You are on page 1of 47

FZYOLOJ

BLMNE
GR

fizyoloji
Hayvan fiz.

nsan fiz.

Bitki fiz.

Spor fizyolojisi

Fizyoloji; Vcut fonksiyonlarn


inceleyen ve bir canlnn canl olma
zelliini devam ettirmede rol
oynayan btn yaamsal
fonksiyonlarn ne olduunu ve nasl
ilediini aklayan bilim daldr.

Egzersiz ve Spor Fizyolojisi


Egzersiz Fizyolojisi;
Akut veya kronik egzersizlerde, vcut
yaplar ve fonksiyonlarnn nasl deiiklie
uradn inceler,
Spor Fizyolojisi ise;
Egzersiz fizyolojisinden elde edilen bilgilerin
sporcu antrenmanna nasl uygulanacan
ve performansn nasl gelitirilebileceini
inceler.

Spor fizyolojisi, genel fizyoloji,


biokimya, spor hekimlii, beslenme,
biofizik, biomekanik, kinesiyoloji,
antrenman ve harekat bilimleri,
farmakoloji v.b. dier bilimlerle
olduka ilikilidir.

ORGANZMANIN YAPISAL
DZEY
nsan organizmas bir ok yapsal
organizasyondan meydana gelir.
Organizasyonlar ierisinde srekli bir
ibirlii vardr.
En alt dzeydeki organizasyon kimyasal
organizasyondur.
Hayatn devam iin bu organizasyona
ihtiya vardr.

Geliim tek bir hcreden


balar;
hcreler dokular,
dokular organlar,
organlar ise sistemleri
meydana getirerek
nihayet insan
vcudunu ortaya
karrlar.

Organizmann Oluumu

Dzey
Organizma
Sistem
Organ
Doku
Hcre
Organel
Molekl
Atom

rnekler
nsan, hayvan

skelet, dolam,solunum,
hareket
Beyin, kalp, akcier v.b.

Epitel, ba, kas v.b.


Kas, sinir, kemik, kan v.b.
Nkleus,ribozom, mitpkondri v.b
Su, CO2, glikoz v.b.
O2, H, C

Vcut bir makine gibidir .


rnein ; bir arabann kapal soutma
sistemindeki suyu basn altnda dolatrarak
soutmas, egzersiz yapldnda vcudun da fazla
snmamas ayn manta yakndr.
Hcresel dzeyde enerjinin nasl olutuunu
bilmek, egzersiz annda da enerjinin nerede ve ne
kadar enerji ve s rettiini anlamay salar.
Bu nedenle hem sistem fizyolojisi hem de
hcre fizyolojisini iyi bilmek ve anlamak gerekir.

Btn bu fizyolojik olaylar ok kompleks bir


sinir-hormon zinciri sayesinde kontrol edilir
ve dzenlenir.
Otonomik i denge sayesinde;

- Zedelenen dokularn tamir edilmesi

- Kolesterol depositlerinin atlmas

- Zararl maddelerin solunum yollarnda


filtre edilmesi

- ve enerji depolarnn yeterli dinlenme


ve beslenme sayesinde tekrar yerine
konulmas salanr.

nsan vcudunun potansiyeli snrsz


gibi grnmektedir ve yksek
kapasiteye sahiptir, rnein;
- Hcresel enerji retme hzn 20
kere daha fazla arttrabilir.
- Akcierlere alnan hava miktar 30
kat daha arttrabilir.
- Kalp atmlar 3-4 kere daha fazla
olabilir.

Organizmann Yaps
nsan organizmas bir ok yapsal
organizasyondan meydana gelir ve bu
organizasyonlar arasnda srekli bir ibirlii
vardr.
Organizmada elementler;
%65 O (oksijen)
%18 C (karbon)
%10 H (hidrojen)
%3
N (nitrojen)
%96
Ayrca organizmada elementler mineral
elementler ve iz elementler olarak da
bulunurlar.
2

Canl hcre ve vcutta bulunan molekllerin snflandrlmas


Molekl
Vcut Arlna Gre Yzdesi
Su
60
Protein
17
Lipid
15
Madenler (Na+,K+, Cl-, Mg+,v.b)
5
Dier bileik ve Nkleik asitler
2
Karbonhidratlar
1

Vcutta bulunan molekllerin snflandrlmas

MOLEKL

VCUT
AIRLIINA GRE
YZDES

SU

60

PROTEN

17

LPD

15

MNERAL
K+, Cl+, Mg+,
v.b.)

(Na+,

Dier bileik ve
nkleik asitler

Karbonhidratlar

CANLILARIN ORTAK
ZELLKLER

CANLILARIN ORTAK ZELLKLER

-Kendine zg olma
-Metabolizma
-Hareket
-Uyarlma
-Byme
-reme
-evreye uyum
-Solunum
-Sindirim
-Absorbsiyon(emilme)
-Dolam
-zmleme(asimilasyon)

CANLILIIN DEVAMI N GEREKL FAKTRLER

-Su
-Besinler
-Oksijen
-Is

-Basn

HCRE

HCRE
Hcre organizmann canl ve en kk yapsal fonksiyonel nitesi
olarak tanmlanr. Hcre su, elektrolit,protein, lipid ve karbonhidrat
lardan oluur.
Hcre 4 temel balk altnda incelenir;
*Plazma
*Stoplazma

* Organeller
* Hcrenin salg ve depo alanlar

Yapsal olarak ise iki temel balk altnda incelenir;


*Kimyasal yap
*Fiziksel yap

HCRENN KMYASAL YAPISI


*SU:Hcrenin yapsnn %75-90 sudur.Hcre iindeki svya
stoplazma ad verilir. Stoplazma iinde Protein, Karbonhidrat,
Lipid ve inorganik maddeler bulunur.norganik maddeler ve
karbonhidratlar suda znr
*Hcre i ve D Svlar;
Bir insann yaklak %60 su , %18i protein , %15 i ya , %7si de minerallerden oluur.
Total Vcut Svlar
Extraselller %40

ntraselller %60

Lenf %1

Kan plazmas %24

ntertisyel sv %75

*Oksijen ve Karbondioksit

*norganik Bileikler
*Karbonhidratlar
*Lipidler
*Proteinler

HCRENN FZKSEL YAPISI


*Hcre zar
*Ribozom
*Mitakondri
*endoplazmik retikulum
*Golgi kompleksi(aygt)
*Sentriller
*Lizozomlar
*Nkleus

Hcrenin Fiziksel Yaps


1.

Hcre zar: Protein ve lipid molekllerinden oluur, fonksiyonu d

2.
3.
4.

Ribozom: Protein ve RNA molekllerinden oluur, protein sentezler.


Mitokondri: blmeleri zarl keseler, ATP sentezi yaplr.
Endoplazmik retikulum: Kanal ve borucuklar eklinde membrana

5.

Golgi kompleksi (aygt): Yass zarl kesecikler eklinde, salglama,

6.

Sentrioller: ki adet ubuk eklinde zarsz yap, hcre blmesi-remesi

7.
8.

Lizozomlar: Zarl kesecikler, madde ve mikrop sindirimi


Nkleus (ekirdek): Protein ve RNA molekllerinden oluur,

evreden koruma ve madde al-veriini salamadr.

bal a eklindedir, madde tanm , depolama, lipid ve protein sentezi,


kimyasal reaksiyonlar iin yzey salar.
protein molekllerini paketleme fonksiyonunu gerekletirirler.

esnasnda kromozom dalm

ribozomlar yapar hcre faaliyetlerini kontrol eder

HCRE ZARINDAN GEME


HAREKETLER
Hcrenin Temel Faaliyetleri iin baz maddeler
hcreye girerken baz artk zararl maddeler ise
hcreden uzaklatrlr. Bu iki trl tanma ile
yaplr.
Pasif Tanma:
Hcreden yardmsz gei
Kinetik enerjiye bal olarak
maddelerin ok youn ortamdan az
youn ortama geii

HCRE ZARINDAN GEME HAREKETLER

*Pasif Tama Sistemi ;4 eit pasif tama ekli vardr. Bunlar;

-DFZYON
(yaylma)

-KOLAYLATIRILMI DFZYON

-OZMOSS

-FLTRASYON

OSMOZ
Yksek su konsantrasyonlu bir blgeden dk su konsantrasyonlu
bir blgeye suyun diffzyonudur.
Madde konsantrasyonu arttka su konsantrasyonu azalr.
Bu azalma maddenin solusyondaki molekl saysna baldr.
Bir solusyondaki toplam eriyen madde konsantrasyonu olan
osmolarite su konsantrasyonunu belirtir.
1 mol glukoz, 1mol aminoasit ya da 1 mol re solusyonun
osmolaritesinde ayn deiiklie neden olur.
yonize olan 1mol NaCln osmatik basnc 1mol glukozdan 2 kat
daha yksektir
Bir solusyonun osmolaritesi arttka su konsantrasyonu azalr.

Aktif Tanma:
Maddelerin hcre zarndan geii iin enerjiye
ihtiya duyulur.
Molekller genellikle tek ynl tanrlar.
Bir tacya ihtiya duyulur.
Aminoasitler, Kalsiyum ve Sodyum bu yolla
tanr.

AKTF TAIMA SSTEM

*ENDOSTOZ;Hcre zarnda deiiklik yaparak hcre iine madde


almas olaydr.
*PNOSTOZ;Sv maddelerin hcre iine alm

*FAGASTOZ;Kat maddelerin hcre iine alm

*EKZOSTOZ;Maddelerin hcre dna tanmas yani endositozun


tersidir

HEMOOSTASS
Hayatn devam iin canlnn i
ortamnn dengede tutulmasna denir.
Bunun iin gerekli faktrler:

HEMOOSTASS
O -CO2 younluu
PH
Madde younluu
Kan volm
Kan glikoz dzeyi
Vcut ss v.b.
2

HEMOOSTASSN SALANMASI
Vcut ssnn dengede tutulmas
Madde kapsamnn sabit tutulmas
Phnin dengede tutulmas

O
Asit

7.0
Ntr

14
Baz

Negatif Feedback (Geri Bildirim-Besleme)


Mekanizmas:

Fiziksel veya Kimyasal deiim


(La, ph, O2, CO2 v.b.)

Reseptrler
(Kas, organ v.b.)

Fonksiyonel deiim
(Kalp atm, solunum,
dolam v.b.)

Sinirsel-Hormonal
Tepki

Hedef Organlar
(kalp, akcierv.b.

DOKULAR

Benzer hcrelerin oluturduu gruptur.Dokular 4 temel balk altnda incelenir;

*Epitel doku:Vcudun , i organlarnn ve salg bezlerinin i ve d y


zeyini rter.
*Ba doku: Organizma ve organlar korur, destekler birbirine balar
*Kas doku: Hareketi salar.
*Sinir doku: Sinir uyarlar ile aktiviteleri kontrol eder.

EPTEL DOKU

Vcudun d ve i yzeyini rter, hcreleri birbirine yapk gibi


durur, esnek yapldr , vcudu d ve i etkenlere kar korumaktr.
Hcre katmanlarna gre epitel doku;
*Basit epitel doku:Tek katl hcrelerden oluur.
*ok katl epitel doku olmak zere iki ksmdr.
Hcre eitine gre ise;
*yass epitel
*kbik epitel
*silindirik epitel olmak zere 3 eittir,
Epitel doku bulunduklar yerler itibaryla da;
*rt epiteli
*Bez epiteli
*duyu epiteli olmak zere 3 e ayrlr

EPTEL DOKU TPLEMES

*Bir katl epitel doku


*Bir katl kbik epitel
*Bir katl prizmatik epitel
*ok katl epitel
*Transitional epitel doku
*Bez epitel doku

BA VE DESTEK DOKULAR
*Gevek ba doku
*Ya doku
*Fibroz ba doku

*Elastik ba doku
*Retikler ba doku
*Kkrdak doku
*Kemik dokusu

*Kas doku
*Sinir doku

nsan Organizmasndaki Sistemler


Deri Kabuk Sistemi
skelet Sistemi
Kas Sistemi
Dolam Sistemi
Lenfatik sistem
Sinir Sistemi
Hormonal Sistem
Solunum Sistemi
Sindirim sistemi
Boaltm Sistemi
reme Sistemi

Solunum sistemi vcut svlarnda oksijen ile karbondioksit


basnlarn ve pHy sabit tutmaya ynelir.
Sindirim sistemi besin maddelerini salar.

Boaltm sistemi metabolizma artklarn uzaklatrp yine


pHnn dzenlenmesi ile ilgili grev alr.

Dolam Sistemi besin maddeleri, oksijen ve


metabolizma rnlerini gerekli yerlere tama
grevini stlenir.

reme Sistemi kendi


trnn devamn
salamakla ykmldr.