2008

ែសវងយល់អំពីវិបតិតហិរញញ វតថុ

េសង ឌណ

អរមភកថ
ំ ុ ងេរកយេនះ
េនកុ ងរយៈេពលរបមណ១០ឆ

នច

ពិភពេលកបនជួប


របទះនឹងវបត

េសដក

ឋ ិចជ
ច េរចនេលកេរចនស។ េនឆន១៩៩៧
ឋ ិចព
ច ិ ភព
ិ ិេសដ
ំ េដយមកពីឥទិ ពលវ
េលកបនធលក់ចុះយ៉ងខលង
បត


ុ ី។ េន
ិ ិរត ូបយវត

ុ េនអស

ឆន១៩៩៨

វបត

ុសសុ ី
ិ ហ
ិត ិ រញញវតុ េនរ

បនមកបែនម

ថ បនុ កព

ឋ ិច ច
ិ េសដ
ី េលវបត
ិត

ពិភពេលកែថមេទៀត កុ ងេពលែដលវ
បត


ុ ីេនមិនទន់េដះរសយរួច
ិ ិេនអស
េនេឡយ។


េនឆន២០០០

សជថម
ត េទៀត
ីម ង

ពិភពេលកបនធលក់ចូលេទកុ ងវ
ន បត
ត ិ រញញវតុ ថ
ិ ិហ

េដយបណ
ត លមកពីករដួលរលៃំ នទីផសរភគហ៊ុន

Internet (dot-com bubble)។ បូករួមជមួយនឹងករវយរបហរេភរវកមេម នៃថង

់ ល “េដរ
ទី១១ កញញ ២០០១ េទៀត េសដក
កក
ឋ ិចអ
ច េមរកក
ិ ៏បនធលក់ចូលដណ
ថយេរកយ” (Recession)។

េនឆន២០០៨

េសដក
ឋ ិចអ
ច េមរកបនធ
ល ក់ចុះមង
ត េទៀត

រលដលេទដល់របេទសេផសងៗេទៀតេនេលពិភព-េលក។

េហយបន
វបត

ន ំ
ិ ិេនឆ

ំ ផ
ំ ុ តមិនធលប់មនចប់តងព
ំ ី ឆន ំ
២០០៨េនះ រតូវបនេគចត់ទុកថ ជវបត
ត ៏ធ ប
ិ ិដ
១៩២៩មក
ពិភពេលក

់ដល់រគប់របេទសេនេល
េហយវអចជះឥទិពលអរកក


ទងរបេទសែដលមនេសដ

ឋ ិចេច ជឿនេលឿន

ំ ុង
និងរបេទសកព

អភិវឌឍ។

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 2

េតវបត
ិ េនេពលេនះេក
ិត
តេឡងេដយរេបៀបណ?

េតរដឋភិបលអច

មនវធនករអ
បត
វ ះ
ល េដមបេដះរសយវ


ិ ិេនះ?
ីខ

ំញ ឹ ងពយយមេឆយន
ំ ួ រទងេនះ

ខុ ន

ឹ ងសន

ំ ួយ
េដមបច
ី ូ លរួមចែំ ណកជជន


ំ ី វបត
ដល់េលក-អក
ែដលមនចមល
ន ទងឡយណ
ង ់ ចង់ដឹង ចង់យល់អព
ិ ិត
ហិរញញវតុ េនេពលេនះ។

ំ ួ នរបែហលជេមលេឃញថ ករបករសយពនយល់
អក
ន េសដក
ឋ ិចម
ច ួ យចន
និងឧទហរណ៍ែដលខុ េំញ លកេឡងេនទីេនះ មនលកណ
ៈសមញរញ ជុលេពក។

ំញ នេចតនេធយ
ក៏បុ ៉ែនត ខុ ម
វ ៉ ងេនះ កុ ងេគលេដេធ

វ ៉ ងណឲយឯកសរេនះ
យ

ំ ក
នឹងបនជរបេយជន៍ដល់សធរណជនជទូេទ ទងអ
ន ធលប់ និងអក
ន ែដល
ំ ី េសដក
់ ែតេសះ។
មិនធលប់បនសិកសអព
ឋ ិចច ឬហិរញញវតុ ទល

៉ េទៀត ឃល របេយគ ឬពកយមួយចន
ំ ួ ន ែដលខុ ន
ំញ ឹ ងេរបរបស់េនទី
មយង
េនះ

របែហលជមិនរតឹមរតូវ១០០%េទតមភសបេចក
ច េទសែផក
ន េសដក
ឋ ិច ច

ំញ ិនសូវរបកដ
និងហិរញវញ តុ ។
ថ េហតុដូចេនះេហយបនជេនកែនង
ល ខះ
ល ែដលខុ ម

់េគស
ខួ នឯង
ខុ េំញ របពកយអង


ល េនកុ ងរង

វ ់រកចក េដមបបញ
ជ ក់បែនម
ថ នូវអីែដលខ



ុ ំញ

ំញ ូ មអភ័យេទសទុកជមុននូវរល់កហ
ំ ុ សឆង

ចង់និយយ។ ខុ ស
គ ទងេនះ។

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 3

េសង ឌណ

័ យភូមិនន
បរញ
េត សដក
ទ ី តិសរសន
ត ិ ងវទយសរស
ឋ ិច,ច ភេនំ ពញ, កមុ ជ



ិ ញ ប័រតចបប់ សកលវទយល
ំ ក់ទន
ំ ងអនរត ជតិ Institut d’Etudes Politiques de Paris, France
អនុបណិ ឌ តទន
អនុបណិ ឌ តរគប់រគងពណិជក
ជ មម (MBA), Paris, France

់យ៉ង
រកសសិទិរគប

All Rights Reserved © Dyna Seng 2008

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 4

េតវិបតិតេនេពលេនះេកតេឡងេដយ
រេបៀបណ?
ចំនច
ុ ចប់េផត
េផត ម
ម៖៖ វិ បតតិ Subprime
េទជ
េតអ
 េទ
ីវ ជឥណទន Subprime ?

Subprime (Subprime Loan) មនេដមកេំ ណតេចញពី

ឥណទន

សហរដអ
គឺជរបេភទឥណទន (របក់កមី)ច ែដលមនហនិភ័យខស
ឋ េមរក។
ព ់

័ ត (អក
ំ ូ លមិនសូវខស
(High Risks) េរពះឥណវន
ន ខីល
ច ុ យ) មនចណ
ព ់ ែដលអច
័ ម
ំ ុ លបន។ េនះខុសពីឥណទន Prime Loan ែដលឥណវន
ធនបណ
ត ន
ំ ូ លរបចែខខ

របក់ចណ

ព ់ និងធលប់មនរបវតឥណទនល
អ មនន័យថ ធលប់ខី ច
ិត
់ចន
ំ ួ ន និងតមេពលកណ


លុយធនគរ េហយសងវញរគប
ត។

ជថូ រន
ន ឹ ងករផល
ត ់ របក់កមីេដយរបថ

ុ យរបថនែបបេនះ

ធនគរបន


់ ូ វអរតកររបក់ខស
៉ េទៀត អរតកររបក់េនះ
កណ
តន

ម ។ មយង
ព ់ជងកមីធម

ែរបរបួល

់ ណ

េឡងចុះអរស័យេទនឹងអរតកររបកក
តេ់ ដយធនគរ

កណ
ត លអេមរក

ែដលេនះខុសពីអរតកររបកេ់ នកុ ងករផ


ត ់ ឥណទន

ធមត
ម (Prime Loan) ែដលមនអរតកររបក់េថរ។

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 5

ឧទហរណ៍៖
ំ ួ ន១០មុឺនដុលលរ កុ ងអរតកររបក
់ ៥%
បុគល
“ក” ខីល

ច ុ យពីធនគរចន


កុ ងម
ន ួ យឆន។

“ក”


់ ែខទងករ

រតូវសងរេលះជេរៀងរល


ទងេដ
ម

កុ ង

ំ របសិនេបេនះជរបេភទឥណទនធម
រយៈេពល ២០ឆន។

(Prime Loan)

ចប់ពីេពលខី ច រហូតដល់២០ឆន ំ ខងមុខ អរតកររបកេ់ នេថរជនិចច គឺ ៥%

កុ ងម
ន ួ យឆន។
ផុ យេទវ

Subprime

ច ុ យេនកុ ងរបេភទឥណទន

ិ េបសិនជ “ក” ខីល


់ ស
វញ
ធនគរកណ
ត់អរតកររបកខ

េហយអរតករ
ព ់ជងរបក់កមីធម



របក់េនះេទៀតេសត

ែរបរបួលេទតមអរតកររបករ់ បស់ធនគរកណ
ត ល


(Federal Funds Rate) មនន័យថ េនេពលណ ធនគរកណ
ត់
ត លកណ
អរតកររបក់ ១% អរតកររបកេ់ នកុ ងឥណទន
Subprime ចុះមកេនរតឹម

ែត ១,២% បុ ៉េណណះ។ ផុ យេទវ

េបស


 ិ នជអរតកររបករ់ បស់ធនគរ

់ ណទន Subprime ក៏នឹងេកនេឡង
កណ
ត លេឡងដល់ ៧% អរតកររបកឥ
ដល់ ៧,២%ែដរ។ សរមប់ធនគរែដលផល
ត ់ ឥណទន Subprime េបេទះជ
ធនគរកណ
ត លដេំ ឡង

ឬក៏បញុ ច ះកររបក់

ក៏ពួកេគេនែតទទួលបន

ចេំ ណញ ០,២% ែដរ ពីេរពះថ ពួកេគខីល
ច ុ យពីធនគរកណ
ត ល េហយយក
មកឲយេគខីបន
េំ ណញ។

ត េដមបយកច

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 6

័ ក
េលសពីេនះេទេទៀត េដយឥណវន
Subprime េនះ គឺជ
ត ុ ងឥណទន

ំ ូ លរបចែខម

អក
ន ែដលមនរបក់ចណ
ព ់
ិនសូវខស


ធនគរតរមូវឲយអក
ន ខីទ
ច ង

ំ ុ លរបស់ពួកេគ។
អស់យកអចលនរទពយ (ផះ
ទ ឬដី ជេដម) មកធនបណ

ំ ូង ទីផសរឥណទន
េហតុអបនជ
ជកលព
មនករេក
បន
កលពីដប
ផសរឥណទន Subprime មន
ករេកន
ីវ


េឡងខស
ព ?
ករេកនេឡងៃនទីផសរឥណទន Subprime គឺមនជប់ពក់ព័នន
ធ ឹ ងករ
េកនេឡងៃនទីផសរអចលនវតុ េនសហរដ

្ ឋអេមរក។

អក
ន ែដលខីល
ច ុ យតម

ឥណទន Subprime ភគេរចន គឺខីយកេទទ

ទ ។
ិញផះ

េនមុនឆន២០០៦

តៃមអ
កបនេក
ល ចលនវតុ េនអេមរ


នេឡងឥត

ឈប់ឈរ។ ករខីល
ច ុ យពីធនគរតមឥណទន Subprime េដមបយកេទទ
ិញ

ផះ
ទ ក៏កន់ែតមនភពងយរសួល

័ ទ


េរពះធនគរតរមូវឲយឥណវន
ត ងអស

ំ ុ ល។
យកផះ
ទ ែដលពួកេគទិញមកដក់ធនបណ

របសិនេបពួកេគមិនសង

លុយេទធនគរវញេទ
ធនគរអចរបអ
ទ េនះេទលក់ េដមបយកល
ុយ

ឹ ូ សផះ

ំ ុ ល។
មកសងបណ

ដូចេនះ

័ ម
ធនគរឯកជនមិនសូវភ័យរពួយថឥណវន
ត ិន

មនលុយសងេទ ពីេរពះថ េបផះ
ទ េចះែតបនេត ឡងៃថឥ
ល តឈប់ឈរែបបេនះ
ំ ុ លទងករទ


តៃមផ

ងេដ
ល ះ
ទ ពិតជរគប់រគន់កុ ងករសងប


ម េទធនគរវញ
មិនខន។
េសង ឌីណ

ទំព័រទី 7

ចែំ ណកឯពលរដអ
េដយ
ឋ េមរកថ
ត ល ែដលមិនមនផះ
ទ ខួ នឯង

ិ ន ក់កណ

ំ ូ លរគប់រគន់
មកពីមិនមនរបក់ចណ

េដមបខ
ច ុ យពីធនគរេទទិញផះ

ី ីល

ំ ន ពពក់ពូនេទខីល
េពលែដលធនគរឲយខីល
ច ុ យែបបេនះ ក៏នគ
ច ុ យពីធនគរ
មកទិញផះ
ទ ។
៉ េទៀត
មយង
អរតកររបក់

េនេពលេនះ

Subprime

កររបក់ក៏មនអរតទបែដរ

េរពះថ


រតូវកណ
ត់េទតមអរតកររបក់របស់ធនគរ

ំ ុ ត េពលគឺរបមណ
កណ
ែដលកលេណះមនករមិតទបបផ
ត លអេមរក


ជង១%បុ ៉េណណះ កុ ងម
ន ួ យឆន។
ដូចេនះ េនេពលែដលករខីល
ច ុ យពីធនគរយកេទទិញផះ
ទ កន់ែតមន
ភពងយរសួល អក
ន រកទិញផះ
ទ ក៏កន់ែតមនេរចន។ េនេពលែដលមនអក


រកទិញផះ
ទ កន់ែតេរចន តៃមផ
ល ះ
ទ ក៏រតែតេក


នខលងេឡ
 ងេទេទៀត។ រគនែ់ តកុ ង

រយៈេពលជង១០ឆន ំ បុ ៉េណណះ (ពី១៩៩៤ ដល់២០០៦) តៃមផ
ល ះ
ទ េនអេមរក

បនេកនេឡងជមធយមដល់េទជិត២០០% មនន័យថ អក
ន ែដលទិញផះ
ទ តៃមល


១០មុឺនដុលលរ កលពីឆន១៩៩៤
មកដល់ឆន២០០៦
ផះ
ទ េនះ េឡងៃថដ
ល ល់េទ
ជិត៣០មុឺនដុលលរ។

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 8

ធនគរកណ
ធនគរកណ
ត ល

$
ធនគរឯក
ធនគរឯកជន
ឯកជន

ធនគរឯក
ធនគរឯកជន
ឯកជន

ធនគរឯក
ធនគរឯកជន
ឯកជន

ធន
ធនបំ
បំណុ ល

$

$

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 9

ែដលបណ
បណ
លឲយ
ឲយមន
មនវវបត
មូលេហតុអែដល
ឲយ
មន
ត ល
ិ ិត Subprime?
ីវ
ំ ពីរ គឺករធលក់ចុះៃន
វបត
Subprime េកតេឡងេដយកតតធៗ

ិ ិឥណទន
តៃមអ
ល ចលនវតុ ថ

និងករេកនេឡងៃនអរតកររបក់របស់ធនគរកណ
ត ល

អេមរក។

របសិនេបតៃមអ
កម
ល ចលនវតុ េនអេមរ

ិ ិនធលក់ចុះេទ

ឥណទន



Subprime នឹងអចដេំ ណរករេទបនយ៉ងលរអ បេសរ។ ទងធនគរ
និងទង
ពលរដអ
ឋ េមរកថ
ត លសុទែធ តទទួលបនផលចេំ ណញពីឥណទនែបប
ិ ន ក់កណ
ំ ិ ញេរបៀបដូចជពពុះសបូ ៊អញឹ ច ង របសិនេប
េនះ។ ក៏បុ ៉ែនត វជធមត
តៃមទ

ល ន

់ លមួយវនឹងផុ ះែបក។
េយងេចះែតផុ លំ វេចះែតេប៉ងធេំ ឡងៗ។ ដល់ដណ
កក

ពពុះសបូ ៊អចលនវតុ េនអេមរ


ែដលបនេប៉ងេឡងឥតឈប់ឈរ


់េផម
េនះ បនផុ ះែបកេនច
តៃមផ

ុ ងឆន២០០៦។
ល ះ
ទ សែមបងេនអេមរកចប
ត ដំ

ំ ុ ក។
កបលចុះយ៉ងគហ

កុ ងេពលជម

ួ យគន

របក់េទៀត។


ពីឆន២០០៤

ធនគរកណ
ត លអេមរកក

ិ ៏បនតេមងអរតករ

ដល់ឆន២០០៦

កររបករ់ បស់ធនគរកណ
ត ល

អេមរកបនេក


នេឡងពី១% រហូតេទដល់៥%។ អរតកររបក់កុ ងឥណទន

Subprime

់ នគរកណ
ែដលែរបរបួលតមអរតកររបកធ
ត លេនះ

ក៏បន

័ ភ

េកនេឡងយ៉ងខលងែដរ
ែដលជេហតុេធឲយឥណវ


ត គេរចន ែដលមនរបក់

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 10

ំ ូ លទប ែលងមនលុយសងរេលះរបច


ចណ
ែខេទឲយធនគរ។
ធនគរក៏
ំ ួ សបណ
ំ ុ ល។
រតូវបងច
ខំ ិតរត បអ
ទ ែដលដក់ធនមកលក់ េដមបជ
ឹ ូ សយកផះ
ី ន
េលសពីេនះេទេទៀត

ំ ន របអ
េនេពលែដលធនគរនគ
ទ មកលក់
ឹ ូ សផះ

់ែតធលក់ចុះខលងេឡ

ឡយឡុងកន់ែតេរចនែបបេនះ តៃមអ
ល ចលនវតុ កន

 ងែថម
ំ ិ ញមនបរមណេរច
េទៀត។ េនះគឺជចបប់ៃនទីផសរ។ េនេពលែដលទន

ន ឯ
ំ ិ ញរតូវែតធលក់ចុះ។
អក
ន ទិញមិនតិច តៃមទ
ល ន
៉ វញេទៀត
មយង
មនអក
ន ខះ
ល ែដលេទបែតនឹងខីល
ច ុ យពីធនគរមកទិញផះ



េនមិនទន់សងរេលះបនប
ុ ៉នមនផង

ផះ
ទ ក៏ធលក់ៃថល

េហយកររបក់ក៏េកន

័ ទ

េឡងខស
ក៏សេរមចចិតឈ
ព ់េទៀត។ ឥណវន
ត ងេនះ
ត ប់សងលុយេទធនគរ
សុខចិតឲ
ត យធនគររបអ
ទ ពីេរពះថ ផះ
ទ េពលេនះមនតៃមទ
ល បជង
ឹ ូ សយកផះ
លុយែដលរតូវសងេទធនគរេទេទៀត។

េនេពលែដលតៃមផ
ល ះ
ទ ទបជង

របក់កមីែបបេនះេហ
វខតបង់។


 យ ែដលេធឲយធនគររតូ

ទងេនះបណ
ត លឲយករខតបង់របស់ធនគរឯកជន

ែដលរកសុីខង

ំ ំកន់ែតធេំ ឡង រហូតដល់ធនគរខះ
ឥណទន Subprime មនទហ
ល រតូវកស ័យ
ធន។

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 11

របអូ
ឹ ស

របអូ
ឹ ស

ឡយឡុង

ធនគរឯក
ធនគរឯកជន
ឯកជន

ឡយឡុង

ឡយឡុង
ធនគរឯក
ធនគរឯកជន
ឯកជន

ឡយឡុង

របអូ
ឹ ស

ធនគរឯក
ធនគរឯកជន
ឯកជន

របអូ
ឹ ស
ធនគរឯក
ធនគរឯកជន
ឯកជន

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 12

ពវី ិ បតតិ Subprime េទវិ
េទវិ បតតហ
ិ រិ ញញវតថុ
េហតុអបនជ
ជវបត
ទ?
?
បន
រលដលេទជ
េទជវបត
ថ ទូេទ
ិ ិត Subprime រលដលេទ
ិ ហ
ីវ
ិត ិ រញវញ តុ ជ
បញ
ហ ចមបងេកតេចញពីករលក់ឥណទន Subprime។ េនេពលែដល

Subprime ផល
ករផល
ត ់ នូវភពចេំ ណញ ធនគរមិនរតឹម
ត ់ របក់កមីតមែបប

់ចេំ ណញេរចន

ែតចង់ចេំ ណញកររបក់កុ ងរយៈេពលយ

ូ រេទ ែតែថមទងចង

ំ ុ លេទលក់បនេត ទឲយធនគរ ឬអក
េហយឆប់ៗ េដយយកបណ
ន វន
ិ ិ េយគ
េផសងៗេទៀត។
េតេគលក់ឥណទន Subprime េនះតមរេបៀបណ?
់ ខុ ស
ំញ ូ មឲយឧទហរណ៍សមញញមួយ។
េដមបឲយងយយល

ឧបមថ

ំ ួ ន ១០មុឺនដុលលរ េដយយក
ធនគរ “ក” ផល
“ខ” ចន
ត ់ របក់កមីច ដល់បុគល

់ %កុ ងម
ំ បុគល

់ ែខ ទងករ

កររបក៥
“ខ” រតូវសងរេលះជេរៀងរល
ន ួ យឆន។



ទងេដ

ន។
ម កុ ងរយៈេពល២០ឆ

ធនគរ “ក” យកឥណទនេនះេទលក់ឲយ ធនគរ “គ” កុ ងតៃម

ល ១១មុឺន

ដុលលរ។ េរកយពីលក់ឥណទនេទឲយ ធនគរ “គ” េហយ ធនគរ “ក” ែលង
ំ ុ លេទៀតេហយ។ របក់សណ



ជមចស់បណ
ង ទងករ
ទងេដ

ម ែដលបុគល
“ខ” រតូវសងេទធនគរ “ក” រតូវបែងរវ េទឲយធនគរ “គ” វញ។
កុ ងករទ


ិញដូរ

េនះ ធនគរ “ក” បនចេំ នញ ១មុឺនដុលលរភលមៗ ចែំ ណកឯ ធនគរ “គ” វញ

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 13

ំ េំ នញកររបក់
ចច

៥%


កុ ងម
ន ួ យឆនៗ


កុ ងរយៈេពល២០ឆ

ន ខងម
ុ ខេទៀត

ឬក៏យកឥណទនេនះេទលក់បនេត ទៀត េដមបយកច
េំ នញ។

ធនគរឯក
ធនគរឯកជន
ឯកជន

១០ម
នដ
ដុុ លលរ
ផតល់ឥណទន ១០
មុុឺន

ធនគរឯក
ធនគរឯកជន
ឯកជន

ឥណទន ១១មុ
លក់ឥណទន
១១មុ នដុ

ឺ ដុ លលរ

ំ ុ ល ១០មុឺនដុលលរ + កររបក់
សងបណ

់ ែតបុ ៉េណណះ។ េន
េនះរគន់ែតជឧទហរណ៍សមញញ េដមបឲយងយយល

ំ ក់) ែត
កុ ងករព

ត ធនគរមិនលក់ឥណេទយយ (លុយែដលេគជព
ិ តជកែ់ សង
មួយៗដច់ពីគនដូចេនះេទ។

េគរបមូលយកឥណេទយយមកដក់ជកញចប់

់ ី មួយៗមនកូនបណ
ំ ុ លរប់រយនក់)
(កញចបន

េហយយកេទលក់។

េហយ

កញចប់ឥណេទយយេនះរតូវបនេគយកេទទិញលក់តៗគនេទៀត េរបៀបបននឹង
េសង ឌីណ

ទំព័រទី 14

ំ ិ ញេនេលទីផសរ។
កញចប់ទន


់ លមួយ
ដល់ដណ
កក

អក
ន ែដលទិញកញចប់

ំ ុ លេនះ មិនដឹងថេតអ
ំ ុ លរបស់ខួ នេនះេទ
បណ
េហយក៏មិន
ន ណជកូនបណ

 ក
ំ ុ លេនះមនលទភ
ំ ុ ល។
ដឹងែដរថ េតកូនបណ

ធ ពបុ ៉ណណកុ ងករសងប

េនេពលែដលវបត

ិ ិត Subprime ផុ ះេឡ
 ង េពលគឺេពលែដលមនធនគរ

ណមួយខតបង់ ឬកស ័យធនេដយមកពីឥណទន Subprime េនះ ភព
័នធ
ចលចលក៏េកតមនេឡងកុ ងរបព

ធ នគរជទូេទ។ តៃមភ
ល គហ៊ុនធនគរ

ំ ុក
ក៏ចប់េផម
ត ធលក់ចុះយ៉ងគហ


រួមទងធនគរែដលម
ិនមនករខតបង់

ំ ុក
េដយ Subprime ក៏េដយ ពីេរពះថ ទីផសរភគហ៊ុនចប់េផម
ត បត់បង់ទន
ចិតេត លធនគរ ជទូេទ។ េដយសរែតឥណទន Subprime រតូវបនេគយក
ំ ិ ញេនេលទីផសរ
េទទិញលក់យ៉ងគរគឹកគេរគងដូចទន

េគែលងដឹងថ

េត

ំ ំបុ ៉នមន? េបតៃមល
ធនគរណខះ
េហយមនទហ
ល មនឥណទនេនះេនកុ ងៃដ?


៉ ងេនះ េតៃថណ
អចលនវតុ ធ
នឹងដល់េវនធនគរេផសង ែដល
ថ ល ក់ចុះខលងយ

ំ ុ កចិតេត នះេហយ ែដល
រតូវឡុងចុង? ភពរសពិចរសពិល និងករបត់បង់ទន

ជរមុញឲយអក
ន េលងភគហ៊ុនែដលមនភគហ៊ុនធនគរេនកុ ងៃដ

ពពក់ពពូនលក់ភគហ៊ុនេនះេចញវញ

ំ ន
នគ

៊ុ នធនគរ
េដយមិនេរសថភគហ

់ ង់ទិញភគហ៊ុនធនគរ
ណេឡយ។ កុ ងេពលជម

ួ យគន គមនអក
ន ណមនកច

ំ ន ខលច! េនេពលែដលរគប់គននគ
ំ ន លក់ េហយមិន
េទ។ ឮែតធនគរ េគនគ

មនអក

ន ណចង់ទិញែបបេនះេហយ ែដលេធឲយតៃម
ល គហ៊ុនធលក់ចុះ។ ករ
វ

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 15

ំ ូ ងេនះេហយ
ែដលផសរភគហ៊ុនធលក់ដដ

ែដលបណ
ត លឲយមនវបត
ិ ិត

ហិរញញវតុ ។

បនជ
េនអេមរ
រលដល
ដលេទ
េទពស
ពសេពញ
ជវបត

ដល
េទ
ពស
េពញ
េហតុអបន
ថ អេមរករល
ិ ហ
ិត ិ រញវញ តុ េន
ិ រល
ីវ
ពិភពេលក?
ភពេលក?
័យកលសកលភវូបនីយកមេម នះ វបត
េនកុ ងសម

ត ិ រញវញ តុ េនរបេទស

ិ ិហ

មួយងយនឹងរលដលេទដល់របេទសេផសងៗេទៀតណស់ ពីេរពះថ របព័នធ
់របេទសនីមួយៗមនទន
ំ ក់ទន
ំ ងគនយ៉ងខលង។

ហិរញញវតុ របស

ករទិញដូរ

ឥណទន Subprime មិនែមនេធេឡ
ែតេធវ
វ  ងែតេនកុ ងទ
ន ី ផសរអេមរកេនះេទ

ំ ួ នេនេរកសហរដអ
េឡងជទូេទកុ ងទ
ន ីផសរអនរត ជតិ។ ធនគរមួយចន
ឋ េមរក

៉ ក៏បនទិញឥណទន Subprime ពីធនគរអេមរកែដរ។
ជពិេសស េនអឺរុប

ំ និងអឡឺម៉ង់ជេដម សុទែធ តទទួលរងនូវករខតបង់
ធនគរអង់េគស
បរង

អស់រប់មុឺនលនដុលលរ េដយវបត
ិ ិត Subprime េនះ។ េហតុេនះេហយបនជ
៉ ក៏ធលក់ដដ
ំ ូ ងតមផសរភគហ៊ុនេនអេមរកែដរ។
ទីផសរភគហ៊ុនេនអឺរុប

េបេទះជករទិញដូរឥណទន Subprime រតូវេធេឡ
វ  ងជទូេទ ក៏មិន

់មនឥណទនេនះេទ
គួរថ រគប់របេទសទងអស

ចុះេតេហតុអីបនជផសរ

ំ ូ ងែដរ?
ភគហ៊ុនេនរគប់កែនង
ល ដូចជេនអសុីជេដម ក៏ធលក់ដដ

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 16

ែមនែទនេទ

ឥណទន

Subprime របែហលជមិនរតូវបនលក់េទ


់េនេលពិភពេលកេនះេទ។ ក៏បុ ៉ែនត េគក៏មិន
ធនគរ េនរគប់របេទសទងអស
អចដឹងឲយរបកដែដរថ

េតធនគរេនរបេទសណមនឥណទនេនះ

េហយធនគរណអត់?

ំ ួ នពយយមលកប
់ ងម
ំ ិនឲយេគ
មនធនគរមួយចន

ដឹងថខួ នមនឥណទន
Subprime េនកុ ងៃដេទ
ខលចែរកងអតិថិជនភ័យន ំ

់។
គនមកដកលុយេចញវញអស

ំ ុ កចិតេត លធនគរ
បត់បង់ទន

ភពរសពិចរសពិលេនះេហយែដលេធឲយេគ

ំ ន លក់ភគហ៊ុនធនគរេចញអស់
េហយនគ

ែដលជេហតុេធឲយតៃម


ល គហ៊ុនធលក់ចុះ។

េបេទះជភគហ៊ុនរបស់ធនគរ

ែដលមិនមនឥណទន Subprime ក៏េដយ។
តមករពិត

តៃមភ
ល គហ៊ុនេនេលទីផសរភគហ៊ុន

គឺេកតេចញពីករ

សមន (Speculation) របស់អក
ន េលងភគហ៊ុន។ វមិនែមនជតៃមព
ល ិ តេនះេទ។
ដូចេនះ

ំ ន សមនថ
ឲយែតអក
ន េលងភគហ៊ុននគ

តៃមហ
ល ៊ុ នេនេលទីផសរភគហ៊ុននឹងធលក់ចុះ

ហ៊ុនធនគរេនះនឹងធលក់ចុះ

មិនខល
វ ់ ថធនគរណមនករ

ខតបង់េដយឥណទន Subprime ឬក៏អត់េនះេទ។ តមរយៈផសរភគហុ៊ ន

់កែនង
េនះេហយែដលេធឲយមនវ
បត



ិ ហ
ិត ិ រញវញ តុ េនេពលេនះរលដលេទរគប
េនពសេពញពិភពេលក។

់ ពីចណ
ំ ុ ចេនះេយងគួរែសង
ំ ី
េដមបយល
វ យល់អព

ផសរភគហ៊ុនបនិ ច។

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 17

េទជ
េតអ
“ផសរភគ
ផសរភគហ
ភគហ៊ុន” (Stock Market)?
ីវ ជ “ផសរ
 េទ
ំញ ឹ ងមិននិយយ
េដយេនះមិនែមនជរបធនបទចមបងៃនអតប
ថ ទេនះ ខុ ន

ំ ិតអព
ំ ី ដេំ ណរករៃនករទិញដូរភគហ៊ុនេទ។ ខុ រំញ គន់ែតេលកេឡងរតួសៗ
លអ
់ អព
ំ ី វបត
េដមបជម
ូ លដឋនកុ ងករយល

ត ិ រញញវតុ េនេពលេនះប

ុ ៉េណណះ។
ិ ិហ

ំញ ឹ ងេលកេឡង ក៏ជឧទហរណ៍សមញៗ
ឧទហរណ៍ ែដលខុ ន
ញ ែដរ។ េនកុ ងករ

អនុវតជ
ត ក់ែសង
ត វមនភពសុ រគស

ម ញជងេនះ។

មុននឹងនិយយដល់ទីផសរភគហ៊ុន (Stock Market) ជបឋម េតអ

 ីេទ
ជភគហ៊ុន? “ភគហ
ភគហ៊ុន” (Stock) គឺជចែំ ណករបស់បុគល
គ ណមនកេ់ នកុ ង

រកុមហ៊ុនណមួយ។

េបេយ
មហ៊ុនណ


ងមនភគហ៊ុនកន់ែតេរចនេនកុ ងរកុ

ំ ី របក់ចេំ ណញ
មួយ េយងក៏នឹងទទួលបនចែំ ណក (Dividends) កន់ែតធព
របស់រកុមហ៊ុនេនះែដរ។

ំ ួ ន រតូវករេដមទុនេរចនមកវន
មនរកុមហ៊ុនមួយចន
ិ ិ េយគ បុ ៉ែនត មចស់
ហ៊ុនៃនរកុមហ៊ុនេនះមិនមនលុយរគប់រគន់
របស់រកុមហ៊ុនេទលក់

ក៏យកភគហ៊ុនមួយចែំ ណក

េដមបបនេដ
ិ ិ េយគ។
មទុនមកវន

រកុមហ៊ុនខះ

(ជ

ំ ) យកភគហ៊ុនដល់េទ ៧០% (ឬេរចនជងេនះ) េទ
ពិេសស រកុមហ៊ុនធៗ
លក់។ េហតុដូចេនះេហយបនជេគសេងត
ក េឃញថ េលក Bill Gates ែដល
ជមហេសដេីឋ លខ១ពិភពេលក និងជមចស់រកុមហ៊ុន Microsoft មនភគ
ំ ងេគ) ពី
ហ៊ុនកុ ងរកុ
មហ៊ុនេនះែតរបមណ ១០% បុ ៉េណណះ (គឺជចែំ ណកធជ

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 18

េរពះ ភគហ៊ុនរបស់រកុមហ៊ុន Microsoft មួយែផក
ន ធរំ តូវបនេគយកេទលក់
េនេលទីផសរភគហ៊ុន។

ភគហ៊ុនែដលេគយកេទលក់

មនតៃមេល ដមមួយ

ែដលជតៃមព
ល ិ ត (Nominal Value)។
ំ ួ ន ១០០០ហ៊ុន យក
ឧបមថ រកុមហ៊ុន “ក” យកភគហ៊ុនរបស់ខួ នច

េទលក់ កុ ងតៃម


ល ០ដុលលរ កុ ងម
ន ួ យហ៊ុន។ អក
ន ខះ
ល ទិញ ១០ហ៊ុន ខះ
ល ២០ហ៊ុន ឬ
១០០ហ៊ុន

តមែតចិតច
ត ង់។

រកុមហ៊ុនយកលុយបនមកពីករលក់ហ៊ុនេនះ


(១០០០ × $២០ = $២០ ០០០) េទេបះទុនរកសុី។ េនចុងឆនសរេព
 ពនធ
របសិនេបរកុមហ៊ុនចេំ ណញលុយ

អក
ន ែដលទិញហ៊ុនេនះ

នឹងទទួលបន

់ េំ ណញ តមចន
ំ ួ នហ៊ុនែដលខួ នទ
ចែំ ណកពីរបកច
ល ិញ។

់ លទីមួយ ៃនករលក់ភគហ៊ុន (Primary Market)។
េនះគឺជដណ
កក

កុ ងដ

ក់កលេនះ

ភគហ៊ុនរតូវេគលក់កុ ងតៃម


ល ិត

េហយលក់េដយរកុមហ៊ុនផទល់ែតមង

េទ។

ជទូេទ

(Nominal

Value)

មិនែមនេនេលទីផសរភគហ៊ុនេនះ


់ លេនះ
េគមិនសូវឮនិយយពីករលក់ភគហ៊ុនកុ ងដ

កក

៌ នចុះផសយអព
ំ ី ករេឡងចុះៃនភគហ៊ុន ដូចជ
េទ។ េនេពលែដលសរព័តម
ភគហ៊ុនេនះេឡង ៥% ឬភគហ៊ុនេនះធលក់ចុះ ៦% គឺជតៃមភ
ល គហ៊ុនេនកុ ង



់ លទីពីរ (Secondary Market)។ េនកុ ងដ
់ លេនះ ភគហ៊ុន
ដណ
កក

កក

រតូវបនេគយកេទលក់តគនពីមួយ េទមួយ េនកុ ងទ
ន ីផសរភគហ៊ុន (Stock

Exchange) េហយលក់កុ ងតៃម


ល ួ យ ែដលេកតេចញពីកររពមេរពៀងគនរវង
អក
ន លក់ និងអក
ន ទិញ ដូចជជេគលក់អងរក លក់រតី អញឹ ច ងែដរ។ តៃមេល នះមិន

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 19

ែមនជតៃមព
ល ិ ត (Nominal Value) េនះេទ ែតជតៃមែល ដលេកតេចញពីករ
ពយករ

ករសមនរេបៀបរបហក់របែហល

ៃនតៃមភ
ល គហ៊ុនេទៃថអ
ង នគត

(Speculative Value)។
និយយពីឧទហរណ៍ខងេលដែដល ឧបមថ មនបុគល
“ខ” ទិញ

ំ ួ ន ១០០ហ៊ុន ពីរកុមហ៊ុន “ក” កុ ងតៃម
ភគហ៊ុនចន

ល ២០ដុលលរ កុ ងម
ន ួ យហ៊ុន។
់ ដល

់ ដច់ឆន ំ េដមបបនរបក
់ចេំ ណញពីរកុមហ៊ុន “ក” េទ គឺ
“ខ” មិនចង់រងច

ចង់យកភគហ៊ុនេនះេទលក់យកចេំ ណញភលមៗ។

“ខ”

យកភគហ៊ុនេទ

៊ុ ន ។ បុគល
ពពយនយលក់េនកុ ងផសរហ

គ “គ” េដយពយករថ រកុមហ៊ុន “ក”


នឹងចេំ ណញលុយេរចន េនឆនេនះ
ក៏សុខចិតទ
ត ិ ញភគហ៊ុនរបស់ “ខ” កុ ងតៃម


២៥ដុលលរ កុ ងម
ន ួ យហ៊ុន។ “ខ” ក៏សុខ
ន ួ យហ៊ុន គឺឲយ ”ខ” ចេំ ណញ ៥ដុលលរ កុ ងម

ចិតល
ត ក់ឲយ “គ” ឬក៏លក់ឲ្យអក
ន េផសងណេទៀត ែដលឲយៃថខ
ល ស
ព ់ជងេនះ។ ករ
ទិញលក់េនះ

េចះែតេធបន
េត ទេទៀត

េហយតៃមភ
ល គហ៊ុនេឡង

ឬក៏ចុះ

អរស័យនឹងទីផសរ។ របសិនេបមនអក
ន ទិញេរចន មនន័យថ តរមូវករ >

ផត

គ ់ផង
គ ់ (Demand > Supply) ហុ៊ ននឹងេឡងៃថ។
ល ផុ យេទវ

ិ របសិនេបមិនសូវ

មនអក
ន ទិញ ឯអក
ន ចង់លក់មនេរចន (ផត
គ ់ផង
គ ់ > តរមូវករ) តៃមហ
ល ៊ុ ននឹងធលក់
ចុះ។
េហតុដូចេនះេហយបនជេគសេងត
ក េឃញថ

េនេពលណែដលមន

ំ ឹ ងលព
ដណ
អ ី រកុមហ៊ុនណមួយ ភគហ៊ុនរបស់រកុមហ៊ុនេនះនឹងេឡងៃថល េរពះ

មនេគចង់ទិញភគហ៊ុនរបស់រកុមហ៊ុនេនះេរចន។
េសង ឌីណ

ផុ យេទវ


េបមន
ទំព័រទី 20

ំ ឹ ងមិនល អ ភគហ៊ុននឹងចុះៃថ។
ដណ

ជួនកល

ភគហ៊ុនរបស់រកុមហ៊ុនមួយ

េឡងៃថេល នេពលរពឹក េហយចុះៃថម
េនេពលលងចក៏មនែដរ។ េនកុ ង
ល កវញ

ចេនលះេពលេនះ តៃមព
ល ិ ត (Nominal Value) ៃនភគហ៊ុនេនះមិនមនករែរប
របួលអីេទ។

រតលប់មកវបត
តៃមភ
ល គហ៊ុនរបស់ធនគរបនធលក់
ិ ិត Subprime វញ។

ំ ូ ងេនរគប់ទីកែនង
ំ ុ កចិតេត លធនគរជទូេទ មិនថ
ដដ
ល គឺមកពីេគបត់បង់ទន
ធនគរណ ជធនគរណេទ។ េនេពលេនះ មិនមនអក
ន ណចង់ទិញ

ភគហ៊ុនធនគរេទ។ ឯអក
ន មនភគហ៊ុនធនគរវញ
ិ ក៏របញប់របញល់លក់
េចញឲយបនឆប់ខលចខតបង់េរចន។ េដយមកពីមនអក
ន លក់េរចន េហយ
៊ុ នធនគររតូវធលក់ដដ
ំ ូ ង។
មិនមនអក
ន ទិញេនះេហយ េទបេធឲយភគហ

ពវិីវិបតតហ
េទវិ បតតេសដឋ
ិ ច
ិេសដឋកច
ិ រិ ញញវតថុ េទវិ
កតតអខ
ែដលេធឲយវ
ឲយ
យជវបត

ល ែដលេធ
ថ ល យជ
ឋ ច

ិ ហ
ិ េសដ
ីវ ះ
ិត ិ រញវញ តុ ក
ិត
វ វបត
ិ ?
ទីមួយ វបត
ិ ិត Subprime មិនែមនប៉ះពល់ែតធនគរេនះេទ។ រកុមហ៊ុន

់ែដរ។ េនេពលែដលធនគរផល
ធនរ៉ប់រងក៏ប៉ះពល់ខលងណស
ត ់ ឥណទន
ំ ូ លខស
ដល់អក
ន ែដលមិនសូវមនរបក់ចណ
ព ់

ធនគររតូវរបឈមមុខនឹង

ំ ុ លអចនឹងមិនសងបណ
ំ ុ លមកវញ។
ហនិភ័យខស
ព ់ (High Risk) គឺកូនបណ

ំ ន េទទិញធនរ៉ប់រងពីរកុមហ៊ុនធនរ៉ប់រង
េនេពលេនះេហយែដលេគនគ
េសង ឌីណ

ទំព័រទី 21

កន់ែតេរចន។

ំ ុ លមិនមនលទភ
ំ ុ លេទ
កុ ងករណ

ធ ពសងបណ
ី ែដលកូនបណ

ំ ុ លជួស កុ ងករម
រកុមហ៊ុនធនរ៉ប់រងនឹងសងបណ

ិតណមួយ (៥០%, ៦០%

ឬ៧០% តមកិចស
ច នយែដលបនេធ)។
វ េនេពលែដលវបត

ិ ិត Subprime ផុ ះេឡ
ង

ំ ួ សេគកន់ែតេរចន
ំ ុ លជន
រកុមហ៊ុនធនរ៉ប់រងរតូវេចញមុខសងបណ

រហូត


់ លមួយ រកុមហ៊ុនេនះែលងមនសចរ់ បក់ចណ

ដល់ដណ
កក
យ ក៏រតូវដួល
ំ ជក់ែសង
រល។
ត រកុមហ៊ុន AIG របស់អេមរក
ិ ែដលជរកុមហ៊ុនធនរ៉ប់រងដ៏ធ ំ

ជងេគបងស
អ ់េនេលពិភពេលក បនខតបង់េស រែតន

ឹ ងកស ័យធន កុែំ តបន
រដឋភិបលអេមរកឲយខ
ច ុ យដល់េទ ៨មុឺន ៥ពន់ លនដុលលរ។

ីល
កតតទីពីរ

ំ ុ តែដលនឲយវ
ំ បត
ែដលជកតតចមបងបផ
ត ិ រញញវតុ េនេពល

ិ ិហ

េនះ រលដលេទជវបត

ឋ ិចច គឺករកត់ផតច់ៃនចរនឥ
ត ណទន (Credit
ិ េសដ
ិត

Crunch)។ ចរនឥ
ត ណទន គឺជសរៃសឈមៃនេសដក
ឋ ិចរច បស់បណ
ត របេទស
ំ ួ ន ដូចជ របេទសកមុ ជ
េជឿនេលឿន។ េនបណ
េដម ែដល
ត របេទសមួយចន

របព័នធ
ធ នគរេនេកង
ម ខីេនេឡ

យ

អក
ន រកសុីភគេរចនពឹងេលេដមទុនផទល់

ខួ ន។
ផុ យេទវ

េនតមបណ


ត លរបេទសេជឿនេលឿន

រកុមហ៊ុន និងអក


េបះទុននិេយគេផសងេទៀតពឹងែផក
អ យ៉ងខលងេល
ច ី ធនគរ
របក់កមីព

េដមប ី

យកមករកសុី។
េនកុ ងេពលែដលម
ធ នគរមនសុខភពេពញបរប

ិ ិត របព័នធ
ិនមនវបត
ិ ូរ

ចរនឥ
ត ណទនក៏មនដេំ ណរករេទយ៉ងលែអ ដរ។ ធនគរឯកជនេដរតួយ៉ង

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 22

ំ នក
់ ុ ងករេធ
សខ



ត ណទនេនះដេំ ណរករ។
ឲយចរន

និយយេដយសេងប

របព័នធ
ធ នគរមនដេំ ណរករឥណទនដូចតេទេនះ៖

$
ធនគរកណ
ធនគរកណ
ត ល

ធនគរឯក
ធនគរឯកជន
ឯកជន

$

$

ធនគរឯក
ធនគរឯកជន
ឯកជន

$

$
ធនគរឯក
ធនគរឯកជន
ឯកជន

ធនគរឯក
ធនគរឯកជន
ឯកជន

$

ធនគរកណ
ត ល

ែដលជធនគររដគ
ឋ ឺជរបភពេដមៃនករផល
ត ់ សច់

់ ួយ
របក់។ ធនគរឯកជនេទខីល

ច ុ យពីធនគរកណ
ត ល កុ ងអរតកររបក


កណ
តេ់ ដយធនគរកណ
ត ល។

បនទប់ធនគរឯកជនេនះយកលុយេទឲយ

េគខីបន
ច េត ទៀត េដយយកកររបក់េលសពីអរតរបស់ធនគរកណ
ត ល េដមប ី
បនចេំ ណញ។ ជទូេទ ធនគរឯកជនផល
ត ់ ឥណទនេទឲយអតិថិជន ែដល
័ ប
ជរកុមហ៊ុន ឬរូបវន
េហយក៏អចផល
ត ុ គល
គ ធមត

ត ់ ឥណទនេទឲយធនគរ

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 23

ឯកជនេផសងេទៀតែដលខះ
វ សច់របក់បងិល
វ ែដរ។

ចរនឥ
ត ណទនេនះេហយ

ែដលេធឲ្
ឋ ច
ច នដេំ ណរករេទមុខ។
វ យេសដក
ិ ម
ក៏បុ ៉ែនត េនេពលែដលវបត
ត ិ រញវញ តុ បនផ


ត ណទនេនះរតូវ
ិ ិហ
 ង ចរនឥ
ុ ះេឡ


គងស
េំ ណរករ។ ធនគរែដលខតបង់េដយវបត

ិ ិត Subprime
ូ កែលងមនដ

មនករខះ
វ ខតសច់របក់មកបងិល

ក៏េទរកខីល
ច ុ យពីធនគរែដលមិនមន


ករខតបង់េដយ Subprime។ ក៏បុ ៉ែនត ធនគរទងេនះេប
េទះជេនមន
់ ល់ក៏េដយ ក៏មិនរពមឲយខីែដរ
៉ ធនគរេនះអច
សច់របកស
ពីេរពះ មយង

ដូចេនះ េបេទះជេនេពលេនះ
េនមនឥណេទយយ Subprime េនកុ ងៃដ។

មិនទន់ខតបង់ ក៏បុ ៉ែនត េបេម
ថ ល ក់ចុះយ៉ងេនះ ធនគរ
 លេទផសរអចលនវតុ ធ
េនះភ័យខលចថៃថណ
នឹងដល់េវនពួកេគែដលនឹងរតូវខតបង់ េហយរតូវករ

់ កបងិល
សច់របកម
វ ។
ខួ នឯងេពលរតូ
វករ។

ដូេចះ
ន េហយ

រតូវែតទុកសច់របក់បរមុងទុកសរមប់

ចេំ ពះធនគរណែដលមិនមនជប់ពក់ព័នន
ធ ឹង

ឥណទន Subprime ក៏មិនហ៊នឲយលុយធនគរេផសងេទៀតខីែដរ
ពីេរពះេគ

មិនអចដឹងចបស់ថ េតធនគរណខះ
ល មន ឥណទន Subprime េនកុ ង

ៃដ។

េបមន

ំ ំបុ ៉ណណ?
មនទហ

េតធនគរេនះអចនឹងបនខ
ត តេដយ

Subprime េនះេទៀតែដរេទ? េបេនែតខតេទៀត រហូតដល់កស ័យធន លុយ
ែដលឲយខីេទរបកដជេបះេចលទេទេទេហ

 យ?!

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 24

ំ ុ កចិតគ
ករបត់បង់ទន
ត ន រវងធនគរ និងធនគរគនឯងេនះ េធឲយចរន



ឥណទនអនរត ធនគរ (របក់កមីរវងធនគរ
និងធនគរ) រតូវគងស


ូ ក។

អក
ចែំ ណកឯឥណទន
ន ែដលមនសច់របក់សល់ សុខចិតឱ
ត បទុកខួ នឯង។

័ ប
ំ ូ ចគនេនះ
រវងធនគរ និងរកុមហ៊ុន សហរគស ឬរូបវន
ក៏រតូវគងដ
ត ុ គល

ែដរ។

$
ធនគរកណ
ធនគរកណ
ត ល

ធនគរឯក
ធនគរឯកជន
ឯកជន

$

$

ធនគរឯក
ធនគរឯកជន
ឯកជន

$

$
ធនគរឯក
ធនគរឯកជន
ឯកជន

ធនគរឯក
ធនគរឯកជន
ឯកជន

$

័ ធ
េនកុ ងរបេទសែដលមនេសដ


ឋ ិចេច ជឿនេលឿន មនរបពន
ធ នគរែដល


មនដេំ ណរករល អ រកុមហ៊ុនពឹងែផក
អ យ៉ងខលងេល
ុ យមក
ធនគរ េដមបបនល


៏ជួប
រកសុី។ េនេពលែដលចរនឥ
ត ណទនែលងដេំ ណរករ រកុមហ៊ុនទងេនះក
របទះនឹងបញ
ហ ហិរញញវតុ ។

េសង ឌីណ

ខះ
ល េនទប់ទល់បនេចះែតបនដ
ត េំ ណរករេទមុខ

ទំព័រទី 25


េទៀតទងរតដបរតដ
ួ ស ។ ខះ
ល បងច
ខំ ិតក
ត ត់បនយ
ថ បុគល
គ ិក។ ចែំ ណកខះ
ល េទៀត
ធលក់ខួ នរហ

ូ តដល់បិទទវរែលងមនដេំ ណរករែតមង
ត ។

មកដល់ដណ
ក់កលេនះ

វបត
ត ិ រញវញ តុ ក
ថ ៏បនកលយេទជវបត
ិ ិហ
ិ ិត

េសដក
ឋ ិច។
ច មិនែមនរតឹមែតតៃមភ
ល គហ៊ុនេនេលផសរហ៊ុន (Speculative Value)
េទ ែដលធលក់ចុះ តៃមព
ល ិ ត (Real/Nominal Value) ក៏ចប់ធលក់ចុះែដរ។
កុ ងេពលជម

ួ យគនេនះ អក
ន េរបរបស់ផលិតផលជទូេទ (Consumers)

ក៏មនករបរមន

ភ ឹ ងវបត

ឋ ិចេច នះែដរ។
ិ ិេសដ

ពួកេគក៏ចប់េផម
ត កត់បនយ
ថ ករ



់ េដមបទ

់។ េន
ចណ
យណែដលមិនចបច
ី ុកលុយបងករេពលរតូវករចបច

េពលែដលរគប់គនកត់បនយ

ថ ករចណ

តរមូវករេនេលទីផសរក៏ធលក់ចុះ


់ ដូចជ រថយនត ទូរទសសន៍ និង
ជពិេសស ផលិតផលែដលមិនសូវចបច
់ ស
ំ នេត ផសងៗេទៀតជេដម ែដលធលក់ចុះខលងជងេគ។

ឧបករណ៍សរមបក
ដល់

់ លមួយ
ដណ
កក

ំ ិ ញជទូេទក៏ចប់េផម
តៃមទ
ល ន
ត ធលក់ចុះជបនប
ត នទប់ឥត

ឈប់ឈរ បេងត
ក ជបញ
ហ បរត
ត រណ (Deflation)។
ិ ផ
ំ ិ ញមនតៃមេល ថក
េនេពលែដលទន

ពិបកលក់េចញ

រកុមហ៊ុន

សហរគសក៏ចប់េផម
ត កត់បនយ
ថ ករផលិត ែដលជេហតុេធឲយផល


ិតផលកុ ង

់ លមួយ េសដក
រសុកសរុបមនករធលក់ចុះ រហូតដល់ដណ
កក
ឋ ិចក
ច ៏ចប់េដរ
ថយេរកយ (Recession)។

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 26

ដូចជេយងេឃញជក់ែសង
ត េនេពលេនះរសប់

់របេទស
េសរែតរគប

េជឿនេលឿនសុទែធ តជួបនឹងបញ
រួមមន
ហ េសដក
ឋ ច

ិ េច ដរថយេរកយេនះ កុ ងេនះ


ំ អង់េគស
ទងអេមរ

ល អឡឺម៉ង់ និងអុីតលី ជេដម ។ល។ អរត
ិ ជបុ ៉ន បរង
់ រងរេធបនេក
ំ ប់។
អក
ន អតក

នេឡងជលដ

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 27

វិធនកររបស់រដឋកងករេដះរសយវិបតិត
ុន
ករចក់
បញចូ ល
លសច់
សច់រ,ក់
រ,ក់េទកន
េទកនងរ/ព័
ធធនគរ
ករចក់បញច
េទ

ុ រ/ព័នធនគរ
ដូចជេយងបនេឃញខងេលរួចមកេហយេហយថ

េដមេហតុែដល

បណ
គឺេកតេចញពីវបត
ត លឲយេកតមនវបត
ត ិ រញញវតុ េនេពលេនះ


ិ ិហ
ិ ិឥណទន

Subprime។

វបត

ត លឲយធនគរខះ
ល រតូវដួលរលំ
ិ ិេនះបនបណ

រតដរខយល់រករចកេចញេស រែតម

ិនរួច
ចិតេត លធនគរ។

ខះ
ល េទៀត

ំ ុក
េធឲយមជឈដ

ឋ នទូេទបនបត់បង់ទន

ំ ុ កចិតេត លគនែដរ។
សូមបែតរវងធនគរគ
ន ឯងក៏បត់បង់ទន

់ ល់េរចន
ធនគរណែដលេនមនសច់របកស

ក៏មិនហ៊នឲយលុយេទ

ំ ុ ងរតូវករសច់របកប
់ ងិល
ធនគរេផសងេទៀត ែដលកព
វ ខីស
ច ិ នែដរ។
មកទល់នឹងេពលេនះ ធនគរជេរចនេនែតមនឥណទន Subprime
េនះេនកុ ងៃដេនេឡ
Subprime េនះ េនមិនទន់


ិ ិឥណទន
 យ។ ដូចេនះ វបត


ចប់េនេឡយេទ។ ធនគរទងឡយណ
ែដលមនឥណទនេនះេនកុ ងៃដ

ំ ុ ងែតបរមថ
កព
នឹងដល់េវនខួ ន។
ភ ៃថណ

ំ ុ កចិតេត ល
បញ
ហ េនះេហយែដលទន

ធនគរេនមិនទន់រតូវបនសតរមកវញបន។
មជឈដឋនទីផសរហិរញវញ តុ ថ េន

ែតគិតថ នេពលខងមុខេនះធនគរណេទៀត របកដជនឹងរតូវជួបបញ

ឬដួលរលេំ ទៀតមិនខន។

េហយតៃមភ
ល គហ៊ុនរបស់ធនគរ

េនេលទីផសរ

ហិរញញវតុ ថ ក៏េនែតបនធ
ត ល ក់ចុះឥតឈប់ឈរ។
េសង ឌីណ

ទំព័រទី 28

េដយេមលេឃញពីបញ
ហ េនះេហយ

េទបេលក

Henry

Paulson

រដម
ឋ រនី រកស

ួ ងេសដក
ឋ ិចអ
ច េមរក
ិ និងេលក Ben Benanke អគេគ ទសភិបល

ធនគរកណ

យលុយដល់េទ
ត លអេមរកមនែផនករច

៧០មុឺនលន

ដុលលរ េដមបរបម
ូ លទិញឥណទន Subprime ពីធនគរឯកជន េដមបប

ី ិទ
បញចប់វបត
Subprime ែដលជមូលេហតុេដម ៃនវបត

ត ិ រញវញ តុ ថ
ិ ិឥណទន
ិ ិហ
នេពលេនះ។

មេធយបយេនះនឹងអចជួយឲយធនគរឯកជនរួចផុតពី

់ ឹ ងឥណទន
ហនិភ័យែដលជបន

ំ ុ កចិតត
Subprime េហយចប់េផម
ត មនទន

និងផល
ញេទមកជរបរកត
ត ់ លុយឲយគនខីេទវ



ីេឡងវញ។

េលគន

ំ ុ កចិតេត លធនគរវញ
ហិរញញវតុ ក
ថ ៏នឹងមនទន

ឯទីផសរ

ែដលអចនឹងជួយឲយតៃមល

ភគហ៊ុនធនគរេកនេឡងវញែដរ។

ចែំ ណកឯធនគរកណ
ត លេនបណ
ត របេទសេជឿនេលឿនេផសងៗេទៀត
័នធ
ក៏សេរមចចិតច
ត ក់បញូ ច លសច់របកេ់ ទកុ ងរបព

ធ នគររបស់េគេរៀងៗខួ ន

ែដរ

់ ងិល
េដមបេដះរសយបញ
ហ កងះ
វ ខតសច់របកប
វ ។

េគលេដគឺេធឲយ

ចរនឥ
ត ណទនមនដេំ ណរករេឡងវញ។

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 29

ករកត់
បនថយអរតកររ,ក់
ករកត់បនថ
់ គឺជែផក
ករបញុ ច ះ ឬតេមងអរតកររបក

ន មួយៃននេយបយរូបិយវតុ ថ

របស់រដឋភិបលៃនរបេទសនីមួយៗ។

ំ នម
់ ួ យរបស់
វគឺជអវុធមួយដ៏សខ


់ ិ សេដៃនេសដក
រដឋភិបលកុ ងករក

តទ

ឋ ិចជ
ច តិ។

់ នយ
់េនះ
ករែដល
ែដលធនគរក
ធនគរកណ

អរតកររបក
េតករ
ែដល
ធនគរក
លកតប
កររបកេនះ
ត លកត
ថ អរត

អចមន
អចមន

់េនេលទីផសរ?
ឥទិពលអ
អខ
អរតកររបកេនេល
ពល
អរត
េន
ផសរ?

ល ដល់អរតក
ីវ ះ
់ មនុសសទូេទ
ជទូេទ ធនគរកណ
ត លមិនែមនជអក
ន ផល
ត ់ របក់កមីដល

េទ។ េបអក
ន ណចង់ខីល
ច ុ យ គឺេគេទខីព
ច ី ធនគរឯកជន។ ក៏បុ ៉ែនត ធនគរ
ឯកជន េដមបបនល
ុ យឲយេគខី ច គឺេទខីល
ច ុ យពីធនគរកណ
ត ល។ េបធនគរ

់ ១,៥% កុ ងម
ឯកជនេទខីល
ច ុ យពីធនគរកណ
ត ល កុ ងអរតកររបក

ន ួ យឆន ំ
ធនគរឯកជនយកលុយហឹ នងេទឲយេគខីបន
េត ទៀត េដយយកកររបក់ ២%

េដមបយកច
េំ នញ

់ កេនរតឹម
កររបកម

០,៥%។
១%

េនេពលែដលធនគរកណ
ត លបញុ ច ះអរត
ធនគរឯកជនមិនមនកតពវកិចប
ច ញុ ច ះអរត

កររបករ់ បស់ខួ នតមធនគរកណ

ត លេទ។

ពួកេគចង់ទុក

២%

មួយឆន ំ

ដែដលក៏បន។ ក៏បុ ៉ែនត ធនគរឯកជនមិនែមនមនែតមួយេទ។ ដូចេនះ ចង់ឬ

មិនចង់ ធនគររតូវបញុ ច ះអរតកររបករ់ បស់េគេរៀងៗខួ ន
ល េដមបរបក
ួ តរបែជង


គន។ ឧបមថ ធនគរ “ក” េទខីល
ច ុ យពីធនគរកណ
ត លកុ ងអរតកររបក

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 30

១% េហយយកលុយហឹ នងេទឲយេគខីបន

ត េដយយកកររបក់ ២% េដមបបន

ំ ិ តថ េអ!ហ ខុ ក
ំញ ណ

ចេំ នញ ១%។ ធនគរ “ខ” េឃញដូចេនះ ក៏មនគន
ត់អរត
់ ុ រំញ តឹមែត ១,៥%បនេហយ មិនបច់ចេំ ណញអីដល់១%េទ ចេំ ណញ
កររបកខ

រតឹមែត ០,៥% បនេហយ េធេម
វ ៉ចឲយែតបនអតិថិជនេរចន។ ដល់េពលហឹ នង
អតិថិជននឹងសរមុកមកខីល
ច ុ យពីធនគរ

“ខ”

់ បជង
ពីេរពះកររបកទ

ធនគរ “ក”។ ដូចេនះ ចង់មិនចង់ ធនគរ “ក” ក៏រតូវែតបញុ ច ះកររបកែ់ ដរ េប
មិនដូេចនះេទ អតិថជ
ិ នរបកដជរត់េទេគអស់មិនខន។

និយយសរុបឲយខី ល វដូចជេរឿងលក់ដុ ំ លក់រយអុីចឹង! េពលណ ែដល
ំ ញចះៃថល
អក
ន លក់ដុប

អក
ល ក់រយែដរ
ន លក់រយក៏នឹងបញុ ច ះតៃមល

េដមបរបក
ួត

របែជងជមួយអក
ន លក់រយេផសងេទៀត។ េហយធនគរកណ
ត ល េរបៀបដូចជ
ំ ែដលលក់ដុ ំ ឯធនគរឯកជនគឺជអក
ឈួ ញធ

ន លក់រយ។ ដូចេនះ េបធនគរ
កណ
ត លបញុ ច ះអរតកររបក់ អរតកររបកេ់ នេលទីផសរក៏នឹងចុះតមែដរ។

់អចេធឲយេសដ
េហតុអបនជករ
ជករបញ
ះអរតកររបក

ន?
?
បន
ជករបញុ ច ះ
អរតកររបកអចេធ
អច
ឲយ
មន
ឋ ច
ច នកេំ ណន
ីវ
វ េសដក
ិ មនក
កលណអរតកររបក់េនេលទីផសរធលក់ចុះ

វជរមុញឲយមនករ

េបះទុនវន
ិ ិ េយគេកនេឡ

 ង។ េហតុអី?!

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 31

ទីមួយ អរតកររបក់ទប មនន័យថ េយងេទខីល
ច ុ យពីធនគរក៏អស់
់ ិច
កររបកត

េហយេយងយកលុយេទទុកសនស ំេនធនគរក៏បនកររបក់

់ នស ំមន ២% កុ ងម
ំ អុីចឹង អក
ទបែដរ។ ឧបមថ អរតកររបកស
ន ួ យឆន។
ន ណ

ែដលមនលុយ េគចប់េផម
ត ពិចរណេហយថ េបយកលុយហឹ នងេទទុកសនស ំ
ំ បុ ៉ែនត េបយកលុយ
េនធនគរបនកររបក់ែត ២% បុ ៉េណណះ កុ ងម
ន ួ យឆន។

ហឹ នងេទរកសុី េគអចបនចេំ ណញេលសហឹ នង។ ដូចេនះ អក
ន មនលុយ េគ
សុខចិតយ
ត កលុយហឹ នងេទរកសុី ជជងយកេទទុកសនស ំ។ ចែំ ណកអក
ន អត់សូវ
់ ស
មនលុយរកសុីក៏ដូចគនែដរ។ េនេពលែដលអរតកររបកខ
ព ់ េគមិនសូវចង់

រកសុីេទ េរពះេគគិតថ វមិនសូវចេំ ណញបុ ៉នមនេទ រកសុីចិញឹ ច មែតធនគរ។
់េហយ មនអីសល់ចេំ ណញេទៀត?! បុ ៉ែនត ដល់េពល
រគន់ែតកររបក់ហឹ ងអស

់ ុ ះ េគគិតថអចចេំ ណញ េគក៏េទខីល
កររបកច
ច ុ យធនគរមករកសុី។
កលណមនអក
ន េបះទុនរកសុីកន់ែតេរចន សកមភ
ម ពេសដក
ឋ ិចក
ច ៏កន់
ែតេរចន។ េនេពលហឹ នងេហយ ែដលេធឲយេសដ


ឋ ិចម
ច នកេំ ណន។
ទីពីរ

់ ៏មនទន
ំ ក់ទន
ំ ងេទនឹងអរតបូ ររបក
អរតកររបកក
ែ់ ដរ។

់ ៏េឡង។ េបអរតកររបកច
់ ុះ
កលណ អរតកររបកេ់ ឡង អរតបូ ររបក

់ ៏ចុះតមហឹ នងែដរ។ េហយកលណ អរតបូ ររបក
់ ុ ះ មនន័យ
អរតបូ ររបក



ំ ិ ញែដលផលិតកុ ងរស

ថ រូបិយប័ណណជតិចុះៃថល វេធឲយទ



ុ ក រសួលនេចញ

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 32

យកេទលក់េនេរករបេទស។


េហយកលណែតករនេចញ

េកនេឡង

េហយ េសដក
ឋ ិចម
ច នកេំ ណនែដរ។

់?!
់ ល កច
់ ុ ះតម
បនជ
អរតប
តមអរត
អរតកររបក
េហតុ ដូចេមច
ជអរត
បូ ររបក

អរត
កររបក?!
ត បន

ំញ នេលកេឡងខងេលេហយថ កលណអរតកររបកធ
់ ល ក់ចុះ
ដូចខុ ប



វចុះទងអស

់ ុះ
េយងេទខ
ច ុ យពីធនគរក៏កររបកច

ីល

េយងយកលុយេទ

ទុកសនស ំេនធនគរក៏បនកររបក់តិច។ មនអក
ន ខះ
ល ែដលមនលុយ េគរកសុី
ែតខងកររបកេ់ នះឯង គឺយកលុយេទឲយេគខី ច ឬេទទុកកុ ងធនគរ
េដមប ី


យកកររបក។


អក
ន ទងហ
ឹ នង

េទរកសុីែតកែនង
ល ណ

ែដលអរតកររបក់

ខស
ព ់។
់ ល ក់ចុះដល់ ១% េហយអរតកររបក់
េបេនអេមរក
អរតកររបកធ

៉ េនដល់េទ ៤% អក
ំ ន បងិល
េនអឺរុប
ន ែដលមនលុយទុកេនអេមរក

ិ ក៏នគ

៉ វញ
លុយហឹ នងេទទុកេនអឺរុប
េដមបបនកររបក
េ់ រចនជង។ េហយចង់បែងរវ


៉ មិនែមនអចយកលុយដុលលរ េទទុកេនធនគរអឺរុប

លុយពីអេមរកេទអ

ឺរុប

៉ េគរពមទទួល
រតង់ៗអុីចឹងបនេទ។ ទល់ែតយកលុយអឺរូេ៉ ទ បនធនគរអឺរុប

់រតូវលក់ដុលលរ េហយទិញយកលុយអឺរូ។៉ េហយទីផសរ
យក។ ដូេចះ
ន េគចបច
រូបិយវតុ ក
ថ ៏ដូចជទីផសរទូេទែដរ

េសង ឌីណ

ំ ន សរមុកលក់លុយដុលលរ
កលណេគនគ

ទំព័រទី 33

េហយមិនសូវមនអក
ន ទិញ េពលហឹ នងេហយ ែដលវេធឲយល

ុ យដុលលរធលក់ៃថ។

ឯអឺរូ ៉ េពលែដលមនេគរកទិញេរចន ក៏េឡងៃថេល ទតមហឹ នងែដរ។
៉ វេធឲយ
ជលទផ
ធ ល េពលអរតកររបកេ់ នអេមរកទបជងេនអ

ឺរុប
វ
ំ ិ ញែដលផលិតេន
លុយដុលលរធលកៃ់ ថល េរបៀបនឹងលុយអឺរូ។៉ ដល់េពលេនះ ទន

់េនអឺរុប

អេមរករស
ួ លនយកេទលក

ំ ិញ
េរពះវមនតៃមេល ថកជងទន

៉ ។ ជេរឿងធមត
ំ ិ ញផលិតេនអេមរក
ផលិតេនអឺរុប
ម េទ ទន
ល លិតគិតជ
ិ ៃថផ
ំ ិ ញផលិតេនអឺរុប
៉ ែដល
ដុលលរ របក់ែខបុគល
គ ិកក៏គិតជដុលលរ វេថកជងទន
ៃថផ
ល លិតគិតជអឺរូ។៉
និយយឲយរសួលសតប់វញ
ឧបមថ ៃថេង នះ លុយ ១អឺរូ ៉ ដូរបន ១

ដុលលរ។

ទូរទសសន៍មួយេរគឿងផលិតេនអេមរកៃថ

១០០០ដុលលរ

េហយ

៍ ួ យេរគឿងេទៀត ែដលផលិតេនបរង
ំ ៃថ១
ទូរទសសនម
ល ០០០អឺរូ។៉ េបេយងមន
ំ ៏បន ឬយកេទដូរជដុលលរ
លុយ ១ពន់ អឺរូ ៉ េយងអចទិញទូរទសសន៍បរងក
បន១ពន់ដុលល

េដមបទ
ិ ៏បន។
ី ិ ញទូរទសសន៍ផលិតេនអេមរកក

ដល់ែត

ែសក
អ េឡង ដុលលរធលក់ៃថល ១ដុលលរដូរបនែត កនះ
ល អឺរូ។៉ អុីចឹង េដមបទ
ី ិញ
៍ េមរកតៃម
ទូរទសសនអ

១ពន់ដុលលរហឹ នង


េគមិនបច់ចណ
យលុយដល់

៉ ឹ នង ដូរបន ១ពន់ដុលល ទិញបនទូរទសសន៍អេមរក
១ពន់អឺរូេ៉ ទ ែត៥រយអឺរូហ

៍ លិតេនបរងេនែតៃថ

៉ ែដល។
ហឹ នងេហយ។ ចែំ ណកឯទូរទសសនផ

ល ០០០អឺរូដ

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 34

៍ លិតេនអេមរក
៍ លិតេន
ដូចេនះ ទូរទសសនផ
ិ មនតៃមេល ថកជងទូរទសសនផ

់ េទពក់កណ
បរងដល
ត ល។

់ ឹង
ករបញ
ះអរត
អរតករ
កររបក
ងអច
អចបង
បងរក ឲយ
ឲយអត
អតផរណេក
នេឡ
ងែដរ
ែដរឬេទ
ឬេទ?
េតករ
បញុ ច ះ
អរត
ករ
របកន
អច
ផរណ
េកន
ែដរ
ឬេទ
?


 េឡង
ចេមយេដយខ

ីល
េហយ

ំ ុ ចហឹ នង
គឺពិតជេធឲយអត
វ
ិផរណេកនេឡងពិតែមន!ចន

ែដលធនគរកណ
ត លមិនអចេចះែតបញុ ច ះអរតកររបករ់ បស់ខួ ន

ំ វនឹងេធឲយមន
េរសចែតនឹងចិតប
ត នេទ។ េបមិនអុីចឹងេទ អតិផរណេឡងខលង

បញ
ហ េផសងេទៀត។

ំ ិ ញយកេទលក់េន
សរមបរ់ កុមហ៊ុនែដលផលិតទន

បរេទស េគសបបយចិតេត ហយ េរពះរសួលលក់។ ែតសរមប់របជជនទូេទ
ំ ិ ញយកមកេរបរបស
់េទបបនពិបក
ែដលរតូវករទិញទន

ំ ិ ញែដល
េរពះទន

ំ ូ លេឡងមិនទន់ៃថទ
ំ ិញ
ទិញពីបរេទសរតូវេឡងៃថ។
ល េនេពលែដលរបក់ចន
ល ន
វនឹងបេងត
ក ឲយមនបញ

ែដលេគេហថ


អតិផរណេឡងខលងហ
ឹ នងឯង

អតិផរណ។

េដយមកពីខលច

៉ ែតងែត
បនជធនគរកណ
ត លសហភពអឺរុប

បដិេសធមិនរពមបញុ ច ះអរតកររបករ់ បស់ខួ ន

ក៏បុ ៉ែនត

ំ ំធេំ ធងខលង

វបត


ឋ ិចព
ច ិ ភពេលកេនេពលេនះវមនទហ
ិ ិេសដ

ំ ល ក់ចុះេទេទៀត។ េន
ណស់។ េសដក
ឋ ិចម
ច ិនរតឹមែតអត់េកនេទ ែតែថមទងធ
អេមរក

ុ កធលក់ចុះដល់េទ ០,៣% េទេហយ រគនែ់ ត
ិ ផលិតផលដុលកុ ងរស

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 35


ចេនលះពីែខកកដ
ដល់ែខកញញ ឆន២០០៨េនះ។
ដូចេនះ សរមប់រដឋភិបល

អេមរក

ំ មកែំ ហងពីវបត
ករគរ


ឋ ិចេច ពលេនះវធេំ ធងជងករ
ិ ិេសដ

ំ មកែំ ហងពីអតិផរណ។
គរ
៉ េទៀត េបេមលឲយបនហ

មយង
មត់ចត់ែមនែទនេទ បញ
ហ អតិផរណទង

ំ ុ ៉នមនេទ េរពះថ អក
៉ ដូចជមិនសូវធដ
ំ ុប
េនអេមរក
ន ណក៏េមល
ិ និងេនអឺរុប
េឃញែដរថ

ំ ុ ងែតជួបនឹងវបត
ពិភពេលកកព


ឋ ិច ច
ិ ិេសដ

ជពិេសស

េន

ំ ន រព
ំ ឹ ងទុកថ េនេពលខងមុខ
អេមរកេនះែតម


ត ។ អុីចឹង ពលរដអ
ឋ េមរកន


ំ ិញ
េពលែដលរកុមហ៊ុនពិបកលក់ទន

ំ ិ ញមិន
ពួកេគរបកដជបញុ ច ះៃថទ
ល ន

ំ ិ ញអីល
ំ ន់ កុទ
ំ ន់អល
ខន។ ដូេចះ
ន ឥឡូវហឹ នងរតូវករទិញទន
វ ម
ម ៗ មិនសូវសខ

ំ ិ ចេទៀតច
ំ ិញ។ ដល់ែតអក
ទិញ ចបន

ុ ះៃថល ចទ
ន ណក៏ច ំ អក
ន ណក៏ច ំ អត់មន
ំ ិ ញរតូវែតចុះៃថ។
អក
ន ទិញដូចេនះេទ ដល់េពលមួយ ទន

់ កេន
ដូចេនះ េបេទះជធនគរកណ
ត លអេមរកបញ


ុ ច ះអរតកររបកម


រតឹមែត ១% ក៏េដយ ក៏មិនេធឲយអត
ែបរេទជមន

ិផរណេឡងខលងែដរ
ំ ិ ញមិនេឡងៃថល ែបរជចុះ
បរត
មនន័យថ ទន
ត រណ (Deflation) េទវញផង

ិ ផ
ៃថេល ទវញ។
ដល់េពលមនបញ
ហ បរត
ត រណ អក
ន រងេរគះមុនេគ គឺរកុមហ៊ុន

ិ ផ
ំ ិ ញលក់បនេថក
េរពះផលិតទន

អត់ចេំ ណញ។

បនទប់មក

េពលែដល

រកុមហ៊ុនខត ដួលបះេជង អក
ន រងេរគះបនទប់ គឺបុគល
គ ិក កមក
ម រហឹ នងឯង ែដល
នឹងរតូវបត់បង់ករងរេធ។

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 36

ករបេងក
ករបេងកន
យរដឋ
 ចំណយរដឋ

ករបេងន
យរដឋ
ក ចណ

Budgetary

Policy)

ឬជភសអង់េគស

(នេយបយថវក

គឺជនេយបយេសដក
ឋ ិច ច


ែដលយកតមរទឹសីរបស

េសដវឋ ទ
ល ដ៏លបលបញម
ន ក់ គឺេលក John Maynard Keynes។ វជ
ិ ូអង់េគស

ំ ន់មួយ
អវុធដ៏សខ

ែដលរដយ

ឋ កមកេរបេនេពលែដលេសដ
ឋ ិចជ
ច ួ បនឹងវបត
ិ ិត

ធន
ង ់ធរង ។

េយងតមេលក John Maynard Keynes ករបេងន
យរបស់រដឋ
ក ចណ
នឹងជួយឲយេសដក
ឋ ិចម
ច នកេំ ណន

ពីេរពះថ

េនេពលែដលរដប
ឋ េងន
ក ករ




ចណ
យ េទះជចណ
យេលអីក

យជទូេទេន
វ ៏េដយ វនឹងេធឲយករច

កុ ងរបេទសម

ួ យមនករេកនេឡងែដរ។

យ១០០អឺរូ ៉ េដយយកលុយ
ឧទហរណ៍សមញម
ញ ួ យ៖ រដប
ឋ េងន
ក ចណ
ំ ិ ញពី”ក”។
ហឹ នងមកទិញទន


ចណ
យ១០០អឺរូរ៉ បស់រដឋ

ំ ូ ល
កលយេទជចណ


ំ ូ ល
របស់ “ក”។ អុីចឹង េពលែដលរដប
យ១០០អឺរូ ៉ “ក” ក៏េកនចណ
ឋ េងន
ក ចណ
ំ ូ លរបស់ “ក” េកនបន១០០អឺរូ ៉ “ក”
បន១០០អឺរូែ៉ ដរ។ េនេពលែដលចណ
ំ ូ លរបស់អក
សបបយចិតក

ត ៏យកលុយេទទិញេខអវ។ េពលហឹ នង េធឲយច


លក់េខអវេកនេឡងែដរ


េហយអក
ន លក់េខអវយកលុយេទញ
ុ បយហង

ំ ូ លែដរ។
មចស់ហងក៏េកនចណ


មចស់ហងក៏យកលុយេទចណ
យបនេត ទៀត

េចះែតតៗគនដូចេនះរហូតេទ។

សរុបមកវញ

េសង ឌីណ

េយងេឃញថ

ករបេងន

ទំព័រទី 37

ំ ូ ង េធឲយច

៉ ប


ចណ
យរបស់រដ១

យរបស់ “ក” ក៏េកនេឡង ចណ

ឋ ០០អឺរូដ

របស់អក
ន លក់េខអវក៏េកនេឡង


ចណ
យមចស់េភជនីយដឋនក៏េកនេឡង



់ហឹ នងេទ វមនតៃមេល លសពី១០០អឺរូេ៉ ទ
តៗគនេទេទៀត បូកចណ
យទងអស
េទៀត ែដលេគេហជភសអង់េគស
ល ថ Multiplier Effect ។

ំ ិ ញកន់
េនេពលែដលេគចយលុយកន់ែតេរចន យកលុយេទទិញទន
ែតេរចន

តរមូវករេនេលទីផសរក៏េកនេឡង

េឡងែដរ

េដមបឲយរសបេទន
ឹ ងតរមូវករ។

េហយផលិតកមក
ម ៏នឹងរតូវេកន
េពលហឹ នងេហយែដលផលិតផល

កុ ងរស

ុ កសរុបមនករេកនេឡង ែដលេយងេហថ កេំ ណនេសដក
ឋ ិច។


និយយសរុបមកវញ
េនេពលែដលរដប
យ វេធឲយករ
ឋ េងន
ក ករចណ

វ

ចណ
យជទូេទេនកុ ងរបេទសេក

នេឡង
ផលិតកមក
ម ៏េកនេឡងតមែដរ។

េធឲយតរមូ
វករេកនេឡង

េហយ

លទផ
ធ លចុងេរកយគឺផលិតផលកុ ងរស

ុក

សរុបេកនេឡង។
បុ ៉ែនត

ចេំ ណទរតង់ថ


ករបេងន
យសធរណៈអចេធឲយ
ក ចណ


ំ ន យកលុយេទចយ។ ចុះេបេគអត

ចណ
យទូេទេកនេឡង វទល់ែតេគនគ

៍ ខងេល រដយ
ំ ិ ញពី “ក”
ចយ? ដូចកុ ងឧទហរណ

ឋ កលុយ១០០អឺរូេ៉ ទទិញទន
់ កេទ ចយ ចណ

ែត “ក” យកលុយហឹ នងេទទុកសនស ំ អតយ
យរបស់“ក” ក៏អត់
េកនេឡងែដរ! Multiplier Effect ក៏គមនែដរ!

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 38

ំ ូ លរបស់អក
េនេពលែដលចណ
ន ណមនក់េកនេឡង

េគមនជេរមសពីរ


គឺយកលុយេទសនស ំយកកររបក់ ឬក៏យកលុយហឹ នងេទចណ
យ ដូចជេបះ
ទុនរកសុីជេដម។

របសិនេបអរតកររបក់ខស
ព ់

េគរបកដជយកលុយេទ


សនស ំេហយ េរពះបនកររបក់េរចន េពលេនះករចណ
យនឹងរតូវថយចុះ។
បុ ៉ែនត

ផុ យេទវ


េទសនស ំេទ។

់ទប
របសិនេបអរតកររបក

េគសុខចិតយ
ត កលុយហឹ នងេទចយ

េគមិនសូវចង់យកលុយ

េទរកសុីវញ

អចបន

ចេំ ណញជង។
ំ ុ ចហឹ នងេហយ
រតង់ចណ

ំ ីរ
បនជេគរតូវេរបនេយបយេសដ

ឋ ិចទ
ច ងព

កុ ងេពលែតម

ួ យ េដម
ធ ព គឺនេយបយថវក
ិ និងនេយបយ
 បឲយមនរបស
ិ ទភ


រូបិយវតុ ថ េពលគឺបេងន
យសធរណៈផង និងបនយ
ក ចណ
ថ អរតកររបក់ផង
៉ បនអនុវតន
ដូចែដលសហភពអឺរុប
ត េពលថីៗ
ម េនះ

់ ី
គបញ

ុ ច ះអរតកររបកព

ំ ូ ល
៣,២៥% មកេនរតឹម ២,៥% និងបនទប់មកេទៀតបេងន
ក គមលតរវងចណ

និងចណ
យកុ ងថវ
កជត

ម ឹ ង១,៥% ៃន

ិឲយេឡងដល់ ២០មុឺនលនអឺរូ ៉ េសន
៉ ។
ផលិតផលកុ ងរស

ុ ករសុករបស់សហភពអឺរុប

********@********

េសង ឌីណ

ទំព័រទី 39

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful