3.

Morfoloxía: prácticas

Prácticas
1) Cadeas de formación de exemplificativo, enterramento, augardenteiro e indiscutiblemente. exemplificativo castelanada enterramento augardenteiro indiscutiblement e castelanada,

exemplo → exemplificar → exemplificativo Castela → castelán → castelanada terra → enterrar → enterramento auga + ardente (← arder) → augardente → augardenteiro discutir → discutible → indiscutible → indiscutiblemente

2) Análise morfolóxica, significado dos afixos e tipo de afixo de exemplificativo, castelanada, enterramento, augardenteiro e indiscutiblemente. morfema exempl ific a tiv o castel an ada en terr a mento aug ard e nt eir o in discut i ble mente significado 'poñer + base' 'que + verbo' masculino 'relativo a' 'acción que é propia de' 'poñer + base' tipo raíz sufixo vogal temática sufixo sufixo raíz sufixo sufixo prefixo raíz
VT

exemplificativo

castelanada

enterramento

'acción e efecto do sufixo que indica a base' raíz raíz
VT

augardenteiro

'que + verbo' 'relativo a', 'profesión' masculino 'negación' 'que se pode + verbo' 'maneira'

sufixo sufixo sufixo prefixo raíz
VT

Indiscutiblement e

sufixo sufixo

1

Lingua galega II 2009/2010 USC

3. Morfoloxía: prácticas

3) Cadea de formación, análise morfolóxica, significado dos afixos e tipo de afixos de ennegrecemento, nuclearización e bostoniano.
morfema en negr ec negro → ennegrecer → ennegrecemento e mento nucle ar1 iz a cion Boston ian2 o s
'relativo ao que indica a base' / 'procedente de' masculino plural

cadea

significado raíz

tipo

'poñer + base' prefixo 'poñer + base' sufixo
VT

ennegrecement o

'acción e efecto do que sufixo indica a base'

nuclearización

núcleo → nuclear → nuclearizar → nuclearización

raíz sufixo 'facer + base' sufixo
VT

'acción e efecto do que sufixo indica a base'

raíz sufixo sufixo sufixo

bostonianos

Boston → bostoniano

4) Cadea de formación, análise morfolóxica, significado dos afixos e tipo de afixos de vínico, desodorizante e pétreo.
cadea vínico
*vin → vínico

morfema vin ic o des3 odor iz a nte petr e o

significado raíz

tipo

'relativo a + sufixo base' 'masculino' sufixo 'quitar, facer prefixo que non haxa' 'facer + base' 'que + verbo' 'con forma de', 'formado por' 'masculino'

desodorizantes

*odor → desodorizar → desodorizante

raíz sufixo
VT

sufixo raíz sufixo sufixo

pétreo

*petr → pétreo

1

ar e al son alomorfos dun mesmo morfema en distribución complementaria: ar combínase con bases que teñen /l/ (solar, exemplar, cabalar, laminar) e al con resto de bases. Con todo, trátase dunha tendencia, xa que podemos atopar excepcións coma global ou lexical. 2 ian e ano tamén son alomorfos dun mesmo morfema: ian combínase con bases rematadas en consoante (bostoniano, iraniano, nixeriano) e ano con bases rematadas en /a/ ou /o/ átonos (africano, alentexano, americano). Neste caso estamos tamén perante tendencias, xa que podemos atopar excepcións coma tibetano. 3 des pode responder a dous precixos diferentes, xa que neste caso significa 'quitar', pero noutros casos pode ter o significado de 'inverter un proceso' (desatar). 2 Lingua galega II 2009/2010 USC

3. Morfoloxía: prácticas

5) Análise morfolóxica de hidroavión, acuoso, luminoso, fotómetro, aéreo e eólico.
hidroavión acuoso luminoso fotómetro aéreo morfema hidro avión acu os o lumin os o foto metro aer e o eol ic o significado
'auga' 'aeronave' 'auga' 'que contén' 'masculino' 'luz' 'que contén' 'masculino' 'luz' 'aire' 'relativo a' 'masculino' 'aire' 'relativo a' 'masculino'

eólico

tipo raíz raíz raíz sufixo sufixo raíz sufixo sufixo raíz raíz raíz sufixo sufixo raíz sufixo sufixo

a) Raíces de palabras inexistentes que conviven cun alomorfo patrimonial: *acu / auga, *lumin / lume, *aer / aire. b) Raíces de palabras inexistentes que non conviven cun alomorfo patrimonial: *hidro, *foto, *eol. 6) Cadea de formación, análise morfolóxica, significado dos afixos e tipo de afixos de inutilizariamos, reorganizas, preestablecían e desaproveiten.
cadea inutilizariamos 'facer que non sexa útil' morfema in util iz a ria mos re reorganizas 'volver organizar' organ
órgano → organizar → reorganizar

significado
'negación' 'facer que + base' 'pospretérito' '1ª persoa pl.' 'volver + base' 'facer que + base'

tipo prefixo raíz sufixo
VT

útil → inútil → inutilizar

sufixo sufixo prefixo raíz sufixo
VT

iz a s pre est a bl ec i a n

'2ª persoa sg.' sufixo 'antes' prefixo

raíz
VT

preestablecían 'facer estable antes'

estar → estable → establecer → preestablecer

'calidade de' 'facer + base' 'copretérito' '3ª persoa pl.'

sufixo sufixo
VT

sufixo sufixo

3

Lingua galega II 2009/2010 USC

3. Morfoloxía: prácticas

cadea

morfema des

significado
'inverter un proceso' / 'facer o contrario de' 'facer + base' 'presente de subxuntivo' '3ª persoa pl.'

tipo prefixo prefixo raíz sufixo sufixo

desaproveiten 'non tirar proveito'

proveito → aproveitar → desaproveitar

a proveit e n

Exemplo de exame
ilegalización, ensombreciades, amoreamento, inexpresividade, escachanoces
1) Significado e cadea de formación das palabras anteriores. 2) Análise morfolóxica e clasificación dos morfemas. 3) Significado dos afixos e indicar se son derivativos ou flexivos. cadea i ilegalización 'acción e efecto de ilegalizar ← converter algo en ilegal' leg al
*leg → legal → ilegal → ilegalizar → ilegalización 'relativo a + base' 'facer que + base'

morfema

significado
'negación'

iz a cion en sombr ec i a des

tipo prefixo derivativo raíz sufixo derivativo sufixo derivativo
VT

'acción e sufixo efecto do que indica a base' derivativo

ensombreciades sombra → ensombrecer 'facer sombra'

prefixo derivativo raíz sufixo 'facer + base' derivativo
'facer + base'
VT

amoreamento 'acción e efecto de amorear ← facer moreas'

a
morea → amorear → amoreamento

more a mento

sufixo flexivo sufixo '2ª persoa pl.' flexivo prefixo 'facer + base' derivatibo raíz
'copretérito'
VT

'acción e efecto de + base'

sufixo derivativo

4

Lingua galega II 2009/2010 USC

3. Morfoloxía: prácticas

cadea

morfema in

expres inexpresividade1 expresar → expresivo → inexpresivo → 'calidade do que inexpresividade iv é inexpresivo' idade es
escachar (← es + cacho) + noces → escachanoces

tipo prefixo 'negación' derivativo raíz sufixo 'que + base' derivativo 'calidade de + sufixo base' derivativo
'facer + base' (ruptura, sacar para fóra)

significado

escachanoces 'obxecto para escachar noces'

prefixo derivativo raíz
VT

cach a noc es
'plural'

raíz sufixo flexivo

4) En base aos exemplos anteriores, explicar os conceptos de morfo e alomorfo. O morfo é o significante dun morfema (unidade mínima do primeiro modo de articulación: con significado e significante), pero pode acontecer que un mesmo morfema presente máis dun significante, é o que se denomina alomorfia. Para que poidamos falar de alomorfia cómpre que as dúas variantes formais presenten o mesmo significado (senón non serían variantes dun mesmo morfema) e teñan proximidade formal. Se cumpren estas dúas premisas son alomorfos. É frecuente que os alomorfos teñan unha distribución complementaria, pero non é unha condición necesaria para falarmos de alomorfia. Nos exemplos anteriores i e in comparten o significado de 'negación' e, ademais, están moi próximas formalmente e, ademais, están en distribución complementaria: i aparece en contextos nos que hai unha consoante líquida e in no resto de contextos.

5) En base aos exemplos anteriores, explicar os conceptos de lexema,
palabra morfosintáctica e forma de palabra. 6) Hai algún caso de parasíntese entre os exemplos anteriores? Xustifica a resposta. Ensombrecer é un caso de parasíntese, xa que o prefixo en e o sufixo ecer se engaden simultaneamente (non existe *sombrecer nin *ensombrar) e, ademais, teñen o mesmo significado ('facer + base'), unha situación frecuente nos casos de parasíntese.

5

Lingua galega II 2009/2010 USC

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful