.

 Signaling

and Call Control ve Çağrı Kontrolü

 Sinyalleşme

28/05/08

1

VoIP Sinyalleşme ve Çağrı Kontrol

VoIP Sinyalleşme Bileşenleri
 Uç

Noktalar (Endpoint)  Genel Kontrol (common control)

Genel Kontrol Bileşenleri
 Çağrı

İdaresi (Call Administration)  Accounting (Hesaplama)

28/05/08

2

Çağrı Kontrol (Call Control) Modelleri
H.323  SIP  MGCP  H.248 / Megaco  SAP (Service Anouncement)  RTSP (Real Time Streaming Protocol)  Cisco Call Manager (Skinny)

28/05/08 3

Sinyalleşme ve Call Control’ler arası Çevrim

Bir VoIP sistemde iki ayrı uç farklı protokollerle çalışabilir. Örneğin bir taraf SIP diğer taraf H.323 çalıştığı durumda araya SIP Proxy server / H.323 GW konularak sinyal dönüşümleri yapılması gerekmektedir

28/05/08

4

RTP Oturumları (RTP Sessions)
Bir VoIP görüşmesinde 2 adet (bir gidiş bir geliş) RTP oturumu 1 adet RTCP oturumu kurulur  RTP UDP kullanır ve dinamik olarak port numaraları değişir

28/05/08

5

Çağrı Özellik Uyuşturulması Call Feature Negotiation

Bir VoIP görüşmesi başlarken her iki taraftaki Gateway’ler bazı parametreler konusunda uyuşturma işlemi gerçekleştirirler. Bunlardan bazıları aşağıdaki gibidir.
 Coder

– Decoder (Codec) G.711, G.729  Receive/Transmit (Tek yönlü, çift yönlü)  Multipoint Conference (Başka görüşme dahil edilmesi)  Media Type (Voice, Video, Data)  Bit Rate (hız ihtiyacı)

28/05/08

6

Call Administration and Accounting Çağrı İdaresi ve Ücretlendirme

Administration
 Çağrı

aktivitesinin izlenmesi  Kaynak kullanımının izlenmesi  Kullanıcıların servis isteklerine destek

Accounting
 Çağrı

detayları kayıtlarının işlenmesi

28/05/08

7

Adres Kaydı Address Registiration
Ben 416 ile başlayan 7 dijite erişebilirim

Adres Veritabanı

Router

Common Control

Toronto Gateway Toronto Gateway’i 10.1.1.1 Numaralı IP’ye sahiptir ve 416 ile başlayan 7 dijite erişebilir

28/05/08

8

Adres Çözümleme Address Resolution
Adres Veritabanı
416 555 1234 çözümleme isteği

Router

Common Control
10.1.1.1 IP’sindeki Toronto gatewayi kullan

Tokyo Gateway

Toronto Gateway’i 10.1.1.1 Numaralı IP’ye sahiptir ve 416 ile başlayan 7 dijite erişebilir

28/05/08

9

Kabul Etme Kontrolü Admission Control
416 555 1234 çözümleme isteği

Tüm Bandgenişliği kullanılmakta

Router

Common Control
İstek engellendi

Tokyo Gateway

28/05/08

10

Merkezi ve Dağıtıl Çağrı Kontrolü
Centralized and Distributed Call Control
Centralized Call Control Distrubuted Call Control

Merkezi idare Ek Özellikler (PBX)

Dağıtılmış idare Yeni servislerin eklenmesi zordur Kolay numaralandırma Daha fazla emek isteyen planı Dial Plan WAN zorlanır WAN daha verimli çalışır Network arızalarından Network arızaları lokal daha fazla etkilenir etkiler yapar
28/05/08 11

Özet
     

Sinyalleşme ve Çağrı kontrolü için kullanılan protokoller, H.323, SIP, MGCP, Megaco, SAP ve RTSP olarak sıralanabilir Çağrı kontrolü sinyalleri için dönüştürme işlemleri yapılır RTP oturumları karşılıklı olarak açılır. İki yönlü görüşme için iki RTP oturumu kurulur Adres yönetimi uygulamaları çağrının ulaşacağı (sonlanacağı) noktaları bulmaya yardımcı olur Merkezi çağrı kontrollerinde akıllı bir merkezi sunucu tarafından kontroller gerçekleştirilir Dağıtıl ve merkezi çağrı kontrollerinin birbirlerine göre avantaj ve dezavantajları bulunmaktadır

28/05/08

12

.
H.323

28/05/08

13

H.323

H.323 LAN üzerinde Multimedia uygulamalarının transfer edilmesi amacıyla ortaya çıkmıştır Bir çok üretici H.323’ü videkonferans cihazlarında kullanmaktadırlar. H.323’e bir şemsiye protokol olarak bakılabilir. H.225 ve H.245 gibi alt protokoller kullanır ISDN (Q.931) mantığı ile çalışır. IP’ye uyarlanmıştır
14

28/05/08

H.323 Kontrol Bileşenleri
Call Control       Data
H.235 H.225 (Q.931) H.245 T.120

Audio    Video
G.7xx H.26x Header Payload

Audio or Video Control    Control
RTCP RAS

RTP

TCP

UDP

IP
28/05/08 15

H.323 ve ilgili parametreler

H.245
 Mantıksal

Kanal Sinyalleşmesi (Her akış için bir kanal)  Kapasite aktarımı (Video var mı?)  Master / Slave ayrımı  Mode isteği  Timer ve Counter değerleri
 

H.225 (Call Signaling) RAS sinyalleşme işlevi
16

28/05/08

H.323 Signaling
Admission Request

V

Admission Confirm

H.323 Gateway or Endpoint

H.225 (UDP) RAS H.225 (TCP) (Q.931)

Gatekeeper

Setup Connect

V

Capabilities Exchange Open Logical Channel Open Logical Channel Acknowledge

H.323 Gateway

H.245 (TCP)

RTP Stream RTP Stream RTCP Stream

Media (UDP)
17

28/05/08

H.323 Bileşenleri

CallManager Gatekeeper

MCU

IP Phone (Terminal)

Ethernet Ethernet

Gateway (to PSTN)
28/05/08 18

H.323 Gateway
Data, ses ve video formatları arasında dönüşümleri gerçekleştirir  Çağrı başlatma ve kontrol sinyalleşmeleri arasında dönüşümleri sağlar

 H.323

IP’den Devre Anahtarlamalı networklere dönüşümleri gerçekleştirir
19

28/05/08

H.323 Gatekeeper
     

Address Translation – Numara –IP tablosu Admission Control – Mevcut kaynağa göre limitlendirme Bandwidth Control – Bandwidth isteklerine göre değişiklikler – (Artırma-Eksiltme) Kayıtlı kullanıcılara servisler Call control Call authorization
20

28/05/08

Multipoint Conference Components
Multipoint Controller Kontrol Kanalı    Multipoint Processor Media Kanalı

Multipoint Controller: İkiden fazla görüşme için işlevler gerçekleştirir. Tek başına çalışmaz Multipoint Processor: Konferans katılımcılarının verilerini işler: Tek başına çalışmaz Multipoint Control Unit: Bir MC ve 0 veya daha fazla MP’den oluşan konferans işleyicisi. Tek başına çalışır
21

28/05/08

H.323 Çağrılarının Kurulması
Endpoint to Endpoint (Router’dan Router’a)  Endpoint to Gatekeeper  Gatekeeper to Gatekeeper

28/05/08

22

H.323 Gatekeeper
Adres çevrimleri  Bandgenişliği ve kaynak bağımlı izinler  Bangenişliği artırma istekleri  Çağrı Kontrol sinyalleşmeleri  Çağrı yetkilendirmeleri

28/05/08

23

Gatekeeper olmadan çağrı kurma

Hızlı çağrı kurma adımları
 TCP

1720 port üzerinden H.225.0 oturumu başlatılır  ISDN kuralları ile sinyalleşme ve kontrol kanalları oluşturulur. Kullanılacak video, data ve ses gibi servisler konusunda anlaşma sağlanır  RTP oturumu ile mantıksal kanal oluşturulur  Router’lar RTP oturumu üzerinden multimedya verisini karşılıklı olarak gönderirler

28/05/08

24

Gatekeeper ile çağrı akışı
    

Router, gatekeeper’a bir ARQ paketi göndererek işlemleri başlatır Gatekeeper kaynakların hazır olup olmadığına bakarak bir ACF paketi gönderir Çağrının başladığı ve sonlanacağı router’lar aralarında temel çağrı başlatma işlemlerini yaparlar Kendisine çağrı yapılacak olan router bu aşamada gatekeeper’dan tekrar onay ister Gatekeeper’dan gelen onay neticesinde çağrı kurulur

Eğer gatekeeper onay vermezse ARJ paketi gönderir ve çağrı işlemi sonlandırılır

28/05/08

25

Gatekeeper tarafından yönlendirilen çağrı sinyalleşmesi

Bazı durumlarda çağrı için yapılan tüm sinyalleşmeler gatekeeper üzerinden gönderilir. Sadece ISDN’deki B kanallarının görevi router’lar arasında kurulan RTP oturumu tarafından yapılır

28/05/08

26

Survivability Strategies Hayatta Kalma Stratejileri

H.323 servislerinin durmadan çalışabilmesi için aşağıdaki stratejiler uygulanabilir
 HSRP

– Hot Standby Router Protocol (Bir IP adresi iki router tarafından paylaşılır ve sadece biri aktif olur.  Gatekeeper discovery ile birden fazla gatekeeper kullanılabilir  Aynı prefix için birden fazla gatekeeper kullanılır  Aynı prefix için birden fazla router kullanılır

28/05/08

27

H.323 Proxy Server

H.323 servisleri çalışırken güvenlik amacıyla H.323 proxy kullanılabilir. Proxy kullanıldığı zaman terminaller çağrının sonlanacağı gateway’in IP adresini bilmezler. Proxy server aracılık yaparak veriyi ve sinyalleşmeleri taşır

28/05/08

28

H.323 Konfigürasyonları
Gateway 1
Hostname ecv-2610-17 ! Port numarası Interface Ethernet0/0 IP address 10.52.218.49 255.255.255.0 H323-gateway voip interface H323-gateway voip id gk-zone1.test.com ipaddr 10.52.218.47 1718 H323-gateway voip h323-id gw_1 H323-gateway voip tech-prefix 1# H323-gateway voip bind srcaddr 10.52.218.49 ! Dial-peer voice 1 voip Destination-pattern 16.. Sesion target ras ! Dial-peer voice 2 pots Destination-pattern 1711 1- Gateway komutu ile router gateway olarak çalıştırılır Port 1/1/1 2- H.323 parametreleri girilir No register e164 3- Gatekeeper’a register edilir ! Gateway ! End
28/05/08 29

H.323 Konfigürasyonları
Gateway 2
Hostname ecv-2610-16 ! Port numarası Interface Ethernet0/0 IP address 10.52.218.48 255.255.255.0 H323-gateway voip interface H323-gateway voip id gk-zone2.test.com ipaddr 10.52.218.46 1718 H323-gateway voip h323-id gw_2 H323-gateway voip tech-prefix 1# H323-gateway voip bind srcaddr 10.52.218.48 ! Dial-peer voice 1 voip Destination-pattern 17.. Sesion target ras ! Dial-peer voice 2 pots Destination-pattern 1611 1- Gateway komutu ile router gateway olarak çalıştırılır Port 1/1/1 2- H.323 parametreleri girilir No register e164 3- Gatekeeper’a register edilir ! Gateway ! End
28/05/08 30

H.323 Konfigürasyonları
Gatekeeper 1
Hostname ecv-2610-15 ! Interface Ethernet0/0 IP address 10.52.218.47 255.255.255.0 ! Gatekeeper Zone local gk-zone1.test.com test.com 10.52.218.47 Zone remote gk-zone2.test.com test.com 10.52.218.46 1719 Zone prefix gk-zone2.test.com 16.. Zone prefix gk-zone1.test.com 17.. Gw-priority 10 gw_1 Gw-type-prefix 1#* default-technology No shutdown ! End

Port numarası

28/05/08

31

H.323 Konfigürasyonları
Gatekeeper 2
Hostname ecv-2610-14 ! Interface Ethernet0/0 IP address 10.52.218.46 255.255.255.0 ! Gatekeeper Zone local gk-zone2.test.com test.com 10.52.218.46 Zone remote gk-zone1.test.com test.com 10.52.218.47 1719 Zone prefix gk-zone2.test.com 16.. Gw-priority 10 gw_2 Zone prefix gk-zone1.test.com 17.. Gw-type-prefix 1#* default-technology No shutdown ! End

Port numarası

28/05/08

32

Show Command
Show call active voice  Show call history voice  Show gateway  Sh gatekeeper calls  Sh gatekeeper ?

28/05/08

33

Debug commands
Debug voip ccapi inout  Debug cch323 h225  Debug cch323 h245  Debug cch323 ras  Debug h245 events

28/05/08

34

Özet
      

H.323 bir şemsiye protokoldür ve alt protokollerle çalışır H.323 call control ve call signaling işlevlerini gerçekleştirir H.323 bileşenleri terminaller, gateway’ler ve MCU’lardan oluşur H.323 çağrıları Gatekeeper’lar tarafından kurulabilir Bir networkte birde fazla gatekeeper kullanabiliriz H.323 proxy kullanılarak securty artırılabilir Bazı show komutları kullanılarak troubleshooting işlemleri yapılabilir
35

28/05/08

.
SIP

28/05/08

36

SIP ve ilişkili standartlar
    

SIP basit ve genişleyebilir bir protokoldür RFC 2543 ve 3261 tarafından tanımlanır Bir veya daha fazla katılımcı arasında multimedia oturumları oluşturur ve sonlandırır SIP bazı standartlarla beraber hareket eder. RTP, RTCP, HTTP ve DNS Numaralandırma olarak e.164 standardını kullanır. Ayrıca e-mail veya DSN Srv kayıtları gibi gösterimleri destekler ASCII tabanlı kolay anlaşılabilir bir protokoldür
37

28/05/08

SIP Bileşenleri
Registrar Redirect Location Database SIP Proxy

SIP User Agents SIP User Agents Gateway

28/05/08

38

Bileşenler
User Agent Client (UAC): SIP çağrılarını başlatan uygulama  User Agent Server : (UAS) : Bir SIP daveti geldiğinde kullanıcı ile temas kuran ve çağrının sonlanacağı tarafın tepkisini çağrı başlatana gönderen sunucu uygulaması

28/05/08 39

User Agent

IP Telephone
 Bazen

UAS bazen UAC olarak çalışabilirler. Software telefonlar ve Cisco IP Phone’lar SIP istekleri başlatabilir ve SIP çağrılarına karşılık verebilirler user agent’lar ve diğer terminal tipleri arasında çevrim işlerini yürütürler veya SIP user agentlardan gelen çağrıları PSTN’e aktarabilirler

Gateway
 SIP

28/05/08

40

SIP Server

Proxy Server

Prox sunucuları kimlik kontrolü, yetkilendirme, networke erişim izni, routing, güvenilir istek aktarımı ve güvenlik gibi işlevler sunarlar User Agent’a bağlantı kurması için sıradaki sunucunun bilgilerini sağlar. Sıradaki sunucu diğer bir network sunucusu veya bir User Agent olabilir. Sıradaki sunucuya giden davet isteklerinin redirect server’dan gittiği bilgisi mesaja eklenir User Acent Client’lardan o anda bulunduğu yer bilgisini ister ve kayıt eder. Genellikle location server ile aynı sunucuya kurulur LDAP, finger ve benzeri veritabanları ile çalışan location server’lar SIP proxy ve redirect server’lara adres çözümlemesi sağlarlar.

Redirect Server

Registrar Server

Location Server

28/05/08

41

Örnek SIP sip_tutorial

28/05/08

42

SIP Mesajları
INVITE sip:ali@mpg.com SIP/2.0 Via: SIP/2.0/UDP Bilgisayar15.kmm.com.tr;branch=z9mshkls776 Max-forwards: 70 To: Ali Yilmaz < sip:ali@mpg.com> From: Veli Saglam < sip:veli@kmm.com.tr> tag=3322212229 Call-ID j498f84jf8fu@bilgisayar15.kmm.com.tr Cseq: 314159 INVITE Contact: < sip:veli@kmm.com.tr> Content-Type: application/sdp Content-length: 142
28/05/08 43

SIP Request Message INVITE ACK BYE REGISTER CANCEL OPTIONS

Description Oturuma davet etme Invite mesajına onay verme Çağrının sonlandırılacağını bildirir User Agent kendi adresini Redirect Server’a kayıt ettirmek istiyor Son isteğin iptal edilmesi Sunucunun kapasitesinin kontrol edilmesi için kullanılır

28/05/08

44

SIP Response Message Types 1xx 2xx 3xx 4xx 5xx 6xx

Description Information Responses For example: 180, Ringing Successful Responses For example: 200, OK Redirection Responses For example: 302, Moved Temporarily Request Failures Responses For example: 403, Forbidden Server Failure Responses For example: 504, Gateway Time-out Global Failure Responses For example: 600, Busy Everywhere

28/05/08

45

Adresleme

Tam domain ismi ile
 Sip:ali@kmm.com.tr

E.164 ile
 Sip:903322212224@kmm.com.tr;

user:phone

Karışık adresleme
 Sip:903322212224;  Sip:ali@212.10.1.1

password=1234@212.10.1.1

28/05/08

46

Address Registration Adres kaydı
Registrar Redirect Location Database SIP Proxy

Register “Here I am”

SIP User Agents SIP User Agents Gateway

28/05/08

47

Address Resolution Adres Çözümleme
Registrar Redirect Location “Where is the Database Name /phone#” SIP Proxy

SIP User Agents SIP User Agents Gateway

28/05/08

48

SIP Call Setup

Çağrı kurmada değişik yöntemler kullanılabilir

Doğrudan Call Setup

User agent’lar arası parametreler gönderilir ve kabul edilirse onay mesajı sonrasında çağrı kurulur Proxy server’a invite mesajı gönderilir, proxy server gerekliyse location server’dan çağrının sonlanacağı kullanıcının IP adresini alır ve sonlanan kullanıcıya invite gönderir. Eğer parametreler kabul edilirse yine PS yardımı ile onay mesajları değiştokuşu yapılır. Başlatan ve sonlanan taraflar RTP oturumu başlatırlar Çağrıyı başlatan Redirect Servera invite mesajı gönderir. RS IP araştırması yaparken Location Server’dan “moved” mesajı alır ve başlatan ile yönlendirme konusunda anlaşır. Başlatan sonlanana bir invite gönderir, parametreler uygunsa RTP oturumu başlar

Proxy Server kullanılarak call setup

Redirect Server kullanılarak call setup

28/05/08

49

CISCO SIP Destekleri
Cisco IP Phone ve 12.1 üzerindeki IOS’lerde User Agent’ları destekler  SIP Proxy ve Redirect Server olarak RedHat7.1 ve Solaris işletim sistemlerinde çalışan bir yazılım sağlar  PIX 500 serisi firewall ile sürekli değişen SIP RTP oturum portları için tüneller sağlar

28/05/08 50

Cisco Router’da SIP Konfigürasyonu
! Sip-ua Retry invite 2 Retry response 2 Retry bye 2 Retry cancel 2 Sip-server dns:server !
28/05/08

opsiyonel opsiyonel opsiyonel opsiyonel opsiyonel

51

SIP Dial Peers
! Dial-peer voice 444 voip Destination-pattern 2339000 Session protocol sipv2 Session target ipv4:10.1.1.1 ! Dial-peer voice 111 voip Destination-pattern 111 Session protocol sipv2 Session target sip-server !

28/05/08

52

Show Komutları
Sh sip-ua status  Sh sip-ua statics  Sh sip-ua timers  Sh call active voice

28/05/08

53

Debug komutları
Debug voip ccapi inout  Debug ccsip all  Debug ccsip calls  Debug ccsip errors  Debug ccsip ?

28/05/08

54

Özet
     

 

SIP bazı IETF protokollerini kullanır. (URL, DNS) Temelde User Agent ve Network servers olarak iki bileşenden oluşur İstek/tepki metodu ile çalışır. Text temellidir ve HTTP komut dizimleri ile çalışır SIP adresleri url gibi yazılır. Location ve Registar serverlar adres kaydı ve adres çözümlemesi yaparlar User Agent’lar arası çağrı başlatılabilir fakat büyük ölçekteki networklerde işlemleri basitleştirmek için proxy veya redirect serverlar kullanılır Birden fazla SIP proxy server kullanılabilir Cisco routerlarda sip-ua komutu girilmelidir.
55

28/05/08

.
 MGCP

28/05/08

56

MGCP
1999 yılında tanımlanmıştır  Merkezi kontrollü bir yapıdadır  E.164 ile adresleme yapar

28/05/08

57

MGCP Components
Endpoints : Paket networkle PSTN arasındaki cihazlar (telefon ve PBX)  Gateways : Paket networkle, PSTN arasında çevrim yapan cihazlar  Call Agent: Gateway’leri kontrol eden sistem

28/05/08

58

MGCP event ve sinyalleri

Events
     

Devamlılık tespiti Devamlılık tonu DTMF dijitleri Fax Tonları On-hook Off-hook Answer tone Busy tone Dial tone ringback

Signals
   

28/05/08

59

Cisco MGCP Uygulaması
Call Agent MGC Cisco PRI Voice Call Router Manager
Access Gateway IP networke PBX trunk bağlantısı

Voice Router

PRI PSTN

Trunking Gateway IP networke PSTN Arabirim

28/05/08

60

Özet

 

Merkezi Call Agent’ler ile telefon gateway’lerinin kontrolünü yapar Endpoint, gateway ve call agent’lerden oluşur MGCP eventleri izler ve telefon interface’lerine ilgili sinyalleri sağlar Cisco Call Manager’daki MGCP call agent’ları ile bazı cisco cihazları yönetilebilir

28/05/08

61

.
Call

Control Modelleri arasında kıyaslama

28/05/08

62

Bileşenler ve servisler
H.323 Common Control Components Gatekeeper SIP Proxy Server, Redirect Server, Location Server, Registrar server MGCP Call Agent

Endpoints Call Admin. And Accounting Call Status Address Management

Gateway, terminal Client (IP Phone) Gateway, Gatekeeper Gateway, Gatekeeper Gatekeeper Gateway Gateway Location Server, Registrar server Not Supported

Call Agent Call Agent Call Agent Call Agent Call Agent
63

Admission Control Gatekeeper
28/05/08

Çağrı Kotrol Modelleri özellikleri

H.323
 Olgun,

durağan (Stable) ve ölçeklenebilir  Büyük kurumsal çözümler sunar

SIP
 Dinamik,

ölçeklenebilir ve bir çok sisteme uyar  Küçük ama dinamik organizasyonlar için çözüm sunar

MGCP
 Merkezi

kontrol ve ölçeklenebilirlik sağlar  Servis sağlayıcılarda kullanılabilir
28/05/08 64

VOICE QUALITY MEASUREMENT
Ses Kalite Ölçümleri

28/05/08

65

Ses Temizliğini Etkileyen Faktörler

Orjinaline Bağlılık

Ses iletim bant genişliğinin orjinal bant genişliğine uyarlanmasıdır. İletişim bant genişliği konuşma sesi bant genişliğini herzaman limitler. İnsan konuşması 100 ile 10,000 Hz. Arası bir frekansta olmasına rağmen bunun %90’ı 100 ile 3000 Hz. Arasında gerçekleşmektedir. Empedans uyumsuzluğundan meydana gelen yankılar. Kontrol edilebilir. Kodlama, sıkıştırma ve networkte iletmeden dolayı meydana gelen gecikmeler. Network’te farklı yollardan giden paketlerin değişik gecikme sürelerine sahip olmasından dolayı farklı gecikmelerle dinleyenlere gitmesi. Dejitter buffer’larla önlenebilir.

 

Echo (Yansıma)
 

Delay (Gecikme) Gecikme çeşitlilikleri (Jitter)

28/05/08

66

Komfor Etkenleri

Sidetone
 Kendi

konuştuğunu duyma desteği.

Background Noise (Arkaplan Gürültüsü)
 Karşı

taraftan sürekli ses duyma isteğine destek verme.

28/05/08

67

Ses Kalitesini Ölçme Yöntemleri

1. Yöntem
 MOS:

Ses kalitesini insan duyarlılığı ile 1’den 5’e kadar derecelendirilmesi ve sonuç alınmasıdır.) (Temel Ses Kalite Ölçümü): Cihaz destekli ses kalite ölçüm teknikleridir.

2. Yöntem
 PSQM

28/05/08

68

Ses Kalite Codec’lerinin Mukayesesi

Dijital Sesin Mos’a göre derecelendirilmesi
 Uluslararası

Telekomünikasyon Birliği (ITU) G711’den G.729’a kadar tüm codeclerin geliştirilmesinde MOS testlerini yaparak formül oluşturmakta ve bunları duyurmaktadır.

Değişken Durumlarda Codeclerin Mos mukayesesi
 Değişik

network ortamlarında bir codec’in hangi durumlara ve değişikliklere uğradığına dair ölçümlerin bir araya getirilmesidir.
69

28/05/08

ÖZET

Ses Temizliğini Etkileyen Faktörler
Orjinaline Bağlılık  Echo (Yansıma)  Delay (Gecikme)  Gecikme çeşitlilikleri (Jitter)

Komfor Etkenleri
Sidetone  Background Noise (Arkaplan Gürültüsü)

Ses Kalitesini Ölçme Yöntemleri
MOS  PSQM

Ses Kalite Codec’lerinin Mukayesesi

28/05/08

70

VOIP Challenges
Sorun giderme yöntemleri

28/05/08

71

IP Networking’e Bakış

IP networkleri gecikmelere, gecikme çeşitliliklerine ve paket sıralama ve benzeri problemlere sebep olmaktadırlar.
1 2 3 4 1 -4 1-4 2-3 2-3 1 4 2 3

28/05/08

72

Jitter

Farklı yollardan giden ses paketleri arasında farklı süreli gecikmeler meydana gelir ve bu ses kalitesini etkiler. Dejitter buffer’larla bunlar önlenebilir.
Paketlerin düzgün görünümü Time Aynı paketlerin tıkanıklık ya da uygunsuz sıralanışı sonrası

28/05/08

73

Delay (Gecikme)

Genelde ya da sürekli gecikmeler VoIP üzerinde etkili olabilirler. Bu tür sorunlar konuşmada ses kesintilerine neden olabilir.İki tür gecikme tipi vardır;
 Fixed-delay

(değişmeyen gecikme)  Variable delays (karasız gecikmeler)

Network yapısı ve performansı ve de bileşenleri ile direkt alakalıdır. İyi ve verimli bir network altyapısı ile giderilebilir.
74

28/05/08

Kabuledilebilir Gecikme: G.114

  

ITU ses çalışmaları için network gecikmeleri olarak G.114 kodu ile birtakım tavsiyeler yayınlamaktadır. Bu tavsiyeler gurubunda kabuledilebilir network gecikme zamanları milisaniyeler biçiminde sıralanmaktadır. 0-150 ms: gecikme kabul edilebilir 150-400 ms: Kabul edilebilir fakat gecikme zamanı kullanıcı tarafından farkedilir 400 ve üzeri: kabul edilemez
75

28/05/08

Paket Kaybı
Paket 1 Paket 2 Kayıp Paket 3

Cisco cihazları DSP’lerde 20 – 50ms arası paket kayıplarını düzeltebilir. Bu yüzden cisco standart olarak 20 ms’lik ses datası taşır. Daha fazla kayıplar olursa dinleyen kayıpları hisseder
76

28/05/08

Serialization Delay
1 byte 64 kbps 128 kbps 256 kbps 125us 62us 31us 64 byte 8ms 4ms 2ms 128 byte 256 byte 16ms 8ms 4ms 32ms 16ms 8ms

28/05/08

77

RTP – Paket sıralama

 

RTP gecikmeye karşı hassas, gerçek zamanlı ses ve video datası için uçtan uca dağıtım servisleri verir Diğer data trafiği ile beraber önceliklendirme ve kuyruğa atma prensibi ile çalışır Servisler
 Payload

tipi tanımlaması  Sıralama numaralandırması  Zaman damgalaması  Dağıtım izlemesi
78

28/05/08

RTCP –Real Time Transport Control Protocol

 

 

Data dağıtımı ve kalitesi hakkında kontrol bilgileri verir Networkün durumu hakkında geribildirimler verir Hostlara RTP oturumlarının durumu hakkında bilgi verir Her 5 saniyede bir RTCP paketi gönderilir Garantisiz olan UDP paketleri üzerinden taşınan RTP oturumlarından farklı kanallar kullanır
79

28/05/08

Özet

  

IP networklerde paketler dağıtılırken gecikme, gecikme farklılıkları ve paketlerin tekrar istenememesi gibi problemler oluşur Jitter ve gecikme dolayısı ile seste anlama zorlukları meydana gelir Data ve sesin aynı kuyruktan gönderilmesi gecikmeleri artırır Ses networkleri için verimli networkler kullanmak gerekmektedir
80

28/05/08

.
Quality

of Service and Good Design QoS ve İyi Dizayn

28/05/08

81

QOS
     

Delay, jitter ve paket kayıplarından dolayı QoS’e ihtiyaç duyulur QoS, ayrılmış bandgenişliğini destekler Kayıpları telafi etme yöntemleri kullanır Network sorunlarından kaçınmak için kullanılır Network trafiğini şekillendirmede kullanılır Trafik için önceliklendirmeleri ayarlamada kullanılır
82

28/05/08

QoS Uygulamaları

Router çıkışındaki kuyrukta
 Class-Based

Weighted Fair Queuing (CBWFQ)

Kullanıcı tarafından belirlenen trafik sınıflandırmaları sayesinde ses için özel bir sınıf tanımı yapılır

 Low

Latency Queuing (LLQ)

Cisco tarafından desteklenen, WAN ÜZERİNDE önceliklendirme metodudur. CBWFQ içinde çalışır

 WFQ

and Distrubuted WFQ

Trafik, bandgenişliği ve gecikme sınırlamalarına göre ayrılır (Data, ses)
83

28/05/08

QoS Uygulamaları

WAN Üzerinde
 

CAR

Rate-limit komutları ile kaynak ve hedef sınırlandırmaları yapılır Kaynaktan beklenenden hızlı çıkan paketler için sınırlandırmalar yapılır Düşük hızdaki PVC’ler üzerinde etkilidir. Küçük boyutlu frame’ler bir VC’den, büyük boyutlular diğer VC’den gönderilir ATM’e ait COS parametreleri kullanılır. Multilink PPP kullanılır ve frame’ler yeteri kadar küçük parçalara ayrılarak gönderilir. LFI ile küçük ve gecikmeye duyarlı paketlerin daha erken gönderilmesi sağlanabilir
84

Frame Relay Traffic Shapping (FRTS)

FRF.12

 

Class of Service (COS)

MLP with LFI (multilink ppp with fragmentation and interleaving

28/05/08

QoS Uygulamaları
 

CRTP (Compressed Real Time Control Protocol)
 RTP

başlıklarının sıkıştırılması

RSVP (Resource Reservation Protocol)
 Network

üzerindeki routerlarda kaynak rezervasyonu yapılır parametreleri BGP kullanılarak diğer networklere dağıtılır
85

QoS Policy Propagation on BGP
 QoS

28/05/08

Cisco Tarafından Verilen Kurslar
Deploying QoS for Enterprise Networks  Implementing Cisco Quality of Service

28/05/08

86

Kötü Dizayn Çeşitleri
Layer 2 QoS ihtiyaçlarının gözardı edilmesi  Diğer QoS ihtiyaçlarının gözardı edilmesi  Sınırlı bandgenişliğinde fazla sayıda çağrı kurmaya izin vermek  Mevcut çalışan networke basitçe VoIP uygulamaları eklemek

28/05/08 87

Özet

   

QoS sayesinde delay, jitter ve paket kayıplarının önüne geçmek için çalışmalar yapılabilir QoS ayrılmış bandgenişliğini destekler QoS parametreleri tüm networke uygulanır Cisco’nun QoS için iki ayrı kursu vardır Network üzerinde ses taşımadan önce kaçınılması gereken dizayn hataları bulunmaktadır
88

28/05/08

.
Qos

İçin Trafik Yönetmek

28/05/08

89

64 kbps için kaçınılmaz gecikme
Gecikme Tipi Coder gecikmesi Paketleme gecikmesi Kuyruklama/Buffer Serialization Network Gecikmesi F/R Dejitter Buffer Gecikmesi Toplam
28/05/08

En Az 18 30

Değişken

8 5 40 45 138 33
90

25

Dejitter Buffer - Dynamic
! Dial-peer 302 voip Playout-delay mode adaptive Playout-delay maximum 80 Playout-delay Dinamik jitter buffer komutları girildiğinde en fazla maximum değere kadar olan gecikmeler telafi edilmeye çalışılır. Jitter oluşmadığı zamanlarda daha az işlemci kullanılır
28/05/08 91

Dejitter Buffer - Static
! Dial-peer 301 voip Playout-delay mode fixed Playout-delay nominal 80 Playout-delay

(milisaniye)

Dinamik jitter buffer komutları girildiğinde nominal değere kadar olan gecikmeler telafi edilmeye çalışılır. Jitter oluşmadığı zamanlarda da buffer çalışmaktadır

28/05/08

92

Kampüs ortamlarında QoS

Switchlerde CoS ve ToS ayarları yapılarak port bazında önceliklendirmeler yapılabilir

CoS ayarı için CatOS 5.5.1 üzeri gereklidir. İlgili komut: set qos map

Cisco 4000 ve 6000 serisi access switch’lerde Vlan tanımları yapılarak çok sayıda IP Phone’a destek verilebilir
! Interface Fa 5/1 Switchport voice vlan 101 !

28/05/08

93

WAN ortamında QoS

Neden ihtiyaç var?
 Voice

data ile beraber gönderilmek zorundadır  Voice gerçek zamanlıdır ve önce gönderilmelidir  Katmanların oluşturduğu paket ve frame başlıkları minimize edilmelidir  Büyük data paketleri, küçük ses paketlerini geciktirir  WAN’daki gecikme dalgalanmaları minimize edilmelidir.  WAN gereğinden fazla sayıda voice paketi taşımak için zorlanmamalıdır
28/05/08 94

Genelde Kullanılan QoS Araçları
   

Bandgenişliği artırma

%75 kullanım oranı bandgenişliğinin artırılması için eşik değeridir

Önceliklendirme Hattı verimli kullanma
 

CRTP ve VAD kullanılır Aynı anda birden fazla hat kullanarak ve frame boyutlarını azaltarak çalışmak İki nokta arasında farklı erişim hızlarına sahip birden fazla fiziksel bağlantı olması durumunda kullanılır. Jitter ve gecikmeyi önlemek için yardımcı özellikleri vardır Fazla sayıda çağrı kurmaya engel olmak

LFI (link fragmentation and interleaving) Traffic shapping

CAC (Call Admission Control)

28/05/08

95

Önceliklendirme (LLQ – FRF.12)
Voice  (En yüksek)
(Yüksek (IP Precedence  4)) Data  (Orta (IP Precedence 2)) 1 2 3 4 3 4 3 4 1 2 3 4

Router

Exhaustive Queuing
4 3 2
V

Data 

PQ
WFQ

1

V

1

WAN Devre

(Düşük(IP Precedence   0))

Data 

Frame relay üzerinde VoIP çalıştırırken QOS konfigürasyonu için  2.Kitap 7­136 ile 7­142. sayfalara bakılabilir
28/05/08 96

RSVP

Frame Relay ve PPP için RSVP konfigürasyonu
 7-164

ve 7-165. sayfalar

28/05/08

97

CAC Örneği
! Dial-peer voice 1 voip Destination-pattern 11.. Max-conn 4 ! Dial-peer voice 2 voip Destination-pattern 22.. Max-conn 6 ! Dial-peer voice 1 voip Destination-pattern 33.. Max-conn 8

28/05/08

98

QPM

CiscoWorks Programı QoS Policy Manager adlı aracı ile QoS için kurallar oluşturulabilir.

28/05/08

99

Özet

   

QoS araçları olarak, trafik yönetme (vlan, traffic shapping), önceliklendirme, VAD, CRTP ve LFI kullanılabilir LLQ sayesinde 64 ayrı sınıf tanımı yapılabilir CAC ile fazla sayıda ses trafiğinin WAN’a yük olması önlenir QoS için Frame-Relay ve PPP daha uygundur QPM sayesinde karışık networklerde QoS ayarları yapılabilir

28/05/08

100

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful