აკაკი

ბაქრაძე

ტომი II

კარდუ
ანუ
გრიგოლ რობაქიძის
ცხოვრება და ღვაწლი
მითოლოგიური ენგადი
დავიწყებული იდეა

აკაკი ბაქრაძის თხზულებათა მეორე ტომში მთავრდება ერთი
რკალი მისი მონოგრაფიებისა — ბიოგრაფიული რომანის სტილში
რომ შექმნილა და მოიცავს ერთსაუკუნოვან ისტორიულ მონაკვეთს,
რომელსაც იწყებს ილია ჭავჭავაძე და ამთავრებს გრიგოლ რობაქიძე
(ამ ციკლში, გარდა აკაკი წერეთელსა და ნიკო ნიკოლაძეზე
შექმნილი მონოგრაფიებისა, ავტორს განზრახული ჰქონდა ვრცელი
თხზულება
გიორგი
წერეთელზეც,
რაც,
სამწუხაროდ,
აღუსრულებელი დარჩა).
„კარდუ“ დრამატული ბიოგრაფიის მწერლის ცხოვრებასაც
წარმოსახავს და ზოგადქართულ ხასიათსაც უკვირდება, კარდუს
სიმბოლოში მოქცეულს, იმ ისტორიულ ფესვებს ეძიებს, მითოსურ
შრეებამდე რომ მივყავართ და ნასხლეტებად, შორეულ ექოდ შეიძლება გახმიანდეს საუკუნეთა შემდგომაც იმ მწერალთა შემოქმედებაში, ეროვნულ ძირებს ვინც არ მოწყვეტია და ცნობიერად თუ ინტუიციით მიელტვის ეროვნული ენერგიის სათავის შეცნობას.

კარდუ ანუ გრიგოლ რობაქიძის ცხოვრება და
ღვაწლი

დაბადების თარიღი
იმ ურიცხვ ანკეტაში, რომელიც გრიგოლ რობაქიძეს საკუთარი ხელით
შეუვსია, თავის დაბადების თარიღად ჩაწერილი აქვს 1884 წლის პირველი
ნოემბერი. და არა მარტო ანკეტებში, ავტობიოგრაფიაშიც. 1925 წელს ჩურრიცულუმ ვიტაე დაუწერია. აქაც დაბადების თარიღად მითითებული აქვს 1884
წლის პირველი ნოემბერი. მერე მწერლის ცხოვრებით დაინტერესებულმა
მკვლევრებმა არქივში იპოვნეს მეტრიკული ჩანაწერი, სადაც გრიგოლ რობაქიძის დაბადების თარიღად დასახელებულია 1880 წელი.1 სიცოცხლის უკანასკნელ ხანებში მწერალი თავადაც აღარ მალავდა, რომ დაბადებული იყო სოფელ სვირში 1880 წლის 28 ოქტომბერს. თავის საქციელს კი ნანობდა. კერძოდ,
1955 წლის 25 სექტემბერს იგი ნიურნბერგიდან წერდა გერმანელ მწერალს ჰანს
ჰასო ფონ ველტჰაიმს, რომელთანაც ახლო მეგობრობა აკავშირებდა.
«ჩემო ძვირფასო ჰანს ჰასო!
მოკლე დროით მიუნხენში ჩამოვედი, ჩემი თანამემამულეების გარემოში
ცოტათი რომ დამესვენა. ახლა ნიურნბერგში ვარ ორი დღით ჩემს მეგობარ რუდოლფ კარმანთან და ხვალ უკან ვბრუნდები მიუნხენში. სამწუხაროდ, არ შემიძლია გესტუმრო, რადგან ჩემი ფულადი სახსრები შეზღუდულია.
რამდენიმე თვეა მძიმე სულიერ დეპრესიაში ვიმყოფები. შენ იცი, რა მძიმე მდგომარეობაში ვცხოვრობ ჩემი ცოლის ავადმყოფობის შემდეგ. რამდენიმე
თვის წინათ ძალებმა მიმტყუნეს. ნერვები მაწუხებენ. ყოველი გადაცდომა, რომელიც ოდესმე დამიშვია, მაშფოთებს. ორი შემთხვევა მოქმედებს ჩემზე განსაკუთრებით დამთრგუნველად.
პირველი შემთხვევა: ჩემი რომანი «მეგი», საქართველოში, 1929-1930
წლებში შეიქმნა. მაშინ უკვე მქონდა საიდუმლო განზრახვა გერმანიაში გაპარვისა. მინდოდა გერმანული ტექსტი ხელთ მქონოდა. ჩემი მეგობარი რაინჰოლდ ჩაკერტი, რომელიც ამ წიგნის მთარგმნელად არის დასახელებული,
ქართულს არ ფლობდა. ორმაგი სამუშაო რომ თავიდან ამეცდინა, ჯერ ქართულად დამეწერა რომანი და მერე რუსულად მისთვის, «მეგის» ორიგინალური
ტექსტი იმთავითვე რუსულად შეიქმნა. ჩემის აზრით, ამით რომანს არაფერი
მოაკლდა, მით უფრო, რომ მასში ხაზს არ ვუსვამდი სიტყვიერ ხელოვნებას,
არამედ სახეებს, ბედ-იღბალს, სურათებს, აგრეთვე იმას, რაც ყოველ ენაში ერთნაირად წარმოსადგენია. ამასთანავე ვფიქრობდი, ეს წიგნი მოგვიანებით ქართულად დამეწერა (რა თქმა უნდა, ეს არ იქნებოდა უბრალო თარგმანი, არამედ
თავისთავადი ტექსტი), სამწუხაროდ, დღემდე ვერ მოვახერხე ეს. სხვადასხვა
გარემოებამ დამაბრკოლა. ახლა თავად საქმეზე. 1934 წელს «მეგის» იტალიური
თარგმანი გამოქვეყნდა. სატიტულო ფურცლის უკანა მხარეს გამომცემლის
(შპერლინგ ე.კუპფერის გამომცემლობა, მილანო) შენიშვნა ზის: «ქართული
ორიგინალი არასოდეს გამოცემულა». ამ შენიშვნას, რომლის წარმოშობაში
თავს პასუხისმგებლად ვთვლი, მაშინ საკმაოდ დაუფიქრებლად მოვეკიდე. მე
ვამბობდი: ქართული ორიგინალი ფესვგადგმულია ჩემში. მჭირდება მხოლოდ

მისი ქაღალდზე გადატანა. ვერ დავინახე მე ეს აღრევა ორ განსხვავებულ სიბრტყეში? არ შემიმჩნევია, რომ ეს აღრევა შეიცავს მორალურ გადაცდომას? მას
შემდეგ 21 წელიწადი გავიდა. ამ დროის მანძილზე ამის გამო განსაკუთრებული სინდისის ქენჯნა არ მიგრძვნია. პირველად ამ თვეში, უცბად, ამოტივტივდა ჩემში სინდისის ქენჯნის მწვავე განცდა, რაც ჩემს დღევანდელ მდგომარეობაში ქანცს მაცლის. ისევ მწყობრში რომ ჩავდგე, ჯერ ღმერთის წინაშე უნდა
მოვინანიო. ამას ჭეშმარიტად ვაკეთებ. შემდეგ უნდა, აგრეთვე, ეს თანამედროვეთა წინაშე როგორღაც ლიტერატურულად ვაღიარო1.
მეორე შემთხვევა უფრო დამთრგუნველად მოქმედებს ჩემზე. მე ყოველთვის გამოვიყურებოდი უფრო ახალგაზრდად, ვიდრე ჩემი წლები მაძლევდნენ
ამას. 1927 და 1931 წლებში ჩემს საზღვარგარეთულ პასპორტში ოთხი წლით
ახალგაზრდად ჩავაწერინე თავი (ფაქტობრივად მე დავიბადე 15 ოქტომბერს
ძველი სტილით, ანუ 28 ოქტომბერს ახალი სტილით 1880 წლისა). ამის დამადასტურებელი დოკუმენტის წარმოდგენა არ მოუთხოვიათ და, საერთოდ, ცარისტული რეჯიმის გაუქმების შემდეგ, დაბადების ცნობას არავინ მთხოვდა.
მაშინ ჩინოვნიკებს არ აინტერესებდათ ჩემი ასაკი. ეს მონაცემები ავტომატურად შევიდა ჩემს ემიგრანტულ პასპორტშიც. ეს ყალბი დაბადების თარიღი
არის შეტანილი აგრეთვე სხვადასხვა ლექსიკონში. გულახდილად ვაღიარებ,
დღემდე ამ საქმეზე არ ვზრუნავდი. ვამბობდი: ჩემი შინაგანი «ჰო» გაცილებით
უფრო სრული რაღაც არის, ვიდრე კალენდარული. თუ კალენდარულის მიმართ თანამედროვეებს ინტერესი გაუჩნდებათ, შეეძლებათ გაიგონ ჩემი სიკვდილის შემდეგ. იყო თუ არა ეს თვითდამშვიდება?! ასე დაუფიქრებლად დავიკმაყოფილე ჩემი თვითმოტყუება. დღეს ვხედავ, პატივმოყვარეობის დემონს
როგორ ადვილად გავეგე ფეხქვეშ. ეს იმდენად მღრღნის, რომ სიმშვიდეს ვერ
ვპოულობ. რა გავაკეთო? შემთხვევა გავაობიექტიურო, რაც საჯაროდ აღიარებას ნიშნავს და ამით კომპლექსს თავი დავაღწიო. აბა, როგორ? რომელი სახით?
ლექსიკონების ახალ გამოცემებში იოლია გასწორება. ამავდროულად ვფიქრობ
შემთხვევა პოლიციას ვაცნობო, საპასპორტო განყოფილებაში. შეასწორებენ კი?
როგორც შენიშვნას, ალბათ, მაინც მიიღებენ მხედველობაში.
შენ შეგიძლია წარმოიდგინო, როგორ დეპრესიაში ვიმყოფები ახლა მე.
ახლოვდება 15 ოქტომბერი, შენი დაბადების დღე. მე მინდა ახლავე მოგილოცო. მე ტანჯული გისურვებ შენ ტანჯულს – ღმერთის ლოცვა-კურთხევას
და ჯანმრთელობას.
ძმური სიყვარულით გ. რობაქიძე».1
ფაქტი ვიცით, მაგრამ ახსნა გვიჭირს – რა მიზნით შეცვალა გრიგოლ
რობაქიძემ თავისი დაბადების თარიღი. ეს დამაფიქრებელია, თუნდაც იმიტომ,
რომ ოქტომბრის თვეს იგი ყოველთვის სიყვარულით იხსენებდა. რომანის «მეგის» წინასიტყვაობაში ავტორი წერდა: «მე ოქტომბერში დავიბადე. თითქმის
ყველაფერი, რაც ჩემთვისა და ჩემი ცხოვრებისათვის მართლა მნიშვნელოვანი
იყო, ამ თვეში მოხდა». ანდერძადაც კი დატოვა: «როცა მე ამ სოფლად უკვე
აღარ ვიქნები, მიდიოდეს ვინმე ქართველი დედა ყოველ წელს მცხეთას, მწი-

ფობის, ჩემი დაბადების თვეში, სანთელს აანთებდეს ამ პაწა სალოცავის წინ და
ლოცვით ახსენებდეს ჩემს სახელს».
მწიფობისთვე ოქტომბერია. და მაინც შეცვალა დაბადების თარიღი. ეს
გრიგოლ რობაქიძის საიდუმლოა. ვეჭვობ ოდესმე ამოვიცნოთ იგი.

პორტრეტი
გრიგოლ რობაქიძის პორტრეტი დახატული აქვს ალექსანდრე ქუთათელს «პირისპირ» – რომანში. საერთოდ «პირისპირში» ბევრი რეალურ-ისტორიული პირია გამოყვანილი, ზოგიერთნი საკუთარი გვარითა და სახელით და
ზოგიერთნიც – შეცვლილით.1 გრიგოლ რობაქიძეც არის ამ რომანის პროტაგონისტი პლატონ მოგველაძის სახელით. მართალია, პროზაიკოსის მიერ გრიგოლ რობაქიძის სახე გაშარჟებულია, მაგრამ მაინც გავახსენებ მკითხველს როგორ არის იგი აღწერილ-დახატული «პირისპირში».
«უცნაური კაცი იყო პლატონ მოგველაძე. იგი ყველას უნდობლად ეკიდებოდა. კაცისადმი უნდობელ დამოკიდებულებას თავისებურად ასაბუთებდა:
«ისეთ ქვეყანაში, სადაც მოჰკლეს ილია, მე არავის არ ვენდობიო». მოგველაძე
უმეგობრო კაცი იყო. მარტოობა უყვარდა და ამასაც თავისებურად ასაბუთებდა: «ქართველი კაცის პათოსი ინდივიდუალურ ყოფაში ცნაურდება და არა კოლექტიურში». იგი ძალზე ეჭვიანი, პატივმოყვარე, ეგოცენტრიზმით და განდიდების მანიით შეპყრობილი კაცი იყო. განათლება ევროპაში მიეღო. ფილოსოფიის და ხელოვნების დიდ მცოდნე კაცად მოჰქონდა თავი, მაგრამ ხშირად
ელემენტარული საკითხების უცოდინარობას ამჟღავნებდა. იგი სოფლის დიაკვნის შვილი იყო, ინგლისელი ლორდის შვილობას მონატრებული. ინგლისელს
რომ დამსგავსებოდა, ბაგეთა კუნთების დაძაბვისა და დაჭინთვის საშუალებით, ნიკაპი ხელოვნურად გაეფართოებინა. და არა მარტო ნიკაპი, მისი სახის
ყოველი ნაკვთი, ყოველი მისი მოძრაობა, ქცევა, სიტყვა და მოსაზრება, მთელი
მისი არსება, ხელოვნურად იყო გაბერილი, დაძაბული, დაჭინთული და შეკოწიწებული. იგი ხელოვნურად გაკეთებული კაცსა ჰგავდა. მსახიობური ნიღბის
ტარებით ხშირად იღლებოდა და, როდესაც შინ მარტო დარჩენილი, სარკეში
ნიღაბახდილ, ბუნებრივ თავის სახეს, გაქსუებულ ცხვირს და თხელ ნიკაპს დაინახავდა, – შეძრწუნდებოდა. თავისი სახით გულნატკენი «ზეკაცი», მაშინვე
თვალის უპეთა ქვეშ მდებარე კუნთებს ასწევდა, თვალებს ხელოვნურად აღანთებდა, ბაგეს გასჭიმავდა, სახეს დაძაბავდა და ქალაქში ისევ მსახიობის ყალბი
ნიღბით გავიდოდა. თავზე დაკოსებული კატილოკით, ხელთათმანით, სტეკით, სახის მრისხანე გამომეტყველებით იგი გამზირზე ჩქარა გაივლიდა, იაქესავით მარტო, ბრაზმორეული, სამართებელივით ალესილი, თითქოს ქვეყანას
ემდურის და ხმალში იწვევსო. საქართველოში იმჟამად ჩამოყალიბებულმა

ლიტერატურულმა ჯგუფმა იგი თავის ხელმძღვანელად გამოაცხადა და
მოულოდნელად, ორმოცი წლის კაცმა, პოეტობა დაიწყო».
ეს სტრიქონები არ დაწერილა 30-იანი წლების განწყობილებით. აქ უფრო
სხვა თაობის კაცისა (ალ. ქუთათელი 18 წლით უმცროსი იყო გ.რობაქიძეზე) და
მწერლის დამოკიდებულებაა გამოვლენილი. მაგრამ როგორც ყოველ შარჟში
აუცილებლად იცნობთ კარიკატურის ობიექტს, ასევე ალექსანდრე ქუთათელის აღწერილ პერსონაჟში, მიუხედავად უტრირებისა, დაინახავთ გრიგოლ
რობაქიძეს.
გრიგოლ რობაქიძე მართლაც დიდად ზრუნავდა თავის გარეგნობასა და
ჩაცმა-დახურვაზე. ამას დაკვირვებული თვალი იოლად შეამჩნევს მის ყველა
შემორჩენილ ფოტოსურათზე. სხვაგანაც ამჟღავნებს იგი საკუთარი გარეგნობით დაინტერესებას. 1910-11 წლებში გრიგოლ რობაქიძეს ხშირი მიმოწერა
ჰქონდა ქეთევან ამირეჯიბთან.1 ერთ ღია ბარათზე, რომელზეც ცხენზე ამხედრებული ნაპოლეონ პირველია გამოხატული, გრიგოლ რობაქიძეს მიუწერია:
Говарят, что здусь я похож на Н?аполеона, правда-ли это?! (ამბობენ, მე აქ ნაპოლეონს ვგავარ, ნუთუ მართლა?!). ძალიან გვიან, უკვე 82 წლის გრიგოლ რობაქიძე არმინ ზიგრისტს საკუთარ ფოტოსურათს აჩუქებს. სურათის უკანა მხარეს
კი მიაწერს –Könnte man disen Mann “alt” nennen? (შეიძლება ამ კაცს «მოხუცი»
დაარქვა?!). სურათზე მწერალი ნამდვილად მხნედ და ახალგაზრდულად გამოიყურება. მაგრამ რამდენიმე დღის შემდეგ გრიგოლ რობაქიძე ამქვეყნად აღარ
იქნება2 .
გრიგოლ რობაქიძის გარეგნობა რომ ყურადღებას იპყრობდა, ამას ანდრეი
ბელიც ადასტურებს.
1907 წლის 5 მარტს დიმიტრი მერეჟკოვსკის ლექცია წაუკითხავს პარიზში. Salle d’Orient-ში (აღმოსავლეთის დარბაზი) ამ ლექციას ათას კაცამდე მსმენელი ესწრებოდა თურმე. ანდრეი ბელიც ყოფილა იქ. იგი იხსენებს:
«ერთხელ მერეჟკოვსკის ლექციას ვისმენდი რუსულ კოლონიაში. ვიღაც
მტკიცე შესახედაობის მამაკაცი, გულზე ჯვარედინად ხელებდაკრეფილი,
მხრებით კედელს მიყრდნობილი, აწეული პროფილით, როგორც ძველი მარმარილოს ქანდაკი, გაქვავებული იდგა.
– ვინ არის ის? – გიპიუს, – ვკითხე ზინაიდა ნიკოლაევნას.
უცხო მამაკაცი არ წავიდა შესაკამათებლად. მკაფიო ხმით ადგილიდან
იქუხა, მისი პროფილივით მტკიცედ გამოძერწილი სიტყვებით. დადუმდა და
ისევ დაიკრიფა ჯვარედინად ხელები გულზე, მიეყრდნო კედელს და არ იძროდა ადგილიდან.
– ქართველია, რობაქიძე, ფილოსოფოსი. – მითხრა მოგვიანებით გიპიუსმა.
ამ გამოჩენილ მწერალს, სიმბოლოზმის კლასიკოსს, ქართველი პოეტების
ჯგუფის ხელმძღვანელს, რომლის სახელი მოგვიანებით გერმანიაში გახმაურდა, ოცდასამი წლის შემდეგ შევხვდი თბილისში».1

60-იანი წლების დასაწყისში გრიგოლ რობაქიძეს კინორეჟისორი ივანე პერესტიანიც გაიხსენებს. 20-იანი წლების პირველ ნახევარში გრიგოლ რობაქიძე
იყო სახალხო განათლების კომისარიატთან არსებული მთავარი სახელოვნო
კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე. კინოხელოვნებაც და კინომრეწველობაც ამ უწყებაში შედიოდა. ამის გამო ივანე პერესტიანი ხშირად ხვდებოდა
გრიგოლ რობაქიძეს.
«არ ვიცი რა ჰქონდა რობაქიძეს თავში, მაგრამ თავზე, როგორც ჭეშმარიტ
ფილოსოფოსს შეეფერება ეს, ერთი ბეწვიც არ ეზრდებოდა. იგი ატარებდა
აკურატულ პარიკს, იდეალურად შუაგაყოფილს. ეს პარიკი მელოტს ეწებებოდა რაღაც სალბუნით. იგი ცუდად იჭერდა პარიკს. ასე, რომ სხდომის დროს
თავმჯდომარის გამომეტყველება ხშირად ღიმილს იწვევდა. კიდევ უფრო მეტად მაშინ, როცა რობაქიძე, დისკუსიის დროს, პარიკქვეშ ფანქარს შეყოფდა,
მელოტი რომ მოეფხანა».2
მართალია, გრიგოლ რობაქიძე პარიკს ატარებდა, მაგრამ ძნელი
დასაჯერებელია, რომ იგი პარიკქვეშ ფანქრით მელოტს იფხანდა. ეს მის ბუნება-თვისებას არ ეგუება. ალბათ, ივანე პერესტიანის ხანდაზმულობის გამო ბევრი რამ დაავიწყდა. უნებლიეთ ის გაიმეორა, რაც ბევრჯერ უნახავს თეატრსა
და კინოში, პარიკებსა და გრიმებში დაბერებულ კაცს. კინორეჟისორის სიტყვები იმასაც მოწმობს, რა ნაირგვარად ამახსოვრდება სხვადასხვა ადამიანს ერთი
და იგივე პიროვნება. ძნელად სანდოა მემუარისტი. მაგრამ ისიც ფაქტია, რომ
უიმათოდ ჭირს წარსულის აღდგენა.
გერმანელმა დიპლომატმა და მწერალმა ნიკოლაუს ზომბარტმა გულთბილი სტრიქონები მიუძღვნა გრიგოლ რობაქიძეს (იხ. მისი „Jugend in Berlin“). 30იან წლებში ზომბარტების ოჯახში ხშირად სტუმრობდნენ გერმანელი და უცხოელი მწერლები, საერთოდ კულტურის მოღვაწენი. მათ შორის ყოფილა გრიგოლ რობაქიძეც.
გრიგოლ რობაქიძეც ზომბარტების ოჯახის ახლობელი კაცი იყო. როცა
ნიკოლაუს ზომბარტის მამა ვერნერ ზომბარტი, მთელ ევროპაში სახელგანთქმული ეკონომისტი, გარდაიცვალა 1941 წლის 22 მაისს, გრიგოლ რობაქიძემ
გერმანელ მწერალს ბრუნო გოეტცს მისწერა: «ვერნერ ზომბარტი ამ დღეებში
სამუდამოდ გამოგვეთხოვა. ძალიან მტკივნეულია. მისი ცხოვრება საკმაოდ
ხანგრძლივი იყო. მაგრამ იგი ისევ სავსე იყო სულიერი და ხორციელი ძლიერებით. ჩვენ დავკარგეთ არა მარტო დიდი სწავლული, არამედ საოცარი ადამიანიც, რომელიც მოყვასს გოეთესეული გამოსხივებით ასაჩუქრებდა».
ნიკოლაუს ზომბარტის სიტყვით, გრიგოლ რობაქიძეს უძრავი, ფერმკრთალი სახე ჰქონია, მუქი შავი თვალებით. თვალების თეთრი გარსი არ
უჩანდაო, რის გამოც ისინი ფრინველის თვალებს მოგაგონებდათო. პარიკი,
რომელიც მელოტს მთლიანად ვერ უფარავდა, შავი აბრეშუმივით ბრწყინავდა.
წლიდან წლამდე იგი ატარებდა კარგად გამოჭრილი შავი ტვიდის ქურთუკს
და ღია რუხი ფერის შარვალს. სხვა ტანსაცმელში მე იგი არც მინახავსო, – დასძენს გერმანელი მწერალი. აღმოსავლური ჩვეულების თანახმად, ხელში ქარვის

კრიალოსანი ეჭირა. მისი თლილი თითები დაუცხრომლად მარცვლავდნენ
კრიალოსანს. ეს მკვირცხლი მოძრაობა ვერ უთავსდებოდა მის გაქვავებულ
გამომეტყველებას. ანაზდად გულისშემძვრელად გადაიხარხარებდა. სიცილი
ისევე უცბად წყდებოდა, როგორც მოულოდნელად წარმოიშვა. სიცილის დროს
პირს ხახამდე აღებდა. მოჩანდა მისი ოქროს კბილების ბრწყინვა. პირს დამუწავდა თუ არა, იგი ისევ უძრავი, ფერმკრთალი ნიღაბი იყო, გაფაციცებული
ფრინველის სახით.1
ცხადად ჩანს, რომ გრიგოლ რობაქიძე არა მარტო თავის მსოფლმხედველობასა და მსოფლხატს აყალიბებდა, არამედ თავის გარეგნობასაც. ჯერ კიდევ
სრულიად ახალგაზრდამ, 22 წლისამ, საგანგებო სტატია დასტამბა «კვალში»
(1902წ., _20) – «რა არის მოდა?» წერილს საფუძვლად ედო, როგორც ამას თავად
აღნიშნავდა, გეორგ ზიმელის სოციოლოგიური ეტიუდი – «მოდის ფსიქოლოგია».
«ჩვენი ზნეობა კმაყოფილდება ხან მაშინ, როცა ჩვენი «მე» დაახლოვებული და დამზგავსებულია სხვებთან, ესე იგი, როცა ის გაერთიანებულია საზოგადო წრეში; ხან კი, პირიქით, ჩვენი ზნეობრივი გრძნობა მაშინ კმაყოფილდება, როცა ჩვენი პიროვნება განსხვავებულია სხვებისაგან, გამოცალკევებულია
საზოგადოებისაგან», – წერდა იგი.
გრიგოლ რობაქიძე, რა თქმა უნდა, ყოველთვის გრძნობდა თავს მთელი
საზოგადოების განუყოფელ ნაწილად, მაგრამ, ამავე დროს, მძაფრი სურვილი
ჰქონდა გამორჩეული ყოფილიყო სხვებში და არა მარტო მსოფლმხედველობით, მსოფლხატით, აზროვნებისა და წერის სტილითა და მანერით, არამედ
გარეგნობითაც, ჩაცმა-დახურვითაც.
გრიგოლ რობაქიძეს თავისი პიროვნების ჩამოყალიბებაზე ზრუნვა არ
შეუწყვეტია სიცოცხლის ბოლომდე. 1962 წლის 3 ნოემბერს თავის უკანასკნელ
სიყვარულს გრაფინია გიტა ფონ შტრახვიტცს წერდა: «არ შემიძლია არ გავიმეორო ის, რასაც გოეთე ამბობს ეკერმანთან საუბარში: «მე ჩემი თავი ჯერ კიდევ
არ შემიქმნია».1
უკვე ხანდაზმული კაცი, როცა დაწერილი აქვს უმთავრესი თხზულებანი,
ახალ ფსევდონიმს ეძებს. რამდენიმე წერილსაც აქვეყნებს – ავალონ კარდუელის – ფსევდონიმით, მაგალითად, შვეიცარიულ გაზეთში «დი ტატ» (1952წ., 9
დეკემბერი) სტატიას «საჩვენებელი პროცესი» (რამდენიმე დღის შემდეგ, 14 დეკემბერს, ამ გაზეთს პოეტ გიორგი გამყრელიძეს გაუგზავნის და მისწერს –
«Avallon Kardwell მე ვარ. თუ რას ნიშნავს ჩემთვის ეს ფსევდონიმი – ამის შესახებ სხვა დროს...»), ხოლო «შვაიცერ რუნდშაუში» (1953წ., ოქტომბერი, მეშვიდე
რვეული) დასტამბავს ესეის «საბჭოთა ადამიანის ფსიქოლოგიისათვის».
1952 წლის 15 დეკემბერს ორ მეგობარს – ნინო სალიასა და არნიმ ზიგრისტს – ერთდროულად ბარათებით ატყობინებს (ორი დღის შემდეგ, 17
დეკემბერს, ბერძენ მწერალს ნიკოს კაზანძაკისსაც2 იმასვე აცნობებს):
«ჩემთვის სახელი Avallon Cardwell ავირჩიე. მას აქვს ჩემთვის განსაკუთრებული აზრი. «ავალონ» არის მითოსურად გააზრებული «თეთრი კუნძული»

ჩრდილო-ატლანტური ტრადიციისა, საიდანაც გამომდინარეობს ჩემი სულიერი არსება. Cardwell ისევე ჟღერს როგორც «ქართველი», შემოკლებით «ქართველ». ცნობილი ამერიკელი ავტორის სახელი Cardwell დაბრკოლება არ არის:
განსხვავებაა იქ «r», და აქ «l».
ნინო სალიასაც ამას წერს: მე სოფელ სვირში ვარ დაბადებული. სვირი კი
ძველქართულად «მცველს» ნიშნავსო. თავად გრაალის მცველად მიაჩნდა თავი
და ავალონიც ამიტომ იტაცებდა. ავალონი ხომ წმინდა გრაალის ლეგენდას
უკავშირდება. ლექსიკონებში ვარაუდია: «ავალონ» ან ირლანდიური abal-იდან
ან ვალიური afal-იდან უნდა წარმოსდგებოდეს. abal-იც და afal-იც «ვაშლს» ნიშნავს. კელტურ-ბრიტანულ მითოლოგიაში ავალონი შორეულ დასავლეთში
მდებარეობს და «ნეტართა კუნძულია». ამ კუნძულზე შუშის კოშკები და დარბაზებია. ხეები ჯადოქრულ ვაშლებს ისხამენ, რომელნიც ადამიანს უკვდავებას
ანიჭებენ. ამ ვაშლებს ამ კუნძულზე მოსახლე უტურფესი ქალები არიგებენ.
გადმოცემის თანახმად, კამლანთან ბრძოლაში სასიკვდილოდ დაჭრილი ბრიტების ლეგენდური მეფე არტური ამ კუნძულზე მოიყვანა ფერია მორგანამ. ის
მეფე არტური, რომლის მრგვალი მაგიდის გარშემო თავს იყრიდნენ წმინდა
გრაალის რაინდები.
გრიგოლ რობაქიძე რომანში «გრაალის მცველნი» გრაალის ლეგენდის
საკუთარ, ქართულ ვარიანტს ქმნის. მაგრამ, როგორც ჩანს, ეს არ აკმაყოფილებდა. მას თავად უნდოდა გრაალის რაინდი ყოფილიყო. ამას ისიც ადასტურებს,
რომ «გრაალის მცველნის» მთავარი პერსონაჟის ლევან ორბელის პროტოტიპი
თავად ავტორია – გრიგოლ რობაქიძე. ზოგიერთ პირად ბარათს ხელს ასეც
აწერდა – ავალონ=გრიგოლ რობაქიძე ანდა ავალონ ორბელი.
სწავლა
გრიგოლ რობაქიძის მშობლები, როგორც ჩანს, ნივთიერად ხელმოკლე
ადამიანები იყვნენ.
მამა – ტიტე გიორგის ძე რობაქიძე – ჯერ მნათე იყო და მერე მედავითნე
თერჯოლის ღვთისმშობლისა და ჩხარის წმ. გიორგის ეკლესიებში. ზოგიერთი
ამბობს – ტიტე რობაქიძე მღვდელი იყოო. მღდვლად არის იგი მოხსენიებული,
მაგალითად, კრებულში «სიმართლე ჩემთვის ყველაფერია» (გვ. 9)1. ეს არ არის
მართალი. საქართველოს სახელმწიფო არქივში შენახულია ტიტე რობაქიძის
ნამსახურეობის ნუსხა, რომელიც 1901 წელს არის შედგენილი და სადაც სრულიად მკაფიოდ წერია – «პონომარ» და «პრიჩეტნიკ».
დედა – ქეთევან მიხეილის ასული ბოჭორიშვილი – გლეხის ქალი იყო.
მართალია, მასზეც ამბობენ – შეძლებული გლეხისო –, მაგრამ შეძლებულობა
და სიმდიდრე საქართველოში პირობითი ცნებაა. აქაც ასე უნდა გავიგოთ. დასაშვებია, ბოჭორიშვილების ოჯახი ცოტათი უფრო წელმომდგარი იყო, ვიდრე
რობაქიძეებისა, რაკი ქეთევანის მშობლებს ტიტეს ზედსიძედ შეყვანა მოუწა-

დინებიათ. ტიტე რობაქიძემ ეს იუკადრისა თურმე. ქეთევან ბოჭორიშვილი
სვირიდან მაინც თერჯოლაში წაიყვანა.
მედავითნისა და გლეხის ქალისათვის ადვილი არ იქნებოდა ოთხი შვილის – გრიგოლის, ნინოს, აგრაფინას და ლიდას – მოვლა-პატრონობა-აღზრდა.
სამწუხაროდ, ჩვენ არ ვიცით, როგორ გაატარა გრიგოლ რობაქიძემ
ბავშვობის წლები. ვიცით მხოლოდ ის, რომ 1895 წლის სექტემბერში შესულა
იგი ქუთაისის სასულიერო სემინარიაში 15 წლისა, მაგრამ მანამდე? არაფრის
თქმა შეგვიძლია. ამ სიცარიელეს ცოტათი ავსებს თავად გრიგოლ რობაქიძის
ავტობიოგრაფიული ჩანაწერი.
«ჩუმი, ჩაკეტილი, მარტოსული, თითქმის მელანქოლიური – ასეთი ვიყავი ბავშვობაში. შეუცნობელ არსში ჩაძირულს მეჩვენებოდა თითქოს რაღაცას
ვიხსენებდი. ვინმე რომ შემოჭრილიყო მაშინ ჩემს ბავშვურ ცნობიერებაში, ნამდვილად ერთ შეკვრა ანამნეზიას იპოვნიდა. სავსე ვიყავი ნისლით მოცული
ხილვებით. გვიან, მოწიფულ ასაკში ისინი როგორც ხელშესახები სურათები
გამომეცხადნენ.
ხუთი წლისას, მუხის ძირას, ჩახუთულ შუადღეს, ბიძაჩემის გვერდით
მეძინა. გაღვიძებულმა უცხო ლაციცი ვიგრძენი, რაღაც დაცოცავდა მკერდზე.
პერანგი გავიხსენი და ორი პატარა ხვლიკი დავინახე. ძალიან ლამაზები იყვნენ. დედასთან გავიქეცი ხვლიკებით ხელში. გადაირია კინაღამ დედაჩემი.
მას შემდეგ ჩემს ცნობიერებაში ხვლიკი, მუხა და მზე მითიურად მესახება. ბუნებასა და ცხოველებთან შინაგანი მეგობრობა მაკავშირებდა. გული მინდორველზე მიწევდა ცხენებისა და ხარებისაკენ. ზაფხულობით მთელ დღეებს
მდინარესა და მის ნაპირზე ვატარებდი, ბავშვებთან და ცხოველებთან ერთად.
ნათესავებიდან ყველაზე მეტად ბებია, მამის დედა, მიზიდავდა. არც
კითხვა შეეძლო, არც წერა, მაგრამ სიბრძნის პატრონი იყო, დედამიწის სიბრძნის. მისი დაკვირვებანი ახლა საოცრად ღრმად მეჩვენება. 85 წელს მიაღწია.
გაბრაზებული არასოდეს უნახავს ვისმეს. არავის ახსოვდა მისი თანდასწრებით
ვინმეს ეჩხუბოს. სიკეთესა და სიმშვიდეს ასხივებდა.
ექვსი წლის ქუთაისის სკოლაში მიმიყვანეს. იქ ტიფით მძიმედ დავსნეულდი. მამაჩემს ეშინოდა, ავადმყოფობას ვერ გადაიტანს, მოხელეები გვამის
წაღების უფლებას არ დამრთავენო და მამამ და ბიძამ საავადმყოფოდან მომიტაცეს. მე ცხენის უნაგირზე გადამაწვინეს – ბიძაჩემს ვეჭირე მაგრად. ასე გავიქეცით. გონებამიხდილი ვიყავი. მაგრამ საოცრება – შვიდი კილომეტრიც არ
გვქონდა ქალაქიდან გავლილი და გონს მოვეგე. მშობლიურ სახლს მივუახლოვდით – უკვე მიხაროდა. მშობლიური მიწის სუნთქვამ გამომაცოცხლა. მას
შემდეგ მიწის გოროხი ჩემთვის სიჯანსაღის ნიშანია.
განსაკუთრებული მონდომების გარეშე ვსწავლობდი. სიზმრებისა და
წინათგრძნობათა სამყაროში ჩაძირული დავრჩი სკოლაშიც. ამის ბრალი თუ
იყო ყველასათვის თვალშისაცემი მუდმივი ყურადღებაგაფანტულობა. სწავლაში მხოლოდ ჩემი არაჩვეულებრივი მახსოვრობა მშველოდა. ვისმესათვის მოსმენაც კი არ შემეძლო».1

ქუთაისის სასულიერო სემინარია გრიგოლ რობაქიძეს 1901 წლის ივნისში
დაუმთავრებია. იმავე 1901 წელს გაზეთი «ივერია» (_113) იუწყებოდა – ქუთაისის სასულიერო სემინარია 30 მოწაფემ დაასრულა. ამათგან ცამეტმა პირველი
ხარისხის მოწმობით. იმ ცამეტში გრიგოლ რობაქიძეც არის მოხსენიებული.
დაამთავრა თუ არა სასულიერო სემინარია, გრიგოლ რობაქიძე იურიევში
(ახლანდელი ტარტუ) გაემგზავრა, იქაურ უნივერსიტეტში სწავლის
გასაგრძელებლად. იურიევ-ტარტუში გრიგოლ რობაქიძეს სამართლის მეცნიერების შესწავლა უნდოდა. ამიტომ იურიდიულ ფაკულტეტზე შევიდა 1901
წლის აგვისტოში. გრიგოლს სასულიერო სემინარია ჰქონდა დამთავრებული
და საეკლესიო ასპარეზზე არ უმუშავია. პირდაპირ საერო განათლების მიღება
გადაწყვიტა. ამიტომ მაშინდელი კანონის თანახმად, მას შვიდასი მანეთი გადაახდევინეს იმ ხარჯების ასანაზღაურებლად, რაც ქუთაისის სემინარიამ მის აღსაზრდელად დახარჯა.
გრიგოლ რობაქიძე დიდხანს არ დარჩენილა იურიევ-ტარტუს უნივერსიტეტში. სულ ოთხიოდე თვე ისწავლა, 1901 წლის 23 აგვისტოდან 13 დეკემბრამდე. 1901 წლის დეკემბერში მან იურიევ-ტარტუ დატოვა და გერმანიაში
წავიდა. ისიც უთქვამთ – გრიგოლ რობაქიძე იურიევის საიმპერეტორო უნივერსიტეტიდან გარიცხესო. მაგრამ არც ეს შეესაბამება სინამდვილეს. იურიევტარტუს უნივერსიტეტის ადმინისტრაციის მიერ გაცემულ საბუთებში გრიგოლ რობაქიძე მოიხსენიება, როგორც უაღრესად მოწესრიგებული და ბეჯითი
სტუდენტი. უბრალოდ მისი მაძიებელი ბუნება ერთ ადგილას ვერ ისვენებდა.
ახალ-ახალ შთაბეჭდილებას ეძებდა. იურიევ-ტარტუს უნივერსიტეტის დატოვების მიზეზი შეიძლება იმ ბარათშიაც ვიპოვნოთ, რომელიც 1902 წლის 16 აგვისტოს გაუგზავნია გრიგოლ რობაქიძეს ეკატერინე გაბაშვილისათვის. ეკატერინეს ვაჟი რევაზიც ემზადებოდა უცხოეთში წასასვლელად. მასაც იქ უნდოდა
სწავლა-განათლების მიღება.
«როგორც შევიტყვე, რეზიკო საზღვარგარეთ აპირებს წასვლას. ეს ძლიერ
სასიამოვნოა და ჩემი მხრითაც ვურჩევ, მარტო იქ წავიდეს (ბელგიაში). აქ,
რუსეთში მომავალი წლიდან დიდი სისხლისღვრა იქნება. ეს ნამდვილი
წყაროებიდან გავიგე. ესეც არ იყოს, იმისთანა ნიჭიერი ყმაწვილისათვის, როგორიც რეზიკოა, რუსეთი მხოლოდ ჯოჯოხეთი იქნება (ხაზი ჩემია – ა.ბ.). მე
თუ მომიცდის, კარგი იქნება – ერთად წავალთ. დაბრკოლებით არ დაბრკოლდება, რადგან იქ (ყველგან) ნოემბერშია მიღება».1
ეკატერინე გაბაშვილი დედური გულისხმიერებით ეპყრობოდა შვილის
ამხანაგს. გრიგოლიც გულწრფელად უზიარებდა მას თავის ფიქრსა და ოცნებას. ეტყობა, იმხანად გრიგოლი დაბნეული იყო. ოცდაორი წლის ჭაბუკს არსებობის ავ-კარგი აწამებდა. 1902 წლის 20 იანვარს სოფლის სამდურავს შესჩივის
იგი ეკატერინე გაბაშვილს.
«ცხოვრებისაგან აღელვებული ვერ ვჩერდები ერთსა და იმავე ალაგას; ხან
აქ მინდა ყოფნა, ხან იქა, მაგრამ ამაოდ: ყველაფერი ეჭვის თვალით მეჩვენებოდა, ყველაფერს გარს უარდი თავის ასაცილებლად და აღშფოთებული სულის

. ის იძინებს მხოლოდ დროებით.რობაქიძეს ეკუთვნის – ა.). გერმანიაში ჩასული გრიგოლ რობაქიძე ლაიპციგის უნივერსიტეტში ჩაირიცხა სტუდენტად ფილოსოფიის ფაკულტეტზე. ნაბერწკალი კი თვით ალადაც გადაიქცევა და შეუდგება მტარვალებთა განადგურებას. რომ ჩემი ლტოლვა იმ წარმტაცი მიზნებისაკენ შეფერხდეს. მაგრამ მერე რა?! არ შეიძლება.. პროზაში ყველაზე მეტად ფლო- .... ვიდრე წერილი. მით უფრო. ეს სენი1 გესლიანი და ულმობელი მიღრღნის სიცოცხლეს და მის ძაფებს სასტიკად ღალავს. მაგრამ უნივერსიტეტის დამამთავრებელი გამოცდები არ ჩაუბარებია. წიგნებთან ერთად.. 1907 წელს პარიზში გაემგზავრა. რომ დასაშვებია. გავდიოდი. მაინც აღნიშვნის ღირსია.. თავად ამბობს: «ორი მწერლის გავლენის ქვეშ მოვექეცი – ბოდლერისა და რემბოსი. შეწყდეს და თან ისიც თავზე დამაკვდეს!! არა და არა. 1902 წლის 20 იანვარის ბარათში გრიგოლ რობაქიძის ლექსიც არის. იგი გრიგოლ რობაქიძის პირველი შაირი (როგორც თავად იტყოდა) აღმოჩნდეს. მიკრეფს ძალღონეს. ამგვარმა სულიერმა განწყობილებამ უკარნახა მას დაეტოვებინა იურიევის უნივერსიტეტი და გერმანიაში წასულიყო სასწავლებლად. უფრო იმდროინდელი ლიტერატურული მოდის შესაბამისი ყაიდით არის შეთხზული. იფეთქ-იღვენთებს მოძმეთა გულში იმ მძლე ლტოლვილისა ნაბერწკლათ. სიმართლეს და თავისუფლებას!! მართალია ამ ლექსში მომავალი გრიგოლ რობაქიძე არ ჩანს.წ. მაგრამ იქ უფრო მედებოდა შავ-ფიქრთა გროვა და სულით ობოლს ამ ფიქრთა შორის წამდაუწუმ თვალწინ მესახებოდა ერთი ძლიერი კითხვა: რა არის კაცის ცხოვრება? (ხაზი გ.ბ. სწუწნის ნელ-ნელა მჩქეფარე სისხლს სიყმაწვილისას. იმდენად უფრო საზიზღ-საშიშრად მეხატებოდა ჩვენი ცხოვრება.. დაუკარგავს სადისერტაციო შრომისათვის – „Das Problem des Historischen bei Hegel“ («ისტორიულის პრობლემა ჰეგელთან») – დამუშავებული დიდძალი მასალა. პარიზში გრიგოლ რობაქიძე სიტყვაკაზმული მწერლობის შესწავლამ გაიტაცა. ბნელსა გაჰკაფავს სიყვარულით და დაამკვიდრებს ჭეშმარიტებას. ვით მიმალული მყურდო ფერფლში ნაკვერცხალია. მგზავრობის დროს. ოთხი წელიწადი (19021906წ. აი.) სწავლობდა იგი ლაიპციგში. იგი უფრო იმედიანი განწყობილებით არის დაწერილი. და უსათუოდ გაიღვიძებს. როგორც ფაქტი. რომ ის აზრი უცბად დავარდეს.». რომ უდროვოდ ჩავეშვე საფლავს! მოვკვდები მალე წამებული. ალბათ. სხვათა შორის. მაგრამ. რამდენად ვაკვირდებოდი და ვითვალისწინებდი ამ კითხვას.დასამშვიდებლად სადღაც განმარტოებულ მინდორ-ველს გავდიოდი..

გიგზავნით მაგალითისათვის ორ მის ფორმულას. გაალაყებს. უკვე ოცდაათი წლის კაცი. ამის გამო გრიგოლ რობაქიძე გიორგი მაიაშვილს წერდა: «იურიევში მეტად ერთფეროვანია სიცოცხლე და თვალისმომჭრელი «ფერი» არ ახალისებს სიცოცხლის ყვავილნარს: ყოველს საგანს აქ მოწყენის რუხი ფერი აქვს.1 1913 წლის 16 დეკემბერს იურიევის უნივერსიტეტის რექტორს არზა მიართვა: ჩემი საბუთები ყაზანის უნივერსიტეტში გადაგზავნეთ და მიშუამდგომლეთ იქაურ რექტორთან ნება დამრთოს მერვე სემესტრი ყაზანში მოვისმინო. ასეთი ფორმულებით არის სავსე მისი სახელმძღვანელო (ორი ტომი. შვიდივე სემესტრის გამოცდები საუკეთესოდ ჩაუბარებია. იურიევტარტუს უნივერსიტეტში იურიდიული განათლება რომ ვერ მიიღო. ამისათვის გადავწყვიტე სახელმწიფო გამოცდა ყაზანში «მივსცე». წელიწადნახევარი დაჰყო საფრანგეთში გრიგოლ რობაქიძემ და მერე სამშობლოში დაბრუნდა.. რომელიც გამოსაცდელად თავის სახელმძღვანელოს გავლას თხოულობს. ამის მიზეზი შემდეგია: აქ არის სისხლის სამართლის პროფესორი პუსტოროსლევი. 1914 წლის 24 მარტს ყაზანის უნივერსიტეტმა ყველა აუცილებელი ცნობა მიიღო იურიევის უნივერსიტეტისაგან. 1914 . აქ გამოცდას არ ვაბარებ. ხოლო იმ საგნებში.. დააკმაყოფილეს. შესაძლოა თუ არა ამ ფორმულების დასწავლა? (ზეპირად თხოულობს). ლაიპციგ-პარიზ მოვლილი კაცი ისევ სტუდენტის მერხს მიუჯდა. წაიკითხეთ და გადაწყვიტეთ. საშინელს და ზოგჯერ პირდაპირ უაზროს. სულ 900გვ. რომ გრიგოლ რობაქიძემ შეისწავლა სამოქალაქო სამართლის სრული კურსი.ბერი და სტენდალი მატყვევებდნენ». მისი თხოვნა ყურად იღეს.. აღნიშნულია. მაგრამ მერვე სემესტრის გასრულება ვერ მოასწრო. 1910 წლის ოთხ აგვისტოს თხოვნით მიმართავს იურიევის საიმპერატორო უნივერსიტეტის რექტორს – თქვენი ყოფილი სტუდენტი ისევ აღმადგინეთო იურიდიულ ფაკულტეტზე. მე მგონია ტვინს გააფუჭებს. ძალიან უახლოვდება ყაზანის უნივერსიტეტის პროგრამას. რადგან იურიევს უნივერსიტეტის პროგრამა.. ჩანს. გარდა სისხლის სამართლისა. გადაწყვიტა – იურიევის უნივერსიტეტისათვის კიდევ ერთხელ დაენებებინა თავი და მერვე სემესტრი ყაზანის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე ესწავლა. რომ სრული კურსი აქვს მოსმენილი. გამეორება გამოიწვია ერთმა გარემოებამ: ყაზანის უნივერსიტეტში მიღებული არ ჰქონდათ ცნობა. 1913 წლის 23 დეკემბერს იურიევის საიმპერატორო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის მიერ გაცემულ მოწმობაში ყველა ძირითად საგანში გრიგოლ რობაქიძეს უზის ნიშანი – весьма удовлеворительно (ფრიად დამაკმაყოფილებელი). რომლებშიც ნიშანს არ უწერდნენ. სხვისი რა მოგახსენოთ და მე არ შემიძლია მათი დაზეპირება.. თხოვნა 1914 წლის 7 მარტსაც გაიმეორა. გრიგოლ რობაქიძე ამჯერად ყაზანის უნივერსიტეტის სტუდენტი გახდა.).. გრიგოლ რობაქიძეს გულში დარდად ჰქონდა ჩაყოლილი. ისევ შეუჩნდა გრიგოლ რობაქიძეს ძველი ჭია.. შვიდი სემესტრი მოისმინა მან იურიევ-ტარტუს უნივერსიტეტში.

საკითხი მაშინ გაირკვევა და დაზუსტდება. ასე ამოუჩემებია: ბაქოში უნდა წავიდე და მშობლები ვნახოო. არც საავადმყოფოე- . ჯიუტი ქალი ყოფილა.1 მაგრამ რატომღაც გრიგოლ რობაქიძის პოეზიაში მხოლოდ ერთ შვილზე – ალლაზეა (ორი «ლ-ასით წერდა თავად შვილის სახელს) – ლაპარაკი. ომი მძვინვარებდა. მისვლა-მოსვლა ჭირდა. ნათესავები ირწმუნებიან. ნინო დომენსკაია ძალიან ლამაზი და ერთობ თავნება. თუ რაიმეს ამოიჩემებდა. ოჯახი უცნაური ამბავია: კაცი ჩვენი თანამედროვე იყო. ბაქოშიც. გრიგოლ რობაქიძის პირველი ცოლი. საზრდელსაკვები აკლდა ქვეყანას. როდესაც ეძებ ახალ ლექსს და შენს ბავშვს ალკას: ჩვენის ტირილით განსვენებულს. არ დაივიწყო მამაშენი ამ ცუდ ღამეში. ორი ჰყავდაო. კი მაგრამ მეორე ბავშვმა რაღა დააშავა. მთელ ქალაქს ეპიდემია მოსდებოდა. ალლას დედა. ბედის დატეხამ ბევრი გზები გადამატარა მშვიდო მაცხოვარ. ნაირნაირი სენი მუსრავდა ხალხს. უმოწყალოდ ძარცვავდნენ და ხოცავდნენ მგზავრებს. გრიგოლ რობაქიძეს ერთი შვილი ჰყავდა თუ ორი. /პაოლო იაშვილი). «პატარა ფრთებით მოფრინდება გრიგოლის ალკა და უიმედოთ გვეკითხება ის მამის ბინას» /ვალერიან გაფრინდაშვილი).წლის აგვისტოში პირველი მსოფლიო ომი დაიწყო.. შარაგზაზე შეიარაღებული ბანდები დაძრწოდნენ. ერთხელც არის მაინც მომეშვი. მის ნათესავებსაც ბევრი ჩვენთაგანი პირადად იცნობდა და მაინც ჯერჯერობით ზუსტად ვერ დავადგინეთ. ლექსით – «გლოვა» – დაიტირა მამამ შვილი (ქვესათაურად ამ ლექსს უზის – «ჩემი ბავშვის ხსოვნას»). ჩემო პატარა. ბავშვის წაყვანაც გადაუწყვეტია. აღარ გადათქვამდა. მეგობრებიც ალლას სიკვდილის გამო უთანაგრძნობდნენ. ცუდი დრო იყო. როცა გრიგოლ რობაქიძის დაოჯახების ყველა დოკუმენტს მოვძებნით. თუ ისიც ალლასთან ერთად გარდაიცვალა? ალბათ. ვეღარ ვგულოვნობ ძველებურად.. იგი საქართველოში გამოემგზავრა.

გიორგი გამყრელიძისათვის გაუგზავნია. ავტობიოგრაფიაში. – შეხვეწნია გრიგოლი ცოლს. ქმარმა ცოლს ეს უკვე ვეღარ აპატია. 35 წლის შემდეგ. საბედისწერო აღმოჩნდა ეს მგზავრობა. ამას გარდა. მწერლობა უფრო ადრე დავიწყე და გერმანიაშიც გავაგრძელე. 1943 წელს მოსალოდნელი დაბომბვის გამო ბერლინი დავტოვეთ და ბოდენზეეს იუბერლინგენში ვცხოვრობდით. თეთრი ღიმილი აგონდება გადახრილ ქორედს. ნინო დომენსკაიას თავისი არ დაუშლია: წასულა და ბავშვიც თან წაუყვანია. 1955 წლის 8 მაისს გრიგოლ რობაქიძეს თავისივე ხელით გადაწერილი ეს ლექსი. არც ექიმები. ალლას მეორე ლექსიც უძღვნა მამამ. «1900 წელს დავიბადე ორიოლში (რუსეთი). ლექსის ქვეშ პატარა მინაწერიც გაუკეთებია: «ყველაზე უფრო «ლირიული» ჩემს შაირებში – ჩემი ფიქრით». ის ვერ იხილავს ჩემს ეზოში პატარა ალლას – მე ვეღარ ვეტყვი უცხო სტუმარს «ნიკარტი ოქროს». ნინოს ხატის წინ დავიჩოქებ სათუთი მწირი. 1931 წლამდე თბილისში (საქართველო) ვცხოვრობდი. 1931 წელს ჩვენ გერმანიაში წავედით. 1945 წლის აპრილში შვეიცარიის . ვაშურებ ოთახს. მიცვალებულთა დამარხვასაც კი ძლივს ახერხებდნენ. იმსხვერპლა კიდეც იგი ამ ავადმყოფობამ. დასრიალობს სიკვდილის კვალი. რასაც წერს ელენე ფიალკინა. სხვა ლექსებთან ერთად. ობლობას იხდის დედოფალა ნაჭრიან ჩითით.ბი ყოფნიდათ. – ნუ წახვალ და თუ წახვალ. ბერლინში რუსულს ვასწავლიდი დოქტორ რაკოვის კომერციულ და უცხო ენების სასწავლებელში. მოვიკუტები ჩუმი ლოცვით ნეკივით მცირე და ვიშრობ ცრემლებს საცოდავი ვით ჭიქის თვალი. როგორც სცენარისტი. ნელი შრიალით შეფოთლილი თუ ვინმე მოჰქრის. 1922 წელს ქართველ მწერალს გრიგოლ რობაქიძეს გავყევი ცოლად. გულდათუთქული ცქერას მესვრის ცქრიალა ჩიტი და სამუდამოთ გაფრინდება ნაღვლიან შორეთს. ბავშვს მაინც ნუ წაიყვანო. მაგრამ სწავლა ვერ დავამთავრე საქართველოში ჩემი გამგზავრების გამო. ჯერ იმას გავეცნოთ. როგორც ცალკე წიგნი გერმანიაში გამოვეცი ჩემი რომანი «ნინა». გრიგოლ რობაქიძე და ნინო დომენსკაია გაიყარნენ. ბაქოში ბავშვს უკურნებელი სენი შეეყარა. ვწერდი გერმანულად გერმანულ ქალთა ჟურნალებისათვის და ფილმებისათვის. 1917-20 წლებში მოსკოვის უნივერსიტეტში მედიცინას ვსწავლობდი. გრიგოლ რობაქიძის მეორე ცოლი. 1917 წელს დავასრულე სკოლა და სიმწიფის ატესტატი მივიღე. ჟღალი ბეღურა თავს ევლება ტანსარო ალვას. უფრო იღბლიანი მეორე ქორწინება გამოდგა.

ეხლა ეს წყევა თავს დამატყდა მთელი თავისი საშინელებით – სიამაყით ალბად ბედი «გავახელე». არც. თუმცა. გრიგოლი და ელენე უპატრონოდ იყვნენ დარჩენილი. რეცხვაც ნაწილობრივ – ყველაფერი ეს მე მაქვს დაკისრებული. ესე იგი: შრომა. შენ იცი: მე ჰიპერბოლა პოეზიაშიც არ მიყვარს – რასაც აქა ვწერ. გრიგოლ რობაქიძე დიდად აფასებდა ცოლის მხატვრულ შემოქმედებას. ვერ იცლიდა. უნდა სანოვაგე ვიყიდო. განსაკუთრებით მოსწონდა ელენეს მოთხრობა «ძიძა». გულახდილად თუ ვიტყვით. მომვლელისა. ამის გამო ხშირი მოგზაურობაც უწევდა (ადრე. სადილი. «1950 წლის თებერვალში მძიმე განსაცდელი დამატყდა თავს პირად ცხოვრებაში. 1950 წლის სექტემბერში მას გოგო შეეძინა. ყველა სიტყვა პირწმინდა სინამდვილეა. უნდა გავამზადო: საუზმე. და აი ასე: დილის 9 საათიდან საღამოს 10 საათამდე. ჩემო აკაკი. ჩემს მეუღლეს. ძლიერი დამბლა დაეცა» – ატყობინებდა გრიგოლ რობაქიძე ნიკოს კაზანძაკისს. 35 წლის მანძილზე ელენე ფიალკინა რობაქიძის ერთგული ცოლი. მაშინ 50 წლისა იყო. 1950 წლის 26 ივნისს ძველ მეგობრებს თამარ და აკაკი პაპავებს უზიარებდა თავის მძიმე ხვედრს. ჩემს ცხოვრებაში პოლიტიკური საქმიანობისათვის არ მიმიმართავს. ცხოვრების უკანასკნელი შვიდი წელი ელენე ფიალკინამ საშინელ ტანჯვაში გაატარა. ნასადილევს თუ მაქვს მოსვენება: ერთი საათით. 1938 წლამდე შევინარჩუნე სსრკ-ის მოქალაქეობა. «მშვენიერი ნოველისტიაო» – წერდა გრიგოლ რობაქიძე ბერძენ მწერალს ნიკოს კაზანძაკისს. მეგობარი და თანამგზავრი იყო. მიხდება ფუნქციების ასრულება: სათნოების დისა. იგი პროფესიით მთარგმნელი იყო). ნიურნბერგის პროცესზეც თარჯიმნობდა ალია. არც ეს მოთხრობა და არც რომანი «ნინა» განსაკუთრებულ შთაბეჭდილებას არ ტოვებს. როგორც მწერალს. რაც პოლიტიკას ეხებოდა. უმძიმესი ვითარება შეექმნა გრიგოლ რობაქიძეს ოჯახში. მე უკანასკნელი ვამჯობინე. სამხარი. დამიწერია რაიმე. ამ წელს გერმანელებმა საბჭოთა მოქალაქეებს მოსთხოვეს – ან საბჭოთა პასპორტებში უკანდასაბრუნებელი ვიზა ჩაეკრათ. «თქვენ იცით: ვამბობდი სიამაყით ყოველთვის: ადამის წყევა არ ვიცი მეთქი. თამარი დაარქვეს. რომ ეხლა . ხვეტა-გვა. მას აქეთ არცერთი ქვეყნის მოქალაქე არა ვარ». მას დამბლა დაეცა და მოძრაობისა და მეტყველების უნარი დაკარგა. ალიას ქმარი იტალიელი დიპლომატი იყო. ვახშამი. ეს კიდევ არაფერი. იშვილეს და გაზარდეს ელენე ფიალკინას ობოლი დისწული ელენე (ალია) პოგორელოვა. ალაგება ბინისა. ან დარჩენილიყვნენ მოქალაქეობის თვინიერ. გვარად კალლეა.საზღვარს მკაცრად აკონტროლებდნენ და ჩვენ. არავინ ჰყავდა დამხმარე. გამიმწარდა ყოფა. დროდადრო მასაჟისტისაც. ბიძას რომ შეშველებოდა. გადავლახეთ იგი. თუ დავუმატებთ თქმულს იმასაც. კიდევ მეტი. მათ შვილი არ ჰყოლიათ. ყველაფერი თავად უნდა ეკეთებინა. ელენე პოგორელოვა იმხანად ფეხმძიმედ იყო. ექვსწლიანი ომით ქანცგაწყვეტილებმა და შიმშილით დაოსებულებმა.

გრიგოლს უანგარიშია – რა ჰონორარს მოსთხოვდა მთარგმნელი. თვიურად ათას ფრანკამდე აძლევდნენ ხელფასს. შვეიცარიაში. ასე გრძელდებოდა შვიდ წელიწადს ცოლ-ქმრის უზომო ტანჯვა-წამება. ევროპელიც და ემიგრანტიც. გერმანიაში. ხშირად მოწმე ვყოფილვარ ამ შემზარავი სურათისა.ნივთიერი შეიწროებაც კარს მადგია ცივი სისასტიკით – მივიღებთ დასრულებულ სურათს ჩემი ყოფის სიმწრისა». ყველას ერთბაშად გაახსენდა. დამბლა დაცემულ. შესჩიოდა ნიკოს კაზანძაკისს.. არც ჟურნალ-გაზეთები ბეჭდავდნენ მის სტატიებს (ძალიან იშვიათ გამონაკლისს თუ არ ჩავთვლით). ჯერ კიდევ 1950 წლის 21 სექტემბერს წერდა აკაკი პაპავას: «შენ რომ აქ იყვე შენი სახლობით. უენო მეუღლის გვერდით და მის მოვლაში. სხვადასხვა ქვეყანაში მსახურობდა. უმრავლესობამ ზურგი შეაქცია. მაგრამ ახლა რა უნდა ექნა – არც მოძრაობა შეეძლო და არც მეტყველება. მეგობრებთან და თანამემამულეებთან ყოფნა ენატრებოდა. ბავშვივით ასრულებდი. შვილობილი და გაზრდილი. ექვსასი დოლარი გამოსულა. ერთი-მეორეს ვერ ვნახულობთ. საქართველოში თუ სხვაგან. მიკვირს. შვეიცარიაში ცოლ-ქმარი ელენე ფიალკინას შრომით ირჩენდა თავს. იქვე ქაღალდზე საცოდავად მიუწერია: სად მაქვს მე ექვსასი დოლარი?! 1953 წლის ოთხ იანვარს მეგობარი რობერტ ბისვანგერი მიიპატიჟა სტუმრად. დიპლომატ ქმართან ერთად. მაგრამ წიგნების ინგლისურად თარგმნა იყო საჭირო. ვიღაც შეჰპირებია – შენს წიგნებს აშშ-ში გამოსცემენო. იშვიათად ნახულობდნენ ერთმანეთს.1 იმჟამად მართლაც ძალიან უჭირდა გრიგოლს ნივთიერად. სად ცხოვრობს იგი. არ შემიძლიაო. როგორ იტანდი და უძლებდი.». ადამიანი ყველგან ადამიანია. ახლაც საშინელების გრძნობა მიპყრობს. როცა მოგიგონებ და თვალ წინ წარმომიდგები იმ მძიმე ავადმყოფის გვერდით. რომ ნარკვევები ჰქონდა დაწერილი ჰიტლერისა და მუსოლინის შესახებ. ქალს კარგი სამუშაო ჰქონდა. ყველა სოროში შეძვრა და დაიმალა. «ლტოლვილებისათვის გამოყოფილი დახმარებით თუ ვიცხოვრებთო». აქ მხოლოდ ორიოდე ქართველია. აქაოდა «ჰიტლერისა» და «მუსოლინის» ავტორის თანაგრძნობა არ დამაბრალონო. გრიგოლი სულ მარტოდმარტო დარჩა. რომლის წარმოუდგენელ და აუწერელ კაპრიზებს შენ უსიტყვოდ. 1962 წლის ნოემბრის სუსხიან დღეს. შენი პიროვნების დასახასიათებლად. მისი წიგნები აღარ გამოდიოდა. მიხეილ წერეთე- . სულერთია. გრიგოლიც უმუშევარი იყო. როცა გრიგოლ რობაქიძის ცხედარი შვეიცარიის მიწაში ჩაუშვეს. აღარც ლექციებს აკითხებდნენ.1 ელენე ვლადიმერის ასული ფიალკინა-რობაქიძე (ფსევდონიმი – ელენა ორიოლ) 1957 წელს გარდაიცვალა. ჩემი დღევანდელი ყოფა გამიმსუბუქდებოდა. მაგრამ მორიდებით შეუთვალა: სამგზავრო ფული 33 ფრანკი რომ გამოგიგზავნო. შენ მიერ შვიდი წლის განმავლობაში განვლილი ჯოჯოხეთი. ნინო ქურციკაშვილმა-სალიამ დაატირა: «ასაწერი მაქვს აგრეთვე.

გრიგოლს ყოველთვის იტაცებდა ორატორული ხელოვნება.) იგი სრულებით ვერ შეედრება». ძველ გაზეთებში საყვედურსაც საკმაოდ ხშირად წაიკითხავთ – ფორმას მეტ ყურადღებას უთმობსო. ბუნებრივია. ირაკლი წერეთელის ლექციაზეც ამისათვის მისულა. – ასკვნის გრიგოლი. მოუსმენლად იმსჯელო ორატორზე იგივეა. რომელსაც ასრულება არ ეწერა. ბუნაკოვს. გრიგოლ რობაქიძე. ახლა კი ერთხმად გაჰყვირიანო –Робакидзе вышел из моды. მაგრამ ეს მხოლოდ ნატვრა იყო. მაკლაკოვს. ლედებურს. რომ დასახული ამოცანა პირნათლად შეუსრულებია. ბევრი ლაპარაკი იყო გრიგოლ რობაქიძეზეც. ვიდრე შინაარსს. არადა. ეს მკაფიოდ ჩანს იმდროინდელ პრესაში. მაგრამ განსჯა შეუძლებელია. მოდის გილიოტინა ერთხელ გრიგოლ რობაქიძეს ირაკლი (კაკი) წერეთელისათვის მოუსმენია. ეს იმას ნიშნავს. გრიგოლ რობაქიძის ლექციებისადმი დამოკიდებულებაც ასეთივე იყო.ბ. რაც ლაპარაკი იმ კერძის გემოზე. ორატორული კუთხით. მისი ლექციები ცხარე სჯა-ბაასის საგანი ყოფილა. საქართველოში დღესაც ხმაა გავარდნილი – ირაკლი წერეთელი დიდებული ორატორი იყოო.2 მაგრამ იმედგაცრუებული დარჩენილა. რომელიც არასოდეს მიგირთმევია. თავად აღიარებს: «უნდა გამოვტყდე. ლენინს. ერთნი იწონებდნენ. მან აქტიური საზოგადოებრივი მოღვაწეობა სწორედ ლექციების კითხვით დაიწყო. საერთოდ. მეორენი იწუნებდნენ. იმას კი ნაკლები მნიშვნელობა აქვს. ამქვეყნად არავითარი საქმე არ არსებობს. ჯერ იყო და გაიძახოდნენ. როგორც ორატორზე. არამედ სახელოვნებოც. – ირონიულად შენიშნავს გაზეთი «თემი». გაზეთმა «თემმა» აღნიშნა კიდეც: გრიგოლ რობაქიძეს «ხვდა ბედნიერი წილი – ქართული აუდიტორიის შექმნა». ბებელს. შეიძლება ეს გრიგოლ რობაქიძის მეტად სუბიექტური შთაბეჭდილებაა და მთლად სამართლიანი დასკვნა არ იყოს.ლი მაინც იყვეს აქ – მისთვისაც.1 თუკი ლექტორმა აუდიტორია შექმნა. კარგია ჩემთან ახლოს ყოფნა – ასე მგონია». რომელიც განსაზღვრულ კრიტერიუმს მოკლებულია და ყოველ ქარის დაბერვაზე მზათ არის მიმართულება . ამას ყველა აღნიშნავს. ტროცკის – ა. –Робакидзе-Бог. რომელსაც ერთდროულად მაქებარი და დამწუნებელი არ ჰყავდეს. თურმე განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევდა ლექციის ფორმას. «ირაკლი წერეთელი საშუალო ორატორზე ნაკლები აღმოჩნდა. «ეს დამახასიათებელი თვისებაა საზოგადოებისა. პირადათ მე მისი ორატორული ჯადოსნობა მაინტერესებდა და ყურადღებაც პირველადვე მას მივაქციე». მის ლექციებს არა მარტო საგანმანათლებლო მნიშვნელობა ჰქონდა. ტანჯულისთვის. ზემოჩამოთვლილებს (ჟორესს. ვის მოსწონდა გრიგოლ რობაქიძის ლექციები და ვის – არა. ვისაც კი მისი ლექციები მოუსმენია. თუმცა ამ სტატიის ავტორს სრულებით არ უკვირს დამოკიდებულება-განწყობილების ამგვარი ცვალებადობა. რაკი ირაკლი წერეთლის სიტყვა არასოდეს მოგვისმენია.

მაგრამ რომელთა ლოღიკური დასკვნა.. რობაქიძისა მართლა დიდ-მნიშვნელოვანი არიან.) გადმოცემა. «მახსოვს ლექციები (ლაპარაკია ლაიპციგში წაკითხულ ლექციებზე – ა. თუ რამდენად მთლიანია. აქ არის სიცოცხლე. ან აქვს თუ არა მას საზოგადოთ რაიმე იდეალი. დიახ. ზუსტად არ ვიცი. რომ ნაციამ. თუ რა უნდა მას. ბედნიერნი არიან ხალხნი. რომ ის პუბლიკუმი დავინახოთ ცხადად. – როგორია მისი იდეალი.ბ. ცოტათი თუ ბევრათ მიუდგომელი მსმენელი ყოველთვის დიდის ყურადღებით ისმენდა ხოლმე გრ. სულწარმტაცი მისწრაფება. რისიც უტყუარი დამამტკიცებელი იყო მუდამ სავსე აუდიტორიები». ამ ნიადაგზე ხდება საშინელი ბრძოლა ორ განვითარების პრინციპისა: მომავლის შემოქმედების და წარსულის უარყოფისა..). ინიციალები – მ. სრული და მართალი გადმოცემა ამა თუ იმ მწერლისა. «მან წილი» გონიერი. საკვირველი არ არის. ჯერ ერთი იმიტომ. რომელზედაც კითხულობს. ამიტომ გრ. არ იცოდეს. კარგ შთაბეჭდილებას ახდენდნენ ჩემზე. გრიგოლის ყველა ლექციაც მოსმენილი აქვს საქართველოშიც და უცხოეთშიც. რამდენადაც ის მათ ნაწარმოებებში გამოიხატება. საქმეში ჩახედული. რომელთაც პრინციპიალურად არას დროს არ ვეთანხმებოდი. დამყარებული შესაფერ ერუდიციაზე და შესანიშნავ მეხსიერებაზე. აქ იბადება აზრი ადამიანისა. მაგრამ სავარაუდებელია იგი მიხეილ წერეთელი იყოს.). მაგრამ მას ნაკლებად მოსწონს ის. ისე ფორმითაც». მთლიანობა. აქ იჭედება კაცობრიობის ბედნიერება. ამ მხრით გამორჩეული ლექციები გრ.ბ. მაგრამ კიდევ უფრო ვრცელი უნდა მოვიშველიო. ამ სტატიას «გრიგოლ რობაქიძე და მისი ლექციები» ეწოდება და ხელმოწერილია ფსევდონიმით «მან წილ». ეს არის ამა თუ იმ მწერლის. . რომელთაც უკვე მიაღწიეს ამ საფეხურს კულტურული განვითარებისას. უკვე «მან წილის» რამდენიმე ციტატას მოვუხმე. უბედურნი – ვისაც არ უგემნია სიტკბოება ადამიანობისათვის ბრძოლისა (ხაზი ყველგან «მან წილს» ეკუთვნის – ა. «ულმობელია სინამდვილე: ის მომავალს გზას უკვლევს და უფსკრულში აგდებს წარმავალი ცხოვრების უვარგის მომენტებს. რომელსაც ჯერ ვერ მიუღწევია ამ წერტილამდის. ვისი ფსევდონიმია «მან წილი». და არა მარტო ჩემზე. ასეთი ავადმყოფი საჭიროებს თავგანწირულ მოვლას თავის შვილების მხრით. რომ პუბლიცისტის პიროვნება უფრო მკაფიოდ გამოჩნდეს და მეორეც იმიტომ.ბ. როგორც შინაარსით. ან კიდევ ფილოსოფოსის სულის (ხაზი ავტორს ეკუთვნის – ა.და სიმპატიები გამოიცვალოს». გრიგოლ რობაქიძესაც პირადად იცნობს და კარგადაც. მაგრამ «ტარიელები» გადაშენდნენ და «მკლავაძეებათ» იქცნენ. – გვიამბობს «მან წილი». სულში ჩაწვდეს. და წ. ობიექტური კაცია. რომ გრიგოლ რობაქიძე «ცდილობს ყოველ ავტორს. – დასძენს იგი.რობაქიძის ლექციებს.. მისი «მე» თავის «მედ» გაიხადოს და ამიტომ მის კრიტიკას ობიექტურობა აკლია: როგორ შეიძლება მიუდგომლად თავისი თავის გარჩევა. რომელსაც გრიგოლ რობაქიძე ესაუბრებოდა.. რობაქიძის ლექციებს დიდი მნიშვნელობა აქვთ ფსიხოლოგიური მხრით – თუ რამდენად წვდა «მე» «მე»-ს. მისი კრიტიკა არის სუბიექტური ხასიათისა.

რომ ჩვენს თვისებაში არაფერი შეიცვალა? რატომ დარჩა ჩვენი ცხოვრება ერთ ადგილას გაყინული? მიუხედავად იმისა. . რომ არც კი შეგვიმჩნევია. «მან წილის» სიტყვით. ესეც წყევლაკრულვიანი კითხვაა – რა გვჭირს ისეთი. «იმპრესიონისტები» ვართ ცხოვრებისა. რუსი ინტელიგენტების მისტიციზმი». ნუ მისაყვედურებთ გრძელი ციტატისათვის. ეს აზრი არსებითი მნიშვნელობის მქონეა არა მარტო გრიგოლ რობაქიძის სალექციო მოღვაწეობის დასახასიათებლად. მაშინ «მან წილის» გარდა. ჩვენ შორის საჭირო ადამიანს დიოგენის ფარნით ვეძებთ. რობაქიძემ ჩამოიტანა თავის სამშობლოში გერმანელის შრომისმოყვარეობა და პრაქტიციზმი.) ერთმანეთი გვძულს. გვეზიზღება. ისე გერმანიაში.1 ზუსტი და უტყუარია ლალი ავალიანის დასკვნა: «სანიმუშო და სამაგალითო აღმოჩნდა მოპაექრეთა ეთიკა – პირუთვნელობისა და ობიექტურობასთან შეზავებული. რომ ამ ხნის მანძილზე კაცობრიობის ისტორიაში ძირეული ცვლილება მოხდა. მისი მსხვერპლი არა ერთი და ორი მოღვაწე გამხდარა. ინტელიგენცია წარმოშობილი ასეთი ხალხისაგან უგზო-უკვლოდ დაეხეტება. გრიგოლ რობაქიძის. რადგან. დიმიტრი უზნაძე და ლევან მეტრეველი. დიმიტრი უზნაძის და ლევან მეტრეველის პოლემიკა-კამათი შესწავლილი აქვს ლალი ავალიანს. არ შეგვიძლია. მათ შორის არჩილ ჯორჯაძე.ბ. უკეთ რომ ვთქვათ. რადგან მას ნიადაგი. მოუმზადებელი პუბლიკუმი ვერ მიხვდა იმას. რადგან კრიტიკულ მიუდგომლობას მოკლებული ვართ». რომ «საზღვარგარეთიდან გრ. არამედ მთელი მისი შემოქმედებისათვის. როგორც ეს საკვირველი არ უნდა იყოს. რა არ გადაიტანა მსოფლიომ და რა დასკვნა არ გააკეთა. ერთი პუბლიცისტის აზრის არ იყოს. თავშეკავებული ტონი. 1911 წელს დაბეჭდილი სტრიქონები ისე ჟღერს თითქოს დღეს დაიწერა. თორემ სწავალა-გაგებას ვინღა ჩივის. გრიგოლ რობაქიძის სალექციო მოღვაწეობას ბევრი გამოეხმაურა.ქართველი ხალხი ავათ არის. არჩილ ჯორჯაძის. რომელსაც შეეძლო მისი გამოფხიზლება და კეთილ გზაზე დაყენება ჯერჯერობით არა აქვს. მოდის გილიოტინა ძალიან ტევადი და მოხდენილი ცნებაა. ისინი არიან. ზრდილი. უღრმესი პატივისცემა და მადლიერების გამჟღავნება ერთურთის მიმართ».. მაგრამ ყველაფერმა ამან ჩვენს გვერდით ისე გაიარა. მაგრამ მათი ნახვა არ გვინდა. უგზო-უკვლოდ მოხეტიალე საზოგადოებამ აიყვანა. და მეორე მხრივ. გრიგოლ რობაქიძეს მომავალშიც ბევრჯერ მოუწევს გილიოტინაზე ასვლა როგორც საქართველოში. ერთის მხრივ. მისი მკითხველისათვის მიწოდება აუცილებლად მივიჩნიე. როგორც «მან წილი» ამბობს. ფრანგის სიფხიზლე და გამჭრიახობა და. მასალებიც და ნარკვევებიც გამოქვეყნებული. მოდის გილიოტინაზე გრიგოლ რობაქიძე (ჯერ ხოტბა-დიდებით ეთაყვანებოდნენ და მერე ზურგი უჩვენეს).. ხელთათმანებივით იცვლის მიმართულებას. სხვის გულში ფათურს ანდომებს ასეთ საჭირო დროს და უსაქმურობით დაქანცული გაზეთის გამოცემაში და შიგ ჭორიკანობაში ეძებს დამაკმაყოფილებელ საშუალებას (ხაზი ჩემია – ა.

ლევან მეტრეველის. დიმიტრი უზნაძის. ყველამ დაინახა ის სიახლე. ხალხი თბილისშიც და ქუთაისშიც აუარებელი ესწრებოდა. ქართულ სიტყვას არიდებდა. კაცი დიდათ განვითარებული. ქართულის კარგი მცოდნე. როცა გრიგოლ რობაქიძემ იწყო გამოსვლა საჯარო ლექციებით. გრიგოლმა შემოგვითვალა. ლექცია იყო ბარათაშვილზედ. ვისაც ჭკუა ჰქონდა. როგორც ვთქვი. რომ ამ ხალხს ქართველი ლექტორი ქართულ სიტყვას არ აგონებდა. და მოკლე ხანში კიდეც აასრულა თავისი დანაპირები. ისე ეუცხოვებოდათ ამ ახლო წარსულშიაც ქართულათ სიტყვის წარმოთქმა. არჩილ ჯორჯაძის. ნება მიბოძეთ რუსულათ ვთქვა ჩემი სათქმელიო. რობაქიძის ლექციებმა მასზედ რომ მოახდინეს. თუ ასეთი შნოიანი ქართულით შესაძლებელი იყო ლექციების კითხვა. საზოგადოება განსხვავებულ აღტაცებაში მოიყვანა ამ ლექციამ. ქართულათ არ შეიძლება იმის ლექციების გადმოცემაო. ლექტორის არაჩვეულებრივი ლამაზი ქართულის გამგონეთა მსურველთა რიცხვი შესამჩნევად იზრდებოდა. «მან წილის». საჯაროთ ქართულათ მოლაპარაკე ათასში ერთი თუ გაბედავდა გამოსვლას. ამას ადასტურებს იმ მოვლენათა მომსწრე და მოწმე დავით კლდიაშვილიც.მართლაც. რომ მალე ქართულათ ვიწყებ ლექციებსო. რომ ლექტორი ერიდებოდა ქართულად გამოსვლას და ვნატრობდით მოვსწრებოდით ქართულ ენაზედ წარმოთქმულ ლექციას. ლექტორის საოცარი ლამაზი ქართული უსაზომოდ ხიბლავდა და იტაცებდა მსმენელს. გრიგოლ რობაქიძის პაექრობა დისკუსიის ეთიკის გაკვეთილია. გრიგოლი ამ ლექციებს კითხულობდა რუსულ ენაზედ. ვარლამ ბურჯანაძის და გიორგი თუთბერიძის პირით (რომლებთან იდგა გრიგოლი) შეუთვალეთ – ლექციები ქართულათ ეკითხნა. გული გვტკიოდა. ქუთაისში ცხოვრობდა იმ დროს ცნობილი საზოგადო მოღვაწე პავლე თუმანიშვილი. რაც გრიგოლ რობაქიძის ლექციებს მოჰქონდა. ამგვარი იყო მდგომარეობა. ბევრი ამართლებდა გრიგოლს. მახსოვს პირველი მისი საჯარო ქართულათ წაკითხული ლექცია. მოხუცი უსაზღვრო აღტაცებით მელაპარაკებოდა და გადმომცემდა იმ შთაბეჭდილებას. ლექტორის ცოდნას და განსაკუთრებით აღნიშნავდნენ ლექტორის საუცხოო ქართულს. «ამ ხანებში იყო ქუთაისში პირველი გამოსვლები საჯარო ლექციებით გრიგოლ რობაქიძის. საზოგადოების აღტაცება თან და თან მატულობდა. თავდაპირველში იგი ამ ლექციებს კითხულობდა რუსულ ენაზედ. გულდაწყვეტილებმა. ბარათაშვილზედ ლექციას მოყვა ლექცია ვაჟა-ფშაველას «გველის-მჭამელ»-ზედ. მე მაშინ გრიგოლს არ ვიცნობდი პირადათ. მიუხედავად ნაირნაირი მითქმა-მოთქმისა. ჩვეულებათ იყო ხოლმე ბოდიშის მოხდა – ქართული არ მეხერხებაო. დიდათ ვწუხდით. უსმენდნენ ლექტორს სულგანაბულნი და თავის ყურებს არ უჯერებდნენ. ის გარდატეხა. შემდეგ აკაკიზედ. გაზეთებში დიდი ქებით იხსენებდნენ ლექციის შინაარსს. ხალხი უზომო ესწრებოდა. მოხუცი კაცი პირდაპირ აფრენილი იყო სიხარულით: .

