You are on page 1of 8

Kırgızistan

Başkent
42°52′N 74°36′E
En büyük şehir
Bişkek

Bişkek
Künyesi
Resmi dil Kırgızca, Rusça
Hükümet Devlet
-Başkan Kurmanbek Bakiyev
- Başbakan Azim Isabekov
Bağımsızlık Sovyetler'den
- İlan Ediliş 31 Ağustos 1991
- Tanınma 25 Aralık 1991
Yüzölçümü
- Total 199,900 km² (86..)
77,181 sq mi
- Sular (%) 3.6
Nüfus
- July 2005 est. 5,264,000 (111..)
- 1999 sayımına göre 4,896,100

GSMH

(Satın alma gücü paritesi)


2005]] tahmini
- Toplam 10.764 milyon$ (134..)
- kişi başına 2,088$ (140..)

Para birimi Kırgızistan Somu (KGS)


Tarihi
Temel Makale: Kırgızistan Tarihi
Yenisey Irmağı boyunda medenî bir hayat süren Kırgızlar Mîlâd’dan sonra birinci
yüzyılda Hun Devleti tâbiyeti altına girdiler. Hunluların dağılması üzerine, Kırgızlar,
Hakas Devletini kurdular. Dördüncü yüzyılda kurulan Hakas Devleti, Baykal Gölü'nden
Tibet’e kadar olan kısma hâkim oldu. 6. yüzyılda kurulan Göktürk Devleti ile mücâdele
eden Hakaslar, 840’ta Uygur Devleti'ni yıktılar.

10. yüzyılda(960 yılında 200 bin müslüman aile vardı.) Karahanlılar'ın tesiriyle İslâm
dînini kabul eden Kırgızlar, 13. yüzyılda Moğollar'ın hâkimiyetini tanıdılar. On yedinci
yüzyılda Rus istilâsına karşı diğer Türk boylarıyla hareket ettiler. Kırgızların harp
kâbiliyetleri yüksekti. On dokuzuncu asırda Kırgız toprakları bütünüyle Rus
hâkimiyetine girdi. 1924 senesine kadar Türkistan Özerk Sovyet Sosyalist
Cumhûriyeti'ne bağlıyken, 1925’te Kara Kırgız Özerk Oblastı adını aldı. Bir süre sonra
Kara kelimesi kaldırıldı. 1936’da Kırgızistan Sovyet Sosyalist Cumhûriyeti hâline
getirildi ve Sovyetler Birliği'ni meydana getiren 15 İttifak Cumhûriyetinden biri hâline
geldi.

Eski Sovyetler Birliği'nin 1991’de dağılması üzerine, Kırgızistan bağımsızlığını îlân etti.
Bağımsız Devletler Topluluğu'na üye oldu Kırgızistan.
İklimi
Kırgızistan’ın denizlerden uzak ve yüksek bir arâziye sâhib
olması iklimi büyük ölçüde etkiler. Dağların etekleri sıcak çöl
rüzgarları tesirindedir. Yüksek bölgelerde (Tien Shan'ın
yüksekliklerinde) soğuk bir iklim hâkimdir. Arada kalan bölgede
bol yağışlı bir iklim görülür. Batı ve kuzeydeki sıradağlar yılda
ortalama 600-900 mm, güney etekleri 200-335 mm, yüksek
vâdiler ise 100-150 mm civârında yağış alır. Yaz ile kış, gündüz
ile gece arasında ısı farkı çok fazladır.
Nüfus Ve Sosyal Hayat
Kırgızistan’ın nüfûsu 5,146,281’dir. Başkent [Bişkek] olup nüfûsu %14,5'u burada yaşar. Nüfûsun %
52.4’ü Kırgız, % 21’i Rus, % 12.9’u Özbek, % 2.5’i Ukraynalı, % 8.1’i diğer milletler, % 1.6’sı
Tatar'dır. Ülkenin en geniş etnik grubu olan Kırgız'lar bir Türk halkıdır.

Kırgızistan yüksek bir eğitim düzeyine sâhiptir. Ülkede 9 üniversite olup, ilk üniversite 1932’de
kurulmuştur. Okuma yazma oranı % 99.8’dir. Ülke genelinde 1806 ortaokul, 48 teknik lise vardır.
Diğer Türk Cumhûriyetleri'nde olduğu gibi Kırgızistan’da eğitim devlet tarafından yapılırken 1992’de
çıkarılan yeni kânunlarla özel okul ve üniversite eğitimine izin verildi. şu anda da eğitim faliyetlerine
devam etmekte olan Türk Okulları Kırgızistan da Türkçe'nin ve Türk Kültürü'nün yayılmasında en
büyük etkenlerdendir.

Dünya Almanağı 2005 içinde Kırgızistan nüfusu 5 milyondan fazla gösterilmiştir, yaklaşık olarak
5,081,429. Bunun %34.4 15 yaşın altında ve %6.2 65 yaşın üstündedir. Ülke kırsaldır ve sadece
üçte biri (33.9%) şehirlerde yaşar. Ortalama nüfus yoğunluğu km2 de 29 kişidir (69 kişi mil kare).

Kırgızlar Müslüman olup, Sünnî ve Hanefî mezhebindedirler. Kırgızların İslâmiyeti kabûlünde


tasavvuf büyükleri önemli rol oynamışlardır. Kırgızlarda mevcut olan güçlü kabile sistemi İslâmiyetin
hızlı yayılmasını sağlamıştır. Kırgızistan’da dînî hayâtın çok canlı olması, Orta Asya cumhûriyetleri
içinde Özbekistan’ın dışında en çok bu cumhûriyette din aleyhtârı propaganda yapılmasına sebeb
olmuştur. 1948’den sonra günümüze kadar Bişkek’te 100’e yakın İslâmiyet aleyhtârı kitap
basılmıştır. Aynı zamanda devamlı din aleyhtârı konferanslar veriliyordu. Buna rağmen bölgede
İslâmiyet unutulmamış, Kırgızistan bağımsızlığını kazandıktan sonra, gizli yapılan ibâdetler, açık
olarak yapılmaya başlanmıştır.
Ekonomi
Ülke ekonomisi tarım ve madenciliğe dayalıdır. Daha çok
hayvancılık kesimi ağırlıklı bir tarım ekonomisi hakimdir. Başlıca
tarım ürünleri buğday, pamuk, şekerpancarı, mısır, tütün, sebze ve
meyvedir. Dağlık bölgelerde yarış atları yetiştirilir, tavşan beslenir,
arıcılık yapılır. En çok küçükbaş hayvan beslenir.

Kırgızistan’da 1970’li yıllarda çeşitli mâdenler çıkarılmaya


başlanınca mâden sektörü büyük hızla gelişti. Makina, otomotiv,
gıda, çimento, cam ve konserve fabrikaları başlıca sanâyi
kuruluşlarıdır. Akarsu üzerlerinde kurulan hidroelektrik santralleri
ekonomiye önemli ölçüde katkıda bulunur. Ülkede 600 civârında
sanâyi kuruluşu vardır
Tabii Kaynaklar
Kırgızistan mâden yönünden zengin yataklara sâhiptir.
Tanrı Dağları'nda demir, cıva, sürme, altın; Fergana
Vâdisi'nde petrol ve gaz yatakları bulunur. Ayrıca
kömür, tuz, kaolin, cam tozu yatakları vardır. Kömür
yatakları 31 milyon ton rezerv ile Orta Asya’da
birincidir
Kırgızistan

Rate