You are on page 1of 31

Full Metal Jacket (1987, Stanley Kubrick)

Herhangi bir corafyada ldrlen ocuklara


Full Metal Jacket zerine 12 Tez
1. Full Metal Jacketn (1987) eitim kampnda yakn gelecein lm
makineleriyle birlikte koarken Eitim avuu Hartmann (R. Lee Ermey) ironik
arklarndan (asker mar diye okuyun) birinde silah ve fallus arasnda balant
kurulur; libido ve sava, fallus ve lm kalm sava, cinsel birleme ve yoketme,
cinsellik ve kendini sava alannda koruma gibi daha da ilikilendirilebilecek bir
diyalektikler zinciri kurulur.
Askerznenin, militarist yaplanmann kskac iinde kiilii bask altna alnm
merkezd zavall bir piyon, mantna ambargo konulmu oyund bir figre
dntrlnn standart bir gstergesidir Hartmann yakn gelecein
katillerine sylettii mstehcen arklar! Alayc bir edayla syletilen marlar
yadrgatcdr, lszdr, takndr, belden aadr, argodur.

Basit bir genelleme yapldnda destans asker marlarn, kahraman ordu


neferlerini iinde bulunduklar sava artlarna ve ulvi lke menfaatleri iin
gsterecekleri kahramanla adapte edici nitelikte dzenlendii, geleneksel
szlerden mteekkil olduu ve kalp dncelerden beslendii anlalr. ykde
bahsi geen asker marlarla bu genellemenin enikonu elitii mahede edilir;
fakat bunun hasseten aka gibi representationnn grotesk bir etki brakt
kesindir. Bu yzeysel, souk ve yapay szler btn, bir vatan grev olarak

askerlik hizmetinin kutsallna, ycel grkemine vurulan planl ve bilinli bir


darbe eklinde dnlmelidir.
2. Cinselliin fazlasyla irrite edici dolaysz bir ifadesi de nemfomanyak bir lm
makinesinin azndan dklen u szlerdir: Bu kz iin artk fik fik yok! Vietnaml
Snipern yokedildiinin resm ve canl bir kantdr bu. Sniper ldrlmtr ve o
artk seks yapamayacaktr! Bu tmce, bir baka adan, sradan bir Amerikan
vatandann sava artlar ierisinde neye dntnn arpc bir belgesidir.
lmmakinesi ruhsuzdur, deer yitimine uratlm, mukayese gcn,
uslamlama yeteneklerini kaybetmitir. lmmakinesi ne iyi ne ktdr; iyi ve
ktnn alamdr. Alaltc ve ypratc, irkin ve aalk bir emperyalist dizgenin
koruyucusu/bekisidir.
Kkrtc bir yapttr Full Metal Jacket. Amerikanizmin militarist ve smrgeci
tarihinin muayyen bir devresini mikroskop altnda inceleyen bir yapttr.

3. Vietnamdaki Amerikan kararghnda ordu gazetesi haberleri realiteyi


arptarak yanstr; nk ncelikle scak savala temas halindeki Amerikan
askerlerine ve de kulaklar Vietnamdan gelecek muhtelif haberlere kilitlenmi
Amerika Birleik Devletleri kamuoyuna hamas, moralleri yksek tutabilecek
argmanlar nakledilmelidir. Buradaki vurgu direkt olarak enformasyonun
hkmet, ordu vb. kanalyla dorudan arptlmas, sava gerekliinin hasralt
edilmesidir.
Amerikan emperyalizmi iddet gereksinmesini spesifik unsurlara dayanarak
merulatrma siyasetini dn Vietnamda nasl pratize etti ise bugn Afganistan
ve Irakta da aynyla icra etmektedir. Bunun, bu merulatrma siyasetinin bir
dier icra kanal ite bu yazl ve elektronik medya imparatorluklardr. ABDnin
Souk Sava dnemlerinde komnizmi saf d etmek amal, 11 Eyll sonras ise

adaleti yerine getirme szde misyonuna dayanan ikiyzl, saldrgan tavr,


global ln halk ynlarna ve dolaysyla dnya kamuoyuna teatral bir
kaytszlk iinde hayal mahsul sylem ve fantezilere yaslanarak
dillendirilmektedir. Dev medya kurulular, devasa basn organizasyonlar,
konumuz icab Full Metal Jacketda Ordu Basn geni lekli Amerikan Tasarsn
dhiyane (!) bulularla, sofistike fiillerle kstaha insanln nne koymaktadr.
Mazlum halklarn tepesindeDemoklesin Klc gibi gezinen bir lkeden baka bir
davran ummak zaten ham hayal olurdu. ABD yapay ve entrikaya dnk
saygnln gururlu bir akkanlk ire artrmakta, yerleik dsturlarn, derun
demokratik dourgularn, onurlu ve ahlak dirimselliini evrenselletirerek
tektipletirme, hlasa smrme ve yoketme misyonunu prist bir huysuzlukla
geniletmekte, paranoyak bir diktatrlkle uygulamaktadr. Sonu olarak ABD
sava rtkanln da, bunu meru zeminlere oturtma giriimlerini de ayn ksr
ve beylik szlerle rl bir logosa srtn vererek dayatmaktadr.
4. Basnn eylem ve rolnn hicvedilmesi akllara Vietnam zerine ekilmi
sloganist yaptlar ve ajitatif dokmanterleri de getirir ister istemez. ABDnin
Vietnamda ne ii olduu sorunsalna yant arayan, savan asl manasn ya da
manaszln sorgulayan Hollywood yapt o denli azdr ki komple sinemac
Kubrick hi kesme yapmadan, omuz kamerasyla sola doru uzun
bir kaydrmayla kotard bir sekansta u replikleri nlatr kulaklarmzda:
John Wayne sen misin? Bu ben miyim?
Kameralar altrn. Bu filmin ad: Vietnam.
Palyao John Wayne olursa ben de atm!
Ben Rock Hudson!
Ben de AnnMargret!
Ay da azgn Bufalo olur!
Ben de General Custer!
Kzlderili kim olacak?
ekik gzller de Kzlderili olur.
Eve dnyorsunuz.
Hep sadz.
Bizler acmasz denizcileriz efendim.
Rahat uyuyun.
Ben leceime siz ln.
Hi deilse bir dava uruna ldler.
Hangi dava bu?
zgrlk.
Kendine gel aylak!
Kzllar zgrlk iin mi hakladmz sanyorsun?

Bu bir katliam!
Evet, Amerikan askerleri arasnda geen bu ilgin emprovize diyalog btn
sorular yantlam olur. lk iki replik, tarihsel realitenin arptlmasn Hollywood
filmlerindeki GerenimoBeyaz Adam kartlna deinerek ima eder. Sonrasnda,
Vietnamllarn yeni Kzlderililer olarak tebih edilmesi de dndrcdr. Son iki
replik de Vietnamllarn Amerikan ordusunun savata gnlszce bulunan
askerleri tarafndan katledildiini haykrr.

5. ABD askerleri ikilem iindedir. Niin Vietnamda bulunduklarn, neden ekik


gzlleri ldrdklerini birou bilmemekte, daha doru bir ifadeyle, olup bitene
bir anlam verememektedirler. Bildikleri tek ey, hayatta kalabilmeleri iin
ldrmek zorunda olduklar, bir de yaptklar eylemin katliam olduudur. Bu ikilem
filmin omurgasn oluturan temel bileenlerden biridir. Hatta Vietnamdaki bir
Amerikan mevziinde Jokerin (Matthew Modine) miferinde Born to Kill (ldrmek
in Domu) yazs yer almakta, kamuflajnda ise Bar Amblemi bulunmaktadr.
Bunu fark eden bir st rtbeli subay ile Joker arasnda geen manidar diyalog,
arada kalmlk sendromunu uluslararas boyuta tayarak evrenselletirir.

Amerikann, hududu bile bulunmayan lkelere asker kard, silah satabilmek


iin lkeleri birbirine drd, burnunu her corafyaya soktuu
dnldnde, aslnda artc bir eliki deildir bu. Iraka harekt planlayan
Bush ynetiminin Irak karasularna ilah adaleti gerekletirmek iin ayak
bastklarn dnya kamuoyuna duyurduklarn anmsadmzda, her ey su gibi

berraklayor. Dolaysyla Born to Kill yazsnn Bar Amblemiyle nasl temelden


bir eliki yarattn daha iyi saptam oluyoruz.
6. Militarist eitim mantalitesine adapte olamadndan psiik dengesi altst olan
ve bunun sonucunda da duygu erozyonuna urayan Pyle (Vincent DOnofrio),
despotik Eitim avuu Hartman ldrr. Pylen cinayet ilemesinin gerekesi;
ilkin Eitim avuu tarafndan dlanmas, hakarete uramas, aalanma ve
cezaya maruz kalmas; sonra da arkadalar tarafndan elimine edilmesi, ksacas
zerindeki katlanlmaz baskdr. Hakaret, aalanma, darda braklma, dayak,
tecrit edilme gibi insan doasna aykr unsurlar bu kanlmaz sonucu
dourmutur. Pyle eitimini tamamlam ve bir katile dnm olsa da ortadan
kaldrd ilk kii kendi vatanda, Eitim avuu olur! Bu da kat bir sistem iinde
eitilen askerlerin bu sisteme bakaldrabilme olasln ima etse de bireysel bir
eylem olmaktan teye gitmez; nk avuu ldrdkten sonra Pylea tek
seenek kalr: intihar. Nihayetinde devlet rgtlenmesinin asal nvelerinden olan
ordu gcne isyan etmenin yararl bir sonu dourmadn, etkili olamadn bir
kere daha anlarz.

Btn Kubrick yaptlarna egemen olan pesimist hava (gereki vizyon biiminde
tercme edilmesinden yanaym) Full Metal Jacketa damgasn vurur. Fakat filmin
asl ereklerinden biri, bireysel cinnete dikkati ekmektir. znenin asker
mekanizmann dilileri arasnda nasl ufalandn belgelemektir. Kukusuz bu
adan da gncelliini hi yitirmeyecek modern bir klasiktir. Olaslkla da Vietnam
Sava zerine ekilmi en iyi yapttr; en azndan imdilik.
7. Ayn yata, fakat en nihayetinde bilin dzeyi ynnden heterojen bir yapda
bulunan Amerikan askerleri bilin enflasyonuna uratlarak militarizmin dayatt
homojen kalba hapsedilirler. Yeni kimlikkalp bellidir: makineasker. Evet, asker
olmann vasflarndan biri de bir lmmakinesine dnmektir. Dnmn
tamamlayan asker, hem kendisini korumasn renmi olacaktr, hem de
Vietnam iin gerekli olan zgrl (!) salayacaktr. (Irakta da szm ona
zgrlk ve medeniyet projesi srdrlyordu.) Askerznenin dnt ey salt
bir lmmakinesi deildir; her asker ayn zamanda insanlndan da, vicdanndan
da, zgr fikriyatndan da, ideolojisinden de feragat etmek zorundadr. rnein,
helikopterin iinden tarlalarda alan Vietnamllara ate eden makineasker
yaptndan delice bir gurura kaplr; hareket eden her Vietnamlnn Kzl olduunu
belirtir, ldrd Vietnamllarn saysn vnerek verir. phesiz cinnetin
beyazperdeye eine az rastlanr bir yansmasdr bu. Ayn derecede de, Amerikan
ordusu ve hkmeti cephesinde, bir teki olarak Vietnamllarn, yryen, koan,
hareket eden varlklar olarak potansiyel dman olduklarn cisimletirir. Dman
tekiler, varlklaryla bile tehlike arz etmektedirler. yleyse vakit kaybedilmeden
yokedilmelidirler.
8. Filmde akar a teknii, Vietnaml sniperla (Onun iin artk fik fik yok!)
Amerikal askerler arasndaki kedifare oyununda ok baarl bir biimde
uygulanr. Bu zaman diliminde Amerikal askerlerin kapana kslmalar, aralarnda
kan tartma ve anlamazlklar, vurulan veya yaralanan arkadalar karsndaki
aresizlikleri ayrntl olarak ilense de Sniper grmeyiz. Kamera sadece keskin
niancnn gzlerinden ksa bir sre de olsa bakmamz salar.

Kubrick, ustas Orson Wellesin mirasn gayet ll ve yerinde kullanr.


