-RVH$QWRQLR5RMDV&DUUHUD LDUFLXV#KRWPDLOFRP

 

6FKRODHGÔLWLQHUHOLWWHUÂUL FKURQRQÂYìF QVFHQVÂ  6DOYÔWHSDULWHURPQÔV +ÂFHQLPK UÂLWHUTXRGGDPRPQLEXVY EìVSU S QDPPìULILFXPDWTXHLQFUÔGLELOH FDV TXLGHPUHSSHUìVLQJXOÂULVVLPXPTXRGGDPYHKLFXOXPF MXVVSHFLHPÂFW WXPY EìVRVWHQGDP HFFHYHKLFXOXP  

 Q QQHPìUXPQ QQHUÂUXPDWTXHLPPRLQÔOHJÂQVY EìVYLGÔWXU" WLOLVVLPXP WDPHQ HVW DPìFì XWSRWH TXRG F QVFHQGHQWLEXV Q EìV OLFÔELW Q Q PRGR GLVVLWD K MXV LPPHQVìRUELVWHUUÂUXPVSDWLDYÔUXPHWLDPLUUHSDUDELOLWHUGìYHUVDLQWHUVÔVÔWHPSRULVLQWHUYDOODYìVHUH TXLG"Q QQHHWLDPMXYÂELWKRFYHKLFXOXPF QVFHQGHUHTX LWHUTXRGGDP LWWHUÂULXPVXVFLSLÂPXVQ V O TXLEXV/DWLìOLQJXDÔMXVTXHOLWWHUDHPD[LPHFRUGìVLQW"  LSVHHQLPTXìWìU QÔVOLQJXDPOLWWHUÂVTXH/DWìQÂVGRFHDPLQ6FKROÂ6HFXQGÂULÂTXDPQRVWUÂWÔVYRFDQW KRFRSXVFXOXPFRQIÔFìK FLPSUìPLVSU SRVLW   TX  GLVFLSXOì PHì FHUWL UÔV ILHUHQW LGTXH FHUWìV GRFXPHQWìV DWTXH WHVWLPRQLìV SHUVSHFWìV F QVìGHUÂWìVTXH OLQJXDP /DWìQDP ÔM VTXH OLWWHUÂV Q Q HVVH UHP DQWìTXDP WDQWXP YÔUXP HWLDP VHUP QHP KRPLQLEXV HUXGìWìV FRPP QHP TXì SHU PXOWD VDHFXOD REWLQXLW YLJXLW DWTXH IO UXLW LQ (XU SDH FXOW KXPÂQ   SURSWHUHÂTXLGHPRSXVFXOXPKìVFHYHUEìVLQFLSLW  lingua Lat na n n est ant qua tantum. homin s doct 2 per saecula3 aliquando4 Lat ne5 scr bunt et immo loquuntur6 inter s . s id vehiculum c nscendimus, per saecula re possumus, et vid re libr s Lat ne scr pt s d mult s disc pl n s7:

1. c nscend (c nscendere) est verbum tempor le ut ascend (ascendere). ´Qu ntus in arborem ascenditµ, sed ´Qu ntus vehiculum c nscenditµ. forma ´c nscenditeµ ind cat imperat vum. 2. hom doctus est is qu doctr nam habet. doctus, docta, (adiect vum) 3. saeculum centum ann sunt. saeculum, saecul , n. 4. aliquando est adverbium quod s gnificat: ´aliqu temporeµ.

5. Lat n est adverbium quod s gnificat: ´lingu Lat n µ. 6. loquor (loqu ) est verbum tempor le tertiae coniug ti nis quod habet formam pass vam sed signific tum act vum. hoc enim verbum s gnificat: ¶d cere·. 7. disc pl nae sunt, inter ali s, hae: Grammatica, Litter t ra, Math matica, Philosophia, Historia, P hysica, c t. 

