You are on page 1of 22

SREDNJA ELEKTROTEHNIKA KOLA RUERA BOKOVIA

MOSTAR

MATURSKI RAD

RAZVOJ FOTOGRAFIJE

Profesorica : Ivana Ramljak

Uenik : Marin Vasilj

Mostar , oujak, 2015.

Sadraj:

2. FOTOGRAF..........................................................................................................5
2.2. Fotografska oprema.........................................................................................6
3.FOTOAPARAT.......................................................................................................7
3.1. DIGITALNI FOTOAPARAT..........................................................................9
4.HDR......................................................................................................................13
5. ASTROFOTOGRAFIJA.....................................................................................14
5.1. Makrofotografija...........................................................................................14
5.2. Fotografija u novinarstvu..............................................................................15
6. PRAVILO TREINE..........................................................................................16
7. ZANIMLJIVOSTI...............................................................................................17
8.PREGLED VANIJIH DOGAAJA U POVIJESTI FOTOGRAFIJE...............18
9. ZAKLJUAK......................................................................................................20
10. LITERATURA..................................................................................................21

-2-

1.UVOD

Fotografija je tehnika digitalnog ili kemijskog zapisivanja prizora iz stvarnosti na sloju


materijala koji je osjetljiv na svjetlost koja na njega pada. Rije je nastala od grkih rijei
phos ("svjetlo") i graphis ("crtanje") ili graph, koje zajedno imaju znaenje
"crtanje pomou svjetlosti". Istim nazivom se oznaavaju i tehnika djelatnost i umjetnika
disciplina.

Povijest
Opisana

starom

vijeku

od

Aristotela, kamera opskura je, naroito od


vremena

renesanse pa

slikarima

arhitektima

sredstvo u prenoenju

nadalje,
kao

sluila
pomono

crtea iz prirode.

Njom su se sluili, u sline, crtake svrhe, i


pioniri fotografije: Nieps, Dager i Talbot. Oni
su poznavali principe optikog prenoenja slike iz prirode pomou svjetlosti, ali je svaki na svoj
nain nastojao da sliku fiksira i sauva je

Slika 1

zauvijek. Najraniju sliku nainjenu uz

pomo svjetlosti i kamere opskure dobio je 1826. godine Francuz Nisefor Nijeps. On je
upotrijebio metalnu plou premazanu tenim rastvorom bitumena (asfalta) i izloio u kameri
opskuri. Ekspozicija je trajala 8 sati. Ta fotografija (popularno nazvana Pogled na golubarnik)
sauvana je, a otkrio ju je 1952. godine povijesniar fotografije Helmut Gernshajm (Slika 1).
Francuski slikar panorama i kazalinog dekora (scenografija) Luj Mande Dager usavrio
je Nijepsov postupak - sa kojim je prethodno sklopio ugovor o usavravanju - unijevi u proces
soli srebra i dobio prve fotografije na posrebrenoj ploi 1837. godine. Dvije godine kasnije, 19.
kolovoza 1839. Dagerovo usavreno otkrie je zvanino objavljeno pred francuskom
Akademijom nauka i poklonjeno svetu pod nazivom dagerotipija. Taj dan se smatra roendanom
-3-

fotografije. Dager je posrebrenu plou izlagao jodnoj pari, a nevidljivu sliku uinio vidljivom
tako to ju je razvijao (izazvao) u pari ive i fiksirao u rastvoru natrijum sulfata (tj. kuhinjske
soli). Dagerotipije su bile unikati i mogle su se promatrati samo pod odreenim uglom.
Englez Vilijam Henri Foks Talbot je nezavisno zapoeo svoje eksperimente 1835. godine
kada je dobio prve fotografske minijature na papiru. On je primijenio drugaiji postupak koji je
nazvao kalotipija (gr. lijepi otisak). Kasnije, pod pritiskom svoje porodice i javnosti promijenio
mu je naziv u talbotipija. Talbot je u kameru opskurnu unosio papir prepariran srebrnim kloridom
i tako dobivao negativ, od koga se, prosvjetljavanjem (tj. kopiranjem) mogao dobiti neogranien
broj pozitiva. Time je postavljen princip negativ-pozitiv na kome poiva suvremena fotografija.
Talbot je iznio u javnost svoje otkrie u Londonu, samo nekoliko mjeseci posle Dagera.
Krajem etvrte decenije dolo je do unoenja stakla kao podloge za fotografski negativ
(otkrie Nieps de Sen Viktora iz 1847), a 1851. Frederik Skot Arer upotrijebio je kolodijumsku
emulziju kao nosioca fotoosjetljivog sloja. Zahvaljujui kolodijumskoj, tzv. mokroj ploi
fotografija je postala pristupanija, pa je zapoeo njen prodor u sve grane ivota. Godine1871.
Englez Riard Li Medoks objavio je mogunost proizvodnje tzv. suhe ploe na bazi elatinske
emulzije. Tim otkriem, a naroito uvoenjem celuloidnog filma kao nosaa emulzije (Dord
Istmen, 1888.) zapoinje razdoblje industrijske proizvodnje fotografskog materijala.
Sva prethodno spomenuta otkria odvijaju se na podruju crno-bele fotografije. Prve
eksperimente sa bojom izveo je francuski muziar Luj Dik Doron oko 1868-69. Mada je dobio
neke primjerke fotografija u boji (a sauvana je Pogled na Angulem, 1877) postupak je bio
sloen za izvoenje i nije imao veeg odjeka u javnosti. Za prodor fotografije u boji zasluna
su braa Ogist i Luj Limijer, 1904. Oni su izumjeli postupak sa obojenim zrncima krumpirovog
kroba (Autohrom) i to je prvi praktino primjenljiv postupak za fotografiju u boji, uveden u
fotografsku praksu 1907. godine. Meutim, do ire primjene boje u fotografiji dolazi posle 1930.
sa usavravanjem filma u boji, najprije od njemakog proizvoaa Agfa, zatim i od amerikog
Kodaka. Naredno veliko otkrie na tom polju je trenutna polaroid-fotografija (izum Edvina
Landa, 1947.) kojom se neposredno posle snimanja dobiva gotov pozitiv.

-4-

2. FOTOGRAF
Fotograf je osoba koja profesionalno fotografira, odnosno obavlja fotografsku djelatnost.
U uem smislu se uvijek misli na fotografa koji radi u foto-ateljeu i obavlja razne vrste
fotografskih usluga (snima za dokumenta, razvija filmove i izrauje fotografije), dok u irem
smislu fotograf obuhvata itav spektar specijaliziranih zanimanja.
Sve jednostavnija fotografska tehnika omoguuje i laicima da naprave fotografiju, ali se
strunost fotografa ogleda u poznavanju fotografskih vjetina - manipuliranje svjetlou i
vizualnim formama, razumijevanje prizora (sadraja fotografije) itd. Primarno fotografsko
obrazovanje podrazumijeva poznavanje upotrebe fotoaparata i geometrijske optike kao
dijela fizike koji izuava svjetlost. Osnovni proizvod fotografa je fotografija u materijalnoj ili
digitalnoj formi.

2.1. Vrste fotografa

Fotograf zanatlija (osoba koje fotografira u fotografskoj radnji),

Fotoreporter,

Umjetniki fotograf,

Modni fotograf,

Reklamni i industrijski fotograf,

Fotoamater itd.

2.2. Fotografska oprema

Za fotografiranje, fotograf koristi: fotoaparat, fotografski blic, studijski blic, pozadinu,


reflektirajui panel, kiobrane za rasvjetu i dr.

-5-

Za izradu fotografija kod klasine fotografije se koriste aparat za poveavanje sa ostalim


priborom (kadice, tipaljke, dozne za filmove itd.), a kod digitalne fotografije raunar i tampa.
I klasine i digitalne fotografije se mogu izraivati pomou procesnih
maina.3.FOTOAPARAT
"Camera obscura" (lat. "mrana komora" ili "zamraena prostorija") je kutija
(svjetlonepropusna opna bilo kakvog oblika) ije unutranje ploe ne doputaju odraz svjetlosnih
zraka (moraju biti obojene crnom mat bojom ili jo bolje, prekrivene crnim filcom). Na stranici
kutije izbuena je manja rupa. Kroz taj sitan otvor ("mlaznicu svjetla") svjetlosni zraci spolja,
ulaze u mranu komoru i projektiraju sliku motiva pred kamerom po itavoj unutranjosti
komore. Ukoliko se u mranu komoru stavi fotoosjetljiva ploa, tj. list materijala koji je osjetljiv
na svjetlost, a koji moe biti kemijski (npr. "fotografski film" ili "foto papir") ili digitalni
("senzor"), moe se napraviti snimak motiva.
Mrana komora osnova je za sve dananje kamere (foto aparate, filmske, video, ili
digitalne kamere) to vie, ona postoji u svim suvremenim kamerama, a predstavlja prostor
izmeu objektiva (otvora sa sistemom lea, kojim je zamijenjena rupica) i fotoosjetljive povrine
na koju se snima.
Skup lea (objektiv) fokusira (izotrava) projekciju motiva na povrinu snimanja, kao
uveavanu ili smanjenu sliku motiva pred objektivom.
Veina fotografskih aparata ima mogunost podeavanja sljedeih vrijednosti:

fokus (kojim se izotrava projekcija motiva to je na nekoj udaljenosti od objektiva),

blenda (otvorenost objektiva, to je vei otvor blende na fotoosjetljivi sloj pada vie
svjetla)

ekspozicija (trajanje proputanja svjetla kroz objektiv, to je dua ekspozicija na film


pada vie svjetla).
Osim toga, fotograf moe odabrati:

