You are on page 1of 6

1.Pojam meunarodne ekonomije.

Meunarodni odnosi su najira oblast u kojoj djeluju razni subjekti, kao to su:
drave,meunarodne organizacije, preduzea, transnacionalni vjerski pokreti u kojem se
manifestuju njihovi razliiti subjekti ili paralelni interesi i veze koje se izmedju tih subjekata
uspostavljaju.
1936g.nastala je prva definicija meunarodnih ekonomskih odnosa,koja glasi: Nauka o
meunarodnim odnosima prije svega je deskriptivnog karaktera. Meunarodni odnosi imaju dva
toka: robni i finansijski, tako da postoje dvije glavne oblasti meunarodnih ekonomskih odnosa,
a to su:
-meunarodni trgovinski odnosi,i
-meunarodni finansijski odnosi.
2.Svjetsko trite
Trziste je najprije definisano kao mjesto razmjene razlicitih roba,medjutim danas trzisna
razmjena nije vezana za odredjeni prostor.Pod velicinom trzista podrazumjevamo njegove
granice u geografskom smislu i smislu asortimana koji se proizvede i prodaje na trzistu.
3.Klasifikacija i velicina trzista
Trite moe da se definie prema:
-broju uesnika u ponudi i tranji,
-raspoloivim supstitutima za odreeni proizvod,
-reakcijama jednih ponuaa na promjene cijena,
-autputu ili kvalitetu drugih proizvoaa istovjetnog proizvoda,
-mogunosti ulaska na dato trite,
-intervenciji drave,
-prema materijalno tehnikim kriterijumima po vrstama i koliinama roba, sistemu prodaje,
-prema geografskom rasporedu i sl.
4.Nelegalna trita,kvazi trita
U ekonomijama nekih zemalja pojavljuju se pored legalnih ili pravnih trita i nelegalna trita.
Crno trite-ine sva nelegalna trita koja nastaju kada su cijene fiksirane u smislu minimalnog
ili maksimalnog nivoa,obino od strane vlade.
Vrsta kvazi trita:Postoje uvijek kad cijene nisu u ravnotei.
Legalna trita-centralizovano odreene cijene,
sloboda uesnika na tritu da sami odreuju cijene,
polulegalna trita-cijene se slobodno formiraju,transakcije su nelegalne,ali je vlasti toleriu.
5.Mehanizam i funkcije trita
Veina ekonomskih pitanja i problema danas se rjeava preko trita.U trinoj privredi odgovori
na tri temeljna ekonomska pitanja:ta,kako i za koga proizvoditi, rjeavaju se nevidljivim putem
preko sistema cijena i trita u interakciji miliona preduzea i potroaa koji stupaju u
dobrovoljnu razmjenu.

6. Funkcije trita
Informativna funkcija trita se ogleda u pruanju u uesnicima na tritu optih informacija o
stanjima ponude i tranje za odreenom robom. Alokativna funkcija pokazuje uticaj trita na
racionalnu ekonomsku raspodjelu faktora proizvodnje. Selektivna funkcija trita je selekcija
samih privrednih subjekata kroz odabir njihovih proizvoda i usluga na tritu, a na osnovu
trine konkurencije na kojoj ostaju samo efikasniji preduzetnici. Distributivna funkcija trita
odnosi se na primarnu raspodjelu nacionalnog dohotka.
7. Efikasnost trita
Pod pretpostavkama potpune konkurencije trite je najjednostavniji nain, odreuje gdje e se i
kako upotrebljavati faktori proizvodnje. Odnosno samo potpuna trina konkurencija iskazuje
alokativnu efikasnost. U takvom sistemu je ekonomija kao cijena efikasna i niko ne moe doi u
bolji poloaj.
8. Potpuna konkurencija
Potpuna konkurencija je pretpostavljeno trino stanje kada postoji dovoljan broj preduzea ili
stepen suparnitva da niti jedno od njih ne moe uticati na cijenu tog dobra. To je stanje koje
diktira trite. Karakterie ga veliki broj kupaca i prodavaca.
9. Nesavrenost trita
Nesavrena konkurencija je znatno odstupanje od savrene konkurencije i dolazi sa pojavom
nesavrenog konkurenta (monopola i oligopola), ija tritna mo rezultira cijenama veim od
onih koje bi se formirale u uslovima savrene konkurencije. Postoji 6 vanih sliajeva trinih
nedostataka koji ukazuju na nesavrenost trita:
Nepotpuna (nesavrena) konkurencija,
Eksterni efekti,
Javna dobra,
Nesavrene informacije,
Nepotpuna trita, i
Nezaposlenost i drugi makroekonomski poremeaji.
10. Ekonomska globalizacija (pojam ekonomske globalizacije, prednosti i nedostaci)
Ekonomska globalizacija je proces pretvaranja zasebnih nacionalnih privreda u integriranu
svjetsku privredu, a ispoljava se kao proces rasta meunarodnih tokova roba, usluga kapitala
ljudi i tehnologije. Cilj ekonomske globalizacije je jedinstveno trite bez barijera, a osnovne
karakteristike su:
Otvorenost,
Konkurentnost,
Homogenizacija,
Razvoj globalizacije prouzrokovao je porast konkurencije na meunarodnom tritu.
11. Korporativno udruivanje
Korporacija je najrazvijeniji oblik kapitalistikog preduzea. Korporacija je drutvo kapitala koje
do sredstava za osnivanje i poslovanje dolazi izdvajanjem dionica. Kartel je formalni sporazum
izmeu trinih rivala ija je svrha ograniavanje ili potpuno iskljuivanje trinog natjecanja

izmeu uesnika sporazuma s ciljem da poveavanjem cijena ostvare dodatni, znatno poveani
profit. Karteli nastaju na tritu na kojem postoji oligopol. Koncern je najvei stepen
monopolistikog udruivanja. To je udruenje pravno samostalnih preduzea koja su finansijski
podlona zajednikom vodstvu po kojem dobivaju ime. Trust je oblik monopolistikog
udruenja u kojem firme ulaze u fiducijarni odnos. Konglomerat je organizacijski oblik
koncentracije raznovrsne proizvodnje i kapitala.
12. Multinacionalne kompanije
Multinacionalna kompanija predstavlja matino preduzee koje:
Ostvaruje proizvodnju i druge aktivnosti u inostranstvu preko sopstvenih ogranaka u vie
razliitih zemalja.
Ostvaruju direktnu kontrolu svojih ogranaka u inostranstvu.
Nastoji da ostvari takvu politiku koja e prevazii granice izmeu zemalja i doprinijeti
ostvarenju geocentrine orijentacije preduzea.
13. Transnacionalne kompanije
Obavljaju proizvodnju i druge aktivnosti u svojim filijalama lociranim u nekoliko razliitih
zemalja.
Ima direktnu kontrolu nad poslovnim politikama svojih filijala.
Donosi i primjenjuje poslovne strategije u proizvodnji, marketingu, finansijama, idr.
funkcijama koje prevazilaze nacionalne granice.
14. Transnacionalne kompanije u svjetskoj trgovini
Djelovanje transnacionalnih kompanija u svjetskoj trgovini moe se pratiti kroz njihovo
prisustvo u:
Spoljnoj trgovini matinih zemalja,
U spoljnoj trgovini zemalja domaina stranih filijala,
U meunarodnom prometu pojedinim proizvodima, i
Na internim, zatvorenim, meufirmskim tritima.
15. Transferne cijene
Transferne cijene se pojavljuju u odnosima robne razmjene izmeu organizacionih dijelova
unutar transnacionalne kompanije, ili u razmjeni izmeu transnacionalne kompanije i njenih
ugovornih poslovnih partnera.
16. Meunarodno kretanje zajmovnog kapitala (portfolio investicije, direktne strane
investicije)
Meunarodno kretanje kapitala predstavlja transfer finansijskih i realnih sredstava izmeu
subjekata razliitih zemalja uz realizaciju interesa svih uesnika u tom procesu. Portfolio
investicije su oblik dugoronog investiranja sa ciljem stvaranja to veeg i sigurnog dohotka.
Portfolio investicije pretpostavljaju ulaganja sa fiksnom kamatom i bez izraenog rizika
ulaganja.
17. Ekonomska diplomatija u meunarodnim odnosima

Pod diplomatijom se podrazumijeva: sposobnost, spremnost, tj.umjee u voenju nekog posla.


Diplomatija se shvata kao sinonim za vie razliitih, ali i meusobno povezanih aktivnosti drave
u spoljnoj politici.
18. Liberalizacija svjetske trgovine
Znaaj koncepta liberalizacije svjetske trgovine odnosno koncepta slobodnog meunarodnog
trgovanja prvi je objasnio Adam Smit 1776.godine objavom djela Bogatstvo naroda. Objasnio
je ukoliko nam neka strana zemlja moe ponuditi robu jeftinije nego to mi sami moemo
proizvesti, bolje je kupiti je od te zemlje uz neke dijelove proizvoda iz nae industrije,
iskoritene na nain kojem mi imamo neku prednost.
19. Teorija laissez-faire
Osnovna ideja ove teorije je tenja u postizanju da se trite samo regulie, tj.da privatne odluke
kao to su odreivanje cijena, obim proizvodnje i uslovi raspodjele prepuste onima na koje te
odluke i utii, a to svakako podrazumijeva smanjenje uplitanja drave. Prema teoriji
komparativnih prednosti neka zemlja moe imati benefite od trgovinske razmjene sa drugim
zemljama, ak iako je apsolutno efikasnija u odnosu na druge zemlje. Tanije, teorija dokazuje
da e svaka zemlja imati koristi ukoliko se specijalizuje za proizvodnju a time i izvoz robe, koja
se moe proizvoditi relativno jeftinije, odnosno sa manje trokova.
20. Pojam trgovine
Trgovina podrazumijeva razmjenu izmeu pojedinaca, grupa, ili privrednih subjekata direktnim
putem, putem nekog sredstva razmjene. Trgovina obavlja veliki broj funkcija od kojih su
najznaajnije: interpersonalne, interlokalna, i intertemporalna.
21. Trgovinska politika
Pod trgovinskom politikom podrazumijeva se skup pravila, normi i sktivnosti jedne drave koja
se odnose na voenje i upravljanje tokovima trgovine i plaanjima.
22. Trgovina na veliko
Trgovina na veliko ili veleprodaja bavi se nabavkom robe u velikim koliinama, od proizvoaa
ili nekih drugih trgovinskih organizacija, a zatim tu robu prodaju trgovini na malo, preraivaima
i drugim poslovnim kupcima i krupnim potroaima.
23. Pojam spoljne trgovine
Pojam spoljne trgovine obuhvata redovnu razmjenu dobara i usluga sa inostranstvom u obliku
trajne i profesionalne djelatnosti. Spoljna trgovina predstavlja dio prometa u kome se razmjena
obavlja na taj nain to predmet kupoprodaje, prelazei carinsku liniju, naputa teritoriju zemlje
prodavca (izvoz) ili ulazi na teritoriju zemlje kupca.
24. Pojam spoljnotrgovinskog poslovanja
Spoljnotrgovinsko poslovanje predstavlja promet robe i usluga izmeu trgovinsko pravnih
subjekata ija se sjedita nalaze na teritorijama razliitih drava. Ovo poslovanje se obavlja u
skladu sa osnovnim naelima drutveno-ekonomskog ureenja drave.
25. Znaaj spoljne trgovine

Gledano od zemlje do zemlje, meunarodna razmjena, odnosno spoljna trgovina ima razliit
znaaj. Kod jednih ona je od presudnog znaaja, kod tzv.otvorenih ekonomija, dok kod drugih
ona je od sekundarnog znaaja jer se cjelokupna proizvodnja plasira i podmiruje potrebe
domaeg trita.
26. Osnovni razlozi rasta spoljne trgovine
Postojanje specifinih proizvoda koje svaka zemlja nije u mogunosti da proizvede.
Npr. francuska vina se mogu proizvesti samo u Francuskoj; tropsko voe samo u
tropskim zemljama, itd.
Razliite cijene kotanja, odnosno razliita visina prodajnih cijena
27. Efekti liberalizacije meunarodne trgovine na domau ekonomiju
Ravnotena cijena na izolovanom domaem tritu
Ravnotena cijena na otvorenom domaem tritu
Proizvoaev viak u otvorenoj privredi
Potroaev viak u otvorenoj privredi
Neto drutvena dobit u otvorenoj privredi.
28. Redovni spoljnotrgovinski poslovi (redovan uvoz i izvoz robe, redovan uvoz i izvoz
usluga)
Redovni spoljnotrgovinski poslovi su klasini poslovi uvoza i izvoza; robe, usluga i intelektualne
svojine, kod kojih su tokovi robe obavezno praeni tokovima novca. Kada proizvoa
samostalno nastupna na inostranom tritu, odnosno opredijeli se za direktan izvoz, obavezan je
da sprovede kompletnu proceduru spoljnotrgovinskog posla i obezbjedi njegovu uspjenu
realizaciju. Meunarodna trgovina uslugama, kao i robom, moe se javiti u najjednostavnijoj
formi i moe varirati do vrlo sloenih oblika trgovine.
29. Privremeni spoljnotrgovinski poslovi
Osnovne karakteristike su:
Privremeni spoljnotrgovinski poslovi se mogu javiti kao zasebni poslovi ili mogu biti
samo jedna karika u lancu realizacije nekog sloenog spoljnotrgovinskog posla, ne mora
stajati ugovor;
Privremeni spoljnotrgovinski posao moe, ali i ne mora biti praen plaanjem;
Privremeni spoljnotrgovinski poslovi ne podlijeu djelominom plaanju carinskih
dabina;
Odobrenje za privremeni uvoz i izvoz daje carine na zahtjev izvoznika/uvoznika. Rokove
takoe odreuje carina;
Tehnologija realizacije ovih poslova je pojednostavljena u odnosu na realizaciju redovnih
spoljnotrgovinskih poslova.
30. Sloeni spoljnotrgovinski poslovi
Sloene spoljnotrgovinske poslove karakterie:
Brojnost formi i uestalost javljanja u svim oblastima trgovine (robom, uslugama i
intelektualnom svojinom),
Reguliu se kroz vei broj ugovora,

Veliki broj uesnika,


Proces ugovaranja i pregovaranja su dui i kompleksniji;
to je posao sloeniji, raste i rizik, ali i rastu potencijalni povrati na uloena sredstva.