$QLPDGYHUWLWHPÔYHUEDDGLWLÂOLDKXPLOìGìFHQGìJHQHUHDWTXHVLPSOLFLVVLP VHUP QHVFUìSVLVVHQÔ GLVFLSXOìGLIILFXOWÂWÔVKDEÔUHQWDGVÔQVXPWH[W VVWDWLPLQWHOOHJHQGXP  1XPHUìVSUDHWHUHÂVXSUÂTXDHGDPYRFÂEXODSRVLWìVLQGìFDQWXUQRWDHLQIUÂWH[WXPVFUìSWDHTXLEXV Q QQ OODWH[W VYRFÂEXODDOLìVYRFÂEXOìV/DWìQìVTXDHGLVFLSXOìSULXVVLEìFRPSDUÂYHULQWH[SOLFDQWXU  4XHPDGPRGXPYÔU K FRSXVFXO  WìSRVVXPXVFXPVFKROÂVKDEÔPXV"9DULÔFHUWÔÂFGìYHUVÔ  ,SVHKDHFH[HUFLWÂPHQWDF QILFHUHVROH   SUìPXPWH[WXPUHFLW LGTXH Q WHQ UHKRFHVWVLQHSDXVÂ GHLQGHWH[WXPUHOHJ DWTXHYRFÂEXODTXDHSDXO LQIHULXVGÔVFUì WDVXQW S WDQGHPGLVFLSXO VGÔYDULìVUÔEXVLQWHUURJÂUHVROH  GÔWH[W VVHQV GÔIRUPÂGÔTXHVHQV YRFÂEXO UXPGÔYHUEìVìGHPDXWFRQWUÂULXPVìJQLILFDQWLEXVGÔ VHQWHQWLìVDOLWHUGìFHQGìV     I. Pr mum iter1 Virum nati ne2 Anglum3 v simus4, cui n men est : John Owen (Iohannes Audoenus, 1564-1622). Iohannes Owen carmen (epigramma) scr bit ad am cum suum Ponticum.

Ad Ponticum5 ´saepe rog s, ´-quot hab s ann s?µ responde : ´-N ll s.µ ´-qu modo?µ ´-qu s habu , Pontice, n n habe .µ
iter, itineris, substant vum neutrum quod s gnificat viam. M dus vi Lat n Tuscul R mam it. erg M dus iter facit. n ti , n ti nis: subst. femin. quod s gnificat patriam. N ti M d est Graecia = patria M d est Graecia. Anglus est vir qu n tus est in Angli , quae nostr tempore n min tur England. Anglus, Angla, (adiect vum) v s , (v sere) est verbum tempor le tertiae coniug ti nis, quod s gnificat: re ad aliquem et eum vid re. Ponticus,-i, m. est am cus Iohannis Owen.

Quid? n nne lepidum est epigramma illud? Ecce, aliud epigramma in libr

jus vide !

Am , v cis1 pass vae, amor, act vae Quisquis2 amat, servit3, domin tur4 quisquis am tur; quisquis amat patitur5, quisquis am tur agit6.
1. v cis pass vae: in lingu Lat n sunt duae v c s: vox act va: ´am t µ, et vox pass va ´amor t = t m am sµ. 2. quisquis, quidquid: ego vel t vel ille/illa vel ali c ter ... 3. servi , serv re est id quod faciunt serv , qu p rent domin s su s. 4. dominor, domin r est verbum f rm pass v , sed s ns act v . itaque est verbum d p nens, quod grammatic n minant. domin r est id quod faciunt domin , qu imperant serv s su s et familiae suae. 5. patior, pat : etiam est verbum d p nens. exemplum: si M rcus Iuliam pulsat, M rcus agit et I lia, quae puls tur M rc , patitur, neque agit. 6. ag , agere: multa hoc verbum s gnific re potest. agere est d cere, sed etiam est facere...vide exemplum supr scr ptum. 

II. Secundum iter: jam valed cimus1 Johanni Owen et r rsus c nscendimus chronon vem nostram! bene! jam itiner n s committimus2... ia autem, qu nam vehimur? ecce, nunc perven mus ad Medium Aevum, quod d citur, et alumnum adulescentem3 v simus qu pulchrum carmen4 scr bit: h vers s pertinent5 ad num mult s carminibus quae nostr s temporibus nomin mus Carmina Burana , quae sunt saecul XIIIº scr pta:

«feror6 ego velut 7 sine naut n vis, ut per vi s eris vaga8 fertur avis; n n m tenent vincula, n n m tenet cl vis9»
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. valed c , valed cere : est sal t re eum qu disc dit. itiner s committere, in viam s dare : iter facere incipere. adulesc ns, adulescentis, subst. m. est qu iam n n est puer aut puella, neque est adultus. carmen, carminis, n., est po ma quod canitur. pertine , pertin re : pertin re ad mult s est numer r inter mult s, esse num mult s feror est verbum tempor le: ¶fero·, sed voce pass v . velut est particula : ut. vagus, vaga, vagum est adiect vum et s gnificat: qu errat. ¶nigra ovis per silvam errat. vaga ovis errat in silv .· cl vis, -is, subst. fem. est nstr mentum qu ostium aper tur.