-6-

objektive raznih arinih duina (zavisno o tome kakvo uveanje motiva se eli dobiti na
snimku) i

filmove razliite osjetljivosti (kojom je odreena koliina svjetla potrebnog da bi neki


motiv bio snimljen dovoljno osvijetljeno).
Jeftini aparati nemaju mogunost mijenjanja (nekih ili svih) navedenih vrijednosti, a oni

obini automatski (tzv. "idiot-kamere") ugraenim mikroprocesorom sami procjenjuju najbolju


kombinaciju traenih vrijednosti za uspjean snimak.
Motiv je dobro "fokusiran" ako se na snimku vidi jasno (tj. "otro" sa to vie detalja).
Ako je motiv dalji ili blii od podeene udaljenosti snimanja on postaje mutniji ("neotar") i
razgovijetno je vidljivo sve manje njegovih detalja. Radi se o dubinskoj otrini snimka. Ako je
"fokusiran" motiv u prednjem planu, tada e pozadina motiva

biti neotra (i obrnuto,

"fokusiranom" pozadinom dobit emo mutan snimak motiva u prednjem planu). Ako se eli
dobiti otar snimak motiva u prednjem i pozadinskom planu tada treba smanjiti otvor blende,
tada treba produiti i trajanje ekspozicije proporcionalno smanjenju otvora blende. Ove
vrijednosti su meusobno zavisne, a kod boljih fotoaparata automatski se usklauju. Treba
meutim napomenuti da e dinamiki (pokretni) motivi produetkom trajanja ekspozicije biti
snimljeni u pomaku ("razmazano").

-7-

3.1. Digitalni fotoaparat

Brz razvoj novih tehnologija u svim sferama ljudskog rada nije zaobiao ni podruje
fotografije. Razvijeni su fotoosjetljivi senzori koji svjetlosne signale pretvaraju u elektrine
signale. Razvoj fotoosjetljivih senzora je napredovao do te mjere da oni nisu vie u stanju da
samo otkriju prisustvo svjetlosti, nego u da odrede i intenzitet svjetlosti. Senzori su veoma mali,
te mnogo senzora sloenih u jedan ip omoguuju oitavanje slike visoke rezolucije. Te osobine
senzora uinile su ih pogodnim za primjenu u fotografiji. Medijum za prihvaanje i uvanje
informacija kod analognog foto aparata je foto osjetljivi film. Kod digitalnih fotoaparata za
prihvaanje informacija o svjetlosti se koristi fotoosjetljivi senzor, a za uvanje memorijska
kartica. Digitalni fotoaparati uglavnom posjeduju i mali LCD ekran kojim je olakano
kadroviranje fotografija, ali i pregled fotografija koje se nalaze smjetene na memorijskoj kartici.
Ukoliko nam se neka fotografija ne svia, mogue je tu fotografiju obrisati i time osloboditi
prostor na kartici za smjetanje novih slika. Broj fotografija koji se moe uvati na memorijskoj
kartici zavisi od rezolucije senzora i memorijskog kapaciteta kartice. Ove osobine digitalnih foto
aparata uinile su ga veoma pogodnim za primjenu u obrazovanju. Svaki nastavnik je sada u
stanju da za svoj predmet pripremi fotografije odreenih predmeta, bia ili pojava bez detaljnog
poznavanja principa rada fotoaparata. Takoer je ubrzan nain izrade fotografije, (nema
razvijanja
filma, korisnik ne mora da eka da ispuca cijel film pa da ga onda razvija), odmah po
fotografiranju se vidi rezultat fotografiranja pa ga je mogue ponoviti dok se ne dobije eljeni
rezultat. Fotografije je veoma lako prebaciti na raunar, dodatno ih obraditi, izdvojiti neke
detalje, ubaciti komentar ili datum, zatim ih odtampati na kolor tampau. Poto su fotografije u
-8-

digitalnom obliku veoma ih je lako ubaciti u multimedijalnu prezentaciju koja prati predavanja,
ili postaviti na web stranicu za uenje na daljinu.
Digitalni aparat radi na gotovo
istom

principu

kao

analogni

fotoaparat sa tom razlikom da u


fokusnoj ravni ne lei vie film, ve
senzor koji ima zadatak da pretvori
svjetlosne

signale

elektrine

impulse, usmjerene na fokusnu ravan


kroz sistem lea. Senzor zaduen da
obavlja ovu funkciju zove se CCD
(charge-coupled device) senzor. Kada
CCD

senzor

pretvori

svjetlosne

signale u elektrine, oni se kao takvi


prosljeuju analogno-digitalnom pretvarau, koji ih zatim pretvara u digitalni zapis. Digitalni
zapis se zatim obrauje u procesoru digitalnog fotoaparata, koji je zaduen da od takvih
informacija stvori standardne datoteke tipa JPEG, TIFF, RAW ili neki trei zapis, koji se zatim
smjeta u internu memoriju fotoaparata ili na eksternu memorijsku karticu (Slika 2).
Konstrukcija digitalnog fotoaparata je veoma slina konstrukciji analognog fotoaparata.
Ali za razliku od analognog aparata, digitalni fotoaparat ima neke komponente specifine samo
za njega, na prvom mjestu mislimo na:

Senzor za sliku,

Mali LCD ekran za pregled slike,

Procesor i radna memorija za obradu slike sa prateim programima i

Memorijsku karticu za skladitenje digitalnih fotografija umjesto filma.

Za pretvaranje svjetlosnog signala u elektrini impuls zadueni su senzori koji rade u


dvije tehnologije:

CCD senzor i

CMOS (Complementary Metal Oxide Semiconductor) senzor.

-9-

Prvi CCD senzor je napravljen pre od oko tridesetak godina, predstavio ga je Kodak,
davne 1986. godine. To je ujedno prvi mega pikselni senzor sa tadanjih nevjerojatnih 1.4
miliona piksela. Obje vrste senzora su napravljene na bazi poluprovodnika i integriranih kola ali
su po konstrukciji izrade veoma razliita. Na poluprovodnikoj podlozi se nalazi mrea
poluprovodnikih elemenata, osjetljivih na svjetlost, koji u direktnom kontaktu sa svjetlou,
pretvaraju svjetlost u elektrini signal. U zavisnosti od intenziteta svjetlosti koji padaju na
poluprovodnik, zavisit e i jaina elektrinog signala. Broj poluprovodnikih elemenata
sadranih na senzoru, odreuje broj mega-piksela digitalnog fotoaparata. Proporcija je da svaki
poluprovodniki element senzora predstavlja jedan piksel digitalne fotografije. Do faze
pretvaranja svjetlosnog fotona u elektrini signal, tehnologija rada CCD i CMOS senzora se ne
razlikuje. Razlike u radu ova dva senzora nastaju u principu prosljeivanja elektrinog signala do
analogno-digitalnog pretvaraa digitalnog fotoaparata (A/D konvertor). Svjetlosni foton se u
senzoru pretvara u elektrini signal koji se potom prosljeuje pojaalu, koji ima zadatak da
signal pojaa u pogodan oblik za konano pretvaranje u digitalni format u analogno-digitalnog
pretvaraa.
Na izlasku iz A/D pretvaraa, dobiva se izvorni (digitalni) oblik slike, koji je dobio naziv
RAW format (nekompresirani oblik). Treba imati na umu da ovaj format po svom obliku
zauzima jako mnogo memorijskog prostora. U zavisnosti od postavljenih formata za snimanje,
koji se zadaju digitalnom fotoaparatu, slika se potom memorira u izvornom formatu ili se
prosljeuje procesoru na dalju obradu (kompresiju). Zadatak procesora digitalnog fotoaparata
jeste da sliku od izvornog formata kompresira u format koji zahtjeva manje memorijski
kapacitet, obino je to format JPEG (Slika 3).
Pikseli sa senzora
slike i AD pretvaraa
Digitalizacija

Radna memorija

RAW

Interpoliranje i obrada

JPEG
TIFF

Slika 2
Digitalna slika se u sljedeoj fazi proputa kroz procesor digitalnog fotoaparata, gdje se
potom skladiti u internu memoriju fotoaparata ili na memorijske kartice. Skladitenje moe biti
- 10 -

u RAW formatu (ne kompresirani format), ujedno i format bez gubitaka na kvalitetu slike ili u
nekom od formata za kompresiju, (na primjer JPEG ili TIFF). Ako se slika kompresira, potrebno
je u procesoru izvriti procese obrade i interpolacije slike u cilju dobivanja manje izlazne
datoteke.
Kod CCD senzora, elektrini signali se skupljaju na jednom mjestu, signali se uzimaju
piksel po piksel, red po red, dok kod CMOS senzora signal se uzima sa tono odreenog piksela.
Prednost CCD senzora u odnosu na CMOS senzor jeste velika osjetljivost na svjetlost, to
uzrokuje bolji kvaliteta slike. Prednost CMOS je brzina prijenosa podataka, to je veoma bitno za
jedan digitalni fotoaparat. Tendencija je da se postigne to vea brzina okidanja i brzina snimanja
informacija. CCD senzori su nali veliku primjenu u visoko kvalitetnim i profesionalnim
digitalnim fotoaparatima, zbog velikog kvaliteta slike.
Svaki poluprovodniki element senzora je osjetljiv na intezitet svjetlosti, ali ne i na boje.
Za dobivanje boje u slici, koriste se filteri za tri osnovne boje: crvena, plava i zelena (RGB
paleta). RGB kombinacija boja u filteru je sasvim dovoljna da bi se vjerno prikazale sve boje iz
spektra.
Objektiv je veoma vaan dio digitalnog fotoaparata - kamere. To je cijev kroz koju se
svjetlost prosljeuje u kameru. Objektiv je sastavljen iz sistema lea koji su zaduene za
prelamanje i usmjeravanje svjetlosti na digitalni senzor fotoaparata. Svaki objektiv ima svoje
karakteristike, na osnovu kojih se odreuje za koje potrebe se upotrebljava odreeni objektiv.
Profesionalni aparati tipa SLR imaju izmjenjive objektive, tako da u zavisnosti od vrste, tipa
slike i specifinih potreba korisnika, zavisi izbor objektiva. Sve objektive karakteriziraju tri vrste
parametara:

Koliina svjetlosti (luminantnost),

Duina (fokusna duina izraena u mm) i

Ugao snimanja
Koliina svjetlosti je parametar koji direktno zavisi od blende aparata. Blenda je

parametar koji definira koliki je otvor na ulazu u objektiv kamere, i oznaava se sa 2.0, 2.8,.... To
znai, da ako je otvor 2.0 (dvostruko vei), onda e kroz otvor objektiva biti proputeno na
senzor aparata, etiri puta vie svjetlosti (slika 4).

- 11 -

Slika 3
Drugi parametar direktno utie na faktor poveanja koje postie sistem lea u objektivu
digitalne kamere. Ona se mjeri na sljedei nain: fokus se postavlja na poziciju beskrajnog
fokusiranja dalekog objekta (predmeta slikanja). Potom se izmjeri duina u milimetrima od
optikog centra (najee je to posljednja lea u objektivu) do senzora digitalnog fotoaparata.
Dobivena vrijednost (u mm) se naziva fokusna duina. To upravo znai, da to je fokusna duina
vea, mo aparata da uvea eljeni objekat je bolja, ali mo uveavanja ne zavisi samo od
fokusne duine. Ugao kamere je veoma bitan parametar, ako korisnik hoe da ostvari to bolje
rezultate uveavanja i zahvaanja to veeg polja snimanja. Ugao snimanja predstavlja
cjelokupnu duinu (rastojanje) od senzora kamere do posljednje lee objektiva. Ugao snimanja
se izraava u stupnjevima, standardni objektivi imaju ugao snimanja od 46 stupnjeva, to je ugao
koje vidi ljudsko oko. Ako objektiv ima vei ugao snimanja od 46 stupnjeva, onda govorimo o
irokokutnom objektivu.

4.HDR
HDR ili HDRI je skup tehnika u fotografiji i obradi slike koji omoguavaju prikaz veeg
opsega osvjetljenja nego klasine digitalne fotografije. Svrha HDR-a je vjerniji prikaz irokog
- 12 -

opsega osvjetljenja koji se nalazi u pojedinim scenama, na primjer slabo osvijetljenim slikama ili
pri zalascima Sunca.
Skraenica potie iz engleskog jezika High dynamic range imaging i u prijevodu znai
veliki promjenljivi opseg slikanja.
Fotografije je mogue slikati klasinim digitalnim fotoaparatima. Da bi se zabiljeili vei
nivoi osvjetljenja, neophodno je slikati vie fotografija sa razliitim nivoima osvjetljenja, tj. sa
razliitim duinama ekspozicije. Ova tehnika se zove breketing (engl. Bracketing) i na digitalnim
fotoaparatima se uglavnom obiljeava sa tri preklapajua pravokutnika od kojih je jedan
osvjetljeniji, a jedan tamniji od srednjeg.
Obradom na raunaru se iz tog seta fotografija pravi prava HDR fotografija. Postoji vie
formata zapisa HDR fotografije. Klasini izlazni ureaju nemaju mogunost prikaza HDR slika,
pa je neophodno tehnikama mapiranja tona (engl. Tone mapping) prilagoditi tu sliku za prikaz na
tzv. ureajima sa malim nivoima osvjetljenja.

5. ASTROFOTOGRAFIJA
Astrofotografija je fotografija nebeskih tijela
i pojava. Samo malo vremena je bilo potrebno pa da
se objektiv foto-kamere usmjeri ka nebu. Ve
1840. Don Dreper, ljekar, filozof, povjesniar i
kemiar (u to vrijeme su ueni ljudi imali vie
zanimanja kao to vidite i iz ovog primjera) je slikao
je Mjesec (Slika 5).
Astrograf je optiki i fotografski instrument
za snimanje i posmatranje svemirskih tijela i letjelica.
Slika 4

- 13 -

U astronomiji astrograf je akromatski teleskop sa fotografskim ureajem. Montiran je


tako da se moe pomjerati oko dvije meusobno upravne ose (asovna i deklinacijska). Pomou
satnog mehanizma prati prividno kretanje nebeskih tijela (zvijezda).
Slui za fotometrijska ispitivanja nebeskih tijela i zvijezda, sastavljanje karata neba i
odreivanje koordinata nebeskih tijela.
Za potrebe svemirskih istraivanja astrograf je posebno napravljen teleskop sa
mogunou snimanja kao fotografski aparat, pa se njime mogu pratiti svemirske letjelice.
5.1. Makrofotografija

Naziv

makrofotografija

podrazumijeva

fotografiju veu od prirodne veliine objekta,


izoliranu od okoline pomou dubinske otrine i
naglaenu samo nekim detaljima.

5.2. Fotografija u novinarstvu

- 14 -

Jednostavnim rijeima, to je prianje


prie fotografijama. Ali ono nije samo to, to je
istovremeno i prenoenje istine. Foto
novinarstvo prua informacije i zabavlja. Fotonovinar nije tek neko ko ode na neko deavanje
i snimi par snimaka, on mora dati puni uvid
itaocu. Foto-novinarstvo je postalo sastavni
dio naeg ivota u vrijeme drugog svjetskog
rata, kada su snimci sa ratita prenosile
porodicama kod kue ono to se deava.

Slika 5

Svaki dan se oslanjamo na foto-novinare. Foto-novinar sve vie postaje videograf, ali u
svakom sluaju, radi se o prianju prie vizualnim sredstvima umjesto rijeima. Fotografije
prave ili unitavaju novine. Samo su novine Wall Street Journal preivjele sve ove godine bez
fotografija na svojim stranicama. Svakako, rijei same mogu prenijeti pristranost i vienje osobe
koja ih je napisala. Fotografije se vide i shvaaju kao nepromjenjiva istina. Fotografije nas
vizualno povezuju sa priom i pomau nau identifikaciju sa njom. Fotografi koji rade na polju
novinarstva moraju shvatiti da njihov zadatak nije samo da snime fotografiju i da za to budu
plaeni. Oni uivaju veliki nivo povjerenja javnosti, a koji se ne smije ni u kom sluaju naruiti.
Etika foto-novinara mora biti prva i primarna misao na umu fotografa dok biljei
povijest. Tokom godina, fotografije su bivale lairane na razne naine, a istinski fotograf nastoji
da postigne da fotografije koje su prikazane na stranama njihove publikacije budu tone. Kao
foto-novinar, morate shvatiti da nije va posao da pravite vesti, nego da ih biljeite. Dakle, ako
fotografirate sastanak dva dravnika i pomjerite ih da biste snimili bolju fotografiju, vi mijenjate
istinu. Promijenili ste scenu. Sa digitalnim dobom u kojem se nalazimo postaje sve vee
iskuenje zakopati otkopani lic, ukloniti neugledni oiljak sa neijeg lica, ili okrenuti
fotografiju da dobije na vizualnoj privlanosti, ali sve ovo predstavlja la, a mi moramo sauvati
na kredibilitet.

6. PRAVILO TREINE
- 15 -

Pravilo treine je jedna od kompozicijskih tehnika u fotografiji i drugoj vizualnoj


umjetnosti poput slikarstva. Prema pravilu, slika je podijeljena u devet jednakih dijelova, i to sa
dvije horizontalne i dvije vertikalne crte jednako razmaknute. Time nastaju etiri presjeka u koja
se obino smjeta glavni objekat na slici. Ovakva kompozicija slici daje vie energije, interesa i
veu napetost, od jednostavnog smjetanja objekta u centar, to moe djelovati monumentalno,
nepokretno i eventualno neinteresantno.
Kod horizonta, u pravilu treine on se smjeta na gornju ili donju horizontalnu crtu.
Dakle, prema pravilu treine, za komponiranje se koriste treine i presjeci tih treina. Pravilo
treine se javilo oko 1845. godine, tada primijenjeno u slikarstvu.
Slika na desnoj strani prikazuje kompoziciju po pravilu treine. Horizont je smjeten na
donju horizontalnu crtu ime je fotografija podijeljena na dva djela, zemlja 1/3 i nebo u 2/3.
Drvo, kao glavni objekat, je smjeteno u jedno od presjeka, koja se nazivaju i energijske take

(Slika 7).

- 16 -

7. ZANIMLJIVOSTI
Nekada, ako ste eljeli da slikate drvo u parku morali ste da na sebe natovarite opremu od
50-tak kila. To je bilo u vrijeme kolodijumske fotografije (sredina 19-og vijeka) koja je davala
odline rezultate, ali je podrazumijevala veliku opremu jer se sve moralo raditi na brzinu, tj. dok
je kolodijum jo bio vlaan. Da se ne bi teturali u prirodi pod tolikim teretom, bogatiji fotografi
su iznajmljivali nosaa. Neki su opremu stavljali na posebna kolica, a bogatiji bi je stavljali na
koije itd. A najveu kameru u 19-tom vijeku imao je izvjesni John Kibbela, fotograf amater iz
Glasgowa. Njegova kamera je bila toliko velika da je imala svoje tokove i vukao ju je konj.
Posebno zanimljiva kamera bila je jedna u obliku pitolja. Zvala se, logino, pistolgraf.
Konstruirao ju je izvjesni Thomas Skaif negde sredimo 19-og vijeka i reklamirao kao vrlo brz
fotoaparat, zgodan za slikanje djece. Pistolgraf je bio dobar aparat i sve je bilo u redu dok
jednog dana Skaif nije otiao da slika kraljicu Viktoriju. Uperio je aparat, opalio i - onda je imao
dug razgovor s policijom. Morao je da rasklapa aparat da bi objasnio njegovu bezazlenost i tako
upropastio snimak. Izgleda da je Herel termin snap shot skovao 1860. godine imajui na umu
upravo taj fotoaparat, kada je govorio o mogunosti snimanja brzinom hica", tj. snap shot.
Usporedo sa foto-aparatom razvijala se i podloga za fotografiju. Maja 1850-te hartija za
fotografiju su poele da se premazuje bjelancetom kako bi se dobila fina sjajna povrina. Takva
fotografija je postala vrlo popularna pa je najvei proizvoa ove hartije, drezdenska
Albuminpapirer Fabrik, devedesetih godina 19. vijeka troio dnevno po 60 000 jaja, tj. oko 18
miliona godinje.

- 17 -

U poetku ekspozicije su morale da traju, vrlo dugo


i da bi se napravio portret, foto studiji su imali posebne
drae za glavu kako model ne bi pomjeranjem pokvario
snimak (Slika 9). Uzgred, rani fotografi su u svojim
oglasima posebno naglaavali da grupni portreti nisu
skuplji

od

pojedinanih,

to

mnogim

muterijama

poetnicima nije ilo u glavu. Neki fotografi su meutim


naplaivali skuplje djeje portrete jer mala djeca nisu mogla
dugo da miruju pa bi se snimak kvario i fotograf je morao
da koristi vie ploa za snimanje. Ali 1843 je pariki
dagerotipist Marc Antoine Gaudin rijeio i taj problem.

Slika 6

On bi pre otvaranja blende mladom modelu rekao: Sad gledaj u kutiju pa e da izae ptiica".
Ne treba ni spominjati da ptiica nikad nije izletjela, ali trik funkcionira evo ve vie od 1,5
vijek.
Amerikanci, Britanci itd. pre nego to kljocnu aparatom, svom modelu kau: Say
cheese" jer izgovaranje te rijei natjera lice da napravi prijatan smijeak.

8.PREGLED VANIJIH DOGAAJA U POVIJESTI FOTOGRAFIJE

1826 - Nisefor Nijeps je napravio prvu fotografiju panorame. Vrijeme ekspozicije je bio
ak 8 sati.

1835 Willem Fox Talbot je napravio svoju vrstu slike, takozvanu talbotipiju.

1839 - Luis Dager patentira novu vrstu fotografije - dagerotipiju.

1839 - Willem Fox Talbot patentira prvi raireni postupak fotografije - kalotipija.

1839 John Hershell razvije fikser i napravi prvi stakleni negativ fotografije.
- 18 -

1851 - Frederik Scott Archer je predstavio razvijanje sa emulzijom.

1854 - Andre-Adolf-Eugen

Dezderi je predstavio prvu sliku-vizitku. Predstavio i

rotirajuu kameru, koja je mogla da napravi 8 ekspozicija na jednom negativu.

1861 James Clark Maxwel je napravio prvu fotografiju u boji.

1868 - Luj Dukos du Hauron patentira barvnu fotografiju, ije boje zavise od duine
ekspozicije.

1871 - Richard Madox pronalazi elatinastu emulziju.

1876 - F. Harter i V. C. Drifild obrauje senzibilnost filma na ekspoziciju - senziometrija.

1878 - Edward Muybridge je napravio prvu brzu fotografiju konja u galopu.

1887 - Film od celuloida.

1888 - Kodak razvija prvu kameru za iroku upotrebu.

1887 - Gabrijel Lipman razvija postupak reprodukcije slika u boji po principu


interferencije.

1891 - Tomas Edison inventira kinetoskopsku kameru - pomine fotografije.

1895 - August i Luj Lumijer predstavljaju prvu kinematografsku kameru.

1898 - Kodak predstavlja prvu kameru koja se otvara kao harmonika.

1900 - Kodak predstavlja legendarnu kameru Brovni.

1901 - Kodak razvija film od 120 mm.

1902 - Artur Korn razvija tehnologiju za fototelegrafiju.

1907 - Autokrom Lumjer - prvi proces barvne fotografije na tritu.

1912 - Kodak predstavlja film od 127 mm.

1913 - Kinemakolor - prva komercijalna kamera za filmove.


- 19 -

1914 - Kodak razvija autografik sistem, koji omoguuje prijepis rijei na negativ
fotografije za vrijeme ekspozicije.

1923 - Dok Harodl Edgerton pronalazi ksenonski fle.

1925 - Lejka predstavlja film od 35 mm, koji je jo danas u irokoj upotrebi.

1932 - Dizni snima prvi video u boji "Flowers and Trees"

1934 - Predstavljena je kartua od 135 mm, to je olakalo upotrebu filma od 35 mm.

1936 - Kodak predstavlja film od vie slojeva.

1937 - Agfa predstavlja svoj novi kolor film.

1939 - Agfa razvija prvi moderni film za kamere.

1942 - Kodak predstavlja svoj prvi film u boji Kodakolor.

1948 - Edvin H. Lend predstavljaju prvu Polaroid kameru.

1957 - Predstavljen prvi Pentaks Asai SLR kamera.

1959 - AGFA predstavlja prvu automatsku kameru Optimu.

1961 Eugen F. Lali opisuje kako bi trebao da radi senzor u digitalni kameri.

1964 - Prvi Pentaksov Spotmatik ogledalo-refleksna kamera.

1975 - Kodak je napravo vei napredak ka digitalnom ipu.

1986 - Kodak predstavlja prvi senzor (ip) od 1 Megapiksela.

2005 - AgfaFoto objavljuje steaj. Agfa filmovi nestaju sa trita.

2009 - Nobelovu nagradu za Fiziku dobivaju pronalazai CCD senzora.

- 20 -

9. ZAKLJUAK
Usporedo sa fotografijom razvijao se i foto hardver. Dakle, danas nije nikakvo udo imati
fotoaparat, pogotovo kad niste probirljivi. Ponekad aparat kupite ak i ako ga ne elite. Svaki
moderan mobilni telefon ima ugraen fotoaparati i to sasvim solidnih karakteristika - eljeli vi
to ili ne. I nosite ga sa sobom a da toga moda niste ni svjesni. Danas se fotografija koristi u
skoro svim sferama ivota, u svim naukama, u obrazovanju, u umjetnosti, u novinarstvu, u
reguliranju saobraaja, Ukratko reeno Jedna slika hiljadu rijei.

- 21 -

10. LITERATURA

http://fotografija.hr/wiki/index.php?title=Fotoaparat datum preuzimanja: 22.11.2010.

http://blog.b92.net/text/13555/Kako%20je%20postala%20fotografija/
datum preuzimanja: 22.11.2010.

http://sr.wikipedia.org/sr- el/%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE
%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%98%D0%B0 datum
preuzimanja: 22.11.2010.

http://hr.wikipedia.org/wiki/Fotografija datum preuzimanja: 22.11.2010.

http://sr.wikipedia.org/sr/%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE
%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84 datum preuzimanja: 22.11.2010.

http://sr.wikipedia.org/sr/%D0%A5%D0%94%D0%A0 datum preuzimanja: 22.11.2010.

http://www.fashionstudio.info/teme/foto-novinarstvo/ datum preuzimanja: 22.11.2010.

Dragan, Solea (2006): Obrazovna tehnologija, Sombor: Uiteljski fakultet

- 22 -