რობაქიძემ. რომ ქართული ენა შვენებით სავსეა. გატაცებით ამბობდა მოხუცი. რომ მისით მშვენიერათ გამოითქმება ადამიანის ყველანაირი სულის კვეთება. ვიძახით არ მეხერხება ქართული! – უხეირო რომ იქნები ვერაფერს ვერ მოახერხებ!. ვაჟა-ფშაველაზედ კი. გრიგოლ რობაქიძე ამ განახლების აქტიური მონაწილეა. ჭეშმარიტად ტრაგიკულია ქუთაისი თავის «ობივატელშჩინაში» (შეიძლება ეს არის საზარელი სიმბოლო მთელი თანამედროვე საქართველოსი) და საჭირო სოლოგუბის ნიჭი. გრიგოლ რობაქიძის დახასიათებით. როზანოვის გენიალური ყოვლისგრძნობით. ახლა კი მხოლოდ ლამობს იყოს ასეთი. ბრაზდება და ნიჰილისტური გაუფასურების ქეციან ეშმაკს უვარდება ხელში. «სიმბოლიზმი ჩვენში შემოიტანა გრ.. ქუთაისი «ეპიგონია» თავისი არსით. არის მხოლოდ საშუალო და ბრტყელი. ქუთაისი კი. ახალი ლიტერატურული ნაკადი ქუთაისიდან წამოვიდა. – გხიბლავს კაცს ამ შეჩვენებულის ენა. რომ გრიგოლ რობაქიძემ გამოაცოცხლა მაშინდელი ქართველობა თავის საჯარო ლექციებით. დაანახვა და გაიტაცა. ჩვენშიც მონახავდნენ . სიმძლავრე. ასეთ აღტაცებას განიცდიდა მთელი საზოგადოება. რაღაც მგონი გადააჭარბა!. რომელსაც ვივიწყებთ და ფასს არ ვსდებთ.1 მე-20 საუკუნის 10-იანი წლები ქართული მწერლობის განახლების წლებია. მან დიდათ დაავალა ქართველი საზოგადოება. ეგებ გამოცოცხლდეს ხალხი! თამამად ვამბობ. ამიტომ უმცირესი ქარაგმული გადაკვრაც კი «მანძილის პათოსზე» იწვევს ყრუ გაღიზიანებას. იგი უთუოდ გენიალური გამოვლენაა მეტაფიზიკური «ობივატელშჩინისა» და თან მეტად თავისებური. რადგან სხვაგან ასეთი აღელვება გამოიწვია სიმბოლიზმმა.1 «ცისფერი ყანწების» პირველსავე ნომერში ტიციან ტაბიძემ გრიგოლ რობაქიძე ახალი ლიტერატურული ორდენის თავკაცად გამოაცხადა. იყო «თავნება ქალაქი.– აი ჩვენი ლამაზი ქართული. იყო რაღაც ნამდვილად მშვენიერი და დიდი. და რაკი არ გამოდის. გამოიხატება მისი აზროვნება. აქედან ტრაგიკული გზნება: გაუთავებელი «მრავალჟამიერი» – თავისებურად საშინელი გოდება რაღაცაზე და არა მზესხივოსანი სიმღერა. თუმცა ესეცაა – არ ვიცნობთ არც ჩვენ ლიტერატურას. არც ენას.. გრიგოლმა დაანახა ქართულ საზოგადოებას გადაგვარების გზაზედ შემდგარს ქართულის სიმშვენიერე. ნამეტანი მაღლა ასწია. მთლიანად მიესადაგება ქუთაისელ ობივატელს: «გენიალურობის თვისება გენიალურობის თვინიერ არსებითად სამშვინველისა და ხასიათის ერთობ სახიფათო თვისებაა». ის.. ნათლად დაუმტკიცა საზოგადოებას. მას ვერ დაუვიწყებს ქართველობა ამ დიდ ნამოღვაწარს». – ქუთაისში ცნობილი საზოგადო მოღვაწე. საფიქრალი იყო. რომ უმოწყალო სიმართლით გადმოიცეს ამ «ობივატელშჩინის» მთელი კოშმარი». არც ჩვენ თავს! გადაგვარებაზედ ვართ მისული! ჩვენი თავის აღარაფერი გვჯერა! ამისთანა ახალგაზრდები თუ მომრავლდნენ.. რაც ნიცშემ თქვა საშუალო ელინზე. – სად ისწავლა ამ ოჯახდაქცეულმა ასეთი ქართული – გაიძახოდა აღტაცებული კოტე ბაქრაძე. მთელში არ არის არც სიმაღლე და არც სიღრმე...

არსებითი და მთავარი ის გახლავთ. 1919 წლის 9 ივნისს იგი ვალერიან გაფრინდაშვილს მისწერს: «თქვენ კარგად იცით ჩემი აზრი: პოეზია არარიტმული სიტყვაა და მსოფლიოს მეტაფიზიკური ამოწურვა. «ახალგაზრდა პოეტებმა თავიანთი სახელები შეუერთეს ჩემს შემოქმედებით სახელს. უნდა იცოდეთ. ეს არ არის ფიგურალი თქმა.რობაქიძემდი.3 ასეა თუ ისე. ხოლო. რომ საქართველო.2 თქვენ იცით. იმთავითვე ვფიქრობდი.რობაქიძის ლექსები პირველი სიმბოლისტური ლექსებია». ძალზე ვგრძნობ თქვენი (სამის) სიყვარულს. რომ მსოფლიო ღვთის ქმნადია და ხელოვანი მისი თანაშემოქმედი. – პოეტური სიტყვისა თუ ესთეტიკური ცდების სფეროში. რომ მე თქვენთან ვარ როგორც ძმა და შემოქმედი. მაგრამ გრ.. ამ აზრის საგრძნობ დადასტურებას ვპოულობდი რუსთაველის მხატვრულ ფენომენში.რობაქიძეს უთხრეს თავის დასტური არჩილ ჯორჯაძემ და კიტა აბაშიძემ. როგორც უფროს ძმასთან და მეც სიხარულით მივეცი მათ თავიანთი ჟურმალის პირველი ნომრისათვის ჩემი საყვარელი ლექსი «სირენას სიმღერა». თქვენთვისაც უფრო კარგი იქნება: უფრო თავისუფლად იმოქმედებთ». ფაქტი ოდენ ის არის. რომ ვერც აქ განვსჯით და ვერც მე განვსჯი კითხვას – როგორ გადაწყდა დასმული ამოცანა. . როგორც ტიციანი და მართლაც გადაწყვეტილი გქონდესთ ახალი «გამოსვლა».1 «ცისფერყანწელებთან» ურთიერთობას გრიგოლ რობაქიძე ცოტა მოგვიანებითაც შეეხება. თუ ეს მიღებული იქნა. ეს დასკვნა ბევრს რამეს თხოულობს წინასწარ. მე არ შემიძლია თავის თავის ღალატი. შესაძლოა. – ევროპაში გაფორმებული და რუსეთში გართულებული სიმბოლური მსოფლაღქმის შემოქმედებითი შემოტანით ქართველი ხალხის მხატვრულ ცნობიერებაში.. თქვენ (პაოლო და თქვენ) ისე ფიქრობთ. მთელი დემონოლოგია ტიციანის უარყოფილ უნდა იქნას. რომ ამ შემთხვევაში ვერ გამოგყვებით. აქედან: წმინდად მხატვრული ხასიათის ამოცანა იყო. შესაძლებელია ბოლომდე განისაზღვროს მხოლოდ და მხოლოდ სიმბოლიზმის ხაზებში. რომ ახალმა თაობამ გრიგოლ რობაქიძე ცნო ლიტერატურულ რეფორმატორად. როგორც აღმოსავლეთის რაღაც ნატეხი.. რომლის გენია ჭეშმარიტად არის ქართული მხატვრული სიტყვის ამოუწურავი პოტენცია. ჩემი ლიტერატურული გზა აღინიშნა. ამ ორი პიროვნებით იწურება ქართული ესტეტიკური კულტურა გრ. თავისთავად იგულისხმება. ევროპული სიმბოლიზმის ტექნიკით (თავისებური აზრით ვიღებ ამ სიტყვას) ქართული აღმოსავლეთის სიღრმეში წვდომის მხატვრული გაფორმება.ფიჩხებს ინკვიზიციის ცეცხლის დასანთებად.2 გრიგოლ რობაქიძემ კიდეც მიიღო და თან არც მიიღო ეს თავკაცობა. მე ყოველთვის იმ მსოფლშეგრძნებას ვიზიარებდი. რომ ახალგაზრდა პოეტები მოვიდნენ ჩემთან. გრ. სიყვარული ნამდვილი – სასტიკია. რომ აღმოსავლეთი ევროპულ დასავლეთზე უფრო სიმბოლურია.. მე მწამს.

ტიციან ტაბიძესა და ძმებს ზდანევიჩებს – ილიასა და კირილეს. «სახელმწიფოს გარეშე კი მხოლოდ ანგელოზებს და ცხოველებს შეეძლოთ ცხოვრება» – ამბობდა გრიგოლ რობაქიძე. მაინც უფრო წყნარად გამოიყურებოდა ცხოვრება. ეს დღეც დადგა. პატარა ოთახი. ოსიპ მანდელშტამსა და ვასილ კატანიანს. რუსეთის მონარქიული იმპერია ინგრეოდა. სადაც შეიძლება 10-15 კაცი დატეულიყო. ალექსანდრე ბაჟბეუქ-მელიქოვსა და დიმიტრი გორდეევს. ლადო გუდიაშვილსა და ზიგმუნდ ვალიშევსკის. ვის არ ნახავდით «კობაჩოკში»: გრიგოლ რობაქიძეს და სერგეი გორდეცკის. სოფია მელნიკოვას და ნატალია გონჩაროვას. რადგან «ვინც იმარჯვებს ანარქიით. «თბილისი შეიქნა ფანტასტური. მაგრამ მოლოდინი არ გამართლდა. ოთახის კედლები- . ოსების აჯანყება შიდა ქართლში). მაგრამ რაღაც განგებით 50მდე ეტეოდა. აქაც: მსმენელი ქალი იყო მეტი.1 იმ ხანებში არც საქართველოში იყო მშვიდობა (ომი თურქეთთან. იგი იმავე ანარქიით დაიღუპება». შიგნით ეზოში. საქართველომაც ისარგებლა შექმნილი ვითარებით. ვინც მწერლობა-ხელოვნების კერპს ემსახურებოდა. უმწეოდ ეძებდნენ გადარჩენის გზებს. რუსეთის იმპერიის ტერიტორიაზე ძაღლი პატრონს ვერ ცნობდა. რუსეთთან შედარებით. მაგრამ.. რაც მთავარია. ფანტასტურ ქალაქს ფანტასტური კუთხეც ეჭირვებოდა – და ერთ დღეს იმავე პოეტებმა და მხატვრებმა რუსთაველის პროსპექტზე. 1917 წლის 25 ნოემბერს პოეტ იური დეგენისა და მხატვრული საზოგადოების «Лольчуга »-ს. თავზარდაცემული მოქალაქენი კედელ-ყორეს აწყდებოდნენ. _12. იმპერიის მოსახლეობა სულმოუთქმელად მოელოდა ეროვნული და სოციალური თავისუფლების ეპოქის დადგომას. დგებოდა დრო საქართველოს საუკუნოვანი ოცნება აესრულებინა: დაემკვიდრებინა თავისი დამოუკიდებლობა და სახელმწიფოებრიობა. დაიწყო გაუგონარი განუკითხაობა. ალექსანდრე ყანჩელსა და სერგეი სუდეიკინს. აქ იყრიდნენ თავს მოსკოვ-პეტერბურგიდან გამოქცეული მწერლები. მხატვრები. ეს თავდაცვის ერთადერთი გზა იყო. იმასაც დასძენდა: «ჩვენ ჩვენი საკუთარი გზა გვაქვს და ვეცადოთ ყველა ძალების შემოკრებას.მარტო მწერლობაში არ დგებოდა ახალი ხანა. შიგნიდან – ამბოხებული ხალხი. სომხეთთან. ერთი სიტყვით ყველას. მუსიკოსები. თბილისში ეძებდა თავშესაფარს რუსეთიდან ლტოლვილი ინტელიგენცია. რომ რევოლუციაში შობილი ეროვნული განთავისუფლების გზა ანარქიით არ მოვისპოთ». 1918 წლის 26 მაისს დამოუკიდებლობა გამოცხადდა. თაოსნობით თბილისში გაიხსნა ლიტერატურული კლუბი «Фантастический кобачок». თბილისში გადმოინაცვლა პეტერბურგულმა „Бродячая собака“-მ. მოულოდნელად თბილისი გახდა რუსული ავანგარდიზმის ცენტრი. ურთიერთჟლეტა და ძარცვა-გლეჯა. გარედან პირველი მსოფლიო ომი აზანზარებდა. თვალუწვდენელ ქვეყანას ანარქია დაეუფლა. ვიდრე ვაჟი.. გახსნეს «Фантастический кобачок». საზოგადოებასაც ანდამატივით იზიდავდა იგი. აბობოქრებული რევოლუციის მღვრიე ტალღას რომ არ წაელეკა ჩვენი ქვეყანა. 1917 წლის თებერვალში რუსეთის მონარქია დაემხო. პაოლო იაშვილსა და ალექსეი კრუჩონიხს.

მათ შეადგინეს სრულიად საქართველოს მწერალთა კავშირის წესდება. საქართველოც აქტიურად ერეოდა საქმეში. ორივეს გადამწყვეტი მნიშვნელობა ჰქონდა კაცობრიობის ბედ-იღბლისათვის. კითხულობდნენ იგივე პოეტები და მხატვრები. ამის განხორციელებას თითქმის ორი წელიწადი – 1919-20 – დასჭირდა. და ამ საქმიანობის გვერდით. . სტატიები. ლევან (ლელი) ჯაფარიძე. ნაწილის მომავალი მთელის მომავალზე ეკიდა. იმდროინდელ პრესაში ქვეყნდებოდა მისი სტატია-წერილები ლიტერატურული და საზოგადოებრივი ცხოვრების ნაირნაირ საკითხებზე.1 გ) კოლეგებთან ერთად. ბუნებრივია. ეს «კაბაჩოკი» თითქმის ყოველ-საღამო იყო ღია. ისე იყო ოთახი მოხატული (აქ მართლაც გამართლდა «41 გრადუსის» ლოზუნგი). რომ აუცილებელი იყო საერთო სამწერლო ორგანიზაციის ჩამოყალიბება. საქართველო რუსეთის იმპერიის ნაწილი იყო. კალმითა და სიტყვით ისეთივე სასტიკი ბრძოლა მიმდინარეობდა. ყრილობამ სრულიად საქართველოს მწერალთა კავშირი შექმნილად გამოაცხადა. აანალიზებდნენ. გერონტი ქიქოძე. ომი და რევოლუცია პირველი მსოფლიო ომი და რუსეთის რევოლუცია – ეს ორი მოვლენა ჰქმნის მე-20 საუკუნის 10-იანი წლების სახეს. ყოველი მოაზროვნე ადამიანის ყურადღება მიჯაჭვული იყო ამ მოვლენებზე. თანდათანობით მკაფიო ხდება. დავით კოპალი (კოპალეიშვილი). აღწერს «Фантастический кобачок»-ს გრიგოლ რობაქიძე «ფალესტრა» – რომანში. ტიციან ტაბიძე და გრიგოლ რობაქიძე. როგორიც იყო? იწერებოდა და იბეჭდებოდა წიგნები. ბ) უწინამძღვრა ქართული ავანგარდიზმის შექმნას და ამით ხელი შეუწყო ქართული მწერლობის განახლებას. ერთი წუთითაც არ შეუწყვეტია წერა. ჩამოაყალიბა სრულიად საქართველოს მწერალთა კავშირი. ნარკვევები. ამ საქმის მეთაურები გახდნენ კოტე მაყაშვილი. ლექსებს თუ მოხსენებებს». ნაირნაირი დასკვნები გამოჰქონდათ. ა) საგანმანათლებლო მიზნით და ახალი ფილოსოფიურ-ლიტერატურულ შეხედულებათა გაცნობა-გასავრცელებლად კითხულობდა საჯარო ლექციებს. როგორიც თოფ-იარაღით. შალვა დადიანი. შეგვიძლია დავასკვნათ: 10-იანი წლების მანძილზე გრიგოლ რობაქიძე ქართული კულტურის სამ დიდ პრაქტიკულ საქმეს ემსახურა.დან ფანტასმები იხედებოდნენ. ლიტერატურული ცხოვრება დუღდა და გადმოდუღდა. ყველას აინტერესებდა: რამ წარმოშვა ეს ჯერ არნახული და არგაგონილი ხოცვა-ჟლეტა? რომელ მხარეს დარჩებოდა გამარჯვება? რას მოუტანდა კაცობრიობას ომის შედეგი? ასწავლიდა ეს გაკვეთილი ჭკუას ადამიანს თუ იგი ისევ ისეთივე დარჩებოდა. მოამზადეს და ჩაატარეს სრულიად საქართველოს მწერალთა ყრილობა. მსჯელობდნენ.

«რას წარმოადგენს კულტურული ადამიანი?» – სვამს კითხვას გრიგოლ რობაქიძე და აგრძელებს საუბარს: თუ ამ კითხვას მარტივად გვინდა ვუპასუხოთ. მსოფლიო ისტორიის ხორცშესხმის ორმხრივი პროცესი კულტურის მრავალფერო- . ბინა მორთულია ფასეული მხატვრული ქმნილებებით. დადის საუკეთესო თეატრებში. მაგრამ თუ სამშვინველი მხოლოდ «აღქმის კონაა». მათ ძალიან ხშირად ხმარობს მწერალი): კულტურა სამშვინველის ზეშთაგონებაა. მორის მეტერლინკის. სასურველი სტუმარია სალონების. ემსახურება თვითმფრინავი. მათ შეხედულებას მოკლედ ასე გადმოგვცემს გრიგოლ რობაქიძე (ნუ გაგაკვირვებთ წინწკლების სიმრავლე. თუ სამყარო მოკლებულია კოსმოსურ აზრს. აქედან არის ღმერთკაცობრიობის იდეა. ზომიერია და მშვიდი. 1915 წლის მაის-ივნისში იგი «კავკაზში» წერილების ციკლს აქვეყნებს საერთო სახელწოდებით – «ომი და კულტურა». უფრო იმას ცდილობს სხვათა ნააზრევი გააცნოს ქართველ და. ქართულად ხელს აწერს ფსევდონიმით – გივი გოლენდი. იღებს ყველანაირ გამოცემებს. გეორგ ბრანდესის. სამყაროში ლოგოსის შემოქმედებითი გამოცხადება და მისი გამოცხადების აღქმა მსოფლიო სამშვინველის მიერ – აი. გერმანიისა და რუსეთის რაობის პრობლემებზე. რუსულად კი – გ. ამგვარ წარმოდგენას კულტურაზე გრიგოლ რობაქიძე ობივატელურ წარმოდგენად თვლის. აქვს მდიდარი ბიბლიოთეკა. მაშინ შეგვიძლია ვთქვათო: იგი ცხოვრობს ერთერთ დიდ ევროპულ ქალაქში. ჩინებული ავტომობილით.რობაქიძე-კავკასიელი. ცხადია. მისი მანერები დახვეწილია. მისი იდეალური ყოფიერების ესკიზის გახსნა ბუნებრივად გულისხმობს მსოფლიო ლოგოსის არსებობას. ზედმეტია ლაპარაკი პიროვნების შემოქმედებაზე. მის შემოქმედებით თვითგამოვლენაზე.ჩვენში გულგრილი ვერ დარჩებოდნენ ევროპა-რუსეთში მომხდარი ამბებისადმი. ლოგოსის თვინიერ არ არსებობს «პიროვნების» შემოქმედება. წევრია რომელიმე კლუბის. საკუთარ აზრს შედარებით იშვიათად გამოთქვამს. ამ სტატიებში გრიგოლ რობაქიძე მიმოიხილავს გეორგ ზიმელის. მგზავრობს მდიდრული ლანდოთი. იგი იზიარებს კულტურის იმგვარ განმარტებას. ასეთ შემთხვევაში. მაშასადამე. საერთოდ. ლოგოსის გარეთ. მისი წერილები ძირითადად ორ გაზეთში იბეჭდება: «საქართველოში» – ქართულად და «კავკაზში» – რუსულად. ნიკოლოზ ბერდიაევის. პეტრე სტრუვე და სიმონ ფრანკი იძლევიან. ატარებს მორგებულ-მოხდენილ ტანსაცმელს. ფლობს სალონურ მეტყველებას. სულის ხორცშესხმა. ამ ხანებში გრიგოლ რობაქიძე ენერგიულ ჟურნალისტურ მოღვაწეობას ეწევა. ხანდახან ახსენდება ღმერთი და «წყეული საკითხები». არ არსებობს არც კულტურის მოვლენა. თუ პიროვნება ბიოლოგიური გუნდაა. კავკასიელ მკითხველს. როგორც კულტურის ცენტრალური ცნება. რასაც გეორგ ზიმელი. სიმონ ფრანკის და სხვათა შეხედულებებს კულტურისა და ომის. ბუნების თამაშის შერმთხვევითი მოვლენა. აქვს საუკეთესო ხუროთმოძღვრული სტილის კასრაკი (особняк). არ ტოვებს პრემიერებს. მისი თავდაპირველი სახის ხორცშესხმაა. გაურბის ტრაგიკულს.

ის. კულტურაში. რასაც ვარაუდობდა შემქმნელი. ჰამლეტი. რაც მასში ჩადო შექსპირმა. ჭეშმარიტი მხატვრული ქმნილება თავისი ინდივიდუალობით ყოველთვის მეტია იმაზე. იძენს თავის საკუთარ ლოგიკას და ვითარდება მისი კანონების შესაბამისად. შიშველი სხეულის მშვენიერებაც და უსხეულო სიდიადეც ყოველგვარ ხორციელებაზე ამაღლებული სულისა. რასაც ნივთიერ კულტურას უწოდებენ (რკინიგზა. შექსპირი და დანტე. პუშკინი და გოეთე. კულტურის ღმერთი კი არის ყველა ის. ყველა ღმერთისათვის არის ადგილი. ყოვლის ძირგამომთხრელი ადამიანური აზრის უღმერთობაც. როცა კულტურაზე ვსაუბრობთ დაჟინებული მზერა უნდა მივაპყროთ კულტურის შემოქმედის და კულტურის ქმნილების ურთიერთდამოკიდებულებას. ოღონდ იგი იყოს გულწრფელი და შემოქმედებითი. . მშვენიერების ყოველი ძიება ქმნის კულტურას. რადგან კულტურა სულის თვითშემოქმედებაა. რამდენადაც მაღალია კულტურა. ჭეშმარიტების. აქედან დასკვნა: კულტურის ზრდა ემთხვევა «სულიერების ზრდას» (ვუნდტის ტერმინია). ვისზეც განისვენებს შემოქმედებითი ძალისა და მშვენების მადლი. ეგრეთწოდებული «კეთილმოწყობა») არის მხოლოდ პირობები სულიერი კულტურისათვის. მოაზროვნეები ძველი დროიდანვე მიუთითებდნენ. კულტურაში გვერდიგვერდ ცხოვრობს მკაფიო. ხელოვნების ყოველი ნაწარმოები. აქაც ქმნილება მეტია შემქმნელზე და ამით ხდება მისგან დამოუკიდებელი. ოღონდ იგი იყოს მშვენიერი. რომ შემოქმედებითი აქტის შემდეგ ქმნილება ხდება სრულიად დამოუკიდებელი შემქმნელისაგან. ქრისტიანული ღვთისმშობელიც. საერთოდ მთელი «ტექნიკა». რომელიც სავსეა კოსმოსური აზრით. მაგრამ შემდგომ ამ ობიექტს იღებს და აღიქვამს სხვა სუბიექტი. თვითმფრინავები.ვან ფასეულობებში. როგორც მხატვრული ინდივიდუალობა მეტია იმ იდეალზე. ტელეგრაფი და ტელეფონი. გადადის სხვაში. ამგვარად. ვაგნერი და ბეთჰოვენი. ხდება სუბიექტურის ობიექტივაცია. სინათლისა და სიცოცხლის მფრქვეველი სხივებიც. ყველაფერში დაეჭვებული. კიოლნის ტაძარი და სიქსტეს მადონა. ამ თვალსაზრისით კულტურაა პართენონი და აკროპოლისი. ამდენად შექმნილი შორდება შემქმნელს. კულტურას ეკუთვნის რელიგიური გზნება. ამ მოვლენის ყველაზე მკაფიო დადასტურებას ვპოულობთ მხატვრული შემოქმედების საიდუმლოში. სხვანაირად: სუბიექტი ქმნის ობიექტს. მაგრამ თანაბარი უფლებით შედის კულტურაში დაუმორჩილებელი. ასეა კულტურაშიც. ყოველი აზრი. იმდენად მნიშვნელოვანია «სულიერება» კულტურულ გამოვლინებებში. ეს არის ჭეშმარიტი კულტურა – სულიერი კულტურა. წარმართული ვენუსიც. კულტურა წარმოადგენს ფასეულობათა შემოქმედებას. ნივთიერი სფერო მსოფლიო ფასეულობათა განსახორციელებლად. როგორც პანთეონში. კულტურისათვის ერთნაირად ძვირფასია განმარტოებული აზრის პირქუში შრომაც და მოზეიმე ხორცის ვნებიანი სიმღერაც. რომელიც გრძნობს ღმერთს თავის გულის ფეთქვაში და ჭვრეტს მას ზეცაში. ოღონდ იგი იყოს ღრმა და თავისებური. სიმართლის. ყოველი ზნეობრივი ძალისხმევა.

მთელი ენერგია რუსეთმა ამ უზარმაზარი სახელმწიფოს შექმნას შეალია.) მოყოლებული რუსეთი იპყრობდა სხვათა მიწა-წყალს და უსაშველოდ იზრდებოდა. ევროპულ კულტურას თავისი ლოგიკა ჰქონდა. ლევ ტოლსტოი ცდილობდა რელიგიური თეორიით გადაელახა ნაციონალიზმის ჩარჩო. . პოლონელები და სხვები.კულტურის ასეთი განმარტება მნიშვნელოვანია. ლევ ტოლსტოი (მისი რელიგიური მოძღვრება ანარქიულია). მაშინაც კი. ასკვნის ნ. ამისი უტყუარი დადასტურებაა დღევანდელი მსოფლიო ომი. ვიდრე თავისუფალი სახელმწიფო». თუ ევროპა ნაციონალისტურია. გადმოსცემს ამ წიგნში გამოთქმულ შეხედულებებს. პეტრე კროპოტკინი. ნიკოლოზ ბერდიაევი რუსეთის სამშვინველში არსებულ სამ წინააღმდეგობას გამოჰყოფს. პირველი გახლავთ ის. როგორც უწმინდურობას. «რუსის ხალხს თითქოს სახელმწიფოსაგან განთავისუფლება სურს. ცალკერძ – გერმანულზე. რომ რუსეთი ერთდროულად არის არანაციონალისტური ქვეყანაც და შოვინისტურიც. ამის პარალელურად და ამასთან ერთად რუსეთი მძლავრი სახელმწიფოებრივი და ბიუროკრატიული ქვეყანაა. რუსი მწერლების ზერელე კოსმოპოლიტიზმში გამოსჭვივის საკაცობრიო სული. რუსეთი არ არის ასეთი. ჩანს. კულტურის თვისება-ხასიათის ზოგადი მიმოხილვის შემდეგ გრიგოლ რობაქიძე კონკრეტულად მსჯელობს ცალკერძ რუსულ კულტურაზე. როგორც სიდამპლესა და ჯოჯოხეთის ნაყოფს. რუსეთმა მისცა მსოფლიოს ისეთი მასშტაბის ანარქისტები. მაგრამ ამის გვერდით და ამასთან ერთად. მეორე გახლავთ ის. კულტურა რომ თავისი საკუთარი გზით ვითარდება. რომ რუსეთი ერთდროულად არის არასახელმწიფოებრივი ქვეყანაც და ყველაზე უფრო სახელმწიფოებრივიც და ბიუროკრატიულიც. მას სძულს ებრაელები. რუსეთის ინტელიგენცია ნაციონალიზმს უყურებს. როცა რუსეთი ცოდვას სჩადის. მას მხოლოდ თავისთავი სწამს. რუსი ხალხისათვის უცხოა აგრესიული ნაციონალიზმი. რუსეთის კულტურაზე საუბრისას იგი ეყრდნობა ნიკოლოზ ბერდიაევის წიგნს «რუსეთის სამშვინველი». ისტორიის სტიქიური მომენტის გასააზრებლად. ივანე კალიტადან (გარდაიცვალა 1340წ. თავისთავს «წმინდა რუსეთს» უწოდებს. ამ მიზანს დაუმორჩილა ყველაფერი. რუსეთი ყველაზე შოვინისტური ქვეყანაა. დედამიწა მხოლოდ და მხოლოდ რუსეთია და ჭეშმარიტების მფლობელი მხოლოდ რუსული ეკლესიაა. როგორიც იყვნენ მიხეილ ბაკუნინი. რუსეთი გაჟღენთილია ეკლესიური ნაციონალიზმით. ომამდე ვერავინ იფიქრებდა. რომ ევროპის კულტურაში დაიბადებოდა ეს შემზარავი ომი. მაგრამ ფაქტი თვალწინ გვაქვს. სძულს კათოლიციზმი. ასე იყვნენ სხვებიც. რუსეთი უარყოფს ევროპას.ბერდიაევი. განსაკუთრებით.

აქედან მხოლოდ ერთი გასავალია: რუსეთის წიაღში უთუოდ უნდა მოინახოს ვაჟური ელემენტი. მან არ იცის. რასპუტინის. თვითონ დიონისიზმი რუსეთისა ბარბაროსულია და არა ჰელლინური. ვერსილოვები. ღმერთი ვაჟური გაფორმებისა. გლეხები. მიშკინები.მესამე წინააღმდეგობა გახლავთ ის. მოხეტიალე (стрнник). რუსი თავის ბუნებით ყარიბია. რუსეთი მუდამ ეძებს საქმროს. ყველა ეს რასკოლნიკოვები. – ასკვნის. ახალი სამეფოსი დედამიწაზე. «სტრანნიკული» სულია თავად ლერმონტოვში. რომ რუსეთის არსი ქალურია. დუხაბორების. ხლისტების. მოუქნელი. აპოლლო. ზარმაცი. რომ რუსეთი შინაგანად თავისუფალია და «სტრანნიკულად» განწყობილი. დოსტოევსკიში. რუსეთი ამ ომში გმირულად არის დაჭიმული და ეს ალბათ ვაჟკაცობას წარმოშობს». სასულიერო წოდება. ბერდიაევი რუსეთის ამგვარ მდგომარეობას იმით ხსნის. სტავროგინები. მაგრამ ამის პარალელურად და ერთად რუსეთი საშინელი სერვილიზმისა და ყურმოჭრილი მორჩილების ქვეყანაა. რომ რუსეთი ერთდროულად არის სულის უსაზღვრო თავისუფლების ქვეყანაც და სერვილიზმის მორჩილი ქვეყანაც. თვითდამწველების. ჯერ არ შესულა დიონისურ რუსეთში. ინტელიგენცია – ყველა შინაგანად მორჩილია.. ამიტომ არის. მაგრამ არსად ფეხს არ იკიდებს. ვაჭრები. ბეზუხოვები და სხვანი ყარიბები. «სტრანნიკი» ყველაზე თავისუფალი არსებაა. რუსულ სამშვინველში მარადიული ძიებაა კიტეჟ-ქალაქისა. რუსეთი უსახური კოლექტივის ქვეყანაა. ან ბერძნული (ძველად). ჩაზრდა მასში. ნიკოლოზ ბერდიაევთან ერთად. რუსეთი ქვეყანაა სულიერი თრობის. ხან შტაინერი. «სტრანნიკები» არიან. მასში არ არის ვაჟური. მონაა და ჩაფლულია ნივთიერ ყოფიერებაში. მისი მონახვა თანამედროვე ომშია შესაძლო. ჩარჩები. რომ თავის გასაკეთებელს ვიღაც სხვა გაუკეთებს. ქვეყანაა სელივანოვის. ასეთია საშინელება რუსეთისა. . იგი დახეტიალობს დედამიწაზე. სულ იმას ელის. მისი ყოფიერება წინააღმდეგობრივია. რუსული რადიკალური ინტელიგენცია შეპყრობილია მექანიკური თანასწორობის იდეით და არა შინაგანი თავისუფლებისა. ასეა ყველაფერში: რუსეთი ანტინომურია. _2323). რუსეთის ცხოვრებას ჰფლობს ხან მარქსი. მიწის ახლობლობა. გრიგოლ რობაქიძე თავდაპირველად რუსულად გამოქვეყნებული წერილის ქართულ ვარიანტში («საქართველო». თვითმარქვიების და «პუგაჩოვშჩინის». ამის გამო რუსეთი გახდა ინერტული. ვარიაგების მოწვევიდან დაწყებული დამთავრებული გერმანელების გაბატონებით რუსეთის მმართველ აპარატში. ხან კიდევ რომელიმე სხვა უცხო ვაჟი. «ვაჟური რუსეთი – ეს ან გერმანულია. 1917წ. ჩინოვნიკები. მოგზაური. ტოლსტოიში. ან ფრანგული. ხან კანტი.

«ბარბაროსობისა» და კულტურის მორიგება შეიძლება. მაშასადამე შეგიძლია. ლაიბნიცმა შექმნა მოძღვრება მონადაზე. გრიგოლ რობაქიძე დაწვრილებით გადმოსცემს ს. გამოხატავს სულიერი ტიპის თვისობრიობას და არა კულტურის განვითარების ხარისხს. გერმანელის სულიერი აღე «ბარბაროსულია». არამედ კულტურის განვითარების ტიპს. ობიექტური მათი უზნეობა არ არის პირადი გარყვნილება (როგორც ეს გვხვდება უფრო დახვეწილ კულტურებში). სიამაყე. გერმანელი ხალხის «ბოროტი ნების» გამოვლენას სიმონ ფრანკი ორი ფორმულის შეერთებაში ხედავს: Not kennt kein Gebot (თეობალდ ბეთმან-ჰოლვეგი)1 და Gebot kennt kein Not (ემანუილ კანტი)2. პირიქით. მაგრამ როგორ შევუთავსოთ ერთმანეთს გერმანელთა «ბარბაროსობა» და მათი მაღალი კულტურა? ასეთი შეთავსება ხომ უეჭველად არსებობს. როგორც ქმედით ძალაზე. იგი ერწყმის გარკვეულად ზნეობრივ სიჯანსაღეს. არამედ. მიუხედავად საზარელი ინტელექტუალიზმისა. კანტმა პრაქტიკულ გონს უპირატესობა მიანიჭა თეორიულზე. რომელიც გამოიხატება უთარგმნელი გერმანული სიტყვით – Tüchtigkeit. გოეთემ. შილერის პოეზიას ახასიათებს გმირულ-ეპიკური ნება-განწყობილება. ლუთერით დაწყებული კანტ-ნიცშეთი დამთავრებული გერმანულ აზრში ისმის ერთი მოტივი – ზიგფრიდის მოტივი. რომ გერმანელის სახალხო ხასიათის განმსაზღვრელი მომენტი ქმედითობაა. რომელიც გამოიხატება ფორმულით: შენ ვალდებული ხარ. არამედ საშუალება. ისე დადებითი გაგებით. ასე უყურებს გერმანიის რაობას სიმონ ფრანკი და ასკვნის: «თანამედროვე გერმანია ახალი წარმართობაა. უნდა ვაღიაროთ. სიფხიზლე. არამედ კერპთაყვანისმცემლობა. გერმანელთა სახელმწიფო მანქანა სისტემატურად ადნობს ადამიანთა მასალას თავის ძლიერების რკინად და ცემენტად. ამ თვალსაზრისით. საქმე გერმანელთა სიმკაცრე კი არ არის. ამ სიტყვის როგორც უარყოფითი. ფაუსტის პირით. მაგრამ შეთავსება ჯერ კიდევ არაფერს ნიშნავს. თავგანწირვით და კოლექტიური ენერგიით. წარმართობის დამარცხება მხოლოდ «ქრის- . და საერთოდ. რადგან «ბარბაროსობა» აღნიშნავს არა კულტურის დონეს. ის ზნეობრივი კომპლექსი. ჰეგელის ფილოსოფია. უნდა ვაჩვენოთ მათი თეორიული შეერთების შესაძლებლობა.ფრანკის ნარკვევის – «გერმანიის სულიერი არსის შესახებ» – შინაარსს. სიმონ ფრანკი გერმანიის რაობის ამოხსნას ცდილობს. ამ სიმკაცრის გეგმაზომიერება და მოფიქრებულობა. ამ ძლიერებისათვის ადამიანი მიზანი კი არ არის. გერმანელი ხალხის სახელმწიფოებრივ ცნობიერებაში ცხოვრობს ზეპიროვნული ზნეობრივი ენერგია.თუ ნიკოლოზ ბერდიაევი რუსეთის რაობას ეძებდა. ისინი ამარცხებენ მტრებს დარაზმულობით. ფიხტეს ფილოსოფია გმირული ნების მეტაფიზიკაა. მაგრამ ეს ერთგულება მონობა კი არ არის. ამრიგად. გერმანელის ეროვნული თვისებაა ქმედითობა-საქმიანობა. გერმანელებმა არ იციან მტრის დანდობა. მაგრამ არც თავისთავს ინდობენ. იქადაგა – პირველად იყო საქმე. გაჟღენთილია კოლექტიური შემოქმედების გრძნობით. გერმანელი ხალხი ღრმად ერთგულია სახელმწიფოსი და ხელისუფლების.

რომ მსგავსი აზრი პირველად ნიკოლოზ მიხაილოვსკიმ გამოთქვა. – რომ გოეთემ თქვა – პირველად იყო საქმე. – გვიზიარებს თავის ძიების მიმართულებას გრიგოლ რობაქიძე. ამ ორი პროცესის შეხვედრის პირადი მომენტი და მათი კონკრეტული ურთიერთშეღწევა არის ქრისტე (ლოგოსი). ორ ძირითად საკითხში არ ეთანხმება გრიგოლ რობაქიძე სიმონ ფრანკს. ობიექტური მსჯელობა. კერძოდ. ომის დროს ადამიანი ემოციურად აღგზნებულია. სხვაგვარად კულტურა არ იქმნება. არ შეუძლია თავდაჭერილი. მეორეა ის. ს. გრიგოლ რობაქიძე არ იზიარებს ს. მეორეც. იგი მიკერძოებულია. ორმხრივი პროცესი ხდება: ღვთაების შემოქმედებითი განხორციელება და მსოფლიოს შემოქმედებითი ფერისცვალება. რომელიც ომის დაწყებამდე ბევრად ადრე დაიწერა. გერმანული კულტურის შინაგანი ხაზი მაინტერესებსო. შემოქმედებითი ნების ტიტანური დაძაბულობა და ძალისხმევა. გერმანიის რაობის შესახებ კიდევ ორი ევროპელი მწერლის – დანიელი გეორგ ბრანდესის და ბელგიელი მორის მეტერლინკის – შეხედულებას გვაცნობს გრიგოლ რობაქიძე. რამდენად სწორად ესმის სიმონ ფრანკს ვლადიმერ სოლოვიოვის ფორმულა – «ქრისტეს აღმოსავლეთი». რომ ამ დებულების საბუთად არ გამოდგება გერმანული კულტურის ქმედითი ხასიათი.ფრანკი კი მას არ ასახელებს.ფრანკი. თავად კულტურა ქმედითობაა. კანტი. რომ ლუთერი. «ქრისტეს აღმოსავლეთის» ჭეშმარიტი შვილები უნდა გავხდეთ». ამისათვის არიან «ბარბაროსები»? რა გამოდის – რამდენადაც ქმედითია კულტურა.სოლოვიოვისათვის ქრისტიანობა არ არის ქრისტეს მოძღვრება. იგი არის მოძღვრება ქრისტეზე. ასეთია ვ. «ემიგრანტთა ლიტერატურას» და მის ერთ ნა- .სოლოვიოვის შეხედულება. ს.ტეს აღმოსავლეთით» (ვლადიმერ სოლოვიოვის ფორმულაა) შეიძლება. ქრისტეს ღმერთკაცობრიობა არის ცენტრალური მომენტი ქრისტიანობისა. მაგრამ ამ ხაზის მიგნება ჭირს იმ ნარკვევებში. იმდენად «ბარბაროსულია»? ქმედითობა საბუთად არ გამოდგება. ამასთანავე დებულება უკვე კარგახანია უარყოფილია. – კითხულობს გრიგოლ რობაქიძე. ღმერთი ჩამოდის მსოფლიოში და მსოფლიოს სამშვინველი ადის ღმერთთან.ფრანკის აზრს. ამიტომ გეორგ ბრანდესის იმ ნარკვევებს მივმართეო. მერე რა. გრიგოლ რობაქიძე თვლის. კონკრეტული ჰუმანიზმი კი დასკვნაა (არც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი) ქრიასტიანობიდან გამომდინარე და არა მისი (ქრისტიანობის) ამოსავალი წერტილი. რომელიც ომის დროს იწერება. იზიარებს ამას ს. პირველია ის. როცა იგი იყენებს ზემოხსენებულ ფორმულას? ძალიან საეჭვოა. რომ გავიმარჯვოთ. ვერ ახერხებს მშვიდად გამოიტანოს დასკვნა. ამ დებულებას გრიგოლ რობაქიძე ორი კუთხით იწუნებს. ჰეგელი თავიანთ მისწრაფებაში ენერგიული.ფრანკი უფრო კონკრეტული ჰუმანისტია. ჯერ ერთი. რადგან არც განხილულ წერილში და არც სხვაგან იგი პირდაპირ პასუხს არ იძლევა. ქმედითნი არიან. რომ ვ. რომ კულტურის «ბარბაროსული» ტიპი შეიძლება დაემთხვას კულტურული განვითარების მაღალ საფეხურს. ამისათვის იგი «ბარბაროსია»? მერე რა.

ამ საქმეში ფრანგთა პლასტიკური გენია ბევრად უფრო ძლიერია და მზიური. ნამდვილი პირმშო გერმანული აზრის. მუსიკაში. გეორგ ბრანდესს კითხვა დაუსვამს – ვისი ხალხური სულია უფრო მეტად გაჟღენთილი ელინიზმით ფრანგული თუ გერმანული? იგი ერთმანეთს ადარებს გოეთეს იფიგენიას და რასინის იფიგენიას. ნატიფია.წილს. სადაც ქრება პლასტიკური ფორმა – მეტაფიზიკაში. რომელსაც «ქალბატონი სტალი» ეწოდება. რომ გერმანელები უფრო მეტად ჰგვანან ძველ ბერძნებს. ამდენად. რომ გერმანელებმა უფრო კარგად და ღრმად შეისწავლეს ანტიკური საბერძნეთი. ვიდრე გერმანელები. სიჯანსაღე. მათი ხელოვნება კი გამოირჩევა უფორმობით. ამ მიზეზის გამო ისინი იმარჯვებენ იქ. ძველი ბერძენი სულიერი და ხორციელი მშვენიერების ჰარმონიული შერწყმის ნიმუშად ჰყავდათ წარმოდგენილი. – გვეუბნება გეორგ ბრანდესი –. დღევანდელ მკითხველს ნუ გააკვირვებს საკითხის ამგვარი დასმა. მაგრამ მათი მეცნიერება სავსეა ვარაუდებით. არსებითი ის გახლავთო. არაფერი ჰქონდა ავადმყოფური. კოლორიტი სუსტი მხარეა გერმანელთა ფერწერისა. მართალია. ძველი ბერძნულის მსგავსად. ბუნებრივია გოეთეს იფიგენიასა და რასინის იფიგენიას შედარება ძველი ბერძენის ტიპთან. ამ შედარების შედეგად ბრანდესი მისულა დასკვნამდე. დაბადებული უნიჭობითა და ტვინისჭყლეტით. გერმანიის ყველაზე უფრო პლასტიკური პოეტი გოეთე ფლობს უმაღლეს სინთეტიკურ ნიჭიერებას. ფერადოვანია და ლაღია. განა სახელგანთქმული მაქს კლინგერი შეიძლება შევადაროთ როდენს? გერმანელთა აზრიც არ არის პლასტიკური. მაგრამ ეს იმას არ ადასტურებს. გრიგოლ რობაქიძე ეთანხმება ბრანდესის დასკნას და თავად დასძენს: «გერმანელთა შემოქმედება მართლაც მოკლებულია პლასტიკურ გენიას. მას შეიძლება ვუწოდოთ . ზეიმი. მაგრამ აზრებსა და ფანტაზიებში მათ უყვართ უსაზღვროება და უზომობა. დანიელი მწერალი იმედოვნებს: მოვა დრო და აღიარებენ. ამ კუთხით გასაოცარია კანტი. აქ ფრანგები ძალიან ახლოს არიან ძველ ბერძნებთან. დანიელი მწერალი აღიარებს. ლირიკულ პოეზიაში. ლიტერატურა. ვიდრე ფრანგები. მაგრამ პლასტიკური განხორციელების ძალაში ისიც უთმობს ადგილს ლათინურ რასას. ვიდრე გერმანული. რომ გერმანელებმა იციან ზომიერება პრაქტიკულ წამოწყებაში. მხატვრობა-ქანდაკება. რომ გერმანელი იფიგენია იმდენადვე გაჟღენთილია გერმანული სულით. უფრო ჩასწვდნენ და ამოიცნეს ამ კულტურის საიდუმლო. მაშინ უნდა ვუპასუხოთ კითხვას – რომელი უფრო ჰგავს ძველ ბერძენს. ძველბერძნულ კულტურაში იყო მზე. სიხარული. ძველბერძენთა ფილოსოფია. პათოლოგიური. რამდენადაც ფრანგი იფიგენია – ფრანგულით. უფრო გაიგეს და აითვისეს იგი. ფრანგული სული. რომ ფრანგები უფრო ჰგვანან ძველ ბერძნებს. დაკნინებული და დამცირებული. პლასტიკურობა სუფთა ძველბერძნული თვისებაა. ქანდაკების დარგში ხომ ლაპარაკიც ზედმეტია. მე-19 საუკუნეში და მე-20 ასწლეულის დასაწყისში ევროპაში დიდად იყვნენ გატაცებული ანტიკური ბერძნული კულტურით. ხუროთმოძღვრება ხიბლავდა ევროპელ საზოგადოებას. მსუბუქია.

მაგრამ კულტურის ხასიათისა და არსის ამოხსნით ვერ განსაზღვრავ ომის შედეგს. თუ დამარცხდება გერმანია. რომ ამ პერიოდში მისი სიმპათია საფრანგეთისაკენ იხრებოდა. კაცობრიობის მართვა შეეძლება ადამიანის გონიერებას. ამ გადაწყვეტილებების თანახმად. რომ ბრძოლა გერმანიის წინააღმდეგ არის ბრძოლა ბედისწერის წინააღმდეგ. მისტიკური მოვლენები არც ისე იოლი ამოსაცნობია. თუ აქამდე ბელგიელი მწერალი თავის თხზულებებში ამტკი- . რაც მორის მეტერლინკს უთქვამს. სიხარბე და შური. მაგრამ ახლა ინგლისელთა მსოფლიო ბატონობა თანდათანობით სუსტდება. ვიდრე პირველი. რომ ყოველ ხალხს წინასწარ აქვს განსაზღვრული მსოფლიო ჰეგემონია ისტორიული განვითარების გარკვეულ საფეხურზე. ფრანგებს ეს ჰეგემონია ასი წლის წინათ მიეცათ და იგი უკვე გაიარეს. მაშინ როდესაც მისი ანტიპოდი ელინი პლატონი არის პლასტიკური. ამით კაცობრიობის ისტორიის ახალი გზა გაიხსნება. ამ კუთხით ქართველი მწერლის ერთგვარ გაკვირვებას იწვევს ის. ამიტომ ახლანდელ ომში ბედისწერა გერმანიის მხარეზეა. არამედ სულიერი და უსხეულო სამყაროც. მაგრამ ყველაფერი ეს მსოფლიო მოვლენების მისტიკური არსის შემთხვევითი გარსია. იგი ირყევა. გერმანიამ უნდა გაიმარჯვოს. ამიტომ. ეს იმიტომ. დასაშვებია ვიფიქროთ. ვილჰელმ მეორის განდიდების მანია და მისთანანი. მაგრამ რაღაცის აღქმა მის ჰიერატიულ მონახაზში მაინც მოხერხდება. თანამედროვე გერმანიის სახით ნისლშია გახვეული მისტიკური გადაწყვეტილებანი. საშინელი კითხვა ბურღავს ტვინს – შეიძლება დამარცხდეს ბედისწერის სასტიკი და ბრმა ძალა? მეტერლინკის პასუხი დადებითია – შეიძლება. წინასწარ არის განსაზღვრული და განპირობებული საიდუმლო სამყაროს მისტიკურ გეგმებით. ანტიკური საბერძნეთის მოტრფიალე გერმანელები. რუსეთის დრო ჯერ არ მოსულა. ის. ჰჲოლდერლინი და ნიცშე. მასთან ერთად დამარცხდება ბედისწერის ბნელი ძალაც. ნაცვლად ბედისწერის სტიქიონისა. ომი ცოცხლობს არა ჰამლეტის ფიქრითა და განსჯით. რაკი გრიგოლ რობაქიძე მზიური კულტურის აპოლოგეტი იყო. ეს კი ნიშნავს. რომ ადამიანური გონებით მისწვდე ყველაფერს და მთლიანად. მაგალითად.ხვეულობის გენია (гения извилистости). იგი ამბობდა: არსებობს არა მხოლოდ ხილული და ხელშესახები სამყარო. შინაგანად ამბოხებული იყვნენო გერმანული სულის წინააღმდეგ. არამედ ნაპოლეონის ნებით. შემდეგ ინგლისელებმა შექმნეს უზარმაზარი იმპერია. – განაგრძობს გრიგოლ რობაქიძე –. რჩება გერმანია. მეტერლინკის მსჯელობასა და დასკვნას გრიგოლ რობაქიძე ძალიან გაუკვირვებია. რაც ხდება ისტორიულ საზღვრებში. რომელიც უფრო ღრმაა და საიდუმლო. თუმცა მთლად მკაფიოდ ეს არ ჩანს. გახსნილი აზრის გენიოსი». მორის მეტერლინკი მისტიკოსი იყო. ამისათვის ანტანტამ ყველაფერი უნდა იღონოს. იგი უფრო გვიან დადგება. სხვები გამოირიცხნენ. რას ვხედავთ? ერთი შეხედვით იხატება ახლანდელი ომის სუფთა გარეგანი საფუძველი: გერმანელი ხალხის მისწრაფება მსოფლიო ჰეგემონიისაკენ. როგორც გრიგოლ რობაქიძე ამბობს.

აინუნშიაც არ მოსდიოდა გამარჯვება . ამით წყდება ტრაგიკულის პრობლემა შემოქმედებაში. ამაშია ცხოვრების ტრაგედია. ამიტომ სიცოცხლე გაუთავებელი ომია. ამიტომ საბედისწეროც არის. მაგრამ ისიც უეჭველია. ამიტომ შეუძლებელია მისმა შედეგმა არ მოიტანოს გადატრიალება ცხოვრებაში და ფერისცვალება სამშვინველში. მაგალითი მორის მეტერლინკია. საბედისწეროს შესამცირებლად. მაგრამ იმას თუ გავითვალისწინებთ. ანალიზი და დასკვნები გონებას აფხიზლებდა. საბედისწერო შინაგანად ახასიათებს სიცოცხლეს. დაწერილი და დაბეჭდილი მოაზროვნე ადამიანების ვიწრო წრეში ტრიალებდა. ეს ძალიან საყურადღებო და ნიშანდობლივიაო. მაშინ ბედისწერის ცნება ემთხვევა ქაოსის ცნებას. გამოვლენილი უმოწყალო წინააღმდეგობებში. ოცნებით გატაცებული ჭვრეტის ფერმკრთალი უძლურება ადგილს უთმობს შემოქმედებითი ძალის ნებისყოფიან მისწრაფებას. ეს გადატრიალება და ფერისცვალება უთუოდ გამოიხატება იმით. რომ პლანეტების ბრძოლა გამოიწვევს ცხოვრების პლანეტურ ფერისცვალებასაც. რომ ინერტული წინ ეღობება შემოქმედებითს. მაშასადამე. მათ ამ დაწერილდაბეჭდილის წაკითხვის არც სურვილი ჰქონდათ და არც დრო. საბედისწეროს თვინიერ არ არის შემოქმედება. სტიქიური – ცნობიერს. რა მიმართულებით წავა ეს წინააღმდეგობა-დაპირისპირება. რომ იგი ჰგავს პლანეტების ბრძოლას. მაგრამ უნდა განვსაზღვროთ. უპიროვნო – პიროვნულს და ყველაფერი ეს ბედისწერის ბეჭედს ატარებს. ირაციონალურის. თანამედროვე ადამიანის ფსიქიკა ომის ბრძმედში გაღრმავდება და გაფართოვდება. მე აღარ შევუდგებიო. აქ არის ცხოვრების შემოქმედება. კალმოსანი ადამიანების ეს სჯა-ლაპარაკი. – ბედისწერის ფილოსოფიური აზრის ანალიზს.ცებდაო. ჭეშმარიტად. უბედისწეროდ არ არსებობს ტრაგიკული. ვინც ომს წარმართავდა და იბრძოდა. რომ ცხოვრებაში ყველაფერი წინასწარ არის გადაწყვეტილი ბედისწერის მიერ. საბედისწერო სტიქიური და ირაციონალური ძალა თავისას აკეთებდა. თორემ ომის დინებაზე ვერავითარ ზეგავლენას ვერ ახდენდა. უმაღლესი ფერისცვალებისათვის – უმაღლესი დაძაბულობა. დიდი გადატრიალებისათვის დიდი შერყევაა საჭირო. ამდენად. – გვეუბნება გრიგოლ რობაქიძე. მით უფრო დაფიქრებისა და გადაწყვეტილების გამოტანის. მაგრამ შინაგანად სიცოცხლეს სხვაც ახასიათებს – ანტიბედისწერაც. საბედისწეროს დაძლევა ხდება ლოგოსის შემოქმედებითი ძალით. ტვინს ჩარხავდა. – ამთავრებს სტატიას გრიგოლ რობაქიძე. ახლა მოულოდნელად ამხედრებულა მის წინააღმდეგ. ქაოსის წინააღმდეგ ბრძოლა არის ბრძოლა ბედისწერის წინააღმდეგაც. თანამედროვე ომში იმდენია სტიქიური და ირაციონალური. რომ კაცობრიობის შემოქმედებითი ძალისხმევა წარიმართება ქაოსურის. უფრო მგრძნობიარე შემოქმედებითი ადამიანები ამას უკვე ხვდებიან. რომლის მიზანია სამყაროს ცნობიერების პიროვნული განმტკიცება. ამიტომ ბედისწერა ნამდვილი ძალაა. თამანედროვე ომი უმაღლესი რყევაა და დაძაბულობა.

რელიგიური და სხვა – მარქსიზმისათვის ან სულ არ წარმოადგენს რაიმე მნიშვნელოვანს. მართალს ამბობდა. როგორც მარსის მცხოვრებნი. ისევ რუსეთიდან მოელოდა შველას. მარქსიზმის აზრით. ამასვე აკეთებდა ქართველი მწერლობის ახალი თაობის დიდი ნაწილიც. როცა 1917 წლის თებერვლის რევოლუციამ რუსეთის მონარქია დაამხო. ახალგაზრდა ქართველის ტრაგედია ამაშიცაა».ბ. ისიც რუსეთს მისდევდა კუდში და ბევრჯერ დაუფიქრებლად იმეორებდა იმას.. ეროვნული. განსაკუთრებით არ მოსწონდა კლასობრივი ბრძოლის თეორია. ძალიან იოლად. ან თუ წარმოადგენს მხოლოდ იმდენად.. 1918წ. ამას ისიც ადასტურებდა. რამდენად ამგვარი დაყოფა. ტრაგედია იყო ის. რომ ისევ რუსის იმედად იყო ახალგაზრდა ქართველთა თაობა. ყველა სხვა დაყოფა – რასიული. რასაც მოსკოვ-პეტერბურგში გაიგონებდა. 1917წ. სამშობლოში დაბრუნებულსაც არაერთგზის გამოუთქვამს თავისი აზრი მარქსიზმე. რას მოუტანს საქართველოს მსოფლიო ომში ამა თუ იმ მხარის გამარჯვება. მხოლოდ უბრალო ვარიაციაა კლასიური დაყოფისა» («საქართველო». უსუსური. არც ის უწყის ვინმემ. ჯერ კიდევ 1911 წლის 11 იანვარს წერდა არჩილ ჯორჯაძეს გრიგოლ რობაქიძე: «საქართველოს ბედ-იღბალი მათ (რუს მწერლებს – ა. იგი ყოველთვის ეჭვის თვალით და უნდოდ უყურებდა მარქსიზმს. რაც საქართველოში ენატრებოდათ.ვის დარჩებოდა და რა ფასად. ამ ამბავმა ჩამოაღწია თუ არა საქართველოში. _37). სხვათა შორის. არსებითად წკიპურტის გაკვრით სანაგვეში მოისროლა იგი ახალმა რევოლუციამ. გრიგოლ რობაქიძემ მაშინვე ივარაუდა: «ადვილი შესაძლებელიაო ამ შეხლაში ბოლშევიზმი გამოვიდეს გამარჯვებული» («საქართველო». . მაგრამ სულ მალე ახალი ხიფათის კონტურები ძალიან ნათლად გამოიკვეთა. მისი იდეალების განხორციელებაზე ოცნებობდა. გერმანიაში რომ სწავლობდა. ოქტომბრის ბოლშევიკურ-კომუნისტურმა რევოლუციამ. ამის აღიარება მისთვის ადვილი არ უნდა ყოფილიყო. რა გადატრიალება და ფერისცვალება მოჰყვებოდა მას კაცობრიობის ცხოვრებაში. რომ პოლიტიკით დაინტერესებული ქართველი ახალგაზრდობის დიდი უმრავლესობა ისევ რუსეთის სოციალ-დემოკრატიულ მუშათა პარტიას ედგა გვერდით. რუსეთის დამარცხება მოასწავებს კი საქართველოს განთავისუფლებას თუ ის სხვა მტაცებელს ჩაუვარდება ხელში? რუსეთის გამარჯვება იქნება კი საქართველოს ყველა იმედის დასამარება? ერთხელ და სამუდამოდ გაიწირება გადაშენებისათვის? საქართველოში ზედმიწევნით ზუსტად იციან.) ისე აინტერესებთ. _237). მაშინ ბევრჯერ გაუკრიტიკებია მარქსიზმის სოციოლოგიური სისტემა. უღონო და უძლური აღმოჩნდა რუსეთის ბურჟუაზიულ-დემოკრატიული რევოლუცია. თითქოს ის ასრულდა. «მარქსიზმი ამართავს «ეკონომიკას» ერთად ერთს პრინციპად სოციალურს ვითარებაში და სოციალურს ცხოვრებაში სცნობს მხოლოდ კლასიურ დაყოფას. რომ რუსეთში არავინ წუხს ჩვენი ქვეყნის მომავლით.

გრიგოლ რობაქიძე თავდაპირველად სოციალიზმის მოწინააღმდეგე არ ყოფილა. ასეც წარმოიდგენდა გრიგოლ რობაქიძე არჩილის მოღვაწეობას. ეროვნების პრობლემა თვითონ მისი პიროვნების პრობლემაა. მაგრამ ერი კლასობრივი ბრძოლით კი არ ვლინდებოდა. რომ საერთაშორისო პროლეტარიატი არ არსებობდა. შეერთდით» –.. 1918წ. უკეთ რომ ვთქვათ. მაგრამ მას სოციალიზმი ეროვნული პრობლემის მოსაგვარებლად და გადასაჭრელად უნდოდა. იქ კლასთა ბრძოლა ეროვნულ სახელმწიფოსაც ღუპავს და თვითონ რევოლუციასაც» («საქართველო». სინამდვილეს ვერავინ უარყოფს: ერთი ქვეყნის პროლეტარიატი ებრძვის მეორე ქვეყნის პროლეტარიატს. იგი მოითხოვდა. იგი მისთვის საკუთარი ხორცსხმული სინამდვილეა. სამშობლოს დასაცავად პროლეტარიატიც ისევე იბრძოდა. ველიკორუსიაში. მეორე: თუ კლასობრივ ბრძოლას გავყვებით. და ეს საგანი არ არის მისთვის განყენებული. არჩილ ჯორჯაძეც სოციალისტი იყო. საერთოდ. ომის დროს. მთავარი მომენტი ჩვენის ავტორის კალმისა». «არჩილ ჯორჯაძის მსოფლმხედველობის საგანი ეროვნებაა. რამდენადაც იგი ეროვნულს ხელმწიფებაში ყალიბდება. მაშინ ეროვნული სახელმწიფო იღუპება. «პროლეტარიატის მიერ წამოყენებული კლასთა ბრძოლა იმარჯვებს იმდენად. სამშობლო საქართველო. ავიღოთ ფინლანდია და უკრაინა: პირველშიაც და მეორეშიაც უცილოდ გაღრმავებულია კლასთა ბრძოლა.მარქსიზმის მიმდევარი ქართველი სოციალიტები დაპირისპირებაში – კლასობრივი თუ ეროვნული – უპირატესობას კლასობრივს ანიჭებდნენ.. უზომო სიყვარული სამშობლოს ტანჯული სხეულისა და თეორიული ცდა მისი სხეულის გამოხსნისა – აი. როგორც სხვა კლასები (არისტოკრატია. ეს ყოვლად მიუღებელი იყო გრიგოლ რობაქიძისათვის. სადაც წინააღმდეგი ხდება. ასეც მოიქცა პროლეტარიატი. როცა სამშობლოს მტერი დაემუქრა. ერი მხოლოდ მაშინ არის ერი.. ეს ცხადად ჩანს მის დამოკიდებულებაში არჩილ ჯორჯაძისადმი. თეორიული. ბურჟუაზია). «პროლეტარიატი ნამდვილ განსაცდელში აღმოჩნდა. რომ ეროვნული მომენტი მასში ბევრად უფრო ღრმა და რთული ყოფილა ვიდრე სოციალური მომენტი. იქ. არამედ კულტურის შემოქმედებით. «რადგან მხოლოდ თავისუფალს ეროვნულს სხეულში შეიძლება კლასთა ბრძოლის გაღრმავება და მისი მართებული სოციალური გადაწყვეტა». ამ აზრის სიმართლის დასამტკიცებლად ორ ფაქტს იშველიებდა. და იქცევა იგი კულტურის სუბიეკტად მა- . ამ სიტყვის მსოფლიო (და არა ზოოლოგიური) მნიშვნელობით. თუმცა ეს მას ღიათ არ აქვს გამოთქმული. ანუ. რომ ეროვნულს მისცემოდა უპირატესობა. მაგალითად. შეიცვალა ახლით – «პროლეტარებო ყველა ქვეყნისა. როცა იგი სუბიეკტია კულტურისა. იბრძოლეთ სამშობლოსათვის». პირველი: მსოფლიო ომმა ცხადად აჩვენა. პირიქით. ლოზუნგი – «პროლეტარებო ყველა ქვეყნისა. «მისი აზრით. ყველა ქვეყნის პროლეტარიატი იბრძვის შეგნებულად და ზოგის მათგანის ბრძოლას ერთგვარი აღფრთოვანების პათოსიც ახასიათებს». _37). მაგრამ უკანასკნელი დაქვემდებარებულია ეროვნულს მომენტს.

ამისათვის საჭიროა სოციალისტური ლოზუნგების მეტი სიფრთხილით ხალხში გადასროლა. სოციალური საკითხების გადაჭრას ვერ მიუდგება. მისი კლასობრივი ბრძოლის თეორიით. ნოე ჟორდანია. რამდენ სიბოროტეს წარმოშობს ეხლა ასეთი სიტყვები: «გაყვლეფა». ალბათ უნდა იყოს – აწრთობს – ა. მიედინებოდა სისხლი ღვარქაფად. რამიშვილები – ისიდორე და ნოე. გაძარცვეს და ააოხრეს თამარაშენი. «გაბატონებულები» და სხვა. მეტისმეტად საშიში და სახიფათო. როცა იგი თავის მქნე-სულს ხელოვნებაში ჩამოასხამს. მაშინ რაღათ გვინდა ან ეროვნული თავისუფლება და ან რომელიმე სოციალური იდეალის განხორციელება? ერთი მეორის შინაგანს ბრძოლაში გაჟლეტილს ერს აღარც პირველი ესაჭიროება და აღარც მეორე. ბენია ჩხიკვიშვილი. წერონისი.ბ. პოლიტიკოსები – სილიბისტრო ჯიბლაძე. განსაკუთრებით უადგილოა ამ ჟამად სოციალისტური რევოლუციის ქადაგება. რომლის ბედი «ბეწვზე ჰკიდია». თუ სამოქალაქო ომში ჩვენ ერთი მეორეს დავუწყეთ ხოცვა. გაოგნებულ-გაოცებული გრიგოლ რობაქიძე კითხულობდა – «როგორ წავა შეგნებული გლეხი კონსტანტინე ამირეჯიბის წინააღმდეგ. სასტიკად სცემეს კონსტანტინე ამირეჯიბს. მან ჯერ თავის თავი უნდა დაამკვიდროს და განამტკიცოს და მხოლოდ შემდგომ ექნება მას შეძლება შემოქმედი ხელი მიჰყოს სოციალს რღვევასა და შენებას» («საქართველო». _138). შეიტანა შიგ ევროპული ცოდნა და გამოცდილება და რამოდენიმე წლის განმავლობაში ავლევი უმშვენიერეს კულტურულ სოფლად გადააქცია?!» მნიშვნელობა არაფერს ჰქონდა. არც ასაკს. ერი..) და ფილოსოფიურ აზროვნებაში განამტკიცებს» («კოლხიდა». _29). როცა კლასობრივი ბრძოლის თეორიამ პრაქტიკული განხორციელება დაიწყო საქართველოში. 1918. არც ღვაწლს. მაგრამ ყურს არავინ უგდებდა. მხოლოდ ბრმა ბოღმა და გესლი წარმართავდა გონებადუხჭირ ბრბოს. გრიგოლ რობაქიძე თავზარდაცემული აღმოჩნდა. პოლიო ირეთელი. ფილიპე მახარაძე. 1911წ. თურქესტანიშვილები. ყარანგოზიშვილები. მაგრამ მარქსისტული სოციალიზმი. ფალავანდიშვილები. არც ცოდნა-განათლებას. არჩილ ჯორჯაძის სოციალიზმი გრიგოლ რობაქიძისათვის მისაღები და მხარდასაჭერი იყო. კლასობრივი ბრძოლის თეორიით წაქეზებულმა ნაირნაირი ჯურის ავაზაკებმა 1918 წელს ქართლში ამოწყვიტეს ციციშვილები. ვინ იცის. გაფრთხილებით კი აფრთხილებდა. ჭოლა ლომთათიძე. არც დამსახურებას. რელიგიაში აცდობს (შიც. რატომ იყვნენ უმთავრესად გურულები სოციალიზმის მომხრე და მქადაგებლები – მწერლები ეგნატე ნინოშვილი. ბაგრატიონ-დავითაშვილები. რომელმაც მთელი თავისი სიცოცხლე სოფელს შესწირა.შინ. «ყოველი ქართველი უნდა ცდილობდეს საქართველოს ფიზიკურად დაცვას.. ნოე ხომერიკი და სხვანი მრავალნი? თითქოს გურიის ბუნება და გურუ- . ამ მძიმე ვითარებაში კიდევ ერთი საიდუმლოს ამოცნობა მოიწადინა გრიგოლ რობაქიძემ. მაღალაშვილები. «სისხლის მწოველები». კნოლევი და სხვა სოფლები. ლალიონი. დაარბიეს და ააწიოკეს ამირეჯიბები.

გზაჯვარედინი . ამ მხრივ თავადაზნაურობასა და გლეხობას შორის თითქმის არავითარი განსხვავება არ არსებობს. ყველაფერი შეიძლება ამოშალოთ გურულში. «განსაცვიფრებელია გურიის ნელი სირბილე. «გურიაში ძალზე არის განვითარებული გრძნობა თავის თავის ღირსების... გურიაში სიღარიბე საყოველთაოდ გავრცელებულია. ასეთ პასუხს აძლევს: «ისინი გამოვიდნენ სოციალისტებად. ბუნების სირბილეს შეესაბამება გურულის ხასიათიც. იქ ვერ მონახავთ ვერც ერთს «მყვირალა» ფერს. მსუბუქი. იქ ვერ იხილავთ ვერც ერთს უხეშ ხაზს. «არისტოკრატულობა». რომლითაც დიდად დაინტერესებულა გრიგოლ რობაქიძე. მის სიმტკიცეს და დაუნდობლობას. რომელიც ღვიძლი ძმა იყო რუსული სოციალ-დემოკრატიისა. ეს «ერთნაირობა» ფსიხოლოგიური პირობაა სოციალიზმის მიღებისათვის. ასევე თანაბრობაა გურიაში ნიჭიერების მხრითაც. მათ სხვაზე უფრო ესაჭიროებათ მდიდარი მატერიალური ყოფა. «რჩეულობის» გრძნობას მათში ვერავინ ამოშლის. «გურიაში თითქმის ყველა ნიჭიერია. მართალია. და მიუხედავად იმისა. მაგრამ ის კი ფაქტია. «როდემდის ვიცადოთ?». გურულების ამგვარი დახასიათების შემდეგ. «წარჩინების პათოსს» ამ კითხვას. არ ვიცი. ისტორიულ თანდათანობას ისინი ვერ შეურიგდებიან. რადგან სულით უაღრესად აზნაურები არიან და ყოფით ღარიბნი. არამედ ხავერდოვანის სირბილით». ვერაფერს გეტყვით. რამდენად სწორად და საბუთიანად ამოხსნა გრიგოლ რობაქიძემ გურულების გატაცება სოციალიზმით. მათი ფსიქიკა მაინც აზნაურულია. თანვე ისიც დავუმატოთ. რომელიც სრულიად ეწინააღმდეგება არისტოკრატული წარჩინებულობის მიდრეკილებას. იქ ყოველი ნივთი რბილია. ამისათვის მათ აკლიათ უკულტუროს თმენა და გემოს არცოდნა. აქ არ არის უფსკრული გათხრილი «პიროვნებასა» და «მასას» შორის».. როცა 1918 წლის 26 მაისს საქართველოს დამოუკიდებლობა გამოცხადდა. თვითონ მთებიც კი გურიაში მკაცრი ნატეხობით კი არ არის ამართული. გურულის სიამაყე – «პათოსია მანძილის» (იგულისხმება: «ჩემსა» და «სხვებს» შორის)».». «რჩეულობა» გურულთა «რასის» მთავარი ნაკადია. მაგრამ «ძვირად თუ ვინმე სხვა ქართველი ისე ლამაზად ჩაცმული გამოვა. 1917წ. მაგრამ «წარჩინებულობის».. რომ მათ მიერ სოციალიზმის მიღებას ხელს უწყობდა უთუოდ ზემოაღნიშნული თვისება: ერთნაირად დაჯილდოება ნიჭით. რომ.ლის ხასიათი ეწინააღმდეგება სოციალიზმს. ნაზი. რომ გურულები სოციალისტური სამოსელით გვეჩვენებიან. როგორც გურული». ნარნარი. _299). – წერს გრიგოლ რობაქიძე («საქართველო». ხელისუფლების სათავეში ქართული სოციალ-დემოკრატია მოკალათდა. როგორ შეუთავსდა გურულის «არისტოკრატობას». როგორ ავხსნათ სოციალიზმის ლიანგური სიყვარული და გავრცელება გურიაში? სოციალისტური მოძღვრება. მჩატე.

მას არ უყვარს სიბნელე და სძულს განყენება.. ალი არსენიშვილი. თუმცა პოლიტიკოსებზე წერა კი უყვარდა. საკვირველი არ არის. არის ჟორდანიას პროფილში უცნაური სირბილე არა მარტო გურიის ველების. მე მიყვარს ჟორდანიას აცეცხლება: მაგრამ მის ანთებაში ტემპერამენტია სათნოებისა და არა ცეცხლი სიავის». გრიგოლ რობაქიძე პოლიტიკურ მოღვაწეობას მაინცდამაინც სახარბიელო საქმედ არ თვლიდა. . ეს «ფალესტრა»-რომანშიც ცხადად ჩანს. მის სიტყვაში ჭირვალი სინათლეა და სხეულიანი კონკრეტობა. იაკობ ნიკოლაძე. თუ სტილი არა ჟორდანიას წერის მანერა უთუოდ აქვს. რას აკეთებდა და როგორ ცხოვრობდა გრიგოლ რობაქიძე ამ პერიოდში. ნოე ჟორდანიას გარეგნობაც ძალიან მოსწონდა გრიგოლ რობაქიძეს: «ჟორდანიას პროფილი ძველი ღერბია სურნელოვან პერგამენტზე.1 1917-21 წლების თბილისში ბობოქარ ცხოვრებას ეწეოდა ლიტერატურაც და ხელოვნებაც. ამ აზრით იგი ფრანგებს უახლოვდება. რომ ჟორდანიას პირველს შემოეღო ფრანგული ჟურნალიზმი». ჟორდანია უფრო ლაპიდარული ფორმულებით ლაპარაკობს. ჯერჯერობით ის ვიცით. არამედ მთელი იბერიის მიწის. ბევრ რამეს მოეფინება ნათელი. პავლე ინგოროყვა. «მაშინ მე მთავრობის საქმეთა სამართველოში ვმუშაობდი. რომ იმჟამინდელი საქართველოს მთავრობის კანცელარიაში გრიგოლ რობაქიძეს სტილისტის პატარა თანამდებობა ეჭირა. ისიც აღსანიშნავია. როგორც ლიტერატურულად დამმუშავებელი მთავრობის დადგენილებათა». ნოე ჟორდანიასაც ხოტბა ერთ-ერთმა პირველმა შეასხა. მასში მოსჩანს კეთილშობილი რასსა: ქალდეას ველებში გამოხურვებული და კავკასიონის კალთებით განელებული. ვიდრე დისკურსიული პერიოდებით. 1919 წლის თებერვალში «მეოცნებე ნიამორები» იუწყებოდნენ. როცა ძირფესვიანად იქნება შესწავლილი საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის არქივი. რომ არჩევნებში მეთორმეტე ნომრით «პატრიოტების ესთეტიკური ლიგა» გამოდისო.საქართველოს დემოკრატიულმა რესპუბლიკამ ორი წელი და ცხრა თვე იარსება. ტიციან ტაბიძე. ალბათ. მის ფორმულებში მონუმენტალური პრიმატივის ქვებია. მის ნაწერში არ არის არც კორძიანი ხაზი და არც დაგრაგნილი ხვეული. მისი სახე თეთრი მედალიონია მოხუცი ბიბლიის. ჟორდანია რასსიული ტიპია საქართველოსი. იქ ყოველი სიტყვა სადათ მოკვეთილია და ყოველი ფრაზა სხარტად გამოჭრილი. «ქართველი პოეტისათვის საამაყოა პირდაპირ რომ რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარე მწერალია ნამდვილი. გრიგოლ რობაქიძეც მისი აქტიური მონაწილე იყო. 1921 წლის თებერვალ-მარტში იგი დამარცხდა და არსებობა შეწყვიტა. ლადო გუდიაშვილი.. რომ გრიგოლ რობაქიძის მეგობრების ერთ ჯგუფს დამფუძნებელი კრების არჩევნებშიაც მოუწადინებიათ მონაწილეობის მიღება. ამ ლიგაში შედიოდნენ პაოლო იაშვილი. ჯერჯერობით ძალიან ცოტა ვიცით. ქურუმები ძველად ღმერთებს ალბათ ასეთი სახით ელაპარაკებოდნენ.

თქვენ ამტკიცებთ. გრიგოლ რობაქიძე არწივის თავით. ამ ღამეს გრიგოლ რობაქიძემ გახსნა თავის მასკა. ჩემთვის ის აქამდე დარჩა. რაც შეუქმნია ლადო გუდიაშვილს. ტიციან ტაბიძეს აღწერილი აქვს გრიგოლ რობაქიძის ერთი გამოსვლა ფუტურისტთა პაექრობაზე კაფე «იმედში»... მოგვიანებითაც გამოვლინდა. თუ ამართლებდა თავის თავს. რომელსაც გადმოსდის ტვინი ბალღამივით და შუბლი შედრეკია ისე. რომ ისინი შეგნებულად ჯამბაზობენ. სიტყვა აიღო გრიგოლ რობაქიძემ. აქ იყო ლაპარაკი ნიცშეს ინსტიქტების ანარქიაზე... მაგრამ ეს იყო წმინდა ანტონის ცდუნება.გრიგოლ რობაქიძე. თუ საუკეთესო ახალგაზრდობა საფრანგეთის. ბალღამის დაწვეთება («მეოცნებე ნიამორები». ეს იყო ქარიშხლის მოვარდნა (ალბათ ეს ღამე დაამახსოვრდა ა. ამ ღამის სიმფონიის გადმოცემა არ შეიძლება.. როგორც მეტრისადმი. მას უღალატა ორატორის ზომიერებამ. რომელიც ბედმა გასწირა ამ ღვაწლისათვის («არლვმგ») – ამოევსო ყველა ხრამები ქართული კულტურის და ხანდისხან ამისათვის მორიდებოდა პირდაპირ გზას. როცა ის თავის წინ არავის ხედავდა. თითქოს მაცხოვარს ჩასცეს ლახვარი.კრუჩიონიხი ჩხაოდა. მაგრამ კარგი. ღვაწლით შემოსილი.კრუჩიონიხს.... მაბედიებს ვსთქვა. როგორც მოგდებული კატა. მასში დასძლია პოეტის უკიდურესობამ. როგორც ნიშანი. იოლად ეგზნებოდა. შეიძლებოდა ეს ღამე ყოფილიყო ქართული ფუტურიზმის დეკლარაცია. ამ აპოკალიპსის ორკესტრიდან რამდენიმე ფრაზა დავიმახსოვრე. გადაჭარბებული აღტაცებაც ამ გზნების ბრალია. როგორც დაჭრილი ვეფხვი. მით უარესი თვითონ ქვეყნისათვისო. _10)». საქართველოსი და შეიძლება მთელი ქვეყნისაც შეგნებულად ჯამბაზობს. როცა გრიგოლ რობაქიძეს დაარქვა специалист по Апокалипсису и безумию). ის ლაპარაკობდა გაცოფებული და ერთათ ერთი სიტყვა იყო. «როცა ფუტურისტების ფრონტი მოიხსნა და ა.. როგორც ემოციური ბუნების ადამიანი. . ამ გზნების გამო ზოგჯერ ადვილად ტყუვდებოდა. ვრცელი ამონაწერი უნდა მოვიტანო. ედგარ პოეს მიწის ქვესკნელის გაჟრჟოლებაზე. დასკვნა ასეთი იყო: ფუტურისტები გამართლებული არიან ცხოვრებით. ეს არის უდიდესი. არ ვიცით იმ ღამეს ვისთვის ლაპარაკობდა გრიგოლ რობაქიძე: ამართლებდა ფუტურისტებს. ის ყვიროდა. 1923წ. მხოლოდ უდიდესი სიყვარული.. რუსეთის. ეს მერეც. რომ მკითხველმა ცხადად დაინახოს – როგორ ეგზნებოდა გრიგოლ რობაქიძე (სიტყვა «გზნებაც» ამიტომ უყვარდა). ეს იყო დაგუბებული იარის გახსნა. გეოლოგიურ კატასტროფებზე. ამ ღამეს ის არ იყო მთაწმინდელი. ეს ღამე მართლა იყო იერონიმუს ბოსხის ფანტასტიკიდან და ჩაბნელებული ესკურიალივით.. დადაიზმი უკვე ფაქტი იყო საქართველოში. ლადო გუდიაშვილი ამ ღამის შემდეგ ჩაიკეტა თავის სახლში და დახატა გრიგოლ რობაქიძის პორტრეტი. რომ იმ ღამეს გრიგოლ რობაქიძე დარჩენილიყო თავის თავის მიმდევარი.

