You are on page 1of 42

1

Birka saniye ile birka dakika arasnda sren yksek


iddetli kas aktiviteleri iin performans gstergesi

Anaerobik G
Maksimal bir egzersiz srasnda birim zamanda
oluturulabilen maksimal enerji miktar
Anaerobik Kapasite
Bir ii gerekletirebilmek iin var olan toplam
anaerobik enerji miktar

Ksa sreli yksek iddet ieren kas


aktivitelerini tamamlayabilmek iin acil ve
abuk enerji kaynana ihtiya duyulur.

Anaerobik enerji mekanizmalar


ATP-PC sistemi (Fosfojen Sistemi)
Anaerobik glikoliz (Laktik Asit)

Anaerobik G

Ksa sreli yksek iddet kas aktivitelerinde bireyin


fosfojen sistemini kullanma yetenei

Anaerobik Kapasite

Anaerobik
glikoliz
ve
fosfojen
sisteminin
kombinasyonundan elde edilen toplam enerji miktar

Ksa srede tamamlanan ve patlayc kuvvet gerektiren


aktivitelerde baskn

Tm spor dallar
Yksek atlama +
Cirit atma +
Srat koular +

Spor Bran

ATP/CP

LA

O2

Basketbol

80

20

Buz Hokeyi

80

20

Beyzbol

95

im Hokeyi

60

20

20

Hentbol

80

10

10

Futbol

70

20

10

Voleybol

90

10

Su Topu

30

40

30

Spor Bran

ATP/CP

LA

O2

100m

49.5

49.5

200m

38.27

56.69

5.05

400m

26.7

55.3

18

Atlamalar

100

Atmalar

100

Cimnastik

90

10

Kayak (alp)

80

20

Tenis

70

20

10

Gre

90

10

Atletizm

KALITIM
Kiinin genetik zellikleri anaerobik performansta
belirleyici bir etkendir.

Kiinin aerobik veya anaerobik performanslardan


hangisine daha yatkn olduunu ve antrenmana ne
kadar cevap vereceini belirgin bir ekilde tayin eder
Genetik ve anaerobik performansla ilgili ok fazla
bilgi yoktur

10 saniyelik maksimal g testinde genetik faktrlerin


anaerobik performansta % 70 etkisi gzlenmitir.
Ancak uzun sreli anaerobik performansta genetik
faktrlerin etkisi olmad grlmtr.

(Simoneau ve ark., 1986; Int J Sports Med)

Genetik faktrler

kas fibril tipi


iskelet kaslarndaki enzim aktivitelerinde etken

almalar erkeklerin anaerobik performansnn mutlak


deerler ynnden kadnlardan daha yksek olduunu
gstermitir.
Relatif deerlerde cinsiyetler aras farkllklar azalmakta

almalar erkeklerin maksimum anaerobik g ve kapasite


deerlerinin kzlardan yaklak srasyla % 50 ve 47%
daha yksek olduunu gstermitir.

Cinsiyetler arasnda anaerobik performans farkllnn


sebebi;
Fiziksel yap (boy, ekstremite uzunluu, pelvis yaps)
Yasz vcut kitlesi
Kas kitlesi
Hormonal dzey
Aktivite dzeyi

Anaerobik performans mutlak ve relatif deerler (vcut arl, uyluk kas


kesit alan,yasz vcut arl) kz ve erkeklerde bymeye ve gelimeye
paralel olarak artar.
En yksek performans deerlerine 20-30 yalar arasnda ular
Daha sonra artan yala birlikte azalmaktadr
Azalma oran kadn ve erkeklerde benzerdir

20-30 yalardan sonra her 10 ylda %6 orannda performansta


azalma grlmektedir.

15

16

17

Yaplan almalar dorultusunda byme srasnda,

Kas kitlesi
Kas kuvveti
Kuvvette devamllk
Kas-sinir ve reaksiyon sresinin geliimi
Kasn metabolik yaps
Vcut boyutlarnn artmas

Sporcular daha yksek anaerobik performansa sahiptir


Daha fazla TipII fibrillerine sahiptirler

Kas Fibril
Tipleri

Tip I
Yava oksidatif
Yava kaslan
Krmz

Tip IIa
Hzl, oksidatif glikolitik
Hzl kaslan
Beyaz

Type IIb
Hzl glikolitik
Beyaz

zellik

Tip II a

Tip II b

Motor nron hacmi

Byk

Byk

Motor nron uyar eii

Yksek

Yksek

Sinir ileti hz

Hzl

Hzl

Kas lif ap

Byk

Byk

SR gelimilii

ok

ok

Mitokondri younluu

Yksek

Az

Kapiller younluu

Orta

Az

Myoglobin says

Orta

Az

zellik

Tip II a

Tip II b

Kreatin fosfat deposu

ok

ok

Glikojen deposu

ok

ok

Tyrigliserit deposu

Orta

Az

Myozin ATP az aktiv.

Yksek

Yksek

Glikolitik enzim aktiv.

Yksek

Yksek

Oksidatif enzim aktiv.

Yksek

Dk

Kaslma sresi

Hzl

Hzl

Geveme sresi

Hzl

Hzl

Kuvvet retimi

Yksek

Yksek

Enerji verimi

Az

Az

Yorgunluk direnci

Az

Az

Fiziksel yap bir sporcunun kuvvet, g, esneklik, srat,


dayankllk ve abukluk gibi dier performans gstergeleriyle
birleerek
yksek dzeyde performans gstergelerinden sadece bir tanesi
olarak karmza kmaktadr ve sporcunun performansn olumlu
ynde etkilemektedir

22

Antrenmann anaerobik g ve kapasite zerine olan etkilerine


bakldnda ise, yaplan dzenli antrenmanlarn anaerobik g ve
kapasite artna neden olduu grlmektedir

Ksa Sreli Anaerobik Performans

Orta Anaerobik Performans

Uzun Sreli Anaerobik Performans

Maksimal eforla yaplan ve yaklak 10 s


srdrlebilen egzersizler
ATP-PC sisteminin verimliliini ierir
Dikey srama testleri
10m, 20m sprint

25

Maksimal eforla yaplan ve yaklak 30 s


srdrlebilen egzersizler
ATP-PC ve anaerobik glikoliz
Wingate anaerobik g testi

26

Maksimal eforla yaplan ve yaklak 60-90 s


srdrlebilen egzersizler
60 sn Dikey Srama Testi

27

Sargent Srama Testi (Dikey Srama Testi)

Ksa sreli maksimal kas performans ile


ilgili bilgi veren ilk testtir.
Kii dz bir duvar ve baskn kolunu yukar
doru kaldrarak maksimum eriebilecei
ykseklik duvara iaretlenir.
ki iaret arasndaki mesafe
cinsinden
srama
ykseklii
kaydedilir.

metre
olarak

P= (srama ncesi kol yukarda)- (srama sonras


mesafe) x vcut arl

28

Dikey Srama-Kuvvet Platformu


Dikey srama testinin farkl protokolleri de
retilmitir (Aktif ve Skuat Srama Testleri)
Sramann balangcnda
vcut pozisyonunun farkll,
srama ncesi yaplan kar hareket
ellerin sallanmas metodolojik
Denekler kuvvet platformunda srama hareketini
gerekletirir.
Srama ncesi uygulanan dikey hzdan hesaplanan
dikey kuvvet ile mekanik g hesaplanr.
G:( (2.21) x (va) x D

2.21= Sabit katsay


Va= vcut arl
D=srama ykseklii

29

60 Saniye Dikey Srama Testi

60 sn dikey srama testi 60 saniye boyunca arka arkaya maksimal dikey


srama uygulamalarn ieren bir testtir.

Test sresince platforma temas zaman ve uu zaman bu ama iin


gelitirilmi ergojump diye isimlendirilen elektrik aletle llebilir.

Her sramadaki uu zaman kaydedilir ve 60 saniyelik periyot boyunca


toplanr.

Denekler yaklak 90lik alarla, ellerini belinde tutarak, yana kaymalar


minimize edip dikey yer deitirme hareketleriyle dizlerini bkerek,
srekli ve maksimal eforda sramaldr.

W= Mekanik g (W.kg-1)
9.8= yer ekimi ivmesi (m.sn-2)
Tf= tm sraylara ait toplam
uu zaman
N= 60 saniye boyunca srama
saysdr

30

MargariaKalamen Basamak Testi


Bireyin

maksimal hzda merdiven kmas


srasnda maksimum mekanik gc deerlendirir.
Denek basamaklar ile oluturulmu dzenekten
6 m
uzakta durur ve basamaklar maksimal
eforuyla, 3 basama bir admda alacak ekilde
kar.

Her bir basamak 174 mm yksekliindedir ve

3. ile 9. basamaklara zerine basldnda alan


ve ayak kaldrldnda duran zaman lei
yerletirilir.
P= (kgm/s)= m(kg) x 9.81 x h(m)/t(s)
m=vcut arl
h= dikey ykseklik
t= iki adm gerekletirmek iin geen sre
31

MargariaKalamen Basamak Testi

32

Kasn maksimal gc, dayankll ve yorgunluunu


belirler
Uygulamas basit, ucuz ve kolay
zel becerili personel gerektirmeyen

Toplumun her kesiminde kullanlabilir


ocuklarda ve engellilerde
st veya alt ekstremitelerde uygulanabilir

33

Wingate Anaerobik G Testi


Wingate Test Protokol
Wingate testi 30 sn. sre ile en
yksek mekanik gc salayacak
ekilde nceden belirlenen sabit
yke
kar
bisiklet
ergometresinde maksimal pedal
evirmeyi iermektedir.
60-70 W i yk
60-70 devir pedal hz
4-8sn 2-3 Sprint
4-5dk snma
3-5dk pasif dinlenme

Wingate Anaerobik G Testi

Uygulanan test sresince lmler otomatik olarak her


be saniyede bir alt eit zaman aralnda
yaplmaktadr.
Anaerobik performans
Maksimum Anaerobik G
lk be saniyelik zaman dilimi
ierisinde elde
edilen en yksek
mekanik g
Maksimum Anaerobik Kapasite
Test sresince meydana getirilen
ortalama g
Minimum G
Herhangi bir be saniyelik zaman dilimi
ierisinde elde edilen en dk mekanik
g
Yorgunluk ndeksi
Test sresince meydana gelen g
azalmasnn yzde

Wingate Anaerobik G Testinin Test-Tekrar Test Gvenirlikleri


Tablo 1. Wingate Anaerobik G Testinin Test-Retest Gvenirlikleri
Denek
ocuk ve gen yetikinler
18 yetikin, kronik akier hastalar

12 aktif gen yetikin


9 beden eitimi blm rencisi
10-12 yalarndan oluan 28 kz ve erkek
19 askeri personel
6-20 yalarndan oluan 58 kas hastas
6-20 yalarndan oluan 38 kas hastas
20-24 yalarndan oluan 15 spor okulu
rencisi

r
0.95--0.97

Kaynak
(Bar-Or., 1987)

0.89

(Berman ve Bar-Or, 1980; Akt.BarOr., 1987)

0.96

(Evans ve Quinney, 1981; Can J


Appl Sport Sci)

0.95-0.97

(Kaczkowski ark., 1982; Akt.BarOr., 1987)

0.89-0.93

(Daton-Bar-Or, 1983; Eur J Appl


Physi)

0.91-0.93

(Patton ve ark., 1985; Int J Sports


Med)

0.94-0.98

(Tirosh ve ark., 1985; Akt.Bar-Or.,


1987)

0.96

(Tirosh ve ark., 1985; Akt.Bar-Or.,


1987)

0.88-0.95

36

(Koar ve
Bilimleri)

Hazr,

1994;

Spor

zellikle takm sporlar iin ok nemli fitness


bileeni
Sratte devamllk antrenman ile
Sprint trndeki aktivitelerde performans enerjiyi
anaerobik yolla reterek koruma ve tekrarlayabilme
becerisi
Yksek iddetli aktiviteler srasnda toparlanmann
geliimi arttrlmaktadr

37

Bisikle ve kou olarak uygulanabilir

Farkl eitleri var:

En popleri VAnn %10nuna denk gelen ykte 5 x 6sn


bisiklet testi
Kou iin 30 saniye dinlenme aralyla 12x20m tekrarl
sprint testi

38

Bisiklet iin

Zirve g
Ortalama g
Performans d yzdesi

Kou iin

En iyi sprint zaman


Ortalama sprint zaman
Toplam sprint zaman
Performans d yzdesi

39

40

20

Erkek

*p<0.05
*

Kadn

Relatif Zirve G (W/Kg)

18
16
14
12
10
8
6
4
2
0
1

41

Relatif Ortalama G (W/kg)

20

Erkek

*p<0.05

Kadn

18
16
14

12
10
8
6
4
2
0

42