III. tertium iter :

 

ecce r rsus in ant qu s temporibus sumus ! et po tam R m num vid mus qu pulchram feminam d perit1. po ta ille voc tur C ius Valerius Catullus, qu n tus est circ annum 87um, mortuus autem est circ annum 54um ante Christum n tum. Catullus, am re captus, am cam suam vocat et e carmen canere incipit2:

´I cundum3, mea v ta, mih pr p nis4 am rem Hunc nostrum inter n s perpetuumque fore5. D 6 magn , facite7 ut v r pr mittere possit Atque8 id sinc r d cat et ex anim 9: Ut liceat n b s10 t t perd cere v t Aeternum hoc s nctae foedus am citiae.µ

C ius Valerius Catullus 

IV. qu rtum iter«

£

¢

1.

depereo (deper re) est verbum compositum d -per-e (eo, re). deper re aliquem s gnificat permultum am re aliquem et sent re hoc: ´mortuus videor nisi m amat" 2. incipit sib vult initium facere. 3. iucundus-a-um: laetus-a-um 4. pr p nis (pr p no, pr p nere): ostendis, monstras 5. fore est tempus fut rum infinit vi verbi "esse". 6. d = de (deus, de , m.) Juppiter, Juno, Minerva, Venus, Mars, Vulcanus, Phoebus, Nept nus, sunt de sive d. 7. facite ut v r pr mittere possit : Catullus enim hoc vult: Lesbiae pr missa v ra ! 8. atque : et 9. ex anim : ut v r sentit 10. ut liceat n bis« : Catullus enim vult s Lesbiam am re per t tam v tam, sine obstacul s!

¡

ecce Lesbia, quae Catulli carmen audit

¤

hodie v simus illustrem virum scientificum qu d scr bit : is enim vir n min tur Isaac Newton, n ti ne Anglus.

v

gravit tis tract tum

n tus est ann 1642º et mortuus est ann 1727º. Isaac Newton librum maximi moment 1 d Physic scr bit cu titulus est ´N tur lis Philosophiae Pr ncipia Math matica µ.

´D f n ti V. Vis2 Centripeta est, qu corpora versus3 punctum aliquod, tanquam ad centrum, undique 4 trahuntur5, («) huius generis 6 est gravitas7, qu corpora tendunt 8 ad centrum Terrae ; Vis Magn tica, qu ferrum petit magn tem9; & Vis illa, quæcunque 10 sit, qu Plan tae perpetu 11 retrahuntur12 m tibus rectiline s, & in 13 l ne s curv s revolv c guntur.
1. 2. 3. 4. 5. 6. maximi momenti est aliquid magni ponderis. (pondus, ponderis, n. : aliquid pondus habet si non est leve«e.g. folium est leve, et minimum pondus habet, sed mons est gravis et magnum pondus habet.) vis (vis) n. fem. : potentia versus, praep. : ad undique : adv. : ex omnibus partibus trahuntur (traho, trahere) pass. : feruntur, portantur« generis (genus, generis) n., : forma

7.

gravitas, gravit tis : pondus terrae (et omnium corporum) 

V. Qu ntum iter : Rede mus1 nunc ad ant qua tempora et v s mus2 script rem R m num qu rettulit3 d r bus gest s. ius n men est Sallustius, et nunc in e est ut 4 d scr bat verba quae sunt memor t digna 5, proptere quod 6 l bert tem laudent 7: ´de s homin sque test mur8, imper tor, n s arma neque contr patriam c pisse9 neque qu 10 per culum ali s facer mus, sed ut 11 corpora nostra ab ini ri 12 t ta13 forent14, qu miser , egent s,15 uiolenti 16 atque cr d lit te faener t rum17, pl r que patri , sed omn s f m atque fort n s expert s18 sumus.µ («)

´at19 n s n n imperium neque d viti s20 petimus, qu rum rerum caus bella atque cert mina 21 omnia inter mort l s22 sunt, sed l bert tem, quam n m 23 bonus nisi cum anim simul mittit24.µ
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. rede mus: modus coniunct vus sive subiunct vus verb tempor lis red re, quod sibi vult ´rursus ireµ, ´retro ireµ, ´iterum ireµ« v s mus: prima pers na numeri plur lis mod coniunct vi sive subi unct vi verbi tempor lis quod est visere, quod significat: ´ad aliquem ire et eum vid re«µ rettulit: tertia pers na numeri singul ris verbi anomali sive ´irregul risµ, quod est referre, quod quidem verbum hoc loc significat ´d cereµ, ´scribereµ, ´narr reµ« in eo est ut, haec locutio significat aliquid facere e ips tempore, de qu agitur. itaque, in eo est ut describat verba significat ´nunc ipsum verba describitµ. memorat digna: ´memoratuµ est modus sup nus verbi ´memor reµ. locutio igitur verba memoratu digna significat dignum esse memor re ea verba , id est, operae pretium esse ea verba memor re. propterea quod: quia, quoniam « laudent: tertia pers na numer plurali mod coniunct v (subiunct v ) verbi laud re quod significat bene aestim re aliquid, hoc est, iudic re aliquid bonum vel optimum esse. deos hominesque test mur: haec locutio significat: et deos et homines testes facimus, hoc est, non solum dei, sed etiam homines testimonium dicere possunt de iis quae facimus . cepisse: verbum: capio, -is, capere, cepi, captum. modus infinit vus praeteritus. ´nos arma neque contra patriam cepisse«µ : ´nos non cepimus arma neque contra patriam«µ neque quo periculum aliis facer mus: haec omnia verba in ill context significant: ´hoc verum non est: nos arma capimus et propter id ipsum alii homines in periculo versantur!µ. quo periculum aliis facer mus dici potest ut periculum aliis hominibus facer mus , hoc est, e mente, sive e proposit ut periculum aliis hominibus facer mus. uti: ut : e fine, e mente, e proposit « (vide infra) uti corpora nostra ab iniuri tuta forent : haec omnia verba ill loc significant: ´ nos arma capimus et hoc proposit , hoc modo, corpora nostra iniuriam non accipient.µ iniuria est malum quod iniust mod accipit quispiam (sive aliquis).

11. 12.

13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24.

tuta: adiect vum neutrum plur le. adi ectivum est tutus, tuta, tutum, quod significat sec rus, sec ra, sec rum, hoc est, liberum esse pericul sive discr mine. forent: essent. egentes: qui egent, hoc est, qui bona non habent«, vel qui pauperes sunt« violenti : propter violentiam« faener tor, - ris, subst. masc. est qui magnum lucrum facere cupit, et ob eam causam pecuniam aliis hominibus commodat -hoc est, in aliquod tempus dat - quam quidem pecuniam postea multiplicatam accipit! expers, expertis, adiect.: expers est is qui partem non capit ull us rei. at: sed; sed tamen« divitiae, diviti rum: pecuniae, gazas, amplissima bona« cert men, -inis: subst. neutr. = proelium, pugna, contentio« mort l s casus accusat vus plur lis adiect v quod est mort lis, -e. hoc loco significat homines. nemo = nullus homo anima«hoc loco significat vitam«

VI.

sextum iter:

hodi v simus philosophum modernum saecul XVIIi, qu voc tur Benedictus Spinoza. is enim scr bit librum c ius titulus est thica rdine Ge m tric D m nstr ta.
« PARS PR MA : D DE . D F N TI N S.

III. Per substantiam intellig id quod in s est et per s concipitur 1; hoc est id c ius conceptus 2 n n indiget 3 concept alter us4 re 5, qu f rm r d beat. («) VI. Per Deum intellig 6 ns7 absol t 8 nf n tum, hoc est, substantiam c nstantem nf n t s attrib t s, qu rum unumquodque 9 aeternam et nf n tam essentiam exprimit10. »

Benedictus natus est anno 1632º in urbe Amsterdam, mortuus est anno 1677º in oppido Den Haag. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. concipitur (concipio, concipere) : contin tur, intellegitur« conceptus, - s, m. id quod concipitur, notio indiget (indigeo, indig re) : caret, necesse habet« alter us (alter, altera, alterum) : Iulius duos f li s habet. alter est Marcus, alter Quintus. rei (res, rei, f.) substantia, aliquid intelligo (intellego, intellegere) : comprehendo, mente teneo« ens (ens, entis, n.) id quod est absol te : adv. : modo absol t unumquodque : omne

10. exprimit (exprimo, exprimere) : ostendit, monstrat«

VII.

septimum iter:

hodi v simus ingeni sum po tam et m sicum Mor vum qu voc tur Ianus Novák (1921º-1984º). nunc sumus ann 1975º. sed quid agit po ta? is enim lepidissimum carmen canit quod nscr bitur1: Medit ti can na

Bau bau sum canis quid stup s2? qu n3 tib d c : sum canis habe caudam et aur s d miss s4 etiam l tr sum canis sed haudqu quam 5 l tr

n m male intellexeris6: ego quidem l tr sed non sum l tr sum canis l tr nes n n l trant sunt homin s et homin s l tr re n n solent homin s n n l trant sed homin s sunt l tr n s et utuntur l tr n s7! minim ego homin s tuntur l tr n s et ferr ego milli ria8 praefer et ossa quidn 9 praeferam?

n n sum hom sum canis et l tr bau bau
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. qu inscr bitur : cuius titulus est... stup s (stupeo, stup re) : mir ris (miror, mir ri) qu n : immo aur s d missae sunt aures quae pendent ad solum. haudquaquam : nullo modo intellexeris : tempore praeterito perfecto (intellegere est cognoscere rem ; cogitatione aliquid comprehendere) l tr na, -ae, fem. ; dicitur de loco ubi homines lavantur, id est, de balneo ; etiam dicitur de loco ubi homines mingunt aut cacant. milli rium, -i, n. est parva columna ad marginem viae posita qu distantia indic tur. quidn : c r n n ? quomodo n n... ?

VIII. oct vum iter.
Cicero (106-43 a.C.)

Nunc d nique ad ant qua tempora iter r rsus facimus et M rcum Tullium Cicer nem v simus qu n n iam amplius1 c rat2 d neg ti s p blic s, sed tranquillus in vill tium litter tum agit3, et scr bit dialog s qu s in praedi 4 Tuscul n habuit cum qu dam am c d quaesti nibus ad philosophiam pertinentibus. hoc opus philosophicum nscr bitur5 Tuscul nae Disput ti n s, et in pr m libr serm est6 de morte aequ anim ferend 7. namque post mortem quid f t d anim s ve d e r quam nostr s temporibus n min mus ¶mentem·? leg mus igitur quae M rcus Tullius scr bit: ´nam s cor aut sanguis aut cerebrum est animus, cert , quoniam 8 est corpus, inter bit9 cum reliqu corpore10; s anima 11 est, fortass dissip bitur12; s ignis, extinguetur13; si est Aristoxeni harmonia 14, dissolv tur15. quid d Dicaearch d cam, qu nihil omn n o animum d cat esse? h s sententi s omnibus nihil post mortem pertin re ad quemquam potest; pariter 16 enim cum v t s nsus mittitur; n n sentientis autem nihil est llam in partem quod intersit17. reliqu rum18 sententiae spem adferunt, s t hoc forte19 d lectat, posse

anim s, cum perven re.µ
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17.

corporibus excesserint 20, in caelum quasi in domicilium suum

amplius: magis qui non iam amplius curat de negotiis publicis : qui non iam vir politicus est. otium litter tum agit : litteras colit in tempore otii. praedio (praedium, -i , n., fundus, villa rustica) inscribitur: intitul tur. (opus inscribitur: operis titulus est.) sermo est: in primo libro loquuntur de morte« de morte aequo animo ferenda : de morte quam sapienter debemus toler re. quoniam: quia interibit: peribit, mori tur cum reliquo corpore: cum corpore quod restat anima: aer dissip bitur: e corpore exibit et cum reliquo aere commiscebitur. si ignis exstinguitur non iam lucet neque ardet. Aristoxeni harmonia : harmonia, ex qua Aristoxenus animum const re dixit. dissolv tur: dissip bitur. si harmonia dissolvitur nulla est iam compositio membr rum. pariter: eodem modo, e dem rati ne; similiter; aequaliter« non sentientis autem nihil est ullam in partem quod in tersit, is qui nihil iam sentit, de null r cur re potest. nihil enim eum afficere potest. 18. reliqu rum: ceter rum philosoph rum 19. forte: fortasse 20. cum corporibus excesserint: cum corpora reliquissent. 

+DHFHQLPDOLDTXHLWLQHUDGLVFLSXOìVPHìVSU SRVXìK FLQRSXVFXO TX LOODPPÔWDPTXDPLQKXMXV SUDHOHFWL QLVLQLWL YREìVUHWWXOHUDPDWWLQJHUHSRVVHP FÔWHUXPKRFLWLQHULVOLWWHUÂULìRSXVFXOXPQ QGXPDEVROYìQHTXHSHUIÔFìVHGQRQQXPTXDPQRYìV GìWÂWXUWH[WLEXVDWTXHY VLQYìW VSHFWÂWìDPìFì/DWìQLWÂWLVVWXGL VìXWPÔK FLQLQFHSW RSHPIHUÂWLV 6HGKDHFQXQFKDFWHQXVDPLFL *UÂWLÂVY EìVDJ 

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful