You are on page 1of 114

III.

Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

III. EGZERSZ FZYOLOJS SEMPOZYUMU

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

Spor Bilimlerine Gnl Vermi Deerli Bilim nsanlar

Birincisini 2007 ylnda Konya Seluk niversitesinde, ikincisini ise 2009 ylnda zmir Dokuz Eyll
niversitesinde gerekletirdiimiz Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumlarnn ncsn Adana
ukurova niversitesi Yerlekesinde dzenlemi olmann mutluluunu yayoruz. ncelikle elinizdeki
kitapn hazrlanmasnda en byk katkya sahip olan sizlere, dzenleme komitesi adna teekkr
ederim. lkemiz iin yeni saylabilecek bu alma alannn insanla salayaca faydalar varlnzla
her geen gn daha da artacaktr.
Gnmzde insan sal konusunda yaplan almalar, bilimin her alannda olduu gibi, byk bir
hzla artmaktadr. Bizler egzersiz fizyolojisi konusundaki almalar sayesinde, fiziksel aktivitenin
insan vcudu zerinde yaratt etkileri daha ayrntl anlama ansn yakaladk. Bireyin fizyolojik
snrlarnn egzersiz kapasitesi zerindeki etkilerini irdeleyen almalar, performans sporcularnn
nesnel deerlendirilmesinde yol gsterici olmaktadr. Nitekim, performans beklentisi ile yaplan
sportif aktivitelerde baarl olabilmek iin egzersiz fizyolojisi konusunda aratrma yapan bilim
insanlarna olan gereksinim giderek artmaktadr. te yandan toplum asndan egzersizi vazgeilmez
yapan dier bir konu performanstan tamamen farkl bir balkta irdelenmektedir. Sedanter yaam
biiminin bir sonucu olarak ortaya kan salk sorunlarnn ciddi bir blmnn egzersizle kontrol
altna alnabileceinin anlalmas, DORU EGZERSZ LATIR kavramn tartmaya amtr.
Dzenlemi olduumuz sempozyumda; salk iin spor yapan bir bireyden, en st dzeyde
performans beklentisi olan bir sporcuya kadar farkl form durumundaki insanlarn fizyolojisini anlama
ansn bulacaz. Sempozyuma katlan siz deerleri bilim insanlarnn aratrmalarnda kulland
farkl deney kurgularndan elde ettii ve bizlerle paylama kibarln gsterdii veriler, konunun daha
iyi anlalmas, renilmesi ve yorumlanmas iin bir ans olacaktr.
Baarl bir sempozyum dileiyle sayglarm sunarm.

Prof. Dr. S. Sadi KURDAK


Dzenleme Kurulu Bakan

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

Trk Fizyolojik Bilimler Dernei tarafndan dzenlenen bu etkinlie, TBTAK tarafndan 2223
Yurt i Bilimsel Etkinlikleri Destekleme Program erevesinde Organizasyon ve Gen
Aratrmaclar Desteklemek iin katk verilmitir.

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana


SEMPOZYUM KURULLARI

ONUR KURULU
Prof. Dr. Alper AKINOLU

ukurova niversitesi Rektr

Prof. Dr. Behnan ALPER

ukurova niversitesi Tp Fakltesi Dekan

Prof. Dr. Neyhan ERGENE

Trk Fizyolojik Bilimler Dernei Bakan

Prof. Dr. Tuncay ZGNEN

Emekli retim yesi

Prf. Dr. Abidin KAYSERLOLU

Emekli retim yesi

DZENLEME KURULU
Sempozyum Bakan

Prof. Dr. Sanl Sadi KURDAK

Sempozyum Sekreteri

Ali Ekber DAHAN

Sempozyum Sayman

r. Gr. Dr. Kerem ZGNEN

Yardmc yeler

Prof. Dr. Hakk GKBEL


Prof. Dr. Hzr KURTEL
Prof. Dr. Cem eref BEDZ
Do. Dr. Nilsel OKUDAN
Yrd. Do. Dr. Muaz BELVRANLI
Yrd. Do. Dr. Uur DAL
Uzm. Dr. idem ZDEMR

BLM KURULU
(Soyadna gre alfabetik)
Prof. Dr. Sami AYDOAN

Prof. Dr. Glfem ERSZ

Prof. Dr. Gkhan METN

Prof. Dr. Muzaffer OLAKOLU

Prof. Dr. Ersin FADILLIOLU

Prof. Dr. Fadl ZYENER

Prof. Dr. Birol OTUK

Prof. Dr. Hakan GR

Prof.Dr. Kubilay UZUNER

Prof. Dr. Haydar DEMREL

Prof. Dr. Mehmet KARA

Do. Dr. Kaan OK

Yrd. Do. Dr. Zeynep DN

Prof. Dr. Ouz KARAMIZRAK

Prof. Dr. Safinaz YILDIZ

Prof. Dr. Emin ERGEN

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

13 Mays 2011
08:45 10:30

Al
Sayg Duruu ve stiklal Mar
Al Konumalar
Dinleti Dlem l
Al Dersi Oturum Bakan Prof. Dr. Neyhan ERGENE
Al Dersi - Prof. Dr. Tuncay ZGNEN

10:30 11:00

Ara

11:00 12:30

Oturum I
Oturum Bakanlar - Prof. Dr. Abidin KAYSERLOLU, Prof. Dr. Sami AYDOAN
Egzersizde solunumun dzenlenmesi Prof. Dr. Glderen AHN
Szel Bildiri 1: Ksa Dnem Egzersizin skemi Reperfzyon Hasarna Bal Hemodinamik
Yantlara Etkisinde Atriyal Natriretik Peptidin Rol - Selma Arzu VARDAR
Szel Bildiri 2: Egzersiz nkoullamasnn skemi-Reperfzyon Hasarna Bal Olarak
Sanlarn Gastrointestinal Dokularnda Oluan Oksidatif Stres ve Antioksidan Savunma
Deiiklikleri zerine Etkileri - Mehmet Z
Szel Bildiri 3: Hipotiroidi Oluturulmu Kronik Orta Dzey ve Tketici Egzersiz Yapan
Sanlarda Akut Stresin Etkileri - zgr KASIMAY
Szel Bildiri 4: Streptozotosin le Diyabet Oluturulmu Akut Yzme Egzersizi Yaptrlan
Sanlarda Melatonin Uygulamasnn Kas Dokusundaki MDA ve GSH Dzeylerine Etkisi Nihal IIK
Szel Bildiri 5: San Kalp Dokusunda Akut Tkenme Egzersiziyle Oluan Oksidatif
Strese Antrenmann ve CoQ10 Desteinin Etkileri - Serkan REVAN

12:30 13:30

le Yemei

13:30 15:00

Oturum II
Oturum Bakanlar Prof. Dr. Hakk GKBEL, Prof. Dr. Kubilay UZUNER
Laktat Eii Yntemleri Nasl Karlatrlmal? Ne Kadar Geerli? Prof. Dr. Cem BEDZ
Szel Bildiri 6: Yksek iddetli Sprint Antrenmannn Yorgunluk ve Performans zerine
Etkileri - Zbeyde ASLANKESER

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

Szel Bildiri 7: Akut Yzme Egzersizi Yaptrlan Sanlarda Selenyum Takviyesinin Kalp
ve Akcier Dokularndaki Element Dalmna Etkisi - Mustafa AKIL
Szel Bildiri 8: Antrene Spontan Hipertansif Sanlarn Gastrokinemius Diren
Arterlerinde Karbon Monoksit Yantlar - Gnnur KOER
Szel Bildiri 9: Streptozotosin le Diyabet Oluturulmu Akut Yzme Egzersizi Yaptrlan
Sanlarda Melatonin Uygulamasnn Beyin Dokusundaki Element Dalmna Etkisi - Mine
YILMAZ
15:00 15:30

Ara Poster Tartma

15:30 17:00

Oturum III
Panel I: ocuk ve Spor,
Oturum Bakan Prof. Dr. Birol OTUK
Panel Bakan Prof. Dr. Safinaz A. YILDIZ
ocuk Sporcularda Kalp Hastalklar ve Yaklam - Do. Dr. Erdem KAIKCIOLU
ocuk Sporcularda Sporcu Yaralanmalarndan Korunma ve nlemleri - Prof. Dr. Safinaz
A. YILDIZ
Yaa uygun aktiviteler ve ocuklarn Antrene Edilebilirlii - Do. Dr. Gkhan Metin
Szel Bildiri 10: Kz Yldz Basketbol Takm Sporcularnn Sportif Performans Durumlar
le Beslenme Durumlar ve Antropometrik lmleri Arasndaki likiler - Eda PARLAK
Szel Bildiri 11: Normal Kilolu, Fazla Kilolu ve Obez ocuklarda Egzersiz Sresince
Maksimum Ya Oksidasyon Hznn Belirlenmesi - Hamdi PEPE

17:15 19:00

Kurs I
Risk Analizi ve Egzersiz Reetelendirmesi
Eitmenler: Prof. Dr. Hzr KURTEL, Uzm. Dr. zgr KASIMAY, Uzm. Dr. Bar AKIR,
Nilgn TRKEL, Murat BER, Ebru ENEL, Serpil EEN

19:30 -

Gala Yemei

10

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

14 Mays 2011
09:00 10:30

Oturum IV
Oturum Bakanlar Prof. Dr. Mehmet KARA, Prof. Dr. Hzr KURTEL
Tendon D Kuvvet letimi ve Yeniliki Kas Mekanii Prensipleri - Do. Dr. Can YCESOY
Szel Bildiri 12: Antik Dnem Gladyatrlerinin ve Galenosun Egzersiz Fizyolojisi
Asndan Deerlendirilmesi - Okan ARIHAN
Szel Bildiri 13: Koldan Okunan Yzey Elektromyogram aretlerini Kullanarak El
Hareketlerinin Belirlenmesi - Sami ARICA
Szel Bildiri 14: Egzersiz Fizyolojisi almalarnn Klinik Uygulamas - Nilay ERGEN

10:30 11:00

Ara Poster Tartma

11:00 12:10

Oturum - V
Panel II: Performans Yzcsnn Geliiminde Bilim,
Oturum Bakan Prof. Dr. Feza KORKUSUZ
Panel Bakan Prof. Dr. Sanl Sadi KURDAK
Performans yzcsnn fizyolojisi, dadaki yzcler r. Gr. Dr. Kerem ZGNEN
Advanced lactate testing in swimming Dr. Dimitrij MANCEVIC
Performans Yzcsnn Geliiminde Bilimin Rol - Dr. Alpan CNEMRE
Szel Bildiri 15: Maksimal iddet ve Kapsaml nterval Sprint Egzersizin Kas Hasar
Gstergelerine, Serum Inslin-Benzeri Byme Faktr-I ve nflamasyon Mediatrlerine
Etkisi - Selcen KORKMAZ
Szel Bildiri 16: Yzme Antrenmannn San Karacier Dokusunda Tkenme
Egzersiziyle Oluan Oksidatif Strese Etkileri - Serkan REVAN

12:30 13:30

le Yemei

13:30 15:00

Oturum VI
Oturum Bakanlar - Prof. Dr. Cem BEDZ, Do. Dr. Nilsel OKUDAN
Sporda Hareket Analizi - Prof. Dr. Feza KORKUSUZ
Yallk ve Kas Kuvveti Prof. Dr. mit Kemal ENTRK

11

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

Szel Bildiri 17: Yal Depresyonunda Fiziksel Performansn nemi - Hlya YCEL
Szel Bildiri 18: Erikinlerde Depresyon, Anksiyete ve Fiziksel Uygunluk
Parametrelerinin likileri - mit ENER
15:00 15:30

Ara Poster Tartma

15:30 17:00

Oturum VII
Oturum Bakanlar Prof. Dr. Glderen AHN, Prof. Dr. mit Kemal ENTRK
Sporcu Anemisi - Do. Dr. Cem ETN
Szel Bildiri 19: st Ekstremite Salnm Kstlanmasnn Oksijen Maliyeti zerine Etkisi Ayhan Taner ERDOAN
Szel Bildiri 20: Obez Adlesanlarda Diren ve Dayankllk Antrenmanlarnn Max VO2
ve Bazal Metabolizma Hzna Etkisi - Meral Kk YETGN
Szel Bildiri 21: Gen Erikinlerde Cinsiyete Gre Fiziksel Aktivite ve Yaam Kalitesi
Farkllklarnn Aratrlmas - Abdurrahman GEN

17:00 17:30

Kapan

17:45 19:30

Kurs II
Anaerobik Kapasitenin Belirlenmesi: Laktik Asit Ykleme ve Conconi Testleri
Eitmenler: Prof. Dr. Sanl Sadi KURDAK, r. Gr. Dr. Kerem Tuncay ZGNEN, Uzm.
Dr. idem ZDEMR, Funda COKUN

Not: Poster bildirileri iki gn boyunca Mithat zhan Amfisi Fuayesinde srekli olarak asl
kalacaktr.

12

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

KONUMA ZETLER

13

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

14

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

Egzersizde Solunum Dzenlenmesi


Prof. Dr. Glderen AHN
stanbul niversitesi, Cerrahpaa Tp Fakltesi Fizyoloji Anabilim Dal, stanbul

Solunum sisteminin esas fonksiyonu normal fizyolojik artlar devam ettirmek iin yeterli O 2
alnm ve CO2 karlmasn salamaktr. Solunum sisteminin periferik ve santral organizasyonlar ile
kimyasal ve nral mekanizmalarla arteriyel kan gazlar ve alveolar ventilasyon normal deerlerinde
dzenler. Egzersizde O2 tketimi ve CO2 yapm artar. Bu artan ihtiyac karlamak iin eitli kimyasal
ve nral uyarlarla egzersizde solunum dzenlenerek alveolar ventilasyon modle edilir. nsanlarda,
modere sabit dzeyde egzersiz, artm metabolik CO2 yapmna oranla alveolar ventilasyonun art ve
arteriyel kanda PCO2 nin sabit olarak devam etmesiyle karakterize edilir (arteriyel izokapni) ve O2 nin
parsiyel basnc ve pH, arteriyel kanda relatif olarak sabit kalr. Modere egzersize solunumsal cevap
esas olarak geleneksel kemoreseptr geribildirim ile yrtlmez. Egzersizin ilk saniyelerinde kan
gazlarnda deiiklik olumadan solunum artar. Bu da egzersizde solunum dzenlenmesinde kimyasal
mekanizmalar dnda da dzenlemeler olduunu gsterir.
Egzersize solunum yant fazda incelenebilir. Faz I; Egzersiz balangcnda serebral
korteksten balayan sinirsel uyarlar aktif kaslardan gelen uyarlarla birleir ve ventilasyonu ani olarak
arttrmak iin medulla da yer alan solunum merkezlerini uyarr. Kan gazlarnda hi bir deiim yoktur.
Faz II; 20 sn lik plato fazn takiben, dakika ventilasyonu metabolik gaz deiimi talepleri ile ilgili olarak
sabit bir deere ulamak iin eksponansiyel olarak artar. Kortikal ve lokomotor periferal impulslar
egzersiz sresi boyunca devam eder. Periferik kemoreseptrler impulslar bu fazda etkilidir. Faz III;
Esas dzenleme mekanizmalar stabil hale gelirken, periferal duysal geri bildirim mekanizmalarndan
gelen impulslarn ilavesiyle ventilasyon ayarlanr.
Oluan egzersiz hiperpnsnn mekanizmas tam olarak ortaya koyulamamakta ve egzersiz
srasnda solunumu arttran primer faktrler konusunda kart grler bulunmaktadr. Son yllarda
egzersizde solunum dzenlenmesinde adaptif kontrol mekanizmalarnn (modlasyon ve plastisite)
potansiyel nemi ortaya konulmutur. Nrobiyolojik almalarla solunumu kontrol eden nral
sistemin modlasyon ve plastisitesinin egzersiz ventilatuar cevapta da etkili olduu ile ilgili bilgiler
ortaya konulmutur. Bu adaptif mekanizmalardan ikisi egzersizde solunumsal cevabn ksa (STM) ve
uzun sreli (LTM) mdlasyonudur. STM zellikle Faz II de nemli rol oynar. LTM ise gerekte
solunum motor kontrolnde plastisitenin bir rneidir. STM nin tekrarlayan aktivasyonu LTM yi
aktive edebilmektedir.
Ventilatuar kas yk, kas gerimi veya gaz deiim yeterliliini deitiren hastalk durumlarnda,
egzersiz toleransndaki ve snrlanmasndaki net etki, kardiyo vaskler sistemden ziyade solunum
sistemi tarafndan oluturulmaktadr.

15

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

Laktat Eii Yntemleri Nasl Karlatrlmal? Ne Kadar Geerli?


Prof. Dr. Cem eref BEDZ
Dokuz Eyll niversitesi, Tp Fakltesi Fizyoloji Anabilim Dal, Spor Fizyolojisi Bilim Dal, zmir

alan kaslarda laktik asitin artt 19 yzyln ilk dnemlerinden beri bilinmektedir.
1930lardan itibaren egzersiz ve biyokimyas zerine alan O zamanlar, laktik asitin gilikoliz sonucu
ortaya kan bir atk rn olduu ve egzersiz yapan kaslara giden oksijen miktar yeterli olmadnda
kaslarda olutuuna inanlyordu. Yirminci yzyln ilk yarsnda aerobik dayankllk kapasitesini
deerlendirmede bir numaral zellik olarak benimsenen maksimum oksijen tketimi (VO2maks)
yannda, 1960larda dayankllk gstergesi olan baka submaksimal parametreler aratrlmaya
baland. Bu dnemde nce solunumsal/metabolik parametreler alld; daha sonra bu
parametrelerin fizyolojik aklamalarn desteklemek iin kan laktat lmleri youn olarak
aratrmalarda kullanld. Son 50 ylda yklenmesi giderek artan egzersizde grlen kan laktat erisi
ve bu erilerden belirlenen laktat eikleri (LT) dayankllk performansn belirlemede nemli bir ara
haline geldi. Sporcularn yan sra, kardiyak, solunumsal, metabolik vb sorunlar olan hastalarda da
durumlarn tespit etmek ve egzersiz reetelerini dzenlemekte kullanlmaya baland. Ancak bir
yandan da LT kavramlarnn terminolojisi ve fizyolojik temelleri zerine giderek artan younlukta bir
tartma balad. Birbirine benzeyen, benzemeyen onlarca tanmlama ve birbirinden farkl yntemler
ne srld. Sregelen ve giderek byyen kafa karklnn nedeni, ncelikle anaerobik eik olarak
isimlendirilen bir kavramnn herkes tarafndan kabul gren bir tanmlamasnn olmamas ve bu
yzden soyut kalmasdr Bunun yannda, egzersiz iddeti belirleme zerine yaplan aratrmalarda
gelitirilen farkl yntemlere isim verilirken kavramsal terimler kullanlmtr. Bu yzden ayn terim
bazen bir kavram, bazen de bir yntemin ad olmaktadr.
stelik bir de yntemsel terimlerden yola klarak kavramlarn tanmlamalar yaplmaya
alldnda konu anlalr olmaktan iyice kmaktadr. Laktat eii de aslnda yntemsel
isimlendirmelerden biridir.
Genellikle, laktat erisini oluturmak iin iddeti giderek artan bir egzersiz kullanlr ve bu
srada alnan kan rneklerinden kal laktatnn dorusal deil, exponential olarak artt grlr.
Laktat erisinin btnyle saa veya sola kaymas dayankllk kapasitesinde bir deiiklik olduunu
gsterir. ok kolay ve yaygn olarak kullanlan bu yntemin hem hassasiyeti snrldr, hem de bu
yntemle, kazanmn ne byklkte olduunu ifade etmek zordur. LT kullanmak egzersiz iddetini
belirlemede bylece de kazanmlarn bykln gstermede fayda salar.
Aerobik dayankllk performansnn belirlenmesinde ve tahmininde laktat eii kavramlarnn
nemli bir deer tamakta olduunu gsteren ok sayda kant vardr. Yine belirtmek gerekir ki, LT
bal altna girebilecek almalarda yirmiden fazla farkl yntemden bahsedilmektedir.
Bu yntemleri teker teker incelenmek yerine, karlatrmalar yapabilmek iin bir eit
gruplamaya tabi tutmak gerekmektedir.
Bugn iin Aerobik-Anaerobik gei kavram (dier adyla egzersizde enerji salanmasnn 3
faz kuram) performansn belirlenmesinde ve dayankllk sporlarnda antrenman iddetini
16

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

reetelendirmede giderek daha yaygn kabul grmektedir. Bu kuramn iskeletine LT kavramlar


entegre edilerek farkl LT yntemleri gruplanabilmekte ve yntemler kendi aralarnda
karlatrlabilmektedir. Bu modelde yklenmesi giderek artan egzersiz srasnda geilen iki krlma
noktas vardr: 1) kan laktatnn istirahat seviyesinin zerine kt egzersiz iddeti ve 2) laktat retimi
ve eliminasyonunun dengede olduu en yksek egzersiz iddeti. Burada sz edilen ikinci dzey ayn
zamanda maksimal laktat sabit dzeyi olarak tanmlanmaktadr (MLSS). Bir ok almada, farkl
yntemlerle de olsa, LTleri ile dayankllk sporlarndaki performanslar arasnda ok kuvvetli dorusal
korelasyonlar gsterilmitir. Ayrca baz yntemlerin MLSS dzeyini gstermekte olduka baarl
olduu grlmektedir.
Anaerobik eik kavramnn fizyolojik temelleri ve biyokimyasal srelerini anlamaya almak etrefilli
olduu kadar ok keyifli bir bilimsel yolculuktur; ama bu yol imdilik uzun grnmektedir. te
yandan, bugn egzersiz iddetini lmek iin uygun yntem bulmak ihtiyac giderek artmaktadr.
Kardiyovaskler veya solunumsal salk durumunun deerlendirilmesinde, antrenman ve iyiletirme
programlarnn etkinliinin belirlenmesinde, egzersiz iddetini hafif, orta, ar gibi snflandrabilmede
egzersiz iddetinin belirlenmesi gerekmektedir.
zellikle de iyiletirme asndan bakldnda egzersiz iddetinin hem en verimli, hem de en
yksek dzeyde gvenli olacak ekilde belirlenmesi gerekir. Bu yzden, hangi yntemin anaerobik
eii daha doru gsterdiinden ok, hangi yntemin egzersiz iddetini belirlemekte daha uygun
olduunu tartmak daha ie yarar grnmektedir.
Kaynaklar
1. Svedahl K, MacIntosh BR. Anaerobic Threshold: The concept and methods of measurement. Can J
Appl Physiol. 28: 299-323, 2003.
2. Faude O, Kindermann W, Meyer T. Lactate threshold concepts: How valid are they? Sports
Medicine. 39: 469-490, 2009.
3. Binder RK, Manfred W, Corra U, et al. Methodological approach to the first and second lactate
threshold in incremental cardiopulmonary exercise testing. Eur J Cardiovasc Prev Rehabil. 15: 726-34,
2008.
4. Billat V, Sirvent P, Py G, et al. The concept of maximal lactate steady state. A bridge between
biochemistry, physiology and sport science.33:407-26, 2003.
5. Cairns SP. Lactic acid and exercise performance: Culprit or friend? Sports Medicine. 36:279-91,
2006.

17

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

ocuk Sporcularda Kalp Hastalklar ve Yaklam


Prof. Dr. Erdem KAIKIOLU
stanbul niversitesi, stanbul Tp Fakltesi, Spor Hekimlii Anabilim Dal

Spor yapan ocuklar salkl olarak deerlendirilmesine ramen ounlukla bu yata


semptomsuz gidebilen hastalklar ciddi salk problemleri oluturabilmektedir. Bu hastalklardan en
nemlisi kalp hastalklardr ve ne yazk ki bu hastalklara bal gelien sorunlar zaman zaman ok
ciddi olabilmektedir. Bu hastalklara bal olarak geliebilecek en ciddi sonu saha ve saha dnda
geliebilen lm olgulardr. Aktif spor yaants olan sporcularda ani lm, sk grlmemesine
ramen olduka trajik bir olaydr. Yine bilmekteyiz ki, spor aktivitesi esnasnda gelien ani lmlerin
en sk karlalan sebepleri kardiyovaskler sistem patolojileridir (1, 2) .
Sporcular genellikle salkl, antrenmanl ve ar egzersizleri tolere edebilen bireyler olarak
dnlmekte ve zellikle asemptomatik bireylerde patolojiler gzden karlarak istenmeyen
sonular ortaya kabilmektedir. Dier taraftan egzersize fizyolojik kardiyak adaptasyon sonucu
ortaya kan bir takm deiiklikler de yanllkla patolojik olarak deerlendirilip bireyin sportif
aktivitesi gereksiz yere engellenmektedir. Sonuta her iki durumda da birey hem bedensel hem de
psikolojik olarak olumsuz etkilenmektedir. Bu nedenle sportif aktiviteye balayacak kiileri
deerlendiren hekimler, sportif faaliyetlerin engellenmesini gerektiren kardiyovaskler problemlerle,
sporcularda ortaya kan egzersize fizyolojik adaptasyona bal deiiklikleri ok iyi tanyp birbirinden
ayrt edebilmelidir.
ocuk ya gruplarnda istenmeyen olaylara sklkla yol aabilen kardiyovaskler hastalklarn
balcalarn sralamak gerekirse; hipertrofik kardiyomiyopati, koroner arter anomalileri, sa kalp
displazisi ve aritmilerdir.
Bununla birlikte, istenmeyen kardiyak olaylara yol aan kardiyovaskler hastalklarn ounun
tans ocukluk dnemlerinde olduka gtr ve tanda en nemli aama phelenmektir. Kullanlan
standart tarama testleri yeterli olmazsa mutlaka ileri inceleme yntemleriyle ayrc tanya
gidilmelidir. Bu incelemeler sonras tespit edilen ciddi ve yksek lm riski tayan kardiyak
patolojilerde, bireylerin youn egzersiz programlarna ve yarmal sporlara katlm yasaklanmaldr.
Kukusuz ki spor, ocuk ve gen bireylerin bedensel ve ruhsal geliiminde ve salkl bir yaam
srdrmelerinde son derece nemli bir aktivitedir. Ancak hem profesyonel sporcu olmay planlayan
hem de ar fiziksel egzersiz gerektiren sporlarla uramak isteyen bireyler, bu aktivitelere
balamadan nce ve baladktan sonra periyodik olarak mutlaka ciddi bir kardiyak deerlendirmeden
geirilmelidir.

18

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

ocuk Sporcularda Sporcu Yaralanmalarndan Korunma ve nlemler


Prof. Dr. Safinaz A. YILDIZ
stanbul niversitesi, stanbul Tp Fakltesi Spor Hekimlii Anabilim Dal, stanbul

ocuk ve adolesanlarda ok erken yalarda spora katlm, gittike artmaktadr. Spora katlan okul
ocuklarnn her yl yaklak olarak % 311ri spor yaralanmalarna maruz kalmaktadr. Ayn ekilde
Amerikada 5 ile 18 ya aras ocuklarn yaklak yars eitli sportif aktivitelere katldklar
bildirilmektedir. Bu ocuklarn te birinden fazlas, ciddi spor yaralanmalarna maruz kaldklar
bildirilmitir. Bu orann daha fazla olaca muhakkak, nk ocuk sporcular tbbi tedaviye fazla nem
vermemektedirler. Buna karn baz yaralanmalar rnein gz yaralanmalar, n apraz ba
yaralanmalar, bilin kayb gibi problemlerin tedavileri olduka uzun srmektedir. Bu nedenle
ocuklarda sporla ilgili yaralanmalar nemli bir morbidite sebebi olmaya devam etmektedir.
ocuk ve adolesanlarda spor yaralanmalarnda risk faktrleri intrensek ve ekstrensek olarak iki
balkta toplayarak incelenmektedir.
1-kstrensek risk faktrleri: Atletin kendisi ile ilgili faktrlerdir. Ya, cinsiyet, vcut kompozisyonu,
fiziksel kondisyon dzeyi, anatomik faktrler, geirilmi fakat yeterince tedavi edilmemi
nromskler yaralanmalar, psikolojik ve sosyal problemler gibi.
2-Ekstrensek risk faktrleri: Sporcu d faktrlerdir. Sporun ierii ve uygunluu, uygun sportif
ekipman seimi, koruyucu spor malzemeleri, oyun kurallar, oyun sahalar yzeyleri, kolarn ve
atletin eitimi, uygun ve doru antrenman programlar. Oynanan sporun ferdi veya kontak sporu
olmas, sporcunun oyun seviyesi yani elit sporcu veya rekreasyonal sporcu olmas, oyun pozisyonu,
hava ve evre koullar, sezon zaman olup olmamas, gnn zaman, oyun kurallar, oyun yzey
alanlarnn fiziki koullar, koruyucu ekipmanlarn kullanm, spor giysilerinin zellikle ayakkablarn
zellikleri olarak saylmaktadr.
ocuk ve adolesanlarda spor yaralanmalarn nleme programlar; pasif nleme stratejileri, aktif
nleme stratejileri protokoller dahilinde dzenlenip uygulanmasnda; sporcular, antrenr ve ocuun
ailesi programa iyi uyum salad takdirde yaralanmalarn anlaml derecede azald gsterilmitir.
Kaynaklar
1-Almquist J., Valovich McLeod T.C., Cavanna A., et. al. Summary Statement: Appropriate medical Car
efor the Secondary School-Aged Athlete. Athl Train, 2008, 43(4): 416- 127.
2-Flynn JM, Lou JE, Ganley TJ. Prevention of sports injuries in children. Curr Opin Pediatr. 2002;14 (6):
719- 722.
3- Stephens M. B., Beutler A. Principles to Help Prevent Youth Sports-Related Injuries Letters to the
Editor Am Fam Physician.2007 1;75 (11):1620.

19

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

Yaa Uygun Aktiviteler ve ocuklarn Antrene Edilebilirlii


Do. Dr. Gkhan METN
stanbul niversitesi, Cerrahpaa Tp Fakltesi Fizyoloji Anabilim Dal, stanbul

Byme ve gelime; beslenme, sosyo-ekonomik durum, kronik hastalklar ve egzersizin de


dahil olduu bir ok faktr tarafndan etkilenmekte olup esasen genetikle ilgilidir. Ancak yaplan
dzenli antrenmanlarn vcudun yasz toplam kitle ve yzdesel miktarlarndaki olumlu deiime
ynelik etkisi, zellikle uzun sre takip edilen erkek ocuklarn boy geliimi srasnda aka ortaya
konmutur. Buna ilave olarak, dzenli fiziksel aktivite normal byme ve geliim iin gerekli olan
kemik younluu ve mineralizasyonun uyarlmas iin de ayrca nemlidir.
Yaa Uygun Aktiviteler
ocuklarn yalarna uygun olan fiziksel aktivitelerinin planlanmas, byme ve
geliimlerindeki bireysel farkllklar nedeni ile ynlendirilecek faaliyetlere psiik adan hazr olmalar
ve olgunluklar temel alnarak gerekletirilmelidir. ocuklara ok sayda ve deiik spor aktivitelerini
tanma ve anlamalar iin geni zaman verilmelidir. Bu konuda anne-baba veya yatlarndan
kendilerine ynelik bask olmamaldr. nk ocuklar olgunlatka ve yeteneklerini ayrt ettike
daha karmak becerileri edinir ve youn fiziksel aktivitelere katlmay renirler.
Okul ncesi dnemi sresince, ocuklar farkl planlanm aktiviteleri ve oyun oynamay
tecrbe etme konusunda cesaretlendirilmelidir. Bu sre hzl bir byme ve gelime periyodudur.
zellikle hedeflenecek nokta, koma, denge, srama, vurma, atma ve yakalama gibi temel hareket
becerilerine ynelik olmaldr. 6 ile 12 yalar arasnda yaplan egzersiz programlar ince motor
hareket geliimine odaklanmaldr. Bu srada ocuklar eitli spor branlarna katlmalar iin
zendirilmeli ve oluturulan aktivite gruplar elence ve farkllk zerine younlamaldr. zetle
uygulanacak olan programlar bu esas zerine yaplandrlmaldr. 12 yandan sonra ise, temel
becerilerde yeterli olgunlua ulam ve uzmanlam olan bireyler iin farkl disiplinlerde zellemi
antrenmanlara kademeli olarak balamakta herhangi bir saknca yoktur.
ocuklarn Eitilebilirlii
Antrene edilebilirlik; dier deyile eitilebilirlik, organizmaya ait bir doku, organ ve sistemde
egzersizin tipi, iddeti ve sresi gibi etkenlere kar yant olarak gelien morfolojik ve/veya
fonksiyonel deiiklikler ile ekillenir. Bu durumun ocuklardaki derecesi ise byme ve olgunlama
oranlarnn fizyolojik snrlarn yakalayp arttrabilen ve antrenman program sresince egzersizi daha
canl yapabilenlerde daha st seviyelerde olur. ocuklarn egzersize kar olan cevaplar genelde
yetikinlerle ayn olup hedefi yakalamak adna ou zaman onlardan daha avantajldrlar.
Kaynaklar
Robergs R.A., Roberts S.O. Exercise Physiology. Exercise, Performance and Clinical Applications. St
Louis, MO: Mosby. 1997.

20

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

McArdle W.D., Katch F.I., Katch W.L. Exercise Physiology Nutrition, Energy and Human Performance.
7th edition. London; Lippincott Williams and Wilkins, 2011.
Gnay M., Tamer K., Ciciolu . Spor Fizyolojisi ve Performans lm. Ankara, Gazi Kitapevi, 2006.

21

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

Tendon D Kuvvet letimi Ve Yeniliki Kas Mekanii Prensipleri


Yrd. Do. Dr. Can A. YCESOY
Boazii niversitesi, Biyomedikal Mhendislii Enstits, stanbul

Klasik bak as, iskelet kasnda kuvvet iletiminin sadece kas fiberlerinin aponevroz ile
birletii ularda gerekletiini kabul etmektedir. Bu tr miyotendinz kuvvet iletiminin kontroll
eklem hareketi iin nemi aktr. Ancak, on yl akn sredir yrttmz almalar, bu bak
asnn yetersiz olduunu ve kas mekaniinde nemli rol oynayan tendon d balantlarn da dikkate
alnmas gerektiini ortaya konmutur:
(i) Birbirine komu miyofibriller arasnda bulunan ve kas fiberi eperindeki miyofibrillerin de
ekstraseller matrise transsarkolemal balantlarn salayan multi-molekler yaplarn kuvvet
iletiminde nemli rol vardr (miyobadokusal kuvvet iletimi).
(ii) in vivo kas fonksiyonunda kaslar, izole (evresindeki kaslar ve kas olmayan dokulardan
tamamen bamsz) olmaktan ok uzaktr. Komu kaslarn birbirine dorudan kolajen balantlar
vardr (intermskler balantlar) ve kasn fizyolojik durumda olmasn salayan kan damarlar ve
sinirler bir badoku yaps iinde kasa gelmekte ve bu yap septum, membran ve kemik gibi
kompartman snrlarn belirleyen dokularla sreklilik gstermektedir (ekstramskler balantlar). Bu
entegre yap sisteminin byk miktarlarda kuvvet iletebildii kantlanmtr (epimskler
miyobadokusal kuvvet iletimi).
Bu tr kuvvet iletimi klasik bak asnn hesaba katmad nemli etkilere yol amaktadr: (1)
Kasn proksimal ve distal tendonlarndan etkiyen kuvvetler eit deildir. (2) Kasn kuvvet- uzunluk
ilikisi o kasa has ve biricik deildir, kasn iinde bulunduu mekanik koullara gre deikenlik
gsterebilir. (3) Bu etkilerin temel belirleyicisi olacak ekilde kas fiberleri iinde seri olarak dizili
sarkomerlerin boylar heterojendir. Kas kuvvetinin bykln ve kuvvet- uzunluk ilikisinin temel
parametrelerini (optimum ve aktif geveklik kas boyu gibi) belirleyen epimskler miyobadokusal
kuvvet iletimi, bu gne kadar iyi anlalmam olan eitli kas kastalklarnn etiyolojisini ve tedavi
yntemlerinin ileyi mekanizmalarn anlamamza olanak salayacak yeniliki kas mekanii
prensipleri ortaya koymaktadr. Konumada bu prensiplerin tantlmas ve egzersiz fizyolojisi alan
asndan implikasyonlarnn dnlmesine ortam yaratlmas amalanmaktadr.

22

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

Performans Yzcsnn Fizyolojisi, Dadaki Yzcler


r. Gr. Dr. Kerem ZGNEN
ukurova niversitesi, Tp Fakltesi Fizyoloji Anabilim Dal Spor Fizyolojisi Bilim Dal, Adana

Performans yzmesi, kas kuvveti / gc ile dayankllk arasnda hassas bir dengenin
kurulduu ve teknik becerinin n planda olduu etkinlik gsteren fizyolojik sistemleri olduka
zorlayan bir spor daldr. Karada gerekletirilen fiziksel etkinliklerden farkl olarak yerekiminden
kaynaklanan etkinin olduka azald bir ortamda gerekletirilen yzme dikey eksende sporcuya
kolaylk salarken, etkinliin havadan ok daha youn bir ortamda gerekletiriliyor olmas yzcnn
karsna diren olarak kmaktadr. Bu nedenle de yzmede performans, yzcnn oluturduu iti
kuvveti ile suyun yzc zerine yapt diren arasndaki ilikiye baldr. ti kuvvetini artran
faktrler arasnda kas kuvveti, aerobik ve anaerobik enerji sistemleri, kassal dayankllk ve kula
teknii saylabilir. Vcut kompozisyonu ile antropometrik zellikler suya kar oluturulan direnci
azaltan faktrlerdir.
Pek ok spor dalnda olduu gibi yzmede de baary belirleyen fiziksel zelliklerden
bahsedilebilir. Yzcy hidrodinamik adan rakiplerinden avantajl klacak her trl antropometrik
zellik baarl kabul edilen yzclerde neredeyse ortak biimde karmza kmaktadr. Bu nedenle
performans yzcsn tanmlarken neredeyse her zaman belirli bir fenotipik grnmden
bahsedilir.
Performans yzcleri tarafndan gerekletirilen yksek hacimli antrenmanlarda genelde
yzme ekonomisinin, aerobik ve anaerobik g ve dayanklln gelitirilmesi amalanmaktadr. Bir
yzcnn elit olarak tanmlanabilmesi iin de yaklak 10 yllk dzenli almaya veya 10000
antrenman saatine gereksinimi bulunmaktadr. Bu nedenle uzun sre yzme antrenman yapm olan
bir bireyin pulmoner, kardiyovaskler ve metabolik sistemlerinin de antrenmana uyum salam
olmas beklenilen bir sonutur. Performans yzclerinin bu 3 temel sisteminde meydana gelen
adaptif deiikliklerin bir ksm farkl branlardaki atletlerde de karmza karken baz deiimler
zellikle yzme sporuna zgllk gstermektedir. Yzmede yerekimi etkisinin dk olmas ve
etkinliin yatay eksende yaplyor olmas kardiyovaskler ve pulmoner sistemin ileyilerini karasal
aktivitelerden farkl biimlerde etkilemektedir.
Elit dzeydeki yzclerin antrenman programlarnn byk blm dayanklln
gelitirilmesi zerine kurulmutur. Yllar sren dayankllk antrenmanlarnn sonucu olarak da
performans yzclerinin maksimal oksijen almlar ve aerobik dayankllklar olduka yksektir. Fick
denkleminin de ngrd zere bir bireyin maksimal oksijen alm, oksijenin dokuya tannmas ve
dokuda tketilmesinin ortak fonksiyonudur. Antrenmanl olmayan bireylerde maksimal oksijen
almn dokunun oksijen tketimi belirlerken, dayankllk atletlerinde oksijenin dokuya tanmas
balca snrlayc faktr durumundadr. st dzey performans yzmesinde antrenman programna
dahil edilen uygulamalardan bir tanesi de ykselti kamplardr. Bu tip kamplardaki temel ama
yzclerin hafif oranda hipoksiye maruz kalarak eritropoezin uyarlmasn salamaktr. Hipoksinin
dozu, gnlk maruz kalma ile toplam uygulama sresi atletlerin olas kazanmlar zerine dorudan
etkilidir.
23

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

Tm bunlarla birlikte olas kazanmlarn ok kk olmas sradan atletler iin bir ey ifade etmese
de olimpik dzeyde madalyalarn genellikle saniyenin kesirlerinde kazanld veya kaybedildii
performans yzmesi iin byk nem tamaktadr.

24

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

Advanced Lactate Test in Swimming


Dr. Dimitrij MANCEVIC
Technical Director of the Turkish Swimming Federation, stanbul

The most important physiological parameters to describe the conditioning profile in


swimming are the aerobic (VO2max) and anaerobic (VLmax) capacities. These parameters play a
decisive part not only in determining the swimmers maximal competition performance but also in
the way the aerobic and anaerobic systems contribute in the metabolic energy supply during
exercise. Lactate is an intermediary product in the process of delivering energy and is released
through the anaerobic lactic metabolism when the energy delivered by the anaerobic alactic and
aerobic system becomes insufficient. This may happen during an effort when the workload
(swimming speed) is so high that the aerobic energy supply approaches its maximal capacity. In this
case it is clear that lactate test reflect the performance of both, the anaerobic lactic and aerobic
energy supply systems.
The model for the interpretation of lactate tests was patterned by Prof. Mader, German
University of Sport Sciences of Cologne (Olbrecht, 1989). The classical method of interpretation is
directly based on the relation between lactate and speed, i.e. the position of the lactate curve in the
lactate-speed diagram. Although lactate curve has already been used to optimize training since the
1970s, there quickly appeared some unexplainable problems. Many coaches and sport scientists
noticed that, as the season progressed, the lactate curve often did not change or even got worse
(shift of the lactate-speed curve to the left) as the swimmers were getting faster in competition
(Olbrecht, 2000). Some questioned whether there was any further improvement in aerobic
endurance or that the lactate tests were not a good measure of aerobic endurance. Since we
believed that the theory was good and the aerobic capacity was increasing there must be something
missing from the interpretation of the lactate tests.
As pointed out by Craig and Pendergast (1979), swimming, like most other method of
locomotion, involves the intermittent application of force which results in movement. In all of the
stroke patterns used in swimming the mean velocity (V) is the product of the stroke rate (SR=strokes
x min) and distance moved through the water with each complete stroke (DS= distance x stroke).
V=SR x DS. On the other hand, Stroke Rate or Stroke Frequency depended from individual technical
level and reflected the activities (contribution) of the fast and slower muscle fibers. Swimmers
increase their swimming speed by a combination of taking more strokes and decreasing the distance
per stroke. This ability to adjust stroke rate and distance per stroke can to be learned as part of
training and testing. In our research was founded that the interpretation of results of the lactate test
(the position of the lactate curve in the lactate-speed diagram) will be more efficiency if we
determine also technical skills changes as Stroke Rate and Stroke Length changes.
A comparison between the classical interpretation of the shift of the lactate curve (move to the
right and to the left) and interpretation based on the use of the Stroke Rate and Stroke Length changes,
reveals that:

25

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

move lactate curve to the right with increasing Stroke Rate and decreasing Stroke Length leads
to decrease the maximum of the swimming speed;
move lactate curve to the left with increasing Stroke Length leads to increase the maximum of
the swimming speed.

26

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

Performans Yzcsnn Geliiminde Bilimin Rol


Dr. Alpan CNEMRE
Hacettepe niversitesi, Spor Bilimleri ve Teknolojisi Yksekokulu, Ankara

Yzmede sporunda yksek dzeyde performans sergileyebilme becerisi, antrenman


srecinde kazanlan ve gelitirilen btn kondsyonel zelliklerin yarmalar srasnda kullanlmas ile
ilgilidir. Bu kondsyonel zelliklerin gelitirilmesi yllar sren ciddi antrenmanlar gerektirmektedir ve
hem antrenman hem de yarma srecinde pek ok bilim dal ve disiplin, sporcu performansn
optimum dzeyde gelitirecek destekleri uzun yllardan beri vermektedirler.
Antrenman ve yarma srecinde, yzcnn daha yksek antrenman yk ile daha sk
antrenman yapabilmesi, tekniinden bamsz olarak sporcunun antrenmanlar sras ve arasnda
dinlenebilme yeteneini ve rejenerasyonu arttrc uygulamalar ile mevcuttur. Bu anlamda sporcu
beslenmesi ve ergojenik yardmlar, masaj ve fizyoterapi uygulamalar, sporcunun daha yksek
antrenman hacimlerinde daha iddetli ve daha sk antrenmanlar yapabilmesini tetikleyen balca
unsurlardr. Deiik evresel koullarn (s, ykselti) yzc zerinde yaratt fizyolojik stres ve bu
stresle baa kabilme stratejileri, bu stresin yarmalar ve btn yl sren antrenmanlar srecinde
avantaj olarak ynlendirilebilmesi yzme sporunda uzun yllardan beri kullanlan uygulamalardan
biridir. Dier yandan sporcunun teknik kapasitesini gelitirici ve yzcye etkiyen su direncini azaltc
biyomekanik yaklamlar yzme iin olmazsa olmaz desteklerden biridir nk yzc su ierisindeki
ileri hareketi srasnda ok net bir srtnme direnci ile kar karyadr. Su ierisindeki verimli hareket
sualt ve su st teknik analiz yoluyla ok net artlar gsterebilmektedir. Yarmalar ve antrenmanlar
srasnda yzcnn psikolojik faktrlerden olumsuz olarak etkilenmesi de spor psikolojisinden
alnacak desteklerle minimuma indirgenebilir. Stres ve heyecanla baa kabilme, hayal etme ve
canlandrma; antrenman ve yarmann zorluklarna diren gsterebilme psikolojik destekle daha
kolay ynlendirilebilir.
Yzcnn srantrene olmadan kendini gelitirici antrenman ykleri ile uygun antrenman
blgelerinde almas; yarmalar srasnda sergilenecek olan Tempo ve Kula Oran, antrenmanlar
ve yarmalar srasnda elde edilen Laktat, Kula Oran ve Kalp Atm Hz verilerinin yl boyunca sren
takibi ve antrenmanlarn yeniden ynlendirilmesi ile mmkndr. Ayrca uzun yllar sren yzme
antrenmanlar srasnda, dayankllk, kuvvet, srat, esneklik ve baz koordinatif becerilerin
gelitirilmesi, bymenin takip edilmesi ve uygun antrenman yknn uygun ya dneminde
verilmesi ile olasdr. Bu anlamda fizik yap srekli olarak takip altndadr.
Performans yzcs ve antrenrnn alaca sonu; kullanlan bilimsel yntemlerin
gvenirlii ve geerli ile ilgili olup sporcu kayplarnn nlenmesi, yzc kaynann daha iyi
ynlendirilmesi ve hedef belirleme konusunda lke politikalarnn oluumuna yardmc olacaktr.

27

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana


Sporda Hareket Analizi

Uur dek, Emre Ak, Prof. Dr. Feza KORKUSUZ


Orta Dou Teknik niversitesi, Eitim Fakltesi Beden Eitimi ve Spor Blm, Ankara

Sporda hareket analizi tarihsel sre ierisinde yaayan canllarn hareketlerinin incelenmesi
amacyla ortaya kan teknolojiden yararlanlarak gelitirilmitir. Hareketin mekanik ilkeler
kullanlarak incelendii bilime biyomekanik ad verilir (Hatze, 1974). Biyomekanik zaman ierisinde
olduka geni uygulama alan kazanmtr. Mekanik ve biyolojik bilimler arasnda gzlenen ortak
noktalarn gn getike artmas ve gelien teknoloji ile bu ortak noktalarn gzlenebilir hale gelmesi
biyomekanii birok aratrma sahasnn ats haline getirmitir. Biyomekanik almalar
incelendiinde ounlukla mhendislik ve salk bilimlerinin ortak kullanmna son yllarda spor
bilimlerinin de eklendii grgrlmektedir. Genellikle birbirinden bamsz olarak nitelendirilen
mekanik ya da elektrik gibi mhendislik alanlar ile fizyoloji, biyoloji ve spor gibi salk bilimi alanlar
biyomekanik ats altnda sklkla birlikte kullanlmaktadr. Bu nedenle biyomekanik hem salk-spor
hem de mhendislik alanlar asndan bakldnda en kapsaml ve karmak bilim alanlarndan biridir.
Biyomekanik aratrmalar sonucunda salk, ergonomi, spor, sinema gibi farkl alanlardaki sorulara
yant bulmak olasdr.
Hareket analizinin amac normal hareketi bireysel farkllklardan bamsz saysal verilerle
ifade edebilmek ve normalden farkl hareketi, bu bozukluun altnda yatan neden veya ilevsel uyum
ile ilikilendirebilmektir.
Sz konusu insan olduunda biyomekanik, hareketin gzlendii ve hareketin bileenlerinin
incelenmek istendii hemen her alanda karmza kmaktadr. nsan performansnn snrlarn
zorlayan gnmz sporunda ise biyomekaniksel aratrma yntemlerine, genel olarak iki ama
dorultusunda bavurulmaktadr. Spora zg performanslarn incelenmesi, elde edilen bulgularn
yine performans arttrmada kullanlmas spor biyomekaniinin birincil amac olarak karmza
kmaktadr. Sakatlklarn nlenmesi ve tedavi srecinden maksimum verim alnabilmesi ise sporda
biyomekaniin yaygn olarak kullanlan ikinci amacn oluturur.
Veri eitlilii asndan baklacak olursa kinetik ve kinematik veriler biyomekanik
aratrmalarn veri tabannn byk bir blmn iermektedir. Sporcularn ya da evresel etkenlerin
sahip olduu ktle, kuvvet, arlk merkezi gibi deikenler biyomekaniin kinetik konseptinin
paralardr. Basite tanmlanacak olursa kinetik, insan vcudu ya da objeye etki eden kuvvetlerin
belirlenmesi ve deiimlerin incelenmesini hedefler. Masa tenisi, bilardo ve dart gibi teknik
becerilerin n planda olduu spor branlarnda kk deerler ile llebilen kinetik deikenler,
halter, boks ve gre gibi kuvvetin youn olarak gzlemlendii spor branlarnda olduka byk
deerlere ulaabilmektedir. Kinetik deikenlerin llmesinde aratrmaclarn en ok bavurduu
lm aralar kuvvet platformlar, yk hcreleridir. Nesnelerin ya da vcut blmlerinin uzaydaki yer
deiimleri sonucu ortaya kan hz, asal hz, ivme gibi deikenlerin incelendii lmler,
biyomekaniin kinematik veri tabann oluturur. Kinematik deikenlerin gzlenebilmesi hareket
takibine dayanr. eitli lm aralar ile yaplan hareket izleme sreci sonunda cisimlerin ne kadar
hzl, ne kadar uzaa ve ne kadar yksee gittii gibi bilgiler salanm olur. Ayrca cisimlerin
28

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

pozisyonlar, vektrel hzlar ya da ivmeleri de kinematik lmler ile belirlenir. Yksek hzl grnt
yakalama sistemleri kinematik lmler iin en ok kullanlan yntemler arasndadr. Ancak teknolojik
geliimler ile birlikte farkl sensrler yardmyla hareketi takip etmek mmkn hale gelmitir.
vmelerler, jiroskoplar, manyetometrelerden oluan sistemler grntye ihtiya duymadan
kinematik lmler yapabilmektedir. Genel olarak kinematik deikenler asal ve dorusal olmak
zere iki tip veriden oluur. Kompleks bir hareketin gzlenmesinde i ie gemi ve birbirinden
ayrlmas zor olmasna ramen kinematik verilerin analizinde kullanlacak formllerin veri tipine gre
seilmesi olduka nemlidir.
Kalitatif ve kantitatif yaklamlar, hemen her alanda olduu gibi biyomekanik aratrmalar
iinde uygulanabilmektedir. Kantitatif yaklamlar vcut ya da vcut blmlerinin hareketlerini saysal
veriye dntrerek incelenmesini salar. rnein aratrmac bir vcut blmnn hareketlerini
belirli zaman aralklarnda takip ederek, bu blmn ne kadar hzl hareket ettiini bulabilir. Bu
yaklamn en nemli avantajlarndan birisi, tercih edildiinde sbjektif tanmlamalardan uzaklalr.
Ayrca aratrmacya istenen veriyi yksek hassasiyetle inceleme olana tanr. Ancak veri
saysallatrmada kullanlan donanm gz nne alndnda bu yntemin olduka pahal ve zaman
alc bir yntem olduu anlalacaktr. Buna ramen zellikle gzn grmekte zorland hareket
trlerinde, kantitatif yaklam kullanlmas en doru yaklamdr. Biyomekanikte kalitatif yaklam ise
hareketi saysal ifadeler kullanmadan tarif etmektir. Bu yaklam daha ok konunun uzmanlar
tarafndan becerinin kritik noktalarnn belirlenmesi amacyla kullanlr. Yzme antrenr tarafndan
sporcusunun teknik yanlnn belirlenmesi ve dzeltilmesi kalitatif yaklama rnektir. Mhendislik
asndan bakldnda kalitatif yaklam nem sralamasnda ikinci gibi grnmesine ramen,
biyomekanik sorularn olumas ve cevaplanmas aamasnda uzmanlarn ortaya koyduu kalitatif
yaklamlar olduka nemlidir.
Hareket analizinde kullanlan donanm ok eitli olmakla birlikte genellikle (a) yet tepki
kuvvetlerini len bir kuvvet platformu, (b) vcuda yerletirilen iaret noktalarn hareket srasnda
izleyen kameralar ve yazlm sistemi, (c) ekstremite bileenlerinin hzlanmas ve yavalamas srasnda
ivmeyi ynde kaydeden ivme lerler ve (d) kastaki elektriksel etkinlii len elektromiyografi
(EMG) kullanlr. lm ncesi eklem dnme noktalarnn saptanmas iin kalibrasyon gerekir. Ayca
EMG lm iin maksimum kuvvette kaslmann llmesi sz konusudur. Biyomekanik modelleme
iin antropometrik lmler de yapldktan sonra sporcunun llecek hareketi yapmas istenir.
Son ylalrda gelien teknoloji ile artk sporda sahada da lm yapma olana bulunmaktadr.
Teekkr
Sporda hareket analizi almalarmzn bir blmn gerekletirdiimiz TSK-ODT MODSMERe
teekkr bor biliriz.
Kaynak
Hatze, H. (1974). The meaning of the term: Biomechanics. Journal of Biomechanics, 7, 189190.

29

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana


YALILIK ve KAS KUVVET

Prof. Dr. mit Kemal ENTRK


Akdeniz niversitesi, Tp Fakltesi Fizyoloji Anabilim Dal, Antalya

Gelimi toplumlarda nfus iindeki yal orannn artmas, salk giderlerine nemli maddi
yk getirmektedir. Yaa bal skl artan eitli hastalklardan (ateroskleroz, KOAH, diyabet,
hipertansiyon gibi) ziyade, yallarn kendi ilerini yapabilme yeteneklerinin kayb ise maddi ykten
baka nemli lde toplumsal yk te getirmektedir. Yallarda herhangi bir hastalk olmadan
grlen, kalp debisinin azalmas, akcier performansnn azalmas, kemik dansitesinin azalmas ve
mineral kayb, sinaps say ve boyut azalmas sonucu hafza kayb, hormonal dzenlemelerdeki
deiimler, immun yeteneklerin azalmas gibi grlen nemli fonksiyonel deiikliklerin hepsinin
izgili kaslardaki grlen deimelere sekonder olarak balad kabul edilmektedir.
Yaa bal olarak kas kitlesi ve kuvvetindeki azalmaya sarcopenia ad verilmekte ve 50
yandan sonra yaklak izgili kas kitlesinin her yl %1-2 sinin kaybedildii hesaplanmaktadr.
Yallktaki kas kitlesi ve kuvveti azalmasndan sorumlu fizyopatolojik mekanizmalar iinde,
mitokondrial disfonksiyon, kortikal ve spinal uyarlabilirlik azalna bal Tip II liflerde atrofi, kas
hcresi protein sentezinin azalmas, IGF-1, testosteron, TNF- gibi humoral faktrlerdeki deiimler
ve tendon kompliansnn artmas n plana kmaktadr. Bu olumsuz srelere bal yallkta oluan
izgili kaslardaki bozulma, bireyi hareketsizlik ve daha sedanter bir yaama yneltmekte ve bir ksr
dngye neden olmaktadr. Yallarn gndelik yaamda daha az harekete bal fiziksel yeteneklerinin
azalmas sonucu, sosyal ve psikolojik yalanma olgusu ortaya kmakta, bu da fiziksel aktivitede daha
ileri azalmay getirmekte ve fiziksel bozulmaya kadar sre devam etmektedir.
Yaa bal izgili kasta grlen olumsuzluklarn nne geebilmenin tek yolu dzenli olarak
yaplacak kuvvet egzersizleridir. Yaplan ok sayda kohort alma, kardiyovaskler nedenler bata
olarak, her trl lm nedeni dahil olmak zere, kuvvet egzersizlerinin mortaliteyi nemli lde
azalttn gstermektedir. Ayrca kuvvet egzersizleri ile kan basncnn ve kan ekerinin reglasyonu,
obesite kontrol, kemik mineral younluu art gibi olumlu metabolik etkiler ile yallkta eitli
hastalklara bal oluan morbitide de azalmaktadr. Hem bireysel mutluluk hem de toplum refah iin
her yata yaplacak kuvvet egzersizleri ok nemli kazanmlar salayacaktr, fakat dzenli uygulanacak
kuvvet egzersizleri yal nfusta birok ynden hayati neme sahiptir.

30

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana


Sporcu Anemisi
Do.Dr. Cem ETN

Sleyman Demirel niversitesi, Tp Fakltesi Dahili Tp Bilimleri Spor Hekimlii, Isparta

Sporcu anemisi terimi ilk defa egzersiz ile ilikili anemiyi tariflemek iin kullanmtr. Bu terimi
bazlar sporculardaki herhangi bir anemiyi tariflemek iin kullanrken, bazlar da yalnzca sporculara
zg anemiyi tanmlamak iin kullanmaktadr. Son yllarda sporcularda grlen anemiyi etiyolojik
nedenlerine gre snflama ve isimlendirme gerektii kabul grmektedir. Buna gre konu 4 temel
etiyolojik neden bal altnda incelenecektir.
Dilsyonel Yalanc Anemi
ntravaskuler Hemoliz
Demir Eksiklii Anemisi
Kaltsal Eritrosit Hastalklarna Bal Anemi

1. Dilsyonel Yalanc Anemi


Sporcularda en sk grlen anemi tipidir. Gerek bir kan kaybndan ok plazma hacminin
genilemesine bal olarak gelien benign ve geici bir durumdur. Dilsyonel yalanc anemi hafif bir
anemiye neden olmaldr. Hemoglobin erkeklerde >13gr/dl, kadnlarda >11.5gr/dl olmal, ortalama
eritrosit hacmi (OEH), ferritin ve haptoglobulin normal snrlarda olmaldr. Semptomlar elik
etmemeli, egzersizin bitiminden sonra 3-7 gn iinde normale dnmelidir. Gerek bir patoloji
olmad iin herhangi bir tedavi gerektirmez.
2. ntravaskuler Hemoliz
intravaskuler hemoliz baz sporcularda zellikle orta ve uzun mesafe koucularnda nadir
grlmeyen, sk bir bulgudur. Ayak vuruunun (footstrike) dahil olmad baz spor dallarnda da
hemoliz olabilecei gsterilmitir. Eer phe ediliyorsa antreman sonras hemen uygun tetkikler
yaplmaldr. Tanda haptoglobulin seviyesinin azalmas nemlidir. Eer haptoglobin balama
kapasitesinin zerinde serbest hemoglobin varsa hemoglobin idrarla atlr. Kemik iliinin aktivasyonu,
gen eritrosit yapmnn gstergesi olan retikulosit art olup, makrositoz geliir. Serum biluribininin
art ve sarlk nadir bir bulgudur. Oluan hemoliz genellikle klinik olarak anemi olacak kadar deildir.
Retikulositoz ile bu ak kapatlmaya allr. Egzersizle indklenen hemoliz tansn koyarken dier
hemoliz yapabilecek nedenlerin zellikle genetik eritrosit membran hastalklarnn (talasemi, orak
hcre anemisi gibi) dlanmas gerekir. Tedavi alma yzeyinin, ayakkablarn ve alma
younluunun deitirilmesi eklinde olabilir. Egzersizin birka gn kesilmesi ile hemolizin durmas
gerekir. Hemoliz hafif, anemi ve hemoglobinuriye neden olmuyorsa zgn bir tedavi yapmaya da
gerek yoktur.
3. Demir Eksiklii Anemisi
31

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

Demir sporcu performansnda oksijen tama ile gerekte en nemli anahtar rol
oynamaktadr. Ayn zamanda oksidatif fosforilasyon, mitokondrial elektron tama gibi birok
reaksiyonda kofaktr olarak kullanlmaktadr.
Demir eksikliinin altta yatan nedeni ya kan kayb ya da besinsel eksikliktir. Her ne kadar kan
kayb en sk grlen neden olsa da gnll olarak rejim yapan, kstl diyetle beslenen sporcular her
zaman aklda tutulmaldr.
Demir eksiklii 3 aamada oluur. 1. aama: Prelatent anemi: ferritin tek bana dmtr,
kemik iliinde demir depolar boalmtr. Hemoglobin seviyesi normal olup anemi yoktur. 2. aama:
Demir eksik eritropoez: Demir depolar daha da azalr, serum demiri der, transferin satrasyonu
azalr, total demir balama kapasitesi ykselir. Balangta anemi hafif normositik olup zamanla
mikrositik olur. 3. aama: Demir depolar daha da azalarak aikar mikrositik hipokrom anemi geliir.
Koucular gibi ar dayankllk sporu yapanlarda yksek oranda demir eksiklii grlmektedir.
Bununla beraber demir eksikliine ikincil anemi normal toplumda ki oranlara benzer ekilde
sporcularda da %0- 3 orannda saptanmtr.
Demir eksikliinin klasik grnm dayankllk koucusu olan bir kadn sporcuda halsizlik ya
da performansnda azaln ortaya kmasdr. Mutlaka ayrntl bir ekilde genitoriner,
gastroentestinal sistem sorgulanmal, menstrel ve beslenme yks alnmaldr. Demir eksiklii
tansnda u aratrmalar yaplmaldr: Hemoglobin, hematokrit, OEH, serum demiri, total demir
balama kapasitesi, transferin satrasyonu ve serum ferritini. ou olguda serum ferritin dzeyi
demir eksikliinin tansnda kullanlabilecek kolay ulalabilir bir tetkikdir. Serum ferritini 10-15ng/mL
ise demir eksiklii olarak tanmlanabilir. Tan konduktan sonra altta yatan etyoloji aydnlatlmaya
allr. Mutlaka spor d GE kayplar irdelenmelidir.
Eer gdasal dzenleme ile sporcunun demir durumu dzelmezse altta yatan nedeni
aydnlatmaya ynelik tetkikler devam ederken demir eksikliinin esas tedavisi demir yerine koyma
tedavisine balanr. Azdan ferrz sulfat en uygun yaklamdr. Gastroentestinal yan etkiler tedavinin
etkinliini bozabilir. Alternatif yaklam ferrz glukonat olabilir. Daha kolay tolere edilebilmektedir.
Yant birka haftada retikulosit art eklinde ortaya kar. Tedavi demir depolarnn tam dolmas iin
6- 12 aya kadar uzatlmaldr.
4. Kaltsal Eritrosit Hastalklarna Bal Anemi
Orak hcreli anemi: Hemoglobin S kaltsal bir hemoglobin olup fizyolojik stres ile oraklama
ve eritrositlerin hasar ile karakterizedir. Orak hcre hastalarnn ou (SS) altta yatan anemi ve arl
oraklama ataklar nedeniyle aktif spor yapamamaktadrlar. Sporcularda daha sk grlen normal
hemoglobin A ile hemoglobin S in (AS) sonucunda oluan orak hcre taycldr (OHT).
Her ne kadar OHT arl krizlere neden olmasa da egzersiz toleransn drebilir. Egzersiz
srasnda oluan s art, hipoksi, asidoz ve dehidratasyon OHT olan sporcularn hemoglobinlerinde
patolojik deiikliklere neden olabilir. Egzersiz ile OHT arasndaki en nemli iliki ani lme neden
olmasdr.
Ani lmn nedeni rabdomyoliz, s oku ve ani kalp aritmileridir. Bu nadir komplikasyonun
oluumu asndan risk faktrleri dehidratasyon, ar s, yksek rakmda egzersiz eklinde
zetlenebilir. Ani lm riskini en alt dzeye ekebilmek iin OHT tans alm sporcularda s ve
32

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

dehidratasyonun minimize edilmesi iin nlemler alnmaldr. Scak ortamlarda zellikle hidrasyona
dikkat edilmelidir. Ayrca dk oksijen dzeylerinde oraklamann artaca hatrlanp yksek rakmda
antreman yaplrken dikkatli olunmaldr.
Talasemi: Dier sk grlen kaltsal hemoglobin hastaldr. Orak hcreli anemiden farkl
olarak burada hemoglobin zincirlerinden biri eksik yaplmaktadr. Talasemi major hastalarnda tipik
yz grnm, anemi, dalak bykl ve kemik anomalileri saptanr. Daha sk grlen ise talasemi
taycl olup belirgin mikrositoz (<65fl) ile karakterize hafif anemi ile kendini gsterir. Demir
eksiklii ile karabilir. Demir tedavisi verilirse demir yklenmesine neden olunabilir. Ayrca demir ile
anemi dzelmez. ou olgu asemptomatiktir. Trkiye genelinde %2- 3 orannda saptanmaktadr.
Talasemi taycs sporcularda zel bir nlem almaya gerek yoktur.
Kaynak
Sporcularda Hematolojik Problemler, Alanolu EG: Multidisipliner Yaklamla Sporcu Sal. Baydar
ML, etin C. (ed.). Fersa Ofset, Ankara, 2011 (*ilgili kaynaktan zetlenerek hazrlanmtr).

33

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

34

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

SZL BLDR ZETLER

35

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

36

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

SB-1 KISA DNEM EGZERSZN SKEM REPERFZYON HASARINA BALI HEMODNAMK YANITLARA
ETKSNDE ATRYAL NATRRETK PEPTDN ROL
Selma Arzu VARDAR1, Orkide PALABIYIK1, Ruhan topuz2, Elif Ezgi GREL1, Semra ALIKAN2, Serap
TOPU1, Hakan KARADA2
1

Fizyoloji Anabilim Dal, Trakya niversitesi Tp Fakltesi, Edirne 2Farmakoloji Anabilim Dal, Trakya
niversitesi Tp Fakltesi, Edirne, arzuvardar22@hotmail.com

Giri ve Ama: Atriyal natriretik peptidin (ANP), izole san kalbinde oluturulan iskemi reperfzyon
hasarndan koruyucu etki gsterdii belirtilmektedir (1). Bu almada, ksa dnem uygulanan
egzersizin global kardiyak iskemi sonras reperfzyon periyodundaki hemodinamik yantlara etkisi ve
bu etkide ANPnin rol incelendi.
Materyal ve Metod: Ardk olarak be gn sreyle yry egzersizi yapm ya da yapmam olarak
gruplanan izole san kalpleri drt gruba ayrld. Kontrol (n=6) ve Egzersiz (n=6) gruplarna 35 dakika
global iskemi ve takiben 30 dk reperfzyon uyguland. Ayrca iskemi ncesi 0.1 M/L atriyal
natriretik peptid (ANP) infzyonu yaplan iki grup; ANP grubu (n=6) ve Egzersiz-ANP (n=5) grubu
olarak belirlendi. Egzersiz uygulanan sanlarn kalpleri egzersizi takiben iki saatlik periyotta perfze
edildi. Ventrikl basn geliimi, maksimum ve minimum sol ventrikl basn deiim oranlar ve aort
perfzyon basnlar srekli olarak kaydedildi. Elde edilen veriler grup iinde Kruskall Wallis testi ile
gruplar arasnda Mann Whitney U testi ile karlatrld. Post hoc Dunn test uyguland.
Bulgular: Kontrol ve Egzersiz gruplarnda, global iskemi sonras reperfzyonun birinci dakikasnda,
miyokardiyal kontraktilite fonksiyonunun gstergesi olan ventrikl basn geliiminde belirgin azalma
grld (p<0.05 ve p<0.01). Ventrikl basn geliiminde grlen azalma, egzersiz grubunda kontrol
grubundan daha fazlayd (p<0.05). ANP grubunda da, reperfzyon srasnda ventrikl basn
geliiminde anlaml dme oldu (p<0.05). Ancak egzersiz-ANP grubundaki kalplerde hem ventrikl
basn geliimi hem de maksimum sol ventrikl basn deiim oran (+dP/dt) deerlerinde bazal
dzeye gre anlaml dme saptanmad. Egzersiz -ANP grubunun reperfzyon dnemindeki +dP/dt
deerleri ANP grubuna gre anlaml dzeyde yksek bulundu (p< 0.05).
Tartma ve Sonular: Ksa dnem boyunca uygulanan yry egzersizi, global kardiyak iskemi
sonras reperfzyon periyodunda miyokardiyal kontraktilite fonksiyonunu azaltc ynde etki
oluturdu. Ancak bu alma verileri, ksa dnem egzersiz yapm sanlarda ANPnin, reperfzyon
periyodundaki miyokardiyal kontraktiliteyi artrc bir faktr olabileceini gstermitir.
Kaynaklar:
1. Sangawa K, Nakanishi K, Ishino K, Inoue M, Kawada M, Sano S. Atrial natriuretic peptide protects
against ischemia-reperfusion injury in the isolated rat heart. Ann Thorac Surg. 2004; 77(1):233-7.
Bu alma Trakya niversitesi Bilimsel Aratrma Projeleri Birimi tarafndan desteklenmitir (Proje
no:2009/135).

37

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

SB-2 EGZERSZ NKOULLAMASININ SKEM-REPERFZYON HASARINA BALI OLARAK SIANLARIN


GASTRONTESTNAL DOKULARINDA OLUAN OKSDATF STRES VE ANTOKSDAN SAVUNMA
DEKLKLER ZERNE ETKLER
Hakk GKBEL, Mehmet Z, Nilsel OKUDAN, Muaz BELVRANLI
Seluk niversitesi Meram Tp Fakltesi Fizyoloji AD, Konya, ozmhmt@gmail.com

Giri ve Ama: Bu almann amac, egzersizle oluan intestinal iskeminin deneysel mezenterik
iskemi iin iskemik nkoullama etkisi gsterip gstermeyeceini oksidatif stres ve antioksidan sistem
deiiklikleri zerinden ortaya koymaktr.
Materyal ve Metod: Yerel Etik Kurul izni alnan almada toplam 60 Wistar Albino soyunda erkek
san kullanld. Sanlar randomize olarak her grupta 10 san olacak ekilde 6 gruba ayrld: Sham:
Anestezi sonras superior mezenterik arter (SMA) klemplenmeden laparotomi yapld. Egzersiz: 4
hafta, haftada 5 gn 25 m/dk hznda 45 dakika sreyle egzersiz yaptrld. skemi-reperfzyon (IR):
Orta hat infzyonunu takiben SMAya atravmatik vaskler klemp yardmyla 45 dakika iskemi
uyguland, klemp karldktan 120 dak sonra sanlar sakrifiye edildi. E+IR: E grubundaki egzersiz
protokol uygulandktan sonra iskemi ve reperfzyon protokol uyguland. skemik n koullama
(IPC): Laparotomi sonras 10 dak iskemi ve 10 dak reperfzyonu takiben sanlar sakrifiye edildi.
IPC+IR: Gerek iskemi-reperfzyon ncesi 10 dak sreyle iskemi ve reperfzyon uygulanarak n
koullama oluturuldu. Kan IL-6 ve TNF- dzeyleri ELISA yntemiyle, barsak dokusundaki MDA
dzeyleri, MPO ve SOD aktiviteleri spektrofotometrik yntemle alld.
Bulgular: IL-6 seviyeleri asndan gruplar arasnda fark bulunmad. Egzersiz grubunun ortalama
serum TNF- dzeyi sham grubuna gre daha dkt. IR grubunda ortalama MPO aktivitesi sham,
egzersiz ve IPC gruplarna gre yksek bulundu. leum MDA seviyeleri asndan gruplar arasnda
anlaml fark bulunmad. leum ortalama SOD aktivitesi IR grubunda dier gruplara gre dk
bulundu.
Tartma ve Sonu: Dzenli egzersiz, sanlarda intestinal iskemi reperfzyona bal gastrointestinal
dokuda oluan hasar azaltyor gibi grnmektedir. MPO retimi asndan iskemik nkoullama ile
benzer sonular elde edilmesi, etkisini bu yolla gsterdiini dndrmektedir.
Kaynaklar :
1. Moses FM. Exercise-associated intestinal ischemia. Curr Sports Med Rep. 2005 Apr;4(2):91-5
2. Aban N, Cinel L, Tamer L, Aktas A, Aban M. Ischemic preconditioning reduces caspase-related
intestinal apoptosis. Surg Today. 2005;35(3):228-34
3. Ding Y, Li J, Luan X, Ding YH, Lai Q, Rafols JA, Phillis JW, Clark JC, Diaz FG. Exercise preconditioning reduces brain damage in ischemic rats that may be associated with regional
angiogenesis and cellular overexpression of neurotrophin. Neuroscience. 2004;124(3):583-91

38

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

SB-3 HPOTROD OLUTURULMU KRONK ORTA DZEY VE TKETC EGZERSZ YAPAN


SIANLARDA AKUT STRESN ETKLER
zgr KASIMAY, Dilek ZBEYL, Ebru ENEL, Gazi CONTUK, ule ETNEL, Berrak . YEEN
Marmara nivertesi Tp Fakltesi Fizyoloji Anabilim Dal1, Histoloji ve Embriyoloji Anabilim Dal2
Tbbiye Cad. 34668, Haydarpaa, STANBUL, ozgurkasimay@hotmail.com

Giri ve Ama: Hipotiroidide strese olan yant farkllklar gsterir. Hipotiroidili sanlara kronik
orta dzey egzersiz (ODE) veya tketici egzersiz (TE) uygulamas sonras oluturulan akut stresin
dokular zerine etkilerini aratrmak amalanmtr.
Materyal ve Metod: almada 200-250g erkek Sprague-Dawley sanlarda anksiyete dzeyi
deerlendirildikten sonra sanlarn bir grubuna hipotiroidi oluturmak amacyla intraperitoneal
15 gn, 6-n-propil-2-tiourasil (PTU,10 mg.kg-1) uyguland. Hipotiroidi oluturulan ve
oluturulmayan sanlarn bir ksmna koubandnda 6 hafta, ODE (30dak/5gn/hafta), bir ksmna
ise TE (60dak/5gn/hafta) yaptrld. Bir ksm egzersiz yapmad. Gruplara 6 hafta sonunda sudan
kanma stresi ve anksiyete testi yapld. Sanlar dekapite edildi. Kalp, mide, karacier, ince
barsakta oksidan hasarn bir gstergesi olan lipit peroksidasyonu (LP) ve glutatyon (GSH)
dzeyleri, dokuya ntrofil infiltrasyonunun bir gstergesi olan miyeloperoksidaz aktivitesi (MPO)
lmleri yaplarak stresin oluturduu oksidan hasar ve buna egzersizin etkisi deerlendirildi.
Kalp, mide, karacier, incebarsak, mesane ile ekstensr digitorum longus, soleus ve plantaris
rnekleri alnarak histolojik deerlendirme yapld. Karlatrmalar iin Student'n t testi veya
ANOVA kullanld.
Bulgular: Hipotiroidi grubunda stres uygulamas ile kontrol grubuna gre mide, incebarsak, kalp
ve karacier dokusunda MPO, LP ve GSH dzeylerinde anlaml bir deiik gzlenmemitir. ODE
uygulanan hipotiroidili sanlarda kalp ve midedeki MPO dzeylerinin kontrol grubuna gre
anlaml ekilde yksek olduu tespit edilmitir (p<0,05-0.01). Kalp, mide ve incebarsakta TE
uygulanm olan hipotiroidili sanlarda stres uygulamasyla kontrol grubuna gre MPO
dzeylerinde anlaml deiiklik olmamtr. Midede ODE grubunda kontrol grubuna gre artm
olan LP dzeyi, hipotiroidi oluturulup ODE yapm grupta ODE grubuna gre azalmtr (p<0.05).
TE yapm olan hipotiroidili sanlarda incebarsakta ve TE uygulanm sanlarda kalpte kontrol
grubuna gre LP dzeyleri artmtr (p<0.05). Histolojik deerlendirmeler biyokimyasal analizlerle
paralellik gstermektedir.
Tartma ve Sonu: Hipotiroidili sanlara uygulanan TE dokulardaki ntrofil infiltrasyonundan
koruyucu etki gstermitir. Sonularmza gre stres uygulamas hipotiroidide oksidan hasar
parametrelerini arttrmamtr. Sonularmza gre hipotiroidide uygulanan farkl younluktaki
egzersizin baz dokularda oksidan hasar parametrelerini arttrrken, baz dokularda koruyucu etki
gsterdiini dndrmektedir.

39

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

SB-4 STREPTOZOTOSN LE DYABET OLUTURULMU AKUT YZME EGZERSZ YAPTIRILAN


SIANLARDA MELATONN UYGULAMASININ KAS DOKUSUNDAK MDA VE GSH DZEYLERNE ETKS
Mrsel BER1, Mustafa AKIL2, Nihal IIK3, Mine YILMAZ3, Abdulkerim Kasm BALTACI3, Rasim
MOULKO3
1

Seluk niversitesi. Beden Eitimi ve Spor Yksekokulu, Konya 2Karabk Universitesi, Hasan Doan
Beden Eitimi ve Spor Yksek Okulu, Karabk 3Seluk niversitesi Seluklu Tp Fakltesi Fizyoloji
Anabilim Dal, Konya, nihal-dvit3@hotmail.com

Giri ve Ama: Tip I diyabet pankreatik hcrelerdeki iddetli hasar nedeniyle geliir ve yaygn bir
ekilde insulin bamllyla sonulanr. Beta hcre hasarna itirak ettii dnlen mekanizmalarn
banda oksidatif stres gelir. Melatonin en zararl radikal olan hidroksil radikalini ortadan kaldran
gl bir antioksidandr. Bu nedenle melatoninin diyabete kar da koruyucu bir rol oynayabilecei
ileri srlmektedir (1,2). Mevcut almann amac da, streptozotosin ile diyabet oluturulmu ve akut
yzme egzersizi yaptrlan sanlarda 4 haftalk melatonin takviyesinin kas dokusundaki serbest
radikal oluumuna etkisini belirlemekti.
Materyal ve Metod: Aratrma 80 yetikin erkek san zerinde gerekletirildi. Sanlar eit sayda 8
gruba ayrld: Grup 1, genel kontrol. Grup 2, melatonin uygulanan kontrol. Grup 3, yzme kontrol.
Grup 4, melatonin uygulanan diyabetli kontrol. Grup 5, melatonin uygulanan yzme. Grup 6,
melatonin uygulanan diyabetli yzme. Grup 7, diyabetli yzme. Grup 8, diyabetli kontrol grubu.
Sanlara 40 mg/kg dozunda intraperitoneal (ip) streptozotosin (STZ) 24 saat arayla iki kez enjekte
edildi (3). Enjeksiyonlardan 6 gn sonra kan glukozu 300 mg/dlt ve zerinde olan hayvanlar diyabetik
olarak kabul edildi. Melatonin 4 hafta sreyle 3mg/kg/gn (ip) olarak uyguland. Uygulama sresi
sonunda dekapitasyonla ldrlen hayvanlardan alnan kas dokusu rneklerinde GSH ve MDA
seviyeleri deerlendirildi.
Bulgular: Doku MDA seviyeleri diabet ve yzme gruplarnda (grup 3, 4 ve 5) kontrol grubundan daha
yksekti (p<0.05). Melatonin takviyeli gruplarda doku MDA seviyeleri azalma gsterdi (p<0.03). Kas
dokusu GSH seviyeleri incelendiinde melatonin takviyeli grubun en yksek GSH deerlerine sahip
olduu tespit edildi (grup 2). Diabetik gruplarda doku GSH seviyeleri azalma gsterdi (p<0.001).
Tartma ve Sonu: Mevcut almann bulgular diyabetik ve/veya akut yzme egzersizi yaptrlan
diyabetik sanlarda kas dokusunda ortaya kan oksidan hasarn melatonin uygulamasyla
nlenebileceini gstermektedir.
Kaynaklar
1.Cakir-Atabek H, Demir S, Pinarbaili RD, Gndz N. Effects of different resistance training intensity
on indices of oxidative stress. J Strength Cond Res. 2010;24(9):2491-7.
2.Bicer M, Gunay M, Akil M, Avunduk MC, Mogulkoc R, Baltaci AK. (2011) Effect of long-term
intraperitoneal zinc administration on liver glycogen levels in diabetic rats subjected to acute forced
swimming. Biol Trace Elem Res 2011;139:317-24

40

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

3. Havel PJ, Uriu-Hare JY, Liu T, Stanhope KL, Stern JS, Keen CL, Ahrn B. Marked and rapid decreases
of circulating leptin in streptozotocin diabetic rats: reversal by insulin. Am J Physiol 1998; 274: 1482
1491.

41

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

SB-5 SIAN KALP DOKUSUNDA AKUT TKENME EGZERSZYLE OLUAN OKSDATF STRESE
ANTRENMANIN VE CoQ10 DESTENN ETKLER
Serkan REVAN1, Nilsel OKUDAN2, kr Serdar BALCI3, Muaz BELVRANLI2, Hamdi PEPE1, Hakk
GKBEL2
Seluk niversitesi 1Beden Eitimi ve Spor Yksek Okulu Beden Eitimi ve Spor retmenlii Blm
Beden Eitimi ve Spor retmenlii Anabilim Dal, 2Meram Tp Fakltesi Fizyoloji Anabilim Dal,
3
Antrenrlk Eitimi Blm Hareket ve Antrenman Bilimleri Anabilim Dal, Konya,
serkanrevan@gmail.com
Giri ve Ama: Enzimatik ve enzimatik olmayan antioksidanlar dzenli egzersizlerle beraber ya da
bamsz olarak serbest radikallerin zararl etkilerini azaltr. Bu almada dayankllk
antrenmanlarnn ve koenzim Q10 (CoQ10) desteinin san kalp dokusunda tkenme egzersiziyle
oluan oksidatif stres zerine etkilerinin deerlendirilmesi amaland.
Materyal ve Metod: Altm drt san randomize olarak antrenman ve kontrol olmak zere iki ana
gruba ve bu gruplar da istirahat, tkenme egzersizi, CoQ10 + istirahat, CoQ10 + tkenme egzersizi
olmak zere drder alt gruba ayrld. Antrenman gruplarna alt hafta, gnde bir saat yzme egzersizi
yaptrld. CoQ10 destei alan sanlara intraperitoneal olarak gnde 10 mg/kg CoQ10 verildi.
Antrenman grubundaki sanlarn yars son antrenmandan iki gn sonra tkenene kadar yzme
egzersizi yaptrldktan sonra, dier yars ise tkenme egzersizi yaptrlmadan sakrifiye edildi. Kalp
dokusunda lipid peroksidasyonunun gstergesi olan malondialdehit (MDA), DNA hasarnn gstergesi
olan 8-hidroksi 2-deoksiguanozin (8-OH-dG) ve antioksidan olarak toplam glutatyon (GSH) ve
speroksit dismutaz (SOD) dzeylerine bakld. Sonular tek ve faktrl (2x2x2) varyans
analizleriyle deerlendirildi.
Bulgular: CoQ10 desteinin 8-OH-dG zerine etkili olduu bulundu (P<0.05). Antrenman gruplarnda
CoQ10 destei DNA hasarn azaltt. Antrenmann ve CoQ10 desteinin SOD zerine ortak etkisi
nemliydi (P<0.05). CoQ10 destei antrenman yapan gruplarda SOD aktivitesini azaltt. Antrenman ve
tkenme egzersizinin bir arada MDA, GSH ve 8-OH-dG zerine etkili olduu bulundu (P<0.05).
Tkenme egzersizi sonucu artan MDA ve 8-OH-dG seviyeleri antrenman gruplarnda nemli dzeyde
azald (P<0.05).
Tartma ve Sonu: CoQ10 desteinin DNA hasarn azaltt, antrenmanla bir arada olduunda
tkenme egzersizi sonras SOD aktivitesini artrd sonucuna ulald.
Kaynaklar
1-Faff J, Frankiewicz-Jozko A. Effect of ubiquinone on exercise-induced lipid peroxidation in rat
tissues. Eur J Appl Physiol Occup Physiol. 1997;75(5):413-7.
2-Kon M, Kimura F, Akimoto T, Tanabe K, Murase Y, Ikemune S, Kono I. Effect of Coenzyme Q10
supplementation on exercise-induced muscular injury of rats. Exerc Immunol Rev. 2007;13:76-88.
3-Powers SK, Hamilton K. Antioxidants and exercise. Clin Sports Med. 1999 Jul;18(3):525-36.

42

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

SB-6 YKSEK DDETL SPRNT ANTRENMANININ YORGUNLUK VE PERFORMANS ZERNE ETKLER


Zbeyde ASLANKESER1, Selcen KORKMAZ2, idem ZDEMR3, zlem METE4, Sanl Sadi KURDAK3
1

Seluk niversitesi Beden Eitimi ve Spor Yksekokulu 2Erciyes niversitesi Beden Eitimi ve
Spor Yksekokulu 3 ukurova niversitesi Tp Fakltesi Fizyoloji AD 4 Gaziantep niversitesi Klinik
Mikrobiyoloji AD, yazicizubeyde@gmail.com

Giri Yorgunluk, kaslma kuvvetinde azalma olarak tanmlanmaktadr. Hcre ii Pi, ADP, H+, laktat
art ve enerjetiklerin azalmasnn yan sra hcre d K+, kreatin kinaz (CK) ve laktat dehidrogenaz
(LDH) artlar yorgunluk srecinde aratrmaclar tarafndan gsterilmitir. Antrenmanlar
performans artrarak yorgunluk oluum srecini geciktirmeyi, yorgunlua kar dayankll
gelitirmeyi hedeflemektedir. Bu almann amac maksimal iddetteki sprint yklemeleri ieren
antrenmann yorgunluk ve performans zerine etkilerini aratrmaktr.
Materyal-Metod Bu almaya 14 erkek (22 3 ya, 177 7 cm boy, 71 6 kg vcut arl) gnll
olarak katlmtr. Katlmclara 5 hafta sre ile (3 gn/hafta) iddeti kademeli olarak artan sprint
koular yaptrlmtr. Sprint koular 30 metreden oluan dz bir parkurda ve her 10 sprint 1 set
olacak ekilde planlanmtr. Antrenmanlardan nce ve sonra tkeninceye kadar bisiklet
yklemelerini ieren bir yorgunluk protokol uygulanmtr. Yorgunluk protokolnden nce ve sonra
venz kan rneklerinden Pi, K+, CK, LDH, Na+ konsantrasyonlar ve kulak memesinden alnan klcal kan
rneklerinden de laktat miktar llmtr. zometrik diz ekstensiyon kas kuvveti, 90lik eklem
asnda 30 saniye sreyle llmtr.
Bulgular Antrenmanlardan sonra kas kuvveti ve sprint zaman (p<0.001) ve yorgunlua kar
dayankllk (p<0.005) istatistiksel olarak anlaml oranda gelimitir. Tkenme sresinin uzamasnn
yan sra kan laktat dzeyleri de antrenmanlardan sonra artmtr (p<0.005).
Tartma-Sonu Yorgunlukta kas performans nemli oranda basklanmaktadr. Kastan interstisyel
arala ve kana szan potasyum uyarlma-kaslma elemesini basklamaktadr. Yksek iddetli
yklemeleri ieren antrenmanlarn hcre dna K k ayn kalsa da Na-K ATPaz pompa aktivitesini
artrdndan yeniden hcre iine K alnmasn salad ve yorgunlua kar direnci artrd
belirtilmektedir. Antrenmanlardan sonra retilen gcn artmas ile anaerobik son rn olan laktat
daha fazla lldnden bu durum anaerobik performansn da arttn gstermektedir. Sprint
antrenmanlar CrP yeniden sentezini ieren sreleri nedeni ile maksimal kaslma kuvvetini ve sprint
zamann artrmtr. Sprint antrenmanlar yorgunlua kar dayankll gelitiren ve performans
artran sreleri iermektedir.

43

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

SB-7 AKUT YZME EGZERSZ YAPTIRILAN SIANLARDA SELENYUM TAKVYESNN KALP VE AKCER
DOKULARINDAK ELEMENT DAILIMINA ETKS
Mustafa AKIL1, Mrsel BER2, Ersan KARA1, Abdlkerim Kasm BALTACI3, Rasim MOULKO3
1

Karabk Universitesi, Hasan Doan Beden Eitimi ve Spor Yksek Okulu, Karabk 2Seluk
niversitesi. Beden Eitimi ve Spor Yksekokulu, Konya 3Seluk niversitesi Seluklu Tp Fakltesi
Fizyoloji Anabilim Dal, Konya, makil45@yahoo.com.tr

Giri ve Ama: Element metabolizmas egzersizden etkilenmektedir (1). Bu almann amac akut
yzme egzersizi yaptrlan ve selenyum takviyesi yaplan ratlarn kalp ve akcier dokularndaki
element dalmna olan etkisini belirlemekti.
Materyal ve Metod: Mevcut alma 32 adet Spraque Dawley cinsi erkek rat zerinde
gerekletirildi. Deney hayvanlar eit sayda 4 gruba ayrld. Grup 1, genel kontrol. Grup 2, selenyum
uygulanan kontrol (0.6 mg/kg/gn sodyum selenit). Grup 3, yzme kontrol grubu. Grup 4, selenyum
uygulanan yzme (0.6 mg/kg/gn sodyum selenit). Drt hafta sren almann bitiminde dekapite
edilen deney hayvanlarndan alnan kalp ve akcier doku rneklerinde molibden, kobalt, kalsiyum,
bor, krom, bakr, demir, potasyum, magnezyum, sodyum, fosfor, kurun, selenyum ve inko seviyeleri
belirlendi (atomik emisyon). Deerler mg/L olarak verildi.
Bulgular: Akcier dokusundaki krom sevileri yzme ile artarken, fosfor ve selenyum deerleri
azalmtr (p<0.005), ayn dokudaki inko sevileri ise selenyum takviyesi ve yzme ile azalmtr
(p<0.05). Kalp dokusundaki element dalmna bakldnda kalsiyum seviyelerinin selenyum
takviyesiyle birlikte art gsterdii (p<0.001), krom ve bor deerlerinin yzmeyle birlikte art
gsterdii, demir, magnezyum, sodyum, fosfor ve kurun deerlerinin ise yzme egzersiziyle birlikte
azald belirlenmitir (p<0.001). Yzme egzersizi yaptrlan gruplarda selenyum ve inko seviyelerinde
azalmalar tespit edilmitir (p<0.001).
Tartma ve Sonu: Mevcut almann sonular sanlarda akut yzme egzersiziyle birlikte selenyum
takviyesinin akcier ve kalp dokularndaki element dalmn nemli ekilde deitirdiini
gstermektedir. Akut yzme egzersizi yaptrlan sanlarda selenyum uygulamasnn inko
dzeylerindeki azalmay nlediinin ortaya konulmas almamzn vurgulanmas gereken bir baka
nemli sonucudur.
Kaynaklar
1.Cordova A, Gimenez M, Escanero JF.Changes of plasma zinc and copper at various times of
swimming until exhaustion in the rat. J Trace Elem Electrolytes Health Dis 1990; 4:189 192.

44

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

SB-8 ANTRENE SPONTAN HPERTANSF SIANLARIN GASTROKNEMUS DREN ARTERLERNDE


KARBON MONOKST YANITLARI
Gnnur KOER, Seher LKER, Filiz GNDZ, mit Kemal ENTRK
Akdeniz niversitesi Tp Fakltesi Fizyoloji A.D. Antalya, gkocer@akdeniz.edu.tr

Giri: Dzenli fiziksel aktivitenin kan basncn drd hem insan hem de deneysel hipertansiyon
modellerinde gsterilmitir. Son yllarda yaplan almalar karbon monoksidin (CO) kan basncnn
dzenlenmesinde katks olduunu ortaya koymaktadr. CO retiminden sorumlu enzimlerden
hemoksijenaz 1in (HO1) egzersizle birlikte ekspresyonun artt bilinmektedir. Fakat egzersizin
uyard HO aracl endotelyal geveme ile ilgili bir alma yoktur. Bu bilgilerden yola karak
almamzn amac, antrene spontan hipertansif sanlarn (SHR) gastrokinemius kasna ait rezistans
damarlarnda COin geveme yantna katksn ve etki mekanizmasn ortaya koymaktr.
Materyal Metod: 12-13 haftalk 40 adet erkek sanlar kontrol (K), egzersiz (E), SHR ve SHR egzersiz
(SHR-E) olmak zere 4 gruba ayrld. Egzersiz grubu deneklere 8 hafta sresince haftada 5 gn, gnde
1 saat olmak zere yzme egzersizi yaptrld. Tm gruplara ait hayvanlarn gastrokinemius kasndan
izole edilen diren arterleri telli miyograf dzeneine asld. Diren damarlarnn fenilefrin (Phe)
kaslma yantlar, HO inhibitr inkbasyonu ncesi ve sonrasnda alnd. COin gastrokinemius
damar yatanda etki mekanizmasn saptamak amacyla karbon monoksit donr (CORM) geveme
yant sonrasnda CORM+ cGMP inhibitr(ODQ) ve CORM + potasyum kanal blokr (TEA) (yantlar
incelendi. statistiksel analiz olarak tekrarlayan lmlerin varyans analizi ve paired t testi yapld, p
0.05 anlaml kabul edildi.
Sonular ve Tartma: Gruplarn, HO inhibisyonu ncesi ve sonrasnda Phee verilen kaslma yantlar
benzer dzeydeydi. Karbonmonoksit donr olan CORMa verilen geveme yantlarnda K ve E grubu
arasnda fark yoktu. K ve E gruplaryla karlatrldnda SHR ve SHR-E gruplarnda CO geveme
yantlar artm bulundu. (p0.05). COnun etki mekanizmasn ortaya koymak iin ODQ ve TEA
inkbasyonu sonrasnda CORM yantlar incelendi. Kontrol grubu dndaki gruplarda ekzojen verilen
CO geveme yantlarna ODQ etki etmezken TEA ile nlendi. Bu durum gastrokinemius kas rezistans
arterlerinde COin etkisini K kanallar ile gsterdiini iaret etmektedir. almamzn sonular; NO
eksikliinde bir yedekleme molekl olduu ileri srlen CO retiminin SHR gastrokinemius diren
arterlerinde daha fazla olmadn ama ekzojen COe verilen geveme yantnn arttn
gstermektedir.
Referanslar:
1- Ndisang JF, Tabien HE, Wang R. Carbon monoxide and hypertension. J Hypertens. 22(6):1057-74,
2004.

45

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

SB-9 STREPTOZOTOSN LE DYABET OLUTURULMU AKUT YZME EGZERSZ YAPTIRILAN


SIANLARDA MELATONN UYGULAMASININ BEYN DOKUSUNDAK ELEMENT DAILIMINA ETKS
Mrsel BER1, Mustafa AKIL2, Mine YILMAZ3, Nihal IIK3, Rasim MOGULKOC3, Abdulkerim Kasm
BALTACI3
1

Seluk niversitesi. Beden Eitimi ve Spor Yksekokulu, Konya 2Karabk Universitesi, Hasan Doan
Beden Eitimi ve Spor Yksek Okulu, Karabk 3Seluk niversitesi Seluklu Tp Fakltesi Fizyoloji
Anabilim Dal, Konya, mine_87@hotmail.com.tr

Giri ve Ama: Diabet metabolizmay nemli ekilde etkileyen bir hastalk olup, diyabetik sanlarda
da plazmadaki elementlerin azaldna dikkat ekilmektedir (1,2). Bu almann amac ise
streptozotosin ile diyabet oluturulmu ve akut yzme egzersizi yaptrlan sanlarda melatonin
uygulamasnn beyin dokusundaki element dalm zerine olan etkisinin aratrlmasdr.
Materyal ve Metod: alma 80 yetikin erkek san zerinde gerekletirildi. Sanlar eit sayda 8
gruba ayrld: Grup 1, genel kontrol. Grup 2, melatonin uygulanan kontrol. Grup 3, melatonin
uygulanan diyabetli kontrol. Grup 4, yzme kontrol. Grup 5, melatonin uygulanan yzme. Grup 6,
melatonin uygulanan diyabetli yzme. Grup 7, diyabetli yzme. Grup 8, diyabetli kontrol grubu.
Sanlara 40 mg/kg dozunda intraperitoneal (ip) streptozotosin (STZ) 24 saat arayla iki kez enjekte
edilerek diabet oluturulmas amaland. Enjeksiyonlardan 6 gn sonra kan glukozu 300 mg/dlt ve
zerinde olan hayvanlar diyabetik olarak kabul edildi (3). Melatonin 4 hafta sreyle 3mg/kg/gn (ip)
olarak uyguland. Beyin doku rneklerinde molibden, kobalt, kalsiyum, krom, bakr, demir, potasyum,
magnezyum, sodyum, nikel, fosfor, kurun, kkrt, selenyum ve inko dzeyleri belirlendi. Deerler
ml/L olarak verildi.
Bulgular: Beyin dokusundaki en yksek kalsiyum deerleri grup 8 (diyabet)de belirlendi (p<0.05).
Melatonin uygulamas yzme gruplarnda (grup 5 ve 6) beyin magnezyum dzeylerini artrd
(p<0.001). Sadece melatonin uygulamas grup 2de sodyum, nikel ve fosfor dzeylerinde arta neden
oldu (p<0.005).
Tartma ve Sonu: almann sonucunda elde edilen bulgular, diyabetin ve akut egzersizin
beyindeki element dalmn deitirdiini gstermektedir. Melatonin uygulamasnn hem yzme
(grup 5) hem de diyabetik yzme (grup 6) gruplarnda magnezyum dzeylerinde arta yol amas,
magnezyum-egzersiz, magnezyum-diyabet ilikisinde nemli olabilir.
Kaynaklar
1.Cordova A, Gimenez M, Escanero JF.Changes of plasma zinc and copper at various times of
swimming until exhaustion in the rat. J Trace Elem Electrolytes Health Dis 1990; 4:189 192.
2.Fushimi H, Inoue T, Yamada Y, Horie H, Kameyama M, Minami T, Okazaki Y.Zinc deficiency
exaggerares diabetik osteoporosis. Diabetes Res Clin Pract 1993; 20:191-196.
3. Havel PJ, Uriu-Hare JY, Liu T, Stanhope KL, Stern JS, Keen CL, Ahrn B. Marked and rapid decreases
of circulating leptin in streptozotocin diabetic rats: reversal by insulin. Am J Physiol 1998; 274: 1482
1491.

46

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

SB-10 KIZ YILDIZ BASKETBOL TAKIM SPORCULARININ SPORTF PERFORMANS DURUMLARI LE


BESLENME DURUMLARI VE ANTROPOMETRK LMLER ARASINDAK LKLER
1

Eda PARLAK, 1Cahide YAMUR, 1ule Yldrm AKICI, 2Sanl Sadi KURDAK.

ukurova niversitesi, Ziraat Fakltesi, Gda Mhendislii Blm, Adana, 2 ukurova niversitesi,
Tp Fakltesi, Fizyoloji Blm, Adana, parlakeda@hotmail.com

Giri ve Ama: Sporda performans motor zelliklerin, psikolojik ve antropometrik faktrlerin


oluturduu bir bileenler btndr. Yeterli ve dengeli beslenmenin de sporcularda performans
olumlu etkiledii bilinmektedir. Bu alma, yldz basketbol kz takm oyuncularnn sportif
performans durumlar ile beslenme durumlar ve antropometrik lmleri arasndaki ilikileri
belirlemek amacyla planlanmtr.
Materyal ve Metod: alma, ya ortalamalar 14.10.8 yl olan 11 sporcu ile yrtlmtr.
Bireylerin esneklikleri (cm) otur-uzan testi, aerobik kapasiteleri Cooper testi ve anaerobik gleri ise
Wingate testi kullanlarak llmtr. Bireylerin vcut ya yzdeleri 4 ayr anatomik blgeden
(triseps, subskapular, suprailiak, abdominal) deri kvrm kalnl llerek hesaplanmtr. Bireylerin
beslenme durumlar 3 gnlk besin kayt yntemiyle deerlendirilmitir. statistiksel analizler, SPSS
13.0 paket program ile yaplmtr.
Bulgular: Sporcularn performans deerleri ile antropometrik lmleri karlatrldnda; esneklik
deerlerinin (23.06.7cm) subskapular DKK (10.63.1mm), abdominal DKK (16.52.8mm) yannda
vcut ya yzdesindeki (%13.91.2) arttan olumsuz etkilendii grlmtr (p<0.05). Maksimum
oksijen alm (39.83.3ml/kg/dk) ile vcut arl (59.95.2kg) arasnda negatif (p<0.05); anaerobik
pik g (574.6274.5W) ile beden ktle indeksi (20.91.4kg/m2) arasnda ise pozitif iliki (p<0.05)
saptanmtr.
Tartma ve Sonu: Vcut ya yzdesinin esneklii, aerobik kapasiteyi ve buna bal olarak da
performans olumsuz etkiledii bilinmektedir. Gnlk ya tketimleri yksek bulunan sporcularn,
antropometrik zellikleri sportif performans tehdit edebilecek bir yeme alkanln iaret
etmektedir. Bu nedenle yeme alkanlklarnda yaplacak deiiklikler yannda egzersiz programlarnda
da kilo sorununun nne geebilecek bileenlerin uygulanmas sportif performans asndan
nemlidir.
Kaynaklar
1- Ostojic, S.M., Mazic, S., Dikic, N., 2006. Profiling in Basketball: Physical and Physiological
Characteristics of Elite Players. Journal of Strength and Conditioning Research, 20(4): 740-744.
2. Sallet, P., Perrier, D. Ferret, J.M., Vitelli, V. and Baverel, G., 2005. Physiological Differences in
Professional Basketball Players as a Function of Playing Position and Level of Play. Journal of Sports
Medicine and Physical Fitness, 45(3): 291-294.
3- Soh, K.G. and Soh, K.L., 2006. Somatotype and Body Fat Percenteages among Malaysian Female
Basketball Players. Journal of Physical Education and Recreation, 12(1): 55-57.

47

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

SB-11 NORMAL KLOLU, FAZLA KLOLU VE OBEZ OCUKLARDA EGZERSZ SRESNCE MAKSMUM
YA OKSDASYON HIZININ BELRLENMES
Hamdi PEPE1, Hakan YILMAZ2, kr Serdar BALCI3, Serkan REVAN1
Seluk niversitesi 1Beden Eitimi ve Spor Yksek Okulu Beden Eitimi ve Spor retmenlii Blm
Beden Eitimi ve Spor retmenlii Anabilim Dal, 2smail Kaya Koleji, Beden Eitimi retmeni
3
Antrenrlk Eitimi Blm Hareket ve Antrenman Bilimleri Anabilim Dal, Konya,

Giri ve Ama: Salkla ilikili olarak egzersiz srecinde enerji metabolizmasnn dzenlenmesinde ya
oksidasyon hznn artrlmas nemlidir. Egzersiz balangcnda ya oksidasyon hz artsa da egzersizin
iddeti arttka karbonhidrat oksidasyon hz daha fazla artmaktadr (Jeukendrup ve Achten 2001).
Yetikinlerde egzersiz srecinde maksimal ya oksidasyon hzndaki deiimler ok sayda almayla
ortaya koyulmutur, bununla birlikte farkl vcut kompozisyonlarna sahip ocuklarda bu konudaki
bilgi snrldr. Bu aratrma normal kilolu, fazla kilolu ve obez ocuklarda egzersiz sresince
maksimum ya oksidasyon hzndaki deiimlerin incelenmesi amacyla yaplmtr.
Materyal ve Metod: Aratrmaya yalar 12-15 arasnda deien normal kilolu, fazla kilolu ve obez
olmak zere 26 ocuk gnll olarak katld. Aratrma gruplar Dnya Salk rgtnn beden ktle
indeksi persentil deerlerine gre belirlendi. Egzersiz srecinde farkl younluklarda maksimal ya ve
karbonhidrat oksidasyon hzlar (g/dk), idrar nitrojen atlm hz gz ard edilerek, VCO2 ve VO2 (l/dk)
deerlerinden Frayn (1983) stoichiometric eitlikleri kullanlarak hesapland. statiksel analizler tek
ynl varyans analizi ve Bonferroni oklu karlatrma testi kullanlarak yaplmtr. Anlamllk dzeyi
(p<0.05) olarak alnmtr.
Bulgular: Normal kilolu ocuklarn, submaksimal egzersiz sresince maksimal oksijen tketimi
(VO2maks) seviyeleri fazla kilolu ve obez ocuklara gre yksek bulunmutur (p<0.05). Mutlak
karbonhidrat oksidasyon miktar, egzersiz sresince tm younluklarda gruplar arasnda nemli
farkllk gstermezken, yasz vcut arlna gre dzeltilmi karbonhidrat oksidasyon hzlar %40,
%50 ve %70 VO2maks egzersiz younluklarnda normal kilolu ocuklarda dier iki gruba gre yksek
deer elde edilmi olup istatistiksel olarak anlaml farkllk bulunmutur(p<0.05). VO2maks n %40,
%50, %70 ve %80 indeki egzersiz younluklarnda mutlak ya oksidasyon hzlar fazla kilolu ve obez
ocuklarda normal kilolu ocuklara gre nemli dzeyde yksek deer elde edilmitir. Bu da
istatistiksel adan anlaml farkllk gstermektedir. (p<0.05). Fazla kilolu ve obez ocuklarda maksimal
ya oksidasyon hz %50 VO2maks egzersiz younluunda gerekleirken, normal kilolu ocuklarda %60
VO2maks egzersiz younluunda olumutur. Yasz vcut arlklarna gre maksimal ya oksidasyon
hzlar asndan gruplar arasnda isattistiksel adan anlaml farkllk bulunamamtr.
Tartma ve Sonu: Fazla kilolu bireylerde akut egzersiz srecinde en uygun ya oksidayonu dk ya
da yksek younluktaki egzersizler yerine orta younlukta yeterli srede egzersizler ile
salanmaktadr (Pillard ver ark 2007). Yetikinlerde olduu gibi fazla kilolu ve obez ocuklarda ya
oksidasyon hznn artrlmas iin VO2maks n %50 si egzersiz younluunda yaplan aktivitelerin daha
uygun olduu sylenebilir.
Kaynaklar
1-Jeukendrup AE, Achten J. Fatmax: A New Concept to Optimize Fat Oxidation During Exercise?.
European Journal of Sport Science, 2001 vol. 1, issue 5.
48

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

2-Pillard F, Moro C, Harant I, Garrigue E, Lafontan M, Berlan M, Crampes F, de Glisezinski I, Rivire D.


Lipid oxidation according to intensity and exercise duration in overweight men and women. Obesity
(Silver Spring). 2007;15(9):2256-62.
3- Frayn KN. Calculation of substrate oxidation rates in vivo from gaseous exchange. J Appl Physiol.
1983;55:628-34.

49

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

SB-12 ANTK DNEM GLADYATRLERNN VE GALENOSUN EGZERSZ FZYOLOJS AISINDAN


DEERLENDRLMES
Okan ARIHAN1, Seda Karaz ARIHAN2
1
Hacettepe niversitesi Tp Fakltesi Fizyoloji Anabilim Dal 2Ankara niversitesi Dil ve Tarih Corafya
Fakltesi Paleoantropoloji Blm, Ankara, okan.arihan@hacettepe.edu.tr
Giri ve Ama Latince kl anlamna gelen Gladius kelimesinden kken alan gladyatrler, Antik Roma
gsteri dnyasnn nemli paralarydlar. M.. 3 yyda balayan bu oyunlarda dven gladyatrler;
kleler, savalar srasnda esir denler, mahkmlar ya da kendi istei ile gladyatr olmay seen
zgr yurttalardan oluurdu. Gladyatr, dvten sa kabilirse yaralarnn tedavi edilmesi ve bir
sonraki mcadeleye hazr hale gelmesi salanrd. Bu nedenle gladyatrlerin tbbi yardm almas
zorunluydu. Gladyatrlerin tedavisinde birok hekim grev alrd. Bu hekimlerden biri de Galenostur
(Galen). Bu alma, antik dnem gladyatr oyunlarnn, gladyatrlerin ve Galenosun egzersiz
fizyolojisi asndan deerlendirilmesi amacyla yaplmtr.
Materyal ve Metod Bu alma iin antik dnem gladyatrlerine dair mevcut literatr, arkeolojik ve
antropolojik veriler incelenmitir. Galenosun bu konudaki deerlendirmelerini ieren modern
yazarlarn gncel kitaplar ve makaleleri gz nne alnmtr. Buna ek olarak antik dnem
gladyatrlerinin eitimleri, beslenmeleri ve tedavileri ile gnmzde yaplan benzer mcadele
sporlarndaki durum karlatrlmtr.
Bulgular Efesten elde edilen gladyatr iskeletlerinde yaplan paleoantropolojik almalarda ar
egzersize bal olarak kemik dokular zerinde izler tespit edilmitir. Bu izler kemik zerinde;
kntlar, kabartlar, anmalar eklinde gzlenmektedir. Bununla birlikte eitli silahlarla
oluturulmu ve kemiklere kadar etkileyerek iz brakm olan yaralanmalar da belgelenmitir.
Pergamonlu (Bergama -zmir) Galenos, gladyatrler arasndaki mcadeleler sonrasnda zedelenmi
tendonlar ve hasar grm kaslar kendi icat ettii pek ok cerrahi yntemle tedavi etmitir. Galenos
pek ok rehabilitasyon terapilerini ve egzersiz rejimlerini formle etmitir. Gladyatrler iin egzersizin
yan sra nemli bir unsur da beslenmeydi. Genellikle tahl ve baklagil arlkl beslenen gladyatrlerin
ve Roma halknn beslenmesi konularnda Galenosun deerlendirmeleri bulunmaktadr
Tartma ve Sonu Galenos, gladyatrleri tedavi ederken anatomi konusundaki bilgi ve deneyimini
geniletmi, ok sayda yaralanmay tedavi etmi, diyet ve egzersiz konusunda uzmanlama imkn
bulmutur. Galenosun varm olduu nemli sonulardan biri de yaplan bilinli beden hareketlerinin
insan fizyolojisi ve yaplacak tedaviler zerine etkileri olmutur. eitli sporlar ve gladyatrlerin
yaptklar hareketleri de inceleyen Galenos bunlar arasnda insan salna uygun olan ya da
olmayanlar belirlemi, buna gre tavsiyelerde bulunmutur. Bu bilgiler nda Galenos spor
hekimlerinin ncs olarak kabul grmektedir. Bu bilgilerin ve deneyimlerin olumasnda ise antik
dnem gladyatr oyunlarnn byk katks bulunmaktadr.
Kaynaklar
1) Efes Gladyatrleri. leden Sonra lm. (2002) T.C. Kltr Bakanl, Avusturya Arkeoloji
Enstits. Seluk, zmir

50

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

2) Rocca J (2003) Galen on the brain. Anatomical Knowledge and Physiological Speculation in the
Second Century AD. Brill. Boston
3) Grant M (2000) Galen on food and diet. Routledge. London

51

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

SB-13 KOLDAN OKUNAN YZEY ELEKTROMYOGRAM ARETLERN KULLANARAK EL


HAREKETLERNN BELRLENMES
Sami ARICA1, Kerem Tuncay ZGNEN2
1

ukurova niversitesi Mhendislik ve Mimarlk Fakltesi Elektrik ve Elektronik Mhendislii Blm


2
ukurova niversitesi Tp Fakltesi Fizyoloji Anabilim Dal Spor Fizyolojisi Bilim Dal, Adana,
arica@cu.edu.tr

Ama: Bu alma, n kol kaslarndan kaytlanan EMG iaretlerinin kullanlarak temel el hareketlerini
belirleme amacn tamaktadr
Materyal ve Metod: almada 3 kiinin ekstansr carpi radialis, palmaris longus, pronator kuadratus
ve fleksr digitorum sperfisialis kaslarndan yzeyel EMG kayd (ME3000P8 / Mega Electronics,
Finlandiya ) alnmtr. Kayt alnacak blge temizlendikten sonra bipolar gm-gm klorr
elektrodlar yerletirilmi ve kiiden srasyla parmak fleksiyonu, bilek fleksiyonu, bilek ekstensiyonu,
pronasyon ve supinasyon yapmas istenmitir. Hareketlerin balangcndan nce ve bitiinden sonra
iaret konulmu, alnan veriler daha sonra analiz edilmek zere bilgisayara aktarlmtr. EMG
verilerinde her hareketin nceden iaretlemi balang ve biti anlar arasndaki dilimlerden ortala
g ve ortalama frekans deerleri bulunmutur. karlan zellikler dorusal snflayc ile
snflandrlm ve her bir bireye ait verilerin snflama baarm 10-apraz geerlilik yntemi ile
belirlenmitir *1+. Bu yntemde veri 10 eit blte ayrlarak bir blt test dier dokuz blt
snflaycy eitmek iin kullanlmaktadr. Srasyla bu ilem her bir blt iin tekrarlanmakta ve 10
testin baar ortalamas snflayc baars olarak alnmaktadr. Bireyler arasndaki snflama baars
da hesaplanmtr. Burada bir bireye ait veriler snflaycy eitmek iin kullanlm ve buna gre dier
bireylerin verileri snflandrlmtr. Bu ilemler ortalama g ve ortalama frekans zellikleri iin ayr
ayr yaplmtr.
Bulgular: Bireylerdeki snflama baarlar tablo I de sunulmutur. Bireyler aras snflama baarlar
ise tablo II de verilmektedir.
Tablo I: Birey baznda baar oranlar. kinci stunda ortalama glere ait nc stunda ise ortalama
frekansa ait baar oranlarn gsterilmitir.
BREY

BAARI (%)

BAARI (%)

81

88

79
76

99
94

78,7
93,7
ORTALAMA
Tablo II: Bireyler aras baar oranlar. Birinci stun, snflar eitmek iin verileri kullanlan bireyleri
gstermektedir. kinci stunda ortalama glere ait nc stunda ise ortalama frekansa ait baar oranlarn
gsterilmitir.
BREY

BAARI (%)

BAARI (%)

56

65

2
3

74
74

87
70

ORTALAMA

68

74

52

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

Tartma ve Sonu: Snflandrma baarlar incelendiinde bireylere ait snflamada ortalama


frekansn daha baarl olduu grlmektedir. Bireyler arasndaki snflamada da ortalama frekans
daha iyi sonu vermektedir. Bireyler aras snflama baarsnn bireylere ait snflama baarsndan
daha dk kald grlmektedir. Ancak yinede bir bireyin verileri ile snflaycy eitmek suretiyle
baka bireylerin verilerinin snflanabilecei anlalmaktadr. Dorusal olmayan snflayclar
kullanarak, g ve frekans dnda el hareketlerini temsil eden baka zellikler belirleyerek snflama
baarsn arttrmak olanakldr. Bu almada ki sonular kaytl verilerden elde edilmitir, ancak
yntem gerek zamanl uygulamaya da uyarlanabilir.
Kaynaklar:
[1]. Ethem Alpaydin. Introduction to Machine Learning. The MIT Press.

53

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

SB-14 EGZERSZ FZYOLOJSi ALIMALARININ KLNK UYGULAMASI


Nilay ERGEN, Hlya PARILDAR, zlem CERL, Asl Doruk NAL, Mmtaz TAKIR, Hakan NAL4,
Nilgn Gvener DEMRA
Bakent niversitesi stanbul Hastanesi Egzersiz Fizyolojisi Blm,
Bakent niversitesi stanbul Hastanesi Aile Hekimlii, Bakent niversitesi stanbul Hastanesi
Endokrinolji Bilim dal, 4Bakent niversitesi stanbul Hastanesi Gastroentoroloji Bilim Dal, stanbul,

Giri: ada yaamn nemli sorunlarndan biri hareketsizlik ve sonucunda gelien metabolik
bozukluklardr. Bu nedenle toplum sal asndan klinik egzersiz fizyolojisi almalarnn nemi
gittike artmaktadr.
Amacmz hastanemizde kurulan egzersiz fizyolojisi polikliniinin etkinliini deerlendirmektir.
Materyal ve Metod: Nisan Eyll 2010 tarihlerinde polikliniimize bavuran 16-92 ya aralnda 599
hastaya 921 vizit yaplmtr. Kontrol aral ayda bir olmak zere 536 hastaya en az iki visit
yaplmtr.
Tm hastalarn bioempedans teknii (Body Composition Analyzer type BC-418 MA) ile vcut analizleri
yaplm ve beden kitle indeksleri (BK) hesaplanmtr. Bireylerin ya, cinsiyeti, hastalklar ve
antropometrik zelliklerine gre egzersiz reeteleri dzenlenmi ve kilo kayb, ya ve kas deiiklikleri
takip edilmitir. statistiksel tanmlayc analizler % ve ortalama SD olarak deerlendirilmitir.
Bulgular: Hastalarn %64.3 (n=385) bir kez, %22.7si iki kez (n=136), %13 (n=78) iki kereden fazla
izlenmitir, Ya ortalamas 46.914.3 yl (16-92) olarak bulunmutur. lk geli muayenesinde BK
ortalama 31.96.9 kg/m (15.1-63.7) bulunmutur. BK 18, 18-24.9, 25- 29.9, 30-39.9, ve 40 olanlar
srasyla hastalarn %0.8, %12, %31.2, % 45,2, %10.7sini oluturmutur. Kadn ve erkek hastalarn
srasyla ortalama ya yzdesi 39.76.9 (% 8.4-57), 26.95.8 (7.8-41.4); ya kilosu 33.813.1kg (3.6101.2), 25.510kg (4.2-70.5); abdominal ya yzdesi 36.07.8 (2.6-54.5), 29.46.4 (9.9-46); yasz
doku 48.36.9kg (23.6-83), 66.1+9.5 kg (44-99.7) bulunmutur. ki ve daha fazla sayda izlenen
hastalarda toplam 536 hasta aynda ortalama 0.79kg vcut arlnda ve 0,8kg ya kilosunda azalma
gzlenmitir. Vcut arl ve ya kilosu kayb srasyla, ortalama iki kez gelenler iin 0.56, 0.60;
kez gelenler iin 0.85, 0.76; drt kez gelenler iin 0.97, 1.35; be kez gelenler iin 2.76, 2.12; alt kez
gelenler iin 1.41, 1.1kg hasta ay olarak saptanmtr.
Tartma ve Sonu: Egzersiz fizyolojisi polikliniinde takip edilen hastalarn vcut arl ve ya
kilosunun azald ve kilo verme orannn takip says ile artt gsterilmitir. Dzenli takipleri
artrmak ve egzersiz motivasyonunu salamak iin yeni stratejiler gelitirmek gereklidir.

54

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

SB-15 MAKSMAL DDET VE KAPSAMLI NTERVAL SPRNT EGZERSZN KAS HASARI


GSTERGELERNE, SERUM INSLN-BENZER BYME FAKTR-I VE NFLAMASYON
MEDATRLERNE ETKS
Selcen KORKMAZ1, Zbeyde ASLANKESER2, idem ZDEMR3, zlem METE4, Sanl Sadi KURDAK3
1
Erciyes niversitesi Beden Eitimi ve Spor Yksekokulu 2 Seluk niversitesi Beden Eitimi ve Spor
Yksekokulu 3 ukurova niversitesi Tp Fakltesi Fizyoloji Anabilim DalSpor Fizyolojisi Bilim Dal
4
Gaziantep niversitesi Tp FakltesiKlinik Mikrobiyoloji Anabilim Dal,Selcen_korkmaz@yahoo.com
Giri ve Ama: Basketbol, futbol, hentbol gibi takm sporlar malar esnasnda yksek iddette
yaplan sprintlerle tekrarlanan egzentrik kaslmalarn, kas hasarna yol aarak performans dne
neden olabildii bilinmektedir. Egzersizin etkisiyle sentezlenen inflamasyon mediatrlerin ve byme
faktrlerinin, iskelet kasnn tamiri ve rejenerasyonu ilgili uyum srecinde balattna inanlmaktadr.
Literatrde takm sporlarna zg interval sprint egzersizlerin, serumda IGF-I ve IL-6, TNF , CRP gibi
inflamatuar mediatrlerine etkisi konusunda snrl aratrma bulunmaktadr. Bu alma, sporcularda
maksimal iddetli ve kapsaml interval sprint egzersizinin, kas hasar gstergelerine, serum IGF-1 ve
serum IL-6, TNF-, CRP dzeylerine etkisini deerlendirmek amacyla allmtr.
Materyel ve Metod: almamza katlan 15 erkek sporcuya (ya 236, vcut arl 738 kg ve boy
uzunluu1786 cm) 30 metrelik bir parkurda, maksimal hzda tekrarlanarak yaplan sprint koularn
ve sprintler aras hafif tempo koularla (20-30 sn) balang izgisine dnleri ieren bir egzersiz
protokol uygulanmtr. Sprintlerin 10 tekrar bir seti oluturmu (setler aras 5 dakikalk aktif dinlenme),
set says sporcunun performansna bal olarak tkeninceye kadar tekrarlanmtr. zometrik kas kuvveti
(Cybex II Norm 6000) ve esneklik lmleri (otur-uzan testi) egzersizden nce, hemen sonra ve 24 saat
sonra yaplmtr. 30 m maksimal srat lmleri egzersizden nce ve 24 saat yaplmtr. Serum CK, LDH,
(Roche elecsys E-170), CRP (Dade Behring), IL-6, TNF- ve IGF-1 (ELISA, Medispec ETR 200)
dzeylerinin lm iin kan almlar egzersiz ncesinde ve hemen sonrasnda yaplmtr. CK, LDH ve
CRP lm egzersizin 24 saat sonrasnda da tekrarlanmtr.
Bulgular: zometrik kas kuvveti (278,413,1 ve 238,38,5 ve 254,810,1 N) ve esneklik (28,21,3 ve
26,81,4 ve 24,91,4 cm) deerleri egzersizin hemen sonras ve ertesi gn anlaml olarak azalrken,
30m sprint zamanlar (4,090,03 ve 4,10,05 sn) egzersizin ertesi gnnde anlaml olarak artmtr
(p<0,05). Serum LDH (356,812,2 ve 435,812,7 U/L) ve IGF-1 (464,617,9 ve 493,722,2 ng/ml)
dzeylerinde egzersizin hemen sonrasnda, CK (184,218,9 ve 259,822,6 U/L ve597,491,7 U/L )
dzeyinde egzersizden hemen sonra ve 24 saat sonra anlaml bir art gsterdii tespit edilmitir
(p<0,05). Egzersiz sonras serum CRP, TNF- ve IL-6 dzeylerinde ise anlaml bir farkllk
belirlenmemitir. Bu almada maksimal iddetli ve kapsaml interval sprint egzersizin, sporcularda kas
hasar bulgularn ortaya karmasna karn, serum CRP, TNF- ve IL-6 dzeylerinde anlaml
deiikliklere yol amamtr.
Tartma ve Sonu: Tketici interval sprint egzersizin serum IGF-1 artna yol amas, anabolik sreci
tetiklediini gstermektedir. Performans lmlerinin yan sra serum CK, LDH ve IGF dzeylerindeki
deiimler takm sporlarnda malarn ve antrenmanlarn sporcular zerindeki etkileri hakknda bilgi
verebilir.
Kaynaklar

55

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

1. Howatson, G and Milak, A. Exercise-induced muscle damage following a bout of sport specific
repeated sprints. J Strength Cond Res 2009: 23(8): 24192424.
2. Malm C., Sjodin TL., Sjoberg B., Lenkei R., Renstrom P., Lundberg IE., Ekblom B. Leukocytes,
cytokines, growth factors and hormones in human skeletal muscle and blood after uphill or downhill
running. J Physiol 2004: 556: 9831000.
3. Schwarz AJ., Brasel JA., Hntz RL., Mohan S., Cooper DM. Acute effect of brief low- and highintensity exercise on circulating insulin-like growth factor (IGF) I, II, and IGF-binding protein-3 and its
proteolysis in young healthy men. Clin Endocrinol Metab 1996: 81:34923497.

56

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

SB-16 YZME ANTRENMANININ SIAN KARACER DOKUSUNDA TKENME EGZERSZYLE OLUAN


OKSDATF STRESE ETKLER
Nilsel OKUDAN1, Serkan REVAN2, Muaz BELVRANLI1, kr Serdar BALCI3, Hakk GKBEL1, Hamdi
PEPE2
Seluk niversitesi 1Meram Tp Fakltesi Fizyoloji Anabilim Dal, Beden Eitimi ve Spor Yksek Okulu
2
Beden Eitimi ve Spor retmenlii Blm Beden Eitimi ve Spor retmenlii Anabilim Dal,
3
Antrenrlk Eitimi Blm Hareket ve Antrenman Bilimleri Anabilim Dal, Konya,
serkanrevan@gmail.com

Giri ve Ama: Akut egzersizler serbest radikal oluumunu artrrken, dzenli aktiviteler egzersizlerin
tipi, sresi, skl ve younluuna bal olarak oksidatif stresi azaltabilir. almada yzme
antrenmanlarnn san karacier dokusunda tkenme egzersizinin neden olduu oksidatif stres
zerine etkilerinin deerlendirilmesi amaland.
Materyal ve Metod: Sanlar randomize olarak antrenman-istirahat (n=8), antrenman-tkenme
(n=8), kontrol- istirahat (n=8) ve kontrol-tkenme (n=8) olmak zere drt gruba ayrld. Antrenman
gruplarna alt hafta boyunca, gnde bir saat yzme egzersizi yaptrlrken, kontrol gruplar bu
programa dahil edilmedi. Antrenman periyodundan iki gn sonra tkenme gruplarndaki sanlar
tkenene kadar yzme egzersizi yaptktan sonra sakrifiye edilirken, istirahat grubundaki sanlar ise
egzersiz yapmadan sakrifiye edildi. Karacier dokusunda DNA hasarnn gstergesi olan 8-hidroksi 2deoksiguanozin (8-OH-dG), toplam glutatyon (GSH) ve speroksit dismutaz (SOD) dzeylerine bakld.
Sonular tek ve iki faktrl (2x2) varyans analizleriyle deerlendirildi.
Bulgular: Hem antrenman-istirahat hem de antrenman-tkenme gruplarnda kendi kontrollerine gre
SOD aktiviteleri daha yksek, 8-OH-dG dzeyi ise daha dkt. GSH dzeylerinde ise gruplar
arasnda fark bulunmad.
Tartma ve Sonu: Literatrde genel olarak kabul edilen gr, akut egzersizin oksidatif strese neden
olurken, dayankllk antrenmanlarnn oksidatif stresi azaltt ve antioksidan savunma kapasitesini
gelitirdii ynndedir, ancak dayankllk antrenmanlarndan sonra yaplan akut tketici egzersiz
sonras meydana gelen deiiklikler hakknda bilinenler snrldr. almamzda, alt hafta sreyle
yaptrlan yzme antrenmanlar san karacier dokusunda antioksidan enzim aktivitesini artrrken,
tkenme egzersizi sonucu oluan DNA hasarn azaltmtr.
Kaynaklar
1-Elosua R, Molina L, Fito M, Arquer A, Sanchez-Quesada JL, Covas MI, et al. Response of oxidative
stress biomarkers to a 16-week aerobic physical activity program and to acute physical activity in
healthy young men and women. Atherosclerosis 2003; 167: 32734.
2-Finaud J, Lac G, Filaire E. Oxidative stress relationship with exercise and training. Sports Med
2006;36(4):327358.
3-Liu J, Yeo HC, Overvik-Douki E, Hagen T, Doniger SJ, Chu DW, et al. Chronically and acutely
exercised rats: biomarkers of oxidative stress and endogenous antioxidants. J Appl Physiol 2000; 89:
2128.
57

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

SB-17 YALI DEPRESYONUNDA FZKSEL PERFORMANSIN NEM


Hlya YCEL
Okan niversitesi, Salk Bilimleri Yksekokulu, 34959 Tuzla/Istanbul, yucelhulya@hotmail.com

Giri ve Ama: Pek ok yetikin bireyin dzenli fiziksel aktivite alkanl yoktur ve aktivite eilimi de
yala birlikte azalmaktadr. Yallarn ev d aktivitelere harcadklar zaman ok azdr. Yallkta
depresyona eilimi arttran birok etken vardr. Yaa bal olarak zellikle fiziksel hareketliliin
azalmas, yal kiilerin gnlk yaam aktivitelerindeki bamszlk dzeyini etkilemektedir. Bu alma,
yallkta fiziksel performans durumunun depresyona etkisini ortaya koymak amacyla yaplmtr.
Materyal ve Metod: almaya huzurevinde kalan 40 yal gnll olarak katlmtr. Katlmclarn
ya, cinsiyet, dzenli egzersiz alkanlklar olup olmad ve eitim durumlar ile ilgili bilgileri
alnmtr. almada yallarda depresyona ynelik gelitirilen 30 maddelik Geriatrik Depresyon
Skalas, gnlk yaam aktivitelerini deerlendirmek iin FIM (Functional Independence
Measurement- Fonksiyonel Bamszlk lm) ve baz gnlk aktivitelerdeki performanslar iin PPT
(Physical Performance Test- Fiziksel Performans Testi) kullanlmtr. Yallarn gnlk yaam
aktivitelerindeki bamszlk, fiziksel performans dzeyi ve depresyon dzeyleri arasndaki ilikiler
SPSS 13.00 istatistik paket programnda yaplmtr. Anlamllk dzeyi P<0.05 olarak alnmtr.
Sonu ve Tartma: Katlmclarn ya ortalamas 78,810,1dir. Yallarn 25 (%62,5)i kadn, 14
(%37,5)''i erkektir. Katlmclarn 10 (%25)i ilkokul mezunu, 3 kii(%7,5) okur-yazar deil; 6 kii (%15)
yksekokul mezunu olarak tespit edilmitir. FIM skoru 126 puan zerinden 112,9729,7, PPT skoru
36 puan zerinden 17,859,4 bulunmutur. Fiziksel performans (r=0,39) ve gnlk yaam aktiviteleri
bamszl ile depresyon arasnda ters orantl, istatistiksel adan anlaml bulunmutur (p=-0,03).
Katlmclarn byk bir ounluu, bo zamanlarnda kitap okumak, yry yapmak gibi uralarnn
olduunu, ancak dzenli bir egzersiz alkanlklarnn olmadn belirtmilerdir. Bu durum, yallarn
dzenli aktivite programlar konusunda yeterince bilinli olmadklarnn bir gstergesi olabilir. Sonu
olarak, yallara uygun egzersiz ve aktivite programlar planlanarak onlarn zamanlarnn kaliteli
deerlendirilmesi ve yallk depresyonunun nne geilmesi gerektii dncesindeyiz.
Kaynaklar:
1. Alpass FM, Neville S. Loneliness, health and depression in older males. Aging Ment Health. May;
7(3):212-6, 2003.
2. Segal ME, Ditunno JF, Staas WE. Institutional agreement of individial FIM items measured at two
sites on one sample of SCI patients. Paraplegia. 31:622-31, 1993.
3. Rozzini R. Frisoni GB, Ferrucci L. The effect of chronic diseases on physical function. Comparison
between activities of daily living scales and the Physical Performance Test. Age and Aging July 1997.

58

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

SB-18 ERKNLERDE DEPRESYON, ANKSYETE VE FZKSEL UYGUNLUK PARAMETRELERNN


LKLER
Hakan MOLLAOLU1, Kaan OK1, Asl KAPLAN1, Abdurrahman GEN1, Hasan MAYDA2,
Halil brahim GZEL2, mit ENER1, Emine UYGUR3, mer OZBULUT2
1
Afyon Kocatepe niversitesi Tp Fakltesi Fizyoloji Anabilim Dal, Afyonkarahisar, 2Afyon Kocatepe
niversitesi Tp Fakltesi Psikiyatri Anabilim Dal, Afyonkarahisar, 3Namk Kemal niversitesi Salk
Hizmetleri Meslek Yksekokulu, Tekirda, sener.dr@gmail.com

Ama: Obezite etiyolojisi olduka karmaktr ve tedavide bariyer olarak grlen psikiyatrik
problemler hastalk ynetiminde dikkate alnmaktadr. Bu almann amac erikinlerde vcut ktle
indeksi (VK) ile depresyon, anksiyete, aerobik egzersiz kapasitesi, vcut ya yzdesi (VYY), deri alt
ya ve santral obezite ilikilerini aratrmaktr.
Materyal ve Metod: almaya gnll olarak 60 obez (30 kadn, 30 erkek) ve 60 normal kilolu (30
kadn, 30 erkek) erikin katld. Maksimal aerobik kapasite (VO2max) Astrand submaksimal egzersiz
protokolyle belirlendi. Kol (biceps, triceps), srt, orta koltuk alt, gs, karn, kala, uyluk ve bacak
deri kvrm kalnlklar skinfold aletiyle lld. VYY deri kvrm kalnlklarndan Behnke Wilmore ve Siri
formlleriyle belirlendi. Bel, abdomen ve kala evre lmleri fleksibl mezura ile yapld. Tm
katlmclara Beck depresyon envanteri (BDE) ve Beck anksiyete envanteri (BAE) uyguland ve aldklar
puana gre depresyon ve anksiyete dzeyleri belirlendi. statistiksel analizler t testi, ki kare ve
Pearson korelasyon analizi kullanlarak yapld. Anlamllk dzeyi P<0.05 olarak alnd.
Bulgular: Obez kadnlar (36.88.1 yl) ile normal kilolu kadnlarn (35.24.9 yl) ya ortalamalar
arasnda ve obez erkekler (41.29.5 yl) ile normal kilolu erkeklerin (39.68.4 yl) ya ortalamalar
arasnda istatistiksel adan anlaml fark bulunmad. Her iki cinsiyette de VK, VYY, skinfoldlar toplam,
abdomen evresi, bel/kala oran kontrollere gre obez grupta daha yksek bulunurken, VO2max da
(36.29.6; 24.85.3 ml/kg/dk) daha dk deer elde edildi (p<0.001). Kadn ve erkeklerde VO2max
(ml/kg/dk) deeri VK, VYY, skinfoldlar toplam, abdomen evresi, bel/kala oran ile istatistiksel
olarak anlaml dzeyde negatif korelasyonlar gsterdi. Erkeklerde BAE skoru (10.68.1; 6.66.2) ve
hafif dzey anksiyete yzdesi (46.7; 13.3) obez grupta kontrollere gre yksek bulundu (p<0.05).
Erkeklerde BAE skoru VK, VYY, skinfoldlar toplam, abdomen evresi ile istatistiksel olarak anlaml
dzeyde pozitif korelasyonlar gsterdi. Kadnlarda obez ve kontrol gruplar arasnda BAE skor ve
dzeyleri arasnda istatistiksel adan anlaml fark bulunmad. Kadn ve erkeklerde obez ve kontrol
gruplar arasnda BDE skor ve dzeyleri arasnda istatistiksel olarak anlaml fark bulunmad.
Tartma ve Sonu: Her iki cinsiyette de aerobik egzersiz kapasitesinin obezlerde normal kilolulara
gre dk, erkeklerde BAEnin normal kilolulardan yksek bulunmas, bu gruplarda psikiyatrik ve
obezite ile ilikili hastalklara artm bir eilimin olabileceini akla getirmektedir. Ayrca bu alma,
Trkiyede obeziteye kar tutumlarn cinsiyete gre deiebileceini dndrmektedir.
Kaynaklar:
1. Ulusoy M, Sahin NH, Erkmen H. Turkish version of the Beck Anxiety Inventory: Psychometric
properties. J Cogn Psychother. 1998;12:163-72.
2. Hisli, N. Beck Depresyon Envanterinin gecerligi uzerine bir calisma. Psikoloji Dergisi 1988;6:118-22.
59

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

3. Zhao G, Ford ES, Dhingra S, Li C, Strine TW, Mokdad AH. Depression and anxiety among US adults:
associations with body mass index. Int J Obes (Lond). 2009;33:257-66.

60

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

SB-19 ST EKSTREMTE SALINIMI KISITLANMASININ OKSJEN MALYET ZERNE ETKS


Ayhan Taner ERDOAN1, Uur DAL2, Aslgl CREOLU2, Fazilet ERTRK2,
Berrin MARALIGL2, Hseyin BEYDAI2
1
Mersin niversitesi Beden Eitimi ve Spor Yksekokulu, 2Mersin niversitesi Tp Fakltesi Fizyoloji
AD, el, erdogan.a.t@gmail.com
Giri ve Ama: Yrme srasnda kollar, bacak salnmna ters ynde pasif olarak sallanrlar. st
ekstremite salnmnn yrme oksijen maliyeti zerine etkisi ve salnmn kstland durumlarda
maliyette meydana gelen deiiklikler literatrde net deildir. Vcut ktle merkezi dikey yer deiimi
(VKM-DY) bireyin yrme oksijen maliyeti ile ilikili deikenlerden bir tanesidir. Literatrde yrme
srasnda artan ve azalan VKM-DKnin oksijen maliyeti zerine etkisine ait deiik bulgular vardr. Bu
almann amac deiik modellerde kstlanm st ekstremite salnmnn yrme oksijen maliyeti
zerine etkilerini belirlemektir.
Materyal ve Metod: almaya, yalar 18-30 yl aras deien (ortalama ya=22.352.60yl; ortalama
boy=175.965.88 cm; vcut arl=72.189.37kg; bacak uzunluu=90.604.42cm ve ya
yzdesi=12.314.87 %) toplam 52 erkek gnll katld. Vcut arl ve vcut ya yzdesi lmleri
bioelektrik empedans cihaz ile yapld. almamzda normal (NRM), sa kol bal (SA), sol kol bal
(SOL), her iki kol yanda (YAN) ve her iki kol nde (N) bal olarak 5 deiik yrme modeli kullanld.
Her yrme modeli iin bireylerin zeminde tercih edilen yrme hzlar belirlendi. Bireyler bu hz ile
kou bandnda 7 dakika yrtlerek oksijen tketimleri ak devre spirometri yntemi ile kaydedildi.
VKM-DY lm iin 20mm apnda zel bir kre (marker) VKM merkezi olarak kabul edilen 1.sakral
vertebra (S1) zerine sabitlendi ve her yrme modeli iin VKM-DY, 2 adet kzltesi kamera ile
kaydedildi. Verilerin istatistik analizinde tek ynl tekrarl varyans analizi kullanld ve GreenhouseGeisser dzeltmesi uyguland. statistiksel anlamllk dzeyi p<0.05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Verilerin analizi sonucunda, oksijen maliyeti (ml/kg/m) ve VKM-DY (%LL) asndan yrme
modelleri arasnda anlaml fark bulundu (Foksijenmaliyeti(3.734,204)=5.606,p<0.05, FVKMDY(3.461,204)=5.144, p<0.05 ). Bonferroni dzeltmesi uygulanarak yaplan post-hoc testi sonucunda
anlaml farkn NRM ile YAN ve N (p<0.05) yrme modelleri arasnda olduu bulundu.
Tartma ve Sonu: Her iki st ekstremite salnmnn kstlanmas, bireylerin yrme oksijen
maliyetini anlaml olarak artrmaktadr. VKM-DYnin, her iki st ekstremite salnm kstlanmas ile
arttn ve bununda enerji maliyetini arttrdn dnmekteyiz.
Kaynaklar
1- Collins S.H., Adamczyk P.G. ve Kuo A.D. Dynamic arm swinging in human walking. Proc Biol Sci.
276(1673); 3679-88, 2009.
2- Umberger B.R. Effects of suppressing arm swing on kinematics, kinetics, and energetics of human
walking. Journal of Biomechanics 41; 25752580, 2008.
3- Ortega J.D., Fehlman L.A. ve Farley C.T. Effects of aging and arm swing on the metabolic cost of
stability in human walking. Journal of Biomechanics 41; 33033308, 2008.

61

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

SB-20 OBEZ ADLESANLARDA DREN ve DAYANIKLILIK ANTRENMANLARININ MAX VO2 ve BAZAL


METABOLZMA HIZINA ETKS
Meral Kk YETGN1, Bilal BER1, Ani AGOPYAN1, Nurper ZBAR1, Fatma elik KAYAPINAR2, Nuri
Topsakal1, Birol OTUK1
1-Marmara niversitesi Beden Eitimi ve Spor Yksekokulu, stanbul 2-Mehmet Akif Ersoy
niversitesi, Eitim Fakltesi, Beden Eitimi ve Spor Blm, Burdur,
meral.kucukyetgin@marmara.edu.tr

Giri: Dzenli egzersiz yapmak, bazal metabolizma hz ve vcut kompozisyonu zerinde pozitif etkiye
yol amaktadr.2 Obezitenin tedavisinde, diyet ve aerobik egzersizin birlikte yrtld
programlarda kilo kayb ile beraber vcut kas ktlesi de azalmakta ya da ayn kalmakta, bazal
metabolizma hz ise yavalamaktadr.1 Diren antrenmanlar ile vcut kas ktlesinde salanacak bir
art, kilo kaybederken bazal metabolizma hznn yavalamasna kar bir nlem olabilir.3
Ama: Bu aratrmada, obez adlesanlarda ya orann azaltmay hedefleyen diren ve dayankllk
antrenmanlarnn maksimal oksijen kullanma kapasitesine (Max. VO2) ve bazal metabolizma hzna
olan etkisinin aratrlmas amalanmtr.
Meteryal ve Metot: Aratrmaya katlan yalar 15-18 arasndaki 16 obez erkek adlesan diren (n=8)
ve dayankllk (n=8) olarak iki antrenman grubuna ayrlmtr. Gruplara alt ay, haftada gn, birer
saatten oluan diren ve dayankllk antrenman programlar uygulanmtr. Tm katlmclara,
aratrmann banda ve sonunda Max. VO2 (Bruce protokol) ve bazal metabolizma hz lmleri
(ergospirometre) yaplmtr. Ayrca ok frekansl bioimpedans aleti ile vcut kompozisyonlar (boy,
vcut arl, beden ktle indeksi (BK), vcut ya arl, vcut ya yzdesi, karn ii ya, yasz vcut
ktlesi, vcut kas ktlesi) belirlenmitir.
Bulgular: Aratrmann sonunda, her iki grubun bazal metabolizma hzlarnda art salanm; bu
artn dayankllk antrenman grubunda istatistiksel olarak anlaml olduu belirlenmitir (p<0,05).
Gruplarn max. VO2 kapasiteleri anlaml dzeyde artmtr (p<0,05). Diren antrenman grubunun BK
deerlerinde; her iki antrenman grubunun ise vcut ya yzde deerlerinde azalma olmutur
(p<0,05).
Sonu: Uzun sreli (6 ay) diren ve dayankllk antrenmanlar, obez adlesanlarda Max. VO2
kapasitesini arttrm, ya yzdesini azaltm, kas ktlesinin korunmasn salamtr. Bazal
metabolizma hzndaki artn dayankllk antrenmanlar ile anlaml dzeyde olabilecei belirlenmitir.
Kaynaklar:
1.Dulloo AG, Jacquet J. (1998). Adaptive reduction in basal metabolic rate in response to food
deprivation in humans: A role for total and visceral fat in obese children. Med Sci Sports Exerc,
68:599-606.
2.Lazzer S, BoirieY, Montaurier C, Vernet J, Meyer M. (2004). A weight reduction program preserves
fat-free mass but not metabolic rate in obese adolescents. Obesity Research, 12 (2): 233-240.

62

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

3. Watts K, Jones TW, Davis EA, Green D. (2005). Exercise training in obese children and adolescents:
current concepts. Sports Med. 35: 375-392.

63

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

SB-21 GEN ERKNLERDE CNSYETE GRE FZKSEL AKTVTE VE YAAM KALTES


FARKLILIKLARININ ARATIRILMASI
Abdurrahman GEN, mit ENER, Hatice KARABACAK, Kaan OK
Afyon Kocatepe niversitesi Tp Fakltesi Fizyoloji Anabilim Dal, Afyonkarahisar,
dragenc@hotmail.com
Ama: Dzenli fiziksel aktivite bata kardiyovaskler hastalklar olmak zere birok kronik hastalk ve
erken mortalite riskini azaltr. Bu almann amac kadn ve erkek gen erikinlerde fiziksel aktivite ve
yaam kalitesi farkllklarn ve bu parametreler aras ilikileri aratrmaktr.
Materyal ve Metod: Gnlllk prensibine gre toplam 710 (387 kadn, 323 erkek) gen erikine
uluslararas fiziksel aktivite anketi ve SF36 yaam kalitesi anketi uyguland. Uluslararas fiziksel aktivite
anketi ile haftalk iddetli, orta, hafif (yrme) fiziksel aktivite sreleri ve gnlk oturma sresi
belirlendi. SF36 yaam kalitesi anket sonularndan toplam, fiziksel ve mental salk skorlar
hesapland. Vcut ktle indeksi (VK) boy ve kilodan formlle hesapland. Katlmclar, toplam fiziksel
aktivite sonucuna gre dk, orta ve yksek dzey biiminde snflandrld. statistiksel analizde
Mann-Whitney U, ki kare ve Kendall's tau korelasyon analizi kullanld. Anlamllk dzeyi P<0.05 olarak
kabul edildi.
Bulgular: VK (23.02.8; 20.32.2 kg/m2), iddetli aktivite (96.6156.1; 29.789.5 dk/hf), orta derece
aktivite (153.9267.5; 91.2172.3 dk/hf), toplam fiziksel aktivite (3010.72246.9; 2099.21727.2
MET-dk/hf), SF36-toplam skor (111.714.9; 108.514.7), SF36-fiziksel salk skoru (60.97.4;
59.07.7) ve SF36-mental salk skoru (47.79.4; 46.49.2) erkeklerde kadnlardan yksek bulundu
(p<0.05). Erkek ve kadnlarn dk (7.8; 16.8), orta (52.2; 61.6) ve yksek (40.0; 21.6) fiziksel aktivite
dzeylerindeki yzde deerler arasnda istatistiksel adan anlaml fark bulundu (p<0.001). iddetli
fiziksel aktivite ile SF36-toplam skor, SF36-fiziksel salk skoru arasnda bulunan dk dzeyde pozitif
korelasyonlar dnda anket skorlar arasnda istatistiksel olarak anlaml bir korelasyona rastlanmad.
Tartma ve Sonu: Gen erikinlerde kadnlara gre erkeklerin toplam fiziksel aktivite sresinin fazla
bulunmas, erkeklerde yaam kalitesinin daha yksek oluuna katk salam olabilir. Kadn ve
erkekler arasnda haftalk yrme sresinde istatistiksel adan anlaml fark bulunmamas erkeklerde
toplam fiziksel aktivite yksekliinin iddetli ve orta derece fiziksel aktivite fazlalndan
kaynaklandn gstermektedir. iddetli ve orta derece fiziksel aktivite yapmada spordan haz
duymann rol fazladr ve fiziksel aktivite sresini arttrmada bu motive edici faktrn daha yaygn
kullanlmas yaam kalitesini arttrabilmektedir. Gen kadnlarda orta ve iddetli fiziksel aktiviteyi
arttrmak, salkla ilikili yaam kalitesini ykseltmede daha etkin bir yntem olabilir.
Kaynaklar:
1. American College of Sports Medicine (ACSM). ACSMs Guidelines for Exercise Testing and
Prescription. 6th ed. USA: Lippincott Williams & Wilkins; 2009.
2. Abu-Omar K, Rtten A. Relation of leisure time, occupational, domestic, and commuting physical
activity to health indicators in Europe. Prev Med. 2008;47:319-23.
3. Ware JE Jr. SF-36 health survey update. Spine (Phila Pa 1976). 2000; 25:3130-9.

64

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

POSTER BLDR
ZETLER

65

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

66

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

PB-1 AKUT YZME EGZERSZ YAPTIRILAN SIANLARDA SELENYUM UYGULAMASININ BEYN


DOKUSUNDAK ELEMENT DAILIMINA ETKS
Mustafa AKIL1, Mrsel BER2, Ersan KARA1, Trkan KOYUNCUOLU3, Abdlkerim Kasm BALTACI3,
Rasim MOULKO3
1

Karabk Universitesi, Hasan Doan Beden Eitimi ve Spor Yksek Okulu, Karabk, 2Seluk
niversitesi. Beden Eitimi ve Spor Yksekokulu, Konya, 3Seluk niversitesi Seluklu Tp Fakltesi
Fizyoloji Anabilim Dal, Konya, makil45@yahoo.com.tr

Giri ve Ama: Egzersiz vcutta eser element metabolizmasn etkilemektedir (1, 2). Bu almann
amac akut yzme egzersizi ve selenyum uygulamasnn ratlarn beyin dokularndaki element
dalmna olan etkisini belirlemekti.
Materyal ve Metod: alma 32 adet Spraque Dawley cinsi erkek rat zerinde gerekletirildi.
Deney hayvanlar eit sayda 4 gruba ayrld. Grup 1, genel kontrol. Grup 2, selenyum uygulanan
kontrol (0.6 mg/kg/gn sodyum selenit). Grup 3, yzme kontrol grubu. Grup 4, selenyum uygulanan
yzme grubu(0.6 mg/kg/gn sodyum selenit). Egzersizler uygulamalarn bitiminden 24 saat sonra, bir
defaya mahsus olmak zere 30 dakika sre ile yapld. Deney hayvanlar 2erli gruplar halinde
yzdrldkten hemen sonra dekapite edilen deney hayvanlarndan alnan beyin dokusu
rneklerinde molibden, kobalt, kalsiyum, bor, krom, bakr, demir, potasyum, magnezyum, sodyum,
fosfor, kurun, selenyum ve inko seviyeleri atomik emisyon ile belirlendi. Deerler mg/L olarak
verildi. Elde edilen verilerin mukayesesinde varyans analizi uyguland.
Bulgular: Beyin dokusundaki en yksek krom, bakr, potasyum, magnezyum ve kkrt seviyeleri
(p<0.001) ile en dk fosfor deerleri grup 3 ve 4de (yzme gruplar) elde edildi (p<0.005). Benzer
ekilde yzme egzersizi (grup 3 ve 4), egzersiz yaptrlmayan gruplarla mukayese edildiinde beyin
dokusunda selenyum, inko ve kalsiyum dzeylerinde artla sonulanmtr (p<0.001).
Tartma ve Sonu: Mevcut almann sonular sanlarda akut yzme egzersizinin beyin
dokusundaki element dalmn deitirdiini gstermektedir. Akut yzme egzersizinin beyin
dokusunda yol at bu deiiklikler selenyum uygulamasndan bamsz olarak ortaya kmaktadr.
Kaynaklar :
1.Cordova A, Gimenez M, Escanero JF.Changes of plasma zinc and copper at various times of
swimming until exhaustion in the rat. J Trace Elem Electrolytes Health Dis 1990; 4:189 192.
2.Patlar S, Boyali E, Baltaci AK, Mogulkoc R, Gunay M. Elements in sera of elite taekwondo athletes:
effects of vitamin E supplementation. Biol Trace Elem Res 2011;139:119-125
67

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

PB-2 AKUT YZME EGZERSZ YAPTIRILAN SIANLARDA SELENYUM UYGULAMASININ TESTS


DOKUSUNDAK SERBEST RADKAL OLUUMUNA ETKS
1
Mustafa AKIL , Mrsel BER2, Ersan KARA1, Abdlkerim Kasm BALTACI3, Rasim MOULKO3
1

Karabk Universitesi, Hasan Doan Beden Eitimi ve Spor Yksek Okulu, Karabk, 2Seluk
niversitesi. Beden Eitimi ve Spor Yksekokulu, Konya, 3Seluk niversitesi Seluklu Tp Fakltesi
Fizyoloji Anabilim Dal, Konya,makil45@yahoo.com.tr

Giri ve Ama: Egzersiz vcut dokularnda oksidan ve antioksidan sistemleri deiik ekilde
etkilmekektedir (1). Bu almann amac akut yzme egzersizi ve selenyum uygulamasnn ratlarn
testis dokularndaki MDA ve GSH dzeylerine olan etkilerini belirlemekti.
Materyal ve Metod: Mevcut aratrma 32 adet Spraque Dawley cinsi erkek rat zerinde
gerekletirildi. Deney hayvanlar eit sayda 4 gruba ayrld. Grup 1, genel kontrol. Grup 2, selenyum
uygulanan kontrol (0.6 mg/kg/gn sodyum selenit). Grup 3, yzme kontrol grubu. Grup 4, selenyum
uygulanan yzme grubu(0.6 mg/kg/gn sodyum selenit). Drt hafta sren almann bitiminde
dekapite edilen deney hayvanlarndan alnan testis dokusu rneklerinde MDA ve GSH seviyeleri
deerlendirildi.
Bulgular: Testis dokusu MDA deerlerinin akut yzme egzersizi yaptrlan grup 3de en yksek olduu
belirlendi (p<0.005). Yzme egzersiziyle birlikte selenyum takviyesi yaplan grup 4deki MDA
seviyeleri grup 1 ve 2den daha yksekti (p<0.005). Doku GSH dzeyleri incelendiinde bu
parametrenin akut yzme gruplarndan daha yksek olduu tespit edildi (p<0.001).
Tartma ve Sonu: Mevcut aratrmada elde edilen bulgular sanlarda akut yzme egzersizinin testis
dokusunda oksidan ve antioksidan sistem aktivitesini etkilediini gstermektedir. Egzersize ilave
olarak selenyum takviyesinin oksidan sistemi basklarken antioksidan sistemi belirli dzeyde aktive
ettiini gstermektedir.
Kaynaklar
1.Cakir-Atabek H, Demir S, Pinarbaili RD, Gndz N. Effects of different resistance training intensity
on indices of oxidative stress. J Strength Cond Res. 2010 Sep;24(9):2491-7.

68

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

PB-3 STREPTOZOTOSN LE DYABET OLUTURULMU AKUT YZME EGZERSZ YAPTIRILAN


SIANLARDA MELATONN UYGULAMASININ KEMK DOKUSUNDAK ELEMENT DAILIMI ZERNE
ETKS
Mrsel BER1, Mustafa AKIL2, Kamil NEY3, Ersan KARA2, Rasim MOULKO4, Abdulkerim Kasm
BALTACI4
1

Seluk niversitesi Beden Eitimi ve Spor Yksekokulu, Konya , 2Karabk Universitesi, Hasan Doan
Beden Eitimi ve Spor Yksek Okulu, Karabk, 3Seluk niversitesi Veteriner Fakltesi Farmakoloji ve
Toksikoloji Anabilim Dal, Konya 4Seluk niversitesi Seluklu Tp Fakltesi Fizyoloji Anabilim Dal,
Konya, murselbicer@yahoo.com

Giri ve Ama: Dzenli egzersiz ve fiziksel aktivite diyabetik hastalar iin byk lde
nerilmektedir. Diyabette ve egzersizde plazmadaki elementlerin azaldna da dikkat ekilmektedir
(1,2). Karbonhidrat metabolizmasna katkda bulunduu bilinen melatoninin diyabete kar da
koruyucu bir rol oynayabilecei ileri srlmektedir. Bu almann amac da, streptozotosin ile diyabet
oluturulmu ve akut yzme egzersizi yaptrlan sanlarda 4 haftalk melatonin takviyesinin kemik
dokudaki element dalm zerine olan etkisini aratrlmakt.
Materyal ve Metod: alma 80 yetikin erkek san zerinde gerekletirildi. Sanlar eit sayda 8
gruba ayrld: Grup 1, genel kontrol. Grup 2, melatonin uygulanan kontrol. Grup 3, melatonin
uygulanan diyabetli kontrol. Grup 4, yzme kontrol. Grup 5, melatonin uygulanan yzme. Grup 6,
melatonin uygulanan diyabetli yzme. Grup 7, diyabetli yzme. Grup 8, diyabetli kontrol grubu.
Sanlara 40 mg/kg dozunda intraperitoneal (ip) streptozotosin (STZ) 24 saat arayla iki kez enjekte
edildi. Enjeksiyonlardan 6 gn sonra kan glukozu 300 mg/dlt ve zerinde olan hayvanlar diyabetik
olarak kabul edildi. Melatonin 4 hafta sreyle 3mg/kg/gn (ip) olarak uyguland. Kemik doku
rneklerinde molibden, kobalt, kalsiyum, krom, bakr, demir, potasyum, magnezyum, sodyum, nikel,
fosfor, kurun, kkrt, selenyum ve inko dzeyleri atomik emisyonla belirlendi. Deerler ml/L olarak
verildi.
Bulgular: Molibden deerleri melatonin+yzme grubunda en yksekti (p<0.05). Bor seviyeleri grup
6da dier gruplardan daha yksekti (p<0.001). Melatonin uygulamas ve yzme egzersizi (grup
2,3,4,5,6,7) potasyum, magnezyum, sodyum ve fosfor deerlerini artrd (p<0.001). Kemik
dokusundaki en dk selenyum ve inko deerleri diyabet ve diyabetli yzme gruplarnda (grup 7 ve
8) elde edildi.
Tartma ve Sonu: almann sonucunda elde edilen bulgular, diyabetin ve akut yzme egzersizinin
kemik dokusundaki element metabolizmasn nemli lde deitirdiini gstermektedir. zellikle
diyabette azalan kemik dokusundaki inko deerlerinin melatonin uygulamasyla korunmu olmas
almamzn vurgulanmas gereken nemli bir sonucudur.
Kaynaklar
1.Cordova A, Gimenez M, Escanero JF.Changes of plasma zinc and copper at various times of
swimming until exhaustion in the rat. J Trace Elem Electrolytes Health Dis 1990; 4:189 192.
2.Fushimi H, Inoue T, Yamada Y, Horie H, Kameyama M, Minami T, Okazaki Y.Zinc deficiency
exaggerares diabetik osteoporosis. Diabetes Res Clin Pract 1993; 20:191-196.
69

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

PB-4 SPORCU VE SEDANTERLERDE EGZERSZN NTERLKN-10 LE KREATN KNAZ LKSNE ETKS


*Aynur OTA, ** Durmu DEVEC
*r.Gr. Cumhuriyet niversitesi BESYO. Sivas, **Prof. Dr. St mam niversitesi Tp Fakltesi
Fizyoloji A.B.D. Kahramanmara, aayik@cumhuriyet.edu.tr

Giri ve Ama. nterlkin-10 (IL-10) egzersizle art gsteren nemli antienflamatuar bir sitokindir.
IL-10 vcuttaki dier hcrelerin yan sra immn sisteme ait hcreler tarafndan da retilirler ve dier
sitokinlerin retimine etki ederler. IL-10un egzersizdeki artnn kas hasar ile ilikili olabilecei
belirtilmektedir (1,2). Kreatin kinaz (CK) zellikle kas patolojilerinde plazma seviyesi ykselen dimerik
bir proteindir. Ayn zamanda egzersizle oluan kas hasarna bal olarak artt bilinmektedir (1,2).
Planlanan bu almada sporcu ve sedanter gruplarda Bruce protokolne gre egzersiz ncesi ve
sonras IL-10 ile CK deerleri arasnda herhangi bir iliki olup olmad aratrlmtr. Ayrca beyaz kan
hcrelerinde meydana gelen deiimlerde incelenmitir.
Materyal ve Metod. Amatr olarak spor yapan (sporcu) ve yapmayan (sedanter), ayn ya grubunda
30 salkl gnll erkek bireylerden teste uygun olanlar almaya seildi. Karlatrma grubunda ise
ayn denekler kullanld. Deneklere kou bandnda Bruce protokol ile egzersiz testi yapld ve kan
rnekleri egzersiz ncesi ve sonras heparinize tplere alnd. rnekler uygun prosedrler kullanlarak
laboratuarda analiz edildi. Eletirilmi ve eletirilmemi t-testi kullanld, ortmSEM alnd, P<0.05.
Bulgular. Sedanterlerde, IL-10 deerleri egzersizden sonra deimezken (egzersizden nce;1,330,34,
egzersizden sonra;1,350,45; P>0,05), sporcularda dt (nce;1,600,74, sonra; 1,480,68; P<0,05).
CK deerleri ise her iki grupta egzersizden sonra ykseldi (sedanter, nce;158,5314,19,
sonra;194,9619,26) (sporcu, nce;378,5657,85, sonra;416,5660,40; P<0,01). IL-10 ile CK deerleri
arasnda her iki grupta da bir ilikiye rastlanmad. Beyaz kan hcreleri her iki grupta da egzersizden
sonra anlaml olarak artt ve egzersizden sonraki art sedanterlerde sporculara gre anlaml olarak
daha fazla idi. Ayrca CK deerleri sedanterler ile karlatrldnda sporcularda ~2 kat fazlayd.
Tartma ve Sonu. Literatre gre IL-10 ve CK deerleri kas hasarna bal olarak egzersizle
artmaktadr (1-2). Bizim almamzda her iki grupta egzersizden sonra artan CK deerleri bu
sonularla uyumludur. Ancak, L-10 CK deerleri ile uyumlu olarak artmamtr. Hatta, sporcularda
halihazrda fazla bulunan CK deeri L-10 zerine etki etmedii gibi egzersizden sonra sedanterlere
gre ok daha yksek lkosit art gsteren sporcularda L-10 art yerine anlaml d gstermitir.
Uyguladmz Bruce Protokol CK ve kan lkosit artn ykselmi olmasna ramen L-10 artnn
ykselmesini salayamamtr.

70

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

Kaynaklar
1-

Brancaccio P, Maffulli N, Limongelli F M. (2007). Creatine kinase monitoring in sport


medicine, British Medical Bulltein, 81 and 82, 209-230.

2-

Peake J M, Suzuki K, Wlson g, Hordern M, Nosaka K, Macknnon L, Coombes J. (2005).


Exercise- nduced muscle damage, plasma cytokines, and markers of neutrophil activation,
Medicine & Science in Sports & exercise, 37(5), 737-745.

71

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

PB-5 OBEZLERDE STRAHAT METABOLK HIZININ DORUDAN VE DOLAYLI OLARAK BELRLENMES


ARASINDAK LK
idem ZDEMR1, Kerem Tuncay ZGNEN1, Funda COKUN2, Sanl Sadi KURDAK1
1

ukurova niversitesi Tp Fakltesi Fizyoloji A.D, 2 ukurova niversitesi Beden Eitimi Ve Spor
Yksekokulu, Adana, cozdemir@cu.edu.tr

Ama: Bu almada kilolu kiilerde, dolayl ve direkt yoldan elde edilen istirahat metabolik hz (RMR)
lmlerinin deerlerini karlatrmak amalanmtr.
Mataryel-Metod: almaya, yalar 23-52 arasnda deien, boy ortalamalar 162.4 5.8 cm ve vcut
arlklar 90.8 23.2 kg olan 15 bayan katlmtr. Bu kiilerin BMI (Body mass index) deerleri 34.5
7.9 olup, normalin zerindeki gruba dahil olmaktadrlar.
Dorudan RMR lm amacyla, Quark b2 gaz analizr kullanlmtr. lmler bir gecelik alktan
sonra, sabah yaplmtr. lmler srasnda kiinin rahata uzanmas salanm ve k ile ses gibi testi
etkileyebilecek tm uyaranlar en aza indirilmitir. Dolayl olarak yaplan deerlendirme de ise HarisBenedict forml kullanlmtr.
Bulgular: Dorudan lm yaplarak elde edilen ortalama RMR deeri 1364.7 437.1 iken HarrisBenedict forml kullanlarak elde edilen dolayl RMR deerleri 1647.8 216.0 olarak hesapland.
ANOVA ile karlatrlan otalamalar birbirinden anlaml olarak farkl bulundu (p<0.05).
Tartma ve Sonu: Obezite, enerji alm ile kullanm arasndaki dengesizlikten ileri gelmektedir.
Multifaktriyel olan bu problemde, zm nerileri diyet ve egzersiz uygulamalar ile getirilmektedir.
Yaplan bu uygulamalarda genellikle hesaplama yntemleri tercih edilmektedir. Oysaki elde edilecek
baar orannn dorudan yaplan lmlerle daha fazla olacana inanlmaktadr.
Kaynaklar:
1. Claude Bouchard, Physical activity and obesity, Human Kinetics,Chapter 6, assesment of human
energy expenditure,103-131, 2000
2. Gkbel H, Cantekinler E, Metabolik hz ve tayini, Genel Tp Dergisi,8(1): 49-53,1998

72

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

PB-6 TEKRARLANAN STRAHAT METABOLK HIZ LMLERNN TUTARLILII


Funda COKUN1, Kerem Tuncay ZGNEN2, idem ZDEMR2, Didem KANTARMACI2,
Sanl Sadi KURDAK2
1

ukurova niversitesi Beden Eitimi Ve Spor Yksekokulu, 2ukurova niversitesi Tp Fakltesi


Fizyoloji A.D., Adana, fcoskun@cu.edu.tr

Giri: Kiinin yaamsal ilevlerini srdrebilmesi iin gerekli en dk enerji miktarna bazal
metabolizma denir (1,2). stirahat metabolizma hz 24 saat sresince herhangi bir fiziksel aktivitede
bulunmadan, dinlenim pozisyonunda vcudumuzun harcayabilecei enerji miktarn belirtmektedir
(1,3).
Ama: Bu almada dinlenim metabolik hz (RMR) lmlerinin tekrar edilebilirliini deerlendirmek
amalanmtr.
Mataryel-Metod: almaya, yalar 32.3 4.0, boylar 176.5 7.6 cm ve vcut arlklar 87.5 9.6 kg
olan 10 erkek katlmtr. RMR lm amacyla, Quark b2 gaz analizr kullanlmtr. lmler bir
gecelik alktan sonra, sabah yaplmtr. lmler srasnda kiinin rahata uzanmas salanm ve k
ile ses gibi testi etkileyebilecek tm uyaranlar en aza indirilmitir. lk lm yapldktan 48 saat sonra
sonularn tekrar edilebilirliini deerlendirmek amacyla ikinci test ayn koullar altnda yaplmtr.
Her iki lm arasnda farkllk bulunup bulunmadn deerlendirmek amacyla eletirilmi t-testi
uygulanmtr. statistiksel anlamllk dzeyi olarak p<0.05 kabul edilmitir.
Bulgular: lk lm sonucunda 1911.7372.5 kkal/gn olarak bulunan RMR1 deeri 48 saat sonra
yaplan ikinci lmde istatistiksel olarak fark gstermemitir (RMR2=1996.0483.3 kkal/gn).
Tartma ve Sonu: Yaplan alma gaz analizi yntemiyle deerlendirilen istirahat metabolik hz
lm RMR1 ve RMR2 deerleri arasnda anlaml bir fark olmadn ortaya koymutur. Buna gre,
yaplan lmler kendi iinde tekrarlanabilmektedir.
Kaynaka:
1. Guyton AC, Hall JE. Textbook of Medical Physiology. 11thed. Philadelphia: WB Saunders; 2006.
2. Ganong WF. Review of Medical Physiology. 22th ed. USA:McGraw-Hill; 2005.
3. Vander AJ, Sherman JH, Luciano DS. Vander, Sherman, Luciano's Human Physiology: The
Mechanisms of Body Function. McGraw Hill Inc. 2004.
73

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

PB-7 STRAHAT METABOLK HIZININ BELRLENMESNDE OK SENSRL KOL BANDI, HESAPLAMA


FRMLLER VE NDREKT KALORMETR YNTEMLERNN KARILATIRMASI
idem BEDZ1, Ayegl TA2, Mert TUNAR3, Celal GENOLU3, Serap ACAR4, Cem BEDZ3
Dokuz Eyll niversitesi 1Hastane Beslenme ve Diyet Blm, 2Tp Fakltesi Fizyoloji Anabilim Dal,
3
Tp Fakltesi Spor Fizyolojisi Bilim Dal, 4Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Yksekokulu, zmir,

Giri ve Ama: Enerji harcamasnn ve substrat kullanmnn llmesi obezitenin metabolik


temellerini deerlendirmek iin nemlidir. stirahat metabolik hz (Resting energy expenditure: REE)
gnlk enerji harcamasnn % 60-70ini oluturur. REEdeki art veya azal gnlk toplam enerji
harcamasnda byk deiikliklere neden olur. Altn standart olan indirekt kalorimetri (K) yntemi
kolay kullanlr olmadndan, diyet polikliniklerinde sklkla vcut arl ve boy verilerini kullanan
formller ile REE hesaplanmaktadr. Bu yzden istirahat metabolik hznn belirlenmesinde hem kolay
hem de gvenilir lm yapan yntemlere ihtiya vardr. Bu almada be sensrl kol band (SWA)
ile llen enerji harcamasnn en ok kullanlan 3 forml ile hesaplanan ve ndirekt kalorimetri ile
llen REE ile karlatrmas yaplmtr.
Materyal ve Metod: Yirmi yedi salkl gnll (ya: 279 yl, 14 kadn, 13 erkek) bu almaya
katlmtr. Metabolik analizr ile (Oxycon mobile) istirahatte oksijen tketimleri ve karbondioksit
retimleri llm, enerji harcamas Weir forml ile hesaplanmtr. Ayn seansta SWA yardmyla
alnan kaytlardan enerji harcamas llmtr. En ok kullanlan 3 forml ile (Haris-Benedict,
WHO/FAO ve Mifflin) REE hesaplanmtr. llen ve hesaplanan 4 REE deerinin K lmnden
hesaplanan REE ile karlatrmalar varyans analizi ile yaplmtr. lmler aras korelasyon ve
regresyonlar hesaplanmtr.
Bulgular: SWA ile llen REE ile K kalorimetri lmleri arasnda anlaml fark bulunmamtr
(srasyla 1380 191 kcal/gn, 1513 145 191 kcal/gn P>0.05). SWA ve K lmleri arasnda yksek
korelasyon grlmtr (R = 0.87, P<0,001). Her formlle hesaplanan REE deerleri ile K
kalorimetri lmleri arasnda anlaml fark bulunmutur (P<0.01). SWA ile REE lm formllerle
hesaplananlara gre daha K yntemine yksek korelasyon ve benzer ortalama gstermitir.
Tartma ve Sonu: Formller yardmyla hesaplanan istirahat metabolik hzlar K ile llen
deerlerden farkl kmaktadr. SWA ile hesaplanan deerler K lmlerine ok daha yakn
kmaktadr. Kullanm kolayl ve lmnn geerlilii asndan SWA istirahat metabolik hz
lmnde tercih edilebilir. SWA iin farkl salkl ve hasta gruplarnda, ok sayda gnllnn
katld almalar ile gvenilirlik ve geerlilik deerlendirmeleri yaplmaldr.
Kaynaklar:
1. Metabolic assessment of female chronic dieters with either normal or low resting energy
expenditures. Gingras JR, Harber V, Field CJ, McCargar LJ. Am J Clin Nutr. 2000 Jun;71(6):1413-20.
2. Predictive equations over-estimate the resting energy expenditure in amyotrophic lateral sclerosis
patients who are dependent on invasive ventilation support. Siirala W, Olkkola KT, Noponen T, Vuori
A, Aantaa R. Nutr Metab (Lond). 2010 Aug 26;7:70.
74

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

3. Validity of a multi-sensor armband in estimating rest and exercise energy expenditure. Fruin ML,
Rankin JW. Med Sci Sports Exerc. 2004 Jun;36(6):1063-9.

75

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

PB-8 FZKSEL AKTVTE ENERJ HARCAMASI LMNDE OK SENSRL KOLBANDININ NDREKT


KALORMETR LE KARILATIRILMASI
Leman KIRICI1, Serap ACAR2, Cem BEDZ1, Ayegl TA1, Emre KARSLI1, Celal GENCOLU1, Mert
TUNAR1
Dokuz Eyll niversitesi 1Tp Fakltesi Spor Fizyolojisi Bilim Dal, 2Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon
Yksekokulu, zmir, leman_kirici2@hotmail.com

Giri ve Ama: Fiziksel aktivite azlna bal salk sorunlarnn zmleri iin alrken kiilerin
gnlk yaamdaki fiziksel aktivitelerinin doru llmesi nemli katk salar. Fiziksel aktivite bal
altndaki karmak davranlar lmek iin en uygun yntem enerji harcamasn belirlemektir.
ndirekt kalorimetri (K) ve ift iaretli su enerji harcamasn len altn standart yntemlerdir. Ancak
bu yntemler hareket srasnda uygulanmalarnn zor olmas, karmak ve pahal cihazlar
gerektirmeleri nedenleriyle yaygn kullanlamamaktadr. Bu almada, gnlk enerji harcamasn
lmek zere gelitirilmi Sensewear Armbandn (SWA) hem laboratuar hem de saha koullarndaki
lm geerlilii aratrlmtr.
Materyal ve Metod: Ya ortalamas 212 olan 11 kz, 9 erkek (BM 232) almaya katld.
Gnlllerin antropometrik lmleri ve indirekt kalorimetri ile VO2maks deerleri lld.
stirahatte, laboratuarda kou bandnda dk ve orta hzda (srasyla, VO2 maksn %30u
VO2maksn %60na karlk gelen yklenmelerde) kouda ve sahada dk ve orta hzlarda koularda
olmak zere toplam 5 farkl koulda 20 dakika sre ile enerji harcamalar lld. Enerji harcamas,
ayn anda hem tanabilir metabolik lm cihaz (Oxycon mobile) hem de be sensrl kol band
(Senswear Armband) ile lld. Metabolik analizr test gazlar ile her lmden nce kalibre edildi.
Ayn test srasndaki iki farkl yntemle yaplan lmlerin ortalama deerleri, korelasyonlar ve
regresyonlar istatistiksel olarak hesapland. lmler aras uyum-ayrlklar Bland-Altman yntemi ile
gsterildi. Btn deney dzenei iin gnlllerin yazl ve szl onaylar ve etik kurul izinleri alnd)
Bulgular: stirahattaki ve hem laboratuar hem de sahadaki hafif iddetli koularda enerji harcamalar
lmleri ortalamalar iki yntem arasnda fark grlmedi (P>0,05). Orta iddetteki kouya ait
lmler arasnda ortalamalar farklyd (P<0,01). stirahat, hafif laboratuar ve hafif saha koularndaki
lmlerde SWA ve K yntemleri yksek korelasyon gsterdi (srasyla, r = 0.83, 0.85, 0.73, P<0.001).
Laboratuar ve saha orta hz koularnda da iki yntem arasnda anlaml korelasyonlar bulundu
(Srasyla, r = 0.51, r = 0,52, P<0.05).
Tartma ve Sonu: SWA ile enerji harcamas lmnn geerlilii istirahatte ve dk iddetli
fiziksel aktivitede ok yksek bulunmutur. Egzersizin iddeti arttnda SWAnn lm daha dk
kalmaktadr. Salkl ve aktif genlerde yaplan bu almadan sonra farkl ya ve cinsiyetlerde ve farkl
hasta gruplarnda fiziksel aktivite lmleri karlatrmas yaplabilir.
Kaynaklar

76

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

1) A new device for measuring resting energy expenditure (REE) in healthy subjects. Malavolti M,
Pietrobelli A, Dugoni M, Poli M, Romagnoli E, De Cristofaro P, Battistini NC. Nutr Metab Cardiovasc
Dis. 2007 Jun;17(5):338-43. Epub 2006 Mar 20.
2) Assessment of physical activity: a critical appraisal. Westerterp KR. Eur J Appl Physiol. 2009
Apr;105(6):823-8. Epub 2009 Feb 11.
3) Validity of a multi-sensor armband in estimating rest and exercise energy expenditure. Fruin ML,
Rankin JW. Med Sci Sports Exerc. 2004 Jun;36(6):1063-9.

77

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

PB-9 YRME TESTLERNDE ENERJ SARFYATININ DEERLENDRLMES:


OKSJEN TKETM-OKSJEN MALYET
Uur DAL1, A.Taner ERDOAN2, Berrin MARALIGL1, Bora RETOLU1, lter HELVACI3, Hseyin
BEYDAI1
1

Mersin niversitesi, Tp Fakltesi, Fizyoloji Anabilim Dal, 2 Mersin niversitesi Beden Eitimi ve
Spor Yksekokulu, 3Mersin niversitesi, Tp Fakltesi, Biyoistatistik Anabilim Dal, Mersin,
berrinmarasligil@yahoo.com

Giri ve Ama: Yrme eylemi, enerji sarfiyatnn minimum dzeyde tutularak vcudun uzayda
dzgn biimde ilerlemesidir. Klinik almalarda yrmedeki sorunlar enerji tketimi llerek
deerlendirilebilir. Yrme srasndaki enerji sarfiyat genel olarak oksijen tketimi ve oksijen maliyeti
parametreleri kullanlarak ifade edilmektedir. Oksijen tketimi ile birim zamanda harcanan oksijen
miktar ifade edilir ve zellikle sarf edilen eforu yanstr (l/dk). Oksijen maliyeti ise katedilen mesafe
bana harcanan oksijen miktarna (ml/kg/m) iaret eder ve esas olarak yrme etkinliinin bir
lmdr Bu almann amac yrme testlerinde enerji sarfiyatnn objektif olarak
deerlendirilebilmesi iin oksijen tketiminin mi yoksa oksijen maliyetinin mi kullanlmasnn daha
uygun olacan belirlemektir
Materyal ve Metod: Yalar 17-42 arasnda deien (24.515.66 yl) 30 birey almaya alnd.
Katlmclarn, enerji tketimini etkileyebilecek hastal olup olmad sorguland ve demografik
verileri topland. Bireylerin 14 metrelik dz bir parkurda tercih ettikleri hzda yrmeleri istendi. Bu
parkurun 2. ve 12. metrelerinde bulunan kzltesi sensrlerle bireyin 10 m mesafeyi kat etme sresi
elde edildi ve bu sre kullanlarak tercih edilen yrme hz hesap edildi. Bireyler bu hz ile kou
bandnda 7 dakika yrtlerek oksijen tketimleri ak devre spirometri teknii ile kayt edildi.
Bulgular: Yrme srasnda harcanan oksijen miktar ile vcut arl (r=0.616, p<0.01) arasnda
istatistiksel olarak anlaml bir iliki bulunmutur. Yrmenin oksijen maliyeti ile vcut arl arasnda
istatistiksel olarak anlaml bir iliki gzlenmemitir (p>0.05). Vcut arl ve tercih edilen yrme
hz, yrme srasnda harcanan oksijen miktarndaki deiimin %48,3n, yrmenin oksijen
maliyetindeki deiimin ise %2sinden azn aklamaktadr.
Tartma ve Sonu: Vcut arl ve yrme srasnda hz seimi oksijen tketimini etkileyen nemli
parametrelerdir. Oksijen maliyetinin hesaplanmasnda, vcut arlnn ve yrme hznn etkisi
ortadan kalkt iin, farkl vcut arl ve yrme hzna sahip bireylerin yrme enerji sarfiyatlar
karlatrlrken oksijen tketimi yerine oksijen maliyeti parametresinin kullanlmasnn daha uygun
olabileceini dnmekteyiz.
KAYNAKLAR:
1. Schwartz MH, Koop SE, Bourke JL, Baker R. A nondimensional normalization scheme for oxygen
utilization data. Gait & Posture 2006; 24:14-22.
2. Martin PE, Rothstein DE, Larish DD. Effects of age and physical activity status on the speed-aerobic
demand relationship of walking. J Appl Physiol 1992; 73(1):200-6.
78

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

3. Lafortuna CL, Lazzer S, Agosti F, Busti C, Galli R, Mazzilli G, Sartorio A. Metabolic responses to
submaximal treadmill walking and cycle ergometer pedalling in obese adolescents. Scand J Med
Sci Sports 2010;20(4):630-7

79

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

PB-10 FBROMYALJNN YRME ENERJ TKETMNE ETKSNN ARATIRILMASI


Uur DAL*, zlem BLGEN MEN**, Nurgl ARINCI NCEL**, Murat ADIM**, Figen DA*, Ayhan Taner
ERDOGAN***, Hseyin BEYDAI*
*Mersin niversitesi,Tp Fakltesi Fizyoloji AD., ** Mersin niversitesi,Tp Fakltesi Fizik Tedavi ve
Rehabilitasyon AD., ***Mersin niversitesi Beden Eitimi ve Spor Yksekokulu,
drugurdal@gmail.com

Giri ve Ama: Fibromiyalji (FM) kronik kas-iskelet sistemi arlar ve yorgunlukla seyreden,
performans kapasitesinde azalma ve sedanter yaama yol aan bir hastalktr. Bu almann amac,
FMnin tercih edilen yrme hzna, istirahat enerji tketimine ve yrme oksijen maliyeti zerine
etkisini aratrmaktr.
Materyal ve Metod: almamza 15 FM hastas ve 15 salkl kadn denek katld. Hastalarn tm FM
tansn yeni almt ve hibiri ila kullanmamaktayd. Fibromiyalji hastalarnn istirahat ve tercih
edilen yrme hzlarnda kou band zerinde 7 dklk yrme srasndaki enerji tketimleri indirekt
kalorimetre kullanlarak lld. Gruplar arasndaki farkllklar Mann-Whitney U testi kullanlarak
deerlendirildi.
Bulgular: Salkl deneklerde (Grup 1) istirahat enerji tketimi 1115.08154.33 kkal/gn iken, FM
hastalarnda (grup 2) 1253.48212.94 kkal/gn idi ve gruplar arasndaki farkllk istatistiksel olarak
anlaml deildi (P>0.05). Grup 1de ortalama tercih edilen yrme hz 81.229.10 m/dk iken grup
2de 71.426.61 m/dk idi. ki grup arasndaki tercih edilen yrme hzlar anlaml olarak farklyd
(P<0.05). Grup 1in yrme oksijen tketimi 12.952.62 ml/kg/dk, grup 2nin ise 11.831.68 ml/kg/dk
idi ve iki grup arasndaki farkllk anlaml deildi (P>0.05). Salkl deneklerde yrme srasndaki
ortalama oksijen maliyeti 0.160.02ml/kg/dk iken, FM grubunda 0.170.02 ml/kg/dk idi. Yrme
srasndaki ortalama oksijen maliyeti bakmndan salkl denekler ve FM hastalar arasnda anlaml
farkllk yoktu (P>0.05).
Tartma ve Sonu: FM hastalarnn tercih edilen yrme hzlar salkl kontrollerden daha dkt.
almamzda oksijen maliyeti ve oksijen tketimi her iki grupta da benzerdi. Bu alma fibromiyalji
hastalarnn dk yrme hz tercih ederek yrme srasnda harcanan enerjiyi en iyi ekilde
kullanabileceklerini (optimize) destekler niteliktedir.
Kaynaklar
1. Wolfe F, Smythe HA, Yunus MB, Bennett RM, Bombardier C, Goldenberg DL: The American
College of Rheumatology 1990 criteria for the classification of fibromyalgia. Report of the
Multicenter Criteria Committee. Arthritis Rheum 33: 160-172, 1990.
2. Thomas EN, Blotman F: Aerobic exercise in fibromyalgia: a practical review. Rheumatol Int 30:
1143-1150, 2010.
3. Henriksson CM, Liedberg GM, Gerdle B: Women with fibromyalgia: work and rehabilitation.
Disabil Rehabil 27: 685-94, 2005.

80

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

PB-11 HAFF VE ORTA DERECE KOAHLILARDA OKSDATF STRES, AEROBK KAPASTE, GNLK
FZKSEL AKTVTE VE SOLUNUM FONKSYONLARININ ARATIRILMASI
Abdurrahman GEN1, Kaan OK1, mit ENER1, Tlay KOYUNCU2, Olcay ALBA2, Sefa ELK3,
Mehmet NL2
1

Afyon Kocatepe niversitesi Tp Fakltesi Fizyoloji Anabilim Dal, 2Afyon Kocatepe niversitesi Tp
Fakltesi Gs Hastalklar Anabilim Dal, 3Afyon Kocatepe niversitesi Tp Fakltesi Tbbi Biyokimya
Anabilim Dal, Afyonkarahisar, dragenc@hotmail.com

Ama: Bu almada kronik obstrktif akcier hastal (KOAH) olanlar ile salkl kontrollerin total
oksidan ve antioksidan kapasite, aerobik egzersiz kapasitesi, gnlk fiziksel aktivite, solunum
fonksiyonlar ve vcut komposizyonu farkllklarnn ve bu parametreler arasndaki ilikilerin
aratrlmas amalanmtr.
Materyal ve Metod: almaya 30 salkl kontrol ve 30 KOAHl erkek katlmc alnd. Total oksidan
ve total antioksidan durum venz kan serumundan lld. Maksimal aerobik kapasite Astrand
submaksimal egzersiz protokolyle belirlendi. Gnlk fiziksel aktivite akselerometre cihazyla,
solunum fonksiyon testleri tanabilir spirometreyle lld. Vcut kompozisyonu biyoelektrik
empedans analiz sistemiyle belirlendi. evre lmleri fleksibl mezurayla yapld. statistiksel
deerlendirme t testi, Mann-Whitney U ve Pearson korelasyon analiziyle gerekletirildi.
Bulgular: KOAHllarn aerobik kapasitesi kontrol grubuna gre daha dk bulundu. Ayn zamanda
aerobik kapasite solunum fonksiyon testleriyle orta ve ileri dzeyde pozitif korelasyonlar gsterdi.
KOAH ve kontrol grubunun gnlk fiziksel aktivite deerleri arasnda anlaml dzeyde bir fark
bulunmad. KOAHllarda total oksidan deeri kontrol grubuna gre daha yksek, total antioksidan
deerleri ise kontrol grubuna gre daha dk bulundu. KOAHllarda solunum fonksiyon testleri,
total oksidan deeriyle orta dzeyde negatif korelasyonlar, total antioksidan deeriyle orta dzeyde
pozitif korelasyonlar gsterdi. Ayrca total oksidan deer ile aerobik egzersiz kapasitesi arasnda orta
dzeyde negatif korelasyonlar, total antioksidan deer ile aerobik egzersiz kapasitesi arasnda orta
dzeyde pozitif korelasyonlar bulundu. KOAH ve salkl kontrollerin ya ve VK deerleri arasnda
anlaml fark olmamasna ramen KOAHllarda vcut ya yzdesinin ve bel/kala orannn
kontrollerden fazla olduu bulundu. Ayn zamanda bel/kala oran ile solunum fonksiyon testleri
arasnda orta dzeyde negatif korelasyonlar saptand.
Tartma ve Sonu: Hafif ve orta derece KOAHllarda aerobik egzersiz kapasitesinin kontrollerden
daha dk olmasna ramen gnlk fiziksel aktivitenin henz daha etkilenmemesi pulmoner
disfonksiyonun hafif derecede olmasndan kaynaklanabilir. KOAHllarda oksidatif stres, solunum
fonksiyonlar ve aerobik kapasite birbiriyle ilikili parametrelerdir ve KOAH patogenezinde bu
ilikilerin rol olabilecei dnlmektedir. Ayrca bu alma, KOAH fenotipinde abdominal
obezitenin gz nne alnabileceini akla getirmektedir.
Kaynaklar:
1. Stevenson CS, Koch LG, Britton SL. Aerobic capacity, oxidant stress, and chronic obstructive
pulmonary disease--a new take on an old hypothesis. Pharmacol Ther. 2006;110:71-82.
81

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

2. Altunta E, Turgut T, Ilhan N, Deveci F, Muz HM, Celik I. The levels of oxidant and antioxidant in
patients with COPD. Tuberk Toraks. 2003;51:373-9.
3. Rutten EP, Breyer MK, Spruit MA, Hofstra T, van Melick PP, Schols AM, Wouters EF. Abdominal fat
mass contributes to the systemic inflammation in chronic obstructive pulmonary disease. Clin Nutr.
2010;29:756-60.

82

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

PB-12 SEDANTER GEN ERKEKLERDE ORTA VE YKSEK DDETL AEROBK EGZERSZE AKUT FAZ
YANITI
Noushin AZADPOOR1, Bakhtiar TARTBAN2, kran Nazan KOAR1
1

Hacettepe niversitesi Spor Bilimleri ve Teknolojisi Yksekokulu, Ankara, Trkiye, 2Urmia


niversitesi, Beeri Bilimler Fakltesi, Beden Eitimi ve Spor Bilimleri Blm, Urmieh, ran,
no_azadpoor@yahoo.com

Giri ve Ama: Egzersizle indklenen akut faz yantnda, orta ve yksek iddetli aerobik egzersize
verilen IL-6 ve CRP yantlarn karlatran az sayda alma mevcuttur. Bu nedenle, bu almann
amac, orta ve yksek iddetli akut egzersize verilen akut faz yantlarn karlatrmak ve IL-6
miktarnn CRP retilmesi zerine etkisini belirlemektir.
Metod ve Materyal: Onsekiz gen sedanter erkek rastgele yntemle (Ya: 20-26 yl, BK: <25), orta (n:
8, %60 VO2maks) ve yksek (n: 10, %75 VO2maks) iddetli egzersiz gruplarna ayrlmtr. Her grup kendi
egzersiz iddetinde kou bandnda 30dk egzersiz yapmtr. IL-6 ve CRP dzeylerini belirlemek
amacyla egzersizden hemen nce, hemen sonra ve egzersizden 2 saat sonra kan rnekleri alnmtr.
IL-6 ve CRP, srasyla nefelometri ve ELISA yntemleriyle belirlenmitir. Verilerin deerlendirilmesinde
tekrarl lmlerde ANOVA ve baml gruplarda t-test kullanlmtr.
Bulgular: Orta ve yksek iddetli akut egzersizin herikisi de serum IL-6 ve CRP dzeylerini artrmtr
(p<0.05), ancak, deney gruplar arasnda anlaml fark bulunmamtr (sre x grup etkileri) (p>0.05).
Egzersizden hemen sonra ya da 2 saat sonra llen IL-6 ve CRP deerleri arasnda anlaml bir
korelasyon bulunmamtr (p>0.05).
Tartma ve Sonu: almann bulgular, akut orta ve yksek iddetli egzersizlerin herikisinin de
serum IL-6 ve CRP dzeylerini artrdn, ancak egzersiz iddetinin bu yantn dzeyini belirleyici bir
faktr olmadn gstermitir. Ayrca, literatrle uyumlu olarak IL-6 ve CRP arasnda bir iliki olmad
ortaya konmutur (1). Bu bulgu, akut egzersize CRP yantn uyaran IL-6 dnda baka faktrlerin
bulunduunu dndrmektedir.
Kaynaklar
1.

Czarkowska-Paczek B, Bartlomiejczyk I, Gabrys T, et al. (2005) Immunol Lett, 15;99(1):136-40.

83

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

PB-13 TAPER ANTRENMANLARI VE FZYOLOJSi


Hasan ESEN*, Fatma GZLKAYA*, Halit EGESOY**
*Celal Bayar niversitesi Salk Bilimleri Enstits, ** Pamukkale niversitesi Spor Bilimleri ve
Teknolojisi Yksekokulu, Denizli,

Optimal performans elde etmek amacyla nemli msabakalarn ncesinde antrenmann ykndeki,
younluk, volm veya sklnda yaplan azaltmlar taper olarak adlandrlmtr.
Taper antrenmannn amac, youn antrenmanlar neticesinde olumu yorgunluu azaltmak,
fizyolojik adaptasyonu salamak ve performans gelitirmektir.
1-4 haftalk taper sresinin iyi sonular verdii belirlenmitir. Taper etkisi 7-14 arasnda elde
edilmekte, ilave olarak 14 gn srmektedir. Taper sresince uyaranlar byk oranda azald iin
sporcunun performansnda deiiklikler grlebilmektedir.
Antrenman yk, taper esnasnda belirgin bir ekilde azaltlr. Bylece, sporcular nemli
yarmalardan nce youn antrenmanlar azaltrlar ve daha abuk toparlanrlar. Bu dnemde
antrenman volm dmekte iddet ise artmaktadr. Yk azaltm, antrenmann younluu, volm
ve/ veya sklnn azaltlmasyla yaplr. Fakat antrenman yknn azaltlmas, sporcuda detraining
etkisi gsterebilir. Detraining etkisinden kanmak iin, azaltlan antrenman volmnn iyi
ayarlanmas gerekmektedir.
Taper antrenmanlar, farkl fizyolojik taleplerden dolay bireysel ve takm sporlar iin ayr ayr analiz
edilmelidir. nk bu uygulamalarn etkileri, sporcularda farkllk gsterebilir.
Elit mesafe koucularnda taper antrenman sonras, kan volm ve krmz kan hcrelerinde bir art
grlmtr. Yzclerde, diastolik ve sistolik kan basncnda bir azalma saptanmtr. Taper
antrenmanlar sonras, kas glikojen depolarnda, baz enzimlerde, kan laktat seviyesinde ve sporcunun
g ve kuvvetinde baz artlar tespit edilmitir.

84

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

PB-14 STRAND-RYHMING AEROBK KAPASTE TEST SONULARININ HESAPLANMASINDA VE


ARVLENMESNDE KARILASILAN ZORLUKLAR VE BU ZORLUKLARIN ZMNDE YAZILIM
DESTENN KULLANIMI
R. IRMAK1, C.. BEDZ2
1

Ahi Evran niversitesi Salk Hizmetleri Meslek Yksek Okulu, Krehir, 2 Dokuz Eyll niversitesi, Tp
Fakltesi, Fizyoloji AD, Spor Fizyolojisi Bilim Dal, zmir, rafetirmak@gmail.com

Giri ve Ama: Aerobik kapasite fiziksel uygunluun nemli bir gstergesidir. Aerobik kapasitenin
yksek olmas, bireyin dayankllk gerektiren uzun sreli fiziksel aktivitelere uygunluunu gsterir.
Aerobik kapasite laboratuvar artlarnda dorudan llebilecei gibi, daha basit ve ucuz
dzeneklerle dolayl olarak da llebilir. strand-Ryhming Aerobik Kapasite Testi (AR-T) yaygn
kullanlan, geerlilii gsterilmi bir dolayl aerobik kapasite lm testidir. Zaman iinde test
gelitirilmi ve dzeltilmi versiyonlar yaynlanmtr. Bu durum AR-T veri dosyalarnn
arivlenmesinde ve karlatrlmasnda zorluklara neden olabilmektedir. Bu almann amac,
belirtilen zorluklarn azaltlmas amacyla AR-T sonularnn bilgisayar ortamnda hesaplanmas ve
arivlenmesini yapacak bir yazlmn gelitirilmesidir.
Materyal ve Metod: Yazlm ANDERSONn AR-T yaklamlarna gre, Dokuz Eyll niversitesi adna
lisans bulunan MS Visual Studio ile gelitirilmitir (1). Yazlmn gvenilirlii MS Excel 10.0 referans
yazlm ile karlatrlarak 10-4 duyarllkta test edilmitir. Yazlmn gvenilirlii iin sonularn birebir
ayn olmas art aranmtr. SONULAR 1954 ve 1960 nomograflarnn her ikisini de ieren ve
regresyon denklemi kullanarak hesaplama yapabilen bir yazlm gelitirilmitir.
Tartma: Gelitirilen yazlmn AR-T iin literatrde bulunan her ynteme gre de hesaplama
yapabilmesi olas veri kayplarn azaltma ve veri karlatrma gcn artrabilmek iin gerekli alt
yapy oluturabilir. Yazlmn bir veri taban ile ilikilendirilmesi, bireysel ve grup performans takibi
yapabilecek istatistik ve progresyon analiz modlnn eklenmesi ileriki srmlerin gcn artracak
zellikler olabilir
Kaynaklar:
1. Dan Anderson, The strand-Ryhming test/method under the magnifying glass A review of
research
articles,Idrottshgskolan
Stockholm
d-uppsats
i
Idrott,
2004
[http://www.monarkexercise.se/eng/pdf/astrand_ryhming_test.pdf]

85

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

PB-15 15 YA ERKEK BASKETBOL OYUNCULARINDA MEKK, YO-YO IR1 VE YO-YO IR2 TESTLERNE
VERLEN VO2MAKS VE KAH YANITLARININ NCELENMES
Dicle ARAS, Volkan GRSES, Frat AKA, Cengiz AKALAN, Mitat KOZ, Glfem ERSZ
Ankara niversitesi Beden Eitimi ve Spor Yksekokulu, ANKARA. daras@ankara.edu.tr

Giri ve Ama: Bu almada, basketbol oyuncular zerinde sklkla uygulanan Yo-Yo aralkl testi
dzey 1 (Yo-Yo IR1), Yo-Yo aralkl testi dzey 2 (Yo-Yo IR2) ve Mekik testlerinin kou bandnda gaz
analizr ile yaplan lmle gsterdikleri yaknlk, kalp atm hz (KAH) ve maksimal oksijen tketimi
(VO2maks) gibi baz fizyolojik parametreler zerinden aratrld. almann amac, hangi alan testinin
llen VO2maks deerlerine daha yakn sonu verdiini incelemekti.
Materyal ve Metod: Aratrma, bir spor kulbnde yldz erkek takmnda oynayan, ya ortalamalar
14.78 4.19 yl olan 13 basketbolcu zerinde yapld. Boy uzunluklar 186.23 5.90 cm, vcut
arlklar 73.84 9.09 kg ve vcut ya yzdeleri 10.30 4.67 olarak lld. lk olarak laboratuarda
bilgisayar kontroll kou band ve gaz analizr ile direkt lm yapld. Bunu takiben 4. gn, 7. gn
ve 10. gnlerde srasyla Mekik, Yo-Yo IR1 ve Yo-Yo IR2 testleri uyguland. Tm testler srasnda KAH
lm kaydedildi. Verilerin analizinde tek ynl varyans analizi (ANOVA) kullanld.
Bulgular: lmlerden elde edilen ortalama ve KAH sonular Tablo 1.de listelenmitir.
Tablo1. VO2maks ve KAH sonular.
Kou band

Mekik testi

Yo-Yo IR1
testi

Yo-YoIR2 testi

VO2maks (ml.kg.dk)

60.09 5.30

58.32 4.08

50.96 4.74

56.98 4.49

KAH (atm/dk)

191.77 7.67

198.46 5.36

193.69 4.98

194.15 7.08

Analiz sonularna gre; KAH bakmndan testler arasnda anlaml bir farkllk bulunamazken
(F=2.5549, p=0.067), VO2maks deerleri asndan bulunan farklar istatistiksel olarak anlaml kmtr
(F=9.305, p=0.001). Tukey HSD sonularna gre farkn Yo-Yo IR1 testinden kaynakland, bu testin
dier testlere gre anlaml farkllk gsterdii anlalmtr.
Tartma ve Sonu: Bu almada Mekik, Yo-Yo IR1 ve Yo-Yo IR2 testlerine verilen VO2maks ve KAH
yantlarn kou bandnda gaz analizryle elde edilen sonulara olan yaknl incelenmitir.
Uygulanan testler sresince KAH cevaplarnda istatistiksel olarak anlaml fark olmamas tm testlerin
maksimal yklenme iermesine bal olabilir. Bununla birlikte Yo-Yo IR1 testine ait VO2maks
sonularnda grlen azalmann istatistiksel olarak fark gstermesi, testin balang i yknn dk
ve dolaysyla testin istenenden uzun sryor olmasna veya test formlndeki bir hataya bal
olabilir. Bu olas hatalar gz nne alndnda Mekik veya Yo-Yo IR2 testlerinin alan testi olarak
kullanlmas tercih edilebilir.

86

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

PB-16 BAYAN FUTSAL VE HENTBOL OYUNCULARININ AEROBK KAPASTE VE BAZI PERFORMANS


DEERLERNN KARILATIRILMASI
Ercan GR, Zeki COKUNER, lker PREN
*Frat niversitesi Beden Eitimi ve Spor yksekokulu, Elaz, egur23@gmail.com

Giri ve Ama: Son yllarda tm dnyada olduu gibi lkemizde de popler olmaya balayan futsal;
oyun sresi ve oyuncularn msabaka esnasnda gereksinim duyduklar performans bileenleri
asndan hentbol ile benzerlik gstermektedir. Uzun sreli egzersizlerde enerjinin byk ounluu
aerobik sistem ile salanmaktadr. Bu nedenle bu tr egzersizlerin kalitesi ve dzeyi MaxVO2 (aerobik
kapasite) ile yakndan ilgilidir. Bu almann amac bayan futsal oyuncular ile hentbol oyuncularnn
aerobik kapasite ve baz performans deerlerinin karlatrlmasdr.
Materyal ve Metot: almaya Trkiye bayanlar 1. liginde oynayan ve ya ortalamalar 17,471.12
olan 23 hentbol oyuncusu ile niversiteler futsal 1. liginde oynayan ya ortalamalar 20,261.38 olan
15 bayan futsal oyuncusu gnll olarak katlmtr. almaya katlan hentbol ve futsal oyuncularnn
vcut ya yzdeleri ve beden kitle indeksleri (BK) vcut analizatr ile belirlenirken Deneklerin
aerobik kapasitelerini (MaxVO2) belirlemek iin yo-yo testi uyguland. Srat performanslarn
belirlemek iin 20 metrelik mesafedeki maksimum kou hzlar balang ve biti noktasna
yerletirilen fotosel ile belirlendi. Oyuncularn bacak kuvvetlerini belirlemeye ynelik olarak bacak
dinamometresi kullanlrken pene kuvvetleri el dinamometresi ile belirlendi. Verilerin analizinde
bamsz gruplar iin t testi uyguland.
Bulgular: Deneklerin aerobik kapasite deerleri hentbolcularda 40,235,36 ml/dk/kg olarak tespit
edilirken futsal oyuncularnda 36,122,81 ml/dk/kg olarak belirlenmitir. Hentbolcularn srat, bacak
kuvveti ve pene kuvveti deerleri srasyla ( 4,170,28 sn, 75,3012,12 kg ve 32,394,14 kg) olarak
belirlenirken; futsal oyuncularnn srat: 4,270,10 sn, bacak kuvveti: 71,1013,76 kg ve pene
kuvveti deerleri 32,963,86 kg olarak tespit edilmitir.
Tartma ve Sonu: almaya katlan hentbol ve futsal bayan sporcularn aerobik kapasite
deerlerinin karlatrlmasnda istatistiksel olarak bir anlamllk (t:-2,76 p<0,05) tespit edilirken;
dier performans bileenleri arasnda anlamllk tespit edilmemitir. Deneklerin aerobik kapasiteleri
arasnda anlamllk bulunmas her iki bran sporcularnn genel antrenman programlar ierisinde
aerobik kapasiteye ynelik almalara yer verme farkllndan kaynakland sylenebilir.
Kaynaklar:
1- Baroni BM, Leal Junior EC.: Aerobic capacity of male professional futsal players. J Sports Med Phys
Fitness. 2010 Dec;50(4):395-9.
2- Ocak Y., Budayc S.: Futsal (Salon Futbolu) Bedray Basn Yaynclk. Ankara 2011.

87

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

PB-17 AMATR BAYAN FUTBOLCULARDA TEK BR ANTRENMAN MAININ HEMOREOLOJK


PARAMETRELERE ETKS
Halil DZOVA1*, YunusKARAKO2, Esin GLL3, Burcu KKSAL1, Abdullah GLL4, Buket ESEN5
1

nn niversitesi Tp Fakltesi Fizyoloji Anabilim Dal, Malatya 2nn niversitesi Tp Fakltesi


Biyofizik Anabilim Dal, Malatya, 3nn niversitesi Beden Eitimi ve Spor Yksek Okulu, Malatya,
4Gazi niversitesi Beden Eitimi ve Spor Yksek Okulu, Ankara, 5Frat niversitesi Tp Fakltesi ocuk
Sal ve Hastalklar Anabilim Dal, Elaz, hduzova@inonu.edu.tr, hduzova@hotmail.com

Giri ve Ama: Egzersizin hemoreolojik parametrelere etkileri ksa, orta ve uzun sreli etkileri ieren
trifazik bir fenomendir. Egzersiz sonras artan laktik asit dzeyinin hcre membranlar zerine
olumsuz etkileri bilinmektedir. Bu olumsuz etkilerden biri de eritrosit mebrannn etkilenmesi ile
deformabilite yeteneinin azalmasdr. Bu almada, dzenli olarak amatr lig malar oynayan bayan
futbolcularda tek bir antrenman mann hemoreolojik parametreler zerine olan etkilerinin
incelenmesi amaland.
Materyal ve metot: Malatya ili bayan futbol takmnda bulunan 10 bayan futbolcudan futbol
sezonunun son haftasnda standart 90 dakikalk bir antreman ma ncesi ve hemen sonrasnda
venz kan rnekleri alnarak hematolojik parametreler, kan laktik asit dzeyi, total kan viskozitesi ile
Na+ve K+ dzeyleri lld.
Bulgular: Antrenman sonrasnda ortalama eritrosit hacmi (MCV), plazma Na+ ve K+ dzeyleri
antrenman ncesi deerlerine gre anlaml olarak azald. Buna karn, lkosit (WBC) ve trombosit
(PLT) says ile kan laktik asit dzeyinin antrenman sonrasnda anlaml olarak artt bulundu.
Sonu: Bu almadan elde edilen bulgulara gre, bayan futbolcularda antrenman sonrasnda yksek
dzeyde laktik asit artnn bu sporcularda laktik asit dnm mekanizmalarndaki adaptasyon
mekanizmalarnn yeterince gelimediini, MCV deerlerindeki azalmann antrenman srasnda
kaybedilen vcut sv ile ilikili olabileceini dndrmektedir. Lkosit ve trombosit saylarndaki
art ise sv kayplarna ve dolamn hzlanmas nedeniyle lkositlerin demarkasyonuna bal olabilir.
Kaynaklar:
1- El-Sayed MS, Ali N, El-Sayed Ali Z. Haemorheology in exercise and training. Sports Med.
2005;35(8):649-70.
2- Adachi H, Sakurai S, Tanehata M, Oshima S, Taniguchi K. Effect of long-term exercise training on
blood viscosity during endurance exercise at an anaerobic threshold intensity. Jpn Circ J. 2000
Nov;64(11):848-50.
3- Neuhaus D, Gaehtgens P. Haemorrheology and long term exercise. Sports Med. 1994 Jul;18(1):1021.

88

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

PB-18 812 YA GRUBU ERKEK OCUKLARDA 3 AYLIK FUTBOL ANTRENMANININ SOLUNUM


PARAMETRELER ZERNE ETKS
Ersan KARA,1 Murat ACAT2, Mustafa AKIL1, Mrsel BER3, Abdulkerim Kasim BALTACI4,
Rasim MOGULKO4
1

Karabk Universitesi, Hasan Doan Beden Eitimi ve Spor Yksek Okulu, Karabk, 2Devlet Hastanesi,
Karabk, 3Seluk niversitesi Beden Eitimi ve Spor Yksek Okulu, Konya, 4 Seluk niversitesi,
Seluklu Tp Fakltesi Fizyoloji Anabilim Dal, Konya,

Giri ve Ama: Egzersizin byme dnemlerinde solunum parametreleri zerine olan etkileriyle ilgili
almalar farkl grleri de beraberinde getirmektedir. Youn fiziksel aktivitenin solumun
parametrelerini artrc ynde etki yapt ileri srlrken (1), bu parametrelerdeki artn fiziksel
aktiviteden daha ok tamamen ya grubunun dinamii olarak normal bymeye paralel olduuna
dikkat ekilmektedir (1). Buna karn egzersizin solunum parametrelerini artrmamakla beraber
verimli ve ekonomik duruma getirdiini ileri sren raporlarda vardr (2). Bu almann amac da 8-12
ya grubu erkek ocuklarda 3 aylk futbol antrenmannn baz solunum parametrelerini nasl
etkilediinin aratrlmasdr.
Materyal ve Metod: Aratrma Karabk niversitesi Hasan Doan Beden Eitimi ve Spor Yksek
Okulunda, ya ortalamas 10.890.7 yl, boy ortalamas 140.893.6 cm, arlk ortalamas 33.442.6
kg olan 8 erkek ocuk zerinde gerekletirildi. Deneklere 3 ay boyunca antrenrler eliinde dzenli
antrenman (haftada 45 gn) yaptrld. Futbol teknik-taktik antrenmanlar orta iddette %6070
dayankllk, kuvvet ve srat antrenmanlar %8090 younlukta uyguland. Egzersiz younluklar
Karvonen metodu (3) kullanlarak belirlendi. almaya katlan deneklerin hem almann
balangcnda, hem de 3 aylk antrenmanlarn bitiminde; arlk ve boy ortalamalarnn yan sra, FVC,
FEV1 ve VC (ml) ile FEV 1 %, PEF, PIF parametreleri spirometrede SPROLAB II (Medikal
International Research-Italy) kuru sistemle tayin edildi. Elde edilen verilerin deerlendirilmesinde t
testi kullanld.
Bulgular: Deneklerin hem almann balangcnda, hem de 3 aylk antrenman periyodu sonucunda
llen arlk ve boy deiimleri arasnda nemli bir farkllk yoktu. alma ncesi deerlerle
mukayese edildiinde 3 aylk futbol antrenman FVC, FEV1 (p<0.01), VC, PEF, PIF (p<0.05)
parametrelerini nemli lde artrd.
Tartma ve Sonu: Mevcut almann sonular 8-12 ya grubu erkek ocuklarda 3 aylk futbol
antrenmannn baz solunum parametreleri zerinde yararl etkilerinin olabileceini gstermektedir.
Kaynaklar:
1.Baltac AK, Ergene N, Divanl Y, Uysal H, Gedikolu G. ocuklarda yzme egzersizinin baz solunum
parametrelerine etkisi. S Tp Fak Derg 1990; 6(2): 184-189.
2.Baltac AK, Moulko R, Keletimur H, Konar V, Kutlu S. Farkl spor tiplerinin erkek ocuklarda baz
solunum parametreleri ve MaxVO2 zerine etkisi. Frat Tp Derg 1997; 1(3): 150-154.

89

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

3.Karvonen MJ, Kentala E, Mutsala O. The effects of training on heart rate: a longitudinal study. Ann
Med Exp Biol Fenn 1957; 35:307315.

90

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

PB-19 FUTBOLDA GEN TAKIM OYUNCULARININ OYNADIKLARI MEVKLERE GRE YAPISAL VE


MOTORK ZELLKLERNN KARILATIRILMASI
Halit EGESOY*
*Pamukkale niversitesi Spor Bilimleri ve Teknolojisi Yksekokulu, Denizli,

Bu almann amac, futbolda gen takmlarda oynayan oyuncularn oynadklar mevkilere gre
yapsal ve motorik zelliklerinin bir karlatrmasn yapmaktr. almaya, yalar 16-18 aras olan
toplam 41 sporcu gnll olarak katlmtr. Yaplan lmler neticesinde, deneklerin ya, boy, vcut
arl, vcut kitle indeksi, vcut ya yzdesi, dikey srama, anaerobik g,10m ve 30m srat
deerleri belirlenmitir.
lmler neticesinde elde edilen veriler, SPSS paket programda istatistik olarak analiz edilmitir.
almann sonucunda, savunma oyuncularnn dier mevkilerdeki oyunculara gre daha uzun boylu
ve kilolu olduklar belirlenmi, fakat bu fark istatistiksel adan anlaml bulunmamtr.(p>0.05)
Hcum oyuncularnn 10m srat testindeki deerleri, dier mevkilerde oynayan oyuncularn
deerlerinden daha iyi bulunmu ve bunun anlaml olduu tespit edilmitir.(p<0.05)
Yaplan dier lmlerde mevkiler aras bir karlatrma yapldnda, istatistiksel adan anlaml
ilikiler bulunamamtr.

91

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

PB-20 UYDU KONUMLAMA SSTEM LE FUTBOLCULARDA PERFORMANS GELMNN


DEERLENDRLMES
Hakan ZDEMR1, Nedim ASKER2, Kerem Tuncay ZGNEN3, Sanl Sadi KURDAK3
1

Adana Bilfen Okullar Fitness Antrenr, 2Adana Demirspor alt yap antrenr, 3ukurova
niversitesi Tp Fakltesi Fizyoloji A.D, Adana, hakenozdemir@hotmail.com

Giri ve Ama: Bir takmn tm sporcularna ayn iddette ykleme yaptrlmas halinde, form durumu
yksek olan bir sporcuyla daha dk dzeyde olan sporcularn, yaptrlan yklemelere olan cevaplar
istenilen nitelikte olmayacaktr. Sonuta modern antrenman kuramnn da temelini oluturan kiiye
zg antrenmanlarn yaplmas performans beklentilerini karlayacaktr.
Materyal ve Metod: almaya 16-17 yalarnda,

genler liginde mcadele eden bir takmn

futbolcular alnmtr. Sporculara rutin takm antrenmanlarna ek olarak balangta haftada ,


ilerleyen haftalarda ise haftada bir kez 4 x 4 dakikalk aerobik dayankllk antrenman yaptrlmtr.
Sporcularn kalp atm hzlar lm, uydu konumlama sistemine (Forerunner 305, GARMIN) dahil
olan telemetrik bir nabz lm sistemi ile gerekletirilmitir.
Bulgular: Futbolcularn antrenman srasndaki nabzlar, ortalama kou hzlar ve kou mesafeleri ile
toplam kat ettikleri mesafe ilk antrenmanda, antrenmanlarn balamasndan 2 ve 4 ay sonra
llmtr.

Ortalama Nabz

Ortalama hz

Ortalama mesafe

(atm/dakika)

(metre/dakika)

(metre)

Toplam mesafe
(metre)

Balang

181.1 6.7

15.6 1.3

943.3 165.4

3773.0 668.4

2 ay sonra

180.8 5.9

16.6 1.0

1093.4 64.8

4496.0 260.7

4 ay sonra

177.0 5.5

16.8 1.2

1128.6 80.6

4514.4 278.0

Tartma ve Sonu: Sonular, kiisel antrenman program hazrlamann ve gnlk olarak takip
etmenin sporcu performansn deerlendirmede objektif veriler almay saladn gstermektedir.
Sporcular alma dnemi sresince, yaplan yklemelerde, nabzn sabit tutulmasna karn kou
mesafelerini giderek artrmlardr. Fizyolojik olarak kardiyovaskler sistem, solunum sistemi ile

92

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

iskelet ve kas sistemi ile dier organ sistemlerinin antrenmandan kazanmlar bu gelimeyi
aklayabilir.
Kaynaklar:
1- Mohr M, Krustrup P, Bangsbo J (2003) Match performance of high-standard soccer players with
special reference to development of fatigue J Sports Sci 21, 519528

93

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

PB-21 AVRUPA BRL (AB) MESLEK ETM POLTKASININ TRKYEDE MEZUNYET SONRASI
EGZERSZ FZYOLOJS ETM AISINDAN NCELENMES
Rafet IRMAK1, Cem eref BEDZ2
1

Ahi Evran niversitesi Salk Hizmetleri Meslek Yksek Okulu, Krehir, 2Dokuz Eyll niversitesi Tp
Fakltesi Fizyoloji Ana Bilimdal, zmir, rafetirmak@gmail.com

Egzersiz fizyolojisi salk bilimleri, spor bilimleri ve mhendislik gibi yaygn bir yelpaze de
uygulamalar olan bir bilim daldr. lkemizde egzersiz fizyolojisi alannda lisansst eitimin mevcut
olmasna karn, yaygn eitim lisans dersleri dzeyindedir. Egzersiz fizyolojisi alannda alan kiiler,
teorik ve tantc uygulamalar ile elde ettikleri temel bilgiyi mesleki tecrbe ile de gelitirmelidirler.
Hem bu tecrbenin aktarlmas, hem de alandaki bilimsel ve teknolojik gelimelerin takip edilmesi iin
mezuniyet sonras mesleki eitimler egzersiz fizyolojisi alannda zorunlu hale gelmektedir. Mezuniyet
sonras eitimlerin dzenli ve amaca hizmet eder dzeyde olmas iin nemli bir finansmana ihtiya
vardr. Avrupa Birlii (AB) ihtiyalar dorultusunda mezuniyet sonras mesleki eitim politikalar
gelitirmekte ve bu politikalarn hayata geirilmesi iin eitli finansman aralar sunmaktadr.
lkemiz 2004 ylnda AB Eitim ve Genlik Programlarna tam katlmn salamtr. Bu tarihten
itibaren lkemiz ilgili programlar kapsamnda verilen hibelerden faydalanmaya balamtr. Bu
programlarn mesleki eitim ile ilgili ksm Leonardo da Vinci Sektrel Program (LdV)dr. LdV
program; hareketlilik, ortaklk ve yenilik transferi olmak zere proje trn kapsar. Hareketlilik
projeleri, ksa sreli mesleki eitim ziyaretlerini kapsar. Ortaklk ve yenilik transferi projeleri ise
mesleki eitim mfredat gelitirme, uygulama ve yaygnlatrmasn kapsayan projelerdir. lkemizde
egzersiz fizyoloji alannda alan kiiler iin her proje grubu, mesleki geliim ve mezuniyet sonras
eitim iin nemli frsatlar sunabilir. Bu frsatlardan faydalanabilmek iin, bu projeler hakknda
farkndaln oluturulmas, a alt yapsnn kurulmas, proje ynetimi konusunda eitimlerinin
verilmesi gerekmektedir. Bu sunumun amac, ilk basamak olan farkndaln egzersiz fizyologlar
arsnda oluturulmas ve a alt yapsnn kurulmasdr.

94

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

PB-22 ADELOSANTLARDA SPOR ALIKANLIKLARININ DEERLENDRLMES


OKSEVM B, Adgzel R, Gnay E, Polat M.
Erciyes niversitesi, Salk Bilimleri Enstits, Kayseri, coksevim@erciyes.edu.tr

Giri ve Ama: Adolesant dnemi yaayan rencilerin bulunduklar ya gurubu fizyolojik olarak
byme-gelime aamasnda olduklarndan motorik zelliklerin her geen gn pek ok beceriyi
yapabilecek dzeye gelmektedirler. lkretim 6.7.8.snf rencilerinin spor alkanlklarna ilikin
tutum ve davranlarn etkileyen eitim, retim, ekonomik ve kltrel faktrler ile bunlara bal
dier unsurlar belirleyebilmek amacyla bu alma yaplmtr.
Materyal ve Metod: Bu alma, bir byk ehir olan Kayserinin farkl blgelerinde ok farkl temel
zelliklere sahip olan sekiz ilkretim okulunda okuyan 600 renciye uygulanmasna ramen 76 adet
anket deerlendirme d braklarak, 279 erkek ve 245 kz olmak zere toplam 524 gnll renci
ile gerekletirildi. Bu aratrmann yaplabilmesi iin Etik Kurul ile niversite - l Milli Eitim
Mdrl arasnda gerekli izinler alnd. alma yaplan okullarda anketlerin nitelii ile ilgili bilgiler
verildikten sonra, snf ortamnda gnlllerin anketleri cevaplamalar salanarak topland. Bulgularn
istatistiksel analizleri, bilgisayar ortamnda student t ve anova testi uygulanarak yapld ve anlamllk
dzeyleri 0.05 olarak alnd.
Bulgular: Gnll rencilere uygulanan anketlere verilen yantlardan edinilen bilgilere gre; Spor
alkanlklarn lmeye yarayan cevaplarda renciler, hem eitim hem de gelir dzeyleri fark
etmeksizin tm ailelerin ocuklar sporu nemli oranda salkl olmak iin yaptklar tespit
edildi(p<0.05). ehir merkezinde yaayan ve okuyan renciler nemli oranda elenmek iin spor
yaptklar bulunurken, ehrin kenar semtlerinde oturan ve blge okullarnda okuyan renciler ise
anlaml dzeyde salkl bir vcuda sahip olmak iin spor yaptklar tespit edildi(p<0.05). ehir
merkezdeki renciler herhangi bir sporu yapma ve alkanlklarn srdrme konusunda periferideki
rencilere gre nemli dzeyde anlaml bulundu(p<0.05). II. kademe ilkretim rencilerinin spora
ynelimde nemli oranda futbol sevgisi olduu (p<0.05)., eitim ve gelir dzeyi iyi olmayan aile
ocuklar ise nemli derecede boks ve tekwando branlarn tercih ettikleri grld(p<0.05).
Periferide yaayan ve semt okullarna giden renciler, spor yoluyla hayatlarn kazanma dnceleri
anlaml bulunmazken(p>0.05), doktor olma tercihleri ok nemli dzeylerde anlaml
bulundu(p<0.05).
Tartma ve Sonu: gnll adolesant ocuklarn beden eitimi ve spor ders ve uygulamalarna istekli
ve hazr olduklar, atletik performans ve maharetin temellerinin olutuu bu dneme pek ok
faktrn etkili olduu ancak; lkemizde uygun yntemlerle doru spor dal seiminin yaplamad,
ampiyon sporcularn yetitirilmesi konusunda yeterli dzeyde eitim ve uygulama kalitesine sahip
uzman azl, bilim toplumlarnn sporcularn eitecek bilgi ve beceri sahibi personel ve modern alt
yap tesis sorunlarnn zmlerinin uzun zaman almas gibi nedenlerle sporcu kaynaklarnn
kurumasna bal, ampiyonlarn da giderek azald dnlmtr.

Kaynaklar:
95

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

1- oksevim B,Caksen H. Evaluation of exercise performance in healthy Turkish adolescents,


Internatonal Journal Of Neuroscence Volume: 115 Issue: 7 Pages: 1033-1039, 2005. 1
2- Wallace LS, Buckworth J, Kirby TE: Characteristics of Exercise Behavior Among Collage Students.
Preventive Medicine, Physical Educ Excer Sci. 4:29-43, 2000.
3-Lohman T.G., Applicability Of Boddy Composition Techniquies And Constants For Children And
Youths. Exercise And Sports Sciences Reviews 14, 325352, 1986.

96

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

PB-23 HBERNATR HAMSTER VE HBERNATR OLMAYAN SIANLARIN NORMOTERMK VE


HPOTERMK DURUMLARDA KAS PERFORMANSLARININ KARILATIRMASI
Durmu DEVEC
St mam niversitesi Tp Fakltesi Fizyoloji A.B.D. Kahramanmara, devecid@yahoo.com
Giri ve Ama: Hibernatr hamster artlar uygun olmad k gnleri vcut slarn drerek k
uykusuna yatabilen memeli grubudur. Bu durumda fizyolojik faaliyetlerini minimum seviyeye
indirirler sonra da artlar uygun olduunda tekrar normal yaama dnerler. Ayrca, hibernatr
canllarn terminejonik kapasitelerinin de yksek olduu bilinir. Bilindii zere souk koullarnda kas
faaliyetleri yavalar ve performans der. Bu almada amacmz hibernatr zellie sahip hamster
ile hibernatr zellii olmayan san lokomotor kaslar vcut ss normal seviyede (37 oC,
normotermik, N) ve vcut ss drld (25oC, hipotermik, H) koullarda kas performans
asndan karlatrlmtr.
Materyal ve Metod. Deneye erkek 350-400g arlnda Wistar tr rat (n=7) ve 130-150g arlnda
Suriye hamsterleri alnd. Hipoterminin (H) oluturulmas zel dzenekle hayvann altna yerletirilmi
zel plan iinden soutma tankndan pompalanan souk suyla gerekletirildi. Kas performans, in
situ koullarda tibialis anterior kasnn distal tendonlarndan gerim ler alete balanmas ve preneal
siniri arac ile (4 Hz) 5 dakikalk indirek uyarlmalar ile elde edildi. Kan akmlar floresan mikrosfer
yntemiyle lld (1). Yorgunluk indeksine (%Y) baklarak kas performans deerlendirildi
(%yorgunluk indeks i= maksimum gerim/minimum gerim). Kan basnc ve kalp frekans basn
transduseri aracl ile brakial arterler aracl ile elde edildi. Mann-Whitney u testi kullanld,
ortmSE alnd, P<0.05.
Bulgular. Aadaki tabloda zetlenerek verilmitir.
San
Normothermik

Hamster
Hipothermik

Normothermik

Hipothermik

%Yorgunluk indeksi

644

395 *

904

864

Kan akm (ml/dk)

13615

10117

15318

13015

Kapiller/Lif oran

1.340.08

2.130.07

Ortalama arter
Basnc (mmHg)

1184

1006 *

1073

893 *

Kalp atm (dk)

38210

2033 *

3697

2139 *

244 *

844

12811 *

Solunum frekans (dk) 824

*P<0.01 san veya hamster kendi iinde; P<0.01 san ve hamster karlatrldnda

97

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

Tartma ve Sonu. Yukardaki tabloda da grld gibi genetiksel olarak soua uyumlu olan
hamsterin kas performans N ve H koullarda benzer cevaplar verirken sanlarda kas performans H
koullarda anlaml olarak dmtr. Hamsterin sana gre solunum kapasitesinin de H koullarda
artt gzlenmitir. Hamsterde yorgunlua kar direncin yksek olmas kan damarlarnn, kan
akmnn ve oksidatif kapasitenin yksek olmasndan kaynaklanabilir. Kas performansnn H koullarda
hamsterlerde basklanmayp sanlarda basklanm olmasnn mekanizmas derinlemesine
aydnlatldnda souk ortamlarda aktivite gsterecek insanlara souun olumsuz etkilerinden
kanmak iin bir k tutulmu olabilir.
Kaynaklar
1- Deveci, D., Egginton, S., Experimental Physiology. 84, 615-630 (1999).

98

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

PB-24 OMUZ EKLEM HAREKETLERNN ZOKNETK YKLENME ARALIINA SAHP OLDUU AISAL
HIZLARIN TESPT EDLMES
R. Tuba DURDUBA1, Kerem Tuncay ZGNEN2, mt ADA3,idem ZDEMR2, Sanl Sadi
KURDAK2
1

Acbadem Adana Hastanesi Uzm. Fizyoterapist, 2ukurova niversitesi Tp Fakltesi Fizyoloji


A.D., 3Adana l Milli Eitim Mdrl Beden Eitimi retmeni, Adana, r.tugba@hotmail.com

Giri ve Ama: zokinetik egzersizler srasnda yaplan hareket ayr fazda gerekleir; 1. vmelenme
faz: Hareketin hzlanma fazdr, 2. zokinetik yklenme faz: Hareketin sabit hzla yapld fazdr,
3.Yavalama faz: Hareket tamamlanmadan nce hzn azald fazdr.
zokinetik dinamometreden alnan ham veriler bu faz da iermektedir. Bu nedenle, omuz eklem
hareketlerinin, sabit hzl izokinetik yklenme faznn ortaya kt asal hzlarn bulunmas
amalanmtr.
Materyal/Metod: almaya yalar 18-24 arasnda salkl 10 erkek katlmtr. Isnma iin kiiler kol
ergometresinde 5 dakika altrlmtr. Konsantrik pik tork, i ve g parametreleri Cybex Norm
Dinamometre kullanlarak 30/snden 450/snye 30/snlik artlarla ilerleyen onbe farkl hzda
llmtr. Omzun fleksiyon-ekstensiyonu, abduksiyon-adduksiyonu ve internal rotasyon-eksternal
rotasyon hareketleri deerlendirilmitir. zokinetik dinamometreden alnan ham verilerin trevi
alnarak hzn sabit olduu izokinetik yklenme aralklar bulunmutur.
Bulgular: Omuz eklem hareketlerinin pik tork, i ve g deerlerinde izokinetik yklenme aralnn
mevcut olduu son asal hzlar aada tabloda sunulmutur. statiksel farkllklar ANOVA ile
hesaplanm, p < 0.05*, p < 0.01 ve p < 0.001 anlamllklar kabul edilmitir.
Eklem Hareketi

Pik Tork

SA

SOL

SA

SOL

SA

SOL

Omuz Ekstensiyonu

300/sn

270/sn*

300/sn*

270/sn*

210/sn*

240/sn

Omuz Fleksiyonu

270/sn*

240/sn*

270/sn*

240/sn

270/sn*

210/sn*

Omuz Abdksiyonu

240/sn

240/sn*

240/sn*

240/sn*

yok

yok

Omuz Addksiyonu

270/sn*

270/sn*

270/sn*

270/sn

240/sn*

240/sn*

Omuz Eksternal Rotasyonu

360/sn*

360/sn*

360/sn*

360/sn*

360/sn

330/sn

Omuz nternal Rotasyonu

360/sn*

360/sn

360/sn*

360/sn*

360/sn*

360/sn*

Tartma ve Sonu: vmelenme ve yavalama fazlarnda hz sabit olmad iin bu aamada yaplan
fiziksel aktiviteyi izokinetik olarak kabul etmek doru deildir. Sonuta, trevi alnarak elde edilen
verilerin izokinetik dinamometreden alnan ham veriye oranla farkl olduu grlm olup, bu
99

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

deerlendirme yaplmadan ham verinin kullanlmasyla nemli yanllklarn ortaya kabilecei tespit
edilmitir.
Kaynaklar:
1- Brown LE, Whitehurst M, sokinetics in human performance. The United States of America: Human
Kinetics (2000).
2- Kurdak SS, zgnen KT, Ada , Zeren , Aslangiray B, Yazc Z, Korkmaz S. Analysis of isokinetic
knee extension/flexion in male elite adolescent wrestlers. Journal of Sports Science and Medicine,
2005;4, 489-498.

100

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

PB-25 DPLEJK SEREBRAL PARALZL HASTALARIN KALA ADDKTR SPASTSTESNDE


NROMSKLER ELEKTRKSEL STMLASYONUN ETKNL
Kemal N, Mehmet KARA
Yznc Yl niversitesi, Tp Fakltesi, Fizyoloji Anabilim Dal, VAN, kemal_ergenekon@hotmail.com

GR ve AMA: Serebral paralizi, gebeliin erken dnemlerinden balamak zere merkezi sinir
sisteminin geliimi sreci iinde (geliim sreci 5-6 yaa kadar devam etmektedir) beyin zedelenmesi
sonucu ortaya kan hareket ve duru bozukluudur. Serebral Paralizi ilerleyici deildir, ancak yala
birlikte ocuun yapabildikleri ile beklentiler arasndaki fark belirgin hale gelebilecei iin ilerleyici
izlenimi verebilir.
Nromskler elektriksel stimlasyon, resiprokal inhibisyon ile spastik kasta inhibisyon
oluturduundan ve antagonist spastik kasta da hipertrofi oluturduundan etkisi uzun srelidir ve bu
nedenle de spastisitenin inhibisyonunda yaygn olarak kullanlan bir tedavi yntemidir.
Bu aratrmadaki amacmz, M.Gluteus Medius kaslarna bilateral olarak uygulanacak olan
nromskler elektriksel stimilasyonun, kala addktr kaslarndaki spastisitenin inhibisyonu zerine
olan etkisini aratrmaktr.
MATERYAL ve METOD: almada kullanlan elektroterapi cihaz Globus Genesydir. Self-adhesive
karbon elektrotlar ile deri yzeyinden M.Gluteus Medius kasnn motor noktasnn izdmne
Remusculation modunda 20 dk boyunca bilateral stimlasyon yapld. Tedavi 24 hafta sresince 15
hasta zerinde gerekletirildi.
BULGULAR: alma sonucunda, kala addktr spastisitesinde Modifiye Ashworth skalasna gre
yaklak 1 puanlk inhibisyon, pasif kala abdksiyon hareketinde diz ve ayak bilei malleolleri
arasndaki mesafenin cm cinsinden artm olduu ve gonyometrik lm sonucu pasif kala
abdksiyon derecelerinin artm olduu tespit edildi.
TARTIMA ve SONU: Spastisitede elektrik stimulasyonun uygulanacag blge ile ilgili yaplan
arastrmalarda ve tartmalarda agonist, antagonist veya her iki gruba birden verilebilecei tartlm
ve bilim adamlar arasnda gr ayrl olmutur. Agonist kaslar yorma ya da Libersonun saglkl
kiide agonist kasa elektrostimulasyon uygulanmasnn, antagonist kasla birlikte oldugunu
gstermesi, bu konudaki grs ayrlklarn daha da arttrmtr.
Sonu olarak, almamzda diplejik serebral paralizili hastalarn kala addktr spastisitesinin
inhibisyonunda antagonist kasa uygulanan nromskler elektriksel stimlasyon tedavisi etkili
olmutur.
KAYNAKLAR
1. Basar G (2006). st Ekstremite Fleksr Spastisitesinde Elektrik Stimlasyonunun Etkinlii, Uzmanlk
Tezi, T.C. Salk Bakanl stanbul 70. Yl Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Eitim Aratrma Hastanesi,
stanbul.

101

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

2 zdemir F ve Karayel D (2007). nmeli Hastalarda Nromskler Elektriksel Stimlasyon


Uygulamalar, Trk Fiziksel Tp Rehabilitasyon Dergisi, 53 (1): 30-34.
3 Quevedo AAF and Nunes LCBG (2008). Effects of Neuromuscular Electrical Stimulation on Tibialis
Anterior Muscle of Spastic Hemiparetic Children, Pediatrics Investigation Center, School of Medical
Sciences, Department, Campinas (So Paulo), Brazil.

102

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

KURS ZETLER

103

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

104

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

RSK ANALZ VE EGZERSZ REETELENDRLMES


Hzr KURTEL, zgr KASIMAY, Bar AKIR
Marmara niversitesi Tp Fakltesi Fizyoloji Anabilim Dal - Spor Fizyolojisi Bilim Dal

Fiziksel aktivitenin arttrlmas ve kardiyovaskler form tutma lm riskinin azaltlmasna neden


olmaktadr. Salk ile ilgili genel hedeflere ulalmas iin egzersiz reetelerinin hazrlanmasnda
kardiyopulmoner fonksiyonun arttrlmas, vcut kompozisyonunun ayarlanmas ve gcn
arttrlmasna ynelik yaklamlar uygulanmaktadr. Egzersize balamak isteyen bir birey 3 basamakl
bir deerlendirmeden gemelidir. lk olarak bireyin risk analizi ve deerlendirmesi gerekletirilir,
ikincil olarak mevcut form durumunun analizi yaplr ve son olarak bireye zg egzersiz reetesi
oluturulur. Risk faktrleri ile kardiyovaskler, solunumsal ve metabolik hastalklarn semptomlarnn
balang taramalarn yapmak, etkin bir egzersiz reetesi oluturmak ok nemlidir. Egzersize
balamak isteyen bir bireyin egzersiz katlm ncesi salk taramasnn amalarnn banda herhangi
bir tbbi kontrendikasyon olup, olmadn belirlemek gelir. Buna ek olarak yaplan salk taramas ile
yksek risk grubundakiler ve egzersize balamadan nce egzersiz testi yaplmas gereken bireyler
belirlenir. Ayn zamanda klinik olarak belirgin hastal olan ve tbbi destekli egzersiz programna
katlmas gerekenleri ve dier zel ihtiyalar olan bireyleri tanmlamak mmkn olur.
Egzersiz uzmanlar birok sedanter bireyin geni salk deerlendirmesi yaplmadan da gvenle orta
iddette egzersize balayabileceini bilmelidir. Ancak, organize egzersiz programlarna balamadan
nce kiilerin koroner arter hastal iin seilmi risk faktrleri asndan ve kardiyovaskler,
pulmoner veya endokrin hastalklarn bulgu ve semptomlar asndan deerlendirilmesi
gerekmektedir. Aile hikayesi, sigara kullanm, hipertansiyon, hiperkolesterolemi, alk glikozunda
art, obezite, sedanter yaam tarz gibi faktrler ile angina pektoris, istirahat veya hafif eforda
dispne, ba dnmesi veya senkop, ortopne veya paroksismal noktrnal dispne, dem, tasikardi gibi
semptomlar deerlendirilmelidir. Bireyler ncelikle ya, salk durumu, semptom ve risk faktrlerine
gre dk, orta, yksek risk grubu eklinde 3 kategoriye ayrlrlar. Bireylerin fiziksel aktivitede art
yapacak bir etkinlie katlmadan nce tbbi inceleme ve egzersiz testi yaplmasnn ve egzersiz testinin
hekim denetiminde ve gerektiinde mdahale edebilecek yaknlkta olmasnn gereklilii
deerlendirilmelidir. Egzersiz reetelendirmesi ncesi yaplan klinik deerlendirme ile bireyden
ayrntl anamnez alnmaldr. Kiisel ve aile hikayesi sorgulanmaldr. Ayrntl bir fizik muayene
sonras kiinin antropometrik zellikleri belirlenir. Antropometrik sonulara (bel ls, vcut ktle
indeksi, bel/kala oran) gre de risk analizleri gerekletirilir. Bunlara ek olarak gerekli kan tahlilleri
yaplr.
Uygun bir egzersiz reetesi - kime? - ne tip egzersiz? - ne kadar sre? - ne sklkta? ne younlukta?
sorularn cevaplamaldr. Risk faktrleri tamayan salkl sedanter bireylere, kalp hastalarna,
pulmoner hastalara, hipertansiyon hastalarna, Tip II diyabet hastalarna, obezite problemi olanlara,
yallara ve ocuklara, ksacas herkese uygun egzersiz reetesi dzenlenebilir. Bireyin tercihi
sorularak, salk durumuna uygun bir veya daha fazla egzersiz tipi belirlenir. Egzersizin sresi kiinin
ihtiyalarna gre belirlenmelidir. Sre belirlenirken var olan hastalklar dikkate alnmaldr. Sreye ek
olarak bireyin tamamlamas gereken mesafe hedefini de belirtmek faydal olacaktr. Egzersizin skl
haftada ka gn, gnde ka sefer egzersiz yaplmas gerektiinin ayrntl olarak egzersiz reetesinde
105

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

bulunmas gerekir. Egzersizin younluu kiiye zel kalp hz aral ile veya alglanan eforun
derecelendirilmesi skalas aracl ile belirlenir. Kiinin egzersizi gnn hangi saatinde yapmas
gerektii, a karnna egzersiz yapp yapamayaca, ne sklkta sv almas gerektii, egzersizi blmenin
etkisini azaltp azaltmayaca konusunda bireylere bilgi vermek gerekir.
Risk analizi sonras, bireye zel dzenlenmi egzersiz programlar ile hastalklardan korunma salanr,
vcut kompozisyonunun dzenlenmesi ve kardiyovaskler form tutma ile hayatta kalma sresi artar.
Dzenlenen egersiz programlar altta yatan hastalklarn ilerlemesinin durdurulmasn salamakta ve
pek ok hastaln tedavisine katkda bulunmaktadr.
Kaynaklar:
American College of Sports Medicine. 2000. Position Stand: Exercise and Type 2 diabetes. Medicine
and Science in Sports and Exercise. 32: 1345-60.
Robertson RJ, Noble BJ. Perception of physical exertion: methods, mediators, and applications. In:
Holloszy J, editor. Exercise and sport sciences reviews. Williams and Wilkins, Baltimore MD;
1997.p.407-52.
ACSMs guidelines for exercise testing and prescription, Lippincott Williams & Wilkins, 2000.
p.137-64.
American College of Sports Medicine. General principles of exercise prescription. In: Barry A, Whaley
MH, Howley ET, editors. ACSMs Guidelines for exercise testing and Prescription. Baltimore:
Lippincott Williams Wilkins. 2000.p.22-32.
American College of Sports Medicine. Health screening and risk stratification. In: Barry A, Whaley
MH, Howley ET, editors. ACSMs Guidelines for exercise testing and Prescription. Baltimore:
Lippincott Williams

106

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana

ANAEROBK KAPASTENN BELRLENMES: LAKTK AST YKLEME VE CONCON TEST


Kerem Tuncay ZGNEN, idem ZDEMR, Funda COKUN, Sanl Sadi KURDAK
ukurova niversitesi Tp Fakltesi Fizyoloji Anabilim Dal Spor Fizyolojisi Bilim Dal

Bilindii gibi laktik asit anaerobik glikoliz yolann bir rn olarak karmza kmaktadr.
Gerekli enerji ihtiyacnn aerobik olarak salanamad artlarda prvik asit laktik aside
dntrlmektedir. Ancak bu durum basite bir retim deil ayn zamanda anaerobik
metabolizmann varlnn baskn hale gelmesi anlamn tamaktadr. Hafif ve orta iddetteki
egzersizlerden daha iddetli egzersizlere geite, aerobik sistemin yerini anaerobik enerji sistemine
brakmas; laktik asit retimi ile temizlenmesi arasndaki dengenin birikim lehine bozulmasna neden
olur. Egzersizin bu kiiye zel iddeti, klasik tanmlamada anaerobik eik kavramyla ifade
edilmektedir. ada antrenman biliminde eik noktas olarak tanmlanan iddetin belirlenebilmesi
iin zel lmlerin yaplmas gerekmektedir.
Kan laktat konsantrasyonunundaki deiimi
gzlemleyebilmek iin kou hz ile kan laktik asiti arasndaki iliki tespit edilmektedir.
Laboratuar testleri maksimal oksijen tketimi, kou ekonomisi, solunum ve laktik asit eiiyle
ilgili tam sonular vermekle birlikte, bilgili ve tecrbeli kadro gerektirmesi, pahal malzemeler
kullanlmas, lmlerin uzun srmesi gibi sebeplerle ok tercih edilmemektedir. Bu testlere alternatif
olan ve sahada kullanlan anaerobik eik belirleme testlerinin banda Conconi testi gelmektedir. Bu
testte iddeti giderek arttrlan egzersiz srasnda, kalp hznn da artt ancak anaerobik eie karlk
gelen noktada bir sapma olduu gsterilmitir. Bu anlamlla bal olarak test dzenei
hazrlanmakta ve sonular analiz edilmektedir.
Bu testler bilimsel aratrmalar yannda sportif performansnn belirlenmesi ve sporcuya zel
antrenman iddetinin tespit edilebilmesi iin kullanlmaktadr. Kurs erevesinde anaerobik eiin
belirlenmesi kullanlan bu iki test ynteminin uygulamasyla ilgili bir uygulama yaplacaktr.

Kaynaklar:
1. Svedahl K,MacIntosh, Anaerobic Threshold: The Concept and Methods Of Measurement,
Can.J.Appl.Physiol, 28(2):299-323,2003
2. Ignjatovi`c A, Hofmann P, Radovanovi`c D, Non-invasive Determination of The Anaerobic Threshold
Based On The Heart Rate Deflection Point, Physical Education and Sport Vol.6, no1,pp.1-10,2008
3. di Prampero P.E, Ferretti G, The energetics of anaerobic muscle metabolism:a reappraisal of older
and recent concept,Respiration Physiology, 118(103-115),1999
4. Mc Ardle W.D, Katch F.I, Katch Victor, Exercise Physiology, Energy, Nutrition& Human
Performance,Sixth edition,Lippincott Williams & Wilkins,2007

107

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu

13-14 Mays 2011, Adana


DZN

-AAcar S.

74, 76

Acat M.

89

Ada .

99

Adgzel R.

95

Adm M.

80

Agopyan A.

62

Ak E.

28

Akalan C.

86

Aka F.

86

Akl M.

40, 44, 46, 67, 68, 69, 89

Alba O.

81

Aras D.

86

Arca S.

52

Arhan Karaz S.

50

Arhan O.

50

Arnc ncel N.

80

Askeri N.

92

Aslankeser Z.

43, 55

Azadpoor N.

83

-BBalc . S.

42, 48, 57

Baltac A. K.

40, 44, 46, 67, 68, 69, 89

Bediz C. .

16, 74, 76, 85, 94

Bediz .

74

Belviranl M.

38, 42, 57

Beyda H.

61, 78, 80

Bier B.

62
108

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu


Bier M.

13-14 Mays 2011, Adana

40, 44, 46, 67, 68, 69, 89

-CCigerli .

54

Cinemre A.

27

Contuk G.

39

Cokun F.

72, 73, 107

Creolu A.

61

-alkan S.

37

akr B.

105

elik Kayapnar F.

62

elik S.

81

etin C.

31

etinel .

39

imen Blgen .

80

oksevim B.

95

okuner Z.

87

otuk B.

62

-DDa F.

80

Dal U.

61, 78, 80

Deveci D.

70, 97

Durduba R. T.

99

Dzova H.

88

-EEgesoy H.

84, 91
109

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu


Erdoan A. T.

61, 78, 80

Ergen N.

54

Ersz G.

86

Ertrk F.

61

Esen B.

88

Esen H.

84

13-14 Mays 2011, Adana

-GGen A.

59, 64, 81

Genolu C.

74, 76

Gkbel H.

38, 42, 57

Gzlkaya F.

84

Gll A.

88

Gll E.

88

Gnay E.

95

Gndz F.

45

Gr E.

87

Grel E. Z.

37

Grses V.

86

Gvener Demira N.

54

Gzel H..

59

-HHelvac .

78

-IIrmak R.

85, 94

Ik N.

40, 46

-K110

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu


Kantarmac D.

73

Kaplan A.

59

Kara E.

34, 67, 68, 69, 89

Kara M.

101

Karabacak H.

64

Karada H.

37

Karako Y.

88

Karsl E.

76

Kasmay .

39, 105

Kakolu E.

18

Krc L.

76

Koer G.

45

Korkmaz S.

43, 55

Korkusuz F.

28

Koar . N.

83

Koyuncu T.

81

Koyuncuolu T.

67

Koz M.

86

Kksal B.

88

Kurdak S. S.

43, 47, 55, 72, 73, 92, 99, 107

Kurtel H

105

13-14 Mays 2011, Adana

-MMancevi D.

25

Maralgil B.

61, 78

Mayda H.

59

Mete .

43, 55

Metin G.

20

Moulko R.

40, 44, 46, 67, 68, 69, 89


111

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu


Mollaolu H.

13-14 Mays 2011, Adana

59

-OOkudan N.

38, 42, 57

Ota A.

70

Ozbulut .

59

-z M.

38

zbar N.

62

zbeyli D.

39

dek U.

28

zdemir .

43, 55, 72, 73, 99, 107

zdemir H.

92

zgnen K.

23, 52, 72, 73, 92, 99, 107

-PPalabyk O.

37

Parldar H.

54

Parlak E.

47

Pepe H.

42, 48, 57

Polat M.

95

Pren .

87

-RReitolu B.

78

Revan S.

42, 48, 57

-ahin G.

15
112

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu


entrk . K.

30, 45

enel E.

39

ener .

59, 64, 81

13-14 Mays 2011, Adana

-TTakr M.

54

Tartibian B.

83

Ta A.

74, 76

Topu S.

37

Topsakal N.

62

Topuz R.

37

Tunar M.

74, 76

-UUygur E.

59

-ok K.

59, 64, 81

lker S.

45

nal Doruk A.

54

nal H.

54

ney K.

69

n K.

101

nl M.

81

-VVardar S. A.

37

-Y113

III. Egzersiz Fizyolojisi Sempozyumu


Yamur C.

47

Yeen B. .

39

Yetgin Kk M.

62

Yldrm Akc .

47

Yldz S. A.

19

Ylmaz H.

48

Ylmaz M.

40, 46

Ycel H.

58

Ycesoy C. A.

22

13-14 Mays 2011, Adana

114