Sniper grmeyiz, demitim. Fakat Kubrick sinemasnda o hep bir yerlerde
okumamz bekleyen ince ayrntlar burada bize yine gz krpar. Amerikan
ordusunun, gerilla mcadelesi sergileyen Vietnamllarca nasl ypratld, megul
edildii stte bahis konusu edilen kedifare oyununun anlamsal kaplarn aan
anahtardr.
Kubrick sinemas gstermeden de gsteren bir estetie haizdir.
9. Kubrick eitim avuu rol iin (O imdi l!) emekli bir ordu mensubunu
uygun grmtr. Despotik, emrindeki askerlere kan kusturan, kfrbaz, kat
Eitim avuu Hartman kompozisyonunda karmzda arz endam eden Ermeyi
ilk grdnde ona yle demitir: Her eyin gerek olmasn istiyorum. Filmi
izleyenler bunda yeterince baarl olunduunun bilincindedirler. Dayak, kfr,
ceza gibi insanlk d uygulamalar eitim kampnda rutin eylerdir ve eski ordu
mensubu R. Lee Ermey, rolnn hakkn fazlasyla verir. Elbette ki Kubrickin bu
seimi salt gereklik aray bakmndan deerlendirilmemeli. Bu seimi iki adan
okuyabiliriz: Birinci olarak Ermeyin oyun tarz Amerikanizmiyanstmaktadr.
Ermey oyun verdike Amerikan militarizmi apak bir parodiye dnmektedir.
kinci olarak, bir zamanlar stlendii kimlii oynamaktadr. Bylelikle hem
Amerikan ordusunun eitim metotlarn sanatsal alana tamakta, hem de
brnd asker kimlii sorunsallatrmaktadr.

Bu, Full Metal Jacket Full Metal Jacket yapan gelerden biridir.

10. 1960l yllarn rock soundlar lirik ve hznl tnlaryla yky belgeselvari
bir atmosfere tar. Abigail Meadin (ynetmenin kz Vivian Kubrick) tema
mzikleri filmin daha da zenginlemesine katkda bulunur. Bilhassa Snipern
Amerikan askerlerince didik didik arand sekanslarda mziin grnt
ynetmeni Milsomeun estetik dokunularyla birlikte psikolojik thrillern
artrlmasnda youn bir katks sz konusudur.
ngilterede yaratlan film setleri, btnyle Amerikan ordu ortam, sava gerisi ve
kamplarn ve de Vietnam sava atmosferini yenidencanlandrmak iin
kurgulanmtr. Kubrick, Barry Lyndon (1975) veya 2001: A Space Odyssey (1968,
2001: Uzay Maceras) ya da A Clockwork Orange (1971, Otomatik Portakal) adl
majr yaptlarnda olduu gibi burada da kl krk yararak realist bir film atmosferi
yaratmaya dikkat etmitir. Bu balamda kusursuza yakn bir gereklik (reality)
duygusuna eritii mimlenebilir.
11. Full Metal Jacket klasik Vietnam stereotiplerini dekonstrksiyona uratt
iindir ki kalburst yaptlardan biri olmutur. Sava psikolojisine proleterlerin
gznden bakan The Deer Hunter (1978, Avc, Michael Cimino), savan insan
insanlktan nasl kardn betimleyen Apocalypse Now (1979, Kyamet, Francis
Ford Coppola), Amerikan ordusundaki i ekimeleri takip eden Platoon (1986,
Mfreze, Oliver Stone) ve makineaskerlerin tecavzc ve saldrgan doasna
odaklanan Casualties of War (1989, Sava Oyunlar, Brian De Palma), Amerikan
ordusunda kobay olarak kulanlan bir askeri takip eden Jacobs Ladder (1990,
Dehetin Nefesi, Adrian Lyne) gibi Vietnam ve sava dolayl ya da dolaysz
ileyen belli bal rneklerden de farkldr. Eitim aamalarnn ayrntl ve
gereki olarak sunulmas mesela, onu farkl bir konuma yerletirir. Deniz
piyadelerinin sistematik olarak nasl bir eitim srecinden getikleri filmin esas
meselelerinden biridir; nk iddet ve saldrganlk itkileri asker eitim
alanlarnda ilk olarak snanmaktadr. Eitim alan, insan katletmenin tatbikatnn
yapld baat bir ilk uzamdr. Ordu, makineasker yetitiren bir kurum olarak
ayn zamanda sava ve katillii evetleyen insanlk d bir kurumdur da. Bu
anlamda Full Metal Jacket, iddetin parametrelerine ieriden vizr tutan bir
filmdir. Hollywoodun logosunu tersyz eden bir yapttr.

12. Kubrickin Fransada uzun sre yasakl kalan Paths of Glory (1956, Zafer
Yollar) vesinema literatrnde black comedynin bayapt kabul edilen Dr.
Strangelove (1965, Dr. Garipak) adl filmleri de ayn nemdedir. Paths of Gloryde
scak sava, cephe gerisinde dnen ayak oyunlar, vatanseverlikvatan hainlii
kartl, ordu hiyerarisi ve altst elikisi, savan anlamszl, hmanizma,
idam cezas gibi enternasyonal neme haiz elzem konular; Dr. Strangeloveda da
Souk Sava paranoyas, atom bombas korkusu, ABDSovyetler rekabeti, lgn
bilimadam karikatr, rndan km politikaclar gibi evrensel temalar
masaya yatrlmtr. Paths of Glory, Dr. Strangelove ve Full Metal Jacket anti
militarist yaptlar olarak farkl alardan gncelliklerini korumaktadr.
Hakan Bilge

Full Metal Jacket (1987): Anti-Militarist Bir Film


Btn savalar, dvemeyecek kadar korkak olan, bu yzden de
kendileri adna dvmek iin dnyann btn genlerini cepheye sren
hrszlar karr.
Emma Goldman
Sava, somut olarak faaliyete gemediinde bile her daim var olan fazlasyla
gerek bir tehlikedir. Militarizmin, dnyaya bar ve huzur salayabileceini
dnmek sakat bir yaklamdr. Acy, her trden yoksulluu ve sefaleti
beraberinde getiren savalar, her zaman iktidar elinde bulunduran kitlelerin
ynetiminde fakat btn olumsuzluklara maruz kalan halk kitlelerince yaplr.
Rahat koltuunda oturan iktidarn militarizmi desteklemesi halkn karlarna
hizmet ettii dncesini alt st etmektedir. Sadece kendi karlarn gzettikleri,
hep bir adm geride durmalarndan anlalabilir ve sonu olarak savan
kapitalizmin amacna hizmet etmek dnda bir amac yoktur.
Kubrick Sinemas ve Sava
Sinema, varolu gcn gereklik paynn dzeyinden alr ve sinemada sava,
taraf ve bertaraf olarak ayrlmaktadr. Bir tarafta sava yanls ve sava ven
militarist filmler varken dier tarafta sava kart daha da nemlisi savan
aslnda ne anlama geldiini aka ortaya koyan filmler yer almaktadr. Full Metal
Jacketin usta ynetmeni Stanley Kubrick sava filmlerini u ekilde
tanmlamaktadr: Savan iyi niyetlisi olmaz. Bir sava filmi, sava asla hakl
gstermemeli, onu talandrmamal, gklere karmamaldr. Bir sava filminin
yapmas gereken tek ey, savan gerekte ne olduunu gstermektedir.
Full Metal Jacket, Stanley Kubrickin Vietnam Savana dramatik bir bak as ile
Amerikann sava politikasn gzler nne serdii ayrca savan insan
zerindeki psikolojik etkilerini sunduu anti-militarist bir yapm. Vietnam
Savann, Kubrick anlatmyla bezendiinde farkl bir kalbn iinde sunulacan
tahmin etmitim. Ynetmen tam da olduu gibi Vietnama kapitalist ve smrgeci
anlayla mdahalede bulunan Amerikann amalarn cesurca ortaya
koymaktadr. Tam sekiz yl sren ve tarihin en kanl sava olarak anlan Vietnam
Savanda Amerikan ordusunun amac bilinen tarihin anlatt gerek (Gney
Vietnamllar Kuzeylilerden kurtarmak) deil de, Pasifikin ucunda yer alan Gney
Vietnamn komnist in ynetimine gemesini nlemektir. Kubrick, bu durumu
filmde kahramanlarn gerek diyaloglaryla (ki bu noktada filmin, her birinin
sayfalarca inceleme gerektiren diyaloglarla dolu olduunu belirtmeden
geemeyeceim) gerekse de alt metin vurgularyla arpc bir ekilde
gstermektedir.
Film, allagelen dramatik sava filmlerinin insan geren yapsnn uzanda bir
nitelik tamaktadr. Savan yapsal zellikleri n planda tutulsa da, silah
seslerinin duyulmad ksmlarn ounluunda askerlerin diyaloglar ve
beraberinde gelien olaylarda komedi havasnn hkim olduu bile grlebiliyor.
Ynetmen, filmin belirli bir kalba girmemesine zen gstermi ki konuyu eitim
ve sava gibi iki ayr blm zerinden ilemesi sanyorum bu yzden. Filmin ilk
blm olarak nitelendirilen eitim ksmnda askerlerin psikolojisinin nasl
bozulduunu, kiiliklerinin nasl ezildiini anlatmaktadr. Fakat bunu yaparken
sradan, klielerle dolu sava filmlerinin dna karak bir devrim nitelii tar ve

askeri itaat rejiminin kiiler zerinde yaratt tahribat birebir askerlerin


gznden verir.
Tabii ki ou sava filmlerinde sklkla yer alan sahneler de yok deildir. rnein,
eitime uyum salayamayan bir askerin (Er Pyle), zorlu eitim srecinde
psikolojisi bozulur ve cinnet geirip intihar eder. Bu sahne yeterince tandktr.
Sava filmlerinde karmza kan, hi uruna insanlarn ld, sava srasnda
deilse de yaadklar koullarn ar olmas nedeniyle genlerin ruhsal
bozukluklar yznden bunalma girdikleri bu olay fazlasyla gerektir ve bu olay
grmezden gelmek savan o acmaszlk ve anlamszlk duygusunu eksik
brakmak anlamna gelecektir.
ldrmek in Dodum
Filmde en ok vurgulanan e saflk derecesinde iyi niyetli bir insann da,
yakasnda bar rozeti tayan bir insann da sava koullarna hazrlandnda bir
katile dnebileceidir. Savamay arzulayan birer lm makinesine
dntrlen savama, ldrme igdleri ile bezenmi kiiliklerin dmanlar
daha ocuk denecek yata hazrdr. lgimi eken en nemli ksmn k noktas da
bu tezatlktr. Hem bar rozeti takan hem de miferinde born to kill (ldrmek
iin dodum) yazan askerin, insan ruhundaki ikileme gnderme yapmas. Bar
dileyen bir insann bunun savaarak gelmeyeceine inansa bile savamak
zorunda kalmas bu ikilemi en iyi ekilde yanstan bir durum.
Nasl Dndn Ne Taraftan Baktna Bal
Sava koullarnn dna karak kadnlar ve ocuklar vahi duygularla ve zevk
duyarak ldren bir insann lmne zlmek ne kadar mmkn? Szde blgeye
bar getirmek iin ve halkn iyilii dncesiyle savata bulunan askerlerin
gzlerini krpmadan savunmasz insanlar ldrmesi fazlasyla acmasz. Bu
askerin lmne zlmek ve vurulma annda iinizin cz etmesi sizi de acmasz
klar m? Bu dilemma, ldrmek iin dodum yazsna riayet eden ama aslnda
bar arzulayan bir insann yaad ruhsal boyutun hemen hemen ayns.
Film, Vietnam sendromunun savata deil ok ncesinde yani eitimde
baladn net bir ekilde gzler nne serer. Bu bakmdan Full Metal Jacket,
sava filmlerinden beklenen algnn zerine karak Kubrick sinemasnn ok
baarl ve izlenmesi gereken filmlerinden biri olarak deerlendirilebilir. Btn
paralar birletirdiimizde film, yaln bir sava filminden ziyade her anlamda
yetkin bir grsel lene dnmektedir
Konuk Yazar: Zehra
KURT
-

bu filmde bir yerde ,l 2 askerin tepesine toplanm dier askerler


konusmaktadr :
-tough break for hand job.
-he was set to get shipped out on a medical
-what was wrong with him?
-he was jerking off ten times a day.
-it's no shit. at least ten times a day.
-last week he was sent to da nang to see the navy head shrinker.
-the crazy fucker jerks off in the waiting room.
meali:
-rahmetli lmeseydi tbbi nedenlerden terhis oluyordu ,

-niye ki lan nesi var?


-gnde 10 defa 31 ekiyordu rahmetli
-hasitir lan
-valla olm aka deil en az 10 defa
-geen hafta psikiyatriste gnderildi dallama
-eee..
-mal bekleme odasnda da aslm

sen nerelisin asker?


+ efendim texas efendim.
- tam isabet, texas'tan sadece homo ve kz kar kovboy!
kubrick'in dehas ve ngrs bu diyalogta bile kendini belli ediyor.

Full Metal Jacket


Sayn ak ak turizmin yavak yolcular merhabalar. Uzun bir aradan sonra
yeniden beraber olabildik. Mart aynda da askere gideceimi dnrsek bu ksa
ayrlklara hep beraber almalyz. Durun beni de alatvereceksiniz.

Bu yazmzda Stanley Kubrickin detay manyaklklaryla sslenmi deiik bir


sava filmi olan Full Metal Jacket yer alyor. Yazmzn byk ksm kubrickin kendi
azndan olacak. Daha ncesinden kubrick kimdir, 2001, a clockwork orange gibi
kubrick yazlarmz olmutu. Muhtemelen ynetmenin tm filmlerine deiniriz bu
gidile. Dr. Strangelove, zellikle deinmek istediklerimden.

Kubrick, filmlerinin konusunu nasl setiini anlatrken. Ben hi orijinal senaryo


yazmadm iin. Diyordu, "yaptm btn filmler bir kitap okumamla balad.
Film haline getirilen o kitaplarn hepsi, ilk okuduum srada bende ayn etkiyi
braktlar: 'Bu harika bir hikaye, acaba filmi ekilebilir mi?' "

Bir kitaptan ok emin olduumda daima pheye kaplrm. Bu, kitabn dier
konularla benzerlik tad anlamna gelir, filminin nasl ekileceini
anladmzda zihnimizdeki paralar yerine oturur. Benim iin zor olan hikayeyi
bulmak. Emin olun bu, finansmandan, senaryo yazmndan, filmi ekmekten,
kurgudan ve dier her eyden daha zor. Son filmin her birinin be yl almas,
filmini yapmaya deer bir ey bulamamamdan kaynaklanyor. Yine, Ben bir
Vietnam filmi ekmek iin yola kmamtm, diyor. Bu ekilde almyorum.
Film ekmeye uygun iyi bir hikaye o kadar nadir karnza kyor ki, konu ikinci
srada geliyor. Durmadan okuyorum. Hikaye ararken, bltenlerde tavsiye edilen
ya da geliigzel setiim kitaplar her gn ortalama be saat okurum.

Yaklak be yl nce The Short Timers adn tayan bu kitapla karlatm ve ilk
sayfalar okuduktan sonra orijinallik anlamnda sra d bir eserle kar karya
olduumu anladm. Kitab bitirdikten sonra, eer ekilebilirse bundan harika bir
film kacan dndm. Kitapta houna giden noktalar yle sralyordu
Kubrick: lki elbette yazm teknii, diyaloglar ve gerekleri kat bir ekilde
yanstmasyd. Kitap basit siyasal ya da ahlaki cevaplar sunmuyordu; ne sava
yanls ne de sava kartyd. Kitaptaki aklamalarda olduka tasarruflu
davranlmt, bunu filme de aktarmaya altm. Kimin kim olduunu anlatan
btn o zorunlu sahneler atld; bu adamn sarho bir babas var ve unun kars
gibi. Karakterlerle ilgili her eyi filmin ana aknda reniyorsunuz. Kitabn ikinci
sayfasnda talim avuu (azarlamak zere olduu ukala acemiye), Seni sevdim.
Evime gelip kz kardeimi becersene, diyor.

Kubrickin The Short Timersda dikkatini eken bu baya, komik, aykr tarz,
Platoon kadar derin olan Full Metal Jacketin da ruhunu oluturmu. ki eserin de
Amerikan ordusundan en ufak bir destek alamadn veya almadn biliyoruz.
Daha nceki yazlarmzdan olan Hollywood Operasyonlarnda bu konuya
deinmitik. Kubrick, kendi filminden bir yl nce vizyona giren Platoonu ok
beendiini fakat bu filmin gsterilmesinin kendi filmi zerinde hibir etkisi
olmadn dile getirmi ve gzel bir anekdot paylamt: M-16 silah sesi
efektlerimizi beenmemitik ve Platoonda M-16 seslerini duyduumda
bizimkilerle ayn olduklarn dndm.

Kubrick bundan baka Platoon hakknda unlar da sylemiti: Platoonun gc


benim askeri usul olarak adlandrabileceim ilk film, bunu ok iyi yapmlar,
izlerken olup bitenlere inanyorsunuz. Oyunculuun ok iyi olduunu ve
senaryonun ok iyi yazldn dnyorum. Baarnn anahtar da budur. yi bir
film. Filmin baarl olmasnn sebebi Vietnamla ilgili olmas deildi. Platoonun
sadece sonu bana anlatmn iyimserlii iinde biraz yumuak geldi. Full Metal
Jacketda o kadar yumuak bir ey yok. Platoon yaral Vietnam askerlerini scak
bir ekilde kucaklarken, Full Metal Jacket, savaa katlmayanlar, savan hem
gerekleri hem ironileri, hem de Amerikan ynetiminin sava askerlere ve
yurttalara nasl pazarladyla yz yze getiriyor.

Full Metal Jacket'da filmin nemli roln Joker (Matthew Modine) lakapl zeki, gen
bir adam oynuyor. Temel eitimden sonra, atmalarn uzandaki donanma
gazetesinde almak zere Vietnama gnderiliyor. Daha sonra Hue ehrindeki
iddetli Tet saldrsnda atmaya katlyor. Full Metaldaki sava, ou Vietnam
filminin aksine, cafcafl, yeil-siyah Gneydou Asya ormanlarnda deil, kabaca
aydnlatlm barakalarda ve kentin gn nn altnda geiyor. Yklm, mermi
delikleriyle kapl ve yanan bo duvarlarla dolu atma sahneleri (2001 filmindeki
ant andran da dahil olmak zere) Dou Londradaki bo hava gaz deposunda
ekilmi.

Apocalypse Now ve Platoon filmleri daha ok tipik Vietnam corafyasnda


geerken Kubrick, ormanlk alanlar pek tercih etmiyor. Bunun asl sebebi bana
gre ekonomiktir ve filmin bandaki psikolojik gerilimi fazla tutarak zamandan
kazanmaya almtr. Savan anlamszl yine n plandadr. Bu film de
askeri destek alamayp kendi sermayelerini kullanm ve Vietnam savann
anlamszln anlatmaya almlardr. Full metal o kadar dar bir dnyay anlatt
ki bu bir sava filmi bile olamayabilirdi. Belki kitaptaki sava sahnelerinin
yetersizlii de etkiliydi bunda ama bana gre dier iki filmimiz daha sava filmidir.
Full metal balangtaki eitim sahnelerinin barndrd kesif askerletirme
sahneleriyle n plana kmak istemitir ve bunu da baarmtr. Lakin apocalypse
nowdaki marlon brondonun performans daha n plandadr. Eer delirme
anlatlacaksa apoacalypse now biraz daha ndedir. Kubrickin suu belki de sona
kalmak olmutur. Eminim ki keke nce ben ekseydim de bilmem ne sahnesi
benle zdeleseydi demitir.

Kubrick filmlerinde, Paths of Gloryde azalan n altnda siperlerde srnen Kirk


Douglasdan, Dr. Garipakta atom bombasnn zerine binen ve bombann
zerinde lklar atp haykran Slim Pickensa, Full Metal Jacketdaki Hayvan Ana
adl en tezat karaktere kadar onlarca cesur ve gaddar savaya yer verdi.
Filmimizin sonlarna doru kendimizi iticiliine ramen Animal Mother alklarken
buluyoruz. ok zgn olmasa da bu filmdeki karakterler ve psikolojik bunalmlar
tipik sava filmlerinde grmemiz gereken trden ve ok baarl. Keskin niancnn
olduu sahnede hepimiz gerilebildik sonuta.

Kubrick kitabn orijinal bal olan The Full Timers kullanmadn, nk bunun
kendisine yeterince gl gelmediini sylyor. Filmlerin zel bir sorunu var;
ilanlarnzn ou sadece filmin adndan oluuyor. Bence iyi bir film ad, kulaa
herhangi bir film ad gibi gelmemeli. Tanmlayc olmak zorunda da deil, fakat
yanl ynlendirici olmamal ve sylediinizde kulaa ho gelmeli. 'Full Metal
Jacket', bakrla kapl kurun mermi tasarmna verilen ad, kurunun zerindeki
bakr merminin tfein haznesine giden rampaya girme gvenirliini artryor ve
sanrm FMJ ayn zamanda, Cenevre Sava Szlemesi tarafndan da daha insani
bulunuyor.

Silahlara dknlk FMJde sklkla tekrarlanan bir imge, bu durum masum


grnml bir cihazn, elektrikli sa kesme aletinin bir tr silaha dnmesiyle
balyor. Acemi askerlerin salar Johnny Wright'n, Hello Vietnam adl countrywestern arks eliinde bir koyun srs gibi krplyor. Komik fakat insann
kann donduran, yani tipik kubrick tarz kovboy-asker karm. Sonra gen
denizciler komik ve vahi bir temel eitimden geiyorlar, burada Joker ve Kovboy
lakapl bir Teksasl, Rafterman adl nazik bir fotoraf ve Pyle lakapl (onun
Vincent DOnofrio olduuna inanmak g) f gibi, beceriksiz bir askerin de
aralarnda bulunduu filmin dier ana karakterleriyle karlayoruz. Gen
askerler, filme danman olarak alnan eski donanma talim eitmeni ve
Vietnamda savam Lee Ermeyin unutulmaz ekilde canlandrd talim avuu
tarafndan eitiliyorlar; yani, tokatlanyor ve aalanyorlar. Kubrick, bu rol
retmenin renciden daha iyi oynayacana karar verip talim avuu iin

seilen oyuncunun yerine Ermeyi getirmi. Fakat Ermey bir araba kazasnda be
kaburgasn krnca ekimlere be ay ara verilmi. Kubrick sinema dnyasnda
ekimler iin ok daha uzun sre bekleyebilecek gce sahip.

Kubricke gre, FMJn ana fikri, filmin ortalarna doru, izleyici Jokerin kasti bir
eliki olmasna altktan uzun sre sonra ifade ediliyor. Joker, eitimini tecil
ettirecek kadar zeki, fakat yine de Vietnamda. nce beceriksiz acemi askere
fazlasyla nazik davranyor; derken etrafndakilerle birlikte zavall adam
yumruklamaya zorlanyor. niformasnda bar rozeti var, fakat kasknda
ldrmek iin dodum yazyor. Vietnamda, Tet saldrs srasnda Onba Joker
yal bir albayla karlayor ve Jokerin niformasndaki bar sembol/ldrmek
iin dodum tezad albayn kafasn kartryor. Joker deneyimli askerin srarl
sorusuna, sanrm ben insann ikilii zerine bir eyler sylemeye alyorum,
diyor. nsann ikilii, jungcu ey. Bu arada Vietnamda kzllarla savaan Joker
ayn zamanda bir Komnist ve tanr tanmazdr. Kafas karan albay; Kubrickin
filmlerinde sklkla karmza kan aptalca fakat imal bir replikle cevap veriyor:
peki, sen hangi taraftasn evlat?

Kubrick, Hikayenin daha derin anlam hakknda bir eyler ortaya srmem
bekleniyor. Bence hikayenin insann ikiliini inceleyen Jung felsefesiyle olduka
ilintisi var; bir yanda zveri ve yardm, dier yanda saldrganlk ve yabanc
dmanl. Sanrm, dnyada iyilik adna en byk etkiyi salayacak gelime,
kendilerini iyiliin ve ktln dnda gren kiilerin Jung felsefesini
deerlendirip kabul etmeleri olacaktr. Bu adan bakldnda FMJ, Kubrickin
nemli filmlerinin entelektel erevesine uyuyor. Kubrick, genellikle etrafa zarar
veren aralar hakknda filmler yapyor: Paths of Gloryde Fransz askerleri ldren
Fransz silahlar; Dr. Garipakta askeri kaklarn tm dnyay yok edebilecek
absrd tehditleri; 2001de maymunlarn kemiklerle kavgas ve Halin caniye
dnmesi; Otomatik Portakalda doktorun vahi yattrma tedavisi ve tedavi
ncesindeki Alex.
Kubrick, FMJi sava kart bir film olarak deerlendirmek kolaya kamak olur,
diyor. Sanrm Platoonun yapmcs, Oscar konumasnda btn savalar sona
erdirecek bir film yaptklarn mit ettiini sylemiti. Fakat sava kart filmlerde,
sava kt bir ey olarak gsterilirse, insanlarn savamak istemeyecei gibi
yanl bir dnce olabiliyor. FMJ sava hakknda, sadece kt olduundan daha
fazla ey sylenebileceini gsteriyor. Vietnam Sava, elbette en bandan beri
korkun bir hatayd, ama bize deerli bir eyler retmi olabileceini
dnyorum. Eer Vietnam Sava olmasayd, u anda Nikaraguada savayor
olabilirdik. Bence buradaki mesaj, hayatta kalmanz buna bal deilse sava
aklnzn ucundan bile geirmemeniz gerektiidir. Devrilen dominolar gibi hayali
teoriler gelecekte ie yaramayacaktr. Filmin sonunda askerlerin donanma mar
yerine 'mickey mouse' arks syleyerek karanlkta kaybolmalarn es
gemeyelim. bu sahne bile savan anlamszln anlatmaya fazlasyla yeter. Hele
Joker'in son skt mermi ok anlaml bir sava ktlemesiydi.

