You are on page 1of 2

ÜSTÜN ZEKALI VE ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLAR

TANIM

Üstün zekanın birçok tanımı vardır, bununla birlikte bütün tanımlarda ortak olan nokta üstün zekalı
kişinin bir ya da birden fazla alanda yaşıtlarından üst düzeyde bir potansiyele sahip olması ya da bu
potansiyeli göstermesidir. Üstün zekalılık, üst düzey akademik başarı ile ortaya çıkabilen ortalamanın
üzerinde zihinsel becerilere sahip olma durumudur. Üstün yetenekli olma ise drama, sanat, müzik ya
da liderlik gibi bir alanda ortalamadan üstte potansiyele sahip olma olarak tanımlanabilir.Üstün zekalı
çocukların zamanında fark edilip kendi zihinsel potansiyelleri, ilgi ve gereksinimleri doğrultusunda
eğitilip yönlendirilmeleri onların sağlıklı gelişimi açısından çok önemlidir.

ÜSTÜN ZEKALI ÇOCUKLARIN ÖZELLİKLERİ

Üstün zekalı çocuklar birçok farklı özellikler gösterebilirler. Ancak genel özelliklerine bakıldığında;

• Çoğu okumayı diğer çocuklardan erken yaşlarda öğrenir ve daha hızlı okuyabilirler.
• Temel becerileri diğerlerinden çok daha kısa zamanda daha az denemeyle öğrenirler.
• Son derece gelişmiş algılamaları vardır.
• Kalıpları ve kavramları hızla tanır ve kavrarlar.
• Akıcı okurlar.
• Geniş sözcük dağarcıkları vardır ve gelişmiş sözel yeteneğe sahiptirler.
• Orijinallik, yaratıcılık gösterirler.
• Üst düzeyde anlayış, idrak yetenekleri vardır.
• Birçok konu hakkında yoğun merakları vardır.
• Büyüklere göre diye tanımlanabilecek birçok konuya ilgi duyarlar (örneğin, din, politika, toplumsal
konular, adalet v.b.).
• Liderlik, organizasyon yetenekleri yüksektir.
• Gelişmiş problem çözme becerileri vardır.
• Genellikle “nasıl”, “niçin” sorularına yanıt ararlar.
• Hızlı düşünürler, birçok olasılığı ve sonuçlarını fark ederler.
• Değişik kavramları, ilkeleri kolayca kavrarlar, kolay genellemeler yapabilirler.
• Kendi merak ettikleri kitap dergi ve makaleleri okurlar. Bunlar genellikle yaşıtlarından daha büyük
çocuklar için hazırlanmış okuma materyalleridir.
• İyi gözlemcidirler.
• Zihinsel etkinliklerden çok zevk duyarlar.
• Çok soru sorar, eleştirir ve değerlendirme yaparlar.
• Birçok konu ile ilgilenebilirler. İlgilendikleri konularda çok bilgileri vardır.
• Benzerlikleri, farklılıkları kolayca algılarlar.
• Orijinal fikirleri vardır. Bilgiyi yeni, alışılmadık ve olağandışı şekillerde kullanmayı severler.
• Tartışmaları yönlendirmek isterler.
• Ödevleri, görevleri yapmada sabırsız olabilirler.
• Kurallara standart uygulamalara karşı çıkabilirler.
• Tekrarlardan çok sıkılabilirler.
• İlgilerini çabuk kaybedebilirler.
• Tartışmaları farklı konulara yönlendirebilirler.

Okulların, tüm çocukların ihtiyaçlarına uygun eğitimsel deneyimler içermesi gerektiği düşünüldüğünde üstün
zekalı çocuklar için programlarda birtakım değişiklikler yapılması gerekebilir. Üstün zekalı çocuğun en yüksek
potansiyelini gösterebilmesi için eğitim programlarının gözden geçirilmesi, müfredatın uygun hale getirilmesi,
yönergelerin değiştirilmesi ya da yeniden düzenlenmesi gerekebilir. Üstün zekalı çocukların bazı eğitimsel
ihtiyaçları kendi sınıflarında öğretmenlerinin bu konuda eğitimi ve destek servislerle karşılanabilir. Bununla
birlikte bazı durumlarda farklı uygulamalar yapılması gerekebilir. Tüm bu düzenlemeler yapılırken çocuğun
sınıfın bir bireyi olduğu düşüncesini kaybetmemesine özen gösterilmelidir.
Üstün zekalı çocukların eğitiminde öğretmen; eğitim ortamını hazırlayan kolaylaştırıcı, düzenleyici, yol gösterici
bir orkestra şefi gibidir.

ÖĞRETMENLERE VE AİLELERE ÖNERİLER

• Anne baba, öğretmen psikolojik danışman ya da diğer uzmanlar işbirliği içinde olun.
• Var olan müfredata öğrencileri daha ileri gitmeye cesaretlendirecek, konuyla anlamlı ilişkisi
olan gelişmiş içerik ve ders sunumu ekleyin.
• Bir konu işlerken farklı dersler ya da konular arasındaki bağlantıyı vurgulayın.
• Ders teknolojiyi kullanmayı gerektirecek gelişmiş araştırma becerileri ve öğrenme stilleri
içersin.
• Eleştirisel ve yaratıcı düşünme içeren üst düzey düşünme becerilerine odaklaşın.
• Ders işleme hızınızı zenginleştirme ve hızlanmaya izin verecek biçimde ayarlayın.
• Üst düzeyde gelişmiş karmaşık öğrenci çalışmalarına yer verecek, bir konu üzerinde derinlemesine ve
bağımsız çalışmalarına olanak sağlayacak fırsatlar yaratın.
• Merak, ilgi ve yüksek başarıyı teşvik edin.
• Öncülük, bağımsızlık, organizasyon, özdenetim gelişimini teşvik edin.
• Diğer insanlarla olumlu ilişkiler kurmalarını destekleyin, benlik kavramlarını geliştirin.
• Sosyal farkındalık ve sorumluluk geliştirmelerini teşvik edin.
• Hayat boyu öğrenmeyi cesaretlendirecek beceri ve tutumları kazanmalarını sağlayın.
• Çocuğun sorduğu sorulara yanıt vermekte zorlandığınız durumlarda konuyu bilen başka birisinden
yardım istemekten çekinmeyin.
• Çocuktan beklentilerinizi gözden geçirin aşırı övmekten ya da sert eleştirilerden kaçının.