Kemahiran Proses Sains

‡ INFERENS ‡ MENGAWAL PEMBOLEHUBAH :* Pembolehubah dimanipulasi * Pembolehubah bergerakbalas * Pembolehubah malar ‡ HIPOTESIS ‡ MENTAFSIR DATA :* Corak perubahan / pola * Hubungan * Apakah pernyataan tentang «««.. * Tujuan *Kesimpulan / Rumusan ‡ MERAMAL ‡ SOALAN APLIKASI

INFERENS :Proses membuat kesimpulan awal atau kenyataan untuk menerangkan peristiwa atau objek berdasarkan pemerhatian. Biasanya pengalaman lepas digunakan sebagai asas untuk membuat kesimpulan awal tersebut . Kesimpulan awal ini mungkin betul atau tidak tetapi logik .

Ringkasnya , Inferens itu :‡Penerangan dari pemerhatian atau Sebab dari sesuatu kejadian
Langkah menjawab INFERENS :1. Teliti pemerhatian utama 2. Nyatakan sebab terjadi demikian
Ia boleh dijawab dengan :Cara 1 :- Pemerhatian dan sebab atau Cara 2 : Sebab tapi dengan menyatakan pemerhatian yang mana satu untuk dibuat inferens jika ada lebih dari satu pemerhatian

Panduan menjawab
Soalan :- Tuliskan SATU inferens tentang pemerhatian dari rajah 1 . Panduan menjawab :1. Teliti pemerhatian utama :Cermin tingkap pecah 2. Berikan sebab :Kerana dilastik oleh budak itu
Rajah 1

Jawapan lengkap :1. Cermin tingkap itu pecah kerana dilastik oleh budak itu ( PEMERHATIAN + SEBAB ) ATAU 2. Kerana dilastik oleh budak itu . ( SEBAB sahaja )

Kebun

Jumlah hasil buah durian yang dikutip /kg
Mei Jun Julai Ogos Sept Okt

J K L

50 75 60

62 64 68

76 52 75

84 45 81

95 33 88

100 21 92

Jadual 1 Jadual 1 menunjukkan maklumat yang didapati tentang hasil pungutan buah durian di tiga kebun iaitu kebun J , kebun K dan kebun L .

Kebun

Jumlah hasil buah durian yang dikutip /kg
Mei Jun Julai Ogos Sept Okt

J K L

50 75 60

62 64 68

76 52 75

84 45 81

95 33 88

100 21 92

a) Berdasarkan mana ± mana satu pemerhatian yang dipilih , tuliskan dua inferens tentang jumlah hasil buah durian yang dikutip . Pemerhatian : Jumlah hasil durian di kebun J meningkat setiap bulan Inferens : Mendapat air // baja // cahaya matahari yang cukup // Disembur racun serangga perosak // Kurang persaingan // Baka pokok baik // Ditanam dengan jarak yang jauh // Tanahnya subur ( Mana ± mana dua jawapan )

Kebun

Jumlah hasil buah durian yang dikutip /kg
Mei Jun Julai Ogos Sept Okt

J K L

50 75 60

62 64 68

76 52 75

84 45 81

95 33 88

100 21 92

Nyatakan satu pemerhatian lain untuk menyokong inferens kamu di (a) . Jawapan :-

Bilangan daunnya lebih banyak // Saiz daun lebih besar // Ukurlilit batangnya lebih besar // Pokoknya lebih tinggi // Saiz buahnya lebih besar // Bilangan buahnya lebih banyak . ( Mana ± mana satu jawapan )

2. MENGAWAL PEMBOLEHUBAH :Satu pembolehubah yang diubah ² ubah (dimanipulasi) untuk menghasilkan perubahan dalam pembolehubah yang kedua (bergerak balas). Pembolehubah yang lain yang boleh mempengaruhi hasil keputusan eksperimen ditetapkan(dimalarkan). Ingat! Setiap pembolehubah mestilah dinyatakan :Ukuran / ciri + Benda / bahan Contoh :Ukuran / ciri = Berat + Benda = bola Jawapan lengkap pembolehubah = Berat bola

Latihan 1 :-

Ukuran / ciri
Panjang Suhu Saiz Jenis Bentuk Masa

Benda / bahan
tiang air tin permukaan bekas ais melebur

Nyatakan ukuran bagi benda di bawah
UKURAN/CIRI SAIZ BILANGAN JENIS BENTUK SUHU LUAS PERMUKAAN WARNA TEBAL ISIPADU BENDA

BEKAS

Istilah pembolehubah :1. Pembolehubah dimanipulasi (PM ) : Sebarang benda yang diubah pada awal penyiasatan dari segi fizikal objek .Contoh berat bola. 2. Pembolehubah bergerakbalas ( PB ) : Apakah kesan / tindakbalas berikutnya yang diperhatikan setelah kita ubah ² ubah ( PB ). Ia juga dikenali sebagai hasil keputusan penyiasatan yang dicatatkan . Contoh jarak bola bergolek 3. Pembolehubah malar ( PUMA ) : Perkara yang perlu ditetapkan agar tidak mempengaruhi hasil keputusan penyiasatan . Ia juga dikenali sebagai faktor / sebab lain yang boleh memberi kesan kepada keputusan penyiasatan . Ia selain dari PM dan PB Contoh : Bentuk bola // Jenis bola

Contoh :Bekas B Bekas C

Bekas A

Lilin 3 bekas yang berlainan saiz iaitu bekas A , B dan C ditelangkupkan serentak ke atas 3 lilin yang sama saiz. Apakah yang diperhatikan selepas itu ? Lilin yang manakah akan menyala lebih lama ? Lilin di bekas C .

Contoh :Bekas B Bekas C

Bekas A

Lilin 3 bekas yang berlainan saiz iaitu bekas A , B dan C ditelangkupkan serentak ke atas 3 lilin yang sama saiz. Apakah yang diperhatikan selepas itu ? Apakah yang akan dicatat bagi lilin yang lama menyala dan cepat menyala? Masa lilin menyala .

Contoh :Bekas A Bekas B Bekas C

Lilin 3 bekas yang berlainan saiz iaitu bekas A , B dan C ditelangkupkan serentak ke atas 3 lilin yang sama saiz. Didapati lilin di Bekas A cepat padam berbanding di bekas yang lain.
a) P. dimanipulasi : Saiz bekas c) P. malar: Jenis lilin // saiz lilin // tempat eksperimen b) P. bergerakbalas: Masa lilin padam

Latih tubi mengenai pembolehubah :1.

Bekas A

Bekas B

Bekas C

Pembolehubah dimanipulasi :-

Saiz bekas // Isipadu bekas // Tinggi bekas
2.

Tin J Tin K Tin L Pembolehubah dimanipulasi :- Warna tin

3.

Tali Q

Tali R

Tali S Tebal tali

Pembolehubah dimanipulasi :4.

Cuka

Minyak

Air Jenis cecair

Pembolehubah dimanipulasi :

5.

Kotak A Kotak B Kotak C Pembolehubah dimanipulasi :- Tinggi kotak
6.

Magnet X

Magnet Y

Magnet Z

Pembolehubah dimanipulasi : Bentuk magnet

7. Termometer

50 0 C
350 ml minyak

60 0 C

70 0 C
350 ml minyak

Pembolehubah dimanipulasi :8.

Suhu minyak

Bola 20 g

Bola 30 g

Bola 40 g

Pembolehubah dimanipulasi : Berat bola

9.

Bekas besi

Bekas plastik

Bekas kaca

Pembolehubah dimanipulasi :10.

Jenis bekas

1980

1990
Tahun

2000

Pembolehubah dimanipulasi :-

Contoh soalan :100 0 C

Termometer

100 0 C

100 0 C

800 ml air

800 ml air

800 ml air

Bekas P

Bekas Q

Bekas R

Rajah menunjukkan persediaan bahan dan radas untuk satu penyiasatan . Ketiga ² tiga bekas dibiarkan serentak selama 2 jam .

Contoh soalan :100 0 C

Termometer

100 0 C

100 0 C

800 ml air

800 ml air

800 ml air

Bekas P Bekas Q Bekas R a) Nyatakan pembolehubah yang terlibat :i) Dimanipulasi : Luas permukaan bekas ii) Bergerakbalas : Suhu air selepas 2 jam // isipadu air yang tinggal iii) Dimalarkan : Isipadu air pada mulanya // Jenis bekas // Suhu awal air // Warna bekas

(b) Eksperimen di atas diulang dengan mengubah isipadu air dalam setiap bekas sedangkan saiz dan bentuk setiap bekas adalah sama . Selepas dijemur di bawah pancaran matahari , masa bagi air kering dalam setiap bekas telah direkodkan . Nyatakan dua pembolehubah yang perlu dikenalpasti dalam penyiasatan ini . Jawapan :i) Isipadu air ii) Masa air kering

Cuba kamu fikir , bolehkah kita membuat hipotesis dari maklumat di soalan (b) ? Hipotesis :Semakin banyak isipadu air semakin lambat masa ia kering .

Hipotesis :Pernyataan umum yang boleh diuji kebenarannya menerusi eksperimen . Ia menghubungkan Pembolehubah dimanipulasi dengan bergerak balas . Langkah menjawab hipotesis :1. Kenalpasti pembolehubah dimanipulasi ( PM ) 2. Kenalpasti pembolehbah bergerakbalas ( PB )
3. Hubungkan kedua PM dan PB dengan kata hubung :* Semakin PM semakin PB atau * Jika PM , maka PB atau * Lebih PM , lebih PB

Contoh soalan Hipotesis :-

2 liter air

2 liter air

Balang R

Balang S

Rajah 2 menunjukkan persediaan radas dan bahan untuk satu penyiasatan . Pada mulanya , jenis dan saiz ikan yang sama telah dimasukkan ke dalam balang R dan S . Selepas seminggu ,purata berat ikan dalam setiap balang dicatatkan.

Contoh soalan Hipotesis :-

2 liter air

2 liter air

Balang R

Balang S

a) Nyatakan dua pembolehubah yang digunakan dalam penyiasatan dalam rajah 2 . Jawapan :
PM : Bilangan ikan PB : Purata berat ikan

Contoh soalan Hipotesis :-

b) Nyatakan hubungan di antara dua pembolehubah di atas. Jawapan :- (hipotesis) Semakin banyak bilangan ikan semakin berkurang purata berat ikan // sebaliknya

Panduan menjawab Hipotesis :-

1. Lihat PM : Bilangan ikan 2. Lihat PB : Purata berat ikan 3. Hubungkan kedua PM dan PB dengan kata hubung seperti Semakin PM semakin PB . Contoh jawapan lengkap hipotesis :Semakin banyak bilangan ikan semakin kurang purata berat ikan

Contoh soalan Hipotesis :-

c) Tuliskan satu hipotesis yang ingin dibuktikan dalam penyiasatan di atas. Jawapan :- ( Hipotesis ) Semakin banyak bilangan ikan semakin berkurang purata berat ikan // sebaliknya

Contoh soalan Hipotesis :-

(d) ´ Perubahan bilangan ikan dalam akuarium yang sama saiz boleh mempengaruhi tempoh masa pembesaran ikan ² ikan tersebutµ.
Tuliskan satu hipotesis yang boleh dibuat berdasarkan pernyataan di atas . Jawapan :Jika banyak bilangan ikan maka lambat tempoh masa pembesaran ikan ² ikan tersebut // sebaliknya

MENTAFSIR DATA :Proses memberikan penerangan yang rasional tentang sesuatu objek , peristiwa atau pola daripada maklumat yang dikumpul .Maklumat atau data yang dikumpul adalah dalam pelbagai bentuk seperti jadual , gambar dan sebagainya .

Contoh soalan :1. Apakah yang boleh dinyatakan tentang 2. Nyatakan hubungan di antara dua pembolehubah ? 3. Nyatakan corak perubahan / pola «? 4. Tuliskan tujuan penyiasatan.. 5. Tuliskan rumusan / kesimpulan dari maklumat .

Contoh soalan MENTAFSIR DATA :-

900 ml air

900 ml air

900 ml air

Tin hitam Tin putih Tin merah Rajah 3 menunjukkan penyiasatan yang dijalankan ke atas tiga tin yang berlainan warna yang telah diisikan dengan isipadu air yang sama pada mulanya iaitu 900 ml . Ketiga ² tiga tin telah diletakkan di bawah cahaya matahari. Isipadu air dalam setiap tin telah dicatat setiap 10 minit seperti dalam jadual 2 .

Contoh soalan MENTAFSIR DATA :-

Tin
Hitam Putih Biru

Isipadu air dalam tin / ml
0 minit 10 minit 20 minit 30 minit 40 minit

900 900 900

880 895 890

840 890 870

780 885 840

700 880 800

a) Dua maklumat :- ( PM dan PB ) Jawapan :Warna tin dan Isipadu air dalam tin

Contoh soalan MENTAFSIR DATA :-

Tin
Hitam Putih Biru

Isipadu air dalam tin / ml
0 minit 10 minit 20 minit 30 minit 40 minit

900 900 900

880 895 890

840 890 870

780 885 840

700 880 800

b) Apakah pernyataan tentang hubungan di antara warna tin dengan isipadu air dalam tin Jawapan :-

Semakin gelap warna tin semakin berkurang isipadu air dalam tin .

Contoh soalan MENTAFSIR DATA :-

Tin
Hitam Putih Biru

Isipadu air dalam tin / ml
0 minit 10 minit 20 minit 30 minit 40 minit

900 900 900

880 895 890

840 890 870

780 885 840

700 880 800

c) Bandingkan corak perubahan isipadu air dalam tin hitam dengan tin putih .

Corak perubahan / Pola sesuatu bacaan
1.

20 , 40 , 60 , 80 , 100

Jawapan : Menaik // bertambah // meningkat
2.

200 , 150 , 100 , 50 , 0

Jawapan : Menurun // berkurangan
3.

100 , 100 , 100 , 100 , 100
Sekata // mendatar // tetap

Jawapan :

Cuba jawab tentang corak perubahan bacaan di bawah . 1.

20 , 23 , 20, 23 , 20 , 23
Jawapan : Meningkat dan menurun secara berselang seli atau Meningkat , menurun , meningkat , menurun ,meningkat 2.

10 , 20 , 30 , 30 , 20 , 20 , 30 , 40 , 30 , 20 .

Jawapan : Meningkat, tetap, menurun, tetap, meningkat, menurun

Isipadu air dalam tin / ml
Tin 0 minit 900 10 minit 880 20 minit 840 30 minit 780 40 minit 700

Hitam

-20
900

-40
895

-60
890 885

-80
880

Putih -5 Jawapan :-5 -5 -5

Perubahan isipadu air dalam tin hitam lebih banyak berbanding tin putih .

Isipadu air dalam tin / ml
Tin 0 minit 900 10 minit 880 20 minit 840 30 minit 780 40 minit 700

Hitam

-20
900

-40
895 890

-60
885

-80
880

Putih -5 -5 -5 -5 d) Apakah yang boleh difahamkan tentang perubahan isipadu air jika tin yang berwarna hitam digunakan berbanding dengan warna tin yang lain ? Jawapan :- Tin warna hitam lebih banyak berubah
isipadunya berbanding warna tin yang lain .

Contoh soalan MENTAFSIR DATA :-

Tin
Hitam Putih Biru

Isipadu air dalam tin / ml
0 minit 10 minit 20 minit 30 minit 40 minit

900 900 900

880 895 890

840 890 870

780 885 840

700 880 800

(e) Tuliskan satu kesimpulan . Jawapan :Semakin gelap warna bekas semakin berkurang isipadu air ATAU Warna bekas yang lebih gelap lebih cepat isipadu airnya menurun .

5. MERAMAL :Proses untuk menjangkakan apakah yang akan berlaku pada masa akan datang berdasarkan kepada pemerhatian dan pengalaman yang lalu atau data yang boleh dipercayai . Langkah menjawab :i) Bentuk nombor jika data dalam bentuk nombor ² boleh dikira berdasarkan perubahan setiap bacaan ii) Bentuk perkataan jika maklumat dalam bentuk ayat /gambarajah , yang tidak boleh dikira dengan nombor .

Contoh soalan MERAMAL :Isipadu air dalam tin / ml Tin
0 minit 10 minit 20 minit 30 minit Hitam Putih Biru

40 minit

900 900 900

880 895 890

840 890 870

780 885 840

700 880 800

(a)Ramalkan bacaan isipadu air dalam tin hitam pada minit ke 55 . Jawapan :-

Masa / minit 0
+ 10

Isipadu air dalam tin / ml 900 880 840 780 700

- 20 - 40 - 60 - 80 - 100 - 120

10
+ 10 + 10 + 10 + 10 + 10

20 30 40 50
55 ??????

600 480

60

Masa / minit 0
+ 10

Isipadu air dalam tin / ml 900 880 840 780 700

- 20 - 40 - 60 - 80 - 100 - 120

10
+ 10

20
+ 10

30
+ 10

40
+ 10

50
+ 10 55 600 ² ( 120 / 2 )

600 480

60

Masa / minit 0
+ 10

Isipadu air dalam tin / ml 900 880 840 780 700

- 20 - 40 - 60 - 80 - 100 - 120

10
+ 10 + 10

20 30

+ 10 + 10

40 50
55 600 ² 60 = 540

600 480

+ 10

60

Tin
Hitam Putih Biru

Contoh soalan MERAMAL :Isipadu air dalam tin / ml
0 minit 10 minit 20 minit 30 minit 40 minit

900 900 900

880 895 890

840 890 870

780 885 840

700 880 800

(a)Ramalkan bacaan isipadu air dalam tin hitam pada minit ke 55 .

Jawapan :- 540 ml air

6. Soalan APLIKASI :Penggunaan keputusan eksperimen dalam menyelesaikan masalah kehidupan seharian .

Contoh soalan APLIKASI :Termometer Kadbod

Tin hitam

Tin putih

Tin kuning

Tin merah

Rajah 4 menunjukkan 4 tin yang berlainan warna telah dijemur di bawah Matahari . Suhu dalam setiap tin telah direkodkan selepas 15 minit seperti dalam jadual 4. Suhu awal dalam setiap tin ialah 30 0 C .

Contoh soalan APLIKASI :Termometer Kadbod

Tin hitam Tin Hitam Putih Kuning Merah

Tin putih

Tin kuning

Tin merah

Suhu dalam tin selepas 15 minit / 0 C

35 30 32 33

Contoh soalan APLIKASI :Tin Hitam Putih Kuning Merah Suhu dalam tin selepas 15 minit / 0 C

35 30 32 33

a) Berdasarkan maklumat yang didapati dalam jadual 4 , mengapakah pakaian murid sekolah berwarna putih ?

Jawapan :Untuk mengelakkan dari kepanasan // Warna cerah kurang menyerap haba .

Bagi murid yang ingin Skor A - sains UPSR , 3 perkara penting perlu dikuasai iaitu :1. Fakta Sains ( Bahagian A ) 2. Kemahiran Proses Sains ( Bahagian B ) 3. Kemahiran Berfikir ( Bah. A dan B )

Suntikan markah maksimum , murid pastikan :1. Bahagian A , betul

25 dan ke atas ke atas

daripada 30 markah penuh 2. Bahagian B , betul 15 dan daripada 20 markah penuh .

Keseluruhan , dijumlahkan markah :AAAAA - Sains UPSR

Sekian , Terima kasih. Semoga anda cemerlang dalam keputusan matapelajaran sains dan 5 A keseluruhan UPSR