Filmimizin mzikleri de yeterince iddial ve bunlar da tipik olarak betimlenemeyen


kubrick tarzna yakabiliyor. Yeter ki kubrick o mzii beensin. Kubrick, filmin
mzikleri iinde Sam Shamn wooly bully arksn daha ok sevdiimi
sylemeliyim; bence bu ark gelmi gemi en iyi parti arklarndan biri. Bir de
"surfin bird". Surfin bird bir atma sonras, denizciler ilk yardm helikopterinin
yanndan geerlerken almaya balyor. Bu sahne bana Dr. Strangelovedaki bir
sahneyi hatrlatt; uaa havada o uzun, manal tple yakt ikmali yaplyor ve
fonda try a little tenderness alyordu. Ya da 2001deki kozmik vals; uzay gemisi
the blue danube eliinde uzayda dnyordu. imdiyse bir helikopter ve bir
ku sz konusu diyor.

Bir de Kubrickin filmdeki kimi benzerlikler zerine dncelerini paylaalm: Ben


malzememe sadk kalmaya alyorum. nanlmaz bir benzerlik daha oldu.
Kovboy lyor ve fondaki bir grnt 2001deki ta anta ok benziyor. O ta ant
oradaym ite. Btn sava alan tek bir yerdi; buras gerekten var olan bir yer.
Yapmaya altm eylerden birisi, izleyiciye kendisinin ve baka eylerin nerede
olduuna kafa yormasn salayacak bir izlenim brakmakt. Sava filmlerinde
bununla sk karlamazsnz. Kk aksiyonlarn ekildii alanlar aksiyonun en
nemli yeridir. Bunu olduka net bir ekilde ifade etmeye altk: alak bir duvar
ve bir bina alan var. Oraya girdiinizde her ey gerekten olduu yerde duruyor.
Kesme ya da hile yapma gibi bir durum sz konusu deil. Niancnn ve
denizcilerin nerede duracana karar verdik. Kovboy vurulduunda onu keye
tadlar; buras olabilecek en mantkl snakt. Ve orada, fonda bir ta ant vard.
nsanlarn 2001e hesapl bir gnderme yapldn dneceklerinden eminim,
ama gerekten ant orada duruyordu. Gnderme deildi.

Filmin ekim alanlar iin ise unlar sylyor kubrick: 1968 ylnda Hueda
ekilmi fotoraflar inceledik. 1930larn ayn fonksiyonel mimarisine sahip bir
blge bulduk. Her noktas olmas gerektii gibi deildi, ama kimi binalar Hue
evresindeki endstriyel blgelerdeki binalarn birebir aynsyd. Blge Londra
yaknlarndayd. British Gasn sahip olduu bir blgeydi ve yklmas
planlanyordu. Bu yzden binalar patlatmamza izin verdiler. Ykm ekipleri bir
hafta boyunca binalara patlaycalar dediler. Bir Pazar gn, British Gasn
yneticileri aileleriyle birlikte gelip binalar patlatmz izlediler. Muhteemdi.
Sonra iki ay boyunca bir ykm makinesiyle altk, prodktr ve sanat
ynetmeni, teknisyene hangi binada nereye delik alacan sylediler. Daha
nce hi kimsenin byle bir sete sahip olduunu sanmam.

Mmkn olan her trl maddi imkann tesinde bir setti. ylesi bir boyutlu
harabe yaratabilmeniz iin her eyin maketini yapmanz, sonra da svaclarla
almanz gerekirdi, stelik 80 milyon dolarnz ve be yl vaktiniz olsa bile byle
bir set yapamazdnz. Paralanm onca eyi kopya etmeniz mmkn olmazd.
Enkaz yaratmak iin gerek enkaz paralar bulup onlar kopyalamanz gerekirdi.
Tek yolu budur. rnein, eer aa yapacaksanz, gerek bir aatan kopya
etmeniz gerekir. Kimse bir aa uyduramaz, her aacn kendine ait bir dallanma
mant vardr. Ben kimsenin bir kayay da uyduramayacan da kefettim. Bunu
paths of glory filminde fark ettim. Kayalar taklit etmemiz gerekiyordu ama her
kayann da ancak sahtesini grnce farkna vardnz bir mant var. Detaylarn
tamam doru grnr, yine de yanl olan bir eyler vardr. ok sorun yaadk.
spanyadan palmiye aalar, Hong Kongdan yz binlerce plastik tropik bitki
getirttik. O sihri tamamlayacak ufak tefek eylerle, insanlarn ilk bakta fark
edemeyecekleri detaylarla uratk. Muazzam bir set ve harabe almas oldu.
Stanley Kubrick Kimdir yazmzda bahsettiimiz zere ynetmen hemen her
konuda mkemmeliyetiliini konuturabiliyor. Muhteem bir sava filmi olmasa
bile izlerken gerekten de Vietnam savan izliyor hissine kaplabiliyoruz.
Detaylarn gc adna. Apocalypse Now, Platoon ve FMJ arasnda sralama
yapmam isterseniz; sava sahneleri ve gereklik asndan Platoon bir adm nde
olurken en iyi sralamasnda benim tercihim Apocalpyse Now olacaktr. kinci
srada Platoon ve sonra da FMJ geliyor. Kusura bakma Kubrick. nmzdeki
yazda bir sknt olmaz ise yine gzel bir filmle karnzda oluruz. Belki bu sefer
yaay biimimizi de sorgularz. Kib bye

Kubrick Diyor Ki
Bir gn Steven Spielberg lr ve teki dnyaya doru hafif ve rahat bir
yolculua kar. Cennetin kapsna geldiinde ieri girmesine izin verilmez. Bu
duruma son derece ierleyen Spielberg, nedenini sorar, ve ynetmenlerin
cennete girmesinin yasak olduu cevabn alr. Tam bu srada yanndan bisikleti,
yrtk eofmanlar ve spor ayakkablaryla birisi geer, glmseyerek cennetin
kapsndan girer ve bulutlarn arasnda kaybolur. Bizim Steven hiddetle haykrr:
yi de bu Kubrick deil mi?!. Kapdaki grevli melek glmseyerek yantlar:
Hayr, tanr o. Ama kendini Kubrick sanyor..
Sinema tarihinin gelmi, ve ne yazk ki, gemi en yetenekli ynetmenlerinden
biri olan Stanley Kubrick, krk sekiz yllk meslek hayatnda hepi topu ksa
olmak zere toplam on alt film ekmitir. Bu filmlerden sadece iki tanesi 1980li
yllarda ekilmi olup, bu say koskoca on yllk bir dneme oranlandnda aslnda
olduka dk kalmaktadr. Ancak ve ancak ynetmenin 80lerde ektii bu iki
ve yalnz iki adet filmden birinin The Shining (1980),dierinin de Full Metal
Jacket (1987) olmas hadisesi, bir cmle nce bahsetmi olduum bak asn
kanmca altst etmektedir. ektii filmlerin hibiri birbirine benzemeyen
ynetmenin her biri aklmza kaznan yaptlarnn tek ortak noktas, bu
bahsettiim iki filmde de olduu gibi, hepsinin kendi trlerinde birer
masterpiece olmalardr.

Tm zamanlarn en iyi sava filmlerinden (ki ben anti-militarist demeyi tercih


ediyorum) biri olarak gsterilen, 1987 yapm Full Metal Jacketi izlerken, insan
bilincinin ve kiiliinin erozyona uramas durumunu, beyinleri zonklatan, gzleri
yuvalarndan frlatan bir anlatm gc ve ustalkla bizlere sunan ynetmenin
zerimizde brakt etkinin bu denli byk olmasn acaba neye yormalyz?
Birlikte dnp bulmaya alalm:
Bir sava filmi izleyeceiz, oras aikr. lkelerini savunmak uruna, hoppa kz
arkadalarn kasabalarnda brakp asker ocana koan, gereksizce mutlu, sevgi
yuma yeniyetme olanlarn heyecanl kouturmasn gzlemleyeceiz yleyse
ilk olarak. Pardon, unutmuum: Kubrick bize asla beklediimizi vermez
Filmde grnd tm sahneler boyunca apkasn asla ve asla kafasndan eksik
etmeyen Baavu Hartmanla (Lee Ermey) tanmamz, kendimizi bir anda onun
irkefe baran suratnn karsnda buluvermemiz o kadar ani oluyor ki,
yzlerinde neye uradklarn bilmez bir ifadeyle salarnn kaznmasn bekleyen
er adaylarndan pek de bir farkmz kalmyor dorusu. Hartman (I do not look
down on niggers, kikes, wops or greasers: Here your are all equally
worthless!*) muhtemelen filmdeki en nefret dolu, rktc ve tiksindirici
karakter. Hatta ve hatta Jack Torrance (The Shining), Hartmann yannda pamuk
ekeri gibi kalyor. Ama ayn zamanda, Baavu Hartman karakteri o kadar
ustalkla ilenmi, o kadar incelikle zerinde durulmu ve kendisine o kadar aklc,
ineleyici ve keskin szler yazlm ki, az biraz kafamz saa yatrp baktmzda
bir anda filmin en elenceli karakteri olup kveriyor. Hartman, Kubrick ustann
filmografisindeki en dil yakan, di gcrdatan, trnak sken, hatta kafa aan
karakter olma dln baaryla kucaklyor bence.
Oyuncularn geri kalan da en az Lee Ermey kadar baarl. Er J.T. Joker Davis
rolndeki Matthew Modine tek kelimeyle efsanevi olsa da, sanrm en ok
zerinde konuulmay hak eden karakterlerden biri Vincent DOrofrionun
canlandrd unutulmaz Er Leonard Gomer Pyle Lawrence. Son derece normal,
akll, uslu gen erkekleri acmasz katillere dntrme messesesinin en zayf
halkas o.zleyici kitlesi olarak ilk balarda Er Pylea gck olduumuz su
gtrmez bir gerek. Hepimizin kendi arkada evremizden tandmz, o bahtsz,
yeteneksiz, sinir bozucu, zaman kaybettirici arkada bozuntusuna o kadar ok
benziyor ki, dt komik durumlardan haz duymaya balyoruz. ster istemez
eytani bir srt bile yerleiyor zaman zaman yzmze.
te tam bu srada devreye giriyor usta ynetmen, ve bize ht! diyor, bu
adamla elenin diye koymadm ben bu karakteri buraya! Kendinize gelin!. Ve
tam da bu anda, irkin sava, daha kendisiyle gz gze bile gelemeden,
yaptryor sillesini suratlarmza. Film, ekran, don-gmlek karmzda duran
karakterler, ktrdatmakta olduumuz patlam msrlar Her ey birbirine giriyor,
dnya bir anda tepetaklak oluyor. Azmz bir kar ak, kendi lkesinde, kendi
evinde savaa hazrlanma kisvesi altnda, ad asla zafer olamayacak bir zaferi
kazanmaya gnderilecek askerlerin gerek fiziksel gerekse ruhsal olarak yok
olularn, yok edililerini grmek canmz yakyor. Sadece askeri eitimin bir
insana neler yapabildii gereine karlk olarak dudak srmaktan, gz
ksmaktan baka yapabileceimiz bir ey yok. O msrlar falan da yemek
istemiyoruz artk!

