P. 1
พื้นที่ผิวและปริมาตร

พื้นที่ผิวและปริมาตร

|Views: 10,232|Likes:
Published by Theerachon Khwansak
พื้นที่ผิวและปริมาตร ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3
พื้นที่ผิวและปริมาตร ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3

More info:

Published by: Theerachon Khwansak on Jul 11, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

09/25/2015

pdf

text

original

C:\คูมือการเรียนรูคณิตศาสตร\คูมือการเรียนรูคณิตศาสตรคณิตไมมีรั้ว\กลุมที่ 2 พื้นที่ผิว\กรอบแนวคิด (23ก.ย.47).doc23กย.

47
1
พื้นที่ผิวและปริมาตร

วัตถุประสงค
1. นักเรียนสามารถคํานวณหาพื้นที่ของรูปเรขาคณิตได
2. นักเรียนสามารถบอกสวนประกอบของรูปทรงเรขาคณิตชนิดตาง ๆ ได
3. นักเรียนสามารถคํานวณหาปริมาตรของทรงเรขาคณิตได
4. นักเรียนสามารถคํานวณหาพื้นที่ผิวของทรงเรขาคณิตได
ความพรอม
นักเรียนจะเรียนรูเรื่องพื้นที่ผิว ปริมาตร พื้ นที่ผิวโคง ควรมีความรู ความเขาใจพื้ นฐานตอไปนี้
1. การหาพื้นที่ คิดเพียง 2 มิ ติ มีหน วยการวัดเป นตารางหนวย
2. การหาปริมาตร คิด 3 มิติ มีหนวยการวัดเปนลูกบาศกหนวย
3. สมบัติ เกี่ยวกั บมุม ดาน และเสนทแยงมุ ม ของรูปสี่เหลี่ยมและรูปสามเหลี่ยม
4. สูตรการหาพื้ นที่รูปเหลี่ยมตาง ๆ
4.1 สามเหลี่ยมใด ๆ = ×
2
1
ฐาน×สูง
= ( )( ) ) ( c s b s a s s − − − เมื่อ a,b,c เปนความยาวของดานทั้งสาม
และ S =
2
c b a + +

4.2 สามเหลี่ยมมุมฉาก = ×
2
1
ผลคูณของดานประกอบมุมฉาก
4.3 สามเหลี่ยมดานเทา =
4
3
×(ดาน)
2
4.4 สามเหลี่ยมฐานโคง = r
360
D
π ×
2
(เมื่อ D คือมุมยอด)
4.5 สี่เหลี่ยมจัตุรัส = (ดาน)
2
หรือ (เสนทแยงมุม)
2
4.6 สี่เหลี่ยมผืนผา = กวาง × ยาว
4.7 สี่เหลี่ยมดานขนาน = ฐาน × สูง
4.8 สี่เหลี่ยมขนมเปยกปูน = ×
2
1
ผลคูณของเสนทแยงมุม หรื อ ฐาน× สูง
4.9 สี่เหลี่ยมคางหมู = ×
2
1
สูง ×ผลบวกดานคูขนาน หรือ
4.10 สี่เหลี่ยมดานไมเทา = ×
2
1
เสนทแยงมุม ×ผลบวกของเสนกิ่ง
4.11 สี่เหลี่ยมรูปวาว = ×
2
1
ผลคูณของเสนทแยงมุม
4.12 เสนรอบวงของวงกลม = 2 r π

หรือ D π (เมื่อ D คือเสนผานศูนยกลาง)
4.13 พื้นที่วงกลม =
2
r π


4.14 พื้นที่ผิวทรงกลม = 4
2
r π

4.15 พื้นที่ผิวกรวยกลม = rl π (l = สูงเอียง)
2

C:\คูมือการเรียนรูคณิตศาสตร\คูมือการเรียนรูคณิตศาสตรคณิตไมมีรั้ว\กลุมที่ 2 พื้นที่ผิว\กรอบแนวคิด (23ก.ย.47).doc23กย.47
2
4.16 ปริมาตรของทรงกลม =
3
r
3
4
π
4.17 ปริมาตรทรง มุมฉาก = พื้นที่ฐาน × สูง หรือ กวาง × ยาว × สูง
4.18 ปริมาตรทรงกระบอก = พื้นที่ฐาน × สูงตรง
4.19 พื้นที่ผิวขางทรงกระบอก = 2 rh π หรือ เสนรอบวงที่ฐาน × สูง
4.20 ปริมาตรของพีระมิด = ×
3
1
พื้นที่ฐาน × สูงตรง
4.21 ปริมาตรของกรวยกลม = ×
3
1
พื้นที่ฐาน × สูง

5. ความรูเกี่ยวกั บทฤษฎีทั่ว ๆ ไป ∆
5.1 การเทากันทุ กประการของ
1.1 ด.ด.ด.
1.2 ด.ม.ด.
1.3 ด.ฉ.ด.
1.4 ม.ด.ม.


5.2 ทฤษฎีปทาโกรัส
a และ b เปนดานประกอบมุ มฉาก และ c เปนดานตรงขามมุมฉาก จะได c
2
= a
2
+ b
2


5.3 การเทากันของพื้นที่ของรูปสามเหลี่ยม
ทฤษฎีบท : สามเหลี่ยมสองรูปถามีฐานยาวเทากั นหรือยูบนฐานเดี ยวกันและมีส วนสูง
เทากัน สามเหลี่ยมสองรูปนั้นจะมีพื้นที่เทากัน











D
C
A
B
จากรูป
พื้นที่รูป ∆ ABD เทากับ
พื้นที่รูป ∆ADC

C:\คูมือการเรียนรูคณิตศาสตร\คูมือการเรียนรูคณิตศาสตรคณิตไมมีรั้ว\กลุมที่ 2 พื้นที่ผิว\กรอบแนวคิด (23ก.ย.47).doc23กย.47
3
ปริซึมทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก ปริซึมหนาตัดสามเหลี่ยม ปริซึมหนาตัดหาเหลี่ยม
สัน
สัน
ยอด
สูงเอียง
ฐาน
สวนสูง
ยอด
สวนสูง
สัน
ฐาน
สัน
พีระมิดฐานรูปสามเหลี่ยม พีระมิดฐานรูปหกเหลี่ยม
ปริซึม (Prism) คือทรงสามมิติที่มีหนาตัดหัวทายเปนรูปเหลี่ยมตาง ๆ เหมือนกั นทั้งหั วและทาย
โดยมีพื้นที่ เทากัน รูปแบบเดี ยวกันและขนานกัน ดานขางของปริซึมขนานกันและเปนความยาวของปริซึม
โดยพื้นที่ ดานขางเปนรูปสี่เหลี่ยมผืนผาทุกรูป
ปริซึมมีหลายลักษณะขึ้นอยู กับหนาตั ดของรูปนั้น ๆ เชน หนาตั ดเป นรูปสามเหลี ่ยม เรียกปริซึม
สามเหลี่ยม หนาตัดเปนรูปหาเหลี่ยม เรียกปริซึมหาเหลี่ ยม เปนต น










พื้นที่ผิวทั้งหมดของปริซึม = พื้นที่ผิวขาง + พื้นที่หนาตัดหัวทาย
พื้นที่ผิวขางของปริซึม = ความยาวเสนรอบฐาน × ความสูง
ปริมาตรของปริซึม = พื้นที่ฐาน × สูง


พีระมิด (Pyramid) คือทรงสามมิติที่มีฐานเปนรูปเหลี่ ยมใด ๆ มียอดแหลมซึ่งไมอยู บนระนาบ
เดียวกับฐาน และหนาทุกหน าเปนรูปสามเหลี่ยมที่มีจุดยอดรวมกันที่ ยอดแหลมนั้ น
นิยมเรียกชื่อของพีระมิดตามลักษณะของฐาน เชน พีระมิดฐานสามเหลี่ยม พีระมิดฐาน
สี่เหลี่ยมผืนผา พีระมิดฐานหกเหลี่ยมดานเทา เปนตน








สัน
สัน

C:\คูมือการเรียนรูคณิตศาสตร\คูมือการเรียนรูคณิตศาสตรคณิตไมมีรั้ว\กลุมที่ 2 พื้นที่ผิว\กรอบแนวคิด (23ก.ย.47).doc23กย.47
4
พีระมิดตรง
หนา
ยอด
ฐาน
สวนสูง
สูงเอียง
พีระมิดเอี ยง
พีระมิดแบ งออกเปน 2 ลักษณะคือ พีระมิ ดตรงและพีระมิดเอียง
พีระมิดตรง หมายถึงพีระมิ ดที่มีฐานเป นรูปเหลี่ยมดานเทามุมเทา มีสันยาวเทากั นทุ กเสน
จะมีสูงเอียงทุ กเสนยาวเทากั น และสวนสูงตั้งฉากกับฐานที่จุดซึ่งอยู ห างจากจุ ดยอดมุมของรูปเหลี่ยม
ที่เปนฐานเป นระยะเทากันมี หนาทุกหนาเปนรูปสามเหลี่ยมหนาจั่ ว สวนกรณีที่สั นทุกสันยาวไมเทากัน
สูงเอียงทุกเส นยาวไมเทากั น เรียกวา พี ระมิดเอียง








พื้นที่ผิวของพี ระมิด (Surface area of pyramid)
พื้นที่ของหนาทุกหนาของพี ระมิดรวมกันเรียกวา พื้นที่ผิ วขางของพีระมิด และพื้ นที่ ผิวขาง
ของพีระมิดรวมกับพื้นที่ฐานของพีระมิดเรี ยกวา พื้นที่ผิวของพีระมิด


สูตรการหาพื้ นที่ผิวของพีระมิด
พื้นที่ผิวขาง 1 ดาน =
2
1
× ฐาน × สูงเอียง
พื้นที่ผิวทั้งหมด = พื้นที่ฐาน + พื้ นที่ผิ วขางทุกดาน

ในกรณีที่เปนพีระมิดตรงและมีฐานเป นรูปเหลี่ยมดานเท าทุกเทา

พื้นที่ผิวขางทุ กดาน =
2
1
× ความยาวเสนรอบฐาน × สูงเอียง

ปริมาตรของพีระมิด =
3
1
× พื้นที่ฐาน × สูง




ยอด
สวนสูง
หนา
ฐาน
สัน
สูงเอียง
สัน

C:\คูมือการเรียนรูคณิตศาสตร\คูมือการเรียนรูคณิตศาสตรคณิตไมมีรั้ว\กลุมที่ 2 พื้นที่ผิว\กรอบแนวคิด (23ก.ย.47).doc23กย.47
5
h
พื้นที่ผิวขาง
คลี่ออก
พื้นที่ฐาน
พื้นที่ฐาน
h
2
2
r π
ทรงกระบอก
ทรงกระบอก (Cylinder) คื อ ทรงสามมิติที่มีฐานเปนรู ปวงกลมที่เทากันทุกประการ และอยูใน
ระนาบที่ขนานกัน เมื่อตั ดทรงสามมิตินี้ดวยระนาบที่ ขนานกับฐานแลว จะไดรอยตัดเป นวงกลมที่เทากัน
ทุกประการกั บฐานเสมอ







พื้นที่ผิวของทรงกระบอก (Surface area of cylinder)
พื้นที่ผิวของทรงกระบอก ประกอบด วยพื้ นที่ผิวขางของทรงกระบอก และพื้นที่ ฐานทั้งสองของ
ทรงกระบอก






พื้นที่ผิวของทรงกระบอก = พื้นที่ผิวข างของทรงกระบอก + พื้นที่ฐานของทรงกระบอก
ถาทรงกระบอกมีสวนสูงยาว h หนวย
ฐานมีรัศมียาว r หน วย จะได
พื้นที่ผิวขางของทรงกระบอก = rh π 2
พื้นที่ฐานทั้งสองของทรงกระบอก = 2
2
r π

ดังนั้น พื้นที่ผิวของทรงกระบอก =
2
2 2 r rh π π + ตารางหนวย
หรือ = ( ) r h r + π 2 ตารางหน วย

r แทนรัศมีของฐานของทรงกระบอก
h แทนความสูงของทรงกระบอก

หนาตัดหรือฐาน
แกน
สวนสูง
หนาตัดหรือฐาน
รัศมี
2
r π
2
r π

C:\คูมือการเรียนรูคณิตศาสตร\คูมือการเรียนรูคณิตศาสตรคณิตไมมีรั้ว\กลุมที่ 2 พื้นที่ผิว\กรอบแนวคิด (23ก.ย.47).doc23กย.47
6
กรวยตรง กรวยเอียง

ปริมาตรทรงกระบอก
ปริมาตรทรงกระบอก = พื้นที่ฐาน × สู ง
ปริมาตรทรงกระบอก = h r
2
π


กรวย (Cone)
กรวย (Cone) คือทรงสามมิติที่มีฐานเปนรู ปวงกลม มียอดแหลมที่ไมอยูบนระนาบเดี ยวกับฐาน
และเสนที่ตอระหวางจุดยอดและจุดใด ๆ บนขอบของฐานเปนสวนของเสนตรงที่ยาวเทากั น เรียก สูงเอียง
และกรวยที่มี สูงเอียงยาวเท ากันเรียกวา กรวยตรง








พื้นที่ผิวของกรวย (Surface area of cone)
พื้นที่ผิวของกรวย เปนพื้นที่ ของรูปสามเหลี่ยมฐานโคง ประกอบด วยพื้นที่ผิวขางกั บพื้นที่ฐาน
ของกรวย
พื้นที่ผิวของกรวย = พื้นที่ผิวขางของกรวย + พื้ นที่ฐานของกรวย
ถากรวยมีสวนสูงเอียง l หนวย และรัศมี ที่ฐานของกรวยยาว r หนวย
จะได พื้นที่ผิวขางของกรวย = l r π ตารางหนวย
พื้นที่ฐานของกรวย =
2
r π ตารางหนวย

ดังนั้น พื้นที่ผิวของกรวย =
2
r r π π + l ตารางหนวย
เมื่อ r แทนรัศมีของฐานกรวย และ l แทนความสูงเอียงของกรวย



ยอด
สูงเอียง
สวนสูง
แกน
ฐาน
รัศมี

C:\คูมือการเรียนรูคณิตศาสตร\คูมือการเรียนรูคณิตศาสตรคณิตไมมีรั้ว\กลุมที่ 2 พื้นที่ผิว\กรอบแนวคิด (23ก.ย.47).doc23กย.47
7
รัศมี
ปริมาตรของกรวย (Volume of cone)
ปริมาตรของกรวย =
3
1
ของปริมาตรของทรงกระบอกซึ่งมี พื้นที่ฐานและความสูงเทากั บกรวย

ปริมาตรของกรวย = h r
2
3
1
π ลูกบาศกหน วย
เมื่อ r แทนรัศมีของฐานกรวย และ h แทนความสูงของกรวย


ทรงกลม (Sphere)
ทรงกลม (Sphere) คือทรงสามมิติที่มีผิวเรียบโคงและจุดทุกจุดบนผิ วโคงอยูหางจากจุดคงที่จุดหนึ่ ง
เปนระยะเทากั น จุดคงที่นั้ นเรียกวา จุดศูนย กลางของทรงกลม และระยะที่เทากั นนั้นเรียกวา รัศมีของทรงกลม










พื้นที่ผิวของทรงกลม (Surface area sphere)
พื้นที่ผิวของทรงกลม เป นสี่เทาของพื้นที่รูปวงกลม ซึ่งมีรัศมีเทากับรัศมีของทรงกลมนั้น


ดังนั้น พื้ นที่ผิวของทรงกลม =
2
4 r π ตารางหนวย
เมื่อ r แทนรัศมีของทรงกลม






วงกลมใหญ
เสนผานศูนยกลางวงกลมใหญ
จุดศูนยกลาง
ผิวโคงเรียบ

C:\คูมือการเรียนรูคณิตศาสตร\คูมือการเรียนรูคณิตศาสตรคณิตไมมีรั้ว\กลุมที่ 2 พื้นที่ผิว\กรอบแนวคิด (23ก.ย.47).doc23กย.47
8
ปริมาตรของทรงกลม (Volume of sphere)

ปริมาตรของทรงกลม =
3
3
4
r π ลูกบาศกหน วย
เมื่อ r แทนรัศมีของทรงกลม


วิธีการนําเสนอ

ตัวอยาง ถังน้ําสี่เหลี่ยมมุมฉากกวาง 3 เมตร ยาว 7 เมตร มีน้ําบรรจุอยู 105 ลูกบาศกเมตร
ระดับน้ําจะสูงกี่เมตร
แนวคิด ปริมาตร = กวาง × ยาว × สูง
สูง =
ยาว กวาง
ปริมาตร
×

ระดับน้ําสูง =
7 3
105
×

= 5 เมตร
ตอบ 5 เมตร














You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->