ეს თანდათანობით მკაფიოდ გამოჩნდება. როცა გრიგოლ რობაქიძე კაფე «იმედში» სიტყვას ამბობდა. გრიგოლ რობაქიძის უმთავრესი თხზულებანი ჯერ დაწერილი არ არიან. ანუ არჩილ მაყაშვილი. იმისათვის რომ განახლების ოცნება საქმედ აქციო. მისი მეგი. სჭირდება ენერგია როგორც მამაკაცური. გამოდგება თუ არა ფუტურიზმი. . რუსეთის. კერძოდ. ლიტერატურული ჯამბაზობა მაშინ იბადება. ამიტომ გავიმეორებ მათ. საქართველოსი და შეიძლება მთელი ქვეყნისაც შეგნებულად ჯამბაზობს. დაგუბებული იარა გახსნილია. ამიტომ გრიგოლ რობაქიძის შემოქმედების ლაიტმოტივი მამაკაცურობის და დედაკაცურობის ნოსტალგიაა. ქართული მწერლობაც და მთელი საქართველოც გზაჯვარედინზე იდგა. ვაჟი ვაჟს უნდა ჰგავდეს და ქალი – ქალს. გრიგოლ რობაქიძე ფუტურიზმს არ იცავს.. გადედლებული. მაგრამ განახლებას. ისე დედაკაცური. ან დაიწყებოდა განახლება ან ახალ ჩიხში მოექცეოდა ქართული მწერლობაც და საქართველოც. მზექალა თუ სხვანი – ამორძალებს (ამორძალების ხშირი ხსენებაც მის ნაწერებში). უმთავრესი ტკივილია. დაჭრილი ვეფხვის ენერგიაა საჭირო. თავადაც არ არის იგი დარწმუნებული. უფრო მეტიც: გამოდგება თუ არა ის. რევოლუცია. «ის ყვიროდა. მოხვედრილი ამ ორომტრიალში.». ვამეხ ლაშხი. განახლებაა აუცილებელი არა მარტო ლიტერატურული ცხოვრება-საქმიანობისათვის. «ეს იყო დაგუბებული იარის გახსნა. დასცინის. თუ ფუტურიზმის მიმდევარი ახალგაზრდობა ამ თვალსაზრისით ჯამბაზობს.ტიციან ტაბიძის დახატულ სურათში მინდა მკითხველმა განსაკუთრებული ყურადღება მიაქციოს სამ ადგილს. რომელსაც ეძებს. როცა თავად ადამიანმა დაკარგა ღირებულება და მწერალი (საერთოდ ხელოვანი) აშიშვლებს მას. მით უარესი თვითონ ქვეყნისათვის. გათეიმურაზხევისთავებული საზოგადოება. როგორც დაჭრილი ვეფხვი». საერთოდ ქვეყნის განახლება იქნება იგი თუ. როგორც ლიტერატურულ მიმდევრობას. სინამდვილეში ფასეულს ვერაფერს ხედავს. განახლებას ვერ მოახერხებს გაქალაჩუნებული. არამედ მთელი ყოფიერებისათვისაც. პოეტის გუმანით. როცა მწერალი სასოწარკვეთილია. კავალა. იგი იცავს განახლების იდეას. ლევან ორბელი თუ სხვანი შუა საუკუნეების რაინდებს ჰგვანან (ირუბაქიძის გახსენება და მონატრება). ან საქართველო რას იზამს. მაგრამ ტიციან ტაბიძემ. მწერლობისა. მაშინ. ვაჟისა და ქალის მონატრებაა. მაგრამ იქნებ ასე არ არის? იქნებ ეს განახლების ძიებაა? განახლების გზების ძიება გრიგოლ რობაქიძის უმთავრესი მიზანია. მართლაც უარესი კაცობრიობისათვის. ბალღამის დაწვეთება». რომ განახლებისათვის. კარიკატურულად დაკნინებულს წარმოადგენს. «თუ საუკეთესო ახალგაზრდობა საფრანგეთის. უკვე დაინახა მისი უფროსი მეგობრის შინასახე. ახლა მხოლოდ შეგახსენებთ: არჩიბალდ მეკეში. რომელიც მის თვალწინ მოხდა და ჯერ არავინ უწყის – საით წავა და რას მოიმოქმედებს.

რომ მან არ გაიმეოროს სამწუხარო გამოცდილება რუსეთის ინტელიგენციისა. 1921 წლის 16 მარტს გაზეთში «პრავდა გრუზიი» სერგო ორჯონიკიძე იმუქრებოდა: «მე მინდა გავაფრთხილო ქართველი ინტელიგენცია. ქვეყანას ვერ უპატრონა. რომელსაც ახლდა მძიმე შედეგები ქვეყნისათვის. მეორეც. იგი დარწმუნდა. რაც ჩინებულად უწყოდა გენერალმა პავლე ციციანოვმა. იმიტომ რომ თავდაპირველად ქართველმა ბოლშევიკ-კომუნუსტებმა თავი მოიკატუნეს. ფეხს თავის დღეში აღარ მოიცვლიან». ჩვენ მისთვის არ გვექნება სხვა ენა. 1921 წლის 17 მარტს იმავე გაზეთში მეორე ქართველი ბოლშევიკ-კომუნისტი ფილიპე მახარაძე სხვას ამბობს: «წითელი არმია თავისი ნათელი ამოცანის შესრულებისთანავე წავა საქართველოდან». სოციალ-დემოკრატიის ერთმა ფრთამ – მენშევიკურმა – ვერაფერი მოახერხა. 1921 წლის 24 მაისს გაზეთ «პრავდა გრუზიის» ცნობით. იმიტომ.ამას გრიგოლ რობაქიძე საგანგებოდ აკეთებს. ჯერ ერთი. ფილიპე მახარაძემ არ იცოდა ის. 26 მაისიც კი იდღესასწაულეს. დაბნეულია. თუმცა მოლოდინი სრულებით არ იყო საჭირო. . ეტყობა. «ნუ ოცნებობთ ტყუილად. რას იზამდა სოციალ-დემოკრატიის მეორე ფრთა – ბოლშევიკურ-კომუნისტური? პასუხს ყველა გულისკანკალით მოელოდა. მან ძალიან ცოტა ხანს იარსება. მაგრამ. თუ ინტელიგენცია წავა საბოტაჟის.1 – აფრთხილებდა გარუსებული ქართველი გენერალი 1804 წლის მთიულეთის ამბოხების იმედად დარჩენილ ქართველ თავადაზნაურობას. მაგრამ ახლა თხრობის გეზს გადავუხვიეთ და ისევ ძირითად გზას გავყვეთ. ეროვნული ჰიმნი სამ-სამჯერ შესრულდა ტაშის გრიალში. რომ ერთი დღის შემდეგ. რომ საბჭოთა რუსეთის გარეთ არ არის ხსნა და მოვიდა საბჭოთა ხელისუფლებასთან სამუშაოდ. «ინტერნაციონალთან» ერთად. მაგრამ ხალხი მაინც დაბნეულია. მკაფიოდ არის ნათქვამი – გარდა ტყვიისა. რუსები. ამ დღეს რუსთაველის ძეგლისთვისაც ჩაუყრიათ საფუძველი. გარდა ტყვიისა». მისმა დამარცხებამ სასოწარკვეთილება შვა. დაბნეულია ხალხი. თუ დამოუკიდებლობის გამოცხადებამ დიდი იმედი დაბადა. მხოლოდ ხანგრძლივი საბოტაჟის შემდეგ. დიდი აღლუმი გამართეს რუსთაველის გამზირზე დიდების ტაძრის (ახლანდელი სამხატვრო გალერეა) წინ. რაკი რომელსამე ქვეყანას თავის გუბერნიად დაჰსახავენ. განახლების პრობლემა გზაჯვარედინზე მდგომმა დემოკრატიულმა საქართველომ ვერ გადაწყვიტა. გაუმარჯოს მუშურგლეხურ საქართველოს! ასეთი ინტელიგენციისათვის ყველა კარი ღიაა. ზეიმი ტარდებოდა ლოზუნგით – «გაუმარჯოს საქართველოს მუშებისა და გლეხების დამოუკიდებლობას!» 26 მაისიც უღიარებიათ დამოუკიდებლობის დღედ. ვითომ რუსები საქართველოში დროებით არიან და მალე წავლენო. საიდუმლო შეთქმულების და აჯანყების გზით. ქართველმა ინტელიგენციამ თავისთავს უნდა უთხრას: ძველი მენშევიკური საქართველო მოკვდა.

1921 წლის აპრილში იგი დანიშნეს განათლების სახალხო კომისარიატთან არსებული მთავარი სახელოვნო კომიტეტის თავმჯდომარედ. იყოს აღმოსავლეთის მთელი კულტურისა და მისი ხალხების დამოუკიდებლობის მონუმენტი. პირველი მიმართება «განყოფილებას» მიახლოვებით ამ სახით ჰქონდა წარმოდგენილი. საქართველო ავლენს მცირე აზიის მთელ სივრცეზე განფენილ მნიშვნელოვან კულტურას. ამ კულტურის გამოჩენილი გენიოსის შოთა რუსთაველის ძეგლის საძირკველის ჩაყრა იძენს უზარმაზარ აზრს. რომელმაც ძირეულად შეარყია და შეცვალა ადამიანის ყოფა. რომ დიდი რუსთაველის ძეგლის საძირკველის ჩაყრა. ხელოვნების განყოფილების სახელით ვაცხადებ. დიდება თავისუფალ საქართველოს! დიდება განთავისუფლების დღეს – 26 მაისს! დიდება შოთა რუსთაველს» გრიგოლ რობაქიძეს სიტყვა იმიტომ ათქმევინეს. გრიგოლ რობაქიძე. შალვა ელიავა. .1921 წლის 26 მაისის ზეიმზე სიტყვებით გამოსულან ფილიპე მახარაძე. 28 მაისის «პრავდა გრუზიი» გრიგოლ რობაქიძის სიტყვის შინაარსს ასე გადმოგვცემს: «ამხანაგებო და მოქალაქენო! დღეს.. რომ მას უკვე ეჭირა პატარა თანამდებობა განათლების სახალხო კომისარიატში. ეს ძეგლი აღიმართება საზეიმოდ და საზეიმოდვე გაიხსნება. რომ საბჭოთა ხელისუფლების მხარდაჭერითა და მთელი ქართველი ხალხის ნებით. მისი ხსოვნის უკვდავსაყოფად. ხელოვნება იცვლება იმნაირადვე. მთავარ გრეხილად რევოლუციური თანადროულობისა უნდა ჩაითვალოს პსიხიკის კოლექტივიზაცია. წმინდა ლირიკის ადგილზე ისახება სრულიად ახალი ეპოსი. მაშასადამე. დიდი სოციალური რევოლუცია. სერგეი კიროვი. თავად გრიგოლ რობაქიძის სიტყვით. ემთხვევა საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების დღეს. საძირკველი ეყრება შოთა რუსთაველის ძეგლს. ყოველ ეპოქას აქვს თავისი რიტმი და თავისი სტილი. ხელოვნებაშიაც უნდა შეჭრილიყო. შეცნობაში იზრდება და მაგრდება ყოვლადობა და ახლოობა კაცთა და ნივთთა. ვიწროპიროვნული ადგილს უთმობს ყოვლადკაცობრივს. სიმბოლო ქართული გენიის უნივერსალობისა. ცხადია. როგორც ყოველი დარგი შემოქმედებისა. ეს ასე უნდა იყოს და ძეგლის გახსნის მომავალი დღესასწაული იქნება ზეიმი მცირე აზიის ყველა ხალხისათვის.. «ამ ორგანოს ჰქონდა ორი მიმართულება: იდეოლოგიური და ორგანიზაციული. უაღრესად მნიშვნელოვანია. იშვება ახალი რიტმი და ახალი სტილი. საქართველო არ არის უბრალო «ეთნოგრაფიული» ცნება და არც მხოლოდ «გეოგრაფიული მოხაზულობა». იქმნება ახალი ეპოქა. 26 მაისს. მუშათა და გლეხთა მასები განსაკუთრებული სიხარულითა და ნდობით შეეგებებიან ამ ძეგლის გახსნას. ეს ძეგლი. დე. ინტერნაციონალური მოტივები ხდებიან დომინანტად შემოქმედებაში.

რომ ვითარება მეტისმეტად რთულია. რომელ ხელოვანს რომელიმე დარგისა არ მიუღია მისგან ავანსი? ავანსი ხშირად გაუნაღდებელი რჩებოდა – ამას იგი ყურადღებასაც არ აქცევდა. თავისთავად იგულისხმება: შენახვა და დაცვა იმდენად. პირიქით: გულით ეგებებოდა ყველაფერს სამამულიშვილოს. რაც დანამდვილებით ვიცი». ქართულ საქმეს ექცეოდა. მაშვინ «ავანსების» ხანა იყო. ჯერ კიდევ ახალგაზრდა. ქართული არ ეხერხებოდა. არ მახსოვს არც ერთი შემთხვევა. სერგო ორჯონიკიძის მუქარაც აქტიურად მოქმედებს. «ესესერების» ჯგუფიდან. ხალხი არ ენდობა ხელისუფლებას. ამით იგი თავს უფრო მშვიდად იგრძნობს. რომ იგი შინაგან ბოლშევიკი არ იყო. ვერ მოხსნეს. მთავარი სახელოვანი კომიტეტის თავმჯდომარეობიდან თავმჯდომარის მოადგილედ გადაიყვანეს. რაც ორგანულ რკალად გადადის მომავალში. _1). ყველაფრის თვითგადამწყვეტი. მაგრამ. ამ საქმისათვის სასარგებლო. როგორც ნამდვილი მამულიშვილი. ხელისუფლება რაღაცით მაინც უკმაყოფილო დარჩენილა გრიგოლ რობაქიძის საქმიანობით. რომ ქართველი ხალხის წინააღმდეგობა არ წყდება. დავით კანდელაკს გრიგოლ რობაქიძე მოგვიანებით ასე დაახასიათებს: «კანდელაკი მოვიდა რუსეთითგან. ჩანს. მას ეს «წარსული» ესახებოდა (და ესახება). მით უფრო. როგორც ასეთი. ასახლებენ.1 ალბათ იმიტომაც აქვეითებენ. მუსსოლინი ახალგაზრდობაში. ვიდრე უპარტიო მწერალი. ამ რთულსა და დაძაბულ ვითარებაში იფეთქა 1924 წლის აგვისტოს აჯანყებამ. ვინც ურჩობას გაბედავს აპატიმრებენ. იყო საოცრად მოხერხებული. როგორც ჰაბიტუსი საერთო კულტურისა. მე ვამბობ მხოლოდ მას. 1924წ. ხელისუფლება – ხალხს. ხელისუფლებას უმჯობესად მიაჩნია სახელოვნო კომიტეტის თავმჯდომარე გამოცდილი რევოლუციონერი ჰყავდეს. სახით პირწავარდნილი მუსსოლინი იყო. მახსოვს: საკონტროლო კომისიამ მას ერთხელ აღმოუჩინა 900000 მანეთი მეტდახარჯული. ამ თქმით წესი აუგო ბოლშევიზმს. მოსალოდნელი იყო მოეხსნათ იგი როგორც კომისსარი. 1925 წლის აგვისტოში იგი დააქვეითეს. ანდა მომავალშია მოსალოდნელი. სადაც ან უკვე მოხდა ამბოხება. აოხრებენ ამა თუ იმ კუთხეს. მისი შენახვა და დაცვა აუცილებელ საქმეს შეადგენს. უყვარდა მწერალთაგან დოსტოევსკი. უარეყოს მას რაიმე. მერე თანდათან მოიმარჯვა. . არის ბევრი რამ წარსულში. რამდენადაც უწყებული «წარსული» არ ეწინააღმდეგება პირდაპირ რევოლუციურ თანადროულობას» («ხელოვნების დროშა».. აწიოკებენ. კომიტეტის თავმჯდომარე კი გახდა თვითონ კომისარი სახალხო განათლებისა დავით კანდელაკი. ხვრეტენ.«განყოფილებას» არ შეეძლო დავიწყებისათვის მიეცა ხელოვნების «წარსული». თუ «წარსულის» პირდაპირი დახმარება არა. ეს მოწმობდა იმას. ახლა: დახმარება. ეს თანხა უთუოდ «ავანსებისათვის» იყო გაღებული. ბერლინში ყოფნის დროს – უკანასკნელ წლებში თავის სიცოცხლისა «სავაჭრო წარმომადგენლად» იყო იქ – მითხრა: «ჩელოვეკა ზაბილი». ამასთანავე უშიშარი და. დიდი ნიჭით იყო დაჯილდოვებული. არსებითად უფრო «მოკომმუნისტო» იყო. შესაძლოა რაიმე ცუდი ჩაიდინა ბოლშევიკური ხაზით და სწორედ ბერლინში – არ ვიცი.

შეშლილობად. არც აზერბაიჯანში. სამი დიდი ხელისუფალი დაიღუპა. ყმაწვილ კაცს არ სჯერა ლევანის. . ამ თვითმფრინავით სოხუმს უნდა გამგზავრებულიყო ს. მათ შორის. სამხატვრო გალერიის წინ. როგორ უმეთაურებენ ისინი ბრძოლის ველზე ხალხს. რომ მზადდება 1924 წლის აგვისტოს აჯანყება. რომ ამბოხებას ხელმძღვანელობს პარიტეტული კომიტეტი. მაგრამ ლევანი მართალი აღმოჩნდა. საღარასაც (თვითონ ავტორის განმარტებით. ჩრდილო კავკასიის აჯანყებანიც. ერთ კვირაში მთელ კავკასიაში დაემხობა რუსეთის ბატონობა. აჯანყება გაანადგურეს. მით უფრო სავალალოა მდგომარეობა იმით. რუსი ბოლშევიკები თვალისდახამხამებაში მოაწყობენ ამბოხების ლოკალიზირებას. «გრაალის მცველნში» ლევან ორბელს მფრინავი საღარა ატყობინებს. თხუთმეტი წუთით ადრე უარი თქვა გაფრენაზე. ვინც ფიქრობდა. თბილისთან ახლოს თვითმფრინავი ჩამოვარდა და დაიწვა. ქართველთა აჯანყებას არავითარი გამოძახილი არ მოჰყვება არც სომხეთში. სისხლში ჩაახრჩობენ საქართველოს. თვითმფრინავს საღარა პილოტობდა. გონებასისუსტედ მიაჩნია ლევან ორბელს დაგეგმილი აჯანყება. აჯანყებას ვერაფერი შეაჩერებს. ისიც დაიღუპა. ევროპა დახმარებას გაგვიწევს. უსმენს ლევანი ახალგაზრდა კაცის მღელვარე სიტყვებს. კომიტეტში შემავალმა პარტიებმა ხომ პარტიული კინკლაობის მეტი არაფერი იციან. აზერბაიჯანის. მოხდება უზომო სისხლისღვრა. შედეგი კი კიდევ უფრო მეტად ჩააგდებდა ქართველ საზოგადოებას სასოწარკვეთილებაში. პარიზში იგი 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების ორ მონაწილეს ყანსავსა და ბასილას უყვება – ვის რა ბედი ეწია ამბოხების დამარცხების შემდგომ. არც ჩრდილოეთ კავკასიაში. კატასტროფის მსხვერპლნი გახდნენ მამალი ბოლშევიკები ათარბეგოვი. ფაქტია: 1925 წლის 22 მარტს თბილისთან კატასტროფა განიცადა სოხუმს მიმავალმა «იუნკერსის» ტიპის თვითმფრინავმა. იგი დარწმუნებულია. ხომ არ იძია შური საღარამ? – კითხვას სვამს ნორინა.-ც (ამ ინიციალებით არის გამოყვანილი რომანში სერგო ორჯონიკიძე). აჯანყების ზოგიერთმა მონაწილემ უცხოეთში მოასწრო გაქცევა.ო. მოყვებოდა ზღვა სისხლი და მსხვერპლი.გრიგოლ რობაქიძე იმათ შორის იყო. მიასნიკოვი და მოგილევსკი (ისინი დაკრძალულნი არიან რუსთაველის გამზირზე. რომ ყველაფერი კარგად დამთავრდება. კატასტროფის მიზეზების გამომკვლევმა კომისიამ ზუსტად დაადგინა. მაგრამ იგი წინათრგძნობამ იხსნა. რომ თვითმფრინავი გამართული და მოწესრიგებული იყო. საღარას პროტოტიპი მფრინავი ამბაკო საღარაძეა). მოგვიანებით საფრანგეთში ჩავიდა თავადი გიორგის რძალი ნორინა. რომ ინსურგეცია მარცხით დამთავრდებოდა. სასოწარკვეთილმა არ იცის რა ჰქნას. მოახლოებული ამბოხებით აღტაცებული საღარა უყვება: ანტიბოლშევიკურ აჯანყებას საქართველოში მოჰყვება სომხეთის. ევროპა თითსაც არ გაანძრევს ჩვენი ქვეყნის დასახმარებლად. ეს კითხვა მართლაც დამაფიქრებელია. – დაბნეული ეკითხება იგი საღარას.

როგორიც ილიას «ბედნიერ ერში» და მიხეილ ჯავახიშვილის «ჯაყოს ხიზნებში» (თუმცა ოციან წლებში ვინ დაიჯერებდა. «ფიქრებმა» მაშინაც და მერეც ჩვენს საზოგადოებაში დიდი ფოციაკალი1 გამოიწვია. მფრინავები – ქართველი ამბაკო საღარაძე და გერმანელი შპილი. ვიდრე კომპარტია. იგი 27 წლის იყო). რომანის გამოქვეყნებამდე არავინ ფიქრობდა. რომ მწარედ ახდებოდა მიხეილ ჯავახიშვილის წინასწარმეტყველება – საქართველო თეიმურაზ ხევისთავად გადაიქცეოდა). იმასაც თუ მივაქცევთ ყურადღებას. რომელიც აწვდის ბენზინს კარბურატორში» (გაზ. რომელმაც კატასტროფის მიზეზები გამოიკვლია წერია: «ჰაეროპლანს არ წაკიდებია ცეცხლი მოტორის და მისი ნაწილების მოუწყობლობის გამო.ამჟამად მემორიალური დაფა მოხსნილია). «ფიქრებს» მაშინაც და მერეც ჯეროვანი გულდასმით და გულისყურით არ მოვეკიდეთ. ნორინა მართალი უნდა იყოს. «უკანასკნელი გაფრენის დროს იგი განსაკუთრებული მხურვალე გრძნობით ემშვიდობებოდა თავის ნათესავებს». რომანში ნათქვამია. გრიგოლ რობაქიძე და ამბაკო საღარაძე ახლობელი ადამიანები ყოფილან. 1925წ. ახალი გრაალი 1926 წლის სექტემბერ-ოქტომბრის «ქართულ მწერლობაში» ნიკოლო მიწიშვილის «ფიქრები საქართველოზე» გამოქვეყნდა. მას სამშობლი მეტად უყვარდა. მაგრამ როგორც ჩანს. 2. მუშაობის მთელი სისტემა აღმოჩნდა კარგ მდგომარეობაში. ნიკოლო მიწიშვილის «ფიქრებში» სასოწარკვეთილების ისეთივე ტკივილი და ყვირილი იყო. საიდანაც ცეცხლი შესაძლებელია მოხვედროდა 18-ლიტრიან რეზერვუარს. ცხარე სჯა-ბაასი გაჩაღდა. მართალია. ჩანს გრიგოლ რობაქიძემ ეს საიდუმლო იცოდა. მაშინ მფრინავის თავგანწირვის აზრი გაგვიმტკიცდება. არ არის შემჩნეული აგრეთვე არავითარი ნაკლი ბენზინის სადენებში და იმ ადგილებში. . კომუნისტური პრესა იგლოვს მუშისა და მუშის შვილის ამბაკო საღარაძის დაღუპვას. ჰაეროპლანის ცეცხლის წაკიდება მოხდა არა მოტორისაგან და არც დაზიანებისაგან ანდა მმართველი ორგანოების ნაკლულევანებისაგან. რომ თვითმფრინავის დაღუპვა ტერორისტული აქტი იყო. მიუხედავად ასაკით განსხვავებისა (როცა მფრინავი დაიღუპა. კომისიის დასკვნა: 1. (უკვე ვთქვი: ლევან ორბელის პროტოტიპი თვითონ გრიგოლ რობაქიძეა). იმ კომისიის დასკვნაში. ეს დასკვნა მართლაც გვაფიქრებინებს. რომ შეხლა-შემოხლა არ მომხდარა ავარიის დროს მმართველი ნაწილის გაფუჭების გამო. 24 მარტი). ამის მიხედვით შეიძლება დასკვნა. სადაც ისინი უერთდებიან ბლოკებს. ვარაუდით ცეცხლი თვითმფრინავში გაჩნდა სამგზავრო კაბინის შიგნით.. რომ თვითმფრინავი დაიღუპა ტერორისტული აქტის შედეგად. საღარას ძალიან უყვარდაო ლევანი. «კომუნისტი». რაც ამბაკო საღარიძის ნეკროლოგშია ხაზგასმული. ავტორს ქართული ეროვნული ენერგიისადმი სკეპტიკურ დამოკიდებულებას საყვედურობდნენ.

1927წ. «და მეშინია არა ვთქვა მაინც. . ყოველ შემთხვევაში ძნელია სწორედ იმ ისტორიული საქართველოს მიმართ.ოღონდ ილია ქართული სამყაროს უფსკრულს პოეზიის ენით ამხელს. _1 გვ. მაგრამ ხშირად გვაჯადოებს რაინდული «ხმალში გამოწვევა». «ჯაყოს ხიზნების». 1920წ. ქართველი გაურბის თავის-თავს (ცუდს). ან სრული დაღუპვა. «ჩვენ გვიყვარს «სემიტური გამოჩენა». ქართული ყოფა ფუნქციონალურია. ზოგჯერ სჯობნის კიდეც. რობაქიძე ასეთის კმევით იხსენიებს. «ლაღაგადასმულობის»1 დასაწყისს ჩვენს ბუნებაში ეომება პრინციპი «აზნაურობის». ნიკოლო მიწიშვილმა უპასუხა ოპონენტებს. საქართველოსა და ქართველი ხალხის ხვედრი დღეს სრულიად სხვა იქნებოდა. ნიკოლო მიწიშვილი მართალი იყო. ასეთივე უკუხვეულობით. ამიტომ ისმება საკითხი: ან თავის-თავის მონახვა. გრიგოლ რობაქიძის ციტატაც მოიშველია.81). რომ საქართველო არის მიქარვა» («ბარრიკადი». ქართველი კაცი «ლაქიაც» არის და «მეფეც». ძველი საქართველოს აპოლოგიამდე მიუღწევია («ქართული მწერლობა».. არც მარტო ყოფილა პოეტი. ამტკიცებდა: ქართული ეროვნული ენერგია არაფრით ჩამოუვარდება სხვა ხალხებისას. პირიქით. მაგრამ ჩვენ არიული «გამორჩევაც» გვიყვარს. «ფიქრების» გამო ატეხილ დავა-პაექრობაში გრიგოლ რობაქიძეც მონაწილეობდა. ქართველი საზოგადოება ნიკოლო მიწიშვილს აუმხედრდა. გრიგოლ რობაქიძემ უარყო გულგატეხილობა. როცა გრიგოლ რობაქიძეს ეპაექრებოდა. «ფიქრების» არსს რომ ჩავწვდომოდით. _1). ამგვარი დამოკიდებულების მსხვერპლი გახდა ნიკოლო მიწიშვილის «ფიქრებიც». 1927 წლის «ქართული მწერლობის» პირველ ნომერში მისი «საქართველოს ხერხემალი» დაისტამბა. _3 ლექსი – «საკუთარი ტოსტი»). ახლა აზრი შეუცვლიაო. გაკვირვება გამოთქვა: ადრე ისიც ჩემებრ ფიქრობდა. რომ ნახოს თავის-თავი (უკეთესი). მას არ სჯერა თავისი თავის და სურს სხვა იყოს. იმავე სევდით და გულისტკივილით იყვნენ მაშინ შეპყრობილი სერგი დანელიაც და კონსტანტინე კაპანელიც. მიხეილ ჯავახიშვილი – პროზისა და ნიკოლო მიწიშვილი – პუბლიცისტიკის. ასე წერდა გრ. რომელსაც დღეს გრ. 1927წ. საქართველო არის და კიდევაც არ არის. «ჟულიკიც» და «არისტოკრატიც». მიხეილ ჯავახიშვილსაც ქვა და გუნდა დაუშინეს «ჯაყოს ხიზნებისათვის». რობაქიძე 1920 წელში. რობაქიძეს 1927 წელში გაქარწყლებია და მის ფიქრებს. მხოლოდ. ჩვენ ხშირად გვძლევს ხოლმე წვრილმანობა. რომ 1920 წლის იჭვიანობა ჩვენი ისტორიისა და ქართული ბუნების მიმართ გრ. ჩვენ «მეწვრილმანებიცა» ვართ და «რაინდებიც». თავდაპირველად გრიგოლ რობაქიძესაც აწამებდა ეჭვი ქართული ეროვნული ენერგიის მიმართ. საკვირველია.. როცა «კაცია-ადამიანი?!» დაიბეჭდა. გზა ხსნილი არ არის სხვა» («ბარრიკადი». ძნელია ამ ფიქრების ოპტიმისტურად გამოჩენა. ასევე მიესიენ ილიასაც. მოკვლასაც კი უპირებდნენ.. თორემ «ბედნიერი ერის».

რომელსაც არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა მისი შემოქმედებისათვის: თავისთავის მონახვა. როგორც მთელის... იგი ქართველში არ არსებობს. გრიგოლ რობაქიძემ დიდი შრომა შეალია თავისთავის. ჯერ ახალი გრაალის შესახებ. გრიგოლ რობაქიძე ივანე გომართელს ეკითხებოდა: «შოთა იმდენად ირჩევა ყოველი ქართველისაგან. რომელიც შავი მოჩვენების სახით თანსდევს ყოველს ჩვენს გადადგმას: შური. არც ჭავჭავაძე. «საქართველოს ხერხემალში» იგი იხსენებს «შუშანიკის წამებას».). «გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებას». _870). იგი თანდათანობით ხდებოდა.უფრო ადრე 1913 წელს სტატიაში – «ერის სული და შემოქმედება» – იგი ამბობდა: «საქართველო აღარ არის მთელი და. 1913წ. აკაკი წერეთლის შემოქმედებაშიაც. გამეფება. მძულვარება. რასაკვირველია. თავისთავის მონახვა იყო უპირველესი და არსებითი. საქართველო მაშინ დაიღუპებოდა. მაგრამ ვერც ერთი მათგანი მსოფლიო გენიოსად ვერ იქცა. როგორც ნიკოლო მიწიშვილს. რუსთაველი ქართული კულტურის ურღმესი ფესვებიდან ამოზრდილ მოვლენად მიაჩნდა. გაუტანლობა და ქუჩის. საქართველო მე ვარ – აი ფსიხიური განცდა ქართველისა. როგორც ცოცხალი არსი. მაგრამ იგივე «ცდილობა» ხელს უშლიდა მათი ფანტაზიის თავისუფალ ნავარდსა. მაგრამ უკვე 1920 წელს დასვა საკითხი. სამაგიეროდ დარჩენილან ნაწილნი და ნაწილნი თვითონვე ცდილობენ მთელობას. არც წერეთელი არ გრძნობდა შეუცნობელს სფეროში საქართველოს როგორც ერთ დიადს მთელს (ხაზი ჩემია – ა. როგორც სიცოცხლის სიმბოლოს. რუსთაველი აღარ არის «გაუგებრობა». რით აიხსნება ასეთი საიდუმლოება?»1 მაგრამ 1927 წელს იგი უკვე აღარ ფიქრობდა ასე. თუ თავისთავს ვერ მონახავდა.ბ. რომ მათს შემოქმედებაში ხანდახან ხორცშესხმული სიმბოლოს მაგიერ მხოლოდ უსხეულო ალეგორია იბადება» («სახალხო გაზეთი». რომ არც ბარათაშვილი. გრიგოლ რობაქიძის შეხედულებათა განვითარება იოლად არ მომხდარა. ანუ ქართველთა მსოფლხატის მოძებნას. მისმა ძიებამ ორი მიმართულებით ჰპოვა გამოხატულება – წმინდა გრაალის ახალი ლეგენდის შექმნით და კარდუს კერპის ჩამოყალიბებით. ეს საბედისწერო მოვლენა ჰქმნის იმ საშინელ ტრაღიზმს. ილია ჭავჭავაძის. ისე გრიგოლ რობაქიძესაც აფიქრებდა რუსთაველის განსაკუთრებულობა და გამორჩეულობა ქართულ სამყაროში. რომ მის ქართველობაშიც ეჭვი გვეპარება. . «ყოველი მათგანი დიდი ნიჭის პატრონი იყო. ეფრემ მცირეს. საქართველოს. დავკარგეთ მთელი ჩვენს არსებაში და მით თავზე ხელი ავიღეთ». ეს «ცდილობა» გმირობათ ჩაეთვლებათ ჩვენს მგოსანთ-მამულიშვილთ. ამით იხსნება ის გულისხმიერი მოვლენა. ისინი იტანჯებოდნენ მისი იდეალური სახისათვის და ხელოვნებით ცდილობდნენ შეექმნათ მისი სასურველი და შესაძლო სახე. დიდ მთაწმინდელებს და ასკვნის: «ამის შემდეგ. რისთვის? მისთვის. შეუცნობლობას ხედავდა ნიკოლოზ ბარათაშვილის..

) მეფე ართურის მრგვალ მაგიდას უკავშირებს იმ მაგიდას. ხოლო მეორე მემატიანე გირალდ კამბრეი (დაახლოებით 1146-1220წ. ვიდრე ისტორიისა. იგი ერთიანი ქრისტიანული სამყაროა. ასე დაემართა ბრიტების მეფე ართურსაც. რომ მედიევისტიკაში საგანგებო დარგი შეიქმნა – ართუროლოგია. ფრიდრიხ შლეგელი (1772-1829წ. პერსევალი). გრაალის თემა უშუალოდ უკავშირდება ბრიტების ლეგენდური მეფის ართურისა და მრგვალი მაგიდის რაინდების ცხოვრება-საქმიანობას.წ.) იმასაც კი გვიამბობს – თავად როგორ დაესწრო მეფე ართურის საფლავის გახსნას გლასტონბერის სააბატოში. ამის უტყუარი მაგალითია ჩვენი თამარ-მეფე.წ. ლეგენდის ართურის სამეფოს არა აქვს არც დასაწყისი და არც დასასრული. მას არც გეოგრაფიული საზღვრები აქვს. ლეგენდა ამა თუ იმ ადამიანის ისტორიულად არსებობას ხელს არ უშლის. იგი ლეგენდის პერსონაჟია. ჩვენს ფოლკლორში იგი გაზღაპრებულია. მე-12 საუკუნის ინგლისელი მემატიანე გალფრიდ მონმუტი «ბრიტების ისტორიაში» უმთავრეს ადგილს მეფე ართურს უთმობს. მეფე ართურის გარშემო არსებულ ცნობებში ერთმანეთში აირია და აითქვიფა ისტორია. ერთია ფრანგი კრეტიენ დე ტრუა (დაახლოებით 1150-1190წ. ეს არ არის ბრიტანეთის სამეფო. ლანსელოტი. 1099 წელს ჯვაროსნებმა იერუსალიმი აიღეს.) და მეორე – გერმანელი ვოლფრამ ფონ ეშენბახი (დაახლოებით 1170-1220წ. ოცი წლის შემდეგ კი. რომ ართური არ არის ისტორიული პირი.გრაალის თემა ევროპულ ლიტერატურაში განსაკუთრებით პოპულარული ჯვაროსანთა ლაშქრობის ეპოქაში ხდება. საიდუმლო სერობის ღამეს ქრისტე და მისი მოწაფეები რომ უსხდნენ. მითი და ფოლკლორი. იგი უტოპიაა. როგორ იხილა მეფის ფარი და ჯვარი. ბრიტების ისტორიაში მისი განსაკუთრებული როლის გამო რეალური ხელმწიფე ლეგენდად იქცა. ჩვენ კი ლეგენდისა და მითის ართური უფრო გვენიაზება. მას მერე ევროპულ ლიტერატურაში გრაალის თემისადმი ინტერესი აღარ განელებულა. ამ პერიოდს მოჰყვა ორი დიდი ევროპელი პოეტის გამოჩენა სალიტერატურო ასპარეზზე. სადაც რაინდები იესო ნაზარეველის იდეალების გამარჯვებისათვის იბრძვიან. ბორსი და სხვანი ართურის მრგვალი მაგიდის რაინდებიც არიან. თამარის გარშემოც უამრავი თქმულება და გადმოცემა არსებობს. ლეგენდის პერსონაჟი შეიძლება ისტორიული პირიც გახდეს. რომ იგი რეალურად არსებული ისტორიული პიროვნება იყო.) სწორედ მათი შემოქმედება უყრის მტკიცე საძირკველს გრაალის თემას. . მაგრამ არავის ეპარება ეჭვი.წ. მე-10 საუკუნის «კამბრიის ანალებში» კი ისიც არის ნათქვამი. გავეინი. რომელშიც უნდა განხორციელდეს კაცობრიობის უკეთესი ოცნება. ანუ ტრამპლიერთა ორდენი შეიქმნა. ალბათ. 1119 წელს ტაძრის რაინდთა. იმდენი მასალა დაგროვდა. და მაინც ზოგიერთი დღევანდელი ისტორიკოსი ფიქრობს. გალაჰადი. რომ ართური მოკლეს 537 წელს კამლანთან ბრძოლაში. გრაალის რაინდები პარციფალი (სხვანაირად.წ. იგი თითქოს მარადიულად არსებობს.

ხალხში დრტვინვა დაიწყო. ეხსნა ხალხი განსაცდელისაგან. სადაც მერე გლას- . ჯადოქარი და გრძნეული) – როცა მაცხოვარი ჩვენი. გააკეთეს კიდეც. რაც დაავალეს. სდევნიდნენ მას და უთვალავი ტკივილი მიაყენეს. დიდი ზეიმი და ობა გაიმართა. იერუსალიმის პირველ ეპისკოპოს ფილიპეს უბრძანებია იოსებ არიმათიელისათვის ბრიტანეთში გამგზავრებულიყო. მაგრამ ფარულად ქრისტეს მიმდევარი იყო. ამ ჭურჭელს თვალის ჩინივით გაუფრთხილდი და მოუარე. ერთ დღეს იგი გულმხურვალედ ევედრა უფალს. ეს მაგიდა მემკვიდრეობით გადაეცა უტერპენდრაგონის ძეს მეფე ართურს. ქრისტეს აღდგომის შემდგომ იოსებ არიმათიელი. ნაცნობ-მეგობრების უმრავლესობა უდაბნოში წავიდა. ჩემი სახელითა და დახმარებით უმეთაურე ამ საქმეს. ამ ამბის თხრობა რომ დაასრულა. იმ ადგილას. როგორიც იყო ის. ძალიან გაუჭირდათ იქ. იოსები ბრიტანეთში ჩასულა. ჯვარს აცვეს. ბევრი ტანჯვა-ვაება გადაიტანეს. იყვნენ ისეთებიც. იესოს ერთგულებისა და სიყვარულისათვის ებრაელებს სძულდათ იოსები. გადააფარე თეთრი სუფრა. იოსებ არიმათიელმა გამოისყიდა პილატესაგან ქრისტეს ცხედარი და დაკრძალა იგი. იოსებ არიმათიელს. რომელზეც საიდუმლო სერობის ღამეს მოციქულები ტრაპეზობდნენ. მეფემ სამეფოს რჩეული რაინდები და სეფექალები მოიწვია.) გვატყობინებს. იგი პილატე პონტოელის სამსახურში იდგა. იესო ქრისტე. დიდად წუხდა. სამების დღესასწაულისათვის მრგვალი მაგიდა მზად იყო. გააკეთა ყველაფერი ის. მეზობლების. რომელიც რომაელმა ლეგიონერმა ლონგინუსმა მაცხოვარს ფერდში ჰკრა. გააწყვე ნუგბარი საზრდელით. უტერპენდრაგონს მოეწონა მერლინის რჩევა. ახლა შენ მესამედ უნდა გააკეთო ასეთი მაგიდა და ღმრთის მადლი დაიმსახურო. რაც გადაწყვიტეს. რაინდი ხედავდა ხალხის ტანჯვას. მის გარშემო იკრიბებიან მისი რაინდები. სამების დღესასწაულზე კი სტუმრებს საქმის კეთილად გასრულება ვახაროთ. ზოგიერთი შიმშილითაც კი მოკვდა. მაშინ უფალმა უბრძანა იოსებ არიმათიელს: გააკეთე ზუსტად ისეთი მაგიდა. პალესტინაში ცხოვრობდა ღვთისმოსავი რაინდი იოსებ არიმათიელი. თასიც ზიარებისათვის და ის შუბიც. დადგი მაგიდაზე ოქროს თასი. მერლინმა უტერპენდრაგონს მიმართა: ხელმწიფევ. წმ. ოღონდ ჯადოქარს უბრძანა: ამას მარტო მე ვერ შევძლებ. მისი ოჯახის წევრების.წ. სხვა თქმულებაც არსებობს. იოსების მოკვლას რომ აპირებდნენ. რომელსაც ბენედიქტელი ბერი უილიამ მალმსბერი (1090-1143 წ. მერლინი კი ბრიტანული თქმულებების პროტაგონისტი.გერმანელი პოეტი და ფილოსოფოსი გვიამბობს: ერთხელ მერლინი მივიდაო მეფე უტერპენდრაგონთან და უთხრა (უტერპენდრაგონი მეფე ართურის მამაა. აასრულა იოსებ არიმათიელმა უფლის განკარგულება. წმ. ამ თასს მე თვითონ გამოგიგზავნი. ბრიტანეთში. თავად პირადად ჩაუტანია მრგვალი მაგიდაც.

რომელიც ფერდიდან გადმოუვიდა ქრისტეს.): «მრგვალი მაგიდა კი შექმნა მერლინმა ნიშნად იმისა. პოეტი იოჰან იოზეფ გჲორესი (1776-1848 წ.) თვლის.წ. ბაკხუსის მისტერიების დროს რომ იყენებდნენ. რომ გრაალში ჩაქსოვილია უძველესი იდეა ქურუმთა საიდუმლო სიბრძნისა. ერთი კია. მაგრამ სიტყვაკაზმულ ლიტერატურაში ყველას ისე ხშირად არ ახსენებენ. კრეტიენ დე ტრუას ტრადიციის გამგრძელებლებს მაცხოვრის სისხლის დაგროვება ორგვარად აქვთ წარმოდგენილი. გრაალს ორი სახე აქვს. პაწია ეკლესია აუშენებია.წ. თავად სიტყვა გრაალის მნიშვნელობა დღემდე გაურკვეველია. მასში იოსებ არიმათიელმა ქრისტეს სისხლი დააგროვა. სულ სხვას ამბობს ტომას მელორი (1408-1471 წ. რომ მრგვალ მაგიდაზე ნაირნაირი თქმულება და შეხედულება არსებობს. ეს სიტყვა იმთავითვე ბუნდოვანი იყო. რომ გრაალი მარტო თასი კი არ არის. მეორე – ვოლფრამ ფონ ეშენბახისაგან. საქრისტიანო თუ სამუსლიმანო. გრაალი ოქროს თასია. იგი პარალელს ავლებს ჰერკულესისა და ჰერმეს მეგვიპტელის თასებთან. სპარსეთის ლეგენდური მეფის ჯემშიდის თასში ჩასხმულ სითხეს სიბრძნისა და უკვდავების მინიჭების ძალა აქვს. მკვლევრები მრავალგვარი დამთხვევის მოწმენი ხდებიან. ასე. გრაალით დაინტერესებული მკვლევრები და მწერლები უფრო შორსაც წავიდნენ. თუმცა მისი ეტიმოლოგიური გაშიფვრის ბევრი ცდა ყოფილა. მათ შორისაც იყვნენ კიდევ მეტად გამორჩეულნი. მეორენი კი ვარაუდობენ. კეთილშობილი.წ. რადგან მთელი კაცობრიობა. ქრისტიანობის გავრცელებისათვის საძირკველი ჩაუყრია. რომ თასში ის სისხლია ჩასხმული. არც სპარსეთის ლეგენდური მეფის ჯემშიდის თასი ავიწყდებათ. პარციფალს. რომ იოსებმა იესოს სისხლიანი კვართი გაწურა და ეს სისხლია თასში დაგროვებული. უკეთილშობილესნი. ზოგიერთი მწერალი მათ რაოდენობასაც მიუთითებს – ორმოცდაათნი იყვნენო. – გვარწმუნებს ფილოლოგი ფრანც კამპერსი (1866-1929 წ.). მსგავსების ძიება უსაფუძვლო არ არის. გჲორესი ინდოეთშიაც გადადის და იქაურ თქმულებებშიაც ბევრ მსგავსებას პოულობს. რომ მსოფლიოც მრგვალია. არამედ ყველაფერი ერთად – თასიც. გალაჰადს და კიდევ ზოგიერთ სხვას. . უწმინდესნი და უსპეტაკესნი ეძებენ და იცავენ გრაალს. ძვირფასი ქვებით მოოჭვილი. მრგვალი მაგიდის მნიშვნელობა ყველამ ასე უნდა გაიგოს. შუბიც და საიდუმლო სერობის მრგვალი მაგიდაც).. როგორც.ტონბერის მონასტერი იყო. მარადიული ახალგაზრდობის შენარჩუნებაც შეუძლია. მეფე ართურის რაინდებიდან მხოლოდ უვაჟკაცესნი. იმ თასებთანაც. მოგვიანებით ქრისტეს სისხლით სავსე თასი იმ თასთან დაკავშირდა. ჩანს. მაგალითად.». ვთქვათ. რომელიც საიდუმლო სერობის დროს ეჭირა მაცხოვარს ხელში. მრგვალ მაგიდას ესწრაფვის. რომლებიც ფიქრობენ. ერთნი ამბობენ. ერთი კრეტიენ დე ტრუასაგან მომდინარეობს. ლანსელოტს. როცა რომაელმა ლეგიონერმა მას შუბი ჰკრა (უფრო მეტიც: არიან მწერლები. ფრანგი პოეტის მიხედვით.

მარადიულად სდის სისხლი).წ. მის თვალისმომჭრელ შორეულ ნათებას შეიძლება თვალი მოჰკრას მხოლოდ უბიწო. როცა ამპარტავნების გამო დაცემული ანგელოსი. . იგი თვლის. გრაალი ღირსებაც არის. ვოლფრამ ფონ ეშენბახის გრაალის ქვა სწორედ ის ქვაა. ისიც მიიპყრობს. სხვადასხვაგვარად უყურებენ ვოლფრამ ფონ ეშენბახის გრაალის ქვის წარმომავლობას თანამედროვე გერმანელი ჟურნალისტი ჰელმუტ ბერნდტი და მწერალი ტანკრედ დორსტი. გრაალი გამოხატავს კაცობრიობის განუხორციელებელ ოცნებას. არავის აქვს მისი ხილვის ძალა. რომ ჰერკულესს თასი მზის ღმერთმა ჰელიოსმა აჩუქა. გადმოცემის მიხედვით. ჰელმუტ ბერნდტის ვარაუდით. კეთილშობილი თვალია. მშვენიერების. უფლის საფლავზე აგებულ ტაძარში დიდი კირქვის კლდეა. 800 წლით ადრე ცხოვრობდა ქრისტეზე. ალბათ. რომ მასში გამარჯვება ვიხილოო და გრაალის საძებნელად მიეშურება. აღორძინების. ვოლფრამ ფონ ეშენბახის გრაალი სხვანაირია. ფრანგი დიპლომატი და მწერალი გობინო (1816-1882 წ. ასე ნაირნაირია გრაალზე შეხედულებანი.წ. მტრედი ქვას ობლატში ახვევს. მოაქვს იგი ზეციურ თეთრ მტრედს. პერსეპოლისიც ჯემშიდის აშენებულია. რომაელი ლეგიონერის შუბიდან რომ მოწვეთავდა (საერთოდ ამ შუბს შეუწყვეტლივ. ამაზე რაინდი პარსიფალი უპასუხებს მწირს – მეც ვეძებ ქრისტეს. ჰელიოსი კი კოლხეთის მითიური მეფის აიეტის მამა იყო. რომ გრაალი ძვირფასი ქვაა. მარადიული ახალგაზრდობისა და კეთილისაკენ. მე ვეძებ ქრისტეს. იგი არის მუზარადი და მახვილი. ჯემშიდი კი. ზღვის წიაღში განძის ძიება. იერუსალიმში. რომელიც ზეპურ გულებს დაუღლელად აცოცხლებს. იგი არის ყველა აუხდენელი სურვილის თავმოყრა. – ამბობს გერმანელი ფილოსოფოსისა და პოეტის ფრიდრიხ ლინჰარდის (1865-1929 წ. იგი სამოთხიდან წარმომავლობს. მანვე დაუწერა ხალხს კანონები. უნარი და უფლება. ზესკნელიდან ქვესკნელში გადაისროლეს და ძირს დაენარცხა. ხელოვნება. მიწის დამუშავება. ვნების პარასკევს. ყოველ წელს. რომ მასში სიკვდილი ვჰპოვოო. ასე ეჯაჭვებიან ერთმანეთს სხვადასხვა ქვეყნისა და სხვადასხვა ხალხის თქმულებანი და ერთ მთლიან საკაცობრიო ოცნებას ქმნიან. იგი არის ხიბლი. მის მისწრაფებას განახლების. სპარსელებს მან ასწავლა მეცნიერება. უმანკო რაინდმა. ვისაც არავითარი ცოდვა არ ჩაუდენია. ლუციფერის გვირგვინს რომ მოძვრა. უფლის საფლავზე აგებულ ტაძარში კირქვის კლდეს რომ მოამტვრიეს ჯვაროსანმა რაინდებმა და ევროპაში ჩამოიტანეს.) მიერ დახატული მწირი. რომელიც იოსებ არიმათიელმა ქრისტეს იმ სისხლით გაჟღინთა. თუმცა ერთ საკითხში ყველა ერთსულოვანია. ვინც მხოლოდ კეთილის დამკვიდრებისათვის იბრძოდა და იღწვოდა.ეს თვისებები გრაალსაც აქვს.) ამბობდა: გრაალი არის კეთილშობილი ადამიანების რწმენა. ქართველი მკითხველის ყურადღებას. სიყვარულიც და თავისუფლებაც. ტანკრედ დორსტს კი მიაჩნია: გრაალის ქვაა ის კეთილშობილი თვალი.

ყოვლთა სწორად წყალობასა ვითა თოვლსა მოათოვდეს. მარჯანი. მას ეს არ დასცალდა. რაინდებმა ჯადოსნური მტევნები დაწურეს. მოკლედ ასეთია გრაალის ამბავი. თასში დევს გული – საქართველოს მზე. პარიზი. 1964 წ. წმ. მტირალი გოგო შემთხვევით შეეხო ჯვარს. ისინი ატარებენ რელიქვიას – წმინდა ნინოს ჯვარს. ვითარცა სიწმინდეს. არც პარციფალი და არც სხვა ვინმე კარგად ცნობილი რაინდებიდან არ ჩანან «გრაალის მცველნში». აქ სულ სხვა პერსონაჟები მოქმედებენ – ლევან ორბელი.. საღარა. წვენი თასში დააგროვეს ისე. დათა. ტარიელის. ვერც წმ.წ. გვ. ავთანდილისა და ფრიდონის საბრძანებელში დამკვიდრდა. «ბედი ქართლისა». ოდილიანი – პაოლო იაშვილია. ჩვენ ვასრულებთ მის სურვილს: (ჟურნ. არც ამფორტასი.გერჰარტ ჰაუპტმანის (1862-1946 წ. ოქროსფერი მწიფე მტევნები მოისხა. გრაალის სულ სხვა ვარიანტს ქმნის გრიგოლ რობაქიძე. «გრაალის მცველნის» მოქმედი პირნი არიან ნამდვილნი და არა გამოგონილნი. უფსკრულის პირას დგანან უკანასკნელი რაინდები. «ვეფხისტყაოსანის» სიტყვებით თუ ვიტყვით. არც ლანსელოტი. ჰიდდირ. არც გალაჰადი. გრაალის გუშაგები დარაჯობენ იდუმალ მიწას.. მათ თასი ფარულად შეინახეს. კრავნი ცხვართა ვერ უწოვდეს. ოდილიანი. შიგან მათთა საბრძანისთა თხა და მგელი ერთგან ძოვდეს. ავალა. ის იყო საბოლოო გადაწყვეტილება მიიღეს გადაშვებულიყვნენ წკვარამში. თასის გარშემო. .ო. მზისავარი. 5). გრაალის სამეფოში ისეთივე ჰარმონია სუფევს. არც ლოენგრინი. «გრაალის მცველნის» პროტაგონისტი ლევან ორბელი კითხულობს ლექსს. ვასსა. რომელიც ახალ გრაალს გვიხატავს. უშანგ. ლეგი. რომ პაწია. ჩამოყალიბდა საიდუმლო ორდენი. არც გავეინი. არც ბორსი. უძლეველნი გახდნენ. იცავდნენ. ვანო. ქართველი მწერლის გრაალი არც კრეტიენ დე ტრუას გრაალს ჰგავს და არც ვოლფრამ ფონ ეშენბახისას. გრაალის რაინდებს შეხვდებით გრიგოლ რობაქიძის რომანში. _47. შავდია. ს. ხორავ. ვაზისაგან გამოჭრილს და მისი თმებით შეკრულს. ვინ არიან ესენი? კალისტრატე სალია იძლევა განმარტებას რომელი პერსონაჟი რომელ რეალურ ისტორიულ პირს გულისხმობდა. მტრის მორჩილებას ამჯობინებენ სიკვდილს. ავთა მთქმელნი დააშინეს. როგორიც. გრიგოლს სურდა მათი ვინაობის გახსნა ერთერთ ნომერში ჩვენი ჟურნალისა სათანადო წერილის დართვით. დაინახეს: გამხმარი ხე აყვავდა. გრაალის მსგავსად. მამია ოდიშელი.) წარმოდგენით. აქამდე სასოწარკვეთილი რაინდები ზეადამიანური ძალით აღივსნენ. ობოლ-ქვრივნი დაამდიდრნეს და გლახაკნი არ ითხოვდეს.. საუკუნეების მანძილზე თასი გადაეცემა მცველიდან მცველს. როგორც იოსებ არიმათიელმა დააგროვა გოლგოთაზე დაღვრილი სისხლი მაცხოვარისა. კოსტა.

ლევან ორბელი. ვანო – იაკობ ნიკოლაძე. ვისაც ადამიანთა დატუსაღება და ციხეში ჩაყრა ემარჯვება. თუ ლევან ორბელი თვით გ. ანგელოსები – რაინდები – მწერლობისა და ხელოვნების წარმომადგენლები.. რომელნიც ნეიტრალური დარჩნენ ღმერთისა და ლუციფერის ბრძოლაში. თუ ევროპულ ლიტერატურაში გრაალის გუშაგები რაინდები არიან.ო. ველსკი უბრალო ჩეკისტი არ გახლავთ. რომ როგორც პიროვნების. გრაალს იცავენ თავადი გიორგი (თასი მის ოჯახში ინახება). თავადი გიორგის პროტოტიპი ჯერ-ჯერობით უცნობი რჩება. თუ ლევან ორბელის აზრით.). სხარტი გონების პატრონი. შავდია – ლავრენტი ბერია. ასეთი ცვლილება გ. ლეგა – ლევან ღოღობერიძე. ს. შავდია. რომ იგი არასდროს ტყდება სულით. გრაალით გამოხატული იდეის დაცვა პიროვნებისა და ერის . ზედმიწევნით ზუსტად იცის.მამია ოდიშელი – შალვა დადიანი. სულიერი დაბეჩავება სურს. ნაკითხი და განათლებული. ჰიდდირ – მამედ ბეგ აბაშიძე.რობაქიძესთან შემთხვევითი არ არის. რას აკეთებს და რატომ. თასის მტრები არიან ს. იგი გაქნილი გაიძვერაა. – სერგო ორჯონიკიძე. – ამბობს პოეტი და მეცნიერი კარლ ზიმროკი (1802-1878 წ. ჰიდდირ. ხორავ – აკაკი ხორავა. გრიგოლ რობაქიძის რომანში მას იცავენ მწერლობისა და ხელოვნების წარმომადგენლები. მარჯანი – კოტე მარჯანიშვილი. ისე მთელი ერის გადარჩენისათვის აუცილებელია სულის მოვლა-პატრონობა. რომ მის განადგურებით ქართველი ხალხის სულიერი გატეხვა უნდა. დათა და კოსტა – ძმები ვლადიმერ და გრიგოლ ჯაფარიძეები. მხოლოდ სოციალურად კი არ არის არისტოკრატი. მზისავარ. ვის ოჯახშიც გრაალი ინახება. ჩეკისტი ველსკიც გაშმაგებული იმიტომ დაეძებს გრაალს. ავალა. უშანგ – უშანგი ჩხეიძე. არამედ სულითაც. რომანის ორი პერსონაჟი (ლევან ორბელი და ველსკი) რომანის ორი იდეის – გრაალის დაცვისა და გრაალის ნგრევის – პერსონიფიკაციაა. – ის ანგელოსები. ავალა – ტიციან ტაბიძე. ოდილიანი. საღარა – მფრინავი საღარაძე. მისი ძალა ის არის. ვასსა – აკაკი ვასაძე. საღარა და სხვანი. თავადი გიორგი.ო. მამია ოდიშელი. ლეგა და რუსი ჩეკისტი ველსკი (მისი პროტოტიპიც დაუდგენელია). სულ თავდაპირველად გრაალს დარაჯობდნენო. თავის ქმედებას ყოველთვის ასაბუთებს მზაკვრულად მოფიქრებული არგუმენტებით.რობაქიძეა. იგი თვლის.წ. მზისავარ – აპოლონ წულაძე. მისი შეუბღალავი შენახვა.

მასში იდო ოქროქსოვილში შეხვეული ლურჯი. მონტსერატის ციცაბო მთასთან დაბანაკდა. საფირონის შვიდკუთხიანი თასი. თქმულებისდა მიხედვით. ისინი სან ლორენცოს ტაძარში შევიდნენ. რომ საიდუმლოებაში არაფერი იმალება. ადვილი იქნება მისი გულიდან ღმერთის ამოძირკვა. გაშიშვლება. ამ მთაზე ციხე-დარბაზი იდგა. ფრანგებმა გენუა დაიკავეს. გრაალის სანახავად. რა წუთშიაც ბენედიქტელთა მონასტერი ნაცარტუტად აქციეს. მე . იმ წუთს. თასი სან ლორენცოს ტაძარში ინახებოდა და წმ. საიდუმლოება აუძლურებს ადამიანის ბრძოლას თავისუფლებისათვის. – ეუბნება იგი ახალგაზრდა თანამგზავრს. რადგან სადაც ღმერთია. გრაალის დანგრევა აუცილებელია პიროვნებისა და ერის დასამორჩილებლად. ღმერთის რწმენა უსიტყვო მორჩილებას მოითხოვს. ველსკის რწმენით. როცა ფრანგების ჯარი მთაზე აიჭრა.ი. – ფრანგების ჯარი ესპანეთში. საქართველო ის ქვეყანაა. ამისათვის აუცილებელია ადამიანის რწმენიდან ღმერთის გაძევება. თუ მონა ხარ. რა მნიშვნელობა აქვს იმას. სადაც ღმერთების წინააღმდეგ მებრძოლი პრომეთე მიაჯაჭვეს. შემდეგ ველსკი თანამოსაუბრეს უყვება: როცა ნაპოლეონი იტალიაში ლაშქრობდაო. გადმოცემის თანახმად. ველსკის შეხედულება ნათლად ვლინდება იმ საუბარში. პირწმინდად დაანგრია ბენედიქტელთა მონასტერი. ჩვენ (ე. თუმცა ამ მორჩილება-დათრგუნვას იგი აბსოლუტური თავისუფლების სახელით ნათლავს. რომ იქ სიცარიელეა. როცა ადამიანი დაინახავს. საიდუმლოება კი ღმერთის თავშესაფარია. უსიტყვო მორჩილება კი მონობაა. ბარსელონას ახლოს. მართალია. – აგრძელებს თხრობას ველსკი. ტაძრის ერთ სენაკში უბრალო ტყავის შალითა იპოვნეს. იმავდროულად. ეს ხატიც დაიღუპა. თქმულება ციხე-დარბაზს ლოენგრინსა და სხვა რაინდებს უკავშირებს. თქმულების მიხედვით. რომ დაედგინათ მისი მიწიერი ღირებულება. გრაალად ითვლებოდა. ნაპოლეონმა თასი პარიზში გაგზავნა. რომელიც მიმდინარეობს მატარებლით მგზავრობის დროს. ველსკი გულახდილად გამოთქვამს მას ჯერ უცნობ თანამგზავრთან და შემდეგ ლევან ორბელთან მასლაათში. როცა ეს ამბავი გენუაში ხდებოდაო. საჭიროა იდუმალების ფარდის ჩამოხსნა. მაგრამ ღმერთის წინააღმდეგ ბრძოლა ყველაზე ძნელი საქართველოშია. ვისი მონა იქნები – ღმერთისა თუ ადამიანისა? ამიტომ ადამიანი ღმერთისაგან უნდა განთავისუფლდეს. მასაც ის სახელი ერქვა.გადარჩენას ნიშნავს. ბოლშევიკ-კომუნისტებს) გვინდა კაცობრიობას ტოტალური თავისუფლება მოვუტანოთო. იქ თავისუფლებისათვის ადგილი არ არის. აქ ყველაფერი საიდუმლოებით არის მოცული. მბრწყინავი. წელიწადში ერთხელ მორწმუნეები მთელი იტალიიდან და მეზობელ ქვეყნებიდან სან ლორენცოს ტაძარში იკრიბებოდნენ წმ. პარიზში გაიბზარა სან ლორენცოს ტაძრიდან ჩატანილი თასი. მონასტერში იყო ქრისტეს სასწაულმოქმედი ხატი. მოციქულმა ლუკამ პირადად გამოჭრა იგი ხისაგან. რაც მთას. იგი იყო ჩამოტანილი ანტიოქიიდან ჯვაროსანთა მიერ.

მაგრამ ქართველთა ეს დამარცხება არაფერს ნიშნავს. ვიდრე რომელიმე მკრეხელი. უმთავრესია და არსებითი რწმენა-იმედის. თასი საფირონისა კი არა სმარაგდისა იყოო. ვისაც სიწმინდის დაცვა შეუძლია. არამედ კესარეადან. შინაური იქნება იგი თუ გარეშე. არც შვიდკუთხა ყოფილა. ყველაზე მძიმე ვითარებაშიც კი ხალახმა უნდა შეინარჩუნოს რწმენა-იმედი. 1924 წლის აგვისტოს აჯანყებაც ამ კუთხით არის რომანში დანახული. თუ გადარჩა გრაალი. მაგრამ ეს არ არის მთავარი. მისი დამარცხება გარდაუვალია. რა მიზნით დაეძებს გრაალს ველსკი. «გრაალის მცველნის» ალეგორიული შინაარსის ამოკითხვა ძნელი არ არის. ანუ დაიცვას გრაალი. ექვსკუთხედი გახლდათო. პარციფალი ბევრჯერ უფრო ღონიერია. რამდენადაც ყოფიერების მეტაისტორიულ აზრს ეძებს. ველსკი და მისი ბოლშევიკ-კომუნისტები მარცხდებიან. გრაალისათვის ბრძოლაში ლევან ორბელი და მისი ამხანაგები იმარჯვებენ. რისთვის სურს მისი განადგურება. სადაც ჰეროდეს ძველ ტაძარში ინახებოდა. თასი ანტიოქიიდან კი არ ჩამოიტანესო. ლევანი საუბარში ერევა. როგორც გრაალის დამანგრეველი. იგი სისხლიანი ომითაც გამოიხატება. ტაძარი არაბებს მეჩეთად ჰქონდათ გადაკეთებული. რამდენადაც თავის თხზულებათა უმრავლესობას თავად აანალიზებს. მისთვის გასაგებია. ვიდრე უბრალო მკრეხელი. ამ გრძელ ამბავს ველსკი სხვა დასკვნისათვის ყვება: იგი ვინც ვაშინერსს არღვევს და უშიშარი რჩება. შეშფოთებული უსმენს ამ საუბარს ლევან ორბელი. ვიდრე უბრალო ათეისტი. შეხედულებათა ეს დაპირისპირება მარტო თეორიულ ხასიათს არ ატარებს. უფრო მეტია. ანუ გრაალის გადარჩენა. გრაალის მცველი ისეთივე ძლიერია. ლევან ორბელის რწმენით – ნამდვილი და მართალი ძალა იმას აქვს. მას უნდა ქართველ ხალხს რწმენა წაართვას. რომელიც ამ ორ მოვლენას შორის არსებობდაო. ადვილია იმდენად. ამის მისაგნებად კი ადამიანმა მითოსის ჯურ- .მაინტერესებსო. იგი ჯერ შეცდომებს უსწორებს ველსკის. ციხე-დარბაზსაც მონტსალვაჩი ერქვაო და არა მონტსერატი. ლევან ორბელს ნათლად ესმის: ამბოხება წინასწარ განწირულია. მაგრამ ყველაფერი ეს წვრილმანია. თავად კი უფრო მეტი იყოს. ახალი კერპი გრიგოლ რობაქიძის შემოქმედებაზე საუბარი ერთდროულად ადვილიც არის და ძნელიც. – დასძენს ველსკი. – დაინახა თუ არა ნაპოლეონმა კავშირი. ასეთი შეცდომების გასწორებით ლევანი კამათში ვერ დაჩაგრავს ველსკის. ამით გაუმკლავდება იგი მტერს. ჩეკისტის შეხედულებას ლევანმა უფრო მძაფრი აზრი უნდა დაუპირისპიროს. თუნდაც იგი ნაპოლეონი იყოს. ძნელია იმდენად. ველსკიმაც ჩინებულად იცის – აჯანყებას იოლად მოუღებენ ბოლოს.

«ენა აზროვნობს: აზროვნობს ბევრად უფრო ღრმად. ქართულ მითოსსა და ქართულ ენაში სურს იპოვნოს ქართველთა მსოფლხატის თაურარსი. მხვედრი ჩემი შემოქმედებისა» («გულნადები»). რომლითაც ვცოცხლობ» («სათავენი ჩემი შემოქმედებისა»). თავად გვიყვება. და აი ამ «დედის». ამიტომ. რომელშიაც ცოცხლობს ტომურად. «მარადი მყოფადი» – მარტო სახელოვნო ლაბორატორიაში კი არ მუშავდებიან ჩემსაში. კარდუ არის ჩვენი მისტიკური თაურმდგენი (ასე თარგმნის თვითონ გერმანულ Urheber-ს – ა. ისეთი შთაბეჭდილებაა თითქოს ეშინია – მკითხველს გაუჭირდება მისი შემოქმედების გაგება: «ვისაც «სიმბოლო» და «მითოსი» არ ესმის. ისინი «დედიშობილაა» ჩემი.ღმულებში უნდა იხეტიალოს. «თეორია» კი არაა. ხან ამ ხერხემალმაგარ კარდჰუს იყენებს და ხან უფრო ზომიერ კარდუს. «ჰო. კერძო ბარათებშიც კი. იგი გრიგოლ რობაქიძის გამოგონილია. . როგორ შექმნა ცნება და კერპი კარდუ. რომელიც თავის ათასწლებიან სიგრძეზე აგროვებს ქმედით ცოცხალ ხსოვნას (ანამნეზისს). მართალია. მაგრამ მისი ჟღერადობა მეტად რბილად მოსჩვენებია. მიუღია ქართუ.. «ვამბობ – «მითიური» ჩვენში «მითოსი». «ცეცხლია». «მითიური რეალიზმი» – აი ფორმულა.. ერთსხეულად საერთო სული: აღმოსავლური საშო.. გრიგოლ რობაქიძეც ასე აკეთებს. უმეტეს წილად ნარკვევებში – «საქართველოს სათავენი» (ამ ესეის გერმანულ ვარიანტს ეწოდება – «Vom Weltbild der Georgier»). ქართულ სიმღერაში (რომელიც ღმერთკაცებისაა). ქართული მსოფლხატის შუაგულში გრიგოლ რობაქიძე აყენებს კარდუს. მოუცილებია ბერძნული დაბოლოება -ოს.. ქართულ ერქვანში. ქართულ ხმალში. სხვაგანაც იმეორებს ამ აზრს. ქართულ სიტყვაში. რომელსაც იგი ბეჭდავდა «ბრჲუსსელერ ცაიტუნგში» 1942 წლის 5 აგვისტოდან). ეს კი ხერხემალმაგარი გამოსულა. მერე კარდჰუ გაუკეთებია. არამედ «დედიშობილა». ქართულ წარმართულ პანთეონში კერპს ამ სახელწოდებით ვერ შეხვდებით. ეს ცხადდება: ქართულ ხასიათში. «სიმბოლო». თაურარსის ძიების კვალსა და შედეგებს ყველგან ნახავთ მის რომანებშიც. იგი არის პიროვნება (პერსონა) და ამასთანავე არ არის პიროვნება» («გრაალის მცველნი»). სადაც მიწა «დედაა» წმინდა. ესეებშიც. ვიდრე ცალკეული პიროვნება» («მიმართვა ქართველ ხალხს»). არა «ნატვრა». ამ «მიწის» ტრაგიული ხილვა ძნელია. მაგრამ თავმოყრილი სახითაც არსებობს. წერისა და საუბრის დროს.ბ. არამედ «განცდა». «სათავენი ჩემი შემოქმედებისა» და «კავკასია – სილუეტები» (წერილების ციკლია. აქაა საქართველოს არსი. იგი ჩემს შემოქმედებას ვერ გაიგებს» («სათავენი ჩემი შემოქმედებისა»). «უცნობი საქართველო». აუღია ქართველთა ეთნარქის სახელი ქართლოს. ისტორია უძველესი. «/ბარათი აკაკი პაპავას). «მითიური რეალობა არის უთუოდ მეტი და უფრო აზროვანი.) და დგას ის მზის ნიშანში. «მითოსი». «პატარა ერი. ვიდრე ისტორიული» («კავკასიური ნოველების» წინათქმა). მითოსის და ენის საშუალებით მიგნებული მისი დასკვნები გაბნეულია მის თხზულებებში. ქართულ სილაღეში.

Дух). სვანთა ტომობრივ შეგნებაში დღესაც ცოცხლობს უძველესი სიტყვა «ქალდე». სხვაობა ნაირული: პლატონის «სახე» ყუდრობს ვითარ თესლი «მარადში». მცენარე. «ისტორიკოსები ამბობენ – უძველესი სამშობლო ქართველებისა იყო ქალდეა. და აი 1776 წელს ხედავს ვაიმარელი მესაიდუმლოე სიცილიაში წარმოსახვით «თაურმცენარეს» მცენარეში.. მცენარე მთელი ყოველ ხტილში მისი ვითარებისა ვირტუალურ იმყოფებოდეს. თუ ეს ასეა. დასკვნა: «თაურმცენარე» მცენარისათვის მითოსია – ვითარ არასოდეს ხილული მყოფალი. «თაურმცენარე» იღებს სახელს «ურფენომენი». ჰგონებს ასე. ესე იგი: ხილავს მყოფად მცენარეს ანუ შინა-სახეს მცენარისა. მაშასადამე. იგულისხმება: არ ყოფილა – ისტორიულად. აკვირდება ამ მოვლენას. . ცხადდება განამდვილებით რომელიმე ხტილში თავისი ვითარებისა: ან მორჩობისას ან ცენებისას ან ყლორტობისას თუ ფოთლობისას. Esprit. გოეტჰე იკვლევს მცენარეს ორმაგი ჭვრეტით: წინისკე – მორჩითგან ყლორტამდე თუ ფოთლამდე. ამასვე იმეორებს ნარკვევში – «Vom Weltbild der Georgier». მაგრამ იგი ყოველთვის არის.გრიგოლ რობაქიძისათვის კარდუს სასარგებლოდ მეტყველებდა იმჟამად საისტორიო მეცნიერებაში გავრცელებული აზრიც.. «პირველ-»: die Urschau – თაურხილვა ან პირველხილვა. პატარა სოფელი. რომელიც უგენიალესი ცნაურებაა დასავლეთის კულტურაში გონისა («გონი»: Geist. ხოლო ყოველთვის გულვებული» («ვაჟას ენგადი»). ასე ვთქვათ «წილობით» და არა «მთლად». ამაში გრიგოლ რობაქიძეს გოეთეს თაურფენომენის იდეა დაეხმარა (გერმანულ თავსართს ur-ს გ. თაურფენომენის არსი კი ასე ესმოდა: «კონკრეტული წარმოდგენისათვის მოთოსისა მე ყოველთვის ვიგონებ ხოლმე გოეტჰეს სწავლას «ურფენომენ»-ზე (თაურმოვლენაზე). «ეს არ მომხდარა. თავად ამბობდა – «გოეთეს მოძღვრება თაურფენომენის შესახებ ჩემთვისაც საგანთა შემეცნების საფუძვლად იქცა («ჩემი ცხოვრება»)». გრიგოლ რობაქიძე პირდაპირ კავშირს ხედავს გოეთეს იდეასა და ძველი რომაელი ისტორიკოსის გაიუს კრისპუს სალუსტიუსის ფორმულას შორის – «ეს არასოდეს ყოფილა. «შინა-სახე» იგივე «იდეაა» პლატონისა არსებითად. ოღონდ ყოველთვის არის. უკანისკე – ყლორტითგან თუ ფოთლითგან მორჩამდე. «ეს არ მომხდარა» ნიშნავს: ეს არ არის ისტორიული მოვლენა. არის – ზეისტორიულად» («ვაჟას ენგადი»). გოეტჰეს «სახე» ვლინდება «მოვლენაში» ვითარ ცენება თესლისა. die urtat – თაურქმედება ან პირველქმედება). «ეს არის ყოველთვის» გულისხმობს: ეს ყოველთვის ხდება მეტაისტორიულად». ამჩნევს: ამ ვითარების ხაზზე მცენარის ყოველი ნაწილაკისაგან შესაძლოა წარმოიშვას მთელი მცენარე. მდინარე ენგურის ხევის ერთს გვერდზე მდებარე ფერდობზეა კლდოვანი უბე. რომელიც ამ სახელს ატარებს» («კავკასიური ნოველების» წინათქმა). ორი სიტყვით იგი. მარტო სახელის დადგენა არ კმაროდა. კარდუს შინასახეც უნდა გამოეძერწა.რობაქიძე თარგმნის «თაურ-».

ენერგიას. ეს მას არ აკვირვებს. რადგან ყველა ხალხის მითოლოგიურ წარმოდგენაში ასეა. მაგრამ გრიგოლ რობაქიძისთვის არსებითი სხვა რამ არის: სიცოცხლის კავშირი სიწმინდესთან. თუ ამ სიტყვის ბოლო ნაწილი – Feuer– ცეცხლია. სრულიად ბუნებრივია. მუხის გერმანული სახელია Eiche (აი-ხე). რა არსებობდა მითიურად. თუ ასეა. თავისთავად საინტერესოა. სიცოცხლის განახლებას. გრიგოლ რობაქიძის ფიქრით. რომელიმე ქართველი» («გულნადები»). ამ სიტყვებს ერთი ფუძე აქვთ. მაგრამ როგორ უკავშირდება მათ ცოცხი? აქ გრიგოლ რობაქიძე ყურადღებას მიაქცევს იმას. მზის მცენარეული ჰიპოსტასია მუხა. ქართველთა მითიური «თაურმდგენი» – არა ცალკეული. «სუფთა» და «წმინდა» იდენტურია. ბუნებრივია. ზღვისა და ქაოსის მბრძანებელი. ცხენი ისევეა სიცოცხლის სიმბოლო. რომ ცოცხით ჰგვიან. ცხენიც ამბივალენტური სიმბოლოა. ცეცხლი და ცხენი კარგად ცნობილი სიმბოლოებია. რომელიც დღესაც შეიძლება არსებობდეს? ამის ამოსაცნობად ქართულ ენას მიმართავს.ამავე აზრს კითხულობს გრიგოლ რობაქიძე ქართული ზღაპრების დასაწყისშიც: იყო და არა იყო რა. ცეცხლიც ხომ გაწმენდაა. რადგან მუხა წმინდა ხეა. ისინი ერთი დაფარული აზრის მატარებელნი არიან. ქართულისა და გერმანულის ამგვარი დამთხვევა მოულოდნელი არ ჩანსო. რაც ითქვა. რამეთუ «ქართული ენის ავტორი კარდჰუ არის. განსაწმენდელს გერმანულად დას das Fegefeuer ეწოდება. ცეცხლით. იგი აბსოლუტური აწმყოა. მოკლედ: «სიცოცხლე ცეცხლოვანია და ამასთანავე წმინდა» («გრაალის მცველნი»). რომ «აქ წარსული და მომავალი ერთიდაიგივეა» («სათავენი ჩემი შემოქმედებისა»). ის. დავიწყოთ სიცოცხლით. სიწმინდეა სიცოცხლის უპირველესი ნიშანი. ქართულისა და გერმანულის შეხვედრის სხვა შემთხვევასაც აღნიშნავს გრიგოლ რობაქიძე. მაგალითად. თეთრ ან ოქროსფერ ცხენებშებმული საომარი ეტლით დაქრის მზის ღმერთი. მისი პირველი ნაწილი ზმნა Fegen – იდან მომდინარეობს. გასუფთავებაა. ორივე მზესთან არის დაკავშირებული. განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს. არსებობს დღესაც. რომ ქართულ ენაში სიცოცხლეს. მზის სადგომი. რაც მითიურში არსებობს. გამწმენდ ძალას. მაგ- . სალუსტიუსის ფორმულა იმითაც იზიდავდა გრიგოლ რობაქიძეს. ანუ წმენდნენ. მაგრამ ზოგიერთი მცენარის გერმანულ სახელში ქართული «ხე» ისმისო. წიფლისა –Buche (ბუ-ხე). რაც დახვეტას. მაშინ. თუ ქართული ენა ქართველი ხალხის შინასახის ამოცნობაში დაეხმარება. მაშინ კარდუს შინასახეც გამოვლენილი იქნება. აქ გერმანული და ქართული ერთმანეთს ხვდება. ძლერებას. მითმა არ იცის წარსული და მომავალი.. გამანაყოფიერებელ. გაწმენდას ნიშნავს. ხვეტენ. ცოცხიც გამწმენდი საშუალებაა. «გრაალის მცველნში» ლევან ორბელი შვედ ქალს ნორინას უხსნის – ქართული «ხე» გერმანულად Baum-ს ნიშნავს. ცეცხლი გამოხატავს მზის ცხოველმყოფელ. მზის ძალასაც ავლენს და მთვარისასაც.. სალხინებელს. ცხენს ერთიდაიგივე ფუძე აქვს. როგორც გამწმენდს მას უშუალო კავშირი აქვს ცეცხლთან. რომ. შავი რაშით მოგზაურობს ოკეანის ღმერთი. ცხენით და ცოცხით. ქართულ სიტყვას. როგორც სიკვდილის. ცეცხლს.

ისინი ერთმანეთზეა გადაჯაჭვული. სიცოცხლე წმინდა უნდა იყოს. ზრდასრულს ხდის. რაკი ცეცხლი უთუოდ და უთუმცაოდ გულისხმობს წვას. რომ «მზე» და «მზერა» სადღაც ეთანხმებიან ერთიმეორეს. «მაგარია» და რაც მაგარია «განწმენდილი» (კალე სალიას ინტერვიუ გრიგოლ რობაქიძესთან). ქართველი მევენახე. სიმტკიცე უერთმანეთოდ არ არსებობს. «თვალი ჩასულა მტევანში» – ეს ნამდვილი პოემაა». მაშასადამე. ანუ ფქვილი გაწმინდე. ეს განმარტება მზეზეა თითქო გამოჭრილი. თვალით აქ ნაგულისხმებია მზე. ქართველისათვის მზე და ღმერთი რომ ერთი და იგივეა აშკარად ჩანს მაშინ.. გოეტჰე. – შენმა ღმერთმა ან ჩემმა ღმერთმა – ამბობს – შენმა მზემ ან ჩემმა მზემ. დიდ საიდუმლოს აცნაურებენ. გავიხსენოთ საბა სულხან ორბელიანის განმარტება სიტყვისა «ღმერთი»: «წვა და ხედვა». ანუ მზე ანუ ღმერთი ამწიფებს. სიმწიფე აუცილებელია ქვეყნისა და ხალხის მმართველისათვისაც. მაგრამ ქრისტიანულ ეპოქაშიც მტკიცედ ზის ქართველის ცნობიერებაში და ხილულ მზესა და უხილავ ღმერთს ათანაბრებს.რამ ქართველი ამით არ კმაყოფილდება. სრულყოფილი. გოეტჰემ მზიურობა თვალისა ერთ თავის შაირში შესანიშნავ ხტილად გამოკვეთა: «თუ არ იყოს თვალი მზიური. მაგრამ ამავე დროს მტკიცეც. – წერს გრიგოლ რობაქიძე. სხვაგვარად. «ღმერთი გადმოითარგმნების ხედვა და წვა». რა თქმა უნდა. ეს საშუალებას აძლევს გრიგოლ რობაქიძეს თქვას: «დიდი ბრძენის პლოტინის მსოფლხილვაში გვხვდება «თვალი მზიური». მხოლოდ ერთი განსხვავებით: პლოტინისათვის და გოეტჰესათვის თვალი «მზიურია». ეს თქმა წარმართობიდან მომდინარეობს. «მღვდელიც» აქედან მომდინარეობს. მაშინ სიტყვა «მღვდელიც» მის გვერდით უნდა განვიხილოთ. იმის მაგიერ რომ თქვას. რადგან იცის. მითიური კუთხით. იწვის და «მზერს». გერმანული შესატყვისი «ჰაილ» (Heil). არამედ შინაგანიც: მარჯს.. მტევანს თვალი. სიწმინდე. მიხეილ წერეთლის გამოკვლევით (რასაც გრიგოლ რობაქიძეც იზიარებს) ძველქართულად «წვას» ერქვა «ღუდვა». «მღვდელი ანუ მწველი. ამიტომ Kaiser-ს ქართულად ხელმწიფე შეესატყვისება. მღვდელმსახურება წვის პროცესს ითვალისწინებს. ხელმწიფე. – «შვილო. იგი ქვეყ- . თვალი მზეა. ვით შეეძლოს მას ხილვა მზისა?» მტევნის მწიფობის დროს ქართველი მევენახე ამბობს: «თვალი ჩასულა ვენახში». «რაც განწმენდილია. ქართველი მევენახისათვის კი იგი მზეა თვითონ. სიცოცხლე. იგულისხმება წვა არა მარტო გარეგანი წვა შესაწირავი ცხოველისა. ანათებს. რაიცა ხელდასმაში გადადიოდა სხვაზე» («საკრალური წყობა»). («მზის ხანა ქართველთა»). ქართველი დიასახლისი ამბობს. გნებავთ წარმართული თვალსაზრისით შეხედეთ მას და გნებავთ – ქრისტიანულით. ფქვილი გამტკიცე». როცა იგი. ამასაც ქართული ენა გვეუბნება. პლოტინი. ხატული «სახეობის» მხრით ქართველი მევენახის თქმას თვითონ გოეტჰეც არგუნებდა პირველობას. მზე იწვის და არ იფერფლება. მაგრამ სიმწიფე მარტო ნაყოფს არ სჭირდება. სამივე. სიმტკიცე და გაწმენდა ურთიერთკავშირში ყოფილა. უფრო მეტიც: სულხან-საბას განმარტებით. ფიქრობს ქართველი. ცეცხლი.

ჩუქება რომ შეეძლოს. აქ ბატონი კი არ არის ნაგულისხმევი. რომელზეც ევნო მაცხოვარი. . ეს ჯვარი უწმინდესი რელიქვია იყო. სანამ. დალოცვა რომ შეეძლოს («გრაალის მცველნი»). ვისაც სიმართლის დადგენა ძალუძს. წმინდა. ხელმწიფე მდიდარი უნდა იყოს. «მწიფე» ნიშნავს «მიწვდომასაც». ამ სიტყვებში ყველგან უფალი ანუ ღმერთი ისმის. თუ ქართველი დაყაბულდებოდა ვიგინდარების ხელისუფლებაში არსებობას. თუ არა სიძლიერესა და მარჯს? მიხეილ წერეთლის აზრით. დაცვა რომ შეეძლოს. მერე კი იგი ვეღარსად იპოვნეს. ქართველისათვის ხელისუფლება საკრალურია. ნიჭიერი უნდა იყოს. გრიგოლ რობაქიძის აზრით. ქართველისათვისო. ძლიერი უნდა იყოს. რაც სხვისთვის მიუწვდომელია» («საკრალური წყობა»). ჯვარი პატარა სამლოცველოში დაასვენეს. «დასავლეთში (ინგლისის ერთს ქრონიკაში) ჩვენი უდიდესი ხელმწიფე მიიჩნიეს ლეგენდარულ იოანედ» («უცნობი საქართველო»). იმას უცვლელად იმეორებდა «გრაალის მცველნში». საფრანგეთის ბურჟუაზიული რევოლუციის დროს. იგი გააკეთეს იმ ხისაგან. რასაც ზურაბ ავალიშვილი წერდა. მეფე-მღვდელი ერთ კაცში განასახიერებდა ქვეყნის სასულიერო და საერო მმართველს. უფალი არა მარტო საკრალურ წარმოდგენას ქმნის ხელისუფლებაზე. არამედ უფალსაც. რომლის თანახმად ქართველი ყოფიერებას ზერელედ და ლაზღანდარულად უყურებს. «რას ნიშნავს «მწიფე ხელი». «მწიფე ხელით» ნაგულისხმევია «მწვდომელიც»: ესე იგი. ღმერთსაც – ხელისუფალი. ვინც წვდება მას. გრიგოლ რობაქიძე არ იზიარებდა შეხედულებას. ლევან ორბელი დაწვრილებით ყვება ევროპელი ბერის ანსელუსის თავგადასავალს და ქართველი მეფის ქვრივის მიერ ნაჩუქარი ჯვრის პარიზში ჩატანის ამბავს. მართალი. გრიგოლ რობაქიძე ეთანხმებოდა ამას. ვინმე იოანე პრესვიტერსაც ასახელებდნენ. რომ იოანე პრესვიტერში ევროპელი მემატიანენი დავით აღმაშენებელს გულისხმობდნენ. მმართველობს. ეს კონცეფცია გავრცელებული იყო შუა საუკუნეების ევროპაში. არამედ უშუალოდ უკავშირდება მეფე-მღვდლის (PriesterKönig) კონცეფციას. ვიგინდარების ყოფნა ხელისუფლებაში დაუშვებლად მიაჩნდა. გრიგოლ რობაქიძეს სჯეროდა. არ დაიკარგა. ხელმწიფე იგი შეიძლება იყოს. ზეიმია. იგი უპირველესად თავისთავს უღალატებდა. მოგვიანებით კი ამ სამლოცველოს ადგილას საყოველთაოდ ცნობილი პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარი ააგეს. ხელმწიფე მმართავს. ვინც მართალია. ობაა. როგორც «დგინდება მართლისა» («დავით აღმაშენებელი»).ნის პატრონად ვერ გამოდგება. ყოფიერება ლხენაა. არამედ სწორედ უზენაესი. მმართვა კი გრიგოლ რობაქიძეს ესმის. ამ ტაძარში განისვენებდა ქართველი ქვრივი დედოფლის ნაჩუქარი ჯვარი მანამ. რომ ხელისუფლება საკრალური მოვლენა იყო. მაშასადამე. ზურაბ ავალიშვილი ვარაუდობდა. მის ნიმუშად კონკრეტულ პირსაც. «უფლება» ქართულში «ბატონისაგან» კი არ მოდის. არამედ უფლისაგან». ხელმწიფე არა მარტო სიმწიფეს უკავშირდება. ის. ძალაუფლება. ამტკიცებდა იგი. ხელისუფლება.

ვამბობთ ხომ ხშირად ქართველნი: «მცენარე ხარობს» – მაგიერ მცენარე იზრდება» („წერილი ირაკლი აბაშიძეს“). ანუ სიფხიზლე ღვიძლისაგან წარმოსდგება. ხოლო წინააღმდეგობებით სავსე» («ლამარა». სილამაზეა. თუ ყოფიერება ქართველისათვის მზიურია. არ ემსხვერპლოს მას. მათ შორის. ხაზს ვუსვამ ხელმეორედ: «საფრთხე» და არა «თვისება». «საქართველოს ისტორიის პირველყოფილ ცოდოს სწორედ ეს «ქედფიცხელობა» და «გონება ურჩობა» შეადგენს» («თამარ»). პრომეთე დასჯილია თავნებობისათვის. საქართველო ვნებულ დიონისედ მიაჩნდა. მაშინ რაა იმისი საფუძველი. «ქართველი ხდება «თავნება». ჩვენში ქრისტიანობა წარმართობის უშუა- . როკვით განფენილი»).. ყველგან ფერია. ეს ფერადოვნება ანიჭებს ყოველ საგანს სახიერებას. გრიგოლ რობაქიძე არ ხედავდა დაპირისპირებას ქართულ წარმართობასა და ქართულ ქრისტიანობას შორის. სიხარულია. «ერთი სიტყვით რომ მოვხაზოთ ქართველთა ყოფა. არის საერთოდ. ქართული შეგნებით. სახიერო. ზევსმა დასასჯელად პრომეთეს არწივი მოუვლინა. დამცირებულია? ეს საფუძველი. რომ ქართველისათვის არსებობა ფერადოვანია. მეორეც ის. «ქართველის საფრთხე პრომეთეული თავნებობაა. გათელილია. სახიერება გამოკვეთილობას. ღმერთსაც ასე მიმართავს ქართველი – ო. «ქართველს სწორედ ეს ახარებს. პრომეთეული თავნებობაა. Unter dem Antlitz versteht der Georgier das Strahlbild des Wesens (სახეს ქართველი იგებს როგორც არსების სხივოსან სურათს). როცა იგი ვერ ჰპოულობს სხვაში გამოხმაურს: ასხივოსნებას. რომ ქართველი ყოველთვის დამარცხებულია. ეს მკაფიოდ მოჩანს სიტყვებში: ყველაფერი (alles). რომ თავნებობამ უფსკრულში არ გადაუძახოს. ეს სიხარული ჩვენში ისეა გამჯდარი. საქართველოც ისჯება თავნებობისათვის. რაფერ გააკეთე (Wie hast du es gemacht).» («ქართული გენია. რომ ქართველი ცხოვრობს ფორმულით – «გაახარე-გაიხარე». მოკლე ბიოგრაფია). ეს იქნება: «გაახარეგაიხარე». არ დაივიწყოს თავნებობის დანაშაულებრივი თვისება. ამის უფლებას ორი რამ აძლევდა. ღვიძლშიც საიდუმლო აზრია. გამორჩეულობას ნიშნავს. რომ გაუმკლავდეს ტკივილს. მუდამ მღვიძარე. არაფერი (nichts). გრიგოლ რობაქიძის სიტყვით. რომ ჩვენ ხშირად ყვავილზე თუ საერთოდ მცენარეზე მაგიერ იმისა: «იზრდება». იგი ხდება ურჩი და უდრეკი» («რა უნდა აგონდებოდეს ქართველს»). ვამბობთ: ხარობს. თვით «ზრდაც». სხივმოსილია. ლამაზია.«სიცოცხლე ხალისია. მუდმივი ღვიძილი. ყოველი თავნება არსი. ქართველსაც სჭირდება სიფხიზლე. ფხიზელი უნდა იყოს.. პრომეთეც. რომ არის. ღვიძილი.. იგი ღვიძლს უკორტნის ტიტანს. პირველი ის.

ეს კვეხნა თავმოწონებად არ მიაჩნდა. ქართველისათვის არსებობა-ყოფიერება ლხენაა. სხვაგვარად ვერც მმართველი იქნება მართალი და ვერც ხალხი. გამომჟღავნდებოდა. ყოფიერება გასხივოსნებულია და განათებული. მიხეილ ჯავახიშვილსა და გრიგოლ რობაქიძეს ახლო მეგობრობა აკავშირებდათ. მზეც და სიცოცხლეც მუდმივი წვაა. რომ თავადაც განიწმინდოს და ხალხიც გაწმინდოს. მისი დევიზია: გაახარე – გაიხარე. სიხარულის წყაროა. ხალისიანი ხალხი თავნებობას არ უნდა ემორჩილებოდეს. «არც ერთი მწერლის ნიჭს არ ჰქონია საქართველოში ისეთი გასავალი. მის მხატვრულ ცნობიერებაში არსებობდა გამოგონილი საქართველო. წმინდა. რომელიც აცნაურებს ქართველთა «მსოფლხატს» (წერილი გიორგი გამყრელიძეს). ვაზისაგან გამოჭრილ და ქალის თმით შეკრულ ჯვარს აღიქვამდა წარმართობისა და ქრისტიანობის კავშირად. ხელმწიფობა სიმართლეს უნდა ეფუძნებოდეს. ოღონდ უფერფლო. უახლოეს ადამიანად თვლიდა. მისთვის მზე და ღმერთი ერთი და იგივეა. გრიგოლ რობაქიძე. თეთრი გიორგის დღესასწაული კი დიონისური ზეიმის ნაირსახეობად ესახებოდა. გამოვლინდებოდა თუ არა მითიური საქართველო ისტორიულში? ეს არავინ უწყოდა. ხალხის სულიერი მეთაურიც (მღვდელი) და საერო ხელმძღვანელიც (ხელმწიფე) მარად უნდა იწვოდეს. ზეიმია. ღვიძილი. გრიგოლ რობაქიძეც. როგორიც ჰქონდა ჯავახიშვილს. «ყალბი თავმდაბლობა სრულიად უცხოა ჩემთვის» (წერილი ირაკლი აბაშიძეს). ხალისია. კარდუს შინასახეს დავინახავდით ისე. ვიდრე ისტორიული. . ყოველი ადამიანის ამოცანაა –Überwindung des Unmöglichens (შეუძლებელის დაძლევა). _34). თუ ყველაფერს ზემორე თქმულს თავს მოვუყრიდით. რომ მითიური უფრო ნამდვილია. მეორე მხრივ. მაგრამ ეს მსოფლხატი იყო მითიური საქართველოს თაურარსი და არა ისტორიულის. რაკი მიაჩნდა. ბავშვივით. მიხეილ ჯავახიშვილის ნიჭიერებასაც დიდად აფასებდა. გულწრფელად იკვეხნიდა: «საუკუნეთა მანძილზე ერთადერთი ავტორი მე ვარ. ამისათვის კი აუცილებელია მარადიული სიფხიზლე. მაგრამ გრიგოლ რობაქიძეს ამის დიდი სურვილი და წყურვილი ჰქონდა. ამას ნათლად მოწმობს მათი მიმოწერაც («ლიტერატურული საქართველო». როგორც ეს გრიგოლ რობაქიძეს წარმოუდგენია. როგორც გამოგონილი კერპი კარდუ. ბედნიერების. თუ არ სურს დასჯილი იყოს. ერთი მხრივ. როგორც იგი».ლო გაგრძელება-განვითარებად მიაჩნდა. მართალი. ამას უდასტურებდა წმინდა ნინოს ჯვარი და. 1988წ. მარადიული დაბრუნება მიხეილ ჯავახიშვილის «ჯაყოს ხიზნებმა» ყოველი მოაზროვნე ქართველი მწარედ დააფიქრა. მუდმივი წვა და ქმედება. არც ერთი ქართველი მწერალი არ თარგმნილა იმდენ უცხო ენაზე. «ერთგული მეგობარი იყო ჩემი». ბუნებრივია. მზე კი სიცოცხლის. თეთრი გიორგის კულტი.

ჩვენში წიაღი უშრეტია». გარეშე რომლისა არც ერთი მათგანი არ სუნთქავს რომანში. ნამდვილი ქალურის მონატრება ყველგან მძაფრად იგრძნობოდა. ლევან ორბელი გრაალზე საუბრობენ. თეიმურაზ ხევისთავის სახით. ამის გამოძახილი «გრაალის მცველნშიც» ისმის. სენი მთელ მსოფლიოს ედებოდა და ავადმყოფურის. რას მივიღებთ? თუ ჯაყო ტიპიური განსხეულებაა ბოლშევიზმისა. ასე ვთქვათ. თუმცა ჯაყოს ცინიზმს მტკიცედ გაედგა ფესვი საქართველოში. თავზარდამცემად ცნაურდება საქართველოს უძლურება.მიხეილ ჯავახიშვილი მონაწილე იყო გენერალ კოტე აფხაზის მოწყობილი შეთქმულებისაც და 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების სამზადისისაც. რა სურათი გადაგვეშლება წინ? გავიხსენოთ სამკუთხედი: თეიმურაზ. ალბათ. რჩება მხოლოდ რეკლამა. ევროპაში ამ ნატვრის ნიადაგი ფრიდრიხ ნიცშეს მიერ დიდიხანია შემზადებული იყო. მაშინ თეიმურაზ ამგვარივე განსხეულება ყოფილა ქართული მამულისა და მარგო ქართული დედულისა. ნამდვილი ვაჟურის. «კონტექსტია» სამივესათვის. რომ გულდასმით რაიმე იგზნო. კრიტიკა თანდათან ჰქრება. მეორე რვეულში გაკვირვებუ- . სიცილ-ხითხით მიაძახებენ ლევანს – პიტნავას დუქანში. ამან განაპირობა მისი თხზულებებით დაინტერესება და გატაცება. პაუზა არ არის. სამართლიანად აღიქვეს ჯაყო ბოლშევიზმის სახედ როგორც. 1931 წლის 11 დეკემბერს გერმანიიდან. ჯაყო. ჟურნალის – «ეხო დერ ცაიტ» – . «დავუშვათ ერთი წუთით: ჯაყო ტიპიური განსხეულებაა ბოლშევიკისა. სადაც. ისე უცხოეთში. ის. ეს სამკუთხედი. გრიგოლ რობაქიძეს ამის დაჯერება არ უნდოდა. გრიგოლ რობაქიძის შემოქმედებაშიც ეს ნატვრა დაინახეს. მარგო. შეწუხებული გრიგოლ რობაქიძე. ჯერ ერთი: ამერიკანიზმი სპობს ნამდვილ ლიტარატურას. პათოლოგიურის გამარჯვების ტენდეცია აშკარად ჩანდა. მიხეილ ჯავახიშვილს წერდა: «აქ დიდი კრიზისია: მდგომარეობა თანდათან უარესდება. გამეფდა მსუბუქი ლიტერატურა. რაც ჯერ კიდევ დავით გურამიშვილს ზარავდა – «დადედლებულნი შიშთაგან აღარ ვარგოდნენ მამლადა» – რეალურ ხიფათად გადაქცეულიყო. თასო? იქვე ბიჭ-ბუჭები დგანან.. ლევანი წამოიძახებს – სადა ხარ. მშობელი მიწა და მისი თბილი წიაღი ყველაფერია. ავალა. ნურავინ იფიქრებს. გადედლება. კოსტა. საქართველოში. ვაჟურისა და ქალურის რღვევა მარტო ქართული პრობლემა აღარ იყო. განსაკუთრებით ლიტერატურულ ფრონტზე. ჩვენში მიწას ჯერ კიდევ აქვს ჯიქანი. დაძინების წინ წასაკითხი – ან და მოდუნებული სქესის გამაღიზიანებელი. უკვე 1933 წელს. ქართველ ემიგრანტთა წრეში. ასეთმა მებრძოლმა და შეუპოვარმა კაცმა დაწერა «ჯაყოს ხიზნები». რომ ევროპის სარბიელზე გასვლა (ამჟამად) მწერლისათვის მაინცა და მაინც სახარბიელო იყოს. სურათი შემზარავი! დანებდა ქართული დედული ბოლშევიზმს და სხეულის სიუხვით გადაეშალა მას? შეურიგდა ბედს ქართული მამული დაბეჩავებული? კითხვა თავისთავად იბადება თუ: თუ «იმ» აზრს გავიზიარებთ» («მიხეილ ჯავახიშვილი»). ეს გულს უკლავდა გრიგოლ რობაქიძეს.. აქ.

მაგრამ ასე მგონია: ეს პაექრობა წვრილ-წვრილ საკითხებს ეხება.ლი წერდნენ – «ეს არ არის ჩვეულებრივი ამბავი: პოეტი. გრიგოლ რობაქიძის შემოქმედებაზე ფრიდრიხ ნიცშეს გავლენა არსებით ხასიათს ატარებს. აღე ძველი სამყაროს მგეშავისა. რობაქიძე აგრძელებს ამ ეპოსს. ინტონაციას მასთან აქვს დაგეშვის ძალა. დავით კასრაძე. ეპაექრება გრიგოლ რობაქიძეს. მშვენიერსა და სრულყოფილს ანტიკურ ბერძნულ კულტურაში ხედავდა. სიტყვას. არ იზიარებს მის შეხედულებებს. წინააზიური მითოლოგიური სამყაროც მიემატა. დიდ ყურადღებას უთმობდა ნიცშეს შემოქმედებას. «დიონისურმა ფენომენმა დამატყვევა – და კიდევ უფრო მეტად. რომელსაც გერმანელი მკითხველი მხოლოდ ორი თხზულებით იცნობს. მისი წიგნების საგნობრივი შინაარსი კავკასიური სამყაროდან. როცა საჯარო ლექციებს კითხულობდა. დაიბადა მითიური ეპოსი. მისი მამა-პაპანი კავკასიელი გველისმგეშავნი იყვნენ. მაშინვე გენიად გამოეცხადებინოთ». დიდი პოეტის პერსპექტივით. იმ დროს. ძველი ბაბილონელების მაგიური ჯადოქრული ფორმულაა მისი წარმომშობი. თანამედროვე ტალავერში წარმოდგება ჩვენს წინ გილგამეშის აღე. გრიგოლ რობაქიძე ყოველთვის იყო გატაცებული ფრიდრიხ ნიცშეს შემოქმედებით. თუ ფრიდრიხ ნიცშე ნამდვილად ქალურს. ორივე რომანში – «გველის პერანგსა» და «მეგიში» – მათთვის კარგად ცნობილი მარადიული დაბრუნების (სხვანაირად – მარადიული განმეორების) იდეა დაინახეს. იგი არის გველის მგეშავი. – მარადიული დაბრუნების იდეამ» («ჩემი . რომელიც პირვანდელურამდე უნდა ამაღლდეს. ძველი კოლხური სამყაროდან მომდინარეობს. შეუძლებელია ამ წიგნების სულიერი ღირებულება სიტყვით შემოსო. როცა ბიბლია იქმნებოდა. ამ წიგნებში (ლაპარაკია «გველის პერანგზე» და «მეგიზე» – ა. გრიგოლიც პასუხს აძლევს და საკმაოდ მკვახედაც. გილგამეშის ლეგენდა. რათა არსებითი შეიცნოს.) აწმყო და წარსული ერთნაირი პერსპექტივით არის აღწერილი. როგორც ძველი მაგის ჯადოქრული ფორმულა აქვავებდა გველს». თავადაც არ მალავდა ამას.1 შეიძლება ვცდები. რადგან «რობაქიძე კავკასიიდან წარმომავლობს. რომელმაც ათასწლეულებში განსაზღვრა აღმოსავლეთის ხალხების სულიერი ჰაბიტუსი. რობაქიძე ფლობს პოეზიის უღრმეს საიდუმლოს – სიტყვის მაგიას. გრიგოლ რობაქიძის შემოქმედებაში ამას ქართული. ისიც უცხოეთში განათლებამიღებული. ნამდვილად ვაჟურს. უცხოეთიდან დაბრუნებული. მისი წიგნების შინაგანი მისანი მკითხველს ისე ხიბლავს. რომელიც მყისვე ლიტერატურულად იწერს თავის საიდუმლო ჯადოსნურ ფორმულას. უფრო ჩვეულებრივ ქართულ კინკლაობას წააგავს. მაგიური აღმოსავლეთის ზღაპრული სამყარო რომ იხილო. მისი ლექციების გამო ცხარე კამათიც კი გამართულა. ისინი უნდა წაიკითხო. ავტორით მოჯადოვდე. არსებითს ნიცშეს შემოქმედებაში გვერდს უვლის. ახალგაზრდობაში იგი. ბაბილონის დაბოლოებებში. თუმცა ეს მოულოდნელად არ მიაჩნდათ. კავკასიური. ბ. ისიც ახალგაზრდა.

ჰამადანში. მართალია. მარად ბრუნავს ბორბალი ყოფისა. ყოველი კვლავ ჰყვავის.. ეს კი ნიშნავს.. რაც შეიძლებოდა მომხდარიყო. ყველაფერი. ადამიანი მარად უკუ მოიქცევა! პატარა ადამიანი კვლავ მარად უკუ მოიქცევა!» «რამეთუ შენ ცხოველთ იციან. ვინ ხარ და უნდა იქმნა: შეხედე. ადამიანი. შენ ხარ მოძღვარი მარად უკუქცევისა – ესეა ბედი შენი!» «ყოველნი საგანნი მარად უკუ იქცევიან და ჩვენც მათთან». ამიტომ მომავლისაკენ სვლა წარსულისაკენ სვლაა. რომელიც სულ ყოველთვის მაწამებდა. ყოველი კვდება. უკვე მოხდა! მოხდა მარადიულ. შემდეგში ამ შეცნობამ ხორცშესხმა ჰპოვა ჩემს რომან «გველის პერანგში». ამიტომ მარადიულ დაბრუნების იდეის ნაირნაირი ინტერპრეტაცია არსებობს.ცხოვრება»). «ყოველი მიდის. «. უსასრულო წარსულში. გვეჩვენება. ამ რომანში ვცდილობდი აღმოსავლეთის მსოფლშეგრძნება და სამყაროს ჭვრეტა პლასტიურად განმეხორციელებინა. მოხდა ყველაფერი. რომ წარსული და მომავალი არ არიან დაპირისპირებული. ერეკლე ტატიშვილის თარგმნილ «ესე იტყოდა ზარატუსტრას» ბოლოსიტყვაობაში თამაზ ბუაჩიძე ასეთ განმარტებას აძლევს მას: «. როგორც ხსნიდნენ და განმარტავდნენ ამ იდეას. მაგრამ რთული და ბუნდოვანი. მარად რბის წელი ყოფისა». სწორედ იმიტომ. რაც ხდება. უეცრად აზრი დამეუფლა: ყველაფერი. კვლავ ბრუნდება.. «მე თვით მარადი უკუბრუნვის მიზეზისა ვარ!» «კვლავ მარად უკუ ვიქცევი ამა და ამავე ცხოვრებად. მერე დავწერე რომანი «მეგი». მაგრამ კმაყოფილი არ ყოფილა იმით. რომელსაც «გამოჯანსაღებული» ეწოდება. ისევ მარადიული დაბრუნების იდეა. დიდით და მცირედით. მთვარიან ღამეს ერთ ქვის ლომზე მეძინა. რაც იყო. ახლა სხვანაირად იყო ნააზრევი: არა ერთეულის მარადიული დაბრუნება თავის თავისაკენ. ყველაფერი მეორდება. ჰე ზარატუსტრა.. მარადიული დაბრუნების იდეა (die ewige Wiederkunft des Gleiches) ნიცშეს ერთი უმთავრესი იდეაა: იგი «ასე ამბობდა ზარატუსტრას» მესამე ნაწილის იმ თავშია გამოთქმული. «მარად უკუ მოიქცევა ის. ყველაფერი. წინსვლა უკან- . აქ შევეცადე დრამატული ფორმა მიმეცა სიცოცხლის პირველძალებისათვის» («ჩემი ცხოვრება»). დრო არის წრე. «ჰე. ეს ნიცშეს ერთ-ერთი უმთავრესი იდეაა. პატარა ადამიანი». თითქოს უკვე ერთხელ მოხდა. არამედ ერთეულში მარადიულის დაბრუნება თავისთავისკენ. ყოველი ბრუნდება. რომლით შენ მოიქანცე. დიდხანს უძებნია მისი არსი. რათა კვლავ ვასწავო ყველა საგანთა უკუქცევა» (ერეკლე ტატიშვილის თარგმანი). ირანისა და გილგამეშის გავლენა კიდევ უფრო შორს წავიდა. მიდიელთა ეკბატანაში. რომ იგი უსასრულოა. ყველაფერი უკვე მოხდა. 1916 წელს ირანში ყოფნისას მიუგნია იგი და თავისებურად გაუაზრებია. როგორც ეს აქამდე ჩანდა. რაც მოსახდენია.

მარად იყო და მარად განმეორდება». მაშინ ისიც უნდა ვიწამოთ. რაინდობა ჩვენი ეროვნული პროფილის შნოიანი ხაზულია. მეგის. იქვე ასეთ ამბავს ყვება: . ბრუნდება არა მარტო «გეშტალტი». დიახ: ჩვენ ფიცხელნი ვართ და უთმენელობა ჩვენი რკინეული ნების შურისძიებაა მხოლოდ» («საქართველო». მარადიული დაბრუნების იდეა გრიგოლ რობაქიძის შემოქმედებაში კონკრეტულ სახეს იღებს. რაც იყო. რაც მეგია («მეგი – ქართველი ქალი»). რაც ივლიტეა («დალი»). რაც მას ჰქონდა. ვფიქრობ. მეგი ის არის. რაც იქნება. ის რაც ახლაა. ჩვენ ვართ მზეთა შვილები და გვიყვარს მეტად მზეოსანი ლალებით მოთენთილობა. რაც კავალაა («ფალესტრა»). რაც მათ მითიურ წინასახეებს. ამორძალი ის არის. რაც არჩიბალდ მეკეში. 1916წ.. არ იცნობს წარსულს. («გველის პერანგი»). ამას თავად ამბობს ყოველგვარი შენიღბის თვინიერ. მითიურში მარადიული აწმყოა. კვლავ ბრუნდება. ანუ არჩილ მაყაშვილია. რომ ერსაც დაუბრუნდება ის რაინდული თვისება. «ჩემი რომანი «მეგი» ერთგვარი ცდაა რეალურ ქალწულში კოლხელი მითიური ქალის განცხოველებისა: მედეასი («ევგენი გეგეჭკორი»). აქ მითიური და მარადიული დაბრუნება ერთმანეთს გადაეჯაჭვა. წარსული ისაა. რაც მედეაა. გრიგოლ რობაქიძის აზრით. აწმყოსა და მომავალს. არამედ ბუნება. ხასიათი. ხასიათი. 1916 წელს წერილში – «რაინდული საქართველო» – გრიგოლ რობაქიძე წერდა: «ქართული რასსა რაინდული სისხლით არის აცეცხლებული. კავალა ის არის. ერთიან აზრად ჩამოყალიბდა. ვამეხ ლაშხს. ჩვენ სიფიცხეს გვწამებენ და უთმენელობას. ყველაფერი მეორდება. ივლიტე ის არის. გვიყვარს ლაგამახსნილი ქეიფი და გვათრობს ალესილი ხმლის სისხლიანი სიმღერა. ის რაც მითიურში არსებობდა. ჩვენი საშოს წყაროსთვალი მუქი ზურმუხტია და სიამით ვეფინებით მწვანილოვან მდელოს. მედეა ის. კავალას. არჩიბალდ მეკეშს. მითიურმა არ იცის დროს დინება. რაც დალია. გრიგოლ რობაქიძე მარადიული დაბრუნების იდეას სწორედ იმ თვალსაზრისით იყენებს. დალი ის არის. დიდი თავადი ირუბაქ ირუბაქიძე ის არის. ყველაფერი. რა კუთხითაც იგი განმარტა თამაზ ბუაჩიძემ. მოტრფიალენი ვართ «უსაქმო» სილამაზის და გამუდმებით ვიწვით მშვენიერებისათვის. რაც იყო. არსებობს დღესაც.1 მარადიული დაბრუნების იდეას თუ გავიზიარებთ. _52). მაშასადამე. ვაღმერთებთ სიცოცხლესა. რაც დიდი თავადი ირუბაქ ირუბაქიძეა. როგორც ცეცხლის მოთაყვანე წარმართები და ყველაზე მეტად უდარდელობას ვაფასებთ. არჩიბალდ მეკეში. მარადიული დაბრუნების კონცეფციით. რაც ამორძალია. ეს არ არი უბრალო სიტყვა და არც უბრალო თვისება. ანუ არჩილ მაყაშვილი ის არის. თვისება.სვლაა. მომავალი ისაა. საქართველოს ისტორია რაინდობის პათოსით იმართებოდა ყოველთვის. თვისება აქვთ. ივლიტეს იგივე ბუნება.

ნამდვილი ვაჟური და ნამდვილი ქალური. ზაფხულია. ვაჟურისა და ქალურის რღვევა როგორც ჩვენში. ვაჟკაცურის დასაბრუნებლად. დასკვნაც: «ამიერ შენა ხარ მურთაზ». როცა გრიგოლ რობაქიძე 1924 წელს «ლამარას» დაწერს ამ ამბავს სიტყვასიტყვით გაიმეორებს. რისხვით აღგზნებული იჩო მინდიას მივარდება. შენი შვილი მე მოვკალი და რაც გინდა ის მიყავ. სადაც ჯერ კიდევ «კილოში და სიტყვაში ისმის ფოლადის ჟღარუნი. მამას შურისძიების გესლი ემთავრება. უნდა მოკლან თორღვა. რვა წლის შემდეგ. ბრძოლის კიჟინი და იარაღის ჩახუნი». ახლა გრიგოლ რობაქიძეს უსმინეთ: «ამართა ხმალი. მიამიტობისა თუ გულალალობის გამო. ვერ გაუძლო უკანასკნელს. მიდიოდა იქ. უკანასკნელი ყანას მარგლის. იჩო ანთებულია შურისძიების რისხვით. ჯერ კიდევ სჯერათ. შვილო! ამიერიდან შენა ხარ ჩემი ნამდვილი შვილი. შემდეგ – მთელი ტანით მოსხლეტილი დაუვარდება თვითონ მინდიას. თუ რა იყო ეს უცნაური ჩვეულება. დაემხობა თვითონ მიწაზე გართხმულს და ეტყვის ქვითინით: ადექი. რომ «მკვდრეთით აღდგების თამარ ნეფეი!» არც ის ყოფილა შემთხვევითი.«ქართველს მოუკლეს ერთად ერთი მისი ვაჟი. მინდიას ძმა თორღვა იჩოს შვილს მურთაზს მოკლავს. ხოლო სინდისი ჰქენჯნის. ეს არის – უნდა მოუქნიოს. თეიმურაზ ხევისთავის ქალაჩუნობა და დედლობა. როგორ? – ისმის გაოცებული ხმა. მოხუცი პირგამეხებული შესძახებს: დაემხე მიწას. ტყუილად ხომ არ მიდიოდა ხევსურეთს «თეთრი საყელოს» ელიზბარი «გასაწიკლაურებლად». ანუ ვაჟურის. ველური თუ ზეკაცური. მამაკაცურის. ადგა და მოკლულის მამას მიაშურა. ღვთიური თუ სატანური» («თეთრი საყელო»). უეცრად მარჯვენა ცახცახს იწყებს. დაბრუნდებოდა რაინდული. მკვლელი იმალება. – ეუბნება მოხუცს მოსული. მაგრამ არ იცის. ქვითინებს. «სასტიკი. საამური მავნე სწორფრობა-წაწლობა – უზენაესი ძმური სიყვარულის მკაცრი ადათი. როცა თოხი დაგიმიზნე შენს სახეზედ ერთი ძარღვიც არ შერხეულა. – დღესაც არ ვიცი. სისხლის თქრიალი. ორივეს უნდოდა ამოეცნო. რომ ორივე მწერალი თანაბრად იყო დაინტერესებული სწორფრობის ჩვეულებით. სადაც. ნიშნად რაინდულის დაბრუნებისა. ჯაყოს აღვირახსნილი პარპაში დროებითი მოვლენა იყო. ამას ითხოვს ადათი. ამ რწმენის დაკარგვა 20-იანი წლების ქართულ მწერლობას არ უნდოდა და უპირველესად კი მიხეილ ჯავახიშვილს. მეტი თმენა აღარ შეუძლია. მაგრამ უცბად თოხი ხელიდან გაუვარდება. მარადიული დაბრუნების იდეა გრიგოლ რობაქიძისათვის იმედის წყარო იყო. ბოლოს შუბლზე ჰკოცნის». ისე სხვაგან. რამ შეაცვლევინა იჩოს გადაწყვეტილება? იჩოს პასუხი: «როს ხმალს ვუმიზნებდი – მის სახეზე ერთი კუნთიც არ შერხეულა». მკვლელი დაემხობა. მინდიას არ უნდა სისხლისღვრა და ხოცვა-ჟლეტა. – იყო ნელი პასუხი». ძმის მაგიერ იგი მიდის იჩოსთან და ეუბნება. რასაც «თეთრი . ვინ არის მკვლელი ან სად არის იგი. მოხუცი ამართავს თოხს თავ-გასაპობად. მარგოს დამცირება და გათელვა. – მე მოვკალიო მურთაზ.

სხეული მისი კლდე იყო თითქო. ჩვენი მტერია. სათაურით «Maia» («თემი». რატომ შემოჰყავს გრიგოლ რობაქიძეს მაიას მოტივი თავის თხზულებებში? ხომ არ ნიშნავს ეს იმას. ასე უნდოდა. «მე ვეხვეოდი მას და ვკოცნიდი. ხვალ კომპარტია გულში იხუტებს და თავზე ბრინჯს აყრის. მკერდი მკერდს ეხებოდა აგზნებული. ალბათ.საყელოს» ელიზბარი განიცდის. ერთი რამ რომ არ მაფიქრებდეს. ქალი იხევდა ტანით.. თუმცა ესეც არ არის შველა. რომ მას ბოლომდე ღრმად არ სჯეროდა მარადიული დაბრუნების იდეა? ხომ არ უნდოდა ილუზიით. შუაში ყოფნა შეუძლებელია: ან მტერი ხარ ან – მოყვარე. მარადიული დაბრუნების იდეა და მაია. მოჩვენებით თავის დამშვიდებაც და სხვების დაწყნარებაც? დამიჯერებთ თუ არა. მაინც უნდა ვთქვა – ჰო. იწყება ლიანგური გაწევრიანება კომპარტიაში. ან წითელი ტერორის მსხვერპლი ხდება ან კომუნისტურ ხელისუფლებას ეგება ფეხქვეშ. გრიგოლ რობაქიძის შემოქმედებაში ორივე არსებობს. უქმდება პარტიები. ხორციელდება დევიზი: ვინც ჩვენთან არ არის. მიეროხანი ათი წელიწადი მოუწია გრიგოლ რობაქიძეს საქართველოში ცხოვრება ბოლშევიკურ-კომუნისტური რეჟიმის დროს (1921-1931წ. რთული და მძიმე წლებია. ვინც სამშობლოში რჩება.წ. მეტამორფოზას. ილუზიას. საკრალურ გავლებული ზღვარი არ გადაგილახავს» («ენგადი»). დღეს რომ ხალხის მტრად არის მიჩნეული. მოჩვენებას. ხვალ ხალხის მტრად ცხადდება და თავი წარკვეთილი აქვს. უცხოეთს აფარებს თავს. თუმცა მხურვალე ტუჩებს არ მაცილებდა. ვინც მოახერხებს. ამ ლეგენდის მოტივი მან გაიმეორა მისტერიაში «ლონდა» (ოთარი უამბობს ხალხს) და რომანში «გველის პერანგი» (ბაბუა სარიდანი ყვება «ქვის ვაჟის» ამბავს). 1913 წელს გრიგოლ რობაქიძემ ლეგენდა გამოაქვეყნა. შეუცველი და ასევე შემცველი. კლდიდან წყარო ნაკადობდა: მისი ბაგე. იგი ტანს მეტმასნებოდა. რარიგ მძიმეც უნდა ყოფილიყო იგი. რომლისგან კოცნას ვსვამდი მათრობელს. ასე წვრთნიდნენ ქალსაც და ვაჟსაც ნაირნაირ ჭირთა თმენისათვის. კომუნისტური წისქვილის დოლაბი თანაბრად . მაია ვედურ მითოლოგიაში აღნიშნავს ღვთაებრივ არსებათა თვისებას – ფერისცვალებას. ერთადერთი პარტია რჩება – ბოლშევიკურ-კომუნისტური. ერთი და იმავე მედლის ორი სხვადასხვა მხარეა. რწმენა და ეჭვი.. მათ გაკაჟებულ ბუნება-ხასიათს ძნელად თუ გატეხდა ჭირ-ვარამი. ხოლო ორივე თავს ვიკავებდით ამ მწველ სიტკბოში. იგიც თვრებოდა ჩემი კოცნით. ზუსტად იმასვე განიცდის გრიგოლ რობაქიძის «ენგადის» გიორგი ვალუევი. _119).). დღეს რომ მამალი ბოლშევიკკომუნისტია. ყალიბდება იდეოკრატიული სახელმწიფო. მსჯელობა შეიძლებოდა იმედიანი განწყობილებით დამთავრებულიყო.

ხელს გიწყობდა. თავი რომ დაანებო იმას. ამით ხმელა პურს თუ იყიდის კაცი. თორემ ოჯახი შიმშილით ამომიწყდებაო. მიწა-მამული. არსებობის სახსარი აღარ გვაქვს. დედაშვილობას გაფიცებთ – მიშველეთ. როცა პოეტი დიმიტრი თომაშვილი (ოყრეშიძე) გემუდარება – 31 წელი სახალხო მასწავლებლობას შევალიე.ფქვავს მტყუანსა და მართალს. რაც წამართვესო. დასავლეთ საქართველოში დამშეულთა შველის გზებს ეძებდნენ მწერლები. ვმწერლობ. ხვეწნა-მუდარის.მაყაშვილის ასულს. ადრე თვითონ გეხმარებოდა. კოტე მაყაშვილის ოჯახი დიდ სიდუხჭირეშია ჩავარდნილი. მართალია. გაუბედურებულ კაცს სხვა არაფერი დარჩენია. დედაა შენი უგულითადესი მეგობრისა. რომელ ერთს უნდა უშველო. ახლა ამ ეზოს კომუნისტები მართმევენ. მთელ ხალხს რომ გაუწოდოს დახმარების ხელი. ანუ ბოლშევიკურკომუნისტური ხელისუფლებისათვის და მისი საქმიანობისათვის ქება არ შეგისხამსო? მაშინ უნდა დაწერო «ბაქო და ჰაიასტანი» (1931წ. 1929 წლის 16 დეკემბრის მწერალთა ფედერაციის პრეზიდიუმის სხდომაზე განიხილეს ეს საკითხი. ბეწვის ხიდზე უნდა იარო. ქრისტიანობაზე. ჭოლევში. სხვა ჩარა არ არის. მართალია. უფრო ისტორიაზე. სრულიად საქართველოს საბჭოთა მწერლების ფედერაციის თავმჯდომარის მოადგილე გქვია. კულტურაზე. მაგრამ მწერლობა სიტყვიერად თუ გამოხატავს თანაგრძობას. დამეხმარეთ – დამიბრუნონ. ისე მთელ ერს უსაშველოდ უჭირს. ახლა უსაშველოდ უჭირს და გულგრილი როგორ დარჩები? თანამდებობითაც რომ გევალება დახმარება? რა უნდა ჰქნა. თორემ ნივთიერად არაფერი ძალუძს. ჩემი დიდი ოჯახი შვილებიან-შვილიშვილებიანად ქუჩაში გააგდეს. ოჯახს მიწის დამუშავებით ვარჩენდი. მომეხმარეთ. იმასაც ემუდარებიან: კ. თხოვნა-ვედრების გარდა: მიშველეთ. მდგომარეობა რომ შეუმსუბუქონ. იგია ჩემი და ჩემი ხუთი შვილის არსებობის საფუძველი. შეეხიდო. მწერლები ხელისუფლებას ეხვეწებიან მისი ოჯახი ბინის ქირის გადახდისაგან გაანთავისუფლონ. ხელფასი 58 მანეთი და ჰონორარი ვერაფერს მშველოდა. როცა 77 წლის ეკატერინე გაბაშვილი თვალცრემლიანი შემოგჩივის – სახლ-კარი. ორმოციოდე დღით ადრე. არ წამართვან. სოფელში. არადა. პოეტ ვარლამ რუხაძეს ჩამოართვეს ყველაფერი თბილისშიაც და სოფელშიც. წარმართობაზე. მაგრამ ხელფასი ასორმოცდაათი მანეთი გაქვს. სწავლის ქირას ნუ გადაახდევინებთო. ბოლშევიკურ-კომუნისტურ მთავრობას უნდა მიაკითხო და შემწეობა ევედრო. პროლეტარული რევოლუციის მომღერალი უსახლკაროდ და ულუკმაპუროდ დატოვეს. რომელიც კონსერვატორიაში სწავლობს. საკუთარი მე რომ გადაარჩინო და არც ბოლშევიკ-კომუნისტები მოიმდურო. გადაარჩინო? სხვა რა გზაა. წამართვეს. სადა აქვს მწერლობას ის ფინანსური სიძლიერე. თხოვნა-ვედრების ზღვა დგას. უყურადღებოდ ვერ დატოვებ. მაგრამ იგი მაშინვე ცბიერი ღიმილით შეგეგებება – შენ რომ ჩემთვის რკო არ მოგიტანიაო. რომ იგი შენი ხანდაზმული კოლეგაა. 1200 კვ. რით უნდა უშველო? თავად ღარიბ-ღატაკი ხარ.). ვთარგმნი. საჟენი ეზო მაქვს. როგორც ცალკეულ პიროვნებას. . 6 ნოემბერს. მაგრამ როგორ გინდა მოახერხო ეს.

პეიზაჟზე ილაპარაკებ. არქიტექტორ თამანიანის გეგმა რომ განხორცელდება. ანდა მისი მოადგილეობა. აუცილებელია მისი სწავლებაც. მოვალეობას პირნათლად ასრულებ. ყოფილ არისტოკრატს თუ ბურჟუას – თავში უჩაჩქუნებს. მაგრამ დასავლეთ ევროპული ლიტერატურისას არა. ამ მიწვევის პასუხად არის დაწერილი მისი Curriculum vitae. იგია მისი გამგე. არც მწერალთა ფედერაციის თავმჯდომარეობა კმარა. ყველა ოქმს აწერ ხელს. პრეზიდიუმის ყველა სხდომას ესწრები. «შოვნის» მაგიერ – შრომა. «საბჭოთა ხელისუფლებას ხალხი გადაურჩენია ფიზიკურად. ძალაუნებურად ხელს უშლის. გამართულია ქალთა კლუბი. «დელეცის» მაგიერ ბაქოში ეხლა მშრომელია. ამ მიზნით გრიგოლ რობაქიძე მოვიწვიოთო. როცა დასცქერი ამ გეგმას» (გვ. 35). სადაც იკვეთება აზერბაიჯანელ ქალთა განთავისუფლება» (გვ. ფინანსურად წელგამართულმა რომ იცხოვრო არ კმარა არც სახელოვნო კომიტეტის თავმჯდომარეობა. ვიდრე კომუნისტურ თანამედროვეობაზე. პედაგოგიური საქმიანობა საპატიო საქმიანობაა. ალბათ. ეს არის უჯრედი შემოქმედი. თავშეკავებულად მაინც იტყვი: «რევოლუციამ ძირითადად მოსპო ძველი ურთიერთობა. 31). ამისათვის ერთ გროშსაც არავინ მოგიმატებს. მართალია. 1919-20 წლებში ბაქოს უნივერსიტეტში წაუკითხავს საგანგებო კურსი – გერმანული რომანტიზმი. იგივე ხელისუფლება შეძლებას აძლევს ხალხს ფეხზე წამოდგეს და მუხლი მოიმაგროს. თუმცა პროფესიული .ისლამზე. ერევანი იქნება «ქალაქი-შედევრი: აი რას გრძნობ. ნივთიერი გასაჭირი ყველას – მუშასა და გლეხს. ამ ავტობიოგრაფიულ ჩანაწერში აღნიშნული აქვს. რომ პედაგოგიურ საქმიანობას ადრეც ეწეოდა: 1915-18 წლებში ასწავლიდა თბილისის ქალთა უმაღლეს კურსებზე და ამიერკავკასიის უნივერსიტეტში. მაგრამ გულმოდგინეობა არაფერს ნიშნავს. აქ არის ძირეული სხვაობა. მაგრამ მწერალს იგი დიდ დროს ართმევს. ეს ფაქტი აღიარებული უნდა იქნეს პირწმინდათ» (გვ. 6-7). სწავლულსა და ყურფიჩორა-მოხანდეს. სიმდიდრის მოპოვება მუშის ხელშია. 1920-21 წლებში კი თბილისის უნივერსიტეტში უსწავლებია ახალი ქართული ლიტერატურის ისტორია. 1925 წლის 14 ოქტომბერს გიორგი ახვლედიანი უნივესტიტეტის პედაგოგიურ საბჭოს მიმართავს: უნივერსიტეტში ბერძნული და ლათინური ლიტერატურის ისტორიას ვასწავლით. თბილისის უნივერსიტეტში მოუწადინებიათ გრიგოლ რობაქიძის მიწვევა. მაგრამ ძუნწად. ახალ მიწვევასთან დაკავშირებით უნივერსიტეტის ხელმძღვანელობას ჰპირდება – წავიკითხავო სპეციალურ კურსს «გერმანიის რომანტიზმი თანამედროვე ლიტერატურულ ძიებასთან შეფარდებით». ცოტა რომ შეეშველონ. ურთიერთობა შეიცვალა.

პაოლო იაშვილი მიმართავს განცხადებით მწერალთა ფედერაციის პრეზიდიუმს: «მე ათი წელიწადი ვმუშაობდი მწერალთა კავშირის პრეზიდიუმში სრულებით უსასყიდლოთ. ხოლო ნაწილს დავფარავდი იმ ჰონორარით. მე გადავცემ პრეზიდიუმს ჩემი ჰონორარის აღების უფლებას სახელგამიდან.. არ იყიდება. რაც შეადგენს დაახლოებით 800 მან. მაღაზიის გამგეს ალექსანდრე არაბიძეს საციხოდ აქვს საქმე. შემიძლია თამამად ვთქვა. იგი შეშინებული და გაოცებული საქართველოს მწერალთა ფედერაციის პრეზიდიუმს მიმართავს 1929 წლის 2 ოქტომბერს: «ფედერაციის წევრებმა იციან. უკანასკნელ წლებში უმუშევრობის მიზეზით.». გარდა ამისა. საცოდავი ალექსანდრე არაბიძე რომ გადაარჩინოს. იძულებული ვიყავი მიმემართა ხოლმე კავშირის მაღაზიის გამგე არაბიძესთან სესხისათვის. ნუთუ ეხლა. მით უმეტეს ახლა. და ამიტომ ვიღებ რა მხედველობაში. თვეში. რომელიც მერგება სახელგამის მიერ მიღებულ ჩემი ლექსების კრებულში. რომ ამ ვალიდან მე დიდი ნაწილი მიმიცია ჩვენს მწერლებისათვის. რომ ჩემ მიერ ხელმოკიდებულ საქმემ იზარალა მე უნდა შევიქნე საგანი არა თუ საზოგადო სირცხვილისა. არამედ სისხლის სამართლის მილიციაში თრევისა?. გარდა ამისა. ჩემი ბინა არა თუ იყო რევოლუციონერების თავშესაფარი. ვალი. 150 მან. ფედერაციის პრეზიდიუმმა იცის. ვის რა შავქვად უნდა წიგნი. და მაღაზიის გამგეს თავზე დაატყდა ვალი. ვალი დაედო. სასტამბო ხელსაწყოები. ჩვენში მწერალს ნივთიერად ყველა დროში უჭირდა. როცა შიმშილი ყელში უჭერს. რაც იბეჭდება. მწერალთა ფედერაციის წიგნის მაღაზია გაკოტრდა. რომ ნაწილს ჩამითვლიდა კავშირი ჩემი მუშაობის ანგარიშში. არამედ საზოგადო და რევოლუციურსაც. რომ მაღაზიამ იზარალა. პეტერბურგში ცხოვრების დროს. რომ პრეზიდიუმი მე ამ ვალიდან არაფერს არ მომიხსნის. შეადგენს რამდენიმე ას მანეთს. . წიგნის გამოცემა ჭირს. იქ იყო საწყობი არალეგალური ლიტერატურისა. მოქმედებს ულმობელი პრინციპი: წარსულისთვის მადლობა. სახელდობრ. როდესაც ამ ვალს ვიღებდი იმედი მქონდა.750 მან.750 მანეთს ვალს და ვდებ პირობას იგი გავისტუმრო ნაწილობრივ. როდესაც მძვინვარებდა რეაქცია. მთელი ჩემი ძალ-ღონე და ქონება შევწირე არა მარტო კულტურულ მუშაობას. ჩემთვის ეხლა აშკარაა. – მე ვცნობ 2. თუ პრეზიდიუმი მოისურვებს შემიძლია აგრეთვე მის განკარგულებაში გადავცე სომეხ პოეტების ქართულად ნათარგმნი ანტოლოგია რომლის ჰონორარი. სწორედ მაშინ. ვინ დაგიდევს იმას. წარსულში რა ღვაწლი მიგიძღვის. მთავარია დღეს რა დააშავე. დღევანდელზე პასუხი აგე. რომელნიც ჩემზე უფრო გაჭირვებულ მდგომარეობაში იყვნენ. ჩემის ფიქრით.მწერლური მოღვაწეობით საქართველოში თავს ვერ ირჩენ. და იყო ბუდე იატაკქვეშ მომუშავეთათვის. არ იშოვნება ქაღალდი. 31 წელიწადი მე ვაწარმოებდი კულტურულ-საგამომცემლო მუშაობას და. სადაც ჰონორარით მწერალმა შეიძლება სიმდიდრეც კი მოიხვეჭოს. და სამი წლის განმავლობაში დამედო 2. საქართველო არც ევროპაა და არც რუსეთი. რომ მე არა ვარ ყაჩაღი. მხოლოდ იმიტომ.

ისე გაემგზავრები კატორღაში. მისი თხუთმეტსაუკუნოვანი არსებობის მანძილზე. რომელიც იმჟამად პარიზში. ცაში რომ აფრინდე. სანამ მივმართავდი ევროპელ გამომცემლებს. დანაშაული აჰკიდო. ვერც თანამდებობას დატოვებ და გადადგები. კომპარტიასთან მუშაობა არ გინდა? – დაგისვამენ ვერაგულ კითხვას და შინ შევლასაც ვერ მოასწრებ. ჩემი არჩევანი რომენ როლანზე შეჩერდა» (ფრანგულიდან თარგმნა ნათელა ბაქრაძემ). «1925 წელს. უკვე მოწიფულ მწერალს. როცა 1945 წელს გერმა- . რომელიც ერთ-ერთი წმინდანის ცხოვრებას აღწერს (ეს უკანასკნელი ლათინურ ენაზე). როლანისათვის კი პიესები გადაუცია გრიგოლის მეგობარს. პასტერის ინსტიტუტში ცოდნას იღრმავებდა. მხოლოდ ეს. აღმეძრა სურვილი გამოვჩენილიყავი ევროპულ ლიტერატურულ ასპარეზზე. ფრანგულად ისინი ელისაბედ ორბელიანს უთარგმნია. სისტემას. ახალი კი თავგზაარეული დაეძებს გამოსავალს. მანამდე.ვალის გასტუმრების საგარანტიოდ ვთხოვ პრეზიდიუმს აიღოს აღმასრულებელი ფურცელი ჩემის ბინის ავეჯზე. წიგნების წერის მაგიერ. რომ ენები – ეტრუსკული. ვარაუდობდი აგრეთვე რომ ევროპისათვის არ იქნებოდა უინტერესო გასცნობოდნენ ჩემი ხალხის ლიტერატურას. რომენ როლანისათვის გრიგოლ რობაქიძეს ორი პიესა – «მალშტრემი» და «ლონდა» გაუგზავნია. განაჩენი გამოიტანო. იქიდან ამოგიღებენ. რომელნიც სრულად და მთლიანად გადმოგვცემენ წინარეისტორიული სამყაროს მითიურ სახეს. რამდენად ესადაგება ისინი ევროპელი მკითხველის აღქმას. რომლის საფასური დაახლოებით დაჰფარავს 2. ყველა ასეთ დღეშია: ან ციხე ან სრული სიღატაკე. გამოჩენა ევროპაში სამსახურს გაუწევდა ჩემს მშობლიურ ქართულ ლიტერატურას. იქიდან ჩამოგაგდებენ. იტყვი და შურისგებას სად გაექცევი. როგორც მწერლის. ქვესკნელში რომ ჩაძვრე. მალე გრიგოლ რობაქიძეს გიორგი ელიავასაგან რომენ როლანის პასუხი მიუღია. გადავწყვიტე ჩემი შემოქმედების ნიმუშები მიმეწოდებინა ევროპის რომელიმე სახელოვანი მწერლისათვის გასასინჯად. ერთადერთი შვება უცხოეთში წასვლაა ცოტა ხნით. შეიძლება სამუდამოდ. ქართული – პირველენებია. დრო ამგვარი საქმეების განხილვაში უნდა დაკარგო. მე ვვარაუდობდი: ჩემი. ჟაკ დე მორგანს. ისინი ბერლინში დაუტოვებია გრიგოლს. ვიღაცას ბრალი დასდო. ფრანგი მწერლის ბარათებს გრიგოლ რობაქიძისადმი ჯერჯერობით არ ვიცნობთ. ვერ ამხელ. თან იცი: ადამიანები არაფერ შუაშია. მიაჩნია. ძველი პირწმინდად მოიშალა. 1927 წელს გრიგოლ რობაქიძეც მიდის სალიტერატურო საქმეების მოსაგვარებლად. ბასკური. მე-12 საუკუნის პოეტის რუსთაველის «ვეფხისტყაოსნის» ნაწყვეტი და კიდევ მე-10 საუკუნის ერთი თხზულება.750 მანეთს». ამას ვერ იტყვი. ზოგიერთ ევროპულ ენაზე ნათარგმნი იყო ოდენ სხვადასხვა ავტორის რამდენიმე ლექსი. ბიოლოგ გიორგი ელიავას. რომ ამით გამეგო. რომ ჩემი ხალხის ენას თვლიან ერთერთ უძველეს ენად. ეს მით უფრო. ხეთური. – წერდა იგი 1950 წელს რომენ როლანის ქვრივს მარი როლანს. ეპოქას. პოლიტიკურ-ეკონომიკურ წეს-წყობილებას მიუძღვის ბრალი. მაგალითად. შეიძლება შეღავათიანი ვადით.

ამ ჰონორარის ხარჯზე მიეცეს გრიგოლ რობაქიძეს 300 მანეთი ვალუტით. თარგმანს შტეფან ცვაიგის წინათქმა ახლდა. თუმცა ისინი უკვე ლექსებია. «გველის პერანგის» გერმანული თარგმანი გამოიცა. რამეთუ მსოფლიოს რომელიმე ქვეყანა. აუცილებელი იყო პირადი შეხვედრები. აშკარად ჩანდა. გრიგოლ რობაქიძეც გაემგზავრა საზღვარგარეთ. რომ «მალშტრემი» და «ლონდა» რომენ როლანს დიდად არ მოსწონებია. მაგრამ ფინანსურად ძალიან ხელმოკლედ იყო. 26 მაისს მწერალთა ფედერაცია ახალ არძას აგზავნის ამიერკავკასიის ფინანსთა სახალხო კომისარიატში: პიესა «ლამარა» დასადგმელად მიღებულია რუსთაველის თეატრში. 1987 წ. მაგიური და რეალური სფეროები. «გრიგოლ რობაქიძე გერმანიაში იმყოფება თავის ხარჯზე და საცხოვრებლად აქვს მხოლოდ ის მცირეოდენი ჰონორარი.. ხშირად არაბუნებრივი პოეტურობის გამართლება. მე ამ წიგნმა მსოფლმხედველობა გამიფართოვა. იმასაც ემუდარებიან – ელენე ფიალკინას რომელიც გერმანიაში ქმართან მიდის. წასვლით კი წავიდა.ნიიდან შვეიცარიაში გაიხიზნა. ზოგიერთი თავი კი გინდა იმ მეზღაპრემ წაიკითხოს.. სულ უფრო და უფრო განსწავლულ და მეცნიერულ სამყაროში მითოსის შემოქმედებითი არსებობა ისევ და ისევ გრძელდება» (ნათია მიქელაძის თარგმანი. მაგრამ მადამ მარი როლანისადმი გაგზავნილ გრიგოლ რობაქიძის წერილში ჩანს. ავსტრიელი მწერალი წერდა: «ჩვენი ცნობისმოყვარეობის სულიერ სფეროში სრულიად ახალი და საოცრად მიმზიდველი სამყარო წარმოსდგა.. «ლიტერატურული საქართველო». გრიგოლ რობაქიძის მგზავრობას საზღვარგარეთ უკვალოდ არ ჩაუვლია. მაგრამ რაოდენ მხურვალე ცეცხლი იფრქვევა ამ აღწერებიდან: ხანდახან გწადია რომელიმე გვერდი ამოჭრა და ლექსად დაწერო.. უკვე ცივილიზებული აღმოსავლეთის ბაზარზე (თუმცა ახლა იშვიათად) მაინც კიდევ რომ გვხვდება. რომ მის წარმომადგენელს შიმშილით სული არ ამოხდეს უცხოეთში. ეს არის წიგნი. რომელიმე ერი მხოლოდ მაშინ არსებობს ნამდვილად. ძველი და ახალი სამყარო. ბედნიერად გამინათა ჰორიზონტი ეგზოტიკისაკენ და შემაგრძნობინა კიდევ ერთი უცხო სახეობა ეპიკური პოეზიისა.. მიმოწერით საქმე კეთილად ვერ დაგვირგვინდებოდა. ამიერკავკასიის ფინანსთა სახალხო კომისარიატის რწმუნებულის გერმანე მგალობლიშვილისათვის 1927 წლის 21 აპრილს მწერალთა ფედერაციის მიერ მირთმეული თხოვნა ადასტურებს ამ მდგომარეობას. რომ ჩვენს მატერიალიზებულ. ასე მუხლმოდრეკილი იხვეწნება ქართული მწერლობა. რომელსაც აძლევს გაზეთი «ზარია ვოსტოკა» ფელეტონებისათვის და ჟურნალი «მნათობი» მხატვრული წერილებისათვის». უჩვეულოდ ჩვენთვის არაბუნებრივად ირევიან ერთმანეთში. რომელიც ძლევამოსილად ამტკიცებს. საზღვარგარეთის პასპორტის გადასახადს ნუ გამოართმევთო. როდესაც თავის აღწერას და თავისი თავის შესახებ მოყოლას იწყებს. და მხოლოდ მათ ასეთ შერწყმას ძალუძს ამ ეპიკური ხელოვნებისათვის დამახასიათებელი. _49). .

ყოველივე ამაში შერჩევის კანონი მოქმედებს. გვ. «ის რომ სტ.1 კარიკატურებით აავსეს ჟურნალ-გაზეთები: თავისთავზე და შტეფან ცვაიგზე უფრო მეტს ლაპარაკობს. მოგვიანებით ნიკოს კაზანძაკისს გამოუტყდა: უკვე 1928 წელს «შინაგანად გადაწყვეტილი მქონდა დამეტოვებინა საბჭოთა კავშირი». უცხოელი მწერლის აღმოსავლური ეგზოტიკით «მოხიბლვა» ვერაფერს მატებს «გველის პერანგის» ღირებულებას და საბჭოთა საზოგადოებისათვის დამატებითი დამაჯერებელი საბუთი არ არის» (ბენიტო ბუაჩიძე – «თანამედროვე ქართული მწერლობის გზები». სიკვდილამდე ცოტა ხნით ადრე. 98). გრიგოლ რობაქიძე ბურჟუაზიული ევროპის მწერალი უფროა. «ლამარას» გამარჯვებაა რუსთაველის თეატრში. გვ. «ლამარას» მოტანილი სიხარული სიცოცხლის ბოლომდე გაჰყვა გრიგოლ რობაქიძეს. ამაში დიდად დახმარებია რუსთაველის თეატრის გასტროლები მოსკოვში 1930 წელს და მისი «ლამარას» გამარჯვება. ცვაიგი თარგმნის1 და აქებს რობაქიძეს. 1934 წ. რომ ევროპამ იგი «სცნოს» (პლატონ ქიქოძე – «ლიტერატურული საქართველო». მათ დარაზმულად შეუტიეს გრიგოლ რობაქიძეს. ვიდრე ჩვენი რევოლუციური ქვეყნისა. გამომეგლიჯა თანხმობა გასამგზავრებლად». 1962 წელს. ეს არ იყო ჩვეულებრივი მოგზაურობა ევროპაში. ერთადერთი რამაც დიდი სიხარული მოუტანა. «ლამარა» ემიგრაციაში წასასვლელადაც დაეხმარა გრიგოლ რობაქიძეს. გვ. ვისაც ეს წარმოდგენა უნახავს. რომ ეს იყო ნამდვილი თეატრალური დღესასწაული. კლასიური კანონზომიერება მოქმედებს აქ უსათუოდ» (შალვა რადიანი – «თანამედროვე ქართული ლიტერატურა». სულის შემხუთველი გარემოება შეუქმნეს.«გველის პერანგის» გერმანული თარგმანის გამოსვლამ და შტეფან ცვაიგის წინასიტყვაობამ ერთი ვაი-უშველებელი გამოიწვია საქართველოში პროლეტარულ მწერალთა წრეში. «სული სულს ცნობს» და არაფერია საკვირველი იმაში. და საკვირველიც არ იქნება. ისიც პროლეტარიატისათვის მიუღებელ რომანად მიიჩნიეს. წიგნი მეორე. «მხედველობაში არ გვაქვს ცვაიგის აღტაცება ამ რომანით. იგი უცხოეთში სამუდამო დარჩენას აპირებდა... მედიდურად იტყვის: «საქართველო ოდესმე იამაყებს მსოფლიოს წანაშე «ლამარათი» (წერილი გიორგი გამყრელიძეს). ვიდრე დიდ რუს მწერალზეო.110-111). რომ გრიგოლ რობაქიძე ბურჟუაზიული ევროპისათვის წერს. «გრიგოლ რობაქიძე მთლიანი და ჩამოყალიბებული სახის ბურჟუაზიული მწერალია. ბერძენ მწერალს უყვება: «ერთხელ თეატრს ეწვია თვითონ «ის» – სტალინი. არც «ფალესტრა» მოეწონათ. «გველის პერანგის» გამარჯვება ბურჟუაზიულ გერმანიაში შემთხვევითი მოვლენა არ არის. «ორ წელიწადზე მეტხანს ვცდილობდი. გერმანიაში წასასვლელად ნებართვა დიდი ჯახირით მიუღია. იგი მხოლოდ ბოლო მოქმედების დროს შემოვიდა.. სპექტაკლი . 1928 წელს ლევ ტოლსტოის იუბილეს რომ დაესწრო და შთაბეჭდილებანი გამოაქვეყნა. 1931 წ.. შეძრულმა წარმოდგენის ბოლოს გამოთქვა სურვილი.. 1934 წ. მის ყოველ ნაბიჯს აკრიტიკებენ. ერთხმად ადასტურებს. ყველა. რაკი ბურჟუაზიულ მწერლად ჩათვალეს. 56).

განმეორდა წარმოდგენა». ნიკო კეცხოველი. მალე ისეთი წვერთაგლეჯა ატყდება. 1931 წლის 6 მარტს. პავლე ინგოროყვა. სიმონ ყაუხჩიშვილი. მეორე – პასიური წევრები არიან. არც კარგად. მაგრამ დუმილი დიდხანს არ გაგრძელდება. ზარმაცობენ და წლების მანძილზე არაფერს წერენო (ხარიტონ ვარდოშვილი. შალვა შარაშიძე (თაგუნა). (იოსებ გრიშაშვილი კი პრეზიდიუმის შემადგენლობიდან გაიყვანეს). რომელიც გავლენიანი პირი იყო კულტურული საქმიანობის დარგში. რომელიც ამდენ ხანს საზღვარგარეთის პასპორტისათვის ვიბრძოდი. ამავე წლის (1930 – ა.თავიდან განმეორებულიყო. როგორც «მოღალატე». დიმიტრი უზნაძე. დანარჩენი კი გაირიცხნენ ორი მიზეზით: პირველი – შემთხვევით მოხვდნენ მწერალთა ფედერაციაში და მწერლობასთან კავშირი არა აქვთო (ერეკლე ტატიშვილი. იოსებ იმედაშვილი. მაშინ საბჭოთა ხელისუფლებას მიზანშეწონილად მიუჩნევია რუსთაველის თეატრის ევროპა-ამერიკაში გაგზავნა (მერე ეს საქმე ჩაიშალა). დიდი ხნის ლოდინის შემდეგ მომიხერხდა კრემლში ენუქიძის ნახვა. სრულიად საქართველოს საბჭოთა მწერლების ფედერაციის საბჭოს მეოთხე პლენუმის დადგენილებით გრიგოლ რობაქიძე მოხსნეს ფედერაციის თავმჯდომარეობიდან. სიმონ ჯანაშია).) ნოემბერში მოსკოვს გავემგზავრე. შემეძლო უცხოეთში თეატრისათვის დახმარება გამეწია. 27 კაცი გარიცხეს სხვადასხვა მიზეზით. 1931 წლის 9 მაისს საქართველოს მწერალთა ფედერაციის წმენდა ჩაატარეს. გრიგოლ რობაქიძის წასვლას არავინ ეხმაურება. გერონტი ქიქოძე. არც ავად. გრიგოლ რობაქიძეს. სადაც ჯერ კიდევ არ მიმქრალიყო «ლამარას» გამოძახილი. მათ შორის კონსტანტინე გამსახურდია. ბოლშევიკურ-კომუნისტურმა ხელისუფლებამ. იმავე ნიკოს კაზანძაკისისადმი მიწერილი ბარათით შეგვიძლია შევიტყოთ: «მე. მის ცოლს ელენე ფიალკინას და ცოლის დისწულს ხუთი წლის ალია პოგორელოვას საზღვარი გადაულახავთ და შვიდ მარტს უკვე ბერლინში ჩასულან. ჯერ არ იცის – რას იზამს გრიგოლ რობაქიძე. უფრო დიდი ენთუზიაზმით. რომ როგორც «ლამარას» ავტორს. ბევრს დახმარებია გაჭირვებისას. დაცარიელებული თეატრის დარბაზში ხელახლა. მისი შემწეობით პასპორტი მივიღე». ერთხანს საქართველოში დუმილია. რომ უკვე კაპიტალისტურ ევროპაშია. გრიგოლ რობაქიძეს უცდია გამოეყენებინა ეს ვითარება. მიხეილ მრევლიშვილი. სანამ უზენაესი ნებართვა არ იქნება. გადამწყვეტი ზომებისაგან ჯერჯერობით თავს იკავებენ. ხუმრობა ხომ არ არის «ლამარა» სტალინს მოეწონა. 1930 წლის 15 ნოემბერს. თუმცა დაუსჯელი არ დარჩენილა. რომ მტრისას. ქრისტოფორე რაჭველიშვილი ლელი ჯაფარიძე და სხვანი). რამდენიმე თვით ადრე. შევეცადე გამომეყენებინა ეს შემთხვევა. ის სტალინის ანტიპოდი გახლდათ. მე მას ავუხსენი. ასეთ მწერალს ადვილად ვერ შებედავენ. 1937 წელს სიკვდილით დასაჯეს. მაშინ გრიგოლ რობაქიძე გადარჩა. ხელისუფლებამ მზაკ- . მიუხედავად იმისა. იგი არ გაურიცხავთ.ბ. მათ ბრალად დასდეს რეაქციონერობა და საბჭოთა ხელისუფლებისადმი მტრული დამოკიდებულება.

გამცემლური მუშაობით. ტიციან ტაბიძეს აიძულებს ხელისუფლება გამოვიდნენ გრიგოლ რობაქიძის წინააღმდეგ. გულში ატარებდა მშრომელთა ქვეყნისა და საბჭოთა საქართველოს ღალატის მუხანათურ აზრებს. მის ბულვარულ რომანს «ფალესტრას» და იდეალისტურ რასისტულ წიგნს «გველის პერანგს» და მთელ მის მხატვრულ პროდუქციას. პაოლო იაშვილს. ეს მწერალი გრიგოლ რობაქიძეა. რომ ქართული საბჭოთა მწერლისათვის ამ უჩვეულო საქციელს სარჩული წარსულში ჰქონდა. მიმართვაში ნათქვამია. და ვინც გაიხსენებს რობაქიძის მუშაობას რუსულ შოვინისტურ პრესაში. გვ. (გ. ეს თვალთმაქცი ადამიანი. დღიდან საქართველოში საბჭოთა წყობილების დამყარებისა. მწერლობას და საბჭოთა საზოგადოებას.მუშიშვილი – «გველის პერანგოსანი». უფრო საშიშ. და აი. კომუნისტური პარტია მარტო ლანძღვა-გინებით არ კმაყოფილდება. 1934 წ. 44). გრიგოლ რობაქიძის გულითად მეგობრებს. «გველმა პერანგი გამოიცვალა. «გველმა თავისი თავი დატოვა: მოიხსნა და გადააგდო». ატყვილებდა რა ხელისუფლებას.». მაგრამ არა საკუთარ არსებას – გველი გველად რჩება მაინც. კულტურის ყველა დარგში. ეს აცოფებს კაპიტალისტური სამყაროს და კიდევ უფრო გაბოროტებით ებრძვის სოციალიზმს. ნიკოლო მიწიშვილს. – .. ფაშიზმის ბანაკში აშკარად გადასვლით და იქ ჩვენი დიადი სოციალისტური სამშობლოს წინააღმდეგ მოღალატური. ცისფერყანწელებს ვალერიან გაფრინდაშვილს. არ დაჯერდა იმას. გაახალგაზრდავებულ გველად. გველი იცვლის პერანგს. რასიული იდეოლოგიის სადღეგრძელოს. და ეს ზრახვები დღეს გრიგოლ რობაქიძემ განახორციელა საბჭოთა საქართველოდან ქურდულად უცხოეთში წასვლით.ვრულ ხერხს მიმართა. «ასეთ დროს ქართველი მწერლების რიგებს მოღალატურად სტოვებს და როზენბერგის ბანდებს ეკედლება ერთი ქართველი მწერალი.. რომლის სახელი ამიერიდან ხდება სამარცხვინოდ ყოველ საბჭოთა მწერლისა და მოქალაქისათვის. რასისტად. მისი ღალატის გამომჟღავნების შემდეგ ჩვენთვის აშკარაა. მიხაკისფერი ყანწით – ფაშისტური დაღით მკერდის შუაგულზე – სვამს გრიგოლ რობაქიძე გერმანული ფაშიზმის. რომ სსრკ-მა განსაცვიფრებელი გამარჯვება მოიპოვა მრეწველობის. მისი დამპალი კულტურის. არ იკმარა გრიგოლ მუშიშვილისა და კომუნისტური პარტიის სამსახურში ჩამდგარი სხვა ჟურნალისტების პამფლეტები. კაპიტალიზმის აპოლოგეტად. რომ ბოლშევიკურ-კომუნისტურმა პრესამ გრიგოლ რობაქიძე უკვე მონათლა ფაშისტად. სოფლის მეურნეობის. ადამიანთა შორის უნდა დათესოს სიძულვილი. გამსჭვალულს გადაგვარებულ კლასთა იდეურ სიღატაკით და დაკნინებულს მხატვრული ფორმით. 1935 წლის «მნათობის» მეოთხე წიგნში ქვეყნდება მათი მიმართვა სრულიად საქართველოს საბჭოთა მწერლების კავშირის პრეზიდიუმისადმი. მტრობა და შუღლი.

უსმენთ სინდისით. რაც მე და შენ დაგვიწერია. . სიმკაცრით მდიდარს..... უფრო მძიმეა ყველა ლექსებზე. ხელთათმანები. დაიფერფლო ღამის ნახშირად. ნაპოლეონის მედიდური უცხო პროფილი. წარმოთქმული გრიგოლ რობაქიძის ქებად. რომ მათ უახლოესი და გულწრფელი მეგობრობა აკავშირებდა.. უსაყვარლეს გრიგოლს.». განდეგილის ხმა – ჩვენებათა ავი მზმანები. შენი შუბლი. უმწეობა. რა მაძლევს ამის თქმის უფლებას? ჯერ ერთი ის. იქნება მძიმე. ამ «მიმართვაში» ცხადად და მკაფიოდ ჩანს ქართული მწერლობის უმძიმესი ტრაგიკული მდგომარეობა. თეთრ სიამაყეს აქანდაკებ შენი დიდებით და სერაბიმი მარტოობის გდარაჯობს ხშირად... კარდინალო ჩვენი ორდენის. ახლა დავამატებ მხოლოდ: «გრიგოლ რობაქიძის ცხოვრება . რედაქტორს ვალერიან გაფრინდაშვილს უჩუქებია წარწერით – «პოეტს და ოქროპირს გრიგოლ რობაქიძეს. როგორც ლოღიკური დასკვნა ამ განდიდების სენით შეპყრობილ. არც პაოლო იაშვილი. უნეტარესს გრიგოლს. . არა ერთი და ორი საქებარი სტრიქონი მიუძღვნიათ ერთმანეთისათვის.. მომართვა ჩემი. რომ შენ. რომელიც ყოველი მწერლის საშინელ სულიერ ტანჯვას გამოხატავს.. შავი ცილინდრი. ერთხმად აღიარებდნენ გრიგოლ რობაქიძეს მათი ორდენის შთამაგონებლად და გზის გამკაფავად. გადაგვარებულ პიროვნების მუშაობისა». /ვალერიან გაფრინდაშვილი – «გრიგოლ რობაქიძე») ტიციან ტაბიძის სტრიქონები. არც ნიკოლო მიწიშვილი და არც ტიციან ტაბიძე. თავისუფალი ნებით ამ «მიმართვას» არც ვალერიან გაფრინდაშვილი მოაწერდა ხელს. უკვე მოვიხმე ადრე. /პაოლო იაშვილი – «გრიგოლ რობაქიძეს»). უწმინდეს გრიგოლს. 1919 წლის «მეოცნებე ნიამორების» თებერვლის წიგნი. მზიური. იგი ველური ძალდატანების შედეგია. ყრუ ნაბიჯი.რობაქიძეს ეს უმსგავსო და ბოროტი საქციელი გასაგები ხდება.

არც გრიგოლ რობაქიძე აკლებს მათ ხოტბის სიტყვას.. რაც მოელოდათ.ტაბიძეს. მეორეც ის. საერთოდ. მისი შემოქმედება. არავინ დაწერს ან იტყვის. კნინია და ღატაკი. გ..ტაბიძეს». . ამხანაგებო. ძალდატანებისა და დაშინების თვინიერ.. მაგრამ მაინც საკითხავია: გარდაიცვალა კი ბუნებრივი სიკვდილით? თუ მას სხვაგვარი ხერხით შეუმოკლეს ცხოვრების დღენი? 1941 წელს. ტიციან ტაბიძემ და ნიკოლო მიწიშვილმა იწინასწარმეტყველეს ეს კიდეც. როცა 52 წლის ვალერიან გაფრინდაშვილი გარდაიცვალა. რომ ეხლა ვიწყებ თავიდან ცხოვრებას.გაფრინდაშვილს. «გველის პერანგი» და. აზრობრივად და მხატვრულად. ვინ დაითვალოს ცრემლის კურცხალი. ყველამ იცოდეს – სხვა პოეტებში ესენინ ჰყავდა ძმად ცისფერ ორდენს!. არც სულმოკლეობის გამო მოაწერდნენ ისინი ხელს «მიმართვას». გვ. ერთმა – პაოლო იაშვილმა – თავი მოიკლა. . ყოველმა მათგანმა წინასწარ იცოდა. ლექსში – «სერგეი ესენინს» – ტიციან ტაბიძე ამბობს: განა შენ დარჩი მარტო ცოცხალი. პ. მისი «ფალესტრა» ბულვარული რომანია. რომ ოთხი ხელმომწერიდან ორი – ნიკოლო მიწიშვილი და ტიციან ტაბიძე – დააპატიმრეს და დახვრიტეს. ეს სრულებით არ იყო გამორიცხული.. ამგვარი ურთიერთობის შემდეგ. შევსვამთ საწამლავს… ჩვენ როგორც მირონს – პირველად შენ სთქვი ეს ალავერდი. დააპატიმრებენ და მოკლავენ. «ტიციან ტაბიძეს»..… ნიკოლო მიწიშვილი 1922 წლის 11 დეკემბერს დღიურში წერს – «მე ოცდაექვსი წლის ვარ და ყველაფერი ისე ეწყობა. თუ ღრმა ღელეში ჩვენი თავებიც სადმე დაგორდეს..იაშვილს.. ამის დასტურია სონეტები «ვალერიან გაფრინდაშვილს». ასეთ პიროვნებაზე იწერებოდა წინათ «ცხოვრება წმიდათა» (ტიციან ტაბიძე – «ლონდა»). რომ გრიგოლ რობაქიძე იყო განდიდების მანიით შეპყრობილი... მხოლოდ ერთი – ვალერიან გაფრინდაშვილი – გარდაიცვალა ბუნებრივი სიკვდილით. 271-1). .. სირცხვილი. ტ. ზუსტად თხუთმეტი წლის შემდეგ.. რომ გადარჩენა არ გხარებია?. «სონეტი ლოცვისა» კი ასეთ ქვესათაურსაც ატარებს – «ახალ მხედართ: ვ. 1937 წელს. ჩემის ანგარიშით მე კიდევ გავძლებ თხუთმეტ წელს და ღირს ამისათვის თავის ტეხა?» («ეპოპეა» 1929წ.და შემოქმედება არის ცხოვრება წმინდანის.. რაც გულს გაჰკარებია?.

საშინელი გულის ტკივილით განიცდიდა მეგობრების საბედისწერო ხვედრს. შეიძლებოდა კი. მაგრამ საბჭოების მიერ შექმნილი სინამდვილის ჩარჩოებში პატიოსნად მუშაობდა. ყველაფერი ეს ნათლად ადასტურებს იმას. რაც ყველა მის ადრინდელ ლექსებშია. ძნელი მისახვედრი არ არის – რატომ. რომელიც ცდილობს ძმის ხელწერას მიამსგავსოს თავისი. იქნებოდა იგი ახლა რაიმე შეთქმულების მონაწილე? ფიქრიც კი არ შეიძლება ამაზე. პაოლო იაშვილის და სხვათა უბედურებას. ამ ადამიანის აღსასრული. თუ საწყალი მოხუცი ახლა ცოცხალია. დედას დაუმალეს ეს გამანადგურებელი ამბავი. 1937 წელს გამოქვეყნებულ რომანში – «გრაალის მცველნი».მესამეც ის. მათ მეგობრობას «მნათობში» დაბეჭდილი «მიმართვა» ვერ მოერია. რომელმა ჭკუათმყოფელმა ადამიანმა არ იცოდა – როგორ იყო შეთითხნილი იგი. პ. რომ იგი აღმდგარიყო ბოლშევიზმის წინააღმდეგ? თვითონ არ ყოფილა ბოლშევიკი. როცა მის დასაპატიმრებლად ГПУ-ს აგენტები მისულან. შვილი მზისა – ცოცხალი აღარ არის. რომ. გაიგებს. დახვრეტილი ძმის სახელით. როგორც ვარშავიდან შეგვატყობინეს. რომ გრიგოლ რობაქიძემ იცოდა «მნათობში» დაბეჭდილი მიმართვის არსებობა. სიტყვა ვერ მიპოვნია ტკივილის გამოსახატავად». საქართველოში დიდი აჯანყების დროს. 1937 წლის 13 ოქტომბერს. შეგიძლიათ წარმოიდგინოთ ტანჯვა იმ კაცისა. მაგრამ წყენა გულში არ ჩარჩენია. კლასობრივი ბრძოლა და მისი მსგავსი რამ ძალიან შორს იყო პ. შემაძრწუნებელია.იაშვილის ნატიფი არსებისაგან. ღმერთების საყვარელი. აღწერა კიდეც ეს ტექნოლოგია რომანში «ჩაკლული სული». რომელიც ეს-ეს იყო ორმოცს გადააბიჯა. დახვრიტეს მისი უმცროსი ძმა. მათი სულიერი ურთიერთკავშირი არ გაწყვეტილა. წლების მანძილზე. ისიც გაიხსენეთ. «მამხილებელი წერილები». როგორი «ოსტატობით» დგამდა კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტი სპექტაკლებს და ანაწილებდა როლებს. 1924 წელს. ისე საქართველოში. მან ჩინებულად უწყოდა როგორი ტექნოლოგიით იქმნებოდა ამგვარი «მიმართვები». ირანშია გადახვეწილი და იქ ცხოვრობს. ამ ლექსებს აკლიათ რაღაც. როგორც მთელ სსრკ-ში. მას მყისვე მოუკლავს თავი. მარადი ჭაბუკი. . «ახლა ეს კაცი – ნიჭიერი პოეტი. რომ მარტო ერთი შვილი არ დაუკარგავს. მეფე და მათხოვარი. მიუხედავად სიშოროსა. ტიციან ტაბიძის. რომ პაოლო იაშვილი და ტიციან ტაბიძე გრაალის გუშაგებად გამოიყვანა გრიგოლ რობაქიძემ თავის.იაშვილი წერილებს უგზავნიდა დედას. განსაკუთრებით ბოლო წლებში დაწერილ ლექსში ცდილობს კიდეც საბჭოურ მიზნებს შეეგუოს. იაშვილმა ითავა დაერწმუნებინა დედა: მას შვილი ცოცხალი ჰყავს. «დასმენები». გაზეთ «ბერლინერ ბჲორსენცაიტუნგის» დამატებაში – «ფოლკ უნდ კულტურ»_ გრიგოლ რობაქიძე ნეკროლოგით გამოეხმაურა პაოლო იაშვილის თვითმკვლელობას. პირად ბარათებში უცხოელ მეგობრებს ხშირად შესჩივის მიხეილ ჯავახიშვილის. დედამ ტყუილში რომ არ დაიჭიროს.

. «სულიკო». მაგალითად. რათა გრიგოლ რობაქიძე. ტ. ჩანს არც .სპექტაკლი «მიმართვის» გამოქვეყნებით არ დამთავრებულა. «სრულიად საქართველოს საბჭოთა მწერლების კავშირის პრეზიდიუმმა მოისმინა რა ფაშისტ გრიგოლ რობაქიძის გამცემლური მუშაობის შესახებ მწერალთა ერთი ჯგუფის – პ. გადასული კონტრრევოლუციურ ფაშისტურ ბანაკში. გალაკტიონ ტაბიძის «ქებათა ქება ნიკორწმინდას». აკაკის «მუშური» მოხსენიებული აქვს სახელით «ყანაო. აკაკი წერეთლის «მუშური». თვითონ დაგვიტოვა. ყოველი სიტყვა მისი გვხვდება გულში: გვხვდება ისე. დიდხანს თათხავდნენ ამ სხდომაზე გრიგოლ რობაქიძეს. ეს ათი ლექსია: ნიკოლოზ ბარათაშვილის «მერანი». აპირებს ამოვარდნას. ამ თვალსაზრისის გაზიარებას არავის აძალებს. დაადგინა: ეთხოვოს საქართველოს სსრ ცაკის პრეზიდიუმს. ეს ლექსები მის მეხსიერებაში ღრმად ჩარჩენილა. რომ გიტოკავს: გიტოკავს ისე.მიწიშვილის – განცხადება.იაშვილის. 1953 წლის 3 მარტს გიორგი გამყრელიძეს ბარათით უზიარებდა აზრს: «ჩემთვის პირადად ყველაზე უფრო დიდი ლირიკოსი არის ჰელლენთა საფო. რომ სხვა გულს გადაეხსნას. გრიგოლ რობაქიძის სახელს მრავალი წლით ვაშინერსი. სხვა საზომი მაქვს პოეტისათვის: რამდენად ახალია მის მიერ ხილული სამყარო. ბოლოს დადგენილება მიიღეს. აქედან გამომდინარე ყველა შედეგების განხორციელებით». იმასაც დასძენს: ჩემი თვალსაზრისითო.». პაოლო იაშვილის «არგვეთის ღამეები» და «წერილი დედას». ალექსანდრე აბაშელის «ტაძარში» მინდია ლაშაურის წიგნში – «ქართული სული» – წაუკითხავს.ტაბიძის.გაფრინდაშვილის. ვთქვი საფოზე: «ყველაზე დიდი ლირიკოსი» – ეს არ ნიშნავს ყველაზე დიდი პოეტი». რომელსაც ერთსულოვნად შეუერთდა საქართველოს საბჭოთა მწერლების კავშირის მთელი კოლექტივი. რომლითაც უნდა განვიხილოთ გრიგოლ რობაქიძის პოეზია. ნ. ვ. ალექსანდრე აბაშელის «ტაძარში» და ილო მოსაშვილის «დოღში სწორებთან». არამედ სათაურიც არ ახსოვს ზუსტად. კონსტანტინე ჭიჭინაძის «ორბი». ანუ ტაბუ დაედო. ისინი ქართული ლირიკის შედევრებად მიაჩნია. როგორც აშკარა მტერი ჩვენი ქვეყნის მშრომელი ხალხის. 1935 წლის 19 აპრილს საქართველოს საბჭოთა მწერლების კავშირის პრეზიდიუმის სხდომა მოეწყო. თუმცა ზოგჯერ არა თუ მთელი ლექსი. «ჭიდაობა» (ქვესათაური: «კულა გლდანელი და ნესტორ ესებუა»). მზის ნარქენი კრიტერიუმი. გამოცხადებულ იქნას სოციალისტური სამშობლოს მოღალატედ და ჩამოერთვას მას საბჭოთა მოქალაქეობა. რამდენად უნივერსალურია ეს სიახლე და რამდენადაა იგი ჩამოსხმული პლასტიურად. აი ლირიკოსი. გრიგოლ რობაქიძე ხშირად იხსენებს ათ ლექსს. რომ ამოვარდნას აპირებს.

და მაინც. სათაურიც შეცვლილია და სტრიქონთა რაოდენობაც შემცირებული. განსაკუთრებით «დაუსრულებელი კვნესის» ის ნაწილი. იმ ათ შედევრში არ დაასახელა. დღეს ალაზანმა ცხელი მკერდი გადამილამა. სიახლეს. ვთქვი სიმღერა მზის ჰანგებიდან და თუ მოვტყუვდი. ეხლაც ბუხართან მეგონება ცოლი დევისა. ამ მომხიბლავის.მინდია ლაშაურს ახსოვდა ეს ლექსი ზუსტად. მაგრამ მთებისკენ მიმაქანებს ამაყი ჯიში. მისი სახელია «ტაძარში». ბედი შემება და საქცევი ჩემი ილამა. ცბიერის. რომელსაც ვერაფრით ვერ ავუვლით გვერდს – აღნაგობა. უფრო მეტიც: ილო მოსაშვილის ლექსიდან მხოლოდ ერთი სტრიქონი ახსოვს – «უფსკრულებისკენ – გაფრენილი უზანგებიდან». როცა დოღიდან საქართველოს მოვუტან ბაღდადს. სადაც ქართული არავის ესმოდა. არის კიდევ ლექსის ერთი თვისება. რაკი დღევანდელ მკითხველს ილო მოსაშვილის «დოღში სწორებთან» უთუოდ არ ეხსომება. მაგრამ იგი იმდენად მოსწონს. უნივერსალურობას და პლასტიკურობას უნდა დავუმატოთ გზნება. თმახშირი ქალისა». «ნოემბრის ქარში» არ ჰქვია ამ ლექსს. ფშავსა და ქიზიყს ვაქორწინებ. ამ მაგალითებიდან თვალნათლივ ჩანს. სადაც კი შემთხვევა მიეცემოდა.. «ფშაველი ჯარისკაცის წერილს» და «დაუსრულებელ კვნესას» მაშინაც ხშირად იშველიებდა. ესენი ძალიან უყვარდა და მოსწონდა. ამ გზას მივენდე. როგორც უკვე ვთქვი. მოსაგონებლად მას მთლიანად მოვიტან: ვარ კალმახივით გაჟანგული არაგვის ქვიშით. ბევრი მიზიდავს მეც ღრუბელი ლეკის მთებისა და ღამე ნაბდის ნაგლეჯივით მგდებია მხრებზე. ზეპირად ამბობდა. ამათაც დიდ ყურადღებას აქცევდა გრიგოლ რობაქიძე. როცა პოეზიაზე ლაპარაკობდა საერთოდ. როცა იგი ქართულ რენესანსზე ლაპარაკობდა (გულისხმობდა არა ძველ აღორძინებას. სადაც ალზეა ლაპარაკი: «როცა-კი შემობინდდება. ტურფა. ცეცხლი. უფსკრულისაკენ – გაფრენილი უზანგებიდან. რომელიც საქართველოს კო- . რიტმი. ან გულისთქმა არ გამინაღდდა. გაუგებარიც კი. უცნაურია. მწყემსი. გრიგოლ რობაქიძე რატომღაც ამ ათ ლექსში არ ასახელებს ვაჟა-ფშაველას ორ შაირს – «ფშაველი ჯარისკაცის წერილი» და «დაუსრულებელი კვნესა». როგორც ჯილაგებს. გერმანულენოვან საზოგადოებაშიც კი. და. არამედ ახალს. როგორი პოეზიისაკენ მიუწევდა გული გრიგოლ რობაქიძეს. ჩემი დროების სიხარული გულს გამილაღებს.. რომ გვარწმუნებს: ეს სტრიქონი «მთელს შაირს უდრის». დედა. კისკისი ისმის ალისა. შეუპოვარი მყავდა მამა.

ისიც ისე წერდა. ვამე.. სხეული. რომ ძველი ქართული ხუროთმოძღვარი განსაკუთრებულს ყურადღებას «აღნაგობას» აქცევდა და არა «სამკაულს». წვეტი არ შეგეხოს. ამ კუთხიდან დაიწყო მან ზრუნვა ქართული პოეზიის განახლებაზე. თუ ჩვენს დღევანდელ კულტურულ შემოქმედებას ავიღებთ. ეს საუკეთესო გამომხატველი ქართული კულტურისა.. /»ლანდი») . როცა პირველი ლექსები გამოაქვეყნა. ნელა. აღნაგობა. რომ ქართულს არქიტექტურაში «აღნაგობას» (აგებულობას) ჰქონდა დაჭერილი უმთავრესი ადგილი. დავინახავთ სრულიად საწინააღმდეგოს: თანამედროვე ქართველისათვის პირველ ყოვლისა «სამკაული» არსებობს და შემდგომ «აღნაგობა». «ივ.. თმა-შაველა. ნელა. შენი თავი ვინ მომტაცა. სახე. გაკაწრული არა გნახოს. ამრიგად. ვინ მომტაცა. რიტმი. უნივერსალურობა. ისიც ტრადიციის გატკეპნილ გზას ადგა. ავიღოთ ეხლანდელი ქართული ლექსი. პლასტიკურობა. შფოთავს ღამე. ამ მხრით მეტად საგულისხმოა ის ფაქტი. ქშინავს ველი. მივალთ უცხო ტყეში. ადონელა.. მივალთ. ცეცხლი. როგორც ყველა მაშინ. გმინავს მთაცა. საერთოდ მხატვრული შემოქმედების) საზომია სიახლე. /»ადონელას») . არქიტექტურა გადმოგვცემს მთელი ხალხის ნებისყოფას. ადონელა. _257). რომელია ჩვენი სულის საფარდო: პირველი თუ მეორე – ეს საკითხია. ეკალია ლურჯა ტევრში. ქართული ლექსის განახლების აუცილებლობა საკუთარმა გამოცდილებამაც უკარნახა. გზნება. 1917 წ. განსაკუთრებელი ინტერესით მოეკიდა ივანე ჯავახიშვილის ერთ მიგნებას. ვამე. იქ მრავალია «სამკაული» (რითმა. სხივი). ფერი. გრიგოლ რობაქიძისათვის პოეზიის (და არა მარტო მისი. «სამკაულს» კი არააუცილებელი. და სწორედ ქართველმა ხელოვანმა უნდა გამოხატოს საქართველოს ნამდვილი სტილი» («საქართველო». ხოლო სრულიად არ არის «აღნაგობა» (ტანი ლექსის.. ფრთხილად. ჯავახიშვილი ერთს თავის ლექციაში საბუთიანად ამტკიცებდა... ფაქტურა).ლონიალიზმისაგან განთავისუფლებას უნდა მოჰყოლოდა). შფოთავს შავი.

. იწვის შქერი. _919). ლანდი დასტვენს ვერის ხიდზე: ლანდი თოვლის და ნამქერის. 1920 წ. მთვარე მიხმობს მზესუმზირას სქელფოთლოვან მუხის ძირას. უხვი ვრცელი ტკბილი ვნებით იკეცება ჩვენი ქაფის სარეცელი /»სირენას სიმღერა») .გრიშაშვილს – ა... _2). _2)..ვერის ხიდზე.. პაექრობაში ურთიერთთავაზიანობა დაირღვა. და ითვერი.. შმაგი.ბ.. ამას ვერავის აპატიებდა.. ვერის ხიდზე ქარი გიჟი დავლურს უვლის: სტვენს და ჰკივის /»ვერის ხიდზე») . _919). იწვის შქერი. იოსებ გრიშაშვილს მთარგმნელის ქართული არ მოეწონა. ხედავ იმ მთის პირას იწვის შქერი. და ითვერი. მათ შორის პოლემიკა გაიმართა. 1920 წ. ლაღი. 1919 წ.1 პაწია შენიშვნა გააკეთა: «გრ. ვერის ხიდზე ქარი ზუის მწვანე ზღაპარს ანიავებს.) უაილდის სიტყვის ინსტრუმენტაციის. «რა გაეგება მას (ი.. მძიმე ღამით თმაგაშლილი ქარი მღერის. ხედავ.. ჩემი ტანის თეთრი ჩქერი. არ გინდა რომ შე გიჟმაჟო ჩემთან ერთად ირაჟრაჟო: გადაგიშლი ვნების კოცონს – და ითვერი.. იწვის შქერი. წამო. ტანს მეხვევა ვაჟი ვიღაც.. გრიგოლ რობაქიძეს შეიძლება ყოველგვარი საყვედური აეტანა.. «რომელმაც .. რომ რობაქიძემ ქართული ენა და ქართული ენის ბუნება სრულებით არ იცის» – უფრო გაცხარდა იოსებ გრიშაშვილი («სახალხო საქმე». რომ ავტეხო ვნების ჩქერი. ამას «ძველი თბილისის ლიტერატურული ბოჰემის» ავტორი თვითონაც ადასტურებდა («სახალხო საქმე». /»კოცონი») ამ ლექსებში ადვილად გაიგონებთ იოსებ გრიშაშვილის პოეზიის კილოინტონაციას. ხმას აუწიეს. გრიგოლმა ეს შენიშვნა იუკადრისა. მზეო-ვაჟო! იწვის შქერი. «მე ვამტკიცებ. მაგრამ «ქართული ენის ბუნება არ იცისო». რომლითაც გავშალე ეს ჯადოსანი ქმნილება!» იმ გრიშაშვილს. რობაქიძის თარგმანი «სალომე» იმით არის აღსანიშნავი. 1920 წ. რომ უთვალავი ნაცვალ-სახელებია. გრიგოლ რობაქიძემ ოსკარ უაილდის «სალომე» რომ თარგმნა («შვიდი მნათობი». რომლითაც გამართულია «სალომე».. ან რა გაეგება მას ჩემი რიტმული ქართულის. რაც სრულად არ ეგუება ქართულ ენას» («ლეილა».. წამო. იწვის შქერი.

უმჯობესი იქნება მათი ქორწილი ქართული ნადიმით გადავიხადოთ.. ჩიჯავაძემ დაგვიტოვა უმდიდრესი მოგონებანი. ეს მგონი მისი მტრებისთვისაც არ უნდა იყოს უცნობი. მაგრამ უბრალო შენიშვნამ ორივე გააბრაზა. ჯერჯერობით გამოცემული არ არის. როცა 1917 წელს ალმანახი «ლეილა» გამოვიდა.. ს. ეს ჟურნალი.». 1913 წ. ვინც რა უნდა თქვას. რომლის მზიური კისკისი ხალისიან რითმებად იფრქვევა. მაშინაც გახარებული მიესალმა გრიგოლ რობაქიძე იოსებ გრიშაშვილს. ძვირფასია დასავლეთი ევროპა.. ამ რაყიფობამაც ვერ დაარღვია მათი მეგობრობა. სპირიდონ კედიას ცოლი. («საქართველო». შენზე ამბობენ: კუშტიაო.წარყვნა ქართული სიტყვა ვულგარული ყარაჩოღულით. ერთ-ერთ ბარათს უკან აწერია: «სონა კვეზერელი-კოპაძე მომწონდა. პოლემიკამდე კი ერთმანეთისათვის ტკბილი სიტყვა არ ენანებოდათ. «გრიშაშვილი რომ ფრიად ნიჭიერია. იგი ერთი ულამაზესი ქართველი მანდილოსანი იყო. ადრე მათ წრფელი მეგობრობა აკავშირებდათ. მისი მრავალი ლექსი თავისი მომხიბლავი კოლორიტით «ქებათა ქების» მშვენიერს ფურცლებს გვაგონებს»... და ამ მოტივის აფერადებაშიაც ნამდვილი შვილია იგი აღმოსავლეთისა. «აღმოსავლეთის სილამაზეა ამ სახელით მოკვეთილი. სოფიო კვეზერელი-კოპაძე არ ვიცი ვინ არის. 1920 წ. რადგან სონა ჩიჯავაძეს ჰგავდა». . _1028).. რომელიც სამწუხაროდ. გრიშაშვილის პოეზიის მოტივი ფრთოვანი ეროსია და მის ალმურში შობილი კოცნა. მათი მიმოწერიდან ისიც ჩანს. _98). ამპარტავანი და გიწოდებენ – უკარებელს. ერთი უცილობელია: გრიშაშვილს მუზა კეკლუცი ქალწულია. რომ ამ სახელით მოუნათლავს. თვალის მჭრელი ხალიჩა სპარსეთის სიზმრების საიდუმლო ჰაშიშით ზმანებული. საქართველოც ხომ ნატეხია აღმოსავლეთის! და ჩვენ არ უნდა დავივიწყოთ ჩვენი აკვანი.». რომ ორივე ერთ ქალს ეტრფიალებოდა. იოსებ გრიშაშვილს მისთვის დამახასიათებელი აკურატულობით აქვს თავმოყრილი და ერთად შეკრული გრიგოლ რობაქიძესთან მიმოწერა. თავკერძს და ტრაბახს. იოსებ გრიშაშვილის უწყინარი შენიშვნა ამგვარ გაცხარებად არ ღირდა. მაგრამ ქართველის ბუნება პაწაწინა კრიტიკასაც ვერ უძლებს. საოცარია აღმოსავლეთი: მარტოდ მარტო ინდოეთი და სპარსეთი რად ღირს! უშრეტი გონი ინდოეთის ნათელის ნირვანაში გაალებული. მაშინვე ფეთქდება. კარგი უქნია ჩვენს მოკისკასე გრიშაშვილს.. სოფიო ჩიჯავაძე კი კარგად ცნობილია. რა თქმა უნდა.. – აქებდა მეგობარს გრიგოლ რობაქიძე («სახალხო გაზეთი». არც იოსებ გრიშაშვილი რჩებოდა ვალში და ლექსით ეპასუხებოდა დოსტს. მწარე სიტყვებით გაუმასპინძლდნენ ერთმანეთს. მაგრამ ევროპისათვის აღმოსავლეთს ვერ დავსთმობთ.

რომლის პირველი 8 სტრიქონი ორი სახის რითმაა და ტერცინები კი – ისევ ძველი დარჩა – ექვსი სტრიქონი სამ-სამ პწკარად გაყოფილი». მაშინ რომანში არსებული სონეტებიც თარგმნაო.. მოიგონებენ ჩვენ სახელსა მზივ-გაოცებით.მე კი მორცხვი ვარ! ვაქებ ტფილისს. ამის მერე დასძენს: «უკანასკნელს დროს რუსის პოეტებში თავი იჩინა ეგრეთწოდებულმა სონეტის რითმის ბურთაობამ. _211). როგორც ეს ეგონა ერთ გაზეთს (იხ. მკერდის მტევანი.. ოღონდ არასწორად.. რომ გრიშაშვილმა არც ისტორია იცის სონეტისა და არც სონეტის ფორმა ემარჯვება პოეტური თქმისათვის. «სალომეს» თარგმნამდე ისინი სონეტის გამო კამათობდნენ. სონეტის ფორმის შესახებ მთელი გამოკვლევები არსებობს და. «ჩემთვის ყოველთვის ნათელი იყო.. აშპაშხანა. თვით ლექსი კი 14 სტრიქონს არ გასცილებია და არც გასცდება. ასე.ი. ე. 1918 წ. ავტორი ასკვნიდა: სონეტი საქართველოში მე-19 საუკუნეშიც იწერებოდაო. 1918 წელს გამოვიდა იოსებ გრიშაშვილის მონოგრაფია – «საიათნოვა». მაგრამ ჩვენს შემდგომ. მხოლოდ რითმის ცვლამ. ყაბახს და მხიბლავს ნუში. შენ სრულობა გსურს? მე მსურს მქონდეს ნაკლულევანი ჩვენ ვერ გაგვიგეს! ვერ დაგვღალა ამგვარ ჯირითმა. ეს «ცვლა» კი იმაში გამოიხატება რომ სონეტის პირველი ნახევრის რვა სტრიქონი ოთხი სახის რითმით კი არ არის შერითმული – როგორც ეს ძველად იყო – არამედ ორი სახის რითმით. თუ უკანასკნელი გრიშაშვილისათვის რაიმე მიზეზის გამო მიუწვდომელია. კონსტანტინე გამსახურდიას და სხვებს. როდესაც ნამდვილი სონეტი 14 სტრიქონს არ უნდა გასცდეს. _4). სონეტი ლექსის ფორმაა და არა «სონასათვის დაწერილი ლექსი». რასაც იოსებ გრიშაშვილი წერდა. მე ვეტრფი კინტოს – ატმით სავსე დატვირთულ თაბახს. როცა «დონ-კიხოტი» თარგმნა. ნიკო ავალიშვილმა. 1910 წ. . «ზოგი დაწერილია თორმეტ სტრიქონად. შემდეგ იოსებ გრიშაშვილი ჩამოთვლის პოეტებს. – როს ჩვენ ორი დავიხოცებით. რომ ძველად კლასიკური სონეტის რვა სტრიქონი იყო გარითმული ორფა რითმით და არა ოთხით. სწორი სონეტი შემოიტანა პეტრარკას სონეტების ზეგავლენით პოეტმა კ. როგორი სონეტი შემოვა მოდაში) ნამდვილ სონეტად ითვლება ის ლექსი. გალაკტიონ ტაბიძეს. როგორც ეს ჩვენს მთხრობელს ჰგონია» («საქართველო». რასაკვირველია.მაყაშვილმა».. ჩვენში პირველად. ტიციან ტაბიძეს. რომელთაც დაწერეს სონეტები – სანდრო შანშიაშვილს. შენ თუ უალდთან ღრუბლებში გაქვს ვარდის სევანი და მზის მისამართს აწერ ხოლმე სიოს მუშაბახს. «ხალხი».. ზოგი რვა კუპლეტად არის დაყოფილი და სხვა. მაშინ. ენციკლოპედიურ ლექსიკონის საშუალებით მაინც შეუძლია მას გაიგოს ერთხელ და სამუდამოდ ის ანბანური დებულება. ალექსანდრე აბაშელს. სალაყბოს. იმას გრიგოლ რობაქიძე არ ეთანხმებოდა. 1909 წელს. რომ დღესდღეობით (შემდეგ ვინ იცის.

ჩაღდება. რომ ქართული პოეზია არ იყო ისე მდიდარი სალექსო ფორმებით. _211). როგორც ევროპული. გრიგოლ რობაქიძე წერს კლასიკური ყაიდის სონეტებს – «ავტომედალიონი».. ნამდვილი სპორტი ლექსობის და იშლება საშინელი სურათი: სჩნდება მრავალი ვირტუოზი და არა ნამდვილი ხელოვანი. «დიდი შუადღე». «. ამას თან სდევს საშინელი სენი – «ლექსომანია». 1912 წ. რომელშიდაც ყოველი სტრიქონი წერტილით თავდება. რა მიზნით. 1918 წ. რა ფორმით. ამის გარდა. უარყოფით მოვლენას. «აქლემი». რომელსაც ქართულ პოეზიაში ჰქონდა ფეხი მოკიდებული. 1919 წ. არც აცლის მას მომწიფებას და წარმოშობს რა სრულიად უტკივრად ამ დღენაკლულს.. და ჭრელდება მწერლობა მოლექსე-აკრობატებით» («თემი». მაგრამ ნაკლებად ფიქრობდნენ იმაზე – რატომ. რომლითაც თითქმის ყოველი ქართველია შეპყრობილი. რისთვის. არც ი. მაგრამ მარტო ამით არ შემოფარგლულა გრიგოლ რობაქიძე. ეს ხარვეზი უნდა შევსებულიყო. გრიგოლ რობაქიძე თვლიდა.გრიშაშვილის ჩემდამი მოძღვნილი ლექსიაო სონეტი («საქართველო». დაურვების პრობლემები. სანამ ცისფერყანწელები არ გამოვიდნენ სალიტერატურო ასპარეზზე. თებერვალი). _69). არჩილ ჯორჯაძის სიტყვით..საერთოდ. კლასიკური სონეტის დამკვიდრებას ქართულ პოეზიაში თავისთავად ჰქონდა სერიოზული მნიშვნელობა. «. გრიგოლ რობაქიძე წუხდა იმის გამო.. მრავლდება სხვა და სხვა აკრობატი და არა ნამდვილი მგოსანი. ქართული სონეტისათვის ის სავალდებულოდ ხდის თოთხმეტ მარცვლოვან ლექსს და ქალ-ვაჟური რითმების მორიგეობას» («მეოცნებე ნიამორები». მარტო თეორიული სჯა-ბაასით ვერ მოერეოდი. და ივსება გაზეთის ფურცლები დღენაკლულ ლექსებით. ჩვენში მოდერნისტებამდე დაწერილი სონეტები არც გარე-მხრით და არც შინა-მხრით სონეტებს არ წარმოადგენენ». გრიგოლ რობაქიძე უარყოფდა ქართულ პოეზიაში სონეტის არსებობას მანამ. ეს პრობლემები გრიგოლ რობაქიძის ფიქრის საგანია მთელი შემოქმე- . «ამორძალი ლონდა». ბევრი სალექსო ფორმა აკლდა ქართულს. იმ წამსვე რედაქციაში მიაქვს იგი დასაბეჭდად. ამას ითხოვდა განახლებაც ქართული პოეზიისა.. ყველა წერდა ლექსს. რომელიც სრულიად ჭირნახული «ნამყოფი» არ არის. უკვე 1919 წელს წერდა ვალერიან გაფრინდაშვილი: «გრიგოლ რობაქიძემ შექმნა ახალი ფორმა სონეტისა. დაიწყო ქართული პოეზიის თემატიკური გამდიდრებაც. აუცილებელი იყო პრაქტიკული შემოქმედებითი საქმიანობა. ჯერ სულშიაც არ ამწიფებს იგი მგოსნურ ხატს. ამ უბედურებას თან სდევს სხვა უბედურებაც – «ბეჭდობამანია». მაგრამ ეს კიდევ არაფერი. ეს პრინციპული დავა იყო. რომ ჩვენში გავრცელებული იყო ლექსომანია. არ განიცდის მხატვრულ «ორსულობას». ყოველი სტრიქონი სრულ ქანდაკებას წარმოადგენს და არსად კავშირი «და» სონეტში არ იხმარება. უკვე «ამორძალ ლონდაში» იკვეთება გზნების. გახელების. «ვასაკა» და სხვანი.. რომლითაც თითქმის ყოველი მოლექსეა დაავადებული..

არა მარტო ლონდაა აღგზნებული და ცეცხლმოკიდებული დიდი მხედართმთავრითა და დამპყრობლით.დებითი ცხოვრების მანძილზე. ვერავითარი მტრის დამარცხება ვერ მოუტანს მაკედონელს «ღმერთობის შეგრძნებას». მე მსურს შემირთოს ალექსანდრემ: თუ გინდ ერთი დღით: მიხმოს თავად მან: გესმით ქალებო: მინდა გავხდე მისგან ორსული. – იტყვის მერე გრიგოლ რობაქიძე «გველის პერანგში». ვიდრე მისი სამხედრო გამარჯვებანი. ისინი მას დაძაბული რიტმის შექმნის საშუალებას აძლევენ. – მაგრამ ღმერთობას მასმევს მხოლოდ შენი გიჟი ტანი ავხორცი: რაც მე პირველმან მას მოვხსენი ოქროს ქამარი. არამედ ალექსანდრეც – ამორძალით. ვნებით თრობა და გზნება. ვნებაატეხილი ამორძალის დაურვება-დამორჩილება ალექსანდრესათვის უფრო მნიშვნელოვანია. მისტერიებში. . რომანებში. ვიდრე თვალუწვდენელი მიწა-წყლის დაპყრობა. ამორძალი ლონდა არღვევს ამორძალთა აღთქმას. თეთრი თეძოების ვიხილე გახელება. ცხენზე შემოვიდე დედალი ავაზა. როცა ქალის გული მამაკაცისათვის იშლება. მას შეუყვარდება ალექსანდრე მაკედონელი. ისე ვაჟი ქალს ვერ მიწვდება». ტანი დაყურსული გავშხვართე უნაგირზე. ხტოდნენ ატეხილი ავხორცი მუხლები. როგორც ყვავილის თასი მზის ტევრს. ყივჩაყეთს იყო. მარტო ლონდას დამორჩილებას შეუძლია ეს. სამი დღე არის: ამორძალთან მაკედონელი – ვაზის ფოთლებში ლხინობს მეტის ვეღარ მდომელი: და ეტყვის ლამაზს: მრავალი ხალხი დავიმონე: მტრები ავხოცე: მოვშვილდე ბედი: გამოვკვეთე ძლევის კამარა. არსებითია. რომელიც სონეტშია. საერთოდ. ქალი მოვიტაცე. მათში იგი მზიური ენერგიის გამოვლენას ხედავს. «თუ ქალის გული არ გადაეხსნა ვაჟს. თავისებურ გამოძახილს იპოვნის ლექსში «მზის ნარქენი». თემატიკური უპუ1 ხშირად ისმის გრიგოლ რობაქიძის ლექსებში. ამორძალი ლონდა განახლდება მისტერიაში «ლონდა». რომელიც დრამის – «კარდუს» – ნაწილად მიაჩნდა ავტორს. და ისიც მაშინ. თემატიკური გადაძახილი.

ტუჩები სისხლიანი ფაფარზე ავიწმინდე. მუცელი გაზნექილი პირით გადავღადრე. მომაკვდავს მდინარე არაქსში ჩააგდებს. სომხებს მოთმინების ძაფი გაუწყდათ. ზენობია ფეხმძიმედ არის. გრიგოლ რობაქიძე ბედსა და გაბედულებაში ერთსა და იმავე აზრს ჭვრეტდა. მას მწემსები ამოიყვანენ. რომ იგი ზეპური წრის ქალია. შეგინებულ აღსასრულს მიჯობს შენ მომკლა. ტყე-ღრეში. თუ არ იჩქარეს. რადამისტიც გარბის ცოლთან ერთად. სასახლის მცველები და მსახურ-ფარეშები გაწყვიტეს. კაცში ვიხილე ნამდვილი ზეკაცური არსი. ქალში ვიხილე ნამდვილი «მიწა» ატეხილი მკერდებით და თავისგამეტების ნებით. შეუბრალებელი ხელმწიფეა. და მარჯვე ნაპრალიდან ვესროლე მდინარეს. კოცნა კბენა იყო. ეს თავგადასავალი ძალიან ხიბლავდა გრიგოლ რობაქიძეს. «მზის ნარქენში» აღწერილი ეს სურათი თავისებურად იმეორებს იმას. ამბოხებულები მეფის სასახლეს გარს შემოერტყნენ. მას ტირიდატს მიგვრიან. ალერსი – დანა. ამას აშკარად ამბობს იგი იმ განმარტებაში. თვითონ კი თავს უშველო. აქ არის რენესანსის ხერხემალი და ფრიდრიხ ნიცშეს სხეული ფატუმისა. იგი მკაცრი. «ძვირად მოუხდენია ჩემზე სხვა რომელიმე ამბავს ასეთი დიდი შტაბეჭდილება. ტირიდატმა იცნო ზენობია. მაგრამ აღმოჩნდა: ზენობია არ ყოფილა სასიკვდილოდ დაჭრილი. რომელიც «მალშტრემისათვის» გააკეთა. რომის იმპერატორმა ნერონმა სწორედ ტირიდატს დართო ნება სომხეთის ტახტი დაეკავებინა. სადაც არის მდევარი წამოეწევათ. «ბე- . როგორც დედოფალს შეეფერებოდა. აჯანყდნენ. ანადგურებდნენ. სომხეთის ტახტზე იბერიის მეფის ფარსმანის ვაჟი ზის – რადამისტი. დამცირებას. ეს შეხვედრაც ტრაგიული იქნება. მაგრამ კათარზისის დანელებით». რომელიც ცოცხლობს ბედის სიყვარულით (Amor fati). ჩაცმა-დახურვით მწყემსები მიხვდებიან. Amor fati-ც (ბედისწერის სიყვარული) ნიცშესაგან ნასესხები იდეაა.და თვითონ ნადირი გავხდი მე ნადირი. სასტიკი. ხრამებსა და ხევებში. ლტოლვილებს ფეხდაფეხ მისდევენ. თავად კი იბერიისაკენ მოქუსლავს. ზენობიას გარეგნობით. უჭირს ცხენით მგზავრობა უგზოუკვლოდ. რადამისტის ჩამოგდების შემდეგ. ტირიდატი პართიელთა მეფის ვოლოგეზის ძმა იყო. სასოწარკვეთილი რადამისტი ორსულ ქალს აკინაკს ჩასცემს. წვავდნენ. მაშინ ზენობია შეეხვეწება ქმარს: ტყვედ ჩავარდნას. ანგრევდნენ ყველაფერს. რასაც ტაციტუსი გვიამბობს. ისე მიიღო. ხოლო სიუჟეტი აქ წამსვე ითხოვს გართულებას: წინ უნებურად გესახება მათი ხელმეორე შეხვედრა. თავის გადარჩენა მხოლოდ გაქცევით შეიძლება. ცოლ-ქმარს სიკვდილი არ ასცდებათ.

კარდუ განრისხდა. ვინც გამბედავია» («იმამ შამილ»). მონღოლები უფრო გამხეცდნენ.ნინოს – ა.ბ. მტრის მორჩილებას ისინი ამჯობინებენ სიკვდილს. საკუთარი ბედის მფლობელნიც. ისინი უძლეველნი ხდებიან». გრიგოლ რობაქიძის ერთმთლიანი შემოქმედების ცენტრში მდგარ კარდუს ორი ჰიპოსტასი აქვს – ქალური და ვაჟური. ის არის საქართველოს მცველი და მზვერავი .) აწ შენთვის ურვილი მზე ვაჟი ლაშარი მაღალი საქმარო. როგორც რელიქვიას. დასჭრეს გადასული მეთაური. ატარებენ წმ. ანუ წმინდა გიორგი.) სამთავროში ესვენა ჯვარი ვაზის.დიც მისია. გავარდება.ბ. «გრაალის მცველნი»: «უფსკრულის პირას უკანასკნელი რაინდები დგანან. აღწერილს «გრაალის მცველნში». ნინოსადმი შეწირული ქალწული. აღტაცება. გაოცება. მის ცრემლს პატარა ბავშვი მოჰკრავს თვალს. მოღალატემ გასცა საიდუმლო ტასის-კარის. ვაჟებს გადაწყვეტილი აქვთ წკვარამში გადაცვივდნენ. კარდუ გაუმკლავდა. ევროპულ ლიტერატურაში პოპულარული პერსონაჟებია იბერიის მეფისწული და მისი ჩვილი). მაგალითად. აიხიზნა მთელი სამთავრო. მოაქვს ლტოლვილებთან. მონახავს ვაზის ჯვარს. კარდუ ჰკივის გახელებული. ეს გადაძახილი ლექსებიდან მისტერიებში. გრიგოლ რობაქიძე უჭოჭმანოდ გაიმეორებს «მალშტრემში» რადამისტისა და ზენობიას თავგადასავალს (სხვათა შორის. ხედავენ: ვაზის გამხმარი ლერწები აყვავდნენ. ვაჟურს – ლაშარი. ამ უკანასკნელ წუთს ანაზდად ჯვარს შეეხება მტირალი პატარა გოგო. შორიდან გიყურებს (წმ. სასოწარკვეთილთ შეიპყრობს ზეაადამიანური ძალა. გახელდა მანგუ-ყაენ. ვაზისაგან გამოჭრილს და ქალის თმებით შეკრულს. ამბობენ მოსწონებოდა ლალლა – წმ. ანუ თეთრი გიორგი. მისტერიებიდან რომანებში და პირუკუ გრიგოლ რობაქიძის შემოქმედებას წარმოადგენს როგორც ერთმთლიანს. მისი ცალკეული თხზულება აუცილებლად უნდა განვიხილოთ ამ ერთმთლიანობის კუთხით. უფრო ადრე «გველის პერანგში» ნახავთ. ამდენად. ოქროსფერი მტევნები მოისხეს. მიდიან სადღაც. გიმმირ: კარდუს ვაჟი დაიკარგა. თორემ შეიძლება შეცდომა მოგვივიდეს. «გველის პერანგი»: მის (კარდუს – ა. ნინოს ჯვარს. კარდუს ქალურ ჰიპოსტასს განასახიერებს წმინდა ნინო. რაზმთან ერთად. გრაალის ლეგენდის ვარიანტს. გრიგოლ რობაქიძისათვის ლაშარი-თეთრი გიორგი-წმინდა გიორგი არის წარმართულ-ქრისტიანული საქართველოს ერთიანობის ვაჟური სიმბოლო. გადახვეწილნი ატორტმანდებიან ზექვეყნიური აღტაცებით». ხედავენ: ჯვარს ლერწები აუყრია და ლერწებს მტევნები აუსხამთ. განმეორებანი უყვარს გრიგოლ რობაქიძეს. მონღოლების მეთაური კარდუს მხარეს გადავიდა. მონღოლები მიადგნენ სამთავროს. მოადგნენ უფსკრულს. რადამისტიცა და ზენობიაც გაბედულნი იყვნენ.

1 როგორც წმ. ნინოს სადიდებელ ჰიმნს წერს. ნინოს გავლით ივსება მტევნები მზით. წყარო და ირემი. ასევე ესმის ჟანას ზარების ხმა ზეციდან. ნინოს ეალერსება ვაზნარის ფურცლები. ნინო და ჟანა დ’არკი მას არა მარტო სულიერ და ხორციელ მშვენიერებად ესახება. ნინოს აღეთი. ძუძუებავსილი ნეტა ვის ევნები. მისი დაა. არამედ ნების სიმტკიცედ და სიძლიერედაც. გაივლი ზვარში და ჩაყურსულ მტევნების მზის თესლით ივსება ყოველი მარცვალი. რომ გმირი ფრანგი ქალის პიროვნებაშიც გრიგოლ რობაქიძე ხედავდა სულიერი და ხორციელი მშვენიერების ერთიანობას. როგორც წმ. ასევე ეკვრის ქურციკი სიყვარულით ჟანა დ’არკის თეძოებს. გრიგოლ რობაქიძე ისევეა მოხიბლული ჟანა დ’არკის სახით. მაგრამ მის დინებას არ ემორჩილებოდა. არამედ ხორციელსაც. მისი აზრით. ასევე ჟანა დ’არკის სიახლოვე მზით ავსებს ოქროს ვაშლს წყნარ ტოტზე. მართლაც.და ჯვარსა ვაზისას წაართმევს ვერავინ» /»წმინდა ნინო») გრიგოლ რობაქიძეს თანაბრად ხიბლავდა წარმართობის ხორციელება და ქრისტიანობის სულიერება. ქართული კულტურის მომავალი აღორძინება სწორედ ამ ერთიანობას უნდა დაყრდნობოდა. არ მიჰყვებოდა. როგორც ოთხ მონაკვეთად ლექსი «წმინდა ნინოს». ხატავს ქართველთა გამანათლებელი ქალის არა მარტო სულიერ მშვენიერებას. როგორც წმ. 1943 წელს გერმანულად დაწერილ ლექსიდან «ჟანა დ’არკ» – მკაფიოდ ჩანს. ჩემს სიტყვაში «ჯვარმა ვაზისა» გამოისხა ეს მტევნები». ამ პროცესს გრიგოლ რობაქიძე ცხადად ხედავდა. ნინოს მოესმის ზევიდან ღვთისმშობლის ხმა. ქალი ეფერება ცხოველს. შენი ტანი ლხინის დამტევნელი არც ერთი ქალწულის არ არის ნაცვალი. სასძლო სასურველი. ასეც: ჩამორჩობილი ვიოლინო ორღობის სარზე . ეს თვისებები განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენდა კლასიკურ ღირებულებათა რღვევის ეპოქაში. რომელიც რენესანსის ეპოქამ გამოავლინა. მისთვის სასურველი ხორციელების და სულიერების ის ერთიანობა იყო. როცა ჟანა დ’არკისადმი მიძღვნილი ლექსი გიორგი გამყრელიძეს გაუგზავნა მიაწერა კიდეც ქვეშ: «ჟანნა ჩვენი ნინოს უმცროსი დაა. როგორც წმ. წმ. ნაირნაირად შეიძლება დაინახო სამყარო. როცა გრიგოლ რობაქიძე წმ. ქალი უძლეველი. ლექსი ოთხ მტევნად არის დაყოფილი ისევე.

როცა ჰადესში მოგზაურობდა. სამყარო არც ზესკნელია მარტო და არც ქვესკნელი. . თვალკუსა. ბოლო ეღება ყოველ ნდომას აქ მარტო მწარზე. თითქოს საშიშ სამყაროში შეყავხარ პოეტს. განუყოფელი და ერთიანი. რომ უთვალავფერიანია სამყარო. ახალი სურათი იშლება თვალწინ. ორკუზიანი. როგორც სამყაროს სიხარულში. კეკელა. ახალია. ამ კუთხით შემოტანილი ქართულ პოეზიაში. ღვთის დიდებაა ისიც. გრიგოლ რობაქიძეს ერთიც სურდა და მეორეც. /»აქლემი») ასეც: შეიძლება იმიტომ. მორცხვი. ცხვირდასუდრული სოფლის ავიზნით ცხარე ტვინში ხშირად წყვეტილი. გრიგოლ რობაქიძემდე იგი არ არსებობდა. უცნობ. ქვეყანას ზამთრის სიცივე. რომ ამ სამყაროს ხილვით გრიგოლ რობაქიძე ტკბება. დიონისეთი დაინტერესებაც ამითაა გამოწვეული. უცნაურ. ლორწიანი. ღვთის დიდებაა სამყაროთი გაკვირვებაც და მისი ორივე სკნელის – ზესკნელისა და ქვესკნელის – წვდომის სურვილიც. მაგრამ ეს სრულებით არ ნიშნავს იმას. იგი ღვთის ხელს ეძებს იქ. მუსუსი. როცა ამ ლექსს გიორგი გამყრელიძეს გაუგზავნის.. მასშიც ისევე უნდა ჩაიხედოს ხელოვანმა. ეს ლექსის არსის ახსნაა. მავნე თვალების აქ ცივდება სასტიკი მზერა. /»ორღობის ეშაფოტი») თავისიანებს თავიძულვით ჩამოწყვეტილი. მუხისა წყლიან ფუღუროში გადაბუდრული. მოწყე- . /»ვასაკა») ასეც: აყუდებული. გახუნებული.. მიაწერს «ვასაკას». მაგრამ მაინც მარად მზიანი. /»ვასაკა») «თავიდათავი აქ ბოლოა». მრუში. ცხუნე სივრცეთა კოშმარების უგვანო ბუში. გადარევა და ბედისწერა). როცა აქლემს მიმართავს – «და უშნო ცოხნით ოდეს ერთვი მელანქოლიას დორბლიან ტუჩზე გიობდება სამყაროს დარდი» (ამ სტრიქონებსაც გრიგოლ რობაქიძის ხელით მიწერილი აქვს – «თავადათავი აქ ბოლოა»). მოალერსე. აყროყვილი. ქოსა. ხის სენაკითგან მალვით ზემო ამოცოცდები და შეუდგები ღვთის დიდებას კვახე ყაყანით. ეს ნაირფეროვნება. იგი ორივეა ერთად./ეპილეპსია. ეს მარად კვდომადი და აღდგომადი ღმერთი სიხარულის მომტანიც იყო და სევდისაც. სამყაროს დარდიც ღვთაებრივი მოვლენაა.

მტევნების ტევრები მთელი და სრესილი. გრიგოლ რობაქიძე ქართულ ყოფაში დიონისურ ლხენას ხედავდა. ღმერთმა მიაყარა მადლი საქართველოს. გადათქვირებული რკოები ცვივიან და ეშვებს ლესავენ ველური ტახები. გვიახლოვდები რომელი მხარიდან: ევოჲ დიანოს: ევოჲ დიანოს. ალო ატეხილი და თესლი ხურვილი. ვაჟები.. და ძილში მალულად ფიქრი გვეამება: რომ არ გაგვიმეტებს ჩვენ მიწა ქართული.. ნაყოფში. მზე – ვაჟური.. რკო მრუში. .. შვილები. შავი საწნახელი ვეშაპათ როფილი. . სითბო და სინათლე მოჰქონდა. მამები. მტევანი. სურვილის ტბორით დამთვრალი პროფილი.. უხვი მზე გამოდის ხალისით სართველოს: ბუღრაობს მწვანეზე და მართავს კალოსა. ვერვინ დაიურვოს ხარი გალურსული მთელ წყაროს ამოცლის რომ არი წყურვილი. . კარდუს კი გულზე მზის ნიშანი აქვს («გველის პერანგი»). დედავ: ჩაგეხვევით უბეში კვართული. /»რთველი») . ფერები გარბიან სარზე სარიდან. წვივები მწურავის წითურ შეგლესილი. /»მიწის სჯული») ქართული მიწა კარდუს მიწაა. ვაჟები მღერიან ოდელა დილანოს. ჩვენც დასიცხულები მათთან დავნელდებით: სასვენად გველიან ძელური კედლები.ნილობა და სუსხი ეუფლებოდა. როცა ბრუნდებოდა გაზაფხულის სიხარული.. მკერდი არ უშრება მიწას უთვალოსა. ისინი ანაყოფიერებენ ერთმანეთს. მიწა ქალური საწყისია. ტარო დაყურსული. ჭირნახულში მზის თვალი ტრიალებს. ქალები. მუხას გადაგრაგნილს და მაგარ წვივიანს სურო ეგრიხება ლურჯი არტახებით.

ყველაფერი მოძრაობს და ორფეოსთან ერთად გალობს. მშვიდო. მართალია. ვაჟურობით. – ვეწაფვი ფიცხი შენი სუნთქვის მათრობელ ალსა. სხვაგვარად მას არ შეეძლო. მოდის კიდევ ერთხელ. ლაღო. ოი. წყარონი ჩუხჩუხებენ. იგი სავსეა მზით. მოგვრილი ჭაობით. ერთი წამით დავხუჭავ თვალსა. ბერძნული «ევოჲ»-ს გვერდით. ხავსით. რთველით. ტყე შრიალებს. შრომით. სითბოთი ავსებს აჩრდილებს. სჯეროდა. არის ტკივილიც. ცხადია. ყველაფერს ეფინება მისი სიმღერა. ყოველი კუნთი რომ არის მზენაკრავი» («ირრუბაქიძე»). სიმღერით. სიდამპლით. ჩამოხრჩობილი ვიოლინოს და ცხენის გამხმარი თავით. ქართულ მისამღერსაც – «ჰარალე. კოშმარებით. ქალურობით. სევდა ისადგურებს. მაგრამ ამ შეძახილით დიონისეც გვახსენდება. მზით. დაბადება და სიკვდილი უწყვეტად ენაცვლებიან ერთმანეთს არსებობის მარადიულ წრებრუნვაში. ლეოპოლდ ციგლერს. ჩვენსკენ მოფრინავს უკან. ყველაფერი ქვავდება. აზრით. რადგან ორივე მხარის ერთიანობაში წარმოდგენა არის მისი შემოქმედების მიზანი. ლორწოთი. უდაბნოს ხვატით. სიმღერა წყდება. ვაზით. შმორით. მაღალო. ცეკვით. «Odillar idallaa». იხსნება შენთვის გული ჩემი. უხსენებელი მისჩერებია მზეს. გამოწვეული სიყვარულით. ვით გრილი წყარო. სიმღერა ჩქეფს. ევოჲ ისმის ლექსშიც «ჰიმნი ორფეოსს». ლექსში ჩნდება გველი და არწივი (მარადიული დაბრუნების სიმბოლოები). ორფეოსი მღერის. ჰიმნი ორფეოსს ეკუთვნის. მაგრამ. ვაი! იგი კვდება. ფიქრით. ვით ცხელი სისხლი. ყველა თვრება ამ სიმღერით. ბრუნო გოეტცს. არწივს მზისკენ მიაქვს ორფეოსის სიმღერა. ამ დუმილში არწივი იჭერს ორფეოსის სუნთქვას. იგი გერმანულად არის დაწერილი 1949 წელს და ეძღვნება ავტორის მეგობრებს – ჰანს ჰასო ფონ ველტჰაიმს. ამით ერთმანეთს უკავშირებს ორ ძველ სამყაროს – ბერძნულს და ქართულს. უფალო. . ღვინით. ჩაეშვი ჩემი სულის თასში. ზეიმობს დაბადებას. წყნარო. რომ «ხალიბის სხეულს ნალად აჩნევია. /»სონეტი ლოცვას») გრიგოლ რობაქიძის პოეზიაში არის სიცოცხლის სიხარულიც და სიკვდილის სევდაც. სათუთი ნელი. ლოცვით. გიცქერი მზე-გრძელს. არის ლხენა-ზეიმიც. ტრფობით. მისებურად ოდნავ შეცვლილს – «Arraluu iiaraal». ჭირნახულით. სპლინით. ობობათი.შეძახილი ევოჲ. ბნელით. გვატყობინებს მზის შემონათვალს: ორფეოსი მოდის. ნეტარობს შენით ჩემი კრთომის ყოველი წნელი. ჰარი ჰარალეს» და «ოდელია დელას» – იყენებს გრიგოლ რობაქიძე. სითბოთი. ორფეოსი მღერის.

ამის ძალღონე შესწევს. ეს მხოლოდ მისთვის. გავარჩიე «სინათლე». რომელი ჭაობიც სურთ ამოაშრონ მხოლოდ თავისის ფილოსოფიით. ამ უკულტურობის გამომჟღავნება კი. შეითვისეს და განიცადეს ხელოვნება და ესთეტიკა.. რომელთაც საქართველო ჭაობი ჰგონიათ. მოკლე წერილში ძნელია ბ-ნ რობაქიძის ლექციის გარჩევა. მერე. როგორც არ შეეფერება კულტუროსან ახალგაზრდას». უკითხავს კიდეც სამსონ ფირცხალავასათვის – დამიბეჭდავენ თუ არაო ასეთ სტატიას. რომ «სინათლით» გატაცებაში ჩვენი ესთეტიური უკულტურობა დავინახე. თუმცა განზრახვა არ დავიწყებია. ჩემის ფიქრით. როცა ქუთაისში ლექცია წაიკითხა – «გამარჯვება თუ დამარცხება» –. რომ მხოლოდ მათ შეიგნეს. მართალია. «დარბაზი ხალხით იყო სავსე და უმრავლესობა უკმაყოფილო დარჩა ბ-ნ რობაქიძის ლექციით. ვინაიდან იგი დიდად საყურადღებოა არა როგორც ლექცია მარტო. სამსონი დაბეჭდვას შეჰპირებია. გრიგოლ რობაქიძეს მყარად ჰქონდა ჩამოყალიბებული როგორი თეატრის შექმნა ეწადა. შეისმინეს. დანარჩენი ქართველები კი ველურები არიან!. როგორც «განცდა» იმ ახალ მოდის ქართველ ფილოსოფოსებისა. არამედ. ამ ლექციის ტექსტს უშუალოდ არ ვიცნობთ. თუმცა სცენაზე თავი ისე უჭირავს. თუ მაინცა და მაინც მის წინააღმდეგ ავმხედრდი. მაგ- . ამიტომ ჩვენ კიდევ დავუბრუნდებით ამ ლექციას. დრამატურგიულ-თეატრალური საქმიანობა სწორედ ქართული ესთეტიკური უკულტურობის დაძლევის სურვილმა შთააგონა. ამათ ჰგონიათ. 1922 წლის 25 სექტემბერს კონსერვატორიის დარბაზში მან ლექცია წაიკითხა – «თეატრი როგორც რიტმი». «სინათლეზე» კრიტიკულად ილაპარაკა... რაც იმან ილაპარაკა ჭრელ და უცნაურ სიტყვებით. აღშფოთებული ია ეკალაძე მაშინვე გამოეხმაურა. ვურჩევთ ახალგაზრდა ლეკტორს მეტი პატივისცემით მოეპყრას ქართველ საზოგადოებასა და ქართველ მწერლებს და სიტყვების რახარუხის და პირად აღშფოთების გამოთქმის ნაცვლად მეცნიერულ კრიტიკით აღიჭურვოს ხოლმე. როგორც ხელოვნური ქმნილება.გარდატეხა 1914 წელს «სახალხო გაზეთის» დამატებაში იოსებ გედევანიშვილის პიესა «სინათლე» დაიბეჭდა. მაგრამ იმჟამად გრიგოლ რობაქიძე სახელმწიფო გამოცდების ჩასაბარებლად ემზადებოდა და წერილი ვეღარ დაუწერია. გრიგოლ რობაქიძეს მაშინვე გასჩენია სურვილი დაეწერა კრიტიკული წერილი «სინათლეზე». კრიტიკამ ავტორი იოსებ გედევანიშვილიც გააღიზიანა და სხვებიც.. იოსებ გედევანიშვილსაც დაუცავს თავი. საჭირო იყო და მეც ამ მიზნით. გარჩევადაც არა ღირს და. ამ საზოგადოებრივი გაღიზიანების პასუხად გრიგოლ რობაქიძემ «საპასუხო ბარათში» თქვა: «ჩემის ფიქრით «სინათლე». მით უფრო რომ ძნელია უცბათ გათვალისწინება – მოგონება ყველა იმისი.

ამიტომ იბადება თეატრი დიონისურ მისტერიებში. ჰინდურ მოძღვრებას «უპადჰისაც» იშველიებდა. ხდება გამოსვლა პიროვნული ფარგლებიდან და გადასვლა სხვაში – უპიროვნოში ან ზეპიროვნულში. როგორც მხატვრობაში საღებავი არის მასალა». როცა მსახიობზე ლაპარაკობდა. თრობით სხვა სახედ ქცევა. «ნიცშეს ფილოლოგიურმა გამოკვლევებმა უკანასკნელად ცხად ყვეს. მაგრამ გრიგოლ რობაქიძეს საკ- . გრიგოლ რობაქიძის აზრით. შეეძლოს სხვისი სახის მიღება. იგი ნიღაბი კი არ არის. იწვი. ესთეტიკურ განცდად კი მიაჩნია ის განცდა. სიბილები. თეატრალურ ხელოვნებად კრებითი ამბავი მაშინ ხდება. სხვაში პოულობს თავისთავს. მაშინ არ არის შემოქმედება. ჯერ პასუხი გაუცია კითხვისათვის – «არის თეატრი სრულიად დამოუკიდებელი ხელოვნება. ამ მოძღვრების თანახმად. ანუ შემოქმედების სხვადასხვა დარგის შემართებულ ხელოვნებად მიიჩნევდა. ოღონდ სხვა სახით მოვლინებული. შეიძლება ეს მეორე ადამიანი საუკუნეების წინათაც კი ცხოვრობდა. მას მაგიურ შემოქმედებას უწოდებდა. მსახიობისათვის ეს არის მთავარი: თავისთავიდან გამოსვლა და ექსტატიური ხილვით. ამ შეხედულებას ეხმაურება დიონისეს კულტიც. რომ დრამა. ეს სხვადქცევის პროცესი მისტერიულ დღესასწაულში მიმდინარეობს სხვებთან ერთად და სხვების თანდასწრებით. ანუ არ ხდება თავისთავის დაცლა და არ იქმნება საკუთარი თავი სხვაში. სიტყვის ასეთი განმარტებით ძირეულად იცვლება თეატრის შინაარსიც». მენადები და სხვანი იგივე დიონისეა. არამედ «ამბავს». არამედ ნამდვილი აღეა. ბერძნული სიტყვა (დორიული) ნიშნავს არა მოქმედებას. უარყო ის აზრი. არ არის მშვენიერების განცდა. თეატრისათვის «სხვა ხელოვნებათა ყოველი ელემენტი მასალაა მხოლოდ ისევე. სხვაში ნახა თავისთავი. წვა. განიცდი სიყვარულს საგნისადმი. დიონისემ გადალახა პიროვნული ზღუდე და სხვად იქცა. გრიგოლ რობაქიძე მრავალი კუთხით შეხებია თეატრს. ბაკხანტები. თუ არ არის ეროსი. ხსენებულ ლექციაშიც ეს შეხედულება დაიცვა. ასე ხდება თეატრალურ სანახაობაში. სცენაზე მსახიობი განახორციელებს სხვადქცევის პროცესს. ყოველ ადამიანში იმთავითვე მოცემულია მეორე ადამიანის სახე. ამიტომ ყოველ ადამიანს შეუძლია სხვად იქცეს. როცა სულითაც და ხორცითაც პოულობ შვებას. თეატრის თავისთავადობაზე სიკვდილის წინაც იტყვის: «რომელ დრამას შეუძლია წარმოქმნას აკაკი ვასაძის გასაოცარი მიმიკა? თეატრი თავისთავადაა ხელოვნება» («წერილი ირაკლი აბაშიძეს»). ყველა კრებითი ამბავი მას არ მიაჩნია თეატრალურ ხელოვნებად. როცა იგი განცდილია ესთეტიკურად. რომელიც თეატრს წარმოებით. არც დრამის გავრცელებულ განმარტებას ეთანხმება გრიგოლ რობაქიძე.რამ გაზეთმა «ბახტრიონმა» (_14) ვრცლად გადმოგვცა მისი შინაარსი და დებულებანი. თუ იგი წარმოებითი ხელოვნებაა მხოლოდ?» თეატრი მას ყოველთვის დამოუკიდებელ ხელოვნებად მიაჩნდა. «ბახტრიონის» მიხედვით. დიონისეს კულტი ნიშნავს გამოსვლას თავისთავიდან და სხვადქცევას. მასში თავისი მეს გაშლა. აქტიორს უნდა ჰქონდეს პლასტიკური სული.

ბუნებრივია. მისი მტკიცებით. ისე ეპოქის რიტმის გამოვლენას. ერთ სხეულად იქცეს. რომ სხვადასხვაა რიტმი შექსპირისა. ოტელო. მუსიკაც. უბრალოდ არ შეუძლია და იმიტომ. მხატვრობაც. ამაყობდა რომენ როლანის შენიშვნით. ნაქმნის სიმფონიურობა ხელს უწყობდა როგორც ეროვნული. ამ ნების გამოსავლენად და განსახორცილებლად გრიგოლ რობაქიძე აუცილებლად მიიჩნევდა რეჟისორის მიერ ოკულტიზმის ცოდნას. ქართული რიტმით ჩეხოვის პიესების თამაში არ შეიძლება. ასეთია ეპოქაც. «მუსიკალური» – ამ შემთხვევაში «სიმფონიურია». ანუ. მეორე აუცილებელი ელემენტი თეატრალური წარმოდგენისა რიტმი იყო. სიმფონიას უნდა დამსგავსებოდა. რუსებიც იმიტომ ვერ დგამენ შექსპირს. ვერც რასას შეიცვლის ვინმე და ვერც თვისებას. როგორიც არის რომენ როლლან. «ეს პრინციპი (სიმფონიურობა – ა. მისი აზრით. «ლონდას» ხელოვნების შესახებ იგი პირდაპირ ამბობს «I’envoûtement magique» (მაგიური ჯადოსნობა. მას მაყურებელი არ მიიღებს. თუ თეატრალური ნაქმნი ეპოქის რიტმიდან ამოვარდება. ასეთი ნიჭით დაჯილდოებულ ადამიანებად მიიჩნევდა იგი კოტე მარჯანიშვილსაც და სანდრო ახმეტელსაც.) იგზნო ისეთმა დიდმა მწერალმა და თეატრის და მუსიკის მცოდნემ და მკვლევარმა. როგორც თავად იტყოდა. საერთოდ. ყოველ ერს თავის რიტმი ჰქონდა. მასაც საკუთარი რიტმი აქვს. ამიტომ. ოკულტიზმი. მისი ნების წყალობით უნდა გაერთიანდეს ყველა.მარისად არ მიაჩნია მარტო რომელიმე სახის (ჰამლეტი. ამას ყოველთვის ხაზს უსვამდა. სიმფონიურობის გვერდით. ამ ქმედებაში მსახიობს უნდა დახმარებოდა სიტყვაც. მისი რწმენით. მთლიანად დაიშლება ჩეხოვის სამყარო. ოფელია და სხვანი) მოცემა. ამ მიზნით ზო- . ყოველი ეპოქასაც – თავისი. ვერ გაითავისებს. ანვითარებდა ადამიანში ნებას და მის საწყისს. რიტმი რასის თვისებაა. ანუ ინგლისური და რიტმი რუსული. ამაში ხედავდა სპექტაკლების უმრავლესობის მარცხის მიზეზს. მწერალს აუცილებლად უნდა შეეძლოს ეპოქის რიტმის დაჭერა. მაგიური შთაგონების პათოსის შექმნა. ქართული კულტურის და კერძოდ თეატრის განახლების პრობლემა დიდი საზრუნავი იყო 20-იანი წლების დასაწყისში. ყველა ამ კომპონენტის თავმომყრელი და შემაკავშირებელი რეჟისორია.ბ. აუცილებლად სცენური ნაწარმოები მუსიკალური პრინციპით უნდა აგებულიყო. ქართველი კი რუსული რიტმით ვერ ითამაშებს ჩეხოვს. ჩეხოვის პიესები ვერასოდეს ვერ დაიდგმებოდა ქართულ სცენაზე კარგად. ამით აუდიტორიუმის მოჯადოება. მისთვის მთავარია დიონისური გატაცება. ტექნიკური ცივილიზაციის რიტმი ისეთი ვერ იქნება. სრულიად სხვადასხვაა რუსული რიტმი და ქართული რიტმი. იგი სწერს ერთ კერძო წერილში. თრობა. ьфгическое коледовство)» – წერდა გრიგოლ რობაქიძე 1930 წლის 11 აგვისტოს შალვა სოსლანს1. როგორიც იყო ანტიკური ან რენესანსის ეპოქის რიტმი. რომ ჩემი დრამების «მუსიკალურმა არქიტექტონიკამ იგი გააოცა (поразил). სცენური ნაწარმოების.

რაც «მეტად» მისაღებია ქართული შემოქმედების დარგში. რომელსაც მის ხსენებაზე ოდნავ დამცინავი იერით არ გაეღიმოს. ამ წერილს მთლიანად გაგაცნობთ. ვისაც ჰსურს ამის შესახებ რაიმეს თქმა. 1. ესეც იმდენათ. და თუ მისტიურად ჩახედავს თავის ბუნებას. რომ თავად ავტორი მას «ისტორიულ დოკუმენტს» უწოდებს. არც კარგად. თვითონ კი 1917 წლიდან მოკიდებული სიტყვას ისე ვერ იტყვის. მე ვაფასებ არა-»ჩემიანსაც» და თავდაჭერილად ვუცქერ ხოლმე მის ხსენებას. ჯერ ერთი. რა შუაშია რობაქიძე სუმბათაშვილთან? სუმბათაშვილი რუსეთის რეჟისორია და არტისტი და მწერალი. ამას უთუოდ შეიცნობს. რომ იგი საზოგადოებისათვის უცნობია და მეორეც. ზოგიერთი პირიქით: კატეგორიული წანააღნდეგი იყვნენ ამისა. ამის შესახებ მე სხვა აზრისა ვარ ვიდრე ხსენებული ავტორი. თვითონ კი პირადი რაღაც გრძნობა ლიტერატურაშიაც გადააქვს. რაიც იწვევდეს სასტიკ გალაშქრებას. როგორც მწერალთა კავშირის თავკაცს. არსად ლიტერატურაში მე მისი სახელი არ მიხსენებია: არც ავად. მაგრამ საქართველოს ისტორია უთუოდ აღნიშნავს. საქართველოში სუმბათაშვილი პიროვნულად კოტე მესხიც ვერ იქნებოდა. რამდენადაც საჭიროა ეს მისი ქართული ხაზისათვის. მას არც ისეთი რამ დაუწერია ან უთქვამს საერთოდ. გამოდის ხანდახან პარალელურად რუსულს ენაზე: წერით თუ თქმით. თვითონ მისტიკოსს უწოდებს თავისთავს. მაგრამ დავანებოთ ამას თავი. წერილის ავტორს მე არ ვუპასუხებ. მე ძვირად შემხვედრია ქართველი.გიერთს მიზანშეწონილად მიაჩნდა საქართველოში დაებრუნებინათ რუსეთში მოღვაწე ქართველები. «ძვირფასო კოტე! «ლომისის» მეექვსე ნომერში ჩემი სახელი ცუდათ არის ნახსენები.გამსახურდიამ ცისფერყანწელებსაც გაჰკრა კბილი: მეტისმეტად ელაქუცებიანო რუსებს. პრობლემების წამოყენებაში). გაუგზავნა ბარათი კოტე მაყაშვილს. რომ სუმბათაშვილის სხვისთვის გამეტება შეეძლოს. სანამ ამ დეფექტს არ დასძლევს. 1922 წლის 9 ოქტომბერს. იმიტომ. პროზაში. გრიგოლ რობაქიძემ მაშინვე. მათ გარუსებულად თვლიდა. ავტორი უარყოფითად უყურებდა რუსეთში მოღვაწე ქართველების სამშობლოში დაბრუნებას. ეს ფაქტია. იმიტომ. ზიანი კი შეიძლება მოუტანონო. საკითხის ასეთს დაყენებას ვერ აუხვევს გვერდს. დაუწუნა – ზოგჯერ რუსულად რომ წერდა და ლექციებს კითხულობდა. რობაქიძე კი ქართველი პოეტია და მოაზრე. როგორც ყოველთვის აქაც მისი პრიზმა გაბზარულია. კ. რომ იგი უღელტეხილი იყო (ლექსში. 1922 წელს «ლომისის» მეექვსე ნომერში გამოქვეყნდა კონსტანტინე გამსახურდიას სტატია – «ჩვენი კულტურ-პოლიტიკა». მაგრამ საქართველო არც ისე უხვია ბიოლოგიურად. და არც ისეთი რამ უთქვამს ან დაუწერია. საკითხი სუმბათაშვილისა-მარჯანიშვილისა-მესხიშვილისა რთულია ძალზე. თქვენი თანდასწრებით და აბაშელის მას მოვახსენე მისი ხასიათის ორგანიული დეფექტი. არც გრიგოლ რობაქიძე დაინდო. რომ ჩემი სახელი არ ახსენოს და თანვე ცუდათ. მანამდე მისი აპპერცეპციის პრიზმა მრუდე იქნება. ქართულ კულტურას ვერაფერს შესძენენ. ვსწერ ჩემს თავზე . ეს არის ერთი ტრაგიული კვანძთაგანი საქართველოს კულტურის. შესაძლოა საქართველომ არ მიიღოს რობაქიძე.

მე წიგნი მაქვს რუსული. ავტორს ყველაზე ნაკლებ შეუძლია რუსულზე ლაპარაკი. საცა უცხო ელემენტები მრავალია. 2. ანტიპატრიოტიზმზე ლაპარაკი ჩემს შესახებ ისეთი გაუგებრობაა. დაიბადა ახალი. მაგრამ მას ვერ შეუშლია ხელი ვერც კოტე მარჯანიშვილის საქართველოში დაბრუნებისათვის და ვერც ქართული თეატრის განახლებისათვის. ეს წვრილმანია. ეს ასეც უნდა იყოს. ყველამ ერთხმად აღიარა. გიპპიუსს. რომელიც «ამჩნევდეს» ამ აქცენტს. განახლებაში გრიგოლ რობაქიძე აქტიურად მონაწილეობდა. 3. ქართული ხელოვნების არც ერთ . ბოლოს და ბოლოს ეს შეძლების საქმეა და მისი დახარჯვა ჩემს ნებაშია. მხოლოდ ამ აზრით. «ლომისი» კავშირის ორგანოა და ყოველს სიტყვაზე პასუხს აგებს მთელი კავშირი. რად დასჭირდა ავტორს ასეთი ტყუილი?! ვათავებ. მე მაქვს აქცენტი როგორც არა-რუსს.როგორც მესამე პირი. ეს თქვენც იცით». ჰკითხეთ მერეჟკოვსკის. გამოჩენილი რუსი მწერლები აღნიშნავენ ოდნავი გაკვირვებით. განახლება დაიწყო. რაც შეეხება ჩემს რუსულად ლაპარაკს ესტრადაზე. მივუგებ: ვარშავაში განზე გადგომა შესაძლოა. რომ არა ხარ «პროვინციალი». მეორე მხრივ. მითხარით რუსი. თქვენი მხრით საჭიროა. როგორც მე რუსულად ვმეტყველებ. «სემინარიული რუსული». როგორც თეატრის თეორეტიკოსი. მერწმუნეთ: ბოლოს და ბოლოს ასეთი გამოსვლები მისთვის უარესია. საქართველოში – არა: მით უმეტეს ტფილისში. კატეგორიულად ვაცხადებ. საჭიროა ამ უცხო ელემენტებს თავი დაანახვო. ეს გრიგოლ რობაქიძემ მაშინვე აღნიშნა: «ძველი თეატრი მოკვდა. მინსკის და მრავალს სხვას და მოგიგებენ «სემინარიულია» იგი თუ არა. მე შემიძლია ათჯერ «რუსულად» გამოვიდე. რომ არა-რუსი სწერს ასეთი სტილით. დიდი შეხლა-შემოხლა ყოფილა. რომ რჩევა და დარიგება მისცეთ ავტორს. როგორც დრამატურგი და. რომ ია ეკალაძის (ბანალობის ცოცხალი ძეგლის) ფეხის ხმაურს აჰყვა ავტორი. მაგრამ საოცარი ის არის. ერთი მხრივ. როცა 1922 წელს «ცხვრის წყარო» დაიდგა. და თავი და თავი: ჩემს გვერდით გამოვიდეს კარგი რუსი მეტყველი და მაშინ დაინახავთ ჩემს ძალას. მე მოგმართავთ თქვენ როგორც გავლენიან მწერალს და როგორც კავშირის თავმჯდომარეს. მაგრამ თანვე ასჯერ «ქართულად» გამოვალ. რომ მე სახელოვნო კომიტეტის სახელით დებატები თეატრზე არ გამიმართავს. ბერდიაევს. რომ გარდატეხა მოხდა. მისი სახელით მხოლოდ მჭედლიშვილის მოხსენება გავმართე: ისიც ქართველ ხელოვანთა სასახლეში და მთელი თქმები (გარდა მომხსენებლისა) ორივე საღამოზე ქართულად მიმდინარობდენ. მე მრავალ ქართველს ვუსურვებ ქართულად ისე ლაპარაკს. მე თუ ხანდახან «რუსულად» გამოვდივარ. მაგრამ როცა მე შთაგონებით ვმეტყველებ. რომ არ ვიცი რა სახელით მოვნათლო ჩემდამი ასეთი მოქცევა. ამას მნიშვნელობა აქვს. მე მეტყვიან: ქართული ხაზისათვის არ არის საჭირო პარალელურად გამოსვლა (ხანდახანაც).

ოპერაციას გართულება მოჰყოლია. აქ მეორდება კორსიკანელ გლეხის ამბავი. რომ არ დაუჯერებია. თუმცა ძალზე იმპულსივია.სუმბათაშვილი საქართველოში ის იქნებოდა. რომელიც ბონაპარტის იმპერატორობას სიცილით ხვდებოდა. რადგან კიდური ახლოა... «მალშტრემი». მაგრამ. რაიც იგი რუსეთის ფონზეა. აღსანიშნავია მისი პერსონალობაც. მისი სულიერი პორტრეტი დაეხატა. რომ ცეცხლმა იცის გამწეობა და გამძლეობა. საბედნიეროდ. გასაოცარია იგი რეპეტიციების დროს. პატარა ერში ძნელია დათრობა შთაგონებით. არა გვგონია. ეს მხოლოდ არტისტული ნერვია და არტისტულ კაპრიზს არ სცილდება. გრიგოლ რობაქიძე ცდილობდა ჩაწვდომოდა კოტე მარჯანიშვილის პიროვნებას. წარმოდგენის დადგმა სანდრო ახმეტელს დაუმთავრებია. მისი ტემპერამენტი საქართველოშიაც საკვირველია. ვინც ეწინააღმდეგებოდა კოტე მარჯანიშვილს. მან იგი ამ მუშაობის დროს უნდა იხილოს. როგორც ყოველი შემოქმედი» («ქართული დრამა»). დაუბრუნდა უკვე ავტორიტეტობით მოსილი.. არ იფერფლება. თანვე მრისხანეა და სასტიკი. რომ კოტე მარჯანიშვილსა და სანდრო ახმეტელს შორის კონფლიქტის პირველი მარცვალი «ლამარას» გამო ჩავარდნილა. მუშაობა მას დღეღამეში ოცი საათი შეუძლია.დარგში ასეთი გარდატეხა არ მომხდარა.. ეს მოვლენა მას უადვილებს ნოვატორობას.. სამშობლოში დაბრუნებას. «ლამარა» სანდრო ახმეტელთან ერთად. ფაქტი არ არის იდეა: აქედან ის დასკვნა არ გამოდის. მაგრამ. აქ ყველა ერთიმეორესთან «ახლოა». როგორც სალამანდრა. საკვირველია ისიც. ალმოკიდებულია თავიდან ბოლომდე. აქ არის სიფხიზლე ჭინკის. შესაძლო აქ ჩვენი სიპატარავე და სიცოტავე იყოს მიზეზი. «საქართველოში ძნელია მეტად ნოვატორობა. მაგრამ როცა კოტეს . «ლამარა»2 – კოტე მარჯანიშვილმა დადგა რუსთაველის თეატრში. მოკვდა ისე. «კოტე მარჯანიშვილი დაუბრუნდა საქართველოს. ვისაც სურს ახსნას მისი რეჟისურული ჯადოქრობა. ავტორი ამ საოცარი მოვლენის იყო რეჟისორი კოტე მარჯანიშვილი» («ქართული დრამა»). საჭიროა გადალახვა პროვინციელი «ობივატელის» («ქართული დრამა»1). კოტე მარჯანიშვილი ინტუიტივისტია: რეფლექსია არ არღვევს მის ფანტაზიას. მართალია. ამ კუთხითაც კოტე მარჯანიშვილის პიროვნება მას მეტად საყურადღებო მოვლენად მიაჩნდა. გრიგოლ რობაქიძის სამივე პიესა – «ლონდა». დიდხანს წოლილა საავადმყოფოში. როგორც გარუსებული ქართველის. რომ ალ. გრიგოლ რობაქიძე ამ საკითხსაც შეეხო. კოტე მარჯანიშვილის შემუშავებული გეგმის მიხედვით. რასაკვირველია. საჭიროა ქართველის ნებისყოფა. აქ კიდურის გადალახვა მაინცა და მაინც მიმზიდველი არ არის. «ცხვრის წყარომ» პასუხი გასცა იმათაც. სპექტაკლის დადგმის დროს კოტე ავად გამხდარა ბრმა ნაწლავის ანთებით.. საჭიროა ძლევა «ჭინკის სიფხიზლისა». რომ საქართველოშივე გახდე ძლიერი და დიდი. იწვის. მას აღარ სჭირდება პროვინციული მეშჩანიზმის გადალახვა. ისიც უნდა ითქვას. თითქო ყოველი პიროვნება ძლიერი უნდა გაიქცეს საქართველოდან.

რომელთა რკალში ტაძარი იდგა. თუმცა სანდრო ახმეტელს გრიგოლ რობაქიძე ყოველთვის აქებს და «ნიჭით უხვად დაჯილდოებულს» უწოდებს. რადამისტისა და ზენობიას თავგადასავლისადმი. უსამანო გახელების ცეცხლი. როგორ მოხდა «ლონდას» პირველი საჯარო გამოჩენა. როგორც არც ერთ საგანს. «ლამარას» მოკლე ბიოგრაფიაში გრიგოლ რობაქიძე რეჟისორის უკმაყოფილების მიზეზზე არაფერს ამბობს. ეს მარტო ის არ არის. მით უფრო. ჩაუშვეს ღუზა. როცა გრიგოლ რობაქიძის დრამატურგიულ ნაწერებს პიესას. როცა წავიკითხე ქრონიკაში. უსაზღვრო. მედეასადმი. ისინი მისტერებია. დიონისესადმი და ასე შემდგომ. აკაკი ხორავა. ამას იმიტომ ვვარაუდობ. რომ გიორგი მაჩაბლის სალონში ტფილისის საუკეთესო არტისტების და მწერლების წრეში წაკითხულ იქნა ეს პიესა. წვა. ტექსტებია მისტერიისათვის. ამ პიესაზე მე ვიცი – რომ გრიგოლ რობაქიძისათვის ის სანაცვლოა თავის ბავშვის ალკასი»1 . უბრძანეს ჰელესპონტელ უცხოელებს მოეჭრათ ხეები. დრამას ან სხვა ამგვარ სახელს ვუწოდებთ. ვფიქრობ. რომელიც მოახდინა ამ კითხვამ. 1921 წელს. მიადგენ კუნძულს. აქედან მომდინარეობს მისი სიყვარული ამორძალებისადმი. გრიგოლ რობაქიძემ ეს პიესა წაიკითხა «ცისფერყანწელებთან» «ბარრიკადის» რედაქციის ბინაზე. რომ შეცდომა მოგვდის. მე. წარმოდგენა უამაქტოდ თამაშდებოდა. სანდრო ახმეტელი კი – არა. მაგრამ . ტიციან ტაბიძე გვიყვება. როგორც დღეს. რაღაცით უკმაყოფილო დარჩენილა. მთელი ტფილისი მაშინ ლაპარაკობდა ლონდაზე. აკაკი ვასაძე გამოყვანილი არიან გრაალის მცველებად. რით? არ ვიცით. გრიგოლ რობაქიძეს პაწია ესეი აქვს – «გახელება». სასტუმრო «კავკაზში». რომ «გრაალის მცველნში» კოტე მარჯანიშვილი. მას ყოველთვის იტაცებდა უნაპირო. რომელიც დაწერილია ფანქრით აქამდე ჩემთან ინახება და მე ვაფასებ ამ ხელთნაწერს და სერგეი სუდეიკინის ავტოპორტრეტს. იგი გვიყვება ამორძალების ამბავს. გულდაწყვეტილი ჩანს რაღაცით. პირველი დედანიც ამ პიესის. რომ მისტერიებად იხსენიებენ მათ თვითონაც და ცისფერყანწელებიც.სპექტაკლი უნახავს. ვნებით ალმოდებული ადამიანი. რომელიც მე მან მაჩუქა. დეკემბრის 10-ს. რომ რეჟისურამ (კ. პირველი დადგმა ამ მისტერიის მაშინ მოხდა «თეატრში – საკუთარი თავისთვის». «თერმოდონტიდან ამორძალები ხომალდებით გაემართენ აქილლესის ტაძრის დასამხობად. რომელიც მე ოდესმე მქონია.ახმეტელმა ერთად) მისტერიას მეოთხე აქტი მოაცილეს. გრიგოლ რობაქიძე. უკმაყოფილების მიზეზი იყო რაღაც კიდევ სხვა. გრიგოლ რობაქიძის მთელი შემოქმედებისა და კერძოდ მისტერიების ერთ-ერთი ძირითადი თემაა და პრობლემა გახელება. მარჯანიშვილმა და ს. მახსოვს ეს შთაბეჭდილება. «მე მაშინ კახეთში ვიყავი. თვითონაც.

დასწყვიტეს ცხენებმა ლაგმები და გავარდენ გახელებით. ელის ღმერთის პასუხს. ადამიანი თვითონ არის ღმერთი!» – ყვირის ოთარ მოშაირე. ულამაზესი და უმშვენიერესი. მისი ხილვით ვაჟები ხელდებიან. მძვინვარებს. ცოტა რამ იციან მისი წარმოშობის შესახებ. ჯერ თვითონ ამორძალი: მასში არის სიავე. უფალს ევედრება. ქურუმი რამდენიმე დღეა ჩაკეტილია. ხვატი. თანვე: საშინელი დინამიურობა. არავინ უგდებს ყურს. თვითონ დაესხნენ ტაძარს. ცხენები სიგიჟეა თავისთავად. «ამ სიცხეში ყველაფერი ირევა ბრუდახვეული. მათთან ერთად ცხენებიც შთაინთქენ». ყველა ცნობისმოყვარეობას შეუპყრია. დედებს და ცოლებს სძულთ და ეშინიათ მისი. რაც მწერალს ესოდენ აჯადოებდა. ვინც მსხვერპლად უნდა გაიღონ. იქნება წარყვნა აურაცხელი».. აქილლესი ხომ ყოველი კუნთის გახელებაა. ლონდაა ეს ქალი. ვინ არის იგი. ყურებაცქვეტილი და ფაფარაყრილნი დაესიენ ქალებს: ამოსჭამეს მუცლები და მკერდები. სასოწარკვეთილი ხალხი უკანასკნელ იმედს ებღაუჭება. შემდეგ უეცრად შეჩერდენ. გაბერწდა მიწა. ლოცულობს. ზღვა აილეწა და დაილეწა ხომალდები. მუცლების გამოფატვრა. რა ამცნო მას ღმერთმა. არ იცის – როგორ უშველოს ქვეყანას. ვინ უნდა შეწირონ სადდასაის. რას იტყვის ქურუმი. . ეს თქმულება გენიალ პოემას უდრის. ღელავს. ალმური წვავს კოლხეთის მიწა-წყალს. მოშაირე ოთარი ყვება: ზაფხულის ვნებაგამდნარ საღამოს ზღვის პირას უნახავთ იგი ქვიშაზე მწოლარე. ყოველი ხვეული ცეცხლმოკიდებული. ხალხი ბობოქრობს. მსხვერპლად ქალია დასახელებული. ხალხს. გაიფიქრეს – ფართო ველიაო და მოწყვეტილნი შიგ გადაეშვნენ. ზღვაში გადავარდნა. აღარ იძლევა ნაყოფს. დაეცნენ მიწაზე მოკლულები. მთავარი თავზარდაცემულია. ცხოველს და მცენარეს. დათვრენ სისხლით და იწყეს კუნძულზე გიჟური ნავარდი. აქილლესი ჯერ პირგამეხებით უცქერდა მათ მოვარდნას. მათი გადარევა. შემდეგ გადმოხტა საშინელი და მრისხანემ ცხენებს სიგიჟე მიუსია. შემაზარავი ცნობა გამოიტანა: ადამიანს ითხოვს მსხვერპლად ღმერთი სადდასაი. გასრისეს ტორებით ავი ქალები. როგორც იქნა.. «აქ ყოველი ხაზი ცეცხლია თვითონ. რა ავი მასალაა (და რა მიმზიდველი) სიტყვის გაკენტავრებისათვის?» ამგვარი გახელებაა მისტერიაში «ლონდა». გადახედეს გაშლილ ზღვას. დაუმატეთ: ცხენებით გავარდნა. «– ადამიანის შეწირვა გადავარდა!. ეს თქმულება ხიბლავდა გრიგოლ რობაქიძეს. დაღუპვა ემუქრება ქვეყანას. ქალები ატყდებიან ჟინით დაუცხრომელით და ვაჟები აედევნებიან მათ ნდომით ნადირისა. გვალვა. გამოვიდა ქურუმი სალოცავიდან.წალდები ხეებს სცდებოდნენ და მჭრელებს თავში ხვდებოდათ. შემდეგ თავდასხმა აქილლესის ტაძარზე. გადმოაგდეს ამორძალები. მაშინ მოახტნენ ცხენებს ამორძალები. სწორედ იმ გახელებას ხედავდა მასში.

ვიცი მხოლოდ ყვავილები და სიყვარული. ზღვაში რომ გადაისროლოს. მაგრამ ქალი თავად მზად არის იყოს შეწირული ქვეყნისა და ხალხის გადასარჩენად. ავასრულო სიტყვა დიდი ქურუმის». ვინ არის სადდასაი? თავად გრიგოლ რობაქიძე განმარტავს: დიონისეს კულტის თანახმად. თამაზ ბატონიშვილს უყვარს იგი. ერთს დიდს ოჯახში აუყვანიათ და იქ გაუზრდიათ. – რა იქნებოდა სოფელი სიყვარული რომ არ ყოფილიყო?! – უდაბნო და ნაცარი. ღმერთი სადდასაი ითხოვს მსხვერპლად ლონდას. – არწმუნებს თამაზს ლონდა. «სიკვდილში გადასულს სიყვარულს ღმერთებიც ვერ შეცვლიან». ამაოა თამაზის მუდარა.ჯერ კიდევ ყმაწვილი სრულად ლონთქოში. ჰკოცნის და ერთად გადაეშვებიან წკვარამში. ეს ქალი უნდა შესწირონ მსხვერპლად. იმუქრება: არავის დაანებებს ლონდას მსხვერპლად მიტანას. იყოს ბედი სასტიკი და ლამაზი! მე არ ვიცი ვინ არის სადდასაჲ. ტანი ქვასავით მაგარი ჰქონია და კვრივი და სურნელება ველური ყლორტების. «ლონდაშიც» მარადიული დაბრუნების იდეაა. თავად მიჰყავს ლონდა უფსკრულთან. ლონდა არ შეცვლის გადაწყვეტილებას. ზღვამ თუ გამოისროლა ნაპირზე უცხო სირენასავით. იგი შეეწირება მსხვერპლად. არც ის ვიცი თუ რა არის მისი განგება. «ადამიანი წარმოსდგება ორი ელე- . მაგრამ მზადა ვარ მაინც. მაშინ თამაზი გადაწყვეტს თავად აღასრულოს მსხერპლთშეწირვის აქტი. მახარებენ მზის თესლები ლონთქოშა ყლორტებში და მახალისებს ატეხილი აშავერი მიწის ავხორცი ტანის მიყვარს ყოველი: ვეტრფი სიცოცხლეს. – სიყვარული ცდა არის საცნაური: ვისთვის ამმაღლებელი და ვისთვის გამანადგურებელი. ხელში აჰყავს ქალი. – მიმართავს ხალხს ლონდა.

აღგზნების გზით ხორციელდება. მამად ვერვინ გახდება ქვევით თუ არ ეშველა უკანასკნელად . მაშასადამე. აღგზნება ისეთი. როცა გველი ცხრამუხას გადაევლო. მამა შვილში არის. «ამ პროცესში ერთგვარი «მანია» არის: აშლილობა. იგი წმინდა გველია. კიდევ უფრო დიდი უბედურება დატრიალდება. ანუ სიყვარული და მშვენიერება კვლავ დაბრუნდება. ტიტანური ელემენტი იკავებს ადამიანს ინდივიდუაციის (განპიროვნების) რკალში»1 დიონისე კვდომადი და აღდგომადი ღმერთია. მაგრამ გადასულნიც და მოსულნიც არიან ერთნი. მსხვერპლთშეწირვის პროცესის გახელებით და გზნებით სადდასაიში (დიად ყოვლადობაში) დიონისესთან შეერთებული ლონდა და თამაზი. ცხრამუხაში დიდმა გველმა გაისრიალა. ეს პროცესი გახელების. რომელთაც დიონისიების დროს ატარებდნენ. ჩვენ გადავალთ და სხვები მოვლენ. ამას მოწმობს მთავრის სიტყვებიც მიმართული თამაზისადმი. დიონისური ელემენტი ისწრაფვის შეუერთდეს ახალს დიონისოს სადდასაიაში (დიადს ყოვლადობაში). ამ დროს საშინელი კივილი ატყდება. ერთნი ერთს ამბობენ. ამით დიონისე გამოცხადდა. ზეთისხილის რტოებისა და ფოთლებისაგან. მაგრამ გრიგოლ რობაქიძე ამ ქარაგმულ სურათს თავად აძლევს პასუხს. დიონისე მუხაში ცოცხლობს. ლაგამახსნილობა. უნდა შეჰკრიბო წითელი გველების პერანგები: უთვალავი გველების წითელი პერანგები – და შემოახვიოთ პერანგები გარს სალოცავს. გველი მზის სიმბოლოა. მაგრამ კვლავ აღორძინდება. სიკვდილი დამთავრდა. დაწნული იყო მუხის. დაფნის. თუ მოკალი. ადამიანის დიონისური ელემენტი უერთდება დიონისეს დიად ყოვლადობაში (სადდასაიში). მიზანი ასეთი იყო: მხოლოდ ასეთი. რომ ამ მდგომარეობაში ადამიანი «სხვად» იქცევა. აღგზნებით შეიძლებოდა საპირადოს გადალახვა და თვითარსის გადასხმა ღვთაების უპიროვნო ჭურჭელში».მენტისაგან – დიონისურისა და ტიტანურისაგან. არსებობის წრებრუნვა გრძელდება. სუროს. «ლონდაში» დიონისეს კულტით გატაცება სხვა მოტივითაც დასტურდება. ქორო მღერის: მზე გველი არის დიდი: წითელი გველი რქანაყარი. შვილი მამას აგრძელებს. მეორენი – მეორეს. გვირგვინები. პასუხი ვერ უპოვნია. მაგრამ მისი მოკვლა არ შეიძლება. მზე უთუოდ დაცხრება მაშინ. იგი კვდება. რის ნიშანია ეს – ქვეყნის დაქცევის თუ გადარჩენის? ხალხი შეძრწუნებულია. ისევ სიცოცხლე დაბრუნდა.

ქალს მდინარეში გადააგდებს. მანამდე უცნობი. მისდევენ. როცა «მალშტრემი» თეატრში დაიდგა. მდევრებიც დაეწევიან. მდიდართა ინტერნაციონალიზმს ნამდვილად. იგი ხანჯალს ჩასცემს მორელლას. ებრაელიც. ფრანგიც. რაც ძლიერ ნიაღვარს ნიშნავს. კეთროვანები – ისინი. მისტერიის დაწერის აზრი ისევ ტაციტუსის ნაამბობ რადამისტისა და ზენობიას თავგადასავალს შთაუგონებია. ამასთანავე აღიზიანებდა. მორელლას მდევართა ხელში ჩავარდნას. მორელლა მიჰყავთ. მდიდართა ინტერნაციონალიზმი. მათი წინააღმდეგობა მოჩვენებითია. მორელლა და უცნობი თავს წისქვილში შეაფარებენ. ფინკელშტეინ. ალბათ. სატირული სტრიქონებით. ცრუ რევოლუცია და კაპიტალი ერთად არიან. აზეფულ კი გვახსენებს ცნობილ პროვოკატორს. ესერული პარტიის წევრს ევნო აზეფს. ძნელი იყო არსის წვდომა. სიკვდილი არ ასცდებათ. გელფერიხ. ვისაც არ ეზარებოდა. თავის დაღწევა შეუძლებელია. თემებით. ფეხმძიმედ არის. ამასობაში მდევარნიც მოვლენ. პენუტიე. მამული წიაღია შვილის ერთგულების. მკითხველი ხედავს.1 მისტერიის სახელწოდება გერმანული სიტყვაა – «მალშტრომ» (Der Mahlstrom). რომ გრიგოლ რობაქიძემ «მალშტრემის» ვრცელი განმარტება დაწერა. რას გაექცნენ უცნობი და მორელლა? ტექნიკურ ცივილიზაციას. ამერიკელიც. გრიგოლ რობაქიძის მისტერიები ხიბლავდა პუბლიკუმს თავისებურებით. ბოშები. არ ძალუძს ქალის მოკვლა. ამან გამოიწვია ის. დააკვირდით: ამ გვარებში ყველაა – გერმანელიც. იგი ცოცხალია. ქალაქს. მისი მორევი ითრევს ადამიანს. გზას ვეღარ გააგრძელებს. თავად კი გარბის. გრიგოლ რობაქიძე ვრცლად გაიმეორებს «გველის პერანგშიც» და სხვა თხზულებებშიც შედარებით^მოკლედ. ამ საზოგადოებას განასახიერებენ როკფელერ. ყველა იმ მოტივს. დიდხანს დაყოვნება არ შეიძლება. მეწისქვილის შვილიშვილი მდინარეში გადაეშვება. «მალშტრემით» ილესავდა ენას. რომელიც მსჭვალავს «ლონდას». აზეფულ. ემუდარება უცნობს – მომკალიო. სადაც არის. რომ განმეორებულია რადამისტისა და ზენობიას თავგადასავალი. ფულს. მორელლა. მორელლა და უცნობი გარბიან. სიმდიდრით გახრწნილ საზოგადოებას. სიკვდილი ურჩევნია. უცნობს სხვა გზა აღარ დარჩენია. თუ მდევრები დაეწევიან.მამას და მამებს ზევით. მაგრამ მორელლას უჭირს. სახეებით. თუ ჩაგითრია. . რეალურად ებრძვიან უბრალო ადამიანები – უცნობი. ვინც ცხოვრების ტალღამ გარიყა. წარმოდგენილია ფულიანთა. უცნაური მოტივებით. მორელლას ამოიყვანს. 20-იანი წლების ქართული პრესა აივსო კარიკატურებით. უცნობი თავზარდაცემულია.

ეფემერულს ხდის. ბრძოლა ტრაგიკულ ელფერს ატარებს. თქმულება მუხაზე. თქმულება ალზე. «უბიწო და უბედო კულტურაში ყველაფერი თავდება აბსურდით. სხეულება მიწის იშლება მის პირვანდელ ქალწულობაში. ასეც უწოდებს მისტერიის პირველ ნაწილს გრიგოლ რობაქიძე – ეფემერა. აქ ისეთი გადალახვაა «ფატუმის». ცოცხალი ანამნეზის. «მიწა» აქ არ არის «სოფელი» და ბუკოლიკა. წინააღმდეგობა. «მალშტრემის» უფრო ზუსტი განმარტება შეუძლებელია. ვაჟი. თუ არა ისევ ფული და .ამ დაპირისპირებაში რა როლს ასრულებს რადამისტისა და ზენობიას თავგადასავალი? გრიგოლ რობაქიძე. ტექნიკურ ცივილიზაციასა და ბუნების თაურსიწმინდეს შორის. შრომას მიზანი სჭირდება. ზნეობრივ გახრწნას. მაგრამ ნამდვილად კი აბსურდად იქცევა. გრიგოლ რობაქიძეს გადაჰყავს მითიურ სამყაროში. «რაციოს» ყოველი ხვეული აქ იღებს აბსურდულ მიმართებას. ანგრევს ყველაფერს. იმდენად მეორე ნაწილი «სისხლია და ძვალი. ქალი. «აქ ისეთი სინოყივრეა «მიწის». ბუნების თაურსიწმინდესა და ტექნიკურ ცივილიზაციას შორის კონფლიქტი აბსურდულია. მაგრამ ირონია მობრუნებით ურტყამს ყველას». იგი შინაგანი აუცილებლობაა ყოფის» («მალშტრემის» განმარტებისათვის»). თავად ავტორმა ხელისგულზე დაგვიდო მისტერიის აზრობრივი შინაარსი. რამდენადაც პირველი ნაწილი მისტერიისა ეფემერაა. «ფატუმი» არ არის აქ უბრალო «წერა». გრიგოლ რობაქიძეს თავისი კუთხე მოუძებნია. მეთევზენი – ხაზებია ამ სიქალწულისა. პენუტიების. რადამისტში კი – ნამდვილ ზეკაცურ არსს. მაგრამ ამავე დროს იმავე ფულს და სიმდიდრეს ებღაუჭება. რომ იგი უთუოდ უნდა შეჭრილიყო უმიწო ქალაქში. თქმულება მთვარეზე – შტოებია მითოსისა». რომელიც ცოცხლობს ბედის სიყვარულით. ზენობიაში ხედავდა ნამდვილ «მიწას» ატეხილი მკერდით და თავისგამეტების ნებას. ხოლო სად მიგვიყვანს ტექნიკური ცივილიზაცია არავინ უწყის. ბორბალში დამწყვდეულ ციყვივით ტრიალებს კაცობრიობა. როგორც თავად ამბობს. მაშინ აბსურდის ხასიათს შეიძენს (შრომა შრომისათვის?). რომ იგი უთუოდ უნდა შევარდნილიყო უბედო კულტურაში. ქვეყანას აბითურებენ. მე-20 საუკუნის დიდი კონფლიქტი შრომასა და კაპიტალს შორის. როკფელერების. სხვადასხვაგვარად შეიძლება ამ ამბის განვითარება და გაშლა. ეს მიზანი კი სხვა არაფერი შეიძლება იყოს. აზეფულების სამყაროში მორელლას («მიწის» სურნელების) და უცნობის (ბედის სიმტკიცის) შემოვარდნა არყევს. ამ აბსურდის მასახიერებელნი დღევანდელ ევროპაში არიან დადაისტები. ეს დაპირისპირება. გელფერიხების. შრომა თითქოს ებრძვის ფულსა და სიმდიდრეს. შრომა ვერ იქნება თვითმიზანი. რასსიული ხსოვნა. მეწისქვილე. განუკვეთელობა. ირონიაა ყველგან. მაგრამ თვითონვე ბითურდებიან. «მიწა» აქ სულია სამყაროსი: ინსტინქტი. ფინკელშტეინების. შეუძლებელია ბუნების თაურსიწმინდის დაბრუნება. აბსურდულია შრომისა და კაპიტალის კონფლიქტი და ბრძოლაც.

1962 წლის აპრილში მან ბარათით მიმართა ირაკლი აბაშიძეს. ამ განმეორებაში იმედია. «ლამარა» წაერთვა გრიგოლ რობაქიძეს და ვაჟა-ფშაველას გადაეცა. ტყუილით კი «ლამარაზე» საუბარს მაინც ვახერხებთო. რომ «ლამარას» გამო ამ მისტერიის მოკლე ბიოგრაფიაც დაწერა და «ვაჟას ენგადშიც» დიდი ადგილი დაუთმო. მაგრამ მაინც ცრუობდნენ. თუგინდ იგი მითიურ სამყაროში არსებობდეს და არა რეალურში. შეუძლებელი იყო რუსთაველის თეატრის შემოქმედებაზე ლაპარაკი «ლამარას» მოუხსენიებლად. «მალშტრემივით» «ლამარას» განმარტებაც მოუწია გრიგოლ რობაქიძეს. მიუხედავად იმისა. . ამ ვითარებით გამოწვეულ უხერხულობას ყველა გრძნობდა. ვერც «ლამარაზე» ვილაპარაკებთ. თუმცა სხვა მიზნით. ადამიანური ნების სიმტკიცით და. თუ გნებავთ. ასეა თუ ისე. ქართული მწერლობისა და თეატრის ისტორიაში უფრო კურიოზული შემთხვევა არ არსებობს. საკუთარი მწერლური ღირსება დაიცვა. იმედია მარადიული დაბრუნების. ისევ ბორბალში დამწყვდეული ციყვივით ტრიალებს კაცობრიობა. მაშინ. მისი ვაჟურობით. ამრიგად. მაგრამ მის ავტორზე დუმდნენ. როგორც ავტორს. მას გულიც ეტკინა და გაბრაზდა კიდეც. «ლამარა» ვაჟა-ფშაველას მიაწერეს. რომ მისი წართმევა მოინდომეს. ვერავინ ბედავდა ვაშინერსის დარღვევას. რომ ისევ ფული და სიმდიდრე დააგროვოს. მერე უფრო უარეს დღეში ჩაიგდეს თავი. როგორც საქართველოს მწერალთა კავშირის თავმჯდომარეს. როცა გრიგოლ რობაქიძის სახელს ტაბუ ედო. ამ აბსურდულ კრიზისულ ვითარებაში რადამისტისა და ზენობიას თავგადასავალი იწვევს აღტაცებას მისი ქალურობით. იძულებული იყვნენ და იმიტომ. ამ დაგროვებას ზნეობრივი გახრწნაც თან ახლავს. ფაქტია ის. შეიძლება ეს გრძნობა იმანაც აღუძრა. ვინც ამას აკეთებდა. ყველამ ჩინებულად იცოდა. რომ ბოლშევიკურ-კომუნისტური პერიოდის მწერლობისა და თეატრის ცხოვრება სავსეა სატირალ-სასაცილო შემთხვევებით. ამ ნარკვევებიდან სამ ძირითად დასკვნას გამოვყოფ: პირველი: «ლამარა» დაიწერა როგორც 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების დამარცხების პასუხი. ბუნებრივია. «ლამარას» კი ახსენებდნენ. ვინც იყო ავტორი. თავს კი იმით იმართლებდნენ. დაუნდობლობითაც. ერთნი ამბობდნენ – ვაჟას მოტივების მიხედვითო. რომ გრიგოლ რობაქიძის ხსენების უფლებას არავინ მოგვცემსო. ნებით თუ უნებლიეთ. ამ წერილით პროტესტი გამოთქვა. «ლამარას» ხშირად ახსენებდნენ. «ლამარა» განსაკუთრებული სიყვარულით უყვარდა. მეორენი – პირდაპირ ვაჟას ასახელებდნენ ავტორად. «ლონდასა» და «მალშტრემისაგან» განსხვავებით. მას იმეორებს უცნობი და მორელლა. ამ ამბავმა გრიგოლ რობაქიძის ყურამდეც მიაღწია. დაგმო ზოგიერთთა ყოვლად უღირსი საქციელი.სიმდიდრე. აბსურდია: შრომა ებრძვის ფულსა და სიმდიდრეს იმისათვის.

ეს აზრი მესამედაც გაიმეორა. რომ შეცნობა და სიყვარული არსებითად ერთი და იგივეა. მაგრამ «თაური ორივესი ერთია». რომ შეცნობა ერთგვარი სიყვარულია. ან უფრო სწორად.«წამებულმა ქართველმა ისეთი სიმძაფრით გაიღვიძა ჩემში. რამდენადაც ამას რაინდული ბუნება ითხოვდა. როცა «ლამარას» მოკლე ბიოგრაფია დაწერა. «გველის მჭამელისა» და «ლამარას» შემდეგ მესამე თხზულებაც დაიწერა – კონსტანტინე გამსახურდიას «ხოგაის მინდია». სიყვარული შეიქმნს შემეცნებას (მოციქული პავლე). მინდიას თქმულებამ დიდად მიიზიდა ქართული მწერლობა. შემეცნება შეიქმნს სიყვარულს (ლეონარდო და ვინჩი)». მოქმედებით. ძალთა შეფარდება უსაზღვროდ უთანასწორო იყო. გრიგოლ რობაქიძე «მარჯს» ხშირად ხმარობს. ეს აზრი «გველის მჭამელთან» დაკავშირებით ჯერ კიდევ მაშინ გამოთქვა. ძნელი დასაჯერებელია. ჩანს. ორ ცეცხლ შუა ვიყავი: . ვაჟას წყალობით. უკეთ: ვერ მოიკლავს. ამბით. რომ ქვეშეცნეულ მოვინდომე: «ლამარა» უმალვე მიმეხალა მტარვალთა მიმართ ვითარ ტრაგიული მარჯი დამარცხებულთა» («ლამარა». რომ ისეთი არსი. როგორიცაა ხალხი. მესამე: გრიგოლ რობაქიძეს თვითმკვლელობა ტრაგედიად არ მიაჩნდა. «მინდია: არსი. როცა «ლამარას» ვქმნიდი. მეორე: მართალია. ახლა თავად მას მოვუსმინოთ. ხოლო სიყვარული – ერთგვარი შეცნობა» (თარგმანი დინარა კასრაძისა). როგორიცაა მინდია თავს არ მოიკლავს. ინტუიციურად აღმოაჩინა. როგორც დამარცხებიდან ნაწარმოებია «მარცხი». «მრწამდა და მრწამს უღრმესად. როგორც თვითონ გრიგოლ რობაქიძე ამბობდა. ეს სიტყვა მან თავად გამოყო «გამარჯვებიდან». საერთოდ. ტრაგედიად იგი თვითშეწირვას თვლიდა. როგორც რაინდულ რომანტიზმს. მეორე მხრივ. მონაწილეობდნენ იმდენად. 1924 წლის აგვისტოს აჯანყებაც იყო რაინდული რომანტიზმის გამოვლენა. ავტორის სიტყვით. უკვირდა: რატომ იკლავდა თავს მინდია ვაჟას პოემაში. პავლე მოციქულისა და ლეონარდო და ვინჩის დებულებებს მისთვის არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა. ჟანრით «გველის მჭამელსა» და «ლამარას» არაფერი აქვთ საერთო. კონფლიქტით. როცა 1911 წლის აგვისტოში «Русская ьысль»-ში სტატია დაიბეჭდა «უახლესი ქართული პოეზიიდან. პერსონაჟთა ურთიერთდამოკიდებულებით. მრწამდა და მრწამს უღრმესად. ამოღებულია ამ სიტყვის შუაგული – «მარჯ» ისევე. არ ცდება არცერთ მუხლში თავის ქმედითი ცხადებისა. ვაჟა-ფშაველამ «შემოქმედებითი სინთეზით გააერთიანა ორი ერთი შეხედვით ურთიერთსაწინააღმდეგო თვალსაზრისი: შეცნობა ჰბადებს სიყვარულს (და ვინჩი) და სიყვარული ჰბადებს შეცნობას (პავლე მოციქული). რეჟისორი სანდრო ახმეტელი «ლამარას» განსაზღვრავდა. რომ ისეთი არსი. რომელშიც მთლიან სახიერდება ორმაგი უნივერსალური იდეა. მარჯს გრიგოლ რობაქიძე იყენებდა გერმანული Heil-ის შესატყვისადაც. ხასიათებით. მოკლე ბიოგრაფია). მეტისმეტი მიამიტობა იქნებოდა ეს. რომ ამბოხების რომელიმე მონაწილეს მართლა სჯეროდა გამარჯვებისა. პოეტი ვაჟა-ფშაველა».

დანარჩენი კი სრულებით არ მოიპოვება ხალხურ თქმულებაში. შემდგომაც ამისი გამეორება უფრო ვრცლად არაერთგზის მოუწევს – «ვაჟას ენგადში». «ლამარაში» კი გველი ყურში ჩაუთქვამს მინდიას უცხოურ გზნებას. როგორც კოტე მარჯანიშვილისა და სანდრო ახმეტელისას. თორემ «ისე» ჩემთვის საამაყოცაა. უკანასკნელიდან (რომელიც ვაჟას «გველის მჭამელს» დაედო ფუძედ) «ლამარაში» დარჩა მხოლოდ მინდიას «მისნობა» – და ისიც გადაკეთებული: «გველის მჭამელში» მინდია იძენს მისნობას გველის შეჭმით. ირაკლი აბაშიძისადმი წერილში. სხვათა შორის: თუ რაა ხალხური თქმულებითგან «გველის მჭამელში» და რა მისი საკუთარი. ვამბობდი. თუ ინდივიდუალქმნილს ხალხის ეპოსად ჰსახავენ (მაშასადამე ჩემ სიტყვას მიუღწევია «დიდი სტილისათვის». «გველის მჭამელსა» და «ლამარას» შორის. საცა ვითარებულია ხასიათები: ლამარასი. «ლამარაში» კი მინდიას თავის-თავი მსხვერპლად მიაქვს და მით იბრუნებს ნახევრად დაკარგულ მისნობას. «ლამარაში» მინდია ჰკარგავს (არა მთლად) ამავე ცოდნას სიყვარულში გახელებით. ვიმეორებ: მისნობა დარჩა მხოლოდ «ლამარაში». რა აღმოჩნდა? თურმე მინდია თავს იკლავს არა ხალხური თქმულებით.. საცა ვიწრო-პიროვნული აღარც კი სჩანს). დავინახე რა. ამას სინამდვილის აღდგენისათვის აღვნიშნავ. ამ წერილში ვაჟა გვითხრობს.. «მინდია თავს იკლავს». რეჟისორების – კოტე მარჯანიშვილისა და სანდრო ახმეტელის – და «დურუჯის» პლეადის მსახიობების გვერდით. რამოდენიმე თვის წინ წავიკითხე (პირველად) ვაჟას კრიტიკული წერილები. დიდ ხანს მაწვა ეს გულს სიმძიმედ. ისევე უკავშირდება გრიგოლ რობაქიძის სახელს. პირადათ ჩემთვის ეს გამონატოვი ყველაზე უფრო გულისხმიერია «ლამარაში». არამედ ვაჟას პიროვნული მითხზვით. ის გარდატეხა. მათ შორის «კრიტიკა ბ. რაიბულისა.«მინდია ვერ მოიკლავს თავს».. ვართაგავასი». ეტყობა. გავბედე ბოლოს და – პირველად ჩემს სიცოცხლეში – შევასწორე ხალხის ნააზრევი. მეუბნებოდა ხალხი. მომეშვა წამსვე სიმძიმე. დიდ ხანს. დიდ ხანს. აგრეთვე: «გველის მჭამელში» მინდია ჰკარგავს ცოდნას სიყვარულის შემოზღუდვის შემდგომ ცოლ-შვილის გარშემო. მინდიასი. თორღვაისი. 1930 წლის 7 ივლისს გრიგოლ რობაქიძე წერდა შალვა სოსლანს: «საჭიროა იცოდენ მოსკოვშიაც: «ლამარა» არ არის «დრამატიული განსცენიურება ხალხური თქმულებისა». რომ ხალხის «გნება» არ შემილახავს» («ვაჟას ენგადი»). ამის თქმაც თამამად შეიძლება: გრიგოლ რობაქიძე. «ლამარას» მოკლე ბიოგრაფიაში. ქართული თეატრის განმაახლებელია. იპ. კიდევ: მინდია თავს იკლავს «გველის მჭამელში». მეორე შენიშვნა: დადგმაში გამოტოვებულია (არ ვიცი რად) თითქმის მთელი აქტი. ყოველთვის აინტერესებდა რა მიმართებაა ხალხურ თქმულებას. „ჰუნგერჰჲუგელ“ . ვითარება დღეს გარკვეულია. რაც 20-იანი წლების ქართულ თეატრში მოხდა..

ისიც ჩანს. რომ ორივე რაიხსშრიფტტუმკამმერის წევრი იყო. იგი ძალიან მნიშვნელოვანი თხზულება უნდა იყოს. ერთის მხრივ. გრიგოლ რობაქიძისა და ელენე ფიალკინასათვის გარკვეულ შეღავათად შეიძლებოდა ის ჩაგვეთვალა. ისიც თუ გავითვალისწინეთ. გერმანიაში. რაინერ ვუნდერლიხის გამომცემლობასთან ხელშეკრულება დაუდვია. თითქოს მას არც შემოქმედებითად და არც ნივთიერად არ უნდა გასჭირვებოდა. გამოდიოდა რადიოთი.როცა გრიგოლ რობაქიძის გერმანიაში ცხოვრებას ეცნობა კაცი. თეატრის და ა. შენ უეჭველად მიიღებ ამ წიგნს საჩუქრად და. მას თავად რაიხსმინისტრი იოზეფ გჲობელსი ხელმძღვანელობდა. 1000 ეგზემპლარის ღირებულებას ავტორს წიგნის გამოსვლისთანავე აძლევდნენ. იგი შვიდი განყოფილებისაგან (მუსიკის. კაბალური პირობებია. ვერ დაბეჭდავდა და ვერ გამოსცემდა წიგნს. ახლო მეგობარს ბრუნო გოეტცს სწერს: «შენ. როგორც იაფფასიანი გამოცემა.25 მარკა. რომ გრიგოლ რობაქიძე მაინცა და მაინც დიდ ჰონორარებს არ იღებდა. ვინც გერმანიაში ცხოვრობდა მაშინ და ლიტერატურულ საქმიანობას ეწეოდა. ამ ხელმოკლეობის საფუძველი ის უნდა იყოს. 1935 წელს 11 ოქტომბერს. «მეგის» დასასტამბავად. მეორეს მხრივ. ელენე ფიალკინასაც გამოუცია მოთხრობები და რომანი «ნინა». რაკი იგი იდეოკრატიული სახელმწიფო იყო. 270 ცალს გამომცემლობა იტოვებდა იმისათვის. კითხულობდა ლექციებს. დანარჩენ ჰონორარს კი კვარტალში ერთხელ გადაუხდიდნენ იმის შესაბამისად. რომ სხვადასხვა პირთათვის გაეგზავნათ გამოხმაურების მიზნით. ვითარების სურათი მთლად მკაფიო იქნება. ძალიან მცირე თანხა გამოდის. ალბათ იცი. თითოეულ ეგზემპლარში გრიგოლ რობაქიძეს ეძლეოდა 0. რაიხსშრიფტტუმკამმერი ვალდებული გახლდათ ეზრუნა და ნივთიერი დახმარება გაეწია თავის წევრებისათვის. შეგეძლება წასაკითხად გამომიგზავნო». ცოლსაც. სამწუხაროდ. სულ 4000 ეგზემპლარი. თუ წევრი არ იყო. გერმანელ მწერალს. ტჲუბინგენში. ეს ცხადად ჩანს ერთი დოკუმენტიდან. «მეგი» უნდა დაებეჭდათ. იბეჭდებოდა მისი რომანები და ესეები. კულტურის ყველა დარგის საქმიანობას წარმართავდა რაიხსკულტურკამმერი (კულტურის საიმპერიო პალატა). მწერლობის განყოფილებას რაიხსშრიფტტუმკამმერი (მწერლობის საიმპერიო პალატა) ერქვა. მხატვრობის.) შედგებოდა.შ. 1937 წლის იანვარში გრიგოლ რობაქიძეს. ნაციზმის დროს. თავის მხრივ კი. რომ ამ დღეებში ციგლერის წიგნი «გადმოცემა» გამოჩნდა. როცა წაიკითხავ. . რამდენი წიგნიც გაიყიდებოდა. რომ ძლიერ ფინანსურ ხელმოკლეობას განიცდიდა. ორნაირი შთაბეჭდილება რჩება. მწერლობის. ყველა რაიხსშრიფტტუმკამმერის წევრი უნდა ყოფილიყო. 4000 ეგზემპლარიდან 30 ავტორს უფასოდ ეძლეოდა. როგორ გადაუხდიდნენ ამ ფულს. მართალს თუ ვიტყვით. ღირს 15 მარკა და მე არ მაქვს შესაძლებლობა შევიძინო.

ალბათ. ალექსანდრე აფხაზის დედა ალექსანდრა მურომცევა ბრანდერბურგელი ბენკერდორფების შთამომავალი ყოფილა. ამ შეცდომებს გერმანიაში გრიგოლ რობაქიძისათვის მნიშვნელობა არ ჰქონდა. სვირში. სახელად ტიტე რობაქიძე. გათხოვებამდე ბოტიშვილი. ამ საბუთში ბევრი შეცდომაა. გრიგოლ რობაქიძის დედა იყო ბოჭორიშვილის ქალი და არა ბოტიშვილისა. გარდაიცვალა 1901. ილია ჭავჭავაძის პირდაპირი ნათესავია.მარტო რაიხსშრიფტტუმკამმერის წევრობა საქმეს არ შველოდა. აღნიშნული დაბადების ცრუ თარიღი. სამაგიეროდ. რომ რასობრივად ებრაელი არ იყავი. ქუთაისის გუბერნიაში. დედამისი ქეთევანი. მოკლედ უნდა მოგახსენოთ – ვინ იყო ალექსანდრე აფხაზი. ბერლინში ქართული კოლონიის (წინათ: ქართველ მოქალაქეთა საზოგადოება გერმანიაში) თავმჯდომარე ალექსანდრე აფხაზი გრიგოლ რობაქიძეს აძლევს მოწმობას. 1937 წლის 8 მაისს. თუ გიორგი აფხაზის სახელი დღევანდელ მკითხველს არაფერს ეუბნება. გრიგოლ რობაქიძე შეიძლება იყოს მხოლოდ არიული წარმომავლობისა». ნებიერიძე და არა ნიბერიძე. 1923 წელს ბოლშევიკ-კომუნისტების მიერ დახვრეტილი. საქართველოში. ბენკენდორფები მე-17 საუკუნეში ჩამოსახლებულან ბრანდერბურგიდან რიგაში.რობაქიძისა იყო მღვდელი. განათლებით და პროფესიით ალექსანდრე აფხაზი იყო იურისტი და არტილერისტი. ალექსანდრე აფხაზი გახლდათ თავად გიორგი აფხაზის მესამე ვაჟიშვილი. . გრიგოლ რობაქიძე დაიბადა 1880 წლის 28 ოქტომბერს. იმის დამტკიცებაც აუცილებელი იყო. მწერლის დიდედა იყო. ამის საბუთს გრიგოლ რობაქიძესაც სთხოვენ. «გერმანიაში მოღვაწე (როგორც მწერალი) ქართველი გრიგოლ რობაქიძე დაბადებულია 1884 წლის პირველ ნოემბერს. დაბადებულია 1868. მამის მხრით. როგორც უკვე ვიცით. ამის შესაბამისად. ალექსანდრე აფხაზი. საქართველოს დამოუკიდებლობისათვის თავდადებული მებრძოლი. მამა გ. დამთავრებული ჰქონდა მოსკოვის უნივერსიტეტი და კონსტანტინოვოს (პეტერბურგის ახლოს) საარტილერიო სკოლა. ისინი რუსეთის იმპერიის სამსახურში ჩამდგარან. რომ არიულ წარმომავლობას უდასტურებდნენ. ძმები გიორგი და კოტე აფხაზები იყვნენ დისწულნი ილია ჭავჭავაძისა. მთავარი ის იყო. როგორც ეს საბუთში წერია. პაპამისს გიორგი რობაქიძეს ცოლად ჰყავდა ზ. დაიბადა 1851. ვიდრე გრიგოლ რობაქიძეზე გავაგრძელებდე საუბარს. მამამისი. დაბადებით ნიბერიძე. კარგად ცნობილია მისი ძმა გენერალი კოტე აფხაზი.

როგორც ჩანს. გვთხოვს შუამდგომლობას მისთვის ძალიან რთულ და ძნელ საქმეში. «უნდა შევნიშნოთ. 1934 წლიდან ალექსანდრე აფხაზი რაიხსშრიფტტუმკამმერის წევრი იყო. ახლა კი ისევ ძირითად გეზს დავუბრუნდეთ.. გრიგოლ რობაქიძის წარმომავლობის შესახებ ეჭვები მაინც არ გაფანტულა. 1937 წლის 12 მაისს.წ. რომ გრიგოლ რობაქიძესა და ელენე ფიალკინას სსრკ-ის მოქალაქეობა ჩამორთმეული ჰქონდათ. რომელიც გრიგოლ რობაქიძისა და ელენე ფიალკინას რასობრივ კუთვნილებას უეჭველს გახდის. დიდერიხსის გამომცემლობა იმედოვნებდა. სხვებთან ერთად. რომ ყოველივე თქმულს რაიხსშრიფტტუმკამმერი გაითვალისწინებდა. რომ . გერმანიაში ალექსანდრე აფხაზი კინოსტატისტიკამ გაიტაცა. ამის იმედი კი ორივეს გადაწურული ჰქონდა. რომ იგი წარმოსდგება უძველესი კავკასიური ტომის სვანებისაგან. «დიდად პატივცემულო ბატონო პრეზიდენტო! გრიგოლ რობაქიძე. მაგრამ ისინი არ გამხდარან გერმანიის მოქალაქენი. მას კინოხელოვნება უფრო როგორც მრეწველობა აინტერესებდა. როცა დემოკრატიული საქართველო დამარცხდა.. დიდერიხსის გამომცემლობა კვლავ ცდილობს დაეხმაროს გრიგოლ რობაქიძეს. ამისათვის ისევ სსრკ-ის საკონსულოს დასტური იყო საჭირო. პირველი თხზულება მოითხოვა სახალხო განათლებისა და პროპაგანდის სამინისტრომ და ანტიბოლშევიკურ გამოფენაში ჩართო. რომ გრიგოლ რობაქიძე ცნობილი ავტორია ორი ღრმად ანტიბოლშევიკური წიგნისა – «ჩაკლული სული» და «დემონი და მითოსი». რომ იქ შერეული ქორწინებები არ ხდება. მდგომარეობას ისიც ართულებდა. რითაც განმეორებით ადასტურებს გრიგოლ რობაქიძის არიულ წარმოშობას. როგორც მრეწველობას. სწორედ კინოს. 1925 წელს წიგნიც გამოსცა – «ფილმი ციფრებსა და რიცხვებში». რომლის ანტიბოლშევიკური წიგნები გერმანიაში და მის საზღვრებს იქითაც ფართოდ ცნობილია. მით უფრო. მიუხედავად ამისა. ალექსანდრე აფხაზისა და ქართული კოლონიის მოწმობა საკმარისი არ აღმოჩნდა.დემოკრატიულ საქართველოში (1918-21 წ. ისიც ემიგრაციაში წავიდა. ქართველი მწერალი. . ჩვენ დავიმოწმებთ იმასაც. 1938 წლის 1 აგვისტოს ახალ თხოვნას უგზავნის რაიხსშრიფტტუმკამმერის პრეზიდენტს. იგი გვწერს.) ალექსანდრე აფხაზი ოფიცრად მსახურობდა ქართულ არტილერიაში. გერმანიაში მცხოვრები უცხოელის პასპორტი რომ მიეღოთ. ოთხიოდე დღის შემდეგ. ეძღვნება 1929-35 წლებში გამოქვეყნებული ოთხტომიანი ნაშრომი ალექსანდრე აფხაზისა – «კინომეურნეობის ცნობარი». დიდერიხსის გამომცემლობა რაიხსშრიფტტუმკამმერს წერილს უგზავნის. ამ წიგნების გამო მწერალს ყოველგვარი ურთიერთობა რუსეთთან ჩაკეტილი აქვს». 1938 წლის 28 ივნისს ბერლინ-ვილმერსდორფის პოლიციის 156-ე უბანი რაიხსშრიფტტუმკამმერისაგან ითხოვს ახალ საბუთს. რომელთა არიელობა უდაოა.

უმჯობესია ეს უცხოელი მეთვალყურეობის ქვეშ ჰყავდეთ. სხვის საწოლში თუ არ შეიჭვრიტა. სიფრთხილეს თავი არ სტკივა. მოცემულ ვითარებაში მათ უკან დაბრუნება არ სურთ. აგრეთვე ბერლინში ლესინგის სახელობის უმაღლეს სკოლაში და ჰარნაკის სახლში. ისე უცხოური (ჰოლანდია. შუამდგომლობები იწერება. სანამ საბჭოთა პასპორტს რუსეთის საკონსულო არ გააგრძელებს. სტალინზე დაწერილი სტატიითურთ. ისინი დიდი სულიერი პაექრობაა ბოლშევიზმის ტალღასთან. მისი წიგნი პროპაგანდის სამინისტრომ მოითხოვა ანტიბოლშევიკური წიგნების გამოფენისათვის. ამიტომ დარილი მაინც დაუნიშნა გესტაპომ 1941 წლის ივლისიდან. 1933 წლიდან იგი თვითონ რაიხსშრიფტტუმკამმერის წევრია. მართალია. რომელიც პროპილეა-გამომცემლობის მწერალია. ხელისუფლება ხელისუფლებაა. თავს მშვიდად ვერ იგრძნობს. მას და მის ცოლს საბჭოთა პასპორტი აქვთ. მისი ცოლიც რაიხსშრიფტტუმკამმერის წევრია (_13961). როგორც ქართველს. მაგრამ მაინც სსრკ-დან ჩასული ნაცისტურ გერმანიაში. გრიგოლ რობაქიძემ მისი მეტად ანტიბოლშევიკური თხზულება «ჩაკლული სული» გამოაქვეყნა. რაც მთელ მსოფლიოს მოედო. ჩვენ მზად ვართ გაახლოთ წიგნებიც. ჩვენ გთხოვთ. იგი ლექტორია გერმანული მწერლობის ხელშემწყობი ორგანიზაციისა. . გინდ დიქტატორული იყოს იგი და გინდ დემოკრატიული. როგორც გამარჯვებული «დიქტატურა». თუ ამის სურვილი გექნებათ». ბევრი ლექცია აქვს წაკითხული გერმანიაში. გრიგოლ რობაქიძის ნაწერები არ არის პოლემიკური ვიწრო აზრით. ხელისუფლებას თავის მიზანი აქვს და იმის შესაბამისად იქცევა. შვეიცარია და სხვა ქვეყნები) წარმომავლობის ბევრ დიდ თხზულებაში ამან თავისი გამოხატულება ჰპოვა. განსაკუთრებული ყურადღებით მოეკიდოთ ამ საქმეს და დაეხმაროთ გრიგოლ რობაქიძესა და მის ცოლს. განსაკუთრებით მას მერე. სხვის სულში თუ არ ჩაიხედა. მისი და მისი ოჯახის დამცველი უცხოელის პასპორტის მიღებაში. გრიგოლ რობაქიძე ანტიბოლშევიკურად განწყობილი კაცია. მისი საქმიანობიდან არაფერი გამოეპაროთ. მათ ნაკლებ ყურადღებას აქცევს. ბოლშევიზმში იგი ხედავს ხალხთა ცხოვრების საფუძვლებისა და მიწის სიწმინდის დემონურ გახრწნას. გრიგოლ რობაქიძის ჩვენს გამომცემლობაში გამოქვეყნებულ წიგნების პროსპექტი თან ახლავს წერილს. მაგრამ ხელისუფლება. გამარჯვებული «დემოკრატია» ისევე დასდევს ჩუმჩუმად თავის მოქალაქეებს და თვალს არ აცილებს. ამ გაგებით იგი ნაციონალ-სოციალისტური მსოფლმხედველობის ნიადაგზე იმყოფება. რაც 1933 წელს. ვერ მოისვენებს.უცხოელის პასპორტის მისაღებად ნებართვის მიცემა ახლა ძალიან გაძნელებულია. როგორც გერმანული. 1935 წლის აგვისტოს რვეულში «ნაციონალსოციალისტიშე მონატსჰეფტემ» გრიგოლ რობაქიძეს დიდი სტატია უძღვნა. გერმანიის დამარცხებისა და ნაცისტური რეჟიმის დამხობის შემდეგ კი დემოკრატებმა დაუწყეს თვალთვალი – «ადოლფ ჰიტლერი» და «მუსოლინი» რატომ დაწერაო. ყველა დროში და ყველა ქვეყანაში.

დაწერა ლექსები – «ჟანა დ’არკ». უსმენდნენ მუსიკას. კამათი. პაექრობა. «ქალღმერთის ძახილი». ბრწყინავი პარიკი მალავდა მის ასაკს. ვეწეოდით სიგარეტს და ვკამათობდით დაუსრულებლად. «ჰიმნი ორფეოსს». მის რომანებში – «მეგი». «ჩაკლულმა სულმა» იგი ერთი დარტყმით გახადა სახელგანთქმული. «გველის პერანგი». თავის თხზულებანიც წაუკითხავს. რეგულარულად ეწყობოდა ლეოპოლდ ციგლერის საღამოები. «დემონი და მითოსი». იყო სჯა-ბაასი. «ჰუნგერჰჲუგელში» გატარებულ წლებს «ოქროს ოცი წელიწადი» უწოდა ამ სალონის ერთერთმა წევრმა ლოტე შჲუნემან-კილიანმა. კეტე იუნგი იხსენებს: ბრუნო და ლიზო ორ ოთახში ცხოვრობდნენ. ბრუნოს ოთახი გრძელზე გრძელი იყო.1 ლოტე შჲუნემან-კილიანი გვიყვება: სალონის უძველეს და მუდმივ წევრებს ეკუთვნოდა ქართველი გრიგოლ რობაქიძეც. «მომაკვდავი არწივი». რაც დღესაც ცოცხალია ჩვენში. გერმანულ ლიტერატურულ სალონებშიც საქმიანობდა. ბევრი საგაზეთო წერილი. პირველ სართულზე. ლიტერატურული სალონი «ჰუნგერჰჲუგელი» ბრუნო გოეტცის თაოსნობით შექმნილი მწერალთა წრე იყო. ლექციაც მრავლად წაუკითხავს და რადიოთიც ხშირად გამოსულა. «მუსოლინი». 1931-45 წლებში გამოაქვეყნა მან გერმანულად «მეგი». განსაკუთრებით «ჰუნგერჰჲუგელში». როგორც მემუარისტები წერენ ბრუნო გოეტცი იყო «ჰუნგერჰჲუგელის» სული და გული. გვიან ღამემდე ვრჩებოდით. იგი გაექცა კომუნიზმს და გერმანიაში იპოვნა მეორე სამშობლო. «გრაალის მცველნი». ბალიშებზე. მაგრამ საოცარი მყუდროებით სავსე. ლეიბებზე. ცეკვავდნენ. საღამოობით ვისხედით ამ ოთახში ფეხმორთმით იატაკზე. მაშინ ახალგაზრდები. სხვების მოუსმენია. განსაკუთრებით ძვირფასი იყო ის. «ქალღმერთის ძახილი» – ცოცხლობს ჯადოსნური ქართული ლანდშაფტი და კულტურა. უამრავი ხალხი იყრიდა აქ თავს. «ჩაკლული სული». გრიგოლ რობაქიძის პოეტური ლექციები. მოტორი და მენტორი. გრიგოლ რობაქიძეც ბევრჯერ ყოფილა ამ სალონში. ცოლ-ქმარი გოეტცები – ბრუნო და ლიზი – გვაძლევდა იმას.შემოქმედებითი კუთხით მეტად ნაყოფიერი იყო გრიგოლ რობაქიძის ცხოვრება გერმანიაში. იგი მაგიურ ძალას ფლობდა. მას ხშირად ვხედავ მეგობრების ლეოპოლდ ციგლერის და ბრუნო გოეტცის წრეში. მარტო საკუთარ თხზულებებს არ გვაცნობდა იგი. ან სულ არ ვიცნობდით მათ ან ზერელედ თუ გაგვეგონა რამე. ახალ თხზულებათა კითხვა. თუთუნის ბოლით გაჟღენთილი და ჩაბნელებული. მარჯვენა ხელში ეჭირა ქარვის კრიალოსანი და შეუჩერებლად მარცვლავდა. ვწრუპავდით ჩაის. მისი სპილოსძვლისფერი სახე. რომ სხვა სახელოვან მწერლებთან გვაახლოებდა. ჩვენ ხშირად ერთად ვბრუნდებოდით სალონიდან. ვერ დაივიწყებთ მის ცეცხლოვან თვალებს. «ადოლფ ჰიტლერი». ავდიოდით ლუციენგასეს კიბეებით და ობ- . ბრუნოს კითხვას ვუსმენდით. კუპრივით შავი. დავა-კამათშიც ენერგიულად ჩაბმულა. «მწყემსთა ღმერთი». ჩვენ. რომელთაც მწერლის შემოქმედებაში არსებითი ადგილი უჭირავთ.

მდივნად – რაფიელ ივანიცკი-ინგილო. კომიტეტის თავმჯდომარედ სპირიდონ კედია აურჩევიათ. ამხნევებდა. ქართველებს რა როლი ეკისრებოდათ? ყველას სწამდა. შაბათი. ალალბედზე მათ ვერ მიატოვებდი. «შენ. გაზეთებიდან შეიტყობდი. რეჟისორი ა. მეც გამანადგურებდნენ. თავისი სიძულვილი წითელი მჩაგვრელების მიმართ მან უკვე 1931 წელს გამოხატა რომანში «ჩაკლული სული».სერბრუნენთან ვემშვიდობებოდით ერთმანეთს. პოეტი ტ. . ფრაიბურგი?ბრაისგაუ. ბადენი ვენასთან. ამისათვის ემზადებოდნენ. მისი ნათქვამი hell (ნათელი) ჟღერდა. ირაკლი ბაგრატიონ-მუხრანბატონი. გამოთხოვებისას მეუბნებოდა – ნათლად იფიქრეთ ჩემზე («Denken Sie hell an mich»). 27 თებერვალი. ემიგრანტთა ერთი ჯგუფი სასტუმრო «ადლონში» შეკრებილა. მისი წევრები ყოფილან შალვა ამირეჯიბი. საქართველოს გადარჩენისათვის მზრუნველი კომიტეტი ჩამოუყალიბებიათ. – წერდა გრიგოლ რობაქიძე აღშფოთებული 1938 წელს ბერლინიდან ბრუნო გოეტცს. გრიგოლ რობაქიძეც დადიოდა თურმე ქართველ ტყვეებთან. მომავლის იმედს უნერგავდა. ტყვედჩავარდნილი უამრავი ქართველი ზრუნვას ითხოვდა. ზურაბ ავალიშვილი. 3 მარტი. ლეო კერესელიძე.ახმეტელი (ჩემი «ლამარას» სცენაზე განმხორციელებელი) – ყველა ჩემი მეგობარი. ჩემი ლექციებისათვის დამტკიცებულია შემდეგი ადგილები და საღამოები: დჲურენი?რაინლანდი. გრიგოლ რობაქიძე. ოთხშაბათი. შალვა მაღლაკელიძე. მანფრედ ბოში აჯამებდა: თავისი ქართული სამშობლოს გასაბჭოებამ გრიგოლ რობაქიძე მგზნებარე ანტიბოლშევიკად აქცია. გენერალი გიორგი კვინიტაძე. შაბათი. «ადლონის» ჯგუფიც იზიარებდა იმხანად გავრცელებულ საერთო აზრს: გერმანია-სსრკ-ის ომის წლებში ქართველ ემიგრანტებს გულხელდაკრეფილი ჯდომის უფლება არ ჰქონდათ. 1943 წლის 22 თებერვალს ბრუნო გოეტცისადმი მიწერილი ბარათი გვაუწყებს: «ჩემო ძვირფასო ბრუნო! OKW-ს (Oberkomando der Wehrmacht – ვერმახტის უმაღლესი მთავარსარდლობა – ა.ბ. 6 მარტი». ეხმარებოდა. – რომ საქართველოში უკეთესი შემოქმედი ადამიანები სიკვდილით დასაჯეს – პროფესორი ელიავა. ლადო ახმეტელი. როგორც herll (დიდებული). რომელნიც ლეგიონერებად ითვლებიან. სამხედრო ტყვეებს. კიტა ჩხენკელი. ალბათ.) მიერ მიპატიჟებული ვარ ვესტუმრო ჩემს თანამემამულეებს. რომ საქართველოს ბედის გადაწყვეტაში მათი მონაწილეობა აუცილებელი იყო.ტაბიძე (ავალა!). მიხეილ წერეთელი. უფრო რთული ამოცანაც იდგა: თუ გერმანელები კავკასიას დაიკავებდნენ. დავით ვაჩნაძე. ალექსანდრე ასათიანი. რომანისტი ჯავახიშვილი. როცა გერმანია-სსრკ-ის ომი დაიწყო. მოეღება ბოლო ამ სატანოკრატიას?» სატანოკრატიის დამხობის იმედი გერმანიაში მცხოვრებ ქართველ ემიგრანტებს მაშინ გაუჩნდათ.

გამოცემული 1939 წელს. უფრო მეტად არსის ხატი. ჩემი პიროვნების შესახებ. თვითონ ჰაინრიხ ჰიმლერისათვის. პატივი მიაგო ჩემს ნარკვევს «ფოლკიშერბეობახტერში» გამოქვეყნებული ჩემდამი მომართული წერილით. არც გრიგოლ რობაქიძე ყოფილა გამონაკლისი. ომის დროს ყველას უჭირს. ჩემი მწერლობის მამოძრავებელი ძალა. მხოლოდ იმ განსხვავებით. გერმანულ არსთან ახლოა. ზოგი რამ ბოლშევიკებისაგან დათრგუნულ მასების ქცევაში. როგორც წიგნი ფიურერზე. ისეთი გასაჭირი დასდგომია. რომელიც წიგნს საფუძვლად უდევს. რომელსაც თან ვურთავ აქ პროსპექტის სახით. «პატივცემულო რაიხსფიურერო და რაიხსმინისტრო! არ ვიცი. ეს კავშირი შემდეგი ნაწერებით გამტკიცდა: 1. თავის დროზე. რომ იძულებული გამხდარა 1944 წლის 20 ოქტომბერს თხოვნით მიემართა. რომ აქ წარმოდგენილი პირი ატლანტურხმელთაშუაზღვისპირა სივრცეშია განხილული. ასე მგონია. საბჭოებმა ამ წიგნის გამო ხალხის მტერი დამარქვეს. ერთი მათგანი უკვე 1928 წელს. რაიხსშრიფტტუმკამმერის პრეზიდენტმა ჰანს იოსტმა.) აქ ლიტერატურულად პირველად მოხდა ცდა ბოლშევიკური კლიმატის გამოაშკარავებისა. ბოლო გამოცემამ მიაღწია 79-112 ათასს. ასე დავუნათესავდი სულიერად გერმანიას და მის მიწაზე მე დროებითი არა ვარ. რაც ევროპელებს მოულოდნელი და გამოუცნობი ეჩვენებათ. ახალი ხელნაწერი უკვე მზადაა. საბჭოთა კავშირიდან გერმანიაში და უკან აღარ დავბრუნებულვარ. ომის დროს. რეკომენდირებულ წიგნთა შორის და თანაც როგორც ერთადერთი ნაშრომი ფიურერზე. მით უმეტეს. რომელსაც სხვადასხვა დროს შინდაბრუნება ფესვებისაკენ ეწოდა. იმ შემეცნებით აიხსნება. ეს წიგნი მსგავსი ხასიათისაა. რომელმაც ღვთიური ადამიანში თითქმის მოლეკულურ დონეზე გახრწნა. ნორდულ-გერმანულ სივრცეში დანახული. დაწერილი 1938 წელს. «მუსოლინი». «ჩაკლული სული» (გამოიცა 1933 წ. არა ჩვეულებრივი ბიოგრაფიული პორტრეტი. გერმანულ ენაზე ჩემი ცხრა წიგნი გამოიცა. ეს ნარკვევი ნაციონალურსოციალისტურ ბიბლიოგრაფიაში არის შეტანილი. უცხოელი პოეტის მიერ დანახული». 3. 1931 წლის დასაწყისში ჩამოვედი. მას შემდგომ რაიხში ვცხოვრობ და ვაგრძელებ ჩემს მწერლურ და გონებრივ საქმიანობას. ვფიქრობ ჩემს წიგნში ვიწინასწარმეტყველე და ამოვხსენი. შემზარავი საჩვენებელი პროცესები. ამიტომ ჩემს თხოვნას ცოტა რამ უნდა წავუმძღვარო. .დრო მიდიოდა. ემიგრანტს. «ადოლფ ჰიტლერი. ეს საბოლოო სიმახინჯე იმ დაშლისა. ემიგრანტთა მდგომარეობაც უფრო დუხჭირი ხდებოდა. ცნობილია თუ არა თქვენთვის ჩემი სახელი. გერმანიის გამარჯვების იმედი თანდათან ქრებოდა. ეს ნარკვევი მოხსენიებულია ვერმახტის ჟურნალ «ზოლდატენბრიფეში». მე ვარ წევრი რაიხსშრიფტტუმკამმერისა და ასევე ევროპის მწერალთა გაერთიანებისა. 2. ჩემს ოჯახთან ერთად. არც მეტი და არც ნაკლები. წიგნს დიდი გამოხმაურება ჰქონდა.

კარლ როთე. ასევე კარგად იყო ჩემდამი განწყობილი ლანდრატი დრ. ერკმანი (სახალხო განათლებისა და პროპაგანდის სამინისტრო. რომელიც მე. რომელიც ასევე რაიხსშრიფტტუმკამმერის წევრია. ან ჩემი ბერლინური ბინა არ იყოს ამასობაში დაკავებული. პროფ. იმ რწმენით. მოგმართავთ თხოვნით. დრო და დრო.ეს ნაწერები კარგად გვიჩვენებენ. სასაზღვრო ზონაში მჭირდება. მე აქ სამუშაოდ ჩამოვდიოდი. ჩემს შემთხვევას. საბჭოებისა და დასავლეთის ქვეყნების წინააღმდეგ საბრძოლველად და რომელთაც სჭირდებათ ჩემი სიტყვა მათ ყოველკვირეულ გაზეთში საბრძოლო სულის გასამტკიცებლად მათთვის სრულიად უცხო ქვეყნებში. მაგრამ. როგორც საზღვარგარეთელს უცხოელის პასპორტით. – როგორც ბევრი სხვა გამოჩენილი პირი რაიხიდან. . რომელნიც მოხალისეებად ჩაეწერნენ რაიხის მხარეზე. როგორც გამონაკლისს მიუდგებით. რომ მე და ჩემს ცოლს ელენას. მართალია. ჩემ ოჯახთან ერთად. ამჟამად ბრძოლის ველზეა. ჩემი ცოლის დისწულს. ვენაში სწავლობს. დრო და დრო. დაგვერთოს ნება და მოგვეცეს ბინადრობის უფლება. დრ. მაშინ არ შეგაწუხებდით თქვენთვის ამ პატარა საქმით ამ ძნელბედობის ჟამს. კარლ ჰაინრიხ ჰედერიხი – საგამოცდო კომისია ნაციონალურ-სოციალისტური მწერლობის დასაცავად. ახლა კი ჩემი თხოვნა: გასულ შემოდგომაზე სათადარიგო საცხოვრებელ ადგილად ავირჩიე იუბერლინგენი. ძვირფასო რაიხსფიურერო და რაიხსმინისტრო. ამჟამად ვმუშაობ ქართული საკავშირო შტაბის დავალებით ქართული რაზმებისათვის. შპრენგის დახმარებით შევძელი. ბოლო ასეთი თანხმობა ნოემბრის ბოლოს თავდება. როგორც მინდოდა ან სულ მცირედი იმედი მაინც რომ მქონდეს მსგავსის ნახვისა ისეთ ადგილას. სადაც სასაზღვრო წესები არ მოქმედებენ. მიგრძელებდა. ათასობით და ათიათასობით სამხედრო ტყვე. მაგალითად. მაიერი. მწერლობის განყოფილება). ვენაში. ბოდენზეეს პირად. ალექსანდერ ლანგსდორფი. რომ თქვენ. გთხოვთ მიიღოთ წინასწარ ჩემი თხოვნის სწრაფი შესრულებისათვის ჩემი უღრმესი მადლობა». რაიხის გიგანტური ბრძოლის შუაგულში ვდგავარ. რადგანაც. – ჩემი ძირითადი გამომცემლობა. აქაური ბიურგერმაისტერის დრ. ევროპის მწერალთა გაერთიანების გენერალური მდივანი. ყველა საჭირო საბუთი დევს იუბერლინგენში ლანდრატთან. რომ მე. ესენი ჩემი თანამემამულეები არიან. რომელიც. დრო და დრო. მე რომ სხვა სათადარიგო საცხოვრებელი ადგილი მეპოვნა. ფეხის მოკიდება. ომის დროს. ამ თხოვნას საჭიროების შემთხვევაში მხარს დაუჭერენ – ოიგენ დიდერიხსის გამომცემლობა იენაში. ასევე ჩვენს შვილობილს ელენა პოგორელოვას. ჩვენთან იმყოფება. დაბადებით ფიალკინას. შემდეგ ობერრეგირუნგსრატი დრ. და რასაც ის. როგორც გონით შემოქმედი. მან მომცა ბინადრობის ნებართვა. რომელსაც თქვენს მხრივ საჭირო თანხმობა ჩემი ბინადრობის ნებართვაზე უნდა გამოეგზავნოს.

წ. რასაც გჲობელსი საერთოდ იდეოლოგიაში. რომელიც ჰიტლერს ეძღვნებოდა. მომავალში ამასაც შევიტყობთ. არ არის საჭირო გითხრათ. უამრავი პრემიითა და ორდენით იყო დაჯილდოებული. იგი 1944 წლის 23 ოქტომბერს წერილს უგზავნის ჰანს იოსტს. აქ საუბარია მისი ბინადრობის უფლების გახანგრძლივების შესახებ. აქედან გამომდინარე. ნაციზმის პერიოდში. სანამ ექსპრესიონიზმის მიმდევარი იყო. ახალგაზრდობაში. 1929 წელს იგი პრეზიდენტი გახდა ორგანიზაციისა – «საბრძოლო კავშირი გერმანული კულტურისათვის» («Kampfbund für deutsche Kultur»). რამდენად მნიშვნელოვანი შენაძენია გერმანიის სულიერი ცხოვრებისათვის ქართველი მწერალი. იგი გამოცემულია 1922 წელს. მერე მიმართულება შეიცვალა. ინებებთ ამ თხოვნას. ჰანს იოსტს ერთი კურიოზი შეემთხვა. «მიტლოიფერად» მონათლეს და 500 მარკით დააჯარიმეს («მიტლოიფერი» იგია. ჰანს იოსტი (1891-1978 წ. გუშინ მომიტანა აქვე თანდართული პირი მისი თხოვნისა სს-ის რაიხსფიურერის ჰიმლერისადმი. «სიყვარულით აღსავსე პატივისცემით და უცვლელი ერთგულებით». კიდევ უფრო აქტიური მოღვაწე იყო.) იყო პროზაიკოსი და დრამატურგი. რომელიც ძვირად დაუჯდა.წ. ბრეხტს მეგობრობდა. 1933 წელს გამოაქვეყნა ნაციონალსოციალისტური დრამა «შლაგეტერ». რაც იგი ცხოვრობს იუბერლინგენში და. თავის დროზე «ფოლკიშე ბეობახტერში» მშვენიერი წერილი გამოაქვეყნეთ რობაქიძის ნარკვევზე ადოლფ ჰიტლერის შესახებ. ფართოდ ცნობილია მისი 1930 წელს დაწერილი რომანი «კჲოპენიკელი კაპიტანი». ვინც უშუალოდ არ მონაწილეობდა ნა- . რომ ნაციონალ-სოციალისტური ცხოვრების მოდელის შემუშავებაში გარკვეული წვლილი შეიტანა ვილჰელმ შეფერის ნაშრომმა – «გერმანული სულის ცამეტი წიგნი» („Die drezehn Bücher der deutsche Seele“). როგორც სასაზღვრო ზონაში მცხოვრები უცხოელისათვის.ალბათ. 1933 წელს გერმანული მწერლობის აკადემიის პრეზიდენტად აირჩიეს. 1935-45 წლებში კი იყო რაიხსშრიფტტუმკამმერის პრეზიდენტი. მწერლობაში იგი დაახლოებით იმავე როლს ასრულებდა. საკუთარი პასუხისმგებლობით. რომ ვილჰელმ შეფერი (1868-1952 წ. რომლის გაგრძელებაც რობაქიძისადმი კარგად განწყობილ დოქტორ მაიერს მისთვის. სხვებსაც გაუწევიათ მისთვის შუამდგომლობა. მიუხედავად მისი ქმედებისა და თანამდებობისა. ვინც.). ჯერჯერობით არ ვიცით. მარტო გრიგოლ რობაქიძის განაცხადება არ კმაროდა. ახლა კი ქართველ მკითხველს მინდა ვუთხრა. ჩემი მეზობელია. «ძვირფასო ჰანს იოსტ! თქვენთვის. რა შედეგი მოჰყვა ამ თხოვნებს. რომელსაც უახლოეს დღეებში. როგორც ხედავთ. სს-ის რაიხსფიურერ ჰიმლერს ერთი სანდო პირი პირდაპირ გადასცემს. გერმანია რომ დამარცხდა. რომელიც სავსეა გერმანული მესიანისტური იდეით. იგი არ ჩაუთვლიათ ნაცისტ დამნაშავედ. თქვენი წონიანი სიტყვით მხარი დაუჭიროთ! ამისათვის დიდად მადლობელი დაგრჩებოდით». მეტი აღარ შეუძლია. კერძოდ ვილჰელმ შეფერს. გერმანული ლიტერატურის ისტორიკოსები ამბობენ. ალბათ. ერთი წელია.

შეაჩერებდა და დააბრკოლებდა. გრიგოლ რობაქიძე. გააფთრებული ბრძოლა მიმდინარეობს. სტალინისა და კომუნისტური პოლიტიკური სისტემის კრიტიკას «ჩაკლულ სულში»? მაგრამ თავისდაღწევა როგორ უნდა მოახერხო? ამ სიკვდილის დღესასწაულში. თანამგზავრობდა). დააკმაყოფილებდნენ თუ არა გრიგოლ რობაქიძის თხოვნას. ამ კაცის ვინაობის გამხელა ომის დამთავრების შემდეგაც სახიფათოა უფრო მეტად იმ უცნობისათვის.ცისტურ საქმიანობაში. ბერლინი ცეცხლში იწვის. რომელმაც იგი და მისი ოჯახი აშკარა სიკვდილს გადაარჩინა 1945 წლის აპრილში. ყოველი კუთხე-კუნჭულისათვის. ვინც პატივს სცემდა მთელ ქართულ მწერლობას და პირადად გრიგოლ რობაქიძეს. საბჭოთა არმია არ ზოგავს არც თავისთავს. ვიდრე გრიგოლ რობაქიძისათვის.. მას უეჭველი დაპატიმრება და დახვრეტა ელის. მაგრამ არსად არ ამბობს მის სახელსა და გვარს. 1945 წლის 22 აპრილს. კაცს. მოხუცები. დიდი ომი ევროპაში დასასრულს უახლოვდება. გრიგოლ რობაქიძე უამრავ წერილში ახსენებს ვიღაც ქართველს. ეს იოსტმა უსამართლობად ჩათვალა. სამნახევარი წლით შრომა-გასწორების ბანაკში გაგზავნეს. არც მტერს. ტყვია-ყუმბარა სეტყვასავით ცვივა. რომელიც მისდამი გამოჩენილ ყოველ პაწია გულისხმიერებას უდიდესი მადლიერებით პასუხობდა. იხოცებიან ბავშვები. ჩანს. რომ მშვიდობიანად გაივლიდა სასაზღვრო ზოლს იმ დროს. იოსტი მთავარ დამნაშავედ ცნო. უმოწყალო და შურისმგებელი. ვინც დარწმუნებული იყო. . ვის შეეძლო განეხორციელებინა ეს გაბედული გაქცევა? ცხადია. არ არის მტერ-მოყვრის გარჩევა და ხიფათი ყველა კუნჭულშია ჩასაფრებული. ქალები. მალავს მისი გადამრჩენელის ვინაობას. დაუნდობელი. დაუზოგავი. თავგამეტებული ბრძოლაა ყოველი ქუჩისათვის. ნახევარი ქონება ჩამოართვეს. გრიგოლ რობაქიძის გერმანიაში დარჩენა არაფრით არ შეიძლება. მაგრამ უთანაგრძნობდა. ვინ აპატიებს სსრკ-დან გაქცევას? ვინ შეარჩენს «ადოლფ ჰიტლერისა» და «მუსოლინის» დაწერას. რომ ვერავინ გადაეღობებოდა წინ. დასავლეთიდან მომავალ მოკავშირეთა არმიებს საბჭოთა ჯარმა უნდა მოასწროს ბერლინის აღება. ყოველი სახლისათვის. არც ვილჰელმ შეფერისა და ჰანს იოსტის შუამდგომლობას. გესტაპო. შეუბრალებელი. ვინ იყო ეს კაცი? არ ვიცით. რომელსაც ენდობოდა ნაცისტური ხელისუფლება. მნიშვნელობა უკვე აღარ ჰქონდა არც იმას. ქვა ქვაზე დუღს. ასეთია კრემლის ნება. წინ გადადგმული ნაბიჯი უთვალავ მსხვერპლს ითხოვს. სასამართლოში იჩივლა მტყუან-მართლის გასარჩევად. როცა ძაღლი პატრონს ვერ სცნობს. იუბერლინგენში.. და ტრიალებს მარსის მახვილი. მესამე რაიხის დედაქალაქი ალყაშია. რატომ? არც ეს ვიცით. ათი წლით აუკრძალეს წიგნების ბეჭდვა-გამოცემა. ყოველი ოთახისათვის. სასამართლომ განიხილა მისი საჩივარი და . ვერმახტი. ამ კაცმა ომის ჯოჯოხეთიდან გაიყვანა სამი ადამიანი – გრიგოლ რობაქიძე. ელენე ფიალკინა და ელენე პოგორელოვა. ვისაც სჯეროდა. სისხლი ნაკადულებად მიედინება. გრიგოლ რობაქიძის ოჯახში მივიდა ვიღაც ქართველი.

მუსოლინი ისევე იყო იტალიის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. ჟენევაში გრიგოლი და ელენე შემოქმედ ლტოლვილთა სახლში – GeneveFrontenez-ში ცხოვრობდნენ. 1000 ფრანკი მიუციათ ხელფასად. მოულოდნელად ახალი უბედურება დაატყდა თავს გრიგოლ რობაქიძეს. მათ შორის სერიოზული სხვაობაა. დაიწყო 70 წლის გრიგოლ რობაქიძის მარტოხელა ცხოვრება. აფრიკასა თუ ამერიკაში სოციალიზმით ისევე იყვნენ დაინტერესებულნი. სოციალიზმი ყველაზე გავრცელებული და პოპულარული სოციალ-პოლიტიკური მოძღვრება გახდა. ცხოვრება თითქოს თანდათან ეწყობოდა და კალაპოტში დგებოდა. ალია კი ლუცერნში წაიყვანეს. შემდეგ ერთი თვე მონტროიში იმყოფებოდნენ შემკრებ პუნქტში. როგორც ევროპაში. ცდუნება იმის მერე. ხასიათით და თვისებით განსხვავებულნი. მაგრამ 1948 წლის დასაწყისში ეს სახლი გაუუქმებინათ. გრიგოლ რობაქიძემ. იტალიური ფაშიზმი და გერმანული ნაციზმი. ორი წელიწადი. კმაყოფილია ამ სახლში ყოფნით გრიგოლ რობაქიძე. საქართველოში დაბრუნება გადაუწყვეტია. სოციალ-დემოკრატი მუსოლინი ქართველ სოციალ-დემოკრატ ნოე ჟორდანიასაც კი დახმარებია ერთხელ. ინდოეთსა თუ ჩინეთში. ელენე ფიალკინამ. მაგრამ მაინც შვილები. რაც მარქსმა და ენგელსმა «კომუნისტური პარტიის მანიფესტი» გამოაქვეყნეს 1848 წელს. – წერს იგი. მერე ჟენევის უნივერსიტეტშიც უფასოდ სწავლობდა. მე-20 ასწლეულის პირველ ნახევარში სოციალიზმის თეორიამ სამი ურჩხული დაბადა – რუსული ბოლშევიზმი.1945 წლის 23 აპრილს. ვერცერთი რელიგია ვერ შეედრებოდა მას გავრცელებულობითა და პოპულარობით. საზღვრები უკვე ჩაიკეტა. არალეგალურად შვეიცარიის საზღვარი გადალახეს და სამშვიდობოს გავიდნენ. მაგრამ სამივე სოციალიზმის შვილებია. 1950 წლის 21 თებერვალს ელენე ფიალკინას დამბლა დაეცა. ლუსტენაუსთან. როგორც ლენინი და სტალინი იყვნენ რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრები. 31 ივლისს გრიგოლი და ელენე ჟენევაში გაამგზავრეს. ალია მონტროიში დატოვეს. ელენე პოგორელოვამ და უცნობმა ქართველმა. ეს ძნელი საქმე იყო. გადასახადების დაუქვითავად. ისიც შეუტყვია: ყველა გემზე . როცა პირველი მსოფლიო ომი დაიწყო. ალია პოგორელოვა შვეიცარიაში ჩასვლისთანავე უფასო პანსიონში მიიღეს. თუ მანამდე იგი ერთერთი რიგითი მოძღვრება იყო. სამი კვირა ბჲულერში საკარანტინო ბანაკში გაატარეს. მართალია. გასული საუკუნის 50-იანი წლებიდან მთელ მსოფლიოს მოედო. 11 ივნისს გრიგოლ რობაქიძე და ელენე ფიალკინა ბაზელში გააგზავნეს ლტოლვილთა ბანაკში. რომ ვენეციიდან გემი გადის სტამბოლისაკენ. ამასობაში ელენე ფიალკინა სამუშაოდ მიუღიათ გაეროს ჟენევის განყოფილებაში. როგორც იქო. ნოეს გაუგია. ნოე ჟორდანიას არ უნდოდა ჩარჩენილიყო საფრანგეთში. ეს უკვე აღარ აშინებდათ. არსად ისე ნაყოფიერად არ მიმუშავია. არც ტრანსპორტის შოვნა იყო იოლი.

მეორე დღესვე ქართველი სოციალ-დემოკრატი ვენეციაში იყო. დიდი დრო დასჭირდება იმას. იმედი ჰქონია: ანტანტა უთუოდ დაამარცხებსო გერმანიას. რუსულმა ბოლშევიზმმა კი პირწმინდად მოსპო რელიგია. როცა ვერავინ უნახავს. ეკლესია-ტაძრები არ დაუნგრევია. იქ გაზეთის რედაქტორი მუსოლინი დახვედრია. 1990წ. რომ ფაშიზმის ხსენება დღესაც შიშის კანკალს გგვრის. გონება რომ მართლა განთავისუფლდეს. მუსოლინი მაშინვე დახმარებია ნოე ჟორდანიას. ჰიტლერი ნაციონალური სოციალიზმის მომხრე იყო და მისი გამარჯვებისათვის იბრძოდა. ნოეს გახარებია ბენიტოს ფრანკოფილობა. ამიტომ არის.წ. სისტემა შეიძლება გაქრეს. მართალია. თუ ლენინი და სტალინი ინტერნაციონალურ სოციალიზმს ქადაგებდნენ და მისი გავრცელება ეწადათ მთელ მსოფლიოში. როცა მთელი ერების აყრა-გადასახლება მიმდინარეობდა?1. გონების განთავისუფლებას არ ნიშნავს. მშრომელი. გემზე იჯდა და თურქეთისაკენ მიემგზავრებოდა (ნ. დაუჯერებელიო – იმეორებდა თურმე. მაგრამ ჩვენი აზროვნება ჯერ კიდევ კომუნისტური თარგების ტყვეა. არც ფაშიზმს იტალიაში. ამოწყვიტა სამღვდელოება. სოციალიზმი სამი ურჩხულიდან ყველაზე სასტიკი. «კულაკური» გლეხობაც. ბოლშევიზმს კი . სამღვდელოება არ ამოუხოცავს. მაშინ მუსოლინი დიდი ფრანკოფილი ყოფილა. როგორც კომუნისტებმა ჩაგვიჭედეს თავში. გამრჯე გლეხები არ მოუნათლავს კულაკებად და არ ამოუძირკვავს ძირფესვიანად. ბურჟუაზიაც და ე. როდესაც ნოე ჟორდანიას ეჭვი გამოუთქვამს – ამ ომში რუსეთი ვერ გაიმარჯვებსო. ჯერ კიდევ ისე ვაზროვნებთ. გვ. მეტად თავაზიანად მიუღია მუსოლინის ნოე ჟორდანია. რასაც მილიონობით ადამიანი ემსხვერპლა.66-68). ნაციზმის დროს გერმანიაში ანტისემიტიზმი მძვინვარებდა. დაუნდობელი და სისხლიანი რუსული ბოლშევიზმი იყო. არც იტალიურ ფაშიზმს რელიგია არ გაუუქმებია. მაინც წასულა ნოე ჟორდანია იტალიაში იმედით – იტალიელი სოციალისტები დამეხმარებიანო. მილანოში იტალიელი სოციალ-დემოკრატების გაზეთის «ავანტის» რედაქციაში მისულა. მუსოლინის ეს მეტად გაჰკვირვებია: ასოცი მილიონი რუსი გერმანიას ვერ დაამარცხებს? ეს დაუჯერებელია.. ამისათვის თაობების შეცვლაა საჭირო. არც ნაციზმს გერმანიაში არ გაუნადგურებია საკუთარი არისტოკრატია და ბურჟუაზია.ორი თვის მანძილზე ყველა ადგილი დაკავებულიაო. მას ვერც გერმანული ნაციზმი შეედრება და ვერც იტალიური ფაშიზმი. ბოლშევიზმმა კი სსრკ-ში მოსპო არისტოკრატიაც. რომ ჩვენი გონება ბოლშევიზმისაგან განთავისუფლდეს და ლაღად ამოისუნთქოს. რომელიც ამ სამიდან ყველაზე სუსტი იყო. სოციალ-პოლიტიკურ-ეკონომიური სისტემის დანგრევა. არც გერმანულ ნაციზმს. დაანგრია ეკლესიატაძრები. კლასობრივი ბრძოლის სახელით. მაგრამ გონება მაინც ძველებურად ინერციით მუშაობდეს. მაგრამ ვინ დათვალა რამდენი ებრაელი გაწყდა ბოლშევიკურ-კომუნისტურ საკონცენტრაციო ბანაკებში? ანდა სხვა ნაციონალობის ადამიანები. სარეკომენდაციო წერილი მიუცია. თვითონაც დიდი ფრანკოფილი იყო.ჟორდანია – «ჩემი წარსული».

უნდოდათ ნათლად გარკვეულიყვნენ.ლმობიერად ვეპყრობით. არა ერთხელ და ორჯერ შეასხა ხოტბა. სამწუხაროდ და სავალალოდ. ნაციზმი და ფაშიზმი წარმართავდა. რა მოხდა და რატომ. მისგან კაცობრიობის ცხოვრების განახლებას ელოდნენ. . რაც ყველა ყოფილ საბჭოთა რესპუბლიკაში სუფევს. რომ მე-20 საუკუნის პირველ ნახევარში კაცობრიობის ისტორიას ბოლშევიზმი. უბრალოდ. ასე იყო. შეშლილად გამოაცხადეს და დიდი ხნით ჰყავდათ საგიჟეთში დამწყვდეული. რაგინდ დიდი უბედურებაც უნდა ყოფილიყო ეს მსოფლიოსათვის. ეს ჩვეულებრივი მოვლენაა. თუმცა სსრკ-ში მოგზაურობის შემდეგ ანდრე ჟიდს გონება გაუნათდა. საგანგებოდ სწავლობდა ქართულს. უფრო მეტიც: მისტირიან და იმაზე ოცნებობენ. სწორედ ეს იძულებითი და აუცილებელი უკანდაბრუნებაა იმ სიდუხჭირე-სიღარიბის. დროთა განმავლობაში ყველაფერი შეფასდება და გადაფასდება. მანაც დაიმსახურა თანამემამულეთა რისხვა. ახლა ეს ხალხები იძულებულნი არიან უკან დაუბრუნდნენ (რაც პირველად ხდება მსოფლიოს ისტორიაში) კაცობრიობის განვითარების ძირითად გზას. კაცობრიობის დაჟინებული ყურადღების საგანნი იყვნენ. ნაციზმს სათავეში ედგნენ. მაგრამ იმას ვერავინ უარყოფს. ფაშიზმს. ვერ დაინახეს ბოლშევიზმის საფრთხე. სტალინითაც იყო ეზრა ფაუნდი მოხიბლული. ამას ვერსად გავექცევით. კნუტ ჰამსუნი ისევ კნუტ ჰამსუნია და ნორვეგიელები მისი ნიჭიერების შესაბამის პატივს მიაგებენ. ისინი გულწრფელი შეცდომის მსხვერპლნი იყვნენ. სძულდათ კიდეც ისინი და უყვარდათ კიდეც. იგი ყველა დროში ხდება. კნუტ ჰამსუნსაც არ შეარჩინეს ნორვეგიელებმა ჰიტლერით აღფრთოვანება. შეცდომას მიხვდა. თუ ერთნი (დიდი უმრავლესობა) ბრმა სიყვარულს შეეპყრო. რომელნიც სსრკ-ში ცხოვრობდნენ. ჩამორჩენილობისა და სიბეჩავის საფუძველი. აღტაცებული იყო ფაშისტების თავკაცით. როდის დაბრუნდებაო. მეორენი (დიდი უმცირესობა) მოვლენის ახსნას ცდილობდნენ. იგი იტალიელი დუჩესაგან არც რაიმე ჯილდოს მოელოდა და არც ეშინოდა მისი. ამერიკელებმა არ აპატიეს ეზრა ფაუნდს მუსოლინით გატაცება. რომ სწორედ ბოლშევიზმმა შეაჩერა იმ ხალხების განვითარება. საბუთიანად თუ უსაბუთოდ. ის ადამიანებიც. ასევე გულწრფელად მოსწონდა მუსოლინი ამერიკელ პოეტს ეზრა ფაუნდს. ვინც ბოლშევიზმს. ისეთი გამჭრიახი და ირონიული გონების პატრონმა მწერლებმაც კი. მათ არავინ ემუქრებოდა და არც ძალდატანებით დამართიათ გონებრივი აბერაცია. უნდოდა იოსებ ჯუღაშვილს ქართულად დალაპარაკებოდა. როგორიც იყვნენ ბერნარდ შოუ და ანატოლ ფრანსი. ანრი ბარბიუსი ხომ სულ მოჯადოებული იყო სტალინითა და ბოლშევიზმით. ძიების პერიოდში ცდუნებაც იოლია და შეცდომაც. მაგრამ დრო გავიდა. იმას კი ვერ მიმხვდარან. ნორვეგიელებსაც და სხვებსაც დაავიწყდათ კნუტ ჰამსუნის «ცოდვა». რომენ როლანიც და ანდრე ჟიდიც დაიბნენ. ამით აპირებდა უფრო ღრმად ჩაეხედა მისი გულისსკნელში.

რომ რუსულზე მწყრალად არის. იგი გატაცებულია ლენინის სიტყვით. ახსნას უძებნიდნენ. ჰიტლერსა და მუსოლინის საგანგებო ნარკვევები უძღვნა. ჰიტლერშიც. დღესაც ხდება ეს და მომავალშიც მოხდება. დასაშვებია ეს აზრი სიმართლის გარკვეულ დოზას შეიცავდეს. «გრაალის მცველნი»). მაგალითად. ასეა დღესაც. ლენინის პიროვნებას რამდენჯერმე შეეხო. როცა «ადოლფ ჰიტლერი» და «მუსოლინი» დაწერა. მეტნაკლებად ვრცლად: 1924 წელს. ზოგნი – ანგარებიანი გამორჩენის მიზნით. ეს ჩვეულებრივი ამბავია. გრიგოლ რობაქიძეც აჰყვა ცდუნებას. მწერალი ემოციური არსებაა. სტალინშიც. თუმცა. ამოხსნა მისი მოქმედების მექანიზმი. მაგრამ ვერ მოახერხა ასეთივე ძალით ჩასწვდომოდა ფაშიზმსა და ნაციზმს. მასზე ღრმად ზემოქმედებენ ძლიერი ადამიანები. მეხოტბენი თავდაუზოგავად უმღერიან ძლიერთა ამა ქვეყნისათა: ზოგნი – გულწრფელი აღტაცებით. გრიგოლ რობაქიძემ იშვიათი შორსმჭვრეტელობით დაინახა ბოლშევიზმის არსი («ჩაკლული სული». პარიზში არჩიბალდ მეკეში. პიროვნება უშუალოდ: მის შუაგულში აღებული» («გველის პერანგი»). დაარქვა «სტალინი. 1924 წ. «კავკასიონი». მუსოლინიშიც მას იპყრობდა პიროვნება უშუალოდ. ყველა დროში და ყველა ქვეყანაში არსებობდა სახოტბო ლიტერატურა. ასევე იწვევს ძლიერი პიროვნება შემოქმედის აღგზნებას. სათაურ- .საერთოდ.. ნიკოლაუს ზომბარტი ფიქრობდა. მაგრამ არის კიდევ რაღაც სხვა «ადოლფ ჰიტლერისა» და «მუსოლინის» დაწერის საფუძველი. როგორც სრულად უცნობი ლამაზი ქალი ააფორიაქებს მწერლის სულს და უმშვენიერეს ლექსებს დააწერინებს. არ ესმის. «გველის პერანგში» და «ჩაკლულ სულში». _1-2). ღირსეული თუ უღირსი ადამიანებით წარსულშიაც ხშირად აღტაცებულა მწერლობა. ოღონდ სათაური შეუცვალა. რომლის გასაღებს თავად იძლევა. მის შუაგულში აღებული. 1908 წელს. რომ არჩიბალდ მეკეშს «იპყრობდა თვითონ პიროვნება. მერე «ჩაკლული სულის» ის თავი. ეს უნდა გავიმეოროთ გრიგოლ რობაქიძეზეც. რას ამბობს. ლენინშიც. ლენინის საჯარო გამოსვლას უსმენს. რომ ჰიტლერში გრიგოლ რობაქიძე რუსი ბოლშევიკ-კომუნისტებისაგან დამონებული საქართველოს ჰიპოთეტურ გამანთავისუფლებელს ხედავდა და ამან გამოიწვიაო ავადსახსენებელი ესეის დაწერა («Jugend in Berlin»). სტალინზე კი «ჩაკლულ სულში» ილაპარაკა (ეს რომანი ქართულად თარგმნა ალექსანდრე კარტოზიამ). როცა ლენინი გარდაიცვალა (ჟურნ. გრიგოლ რობაქიძემ შეიტანა კრებულში «დემონი და მითოსი». უჩენს სურვილს ხოტბის შესხმის. რომელსაც «სტალინის ჰოროსკოპი» ეწოდება. დამაფიქრებელი სხვა რამ არის. ამ კუთხით ისინი მართლაც მეტად საინტერესონი არიან. ამიტომ ოთხივეს მიმართ გამოხატა გრიგოლ რობაქიძემ თავისი დამოკიდებულება. როგორც აჰრიმანული ძალა». ეს მისდამი კეთილად განწყობილ ადამიანებს აკვირვებდა. გარეშე იმისა: თუ რას ამბობდა ან თუ რას ფიქრობდა. ტექსტი არსებითად უცვლელია. არა მარტო იმის გამო. არამედ იმიტომ.

არც ლენინს. მაგრამ კაცი არ ჩქარობდა. აჰრიმანი ირანულ მითოლოგიაში ბოროტების ღმერთია. ეს მკაფიოდ აღწერა გრიგოლ რობაქიძემ ბერზინის სახეში («ჩაკლული სული»). ბერზინი წარმომავლობით ლატვიელი იყო. სასიხარულო ამბავიც მოუტანა – თამაზს მალე გაანთავისუფლებენო. რომელსაც სტალინი ფლობდა. ის ქალიც კი ვერ აცდუნებდა. 1954 წლის 17 ივნისს გიორგი გამყრელიძეს წერს: « . ვინც სტალინს მოკლავს. მხოლოდ ინდივიდუალური თავგანწირვით თუ მოხერხდება სტალინის მოკვლა. ამ ფიქრებით შეპყრობილს ერთხელ ესიზმრა: კრემლში იყო. ამით თავის ნებისყოფას ამოწმებდა. როცა ვნებით გაბრუებულ ქალს ტოვებდა. «ნესუსის პერანგშიც» საუბრობს თურმე მასზე. ჩასჩიჩინებდა ვიღაც. არ იცოდა.ში კი მკვეთრად არის გამოხატული გრიგოლ რობაქიძის უარყოფითი დამოკიდებულება სტალინისადმი. მაგრამ ეს თხზულება ჩვენთვის ჯერჯერობით ხელმიუწვდომელია. მადლიერი ქალი ბერზინის მორჩილი გახდა. უკანასკნელ წამს. მოუთმენლად ელოდა ასეთ თავგანწირულ რევოლუციონერს. მათ შორის მარადიული ბრძოლაა. კოლექტიური შეთქმულების მოწყობა შეუძლებელია. რომელიც საქართველოს განკარგულებაში არ არის. წინააღმდეგობას ვერ გაუწევდა. მას უზომოდ უნდოდა ნატა. სტალინი ადამიანებს არარაობად აქცევდა. სტალინის გვერდით იჯდა. ბერზინს მართლაც უსაშველოდ მოსწონდა ნატა. არც მუსოლინის არ ჰქონდათ ადამიანის დამანგრეველი ის ძალა. ბოლშევიკების თავყრილობაზე. საუკეთესო ვითარება იყო გენერალური მდივნის მოსაკლავად.. თუ ნატა მის ნებას ვერ გატეხდა. რომელიც ეგზომ ძლიერ უყვარდა. ძველი რევოლუციონერი და ბოლშევიკი. არც კი შეხებია. უპირისპირდება აჰურამაზდას – კეთილის ღვთაებას. ბერზინმა ნატასთან სტუმრობას მოუხშირა. როცა თამაზი დააპატიმრეს. ბერზინმა ვნებით ანთებული და გავარვარებული ნატა. ჩეკისტები ყველაფერს მაშინვე შეიტყობენ. გრიგოლ რობაქიძის დახასიათებით. გამოგიგზავნი სილუეტს სტალინისა (ჩემი ახალი წიგნითგან «Das Nessus – Hemd») დაინახავ: თუ ვინაა (ვინ იყო) იგი». – იხსენი ტირანისაგან პარტია და . ისიც კი გადაწყვიტა: თუ ბერზინი თამაზს ციხიდან გამოუშვებდა. ბერზინი ტროცკისტი იყო და სტალინი სძულდა. ნატა დაიბნა. იგი არ დაბეჭდილა. მტკიცე და შეუპოვარი ადამიანი არაფრის წინაშე უკან არ იხევდა. ქალს შეურაცხყოფისა და დამცირების ბოღმა ახრჩობდა. ვერც სხვა რამ მოერეოდა. სურდა ეს ქალი. როცა ნატამ ბერზინი გაიცნო. მის უდრეკ ბუნებას ყველა იცნობდა. იგი თავისთავს წვრთნიდა. მოკალი. რით ეშველა მიჯნურისათვის. ხელნაწერის სახით არსებობს და იმ არქივშია. თავის ვნების მართვა შეეძლო. ქალური გუმანითა და ალღოთი მიხვდა: თუ ბერზინი მის დამორჩილებას მოისურვებდა. სულ იმის ფიქრში იყო ბოლშევიკ-რევოლუციონერთა შორის უნდა აღმოჩნდეს ვიღაც. მზად იყო დანებებოდა მას. არც ჰიტლერს. ყველას თვალისდახამხამებაში მოგუდავენ. ორჯერ მშვიდად მიატოვა. ქალს შეეშინდა ამ კაცის. მაგრამ ბერზინს ეს ნატას დასამცირებლად და შეურაცხყოფისათვის არ გაუკეთებია. მაგრამ. მორიდებით ეპყრობოდნენ. როგორ გადაერჩინა იგი.. დიდად კმაყოფილი რჩებოდა.

«ამ კაცის თვალებია: იქ რომ ნაკვერჩხლებს აფრქვევენ? ამ კაცის ხმაა ის ხმა – მეორედ მოსვლის საყვირს რომ მიაგავს? ხელი კათედრას იქ უროსავით ერტყმევა. «პოეტურ ზარხოშს არასოდეს აუჩქროლებია სტალინის გული». ვიდრე სტალინი (ბუდუ მდივანი ინიციალებით ბ. ადამიანად აღარ ვარგოდა. მედგარი ბოლშევიკ-რევოლუციონერები ბერზინივით არარაობად იქცევიან. სადაც მუდამ დიონისეს ადიდებდნენ. ვერაფერი გაბედა. პირს იქ სიტყვები მოხსნიან: თითქოს განკითხვის დღის ცეცხლები. გრიგოლ რობაქიძემ სტალინის თვისება-უნარი ზუსტად ამოიცნო. როცა ყველა სხვა თვრებოდა. ცახცახებდა. გატაცების ადამიანია. ეს იმ უთვალავ დოკუმენტურ ფილმებშიც კარგად ჩანს. ვიდრე სტალინი. მრავალ ჭირვარამგამოვლილი. ნებისყოფა წაართვა. ფეხსაწმენდ პინტს დაამსგავსა. ტემპერამენტის მხრივ ჰიტლერი და მუსოლინი უფრო გასაგები იყო გრიგოლ რობაქიძისათვის. ნატას თავში გაუელვა – ამ არარაობის როგორ მეშინოდაო. შემდგომ სინამდვილეშიც ასე მოხდება. – სტალინს გაუმარჯოსო – ბღავილით. გზნების. მაგრამ შიშმა ბერზინი მთხლედ აქცია. გამოყვანილია «გველის პერანგში»). ასეთი აღგზნებული სტალინი არავის არასოდეს უნახავს. ნატას წინ ჩვარი იდო. გზნების. სასაცილო ჩიტირეკია მისჩერებოდა ქალს. ტაკიმასხარა იჯდა. ქალმა ვერც კი იცნო იგი. ძველი. სადაც ისინი არიან გადაღებული. «ნიშნეულია. რომ ქართულ ლხინში. მერე წამოდგა და სახლში წალასლასდა. მთელი ფიგურა იქ. ფხიზელი რჩებოდა». ეტყობა. დამსხვრევას უქადის ქვეყანას (უყვარს სიტყვა: «გავსსრესსთ»)». უნებისყოფო ფიტული.მ.ქვეყანა. «სტალინის თავდაჭერა იოგებისას ჰგავდა». გატაცება მიუღებელი ჩანდა. ან დასაკლავი ცხვარივით მორჩილად წავლენ სასიკვდილოდ. ბერზინი ერთხანს უხმოდ იჯდა. გრიგოლ რობაქიძეც ასეთი იყო. ბერზინს გამოეღვიძა. გატაცების ადამიანები იყვნენ. მეორე დღეს. ქართველი თრობის. თავზარდაცემული ლოგინიდან ძლივს წამოდგა. გრიგოლ რობაქიძეს სტალინი არაქართული ბუნების ადამიანად მიაჩნდა. სტალინისათვის კი თრობა. გრიგოლ რობაქიძისათვის ქართველის ტიპი უფრო ბუდუ მდივანია. ერთხელ სიზმარში სტალინის ხილვამ ეს რკინისმკვნეტელი რევოლუციონერი კარებში დაგდებულ. ბერზინს ენა გამოუყო და წავიდა. გზნება. როცა ბერზინი ნატას ესტუმრა. «მან არ იცოდა გამარჯვების ბანგი». გრიგოლ რობაქიძე მას პრეისტორიულ ხვლიკს ადარებს. ორივე – ჰიტლერიცა და მუსოლინიც – თრობის. ან სტალინის ყურმოჭრილი ყმები გახდებიან. «ის ცივსისხლიანი იყო». ის ერთადერთი. შიშის ცივ ოფლში იყო გაწუწული. სტალინი ადგა. უძლური. .

ზვირთების მიერ ატაცებული მსმენელი ბედნიერი დაფრინავს: ნადავლი და მონადირე ერთდროულად. მსმენელს ყურადღება ეფანტებოდა. ამით^სტალინი ლიანგს ადუნებდა. ამისათვის ისინი საგანგებოდ ვარჯიშობდნენ. მაგრამ მთლად ემორჩილებოდა ემოციას.. საერთო განწყობილებას. სიჩუმე მოიცავს ყველას. სულით კი გრძნობ: იგი მოდის. მისი დუნე. გაისმის გულშიჩამწვდომი ხმა. გრიგოლ რობაქიძეს თავად აქვს აღწერილი «ჩაკლულ სულში». ტალღა ტალღაზე მოგორავს აცეცხლებული და აღტაცებით გათრობს. როგორც განსაკუთრებული. პოლიტიკოსები ლიანგის დასამორჩილებლად და ასაყოლიებლად ორ ხერხს. ერთფეროვნად. სტალინის შემპარავმა სიდინჯემ როგორ ააღელვა ტროცკი და სასაცილო მდგომარეობაში ჩააგდო. ექსტაზში აგდებდნენ. ჰაილ. მთვლემარე-გაბურსალებულს იოლად იმორჩილებდა. ჰიტლერიცა და მუსოლინიც თავადაც ეგზნებოდნენ და ლიანგსაც აღაგზნებდნენ. თითქო გიხმობს ხანძრის ასანთებად და ჩასაქრობათ» («გველის პერანგი»). ფიურერი აქ არის. ილეთს მიმართავენ – ან ბრბოს გზნება-ექსტაზში ჩაგდებას ან პირიქით – დუნდგოს მოდუნებას. ერთფეროვანი ლაპარაკი ხერხი იყო. ჰიტლერისგანაც და მუსოლინისგანაც. მკაცრი და ალერსიანი. «ლაპარაკობს.საერთოდ. ბიოგრაფების ცნობით. ტალღები უსაშველოდ ზვირთდება. მუსოლინის მიმიკა ყველაზე დიდ მსახიობსაც შეშურდებოდა. სუნთქვაშეკრულს გესმის ნაცნო- . აღტკინებულ დუნდგოს ნაკლებად ესმოდა. ძილ-ბურანში ყოფნას. ეყვინთებოდა. ჟესტიკულაციას. ფრაზა: დაგრაგნილი და დახერგილი. ხმათა ქარიშხალი იუწყება მის მოსვლას: «ჰაილ. «ყოველი მხარი ძმაა და ყოველი სახე – და». სიტყვა – უფრო «ნება». ხმაურით ყუჩდება და ტალღები თანდათანობით მშვიდდება. ჩქამიც აღარ არის. წონასწორობას აკარგვინებდა. მომლოდინეთა ფესვების ყოველ ბგერას ეხება სინათლით შობილი. რას ამბობდა ფიურერი. ლაპარაკობდა დუნედ. ლენინიც გზნება იყო. არავითარი «მჭევრმეტყველება». საათობით ამუშავებდნენ ხმის ინტონაციას. აქ აღარავინ არის მარტო. ხმა ერთფეროვანი: არც პაუზა და არც ინტონაცია. იკარგებოდა პიროვნება.. სტალინი ძირეულად განსხვავდებოდა ლენინისგანაც. ილეთი. ორატორული ხელოვნების თვალსაზრისით. ფრაზა: უფრო «მოქმედება». სტალინი პირიქით იქცეოდა. «მისი გამოსვლა ყოველთვის განიცდება. არავითარი პლასტიურობა. მიმიკას. როცა ლაპარაკობდა. უკვე ახლოსაა. არსებობდა მხოლოდ უსახური ლიანგი. მონოტონურად. ჰაილ!» ზღვა ფართოდ იღვრება. ენერგიას ართმევდა. თუმცა ფერადოვნებით მისი მეტყველება არ გამოირჩეოდა. მისი გზნება გადაედებოდა მსმენელებს. არა: არ ლაპარაკობს: ნებას სჭედავს ქმედებისათვის. მხურვალედ და მოლოდინით. მხოლოდ გული ცემს მძლავრად. ათასები ელიან მას უშუალოდ და მილიონები უცდიან მის გამოსვლას რადიოთი გადაცემულს. აღგზნებული იყო ჰიტლერიც საჯარო გამოსვლის დროს. მოწინააღმდეგე კი მოთმინებიდან გამოჰყავდა.

მძიმე უმთვარო ღამეში მბრძანებლობს არამიწიერი სიწყნარე. არამედ მოძრაობასაც. ჭეშმარიტად სახიერად ავლენს იგი გერმანულ მე-ს» («ადოლფ ჰიტლერი»). სადაც ფოლადი ეჯახება ფოლადს. რევოლუციის შავპერანგოსნებო. თეატრში. დიდი გერმანული არმია იარაღს ჰყრის.. «1915 წლის 24 მაისს იგი აცხადებდა: «დღეიდან ხალხი დგება თოფქვეშ. ასეთი «შეხვედრა» საქართველოში გავრცელებულ ზღაპრების რიგს . გრიგოლ რობაქიძის დახასიათებით. უნახავს. იტალიელო ვაჟებო და ქალებო სამშობლოსა და მსოფლიოში. როგორც მილიონობით სხვა. ხუთმეტი საუკუნის შემდეგ. ვუსმენ მხოლოდ შინაგან ხმას. სულის სიღრმეში. ორი მილიონი მკვდარი წევს დაქანცულ მიწაში.ბი სიტყვები: «გერმანელო ვაჟებო და ქალებო!» კიდევ ორიოდე წინადადებაც და წმინდა გულაჩუყებულობით მთლიანად სავსე ორატორი გადადის საქმეზე... მას არავისთვის მოუსმენია. ჩვენი გულებიდან ამოვარდება ერდადერთი შეძახილი – გაუმარჯოს იტალიას!». შვიდნახევარი მილიონი ჯერ კიდევ იცლება სისხლისაგან. საჯარო მოხსენებებს კითხულობდა. რომის ბედის ბორცვიდან მივესალმოთ. სახელმწიფოს შეიარაღებულო ძალებო აფრიკასა და იტალიაში. ამავე დროს. დროშები მაღლა! რკინებო და გულებო. გრიგოლ რობაქიძე ახასიათებს ოთხივე ისტორიული პირის მოძრაობასაც. იკარგება გრძნობა. უნტეროფიცრებო. ლეგიონერებო. სავსე მწუხარებითა და. მართალია. რუსი ემიგრანტების წრეში. იქ. იგი მჭედლის შვილი იყო და სიტყვას ქვისა და რკინისაგან ჭედდა. ეთიოპიელთა ბედი გადაწყვეტილია დღეს. არც ჰიტლერსა და მუსოლინის შეხვედრია ოდესმე პირადად. იგი ლაპარაკობს გატაცებით. ლექსის შთაბეჭდილებას ახდენდა. რომ მარტო ერთი კაცის ხმა მოქმედებს. ასე ისროდა იგი გულებში სიტყვებს პალაცო ვენეციას აივნიდან («მუსოლინი»). მითადქცეული უცნობი ჯარისკაცისა? გამაოგნებლად ჟღერს იგი დუმილში. როცა «ლამარას» სანახავად მოვიდა სტალინი. უცნაურ დუმილში ისმის ეს ხმა – ხომ არ არის იგი ხმა აღმდგარი. როცა რუსეთის რევოლუციის თავკაცი.. როგორც საკუთარ ხმას.. მისი სიტყვა რიტმიანი იყო. პარიზში. 1936 წლის 9 მაისს წარმოთქმული სიტყვიდან: «ოფიცრებო. იმპერიის ხელახალ დაბადებას!. უსაუბრია. არ ძალმიძს მოვიშორო იშვიათი ხილვა. ამასთანავე. გარდა ლენინისა. მუსოლინიც ფლობდა სიტყვის ძალას. ადოლფ ჰიტლერის სიტყვებში ყოველთვის მესმის ამ ხმის უპუ. ანაზდად შორიდან ისმის ხმა.». ფაშისტური ერას მეთოთხმეტე წელს. რიგითებო. შეუპოვარი სიცოცხლის ძალით. ხანდახან ზოგიერთ სიტყვას ვერ ვარჩევ. დღეიდან იგი არის უფრო მეტად იტალიელი. გრიგოლ რობაქიძე მაშინაც კი არ ყოფილა მოსკოვში. ანდა. 9 მაისს. პოლიტბიუროს წევრებთან ერთად. ლენინი ჰყავდა მოსმენილი. პირადად. იგი დიდ ყურადღებას უთმობდა არა მარტო მეტყველების ტემპსა და ტემპერამენტს. მეც დაფიქრებული ვუგდებ ყურს ამ ხმას. ყველა გრძნობს მას.

ცხადია. ხანდახან იგი კიბეზე ჩამოდის. თითქოს უცბად რაღაცას ხედავს. ჰიტლერი: «მისი მოძრაობა ყურადღებას იქცევს განსაკუთრებულობით. თავს ზევით წევს. გრიგოლ რობაქიძე ოკულტური ცოდნით გატაცებული კაცი იყო. წამწამებს შორის იყურება. კიბის ბოლოს მკვეთრად ჩერდება. არც მას პირადად და არც სხვას არსად აღუნიშნავთ გრიგოლ რობაქიძის შეხვედრის შესახებ არც გერმანელ ფიურერთან და არც იტალიელ დუჩესთან. ამ წვრილმანით შორეული ფესვების ამოცნობას ცდილობდა. თუნდაც გამონაკლისი სახით. მოძრაობს ჩქარა. ხანდახან მარცხენა ხელი შარვლის ჯიბეს წვდება (თუ დასცინის მოკამათეს). მაინც ამჩნევს. იგი გარეგნობას ყოველთვის დაწვრილებით აღწერს. იქნევს ხელებს ფართოდ. იცნობს ვინმეს. და ხშირად კარგადაც. გრიგოლ რობაქიძე დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდა ადამიანის გარეგნობით მიღებულ შთაბეჭდილებას. რაც გამოაქვეყნა ესეები – «ადოლფ ჰიტლერი» და «მუსოლინი». გამარჯვებული. დოკუმენტურ ფილმებში. ცდილობდა გარეგნობის უკან დაენახა სულიერი თვისებები. დაჯერებულ მსვლელობას ფრთებს ასხამს. ნაპერწკლებს აფრქვევს» («მუსოლინი»). მისთვის ყველა წვრილმანს მნიშვნელობა ჰქონდა. სტალინი: «სტალინი ნაბიჯებს კატასავით ნელა. მარჯვენა გრაფიულ ხაზებს კვეთავს აზრის ლოგიურ დინებისას. აქ მისი ყოველი მოძრაობა პლასტიკურად სრულყოფილია» («ადოლფ ჰიტლერი»). ეს არ მომხდარა იმის შემდეგაც. როგორც დაკვირვებული კაცი. ხელის ჩამორთმევა დასაჩუქრებას ჰგავს. ფართოდ იცინის. ამიტომაც მიაპყრობს ჯიუტ მზერას თითოეული მათგანის მოძრაობას. ვერც ჰიტლერი შეხვდებოდა და ვერც მუსოლინი. ასეთი ნარკვევები მაშინ უამრავი იწერებოდა. გრძელი. მიესალმება გაბრწყინებული სახით. ძლიერი ნაბიჯებით. არავითარი კვალი ნასხმანთა «მორღვეული სიმსუქნისა». ქართველებს უყვართ ზღაპრები). ეს დახვეწილ. სულერთია . მუსოლინი: «მის სიარულს ფრთიანი სიმსუბუქე აქვს. დრო და დრო მარჯვენას მარცხენა ეხმარება» («გველის პერანგი»). შორს იმზირება საგნების წიაღ. ენერგიულად. არც რაიმე დოკუმენტი გვაქვს ხელთ ამის დამადასტურებელი. ყველას. აგრძელებს გზას გაბედული. მათ თავისებურებებს.ეკუთვნის (საერთოდ. თითქოს სურდა რაღაცას დამალვოდა ან ვინმეს შეუმჩნევლად თავს დასხმოდა» («ჩაკლული სული»). გრიგოლ რობაქიძეს ისინი მოუსმენია რადიოთი. უნახავს კინოქრონიკებში. ნახევრად ხუჭავს თვალებს. შეუბოჭავად. გამჭრიახი თვალის მქონე. სიხარულითა და სიცოცხლით სავსე ყოფიერება მოაქვს. ლენინი: «მარცხენა ხელის ცერით იჭერს ჟილეტის ჯიბეს (თუ «იგდებს» მაყურებელს). ნახტომებით. რბილად ადგამდა. შემდეგ მკაცრად ხრის თავს.

თუ უშუალოდ. ჰიტლერი: როგორც უკვე ითქვა. მოწკურული პატარა. მაგარი თავი. თვალები თვალებში გეჭრებიან და თვალებს «იქით» იხედებიან. თვალები მონგოლის: წვრილი. ფოტოსურათებს იყენებდა. სახელგანთქმული მხედართმთავარი უკვე ოთხმოც წელს გადაცდა. მაგრამ თითქმის ყოველ სურათზე იგი სხვადასხვაგვარად იყურება».. ფოტოსურათების გარდა. ბუნებრივია. დასკვნა კი ასეთია: «მთელს მის არსებაში უბედურების მომტანის ცივი სისხლი იგრძნობოდა. არავითარი სისველე და არავითარი სილბილე». არავითარი იჭვი. რომელიც მისი სახის ფერს ციცარს ამსგავსებდა. იგი უბ- . ფოტოების საშუალებით იქმნიდა წარმოდგენას მათზე. ჰიტლერს პირადად არასოდეს შეხვედრია. თავის ქალა ოდნავ ჩაწეული ქოჩორთან (ნიშანი სიფიცხის?!)... ჰიტლერსა და მუსოლინიზე საუბრობს. მაგარი კეფა მტკიცედ ამოკორძილი (ნიშანი თავშეკავების?!). ამ მდუმარე განცხადებას მაღლა აწეული მარცხენა წარბი აძლიერებდა. ულვაშებში ირონია. ერთ სურათზე ერთად დგანან ჰიტლერი და ჰინდენბურგი. ასე იქცევა მაშინაც. რომელზეც ფიურერი გამოდიოდა. რომელიც მზაკვრობით ყველას აჯობებს. ეს პორტრეტი გრიგოლ რობაქიძეს აძლევს საშუალებას დაასკვნას: «ფიგურაში არის ძლევა და გამარჯვება. გაუმჭირვალი თვალები ჩასაფრებულის დაჟინებით იმზირებოდნენ» («ჩაკლული სული»). სურათების ამარად დარჩენილი გრიგოლ რობაქიძე გვიზიარებს შთაბეჭდილებას. ბავშვობაში ყვავილი მოეხადა და ამ სნეულების ძლივს შესამჩნევი კვალი კიდევ უფრო ამკვეთრებდა პრეისტორიულობას თავისას. ტიტველი გრანიტი.რეალურ პიროვნებაზე ლაპარაკობს თუ გამოგონილ პერსონაჟზე. არავითარი გაორება. მაღალი შუბლი და უტეხი კორძები შუბლის. როცა ლენინსა და სტალინზე. პირადად ნანახი არ ჰყავდა ესა თუ ის ადამიანი. სუსტად განვითარებული შუბლი – პირდაპირ მისწრება საქმის კაცისათვის. მაგრამ მასში უკვე აღარ არის საიდუმლო. მართალია. რისი დაფარვაც გინდა. თითქოს სურდა ეთქვა: მე ვხვდები. ისევ კლდესავით გამოიყურება. განსაკუთრებით თუკი ზურგის ტვინი აქვს ულევად. ასევე ჭორფლი. მათ აკვირდებოდა. მისი მზერის წინაშე ყოველი ნება უკან იხევდა». მაგრამ სტალინის ხერხემალი მოაზროვნესავით მაგარიც იყო. მეორე – განზე მაცქერალი თითქო. საოცარია: ლენინთან მარჯვენა წარბი იყო. «ადოლფ ჰიტლერი» ასეც იწყება: «მე ვუმზერ მას უამრავ სურათზე. გრიგოლ რობაქიძეს დასაკვირვებლად. მთელი ფიგურა – უგლიმი» («გველის პერანგი»). ლენინი: «კათედრაზე დაბალი კაცი. სტალინი: «ვიწრო. არაფერი ჰქონდა. ამასთანავე – მას რეპტილიის მგრძნობელობაც ჰქონდა. ერთი მოხუჭული ოდნავ: უნდობი და გამხვრეტი. ჩასკვნილი და დამორგვილი. არც იმ უთვალავ მიტინგსა და კრებას დასწრებია.. დაცინვა ჩამალულიყო.

ყველაფრის მძლეველი. მისი სახე შეუწყვეტლად აფრქვევს სასიცოცხლო ძალას. იგი მთლიანად მზადყოფნაა. ვისთანაც საუბრობს. ძლივს შესამჩნევ აურა. არა საკუთარ. იგი თავისთავშია ჩაკეტილი. მუსოლინის მაგარ ყბებს რკინის დაღეჭვაც კი შეეძლო. ჰიტლერი კმაყოფილი დარჩა ამ ხელშეკრულებით. იმხანად საზღვაო ხელშეკრულება დაიდო გერმანიასა და დიდ ბრიტანეთს შორის. თითქოს ქორწილში უცხო მოვიდა. ისინი გადაუღიათ იმის შემდეგ. დოკუმენტური ფილმი გადაუღიათ. მაგრამ ამავდროულად შორეულიც. მისი დაჭერა ფოტოაპარატს არ შეუძლია. მაგრამ იგი ასხივებს. მერე. ისეთი განცდაა. ეგონა. მიტინგზე ზღვა ხალხს მოუყრია თავი. ჰიტლერი კი სულ სხვაა. იმ სურათსაც მიუპყრია გრიგოლ რობაქიძის ყურადღება. მუსოლინიზე საუბრისას ხშირად ახსენებს ელვას. მეორე სურათზე ჰიტლერი მადლობას უხდის ფონ რიბენტროპს. მაშინ რიბენტროპი გერმანიის ელჩი იყო ლონდონში. რომელიც ხისგან გამოკვეთავდა მას. მაგრამ რას უზამს ჰიტლერის ნათელ და მუქცისფერ თვალებს? ისინი მალავენ თავისთავში ფიურერის არსს. ყველას დაუახლოვდა. მაშინაც ასე დაემართა. მათ შორის დგას ერთი კაცი. ასეა: ჰიტლერის სახე შეუმჩნეველია. იტალიელ დუჩეზე რომ ფიქრობდა. აქაც სურათების საშუალებით მსჯელობს. დამალულის დანახვა არ შეიძლება. ფილმში ასე ჩანს: იგი თითქოს ყველასათვის ახლობელია. ამ თვალების მკაცრი გამოხედვის წინაშე უნდა გაქრეს ყველაფერი ცრუ და ყალბი. ხალიც კი მუსოლინის სახეზე ელვის ნიშნად მიაჩნდა. რაც მუსოლინიმ ძალაუფლება ჩაიგდო ხელში. მკვლევარებმა დაადგინეს. რომ სურათზე გამოხატული უცნობი ადოლფ ჰიტლერი იყო. ამ «დაშორებულობას» ყველა გრძნობს. ამ წუთს გერმანიის ისტორიაში შემობრუნება ხდება. არამედ ჰიტლერის შინაგან ნათელს. რისი დანახვაც უნდა. გრიგოლ რობაქიძე.რალოდ არსებობს. როცა გენერალ-ფელდმარშალმა გჲორინგმა იქორწინა. მის მზერას კი . უდაოა: როცა გრიგოლ რობაქიძე აკვირდება ჰიტლერის ფოტოებს. განსაკუთრებით სიძე-პატარძლისათვის. გახარებული რიბენტროპს სახე უბრწყინავს. მის სახეზე გამოხატულია ძალა.გარსში. იგი უნდა იგრძნო. ვერცერთი მხატვარი ვერ დაიჭერს მის შინაგან აღეს. შეიძლება ეს მოეხერხებინა მოქანდაკეს. რომელიც 1914 წელს. არამედ იმას. ხედავს არა იმას. ამ ქორწილს ჰიტლერიც ესწრებოდა. ახალი იტალიის შემქმნელი (der Gestalter) მეტეორული წარმომავლობის ადამიანად ესახებოდა. მაგრამ მაინც უცხოდ დარჩა. რაც სურათებზეა. რომ არ შეიძლება მიუახლოვდე. ამის განმახორციელებლად მას აირჩევს ბედი. საიდუმლოდ ირეკლება სხვაში. დიდი ომის დაწყების დღეს გადაუღიათ. შეძრწუნებული ადამიანები გრძნობენ საშინელი გრიგალის მოახლოვებას. ამ სურათების მიხედვით. მაგრამ ვერ გადაულახავთ. გვიან. ათვალიერებს მუსოლინის ფოტოებს. უსასრულო შორეთში იზრდება.

გერმანულ მკითხველს მის დასასრულს უყვებოდა და ასკვნიდა: «ვისაც არ შეუძლია განიცადოს ეს ყვირილი. უცვლელობას. ურყეობას. ჯიშს კი ქართველი სხვანაირი თვალით უყურებდა. ჩემში გაიღვიძა გრძნობამ. ნიადაგი. თვითონ გრიგოლ რობაქიძეს კი მიაჩნდა. ვამბობთ: «მისი ჯიში ამოვარდა!» ისიც ვიცით თანვე. ხალხადჩამოყალიბებას (die Volkswerdung) უწყობდა ხელს. ამ საიდუმლო სიტყვას ხედავს გრიგოლ რობაქიძე ქართულ ფეოდალურ საგვარეულოში – დად-იანი. რომ მისთვის საჭიროა წვართი სულისა და გულისა და ხასიათისა» («მიხეილ წერეთელი»). რომ იგი უფრო მეტია. ამით გახდა ჰიტლერი მიწის ძალთა გამომღვიძებელი. ამბობდა: რენე გენონი ებრაულ-არაბულ სიტყვას «ბარაქა» თარგმნისო. რა გაგებითაც მას ესმოდა ეს სიტყვა (ჩვენ ადრე უკვე ვისაუბრეთ ამაზე). ჭეშმარიტად: ადოლფ ჰიტლერმა დაუბრუნა ამ ჯადოსნურ სიტყვას მისი თაურმნიშვნელობა. . სამშობლო მიწას უკავშირდებოდა. აბა დააკვირდით! ვაგინებთ ჩვენ ვისმე. ამ სიტყვით (დად) ძველ გადმოცემებში აღნიშნულია ღვთაებრივი თვისება. – ამბობს გრიგოლ რობაქიძე.საგნების გაბურღვა. ჰიტლერი. სტალინი. მიწის ცნება კი თავისთავში აერთიანებდა ისეთ საწყისებს. რომ «ჯიშის» დგენისათვის მარტო «სისხლი» არ კმარა: ვიცით. ამ კუთხით. ამაზე «გრაალის მცველნშიც» ლაპარაკობს და «ადოლფ ჰიტლერშიაც». როგორც ევროპაში: იგი «სინამდვილეა» თვითონ. «ბარაქასაც» უკავშირებდა მუსოლინის. ამ ყმაწვილისათვის უკითხავთ: როგორ გახდიო ნაციონალ-სოციალისტი. «ადოლფ ჰიტლერში» მწერალი ერთი ახალგაზრდა გერმანელის ნათქვამს იშველიებს. რომ ჰიტლერი აყალიბებდა ხალხის ენერგიას და ეს კვებავდა მის პიროვნულ არსს. დუჩეს ხელმწიფედაც მიიჩნევდა გრიგოლ რობაქიძე. ვიდრე ადამიანი. გაოცებული კითხვას სვამდა: ციდან ჩამოვარდნილი დემონია? გრიგოლ რობაქიძისათვის ოთხივე – ლენინი. «რასას» გრიგოლ რობაქიძე ხმარობდა «ჯიშის» მნიშვნელობით. ვიტყვით: «უჯიშო!» ვკრულავთ ჩვენ ვისმე. გრიგოლ რობაქიძე მას უწოდებს – Mann mit Dad (კაცი დად-ით). სისხლი. «ჯიში ჩვენში «თეორია» კი არაა. ჰიტლერზე საუბრისას ქართულ მოთხრობას კონდრატე თათარაშვილი – უიარაღოს «მამელუკს» იხსენებდა. რაც გულისხმობს სიმტკიცეს. მუსოლინი – უფრო მითოლოგიური პერსონაჟები იყვნენ. იგი ვერასოდეს გაიგებს სიტყვას «სამშობლო» ისე. ამავე როლს ასრულებდა იტალიაში მუსოლინი. – ჰიტლერმა რასის ანუ ჯიშის იდეას ახალი ძალა მიანიჭა. იმ გაგებით. ვიდრე მე-20 საუკუნის რეალური ადამიანები. გვარტომი. როგორც «influence spirituelle» – სულიერი გავლენა. რაც ხალხადგახდომას. როგორიც გახლავთ რასა. როგორც მას წარმოთქვამს ფიურერი. იულიუს ეოლას ვარაუდით. სამშობლო – ეს არის მისი ცეცხლის სასმელი». როგორც მისი სხეულის ნაწილი. მუსოლინიც ფლობდა დადს. მას მოკლედ უპასუხებია: როცა პირველად ვნახე ფიურერი.

როგორც ჰიტლერმა გააკეთა ეს გერმანიაში. ეს პოლიტიკური მოძღვრებანი ორივე ნარკვევში გვერდავლილია. საკუთარი ძალის რწმენასა და იმედს ჩაუნერგავდა. გრიგოლ რობაქიძემ მას აღტაცებული სტატია უძღვნა. მიწიერი სიამოვნებანი – ქალი. ამ თვისებით ისინი თავთავიანთ ერებს ერწყმოდნენ. ორივე – ჰიტლერიც და მუსოლინიც – დაჯილდოებული იყო თვისებით. თუ არ ვცდები. მართლაც. რაკი სტალინი იყო არა ეროვნული. არც ყაჩაღი. ჰიტლერისა და მუსოლინისაგან განსხვავებით. იგი ეროვნულობას უარყოფდა. სასტიკი და საშინელი» («ჩაკლული სული»). მაგრამ. არამედ სულიერადაც უხვი. აქ იყო განსხვავება. ის იყო არსება. სწორედ «ფოლკსვერდუნგშია» ჰიტლერითა და მუსოლინით გრიგოლ რობაქიძის გატაცების საფუძველი. მძლავრი. გრიგოლ რობაქიძის აზრით. თორემ სხვა მხრივ. სტალინში შეგროვდა პროლეტარული ენერგია». არც არანაირი დამნაშავე. მუსოლინიმ – იტალიაში. ეროვნული ღირსების გრძნობა ჩაუნერგეს. ლენინი განსახიერება იყო რუსულ-მონღოლური ძალის («გველის პერანგი») და არა მხოლოდ პროლეტარიატის. გავლენიანი. ნოე ჟორდანიამ «ფოლკსვერდუნგი» საქართველოში ვერ განახორციელა. არა მარტო ნივთიერად უხვი. მას ენატრებოდა საქართველოში იმ პიროვნებების ხილვა. რომელსაც «მსხვერპლურ შინაგან თვითშეწირვას» უწოდებდა. სტალინი უნდა განდგომოდა თავის ხალხს. თავის დროზე.ზემოქმედება. ამან განაპირობა გრიგოლ რობაქიძის კრიტიკული დამოკიდებულება მისდამი. . «ფოლკსვერდუნგის» პროცესს წარმართავდნენ. ალბათ. ამის ძალა არ ეყო. საუბედუროდ. ფული – არ არსებობდა მისთვის. «ის არ ყოფილა მკვლელი. სტალინმა პროლეტარიატის ძალა აკრიფა. ამან გამოიწვია ის.ბ. მუსოლინი «ბარაქიანი ხელი» იყო. რომ «როცა რევოლუცია ძლევამოსილებად იქცა. («ჩაკლული სული»). რატომ იქცევა ასე გრიგოლ რობაქიძე? საფიქრებელია.) უკვე აღარ იყო ადამიანი.. საყურადღებოა. არამედ პროლეტარული ენერგიისა და ძალის შემკრები.. რომელიც ქართველ ხალხს გააღვიძებდა. ის (სტალინი – ა. ქართულ თქმაშიც «ბარაქიანი ხელი» ეს აზრი იგულისხმება. რომ გრიგოლ რობაქიძის ნარკვევებში ერთი სიტყვაც არ არის ნათქვამი არც ნაციზმზე და არც ფაშიზმზე. როგორც ერთმა ისე მეორემ თავთავიანთი ერების ენერგია და ძალა გააღვიძეს. საუბარია მხოლოდ ორი პიროვნების ძალასა და ენერგიაზე. ააღორძინეს. თუ ჰიტლერმა და მუსოლინიმ თავთავიანთი ერების ძალას მოუყარეს თავი და შეაგროვეს. იგი სტალინს არ უყურებს გამკიცხავი თვალით. ღვინო. მაგრამ იგი სხვა გზით წავიდა. აზარტული თამაში. პროლეტარიატი ინტერნაციონალური მოვლენა იყო.. ამის ძალა მეორე ქართველს ჰქონდა იოსებ ჯუღაშვილს.. როცა ნოე ჟორდანია დამოუკიდებელი საქართველოს მთავრობის თავმჯდომარე გახდა. მათ გამოხატავდნენ. ეს ლენინსაც არ გაუკეთებია. «ძველ დროში ტომის ბელადში მთელი ტომის ძალა იყრიდა თავს. პირიქით: საუკეთესო სურდა ადამიანებისათვის.

«გამბედაობას». მოკვდებოდა თუ არა. ვითარცა სულიერი მოძღვარი» («ჩაკლული სული»). «მან არ იცოდა. არამედ ნაღდი რევოლუციონერის ყნოსვა» («ჩაკლული სული»). სანამ სტალინი იქნებოდა ცოცხალი ბოლშევიზმიცა და პროლეტარული რევოლუციაც ცოცხალი დარჩებოდა. ტროცკი რევოლუციას ნახევარბედად მოევლინა – ნახევარბედიც არსებობს. არამედ სხვისი. სტალინთან ერთად. როგორც სსრკ-ში. რომ ტროცკის საკუთარი ენერგია კი არ ჰქონდა. სტალინმა კი იცოდა. მასში იყო შეკრებილი. ამ დროს შური კი არ ამოძრავებდა. რომ ნახევარბედი ვერ გაუძღვებოდა რევოლუციას. და დახმარებისათვის მუდამ მზად იყო. სანამ «უკან ურყევ კლდესავით იდგა თვითონ ბედი – ლენინი. იმ ქვეყნად წავიდა და თან წაიღო. ბოლშევიზმმაც და პროლეტარულმა რევოლუციამაც სული დალია. ისე უცხოეთში უკვირდათ. მაგრამ. ორი დემონის ბრძოლაში.ის გულუხვი იყო. აჰრიმანულ ძალად იქცა. სტალინში გაერთიანებული იყო რაციო და ინსტიქტი. იგი ყველას ლენინის უეჭველ მემკვიდრედ მიაჩნდა.. როგორც ყოველთვის. მშიერმწყურვალე ქართულ ოჯახში გაზრდილმა კაცმა? გრიგოლ რობაქიძის სიტყვით. ბოლშევიზმი და პროლეტარული რევოლუცია 80-იანი წლების ბოლოს კი არ მომკვდარა. ტროცკი მანამ იყო მტკიცე. ლენინს სისხლი ჩაქცეოდა. მისი სიკვდილის მერე ბოლშევიზმისა და პროლეტარული რევოლუციის ურემი ინერციით მიგორავდა. ეს მოხდა იმიტომ. თავმოყრილი ბოლშევიზმისა და პროლეტარული რევოლუციის ძალა. რომ «სტალინი ბოლშევიკად იყო დაბადებული» და პროლეტარულ რევოლუციას განასახიერებდა. გარდაიცვალა თუ არა ლენინი. არამედ იმ დღეს. რამდენადაც კი შეეძლო ასეთი ყოფილიყო. «ბედნიერებას» ერთი ძირი აქვს. ოთხივე პოლიტიკოსის ცხოვრებაში არსებით . ცხოველური ინსტიქტით სტალინი მუდამ გრძნობდა. აჰრიმანმა – სიძულვილის ნაშიერმა – დაამარცხა ლუციფერი» («ჩაკლული სული»). რომ ქართულ ენაში «ბედს». ერთპიროვნული მბრძანებელი გახდა. რა დღესაც სტალინი გარდაიცვალა. «ამორ ფატის» (ბედის სიყვარული) მოტივი შემოდის აქ. მეორე რევოლუციონერიც იდგა – ლევ ტროცკი. სტალინი ბოლშევიზმისა და პროლეტარული რევოლუციის კვდომაც დაიწყებოდა. «ამორ ფატი». ლენინის გვერდით.. უკეთესი ნაზავი კი წარმოუდგენელია რევოლუციონერისათვის. როგორ მოახერხა ეს ღარიბ-ღატაკ. იგი ლენინის ენერგიით იკვებებოდა. ის მუდამ ალმაცერად უყურებდა ტროცკის: არ სჯეროდა მისი. მეორე ფაქტორიც არსებობდა. ვინც ყმაწვილკაცობაში პატრიოტულ ლექსებს წერდა. გრიგოლ რობაქიძის აზრით. მართლაც ასე მოხდა. ნახევარბედი იმასაც ნიშნავდა. რომელმაც სტალინის სასარგებლოდ გადაწყვიტა მოვლენათა მსვლელობა – ბედისა და ნახევარბედის ფაქტორი. «თუ ლენინი ბედი იყო რევოლუციისა.. სტალინმა პირწმინდად გაანადგურა ტროცკიც და სხვა მოწინააღმდეგენიც. 80-იანი წლების ბოლოს ინერციის ძალა გამოილია. რომ ტროცკის მყისვე დაეკარგა სიმამაცე». საკმარისი იყო. საკუთარი თავის რწმენა. და მაინც იოსებ ჯუღაშვილი..

სუდეტის ოლქის გერმანიასთან შეერთებისას და აბისინიის ომის დროს. წვის სუნმა გამოაღვიძა. რომელნიც მე-20 საუკუნის პირველ ნახევარში მსოფლიოს ბედ-იღბალს წარმართავდნენ. მაგრამ ყოველთვის. ამაოდ დაშვრნენ. კარგ შემთხვევას. ხმელ ფოთლებს ცეცხლი მოედო. რამდენადაც გამარჯვებებით იყო სავსე ჰიტლერისა და მუსოლინის საქმიანობა მეორე მსოფლიო ომამდე. ეს ეხება ლენინსაც. არც მოკვდება და არც ჭკუას დაკარგავს. მაგრამ დამარცხდნენ ლენინიც და სტალინიც. სიკვდილის შემდეგ. «ადოლფ ჰიტლერში» გრიგოლ რობაქიძე ერთ ძველ თქმულებას გვიყვება: არსებობდა ერთი ბებერი ხე. როგორც იქნა ჩააქრო იგი. მას არ წაუკიდებია. დღევანდელი წინამძღოლებიც ამ ცეცხლის გენიით არიან გაჟღენთილები. ხელსაყრელი დროისა და შემთხვევის ღმერთსაც ასე ერქვა – კაიროს. ანუ აბისინიაში.როლს ასრულებდა. საშინლად გაუხარდა: საიდუმლოს იხილავს. როგორც ლენინისა და სტალინის პოლიტიკური შემოქმედების ნაყოფი. როგორც პოლიტიკურმა მიმდინარეობამ. დროს. ბოლშევიზმმა. დაიშალა და დაინგრა. კაიროსის. ანუ არ ჰყოფნის გამბედაობა არსებობისათვის. ასევე ყველა ხელსაყრელი შემთხვევის გამოყენებით იმარჯვებს მუსოლინი ეთიოპიაში. რომელსაც ამ საიდუმლოს ხილვის სურვილი აწამებდა. ცეცხლი ხომ უნებლიეთ გაჩნდა. ერთმა კაცმა. ვინც გაბედავდა მის დაწვას. ამ გაბედულების თვინიერ კი ვერც იდუმალს იხილავ და ვერც ისტორიულ საქმეს გააკეთებ. წერს გრიგოლ რობაქიძე. რომ მას არ ჰყოფნის გამბედაობა უკანასკნელი წამი გადაიტანოს. ერთიც დამარცხდა და მეორეც. იგი ხშირად მიდიოდა ხესთან. ის ადამიანები. როცა ხისთვის ცეცხლი უნდა წაეკიდებინა. ყველა ხელსაყრელი წუთის გამოყენებით დაეუფლა ჰიტლერი სუდეტის ოლქს. ნაბიჯ-ნაბიჯ. კაიროსიც წყალობს მათ (ყოველ შემთხვევაში გარკვეულ პერიოდში მაინც). არსებობა შეწყვიტა. რაღაც ძალა მის ხელებს აქვავებდა. . ჰიტლერი და მუსოლინი ოსტატურად ფლობდნენ კაიროსის გამოყენების ხერხს. ჰიტლერსაც და მუსოლინისაც. მისი აზრით. «კაიროსი» ბერძნული სიტყვაა და ნიშნავს ხელსაყრელ წუთს. ფოთლებზე წამოწვა. ანუ ხელსაყრელი დროის ან შემთხვევის გამოყენების ნიჭს პოლიტიკოსის აუცილებელ ნიჭად თვლიდა გრიგოლ რობაქიძე. დაღლილს ჩაეძინა. ეს განსაკუთრებით მკაფიოდ გამოჩნდაო. გადაწყვიტა დაეწვა ხე. გრიგოლ რობაქიძე ასკვნის: ვხედავთ. გამწარებული ებრძოდა მას. ერთხელ დაქანცული ხის ქვეშ. მართალია. იგი ცეცხლში დაინახავდა უკანასკნელ საიდუმლოს. «ამორ ფატი» მთლიანად მოიცავს მათ. მაგრამ მოულოდნელად უსაშველო შიშმა შეიპყრო. მათ დამარცხებასთან ერთად დამარცხდა გრიგოლ რობაქიძის ჭვრეტა-ხილვაც. ჩიბუხს მოუკიდა. ჩიბუხიდან ნაპერწკალი გადმოვარდა. სსრკ. ცეცხლს მივარდა ჩასაქრობად. იმდენად მარცხიანი აღმოჩნდა მათთვის მეორე მსოფლიო ომი. შიშით გულგახეთქილმა იქიდან მოკურცხლა. მაგრამ ამ ხილვის ფასად ან მოკვდებოდა ან შეიშლებოდა. სტალინსაც.

გრიგოლ რობაქიძისადმი გულგრილი დამოკიდებულება ვერ შეცვალა ვრცელმა «განმარტებამაც» კი. იგი შემოქმედი არაა» («ყაზბეგის საკითხი»). მაინც შეცდომად დარჩა. რომ პოლიტიკურად არ იდგა არც ბოლშევიზმისა და არც ფაშიზმ-ნაციზმის მხარეს. როგორც ხელოვანს. ერთი შემთხვევის გამო მათი ურთიერთდამოკიდებულება გაცივებულა.1 ვერც ამ ფიცმა გასჭრა. რომ იგი არ თვლიდა თავს პოლიტიკოსად. არც ძველ თხზულებებს უბეჭდავდნენ და არც ახალს. არა ვარ. თუმცა ავტორმა იგი თითქმის ყველა დიდ გამომცემლობას გაუგზავნა. მაგრამ ისიც სიმართლეა. შეცდომა. . ემიგრანტული ქართული პრესა თუ გამოაქვეყნებდა ხანდახან მის წერილებს. რომელიც პოლიტიკაში ერევა. სიმართლე გრიგოლ რობაქიძეს და გიორგი გამყრელიძეს თბილი და გულითადი ურთიერთობა ჰქონდათ. ასეთი ნაპირიც არსებობსო. მას უნდოდა უბრალოდ აეხსნა პუბლიკუმისათვის რა კუთხით. პოლიტიკოსი არ ვყოფილვარ და არცა ვარ. როცა «ადოლფ ჰიტლერი» რუსულად თარგმნეს და ფრონტზე გაავრცელეს საბჭოთა არმიის ჯარისკაცთა შორის. რომ გრიგოლ რობაქიძეს არავითარი ურთიერთობა არ ჰქონია არც ნაციზმისა და არც ფაშიზმის მესვეურებთან.. ევროპაში მას ალმაცერად უყურებდნენ. მისი საქციელი მით უფრო გაუგებარია. რომ ღრმად და მკაფიოდ მაქვს შეგნებული: მწერალი. «.გრიგოლ რობაქიძეს «ადოლფ ჰიტლერისა» და «მუსოლინის» დაწერის გამო ბევრი წყენა შეხვდა. არ დაუჯერეს. ქართველი ემიგრანტების ერთი ნაწილი მხარში ამოუდგა გრიგოლ რობაქიძეს. ვითომ პოლიტიკის არა გამეგებოდეს რა. ისე «მუსოლინი». არა ვარ იმის გამო. თავის თავს კი. მაგრამ ვნება მაინც მიაყენა თავისთავს. იგი მესამე ნაპირზე იმყოფებოდა. რასაც თვითონვე ამბობს: «ვინც არ ცდება. ვნებასაც მიაყენებს» («მიხეილ წერეთელი»). რომ ნაციზმსაც და ფაშიზმსაც შეეძლო პროპაგანდისტული კუთხით გამოეყენებინათ როგორც «ადოლფ ჰიტლერი». გამოიყენეს კიდეც. მაგრამ ვერც იმათ გაამტყუნებ. ვინც ფიქრობდა. არა იმის გამო. თორემ დიდი გამომცემლობები მისთვის დაკეტილი იყო. გრიგოლ რობაქიძე შეეცადა «განმარტება» არ ყოფილიყო თავისმართლება. ეს «განმარტება» ევროპულმა პრესამ არ დაბეჭდა. ბარათებსაც ხშირად სწერდნენ ერთმანეთს. პოლიტიკას ვერას არგებს.. მწერალი «განმარტებაში» (და სხვა კერძო ბარათებშიც) ირწმუნებოდა. იცოდა ეს. – აჯერებდა მკითხველს. უფრო მეტიც: პოლიტიკა მწერლის საზიანო საქმედ მიაჩნდა. რა თვალსაზრისით წაეკითხათ მისი ყბადაღებული ნარკვევები. ამ წიგნების გამო. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ. ისინი ღვთისა და ერის წინაშე ფიცს დებდნენ.

აკაკი ბელიაშვილი ამ სოფლად უკვე აღარ იყო. საქმე ის გახლავთ. თავდაპირველად გრიგოლ რობაქიძე ვერ მიმხვდარა რისთვის დაემდურა მეგობარი. «სულ სხვა ყოფილა აკაკი ბელიაშვილი. რომლის ისტორიული სუნთქვა ძე ღვთისა იყო! მით უფრო სამწუხაროა ეს.ბ. საყვედურით მომმართაო – მაცნობა კალემ1. ნათესაობა ერთია და სიმართლე (სიტყვა ხაზგასმულია გ. ბარათიც მისწერა 1962 წლის 30 ივლისს: «გავიდა ხანი.ბ. იგი დიდად აღუშფოთებია ბლაყუჩიას სიტყვებს.ერთხელ გრიგოლს აკაკი ბელიაშვილის მოთხრობა – «ბლაყუჩიას დიალოგები» – წაუკითხავს. – გული სტკენია გიორგი გამყრელიძეს. აკაკი ბელიაშვილის მიმართ გამოთქმული ეს საყვედური გიორგი გამყრელიძეს სწყენია. იმ უსვინდისომ. «ბლაყუჩიას» რომ ათქმევინა ისეთი საძაგელი რამ – ამის გამეორებაც არ შემიძლია აქ – რომლის მსგავსი საუკუნეთა მანძილზე «ძაღ?ლ?თაპირსაც» არ წასცდენია. ფრიად ნიჭიერი რომანისტია» (გრიგოლ რობაქიძეს მოსწონდა აკაკი ბელიაშვილის რომანი «თავგადასავალი ბესიკ გაბაშვილისა» – ა. – «ვაჟას ენგადში» დაღუპულის აკაკი ბელიაშვილის ასე ხსენებისათვის. იმიტომ დაგილაგდათ ბერძნებს საქმე. მხოლოდ გაქართველებულმა ბერძენმა სოკრატე პოპანდოპულომ მიუგო – ღმერთიო. ნათქვამს წერილითგან არ ამოვიღებდი-მეთქი?! გწერ ამას და თან ვუმატებ: დაღუპული ძმა რომ ყოფილიყო ჩემი – მე ერთი სიტყვითაც არ შევარბილებდი იქ თქმულს. მერე გაუგია. უბედურს! ღმერთის პატიოსნება ვის გაუგონია. ისე გაავრცელა ხმა. რაც იმ ნაბიჭვარის ღმერთობა იწამეთ». გავიგე მიზეზი შენი დუმილისა. ამ პასუხით უკმაყოფილო ბლაყუჩიამ სოკრატეს მიახალა – «ვაი შენს პატრონს. მე კალეს მივწერე: კიდეც რომ მცოდნოდა. მთელი დღე ბაღში გდია. ვაცნობეთ: წერილი მზად იყო.ბ. რომ ა.) კიდევ სხვა: განუზომელ უფრო მეტი!» სხვაჲ ჩემი . მაწანწალა და ლაზღანდარა ვინმეა. პირში ენას არ აჩერებს და ენაკვიმატობს. როცა ჩვენ ეს ამბავი გავიგეთო.). პასუხი გაუჭირდათ. ერთი ასეთი ენატარტალის დროს ძმაკაცებს კითხვა დაუსვა – ვინ არის ყველაზე პატიოსანი? თანამოსაუბრენი დაფიქრებულან. რომ გიორგი გამყრელიძე აკაკი ბელიაშვილის ცოლისძმა იყო. არა დიდი. 1961 წლის 14 დეკემბერს მცხეთიდან თბილისს მომავალი ცოლ-ქმარი თინათინ გამყრელიძე და აკაკი ბელიაშვილი ავტოავარიაში დაიღუპნენ. როცა გრიგოლ რობაქიძის «ვაჟას ენგადი» იწერებოდა. იოსებ დურგლის შვილი ჩემი გაკეთებულიაო. მოთხრობაში ეს ბლაყუჩია ერთი უქნარა. «ვაჟას ენგადში» გამოხატა თავისი გულისწყრომა. და ეს უნდა თქმულიყო ქართულ მიწაზე. ტრაგიკულად გარდაცვლილ ადამიანზე ასე არ უნდა დაეწერაო.1 გრიგოლ რობაქიძე ღმერთის აუგად ხსენებას ვერ იტანდა. ვერც აკაკი ბელიაშვილს აპატია ზემოთ მოხმობილი სტრიქონები.რობაქიძის მიერ – ა. არც შერცხვა.

დაწერტილნი და დამჭნარნი1 და დამღიერებულნი. საუკუნეების მანძილზე მიმდინარეობდა იგი. მწირი და ღატაკი გახადა. კოლორიტი სურნელით. რასსიული დახვეწილობა და სიწმინდე ფორმების. ეს აზრი დღესაც უაღრესად მნიშვნე- ლოვანია. ხორკლი. აქედან სიტყვაში და თქმაში: მეტხორცი. სახეობა ზომიერი. იაკობ ხუცესის ოსტატობის დამადასტურებლად «შუშანიკის წამებიდან» ნიმუშები მოჰყავდა. «ჟამსა ზაფხულისასა ცეცხლებრ შემწუელი იგი მხურვალებაჲ მზისაჲ. სინტაქსი შეიცვალა ძირეულად: რასსიული სიწმინდის მაგიერ ათასნაირი «ნალეკი». შიგადაშიგ არიული სინათლე და მზერა. პირმსივანნი და დღემოკლედ ცხორებულნი. მისი ფიქრით. დაუძლურდა. ვიდრე პროზაში. სიტყვამ დაჰკარგა თავისთავადობა: გაირღვა. დაბორკება. ასევე აღფრთოვანებული წერდა გიორგი მერჩულეზეც. «სიტყვა დაავადდა.გრიგოლ რობაქიძემ სალიტერატურო ასპარეზზე გამოსვლისთანავე მიაქცია ყურადღება ქართული პროზის პრობლემას. «საქართველოში ლექსის კულტურა უფროა გამახვილებული. თავიდათავი – «აღნაგობა». დამბლა. მეჭეჭი. ისე მასაც აწუხებდა. პერიოდი მარჯვეთ მოზმული. რომლისა მკვიდრნიცა მის ადგილოსანი სავსენი სენითა. მონღოლთა შემოსევამ არა მარტო ქართული სახელმწიფო დაანგრია. ვიდრე კულტურა პროზის» («ქართული პროზისათვის»). რომ ქართველის შემოქმედებითი ნიჭი პოეზიაში უფრო იჩენდა თავს. «სიტყვა სადა და შემცველი. ანუ სიტყვის გაბითურება» («ქართული პროზისათვის»).. თორემ ქართული მწერლობა დიდმა პროზაიკოსებმა დაიწყესო. სადაც ცურტავია აღწერილი. პირმსივანნი და დღემოკლედ ცხორებულნი». ხაზი თითქმის მათემატიური. ციტირების მერე ამბობდა: «გამოთქმის ფორმა ძალოვანი. ჩარადოვანნი. ფრაზა მოქნეული და მოზომილი. გამოწვეული იყო საქართველოს მძიმე ისტორიული ცხოვრებით. კერძოდ ის ადგილი. როგორც ქართულ არქიტექტურაში. არამედ ქართული ცხოვრებაც დააკნინა. აქედან «დუალიზმი» (დუალიზმი სიტყვის). იაკობ ხუცესი და გიორგი მერჩულე პროზის დიდოსტატებად მიაჩნდა. წყლითა განსივებულნი და განყვითლებულნი. თქმა სუფთა და დამტევნელი. ბოლოს და ბოლოს მომაჯადოვებელი» («ქართული პროზისათვის»). ხოლო აქ არის მარჯვე არქიტექტონიკული ხაზიც: ჯერ ორი სიტყვა: განსივებულნი და განყვითლებულნი». ქარნი ხორშაკნი და წყალნი მავნებელნი. ბოლოს სიტყვის შემატებით ფრაზა უფრო გაძლიერებული: «ჩარადოვანნი. სულხან-საბა ორბე- . სათანადოდაც ასაბუთებდა ამას. შემდეგ სამი: «დაწერტილნი და დამჭნარნი და დამღიერებულნი». ხიწვი. ქართული ცნობიერებისა და სიტყვის გასაჯანსაღებლად ბრძოლა არ შეწყვეტილა. აქ უკვე ხელოვანი სჩანს («ქართული პროზისათვის»). რაც მონღოლთა შემოსევას მოჰყოლია – სიტყვის გაბითურება და ცნობიერების დაშლა. დღესაც იგივე ხდება. დამძიმება. «სამკაული» მხოლოდ როგორც დეტალი. როგორც ბევრ სხვას. – ამტკიცებდა. ეს ვითარება.».

თავის მხრივ კი სინთეტური ქართული ტიპის არარსებობა გამოწვეული იყო საქართველოს მძიმე ისტორიული ხვედრით. ხშირად მასში ხორცმეტიცაა. ლაპიდარულობა. ჯავარი. თითქმის ქონიანი. ჯილაგი. რომელიც უმთავრესად სარომანო მასალაა. ოღრო-ჩოღროიანი. როგორც ასეთი. მაგრამ საერთო სურათში იგი მოსჩანს როგორც დიდი ბაღი და ან როგორც მაგარი კორძი» («ქართული პროზისათვის»). გრიგოლ რობაქიძის სიტყვით. ტფილისის აშუღობა ამ ხაზზეა აგებული. იმერი და ამერი: ეს ყოფის კატეგორიებია უფრო ვიდრე გეოგრაფიული დაყოფა. ვიდრე «მიწა». «ეტნიური თესლები: იბერი. მას აქვს ჯიში. ყოველი მათგანი არსებობს თითქო «თავისათვის». მისი თხრობის ლაკონიზმი. იგი მიხვეულ-მოხვეულია. ხორცი მსუქანი. შეიქმნა ტიპი «მოქალაქისა» და «ყარაჩოღელის». ამ ვითარებას თავისი საფუძველი ჰქონდა. ამის მერე ქართული პროზა ახალ ხიბლს იძენს ილია ჭავჭავაძის შემოქმედებაში. ზედმეტია იმის შესახებაც ლაპარაკი. და თავიდათავი: მწიფე. მესხი. ბარაქა. «მთელი» გაქრა და «ნაწილები» დარჩა.ლიანმა შესძლო ქართული სიტყვის პირვანდელი ძალით აღდგენა. ჯანღიანი. ქართი. . ოჯახიანი. ჯერ სპარსული ხაზი და შემდეგ იგივე ხაზი სომხური კილოთი ამეტყველებული. რომ «არ არსებობდა ქართული ტიპი: რასსიულ-ფსიხოლოგიურად სინტეტური» («ქართული რომანი»). რომანისათვის კი ამგვარი ტიპის არსებობა აუცილებელი იყო. სამწუხაროდ. ამ ვითარებაში სინთეტური ტიპი ვერ ჩამოყალიბდებოდა. საქართველო იყო კოლონია. მაგრამ მუდამ ფესვგრძელი. ფსიხოლოგიური სხვაობა აქ უმძაფრესია» («ქართული რომანი»). ამ სიტყვის ევროპული გაგებით («ქართული რომანი»). ხანდახან მიკიბულ-მოკიბული. იგი ხორციელების ნაყოფია. რომ ქალაქის (ამ შემთხვევაში ტფილისის) ცხოვრება. «ილია ჭავჭავაძის სიტყვა მსუქანია და შედედებული. მაგრამ არა უძვლო. ამას ბევრი ჩიოდა. პლასტიკას მარილი უფრო უყვარს. ასე არ მოხდა. ზავთი. სტილი მისი არ არის პლასტიური. მაგრამ იგი ასეთ მსაჯულად ვერ იქცა. სახელმწიფოს ნაცვლად პროვინცია.. ტანბრგე. რომ არ არსებობდა რომანი. კოლხი – ერთს მთლიან ქართულ სხეულში ჯერ კიდევ არ გადადუღებულან უკანასკნელი ჩამოსხმით. ყველგან ხორცი. «თბილისი უნდა ყოფილიყო ესთეტიური მსაჯული: როგორც საქართველოს დედაქალაქი და როგორც ქართლის (მთავარი ეტნიური ჯგუფის) შუაგული. მათ შორის არჩილ ჯორჯაძეც. ცალკეულად მთელის გარეშე. მუხლმაგარი. ტოტებაყრილი. სინათლე და სიმარტივე გრიგოლ რობაქიძეს მიაჩნდა ახალ ეტაპად ქართული სიტყვის განვითარებაში.. ქართველ რომანისტს არ გამოადგებოდა» («ქართული რომანი»). ქართული პროზის უმნიშვნელოვანეს ხარვეზად ის მიაჩნდა. სინთეტური ქართული ტიპის ჩამოყალიბებაში თბილისს უნდა შეესრულებინა არსებითი და გადამწყვეტი როლი. თესლიანი. პირიქით: აქ ქართულ ტიპში საშინელი შერევა მოხდა. ყოველთვის დაგრაგნილი. კერძოდ ის. დოვლათი.

არამედ – ვერტიკალურისაც: მითოლოგიური ფესვების კვლევა. «მეგი – ქართველი ქალი» (ამ რომანს მეორე სახელიც აქვს – «მედეას ნაწნავები»). ქართული სინთეტური ტიპიც ჩამოყალიბდება და ქართული რომანიც დაიწერება. რაც საქართველოს დაატყდებოდა თავს). ორგანული და მოუცილებელი ნაწილები არიან. გაფართოვება ხდება არა მარტო ჰორიზონტალური სივრცის. «გრაალის მცველნი» – გერმანიაში გამოქვეყნდა გერმანულად. გააფართოვა პერსონაჟთა მოქმედების სივრცე და არე (მთელი საქართველო. თქვენ ერდადერთმა მოახერხეთ რევოლუციის. სადაც ნაწინასწარმეტყველებია ყველა უბედურება. მიწისქვეშა დინებები აიღეთ. რომ სსრკ-ში მომხდარ მოვლენებს გრიგოლ რობაქიძე განცალკევებულად არ განიხილავდა. ანუ ბოლშევიზმის სულიერი დამარცხება. მართლაც. ხდება ყველგან. ვიდრე სხვა მწერალთა ქართულად დაწერილ და საქართველოში გამოქვეყნებულ თხზულებებში (არ ვგულისხმობ მხოლოდ მიხეილ ჯავახიშვილის შემოქმედებას. ირანი). მართალია. ევროპაში. ნუ გიკვირთ. ევროპა. მისი ძირითადი რომანები – «ჩაკლული სული». რაკი აღდგა ქართული სახელმწიფოებრიობა. «გრაალის მცველნი» ერთად გამოეცითო «ქართული ტრილოგიის» სახელით. რომ საქართველო აღარ იყო სახელმწიფო. რუსეთი. რომ. მე-20 საუკუნის პირველი ნახევრის ქართულმა პროზამ. «ჩაკლული სული». «ქალღმერთის ძახილი. გრიგოლ რობაქიძემ და საერთოდ. იმითაც დაინტერესდებოდა. მაგრამ გრიგოლ რობაქიძეს იმედი აქვს. ეს ზუსტად შეამჩნია ფილოსოფოსმა ლეოპოლდ ციგლერმა. წარმართობის. მან 1942 წლის 2 დეკემბერს ბარათი მისწერა გრიგოლ რობაქიძეს.გრიგოლ რობაქიძის ორი სტატიის – «ქართული პროზისათვის» და «ქართული რომანი» – მიხედვით შეგვიძლია გავაკეთოთ დასკვნა: ქართული რომანის არარსებობა შედეგია ქართული სინთეტური ტიპის არარსებობისა. საფიქრებელია. გრიგოლ რობაქიძე ამ პროცესის აქტიური მონაწილეც არის და წამომწყებიც. ლეოპოლდ ციგლერი. მაგრამ ისინი ქართული პროზის მკვიდრი. უფრო მეტიც შეიძლება ითქვას: გრიგოლ რობაქიძის გერმანულად დაწერილ რომანებში ქართული სამყაროს ტრაგედია უფრო ნათლად ჩანს. განხორციელდა სინტეტური ქართული ტიპის დახატვის ცდა. ქრისტიანობის და ათეიზმის ურთიერთმიმართების რკვევა. საქართველო დამოუკიდებელია. ღმერთის ძიება. ამერი- . ქართული სინთეტური ტიპი არ ჩამოყალიბდა იმიტომ. ურჩია: «გველის პერანგი». ივანოვი ეუბნება თამაზს («ჩაკლული სული»): «ყველაფერი რაც საბჭოეთში ხდება. ისინი ყველგან ერთნაირია: ჩვენთან. ქართული პროზის ძიება და ქმედება ამ მიმართულებით წარიმართა. ანუ დალი». კოლონიასა და პროვინციაში სინთეტური ტიპის ჩამოყალიბება არ ხდება. ეს ტრილოგია ამის საბუთი იქნებაო. მათ იგი აანალიზებდა ევროპულ-ამერიკულ სამყაროში მიმდინარე პროცესებთან ურთიერთკავშირში.

ეს არის ჩვენი ახალი თაობა. სქესის წინაშე რიდი მეფობდა. ღმერთის უარყოფა ადამია- . თუ ერთი სიტყვით შევაჯამებთ ამ პროცესს. არამედ ყოფიერების განვითარების მიმართულებაც.კაში. რიდი სრულიად გაქრა. გრიგოლ რობაქიძე განიცდიდა ნიცშეს გავლენას.. არავითარი მისტიკა. ახალი ადამიანი იბადება უღმერთო. ნივთიერი: არსად მეტაფიზიკური.. ამერიკასა და ევროპაში რაღა ხდება? იქ არ კლავენ ღმერთს. მაგალითად.. არავითარი რიდი. უფრო მეტიც. მან საგანგებო ესეი უძღვნა რუს მწერალს.. დღეს მის ნაყოფს ვიმკით. თუ ერთი მხრივ. რუსული «ღმერთმაძიებლობის» ფილოსოფიით. თავის დროზე ამ კრიზისს ფრიდრიხ ნიცშემ მკაფიო სახელი დაარქვა – ღმერთის სიკვდილი. ორივენი ერთი წრიდან მოდიან. ღმერთი მუდმივი წვაა. ყველას პირზე ეკერა და წამდაუწუმ იმეორებდა. ჩვენთან ღმერთის წინააღმდეგ იბრძვიან. მერე ეს შეხედულება მოდური გახდა. იქაც და აქაც სიყვარული ფიზიოლოგიური ხდომილებაა.. მეტი არაფერი. ღმერთის ბუნებრივი მდგომარეობა სიკვდილია». ევროპასა და ამერიკაში ეს საიდუმლო ჩანასახშივე მოშთობილია. არავითარი მოწიწება. მისთვის არ არსებობს საიდუმლო. მორალური კანონი ძირფესვიანად აღმოფხვრილია ევროპასა და ამერიკაში? იქ უკვე კარგა ხანია ამორალური სულისკვეთება სუფევს. შიშველი ყოფიერება. როცა ჩვენთან ვინმეს კლავენ. მაგრამ არა ცოდვა. მეორე მხრივ. ღმერთის ამოძირკვა ყოფიერებიდან – ეს არის კულტურის ახალი მიჯნა». შეადარეთ იგი ამერიკულს – მხოლოდ «მინუს» ნიშანი დაუსვით წინ გარეგნული მხარის მოსაწესრიგებლად – და ვერავითარ განსხვავებას ვერ ჰპოვებთ მათ შორის. ქალი ძველ დროში საიდუმლოს წარმოადგენდა.. მისთვის რაღაცნაირად ქრისტიანობა დაკავშირებული იყო ღმერთის სიკვდილის იდეასთან.. როზანოვისათვის იყო ქრისტიანი ნიშნავს უარი თქვა ღმერთზე. იქ იგი თავისით კვდება. მისი მოკვლა სურთ.1 «ჩაკლული სულის» პერსონაჟის ივანოვისათვის დიდი ხიფათის მომასწავებელია ის. ველსკი უმტკიცებს უცნობ თანამგზავრსა და ლევან ორბელს: მარქსისტულ-ლენინური მსოფლმხედველობის მიხედვით. ეს მოქმედება რენესანსში იღებს სათავეს. ეს დანაშაულია. ახლა კი? ჩვენთან. რაც მისი აზრით სსრკ-ში უნდა დამკვიდრდეს – უღმერთო კულტურა. ლევ შესტოვი წიგნში – «Умозрение и откровение» – ვასილი როზანოვის შეხედულებათა შესახებ წერდა: « . მას სჯეროდა.. რომ ღმერთი მოკვდა «ბუნებრივი სიკვდილით». როზანოვისათვის ქრისტიანობის იდეა უკავშირდებოდა უღმერთობის იდეას. ამაში კოსმიური სუნთქვა ისმოდა. მაგრამ ახლაც უნდა გავიმეორო. აქ მოჩანს არა მარტო არსებული ვითარება. ივანოვის შიშს ადასტურებს «გრაალის მცველნის» პერსონაჟი ბოლშევიკი და გპუ-ელი1 ველსკი. ფესვებშიაც კი არა. იგი აღტაცებული იყო როზანოვითაც და საერთოდ. ადრე უკვე ითქვა იმაზე. ეს იქნება ღმერთის განდევნა სამყაროდან. კაცობრიობა სრული კრიზისისაკენ მიდიოდა...

თავადი გიორგიც («გრაალის მცველნი») რწმენის დაკარგვას უჩივის: «საუკუნეების მანძილზე მიწას ან პატივს არ ვცემდით. რომელშიც მიჯნური თავისთავს ისევ პოულობს. ბოლშევიკები. ან ვებრძოდით. შემაშინებლად გა- . იგი ასე ვთქვათ. ასე გაქრა ლოგოსის ძალა ადამიანში. გაივლის სიყვარული. თუ ამ მიმართულებით სსრკ-ში ხალხი მარქსისტულ-ლენინურ მსოფლმხედველობას მიჰყავს. სხვა. მაგრამ შინაგანად დანახული იგი ყველაზე ნამდვილ რეალობად მოჩანს. რა მნიშვნელობა აქვს იმას. როგორც მატერიაზე. თუ ყმა ხარ. ამის გამო შედეგი სსრკ-შიც და ევროპა-ამერიკაშიც ერთნაირია: ადამიანის სულის გახრწნა და დაშლა. მთელ დუნაიზე. არადა იგი ქმედითად არსებობს. მარქსიზმ-ლენინიზმი და ტექნიკური ცივილიზაცია ერთ ამოცანას ემსახურებიან. ვისი ყმა ხარ – ადამიანისა თუ ღმერთის? თუ გეშინია. მაგრამ იგი მაინც რჩება ჩემთვის ნივთად. სულმა დაკარგა დამბადებელი სიზრქე. მაშინ იქნები თავისუფალი. შეყვარებულთა შორის დაისადგურებს სიცარიელე. მაგრამ შეცნობა ვერ შეცვლის რწმენას. იგი უკვე აღარ არის ჩემთვის უცხო. თუ გეშინია და ყმა ხარ ღმერთისა. მაგრამ მიზნის თვალსაზრისით. უღმერთო კულტურა. რომელიც შეყვარებულთა შორის იქმნება. ვერავითარ თავისუფლებას ვერ მოიპოვებ.ნის სრულ განთავისუფლებას ნიშნავდა. ზნეობრივი დაცემა-დაკნინება. მოკავშირენი აღმოჩნდნენ. რა მნიშვნელობა აქვს იმას. ნიშნავს კი მიწა აქ ლოგოსის დედის წიაღს! მიწის წიაღზე ისე ვმსჯელობთ. «რწმენა მეტია. ჩვენ უკანმოუხედავად. მაგრამ. ამის ჩამოყალიბება-შექმნა უნდათ ბოლშევიკებს. სხვისთვის იგი არ არის. შევიცანი მე საგანი. უღმერთო ადამიანი. უღმერთო კულტურას აყალიბებს. ევროპაამერიკაში იმავეს აკეთებს ტექნიკური ცივილიზაცია. მკრეხელურად შევბილწეთ მაგნა მატერ (დიდი დედა) და უკვე ვიგემეთ მწარე ნაყოფი. უღმერთო საზოგადოებას. არავის. ვისი გეშინია – ღმერთისა თუ ადამიანის? არსებობის ამოცანა და მიზანი ის არის. მილიონობით ჩვენთაგანისათვის სეფისკვერი მხოლოდღა აბად გადაიქცა. შეცნობის უნარი კიდევ შერჩა ადამიანს. ღმერთის უარყოფით ადამიანებს სრულ თავისუფლებას ვანიჭებთო. მართალია. ვიწამე მე რაღაც. ტექნიკური ცივილიზაცია და მარქსისტულ-ლენინური მსოფლმხედველობა თითქოს ერთმანეთის დაუძინებელ მტრებად მოჩანდნენ. უძლური შეიქნა რწმენის დასაბადებლად». ჩვენ. გაშიშვლდა და რაციოდ გადაგვარდა. ტექნიკური ცივილიზაციაც უღმერთო ადამიანს. რომ ყმა არ იყო არც ღმერთისა და არც ადამიანის. არ გეშინოდეს არც ღმერთისა და არც ადამიანის. სხვა არსება. მიჯნურისათვის ნანდაური არ არის მოწინააღმდეგე. უღმერთო საზოგადოება. ამიტომ. უკეთეს შემთხვევაში ვითმენდით. ვიდრე შეცნობა – განუმარტავს თავადი გიორგი ნორინას. ღმერთისძეობისათვის (die Gottessohnschft) ჩლუნგი და უუნარო გავხდით. სიტყვამ შეისხა ხორცი – ეს საიდუმლო ჩვენთვის ოდენ იგავია. იგი არის განუმეორებელი სახე. არა აქვს უნარი გამოხატოს ის სინამდვილე.

დანაშაულს. შეცნობა აქ უძლურია». ამას წარმოქმნის დაძლევა შინაგანი გაორებულობისა. აქ ნასესხები უნდა იყოს. წარმოიდგენს ღმერთი რაღაცას. ქმნადობის ეს ძალაა რწმენის საიდუმლო. მთლიანობას წარმოადგენდა «მეც» და «სხვაჲ ჩემიც». მთლიანობის უქონლობა. დაძლევისათვის თავად გიორგის ის მთლიანობა მიაჩნდა აუცილებლად. რომელიც საუკუნეების მანძილზე აწვალებს მოაზროვნეებს – როგორ შემიძლია შევიცნო რაღაც. რომ იგი არსებობს. როგორც ზედროული წინასახე საგნისა. რაც უძველესი დროიდან დამახასიათებელია ადამიანის ბუნებისათვის. ხიფათის საფუძველია ადამიანის შინაგანი გაორება. როგორც სხვაჲ ჩემი. ადამ-კადმონი (ებრაულად – თავდაპირველი ადამიანი) არის სამყაროს სულიერი და ნივთიერი პირველაღე. ეს საფუძველს იძლეოდა ადამ-კადმონში გაერთიანებული სახით წარმოედგინათ ქალური და ვაჟური საწყისი (მითოლოგიური. წირვა-ლოცვის მოსმენა. თუ არ არის ქმნადობის ძალა. ტრადიციისათვის. მათ ნარკვევებში ნათქვამია ისიც. რაც მე თვითონ არ ვარ. შინაგანი ორჭოფობა. ადამიანის არსის აბსოლუტური სულიერი გამოვლენა. არ არის არც რწმენა. მთავარია ის. იოლი იყო იქიდან მისი გადმოსახლება გრიგოლ რობაქიძის შემოქმედებაში. – ალბათ. რომ კაცობრიობას ხიფათი ემუქრება. რაც ადამ-კადმონის თვისება იყო. წარმოსახვის ძალით? – წამოიძახა გაოგნებულმა ნორინამ. – დიახ. Das Sonderselbst-ს გრიგოლ რობაქიძე იყენებს «სხვაჲ ჩემის» ბადალ ცნებად. პირჯვრის დაწერა. ეკლესიაში სიარული. დაცემამდე ადამისათვის გაუგებარი იყო კითხვა. ადამიანის გაყოფა მაშინვე მოხდა. ხატის წინ სანთლის ანთება. ბიბლიური ტექსტების ზოგიერთი განმმარტებელი ერთმანეთისაგან განასხვავებს ადამიანს შექმნილს ღვთის ხატად და ადამიანს გამოძერწილს თიხისაგან. მაგრამ ღვთაებრივი წარმოსახვის აზრით. ადამკადმონის იდეა პოპულარული იდეა იყო რუსულ «ღვთისმაძიებლურ» ფილოსოფიასა და მწერლობაში. რომ ადამიანი შექმნილია არა ხატად ღმრთისად. ყოფიერებაში კაცობრიობამ დაკარგა განუყოფელობა. გახლეჩის ხეც. ადამ-კადმონში განუყოფელად ერთად იყო. კრიზისი. საერთოდ უცხო არ არის ორსქესიანი ღვთაებები). ადამ-კადმონისებურ მთლიანობას და განუყოფელობას შეუძლია დასძლიოს საკაცობრიო ხიფათი. უფ- . ადამი სხვებს აღიქვამდა. ზუსტად ასე ქმნის მორწმუნე სინამდვილეს თავისთვის. თავადი გიორგი იზიარებს აზრს. მაშინვე აღმოცენდება რაღაც. სახარების კითხვა არ შობს ადამიანში ქმნადობის ძალას. როცა არსებობს ქმნადობის ძალა (Kraft des Bildens). იუდაისტური მისტიკური ტრადიციის თანახმად. არამედ სახედ ადამ-კადმონისად. რას დავარქმევთ ამ ხიფათს – ცოდვას.უცხოებულნი დგანან ისინი ერთმანეთის პირისპირ. რწმენა მაშინ არსებობს. თავადი გიორგის ფიქრით. დაცემას. ამიტომ ცნობადის ხე ერთდროულად იყო გაყოფის. ადამ-კადმონი მიჩნეულია ზეციურ პირველაღედ. პლატონის კონცეფცია-იდეა. როცა იგი ცოდვით დაეცა. მისთვის სულერთია.

ამაში იგი ნამდვილი მეგრელი იყო. – უმტკიცებს თავადი გიორგი ლევან ორბელს. – ოცნებასა და ნათელხილვაში ჩვენ ცხოველებს ვემსგავსებით და ქმნა-შეთხზვა. «ქალღმერთის ძახილი. «მეგი – ქართველი ქალი»: ნაუ ბარქაიას უყვარდა ცხენები.რო მეტიც: «ალბათ. სვავის ფრთები). ღრიანკალი – ყველა ეს ცხოველი ხორცს ასხამს ადამ-კადმონის სხვადასხვა თვისებას. მის წინაშე შიში და ძრწოლა იპყრობდა კაცს. ნატრულობს ცხოველს. – ეპასუხება ლევან ორბელი თავად გიორგის. ნაუც გარეგნობით ძველ ეგვიპტელ ქურუმს მოგაგონებდათ. როცა ცხოველები – ცხადში». ცხოველს არა აქვს «მე» (უ-მე-ოა. ძველეგვიპტელებს ღვთაებრივი შიში ჰქონდათ ცხოველთა მიმართ. მაგრამ ნაუს ცხენისადმი გრძნობა შეიცავდა კიდევ რაღაც სხვას. არა საგნობრივად. ანუ დალი»: . გამოხედვა მხნე და გაქვავებული. ბაბილონსა და შუმერში. არის თვალღია სიზმარი. ლომი. არწივის თავი. გრიგოლ რობაქიძის ფიქრით. იგი ცხენში ეთაყვანებოდა სიცოცხლის თავდაპირველ ღვთაებრივ ძალას. კოლხები ეგვიპტელებს ჰგავდნენ. როგორც თაურმდგენს. ასეთივე ღვთაებრივი თაყვანისცემა ეუფლებოდა ნაუ ბარქაიას. მართალია. – ახლა ადამიანი ნატრულობს თავის დაკარგულ ნახევარს. ადამ-კადმონი ერთდროულად იყო ადამიანი და ცხოველი. გამხმარი. როგორც ტოტემს. ადამიანისა და ცხოველის უცნაურ და საიდუმლო ერთიანობის სურათს გრიგოლ რობაქიძის თითქმის ყველა რომანში შეხვდებით. – როცა მე ვქმნი. ისინიც კოსმოსურ ძალას ცხოველებში ხორცშესხმულს ხედავდნენ. როცა იგი ცხენს უყურებდა.ი. მეგრელები ცხენში ყოველნაირ განძს მოგცემენ. აქედან მოდის მათი ფანტასტიკური წარმოდგენები – სფინქსები. როგორც ღვთაებრივის სიმბოლოს და იგავს». საგანს ვუყურებ როგორც ცხოველი. – უდასტურებს თავადი. ichlos). ჩვენ უხიფათოდ ვართ თვალღია სიზმარში მაშინ. იგი ასხივებდა თაურადამიანის სიცოცხლის ძალას. ფასკუნჯები (რომელთაც ტურის სხეული აქვთ. არამედ ცხოველიც. განუყოფელია. «ნაუ განიცდიდა ცხენს როგორც ტოტემს. სუფთად თავგადაპარსული. ჰო. კოსმოსური ზოდიაქოს ნიშნებად ტყუილად არ არის არჩეული ცხოველები – კურო. უშუალო თაურცოდნის შემნახველში. მაგრამ სამაგიეროდ მთლიანია. თხის რქა. განუყოფელი ღმერთის წიაღში. «უცნაურია. ე. გასაგებია მითიური ადამიანი რატომ მიიჩნევდა ცხოველს წმინდანად. ჩვენებურ ქართულ გამოთქმას თუ გამოვიყენებთ. დიახ. ანტიკური მწერლების რწმენით. ეს განუყოფელობა ენატრება ადამიანს. ტყუილად არ იყო ნაუ ძველი კოლხების შთამომავალი. გველისთავიანი ვეფხვები და სხვა უცნაური გამოხატულებანი. ერთდროულად რეალურსა და წარმოსახვითს». ვერძი. არა მარტო ადამიანია ადამიანის მიმართ სხვაჲ ჩემი.

არამედ რწმენით სავსე ადამიანის აზრს გამოხატავს – როგორ არ (ვით არ) მიყვარდესო მზესა და ხმალზე უმეტესად. იღვრებოდა მის ფესვებში. რაც ადამიანის გარშემოა. ჩვილი გაფატრული უშობლის ცხელ ფაშვში გაახვიეს. «ვითარ» ერთად კი არ უნდა იყოს დასტამბული.». როცა დაქალდა. ახელდა. არის მისი სხვაჲ. არამედ ცალცალკე – ვით არ (როგორ არ). უცბად «მოვარდნა უზარმაზარ ქურთის გაშიშვლებული ხმლით. ყველაფერი. ისინი ერთიანი არიან. პაწია კორექტურული შეცდომა გაიპარა. ალერსის სიტკბო ეხლა ხეში იღვრებოდა. გრიგოლ რობაქიძის შეხედულებით. დააქროლებდა თავის «ლურჯას» ჭალადიდის ველებში (მიაქციეთ ყურადღება: ნაუ ბარქაიაც ჭალადიდის ტყეებში ნადირობს). უფრო შორსაც მიდის გრიგოლ რობაქიძე. რქენა ბრაზიც იყო და ალერსიც. სპარსეთში არჩიბალდ მეკეში და მისი თანამგზავრები ბანდას გადააწყდნენ. ამიტომ მომავალში ასე უნდა დაისტამბოს: «ჩემი ძმა არყოფილი. ირემმა ქალთან თანაყოფა მოისურვა. ძაღლი ყველგან თან ახლავს პატრონს. გაჩაღდა ბრძოლა. იგი «აიმღვრა. ესმის არჩიბალდის სურვილი. ეძგერა ხეს რქებით და იწყო მისი რქენა გაშმაგებით. იქ დაასრულა ზრდა და სიცოცხლის ძალა შეიძინა. მის ფოთლებში. ადამიანი სხვა ადამიანთან. თუ ჰამა- . როცა პირველად «გველის პერანგი» დაიბეჭდა. ამჟამად დაბეჭდილია ასე: «ჩემი ძმა არყოფილი ვითარ მიყვარდეს უმეტეს მზისა და უმეტეს ხმალისა რამეთუ იყო იგი სხვაჲ ჩემი». მეორე უნდა აიღოს. მის ტოტებში. ერთხელ სიკვდილსაც გადაარჩინა. მაგრამ «ალლანის» შეტევა და ერთი ნახტომით ქურთის ხრამში გადაგდება».. მის ტანში. გრიგოლ რობაქიძე დაეჭვებული კაცის კითხვას კი არ სვამს – როგორ (ვითარ) მიყვარდესო ჩემი ძმა მზესა და ხმალზე უმეტესად. რამეთუ იყო იგი სხვა ჩემი». ცხოველთან.ივლიტე დღენაკლული დაიბადა. სიზმარში ივლიტეს ვაჟი ირმის სახით გამოეცხადა. ვით არ მიყვარდეს უმეტეს მზისა და უმეტეს ხმლისა. ვაჟისა და ქალის თანაყოფა სახიერდება ცხოველისა და ხის ურთიერთობაში. არჩიბალდმა ერთი კოლტი დასცალა. აბორგდა. როგორც ხედავთ. დამფრთხალი ივლიტე ცაცხვად გადაიქცა. ყოველთვის შემართულია და ეხმარება პატრონს. მცენარესთან და საერთოდ მთელ სამყაროსთან საიდუმლო მისტიკური ძაფებით არის დაკავშირებული. ივლიტე. ქალწულისათვის შიში აღარ იყო. ზოგჯერ წინასწარ გრძნობს მოახლოებულ საფრთხეს. აქაც ადამიანი და ძაღლი თითქოს ერთარსებაა. ჩინებული მოჯირითე გახდა. ქალი და ცხენი ერთარსებასავით არის. გრიგოლ რობაქიძის «ჩემი სხვაჲ» არსებითად იგივეა რაც «უპანიშადებში» გატარებული აზრი ყველა არსებულის ერთიანობისა: ტატ ტვამ ასი – შენ ხარ ის. ერთი წამი და არჩიბალდ მეკეში უნდა დაეცეს მოკვეთილი. მერე ამ შეცდომას ყველა გამოცემა იმეორებს. მაგრამ ირემი არ დამშვიდდა. ამ კორექტურამ ჰამადანში ქვაზე ამოჭრილი წარწერა ოდნავ ბუნდოვანი გახადა. «გველის პერანგი»: დოგი «ალლანი» არჩიბალ მეკეშის საყვარელი ცხოველია.

ეჭვით. რა მიმართულება აირჩიონ. ორჭოფობით. მხატვრულ გამონაგონში მაინც. ვითარცა თავი თვისი» (მარკოზ. მაგრამ არ დაიშალა არც თავადი გიორგის სული და არც ლევან ორბელის სული («გრაალის მცველნი»). რაც იესომ უთხრა მწიგნობარს – მეორე მცნება გახლავსო. დღესასწაულით და მოყვასის ქრისტიანული სიყვარულით. ასეთად არის დახატული არჩიბალდ მეკეში. ორჭოფობით დარღვეული და დაშლილი არ იყო. შეუპოვარი და უდრეკი ადამიანები. ვერც ხალხს გაუძღვება წინ აღთქმული მიზნისაკენ. 31). დაიშალა ბერზინის სული. თუ ადამიანში ცნობიერი «მე» და ქვეცნობიერი «მე» ერთმანეთს დაუპირისპირდა. უნებლიეთ. ეს მთლიანობა აპირობებს ადამიანის ბედს. ამა თუ იმ სახით. განუყოფელ ადამიანზე ოცნებობდა. მეგობრის გამცემი გახდა. ლევან ორბელი. რადგან «არსის ხვედრი არსშია თვითონ» («გველის პერანგი»). ვამეხ ლაშხი. თუ ადამიანის «მე» გაბზარულია ცნობიერად და ქვეცნობიერად. ჰიტლერზე ხაზგასმით აქვს ნათქვამი: იგი არ დაიხევს შიშით უკან. კარგავს წინააღმდეგობის ძალას. თავადი გიორგი. დიონისურ დღესასწაულს იგი «გაიხარე-გამახარეს» ფორმუ- . ძლიერი. თამაზ ენგურის სულიც დაიშალა («ჩაკლული სული»). თუ ამ მოვლენის ამოხსნას მოვიწადინებდით. მაშინ არამარტო «უპანიშადების» დებულების ამოკითხვა შეიძლება იქ. იმ ადამიანზე. ორჭოფობით შეპყრობილი ადამიანები. შეიძლებოდა მარტივი პასუხის მოძებნა – ვისი «მეც» გაბზარულია. მაშინ ადამიანი იშლება. ოთხივეს ბოლშევიზმთან დაპირისპირება მოუწია. თუ სინამდვილეში არა. რომელნიც მუდამ გზაჯვარედინზე დგანან და ვერ გადაუწყვეტიათ საით წავიდნენ.დანში ხვლიკისფერ ქვაზე წარწერილს ასე გავიგებთ. ამათი საპირისპიროა თამაზ ენგური. გრიგოლ რობაქიძეს უნდოდა აპოკალიპსურ შიშს წინ აღდგომოდა დიონისური ლხენით. იგი ყოველთვის ცდილობდა დაეხატა მთლიანი. ორმა – ვერა. რასაც თვითონ გრიგოლ რობაქიძე «სულის დაშლას» უწოდებდა. ეჭვით.1 გრიგოლ რობაქიძე მთლიან.. სიხარულით. მაშინ ის პროცესი იწყება. ორმა პიროვნებამ გაუძლო. რომელსაც მთლიანობა-განუყოფელობის ძალა არ ეყო. «შეიყვარო მოყვასი შენი. შიშით შეპყრობილი ადამიანი რწმენას. sähe er das Unheimliche). ჰიტლერითა და მუსოლინით იმიტომაც მოიხიბლა. იმედს ვერ გადაარჩენს. ლევან ორბელი.. რომ მათში ამგვარი მთლიანობა და სიმტკიცე დაინახა. ვინც მიზნისაკენ მიმავალ გზას არ გადაუხვევს. ასევეა გამოგონილი პერსონაჟებიც არჩიბალდ მეკეში. იგი უმკლავდება ყოველგვარ ძალმომრეობას. X11. საზარელიც რომ დაინახოს (er schrecke nicht zurück. ვისთვისაც მიზანი ყოველთვის ნათელია. რომელიც შინაგანი ეჭვიანობით. არამედ იმისაც. ის ძალადობას ვერ უძლებს. მეგი და სხვანი. ვამეხ ლაშხი. ვისი «მეც» მთლიანია. დაიშალა და. გრიგოლ რობაქიძეს ნაკლებად აინტერესებდა შიშით. თავადი გიორგი. პირიქით. გრიგოლ რობაქიძეს კი სწორედ ასეთ მთლიან და მტკიცე ადამიანებს ეძებდა. გარეგანი პირობები და ფაქტორები ერთობ მცირე როლს ასრულებენ.

შეხვედრა და მოხსენება ივლისში იყო დაგეგმილი. აქედან გამომდინარე შეიძლებოდა გვეთქვა. მაშინვე. ლაგო მაჯორეს პირას. 1948 წელს. წერილობით დაუდასტურა შეხვედრის თანხმობა. ზიგრისტმა ადრე სთხოვა შეხვედრაზე თანხმობა გრიგოლ რობაქიძეს. ხოლო მოყვასის ქრისტიანულ სიყვარულს – «სხვაჲ ჩემით». რომელშიც მოექცა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგდროინდელი ევროპული სინამდვილისათვის უცხო და მიუღებელია ქართველი მწერლის შემოქმედება. მათი შერწყმა-შეერთებით ადამიანი იმ ძალას შიეძენდა. ნაცისტების ტყუილს რომ წამოეგო. ეს შეხვედრა უნდა მომხდარიყო ტიჩინოს კანტონში. 1948 წლის 7 მაისს. გრიგოლ რობაქიძე ამას ვერ ეგუება და ეთვისება. გრიგოლს ეს ძალიან გაუხარდა. უგულითადესად და უმორჩილესად თქვენი გრიგოლ რობაქიძე». თანახმა ვარ. მაგრამ შვეიცარიელ შამფურა-მოქალაქე1 დეკერს სიფრთხილე გამოუჩენია. ცდილობს როგორმე გაარღვიოს ჩიხი.ლით გამოხატავდა. დაბა ასკონაში. რჩევა უთხოვნია დოქტორ მოეშლინისა და პროფესორ პაეზისათვის – საშიში ხომ არ იქნება გრიგოლ რობაქიძის დაპატიჟებაო. მისი სახელი თანდათანობით დავიწყებას ეძლევა. იზოლაცია შვეიცარიაში ჩვიდმეტ წელიწადს გაატარებს გრიგოლ რობაქიძე. მაგრამ არაფერი გამოდის. «ძვირფასო ბატონო ზიგრისტ! ეს-ეს არის მივიღე თქვენი გულითადი წერილი. გარეგნულად მშვიდი და წყნარია ეს წლები. თანაც ქართველი. რომელიც დაამარცხებდა აპოკალიპსურ შიშს. გრიგოლი მოხსენებას უჰონორაროდ წაიკითხავდა. მისი დემოკრატიული შეხედულების მიხედვით შემოწმდეს. მაგრამ სულის (გაისტის) აშკარა მოღალატის დაპატიჟებაც ხომ არ შეგვიძლია». «საშიშროებას» დეკერისათვის ცხადია. «მე არ მოვითხოვ. მეგობრებიც ცდილობენ დაეხმარონ. 14 ივლისს დეკერმა გრიგოლ რობაქიძეს აცნობა: გამოუგზავნიდნენ მესამე კლასის ბილეთს – ჟენევა-ასკონა და უკან. გრიგოლ რობაქიძე გარიყა ევროპულმა კულტურულმა ცხოვრებამ. რომ გრიგოლ რობაქიძეს ესეები ჰქონდა დაწერილი ჰიტლერსა და მუსოლინიზე. ის ქმნიდა. სამაგიე- . რომ გრიგოლ რობაქიძის მსოფლმხედველობის სახელია დიონისური ქრისტიანობა. რომ მომხსენებელი. – თავს იმართლებს დამფრთხალი დეკერი. შვეიცარიელი რელიგიური ფილოსოფოსისა და მითოლოგოსის დეკერისათვის გრიგოლის ძველ მეგობარს არნიმ ზიგრისტს ურჩევია – მოეწყოთ შეხვედრა ქართველ მწერალთან. მიხარია. ლოკარნოს ახლოს. ეგზოტისაგან გასაგებია. ერთი ამგვარი დახმარების მცდელობა მკაფიოდ გვისურათებს გრიგოლ რობაქიძის გარშემო შექმნილ ვითარებას. 1945 წლის აპრილის ბოლოდან 1962 წლის 19 ნოემბრამდე. შინაგანად კი – მეტად დაძაბული და მტკივნეული.

აქამდე შინაგანად ძალიან დაკავებული ვიყავი. ჩემთვის ცხადია. 1948 წლის 25 ივლისს მან დეკერს მისწერა: «დიდად პატივცემულო დოქტორო დეკერ! მხოლოდ დღეს ვახერხებ თქვენი 14 ივლისის ბარათზე პასუხს. შვეიცარიამ დიდსულოვნად შემიკედლა და მიმდინარე წლის მარტში. ამიტომ კიდევ უფრო გამაოგნებლად იმოქმედა ჩემზე თქვენმა სტრიქონებმა – თითქოს ჩემი თავდამცველი წერილი «ჰაერში დარტყმის» შთაბეჭდილებას ტოვებს მანამ. 4. სამწუხაროდ. მაგრამ დეკერი შემპარავად ჰიტლერზე დაწერილ ესეისაც ითხოვს წასაკითხად. სურთ დღეს ჩემი სიტყვის წაკითხვა ან მოსმენა – ძალიან კარგი. 2. უპირატესობას ვანიჭებ ვიწრო წრეში ინტიმურ საუბარს. უნდა დავამატო ისიც. მანამდე კი შესაძლებელია მდგომარეობა კარგად გაირკვეს და. რომ თანამედროვეობა. მაგრამ არა იმის იმედით. თქვენი სურვილის შესაბამისად. რომ «ჩვენ (ჩემმა ცოლმა და მე) შევძლოთ აზრი შევიქმნათ თქვენზე. 8. რომელსაც აგრერიგად აწამებს დროსმიტმასნილი «ფსიქოლოგიზმები». რომ ჩემი ახსნა-განმარტება. არ არის გამოსადეგი. 3. ხომ არ შეიძლება თავდასხმად ჩაითვალოს. რომელიც ავადსახსენებელი ნაწარმოების შინაგანი «განზრახვის სკნელში» ჩაახედებს ნებისმიერ მიუკერძოებელ პირს. რომ ჩემი «ძლიერ სადაო» ნაწერის გამო შვეიცარიის მხრიდან. 5. ჩემი «ახსნა-განმარტება» აქაური რამდენიმე კომპეტენტური უწყებისათვის ცნობილია. ჩემს ახსნა-განმარტებაში გატარებულ აზრს ასე ადვილად ვერ დაეთანხმება. გამოგიგზავნიდით. ვინც ზემოთ მითითებულ ჩემს თავდამცველ წერილზე მსჯელობს. რადგან საუკუნეებს ველაპარაკები. იგი. რომ აქ თითო-ოროლა ადამიანმა ზურგი შემაქცია. 6. ქვეყანაში დიდი ხნით დარჩენის უფლება მომანიჭა. სასიკეთოდ». ეს იმიტომ უნდა. მე ვერ ვიტყოდი. იძლევა საშუალებას ჩემი შემთხვევა სულ ცოტა განსაკუთრებულ შემთხვევად მაინც განიხილონ. რომ ჩემთვის დიდ «საზოგადოებაში» მოხსენების წაკითხვა სასიამოვნო არ არის. ჩემი გრძნობით. თქვენი მოხსენება სექტემბერში უნდა გადავიტანოთ. მე არ მაქვს აქ არც ერთი ეგზემპლარი ამ ნაწარმოებისა. დეკერის კუდის ქიცინმა გრიგოლ რობაქიძე გააღიზიანა. როგორც თქვენ მიუთითებთ და თანაც «სასიკეთოდ». სანამ თავად ნაწარმოები არ იქნებაო წაკითხული. . თორემ დიდი სიამოვნებით. 7. იმედია. არ უნდათ – პირადად მე არაფერს ვკარგავ. სხვადასხვა მიზეზის გამო. თან კარგა ხანია ზაფხული დაიწყო. ვასახელებ მათ – ფედერალური პროკურატურა და კონფედერაციის თავშესაფრებისა და ბანკების ცენტრალური მმართველობა. რომ საქმე გაირკვეს ისეთნაირად. ივლისი და აგვისტო. მე კი მტკიცედ მწამს.როდ 10 დღე დარჩებოდა ასკონაში სტუმრად დეკერების ოჯახში. თქვენ ლაპარაკობთ პატიოსნად და ღიად. თქვენ და თქვენ ცოლს ყოველივე საუკეთესოსა და ნათელს ვუსურვებ. «თავს დამესხნენ». ის. პიროვნებისა პიროვნებასთან. 1. ნაწარმოებთან მისასვლელ სწორ გზას თავად იპოვნის. ასევე ვლაპარაკობ მეც პატიოსნად და ღიად.

იგი კმაყოფილია იმით. კითხვებს თვითონვე სვამს და პასუხსაც თავად იძლევა.ღრმა პატივისცემით გრიგოლ რობაქიძე» (წერილში ზოგიერთი სიტყვა ხაზგასმულია თავად ავტორის მიერ – ა. დაუწერია. რომლებშიც თქვენი ლამაზი ტალანტია გამოვლენილი და ვნახავ მათ ფრანგულად თარგმნილს. მარსელ ბრიონსაც ასე რომ დამართოდა. რომ მეტად ნაყოფიერად მუშაობდა შვეიცარიაში. როგორც პოეზიის პირველწყარო». სიხარულთან ერთად. რაც კი შესაძლებელი იქნება ამისათვის». ისიც მთელი ძალღონით ცდილობს გაარღვიოს გულცივობის ალყა. ძალიან კმაყოფილი ვიქნები. 17 ივლისის ბარათშიაც იძულებულია განმარტოს – რას წარმოადგენს ეს ესეები. ვაითუ. ისინი. ამ წერილის შემდეგ. რომ არც «ადოლფ ჰიტლერია» ნაცისტური თხზულება და არც «მუსოლინი» – ფაშისტური. რომლითაც ამჟამად სარგებლობა არ შეგვიძლია. 40-იან და 50-იან წლებში კომუნისტური დიქტატურა და ევროპულ-ამერიკული დემოკრატია ავლებს მუსრს ნაციზმისადმი თანაგრძნობით გამსჭვალულებს. ყინვა დააზრობს. აშკარაა: გრიგოლ რობაქიძის მიმართ დამოკიდებულება ძირეულად შეიცვალა. მალე გავარკვევ. ამავე ბარათში ისევ უბრუნდება საკითხს – რატომ დაწერა ესეები – «ადოლფ ჰიტლერი» და «მუსოლინი». თუ 30-იან წლებში ნაციზმი უსწორდებოდა მტრებს დაუნდობლად. «დაუბადებელი სიტყვა. რომ ჰიტლერსა და მუსოლინიზე წიგნები მაქვს დაწერილი. შიში – ნაციზმის თანაგრძნობა არ დამბრალდესო – იმდენად დიდია და თავზარდამცემი. საერთოდ. 1950 წლის 17 ივლისს ბარათი გაუგზავნია ფრანგი მწერლის მარსელ ბრიონისათვის. არაფერი გამოდის. უშედეგო ბრძოლას მაინც აგრძელებს გრიგოლ რობაქიძე. . უფრო ის უნდა ვიფიქროთ. პატარა შიშიც გასჩენია: როცა მარსელ ბრიონი შეიტყობს. აზრი შეიცვალოსო. თუკი წავიკითხავ წიგნებს. ალბათ. ესეები – «იზისის წყაროსთან». 18 ივნისს მარსელ ბრიონს მისთვის მიუწერია: «მომლოდინე. როგორც საიდუმლო და ბედისწერა» და «ფრიდრიხ ნიცშე». სამწუხაროდ. «ატომის გახლეჩა». «ვინსენტ ვან გოგი». არცერთ ამ თხზულებას ჯერჯერობით ჩვენ არ ვიცნობთ. «ტექნე და მითოსი». ცდილობს ფრანგი მწერალი დაარწმუნოს. ეს წერილი მრავალმხრივ არის საყურადღებო. რომ ყველა პირს არიდებს გრიგოლ რობაქიძეს. რომ. მეორეც. «თომას მანის დოქტორ ფაუსტუსი». ამ სტრიქონების წაკითხვისას. ვიცით: ასე ბევრს მოუვიდა. მწერლის იმ არქივშია. ჩატარდა თუ არა ასკონაში გრიგოლ რობაქიძესთან შეხვედრა. 1945-50 წლებში გრიგოლ რობაქიძეს დაუწერია წიგნები – «ისრაელი. ჯერ ერთი იმით. შვეიცარიაში ცხოვრების დროს.ბ)». რომელნიც უკანასკნელ ხანებში. წყლული ორჯერვე სტკივიან». რომ გრიგოლ რობაქიძე ჩამოთვლის იმ თხზულებებს. იგი აღარ შედგებოდა. სანიმუშოდ ორიოდე ადგილს მოვიტან. ამ ბარათის მიხედვით.1 არ ვიცით. გრიგოლ რობაქიძე გახარებულია. «სიცხე სწვავს.

გარდა თავად პოეტ-შემოქმედისა. მეორე შემთხვევაში მცდელობას «ცდუნების» გემო დაჰკრავს. მრავალფეროვნების.ბ. რომ. მიწა. მაგრამ ვერცერთი დანტე ვერ მოახერხებდა თავდაპირველად ეს პოემა ესპერანტოზე დაეწერა. ზოგადად სულის ძალას გრიგოლ რობაქიძე. ვფიქრობ და ვასკვნი: ჩემს მცდელობაში ჩემს ძალებს იმაზე მეტი დავაკისრე. ოსკარ გოლდბერგის გენიალურ წიგნში – «ებრაელთა სინამდვილე» – ეს პრინციპები ისე შემაძრწუნებლად ღრმად არის მოცემული და დადასტურებული. გერმანულენოვან . განუწყვეტელ შემოქმედებით შრომას ეწეოდა. სისხლის. ღმერთის წინაშე პასუხისმგებლობას გულისხმობს – ა. თუმცა მისი შემოქმედება აღარ აინტერესებდათ. იმისაც ერიდებოდა: რასაც ბარათში ამბობდა. რომ «სიბნელის ძალა სულის უღონობაში იდო». კულტურა «საერთოდ» იყო კულტურა «ანონიმური». მიწა. მასთან შედარებით.«კითხვა: რა იყო ჰიტლერიზმში წიდისაგან გასაწმენდი? ყველაფერი მხოლოდ წიდა არ იყო? პასუხი: პრინციპები – ვგულისხმობ: რასა (ჯიში). ჰიტლერიზმში დავადანაშაულოთ? მაგრამ ისინი – რასა (ჯიში). უმტკიცებდა იგი მარსელ ბრიონს. მისი აზრით. ნუ შეგეშინდებათ. რაზეც სხვა ადგილას პასუხი უნდა ვაგო.). ალბათ. ამ შემთხვევაში იტალიური. ხალხი – ჰიტლერიზმის მიერ თავისთავად სწორად იყო მიგნებული. ვისმეს თავისმართლებად არ მოსჩვენებოდა. როზენბერგის მთელი «მე-20 საუკუნის მითი» ბავშვის თამაშივით გამოიყურება. არ იყო საჭირო ბავშვის გადაგდება აბაზანასთან ერთად» გრიგოლ რობაქიძეს პრინციპები – რასა. ხალხის სწორად გაგება ანიჭებდა. თუ შედგა. ერთი ენა ქმნიდა. ყოველი ნამდვილი კულტურა ინდივიდუალურიც იყო და უნივერსალურიც ერთდროულად. უსუფთაოდ. მაგრამ რაღაცას წაგებაშიც ვპოულობთ. მიწა. რადგან მის შექმნაში. სწორედ აქ მუშაობდა და ვლინდებოდა ღვთაებრივი მრავალფეროვნება. ხალხი – მეორე მსოფლიო ომის შემდეგდროინდელი სინამდვილისათვის გადამწყვეტ ფაქტორებად მიაჩნდა. თუ არ შედგა. მიაჩნდა. გადამწყვეტ და არსებით მნიშვნელობას ანიჭებდა. ამის გამო ასეთ კითხვასაც სვამდა – ვგრძნობ თავს სრულიად უდანაშაულოდ? «პასუხი: «ჩემ განმარტებას» ვამთავრებ შემდეგი სიტყვებით: ყოველი მცდელობა შედგება ან არ შედგება. ინდივიდუალურობას კი შემოქმედებასა და კულტურას ჯიშის. სახელდობრ: გაგებას. უსახური კულტურა კი საერთოდ კულტურის სიკვდილს მოასწავებდა. რადგან არასწორად იყო გაგებული და ყოფიერებაში გადატანილი. ამაში ვხედავ ჩემს დანაშაულს. ებრაელი. ხალხი – ჰიტლერულ მოძრაობაში უსუფთაოდ იყო წარმოჩენილი. აგრეთვე სულიც. ალბათ შეიძლებაო. «ღვთაებრივი კომედია» ესპერანტოზე ითარგმნოს. ხომ არ შეიძლება ავტორი. სისხლი. მიწის. სისხლი. რაც შეეძლოთ. მაშინ მოგებული ვართ. მრავალსახოვანების თვინიერ კულტურა უსახური ხდებოდა. სისხლი. ერთი ხალხი. მაშინ წაგებას ვიმკით. ერთი რასა. სულის ძალა რომ არ დაეკარგა. ენაც მონაწილეობდა. რასაც ვაკეთებ» (ბარათში anderswo ხაზგასმულია.

ქმარ-შვილთან ერთად. როგორც ჩვენში: მყუდრო თალარში აციალებული.. ხოლო «მასსამ» მალე იცის დავიწყება: იგი «მოდის» მიმდევარია. ჩაფიქრებული.. ელენე პოგორელოვა ავსტრალიაში ცხოვრობდა. როგორც ჩანს. რომელსაც გერმანელები უწოდებენ Blut-und Bodenliteratur-ს (მიწისა და სისხლის ლიტერატურა). სისხლი. ან ტლანქი «რეალიზმი». ამიტომ გაკვირვებული იყო იმ გულგრილობით.. ძვირფასო გრიგოლ: ამათ დავიწყება არ იციან იმისა..34). _47. ხოლო თანვე მტკიცე და მაგარი. 14). – წერდა იგი გრიგოლ რობაქიძეს და ურჩევდა იქ გადასვლას.. _47. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგდროინდელი.» («ბედი ქართლისა». შეხედულებანი ნელნელა იცვლებოდნენ და კოსმოპოლიტურ ხასიათს იღებდნენ.. – მათ უმეტეს ნაწილად კრიმინალური რომანები უფრო მოსწონთ. «ბედზე მიგდებული». თაობა. 1964 წ. რასა. ყველას შიშით აცახცახებდა და მათი გაგონება აღარ უნდოდა. მიუხედავად ასაკისა. რადგან თვით არიან კეთილნი და კეთილშობილნი და მათ არც შენ წიგნებში აღსახული საქართველო და ქართველი დაავიწყდებათ. ოღონდ უფრო ხშირად და ხშირად აწუხებდა სამშობლოზე ფიქრი. ჯიში მკითხველს ნაციზმსა და ფაშიზმს ახსენებდა. მაგრამ გრიგოლი ასე არ ფიქრობდა. მაგრამ იგი არაა «ცხრათვალა». 1964წ. რომ გრიგოლ რობაქიძე ავტორი იყო «ადოლფ ჰიტლერისა» და «მუსოლინის». ამის მიზეზი მარტო ის არ ყოფილა.» («ბედი ქართლისა». რომ მას აკლია ძალაყრილი რიხი პირველის და ძლევამჯერი სიმდოვრე მეორესი: მზე უხვად ეფინება ჩემს ბინაში. შევეჩვიე ბედს. ხანდახან მგონია: რიონი თუა იგი ანდა მტკვარი... ბარათებით თუ შეეხმიანებოდა ზოგჯერ ბიძასა და გამზრდელს. მიწა. «არვეს» უხმობენ. სულ მარტოობას მოხუცთა თავშესაფარში ყოფნა სჯობსო. «რამ შეგაურვა?» – მესმის შენი ხმა: სულმალხენარი..სამყაროში იგი თანდათანობით ავიწყდებოდა პუბლიკუმს. არც სულიერი ენერგია აკლდა და არც ხორციელი. – არამედ «არისტოს»-ებისათვის სულითა და გულითა.. ენატრებოდა იგი. არც საშუალო «განათლებული» მკითხველისათვის. და ასე დღე-ყოველ: დედულსა და მამულს მოწყვეტილი. «ვზივარ აივანზე და ვერთვი ნელნელ მდინარის ხმაურს. გრიგოლ რობაქიძეს ეს პროცესი გამოეპარა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ამ სახეობის ლიტერატურა საერთოდ მიეცა დავიწყებას.. დიდო კარდუ: საქართველოს ან «საკარდუელოს!». უფრო რთული და არსებითი მიზეზიც არსებობდა. გრიგოლ რობაქიძის შემოქმედება ეკუთვნოდა სიტყვაკაზმული მწერლობის იმ სახეობას. რაც კეთილია და კეთილშობილი. «განრიგებასა ღვთისა არა შეემართების რა. ამ გულცივობას სხვაგვარად ხსნიდა მიხეილ წერეთელი: «შენი წიგნები მკითხველთა «მასსისათვის» არ არის დაწერილი. გვ.. . გვ. ასე სჯობდა.. ვიხილავ კვლავ შენს სამფლობელოს. საზოგადოებრივი იზოლაცია და ოჯახური მარტოობა (განსაკუთრებით ელენე ფიალკინას გარდაცვალების შემდგომ) აუტანელი ხდებოდა. გული კბენარა გზნებს და ტკივილი უხვად გადადის ფიქრებში. დანელებული. ხოლო ვამჩნევ. რასაც მის შემოქმედებისადმი იჩენდა ახალი..

მსოფლიო ლიტერატურაში არსად შემხვედრია ისეთი სიყვარული. მაგრამ იმათი სიყვარულისაგან განსხვავებით შენი დაბადებულიაო მისტიკური თაურწიაღიდან. როცა ვენაში ექნებათ კონცერტი. ქართული ხალხური ცეკვის ანსამბლი რომ ნახა და «ქართული გენია როკვით განფენილი» დაწერა. არ იცის. «გუშინ დიდი სიხარული განვიცადე. გრიგოლი ღელავს. ვერ ისვენებს. სწორუპოვარ ქართველ გოგოებსა და ბიჭებს. კვეხნას იწყებს. ფანტასტიკურია! საქართველო ცოცხალია! გაუმარჯოს საქართველოს!» – უზიარებს აღტაცებას გიტას. სტატია გიტას გაუგზავნა: დავბეჭდოთ და საქართველოში როგორმე გავავრცელოთო. ქალი გრიგოლს დიონისეს უწოდებს. შენც უკვდავი იქნებიო ჩემში. სადაც არის ოთხმოცი წელი მიუკაკუნებს გრიგოლს კარზე. გიტა მითოლოგიური კუთხით უხსნის: ქალი ისეთივე უსაზღვროა. როცა სასიხარულო ამბავს შეიტყობს. ნაირნაირ საალერსო სახელს უწოდებს – ჩემო სამოთხისმიერო მეგობარო: ენგადი! ჩემო შეუდარებელო შეყვარებულო! ჩემო მისტიურო მეუღლევ: ჰათორ! (ჰათორი ძველეგვიპტურ მითოლოგიაში ცის ქალღმერთია. იგი ჰგავს ჩემი ნორინასა და ლევანის სიყვარულს («გრაალის მცველნი»). როგორიც ჩვენია. როგორც ქართველმა. – ეპასუხება გრიგოლი. ძველი ბერძნები მას აფროდიტესთან აიგივებენ). როგორც დერ შეე (ტბა)1 . აგრეთვე სიყვარულის. ზუსტად ისე დგახარ შენ «მზის გზაზე». კარგად იცნობს ანტიკურ მითოლოგიურ სამყაროს. გრიგოლი იღებს ამ სიყვარულს. ეს ანსამბლი აუცილებლად ნახეო. – წერს ქართველი მწერალი გერმანელ ქალს. როგორც დიე შეე (ზღვა). ორმოცდარვა წლით უფროსი იყო გრიგოლი გიტაზე (გიტა 1928 წელს დაიბადა). ახალგაზრდა ქალი მოვა მის ცხოვრებაში – გრაფინია გიტა ფონ შტრახვიტც. გიტა მხატვარია. ჩვენს სიყვარულს ავი თვალი ვერ მოერევა. ჩვენი საიდუმლო «შენ-მე» მიუწვდომელია ბოროტისათვის. დედა-თემაა. როგორც უდაბნოში დაღლილ-დაქანცული ქარავანი შემთხვევით წააწყდება წყაროს და გამოცოცხლდება. საერთოდ უყვარს მითოლოგია. რომ მისი სიცოცხლის უკანასკნელი ორი წელი სხვანაირი იქნება. ალბათ.მიედინება ასე დრო. მითოლოგია გრიგოლისათვის. Ich bin Dein – bin Eins mit Dir (მე შენი ვარ – ვარ ერთი შენთან) – წამდაუწუმ იმეორებს გიტა წერილებში. ათანასია ბერძნულად უკვდავს ნიშნავს. ვინ არის ლაშარი. ასე შემხვდი შენ. კალათბურთში ევროპის თასზე თბილისის «დინამომ» მადრიდის «რეალს» მოუგო. უყურე. მამაკაცი კი ისევე შეზღუდული. ამ გზით უნდა შემოიყვანოს ქართულ სამყაროში გიტა. როგორც ღმერთის Wundergeschenk (სასწაულ საჩუქარს). ქალი ანუგეშებს: ნუ გეშინია. გიტა არწმუნებს: ჩემი მეორე სახელია ათანასია. გრიგოლს მოსწონს ეს აზრი. ცეკვა-სიმღერის უფალი. მხიარულების. გრიგოლი წერილების ბოლოს თითქმის ყოველთვის ქართულად აწერს – გფარვიდეს ლაშარი! ქალმა იცის. როგორც ნორინა. რაღაც აშინებს. ამ სახელითაც გახარებულია კაცი. .

დიდი იმედი მაქვს. თვითონაც არ იყო. გრიგოლი მთლად მიტოვებული იყო და მისი საფლავი საშინელ მდგომარეობაში. მინაწერი: რუსთაველის თეატრში რომ ვმუშაობდი.ბ. მაგრამ მისი ჭეშმარიტი მე. როცა გიტასა და გრიგოლის გადაწყვეტილება შეიტყო. . რასაც მისგან მოელით». ჩვენ. მართლაც. უკანასკნელ გზაზე იგი მხოლოდ რვა ადამიანმა გააცილა – ნინო დადიანმა. ჩვენ ვიცით. 1962 წლის 17 ნოემბერს გრიგოლი ბარათით გიტას უთვლის – მალე სულ ერთად ვიქნებითო. დაგვჭირდა რაც დარჩენილი იყო დაგვეწვა კრემატორიუმში. ბეწვი არ ჩამოუვარდებაო. და ორშაბათს დავასაფლავეთ ქართველების სასაფლაოში. გრიგოლის ძველ მეგობარს. 19 ნოემბერს გრიგოლ რობაქიძე საიდუმლო ვითარებაში გარდაიცვალა. ალბათ. მაგრამ სიკვდილი კარებთან არის ჩასაფრებული. აგრეთვე გადმოვასვენეთ მიხეილ წერეთლის ურნა. ლიდა რობაქიძემ კალისტრატე სალიას ბარათის ქსეროპირი მომცა. შეგვიძლია ვიპოვნოთ გრიგოლ რობაქიძის პიროვნებაში შეცდომები. იმედი გვაქვს ერთ დღეს ორივენი მიებარებიან სამშობლო მიწას. როგორ დამოკიდებულებას გამოიჩენს ამ ამბისადმი შვილობილი და გაზრდილი. ყველაფერი შვეიცარიელებს აქვთ.) და მე გისურვებთ ყოველივე კარგს თქვენი გადაწყვეტილებისათვის. მისი ცოლის დისშვილი ერთხელაც არ მისულა. რასაც დღეს იშვიათად იპოვნით – სიბრძნეს. თქვენი ძმა. 1963 წლის აპრილში არნიმ ზიგრისტს. რომ გუშინ ნინომ და მე გადმოვასვენეთ გრიგოლი. ხარიტონ შავიშვილმა. რამდენიმე თვის შემდეგ. ამის წინააღმდეგი. სხვა არაფერი ცვლილება არ მომხდარა მემკვიდრეობის საკითხში.ისინი დაქორწინებასაც აპირებენ. მისი მშვინვიერი და სულიერი მე იყო სასწაულებრივი». კიტა ჩხენკელმა და ნიკოლოზ ჩხოტუა-მაყაშვილმა. სიბრძნე სიყვარულსა და წრფელ გულს გულისხმობს. ეს ჩემი რაინდული ფიციაო. მისი ანდერძის თანახმად. ნინო სალიამ. გრიგოლს ცოტათი აფრთხობს. ალია გონიერი ქალია. ბიძას მისწერა: «სავერიო (ალიას ქმრის სახელია – ა. სანდრო ფანჩულიძემ. გიტა ფონ შტრახვიტცი მისწერს: «რობაქიძე ფლობდა რაღაცას. დიკა კედიამ. რომ იგი (ქორწინება) იმას მოგიტანთ. თუმცა იმედოვნებს კიდეც. გრიგოლი გიტას მამას გრაფ ფარალდ შტრახვიტცს ჰპირდება – ჩემთან გიტას თავი არ წამოსტკივდება. ძვირფასო ქალბატონო ლიდა! გაცნობებთ. ორივენი ერთმანეთის გვერდით იქნებიან ლევილის ქართველთა სასაფლაოში და აქ მოვლა არ დააკლდებათ. იგიც დამარხვის დროს დავწვით. კალისტრატე სალიამ. ყველაფერს გაიგებს. ორივე ჩქარობს.

მაგრამ სრულიად არ ესიამოვნა. ეტყობოდა. ოღონდ ახლა ნანგრევებიღა დარჩენილა.76 წ. უკვე კარგა ხანია ძველი სახელები აღარ ერქვა და მეზღვაურებს უჭირდათ მიმხვდარიყვნენ. სანამ იმ ქვეყნად წავალთ. დიდებული. მარად თქვენი პატივისმცემელი კალე სალია პარიზი. რომ საბერძნეთში ჯვრები ყველგან ჩამოეხსნათ. მაინც კონკრეტულად რომელ პუნქტებს გულისხმობდა მოხუცი. ქოხში მიხრწნილი ბერიკაცი კერას მისჯდომოდა და მბჟუტავ ცეცხლზე გაძვალტყავებულ. არწივის მსგავსი ფრინველი ედგა. იგი ამაყად წამოდგა და დახვეწილი ძველი ბერძნულით თქვა: არც მოჩვენება ვარ და არც ბოროტი სული. თურქთა მიერ ნახევარმთვარეთა აღმართვა. რომ. რომელთაც იგი ასახელებდა. მან ბერძენ მეზღვაურებს სამშობლოს ამბავი გამოჰკითხა და ფრიად გაიხარა. ბოლოს. მას სურდა ამ ორი დიდი მეგობრის «დაბინავება». ჯვრების მაგიერ. მიუხედავად ღრმა სიბერისა. ძველი. აქ მთელმა ქართველობამ დიდი მადლობა გამოგვიცხადა ამ ორი დიდი პიროვნების გადმოსვენებისათვის. ბერიკაცი საბერძნეთს ზედმიწევნით იცნობდა. როგორც იქნა. იქვე ბებერი თხა კიკინებდა.X. აცახცახებულ ხელებს ითბობდა. სადაურიც თავად მატროსი იყო. ირგვლივ ყველაფერს ყინულის თეთრი სუდარა გადაჰფენოდა და სამარისებური სიჩუმე მეფობდა. ბერძნულის გაგონებამ მოხუცი გამოაცოცხლა. წვიმას გადაურეცხავს ფრესკები და ფრინველთა სკორეს დაუთარავს ისი- . ერთმა მათგანმა უთხრა მეორეს – ეს ბერიკაცი ან მოჩვენება ან ბოროტი სულიაო. მაგრამ გეოგრაფიულ ადგილებს. რაც ამ თოვლის უდაბნოში ადამიანის არსებობას მოწმობდა. ერთადერთი. მათ შორის ბერძნებიც ერივნენ. ნახევრადდანგრეული ქოხი იყო.დაგვიდასტურეთ ამ წერილის მიღება. მატროსები გაოცებული მისჩერებოდნენ უცნაურ ბერიკაცს. დიდი მოკითხვა ორივესაგან. მეზღვაურები ხედავდნენ. რომ მოხუცი სწორედ იმ სოფელზე ლაპარაკობდა. მე მხოლოდ მრავალჭირნახული. როცა გაიგო. მეზღვაურები ქოხისაკენ გაეშურნენ და შიგ შევიდნენ. წამხდარი და წაბილწულია. ბერიკაცს ზვიადი. ყველა ხარჯები ნინომ გაიღო. მეფური ბუნება არ დაეკარგა. 23. და უამბო მეზღვაურმა ბერიკაცს. უბედური არსება ვარო. მითოლოგიური ენგადი პირველთქმა კუნძული უდაბური და უკაცრიელი იყო. მოხუცს მარჯვნივ უზარმაზარი. ერთი მეზღვაურთაგანი მიხვდა. რომ ის დიდებული ძველი ტაძარი ამჟამად იავარქმნილი. ოდესღაც ამ სოფელში მართლაც ყოფილა ძველთაძველი ტაძარი. არ იყო ადვილი საქმე.

ის არწივია. პოეტმა იგი აღწერა წერილში „გაძევებული ღმერთები“. ურთიერთობის და კონფლიქტის ყოველგვარი გამოვლენა. ძველი მითები.1 ასე ტრაგიკულად დაკარგეს ძველმა ღმერთებმა ფუნქცია და ძალაუფლება. ძველი ბერძნული ფილოსოფიის პროფესორს უამბეს. პოეტურ თქმულებებად დამუშავებული მითები. მაგრამ მათ ისევ შერჩათ ლიტერატურული ხიბლი. თხა საწყალობლად აპეტელდა და. ისინი ერთდროულად არიან ხელოვნების ნაწარმოებნიც და წყაროსთვალიც შემოქმედებისა. სადაც მათი თავგადასავალია ნაამბობი. ბუნებრივია. კრეტაზე. ერთგულებისა და ორგულობის. ეს ამბავი ერთ თანამგზავრს. გემზე რომ დაბრუნდნენ. მაგრამ ერთი რამ ცხადია: უძველესი დროიდან დღემდე მწერლობასა და ხელოვნებას მითოლოგია დაულეველ მასალას აწვდის მხატვრული აზროვნებისათვის. ადამიანის ფრთაგაშლილი ფანტაზიისა და პოეტური აზროვნების უმშვენიერესი ნიმუშებია. რომელსაც საზარელ კლანჭებით ოდესღაც ელვა ეჭირა. რომ ყოველ ეპოქაში იზიდავდა შემოქმედს და ისიც. ხელებს ულოკავდა. ბებერი თხა კი ამალთეაა. მოხუცს ნუგეში ვერაფრით სცეს და ნირწამხდარნი იქაურობას გაეცალნენ. მითოსმა შექმნა და დაგვიტოვა მარადიული მხატვრული სახეები სიკეთისა და ბოროტების. ამან ათქმევინა კ. მდგომარეობა. შეწუხდნენ მეზღვაურები.ნი. ამის შემდეგ არც კუნძული და არც ბერიკაცი აღარავის უნახავს. ბალღობაში რძით რომ გამოკვება ძევსი და ალბათ ახლაც ისევ თავის რძით ინახავს ღმერთების უპატრონოდ დარჩენილ უფალს. ახლა საქონლის ბაგად არის გამოყენებულიო. აღწერილია ადამიანის სულის მოძრაობა. ამის გამგონე ბერიკაცმა სახეზე ხელები აიფარა და მწარედ აქვითინდა. ეშხი და მიმზიდველობა. მამაცობისა და სილაჩრის. ამა თუ იმ სახით.1 შეიძლება დაეთანხმო ან არ დაეთანხმო მწერალს მითის ესოდენ პარადოქსულ შეფასებაში. ამ ამბავს ჰაინრიხ ჰაინეს მისი მეგობარი ნორვეგიელი ვეშაპთმჭერი ნილს ანდერსენი მოუყვა. განწყობილება. იყენებდა მათ. სამსხვერპლო ვარცლები. და როცა ყოველივე არარად იქმნება. რომელშიც ოდესღაც შეწირულთა სისხლი იღვრებოდა. დავიწყებული მოხუცი ძევსია. მშვენიერებისა და სიმახინჯის. ტაძრის მიდამოებში საქონელს აძოვებენ სოფლის გოგო-ბიჭები და ავდარში ნანგრევებს თავს აფარებენ. არწივი შემზარავად აყივლდა და უზარმაზარი ნისკარტითა და კლანჭებით იმუქრებოდა. თითქოს პატრონს აწყნარებსო. რაც კი რამ შეიქმნა… მითი იყო უპირველესი განზრახვა ღმერთკაცისა და ხელოვნებისა. გამსახურდიას – „კრიზისი? უმითოდ ყოფნაა. . ჩვენთვის – არყოფნა… პირველთაგანვე იყო მითი. მხიარულებისა და მწუხარების. მის მარჯვნივ რომ ფრინველი იდგა. მითოსში ასახულია ადამიანური საქციელის. ამ ქვეყნად ყოველივე მითით შეიქმნა. სიყვარულისა და სიძულვილის. პროფესორი მაშინვე მიხვდა ვინ იყო ის ბერიკაცი და მეზღვაურებს შემდეგი უთხრა: მარტოხელა. დარჩება ალბათ მითი“.

მე მის ძებნაში დავლიე ჩემი სიჭაბუკე. მითოლოგია ლიტერატურის და ხელოვნების ნიადაგიც არის და არსენალიცო. ჯერ ერთი. ყურებდაწურული. კურდღელი სწორ გზას მიჰყვა და თავს უშველა. დიონისეს თვითმკვლელობა კონსტანტინე გამსახურდიას რომანის „დიონისოს ღიმილის“ გმირი კონსტანტინე სავარსამიძე რომიდან ალბანოს მატარებლით მიმავალი ასეთ სურათს ნახავს: „მატარებლის ორი ფანარის ელექტროს ზოლებს შორის. ისე ადამიანებს“. ლიანდაგის მოსახვევთან რომ მივაღწიეთ.ამიტომ ამბობდა კარლ მარქსი.1 ამ ამბავს სიმბოლური მნიშვნელობა აქვს. კონსტანტინე სავარსამიძე თავისთავს სინათლისაგან რეტდასხმულ კურდღელს ეძახის (გვ. ვატმანი ხარხარებს. ისევ აუჩქარა ვატმანმა. ორი თანამედროვე ქართველი მწერლის კონსტანტინე გამსახურდიასა და დემნა შენგელაიას შემოქმედების მოშველიებით. სიმბოლო რომ სწორად ამოვიცნოთ. კურდღელი გასაოცარ სალტომორტალებს აკეთებს და ისევ გარბის. ადამიანი და ღმერთი. მათ შორის ყველაზე დიდი და სასურველი: ღმერთი უსახელო. კონსტანტინე სავარსამიძე თავად აღიარებს. ვერ მიმხვდარა განზე გახტომას. ამის საბუთად მარტო ვაჟა-ფშაველას შემოქმედებაც კმარა. „ასეა. რომ მისი ცხოვრება უსახელო ღმერთის ძიება იყო: „მრავალი კერპი მდგარა იქ. არც ქართული ლიტერატურა დარჩენილა გულგრილი მითოლოგიის მიმართ. ბიანკას სიტყვით – ადამიანისათვის „ასეთივე ჰიპნოზია ღმერთი. ეს წიგნი ამის ცდაა. 672). დიდი სინათლე არეტიანებს როგორც ნადირებს. კურდღელი და ელექტროშუქი. უნდა დაეწიოს მატარებელი. აჰა. ელექტროს მატარებელი მიჰქრის. მართლაც. მგზავრები მოაწყდნენ ვაგონის მინებს. გავთელე გზა გაუთავებელი“ (გვ. მანქანად გადაქცეულ ვატმანშიაც იღვიძებს პირველყოფილი აღტაცება ნადირთან შეხვედრისას რომ აღეძვრება ადამიანს. მე მინდოდა. 776) და მეორეც. დაფეთებული ნადირი გარბის. ვაგონში ჩოჩქოლი ატყდა. . მეჩვენებინა – როგორ იყენებს დღევანდელი ქართული პროზა მითოლოგიას. აუჩქარა ვატმანმა. საცაა. ვეუბნები“. 780). ორ მომენტს უნდა მივაქციოთ ყურადღება. ზედ ლიანდაგზე მირბის კურდღელი. „როგორ გააბრუა სინათლემ საცოდავი პირუტყვი!“ მეუბნება ვატმანი და იცინის. სინათლისაგან რეტი დასხმია. როგორც იმ საცოდავი პირუტყვისთვის ელექტროს შუქი“ (გვ. მითოლოგიის გამოყენების ტრადიციას დღევანდელი ქართული მწერლობაც ერთგულად აგრძელებს.

აღტკინებული ბრბო ეტლს გამოეკიდა ყვირილით – ჯესუ.. ჯერ კიდევ ბავშვი იყო. ნიანგისტყავიანმა უთხრა თევზისთვალიანს: „ამ კაცს ღმერთივით სული ჰქონია. მაგრამ საკითხავია – რომელ ღმერთს? აქ მისი პიროვნება ორად იყოფა. მერე ეტლის პატრონი მათხოვარი მოვიდა. რაც თუ ნამდვილად არა. მკვეხარა გუდამშიერი აზნაურის ნიღაბში იმალება ტრაგიკული სული. ეს უბრალო ბავშვური თამაში არ არის. ერთ წილად კაცი“ (გვ. ერთი მხრივ. ბიანკამ ჯვარცმული დახატა და ა. მან უთხრა კიდეც კონსტანტინე სავარსამიძეს: „რაც თქვენ ალბანოში მოხვედით. მათხოვარი ეტლიდან ჩამოვიდა და ბრბოში გაერია. მაგრამ მაინც ქრისტეს სახელს რომ მიწოდებდნენ“ (გვ. აქ მორწმუნეთა მრავალრიცხოვან ბრბოში ერთი მათხოვარიც ერია. მე გამიყვანეს და გამაკრეს“ (გვ. როცა კონსტანტინე სავარსამიძემ ცარიელი ეტლი დაინახა. აქაც სულიერი წყურვილის გამოვლენაა. დაბალ ძეწნის ხეზე ჯამლეთმა ჯვარედინად მიაჭედა ფიცარი. იგი ყოველთვის – როგორც ბავშვობაში ისე მოწიფულობაში – ქრისტეს უკავშირდება (ძიძიშვილებმა ჯვარზე გააკრეს. 805). როცა ქრისტეს როლს ეპოტინებოდა: „მე ქრისტეს წარმოვადგენდი. 805). რომ. როცა ადამიანი სიკვდილის შიშს დასძლევს. რომელსაც არ ერიდება ღმერთთან თავის გატოლებაც კი. ამის გამგონე კონსტანტინე სავარსამიძე აღიარებს – „მე წამიერად გამეხარდა. მოჩვენებითად მაინც აკმაყოფილებს კონსტანტინე სავარსამიძის პატივმოყვარეობას და უზენაესის მაძიებელ სულს. ჯესუ!. კონსტანტინე სავარსამიძე თავისთავში ღმერთს ეძებს. გაბრაზებულმა სილა აჭამა სავარსამიძეს: „– ვინ მოგცათ ნება ღმერთის ეტლში ჩამჯდარიყავით? მეორე ყბა მივუშვირე და ვეუბნები: – მე თვითონა ვარ ღმერთი“… (გვ. დღე-დღეზე ვრწმუნდებოდი.შ. 796-797). ჯესუ. რომ თქვენ იყავით ახალი ქრისტე… ქრისტესაც დაძლეული ჰქონდა შიში. კონსტანტინე სავარსამიძე გულზვიადი და ამაყი კაცია. 943). ჩემი ძიძიშვილები ურიების როლს თამაშობდნენ. იგი კონსტანტინე სავარსამიძის შინაგანი სულიერი ლტოლვის სურათია. 665). 796). „მო- . როგორც ვხედავთ. იგი ბიანკამაც ჯვარცმული დახატა: „ჩემი გალურჯებული სხეული შავი ძელის ჯვარზე გაკრული. ამ მოტივს აგრძელებს და აძლიერებს პერუჯას გზაზე მომხდარი ამბავიც. წელზე უშველებელი გველი მარტყია“ (გვ. თუმცა მას სძულს „ბინძურ პალესტინაში დაბადებული დურგლის ბუში“. დოტორე. თვითონ ჩაჯდა შიგ. რომელიც ეტლში იჯდა და ცრუს თავი ქრისტედ მოჰქონდა.ღვთის მაძიებელი აზნაური კონსტანტინე სავარსამიძე რთული და მრავალფეროვანი ბუნების ადამიანია. სავარსამიძემ ერთხელ სიზმრად ნიანგისტყავიანი კაცი და თევზისთვალიანი ქალი ნახა. უკვე ღმერთია“ (გვ. ვითომ ქრისტე ვარ. ამ მძულვარების გამოხატვა იყო სავარსამიძის საქციელი ასიზის გზაზე. ღმერთთან კავშირი მას სიზმარშიაც არ აძლევს მოსვენებას. მისი ეს სულიერი მისწრაფება – ღმერთს ჰგავდეს და ღმერთს გაუტოლოს თავი – სხვა შემთხვევაშიაც ბევრჯერ დასტურდება. აკი თქვენ მიტომაც არ გეშინიათ გველების.). ბიანკა მარტო სურათით არ დაკმაყოფილებულა. სამ წილად ღმერთია. თუმცა მასხრობით.

მუდამ ორ ქალზე ვარ შეყვარებული. რომ ორივე ღმერთს მის სულში მტკიცედ აქვს ფესვი გადგმული და ფაქტიურად ვერცერთს ვერ უარყოფს. ვინც ერთი ღმერთის მშვიდობიან კარავში შესძლებს ამ უდაბნოში გადაჩრდილებას“ (გვ.рыбарь. ორი სათაური ამეკვიატება. aspalos . 153). იმიტომ. ხშირად. მე თევზივით ენადაბმული ვიყავ. ივანოვის სიტყვით. თუ ბავშვობაში ტაია შელია კონსტანტინე სავარსამიძის სულს წარმართული სამყაროს ლხენით. როცა შორს მივდივარ.рыба. უშუალობით და უბრალოებით ავსებდა. 717). ეჭვებით დაღრღნილი იყო ჩემი გული.1 ალფრედ დე მიუსე პიესაში – „სიყვარულს არ ეხუმრებიან“ – ქრისტეს pecheur celeste უწოდებს („Theatre“. მეორე მხრივ ამ მტრული განწყობილების საპირისპიროდ.. ნაფშვენებად იქცა გიპსის ხატება. რომ კონსტანტინე სავარსამიძე უპირატესობას დიონისეს ანიჭებს. “. «рыбарь» -одно из обрядовых именований островного Диониса («Дионис и прадионисийство». ერთსა და იმავე დროს ორ კაცს ვემეგობრები. гв. თევზი ქრისტეს სიმბოლური სახეც არის და დიონისეს ატრიბუტიც. 793). ვერ გადამიწყვეტია: ზღვით თუ ხმელეთით? სასყიდელში ორნაირი ნივთი მომეწონება. „по Гусихию. დაინგრა ჯვარცმა. . რადგან „ბედნიერია მხოლოდ ის კაცი. თმახუჭუჭავ. 1963 წ. ოქროსკულულებიანო. 69). შეხედულებითა და წარმოდგენებით ბოჭავდა. ქრისტე და დიონისე მტრები არიან. 1923 щ. ვ. გვ. ერთი ცნებისათვის ორი სიტყვა მომადგება პირზე“ (გვ. უკვე მოწიფულ კაცს ევროპული აღზრდა-განათლება ქრისტიანული რწმენით. როცა ძლიერი გრძნობის გამოთქმა მინდა. ფეხით გავთელე წაქცეული ჯვარი და უშვერი სიტყვებით ვგმე ქრისტე“ (გვ. იგი არჩევანს ვერ გააკეთებს. რომ იგი ბუნებით გაორებული კაცია: „მუდამ გზაჯვარედინებზე ვირყევი. ერთმანეთის უარმყოფელი და გამომრიცხველი. მეორეც. ჯერ ერთი. მე – ლაზისტანის ძველი აზნაური“ (გვ. 802). როცა რამეს ვწერ. კონსტანტინე სავარსამიძე მთელი სულიერი არსებით მიელტვის და ეტრფიალება წარმართულ ღმერთს დიონისეს: „დარდითა და ვარამით სავსე იყო ჩემი სული. – შენ გამახსნევინე დაუნჯებული ბაგე: ოქრონექტარი სიტყვები იფრქვევიან პირისა ჩემისაგან. როგორც ცნობილია. მათ შორის მაინც ვერც ერთს ვერ აირჩევს. იმიტომ. ქრისტესა და დიონისეს არსებობა და ბრძოლა სავარსამიძეში თევზის ალეგორიული სახითაც დასტურდება. 678). aspalieus. შენი მონა და მეჯინგორე გამხადე. – შენ უდარდელი გამხადე. როგორც ლაოკოონი და მისი ორი შვილი გველებმა. ქრისტიანულმა ცივილიზაციამ კონსტანტინე სავარსამიძე ისე შეიპყრო. ეს ორი ღვთაებრივი საწყისი ებრძვის ერთმანეთს კონსტანტინე სავარსამიძის სულში და ქმნის მის ტრაგედიას.ვუქნიე ჩემი ხელჯოხი ამ სმარაგდისფერ სამოთხეში აღმართულ უდაბნოს ღმერთს. მაგრამ ვერც ამ ორ ღმერთს შეარიგებს.. ჭაბუკო ღმერთო. როგორც ჯინჭველებისაგან გამოხრული გოლეული და – შენ აავსე იგი იმედითა და სიტკბოებით. ქრისტე თუ დიონისე? მიუხედავად იმისა.

რომ „კარგია ქალი ლამაზი. ღვინო – კახური და საუცხოვოა ადევნო თვალი. მიზანი და აზრი ვერ უპოვნია. პოეტები. აქედან თევზი გადაიქცა ქრისტეს სიმბოლურ ნიშნად. 893). არც ადამიანი და არც ღმერთი. ხოლო ნახევარცოდნა კი მძიმე ტვირთად აწევს მას. 793). ჯერ იგი ამბობს – „ჩემი საყვარელი ორეულია თევზი“… (გვ. კონსტანტინე სავარსამიძის მამას უყვარდა ვენახი. 926). იქმნება დახშული წრე – აბსოლუტური ცოდნა მიუღწეველია. მაგრამ რა გზით. რომელსაც ცხოვრება სვამს. თუ ბერძნული სიტყვების პირველ ასოებს ავიღებთ. მაგრამ არც ერთმა არ მიიყვანა იგი ღვთაების საკურთხევლამდე. რომ ადამიანს ჭეშმარიტების მიღწევა შეეძლოს“ (გვ. ასევე ლაღად. შენი მიწიერი არსება ნათხოვარი ტანისამოსივით გაგეხდება და მას შემდეგ შეპყრობილივით უნდ აიარო კიდით კიდემდე“ – ამბობს კონსტანტინე სავარსამიძე (გვ. დოტორე?“ – იგი მეტად ორჭოფულ პასუხ აძლევს – „არა მგონია. ანუ თევზი. რამოდენაა ეს ქვეყანა. მით უარესია მისთვის“ (გვ. სრულიად მკაფიოდ განმარტავს – „და ვინ არ იცის. ბიანკას მზაკვრულ კითხვას – „განა შეუძლია ადამიანს რაიმეს ცოდნა. როცა იქ მიაღწევ. ნახევარცოდნით კი ცხოვრების პრობლემებს ვერ გადაწყვეტ. ნახევარცოდნა ტანჯვის საფუძველია: „რაც უფრო მეტს გაიგებს ადამიანი. ამის შეცნობა კონსტანტინე სავარსამიძეს უძლურებით აღავსებს და სკეპსისით მსჭვალავს. ელემენტარული ცოდნა ამ კაცის არსებობას სიმშვიდესა და სულიერ წონასწორობას ანიჭებდა. 909). 780). 716) და ბოლოს. ნახევარცოდნას არ შეუძლია პასუხი გასცეს ყველა იმ კითხვას. არასოდეს დაინტერესებულა მეტაფიზიკით და იცოდა. მეჯოგე ტაია შელია. ეჟვნებიანი მიმინო“ (გვ. არსებობის რა ფორმით უნდა მიაღწიო ამ მაღალ საკურთხეველს? კონსტანტინე სავარსამიძემ სცადა ცოდნისა და სიყვარულის გზა. ამიტომ ბუნებრივია. რომელსაც მიწიერ არსებობაში შვება. რომ კონსტანტინე სავარსამიძეს შურს მამისა და მორდუსი. ჩვენ ადამიანური ცხოვრებისთვის ზედმეტნი ვართ და ღმერთობისთვის საკმაოდ ადამიანნი“ (გვ. თავისუფლება. როგორ დაჰქრიან მიწისქვეშა ან მიწისზედა მატარებლები. ძე ღმრთისა. თავისუფლად და უდრტვინველად ცხოვრობს კონსტანტინე სავარსამიძის მორდუ. მაგრამ ამას ხელი არ შეუშლია ტაია შელიასათვის . არც მომწამვლელი გაზები გაუგონია და არც ელექტრობის სასწაულები. არ იცის. რომ ჩვენ. თევზებს რომ ვგევართ. ჭეშმარიტებაზე როგორღა უნდა ილაპარაკო. იგი ბუნების შვილია.იესო ქრისტე. რომ აბსოლუტური ცოდნის შეძენა შეუძლებელია. მერე უმატებს – „ახლა მე თვითონა ვარ თევზი“ (გვ. მაცხოვარი – ბერძნულად არის – Jesus Christos Theu Hyios Soter. გემები და თვითმფრინავები. უფსკრულებს აბარია ჩვენი სულის ბნელი ხვაშიადი. როცა ისიც ვერ აუხსნიათ „თუ რატომ უვლის სარს ლობიო მარჯვნიდან და არა მარცხნიდან“ (გვ. რაღაც შუალედი არსება. თუ როგორ დაიკარგება ეთერში დაუგეშავი. გამოვა სიტყვა ჟცჰტჰყს – ითხუს. „არის ამ ქვეყნად მაღალი საკურთხეველი. მრავლისმნახველი და მრავლისშემცნობი კონსტანტინე სავარსამიძე რწმუნდება. სინიორა ბიანკა. 675). მან არ იცის. 676). არც ერთ მათგანს თავი არ უმტვრევია დიდი ცოდნის შესაძენად.) კონსტანტინე სავარსამიძე რამდენჯერმე ადარებს თავისთავს თევზს.

და. მართალია. რომ ვერც ერთმა დედკაცმა ვერ . 907). მაგრამ კონსტანტინე სავარსამიძისა და ტაია შელიას ცხოვრების გზები სამუდამოდ დასცილდა ერთმანეთს. მე მარტო ვარ ამ უღრან ტყეში. 127). მის ორგიასტულ კულტში სქესობრივი ექსტაზი ღვთაებასთან კავშირის უპირველესი საშუალებაა. 780). უნაყოფობის მიზეზი გამხდარიყო. როგორ გავიდე ამ უღრან ტყიდან“ (გვ. დიონისე კი. ვიდრე სიმდიდრე და ცოდნა“ და „სიყვარული ხიდია ღმერთსა და კაცს შორის“ (გვ. როგორც მამაკაცის ანტიპოდს და როგორც ხელოვნების საგანს. იგი ქალს უყურებს ერთდროულად. როგორც სქესობრივი ცხოვრებით.ბ. ნახევარცოდნა მას საშუალებას არ აძლევს უბრალო ადამიანურ ყოფას მიუბრუნდეს: „მაგრამ ვაჲ. მაგრამ ქალი მისთვის. როცა ადამიანი ბრაჰმას მოძღვრებას ეზიარება. მეორეც. დამტკბარიყო მზისა და მთვარის. ჰქონოდა ძირმაგარი ოჯახი. რომ მე ისინიც (ტაია შელიას შვილები – ა. კონსტანტინე სავარსამიძე ვერასოდეს დაუბრუნდება ცხოვრების იმ ფორმას. 778). სქესობრივ კავშირსა და ქალის შეხედვას უნდა ერიდოსო. შვიდი პროფესია გამოვიცვალე და ვერ ვიპოვნე ჩემი ადგილი ამ ცხოვრებაში. ისიც ნაყოფიერების დედა იყო. რამდენიც შორეული პლანეტების ცვალებად ეტლების გამო“ (გვ. იქნებ სიყვარულის გზით შეიძლება მოხდეს ეს. ნაყოფიერების მაგიერ. ტაია შელია! ჩემი ცხოვრების ნახევარ გზაზე შემომაღამდა. გიორგიმ. თუ. ცოდნის გზით ვერ მისწვდა ღმერთს კონსტანტინე სავარსამიძე. ჯერ ერთი.ჰყოლოდა შვილები და შვილიშვილები. მეორე მხრივ. რადგან „ჩვენ ისე ცოტა ვიცით ჩვენი სულის სარბიელის შესახებ. აბსენ ტუნგი აფრთხილებს მას. წინად მე ამას არა ვგრძნობდი. რითაც ტაია შელია არსებობს. 669). ნასტავლი კაცი“ (გვ. სიხარულით შეხვედროდა გაზაფხულის ყოველ გამოღვიძებას. რაკი „სიყვარული უფრო მაღალია.) ისე მექცევიან. უკან დასაბრუნებელი გზაც დაიკეტა და წინსვლაც შეუძლებელია. რადგან. ისე ესთეტიკური ტკბობით უნდა სავარსამიძეს მისწვდეს ღმერთს. წარმართულ რელიგიაში სქესობრივ ძალას ხტონური ფესვები ჰქონდა. მაგრამ სავარსამიძეს წარმართის სული ჰქონდა და უფრო დიონისური რელიგიისა სჯეროდა. წინად მე მათ თავიანთი ოჯახის წევრად მივაჩნდი და ახლა მე მათთვის „უცხო კაცი ვართ“. მის სულს ქალი ანიჭებს ესთეტიკურ ტკბობას. დღისა და ღამის სილამაზით. როგორც შორეულს. კონსტანტინე სავარსამიძეც თავდავიწყებით ეძლეოდა მისის ბლუტისა. ორსქესიანი ღმერთია (ვიაჩესლავ ივანოვის დასახელებული წიგნი. ისევ შენ გიგონებ და გეძახი – გულთმისანო ჩემო გამზრდელო! ეგებ შენ მასწავლო გზა. სიყვარულსა და ქალს დიდი ადგილი უჭირავს კონსტანტინე სავარსამიძის ცხოვრებაში. ერთი მხრივ. შვიდი ენისა და შვიდი ხალხის ყოფა-ცხოვრების მცოდნე კონსტანტინე სავარსამიძე შენატრის ტაია შელიას და გულამოსკვნით ემუდარება: „ტაია შელია. დედაკაცის დამორჩილება ამშვიდებს და აწყნარებს მის მამაკაცურ თავმოყვარეობასა და სიამაყეს. მიწასთან ერთად. გვ. ნახევარი ხმელეთის შემომვლელი. ლუჩიასა თუ ინგებორის ალერსს. კვალდაკვალ მისდევდა მას მამის წყევლა – „ჩემი შენდამი მობარებული თესლი ისე მოგიშხამოს სუჯუნის წმ.

ამ ქალის სულში ქრისტიანული რელიგია ღრმად არის დაბუდებული. ქრისტიანული ღმერთის სიყვარულში ეს ქალი მტკიცეა და არავითარი გაორება მის სულს არ ემუქრება. თუმცა მისი ზეგავლენისაგან სრულიად ვერ გათავისუფლებულა. შავი მძივები მეტარებინა და ალოეს სურნელი მესუნთქა“ (გვ. დიდედამისი თურქის ცოლი ყოფილა. მახვილი ხელშ