Filmin ilk yars, Kubrickin savan insanlar zerinde brakt etkileri izleyiciler
asndan daha anlalabilir klmak adna yaratt bir yansma adeta. Bir savaa
hazrlk kampnda olmasa bile, hepimizin ucundan kysndan tant, karlat
karakterlere benziyorlar hepsi. Belki de bu nedenle ou izleyici filmin ilk yarsyla
daha kolay zdeleebildiini, bu blm daha net anlayabildiini sylyor.
Sava deneyimlemi izleyici says dierlerine oranla az olduundan olsa gerek.
Filmin Nancy Sinatrann These Boots Are Made For Walkin adl arksyla alan
ikinci yars ise tam anlamyla bir tufan Full Metal Jacket bize tam olarak
savan ne olduunu, ne ile alakal olduunu ve nelerden bihaber olduunu,
savan tam ortasndan, can evinden gsteriyor. Ama hi sava gstermiyor. Film,
tm insanlarn iinde var olan potansiyel iddeti ve savan irkinliini neredeyse
hi kan dkmeden (ya da en azndan dklen kan gzmze sokmadan) ortala
seriveren sava kart bir manifesto gibi. Filmde grdklerimizin hibiri cani deil,
asl canavarlar bu izlediklerimiz deil. Kafasnda Born to kill yazs ve gsnde
bar sembol ile, kadnlarn ve ocuklarn ldrlmesine hayret ederken bir anda
kendini bir kz ocuunu ldrrken bulan Er Joker, onun yanndakiler, ya da
karsndakiler, ya da kendisine dnen kameraya mutlu bir turist edasyla Burada
pek ok farkl kltrden asker ldrme imkn buldum diye deme veren asker
Hepsi birer kahraman aslnda. Asl acmasz ve cani olanlar, pahal takm
elbiseleriyle masalarn ve krslerin arkasna geip bar salamak iin savan
art olduunu ileri srenlerden, bu sama sapan mant kendi karlar iin
savunanlardan bakas deil.
Filmin bir sonu yokmu izlenimi uyandrarak, herhangi bir yengi ya da yenilgi
olmadan bitmesi de aslnda Amerikann tarihindeki bu en anlamsz yarm kalan
savana gzel bir gnderme oluyor.
In Vietnam, the wind doesnt blow, it sucks.
Bu filmiyle Savan hakl bir taraf yoktur, diyor Kubrick bize, Savan iyi
niyetlisi olmaz. Bir sava filmi sava asla hakl gstermemeli, onu
talandrmamal, gklere karmamaldr. Bir sava filminin yapmas gereken tek
ey, savan gerekte ne olduunu gstermektir.
Full Metal Jacket, savan ne olduunu gsterme grevini tam anlamyla yerine
getiren bir filmdir. Sava, herkes iin, koca bir kbustan baka bir ey deildir.
Savamayn, diyor Kubrick.
Savarsanz, m.i.c.k.e.y.m.o.u.s.e. adl sama sapan bir arknn bile hibir komik
yan kalmaz
*Ben Zencileri, Yahudileri, talyanlar ya da zppeleri aalamam: Burada
hepiniz ayn lde deersizsiniz!

BAKA BR YAZI
Stanley Kubrick' in 1987'de yapt "Full Metal Jacket" birbirine zaman bakmndan
eit denebilecek iki blmden olumaktadr. Birinci blm Gney Carolina daki
Parris adas Deniz Piyadeleri Eitim Kamp'nda, ikinci blm ise Vietnam'da

gemektedir.
Filmin ilk ekimleri gnll acemi askerlerin salarnn kesilmesini gsterir.
Kubrick daha ilk sahnede, ordu kurumuna cepheden saldrmtr. Askerler
gnlldr, ama ordu iinde tektipletirilip, tam anlamyla kiiliksizletirilirler.
Nitekim D.I (Drill Inspector-eitim avuu) Hartman daha ilk syleminde
acemilere, insan deil hayvan olduklarn, kampta herkesin hayvanlk baznda eit
olduunu syler. Ordu ya da Deniz Piyadeleri acemilerden yanlzca iyi askerler
deil, ayn zamanda acmasz katiller olmalarn istemektedir. Sava filmlerinde
ok sk rastlanan, acmasz ama askerlerini iyiliini dnen iyi yrekli avu ve
askerler arasndaki sk arkadalk motiflerine Kubrick, film ilerledike eletiri
yneltmitir. Robert Philip Kolker acemilerden en kt davranna maruz kalan er
Pyle' n ldrarak hem avu Hartman' hem de kendisini vurduunda klasik
anlayn ykldn, Christopher Sharret ise, avu Hartman' n ahmak Pyle'n
heyecan verici imhasnn, "eitim avuu aslnda iyi kalplidir" biimindeki sava
filmleri geleneine ak bir saldr olduunu belirtmilerdir. Hartman, acemilerin
birer katil olmalarn ister. Eitim srecinin balarnda baarsz olan iman er
Pyle, Hartman'n istedii gibi sonunda katil olur ve Hartman' hem de kendisini
yok eder. Hartman, katil yaratmak isterken ayn zamanda kendi katilini de yaratr.
R.P. Kolker, arkadalk duygusunun acemiler arasnda zellikle Pyle'n imanl
nedeniyle ortaya ktn, ama filmin balarndaki topluluk duygusunun, Pyle'n
hatalar yznden Hartman'n acemileri cezalandrmasndan sonra gece yars
Pyle' feci biimde hrpalayp, cezalandrdklarnda paralandn yazmtr.
Kubrick, filmin ilk blmn acemi erlerin 8 hafta sren eitimine ayrmtr.
Acemilerin kald baraka son derece temiz, bakml ve dzenlidir. Tuvaletler bile
Hartman'n istedii gibi "Meryem Ana"n kullanabilecei temizlie sahiptir. Askeri
baraka mekan olarak, Hartman ise kii olarak "dzen"in tipik temsilcisidir. Guido
Barlozzetti Hartman iin "projeyi sonuna kadar gtrmekle ykml, sistemi
anlaml bir grntye kavuturan, sembolik bir sistemdir" diye yazmtr. Michael
Klein de acemi denizciler kampnn, ulusal ovenizim, rklk ve cinsiyetilik iinde
eitilen ve talim gren bir toplumun mikrokosmosu olduunu, askerlerin ne ile
savaacaklarn bildiklerini, ama ne adna savaacaklarna dair en ufak bir
bilgilerinin olmadn belirtiyor. Sistem adna sylevleri eken ise avu
Hartman'dr. ektii sylevlere gre, silah ve deniz piyadesi dnyann en korkun
kombinasyonudur. Tfek sadece bir ara deil, ldren tan yreidir. Deniz
piyadeleri robot deil, katil ister. Kar cins yoktur ya da kar ins tfektir. Tfek
ile dua edilir, onunla yatlr. Askerlerin yrei Isa'ya, popolar deniz piyadelerine
aittir. Sistem insanlar "dzer". Zaten Hartman da acemileri "Ladies" diye arr.
Denizci lr ama deniz piyadeleri yaar. Ayakta ya da hayatta kalabilmek iin
silah nce atelemek zorunludur.
ldrmek Iin Domu
Filmin ikinci blm ise Vietnam'n Hue kentinde geer. Jack Kroll "filmi klimatik
an 1968 Tet saldrs srasnda geer. 'Full Metal Jacket' cangl sava deil, ama
ehir sava ile ilgili ilk Vietnam filmidir" diye yazmtr. Gerekten de Vietnam
Sava'n ileyen filmler genelikle ormanlar ya da en fazla kk ky birimlerinde
geerken, Full Metal Jacket'n ikinci blm, Hue kentinin harebelerinde
gemektedir.
Dier ynetmenler kum tepelerini ekmek iin Fas'a giderlerken, Kubrick kendi
ehir cangln, Londra'daki ksmen yklm bir havagaz fabrikasnda Ispanya'dan

palmiyeler getirterek ve harap olmu Hue kentini 1930'lar stili Fransz


mimarisinden, duvarlardaki ve panolardaki gerek ilanlara dek doru bir biimde
kurabilmek iin binlerce fotoraf ayrntl olarak deerlendirerek ina etti... Hem
'Full Metal Jacket' hem de 'Mfreze', savan Amerika'ya getirdii izofreni ile
ilgilenirler. 'Mfreze'de bu Chris iin baba figrlerini oluturan biri 'iyi', dieri
'kt' iki avu anlatlmtr. 'Full Metal Jacket'de ise bu izoit paralanma,
miferine 'Born to Kill' (ldrmek iin Domu) yazarken, niformasnda bar
hareketinin amblemini tayan Joker karakteri ile cisimletirilmektedir.
Filmin doruk an Joker'n da iinde bulunduu sekiz kiilik mfrezenin Hue
kentinde pusuya drld sekanstr. Pusuya den sekiz kii, buna karlk
pusuya dren (sniper) bir kiidir ve bu kiiyi son ana kadar grmeyiz. Kubrick'in
konvansiyonel sava filmlerinde anlatlanlardan tam da burada ayrlan yann
grrz. Kubrick bu olaanst sekans, Vietnam ile ilgili dier birok Hollywood
filminin tersine, yalnzca ele ald kahramanlar asndan gstermez. Tam kez
Amerikallar kar perspektiften, yani pusu kurann bak asndan grrz. Bu
da bizim bu sekansa baka bir adan bakmamz salayarak bir lde sekanstan
uzaklamamz- yabanclamamz salar. Ilk askerlerin sra ile ldrlmeleri ar
ekimde verilir. Bu sahneler hem Kubrick'in stiline uygundur, hem de 1960'larn
sonu ile 70'lerin bandaki iddeti ve lm ayinletiren Arthur Penn'in "Bonny
and Clyde"nn ve Dennis Hooper'n "Easy Rder"nn finallerini, Sam Peckinpah'n
"Kpeklerin Gn" ve "Bana Alfredo Garcia'nn Kellesini Getirin" filmlerinin iddet
sahnelerini akla getirir. Pusu kuran, avn yava yava ldrr. Sahne tam bir ayin
gibidir. Sekansn en ilgin yan ise geride kalan askerlerin, pusu kurann yerini
kefedip vurduklar andr. Ilk olarak Joker kefeder onu ve cinsiyetini. Pusu kuran
gen bir Vietnaml gerilla kzdr.
Pusuya drenin Vietnaml gen bir kadn olduu bize gsterildiinde,
konvansiyonel sava filminin ideolojik kalplar da paralanr. Gen kadn ayn
zamanda beyaz deildir ve bu nedenle filmin ilk blmnde eitim avuunun
deersiz olarak niteledii insan katagorisine girer. Gen kadn ayn zamanda bir
komnist ve ima dzeyinde hristiyan olmayan birisidir... Kadnn ortaya k
yalnzca sava filmi geleneklerini ve izleyicilerin beklentilerini deil, ayn
zamanda bu geleneklerden ortaya kan daha geni bir kltrn ideolojisini de
paralar.
Son derece mstehcen erkek cinsellii ortam iinde katil olmalar iin eitilmi bu
askerlere, bylesi bir hasar gen bir gerilla kzn vermesi ayn zamanda ironiktir.
Ayn derecede nemli olan, askerleri pusuya dren kadnn, deniz piyadelerinin
Vietnam'a varlarnda merkezi nem tayan emperyalize ve venize edilmi
Vietnaml fahienin intikamn almasdr. Dier tarafn (Vietkong) en cesur ve en
yetenekli temsilcisi bir kadndr. plak kollu, kaslar gelikin askerlerin tersine,
kadn zayf, hatta sskadr.
Joker karakteri Hue kentine gelene kadar sava grmemi, insan ldrmemi bir
askerdir ve arkadalarndan biri ona "sen birey grmedin, yaamadn" der. Joker,
Vietnaml gen kz ele geirdiklerinde bu frsat yakalar ve yaral gerillay ldrr.
Arkada ona "aslansn" der. Joker sistemin tam da kendisinden istedii gibi kza
tecavz eder. Fiilen tecavz yoktur, tecavz metaforiktir. Kz ldrmesidir
tecavz. Bylece Joker erkekliini kantlamtr. R.P. Kolker de Joker'in gen
Vietnaml kadn ldrmesinin, kza acmasndan deil, kendisine acmasndan
kaynaklandn, bunun ise askeri yaam geerli klan, askeri eitimi harakete
geiren bir ey olduunu belirtir.

Bu metin "Antrakt" dergisinden alnmtr.

Full Metal Jacket, Stanley Kubrick (1987)


Full Metal Jacket Ne Anlatyor?
Film, Vietnam Sava ncesi Amerikan Deniz Piyadelerinin acmasz komutan
Hartman tarafndan eitilmesini ve eitimden sonra Vietnam Savanda
askerlerin bandan geen olaylar bizlere aktarr. Film ilk baladnda Vietnam
Savanda deil kendimizi eitilmek zere toplanm bir dzine beceriksiz askerin
karsnda buluruz. Hartmanda bunu desteklemek iin filmin bandaki kou
sahnesinde askerlere hepsinin eit derecede deersiz olduunu syler. Film
boyunca eitim sona erene kadar bu zalim komutann elinde pien askerler
kendilerini neyin beklediini tam olarak bilmedikleri halde setikleri yolda devam
ederler.
Hartman bu beceriksizleri deerli hale getirene kadar onlara yapmadn
brakmaz. zellikle yarm akll olan Leonarda kafay takar ve ona trl cezalar
verir. Hartman, Leonardn peine bir kabus gibi taklr, her yerde onu takip eder.
Filmin ana karakteri olan Joker, manga ba olduktan sonra Leonarda yapmas
gereken eyleri retir ama Leonard yine hata yapar ve bu sefer Hartman onu
cezalandrmak yerine arkadalarn cezalandrmaya balar. Bu durum dier
askerler tarafndan ho karlanmaz ve Leonarda kar kinlenmelerine neden olur.
Tm bunlarn nda Leonard zaten tam olarak hakim olamad akl saln
tamamen kaybeden ve Hartman ve kendisini ldrr. Filmin eitim ksm burada
biter.
Jokerin istedii gibi muhabir olduunu grdmz dier sahnede, film artk
Vietnama tanmtr ve savan ierisindedir. Yine de filmde sava tam olarak
gzmzn iine sokulmaz ancak savan verdii rahatszlk hep yan
bamzdadr. yle kanl vcutlar, derinin iine giren mermiler grmeyiz ilk
balarda ama savan soukluunu hem hissederiz. Muhabirlerin haberleri
arptmak durumunda kald bir ortamda, yeni haber bulmaya kan Joker gittii
yerde eitimde arkada olan Kovboy ile karlar ve bu karlama sonucunda
birlikte greve karlar. Film bundan sonra sava alanna biraz daha yakndan
bakmaya balar. Tam olarak neyi neden yaptklarn kestiremeyen Amerikan
askerinin savan iinde kendiyle ve evresiyle yaad bunalm bizlere ok iyi
aktarr Stanley Kubrick. Film tam olarak bir sonla bitmese de bizlere Vietnam
Savann o yarm kalmln hissettirir.
Filmin isminin Full Metal Jacket olmas deniz piyadelerinin kulland mermiden
gelmektedir. Ayrca direkt sava hatrlatacak bir isim olmamas da yine Stanley
Kubrick filmlerine yakr ekilde gizliden gizliye verdii mesajla aklda kalclk
salar.
Tarihsel Eletiri Yntemi
Sinema tarihinde pek ok rneine rastladmz tarihsel eletirinin ynlendirdii
filmler toplumlar sosyal, ekonomik ve ideolojik bakmdan ele alr. Tarihsel eletiri,
ele alnan toplumun analizine yardmc olur. Toplumun dnem dnem iinde
barndrd zellikleri gz nne olarak yaplan bir film, anlatmak istediini ok
daha iyi verecektir. Ynetmen, kendine yakn bulduu herhangi bir tarihsel olguyu

ele alp filminde iledii zaman toplumun o dnem ierisinde yaad olaylar,
olaylara kar gsterdii tepkileri, tepkilerin sonucunda ortaya kan sonular ve
sonularn getirdii geri bildirim gibi tm etkenleri filminde bir araya getirir. Bu da
seyirciye vermek istedii etkiyi her ynden artracaktr.
Tarihsel eletirinin hakim olduu filmlerin belirli bir zaman aralnda, belirli bir
konu etrafnda, belirli nemli olay ve bireyler arasnda getiini biliriz. Bu ipular
bizleri filmi izlerken hangi yntem nda filmi izlememiz gerektiine yardmc
olur.
Tarihsel eletiri toplumlar sosyal, ekonomik ve ideolojik ynden ele alr. Toplumun
her ynden bu kadar incelendii ve sonucunda ortaya karlan bu film, seyirci
tarafndan hi phesiz byk bir ilgi grecektir. nk seyirci gemite
toplumunun yaad olaylar grnce kendini filmde grd karakterlerin yerine
koyabilir veya filmde geen konuyu kendi ierisinde daha iyi anlamladrabilir.
Gemiini merak eden birey, srekli birlikte yaad toplumun eskiden neler
yaadn ynetmenin perspektifinden izlerken daha nce hi grmedii,
duymad eyleri sinema araclyla rahatlkla grebilir. Merakn giderir. zledii
film onun iin bir hazine niteliindedir. Filmlere ulamak gnmzde hem kolay
hem de anlalmas asndan ok daha basittir. Bu gibi zellikler sinemann
izleyici tarafndan tercih edilmesine yol aar.
Ynetmen savunduu grn desteklemek veya sevmedii bir olguyu
gstermek amacyla da tarihsel eletiriden faydalanr. Grn desteklemek
istiyorsa, grnn k noktas olan dnemi ele alarak dnem hakknda yapt
aratrmalar nda grn seyirciye en iyi ekilde aktararr.Elindeki
malzemelerle seyirciye adeta kantlar sunar. Desteklemedii bir konuyu da yine
ayn ekilde ele alabilir. te bizler bu gibi filmlerde, filme tarihsel eletiri
kuramnn bizlere sunduklaryla bakarz.
Neden Tarihsel Eletiri Kuram?
Full Metal Jacket, belirli bir dnemde geen belirli bir konu zerinden ilerliyor.
Spesifik bir olayn etrafnda gelien film, tarihte kendinden olduka sz ettiren
Vietnam Savandan paralar sunuyor. Amerikan askerlerinin gznden
anlatld iin ynetmen tarafndan hangi tarafta olunaca da belirlenmi oluyor
bylece. Askerlerin kendi ilerinde verdikleri hesaplama ve aslnda ne
yaptklarn bile tam olarak kavrayamadklar bu sava ortamnda, Amerikann
Vietnama ok byk hasarlar verirken aslnda kendisine de zarar verdiini gzler
nne seriyor.
Vietnam Savanda Amerikan askeri nasl hissediyordu ve neler yapyordu
sorularnn cevab olan bu filmde, her iki lkeden de sosyal, ekonomik bulgulara
rastlamak olduka kolay. Full Metal Jacketi izledikten sonra sava ortamn
gznzde canladrp olanlar bir daha gzden geirip dnmeniz sizler iin
kolaylayor. Bunun nda filme Tarihsel Eletiri Kuram ile bakmak en dorusu
olacaktr.
Tarihsel Eletiri Kuram ile Full Metal Jackete Bak
Altan itibaren filmin sava ve askerlikle ilgili bir film olacan anlyoruz.
Askerlerin sa teker teker kesiliyor ve hepsi bu durumdan mutsuz grnyor. Film
daha sonra kouta devam ediyor ve Hartmann konumalarndan bile filmin

hangi dnemde getiini karabiliyorsunuz. Hartman, askerlerle konuurken


onlara hakaret ediyor ve bu hakaretlerin temelini rklk ve homofobiklik
oluturuyor. Hartman, ayn zamanda askerlere Bayanlar! diye seslenerek onlara
hakaret ediyor yani kadnlk olgusunu aalk bir eymi gibi gsteriyor. Filmin
1955-1975 yllar arasnda getiini dnrsek yukarda bahsettiim rklk ve
homofobikliin nedeni apak ortaya kveriyor. Hartman, siyahi bir askere onun
zenci olduunu sylemekten ekinmiyor; asker buna tepki olarak herhangi bir
ey sylemiyor hatta bu duruma alm gzkyor.
Zekasnda sorun olan Leonardn srekli peinde dolaan Hartman, filmi izlerken
halk srekli bir eyler yapmas iin zorlayan devlete benziyor. Halk en sonunda
dayanamayp isyan ediyor, devlete son veriyor. Ancak halk bundan devlete
verdii zarar kadar zarar gryor.
Kouta erkeklik organlarn ve silahlarn tutarak mar syleyen askerler dnemin
erkek egemenliini gzler nne sryor. Erkekler kendilerini dnyann
merkezinde zannediyor, her eyi silahlar ve cinsel organlaryla bir rpda
halledivereceklerini dnyorlar ve bu bize ok iyi ekilde aktarlyor. Aslnda
hepsinin iten ie savatan korktuunu filmin ilerleyen sahnelerinde tanklk
ediyoruz. Erkekler olduklarndan fazlas olmak durumundalar nk lkeyi ve
lkenin insanlarn koruyabilecek tek topluluk onlar.
Srekli askerlere baran Hartman, bana seim zamanlarnda baran parti
bakanlarn ya da kendi isteklerini bize dikte etmeye alan iktidar hatrlatt.
Gemi dnemde yaanm byle bir olayla imdiki zaman arasnda balant
kurmak veya karlatrma yapmak da tarihsel eletirinin getirilerinden bir tanesi.
Filmin ilerleyen ksmlarnda sava alanna girdiimizde Vietnamda yaayan
insanlara da yle bir bakma ansn yakalyoruz. Kendini pazarlayan ve
pazarlatan kadn karakteri, zamann oluturduu alg yznden kt kadn olarak
bizlere sunuluyor. Kadn yine bir ekilde aalanyor. Ayrca Vietnam halk hrsz
olarak da gsteriliyor. Ynetmenin gznde Vietnamllar byle insanlar.
Dncelerini sylemekten hibir zaman ekinmeyen Joker, sava alannda
stndeBorn To Kill (ldrmek iin Dodu) yazan bir kask ve zerinde bar
sembol olan bir ceketle geziyor. Bu da bizlere aslnda Amerikan askerinin oraya
gerekten zgrl getirmek, insanlar korumak ya da savunmak iin mi yoksa
onlar katletmek iin mi orada bulunduklarn bilmediklerini gsteriyor. Askerler ne
yaptklarndan habersiz byk bir karmaann ierisindeler. Jokere neden byle
bir ey yapt sorulduunda insan iindeki ikilie inandn syler, yani ne
Amerikan askeri tam olarak ktdr ne de Vietnamllar tam olarak iyidir. nsan
iinde her ikisinden de bir ekilde barndrr ve bunu ortaya karmann yolunu
elbet bulur.
Cephede muhabirlik yapan Jokerin bandaki yetkili gelen haberlerin Amerika ileri
gelenlerini ve Amerika halkn sevindirecek ekilde olmasn salamak iin yalan
haber karttryor. nsanlarn katledilmesinin lkede sevin yarataca dncesi
bile mide bulandrrken, o dnemde yaayan toplumun gzn nasl bir hrsn
brd bizlere aktarlyor.
Haber aramak iin baka cepheye giden Joker orann komutanyla konuurken
yandan geen Vietnamllar gryoruz. Bu iki grubun arasnda ince bir su akyor.
Amerikallarn olduu tarafta tanklar ve helikopterler var, Vietnamllar ise kendi

kltrlerine zg apkalar ve birka eyalar ile yryorlar. Burda bile kimin


masum kimin sulu olduunu bir ekilde bizlere gsterilmeye allyor.
Manga ba ldrldkten sonra lleri banda bekleyen askerler tek tek
yorumlar yaparlar. Bir tanesi en azndan iyi bir ey iin ldler diyince dieri iyi
bir ey iin deil, katletmek uruna ldler der. Aslnda onlar da biraz olsun ne
yaptklarnn farkndadr ama bu onlar rahatsz ediyor gibi gzkmez, yaptklar
eyi yapmaya devam ederler nk lkelerini ancak bu ekilde temsil
edebileceklerdir.
Daha nce de bahsettiim gibi, filmin en nemli etkenlerinden biri rklk olarak
karmza kyor. Amerika vatandalar, Vietnamllardan ekik gzller olarak
bahsediyor ve onlara sanki yaamay hak eden bir insan gibi deil de bir pislik
gibi davranyor. Onlar iin hepsi eit derecede deersiz. Tpk Hartmann deniz
piyadelerini yetitirirken filmin banda onlara syledii gibi.
Sadece Amerikallarn gznden izleyebildiimiz bu filmde, belirli fikirlere
kaplyoruz. Dnemin getirdii koullar erevesinde gelimi karakterlerin bizlere
tek tek tantld ve yakn iliki kurduumuz bu karakterler, genel olarak
Amerikan askerinin psikolojisini bizlere aktaryor.
Filmde kullanlan silahlar, radyo cihazlar, sava kyafetleri, ulam aralar bizlere
yine zaman hakknda ipular veriyor.
Filmin sonunda herhangi bir rahatlama ve sonu gremeyiz. Film sanki birden
kesilir ve elimize sadece ateler iinde yrrken Mickey Mouse arks syleyen
bir avu Amerikan askeri kalr. Byle bir ztln arasnda bir de ana karakter
yaamann ne kadar deerli olduunu anladn syleyerek o an ok daha
unutulmaz klar. Kendisini kurtaran ve sadece kendisini dnen insan, yaad
iin mutludur. Onun iin veya onun yznden len insanlarn onun iin bir deeri
yoktur, o yayorsa geriye kalan hibir ey nemli deildir.

Full Metal Jacket (1987)


Dikkat, yaz spoiler iermektedir...
Bir Stanley Kubrick filminden ne beklersiniz? Sradlk m? Titizlik mi? Yoksa
sarsclk m? Bence bu sylediklerimi tek tek deil de hepsini bir arada dnn
ve yle oturun koltuklarnza "Full Metal Jacket" balarken...
Bildiiniz tm sava filmlerini unutun. nk bu filmi izlemeye baladnz andan
itibaren "sava" denen kavrama hazrlanan askerlerin daha eline silah almadan
bile hangi psikoloji iine girdiini, onlara sylenen her szle, buyrulan her emirle,
zihinlerinde ne gibi frtnalar kopabileceine tank olacaksnz.
Sava denen olgu, en masumumuzun bile iindeki ktlk drtlerini harekete
geirebilir, sradan bireyleri bir cellada dntrebilir mi? Kubrick "Full Metal
Jacket" de ite insanolunun bu yapsn irdeliyor, hem de hibir karakterin n
plana kmasna izin vermeden. Ne kahramanlktan ne yurtseverlikten ne de
idealistlikten bahsediyor; o savaan taraflarn her ikisine de ayn mesafede

duruyor... Sava alannn tam ortasnda ve bize soruyor: "Gerekten de hepimiz


ldrmek iin mi domuuz?"

1987 yapm olan Full Metal Jacket, iki blmden oluuyordu. Filmin ilk blmnde
orduya alnan Amerikal genlerin gnden gne nasl birer lm makinasna
dntrldkleri anlatlyor, ardndan da savata yaadklar gzler nne
seriliyordu.
QUOTE
Btn Amerika duydu sava borusunun sesini,
Biliyorsun aryorlar beni ve herkesi,
Sanmam ki bir gn bitsin,Herkesi birbirinden ayran bu sava,
Elveda tatlm, merhaba Vietnam...
Buraya geldim sava kazanmaya
Bana elveda de, mektup yazmay sakn unutma
Elveda tatlm, merhaba Vietnam...

Film bu ark eliinde birlie katlan acemilerin sa tralar yaplrken balyor.


Askerlerin salar kesildike, eski hayatlarnn da kesilen salar gibi uzaklarda
kaldn, onlar yepyeni ve bir o kadar da sert bir hayatn beklediini
hissedebiliyoruz. Kimbilir oraya gelmeden nce aileleriyle ne kadar mutluydular.
Belki sevgilileri, arkadalar vard. Onlar nelerin beklediinden habersizdiler.
Kubrick daha ilk sahnede "acmaszln" krntlarn yava yava serpmeye
balyor ve sanki bizlere durun daha yeni balyoruz diyor...
QUOTE
"Siz ana kuzular bu adadan kurtulabilirseniz, acemi eitimini bitirebilirseniz
ak gibi olacaksnz, savamak iin yalvaran lm makineleri olacaksnz. Ama o
gn gelinceye kadar bir bok deilsiniz! Bu dnyadaki en aalk yaratklarsnz.
nsan bile deilsiniz! Siz dzensiz, bir boka yaramayan yaratklarsnz!"

Uzman avu Hartman askerlerin eitiminden sorumlu olan kii. Sert,


acmasz, kfretmekten ekinmeyen biri. yle de olmak zorunda. Eitim iin
disiplin, acmaszlk, sertlik olmazsa olmaz eyler nk. Szn saknmyor,
askerleri zorlayabildii kadar zorluyor, gznn yana bakmyor. Filmin ilk 45
dakikas boyunca onun otoriter sesinden, kfrlerinden baka bir ses
duyamyoruz. Tabi askerlerin "Sir, Yes Sir!!" szleri haricinde. Bu otoriter asker,
erlere eitimleri boyunca birer "hi" olduklarn gsteriyor. Onun gznde
hibirinin fark yok. Irk ayrm yapmadan hepsini eit biimde deersiz olarak
nitelendiriyor ve sert tavrlarn hepsi zerinde acmaszca sergiliyor. Bu sertlikten
en ok nasibini de er Pyle alyor.

Artk eitimdeki askerlerin geride braktklar aileleri, arkadalar, sevgilileri yok.


Onlarn yeni dostlar, "hayatlar", tfekleri oluyor. avu Hartman onlardan
tfeklerine birer isim vermelerini istiyor ve tfeklerine sadk kalmalar gerektiini
retiyor. nk eitimleri bittiinde ve savaa katldklarnda onlarn tek dostu
yanlarndan ayrmadklar tfekleri olacak...
QUOTE
Bu benim tfeim.
Bir sr tfek var ama bu benim.
Tfeim benim en iyi dostumdur.
O benim hayatmdr.
Ben onun efendisiyim, hayatmn efendisi olduum gibi.
Ben olmadan tfeim hibir ie yaramaz.
Tfeim olmadan ben de hibir ie yaramam.
Tfeimi iyi kullanmalym.
Beni ldrmeye alan dmanmdan daha iyi ate etmeliyim.
O beni vurmadan ben onu vurmalym.
Vuracam da.
Tanrnn huzurunda bunun iin ant iiyorum.
Tfeim ve ben yurdumun bekileriyiz.
Dmann efendisiyiz.
Hayatmzn koruyucusuyuz.
yle de olacak...
Ta ki dmanlar lp bar salanncaya kadar.
Amin...

avu Hartman'n askerleri aalamalarna biraz olsun almamza


ramen, iin iine Er Pyle girdiinde biraz iimiz burkuluyor. nk er Pyle dier
arkadalar gibi deil. iman, zor renen, kimbilir belki de orada ne aradn
hala anlayamam biri. Dolaysyla avu Hartman'n emirleri, kfrleri, onu
olabildiince zorlamas ve aalamas gn getike Pyle' Pyle olmaktan
karmaya balyor. Yapt hatalarn cezasn da kendi deil arkadalar ekmeye
balaynca, herkes ondan nefret etmeye balyor. Zaten tek bana olan Pyle daha
da yalnz biri haline geliyor ve bu yalnzlk hissi, sert eitimin de etkisiyle, onu
hazin sona doru yaklatryor. Belki de aralarnda en masum olan Pyle bile
"sava" denen kavramn ve beraberinde getirdii acmaszln da etkisiyle
masumluktan ve aptallktan syrlp duygusuz, sert biri haline geliyor ve bu
dnm de onun hazin sonunu hazrlyor...

QUOTE
"Dnyadaki en ldrc silah, bir denizci ve onun tfeidir. Bir savata canl
kalmak istiyorsanz, ldrme igdnz kullanmalsnz. Tfeiniz sadece bir
aratr. ldren, eliklemi yrektir. ldrme igdnz yeterince gl ve
salam deilse, gerekle yz yze gelince tereddt edersiniz, ldremezsiniz, l
bir denizci olursunuz. Ve boaznza kadar boka saplanrsnz. nk bir denizci
izin almadan lmez. Anladnz m aalk herifler!"

Er Pyle'n yer ald "o sahne" den sonra, filmin ilk blm bitiyor ve ikinci blm
balyor adeta. Fonda, Nancy Sinatra'nn syledii "These boots are made for
walking" alarken kendimizi Vietnam'da buluyoruz. Artk eitim bitmi ve askerler
grev yerlerine dalmlar. Bize hikayeyi anlatan "Joker" lakapl J.T. Davis, ordu
gazetesi "Stars and Tripes"ta muhabirlik yapmas iin Vietnam'a gnderilmi.
Scak atma blgesine gitmek iin can atan fotoraf arkada Rafterman'la
cephe gerisinde haber peinde kouyor. Grevleri, Amerika'y kazanyor
gstermek... nce komutan sonra gazeteci olan editrleri Joker'in ukalalklarndan
bknca onu ve Rafterman' atma blgesine gnderiyor.
Sava sahnelerine baktmzda ister Amerikal olsun ister Vietnaml, herkesin
ortama nasl da uyum saladn grebiliyoruz. Tarlalarda alan kylleri
tarayan Amerikal erin azndan dklen u szler belki de savan getirdii
"hissizlik" duygusunu en gzel ekilde zetliyor:
QUOTE
-

157 kzl ldrdm. 50 tane de manda. Bunlar resmi rakamlar.


Kadn ya da ocuk var m?
Bazen.
Bir kadn ya da ocuu nasl ldrebilirsin?
ok kolay. Biraz ne ate ediyorsun.

Kubrick, yaznn banda da sylediim gibi savaa bir cepheden bakmyor, ne


sava yanls zellii gsteriyor ne de kart. O sadece orada neler olduunu
anlatmak istiyor. Film boyunca da askerler arasnda gazetecilerin,
kameramanlarn dolamas, askerlerin dncelerine yer verilmesi de,
ynetmenin bu gzlemci tavrnn bir parasyd.
Joker'in yanlarna gidecei manga kendi tabirleriyle "can alan, kalp kran"
askerlerden olumaktayd. Rafterman ve Joker ok gemeden haber yapmak iin
gittikleri bu yerde kendilerini gerek bir atma iinde buluyorlar. te bu
atmada Kubrick'in tm hnerlerini sergiledii "sniper" sahnesi, zellikle ar
ekimler kullanlarak yaratlan etki, filmin genelindeki belgesel tarznn tamamen
dna kyor ve byk bir gerilim yaratmay baaryor.
Filmin anlatcs Joker'in miferindeki "Born to Kill / ldrmek iin domu"
yazsnn yannda, yakasnda da bar amblemi bulunduunu grrz. Filmde
vurgulanmak istenen ikilemi ok gzel yanstr bu semboller. Askerlerin yaamak
iin bir yandan ldrmeleri gerekmekte, bir dier yandan da yaptklarnn aslnda
sadece bir katliam olduunu ta ilerinde hissetmektedirler. Zaten Joker'de insan
ruhundaki ikililie gnderme yaptn syler filmde.

Film boyunca titizliinden en ufak bir dn bile vermeyen Kubrick, oyuncu


seiminde de olduka titiz davranmt. avu Hartman rolne gerek bir sava
gazisi olmas nedeniyle R. Lee Ermey'i uygun grm, onun yakas almam
kfrlerinden oluan doal sava jargonundan fazlasyla yararlanmt. Orduda 11

yl geirmi olan Ermey, aslnda sete sadece danman olarak gelmi ancak
Kubrick ondan o kadar etkilenmi ki, Hartman roln ona vermi, dahas
unutulmaz repliklerini kendisinin yazmasna da izin vermiti. Dier roller iinse
tamamen tannmam yzler kullanmak isteyen ynetmen, bavuruda bulunan
bine yakn adaydan, asistannn olur verdii 800'n bizzat incelemiti. Filmde rol
almay baaran isimler arasnda Matthew Modine, Adam Baldwin ve Vincent
D'Onofrio'da vard...

ktidarn Sahneledii Bir Sava Oyunu: Full Metal


Jacket
Stanley Kubrickin 1987 ylnda gsterime giren yapm Full Metal Jacket, sava
filmleri kategorisinde yer almasna ramen, ieriine bakldnda benzerlerinden
ayrlr. ki mekanda uzayan film ilkin Gney Carolineda bulunan Parris adasndaki
Deniz Piyadeleri Eitim Kampnda balar. Burada Vietnamda savamak zere
orduya katlan asker adaylarnn 8 haftalk eitim srecini seyrederiz. kinci ksm
ise eitimini tamamlayan askerlerin Vietnamdaki savaa dhil olduktan sonra
orada yaananlarn gsterilmesi zerinedir.
Film, bir ark eliinde askerlerin tra edildii sahneyle balar.
Btn Amerika duydu
Sava borusunun sesini
Ve biliyorsun aryorlar
Beni ve herkesi
Sanmam ki bir gn bitsin
Herkesi birbirinden ayran bu sava
Elveda tatlm, merhaba Vietnam
Buraya geldim sava kazanmaya
Bana elveda de
Mektup yazmay sakn unutma
Elveda tatlm, merhaba Vietnam
Bu ark eliinde asker olmaya hazrlanan erkekler, tpk askeri niformann ilevi
gibi, iktidarn tra makineli eliyle aynlatrlrlar. Sonraki sahnede Uzman
Yardmcs avu Hartmanla tanrz. Hartman, iktidarn ete kemie brnm
bir temsili gibidir. Erkek hegemonyasnn tavan yapt bir mekn olan askeriye,
erkek egemen iktidarn aklkla gsterilmesi bakmndan idealdir. Ve iktidar
Hartman araclyla asker adaylarna seslenir: Sizler insan bile deilsiniz. Szn
ardndan peki insan nedir sorusu akla gelir. Hartman nutuklarna devam eder.
Burada rk, din gibi ayrmlarn olmadn herkesin ayn derecede insan olmayan

olduunu belirtir. Sivil hayattaki bu tip ayrmlar, iktidarn gcn aa kard


sava ortamnda anlamn yitirir.
Her askere Hartman tarafndan birer ad verilir. Bunlar lakap gibi olmalarna
ramen aslnda iktidarn dili de tekeline aldnn ak gstergeleridirler. nk
askeriye ortamnda ve Vietnamda askerler hep bu isimlerle anlr, birbirlerine de
bu isimlerle hitap ederler. Bu, iktidara ve onun dili belirlemesine boyun eii
gsterir.

Silah, hem bir sava arac hem de nesneletirilen bir kadn olmaldr bu yerde.
Hartman erlerden silahlarna birer kadn ismi vermelerini emreder. Hibir konuda
serbestlikleri olmayan erlere srf bu konuda seim hakk tannr. Bu yerde kadn
bir silahtr, silah da ancak bir kadn olabilir. Ve erkekler de gc ellerinde
bulunduran iktidarla ortak cinsiyette olduklarndan kadna hkmetmelidirler.
Eitim srasnda Hartmann gln bir tepkisiyle karlarz. Joker ve bir baka
ere tuvalet temizleme grevi veren avu, ona Meryem Anaya inanp
inanmadn sorar, hayr cevabn alnca da ok sinirlenip Jokera bir tokat
patlatr. Dinsiz komnist olarak tanmlad bu ere Meryemi sevdiini
sylemesini emreder. Dini ven ve srf dinsiz olduu iin Joker aalayan avu,
yine byle olduu iin onu manga ba yaparak dllendirir. Din burada
ynetenlerin sry yola getirmek iin denek olarak kulland bir aratr.
Jokern bu rtbedeki ilk grevi ise farkl olan Avanak Pyle yola getirmektir.
Eitim alannda tektipletirmenin hayati nem tad askeriyede, bu nizam
bozan her unsur bir tehdit olarak alglanr. Avanak Pyle, elinde olmadan bu kat
disipline uyamayacak yapdadr. Bu farkllk iktidarn gznden kamaz. Her
frsatta Pyle, arkadalarndan daha ok aalanr, cezalandrlr. Bir sre sonra
ounluk iktidarn dzenine zor yoluyla da olsa alr, koullarn kanksar. Ve bu
dzene uymayanlar tehdit olarak alglayp, paras olduklar dzene gre farkl
olan ve balarda haline acyp yardm etmeye altklar Pyle cezalandrr. Bu
sahne sistemin yntemdeki baarsnn kant gibidir. nce tek tek kiilerden
oluan paralar zor yoluyla hizaya getirilip birletirilir ve oluturulan bu birlik
sistemin polisliini stlenir. Bu safhadan sonra iktidar sadece arkasna yaslanp
kendisini yormadan ara haline getirdii piyade topluluunun grevini yerine
getirmesini seyreder.
Piyadelerin beden eitimi yaptklar bir sahnede Joker, Deniz Kuvvetlerinin robot
deil de katil insanlar istediini syler. Esasen bu katil insanlar robot demenin
iktidarcasdr.
Bir baka sahnede Hartman yine sylev verir.
Vaiz Charlie size tanrnn ve birka denizcinin sayesinde zgr dnyann
komnizmi nasl alt edeceini anlatacak. Tanr denizcileri grnce zevke gelir.
nk biz grdmz her eyi ldrrz! O kendi oyunlarn oynar biz
kendimizinkileri. Bu byk gce olan saygmz gstermek iin cenneti bo
brakmayz! Srekli yeni ruhlar gndeririz! Tanr deniz kuvvetlerinden nce de
vard. Yani yreiniz sanndr ama knz deniz kuvvetlerinin!
Bu konumayla Tanr ve iktidar arasndaki koutluu dinleriz aslnda. Tanr, gcn
sahibi olarak can verdii gibi onu almasn da bilir. Burada Foucaultnun biyo

iktidar kavram akla gelir. Yaam yneten iktidar, onun nasl verilip alnacan
belirler. Yani yaam tekelinde bulunduran g olan iktidar, tanr konumundadr.
Denizcilerin rol burada kendi tarzlarnda tanrnn yani gc elinde tutann arac
olarak can almaktr. Tanr yani iktidar iin, deniz kuvvetleri gelip geici bir aratr.
levini yerine getirdii oranda varln srdrebilir. Hristiyan inancnda tanr olan
sann ve deniz kuvvetlerinin mal olan askerler iin, itaat etmekten baka
seenek yoktur. Hartman aylaklara ladies(bayanlar) diye hitap ederek, onlarn
aalatrlan kadnn konumunda olduklar algsn pekitirir. Yreiniz yani bir
bakma ruhunuz ve bedeniniz bizimdir, denmektedir adeta.
8 haftalk eitimin son safhalarnda silaha hkmetmekte baar gsteren ve
sisteme uymu gibi grnen Pyle, son gece, bir cinnet haliyle nce iktidarn
temsili Hartman sonra da kendini vurur. Kendini iptal etmesi, sisteme kar
kazanlan bireysel bir zaferdir. Yine de bu yaananlar yeni aralar bulmakta sknt
ekmeyen iktidar iin ehemmiyet tamaz. Her halkarda sava devam edecektir.

kinci ksmda artk eitimi baaryla tamamlayan piyadelerin Vietnamdaki


rollerine altklar zaman dilimini grrz. Joker ordu gazetesinde tehlikenin
ksmen uzanda grev yapmaktadr. Filmin ikinci ksm olan Vietnam mekn
Jokern bir arkadayla kent merkezinde oturduu sahneyle alr. Bir hayat kadn
ilikiye girmek iin bu iki askerle fiyatta anlamaya alr. Bu srada bir Vietnaml
gen Jokern arkadann elindeki fotoraf makinesini alar. Vietnam
Amerikallamaya, zgrlemeye(!), komnizmden kurtulmaya balamtr. Ordu
gazetesindeki albayn zgr basn(!) dilediince kullandna ve albay eliyle yine
dilin nasl belirlendiine ahit oluruz. rnein Deniz kuvvetleri ara ve yok et
demek yerine bul ve temizle denilmesini emreden bir yaz gnderir. ktidar
kendini yine gstermez, arac olan albayn azndan konuur. Gcn kayna
gizemlidir ama daima araclarla kendini dayatr. Tpk peygamber araclyla
szn insanlara ileten tanr gibi. Burada sivil yurttalara iletilecek haberler steril
hale getirilir. Sava halkn tepkisini ekmeyecek ekilde elekten geirmek
gerektir. Aksi takdirde srnn idaresi zorlaabilir. Basn burada iktidarn
maniple aracdr.
Albayn szyle ordu gazetesi yelerinin halka servis ettikleri haberlerin dnda
sava hakkndaki gerei resmi azdan duyarz: Ben de cephede bulundum.
ok da houma gittiini syleyemem. Fazlasyla pis ve tehlikeli. u andaki
grevim ait olduum yerde kalmam salyor. Tam tehizatla cephe
gerisinde Anlarz ki iktidar savaa yetitirdii katil insanlar gnderir ama
kendisini tam donanml olarak cephe gerisinde, gvende tutar. Bylelikle elini
kirletmez.
Joker, karargahtaki kou sahnesinde silah arkadalarna, kansz bir gnn
gnesiz bir gne benzediini syler. Sistemin dililerinden biri haline gelen Joker,
iktidar diliyle konuur artk. Ya da iktidar Joker konuturur, katil insan yahut robot
olarak. Devrann dngs vampir misali kana ihtiya duyar. Sahne kurulur ve ad
sava olan bir oyun oynanr. Lakin Joker henz sava alannda atmaya girip de
birini ldrmemitir. Bu bakmdan tamamlanmam bir projedir hala. Bu durum,
sistemin aralar olan dier piyadeler tarafndan ona hatrlatlr. Bu baskdan ka
olmadn oktan anlam ve btn bu kym bir i olarak gren Joker, bu son
engeli de aacaktr. Kym demiken, sava hem iktidarn mal olan askerler iin,

hem de orantsz gce maruz kalan Vietnamllar iin bir kymdr. ki taraf da
dzenin baki kalmas uruna kyma maruz kalr.
Derken Kzllar askeri karargha saldrrlar. lke ikiye blnm, Vietnaml
gerillalar Hue denilen blgede konulanmlardr. Joker, arkada Saksaanla
orada haber yapmak zere grevlendirilir. Yolculuk esnasnda, onlarla birlikte
helikopterde bir asker seyir halindeyken tarlalarda alan Vietnaml insanlar
olduka keyif alarak vurur, hem de kadn ve ocuklar dhil. Palavra yok, der.
Savan irkinliinin aka grlmeye balandn gsterir bu sahne. Ordu
gazetesinin rtbas ettii gerekleri seyretmeye balarz.

Haberi yaplmak istenen H bl aranrken yolda gerillalarn muhtemelen


Amerika yanls olan kendi vatandalarn ldrdklerini renen Joker arkadayla
cesetlerin olduu yere gider. Burada aka onun kasketindeki yazy grrz:
Born to Kill (ldrmek iin Domu). Bir Albay Jokera yaklar ve kasketinde
ldrmek iin domu yazmasyla gsnde bar iaretli rozet tamasnn
nedenini sorar. Er de ona insan ruhundaki ikilie gnderme yaptn, bunun
Jungun(Carl Gustav Jung) dncesi olduunu syler. Bu aka Kubrickin znel
dncelerini bize iletmesidir: Kty ve iyiyi kendinde barndran insan, bu
yapsnn bilincinde olursa, iyi kt ikileminin dna kar. Bu ikilemin dna kan
kii ise zaten ktlk yapamaz. -Joker bu durumun farkndadr yleyse ama yine
de sistemin ona bitii grevi yerine getirmektedir.Dinsiz komnist olarak terfi alp, askerlii bir i olarak gren Joker, aslnda tam
da dzenin ileyiinin farknda olmann bir k demek olmadn gsteren bir
karakterdir. Tek yapt, gittike daha ok dzene laykyla uyum salamaktr.
Belki de hayatta kalmasnn nedeni budur
Sonunda H blne, dier bir adyla Abazanlar Mangasna ulaan Joker ve
arkada, bu blkle Hue kentine gitmeye hazrlanrlar. Bu srada bir asker
Saksaandan l olan bir gerillayla fotorafn ekmesini ister. Asker,
ldrmekten aka zevk almaktadr. Tanrnn ald zevk gibi Ve Bizler dnyay
silahlaryla dolaan yeil devleriz der. Kubrick ikonlatrlm Amerikan izgi
roman kahramanlarna Shining filminde de vurgu yapmtr. Yeil Dev, Amerikay
dmanlarndan koruyan kahramanlardan biridir. Hollywood yapmlarnn iyi
karakterler olarak sunduu bu soyut dayanaklarn Amerikay aslnda nasl
koruduuna dair izleyiciye bir mesajdr bu. Emperyalizm, Yeil Devler olarak
gneydou Asyaya gelip, katliam yoluyla zgrlk datmaktadr.
Hueye varan manga gerillalarca pusuya drlr. Burada dikkat ekici olan,
mangann bana geen her askerin lmesidir. Bl, sava alanna kadar
ynetici aralar olan albaylar, avular, manga balaryla gtren iktidar, savan
iinde bu aralar terk etmitir. Cephe gerisinden olaylar takip etmektedir. Manga
ba olan aralar da artk sradan birer sava yemidirler ve ilk olarak bu iktidarca
kullanlan aralar lmektedirler. Askerler, pusuya drlnce telsizden gelen ses
olan iktidarla irtibat kurar. Fakat yardm arlar olumsuz karlk bulur. Artk
yalnz kalan blk tek bir keskin nianc tarafndan birer birer avlanmaktadr. lk
av, siyahi bir askerdir. Zenciler nce gider diyerek sivil hayatn rk artlarna
dn iaret eder. Ve niancya hedef olan ilk kii olur. Bu etkileyici av
sahnesinde birka kez avcnn bak asn izleriz. Hollywood filmlerine tezat bu
durum, bizlere kar tarafn bak asn gstermesi bakmndan nemlidir.

Nihayet blk kayp vermesine ramen keskin niancya ular. Onu ilk gren
Joker olur. te burada kilit bir sahneyle kar karyayzdr. nk kesin nianc bir
kadndr. Btn film boyunca nesneletirilerek, katledilerek, Amerikal askerlerin
yatt Vietnaml fahieler olarak eitli biimlerde aalanan kadn, son sahnede,
elimsiz haliyle gl erkeklere kafa tutmu, onlar avlamtr. Kadn gerillalar,
aalanan kadnlar ve tm Vietnamllar adna intikam almaktadr. Erkein
iktidarna tehdit olan Vietnaml gerillalarla film boyunca yz yze gelinen tek
sahne budur. Bu iktidara tehdit, bir kadn olarak karmzda durmaktadr! Bu
manzarann okunu atlatamayan Joker arkada Saksaan kadn yaralayarak
kurtarr. Her eye ramen erkein iktidar kadnn yaamn elinde tutmaktadr.
Joker bu kadn ylece brakamayacaklarn syler. Kadn bir yandan ngilizce beni
vurun demektedir. ktidar kart, iktidar diliyle askerlere seslenir. Tek eksii
sava alannda gerilla ldrmek olan Joker, bu misyonu da yerine getirerek kadn
vurur. Bata Saksaan olmak zere dier arkadalar onu tebrik etmekte
gecikmezler. Film, askerlerin gece vakti yanmakta olan kentin karanlnda ark
syleyerek kaybolmalaryla son bulur.