lj;o-;"rL

cf;jŋo`f)syf
chŽt;ų'pkf;sųklj]bgfsyf
;/)udgsyf

bL#lgsŽo]

;LnŋƈjƮŪsyf
uƅf/Ƙsyf
lgbfgsyf

k&ddxf;śLltsyf

1= ƔƪhŽn;'ųjŰgf
kl/ƑfhssyfjŰgf
r"ń;LnjŰgf
dlŢd;LnjŰgf
dxf;LnjŰgf
k'Ƒƃslƍs;ƧtjfbjŰgf
Psŝ;ƧtjfbjŰgf
cd/fljŋˆkjfbjŰgf
clwŝ;d'ƍƉjfbjŰgf
ck/ƃslƍsjŰgf
;ţLjfbjŰgf
c;ţLjfbjŰgf
pŞ]bjfbjŰgf
lbŪwƙlgƑfgjfbjŰgf
kl/tlƧtljƎlƆtjf/jŰgf
mƧkŝojf/jŰgf
lblŪultsŽlwŪfgjũsyfjŰgf
ljjũsyflbjŰgf

2= ;fdţmn;'ųjŰgf
/fhŽdŝsyfjŰgf
sˆŽdf/eŝhËjssyfjŰgf
;fdţmnk'ŞfjŰgf
k"/)sƧkjfbjŰgf
dŋln±uëf;fnjfbjŰgf
clhtsˆ;sƗnjfbjŰgf
ksúwsŝfogjfbjŰgf
lguŮgfk'ųjfbjŰgf
;ťoa]nŪk'ųjfbjŰgf
k&d;lƆlŪs;fdţmnjŰgf
b'lto;lƆlŪs;fdţmnjŰgf
k)Ltt/;fdţmnjŰgf
r"ń;LnjŰgf
OlƇo;+j/syf
;lt;ƕhţsyf
;ƃá;syf
gLj/)ƍxfgsyf
k&dŢfgsyf
b'ltoŢfgsyf
tltoŢfgsyf
rt'ŴŢfgsyf
ljkƧgf`f)syf
dgádlolź`f)syf
Olźljw`f)flbsyf

3= cƗŪ;'ųjŰgf

3
4

cźfgudgjŰgf
káŋ/;fltjŴ'jŰgf
cƗŪdf)jsyf
k&dOưjfbjŰgf
b'ltoOưjfbjŰgf
tltoOưjfbjŰgf
bfl;k'ųjfbjŰgf
cƗŪj+;syf
vlųo;]ŪefjjŰgf
ljşŽr/)syfjŰgf
rt'ckfod'vsyfjŰgf
k'ƑsOl;efjfg'oáujŰgf
ƀ]nŋ)bƧgjŰgf
káŋ/;flta'ź"k;ŘdgjŰgf
káŋ/;fltpkf;sųklj]bgfjŰgf

4

13
13
22
31
34
36
39
40
41
42
42
42
42
43
43
44
44
45

4= ;á)bů;'ųjŰgf
;á)bůu')syf
a'źu')syf
;á)bůkl/ljtŊjŰgf
Ɣfƪ)kţlųjŰgf
;LnkţfsyfjŰgf
;á)bůpkf;sųklj]bgfsyf

46

5= sځbƃ;'ųjŰgf

46
50
52
54
55
56
56
57
57
57
57
58
61
62
62
67
69
71
72
72
72
72
73
73

rt'kl/ŋŽ/jŰgf
cŪkl/ŋŽ/jŰgf
rt'kl/ŋŽ/flbjŰgf
lgŝbfgcg'súnoţjŰgf
sځbƃpkf;sųklj]bgfjŰgf

79

79
80
81
83
84
84
84
87
87
88
88
89
90
91
91

91
92
93
94
95
95
96

96
97
97
98
99
101

6= dxfln;'ųjŰgf

101

7= hŽlno;'ųjŰgf

104

Ɣfƪ)b"tjŴ'jŰgf
cáŪźlnŞjLjŴ'jŰgf
rt'cl/omnjŰgf
cl/ocŪlśsdƮjŰgf
ƀ] kƑlhtjŴ'jŰgf

101
101
102
103
103

ƀ] kƑlhtjŴ'jŰgf

104

8= dxf;Lxgfb;'ųjŰgf

105

cr]nsƧkjŴ'jŰgf
;dg'o'ŧfkgsyfjŰgf
cl/ocŪlśsdƮjŰgf
tkákŊdsyfjŰgf
tkákŊdlg/ŴstfjŰgf
;Ln;dflwkţf;ƕbfjŰgf
;LxgfbsyfjŰgf
ltlŴokl/jf;syfjŰgf

1

74
75
76

105
106
107
107
108
108
108
109

9= káŪkfb;'ųjŰgf
káŪkfbkl/ƑfhsjŴ'jŰgf
cle;ţflg/áwsyfjŰgf
cx]t's;ţ'ƍfblg/áwsyfjŰgf
;ţfcųsyfjŰgf
lrųxlŴ;fl/k'ųkáŪkfbjŴ'jŰgf
Ps+l;swƙjŰgf
toácųklnfejŰgf

10= ;'e;'ųjŰgf
;'edf)jsjŴ'jŰgf
;LnŋƈjŰgf
;dflwŋƈjŰgf

11= sˆjũ;'ųjŰgf

sˆjũuxkltk'ųjŴ'jŰgf

Olźkflxfl/ojŰgf
cfb];gfkflxfl/ojŰgf
cg';f;gLkflxfl/ojŰgf
e"tlg/á±wë;sjŴ'jŰgf

110
110
111
112
113
114
114
115

12= nálxŝ;'ųjŰgf

120

13= t]ljş;'ųjŰgf

121

nálxŝƔfƪ)jŴ'jŰgf
nálxŝƔfƪ)fg'oáujŰgf
toá rábgf/xjŰgf
g rábgf/x;Ŵ'jŰgf

116
116
117
117

clr/jtLgbLpkdfsyf

118

118

2

118
118
118
119
120
120
121
121
123

4 ;LnŋƈjƮ_cŪsyfF

Ķ gdá tfi eujtá c/xtá ;ƙf;Ɨ'źfiĶ

bL#lgsŽo]

;LnŋƈjƮŪsyf
uƅf/Ƙsyf
s?)f;Ltnxbo+ kţfkş]Žtljxtdáxtd+.
;g/fd/násu?+, jƆ] ;'ut+ ultljd'ų+Ķ
a'źálk a'źefj+, efj]ŷf r]j ;lŞsŷf r.
o+ pkutá utdn+, jƆ] tdg'ų/+ wƙ+Ķ
;'utfi cá/;fg+, k'ųfg+ df/;]gdygfg+.
cŪƉlƕ ;d"x+, l;/;f jƆ] cl/o;Ŝ+Ķ
Olt d] k;Ɖdltgá, /tgųojƆgfdo+ k'ţ+.
o+ ;'ljxtƃ/foá, x'ŷf tfifg'efj]gĶ
bL#Ƨ bL#;'ųlŘtfi, lgk')fi cfudj/Ƨ.
a'źfg'a'ź;+jlŰtfi, ;źfjxu')fiĶ
cŴƍsŽ;gŴ+, cŪsyf cflbtá jl;;t]lx.
kťlx of ;śLtf, cg';śLtf r kŞflkĶ
;LxńbLk+ kg cfetfy, jl;gf dxfdlxƆ]g.
&lktf ;Lxńef;fo, bLkjf;LgdŴfoĶ
ckg]ŷfg ttáx+, ;Lxńef;+ dgá/d+ ef;+.
tlƃgofg'Şljs++þ, cf/ák]ƃá ljutbá;+Ķ
;do+ cljnád]ƃá, ±yë/fg+ ±yë/j+;kbLkfg+.
;'lgk')ljlgŞofg+, dxfljxf/] lgjf;Lg+Ķ
lxŷf k'gƍ'gfutdŴ+, cŴ+ ksŽ;lofifld.
;'hgfi r t'ŪŴ+, lr/lŪtŴť wƙfiĶ
;Lnsyf w'twƙf, sƙŪfgflg r]j ;Ƒflg.
rl/ofljwfg;lxtá, ´fg;dfklųljŴf/áĶ
;Ƒf r cleţfoá, kţf;ŘnglgŞoá r]j.
vƈwftfotlglƇoflg, cl/oflg r]j rųfl/Ķ
;ŝflg kŝofsŽ/b];gf, ;'kl/;'źlgk')gof.
3

cljd'ųtlƃdƮf, ljkfigf efjgf r]jĶ
Olt kg ;Ƒ+ oƨf, lj;'lźdƮ] dof ;'kl/;'ź+.
j'ų+ tƨf leƜá, g t+ Ow ljrf/lofifldĶ
ædŢ] lj;'lźdƮʼn, P; rt'Ɖlƕ cfudfglŤ.
&ŷf ksŽ;lofilt, tŴ oyf efl;t+ cŴ+ÆĶ
Oŝ]j stá tƨf, tlƕ ux]ŷfg ;lźd]tfo.
cŪsyfo ljhĕgy, bL#fudlglfit+ cŴlƃĶ

lgbfgsyf
tŴ bL#fudá gfd ;LnŋƈjƮá, dxfjƮá, kflysjƮált jƮtá ltjƮá xált¶ ;'ųtá rt'Ƹų;;'ų;śxá. tfi jƮ];'
;LnŋƈjƮʼn cflb, ;'ų];' ƔƪhŽn+. Ɣƪhĕnfiflk æPj+ d] ;'tÆlƃcflbs++þ cfoƨtf cfgƆ]g k&ddxf;śLltsŽn] j'ų+ lgbfgdflb.

k&ddxf;śLltsyf
k&ddxf;śLlt gfd r];f lsťflk ljgolks] tlƃdf¿ƭf, lgbfgs]Ž;ƟŴ+ kg Owflk Pj+ j]lbtƑf. wƙrŊƍjųglŤ
cfƸb sŷf ofj ;'eŹkl/Ƒfhsljgogf sta'źlsŝ], súl;gf/fo+ pkjųg] dƟfg+ ;fnjg] ods;fnfgdƃ/] lj;fvk'Űdlbj;]
kŝ";;do] cg'kflb;];fo lgƑfgwft'of kl/lgƑ't] eujlt násgf±yë, eujtá wft'efhglbj;] ;lƉklttfg+ ;ųƉ+ leŋ';t;xfifg+
;ŜŴ]/á cfoƨf dxfsfiká ;ųfxkl/lgƑ't] eujlt ;'eŹ]g j'ŬkƑlht]g - æcn+, cfj';á, df ;álrŴ, df kl/b]ljŴ, ;'d'ųf do+
t]g dxf;d±)ëg, pkŹ‡tf r xád - ‚Ob+ já sƍlt, Ob+ já g sƍtLƒlt, Obflg kg do+ o+ OlŞfifd, t+ sl/fifd, o+ g
OlŞfifd g t+ sl/fifdfÆlt ‘r"ńj0 437’ j'ųjrgdg'fi/ƃá, ólb;fi r ;Ŝ;lƉkftfi k'g b'Ɵeefj+ dţdfgá, æ&fg+ ±vëf
kg]t+ ljşlt, o+ kfkleŋÚ ‚ctLt;Ŵ's+þ kfjrgƒlƃ dţdfgf kŋ+ nleŷf glr/fiˆj ;źƙ+ cƃ/wfk]Ɯ'+, ofj r wƙljgoá ltŪlt,
tfj cgtLt;Ŵ'sd]j kfjrg+ xált. j'ųŤ]t+ eujtf ‚oá já, cfgƆ, dof wƙá r ljgoá r b]l;tá kţųá, ;á já ddŝo]g ;Ŵfƒlt ‘bL0lg02=216’.
‚o+g"gfx+ wƙť ljgoť ;śfo]Ɯ+, oylob+ ;f;g+ cźlgo+ cfi lr/lŪlts++þƒ.
oťfx+ eujtf ‚wf/]fil; kg d] ŷ+, sfik, ;f)flg k+;'s+"þnflg lgƑ;gfgLƒlt ‘;+0lg0 2=154’ jŷf rLj/] ;fwf/)kl/eá±uëg.
‚cx+, leŋj], ofjb]j cfsřfld ljljŝ]j sŽd]lx ljljŝ csú;n]lx wƙ]lx ;ljtŊ+þ ;ljrf/+ ljj]sh+ kLlt;'v+ k&d+
´fg+ pk;ƕş ljx/fld¶ sfikálk, leŋj], ofjb]j, cfsřlt ljljŝ]j sŽd]lx ljljŝ csú;n]lx wƙ]lx ;ljtŊ+þ ;ljrf/+ ljj]sh+
kLlt;'v+ k&d+ ´fg+ pk;ƕş ljx/tLƒlt ‘;+0lg0 2=152’.
Pjdflbgf go]g gjfg'k'Ƒljxf/%ńleţfƍe]b] pųl/dg'fiwƙ] cųgf ;d;dŪkg]g r cg'Ʈlxtá, tyf cfsŽ;] kfƸ)
rfn]ŷf cnƮlrųtfo r]j rƆákdklkbfo r k;+l;tá, tfi lsdţ+ cf)ű+ eljfilt. gg' d+ eujf /fhĕ ljo
;ssjrOfil/ofg'ƍbfg]g cųgá súnj+;ƍltŪfks++þ k'ų+ ‚;źƙj+;ƍltŪfks]Ž d] co+ eljfitLƒlt, dƄf Oldgf c;fwf/±)ëg
cg'Ʈx]g cg'Ʈx]l;, Odfo r pńf/fo k;+;fo k;+;Llt lrƃoƃá wƙljgo;śfogŴ+ leŋÚg+ pfifx+ hg]l;. oyfx æcy ±vëf cfoƨf dxfsfiká leŋÚ cfdƃ]l; - ‚Psldbfx+, cfj';á, ;do+ kfjfo súl;gf/+ cźfgdƮƍlkƉá dxtf
leŋ';Ŝ]g ;Ƹź kťdų]lx leŋ';t]xLÆlt ‘r"ńj0437’ ;Ƒ+ ;'eŹsů+ ljŴf/tá j]lbtƑ+. cŴ+ kgfi dxfkl/lgƑfgfj;fg]
cfutŪfg]o]j sylofifd.
ttá k/+ cfx æxƆ do+, cfj';á, wƙť ljgoť ;śfofd, k'/] cwƙá lbƍlt, wƙá klaflxƜlt¶ k'/] cljgoá lbƍlt, ljgoá
klaflxƜlt¶ k'/] cwƙjflbgá anjƃá xálƃ, wƙjflbgá b'Ƒnf xálƃ, k'/] cljgojflbgá anjƃá xálƃ, ljgojflbgá b'Ƒnf
xáƃLÆlt ‘r"ńj0437’.

4

leŋÚ cfx+;' - æt]g lx, eƃ], ±yë/á leŋÚ plŝgt"Ælt. ±yë/á kg ;sngjś;Ŵ';f;gkl/olųw/]
k'y'şg;átfkƉ;sbfufldcgfufld ;'ŋljkfis vL)f;jleŋÚ cg]s;t], cg]s;xfiˆ r jş]ŷf ltlks;Ƒkl/olųƍe]bw/]
kl;lƘbfƍų] dxfg'efj] o]e'Ɯ]g eujtá PtbƮ+ cf/álkt] t]ljşĕlbe]b] vL)f;jleŋÚo]j Ps+"þgkť;t] kl/Ʈx]l;. o] ;ƈfo Ob+
j'ų+ - æcy ±vëf cfoƨf dxfsfiká Ps]g"gflg kť c/xƃ;tflg plŝgLÆlt ‘r"ńj0437’.
lsfi kg ±yë/á Ps]g"gdsŽ;Llt< cfoƨtá cfgƆŴ]/fi cásŽ;s/)Ŵ+. t]gxfoƨtf ;xflk, ljgflk, g ;Ŋf wƙ;śLƸt
sŽt'+. ;á xfoƨf ;]ŋá ;s/)Loá, tƨf ;xflk g ;Ŋf. oƨf kgfi lslť b;anb]l;t+ ;'ų±uëƜflbs++þ cƍŝŋ+ gfd glŴ. oyfx
æƀf;Llt a'źtá uƸŲ, ƀ] ;xfiflg leŋ'tá.
rt'/f;Llt ;xfiflg, o] d] wƙf kjlųgáÆltĶ ‘±yë/uf01027’.
tƨf ljgflk g ;Ŋf.
olb Pj+ ;]ŋálk ;dfgá wƙ;śLltof ax'sŽ/ųf ±yë/]g plŝlgtƑá cfi, cy sƨf g plŝlgtált<
k¿kjfbljjşgtá. ±yë/á lx cfoƨƃ] cfgƆ] cltljo ljfiŴá cxál;, tyf lx g+ l;/Ƹƨ klnt];' hĕt];'lk ‚g jfo+ súdf/s]Ž
dųdţf;Lƒlt, ‘;+0lg0 2=154’ súdf/sjfb]g cájblt. ;Ōsúnƍ;'tá rfoƨf tyfutfi eftf r"ńlkt'k'ųá. tŴ s]lr leŋÚ
%Ɔfudg+ ljo dţdfgf - æax" c;]ŋkl;lƘbfƍų] leŋÚ &k]ŷf cfgƆ+ ;]ŋkl;lƘbfƍų+ ±yë/á plŝgLÆlt pkjb]Ɯ'+. t+
k¿kjfb+ kl/jş]ƃá, ‚cfgƆ+ ljgf wƙ;śLƸt g ;Ŋf sŽt'+, leŋÚg+o]j g+ cg'dltof ux]fifdLƒlt g plŝlg.
cy ;od]j leŋÚ cfgƆfiŴfo ±yë/+ ofƸr;'. oyfx æleŋÚ cfoƨƃ+ dxfsfik+ Ptbjár'+ - ‚co+, eƃ], cfoƨf cfgƆá lsťflk ;]ŋá ceƑá %Ɔf bá;f dáxf eof cuƸt uƃ'+,
ax' rfg]g eujtá ;lƃs] wƙá r ljgoá r kl/oųá, t]g lx, eƃ], ±yë/á cfoƨƃlƕ cfgƆ+ plŝgt"ƒlt. cy ±vëf cfoƨf
dxfsfiká cfoƨƃlƕ cfgƆ+ plŝgLÆlt ‘r"ńj0437’.
Pj+ leŋÚg+ cg'dltof plŝlgt]g t]gfoƨtf ;Ƹź kť±yë/;tflg cx];'+.
cy ±vëf ±yë/fg+ leŋÚg+ Ptbxál; - æsŴ g' ±vëf do+ wƙť ljgoť ;śfo]ƜfdfÆlt< cy ±vëf ±yë/fg+ leŋÚg+ Ptbxál;
- æ/fhux+ ±vëf dxfuf‰r/+ kx"t;]gf;g+, o+g"g do+ /fhux] jfi+ j;ƃf wƙť ljgoť ;śfo]Ɯfd, g cţ] leŋÚ /fhux] jfi+
pkuŞ]Ɯ'Ælƃ ‘r"ńj0437’.
sƨf kg g];+ Ptbxál;< æOb+ kg cƛfs++þ yfj/sƙ+, s]Žlr lj;efuk'Ʈná ;ŜdŢ+ kljl;ŷf pŊ]Ž]ƜfÆlt. cyfoƨf
dxfsfiká `lųb'lto]g sƙ]g ;fj]l; æ;')ft' d], cfj';á ;Ŝá, olb ;Ŝfi kųsƟ+ ;Ŝá Odflg kť leŋ';tflg ;ƙƉ]Ɯ /fhux] jfi+ j;ƃflg wƙť ljgoť
;śflot'+, g cţ]lx leŋÚlx /fhux] jfi+ jl;tƑÆlƃ. P;f `lų.
æ;')ft' d], cfj';á ;Ŝá, ;Ŝá Odflg kťleŋ';tflg ;ƙƉÆlt ‚/fhux] jfi+ j;ƃflg wƙť ljgoť ;śflot'+, g
cţ]lx leŋÚlx /fhux] jfi+ jl;tƑlƃ. ofifoƨtá vdlt Od];+ kťƉ+ leŋ';tfg+ ;ƙ'ltƒ /fhux] jfi+ j;ƃfg+ wƙť ljgoť
;śflot'+, g cţ]lx leŋÚlx /fhux] jfi+ jl;tƑlƃ, ;á t'Ųfi¶ ofi gŋdlt, ;á ef;]Ɯ.
æ;ƙtflg ;Ŝ]g Odflg kťleŋ';tflg /fhux] jfi+ j;ƃflg wƙť ljgoť ;śflot'+, g cţ]lx leŋÚlx /fhux] jfi+
jl;tƑlƃ, vdlt ;Ŝfi, tƨf t'ŲL, Pjd]t+ wf/ofdLÆlt ‘r"ńj0438’.
co+ kg sƙjfrf tyfutfi kl/lgƑfgtá PsjL;ltd] lbj;] stf. eujf lx lj;fvk'Űdfo+ kŝ";;do] kl/lgƑ'tá,
cyfi ;ųfx+ ;'jŰjŰ+ ;/L/+ uƈdfnfbLlx k"hƸo;'. Pj+ ;ųfx+ ;fw'sËńglbj;f gfd cx];'+. ttá ;ųfx+ lrtsŽo clƮgf ´flo,
;ųfx+ ;lųkŧ/+ sŷf ;ƈfuf/;fnfo+ wft'k"h+ sƸ/;"lt, PsjL;lt lbj;f utf. h]Ūd"n;'Ŋkŋkťldo+o]j wft'oá efhƸo;'.
PtƸƨ wft'efhglbj;] ;lƉklttfi dxfleŋ';Ŝfi ;'eŹ]g j'ŬkƑlht]g st+ cgfrf/+ cf/ár]ŷf j'ųgo]g]j r leŋÚ plŝlgŷf co+
sƙjfrf stf.
Odť kg sƙjfr+ sŷf ±yë/á leŋÚ cfdƃ]l; - æcfj';á, Obflg t'ƛfs++þ rųfnL; lbj;f cásŽ;á stá, ttá k/+ ‚co+
gfd gá klnaá±wëf cŴLƒlt, jų'+ g nưf, tƨf PŴƃ/] ofi /áuklnaá±wëf jf cfrl/o'kŢfoklnaá±wëf jf dftflkt'klnaá±wëf jf
clŴ, kų+ jf kg klrtƑ+, rLj/+ jf sŽtƑ+, ;á t+ klnaáw+ l%lƆŷf t+ s/)Lo+ s/át"Ælt.
Pjť kg jŷf ±yë/á cųgá kť;tfo kl/;fo kl/j'tá /fhux+ utá. cţ]lk dxf±yë/f cųgá cųgá kl/jf/] ux]ŷf
;ás;Ɵ;dlƍt+ dxfhg+ cfif;]t'sŽdf t+ t+ lb;+ kŊƃf. k'ŰŴ]/á kg ;ų;tleŋ'kl/jf/á ‚tyfutfi kl/lgƑfgŪfg+ cfutfut+
dxfhg+ cfif;]fifdLƒlt súl;gf/fo+o]j cŪfl;.

5

cfoƨf cfgƆá oyf k'Ƒ] ckl/lgƑ'tfi, Pj+ kl/lgƑ'tfiflk eujtá ;od]j kųrLj/dfbfo kťlx leŋ';t]lx ;Ƹź o]g
;fjlŴ t]g rfl/s++þ kŊfld. uŞtá uŞtá kgfi kl/jf/f leŋÚ u)gky+ jLltjųf. t]gfoƨtf ututŪfg] dxfkl/b]já cxál;
cg'k'Ƒ]g kg ;fjlŴdg'ƍų] ±yë/] ;fjlŴjfl;gá dg'fif æ±yë/á ls/ cfutáÆlt ;'ŷf uƈdfnflbxŴf kŝ'ƮƄf - æeƃ], cfgƆ, k'Ƒ]
eujtf ;Ƹź cfuŞy, cş súƸx eujƃ+ &k]ŷf cfutŴfÆltcfbLlg jbdfgf k/áƸb;'. a'źfi eujtá kl/lgƑfglbj;] ljo
dxfkl/b]já cxál;.
tŶ ;'b+ cfoƨf cfgƆá clgŝtflbkl;+o'ųfo wlƙofsyfo t+ dxfhg+ ;ţfk]ŷf h]tjg+ kljl;ŷf b;an]g
jl;tuƈsúƸ jlƆŷf ƀf/+ ljjl/ŷf dťkL&+ gLxl/ŷf kƎá]ŷf uƈsúƸ ;ƙlşŷf ldnftdfnfsrj/+ %ū]ŷf dťkL&+ cltxl/ŷf
k'g oyf&fg] &k]ŷf eujtá l&tsŽn] s/)Lo+ jų+ ;ƑdsŽl;. sú?dfgá r ƌfgs]ŽŪs;ƙşgpbsúkŪfkgflbsŽn];' uƈsúƸ jlƆŷf
- ægg' eujf, co+ t'ƛfs++þ ƌfgsŽná, co+ wƙb];gfsŽná, co+ leŋÚg+ cájfbbfgsŽná, co+ ;Lx;]ƜsƍgsŽná, co+
d'v±wëfjgsŽnáÆltcflbgf go]g kl/b]jdfgáj csŽl;, oyf t+ eujtá u')u)fdt/;ţ'tfo kltlŪtk]dá r]j cvL)f;já r
cg]s];' r hĕlt;t;xfiˆ;' cţdţfi"ksŽ/;ŧlgtlrųdŹjá. td]g+ cţt/f b]jtf - æeƃ], cfgƆ, t'ƛ] Pj+ kl/b]jdfgf sy+ cţ]
cfif;]fiyfÆlt ;+j]h]l;. ;á tfif jrg]g ;+ljƮxboá ;ƅlƘŷf tyfutfi kl/lgƑfgtá ke'lt &fglg;şax'nųf pfiƉwft's+þ sŽo+
;dfif;]t'+ b'ltolbj;] vL/lj/]rg+ lkljŷf ljxf/]o]j lg;Llb. o+ ;ƈfo ;'e]g df)j]g klxt+ df)js++þ Ptbjár æcsŽná, ±vëf df)js, clŴ d] cş e];şdųf kLtf, cƍ]j gfd Ʃ]lk pk;Řd]ƜfdfÆlt ‘bL0lg01=447’.
b'ltolbj;] r]tsŴ]/]g kŞf;d±)ëg uƄf ;'e]g df)j]g k'Ūá OdƸƨ bL#lgsŽo] ;'e;'ų+ gfd b;d+ ;'ų+ cefl;.
cy cfgƆŴ]/á h]tjgdxfljxf/] vům'þƟƍl;ř/)+ sŽ/fk]ŷf pksŪfo jfi"kgflosŽo leŋ';Ŝ+ cáxfo /fhux+ utá
tyf cţ]lk wƙ;śfxsŽ leŋÚlt. PjlŤ ut], t] ;ƈfo r Ob+ j'ų+ - æcy ±vëf ±yë/f leŋÚ /fhux+ cud+;', wƙť ljgoť
;śflot'Ælƃ ‘r"ńj0438’. t] cf;ƭLk'Űdfo+ pká;y+ sŷf kflkblbj;] ;lƉkltŷf jfi+ pkuƸŞ;'.
t]g ±vëf kg ;do]g /fhux+ kl/jf/]ŷf cŪf/; dxfljxf/f xálƃ, t] ;Ƒ]lk %lūtklttpŎfkf cx];'+. eujtá lx
kl/lgƑfg] ;Ƒ]lk leŋÚ cųgá cųgá kųrLj/dfbfo ljxf/] r kl/j]±)ë r %ū]ŷf cud+;'. tŴ sltsjų+ sú?dfgf ±yë/f eujtá
jrgk"hgŴ+ ltlŴojfbkl/dárgŴť - ‚k&d+ df;+ vům'þƟƍl;ř/)+ s/ádfƒlt lrƃ];'+. ltlŴof lx Pj+ jb]Ɯ'+ - æ;d)fi
uf‰tdfi ;fjsŽ ;Ŵl/ l&t]o]j ljxf/] klhƸƮ;', kl/lgƑ't] %ū];'+, súnfg+ dxfwgkl/ŝfuf‰ ljgfitLÆlt. t];ť jfbkl/dárgŴ+
lrƃ];'lƃ j'ų+ xált. Pj+ lrƃloŷf r kg sltsjų+ sƸ/;'. o+ ;ƈfo j'ų+ æcy ±vëf ±yë/fg+ leŋÚg+ Ptbxál; - eujtf, ±vëf cfj';á, vům'þƟƍl;ř/)+ jlŰt+, xƆ do+, cfj';á, k&d+ df;+
vům'þƟƍl;ř/)+ s/ád, dlŢd+ df;+ ;lƉkltŷf wƙť ljgoť ;śflofifdfÆlt ‘r"ńj0438’.
t] b'ltolbj;] uƄf /fhƀf/] cŪ+;'. /fhĕ cfuƄf jlƆŷf - æƸs eƃ], cfutŴfÆlt cųgf sųƑlsŝ+ k'lŞ. ±yë/f
cŪf/; dxfljxf/kl;ř/)Ŵfo xŴsƙ+ klj]b];'+. /fhĕ xŴsƙsŽ/s] dg'fiˆ cbfl;. ±yë/f k&d+ df;+ ;Ƒljxf/]
kl;ř/fk]ŷf /ţá cf/ár];'+ - ælglŪt+, dxf/fh, ljxf/kl;ř/)+, Obflg wƙljgo;śx+ s/ádfÆlt. æ;fw' eƃ] lj;Ūf
s/áy, dƞ+ cf)frŊ+þ t'ƛfsť wƙrŊ+þ xát', cf)fk]y, eƃ], Ƹs s/ádLÆlt. æ;śx+ s/áƃfg+ leŋÚg+ ;lƉ;şŪfg+ dxf/fhĕÆlt.
æsŴ s/áld, eƃ]Ælt< æj]ef/kƑtkfiˆ ;ųklŰ u'xfƀf/] sŽt'+ o'ų+ dxf/fhĕÆlt. æ;fw', eƃ]Ælt ±vëf /fhĕ chĕt;ų' ljfisƙ'gf
lglƙt;lb;+ ;'ljeųlelųyƘ;ákfg+, gfgfljwdfnfsƙntfsƙljlrų+, cleejƃldj /fhejglje"Ƹt, cjx;ƃldj b]jljdfgl;Ƹ/,
l;l/of lgs]tgldj PslgkftltŴldj r b]jdg'figogljx+ufg+, nás/fd±)ëƜsldj ;lƕlůt+ bŪƑ;f/dů+ důk+ sŽ/fk]ŷf
ljljwsú;'dbfdánƗsljlgƮnƃrf?ljtfg+ gfgf/tgljlrųdl)s]Žlũdtnldj r, g+ gfgfk'Ǝ"þkxf/ljlrų;'kl/lglŪte"ldsƙ+
Ɣƪljdfg;lb;+ cnŘl/ŷf, tƸƨ dxfdůk] kť;tfg+ leŋÚg+ cgŔflg kť slƍokŝŴ/);tflg kţk]ŷf, blŋ)efu+ lgfifo
pų/fled'v+ ±yë/f;g+, důkdŢ] k'/Ŵfled'v+ a'źfi eujtá cf;gf/x+ wƙf;g+ kţk]ŷf, bƃvlrt+ aLhlgť]Ŵ &k]ŷf, leŋ';Ŝfi
cf/árfk]l; - ælglŪt+, eƃ], dd lsŝÆlƃ.
tlƨť kg lbj;] Psŝ] leŋÚ cfoƨƃ+ cfgƆ+ ;ƈfo Pjdfx+;' - æOdƸƨ leŋ';Ŝ] Ps]Ž leŋ' ljfiuƈ+ jfoƃá
ljr/tLÆlt. ±yë/á t+ ;'ŷf OdƸƨ leŋ';Ŝ] cţá ljfiuƈ+ jfoƃá ljr/)sleŋ' gfd glŴ. cźf Pt] d+ ;ƈfo jbƃLlt ;+j]u+
cfklş. Psŝ] g+ cfx+;'o]j - æƩ] cfj';á, cfgƆ, ;lƉkftá, ŷť ;]ŋá ;s/)Loá, t]g t] g o'ų+ ;lƉkft+ uƃ'+, cƍdųá
xáxLÆlt.
cy ±vëf cfoƨf cfgƆá - ‚Ʃ] ;lƉkftá, g ±vëf d]t+ klt¿k+ †jfx+ ;]ŋá ;dfgá ;lƉkft+ uŞ]Ɯƒlƃ, ax'b]j /Ƹų
sŽoutfo ;ltof jLltgfd]ŷf /lųof kŝ";;do] rŘdf cá/álxŷf ljxf/+ kljl;ŷf ælgklşfifdLÆlt sŽo+ cfjş]l;, ƀ] kfbf
e"ldtá d'ųf, ckųť ;L;+ laƗáxg+, PtƸƨ cƃ/] cg'kfbfo cf;j]lx lrų+ ljd'lŝ. colŤ cfoƨf rŘd]g alx jLltgfd]ŷf lj;];+
lgƑų]t'+ c;Ŋ]Žƃá lrƃ]l; - ægg' d+ eujf Ptbjár - ‚stk'ţál; ŷ+, cfgƆ, kwfgdg'o'ŧ, lvƍ+ xálxl; cgf;jáƒlt
‘bL0lg02=207’. a'źfgť syfbá;á gfd glŴ, dd kg cŝf/ź+ jLl/o+, t]g d] lrų+ pźŝfo ;+jųlt. xƆfx+ jLl/o;dt+
oáh]dLÆlt, rŘdf cá/álxŷf kfb±wëfjgŪfg] &ŷf kfb] ±wëfljŷf ljxf/+ kljl;ŷf dťs] lg;Llbŷf, æ±yëfs++þ ljfildfifdLÆlt sŽo+

6

dťs] ckgfd]l;. ƀ] kfbf e"ldtá d'ųf, ;L;+ laƗáxgdƍų+, PtƸƨ cƃ/] cg'kfbfo cf;j]lx lrų+ ljd'ų+, rt'Ol/ofkylj/lxt+
±yë/fi c/xų+. t]g æOdƸƨ ;f;g] clgkƉá clgl;Ɖá clŪtá crŘdƃá s]Ž leŋ' c/xų+ kųáÆlt j'ų] æcfgƆŴ]/áÆlt jų'+
jũlt.
cy ±yë/f leŋÚ b'ltolbj;] kťldo+ sŽńkŋfi steųlsŝf kųrLj/+ kl;fd]ŷf wƙ;efo+ ;lƉkƸt;'. cy ±vëf cfoƨf
cfgƆá c/xf ;dfgá ;lƉkft+ cudfl;. sy+ cudfl;< æObflglƛ ;lƉkftdŢ+ klj;gf/xáÆlt xŪt'Ūlrųá Ps++þ;+ rLj/+ sŷf
aƈgf d'ųtfnkŊ+þ ljo, ků'sƗn] lglŋųhĕltdl) ljo, ljutjnfxs] ge] ;d'Ʈtk'ŰrƆá ljo, afnftk;Ɩfiljsl;t/])'lkŧ/uư+
kb'd+ ljo r, kl/;'ź]g kl/oábft]g ;ƍe]g ;lfi/Ls]g r d'vj/]g cųgá c/xųƍƸų cf/árodfgá ljo cudfl;. cy g+
lbƩf cfoƨtá dxfsfikfi Ptbxál; - æ;áelt jt eá c/xųƍųá cfgƆá, ;r] ;Ŵf w/]Ɯ, cźf cşĕgƆfi ;fw'sŽ/+ bb]Ɯ,
xƆ bflgfifx+ ;Ŵf/f bftƑ+ ;fw'sŽ/+ bbfdLÆlt, ltŋų'+ ;fw'sŽ/dbfl;.
dlŢdef)sŽ kg jblƃ - æcfgƆŴ]/á cųgá c/xųƍƸų `fk]t'sŽdá leŋÚlx ;Ƹź gfutá, leŋÚ oyfj'Ŭ+ cųgá cųgá
kųf;g] lg;Lbƃf cfgƆŴ]/fi cf;g+ &k]ŷf lgl;Ɖf. tŴ s]lr Pjdfx+;' - ‚Pt+ cf;g+ sfifƒlt< ‚cfgƆfifƒlt. ‚cfgƆá kg
súƸx utáƒlt< tƸƨ ;do] ±yë/á lrƃ]l; - ‚Obflg dƞ+ udgsŽnáƒlt. ttá cųgá cfg'efj+ bfiˆƃá kyljo+ lgd'lşŷf cųgá
cf;g]o]j cųfg+ bfiˆ;LÆlt, cfsŽ;]g uƄf lg;LbLltlk Ps]. oyf jf tyf jf xát'. ;Ƒyflk t+ lbƩf cfoƨtá dxfsfikfi
;fw'sŽ/bfg+ o'ųd]j.
Pj+ cfut] kg tƸƨ cfoƨƃ] dxfsfikŴ]/á leŋÚ cfdƃ]l; - æcfj';á, Ƹs k&d+ ;śfofd, wƙ+ jf ljgo+ jfÆlt< leŋÚ
cfx+;' - æeƃ], dxfsfik, ljgoá gfd a'ź;f;gfi cfo'. ljgo] l&t] ;f;g+ l&t+ gfd xált. tƨf k&d+ ljgo+
;śfofdfÆlt. æs++þ w'/+ sŷfÆlt< æcfoƨƃ+ pkflnÆlƃ. æƸs cfgƆá gƍxátLÆlt< ægá gƍxáltÆ. clk r ±vëf kg
;ƙf;Ɨ'źá w/dfgáo]j ljgokl/oƸų lgfifo cfoƨƃ+ pkfƸn PtbƮ] &k]l; - æPtbƮ+, leŋj], dd ;fjsŽg+ leŋÚg+ ljgow/fg+
olbb+ pkfnLÆlt ‘c0lg0 1=228’. ‚tƨf pkflnŴ]/+ k'lŞŷf ljgo+ ;śfofdfƒlt.
ttá ±yë/á ljgo+ k'ŞgŴfo cųgfj cųfg+ ;ƙlƉ. pkflnŴ]/álk ljfişgŴfo ;ƙlƉ. tŶfo+ kflń - cy ±vëf cfoƨf
dxfsfiká ;Ŝ+ `fk]l; æ;')ft' d], cfj';á, ;Ŝá, olb ;Ŝfi kųsƟ+,
cx+ pkfƸn ljgo+ k'Ş]ƜÆlƃĶ
cfoƨflk pkfln ;Ŝ+ `fk]l; æ;')ft' d], eƃ], ;Ŝá, olb ;Ŝfi kųsƟ+,
cx+ cfoƨtf dxfsfik]g ljgo+ k'Ūá ljfiş]ƜÆlƃĶ ‘r"ńj0439’.
Pj+ cųfg+ ;ƙlƉŷf cfoƨf pkfln pŪfof;gf Ps++þ;+ rLj/+ sŷf ±yë/] leŋÚ jlƆŷf wƙf;g] lg;Llb bƃvlrt+ aLhƸg
ux]ŷf, ttá dxfsfikŴ]/á ±yë/f;g] lg;Llbŷf cfoƨƃ+ pkfƸn ljgo+ k'lŞ. æk&d+ cfj';á, pkfln, kf/flhs++þ sŴ kţųÆlƃ<
æj];flno+, eƃ]Ælt. æs++þ cf/ưfÆlt< æ;'lbƉ+ snƆk'ų+ cf/ưfÆlt. ælsƸƨ jŴ'lƨÆlƃ< æd]y'gwƙ]Ælt.
æcy ±vëf cfoƨf dxfsfiká cfoƨƃ+ pkfƸn k&dfi kf/flhsfi jŴ'lƕ k'lŞ, lgbfglƕ k'lŞ, k'Ʈnlƕ k'lŞ, kţlųlƕ
k'lŞ, cg'kţlųlƕ k'lŞ, cfklųlƕ k'lŞ, cgfklųlƕ k'lŞÆ ‘r"ńj0439’. k'Ūá k'Ūá cfoƨf pkfln ljfiş]l;.
Ƹs kg]Ŵ k&dkf/flhs] lslť ckg]tƑ+ jf klŋlktƑ+ jf clŴ gŴLlt< ckg]tƑ+ glŴ. a'źfi lx eujtá efl;t]
ckg]tƑ+ gfd glŴ. g lx tyfutf PsƓŧglƕ lg/Ŵs++þ jblƃ. ;fjsŽg+ kg b]jtfg+ jf efl;t] ckg]tƑlƕ xált, t+
wƙ;śfxsŴ]/f ckgƸo;'. klŋlktƑ+ kg ;ƑŴflk clŴ, tƨf o+ oŴ klŋlkt'+ o'ų+, t+ klŋƸk;'o]j. Ƹs kg tlƃ< ‚t]g
;do]gfƒlt jf, ‚t]g ±vëf kg ;do]gfƒlt jf, ‚cy ±vëflt jfƒ, ‚Pj+ j'ų]ltƒ jf, ‚Ptbjárfƒlt jf, Pjdflbs++þ ;Ɨƈjrgdų+.
Pj+ klŋlktƑo'ų+ klŋlkŷf kg - æOb+ k&dkf/flhsÆlƃ &k];'+. k&dkf/flhs] ;śxdf¿ƭ] kť c/xƃ;tflg ;śx+
cf/álktgo]g]j u);Ţfods++þ;' - æt]g ;do]g a'źá eujf j]/ŧfo+ ljx/tLÆlt. t];+ ;Ţfof/źsŽn]o]j ;fw'sŽ/+ bbdfgf ljo
dxfkyjL pbskl/oƃ+ sŷf cslƕŴ.
Pt]g]j go]g ;];flg tLl) kf/flhsŽlg ;śx+ cf/ák]ŷf æOb+ kf/flhssůÆlƃ &k];'+. t]/; ;Ŝflb;];flg
æt]/;sÆlƃ &k];'+. ƀ] l;ŋfkbflg æclgotfgLÆlt &k];'+. Ƹt; l;ŋfkbflg ælgfilƮoflg kflrlųofgLÆlt &k];'+ ƀ]gj'lt
l;ŋfkbflg ækflrlųofgLÆlt &k];'+. rųfl/ l;ŋfkbflg ækflb];gLofgLÆlt &k];'+. kť;ųlt l;ŋfkbflg æ;]lvofgLÆlt
&k];'+. ;ų wƙ] æclws/);dyfÆlt &k];'+. Pj+ ;ųjL;flwsŽlg ƀ] l;ŋfkb;tflg ædxfljeśáÆlt lsų]ŷf &k];'+.
dxfljeśfj;fg]lk k'l/dgo]g]j dxfkyjL cslƕŴ.
ttá leŋ'gLljeś] cŪ l;ŋfkbflg ækf/flhssů+ gfd ObÆlƃ &k];+.
' ;ų/; l;ŋfkbflg æ;ų/;sÆlƃ &k];'+.
Ƹt; l;ŋfkbflg ælgfilƮoflg kflrlųofgLÆlt &k];'+. %;lŪ;tl;ŋfkbflg ækflrlųofgLÆlt &k];'+. cŪ l;ŋfkbflg

7

ækflb];gLofgLÆlt &k];'+. kť;ųlt l;ŋfkbflg æ;]lvofgLÆlt &k];'+. ;ų wƙ] æclws/);dyfÆlt &k];'+. Pj+ tLl)
l;ŋfkb;tflg rųfl/ r l;ŋfkbflg æleŋ'gLljeśáÆlt lsų]ŷf - æco+ petá ljeśá gfd rt';lŪef)jf/áÆlt &k];'+.
petáljeśfj;fg]lk j'ųgo]g]j dxfkyljsƕá cxál;.
Pt]g]j'kfo]g c;Lltef)jf/kl/df)+ vƈs++þ, kťjL;ltef)jf/kl/df)+ kl/jf/ť ;śx+ cf/ák]ŷf æOb+ ljgolks+
gfdfÆlt &k];'+ ljgolksŽj;fg]lk j'ųgo]g]j dxfkyljsƕá cxál;. t+ cfoƨƃ+ pkfƸn klŞfk];+' - æcfj';á, Od+ t'ƞ+
lglfits] jfr]xLÆlt. ljgolks;śxfj;fg] pkflnŴ]/á bƃvlrt+ aLhƸg lglŋlkŷf wƙf;gf cá/álxŷf ±yë/] leŋÚ jlƆŷf cųgá
kųf;g] lg;Llb.
ljgo+ ;śfloŷf wƙ+ ;śflot'sŽdá cfoƨf dxfsfiká leŋÚ k'lŞ - æwƙ+ ;śfoƃ] lx s++þ k'Ʈn+ w'/+ sŷf wƙá
;śflotƑáÆlt< leŋÚ - æcfgƆŴ]/+ w'/+ sŷfÆlt cfx+;'.
cy ±vëf cfoƨf dxfsfiká ;Ŝ+ `fk]l; æ;')ft' d], cfj';á, ;Ŝá, olb ;Ŝfi kųsƟ+,
cx+ cfgƆ+ wƙ+ k'Ş]ƜÆlƃ.
cy ±vëf cfoƨf cfgƆá ;Ŝ+ `fk]l; æ;')ft' d], eƃ], ;Ŝá, olb ;Ŝfi kųsƟ+,
cx+ cfoƨtf dxfsfik]g wƙ+ k'Ūá ljfiş]ƜÆlƃ.
cy ±vëf cfoƨf cfgƆá pŪfof;gf Ps++þ;+ rLj/+ sŷf ±yë/] leŋÚ jlƆŷf wƙf;g] lg;Llb bƃvlrt+ aLhƸg ux]ŷf. cy
±vëf cfoƨf dxfsfiká leŋÚ k'lŞ - æst/+, cfj';á, lks++þ k&d+ ;śfofdfÆlt< æ;'ųƃlks++þ, eƃ]Ælt. æ;'ųƃlks] rtfiá
;śLltoá, tf;' k&d+ st/+ ;śLltÆlƃ< æbL#;śLƸt, eƃ]Ælt. æbL#;śLlto+ rt'Ƹt; ;'ųflg, toá jƮf, t];' k&d+ st/+
jƮÆlƃ< æ;LnŋƈjƮ+, eƃ]Ælt. æ;LnŋƈjƮ] t]/; ;'ųƃf, t];' k&d+ st/+ ;'ųÆlƃ< æƔƪhĕn;'ų+ gfd eƃ],
ltljw;LnfnŘt+, gfgfljwldŞfhËjsúx nkgflbljź+;g+, ƀf;lŪlblŪhĕnljlgj]&g+, b;;xlfináswft'sƕg+, t+ k&d+
;śfofdfÆlt.
cy ±vëf cfoƨf dxfsfiká cfoƨƃ+ cfgƆ+ Ptbjár, æƔƪhĕn+, cfj';á cfgƆ, sŴ efl;tÆlƃ< æcƃ/f r, eƃ],
/fhux+ cƃ/f r gfńƆ+ /fhĕuf/s] cƗnlŪsŽoÆlƃ. æs++þ cf/ưfÆlt æ;'lƍoť kl/Ƒfhs++þ, Ɣƪbųť df)jÆlƃ. ælsƸƨ
jŴ'lƨÆlƃ< æjŰfjŰ]Ælt. cy ±vëf cfoƨf dxfsfiká cfoƨƃ+ cfgƆ+ Ɣƪhĕnfi lgbfglƕ k'lŞ, k'Ʈnlƕ k'lŞ, jŴ'lƕ k'lŞ
‘r"ńj0 440’. cfoƨf cfgƆá ljfiş]l;. ljfişgfj;fg] kť c/xƃ;tflg u);Ţfods++þ;'. j'ųgo]g]j r kyljsƕá
cxál;.
Pj+ Ɣƪhĕn+ ;śfloŷf ttá k/+ æ;fdţmþn+, kgfj';á cfgƆ, sŴ efl;tÆlƃcflbgf go]g k'Şfljfişgfg'Ŋd]g ;Ƹź
Ɣƪhĕn]g ;Ƒ]lk t]/; ;'ųƃ] ;śfloŷf - æco+ ;LnŋƈjƮá gfdfÆlt lsų]ŷf &k];'+.
tbgƃ/+ dxfjƮ+, tbgƃ/+ kflysjƮlƃ, Pj+ ltjƮ;śx+ rt'Ƹt;;'ųkldlůt+ rt';lŪef)jf/kl/df)+ tƸƃ ;śfloŷf
æco+ bL#lgsŽoá gfdfÆlt jŷf cfoƨƃ+ cfgƆ+ klŞfk];'+ - æcfj';á, Od+ t'ƞ+ lglfits] jfr]xLÆlt.
ttá cgƃ/+ c;Lltef)jf/kl/df)+ dlŢdlgsŽo+ ;śfloŷf wƙ;]gfklt;fl/k'ųŴ]/fi lglfits] klŞfk];'+ - æOd+ t'ƛ]
kl/x/yfÆlt.
ttá cgƃ/+ ;tef)jf/kl/df)+ ;+o'ųlgsŽo+ ;śfloŷf dxfsfikŴ]/+ klŞfk];'+ - æeƃ], Od+ t'ƛfs++þ lglfits]
jfr]yfÆlt.
ttá cgƃ/+ jL;ltef)jf/;tkl/df)+ cśúų/lgsŽo+ ;śfloŷf cg'?źŴ]/+ klŞfk];'+ - æOd+ t'ƛfs++þ lglfits]
jfr]yfÆlt.
ttá cgƃ/+ wƙ;śxljeśwft'syfk'ƮnkţlųsyfjŴ'odskŪfg+ clewƙált j'ŝlt. Pj+ ;+jlŰt+ ;'v'd`f)uf‰r/+ tƸƃ
;śfloŷf - æOb+ clewƙlks+ gfdfÆlt jŷf kť c/xƃ;tflg ;Ţfods++þ;'. j'ųgo]g]j kyljsƕá cxá;Llt.
ttá k/+ hĕts++þ, lgŹ];á, kl;lƘbfdƮá, ckbfg+, ;'ųlgkftá, v'Źskf&f‰, wƙkb+, pbfg+, Oltj'ųs++þ, ljdfgjŴ',
k]tjŴ', ±yë/ufyf ±yë/Lufyflt Od+ tƸƃ ;śfloŷf æv'Źsuƅá gfdfoÆlƃ r jŷf æclewƙlksƸƨo]j ;śx+ cf/ákƸo;"Ælt
bL#ef)sŽ jblƃ. dlŢdef)sŽ kg ærl/oflksa'źj+;]lx ;Ƹź ;Ƒƕ]t+ v'Źsuƅ+ gfd ;'ųƃlks] kl/ofkƉÆlƃ jblƃ.
Pjd]t+ ;Ƒlƕ a'źjrg+ /;j;]g Psljw+, wƙljgoj;]g b'ljw+, k&ddlŢdklŞdj;]g ltljw+. tyf lksj;]g.
8

lgsŽoj;]g kťljw+, cśj;]g gjljw+, wƙŋƈj;]g rt'/f;Llt;xfiljwlƃ j]lbtƑ+.
sy+ /;j;]g Psljw+Ġ olŤ eujtf cg'ų/+ ;ƙf;ƗáƸw cle;Ɨ'lŢŷf ofj cg'kflb;];fo lgƑfgwft'of kl/lgƑfolt,
PŴƃ/] kťrųfnL;jfiflg b]jdg'figfuoŋfboá cg';f;ƃ]g jf kŝj]ŋƃ]g jf j'ų+, ;Ƒ+ t+ Ps/;+ ljd'lų/;d]j xált. Pj+
/;j;]g Psljw+.
sy+ wƙljgoj;]g b'ljw+Ġ ;Ƒd]j r]t+ wƙá r]j ljgoá rflt ;Ś+ uŞlt. tŴ ljgolks++þ ljgoá, cj;];+ a'źjrg+
wƙá. t]g]jfx æoƉ"g do+ wƙť ljgoť ;śfo]ƜfdfÆlt ‘r"ńj0437’. æcx+ pkfƸn ljgo+ k'Ş]Ɯ+, cfgƆ+ wƙ+ k'Ş]ƜÆlƃ r.
Pj+ wƙljgoj;]g b'ljw+.
sy+ k&ddlŢdklŞdj;]g ltljw+Ġ ;Ƒd]j lxb+ k&da'źjrg+, dlŢda'źjrg+, klŞda'źjrglƃ ltƍe]b+ xált. tŴ
æcg]shĕlt;+;f/+, ;ƈfljfi+ clglƑ;+.
uxsŽ/+ uj];ƃá, b'ŋf hĕlt k'gƍ'g+Ķ
uxsŽ/s lbŪál;, k'g ±uëx+ g sŽxl;.
;Ƒf t] mþf;'sŽ eƮf, uxs+"þ+ lj;řt+.
lj;řf/ut+ lrų+, tŲfg+ vodŢufÆltĶ ‘w0k0153_54’.
Ob+ k&da'źjrg+. s]lr æobf xj] kft'ejlƃ wƙfÆlt ‘dxfj01’ vƈs] pbfgufy+ jblƃ. P;f kg
kflkblbj;] ;Ƒţ'efjƍųfi ;ádgfido`f±)ëg kŝofsŽ/+ kŝj]ŋƃfi pƍƉf pbfgufyflt j]lbtƑf.
o+ kg kl/lgƑfgsŽn] cefl; - æxƆ bflg, leŋj], cfdƃofld já, jowƙf ;řf/f, cƍdfb]g ;ƕfb]yfÆlt
‘bL0lg02=218’ Ob+ klŞda'źjrg+. pleƉdƃ/] o+ j'ų,+ Pt+ dlŢda'źjrg+ gfd. Pj+ k&ddlŢdklŞda'źjrgj;]g
ltljw+.
sy+ lksj;]g ltljw+Ġ ;Ƒlƕ r]t+ ljgolks++þ ;'ųƃlks++þ clewƙlkslƃ ltƍe]bd]j xált. tŴ k&d;śLlto+
;śLtť c;śLtť ;Ƒlƕ ;dáwfg]ŷf peoflg kfltdáŋflg, ƀ] ljeśf, ƀfjL;lt vƈsŽ, ;áń;kl/jf/flt - Ob+ ljgolks+
gfd.
Ɣƪhĕnflbrt'Ƹų;;'ų;śxá
bL#lgsŽoá,
d"nkl/ofo;'ųflblboŬ;tƀ];'ų;śxá
dlŢdlgsŽoá,
cá#t/);'ųflb;ų;'ų;xfi;ų;tƀf;lŪ;'ų;śxá
;+o'ųlgsŽoá,
lrųkl/ofbfg;'ųflbgj;'ų;xfikť;t;ųkţf;;'ų;śxá
cś‡ų/lgsŽoá,
v'Źskf&_wƙkb_pbfg_Oltj'ųs_;'ųlgkft_ljdfgjŴ'_k]tjŴ'_±yë/ufyf_±yë/Lufyf_hĕts_lgŹ];_kl;lƘbfdƮ_ckbfg_a'źj+;
_rl/oflksj;]g kƉ/;ƍe]bá v'ŹslgsŽoált Ob+ ;'ųƃlks+ gfd. wƙ;śxá, ljeśá, wft'syf, k'Ʈnkţlų, syfjŴ',
ods++þ, kŪfglƃ - Ob+ clewƙlks+ gfd. tŴ æljljwlj;];goųf, ljgogtá r]j sŽojfrfg+.
ljgoŴljb"lx co+, ljgoá ljgoált cŋftáÆĶ
ljljwf lx PŴ kťljwkfltdáŋ'Ź];kf/flhsŽlb ;ų cfklųŋƈdfltsŽ ljeśflbƍe]bf gof. lj;];e"tf r
bƭLsƙl;lyns/)ƍoáhgf cg'kţlųgof. sŽlosjfrl;scŢfrf/lg;]wgtá r]; sŽo+ jfrť ljg]lt, tƨf ljljwgoųf
lj;];goųf sŽojfrfg+ ljgogtá r]j ljgoált cŋftá. t]g]td]tfi jrgŴs]Ž;ƟŴ+ j'ų+ æljljwlj;];goųf, ljgogtá r]j sŽojfrfg+.
ljgoŴljb"lx co+, ljgoá ljgoált cŋftáÆltĶ
Ot/+ kg æcŴfg+ ;"rgtá ;'j'ųtá, ;jgtáy ;"bgtá.
;'ųf)f ;'ų;efutá r, ;'ųlƃ cŋft+Ķ
tlŤ cųŴk/Ŵflbe]b] cŴ] ;"r]lt. ;'j'ųf r]Ŵ cŴf, j]g]ƜŢf;ofg'nád]g j'ųųf. ;jlt r]t+ cŴ] ;fildj mþn+,
k;jtLlt j'ų+ xált. ;"blt r]t+ ±wëg' ljo vL/+, kŔ/fk]tLlt j'ų+ xált. ;'Ū‡ r g] tfolt, /ŋtLlt j'ų+ xált.
;'ų;efuť]t+, oyf lx tŞsŽg+ ;'ų+ kdf)+ xált, Pjd]tlƕ ljţ"g+. oyf r ;'ų]g ;ślxtflg k'Ǝflg g ljls/Lolƃ, g
ljź+;Lolƃ, Pjd]j t]g ;ślxtf cŴf. t]g]td]tfi jrgŴs]Ž;ƟŴ+ j'ų+ æcŴfg+ ;"rgtá, ;'j'ųtá ;jgtáy ;"bgtá.
;'ųf)f ;'ų;efutá r, ;'ųlƃ cŋftÆlƃĶ

9

Ot/á kg æo+ PŴ j'lŬdƃá, ;nŋ)f k"lhtf kl/lŞƉf.
j'ųflwsŽ r wƙf, clewƙá t]g cŋftáÆĶ
colŤ cle;Źá j'lŬnŋ)k"lhtkl/lŞƉflws];' lbfilt. tyf x]; æafƭf d] b'ŋf j]bgf cleŊdlƃ, gá
klŊdƃLÆltcfbL;' ‘d0lg03=389’ j'lŬo+ cfutá. æof tf /lųoá cleţftf clenlŋtfÆltcfbL;' ‘d0 lg01=49’ ;nŋ±)ë.
æ/fhĕle/fhĕ dg'lhƆáÆltcfbL;' ‘d0lg02=399’ k"lht]. æklaná ljg]t'+ clewƙ] cleljgo]ÆltcfbL;' ‘dxfj085’ kl/lŞƉ].
cţdţ;Ř/lj/lxt] wƙ] r ljgo] rflt j'ų+ xált. æcleŊƃ]g jŰ]gfÆltcfbL;' ‘lj0j0819’ clws].
PŴ r æ¿k"kklųof dƮ+ efj]ltÆ ‘w0;0251’, æd]ųf;xut]g r]t;f Ps++þ lb;+ mþl/ŷf ljx/tLÆltcflbgf
‘lje0642’ go]g j'lŬdƃálk wƙf j'ųf. æ¿kf/ƙ)+ jf ;Źf/ƙ)+ jfÆltcflbgf ‘w0;01’ go]g cf/ƙ)fbLlx nŋ)Loųf
;nŋ)flk. æ;]ŋf wƙf, c;]ŋf wƙf, násúų/f wƙfÆltcflbgf ‘w0;0ltsdfltsŽ 11 b'sdfltsŽ 12’ go]g k"lhtflk,
k"hĕ/xflt clwƍfoá. æmþfiá xált, j]bgf xátLÆltcflbgf ‘w0;01’ go]g ;efjkl/lŞƉųf kl/lŞƉflk. ædxƮtf wƙf,
cƍdf)f wƙf ‘w0;0ltsdfltsŽ 11’, cg'ų/f wƙfÆltcflbgf ‘w0;0b'sdfltsŽ 11’ go]g clwsŽlk wƙf j'ųf. t]g]td]tfi
jrgŴs]Ž;ƟŴ+ j'ų+ æo+ PŴ j'lŬdƃá, ;nŋ)f k"lhtf kl/lŞƉf.
j'ųflwsŽ r wƙf, clewƙá t]g cŋftáÆltĶ
o+ kg]Ŵ cljl;Ū+, t+ ælks++þ lksŴljb", kl/olųưfhgŴtá cfx'.
t]g ;dáwfg]ŷf, toálk ljgofboá `]ƜfÆĶ
kl/olųlk lx ædf lks;ƕbfg]gfÆltcfbL;' ‘c0lg0 3=66’ lkslƃ j'ŝlt. æcy k'l/;á cfuŞ]Ɯ
súbfnlksdfbfofÆltcfbL;' ‘c0lg0 3=70’ o+ lslť efhglƕ. tƨf ‚lks++þ lksŴljb" kl/olųefhgŴtá cfx'.
Obflg ‚t]g ;dáwfg]ŷf toálk ljgofboá `]Ɯfƒlt, t]g Pj+ b'ljwŴ]g lks;Ź]g ;x ;df;+ sŷf ljgoá r ;á
lksť kl/olųefjtá, tfi tfi cŴfi efhgtá rflt ljgolks++þ, oyfj'ų]g]j go]g ;'ųƃť t+ lksťflt ;'ųƃlks++þ,
clewƙá r ;á lksťflt clewƙlkslƃ. Pjd]t] toálk ljgofboá `]Ɯf.
Pj+ `ŷf r k'glk t];'o]j lks];' gfgƍsŽ/s]Ž;ƟŴ+ æb];gf;f;gsyfe]b+ t];' oyf/x+.
l;ŋfƍxfguƘL/efjť kl/bLko]Ķ
kl/olųe]b+ ;ƕƸų, ljklųťflk o+ oƸx.
kfk')flt oyf leŋ', tlƕ ;Ƒ+ ljefjo]ÆĶ
tŶfo+ kl/bLkgf ljefjgf r. Ptflg lx tLl) lksŽlg oyfŊd+ cf)fjáxf/k/dŴb];gf,
oyfk/fwoyfg'nádoyfwƙ;f;gflg, ;+j/f;+j/lblŪljlgj]&ggfd¿kkl/Ş]bsyflt r j'ŝlƃ. PŴ lx ljgolks++þ cf)f/x]g
eujtf cf)fafx'Ɵtá b]l;tųf cf)fb];gf, ;'ųƃlks++þ jáxf/sú;n]g eujtf jáxf/afx'Ɵtá b]l;tųf jáxf/b];gf,
clewƙlks++þ k/dŴsú;n]g eujtf k/dŴafx'Ɵtá b]l;tųf k/dŴb];gflt j'ŝlt.
tyf k&d+ - ‚o] t] kr'/fk/fwf ;ųf, t] oyfk/fw+ PŴ ;fl;tfƒlt oyfk/fw;f;g+, b'lto+ ‚cg]sŢf;ofg';orl/oflwd'lųsŽ ;ųf oyfg'nád+ PŴ ;fl;tfƒlt oyfg'nád;f;g+, tlto+ - ‚wƙk'ŧdų] æcx+ ddfÆlt ;lţgá ;ųf
oyfwƙ+ PŴ ;fl;tfƒlt oyfwƙ;f;glƃ j'ŝlt.
tyf k&d+ - cŢfrf/klkŋe"tá ;+j/f;+j/á PŴ slytált ;+j/f;+j/syf. ;+j/f;+j/ált v'Źs]Ž r]j dxƃá r
;+j/á, sƙfsƙ+ ljo, mþnfmþn+ ljo r, b'lto+ - æƀf;lŪlblŪklkŋe"tf lblŪljlgj]&gf PŴ slytfÆlt lblŪljlgj]&gsyf,
tlto+ - æ/fuflbklkŋe"tá gfd¿kkl/Ş]bá PŴ slytáÆlt gfd¿kkl/Ş]bsyflt j'ŝlt.
tL;'lk r]t];' ltfiá l;ŋf, tLl) kxfgflg, rt'lƑ±wëf r uƘL/efjá j]lbtƑá. tyf lx ljgolks] lj;];]g
clw;Lnl;ŋŽ j'ųf, ;'ųƃlks] clwlrųl;ŋŽ, clewƙlks] clwkţfl;ŋŽ.
ljgolks] r jLltŊdƍxfg+ lsn];fg+ jLltŊdklkŋųf ;Lnfi. ;'ųƃlks] kl/o'Ūfgƍxfg+, kl/o'Ūfgklkŋųf
;dflwfi. clewƙlks] cg';oƍxfg+, cg';oklkŋųf kţfo. k&d] r tbśƍxfg+, Ot/];' ljŋƘg;d'Ş]bƍxfgflg. k&d]
r b'ŝl/t;+lsn];ƍxfg+, Ot/];' tŲflblŪ;+lsn];ƍxfg+.
10

Psd]slƨť]Ŵ rt'lƑ±wëflk wƙŴb];gf klj]wuƘL/efjá j]lbtƑá. tŴ wƙált tlƃ. cŴált tfifo]j cŴá. b];gflt
tfif dg;f jjŴflktfo tlƃof b];gf. klj]±wëflt tlƃof tlƃcŴfi r oyfe"tfjaá±wëf. tL;'lk r]t];' Pt]
wƙŴb];gfklj]wf. oƨf ;;fbLlx ljo dxf;d'Źá dƆa'źLlx b'ŋáufƭf cnưg]ƜkltŪf r, tƨf uƘL/f. Pj+ Psd]sƸƨ PŴ
rt'lƑ±wëflk uƘL/efjá j]lbtƑá.
ck/á goá, wƙált x]t'. j'ųŤ]t+ - æx]t'lƛ `f)+ wƙkl;lƘbfÆlt. cŴált x]t'mþn+, j'ųŤ]t+ - æx]t'mþn] `f)+
cŴkl;lƘbfÆlt ‘lje0720’. b];gflt kţlų, oyf wƙ+ wƙflenfkált clwƍfoá. cg'nádklnád;ř]kljŴf/flbj;]g jf
syg+. klj]±wëflt cle;doá, ;á r nálsonásúų/á lj;otá c;ƙáxtá r, cŴfg'¿k+ wƙ];,' wƙfg'¿k+ cŴ];', kţlųkyfg'¿k+
kţųL;' cjaá±wëf. t];+ t];+ jf tŴ tŴ j'ųwƙfg+ klljlŢtƑá ;nŋ);řftá cljk/Lt;efjá.
Obflg oƨf Pt];' lks];' o+ o+ wƙhĕt+ jf cŴhĕt+ jf, of rfo+ oyf oyf `fk]tƑá cŴá ;át"g+ `f)fi cled'±vëf
xált, tyf tyf tbŴh]ŽltsŽ b];gf, oá r]Ŵ cljk/Ltfjaáw;řftá klj]±wëf, t];+ t];+ jf wƙfg+ klljlŢtƑá ;nŋ);řftá
cljk/Lt;efjá. ;Ƒƕ]t+ cg'klrtsú;n;Ƙf/]lx b'ƍţ]lx ;;fbLlx ljo dxf;d'Źá b'ŋáufƭ+ cnưg]ƜkltŪť, tƨf uƘL/+.
Pjlƕ Psd]sƸƨ PŴ rt'lƑ±wëflk uƘL/efjá j]lbtƑá.
Pųfjtf r æb];gf;f;gsyf, e]b+ t];' oyf/x+.
l;ŋfƍxfguƘL/, efjť kl/bLko]Ælt co+ ufyf j'ųŴfj xált.
ækl/olųe]b+ ;ƕƸų, ljklųťflk o+ oƸx.
kfk')flt oyf leŋ', tlƕ ;Ƒ+ ljefjo]Ælt PŴ kg tL;' lks];' ltlj±wëf kl/olųe]bá bŪƑá. ltfiá lx kl/olųoá - cnuŹ"kdf, lgfi/)Ŵf,
eůfufl/skl/oųLlt.
tŴ of b'Ʈlxtf, pkf/Ƙflbx]t' kl/ofk'f, co+ cnuŹ"kdf. o+ ;ƈfo j'ų+ æ;]Ɯyflk, leŋj], k'l/;á cnuŹlŴs]Ž
cnuŹuj];L cnuŹkl/o];g+ r/dfgá, ;á kfiˆƜ dxƃ+ cnuŹ+, td]g+ eá±uë jf gś‡Ū] jf uŲ]Ɯ, tfi ;á cnuŹá
klkl/jlųŷf xŴ] jf afxfo+ jf cţt/Ƹƨ jf cśkŝś] *+;Ɯ] , ;á ttá lgbfg+ d/)+ jf lguŞ]Ɯ, d/)dų+ jf b'ŋ+. t+ lsfi
x]t'< b'Ʈlxtųf, leŋj], cnuŹfi. Pjd]j ±vëf, leŋj], O±wësŝ] dá#k'l/;f wƙ+ kl/ofk')lƃ, ;'ų+»k]0 j]bƟ+, t] t+ wƙ+
kl/ofk'l)ŷf t];+ wƙfg+ kţfo cŴ+ g pkkl/ŋlƃ, t];+ t] wƙf kţfo cŴ+ cg'kkl/ŋt+ g lgŢfg+ vdlƃ, t] pkf/Ƙflg;+;f
r]j wƙ+ kl/ofk')lƃ, Oltjfbƍdáŋflg;+;f r, ofi rŴfo wƙ+ kl/ofk')lƃ, tťfi cŴ+ gfg'eálƃ, t];+ t] wƙf b'Ʈlxtf
bL#/ų+ clxtfo b'ŋfo ;+jųlƃ. t+ lsfi x]t'< b'Ʈlxtųf, leŋj], wƙfgÆlƃ ‘d0lg01=238’.
of kg ;'Ʈlxtf ;Lnŋƈflbkfl/k"Ƹ/o]j cfsřdfg]g kl/ofk'f, g pkf/Ƙflbx]t', co+ lgƧ/)Ŵf. o+ ;ƈfo j'ų+ æt];+ t] wƙf ;'Ʈlxtf bL#/ų+ lxtfo ;'vfo ;+jųlƃ. t+ lsfi x]t'< ;'Ʈlxtųf, leŋj], wƙfgÆlƃ ‘d0lg01=239’.
o+ kg kl/ţftŋƈá kxLglsn];á efljtdƮá klljźfsúƍá ;lŞstlg/á±wëf vL)f;já s]jn+ kj])LkfngŴfo
j+;fg'/ŋ)Ŵfo kl/ofk')flt, co+ eůfufl/skl/oųLlt.
ljgo] kg ;'ƍlkƉá leŋ' ;Ln;ƕb+ lgfifo ltfiá ljşĕ kfk')flt, tf;+o]j r tŴ ke]bjrgtá. ;'ų] ;'ƍlkƉá
;dflw;ƕb+ lgfifo % cleţf kfk')flt, tf;+o]j r tŴ ke]bjrgtá. clewƙ] ;'ƍlkƉá kţf;ƕb+ lgfifo rtfiá kl;lƘbf
kfk')flt, tf;ť tŴ]j ke]bjrgtá, Pjd]t];' ;'ƍlkƉá oyfŊd]g Od+ ljşĕųo%ńleţfrt'ƍl;lƘbfe]b+ ;ƕƸų kfk')flt.
ljgo] kg b'ƍlkƉá cg'ţft;'v;ƖficŴ/)kfj'/)flbmþfi;fdţtá kllŋų];' pkflbƉsmþfifbL;' cgjş;ţL xált.
j'ųlƕ x]t+ - ætyfx+ eujtf wƙ+ b]l;t+ cfhĕgfld, oyf o] d] cƃ/flosŽ wƙf cƃ/flosŽ j'ųf eujtf, t] kl;]jtá gfn+
cƃ/fofofÆlt ‘d0lg01=234’. ttá b'fiLnefj+ kfk')flt. ;'ų] b'ƍlkƉá - ærųf/á d], leŋj], k'Ʈnf ;ƃá
;+ljşdfgfÆltcfbL;' ‘c0lg0 4=5’ clwƍfo+ chĕgƃá b'Ʈlxt+ uŲflt, o+ ;ƈfo j'ų+ - æcųgf b'Ʈlxt]g cƛ] r]j cưflrŋlt,
cųfgť v)lt, ax'ť ck'ţ+ k;jtLÆlt ‘d0lg01=236’. ttá ldŞflblŪt+ kfk')flt. clewƙ] b'ƍlkƉá wƙlrƃ+ cltwfjƃá
clrƃ]Ɯflglk lrƃ]lt. ttá lrųŋ]k+ kfk')flt, j'ųŤ]t+ - ærųfl/dflg, leŋj], clrƃ]Ɯflg, g lrƃ]tƑflg, oflg lrƃ]ƃá
pƙfbfi lj#ftfi efuL cfifÆlt ‘c0lg0 4=77’. Pjd]t];' b'ƍlkƉá oyfŊd]g Od+ b'fiLnefj ldŞflblŪtf lrųŋ]ke]b+ ljkƸų
kfk')ftLÆlt.
Pųfjtf r -

11

ækl/olųe]b+ ;ƕƸų, ljklųťflk o+ oƸx.
kfk')flt oyf leŋ', tlƕ ;Ƒ+ ljefjo]Ælt colƕ ufyf j'ųŴfj xált. Pj+ gfgƍsŽ/tá lksŽlg `ŷf t];+ j;]g]t+ a'źjrg+ ltljwlƃ `ftƑ+.
sy+ lgsŽoj;]g kťljw+< ;Ƒd]j r]t+ bL#lgsŽoá, dlŢdlgsŽoá, ;+o'ųlgsŽoá, cś‡ų/lgsŽoá, v'ŹslgsŽoált
kťƍe]b+ xált. tŴ stdá bL#lgsŽoáĠ ltjƮ;śxflg ƔƪhĕnfbLlg rt'Ƹų; ;'ųflg.
ært'Ƹų;]j ;'ųƃf, ltjƮá ofi ;śxá.
P; bL#lgsŽoált, k&dá cg'nálds]ŽÆltĶ
sƨf kg]; bL#lgsŽoált j'ŝlt< bL#ƍdf)fg+ ;'ųfg+ ;d"xtá lgjf;tá r. ;d"xlgjf;f lx lgsŽoált j'ŝlƃ.
ægfx+, leŋj], cţ+ PslgsŽolƕ ;dg'kfifld Pj+ lrų+, oylob+, leŋj] lt/Şfgutf kf)fÆ ‘;+0lg0 2=100’. kál)slgsŽoá
lrŋlƟslgsŽoált PjdfbLlg r]Ŵ ;fwsŽlg ;f;gtá nástá r. Pj+ ;];fglƕ lgsŽoefj] jrgŴá j]lbtƑá.
stdá dlŢdlgsŽoáĠ dlŢdƍdf)flg kťb;jƮ;śxflg d"nkl/ofo;'ųfbLlg lboŬ;t+ ƀ] r ;'ųflg.
ælboŬ;t;'ųƃf, ƀ] r ;'ųflg oŴ ;á.
lgsŽoá dlŢdá kť, b;jƮkl/ƮxáÆltĶ
;'ųflg.

stdá ;+o'ųlgsŽoáĠ b]jtf;+o'ųflbj;]g slytflg cá#t/)fbLlg ;ų ;'ų;xfiflg ;ų r ;'ų;tflg ƀf;lŪ r
æ;ų;'ų;xfiflg ;ų;'ų;tflg r.
ƀf;lŪ r]j ;'ųƃf, P;á ;+o'ų;śxáÆltĶ
stdá cśúų/lgsŽoáĠ Ps]scśflt/]sj;]g slytflg lrųkl/ofbfgfbLlg gj ;'ų;xfiflg kť ;'ų;tflg ;ųkţf;ť

;'ųflg.
ægj ;'ų;xfiflg, kť ;'ų;tflg r.
;ųkţf; ;'ųflg, ;Śf cś‡ų/] coÆlƃĶ
stdá v'ŹslgsŽoáĠ ;sn+ ljgolks++þ, clewƙlks++þ, v'Źskf&fboá r k'Ƒ] blfitf kťb;ƍe]bf, &k]ŷf rųf/á
lgsŽo] cj;];+ a'źjrg+.
æ&k]ŷf rt'/ák]t], lgsŽo] bL#cflbs].
tbţ+ a'źjrg+, lgsŽoá v'Źs]Ž dtáÆltĶ
Pj+ lgsŽoj;]g kťljw+.
sy+ cśj;]g gjljw+< ;Ƒd]j lxb+ ;'ų+, ±uëƜ+, j]Ɯfs/)+, ufyf, pbfg+, Oltj'ųs++þ, hĕts++þ, cư'twƙ+, j]bƟlƃ
gjƍe]b+ xált. tŴ petáljeślgŹ];vƈskl/jf/f, ;'ųlgkft] dśn;'ų/tg;'ųgfns;'ųt'jũs;'ųflg r cţlƕ r ;'ųgfds++þ
tyfutjrg+ ;'ųlƃ j]lbtƑ+. ;Ƒlƕ ;ufys++þ ;'ų+ ±uëƜlƃ j]lbtƑ+. lj;];]g ;+o'ųs] ;snálk ;ufyjƮá, ;snlƕ
clewƙlks++þ, lgƮfys++þ ;'ų+, oť cţlƕ cŪlx cś]lx c;ślxt+ a'źjrg+, t+ j]Ɯfs/)lƃ j]lbtƑ+. wƙkb+, ±yë/ufyf,
±yë/Lufyf, ;'ųlgkft] gá;'ųgfldsŽ ;'lźsufyf r ufyflt j]lbtƑf. ;ádgfiţf)dlosufyf kl;+o'ųf ƀ]c;Llt ;'ųƃf pbfglƃ
j]lbtƑ+. æj'ųŤ]t+ eujtfÆltcflbgoƍjųf b;'ų/;t;'ųƃf Oltj'ųslƃ j]lbtƑ+. ckŰshĕtsŽbLlg kţf;flwsŽlg
kťhĕts;tflg ‚hŽtsƒlƃ j]lbtƑ+. ærųf/ád], leŋj], cŞl/of cư'tf wƙf cfgƆ]Æltcflbgoƍjųf ‘bL0lg02=209’ ;Ƒ]lk
cŞl/oư'twƙkl;+o'ų;'ųƃf cư'twƙlƃ j]lbtƑ+. r"ńj]bƟ_dxfj]bƟ_;ƙflblŪ_;ŊkŤ_;řf/efhlgo_dxfk'Űd;'ųfboá ;Ƒ]lk
j]bť t'lŪť nźf nźf k'lŞt;'ųƃf j]bƟlƃ j]lbtƑ+. Pj+ cśj;]g gjljw+.
sy+ wƙŋƈj;]g rt'/f;Llt;xfiljw+< ;Ƒd]j r]t+ a'źjrg+ æƀf;Llt a'źtá uƸŲ, ƀ] ;xfiflg leŋ'tá.
rt'/f;Llt ;xfiflg, o] d] wƙf kjlųgáÆltĶ
Pj+ kl/bLlktwƙŋƈj;]g rt'/f;Llt;xfiƍe]b+ xált. tŴ PsŽg';lƈs++þ ;'ų+ Ps]Ž wƙŋƈá. o+ cg]sŽg';lƈs++þ, tŴ
cg';lƈj;]g wƙŋƈu)gf. ufyfaƈ];' kŤfk'Şg+ Ps]Ž wƙŋƈá, ljfişg+ Ps]Ž. clewƙ] Psd]s+þ ltsb'sefhg+, Psd]sť
lrųjf/efhg+, Psd]s]Ž wƙŋƈá. ljgo] clŴ jŴ', clŴ dfltsŽ, clŴ kbefhgLo+, clŴ cƃ/fklų, clŴ cfklų, clŴ
cgfklų, clŴ ltsŞ]bá. tŴ Psd]s]Ž s]ŽŪf;á Psd]s]Ž wƙŋƈált j]lbtƑá. Pj+ wƙŋƈj;]g rt'/f;Llt;xfiljw+.
12

Pjd]t+ ce]btá /;j;]g Psljw+, e]btá wƙljgoflbj;]g b'ljwflbe]b+ a'źjrg+ ;śfoƃ]g dxfsfikƍd'±vëg
j;Lu±)ëg æco+ wƙá, co+ ljgoá, Ob+ k&da'źjrg+, Ob+ dlŢda'źjrg+, Ob+ klŞda'źjrg+, Ob+ ljgolks++þ, Ob+
;'ųƃlks++þ, Ob+ clewƙlks++þ, co+ bL#lgsŽoá»k]0 co+ v'ŹslgsŽoá, Odflg ;'ųfbLlg gjśflg, Odflg rt'/f;Llt
wƙŋƈ;xfifgLÆlt,
Od+
ke]b+
jjŴk]ŷfj
;śLt+.
g
s]jnť
Odd]j,
cţlƕ
pŹfg;śx_jƮ;śx_k]Ɯfn;śx_Psslgkft_b'slgkftflblgkft;śx_;+o'ų;śx_kŰf;;śxflb_cg]sljw+
tL;'
lks];'
;lƆfidfg+ ;śxƍe]b+ jjŴk]ŷf Pj ;ųlx df;]lx ;śLt+.
;śLltkl/oá;fg] rfi - æOb+ dxfsfikŴ]/]g b;anfi ;f;g+ kťjfi;xfikl/df)sŽn+ kjųg;dŴ+ stÆlƃ
;ŧftƍdábf ;fw'sŽ/+ ljo bbdfgf co+ dxfkyjL pbskl/oƃ+ sŷf cg]sƍsŽ/+ slƕ ;Řlƕ ;ƕslƕ ;ƕj]lw, cg]sŽlg r
cŞl/oflg kft'/x];'lƃ, co+ k&ddxf;śLlt gfd. of nás] æ;t]lx kťlx stf, t]g kť;tflt r.
±yë/]x]j stųf r, ±yël/sŽlt kj'ŝtLÆltĶ

1= ƔƪhŽn;'ųjŰgf
kl/ƑfhssyfjŰgf
Oldfif k&ddxf;śLltof jųdfgfo ljgo;śxfj;fg] ;'ųƃlks] cflblgsŽofi cflb;'ų+ Ɣƪhĕn+ k'Şƃ]g cfoƨtf
dxfsfik]g - æƔƪhĕn+, cfj';á cfgƆ, sŴ efl;tÆlƃ, Pjdflbj'ųjrgkl/oá;fg] oŴ r efl;t+, oťf/ư efl;t+, t+ ;Ƒ+
ksŽ;]ƃá cfoƨf cfgƆá Pj+ d] ;'tlƃcflbdfx. t]g j'ų+ æƔƪhĕnfiflk Pj+ d] ;'tlƃcflbs++þ cfoƨtf cfgƆ]g k&ddxf;śLltsŽn]
j'ų+ lgbfgdfbLÆlt.
1= tŴ Pjlƃ lgkftkb+. d]ltcfbLlg gfdkbflg. klkƉá xátLlt PŴ kLlt pk;Ʈkb+, xátLlt cfŐftkblƃ.
Oldgf tfj go]g kbljefuf‰ j]lbtƑá.
cŴtá kg Pj+_;Źá tfj pkd"kb];;ƕx+;gu/x)jrg;ƕlƮxfsŽ/lgbfigfjwf/)flbcg]sŴƍe]bá. tyfx]; æPj+ hĕt]g dŝ]g, sųƑ+ sú;n+ ax'Ælƃ ‘w0 k053’ PjdfbL;' pkdfo+ cfutá. æPj+ t] cleŊldtƑ+, Pj+ t]
klŊldtƑÆlƃcfbL;' ‘c0lg0 4=122’ pkb];]. æPjd]t+ eujf, Pjd]t+ ;'utfÆltcfbL;' ‘c0lg0 3=66’ ;ƕx+;g].
æPjd]j+ kgfo+ j;nL oƸƨ jf tƸƨ jf tfi d'ůsfi ;d)sfi jŰ+ ef;tLÆltcfbL;' ‘;+0lg0 1=187’ u/x±)ë. æPj+, eƃ]lt
±vëf t] leŋÚ eujtá kŝfiá;'ÆlƃcfbL;' ‘d0lg01=1’ jrg;ƕlƮx]. æPj+ Ɠf ±vëf cx+, eƃ], eujtf wƙ+ b]l;t+
cfhĕgfdLÆltcfbL;' ‘d0lg01=398’ cfsŽ/]. æPlx ŷ+, df)js, o]g ;d±)ëf cfgƆá t]g'k;Řd, pk;Řldŷf dd jrg]g ;d)+
cfgƆ+ cƍfafw+ cƍftŘ+ nx'Ūfg+ an+ mþf;'ljxf/+ k'Ş. æ;'eá df)já táb]Ɯk'ųá ejƃ+ cfgƆ+ cƍfafw+ cƍftŘ+ nx'Ūfg+ an+
mþf;'ljxf/+ k'ŞtLÆlt. æPjť jb]lx, ;fw' ls/ ej+ cfgƆá o]g ;'efi df)jfi táb]Ɯk'ųfi lgj];g+, t]g'k;Řdt' cg'sƕ+
pkfbfofÆltcfbL;' ‘bL0lg01=445’ lgbfig]. æt+ Ƹs dţy, sŽnfdf, Od] wƙf sú;nf jf csú;nf jflt< csú;nf, eƃ].
;fjşĕ jf cgjşĕ jflt< ;fjşĕ, eƃ]. ljţ'u/lxtf jf ljţ'ƍ;Ŵf jflt< ljţ'u/lxtf, eƃ]. ;dųf ;dflbƉf clxtfo b'ŋfo
;+jųlƃ gá jf, sy+ já PŴ xátLlt< ;dųf, eƃ], ;dflbƉf clxtfo b'ŋfo ;+jųlƃ, Pj+ gá PŴ xátLÆltcfbL;' ‘c0lg0
3=66’ cjwf/±)ë. Ʃfoldw cfsŽ/lgbfigfjwf/±)ë;' bŪƑá.
tŴ cfsŽ/Ŵ]g Pj+_;Ź]g PtdŴ+ bLk]lt, gfgfgolgk')dg]sŢf;o;d'Ūfg+, cŴƓŧg;ƕƉ+, ljljwkflxfl/o+,
wƙŴb];gfklj]wuƘL/+, ;Ƒ;ųfg+ ;s;sef;fg'¿ktá ;átkydfuŞƃ+ tfi eujtá jrg+ ;ƑƍsŽ/]g s]Ž ;dŴá ljţft'+, ;Ƒyfd]g
kg ;át'sŽdt+ hg]ŷflk ‚Pj+ d] ;'t+ƒ doflk Ps]gfsŽ/]g ;'tlƃ.
lgbfigŴ]g - ægfx+ ;oƘ", g dof Ob+ ;lŞstÆlƃ cųfg+ kl/dár]ƃá - ‚Pj+ d] ;'t+ƒ, ‚doflk Pj+ ;'tƒlƃ Obflg
jųƑ+ ;sn+ ;'ų+ lgbfiˆlt.
cjwf/)Ŵ]g - æPtbƮ+, leŋj], dd ;fjsŽg+ leŋÚg+ ax'fi'tfg+ olbb+ cfgƆá, ultdƃfg+, ;ltdƃfg+, lwltdƃfg+,
pkŪfsŽg+ olbb+ cfgƆáÆlt ‘c0lg0 1=223’. Pj+ eujtf - æcfoƨf cfgƆá cŴsú;ná, wƙsú;ná, Ɠŧgsú;ná,
lg?lųsú;ná, k'Ƒfk/sú;náÆlt ‘c0lg0 5=169’. Pj+ wƙ;]gfkltgf r k;Ŵefjfg'¿k+ cųgá wf/)an+ bfiˆƃá ;ųfg+
;át'sŽdt+ hg]lt - ‚Pj+ d] ;'t+ƒ, tť ±vëf cŴtá jf Ɠŧgtá jf cg"gdglws++þ, Pjd]j g cţyf bŪƑÆlƃ.
13

d]_;Źá tL;' cŴ];' lbfilt. tyf lxfi - æufyfleuLt+ d] ceáhg]ƜÆlƃcfbL;' ‘;'0lg081’ doflt cŴá. æ;fw' d],
eƃ], eujf ;lřų]g wƙ+ b];]t"ÆltcfbL;' ‘;+0lg0 4=88’ dƞlƃ cŴá. æwƙbfofbf d], leŋj] ejyfÆltcfbL;'
‘d0lg01=29’ ddflt cŴá. Ow kg dof ;'tlƃ r, dd ;'tlƃ r cŴƀo] o'şlt.
;'tlƃ
co+
;'t_;Źá
;pk;Ʈá
r
cg'k;Ʈá
r
udgljfi'tlslnƉ_pklrtfg'oáu_;átljţ]Ɯ_;átƀf/fg';f/_ljţftflbcg]sŴƍe]bá, tyf lxfi æ;]gfo k;'táÆltcfbL;' uŞƃált
cŴá. æ;'twƙfi kfitáÆltcfbL;' ‘pbf011’ ljfi'twƙfiflt cŴá. æcjfi'tf cjfi'tfifÆltcfbL;' ‘kflr0657’
lslnƉflslnƉfiflt cŴá. æt'ƛ]lx k'ţ+ k;'t+ cgƍsÆlƃcfbL;' ‘v'0kf07=12’ pklrtlƃ cŴá. æo] ´fgk;'tf wL/fÆltcfbL;'
‘w0k0181’ ´fgfg'o'ųflt cŴá. ‚lbŪ+ ;'t+ d'tƒlƃcfbL;' ‘d0lg01=241’ ;átljţ]Ɯlƃ cŴá. æ;'tw/á
;'t;lƉroáÆltcfbL;' ‘d0 lg01=339’ ;átƀf/fg';f/ljţftw/ált cŴá. Ow kgfi ;átƀf/fg';f/]g pkwfl/tlƃ jf
pkwf/)lƃ jflt cŴá. ‚d]ƒ ;Źfi lx ‚dofƒlt cŴ] ;lt ‚Pj+ dof ;'t+ƒ ;átƀf/fg';f/]g pkwfl/tlƃ o'şlt. ‚ddfƒlt cŴ]
;lt Pj+ dd ;'t+ ;átƀf/fg';f/]g pkwf/)lƃ o'şlt.
Pjd]t];' tL;' kb];' Pjlƃ ;átljţf)flbljţf)lsŝlgbfig+. d]lt j'ųljţf);dlśk'Ʈnlgbfig+. ;'tlƃ
cfijgefjklŋ]ktá cg"gflwsŽljk/LtƮx)lgbfig+. tyf Pjlƃ tfif ;átƀf/fg';f/]g kjųfo ljţf)jLlyof gfgƍsŽ/]g
cf/ƙ±)ë kjlųefjƍsŽ;g+. d]lt cųƍsŽ;g+. ;'tlƃ wƙƍsŽ;g+. coŤ]Ŵ ;ř]ká - ægfgƍsŽ/]g cf/ƙ±)ë kjųfo ljţf)jLlyof
dof g cţ+ st+, Ob+ kg st+, co+ wƙá ;'táÆlt.
tyf Pjlƃ lglŹl;tƑwƙƍsŽ;g+. d]lt k'ƮnƍsŽ;g+. ;'tlƃ k'ƮnlsŝƍsŽ;g+. Ob+ j'ų+ xált. æo+ ;'ų+
lglŹl;fifld, t+ dof Pj+ ;'tÆlƃ.
tyf Pjlƃ ofi lrų;ƃfgfi gfgfsŽ/ƍjlųof gfgŴƓŧgƮx)+ xált, tfi gfgfsŽ/lgŹ];á. Pjlƃ lx
codfsŽ/kţlų. d]lt sų'lgŹ];á. ;'tlƃ lj;olgŹ];á. Pųfjtf gfgfsŽ/ƍjų]g
lrų;ƃfg]g t+ ;dlśgá sų'
lj;oƮx);lƉŪfg+ st+ xált.
cyjf Pjlƃ k'ƮnlsŝlgŹ];á. ;'tlƃ ljţf)lsŝlgŹ];á. d]lt peolsŝo'ųk'ƮnlgŹ];á. co+ kg]Ŵ ;ř]ká, ædof
;jglsŝljţf);dlśgf k'Ʈn]g ljţf)j;]g nź;jglsŝjáxf/]g ;'tÆlƃ.
tŴ Pjlƃ r d]lt r ;lŝsŪk/dŴj;]g cljşdfgkţlų. lsŤ]Ŵ t+ k/dŴtá clŴ, o+ Pjlƃ jf d]lt jf lgŹ];+
ne]y< ;'tlƃ ljşdfgkţlų. olŤ t+ PŴ ;át]g pknź+, t+ k/dŴtá ljşdfglƃ. tyf ‚Pjƒlƃ r, d]lt r, t+ t+ pkfbfo
jųƑtá pkfbfkţlų. ‚;'tƒlƃ lbŪfbLlg pklgwfo jųƑtá pklgwfkţlų. PŴ r Pjlƃ jrg]g c;ƙáx+ bLk]lt. g lx
;ƙ"ƭá gfgƍsŽ/klj]w;dŴá xált. ‚;'tƒlƃ jrg]g ;'tfi c;ƙá;+ bLk]lt. ofi lx ;'t+ ;ƙ'Ū+ xált, g ;á sŽnƃ/]g dof
;'tlƃ klhĕgflt. Oŝfi c;ƙáx]g kţfl;lź, c;ƙá;]g kg ;ltl;lź. tŴ kţfk'Ƒśdfo ;ltof Ɠŧgfjwf/);dŴtf,
;ltk'Ƒśdfo kţfo cŴklj]w;dŴtf. tb'eo;dŴtfoá±uëg cŴƓŧg;ƕƉfi wƙs]Ž;fi cg'kfng;dŴtá wƙeůfufl/sųl;lź.
ck/á goá, Pjlƃ jrg]g oálg;á dgl;sŽ/+ bLk]lt. coálg;á dgl;s/átá lx gfgƍsŽ/klj]wfefjtá. ;'tlƃ
jrg]g cljŋ]k+ bLk]lt, ljlŋųlrųfi ;jgfefjtá. tyf lx ljlŋųlrųá k'Ʈná ;Ƒ;ƕlųof j'ŝdfgálk æg dof ;'t+, k'g
e)yfÆlt e)lt. oálg;á dgl;sŽ/]g r]Ŵ cų;ƙfkl)Ƹw k'Ƒ] r stk'ţt+ ;f±wëlt, ;ƙf cƍl)lxtųfi k'Ƒ] cstk'ţfi jf
tbefjtá. cljŋ]k]g ;źƙfijg+ ;ƍ'l/;"klgfioť ;f±wëlt. g lx ljlŋųlrųá ;át'+ ;Ŋ]Žlt, g r ;ƍ'l/;] cg'kfiodfgfi ;jg+
cŴLlt.
ck/á goá, oƨf Pjlƃ ofi lrų;ƃfgfi gfgfsŽ/ƍjlųof gfgŴƓŧgƮx)+ xált, tfi gfgfsŽ/lgŹ];ált j'ų+, ;á r
Pj+ eŹs]Ž cfsŽ/á g ;ƙfcƍl)lxtųgá k'Ƒ] cstk'ţfi jf xált, tƨf Pjlƃ Oldgf eŹs]gfsŽ/]g klŞdrŊƀo;ƕlųdųgá
bLk]lt. ;'tlƃ ;jgoá±uëg k'l/drŊƀo;ƕƸų. g lx cƍlt¿kb];] j;tá ;ƍ'l/;"klgfiolj/lxtfi jf ;jg+ clŴ. Oŝfi
klŞdrŊƀol;lźof cf;o;'lźl;źf xált, k'l/drŊƀol;lźof koáu;'lź, tfo r cf;o;'lźof clwudƓlųl;lź, koáu;'lźof
cfudƓlųl;lź. Olt koáuf;o;'źfi cfudflwud;ƕƉfi jrg+ c?)'Ʈ+ ljo ;"l/ofi pbotá oálg;á dgl;sŽ/á ljo r
sú;nsƙfi c/xlt eujtá jrgfi k'Ƒśd+ eljt'lƃ &fg] lgbfg+ &k]ƃá - æPj+ d] ;'tÆlƃcflbdfx.
ck/á goá, ‚Pjƒlƃ Oldgf gfgƍsŽ/klj]wbLks]g jrg]g cųgá cŴklefgkl;lƘbf;ƕlų;ưfj+ bLk]lt.
‚;'tƒlƃ Oldgf ;átƑƍe]bklj]wbLks]g wƙlg?lųkl;lƘbf;ƕlų;ưfj+. ‚Pjƒlƃ r Ob+ oálg;á dgl;sŽ/bLks++þ jrg+
ef;dfgá - æPt] dof wƙf dg;fg'k]lŋtf, lblŪof ;'ƍlljźfÆlt bLk]lt. ‚;'tƒlƃ Ob+ ;jgoáubLks++þ jrg+ ef;dfgá - æax"
dof wƙf ;'tf wftf jr;f kl/lrtfÆlt bLk]lt. tb'eo]gflk cŴƓŧgkfl/k"Ƹ/ bLk]ƃá ;jg] cfb/+ hg]lt. cŴƓŧgkl/k'ŰlŤ
wƙ+ cfb/]g cfi')ƃá dxtf lxtf kl/aflx/á xátLlt, tƨf cfb/+ hg]ŷf ;Ŋŝ+ co+ wƙá ;átƑált.
æPj+ d] ;'tÆlƃ Oldgf kg ;sn]g jrg]g cfoƨf cfgƆá tyfutƍj]lbt+ wƙ+ cųgá cbxƃá c;ƍ'l/;e"Ƹd
cltŊdlt. ;fjsų+ klhĕgƃá ;ƍ'l/;e"Ƹd cáŊdlt. tyf c;źƙf lrų+ j'Ūfk]lt, ;źƙ] lrų+ kltŪfk]lt. æs]jn+ ;'td]j]t+
14

dof, tfiˆj eujtá jrgÆlƃ bLk]ƃá cųfg+ kl/dár]lt, ;Ŵf/+ cklb;lt, lhgjrg+ cƍ]lt, wƙg]Ƹų kltŪfk]lt.
clkr æPj+ d] ;'tÆlƃ cųgf pƍflbtefj+ cƍlhĕgƃá k'l/djrg+ ljj/ƃá - æ;ƙ'vf klƮlxtldb+ dof tfi
eujtá rt'j];f/şlj;f/bfi b;anw/fi cf;eŪfgŪflogá ;Lxgfbgflbgá ;Ƒ;ų'ųdfi wlƙfi/fi wƙ/fhfi wƙflwkltgá
wƙbLkfi wƙ;/)fi ;źƙj/rŊjlųgá ;ƙf;Ɨ'źfi jrg+, g PŴ cŴ] jf wƙ] jf kb] jf Ɠŧg] jf sřf jf ljdlt jf
sŽtƑfÆlt ;Ƒ];+ b]jdg'fifg+ OdƸƨ wƙ] cfilźo+ ljgf;]lt, ;źf;ƕb+ pƍfb]lt. t]g]t+ j'ŝlt æljgf;olt cfiź+, ;ź+ jŬ]lt ;f;g].
Pj+ d] ;'tldŝ]j+, jb+ uf‰td;fjs]ŽÆltĶ
Pslƃ u)gkl/Ş]blgŹ];á. ;dolƃ kl/lŞƉlgŹ];á. Ps+ ;dolƃ clgoldtkl/bLkg+. tŴ ;do;Źá æ;djfo] v±)ë sŽn], ;d"x] x]t'lblŪ;'.
klnfe] kxfg] r, klj]±wë r lbfiltÆĶ
tyf lxfi - æcƍ]jgfd Ʃ]lk pk;Řd]Ɯfd sŽnť ;doť pkfbfofÆlt PjdfbL;' ‘bL0lg01=447’ ;djfoá cŴá.
æPs]Žj ±vëf leŋj], v±)ëf r ;doá r Ɣƪrl/ojf;fofÆltcfbL;' ‘c0lg0 8=29’ v±)ëf. æpŲ;doá kl/ńfx;doáÆltcfbL;'
‘kflr0358’ sŽná. ædxf;doá kjglƨÆlƃcfbL;' ‘bL0lg02=332’ ;d"xá. æ;doálk ±vëf t], eŹfln, cƍlljźá cxál;,
eujf ±vëf ;fjlŴo+ ljx/lt, eujflk d+ hĕlgfilt, eŹfln gfd leŋ' ;Ŵ';f;g] l;ŋfo ckl/k"/sŽ/Lƒlt. colƕ ±vëf, t]
eŹfln, ;doá cƍlljźá cxá;LÆltcfbL;' ‘d0lg02=135’ x]t'. æt]g ±vëf kg ;do]g pƮxdfgá kl/Ƒfhs]Ž ;d)d'lůsŽk'ųá
;doƍjfbs] ltƆ'sŽrL/] Ps;fns] dlƟsŽo cf/fd] klj;tLÆltcfbL;' ‘d0lg02=260’ lblŪ.
ælbŪ] wƙ] r oá cŴá, oá rŴá ;ƕ/flos]Ž.
cŴfle;dof wL/á, klůtált kj'ŝtLÆltĶ ‘;+0lg0 1=128’ cfbL;' klnfeá. æ;ƙf dfgfle;dof cƃdsŽl; b'ŋfifÆltcfbL;' ‘c0lg0 7=9’ kxfg+. æb'ŋfi kLńgŪá ;řtŪá
;ƃfkŪá ljkl/)fdŪá cle;doŪáÆltcfbL;' ‘kl0108’ klj]±wëf. Ow kgfi sŽná cŴá. t]g
;+jŞ/pt'df;Ŭdf;/lųlbjk'ƑŲdŢlƌs;foƌk&ddlŢ_dklŞdofdd'x'ųfbL;' sŽnƍe]be"t];' ;do];' Ps++þ ;dolƃ bLk]lt.
tŴ lsťflk Pt];' ;+jŞ/fbL;' ;do];' o+ o+ ;'ų+ oƸƨ oƸƨ ;+jŞ/] pt'lƛ df;] kŋ] /lųef±uë jf lbj;ef±uë jf j'ų+,
;Ƒ+ t+ ±yë/fi ;'ljlbt+ ;'jjŴflkt+ kţfo. oƨf kg - æPj+ d] ;'t+Æ c;'s;+jŞ/] c;'spt'lƛ c;'sdf;] c;'skŋ]
c;'s/lųef±uë c;'slbj;ef±uë jflt Pj+ j'ų] g ;Ŋf ;'±vëg wf/]t'+ jf plŹl;t'+ jf plŹ;fk]t'+ jf, ax' r jųƑ+ xált, tƨf
Ps]g]j kb]g tdŴ+ ;dáwfg]ŷf æPs++þ ;doÆlƃ cfx. o] jf Od] uưáŊlƃ;doá, hĕlt;doá, ;+j]u;doá, clelgŋdg;doá,
b'Ŋ/sŽl/s;doá, df/ljho;doá, cle;Ɨálw;doá lbŪwƙ;'vljxf/;doá, b];gf;doá, kl/lgƑfg;doált, Pjdfboá
eujtá b]jdg'fiˆ;' cltljo ksŽ;f cg]ssŽnƍe]bf Pj ;dof. t];' ;do];' b];gf;do;řft+ Ps++þ ;dolƃ bLk]lt. oá rfo+
`f)s?)flsŝ;do];' s?)flsŝ;doá, cųlxtk/lxtklklų;do];' k/lxtklklų;doá, ;lƉklttfg+ s/)Loƀo;do];'
wlƙsyf;doá b];gfklklų;do];' b];gf;doá, t];'lk ;do];' cţt/+ ;do+ ;ƈfo æPs+ ;doÆlƃ cfx.
sƨf kg]Ŵ oyf clewƙ] æoƸƨ ;do] sŽdfjr/Ælƃ ‘w0;01’ r, Otá cţ];' r ;'ųkb];' - æoƸƨ ;do], leŋj],
leŋ' ljljŝ]j sŽd]xLÆlt r e'ƙjrglgŹ];á stá, ljgo] r - æt]g ;do]g a'źá eujfÆlt s/)jrg]g, tyf csŷf æPs++þ
;doÆlƃ pkoáujrglgŹ];á stált< tŴ tyf Ow r cţyf cŴ;Ƙjtá. tŴ lx clewƙ] Otá cţ];' ;'ųkb];' r clws/)Ŵá
efj]g efjnŋ)Ŵá r ;Ƙjlt. clws/)lŤ sŽnŴá, ;d"xŴá r ;doá, tŴ tŴ j'ųfg+ mþfiflbwƙfg+ v);djfox]t';řftfi r
;dofi efj]g t];+ efjá nŋLolt, tƨf tbŴh]ŽtgŴ+ tŴ e'ƙjrglgŹ];á stá.
ljgo] r x]t'cŴá s/)Ŵá r ;Ƙjlt. oá lx ;á l;ŋfkbkţlų;doá ;fl/k'ųfbLlxlk b'lƑţ]Ɯá, t]g ;do]g x]t'e"t]g
s/)e"t]g r l;ŋfkbflg kţfkoƃá l;ŋfkbkţlųx]t'ť ck]ŋdfgá eujf tŴ tŴ ljxfl;, tƨf tbŴh]ŽtgŴ+ tŴ s/)jrg]g
lgŹ];á stá.
Ow kg cţlƨť Pj+ hĕlts] cŝƃ;+oáuŴá ;Ƙjlt. olŤ ;do+ eujf Od+ cţ+ jf ;'ųƃ+ b];]l;, cŝƃd]j t+ ;do+
s?)fljxf/]g ljxfl;, tƨf tbŴh]ŽtgŴ+ Ow pkoáujrglgŹ];á stált.
t]g]t+ j'ŝlt æt+ t+ cŴdk]lŋŷf, e'ƙ]g s/±)ëg r.
cţŶ ;doá j'ųá, pkoá±uëg ;á OwfÆltĶ
ká/f)f kg jŰolƃ - ætƸƨ ;do]Ælt jf, æt]g ;do]gfÆlt jf, æPs++þ ;doÆlƃ jf, clenfkdųe]bá P;, ;ƑŴ
e'ƙd]jŴált. tƨf æPs++þ ;doÆlƃ j'ų]lk æPsƸƨ ;do]Ælt cŴá j]lbtƑá.
15

eujflt u?. u?lŤ nás] eujflt jblƃ. coť ;Ƒu')ljl;Ūtfo ;Ƒ;ųfg+ u?, tƨf eujflt j]lbtƑá.
ká/f±)ëlxlk j'ų+ æeujflt jrg+ ;]Ū+, eujflt jrgd'ųd+.
u? uf/jo'ųá ;á, eujf t]g j'ŝtLÆltĶ
clk r æefŕjf eƮjf o'ųá, e±uëlx r ljeųjf.
eųjf jƃudgá, ej];' eujf ttáÆltĶ
Oldfif ufyfo j;]gfi kbfi ljŴf/cŴá j]lbtƑá. ;á r lj;'lźdƮ] a'źfg'filtlgŹ];] j'ųáo]j.
Pųfjtf r]Ŵ Pj+ d] ;'tlƃ jrg]g oyf;'t+ wƙ+ bfiˆƃá eujtá wƙsŽo+ kŝŋ+ s/ált. t]g æglob+ cltŊƃ;Ŵ's+þ
kfjrg+, co+ já ;ŴfÆlt ;Ŵ' cbfig]g pŊlŮt+ hg+ ;dfif;]lt.
Ps+ ;do+ eujflt jrg]g tƸƨ ;do] eujtá cljşdfgefj+ bfiˆƃá ¿ksŽokl/lgƑfg+ ;f±wëlt. t]g æPj+ljwfi gfd
cl/owƙfi b];s]Ž b;anw/á jlh/;Ŝft ;dfgsŽoá ;álk eujf kl/lgƑ'tá, s]g cţ]g hËljt] cf;f hg]tƑfÆlt hËljtdbdų+
hg+ ;+j]h]lt, ;źƙ] rfi pfifx+ hg]lt.
Pjlƃ r e)ƃá b];gf;ƕƸų lglŹ;lt. d] ;'tlƃ ;fjs;ƕƸų. Ps+ ;dolƃ sŽn;ƕƸų. eujflt b];s;ƕƸų.
cƃ/f r /fhux+ cƃ/f r gfńƆlƃ cƃ/f_;Źá sŽ/)v)lrųj]dŢljj/fbL;' lbfilt. ætbƃ/+ s]Ž hĕg]Ɯ cţŶ
tyfutfÆlt ‘c0lg0 6=44’ r, æhgf ;śƙ dƃ]lƃ dť tť lsdƃ/Ælƃ ‘;+0lg0 1=228’ r cfbL;' lx sŽ/±)ë cƃ/f_;Źá.
æcŹ; d+, eƃ], cţt/f OŴL ljşƃl/sŽo efhg+ ±wëfjƃLÆltcfbL;' ‘d0lg02=149’ v±)ë. æofiƃ/tá g ;lƃ s]ŽkfÆltcfbL;'
‘pbf020’ lrų]. æcƃ/f já;fgdfkfbLÆltcfbL;' ‘r"ńj0350’ j]dŢ]. æclk rfo+, leŋj], tkábf lƀƉ+ dxflg/ofg+
cƃl/sŽo cfuŞtLÆltcfbL;' ‘kf/f0231’ ljj/]. Ʃfoldw ljj/] jųlt, tƨf /fhuxfi r gfńƆfo r ljj/]lt Pjd]ŴŴá
j]lbtƑá. cƃ/f_;Ź]g kg o'ųųf pkoáujrg+ st+. ólb;];' r &fg];' cŋ/lrƃsŽ æcƃ/f ufdť glbť oftLÆlt Pj+ Psd]j
cƃ/f;Ź+ ko'şlƃ, ;á b'ltokb]glk oáh]tƑá xált, coálhodfg] pkoáujrg+ g kfk')flt. Ow kg oáh]ŷfo]j j'ųált.
cźfgdƮƍlkƉá xátLlt cźfg;řft+ dƮ+ klkƉá xált, æbL#dƮÆlƃ cŴá. cźfgudg;dofi lx ljeś]
æcŬoáhg+ ulŞfifdLlt e'lŧtƑÆlƃcflbjrgtá ‘kflr0218’ cŬoáhglƕ cźfgdƮá xált. /fhuxtá kg gfńƆf oáhgd]j.
dxtf leŋú;Ŝ]g ;lźlƃ ‚dxtfƒlt u')dxų]glk dxtf, ;Śfdxų]glk dxtf. ;á lx leŋ';Ŝá u'±)ëlxlk dxf cxál;,
clƍŞtflbu');dƉfutųf. ;Śfolk dxf, kť;t;Śųf. leŋÚg+ ;Ŝá ‚leŋ';Ŝáƒ, t]g leŋ';Ŝ]g. lblŪ;Ln;fdţ;Ŝft;řft]g
;d)u±)ëgflt cŴá. ;lźlƃ Pstá.
kťdų]lx leŋú;t]xLlt kťdųf Pt];lƃ kťdųflg. dųflt kdf)+ j'ŝlt, tƨf oyf æeáhg] dųţ"Ælt j'ų] æeáhg]
dų+ hĕgflt, kdf)+ hĕgftLÆlt cŴá xált, Pjldwflk - æt];+ leŋ';tfg+ kťdųf kťkdf)Ælƃ PjdŴá bŪƑá. leŋÚg+ ;tflg
leŋ';tflg, t]lx kťdų]lx leŋ';t]lx.
;'lƍoálk ±vëf kl/ƑfhsˆŽlt ;'lƍoált tfi gfd+. lk_sŽ/á dƮƍlkƉ;efutfo k'Ʈn;lƕůgŴá. ±vëf_sŽ/á
kb;lƈs/á, Ɠŧgl;lnŪtfj;]g j'ųá. kl/ƑfhsˆŽlt ;ŧofi cƃ]jf;L %Ɖkl/Ƒfhs]Ž. Ob+ j'ų+ xált - æobf eujf t+
cźfgdƮ+ klkƉá, tbf ;'lƍoálk kl/Ƒfhs]Ž klkƉá cxá;LÆlt. ctLtsŽnŴá x]Ŵ xált_;Źá.
;Ƹź cƃ]jfl;gf Ɣƪbų]g df)j]gflt - PŴ cƃ] j;tLlt cƃ]jf;L. ;dLkrf/á ;lƃsŽjr/á l;fiált cŴá.
Ɣƪbųált tfi gfd+. df)jált ;ųálk rá/álk t?±)ëflk j'ŝlt.
ærálbtf b]jb"t]lx, o] kdşlƃ df)jf.
t] bL#/ų+ ;árlƃ, xLgsŽo"kuf g/fÆltĶ ‘d0 lg03=271’ cfbL;' lx ;ųá df)jált j'ųá. ædf)j]lxlk ;dfuŞlƃ stsƙ]lxlk cstsƙ]lxkLÆltcfbL;' ‘d0lg0 2=149’
rá/á. æcƗŪá df)já, cśs]Ž df)jáÆltcfbL;' ‘bL0lg01=316’ t?±)ëf ‚df)jáƒlt j'ųá. Owflk cod]jŴá. OblŤ j'ų+
xált - Ɣƪbų]g gfd t?)ƃ]jfl;gf ;lźlƃ.
tŶflt tƸƨ cźfgdƮ], t];' jf ƀL;' hg];'. ;'blƃ lgkftdų+. cg]skl/ofo]gflt kl/ofo_;Źá tfj
jf/b];gfsŽ/±)ë;' jųlt. æsfi g' ±vëf, cfgƆ, cş kl/ofoá leŋ'lgoá cájlbt'ÆlƃcfbL;' ‘d0lg03=398’ lx jf/]
kl/ofo;Źá jųlt. ædw'lklůskl/ofoáŷ]j g+ wf/]xLÆltcfbL;' ‘d0lg0 1=205’ b];gfo+. æOldgflk ±vëf, t] /fhţ,
kl/ofo]g Pj+ xát"ÆltcfbL;' ‘bL0lg02=411’ sŽ/±)ë. Ʃfoldwflk sŽ/±)ë jųlt, tƨf cod]Ŵ cŴá - æcg]slj±wëg
16

sŽ/±)ëgfÆlt, æax"lx sŽ/±)ëxLÆlt j'ų+ xált.
a'źƧ cjŰ+ ef;tLlt cjŰlj/lxtfi ckl/df)jŰ;dƉfutfiflk a'źfi eujtá - æo+ nás] hĕltj'Ŭ];' sųƑ+
clejfbgflb;fdLlrsƙ+ ‚;fdlƮ/;áƒlt j'ŝlt, t+ ;d)fi uf‰tdfi glŴ tƨf c/;¿ká ;d±)ëf uf‰tdá, lgưáuf‰, clsl/ojfbá,
pŞ]bjfbá, h]u'ŞL, j]glos]Ž, tkfiL, ckuưá. glŴ ;d)fi uf‰tdfi pųl/dg'fiwƙá cndl/o`f)bfiglj;];á. tŊkl/ofxt+
;d±)ëf uf‰tdá wƙ+ b];]lt, jLd+;fg'rl/t+, ;o+klefg+. ;d±)ëf uf‰tdá g ;Ƒţ", g násljb", g cg'ų/á, g cƮk'ƮnáÆlt.
Pj+ t+ t+ csŽ/)d]j sŽ/)lƃ jŷf tyf tyf cjŰ+ bá;+ lgƆ+ ef;lt.
oyf r a'źfi, Pj+ wƙfiflk t+ t+ csŽ/)d]j sŽ/)tá jŷf - æ;d)fi uf‰tdfi wƙá b'/ŋftá, b'ƍlj]lbtá,
clgƜflgs]Ž, cg'k;d;+jųlgs]ŽÆlt tyf tyf cjŰ+ ef;lt.
oyf r wƙfi, Pj+ ;Ŝfiflk o+ jf t+ jf csŽ/)d]j sŽ/)tá jŷf - ældŞfklkƉá ;d)fi uf‰tdfi ;fjs;Ŝá,
súlnklkƉá, kŝgLsklkb+ cgg'nádklkb+ cwƙfg'nádklkb+ klkƉáÆlt tyf tyf cjŰ+ ef;lt.
cƃ]jf;L kgfi - æcƛfs++þ cfrl/oá ck/fdl;tƑ+ k/fd;lt, cgŊldtƑ+ cŊdlt, Ʃfo+ cƸƮ lunƃá ljo, xŴ]g
cl;wf/+ k/fd;ƃá ljo, d'lŪgf l;g]?+ kbfn]t'sŽdá ljo, ssrbƃklƃo+ sËńdfgá ljo, kleƉdb+ růxƸŴ xŴ]g uŲƃá ljo r
jŰf/xfiˆj /tgųofi cjŰ+ ef;dfgá cgoƓ;g+ kfk'l)filt. cfrl/o] ±vëf kg u"y+ jf cƸƮ jf sŭs++þ jf sŲ;ƍ+ jf cŊdƃ],
;"n+ jf cle¿xƃ], xnfxn+ jf lj;+ vfbƃ], vf/ábs++þ jf kŋnƃ], g/skkft+ jf kktƃ], g cƃ]jfl;gf t+ ;Ƒdg'sŽtƑ+ xált.
sƙfisŽ lx ;ųf cųgá sƙfg'¿kd]j uƸt uŞlƃ. g]j lktf k'ųfi sƙ]g uŞlt, g k'ųá lkt' sƙ]g, g dftf k'ųfi, g k'ųá
dft'of, g eftf elulgof, g elugL eft', g cfrl/oá cƃ]jfl;gá, g cƃ]jf;L cfrl/ofi sƙ]g uŞlt. dƞť cfrl/oá ltŰ+
/tgfg+ cjŰ+ ef;lt, dxf;fjş]Ž ±vëf kgfl/o"kjfbált. Pj+ oálg;á pƙ'lşŷf cfrl/ojfb+ dŹdfgá ;ƙfsŽ/)d]j sŽ/)tá
cklb;ƃá cg]skl/ofo]g ltŰ+ /tgfg+ jŰ+ efl;t'df/źá, oyf t+ klůthĕlts]Ž súnk'ųáÆ. t]g j'ų+ - æ;'lƍofi kg
kl/Ƒfhsfi cƃ]jf;L Ɣƪbųá df)já cg]skl/ofo]g a'źfi jŰ+ ef;lt, wƙfi jŰ+ ef;lt, ;Ŝfi jŰ+ ef;tLÆlt.
tŴ jŰlƃ jŰ_;Źá ;Ůfg_hĕlt_¿kfotg_sŽ/)_kdf)_u')_k;+;fbL;' lbfilt
tŴ ædxƃ+ ;ƍ/fhjŰ+
clelglƙlgŷfÆltcfbL;' ‘;+0 lg0 1=142’ ;Ůfg+ j'ŝlt. æƔfƪ±)ëfj ;]Ūá jŰá, xLgá cţá jŰáÆltcfbL;' ‘d0lg02=402’
hĕlt. æk/dfo jŰkáŋ/tfo ;dƉfutáÆltcfbL;' ‘bL0lg0 1=303’ ¿kfotg+.
æg x/fld g eŧfld, cf/f l;Ŝfld jfl/h+.
cy s]g g' jŰ]g, uƈŴ]gált j'ŝtLÆltĶ ‘;+0lg0 1=234’ cfbL;' sŽ/)+. ætoá kųfi jŰfÆltcfbL;' ‘kf/f0602’ kdf)+. æsbf ;ţ"ƭf kg, t] uxklt, Od] ;d)fi
uf‰tdfi jŰfÆltcfbL;' ‘d0lg02=77’ u'±)ëf. æjŰf/xfi jŰ+ ef;tLÆltcfbL;' ‘c0lg0 2=135’ k;+;f. Ow u'±)ëflk
k;+;flk. co+ ls/ t+ t+ e"td]j sŽ/)+ cklb;ƃá cg]skl/ofo]g /tgųofi u')"k;lŤt+ k;+;+ cefl;. tŴ - æOltlk ;á
eujf c/x+ ;ƙf;Ɨ'źáÆltcflbgf ‘kf/f01’ go]g, æo] leŋj], a'ź] k;Ɖf cƮ] t] k;ƉfÆltcflbgf æPsk'Ʈná, leŋj], nás]
pƍşdfgá pƍşlt»k]0 c;dá c;d;dáÆltcflbgf ‘c0lg0 1=174’ r go]g a'źfi jŰá j]lbtƑá. æƩfŋftá eujtf
wƙáÆlt ‘bL0lg02=159’ r æcfno;d'Ŕftá jũ‡kŞ]báÆlt ‘Olt090 c0lg0 4=34’ r, æo] leŋj], cl/o] cŪlśs] dƮ]
k;Ɖf, cƮ] t] k;ƉfÆlt r PjdfbLlx go]lx wƙfi jŰá j]lbtƑá. æ;'ƍlkƉá eujtá ;fjs;ŜáÆlt ‘bL0lg02=159’ r,
æo], leŋj], ;Ŝ] k;Ɖf, cƮ] t] k;ƉfÆlt ‘c0lg0 4=34’ r PjdfbLlx kg go]lx ;Ŝfi jŰá j]lbtƑá. kxáƃ]g kg
wƙslys]g kťlgsŽo] gjś+ ;Ŵ';f;g+ rt'/f;Lltwƙŋƈ;xfiflg cáuflxŷf a'źfbLg+ jŰá ksŽ;]tƑá. OdlƨlŤ &fg] a'źfbLg+ u'±)ë
ksŽ;]ƃá cltŴ]g kŋƆá wƙslys]Žlt g ;Ŋf jų'+. ólb;];' lx &fg];' wƙslysfi yfdá j]lbtƑá. Ɣƪbųá kg df)já
cg'fijflbdų;Ɨlƈt]g cųgá yfd]g /tgųofi jŰ+ ef;lt.
Oltx t] peá cfrl/oƃ]jf;Llt Pj+ t] ƀ] cfrl/oƃ]jfl;sŽ. cţdţƧflt cţá cţfi. phúljkŝgLsjfbflt ó;slƕ
ckl/xl/ŷf ph'd]j ljljwkŝgLsjfbf, cg]sjf/+ lj?źjfbf Pj x'ŷflt cŴá. cfrl/o]g lx /tgųofi cjŰ] efl;t]
cƃ]jf;L jŰ+ ef;lt, k'g Ot/á cjŰ+, Ot/á jŰlƃ Pj+ cfrl/oá ;f/mþns] lj;?ŋcfƸ) cfs]Žodfgá ljo k'gƍ'g+
/tgųofi cjŰ+ ef;lt. cƃ]jf;L kg ;'jŰ/htdl)dofo cfl)of t+ cfƸ) klafxodfgá ljo k'gƍ'g+ /tgųofi jŰ+
ef;lt. t]g j'ų+ - æph'ljkŝgLsjfbfÆlt.
eujƃ+ lklŪtá lklŪtá cg'aƈf xálƃ leŋú;Ŝťflt eujƃť leŋ';Ŝť kŞtá kŞtá bfig+ cljhxƃf
Ol/ofkyfg'aƈg]g cg'aƈf xálƃ, ;L;fg'nálsgá x'ŷf cg'utf xáƃLlt cŴá.
sƨf kg eujf t+ cźfg+ klkƉá< sƨf r ;'lƍoá cg'aƈá< sƨf r ;á /tgųofi cjŰ+ ef;tLlt< eujf tfj
tƸƨ sŽn] /fhuxkl/jųs];' cŪf/;;' dxfljxf/];' cţt/Ƹƨ jl;ŷf kftáj ;/L/ƍlhƮg+ sŷf leŋfrf/j]nfo+ leŋ';Ŝkl/j'tá
/fhux] lkůfo r/lt. ;á t+ lbj;+ leŋ';Ŝfi ;'nelkůkft+ sŷf kŞfeų+ lkůkftklŊƃá leŋ';Ŝ+ kųrLj/+ ufxfk]ŷf ægfńƆ+ uldfifdLÆlt, /fhuxtá lgŋldŷf t+ cźfg+ klkƉá. ;'lƍoálk ±vëf tƸƨ sŽn] /fhuxkl/jųs] cţt/Ƹƨ
17

kl/ƑfhsŽ/fd] jl;ŷf kl/Ƒfhskl/j'tá /fhux] leŋfo r/lt. ;álk t+ lbj;+ kl/Ƒfhskl/;fo ;'neleŋ+ sŷf e'ųkft/f;á
kl/Ƒfhs] kl/Ƒfhskl/ŋf/+ ufxfk]ŷf - gfńƆ+ uldfifldŝ]j eujtá t+ dƮ+ klkƉefj+ chĕgƃáj cg'aƈá. ;r] kg hĕg]Ɯ
gfg'aƈ]Ɯ. ;á chĕlgŷfj uŞƃá uLj+ plŋlkŷf cánásodfgá eujƃ+ cŹ; a'źl;l/of ;áedfg+ /ųsƗnkl/lŋųldj
hśdsgslul/l;v/+.
tƸƨ ls/ ;do] b;anfi ;/L/tá lgŋldŷf %ƑŰ/lƨoá ;dƃf c;LltxŴƍdf±)ë kb];] cfwfjlƃ ljwfjlƃ
/tgfj]ń/tgbfd/tgr'ŰljƍlsŰ+ ljo, k;fl/t/tglrųsťgkldj, /ų;'jŰ/;lgl;ťdfgldj, pŊf;tlgkft;dfsúnldj,
lg/ƃ/ljƍlsŰsl)sŽ/k'Ǝldj jfo'j]ulŋųrLglkŪr'Űldj, OƆwg'ljş'ntftf/fu)ƍeflj;/ljƎ'þl/tljŞl/tldj r t+ jgƃ/+
xált.
c;Llt
cg'Ɠŧgfg'/lŧtť kg eujtá ;/L/+ ljsl;tsdn'ƍnldj, ;/+ ;Ƒkflnm'þƟldj kfl/Şųs++þ,
tf/fd/Llrljsl;tldj, uugtn+ l;l/of cjx;ƃldj, Ɠfdƍefkl/ŋ]kljnfl;gL rfi ƀƸų;j/nŋ)dfnf uƅ]ŷf
&lktƀƸų;rƆdfnfo ƀƸų;;"l/odfnfo klkflof &lktƀƸų;rŊjlųƀƸų;;Ŋb]j/fhƀƸų;dxfƔƪfg+ l;Ƹ/ l;l/of
cleejlƃldj. tť kg eujƃ+ kl/jf/]ŷf l&tf leŋÚ ;Ƒ]j clƍŞf ;ƃ'Ūf kljljųf c;+;Ūf rábsŽ kfku/lxgá jųf/á
jrgŋdf ;Ln;ƕƉf ;dflwkţfljd'lųljd'lųţf)bfig;ƕƉf. t];+ dŢ] eujf /ųsƗnkfsŽ/kl/lŋųá ljo sťgyƘá,
/ųkb'd;ůdŢutf ljo ;'jŰgfjf, kjfńj]lbsŽkl/lŋųá ljo clƮŋƈá, tf/fu)kl/jfl/tá ljo k'ŰrƆá ldukŋLglƕ rŋÚlg
kL)olt, k±uëj b]jdg'fifg+. tlƨť kg lbj;] o]e'Ɯ]g c;Lltdxf±yë/f d]#jŰ+ k+;'s+"þn+ Ps++þ;+ sl/ŷf sų/bů+ cfbfo
;'jƙjlƙtf ljo uƈxlŴgá ljutbá;f jƃbá;f leƉlsn];f ljhlthf l%Ɖaƈgf eujƃ+ kl/jf/Ƹo;'. ;á ;o+ jLt/fuf‰
jLt/f±uëlx, ;o+ jLtbá;á jLtbá;]lx, ;o+ jLtdáxá jLtdáx]lx, ;o+ jLttŲá jLttŲ]lx, ;o+ lglŊn];á lglŊn];]lx, ;o+ a'źá
cg'a'ź]lx kl/jfl/tᶠkųkl/jfl/t+ ljo s];/+, s];/kl/jfl/tf ljo slŰsŽ, cŪgfu;xfikl/jfl/tá ljo %Źƃá gfu/fhĕ,
gj'ltx+;;xfikl/jfl/tá ljo wt/Ūá x+;/fhĕ, ;]gśkl/jfl/tá ljo rŊjlų/fhĕ, b]ju)kl/jfl/tá ljo ;Ŋ]Ž b]j/fhĕ,
Ɣƪu)kl/jfl/tá ljo xfl/tá dxfƔƪf, ckl/ldtsŽn;lťtk'ţanlgƑųfo clrƃ]Ɯfo cgákdfo a'źnLnfo rƆá ljo uugtn+
t+ dƮ+ klkƉá xált.
c±yëj+ eujƃ+ cgákdfo a'źnLnfo uŞƃ+ leŋÚ r cálŋųrŋÚ ;lƃlƇo] ;ƃdfg;] pkl/ge] l&t+ k'ŰrƆ+ ljo eujƃ+o]j
gdfidfg]
lbƩfj
kl/Ƒfhs]Ž
cųgá
kl/;+
cjnás]l;.
;f
xált
sŽhbůs]
cánƗ]ŷf
ulxtán'Ʈljn'ƮlkŪsltbůdá/lkŦdlųsŽkųkl;ƑssúlůsŽlbcg]skl/ŋf/ef/el/tf
æc;'sfi xŴf ;áe)f, c;'sfi kfbfÆlt
Pjdflblg/Ŵsjrgf d'v/f ljlsŰjfrf cbfigLof ckf;flbsŽ. tfi t+ lbƩf ljƍl;f/á pbkflb.
Obflg t]g eujtá jŰá jųƑá ej]Ɯ. oƨf kg]; nfe;Ŋf/xflgof r]j kŋxflgof r lgŝlƕ eujƃ+ p;"olt.
cţltlŴofglŤ ofj a'źá nás] g'ƍşlt, tfjb]j nfe;Ŋf/f lgƑųlƃ, a'ź‡ƍfbtá kg kŪfo kl/xLgnfe;Ŋf/f xálƃ
;"l/o'Ʈdg] vş]ŽkgsŽ ljo lglfi/Lst+ cfkşlƃ. pkltfis]Žlntfgť ;ŧofi ;lƃs] kƑlhtsŽn]o]j kl/ƑfhsŽ dxfkl/;f cx];'+,
t];' kg kŊƃ];' ;flk t];+ kl/;f leƉf. Olt Od]lx ƀLlx sŽ/±)ëlx co+ kl/Ƒfhs]Ž oƨf lgŝlƕ eujƃ+ p;"olt, tƨf t+
p;"olj;'Ʈf/+ plƮ/ƃá /tgųofi cjŰd]j ef;tLlt j]lbtƑá.
2= cy ±vëf eujf cƗnlŪsŽo+ /fhŽuf/sˆ Ps/lųjf;+ pkulŞ ;Ƹź leŋú;Ŝ]gflt eujf tfo a'źnLnfo uŞdfgá
cg'k'Ƒ]g cƗnlŪsŽƀf/+ kfk'l)ŷf ;"l/o+ cánás]ŷf - æcsŽná bflg uƃ'+, cŴ;dLk+ utá ;"l/oáÆlt cƗnlŪsŽo+ /fhĕuf/s]
Ps/lųjf;+ pkulŞ.
tŴ cƗnlŪsŽlt /ţá pƜfg+. tfi ls/ ƀf/;dLk] t?)cƗ?ŋá clŴ, t+ æcƗnlŪsŽÆlt jblƃ. tfi cljb"/]
ejųf pƜfglƕ cƗnlŪsŽ ŷ]j ;Ś+ ut+. t+ %fo"bs;ƕƉ+ kfsŽ/kl/lŋų+ ;'oálhtƀf/+ dŧ';f ljo ;'u'ų+. tŴ /ţá sËńgŴ+
klefglrųljlrų+ cuf/+ cs++þ;'. t+ æ/fhĕuf/sÆlƃ j'ŝlt.
;'lƍoálk ±vëflt ;'lƍoálk tƸƨ &fg] ;"l/o+ cánás]ŷf - æcsŽná bflg uƃ'+, ax" v'ŹsdxƟsŽ kl/ƑfhsŽ, ax'kl/fioá r
co+ dƮá rá/]lxlk jfńoŋ]lxlk jfńld±uëlxlk. co+ ±vëf kg ;d±)ëf uf‰tdá pƜfg+ kljŪá, ;d)fi r uf‰tdfi j;gŪfg] b]jtf
cf/ŋ+ uŲlƃ, xƆfxlƕ Ow Ps/lųjf;+ pkuƄf Ʃ]j uldfifdLÆlt tb]j'Ɯfg+ kfljl;. ttá leŋ';Ŝá eujtá jų+ bfiˆŷf cųgá
cųgá j;gŪfg+ ;Ɵŋ]l;. kl/Ƒfhs]Žlk pƜfgfi Pskfiˆ kl/Ƒfhskl/ŋf/] cátf/]ŷf jf;+ pkulŞ ;Ƹź cųgá kl/;fo.
kflńodf¿ƭj;]g]j kg - æ;Ƹź cųgá cƃ]jfl;gf Ɣƪbų]g df)j]gfÆlt j'ų.
+
Pj+ jf;+ pkutá kg ;á kl/Ƒfhs]Ž /lųef±uë b;an+ cánás]l;. tlƨť ;do] ;dƃf ljƍlsŰtf/sŽ ljo kbLkf
hnlƃ, dŢ] eujf lgl;Ɖá xált, leŋ';Ŝá r eujƃ+ kl/jf/]ŷf. tŴ Psleŋ'filk xŴsúŊ'þŝ+ jf kfbsúŊ'þŝ+ jf pŊfl;t;Źá jf
lvlkt;Źá jf glŴ. ;f lx kl/;f cųgá r l;lŋtl;ŋtfo ;Ŵl/ r uf/j]gflt ƀLlx sŽ/±)ëlx lgjft] kbLkl;vf ljo lgŝnf
;lƉl;Ɖfj cxál;. kl/Ƒfhs]Ž t+ lje"Ƹt lbƩf cųgá kl/;+ cánás]l;. tŴ s]lr xŴ+ lvklƃ, s]lr kfb+, s]lr ljƍnklƃ, s]lr
lgƟflntlhƢf kŔl/t±vëńf, bƃ] vfbƃf sŽsŞdfgf #?#?kfifl;gá ;olƃ. ;á /tgųofi u')jŰ] jųƑ]lk Ofifj;]g k'g
cjŰd]j cf/le. Ɣƪbųá kg j'ųgo]g]j jŰ+. t]g j'ų+ - ætŶflk ;'b+ ;'lƍoá kl/Ƒfhs]ŽÆlt ;Ƒ+ jųƑ+. tŴ tŶfkLlt
18

tlƨlƕ, cƗnlŪsŽo+ pƜfg]lt cŴá.
3= ;Ɨx'nfglƃ ax'sŽg+. tŴ ljgokl/ofo]g toá hgf æ;Ɨx'nfÆlt j'ŝlƃ. ttá k/+ ;Ŝá. ;'ųƃkl/ofo]g kg
toá toáj ttá kŪfo ;Ɨx'nf. Ow ;'ųƃkl/ofo]g æ;Ɨx'nfÆlt j]lbtƑf. důndfń]lt sŴlr ƀ] slŰsŽ ux]ŷf
x+;jũsŞƉ]g stf s+"þfuf/;fnflk ædůndfńáÆlt j'ŝlt, sŴlr Ps++þ slŰs++þ ux]ŷf yƘkƸƃ kl/lŋlkŷf stf pkŪfg;fnflk
ædůndfńáÆlt j'ŝlt. Ow kg lg;Lbg;fnf ædůndfńáÆlt j]lbtƑá. ;lƉl;Ɖfglƃ lg;şgj;]g. ;lƉklttfglƃ
;dáwfgj;]g. co+ ;lřowƙált ;lřof j'ŝlt syf syfwƙált cŴá. pbkfbLlt pƍƉá. stdá kg ;ált< cŞl/o+
cfj';ált Pjdflb. tŴ cƈfi kƑtf/áx)+ ljo lgŝ+ g xátLlt cŞl/o+. co+ tfj ;Źgoá. co+ kg cŪsyfgoá cŞ/foáƮlƃ cŞl/o+. cŞ/+ kxl/t'+ o'ųlƃ cŴá. ce"tk'Ƒ+ e"tlƃ cư't+. peo+ k]t+ ljƛofiˆjflwjrg+. ofjlťblƃ ofj r
Ob+ t]g ;'ƍlljlbttfo cƍd]Ɯų+ bfiˆlt.
t]g eujtf hŽgtf»k]0» ;'ƍlljlbtflt PŴfo+ ;ř]kŴá. oá ;á eujf ;dƸt; kf/ldoá k"/]ŷf ;Ƒlsn];] elŧŷf
cg'ų/+ ;ƙf;ƗáƸw cle;Ɨ'źá, t]g eujtf t];+ t];+ ;ųfg+ cf;ofg';o+ hŽgtf, xŴtn] &lkt+ cfdns++þ ljo ;Ƒ`]Ɯwƙ+ kƧtf.
clk r k'Ƒ]lgjf;fbLlx hŽgtf, lbƑ]g rŋ'gf kƧtf. tLlx ljşĕlx %lx jf kg cleţflx hŽgtf, ;ƑŴ cƍlxt]g
;dƃrŋ'gf kƧtf. ;Ƒwƙhĕgg;dŴfo jf kţfo hŽgtf, ;Ƒ;ųfg+ rŋ'lj;oftLtflg lt/ásúũflbutflglk ¿kflg cltlj;'ź]g
d+;rŋ'gf kƧtf. cųlxt;flwsŽo jf ;dflwkbŪfgfo klj]wkţfo hŽgtf, k/lxt;flwsŽo s?)fkbŪfgfo b];gfkţfo
kƧtf.
c/Lg+ xtųf kŝofbLgť c/xųf c/xtf. ;ƙf ;fdť ;Ƒwƙfg+ a'źųf ;ƙf;Ɨ'ź]g cƃ/floswƙ] jf hŽgtf,
lgƜflgswƙ] kƧtf, lsn];f/Lg+ xtųf c/xtf. ;ƙf ;fdť ;Ƒwƙfg+ a'źųf ;ƙf;Ɨ'ź]gflt. Pj+ rt"j];f/şj;]g rt"xfsŽ/]lx
±yëfldt]g ;ųfg+ gfgflwd'lųstf gfgŢf;otf ;'ƍlljlbtf ofj r ;'Ūú klljlbtf.
Obflgfi ;'ƍlljlbtefj+ bfiˆt'+ coŤLltcflbdfx. Ob+ j'ų+ xált of r co+ eujtf æwft';á, leŋj], ;ųf ;+;Ɔlƃ
;d]lƃ, xLgflwd'lųsŽ xLgflwd'lųs]lx ;Ƹź ;+;Ɔlƃ ;d]lƃ, sƠf)flwd'lųsŽ sƠf)flwd'lųs]lx ;Ƹź ;+;Ɔlƃ ;d]lƃ. ctLtlƕ ±vëf,
leŋj], cźfg+ wft';áj ;ųf ;+;ƸƆ;' ;Ƹd;', xLgflwd'lųsŽ xLgflwd'lųs]lx»k]0 sƠf)flwd'lųsŽ sƠf)flwd'lųs]lx ;Ƹź ;+;ƸƆ;'
;Ƹd;', cgfutlƕ ±vëf, leŋj], cźfg+»k]0 ;+;lƆfilƃ ;d]filƃ, Pt/lxlk ±vëf, leŋj], kŝ'ƍƉ+ cźfg+ wft';áj ;ųf ;+;Ɔlƃ
;d]lƃ, xLgflwd'lųsŽ xLgflwd'lųs]lx»k]0 sƠf)flwd'lųsŽ sƠf)flwd'lųs]lx ;Ƹź ;+;Ɔlƃ ;d]ƃLÆlt Pj+ ;ųfg+ gfgflwd'lųstf,
gfgŢf;otf, gfgflblŪstf, gfgfvlƃtf, gfgf?lrtf, gflńof ldgƃ]g ljo t'nfo t'noƃ]g ljo r gfgflwd'lųstf`f±)ëg
;Ƒţ'tţf±)ëg ljlbtf, ;f ofj ;'ƍlljlbtf. ƀ]lk gfd ;ųf PsŢf;of b'Ɵef násƸƨ. PsƸƨ uƃ'sŽd] Ps]Ž &ft'sŽdá xált,
PsƸƨ lkljt'sŽd] Ps]Ž e'lŧt'sŽdá. Od];' rflk ƀL;' cfrl/oƃ]jf;L;' colŤ æ;'lƍoá kl/ƑfhsˆŽ»k]0» eujƃ+ lklŪtá lklŪtá
cg'aƈf xálƃ leŋú;ŜťfÆlt. tŴ Oltxd]lt Oltx Od], Pj+ Od]lt cŴá. ;];+ j'ųgod]j.
4= cy ±vëf eujf t];+ leŋÚg+ Od+ ;lřowƙ+ ljlbŷflt PŴ ljlbŷflt ;Ƒţ'tţf±)ëg hĕlgŷf. eujf lx sŴlr
d+;rŋ'gf lbƩf hĕgflt - æcŹ;f ±vëf eujf dxƃ+ bf?ŋƈ+ uśfo glbof ;át]g j'ƞdfgÆlƃcfbL;' ‘;+0lg0 4=241’ ljo.
sŴlr lbƑrŋ'gf lbƩf hĕgflt - æcŹ;f ±vëf eujf lbƑ]g rŋ'gf lj;'ź]g cltŊƃdfg';s]g tf b]jtfoá ;xfifiˆj kflnufd]
jŴ"lg kl/uŲlƃoáÆltcfbL;' ‘bL0lg02=152’ ljo. sŴlr kslt;át]g ;'ŷf hĕgflt - æcfiál; ±vëf eujf cfoƨtá cfgƆfi
;'eŹ]g kl/Ƒfhs]g ;Ƹź Od+ syf;ƟfkÆlƃcfbL;' ‘bL0lg02=213’ ljo. sŴlr lbƑ;át]g ;'ŷf hĕgflt - æcfiál; ±vëf eujf
lbƑfo ;átwft'of lj;'źfo cltŊƃdfg'l;sŽo ;ƈfgfi uxkltfi lgŖá±wëg kl/Ƒfhs]g ;Ƹź Od+ syf;ƟfkÆlƃcfbL;' ‘bL0
lg03=54’ ljo. Ow kg ;Ƒţ'tţf±)ëg ;'ŷf cţfl;. Ƹs s/áƃá cţfl;< klŞdofdlsŝ+, lsŝť gfd]t+ ;fŴs++þ, lg/Ŵslƃ
b'ljw+ xált. tŴ lg/Ŵslsŝ+ eujtf aálwkƟŘ]o]j c/xųdƮ]g ;d'Ŕft+ st+. ;fŴs++þo]j kg eujtá lsŝ+ xált. t+
kťljw+ - k'/]eųlsŝ+, kŞfeųlsŝ+, k'l/dofdlsŝ+, dlŢdofdlsŝ+, klŞdofdlsŝlƃ.
tlŶb+ k'/]eųlsŝ+ eujf lx kftáj pŪfo pkŪfsŽg'ƮxŴ+ ;/L/mþf;'sŴť d'v±wëfjgflb;/L/kl/sƙ+ sŷf ofj leŋfrf/j]nf tfj
ljljųf;g] jLltgfd]ŷf, leŋfrf/j]nfo+ lgjf;]ŷf sŽoaƈg+ alƈŷf rLj/+ kf?lkŷf kųdfbfo sbflr Pss]Ž, sbflr
leŋ';Ŝkl/j'tá, ufd+ jf lgud+ jf lkůfo klj;lt¶ sbflr ksltof, sbflr cg]s]lx kflxfl/o]lx jųdfg]lx. ;]Ɯlyb+,
lkůfo klj;tá násgfyfi k'/tá k'/tá uƄf d'b'utjftf kyƸj ;á±wëlƃ, jnfxsŽ pbsm'þl;tflg d'ťƃf dƮ] /])'+ j"k;d]ŷf pkl/
ljtfg+ x'ŷf ltŪlƃ, ck/] jftf k'Ǝflg pk;+xl/ŷf dƮ] cáls/lƃ, pƉtf e"ldƍb];f cágdlƃ, cágtf pƉdlƃ, kfblgŋ]k;do]
;dfj e"ld xált, ;'v;Ɩfiflg kb'dk'Ǝflg jf kfb] ;ƕlŞlƃ. OƆvLnfi cƃá &lktdų] blŋ)kfb] ;/L/tá %ƑŰ/lƨoá
lgŋldŷf ;'jŰ/;lkŧ/flg ljo lrŶkkl/lŋųflg ljo r kf;fbs+"þfuf/fbLlg cnŘ/álƃoá Otá lrtá r wfjlƃ,
xlŴcfiljxśfboá ;s;sŪfg];' l&tfo]j dw'/]gfsŽ/]g ;Ź+ s/álƃ, tyf e]l/jL)fbLlg t"l/oflg dg'fifgť sŽo"kuflg
cfe/)flg. t]g ;ţf±)ëg dg'fif hĕglƃ - æcş eujf Ow lkůfo kljŪáÆlt. t] ;'lgjŴf ;'kf?tf uƈk'ƎfbLlg cfbfo #/f
lgŋldŷf cƃ/jLƸy klklşŷf eujƃ+ uƈk'ƎfbLlx ;Ŋŝ+ k"h]ŷf jlƆŷf - æcƛfs++þ, eƃ], b; leŋÚ, cƛfs++þ jL;lt, kţf;+»k]0
19

;t+ b]yfÆlt oflrŷf eujtálk kų+ ux]ŷf cf;g+ kţk]ŷf ;Ŋŝ+ lkůkft]g kldfg]lƃ. eujf steųlsŝá t];+ ;ųfg+
lrų;ƃfgflg cánás]ŷf tyf wƙ+ b];]lt, oyf s]lr ;/)udg];' kltŪxlƃ, s]lr kť;' ;Ln];', s]lr
;átfklų;sbfufldcgfufldmþnfg+ cţt/Ƹƨ¶ s]lr kƑlhŷf cƮmþn] c/xų]lt. Pj+ dxfhg+ cg'Ʈx]ŷf pŪfof;gf ljxf/+
uŞlt. tŴ uƄf důndfń] kţųj/a'źf;g] lg;Lblt, leŋÚg+ eųlsŝkl/oá;fg+ cfudodfgá. ttá leŋÚg+ eųlsŝkl/oá;fg]
pkŪfs]Ž eujtá lgj]b]lt. cy eujf uƈsúƸ klj;lt. Ob+ tfj k'/]eųlsŝ+.
cy eujf Pj+ stk'/]eųlsŝá uƈsúlof pkŪfg] lg;Llbŷf kfb] kŋfn]ŷf kfbkL±&ë &ŷf leŋ';Ŝ+ cájblt - æleŋj],
cƍdfb]g ;ƕfb]y, b'Ɵeá a'ź‡ƍfbá násƸƨ, b'Ɵeá dg'fiųklnfeá, b'Ɵef ;ƕlų, b'Ɵef kƑşĕ, b'Ɵe+ ;źƙfijgÆlƃ. tŴ
s]lr eujƃ+ sƙŪfg+ k'Şlƃ. eujflk t];+ rl/ofg'¿k+ sƙŪfg+ b]lt. ttá ;Ƒ]lk eujƃ+ jlƆŷf cųgá cųgá
/lųŪfglbjfŪfgflg uŞlƃ. s]lr c/ţ+, s]lr ?ŋd"n+, s]lr kƑtfbLg+ cţt/+, s]lr rft'dxf/flhsejg+»k]0 s]lr
j;jlųejglƃ. ttá eujf uƈsúƸ kljl;ŷf ;r] cfsřlt, blŋ±)ëg kfiˆg ;tá ;ƕhĕgá d'x'ų+ ;Lx;]Ɯ+ sƍ]lt. cy
;dfifl;tsŽoá j'Ūlxŷf b'ltoef±uë nás++þ jánás]lt. tltoef±uë o+ ufd+ jf lgud+ jf pklgfifo ljx/lt tŴ dxfhgá k'/]eų+
bfg+ bŷf kŞfeų+ ;'lgjŴá ;'kf?tá uƈk'ƎfbLlg cfbfo ljxf/] ;lƉktlt. ttá eujf ;ƕųkl/;fo cg'¿k]g kflxfl/o]g
uƄf wƙ;efo+ kţųj/a'źf;g] lg;ş wƙ+ b];]lt sŽno'ų+ ;doo'ų+, cy sŽn+ ljlbŷf kl/;+ pƜáh]lt, dg'fif eujƃ+ jlƆŷf
kŊdlƃ. Ob+ kŞfeųlsŝ+.
;á Pj+ lglŪtkŞfeųlsŝá ;r] uųflg cál;lťt'sŽdá xált, a'źf;gf j'Ūfo ƌfgs]ŽŪs++þ kljl;ŷf pkŪfs]g
kloflbtpbs]g uųflg pt'+ uŲfk]lt. pkŪfs]Žlk a'źf;g+ cfg]ŷf uƈsúlkl/j]±)ë kţk]lt. eujf ;'/ųb'kũ+ lgjf;]ŷf
sŽoaƈg+ alƈŷf pų/f;ś+ Ps++þ;+ sl/ŷf tŴ uƄf lg;Lblt Pss]Žj d'x'ų+ kl;ƟLgá, cy leŋÚ ttá ttá cfuƙ eujtá pkŪfg+
cfuŞlƃ. tŴ Psŝ] kŤ+ k'Şlƃ, Psŝ] sƙŪfg+, Psŝ] wƙfijg+ ofrlƃ. eujf t];+ clwƍfo+ ;ƕfb]ƃá k'l/dofd+
jLltgfd]lt. Ob+ k'l/dofdlsŝ+.
k'l/dofdlsŝkl/oá;fg] kg leŋÚ;' eujƃ+ jlƆŷf kŊƃ];' ;snb;;xlfináswft'b]jtfoá cásŽ;+ nedfgf eujƃ+
pk;Řldŷf kŤ+ k'Şlƃ, oyfle;řt+ cƃd;á rt'/ŋ/lƕ. eujf tf;+ b]jtfg+ kŤ+ ljfiş]ƃá dlŢdofd+ jLltgfd]lt. Ob+
dlŢdofdlsŝ+.
klŞdofd+ kg toá s]ŽŪf;] sŷf k'/]eųtá kŪfo lg;şĕo kLlńtfi ;/L/fi lsnf;'efjdárgŴ+ Ps++þ s]ŽŪf;+ rŘd]g
jLltgfd]lt. b'ltos]ŽŪf;] uƈsúƸ kljl;ŷf blŋ±)ëg kfiˆg ;tá ;ƕhĕgá ;Lx;]Ɯ+ sƍ]lt. tltos]ŽŪf;] kŝ'Ūfo lg;Llbŷf
k'l/da'źfg+ ;lƃs] bfg;Lnflbj;]g stflwsŽ/k'ƮnbfigŴ+ a'źrŋ'gf nás++þ jánás]lt. Ob+ klŞdofdlsŝ+.
tƸƨ kg lbj;] eujf k'/]eųlsŝ+ /fhux] kl/oá;fk]ŷf kŞfeų] dƮ+ cfutá, k'l/dofd] leŋÚg+ sƙŪfg+ s±yëŷf,
dlŢdofd] b]jtfg+ kŤ+ ljfiş]ŷf, klŞdofd] rŘd+ cf?ƞ rŘddfgá kťƉ+ leŋ';tfg+ Od+ ;Ƒţ'tţf)+ cf/ư kjų+ sy+
;Ƒţ'tţf±)ëg]j ;'ŷf cţf;Llt. t]g j'ų+ - æklŞdofdlsŝ+ s/áƃá cţf;LÆlt.
`ŷf r kgfi Ptbxál; - æOd] leŋÚ dƞ+ ;Ƒţ'tţf)+ cf/ư u')+ s±yëlƃ, Pt];ť ;Ƒţ'tţf)lsŝ+ g kfs+, dƞd]j
kfs+. dlo kg ut] Pt] cųgá sy+ lg/ƃ/+ cf/ár]filƃ, ttá g];+ cx+ t+ cŪ‡ƍƸų sŷf ltljw+ ;Ln+ ljehƃá, ƀf;lŪof
&fg];' cƍljlųo+ ;Lxgfb+ gbƃá, kŝofsŽ/+ ;dáwfg]ŷf a'źu'±)ë kfs] sŷf, l;g]?+ plŋk]ƃá ljo ;'jŰs+"þ]g ge+ kx/ƃá ljo
r b;;xlfináswft'sƕg+ Ɣƪhĕn;'ųƃ+ c/xųlgs+"þ]g lgŪfk]ƃá b];]fifld, ;f d] b];gf kl/lgƑ'tfiflk kťjfi;xfiflg ;ųfg+
cdtdxflgƑfg+ ;ƕflksŽ eljfitLÆlt. Pj+ lrƃ]ŷf o]g důndfńá t]g'k;ŘdLlt o]gflt o]g lb;fef±uëg, ;á pk;ŘldtƑá.
e'ƙŴ] jf Pt+ s/)jrg+, oƸƨ kb];] ;á důndfńá, tŴ utált cod]Ŵ cŴá.
kţų] cf;g] lg;LbLlt a'źsŽn] ls/ oŴ oŴ Ps]Žlk leŋ' ljx/lt ;ƑŴ a'źf;g+ kţųd]j xált. sƨf< eujf ls/
cųgá ;lƃs] sƙŪfg+ ux]ŷf mþf;'sŪfg] ljx/ƃ] dgl; s/ált - æc;'s]Ž dƞ+ ;lƃs] sƙŪfg+ ux]ŷf utá, ;lŋfilt g' ±vëf lj;];+
lgƑų]t'+ gá jfÆlt. cy g+ kfilt sƙŪfg+ ljfiş]ŷf csú;nljtŊ+þ ljtŊodfg+, ttá æsylŤ gfd dflb;fi ;Ŵ' ;lƃs] sƙŪfg+
ux]ŷf ljx/ƃ+ Od+ súnk'ų+ csú;nljtŊf cleeljŷf cgdtƮ] jũb'ŋ] ;+;f/]fiƃLÆlt tfi cg'ƮxŴ+ tŴ]j cųfg+ bfiˆŷf t+ súnk'ų+
cájlbŷf cfsŽ;+ pƍltŷf k'g cųgá j;gŪfgd]j uŞlt. c±yëj+ cájlbodfgf t] leŋÚ lrƃƸo;' - æ;Ŵf cƛfs++þ dg+ hĕlgŷf
cfuƄf cƛfs++þ ;dLk] l&t+o]j cųfg+ bfiˆltÆ. tƸƨ v±)ë - æeƃ], Ow lg;Lby, Ow lg;LbyfÆlt cf;gkl/o];g+ gfd
ef/ált. t] cf;g+ kţk]ŷfj ljx/lƃ. ofi kL&+ clŴ, ;á t+ kţk]lt. ofi glŴ, ;á dť+ jf mþns++þ jf sŪ+ jf kf;f)+ jf
jfn'sk'ŧ+ jf kţk]lt. t+ cnedfgf k'/f)kŰflglk ;ŘlŬŷf tŴ k+;'s+"þn+ kŴl/ŷf &k]lƃ. Ow kg /ţá lg;Lbgf;gd]j clŴ,
t+ kƎá]ŷf kţk]ŷf kl/jf/]ŷf t] leŋÚ eujtá clwd'lųs`f)df/ư u')+ ±yëfdodfgf lg;LƸb;'. t+ ;ƈfo j'ų+ - ækţų] cf;g]
lg;LbLÆlt.
Pj+ lgl;Ɖá kg hĕgƃáo]j syf;d'ŪfkgŴ+ leŋÚ k'lŞ. t] rfi ;Ƒ+ syƸo;'. t]g j'ų+ - ælg;ş ±vëf
eujfÆltcflb. tŴ sŽo g'Ŵflt stdfo g' syfo ;lƉl;Ɖf ejyflt cŴá. sŽo g]Ŵfltlk kflń, tfif stdfo g' PŴflt cŴá
sŽo gáŴfltlk kflń. tfiflk k'l/dáo]j cŴá.
20

cƃ/fsyflt sƙŪfgdgl;sŽ/pŹ];kl/k'ŞfbLg+ cƃ/f cţf PsŽ syf. ljƍstflt, dd cfudgkŝof ckl/lglŪtf
l;v+ cƍųf. t]g Ƹs bfiˆlt< ægfx+ t'ƛfs++þ syfeśŴ+ cfutá, cx+ kg ;Ƒţ'tfo t'ƛfs++þ sy+ lgŪfk]ŷf dŴsƍų+ sŷf bfifdLlt
cfutáÆlt lg;ş]j ;Ƒţ'kjf/)+ kjf/]lt. co+ ±vëf gá, eƃ], cƃ/fsyf ljƍstf ²1=0050, cy eujf cg'ƍųált PŴflk
codlwƍfoá. co+ eƃ] cƛfs++þ eujtá ;Ƒţ'tţf)+ cf/ư u')syf ljƍstf, g /fhsyflbsŽ lt/Şfgsyf, cy eujf cg'ƍųá¶
t+ gá Obflg lgŪfk]ŷf b];]yflt.
Pųfjtf r o+ cfoƨtf cfgƆ]g sdnsújno'şnljdn;fw'/;;lnnfo káŋ/l)of ;'vfjt/)Ŵ+
lgƙnl;nftn/rgljnf;;álet/tg;ákfg+,
ljƍlsŰd'ųftn;lb;jfn'sŽlsŰků/e"ldefu+
ltŴ+
ljo
;'ljeųlelųljlrŶj]lbsŽkl/lŋųfi gŋųky+ m'þl;t'sŽdtfo ljo, ljhlƘt;d'fiofi kf;fbj/fi ;'vf/áx)Ŵ+
bƃdo;Ųd'b'mþnssťgntfljgźdl)u)ƍef;d'bo'şn;áe+
;ákfg+
ljo,
;'jŰjnog"k/' flb;Ŝũg;Ź;lƙlfitslytxl;tdw'/fi/±uëxhgljrl/tfi pńfl/fil/ljej;áletfi dxf#/fi ;'vƍj];gŴ+
;'jŰ/htdl)d'ųkjfńflbh'ltljfi/ljş]Žltt;'ƍltlŪtlj;fnƀf/afx+ dxfƀf/+ ljo r cŴƓŧg;ƕƉfi a'źu')fg'efj;+;"rsfi
Odfi ;'ųfi ;'vfjux)Ŵ+ sŽnb];b];sjŴ'kl/;fkb];kldlůt+ lgbfg+ efl;t+, tfiŴjŰgf ;dųflt.
5= Obflg - ædd+ jf, leŋj], k/] cjŰ+ ef;]Ɯ'Ælƃcflbgf go]g eujtf lglŋųfi ;'ųfi jŰgfo cásŽ;á cg'ƍųá.
;f kg];f ;'ųjŰgf. oƨf ;'ųlgŋ]k+ ljrf/]ŷf j'ŝdfgf kfsf xált, tƨf ;'ųlgŋ]k+ tfj ljrf/lofifd. rųf/á lx ;'ųlgŋ]kf
- cųŢf;oá, k/Ţf;oá, k'Şfjl;s]Ž, cŪ‡ƍlųs]Žlt.
tŴ oflg ;'ųflg eujf k/]lx cglŢŪá s]jn+ cųgá cŢf;o]g]j s±yël;¶ ;]Ɯlyb+, cfsř]Ɯ;'ų+, jŴ;'ų+,
dxf;ltkŪfg+, dxf;ńfotgljeś;'ų+, cl/oj+;;'ų+, ;ƙƍwfg;'ųƃxf/s]Ž, OlźkfbOlƇoanaáŢśdƮś;'ųƃxf/s]Žlt
PjdfbLlg¶ t];+ cųŢf;oá lgŋ]ká.
oflg kg ækl/kŊf ±vëf /fx'nfi ljd'lųkl/kfrlgof wƙf¶ o+g"gfx+ /fx'n+ pųƸ/ cf;jfg+ vo] ljg]ƜÆlƃ¶ ‘;+0 lg0
4=121’ Pj+ k/];+ cŢf;o+ vƸƃ dg+ clegLxf/+ a'Ţgefjť cj]lŋŷf k/Ţf;oj;]g slytflg¶ ;]Ɯlyb+, r"ń/fx'nájfb;'ų+,
dxf/fx'nájfb;'ų+, wƙrŊƍjųg+, wft'ljeś;'ųlƃ PjdfbLlg¶ t];+ k/Ţf;oá lgŋ]ká.
eujƃ+ kg pk;Řldŷf rtfiá kl/;f, rųf/á jŰf, gfuf, ;'kŰf, uƈƑf, c;'/f, oŋf, dxf/fhĕgá, tfjƸt;fboá
b]jf, dxfƔƪflt Pjdfboá - æaáŢśf aáŢśfÆlt, eƃ], j'ŝlƃ. ægLj/)f gLj/)fÆlt, eƃ], j'ŝlƃ¶ æOd] g' ±vëf, eƃ],
kť'kfbfgŋƈfÆ. æƸs ;"w ljų+ k'l/;fi ;]ŪÆlƃcflbgf go]g kŤ+ k'Şlƃ. Pj+ k'Ū]g eujtf oflg slytflg aáŢś;+o'ųfbLlg,
oflg jf kgţflglk b]jtf;+oų' _df/;+o'ų_Ɣƪ;+o'ų_;ŊkŤ_r"ńj]bƟ_dxfj]bƟ_;fdţmþn_cfńjs_;"lrnád_v/nád;'ųfbLlg¶
t];+ k'Şfjl;s]Ž lgŋ]ká.
oflg kg tflg pƍƉ+ sŽ/)+ klŝ slytflg, ;]Ɯlyb+ - wƙbfofb+, r"ń;Lxgfb+, rƆ"kd+, k'ųd+;"kd+, bf?ŋƈ"kd+,
clƮŋƈ"kd+, m]þ)lků"kd+, kfl/Şųs+"þkdlƃ PjdfbLlg¶ t];+ cŪ‡ƍlųs]Ž lgŋ]ká.
Pjd]t];' rt";' lgŋ]k];' Odfi ;'ųfi cŪ‡ƍlųs]Ž lgŋ]ká. cŪ‡ƍlųof lx Ob+ eujtf lglŋų+. st/fo
cŪ‡ƍlųof< jŰfjŰ]. cfrl/oá /tgųofi cjŰ+ cefl;, cƃ]jf;L jŰ+. Olt Od+ jŰfjŰ+ cŪ‡ƍƸų sŷf b];gfsú;ná eujf
- ædd+ jf, leŋj], k/] cjŰ+ ef;]Ɯ'Ælƃ b];g+ cf/le. tŴ ddlƃ ;fldjrg+, ddflt cŴá. jf;Źá ljsƍgŴá. k/]lt,
kllj?źf ;ųf. tŶflt o] cjŰ+ jblƃ t];'.
g cf#ftáltcfbLlx lsťflk t];+ leŋÚg+ cf#ftáo]j glŴ, cy ±vëf cfoƸt súnk'ųfg+ ólb;];'lk &fg];' csú;n'ƍƸų
kl;]±wëƃá wƙg]Ƹų &k]lt. tŴ cfxglt lrųlƃ ‚cf#ftჶ s]Žkfiˆt+ clwjrg+. cƍtLtf xálƃ t]g ct'Ūf c;ádglfisŽlt
cƍŝoᶠbádgfifiˆt+ clwjrg+. g]j cųgá g k/];+ lxt+ cle/fwotLlt cgle/lź¶ s]Žkfiˆt+ clwjrg+. Pjd]Ŵ ƀLlx kb]lx
;řf/ŋƈá, Ps]g j]bgfŋƈált ƀ] vƈf j'ųf. t];+ j;]g ;];fglƕ ;ƕo'ųwƙfg+ sŽ/)+ kllŋųd]j.
Pj+ k&d]g go]g dgákbá;+ lgjf/]ŷf, b'lto]g go]g tŴ cfbLgj+ bfiˆƃá cfx - ætŶ r] t'ƛ] cfiy súlktf jf
cgųdgf jf, t'ƛ+ o]jfi t]g cƃ/foáÆlt. tŴ ‚tŶ r] t'ƛ] cƧyfƒlt t];' cjŰef;s];', tƸƨ jf cjŰ] t'ƛ] ej]Ɯfy r]¶ olb
ej]Ɯfyflt cŴá. ‚súlktfƒ s]Žk]g, cgųdgf bádgfiˆg. ‚t'ƛ+ o]jƧ t]g cƃ/foáƒlt t'ƛfs++þo]j t]g s]Žk]g, tfo r cgųdgtfo
k&dŢfgfbLg+ cƃ/foá ej]Ɯ.
Pj+ b'lto]g go]g cfbLgj+ bfiˆŷf, tlto]g go]g jrgŴ;Ɵŋ)dų]lk c;dŴt+ bfiˆƃá - æclk g' t'ƛ]
k/];Ælƃcflbdfx. tŴ k/];lƃ o];+ s];+ lr. súlktá lx g]j a'źkŝ]sa'źcl/o;fjsŽg+, g dftflkt"g+, g kŝlŴsŽg+
;'efl;tb'ưfl;tfi cŴ+ cfhĕgflt. oyfx æsúźá cŴ+ g hĕgflt, súźá wƙ+ g kfilt.
cƈ+ td+ tbf xált, o+ s]Ž±wëf ;xt] g/+Ķ

21

cgŴhggá s]Ž±wëf, s]Ž±wëf lrųƍs]Žkgá.
eodƃ/tá hĕt+, t+ hgá gfja'ŢtLÆltĶ ‘c0lg0 7=64’.
Pj+ ;Ƒyflk cjŰ] dgákbá;+ lg;]±wëŷf Obflg klklştƑfsŽ/+ bfiˆƃá - ætŶ t'ƛ]lx ce"t+ ce"ttáÆltcflbdfx.
tŴ tŶ t'ƛ]xLlt, tƸƨ cjŰ] t'ƛ]lx. ce"t+ ce"ttá lgƑ]±&ëtƑlƃ o+ ce"t+, t+ ce"tefj]g]j ckg]tƑ+. sy+<
Oltk]t+ ce"tlƃcflbgf go]g. tŶfo+ oáhgf - æt'ƛfs++þ ;Ŵf g ;Ƒţ", wƙá b'/ŋftá, ;Ŝá b'ƍlkƉáÆltcfbLlg ;'ŷf g t'ŲL
eljtƑ+. Pj+ kg jųƑ+ - æOlt k]t+ ce"t+, o+ t'ƛ]lx j'ų+, t+ Oldgflk sŽ/±)ëg ce"t+, Oldgflk sŽ/±)ëg ctŞ+, ‚glŴ r]t+
cƛ];'ƒ, ‚g r kg]t+ cƛ];' ;+ljşltƒ, ;Ƒţ"o]j cƛfs++þ ;Ŵf, Ʃfŋftá wƙá, ;'ƍlkƉá ;Ŝá, tŶ Oblťbť sŽ/)Ælƃ. PŴ r
b'lto+ kb+ k&dfi, rt'Ŵť tltofi j]jrglƃ j]lbtƑ+. Obť cjŰ]o]j lgƑ]&g+ sŽtƑ+, g ;ƑŴ. olb lx æŷ+ b'fiLná,
tjfrl/oá b'fiLná, Oblťbť tof st+, tjfrl/o]g stÆlƃ j'ų] t'ŲLe"tá clwjf;]lt, cf;ŘgLoá xált. tƨf dgákbá;+ csŷf
cjŰá lgƑ]±&ëtƑá. æcáŪál;, uf‰±)ëf;LÆltcflbgf kg go]g b;lx cŊ]Ž;jŴ"lx cŊ]Ž;ƃ+ k'Ʈn+ cŢ'k]lŋŷf clwjf;gvlƃo]j tŴ
sŽtƑf.
6= Pj+ cjŰe"ldo+ tflbnŋ)+ bfiˆŷf Obflg jŰe"ldo+ bfiˆt'+ ædd+ jf, leŋj], k/] jŰ+ ef;]Ɯ'Ælƃcflbdfx. tŴ
k/]lt o] s]lr k;Ɖf b]jdg'fif. cfgƆlƃ Pt]gflt cfgƆá, kLltof Pt+ clwjrg+. ;'dgfi efjá ;ádgƧ+, r]tl;s;'vfiˆt+
clwjrg+. plƍnfljgá efjá plƍnfljtų+. sfi plƍnfljtųlƃ< r]t;ált. pźŝfjxfo plƍnfkgkLltof Pt+ clwjrg+.
Owflk ƀLlx kb]lx ;řf/ŋƈá, Ps]g j]bgfŋƈá j'ųá.
Pj+ k&dgo]g plƍnfljtų+ lgjf/]ŷf, b'lto]g tŴ cfbLgj+ bfiˆƃá - ætŶ r] t'ƛ] cfiyfÆltcflbdfx. Owflk t'ƛ+
o]jƧ t]g cƃ/foált t]g plƍnfljtų]g t'ƛfs++þo]j k&dŢfgfbLg+ cƃ/foá ej]Ɯflt cŴá j]lbtƑá. sƨf kg]t+ j'ų+< gg'
eujtf æa'źált lsųoƃfi, sŽo] ejlt of kLlt.
j/d]j lx ;f kLlt, sl;±)ëgflk hƗ'bLkfiĶ
wƙált lsųoƃfi, sŽo] ejlt of kLlt.
j/d]j lx ;f kLlt, sl;±)ëgflk hƗ'bLkfiĶ
;Ŝált lsųoƃfi, sŽo] ejlt of kLlt.
j/d]j lx ;f kLlt, sl;±)ëgflk hƗ'bLkfifÆlt rĶ
æo], leŋj], a'ź] k;Ɖf, cƮ] t] k;ƉfÆlt r PjdfbLlx cg]s;t]lx ;'ų]lx /tgųo] kLlt;ádgfid]j jlŰtlƃ. ;ŝ+
jlŰt+, t+ kg g]ŋƙlglfit+. Ow - æcƛfs++þ a'źá, cƛfs++þ wƙáÆltcflbgf go]g cfoƨtá %Ɖfi pƍƉ;lb;+ ±uëxlfit+
kLlt;ádgfi+ clwƍ]t+. OblŤ ´fgflbklnfefo cƃ/fos/+ xált. t]g]jfoƨf %Ɖálk ofj a'źá g kl/lgƑflo, tfj lj;];+
lgƑų]t'+ gf;lŋ, kl/lgƑfgsŽn] kţų]g kg Ɣƪbů]g tlştá t+ kLlt;ádgfi+ kxfo lj;];+ lgƑų]l;. tƨf cƃ/fos/+o]j ;ƈfo
Ob+ j'ųlƃ j]lbtƑ+. colŤ náe;xutf kLlt. náeá r s]Žw;lb;áj. oyfx æn'źá cŴ+ g hĕgflt, n'źá wƙ+ g kfilt.
cƈ+ td+ tbf xált, o+ náeá ;xt] g/+Ķ
cgŴhggá náeá, náeá lrųƍs]Žkgá.
eodƃ/tá hĕt+, t+ hgá gfja'ŢtLÆltĶ ‘Oltj'088’.
tltojf/á kg Ow cgfutálk cŴtá cfutá o]jflt j]lbtƑá. o±yëj lx súźá, Pj+ n'źálk cŴ+ g hĕgftLlt.
klklştƑfsŽ/bfigjf/] kgfo+ oáhgf - æt'ƛfs++þ ;Ŵf ;Ƒţ" c/x+ ;ƙf;Ɨ'źá, wƙá Ʃfŋftá, ;Ŝá
;'ƍlkƉáÆltcfbLlg ;'ŷf g t'ŲL eljtƑ+. Pj+ kg klhĕlgtƑ+ - æOltk]t+ e"t+ o+ t'ƛ]lx j'ų+, t+ Oldgflk sŽ/±)ëg e"t+,
Oldgflk sŽ/±)ëg tŞ+. ;á lx eujf Oltlk c/x+, Oltlk ;ƙf;Ɨ'źá¶ wƙá Oltlk Ʃfŋftá, Oltlk ;lƆlŪs]Ž ;Ŝá Oltlk
;'ƍlkƉá, Oltlk ph'ƍlkƉáÆlt. æŷ+ ;LnjfÆlt k'lŞt]gflk ;r] ;Lnjf, æ;LnjfxdƨLÆlt klhĕlgtƑd]j. æŷ+ k&dfi
´fgfi nfeL»k]0 c/xfÆlt k'Ū]gflk ;efufg+ leŋÚg+o]j klhĕlgtƑ+. PjlŤ kflkŞtf r]j kl/jlştf xált, ;f;gfi r
cdá#tf bLlktf xátLlt. ;];+ j'ųgo]g]j j]lbtƑ+.

r"ń;LnjŰgf

22

7= cƍdųs+ ±vëf kg]t+, leŋj]lt s]Ž cg';lƈ< Ob+ ;'ų+ ƀLlx kb]lx cfaź+ jŰ]g r cjŰ]g r. tŴ cjŰá - æOlt
k]t+ ce"t+ Olt k]t+ ctŞÆlƃ, PŴ]j pbsƃ+ kŷf clƮljo lgjųá. jŰá kg e"t+ e"ttá klhĕlgtƑ+ - æOlt k]t+ e"tÆlƃ Pj+
cg'jųlto]j. ;á kg b'lj±wëf Ɣƪbų]g efl;tjŰá r leŋ';Ŝ]g cŞl/o+ cfj';áltcflbgf go]g cf/źjŰá r. t];' leŋ';Ŝ]g
j'ųjŰfi pkl/ ;'ţtfksŽ;g] cg';Ƹƈ bfiˆfilt. Ow kg Ɣƪbų]g j'ųjŰfi cg';Ƹƈ bfiˆt'+ æcƍdųs++þ ±vëf kg]t+, leŋj]Ælt
b];gf cf/źf.
tŴ cƍdųslƃ kl/ųfi gfd+. cá/dųslƃ tfiˆj j]jrg+. dųflt j'ŝlt kdf)+. cƍ+ dųf Ptfiflt cƍdųs+.
cá/+ dųf Ptfiflt cá/dųs+. ;Lnd]j ;Lndųs+. Ob+ j'ų+ xált - ‚cƍdųs++þ ±vëf, kg]t+ leŋj], cá/dųs++þ ;Lndųs++þƒ gfd
o]g ætyfutfi jŰ+ jbfdLÆlt pfifx+ sŷflk jŰ+ jbdfgá k'y'şgá jb]Ɯflt. tŴ l;of - gg' Ob+ ;Ln+ gfd oálugá
cƮlje";g+< oyfx' ká/f)f æ;Ln+ oálufiƒnŘf/á, ;Ln+ oálufi důg+.
;Ln]lxƒnŘtá oáuL, důg] cƮt+ utáÆltĶ
eujtflk r cg]s];' ;'ų;t];' ;Ln+ dxƃd]j sŷf slyt+. oyfx - æcfsř]Ɯ r], leŋj], leŋ' ‚;Ɣƪrf/Lg+ lkoá
rfi+ dgfká r u? r efjgLoá rfƒlt, ;Ln]Ʃ]jfi kl/k"/sŽ/LÆlt ‘d0lg01=65’ r.
ælssËj ců+, rd/Lj jfnƸw.
lko+j k'ų+, gog+j Pss++þĶ
t±yëj ;Ln+, cg'/ŋdfgf.
;'k];nf xáy, ;bf ;uf/jfÆlt rĶ
æg k'Ǝuƈá kljftd]lt.
g rƆg+ tƮ/dlƟsŽ jfĶ
;tť uƈá kljftd]lt.
;Ƒf lb;f ;ƍ'l/;á kjfoltĶ
rƆg+ tu/+ jflk, pƍn+ cy jlfisË.
Pt];+ uƈhĕtfg+, ;Lnuƈá cg'ų/áĶ
cƍdųá co+ uƈá, †jfo+ tu/rƆg+.
oá r ;Lnjt+ uƈá, jflt b]j];' pųdáĶ
t];+ ;ƕƉ;Lnfg+, cƍdfbljxfl/g+.
;ƙbţf ljd'ųfg+, df/á dƮ+ g ljƆtLÆlt rĶ ‘w0k057’.
æ;Ln] kltŪfo g/á ;kţá, lrų+ kţť efjo+.
cftfkL lgks]Ž leŋ', ;á Od+ ljho] hÆlƃ rĶ ‘;+0lg0 1=23’.
æ;]Ɯyflk, leŋj], o] s]lr aLhufde"tufdf j'ƸŬ lj¿Ƹƭ j]k'Ɵ+ cfkşlƃ, ;Ƒ] t] kyƸj lgfifo, kyljo+ kltŪfo¶
Pjd]t] aLhufde"tufdf j'ƸŬ lj¿Ƹƭ j]k'Ɵ+ cfkşlƃ. Pjd]j ±vëf, leŋj], leŋ' ;Ln+ lgfifo ;Ln] kltŪfo ;ųaáŢś] efj]ƃá
;ųaáŢś] ax'nLs/áƃá j'ƸŬ lj¿Ƹƭ j]k'Ɵ+ kfk')flt wƙ];"Ælt ‘;+0lg0 5=150’ r. Pj+ cţflglk cg]sŽlg ;'ųflg bŪƑflg.
Pjdg]s];' ;'ų;t];' ;Ln+ dxƃd]j sŷf slyt+. t+ æsƨf OdƸƨ &fg] cƍdųsÆlƃ cfxflt< pkl/ u'±)ë pklgwfo. ;LnlŤ
;dfƸw g kfk')flt, ;dflw kţ+ g kfk')flt, tƨf pkl/d+ pklgwfo x]lŪd+ cá/dųs++þ gfd xált. sy+ ;Ln+ ;dfƸw g
kfk')flt< eujf lx cle;Ɨálwtá ;ųd] ;+jŞ/] ;fjlŴgu/ - ƀf/] sůƗ?ŋd"n] ƀfb;oáhg] /tgdůk] oáhgƍdf±)ë /tgkƟŘ]
lg;Llbŷf ltoáhlgs] lbƑ;]tŞų] wfl/odfg] ƀfb;oáhgfo kl/;fo cųfbfgkl/bLkg+ ltlŴodŹg+ - æpkl/dsŽotá clƮŋƈá
kjųlt, x]lŪdsŽotá pbswf/f kjųlt»k]0 Ps]snáds+"þktá clƮŋƈá kjųlt, Ps]snáds+"þktá pbswf/f kjųlt, %Ɖ+
jŰfgÆlƃcflbgoƍjų+ odskflxfl/o+ bfiˆlt. tfi ;'jŰjŰ;/L/tá ;'jŰjŰf /lƨoá pƮƄf ofj ejƮf uŞlƃ,
;snb;;xfirŊjfńfi cnŘ/)sŽná ljo xált, b'ltof b'ltof /lƨoá k'l/dfo k'l/dfo odsodsŽ ljo Psŋ±)ë ljo
kjųlƃ.
lƀƉť lrųfg+ Psŋ±)ë kjlų gfd glŴ. a'źfg+ kg eujƃfg+ ejśkl/jf;fi nx'stfo kťxfsŽ/l] x cflrŰjl;tfo
r, tf Psŋ±)ë ljo kjųlƃ. tfif tfif kg /lƨof cfjşgkl/sƙflwŪfgflg lj;'+ lj;'+o]j.
gLn/lƨcŴfo lx eujf gLnsl;)+ ;dfkşlt, kLt/lƨcŴfo kLtsl;)+, nálxtcábft/lƨcŴfo nálxtcábftsl;)+,
clƮŋƈŴfo t]h]Žsl;)+, pbswf/Ŵfo cfkásl;)+ ;dfkşlt. ;Ŵf rŘdlt, lglƙtá ltŪlt jf lg;Lblt jf ;]Ɯ+ jf sƍ]tLlt
23

;Ƒ+ ljŴf/]tƑ+. PŴ Pslƕ ;Lnfi lsŝ+ glŴ, ;Ƒ+ ;dflwlsŝd]j. Pj+ ;Ln+ ;dfƸw g kfk')flt.
o+ kg eujf sƍ;t;xfiflwsŽlg rųfl/ c;Ś]Ɯflg kf/ldoá k"/]ŷf, Ps+"þgƸt;jfisŽn] rŊjlųl;/Llgjf;e"tf ejgf
lgŋƙ cgádfgbLtL/] kƑlhŷf, %Ƒfiflg kwfgoáu+ sŷf, lj;fvk'Űdfo+ p?j]nufd] ;'hĕtfo lbƉ+ klŋųlbƑáh+ dw'kfof;+
kl/e'lŧŷf, ;foƌ;do] blŋ)'ų/]g aálwdů+ kljl;ŷf cfiŴb'd/fhĕg+ ltŋų'+ kblŋ)+ sŷf, k'Ƒ'ų/ef±uë l&tá lt);ƅf/+
;ƅl/ŷf, lt;lƈkƟŘ+ cfe'lhŷf, rt'/ś;dƉfut+ d]ųfsƙŪfg+ k'Ƒśd+ sŷf, jLl/oflwŪfg+ clwŪfo, r'Ź;xŴkƟŘj/utá
;'jŰkL±&ë &lkt+ /htŋƈ+ ljo kţf;xŴ+ aálwŋƈ+ lklŪtá sŷf, pkl/ dl)%ų]g ljo aálw;fvfo wfl/odfgá, ;'jŰjŰ] rLj/]
kjfń;lb;];' aálwc؇/];' ktdfg];', ;"l/o] cŴ+ pkuŞƃ] df/an+ ljwldŷf, k&dofd] k'Ƒ]lgjf;+ cg'fil/ŷf, dlŢdofd]
lbƑrŋ'+ lj;á±wëŷf, kŝ";sŽn] ;Ƒa'źfgdflrŰ] kŝofsŽ/] `f)+ cátf/]ŷf, cfgfkfgrt'ŴŢfg+ lgƑų]ŷf, tb]j kfbs++þ sŷf ljkfig+
jŬ]ŷf, dƮklkflof clwut]g rt'ŴdƮ]g ;Ƒlsn];] ±vëk]ŷf ;Ƒa'źu'±)ë klljlŢ, Obdfi kţflsŝ+. Pj+ ;dflw kţ+ g
kfk')flt.
tŴ oyf xŴ] pbs++þ kflto+ pbs++þ g kfk')flt, kflto+ pbs++þ #] pbs++þ g kfk')flt, #] pbs++þ s]ŽnƗ] pbs++þ g
kfk')flt, s]ŽnƗ] pbs++þ rflo+ pbs++þ g kfk')flt, rflo+ pbs++þ dxfsúlƘo+ pbs++þ g kfk')flt, dxfsúlƘo+ pbs++þ sú;áư] pbs++þ g
kfk')flt, sú;áư] pbs++þ sƆ/] pbs++þ g kfk')flt, sƆ/] pbs++þ súƉlbo+ pbs++þ g kfk')flt, súƉlbo+ pbs++þ kťdxfglbo+ pbs++þ g
kfk')flt, kťdxfglbo+ pbs++þ rŊjfńdxf;d'Ź] pbs++þ g kfk')flt, rŊjfńdxf;d'Ź] pbs++þ l;g]?kfbs] dxf;d'Ź] pbs++þ g
kfk')flt. kflto+ pbs++þ pklgwfo xŴ] pbs++þ kl/ų+»k]0 l;g]?kfbsdxf;d'Ź] pbs++þ pklgwfo rŊjfńdxf;d'Ź] pbs++þ
kl/ų+. Olt pk¿kl/ pbs++þ ax's+þ pkfbfo x]Ūf x]Ūf pbs++þ kl/ų+ xált.
Pjd]j pkl/ pkl/ u'±)ë pkfbfo x]Ūf x]Ūf ;Ln+ cƍdųs++þ cá/dųslƃ j]lbtƑ+. t]gfx - æcƍdųs++þ ±vëf kg]t+,
leŋj], cá/dųs++þ ;LndųsÆlƃ.
o]g k'y'şgált, PŴ æb'j] k'y'şgf j'ųf, a'ź]gflbŝaƈ'gf.
cƈá k'y'şgá Ps]Ž, sƠf±)ës]Ž k'y'şgáÆltĶ
tŴ ofi vƈwft'cfotgfbL;' pƮxkl/k'Şf;jgwf/)kŝj]ŋ)flg glŴ, co+ cƈk'y'şgá. ofi tflg clŴ, ;á
sƠf)k'y'şgá. b'lj±wëflk kg]; æk'y"g+ hggfbLlx, sŽ/±)ëlx k'y'şgá.
k'y'şgƃáuwųf, k'y'jfo+ hgá OltÆĶ
;á lx k'y"g+ gfgƍsŽ/fg+ lsn];fbLg+ hggfbLlx sŽ/±)ëlx k'y'şgá. oyfx æk'y' lsn];] hg]ƃLlt k'y'şgf, k'y' cljxt;ŊfolblŪsŽlt k'y'şgf, k'y' ;Ŵf/fg+ d'v'ƟálssŽlt k'y'şgf, k'y'
;ƑutLlx cj'lŪtflt k'y'şgf, k'y' gfgfle;řf/] cle;ř/áƃLlt k'y'şgf, k'y' gfgfcá#]lx j'ƞlƃ, k'y' ;ƃfk]lx ;ƃƍlƃ, k'y'
kl/ńfx]lx kl/*ƞlƃ, k'y' kť;' sŽdu'±)ë;' /ųf luźf ulytf d'lŞtf cŢákƉf nƮf nlƮtf klna'źflt k'y'şgf, k'y' kťlx
gLj/±)ëlx cfj'tf lgj'tf cáj'tf lklxtf klŞƉf klsúlştflt k'y'şgfÆlt. k'y"g+ u)gkydtLtfg+ cl/owƙk/ƙ'vfg+
gLrwƙ;dfrf/fg+ hgfg+ cƃáuwųflk k'y'şgá, k'y'jfo+ lj;'+o]j ;Ś+ utá lj;+;Ūá ;Ln;'tflbu')o'ų]lx cl/o]lx hg]xLlt
k'y'şgált.
tyfutƧflt cŪlx sŽ/±)ëlx eujf tyfutá. tyf cfutált tyfutá, tyf utált tyfutá, tynŋ)+ cfutált
tyfutá, tywƙ] ofyfjtá cle;Ɨ'źált tyfutá, tyblfitfo tyfutá, tyjflbtfo tyfutá, tyfsŽl/tfo tyfutá,
cleejgŪ]g tyfutált.
sy+ eujf tyf cfutált tyfutáĠ oyf ;Ƒnáslxtfo pfi'ŊdfkƉf k'l/dsŽ ;ƙf;Ɨ'źf cfutf, oyf ljkfiL eujf
cfutá, oyf l;vL eujf, oyf j]fie" eujf, oyf ssú;ƈá eujf, oyf s]Ž)fudgá eujf, oyf sfiká eujf cfutá Ƹs j'ų+
xált< o]g clegLxf/]g Pt] eujƃá cfutf, t]g]j cƛfslƕ eujf cfutá. cy jf oyf ljkfiL eujf»k]0 oyf sfiká
eujf bfgkf/Ƹd k"/]ŷf, ;Lng]ŋƙkţfjLl/ovlƃ;ŝclwŪfgd]ųfpk]ŋfkf/Ƹd k"/]ŷf, Odf b; kf/ldoá, b; pkkf/ldoá, b;
k/dŴkf/ldoált ;dƸt;kf/ldoá k"/]ŷf cśkl/ŝfu+, gogwg/şk'ųbf/kl/ŝfulƃ Od] kť dxfkl/ŝf±uë kl/ŝlhŷf
k'Ƒoáuk'Ƒrl/owƙŋfg`ftŴrl/ofboá k"/]ŷf a'lźrl/ofo s]ŽƸ kŷf cfutᶠtyf cƛfslƕ eujf cfutá. cy jf oyf
ljkfiL eujf»k]0 sfiká eujf rųf/á ;ltkŪfg], rųf/á ;ƙƍwfg], rųf/á Olźkfb], klťlƇoflg, kť anflg, ;ų aáŢś],
cl/o+ cŪlśs++þ dƮ+ efj]ŷf Ɣ"x]ŷf cfutá, tyf cƛfslƕ eujf cfutá. Pj+ tyf cfutált tyfutá.
æo±yëj náslƛ ljklficfboá,
;Ƒţ'efj+ d'goá Owfutf.
24

tyf co+ ;Ōd'gLlk cfutá,
tyfutá j'ŝlt t]g rŋ'dfÆltĶ
Pj+ tyf cfutált tyfutá.
sy+ tyf utált tyfutáĠ oyf ;ƕlthĕtá ljkfiL eujf utá»k]0 sfiká eujf utá.
syť ;á eujf utá ;á lx ;ƕlt hĕtáj ;d]lx kfb]lx kyljo+ kltŪfo pų/fled'±vëf ;ųkbjLltxf/]g utá. oyfx
- æ;ƕlthĕtá ±vëf, cfgƆ, aálw;ųá ;d]lx kfb]lx kltŪlxŷf pų/fled'±vëf ;ųkbjLltxf/]g uŞlt, ;]tlƛ %ų] cg'wfl/odfg]
;Ƒf r lb;f cg'ljnás]lt, cf;Ƹe jfr+ ef;lt - ‚cƮáxdlƨ násfi, h]Ūáxdlƨ násfi, ;]Ūáxdlƨ násfi, codlƃdf hĕlt,
glŴbflg k'gưjáƒltÆ ‘bL0lg0 2=31’.
tťfi udg+ ty+ cxál;< cljty+ cg]s];+ lj;];flwudfg+ k'Ƒlgldųefj]g. olŤ ;á ;ƕlthĕtáj ;d]lx kfb]lx
kltŪlx. Obdfi rt'l/lźkfbklnfefi k'Ƒlgldų+.
pų/fled'vefjá kg ;Ƒnásúų/efjfi k'Ƒlgldų+.
;ųkbjLltxf/á, ;ųaáŢś/tgklnfefi.
æ;'jŰbůf jLltktlƃ rfd/fÆlt, PŴ j'ųrfd?ŋ]ká kg ;ƑltlŴolgƙŹgfi.
;]tŞųwf/)+, c/xųljd'lųj/ljdn;]tŞųklnfefi.
;ųdkb"kl/ &ŷf ;Ƒlb;fg'ljnásg+, ;Ƒţ'tfgfj/)`f)klnfefi.
cf;lejfrfef;g+ cƍljlųoj/wƙrŊƍjųgfi k'Ƒlgldų+.
tyf co+ eujflk utá, tťfi udg+ ty+ cxál;, cljty+, t];+o]j lj;];flwudfg+ k'Ƒlgldųefj]g.
t]gfx' ká/f)f æd'x'ųhĕtáj ujƕtL oyf,
;d]lx kfb]lx m'þ;L j;'ƈ/+.
;á ljŊdL ;ų kbflg uf‰tdá,
;]tť %ų+ cg'wf/o'+ d¿Ķ
uƄfg ;á ;ų kbflg uf‰tdá,
lb;f ljnás]l; ;df ;dƃtá.
cŪś‡k]t+ lu/dư'bL/lo,
;Lxá oyf kƑtd'źlglŪtáÆltĶ
Pj+ tyf utált tyfutá.
cy jf oyf ljkfiL eujf»k]0 oyf sfiká eujf, colƕ eujf t±yëj g]ŋƙ]g sŽdŞƆ+ kxfo utá cƓfkfb]g
Ɠfkfb+, cfnás;ţfo lygldź+, cljŋ]k]g pźŝsúŊ'þŝ+, wƙjjŴfg]g ljlrlsŞ+ kxfo `f±)ëg cljş+ kbfn]ŷf, kfdáş]g c/Ƹt
ljgáb]ŷf, k&dŢfg]g gLj/)sjf+ pŔf]ŷf, b'ltoŢfg]g ljtŊljrf/+ j"k;d]ŷf, tltoŢfg]g kLƸt lj/fh]ŷf, rt'ŴŢfg]g
;'vb'ŋ+ kxfo, cfsŽ;fgťfotg;dfklųof ¿k;ţfkl#;ţfgfgų;ţfoá ;dltŊldŷf, ljţf)ťfotg;dfklųof
cfsŽ;fgťfotg;ţ+, cflsťţfotg;dfklųof ljţf)ťfotg;ţ+, g]j;ţfgf;ţfotg;dfklųof cflsťţfotg;ţ+ ;dltŊldŷf
utá.
clgŝfg'kfigfo lgŝ;ţ+ kxfo, b'ŋfg'kfigfo ;'v;ţ+, cgųfg'kfigfo cų;ţ+, lglƑbfg'kfigfo gƸƆ,
lj/fufg'kfigfo /fu+, lg/áwfg'kfigfo ;d'bo+, kllgfiƮfg'kfigfo cfbfg+, vofg'kfigfo #g;ţ+, jofg'kfigfo cfo"xg+,
ljkl/)fdfg'kfigfo w'j;ţ+, clgldųfg'kfigfo lgldų+, cƍl)lxtfg'kfigfo kl)Ƹw, ;'ţtfg'kfigfo clelgj];+,
clwkţfwƙljkfigfo ;f/fbfgflelgj];+, oyfe"t`f)bfig]g ;ƙáxflelgj];+, cfbLgjfg'kfigfo cfnoflelgj];+,
kl;řfg'kfigfo cƍl;ř+, ljjũfg'kfigfo ;+oáuflelgj];+, ;átfklųdƮ]g lbŪ]sŪ] lsn];] elŧŷf, ;sbfuflddƮ]g cáńfl/s]
lsn];] kxfo, cgfuflddƮ]g c)';xut] lsn];] ;d'Ŕf]ŷf, c/xųdƮ]g ;Ƒlsn];] ;d'lŞlƆŷf utá. Pjlƕ tyf utált
tyfutá.
sy+ tynŋ)+ cfutált tyfutáĠkyjLwft'of sŋńųnŋ)+ ty+ cljty+. cfkáwft'of kŔ/)nŋ)+. t]h]Žwft'of
pŲųnŋ)+. jfoáwft'of ljŴƘgnŋ)+. cfsŽ;wft'of c;Ɩ'Ūnŋ)+. ljţf)wft'of ljhĕggnŋ)+.
25

¿kfi ?ƍgnŋ)+. j]bgfo j]blotnŋ)+. ;ţfo ;ŧfggnŋ)+. ;řf/fg+ cle;ř/)nŋ)+. ljţf)fi
ljhĕggnŋ)+.
ljtŊfi clelg/ákgnŋ)+. ljrf/fi cg'dşgnŋ)+ kLltof mþ/)nŋ)+. ;'vfi ;ftnŋ)+. lrų]sƮtfo
cljŋ]knŋ)+. mþfifi m'þ;gnŋ)+.
;lźlƇofi clwdáŋnŋ)+. jLl/lolƇofi kƮxnŋ)+. ;ltlƇofi pkŪfgnŋ)+. ;dflwlƇofi cljŋ]knŋ)+.
klţlƇofi khĕggnŋ)+.
;źfanfi cfilźo] cslƕonŋ)+. jLl/oanfi s]Ž;ş], ;ltanfi d'Ūfiŝ]. ;dflwanfi pźŝ], kţfanfi cljşĕo
cslƕonŋ)+.
;lt;ƗáŢśfi pkŪfgnŋ)+. wƙljro;ƗáŢśfi kljronŋ)+. jLl/o;ƗáŢśfi kƮxnŋ)+. kLlt;ƗáŢśfi
mþ/)nŋ)+. kfilź;ƗáŢśfi j"k;dnŋ)+. ;dflw;ƗáŢśfi cljŋ]knŋ)+. pk]ŋf;ƗáŢśfi kl;řfgnŋ)+.
;ƙflblŪof bfignŋ)+. ;ƙf;Řƍfi clelg/ákgnŋ)+. ;ƙfjfrfo kl/Ʈxnŋ)+. ;ƙfsƙƃfi ;d'Ūfgnŋ)+.
;ƙfcfhËjfi jábfgnŋ)+. ;ƙfjfofdfi kƮxnŋ)+. ;ƙf;ltof pkŪfgnŋ)+. ;ƙf;dflwfi cljŋ]knŋ)+.
cljşĕo cţf)nŋ)+. ;řf/fg+ r]tgfnŋ)+. ljţf)fi ljhĕggnŋ)+. gfdfi gdgnŋ)+. ¿kfi ?ƍgnŋ)+.
;ńfotgfi cfotgnŋ)+. mþfifi m'þ;gnŋ)+. j]bgfo j]blotnŋ)+. tŲfo x]t'nŋ)+. pkfbfgfi ux)nŋ)+. ejfi
cfo"xgnŋ)+. hĕltof lgƑlųnŋ)+. h/fo hË/)nŋ)+. d/)fi r'ltnŋ)+.
wft"g+ ;'ţtfnŋ)+. cfotgfg+ cfotgnŋ)+. ;ltkŪfgfg+ pkŪfgnŋ)+. ;ƙƍwfgfg+ kbxgnŋ)+. Olźkfbfg+
OŢgnŋ)+. OlƇofg+ clwkltnŋ)+. anfg+ cslƕonŋ)+. aáŢśfg+ lgƜfgnŋ)+. dƮfi x]t'nŋ)+.
;ŝfg+ tynŋ)+. ;dyfi cljŋ]knŋ)+. ljkfigfo cg'kfigfnŋ)+. ;dyljkfigfg+ Ps/;nŋ)+. o'ugźfg+
cgltjųgnŋ)+.
;Lnlj;'lźof ;+j/nŋ)+. lrųlj;'lźof cljŋ]knŋ)+. lblŪlj;'lźof bfignŋ)+.
vo] `f)fi ;d'Ş]bgnŋ)+. cg'ƍfb] `f)fi kfilźnŋ)+.
%Ɔfi d"nnŋ)+. dgl;sŽ/fi ;d'Ūfkgnŋ)+. mþfifi ;dáwfgnŋ)+. j]bgfo ;dá;/)nŋ)+. ;dflwfi
kd'vnŋ)+. ;ltof cflwkt]Ɯnŋ)+. kţfo tt'ųl/onŋ)+. ljd'lųof ;f/nŋ)+» cdtáuwfi lgƑfgfi kl/oá;fgnŋ)+ ty+
cljty+. Pj+ tynŋ)+ `f)ultof cfutá clj/lŢŷf kųá cg'ƍųált tyfutá. Pj+ tynŋ)+ cfutált tyfutá.
sy+ tywƙ] ofyfjtá cle;Ɨ'źált tyfutáĠ tywƙf gfd rųfl/ cl/o;ŝflg. oyfx - ærųfl/dflg, leŋj],
tyflg cljtyflg cgţyflg. stdflg rųfl/< ‚Ob+ b'ŋƒlƃ leŋj], tyd]t+ cljtyd]t+ cgţyd]tÆlƃ ‘;+0lg0 5=1090’
ljŴf/á. tflg r eujf cle;Ɨ'źá, tƨf tyfg+ wƙfg+ cle;Ɨ'źųf tyfutált j'ŝlt. cle;Ɨ'źŴá x]Ŵ ut;Źá.
clk r h/fd/)fi hĕltkŝo;Ƙ"t;d'bfutŪá t±yëf cljt±yëf cgţ±yëf»k]0, ;řf/fg+ cljşĕkŝo;Ƙ"t;d'bfutŪá
t±yëf cljt±yëf cgţ±yëf»k]0, tyf cljşĕo ;řf/fg+ kŝoŪá, ;řf/fg+ ljţf)fi kŝoŪá»k]0, hĕltof h/fd/)fi kŝoŪá
t±yëf cljt±yëf cgţ±yëf. t+ ;Ƒ+ eujf cle;Ɨ'źá, tƨflk tyfg+ wƙfg+ cle;Ɨ'źųf tyfutált j'ŝlt. Pj+ tywƙ] ofyfjtá
cle;Ɨ'źált tyfutá.
sy+ tyblƧtfo tyfutáĠ eujf o+ ;b]js] nás]»k]0, ;b]jdg'fifo khĕo ckl/df)f;' náswft";' ckl/df)fg+
;ųfg+ rŋ'ƀf/] cfkfydfuŞƃ+ ¿kf/ƙ)+ gfd clŴ, t+ ;ƑfsŽ/tá hĕgflt kfilt. Pj+ hĕgtf kfitf r, t]g t+ OŪflgŪflbj;]g
jf lbŪ;'td'tljţft];' nưdfgskbj;]g jf. æstd+ t+ ¿k+ ¿kfotg+< o+ ¿k+ rt'Ɖ+ dxfe"tfg+ pkfbfo jŰlgef ;lgbfig+
;ƍl#+ gLn+ kLtsÆlƃcflbgf ‘w0;0616’ go]g cg]s]lx gfd]lx t]/;lx jf/]lx ƀ]kţf;fo go]lx ljeşdfg+ tyd]j xált,
ljty+ glŴ. P; goá ;átƀf/fbL;'lk cfkfy+ cfuŞƃ];' ;ŹfbL;'. j'ųť]t+ eujtf - æo+ leŋj], ;b]jsfi násfi»k]0
;b]jdg'fifo khĕo lbŪ+ ;'t+ d't+ ljţft+ kų+ kl/o]l;t+ cg'ljrl/t+ dg;f, tdx+ hĕgfld. tdx+ cưţfƸ;, t+ tyfutfi
ljlbt+, t+ tyfutá g pkŪf;LÆlt ‘c0lg0 4=24’. Pj+ tyblfitfo tyfutá. tŴ tybfiL cŴ] tyfutált kb;Ƙjá
j]lbtƑá.
sy+ tyjflbtfo tyfutáĠ o+ /Ƹų eujf aálwdů] ck/flhtkƟŘ] lgl;Ɖá ltŰ+ df/fg+ dŴs++þ dlŹŷf cg'ų/+
;ƙf;ƗáƸw cle;Ɨ'źá, oť /Ƹų ods;fnfgdƃ/] cg'kflb;];fo lgƑfgwft'of kl/lgƑflo, PŴƃ/] kťrųfnL;jfikl/df±)ë sŽn]
k&daálwoflk dlŢdaálwoflk klŞdaálwoflk o+ eujtf efl;t+ - ;'ų+, ±uëƜ+»k]0 j]bƟ+, t+ ;Ƒ+ cŴtá r Ɠŧgtá r
cg'kjş+, cg"gdglws++þ, ;ƑfsŽ/kl/k'Ű+, /fudblgƙbg+, bá;dáxdblgƙbg+. glŴ tŴ jfnƮdųlƕ cjŋlnt+, ;Ƒ+ t+

26

Psd'lŹsŽo nlŦt+ ljo, Psgflńof ldt+ ljo, Pst'nfo t'lnt+ ljo r, tyd]j xált cljty+ cgţy+. t]gfx - æoť, r'Ɔ,
/Ƹų tyfutá cg'ų/+ ;ƙf;ƗáƸw cle;Ɨ'Ţlt, oť /Ƹų cg'kflb;];fo lgƑfgwft'of kl/lgƑfolt, o+ PtƸƨ cƃ/] ef;lt nklt
lglŹ;lt, ;Ƒ+ t+ t±yëj xált, gá cţyf. tƨf ‚tyfutáƒlt j'ŝtLÆlt ‘c0lg0 4=23’. ubŴá x]Ŵ ut;Źá. Pj+
tyjflbtfo tyfutá.
clk r cfubg+ cfubá, jrglƃ cŴá. toá cljk/Ltá cfubá cfiflt, b_sŽ/fi t_sŽ/+ sŷf tyfutált Pjd]tƸƨ
cŴ] kbl;lź j]lbtƑf.
sy+ tyfsŽl/tfo tyfutáĠ eujtá lx jfrfo sŽoá cg'nád]lt, sŽofilk jfrf, tƨf oyfjfbL tyfsŽ/L, oyfsŽ/L
tyfjfbL r xált. Pj+e"tfi rfi oyfjfrf, sŽoálk tyf utá kjųált cŴá. oyf r sŽoá, jfrflk tyf utf kjųflt
tyfutá. t]g]jfx - æoyfjfbL, leŋj], tyfutá tyfsŽ/L, oyfsŽ/L tyfjfbL Olt oyfjfbL tyfsŽ/L oyfsŽ/L tyfjfbL.
tƨf ‚tyfutáƒlt j'ŝtLÆlt ‘c0lg0 4=23’. Pj+ tyfsŽl/tfo tyfutá.
sy+ cleejgŪ]g tyfutáĠ pkl/ ejƮ+ x]Ūf cjLƸr kl/oƃ+ sŷf ltl/o+ ckl/df)f;' náswft";' ;Ƒ;ų] cleejlt
;Ln]glk ;dflwgflk kţfolk ljd'lųoflk, ljd'lų`f)bfig]glk g tfi t'nf jf kdf)+ jf clŴ¶ ct'ná cƍd]Ɯá cg'ų/á
/fhĕlt/fhĕ b]jb]já ;Ŋfg+ clt;Ŋ]Ž Ɣƪfg+ cltƔƪf. t]gfx - æ;b]js], leŋj], nás]»k]0 ;b]jdg'fifo khĕo tyfutá clee"
cglee"tá cţbŴ'b;á j;jųL, tƨf ‚tyfutáƒlt j'ŝtLÆlt.
tŶ]j+ kbl;lź j]lbtƑf. cubá ljo cubá. s]Ž kg];< b];gfljnf;doá r]j k'ţ'fioá r. t]g x]; dxfg'efjá
le;Ŋ]Ž lbƑfub]g ;ƍ] ljo ;Ƒk/ƍjflbgá ;b]jsť nás++þ cleejlt. Olt ;ƑfnásŽleejg] t±yëf cljk/Ltá b];gfljnf;doá
r]j k'ţ'fioá r cubá cfiflt. b_sŽ/fi t_sŽ/+ sŷf tyfutált j]lbtƑá. Pj+ cleejgŪ]g tyfutá.
clk r tyfo utáltlk tyfutá, ty+ utáltlk tyfutá. utált cjutá, ctLtá kųá klkƉált cŴá.
tŴ ;snnás++þ tL/)kl/ţfo tyfo utá cjutált tyfutá. nás;d'bo+ kxfgkl/ţfo tyfo utá ctLtált
tyfutá. náslg/áw+ ;lŞlsl/ofo tyfo utá kųált tyfutá. náslg/áwufldƸg klkb+ ty+ utá klkƉált tyfutá.
t]g j'ų+ eujtf ænás]Ž, leŋj], tyfut]g cle;Ɨ'źá, násƨf tyfutá lj;+o'ųá. nás;d'boá, leŋj], tyfut]g cle;Ɨ'źá,
nás;d'boá tyfutfi kxLgá. náslg/á±wëf, leŋj], tyfut]g cle;Ɨ'źá, náslg/á±wëf tyfutfi ;lŞstá. náslg/áwufldgL
klkbf, leŋj], tyfut]g cle;Ɨ'źf, náslg/áwufldgL klkbf tyfutfi efljtf. o+ leŋj], ;b]jsfi násfi»k]0 ;Ƒ+ t+
tyfut]g cle;Ɨ'ź+. tƨf, tyfutált j'ŝtLÆlt ‘c0lg0 4=23’.
tfilk Pj+ cŴá j]lbtƑá. Oblƕ r tyfutfi tyfutefjbLkg] d'vdųd]j. ;ƑfsŽ/]g kg tyfutáj tyfutfi
tyfutefj+ jŰ]Ɯ.
stdť t+ leŋj]lt o]g cƍdųs]g cá/dųs]g ;Lndųs]g k'y'şgá tyfutfi jŰ+ jbdfgá jb]Ɯ, t+ stdlƃ k'Şlt<
tŴ k'Şf gfd clbŪh]Žtgf k'Şf, lbŪ;+;Ɔgf k'Şf, ljdltŞ]bgf k'Şf, cg'dltk'Şf, s±yët'sƚtf k'Şflt kťljwf xált.
tŴ stdf clbŪhátgf k'ŞfĠ ksltof nŋ)+ cţft+ xált, clbŪ+ ct'lnt+ ctLl/t+ clje"t+ cljefljt+, tfi `f)fo
bfigfo t'ngfo tL/)fo ljefjgfo kŤ+ k'Şlt, co+ clbŪh]Žtgf k'Şf.
stdf lbŪ;+;Ɔgf k'ŞfĠ ksltof nŋ)+ `ft+ xált, lbŪ+ t'lnt+ tLl/t+ lje"t+ ljefljt+, tfi cţ]lx klůt]lx ;Ƹź
;+;ƆgŴfo kŤ+ k'Şlt, co+ lbŪ;+;Ɔgf k'Şf.
stdf ljdltŞ]bgf k'ŞfĠ ksltof ;+;okŋƆá xált, ljdltkŋƆá, ƀ]ƭshĕtá, æPj+ g' ±vëf, g g' ±vëf, lsƉ' ±vëf,
sy+ g' ±vëfÆlt. ;á ljdltŞ]bgŴfo kŤ+ k'Şlt. co+ ljdltŞ]bgf k'Şf.
stdf cg'dltk'ŞfĠ eujf leŋÚg+ cg'dltof kŤ+ k'Şlt - æt+ Ƹs dţy, leŋj], ¿k+ lgŝ+ jf clgŝ+ jfÆlt. clgŝ+,
eƃ]. o+ kgflgŝ+ b'ŋ+ jf t+ ;'v+ jflt< b'ŋ+ eƃ]lt ‘dxfj021’ ;Ƒ+ jųƑ+, co+ cg'dltk'Şf.
stdf s±yët'sƚtf k'ŞfĠ eujf leŋÚg+ s±yët'sƚtfo kŤ+ k'Şlt. rųf/ád], leŋj], ;ltkŪfgf. std]
rųf/á<»k]0 clŪd] leŋj] dƮśf. std] cŪflt, co+ s±yët'sƚtf k'Şf.
Olt Odf;' kť;' k'Şf;' clbŪfi tfj sfilr wƙfi cefjtá tyfutfi clbŪh]Žtgf k'Şf glŴ. æOb+ gfd cţ]lx
klůt]lx ;d)Ɣfƪ±)ëlx ;Ƹź ;+;lƆŷf b];]fifdLÆlt ;dƉfxf/fiˆj cg'ƍşgtá lbŪ;+;Ɔgf k'Şflk glŴ. oƨf kg a'źfg+
Pswƙ]lk cf;ƍgf kl/;ƍgf glŴ, aálwdů]o]j ;Ƒf sřf l%Ɖf¶ tƨf ljdltŞ]bgf k'Şflk glŴo]j. cj;];f kg ƀ] k'Şf a'źfg+
clŴ, tf;' co+ s±yët'sƚtf k'Şf gfd.

27

8= Obflg t+ s±yët'sƚtfo k'Şfo k'lŞtdŴ+ s±yët'+ ækf)fltkft+ kxfofÆltcflbdfx.
tŴ kf)fi cltkftá kf)fltkftá, kf)j±wëf, kf)#ftált j'ų+ xált. kf±)‰flt r]Ŵ jáxf/tá ;ųá, k/dŴtá
hËljltlƇo+, tƸƨ kg kf±)ë kf);lţgá hËljltlƇo'kŞ]bspkŊd;d'ŪflksŽ sŽojrLƀf/fg+ cţt/ƀf/ƍjųf jwsr]tgf
kf)fltkftá. ;á u')lj/lxt];' lt/ŞfgutfbL;' kf±)ë;' v'Źs] kf±)ë cƍ;fjş]Ž, dxf;/L/] dxf;fjş]Ž, sƨf< koáudxƃtfo.
koáu;dų]lk jŴ'dxƃtfo. u')jƃ];' dg'fifbL;' cƍu'±)ë kf±)ë cƍ;fjş]Ž, dxfu'±)ë dxf;fjş]Ž. ;/L/u')fg+ kg ;defj] ;lt
lsn];fg+ pkŊdfgť d'b'tfo cƍ;fjş]Ž, ltƑtfo dxf;fjş]Žlt j]lbtƑá.
tfi kť ;Ƙf/f xálƃ - kf±)ëf, kf);lţtf, jwslrų+, pkŊdá, t]g d/)lƃ % koáuf - ;fxlŴs]Ž, cf)lųs]Ž,
lgfilƮoá, yfj/á, ljşĕdoá, Olźdoált. OdƸƨ kgŴ] ljŴfl/odfg] cltljo kkťá xált, tƨf t+ g ljŴf/ofd, cţť
Pj¿k+. clŴs]lx kg ;dƃkf;flbs++þ ljgoŪsy+ cánás]ŷf ux]tƑ+.
kxfoflt Od+ kf)fltkftr]tgf;řft+ b'fiLƠ+ khlxŷf. kllj/tált kxLgsŽntá kŪfo ttá b'fiLƠtá cá/tá
lj/táj. glŴ tfi jLltŊldfifdLlt rŋ';átljţ]Ɯf wƙf k±uëj sŽlosŽlt Oldgfj go]g cţ];'lk Pj¿k];' kb];' cŴá j]lbtƑá.
;d±)‰flt eujf ;ldtkfktfo nźjáxf/á. ±uëftdált uf‰ųj;]g. g s]jnť eujfo]j kf)fltkftf kllj/tá,
leŋ';Ŝálk kllj/tá, b];gf kg cflbtá kŪfo Pj+ cfutf, cŴ+ kg bLk]ƃ]g leŋ';Ŝj;]gflk bLk]t'+ jũlt.
lglxtbůá lglxt;Ŵált k¿k#ftŴfo bů+ jf ;Ŵ+ jf cfbfo cjųgtá lglŋųbůá r]j lglŋų;Ŵá rflt cŴá. PŴ
r &k]ŷf bů+ ;Ƒlƕ cj;];+ pks/)+ ;ųfg+ ljx]&gefjtá ;Ŵlƃ j]lbtƑ+. o+ kg leŋÚ sų/bů+ jf bƃsŪ+ jf jfƸ; lkƎlns++þ
jf ux]ŷf ljr/lƃ, g t+ k¿k#ftŴfo. tƨf lglxtbůá lglxt;Ŵá ŷ]j ;Ś+ uŞlt.
nşLlt kfklhu'Şgnŋ)fo nşĕo ;dƉfutá. bofkƉált bo+ d]ųlrųt+ cfkƉá. ;Ƒkf)e"tlxtfg'sƕLlt¶ ;Ƒ]
kf)e"t] lxt]g cg'sƕs]Ž. tfo bofkƉtfo ;Ƒ];+ kf)e"tfg+ lxtlrųs]Žlt cŴá. ljx/tLlt Ol/olt ok]lt ofk]lt kfn]lt
Olt jf lx, leŋj]lt Pj+ jf leŋj]. jf ;Źá pkl/ æclbƉfbfg+ kxfofÆltcfbLlg ck]lŋŷf ljsƍŴá j'ųá, Pj+ ;ƑŴ k'l/d+
jf klŞd+ jf ck]lŋŷf ljsƍefjá j]lbtƑá.
co+ kg]Ŵ ;ř]ká - leŋj], k'y'şgá tyfutfi jŰ+ jbdfgá Pj+ jb]Ɯ - æ;d±)ëf uf‰tdá kf)+ g xglt, g #ft]lt,
g tŴ ;dg'ţá xált, lj/tá Odƨf b'fiLƠf¶ cxá, jt /] a'źu')f dxƃfÆlt, Olt dxƃ+ pfifx+ sŷf jŰ+ jų'sŽdálk cƍdųs++þ
cá/dųs++þ cfrf/;Lndųsd]j jŋlt. pkl/ c;fwf/)efj+ lgfifo jŰ+ jų'+ g ;lŋfilt. g s]jnť k'y'şgáj
;átfkƉ;sbfufldcgfufldc/xƃálk kŝ]sa'źflk g ;Ŋ]Žlƃo]j¶ tyfutáo]j kg ;Ŋ]Žlt, t+ já pkl/ jŋfdLlt, cod]Ŵ
;flwƍfof cŴjŰgf. Otá k/+ kg ck'Ƒkbd]j jŰlofifd.
clbƉfbfg+ kxfoflt PŴ clbƉfi cfbfg+ clbƉfbfg+, k/;+x/)+, ±yëƜ+, rál/sŽlt j'ų+ xált. tŴ clbƉlƃ
k/kl/Ʈlxt+, oŴ k/á oyfsŽdsŽl/t+ cfkşƃá cbůf/xá cg'kjş]Ž r xált. tƸƨ k/kl/Ʈlxt] k/kl/Ʈlxt;lţgá,
tbfbfospkŊd;d'ŪflksŽ ±yëƜr]tgf clbƉfbfg+. t+ xLg] k/;ƃs] cƍ;fjş+, k)Lt] dxf;fjş+, sƨf< jŴ'k)Lttfo.
jŴ';dų] ;lt u')flwsŽg+ ;ƃs] jŴ'Ƹƨ dxf;fjş+ t+ t+ u')flws++þ pkfbfo ttá ttá xLgu')fi ;ƃs] jŴ'Ƹƨ cƍ;fjş+.
tfi kť ;Ƙf/f xálƃ - k/kl/Ʈlxt+, k/kl/Ʈlxt;lţtf, ±yëƜlrų+, pkŊdá, t]g x/)lƃ. % koáuf ;fxlŴsŽboáj. t] r ±vëf oyfg'¿k+ ±yëƜfjxf/á, k;ƞfjxf/á, klŞƉfjxf/á, kl/sƍfjxf/á, sú;fjxf/ált Od];+ cjxf/fg+
j;]g kjųf, cod]Ŵ ;ř]ká. ljŴf/á kg ;dƃkf;flbsŽo+ j'ųá.
lbƉd]j cflbotLlt lbƉfbfoL. lrų]glk lbƉd]j klsřtLlt lbƉkflsřL. ±yëg]tLlt ±yëgá. g ±yëg]g c±yëg]g.
c±yëgųfo]j ;'lre"t]g. cųgflt cųefj]g. c±yëg+ ;'lre"t+ cųfg+ sŷf ljx/tLlt j'ų+ xált. ;];+ k&dl;ŋfkb] j'ųgo]g]j
oáh]tƑ+. oyf r Ow, Pj+ ;ƑŴ.
cƔƪrl/olƃ c;]Ūrl/o+. Ɣƪ+ ;]Ū+ cfrf/+ r/tLlt Ɣƪrf/L. cf/frf/Llt cƔƪrl/otá b"/rf/L. d]y'gflt
/fukl/o'Ūfgj;]g ;lb;ųf d]y'gsŽlt nźjáxf/]lx kl;]ljtƑtá d]y'gflt ;Ś+ utf c;źƙf. ufdwƙflt ufdjf;Lg+ wƙf.
9= d';fjfb+ kxfoflt PŴ d';flt lj;+jfbgk'/]ŋf/fi cŴeŧgs]Ž jrLkoáuf‰ sŽokoáuf‰, jf lj;+jfbgflwƍfo]g kgfi
k/lj;+jfbssŽojrLkoáu;d'ŪflksŽ r]tgf d';fjfbá.
ck/á goá, ‚d';fƒlt ce"t+ ctŞ+ jŴ'. ‚jfbáƒlt tfi e"ttá tŞtá ljţfkg+. nŋ)tá kg cty+ jŴ'+ tytá k/+
ljţfk]t'sŽdfi tyfljţlų;d'ŪflksŽ r]tgf d';fjfbá. ;á odŴ+ eŧlt, tfi cƍtfo cƍ;fjş]Ž, dxƃtfo dxf;fjş]Ž.
clk r uxŪfg+ cųgá ;ƃs++þ cbft'sŽdtfo gŴLltcflbgoƍjųá cƍ;fjş]Ž, ;lŋgf x'ŷf cŴeŧgŴ+ j'ųá dxf;fjş]Ž,
kƑlhtfg+ cƍslƕ t]n+ jf ;Ƹƍ jf nleŷf x;flwƍfo]g - æcş ufd] t]n+ gbL dţ] ;ƆtLÆlt k"/)syfgo]g kjųá cƍ;fjş]Ž,
clbŪ+o]j kg lbŪlƃcflbgf go]g jbƃfg+ dxf;fjş]Ž.
28

tfi rųf/á ;Ƙf/f xálƃ - cty+ jŴ', lj;+jfbglrų+, tş]Ž jfofdá, k/fi tbŴljhĕgglƃ. Ps]Ž koáuf‰
;fxlŴs]Žj. ;á sŽo]g jf sŽoklaź]g jf jfrfo jf k/lj;+jfbglsl/ofs/±)ëg bŪƑá. tfo r] lsl/ofo k/á tdŴ+ hĕgflt,
co+ lsl/o;d'Ūflksr]tgfŋ±)ëo]j d';fjfbsƙ'gf aŢlt.
oƨf kg oyf sŽosŽoklaźjfrflx k/+ lj;+jfb]lt, tyf æObdfi e)fxLÆlt cf)fk]ƃálk kŰ+ lnlvŷf k'/tá
lgfişƃálk, æcodŴá Pj+ bŪƑáÆlt súūfbL;' lnlvŷf &k]ƃálk. tƨf PŴ cf)lųslgfilƮoyfj/flk koáuf o'şlƃ, cŪsyf;'
kg cgfutųf jLd+l;ŷf ux]tƑf.
;ŝ+ jbtLlt ;ŝjfbL. ;ŝ]g ;ŝ+ ;Ɔxlt #]tLlt ;ŝ;ƈá. g cƃ/ƃ/f d';f jbtLlt cŴá. oá lx k'l/;á
sbflr d';f jblt, sbflr ;ŝ+, tfi d';fjfb]g cƃl/tųf ;ŝ+ ;ŝ]g g #Lolt¶ tƨf ;á g ;ŝ;ƈá. co+ kg g tflb;á,
hËljtx]t'lk d';f cjŷf ;ŝ]g ;ŝ+ ;Ɔxlt o]jflt ;ŝ;ƈá.
±yëtált ly/á ly/s±yëflt cŴá. Ps]Ž lx k'Ʈná xlnlŹ/fuf‰ ljo, y';/fl;lƛ lgvftvf)' ljo, cfilkŪ] &lktsúƘůldj
r g ly/s±yëf xált, Ps]Ž kf;f)n]vf ljo, OƆvLná ljo r ly/s±yëf xált, cl;gf ;L;+ l%Ɔƃ]lk ƀ] syf g s±yëlt, co+ j'ŝlt
±yëtá.
kŝlosˆŽlt klųoflotƑs]Ž, ;źflotƑs]Žlt cŴá. Psŝá lx k'Ʈná g kŝlos]Ž xált, æOb+ s]g j'ų+, c;'s]gfÆlt j'ų]
ædf tfi jrg+ ;ŹxyfÆlt jųƑt+ cfkşlt. Ps]Ž kŝlos]Ž xált, æOb+ s]g j'ų+, c;'s]gfÆlt j'ų] æolb t]g j'ų+, Obd]j
kdf)+, Obflg pkkl/lŋtƑ+ glŴ, Pjd]j ObÆlƃ jųƑt+ cfkşlt, co+ j'ŝlt kŝlos]Ž. clj;+jfbsˆŽ násƧflt tfo
;ŝjflbtfo nás++þ g lj;+jfb]tLlt cŴá.
lk;')+ jfr+ kxfofltcfbL;' ofo jfrfo ofi t+ jfr+ ef;lt, tfi xbo] cųgá lkoefj+, k/fi r ;'ţefj+ s/ált,
;f lk;')f jfrf.
ofo kg cųfglƕ k/lƕ mþ?;+ s/ált, of jfrf ;olƕ mþ?;f, g]j sŰ;'vf g xbośdf, co+ mþ?;f jfrf.
o]g ;Ɩ+þ knklt lg/Ŵs++þ, ;á ;Ɩƍnfká.
t];+ d"ne"tf r]tgflk lk;')jfrflbgfd]j nelt, ;f Pj r Owflwƍ]tflt.
tŴ ;+lslnŪlrųfi k/];+ jf e]bfo cųgá lkosƚtfo jf sŽojrLkoáu;d'ŪflksŽ r]tgf lk;')jfrf. ;f ofi e]b+
s/ált, tfi cƍu')tfo cƍ;fjşĕ, dxfu')tfo dxf;fjşĕ.
tfif rųf/á ;Ƙf/f - lelƆtƑá k/á, æOlt Od] gfgf eljfilƃ, ljgf eljfiƃLÆlt e]bk'/]ŋf/tf jf, æOlt cx+
lkoá eljfifld ljfifl;s]ŽÆlt lkosƚtf jf, tş]Ž jfofdá, tfi tbŴljhĕgglƃ. Od];+ e]bfoflt, o];+ Otált j'ųfg+ ;lƃs] ;'t+
t];+ e]bfo.
leƉfg+ jf ;ƈftflt lƀƉ+ ldųfg+ jf ;dfg'kŢfosŽbLg+ jf s]glrb]j sŽ/±)ëg leƉfg+ Psd]s+þ pk;Řldŷf æt'ƛfs++þ ólb;]
sún] hĕtfg+ Pj+ ax'fi'tfg+ Ob+ g o'ųÆlƃcfbLlg jŷf ;ƈfg+ sųf cg'sųf. cg'ƍbftflt ;ƈfgfg'ƍbftf. ƀ] hg] ;dƮ] lbƩf æt'ƛfs++þ Pj¿k] sún] hĕtfg+ Pj¿k]lx u'±)ëlx ;dƉfutfg+ cg'Şljsd]tÆlƃcfbLlg jŷf bƭLsƙ+ sųflt cŴá. ;dƮá cf/fdá
cfiflt ;dƮf/fdá. oŴ ;dƮf glŴ, tŴ jl;t'lƕ g OŞtLlt cŴá. ;dƮ/fdáltlk kflń, cod]j]Ŵ cŴá. ;dƮ/tált
;dƮ];' /tá, t] kxfo cţŴ uƃ'lƕ g OŞtLlt cŴá. ;dƮ] lbƩflk ;'ŷflk gƆtLlt ;dƮgƆL, ;dƮs/Ƹ) jfr+ efl;tflt of
jfrf ;ų] ;dƮ]o]j s/ált t+ ;fdlƮu')kl/bLlksd]j jfr+ ef;lt, g Ot/lƃ.
k/fi dƙŞ]bssŽojrLkoáu;d'ŪflksŽ Psƃmþ?;r]tgf mþ?;fjfrf. tfif cfljefjŴldb+ jŴ' - Ps]Ž ls/ bf/s]Ž
dft'jrg+ cgflbloŷf c/ţ+ uŞlt, t+ dftf lgjų]t'd;Ŋ]ŽƃL - ærůf t+ dƸx;L cg'aƈt"Ælt cŊ]Žl;. cyfi t±yëj c/ţ] dƸx;L
pŪfl;. bf/s]Ž æo+ dd dftf d'±vëg s±yël;, t+ df xát', o+ lrų]g lrƃ]l; t+ xát"Ælt, ;ŝlsl/odsŽl;. dƸx;L tŴ]j aźf
ljo cŪfl;. Pj+ dƙŞ]bs]Žlk koáuf‰ lrų;Ųtfo g mþ?;f jfrf xált. dftflkt/á lx sbflr k'ųs] Pj+ jblƃ - ærá/f já
vůfvů+ s/áƃ"Ælt, pƍnkųlƕ r g];+ pkl/ ktƃ+ g OŞlƃ. cfrl/o'kŢfof r sbflr lglfits] Pj+ jblƃ - æƸs Od]
clx/LsŽ cgáųlƍgá r/lƃ, lgźdy g]Ælt, cy r g];+ cfudflwud;ƕƸų OŞlƃ. oyf r lrų;Ųtfo mþ?;f jfrf g xált,
Pj+ jrg;Ųtfo cmþ?;f jfrf g xált. g lx df/fk]t'sŽdfi - æOd+ ;'v+ ;ofk]yfÆlt jrg+ cmþ?;f jfrf xált,
lrųmþ?;tfo kg];f mþ?;f jfrfj. ;f o+ ;ƈfo kjlųtf, tfi cƍu')tfo cƍ;fjşĕ, dxfu')tfo dxf;fjşĕ. tfif toá
;Ƙf/f - cŊ]Žl;tƑá k/á, súlktlrų+, cŊ]Ž;gflt.
g]nflt Pn+ j'ŝlt bá;á, gffif Pnlƃ g]nf, lgŹá;flt cŴá. æg]nśá ;]tkŞfbáÆlt, ‘pbf065’ PŴ j'ųg]n+
ljo. sŰ;'vflt Ɠŧgdw'/tfo sŰfg+ ;'vf, ;"lrljŢg+ ljo sŰ;"n+ g hg]lt. cŴdw'/tfo ;sn;/L/] s]Žk+ chg]ŷf k]d+
hg]tLlt k]dgLof. xbo+ uŞlt, cƍlxţdfgf ;'±vëg lrų+ klj;tLlt xbośdf. u')kl/k'Űtfo k'/] ejflt ká/L k'/]

29

;+jŬgf/L ljo ;'súdf/fltlk ká/L. k'/fi P;fltlk ká/L. gu/jf;Lg+ syflt cŴá. gu/jfl;gá lx o'ųsyf xálƃ.
lkltdų+ lktflt jblƃ, efltdų+ eftflt jblƃ, dfltdų+ dftflt jblƃ. Pj¿kL syf ax'gá hgfi sƃf xátLlt
ax'hgsƃf. sƃefj]g]j ax'gá hgfi dgfkf lrųj'lŬs/flt ax'hgdgfkf.
cgŴljţflksŽ sŽojrLkoáu;d'ŪflksŽ csú;nr]tgf ;Ɩƍnfká. ;á cf;]jgdƆtfo cƍ;fjş]Ž, cf;]jgdxƃtfo
dxf;fjş]Ž, tfi ƀ] ;Ƙf/f - ef/to'ź;Ltfx/)flblg/Ŵssyfk'/]ŋf/tf, tyf¿kL syf sygť.
sŽng]
jbtLlt sŽnjfbL jųƑo'ųsŽn+ ;Ɵŋ]ŷf jbtLlt cŴá. e"t+ ty+ tŞ+ ;efjd]j jbtLlt e"tjfbL.
lbŪwlƙs;ƕ/flosŴ;lƉlfitd]j sŷf jbtLlt cŴjfbL. gjnásúų/wƙ;lƉlfit+ sŷf jbtLlt wƙjfbL
;+j/ljgokxfgljgo;lƉlfit+ sŷf jbtLlt ljgojfbL.
lgwfg+ j'ŝlt &kgásŽ;á, lgwfgdfif cŴLlt lgwfgjtL. xbo] lgwftƑo'ųs++þ
Pj¿Ƹk ef;dfgálk r - æcx+ lgwfgjƸt jfr+ efl;fifdLÆlt g csŽn]g ef;lt, o'ųsŽn+
;fkb];lƃ ;pkd+, ;sŽ/)lƃ cŴá. kl/oƃjltlƃ kl/Ş]b+ bfiˆŷf oyffif kl/Ş]bá kţfolt,
cg]s]lxlk go]lx ljehƃ]g kl/ofbft'+ c;Ŋ'þ±)ëƜtfo cŴ;ƕƉ+ ef;lt. o+ jf ;á cŴjfbL
cŴ;+lxt+ jfr+ ef;lt, g cţ+ lglŋlkŷf cţ+ ef;tLlt j'ų+ xált.

jfr+ efl;tflt cŴá. sŽn]gflt
kg ck]lŋŷfj ef;tLlt cŴá.
Pj+ ef;tLlt cŴá. cŴ;+lxtlƃ
cŴ+ jblt, t]g cŴ]g ;lxtųf

10= aLhufde"tufd;df/Ƙflt d"naLh+ vƈaLh+ mþńa' Lh+ cƮaLh+ aLhaLhlƃ kťljwfi aLhufdfi r]j, ofi sfilr
gLnlt)?ŋflbsfi e"tufdfi r ;df/Ƙf, %]bge]bgkrgflbefj]g ljs]Žkgf kllj/tált cŴá.
PselųsˆŽlt kft/f;eų+ ;fodf;eųlƃ ƀ] eųflg, t];' kft/f;eų+ cƃádŢlƌs]g kl/lŞƉ+, Ot/+ dŢlƌstá pź+ cƃá
c?±)ëg. tƨf cƃádŢlƌs] b;ŋų'+ e'ŧdfgálk Pselųs]Žj xált. t+ ;ƈfo j'ų+ æPselųs]ŽÆlt.
/lųof eáhg+ /lų, ttá pk/tált /ų"k/tá. cltŊƃ] dŢlƌs] ofj ;"l/oŴśdgf eáhg+ ljsŽneáhg+ gfd. ttá
lj/tųf lj/tá ljsŽneáhgf. sbf lj/tá< cgádfgbLtL/] kƑlhtlbj;tá kŪfo.
;f;gfi cgg'nádųf lj;"s+þ kf)Le"t+ bfiglƃ lj;"sbfig+. cųgf gŝggŝfkgflbj;]g gŝf r uLtf r jflbtf r
cƃd;á do"/gŝflbj;]glk kjųfg+ gŝfbLg+ lj;"se"tf bfigf rflt gŝuLtjflbtlj;"sbƧgf. gŝfbLlg lx cųgf koáh]t'+ jf
k/]lx koáhĕk]t'+ jf ko'ųflg klfit'+ jf g]j leŋÚg+ g leŋ'gLgť jũlƃ.
dfnfbL;' dfnflt o+ lslť k'Ǝ+þ. uƈlƃ o+ lslť uƈhĕt+. ljn]kglƃ %lj/fus/)+. tŴ lkńƈƃá wf/]lt gfd,
ögŪfg+ k"/]ƃá dů]lt gfd, uƈj;]g %lj/fuj;]g r ;flboƃá lje";]lt gfd. &fg+ j'ŝlt sŽ/)+. tƨf ofo b'fiLƠr]tgfo
tflg dfnfwf/)fbLlg dxfhgá s/ált, ttá kllj/tált cŴá.
pŝf;og+ j'ŝlt kdf)fltŊƃ+. dxf;oglƃ cslƍokŝŴ/)+. ttá lj/tált cŴá.
hŽt¿klƃ ;'jŰ+. /htlƃ sxfk±)ëf, náxdf;s]Ž, ht'df;s]Ž, bf?df;s]Žlt o] jáxf/+ uŞlƃ. tfi peofiflk
klƮx)f kllj/tá, g]j g+ pƮŲflt, g pƮŲfk]lt, g pklglŋų+ ;flbotLlt cŴá.
cfdswţklƮx)flt, ;flnjLlxojuf‰w"dsś‡j/ssúſ";s;řftfi ;ųljwfiflk cfdswţfi klƮx)f. g s]jnť
Pt];+ klƮx)d]j, cfd;glƕ leŋÚg+ g jũlto]j. cfdsd+;klƮx)flt PŴ cţŶ cálbfi cg'ţftf cfdsd+;dŞfg+
klƮx)d]j leŋÚg+ g jũlt, gá cfd;g+.
OlŴsúdfl/sklƮx)flt PŴ OŴLlt k'l/;ƃ/utf, Ot/f súdfl/sŽ gfd, tf;+ klƮx)lƕ cfd;glƕ cslƍod]j.
bfl;bf;klƮx)flt PŴ bfl;bf;j;]g]j t];+ klƮx)+ g jũlt. æslƍosŽ/s++þ blƙ, cf/flds++þ bƙLÆlt Pj+ j'ų]
kg jũlt.
ch]ńsŽbL;' ±vëųjŴ'kl/oá;fg];' slƍofslƍogoá ljgoj;]g pkkl/lŋtƑá. tŴ ±vëų+ gfd oƸƨ k'ƑŰ+ ?xlt. jŴ'
gfd oƸƨ ck/Ű+ ?xlt. oŴ jf peolƕ ?xlt, t+ ±vëų+. tbŴfo cste"ldefuf‰ jŴ'. ±vëųjŴ';L;]g r]Ŵ
jflktńfsŽbLlglk ;ślxtfg]j.
b"t]Ɯ+ j'ŝlt b"tsƙ+, luxLg+ klxt+ kŰ+ jf ;f;g+ jf ux]ŷf tŴ tŴ udg+. klx)udg+ j'ŝlt #/f #/+ k]l;tfi
v'Źsudg+. cg'oáuf‰ gfd tb'eos/)+. tƨf b"t]Ɯklx)udgfg+ cg'oáuflt. Pjd]Ŵ cŴá j]lbtƑá.
soljŊoflt sof r ljŊof r. t'nfs+"þfbL;' sځlƃ jťg+. tŴ t'nfs+"þ+ gfd ¿ks+"þ+ cśs+"þ+, ux)s+"þ+,
klŞƉs+"þlƃ rt'lƑw+ xált. tŴ ¿ksځ+ gfd ƀ] t'nf ;d¿kf sŷf uŲƃá dxltof uŲflt, bbƃá v'lŹsŽo b]lt. cśsځ+ gfd
uŲƃá kŞfef±uë xŴ]g t'n+ cŊdlt, bbƃá k'Ƒef±uë. ux)sځ+ gfd uŲƃá d"n] /ş'+ uŲflt, bbƃá cƮ]. klŞƉsځ+ gfd t'n+
;'l;/+ sŷf cƃá cor'Ű+ klŋlkŷf uŲƃá t+ kŞfef±uë s/ált, bbƃá cƮef±uë.
30

s+;á j'ŝlt ;'jŰkflt, tfo jťg+ s+;sځ+. sy+< Ps++þ ;'jŰkfƸt sŷf cţf ƀ] ltfiá náxkfltoá ;'jŰjŰ] s/ált,
ttá hgkb+ uƄf lslťb]j cŬ+ sún+ kljl;ŷf - æ;'jŰefhgflg ls)yfÆlt jŷf cŔ] k'lŞt] ;dŔt/+ bft'sŽdf xálƃ. ttá t]lx
- æsy+ Od];+ ;'jŰefjá hĕlgtƑáÆlt j'ų], æjLd+l;ŷf uŲyfÆlt ;'jŰkfƸt kf;f±)ë #+l;ŷf ;Ƒf kfltoá bŷf uŞlt.
dfgsځ+ gfd xboe]bl;vfe]b/ş'e]bj;]g ltljw+ xált. tŴ xboe]bá ;lƍt]nflbldggsŽn] nưlt. tflg lx uŲƃá
x]Ūfl%Ź]g dfg]g - æ;l)s++þ cfl;ťfÆlt jŷf cƃáefhg] ax'+ kŔ/fk]ŷf uŲflt, bbƃá l%Ź+ lkwfo ;L#+ k"/]ŷf b]lt.
l;vfe]bá ltntů'nflbldggsŽn] nưlt. tflg lx uŲƃá ;l)s++þ l;v+ pfifk]ŷf uŲflt, bbƃá j]±uëg k"/]ŷf l;v+ l%Ɔƃá
b]lt.
/ş'e]bá ±vëųjŴ'ldggsŽn] nưlt. nŧ+ cneƃf lx ±vëų+ cdxƃlƕ dxƃ+ sŷf ldglƃ.
pŊ]ŽgfbL;' pŊáglƃ cfiflds] ;flds] sŽt'+ nŧƮx)+. jťglƃ t]lx t]lx pkfo]lx k/];+ jťg+. tlŶbd]s+þ jŴ' Ps]Ž ls/ n'Źs]Ž lduť ldukátsť ux]ŷf cfuŞlt td]s]Ž w'ųá - æƸs eá, lduf‰ cŔlt, Ƹs ldukáts]ŽÆlt cfx. ælduf‰ ƀ]
sxfk±)ë, ldukáts]Ž PsÆlƃ r j'ų] Ps++þ sxfk)+ bŷf ldukáts++þ ux]ŷf ±yëfs++þ uƄf lgjųá - æg d] eá, ldukáts]g cŴá, ldu+
d] b]xLÆlt cfx. t]g lx - ƀ] sxfk±)ë b]xLlt. ;á cfx - ægg' t] eá, dof k&d+ Ps]Ž sxfk±)ëf lbƉáÆlt< æcfd,
lbƉáÆlt. æOb+ ldukáts++þ uŲ, Pj+ ;á r sxfk±)ëf, coť sxfk)Ŕgs]Ž ldukáts]Žlt ƀ] sxfk)f eljfiƃLÆlt. ;á æsŽ/)+
jbtLÆlt ;Ɵŋ]ŷf ldukáts++þ ux]ŷf ldu+ cbf;Llt. lgstLlt oáuj;]g jf dfofj;]g jf ckfdś+ kfdślƃ, cdƸ) dl)lƃ,
c;'jŰ+ ;'jŰlƃ sŷf klt¿ks]g jťg+. ;flroá±uëflt súlnoáuf‰, Pt];+o]j pŊ]ŽgfbLgd]t+ gfd+. tƨf - pŊ]Žg;flroáuf‰,
jťg;flroáuf‰, lgslt;flroáuf‰lt, Pjd]Ŵ cŴá bŪƑá. s]lr cţ+ bfiˆŷf cţfi kl/jųg+ ;flroáuf‰lt jblƃ. t+ kg
jťg]g]j ;ślxt+.
%]bgfbL;' %]bglƃ xŴŞ]bgflb. j±wëflt df/)+. aƈált /ş'aƈgfbLlx aƈg+. ljk/fdá;ált lxdljk/fdá;á,
u'Ɨljk/fdá;ált b'lj±wëf. o+ lxdkft;do] lxd]g klŞƉf x'ŷf dƮƍlkƉ+ hg+ d';lƃ, co+ lxdljk/fdá;á. o+ u'ƗfbLlx
klŞƉf d';lƃ, co+ u'Ɨljk/fdá;á. cfnáká j'ŝlt ufdlgudfbLg+ ljnáks/)+. ;x;fsŽ/ált ;fxl;slsl/of. ±uëx+
kljl;ŷf dg'fifg+ p/] ;Ŵ+ &k]ŷf OlŞteůfg+ ux)+. Pjd]tƨf %]bg»k]0 ;x;fsŽ/f kllj/tá ;d±)ëf uf‰tdált. Olt jf
lx, leŋj], k'y'şgá tyfutfi jŰ+ jbdfgá jb]Ɯflt.
Pųfjtf r"ń;Ln+ lglŪt+ xált.

dlŢd;LnjŰgf
11= Obflg dlŢd;Ln+ ljŴf/]ƃá æoyf jf kg]s] eáƃáÆltcflbdfx. tŶfo+ cg'ųfgkbjŰgf. ;źfb]ƜfgLlt sƙť
mþnť Ownásť k/násť ;Źlxŷf lbƉflg. ‚co+ d] `ftLƒlt jf, ‚ldųáƒlt jf, Ob+ klsl/filt, Ob+ jf t]g stk'Ƒlƃ jf,
Pj+ g lbƉfgLlt cŴá. Pj+ lbƉflg lx g ;źfb]Ɯflg gfd xálƃ eáhgfgLlt b];gf;L;dųd]t+, cŴtá kg ;źfb]Ɯflg eáhgflg
e'lŧŷf rLj/flg kf?lkŷf ;]gf;gflg ;]jdfgf lunfge];ş+ kl/e'ŧdfgflt ;Ƒd]t+ j'ųd]j xált.
;]Ɯlyblƃ lgkftá. tfiŴá stdá ;á aLhufde"tufdá, ofi ;df/Ƙ+ cg'o'ųf ljx/ƃLlt. ttá t+ bfiˆƃá
d"naLhlƃcflbdfx. tŴ d"naLh+ gfd xlnlŹ, l;lśj]/+, jrf, jrų+, cltlj;f, s's/álx)L, p;L/+, eŹd'ųslƃ Pjdflb.
vƈaLh+ gfd cfiŴá, lgŖá±wëf, lknŋá, pb'Ɨ/á, sŞs]Ž, slkŴgált Pjdflb. mń'aLh+ gfd pŞ', gńá, j]ń"lt Pjdflb.
cƮaLh+ gfd cşs++þ, mþl)şs++þ, lxl/j]/lƃ Pjdflb. aLhaLh+ gfd k'ƑŰ+ ck/Űlƃ Pjdflb. ;ƑŤ]t+ ?ŋtá ljoálht+
lj?xg;dŴd]j æaLhufdáÆlt j'ŝlt. ?ŋtá kg cljoálht+ c;'ŋ+ æe"tufdáÆlt j'ŝlt. tŴ e"tufd;df/Ƙá kflrlųojŴ',
aLhufd;df/Ƙá b'ŊjŴ"lt j]lbtƑá.
12= ;lƉlwsŽ/kl/eáulƃ ;lƉlwstfi kl/eáu+. tŴ b'ljwf syf, ljgoj;]g r ;Ɵ]vj;]g r. ljgoj;]g tfj o+
lslť cƉ+ cş klƮlxt+ ck/ş' ;lƉlwsŽ/s++þ xált, tfi kl/eá±uë kflrlųo+ cųgf nź+ kg ;fd±)ë/fg+ bŷf, t]lx nź+ &kfk]ŷf
b'ltolbj;] e'lŧt'+ jũlt, ;Ɵ]±vëf kg g xált.
kfg;lƉlwlƛlk P;]j goá. tŴ kfg+ gfd cƗkfgfbLlg cŪ kfgflg, oflg r t];+ cg'nádflg. t];+ ljlgŞoá
;dƃkf;flbsŽo+ j'ųá.

31

jŴ;lƉlwlƛ cglwlŪt+ cljslƍt+ ;lƉlw r xált, ;Ɵ]vť s]Žk]lt, co+ kl/ofosyf. lgƍl/ofotá kg
ltrLj/;ƃ'Ū]g eljtƑ+, rt'Ŵ+ nleŷf cţfi bftƑ+. ;r] ofi sfilr bft'+ g ;Ŋ]Žlt, ofi kg bft'sŽdá xált, ;á pŹ];Ŵfo jf
kl/k'ŞŴfo jf utá, cfutdų] bftƑ+, cbft'+ g jũlt. rLj/] kg cƍxáƃ] ;ltof kŝf;fo cg'ţftsŽn+ &k]t'+ jũlt.
;"lr;'ųrLj/sŽ/sŽg+ cnfe]g ttá k/lƕ ljgosƙ+ sŷf &k]t'+ jũlt. æOdƸƨ lhŰ] k'g ólb;+ sútá nlefifdLÆlt kg &k]t'+ g
jũlt, ;lƉlw r xált, ;Ɵ]vť s]Žk]lt.
ofg;lƉlwlƛ ofg+ gfd jƞ+, /±yëf, ;s+, ;ƆdflgsŽ, l;ljsŽ, kfŘLlt¶ g]t+ kƑlhtfi ofg+. pkfxgf kg
kƑlhtfi ofg+o]j. Psleŋ'fi lx Ps]Ž c/ţŴfo, Ps]Ž ±wëftkfbsŴfoflt, pŊ+þ;tá ƀ] pkfxg;Ŝff jũlƃ. tlto+ nleŷf
cţfi bftƑá. æOdƸƨ lhŰ] cţ+ sútá nlefifdLÆlt lx &k]t'+ g jũlt, ;lƉlw r xált, ;Ɵ]vť s]Žk]lt.
;og;lƉlwlƛ ;oglƃ dťá. Psfi leŋ'gá Ps]Ž uư], Ps]Ž lbjf&fg]lt pŊ+þ;tá ƀ] dťf jũlƃ. ttá pųl/ nleŷf
cţfi leŋ'gá jf u)fi jf bftƑᶠcbft'+ g jũlt. ;lƉlw r xált, ;Ɵ]vť s]Žk]lt.
uƈ;lƉlwlƛ leŋ'gá sů'sŞ'%ljbá;flbcfaf±wë ;lt uƈf jũlƃ. t] uƈ] cfx/fk]ŷf tƸƨ /á±uë j"k;ƃ] cţ];+ jf
cfaflwsŽg+ bftƑf, ƀf/] kťś‡ln#/w"kgfbL;' jf pkg]tƑf. æk'g /á±uë ;lt eljfiƃLÆlt kg &k]t'+ g jũlt, ;lƉlw r
xált, ;Ɵ]vť s]Žk]lt.
cfld;lƃ j'ųfj;];+ bŪƑ+. ;]Ɯlyb+, O±wësŝá leŋ' - ætyf¿k] sŽn] pksŽ/fo eljfitLÆlt
ltntů'nd'Ʈdf;gflńs]/ná)dŞd+;jƟ"/;lƍt]nu'ńefhgfbLlg cfx/fk]ŷf &k]lt. ;á jfisŽn] sŽnfiˆj ;fd±)ë/]lx ofu'+ krfk]ŷf
kl/e'lŧŷf æ;fd±)ë/, pbssŹd] b'ŋ+ ufd+ kljl;t'+, uŞ c;'s+þ sún+ uƄf dƞ+ ljxf/] lgl;Ɖefj+ cf/ár]lx¶ c;'ssúntá
blwcfbLlg cfx/fÆlt k];]lt. leŋÚlx - æƸs, eƃ], ufd+ kljl;fiyfÆlt j'ų]lk, æb'ƍj];á, cfj';á, Obflg ufdáÆlt jblt.
t] - æxát', eƃ], cŞy t'ƛ], do+ leŋ+ kl/o]l;ŷf cfxl/fifdfÆlt uŞlƃ. cy ;fd±)ë/álk blwcfbLlg cfxl/ŷf eųť Ɠŧgť
;ƕfb]ŷf pkg]lt, t+ e'ŧƃfiˆj pkŪfsŽ eų+ klx)lƃ, ttálk dgfk+ dgfk+ e'ŧlt. cy leŋÚ lkůkft+ ux]ŷf cfuŞlƃ, ttálk
dgfk+ dgfk+ uLjfofds++þ e'ŧlto]j. Pj+ rt'df;lƕ jLltgfd]lt. co+ j'ŝlt - æleŋ' d'ůsúl' ƗshËljs++þ hËjlt, g
;d)hËljsÆlƃ. Pj¿ká cfld;;lƉlw gfd xált.
leŋ'gá kg j;gŪfg] PsŽ tů'ngflń, Ps]Ž u'ńlkůá, rt'efudų+ ;ƍLlt Pųs++þ lg±wët'+ jũlt, csŽn] ;ƕųrá/fg+
cŴfo. t] lx Pųslƕ cfld;kl;ƅf/+ cneƃf hËljtflk já/ák]Ɯ'+, tƨf ;r] Pųs++þ glŴ, cfx/fk]ŷflk &k]t'+ jũlt.
cmþf;'ssŽn] r ob]Ŵ slƍo+, t+ cųgflk kl/e'lŧt'+ jũlt. slƍosúlo+ kg ax'+ &k]ƃfiflk ;lƉlw gfd glŴ. tyfutfi kg
tů'ngflńcfbL;' jf o+ lslť rt'/tgdų+ jf lknáltsvů+ æOb+ d] cş jf Ʃ] jf eljfitLÆlt &lkt+ gfd glŴ.
13= lj;"sbfig];' gŝ+ gfd o+ lslť gŝ+, t+ dƮ+ uŞƃ]gflk uLj+ k;f/]ŷf bŪ‡+ g jũlt. ljŴf/ljlgŞoá kg]Ŵ
;dƃkf;flbsŽo+ j'ųgo]g]j j]lbtƑá. oyf r]Ŵ, Pj+ ;Ƒ];' l;ŋfkbkl;+o'ų];' ;'ųkb];'. Otá k/lŤ Pųslƕ cjŷf tŴ tŴ
koáhgdųd]j jŰlofifdflt.
k]ŋlƃ g;dş+. cŋŽglƃ ef/to'Ţgflbs++þ. oƸƨ &fg] syLolt, tŴ uƃ'lƕ g jũlt. kfl)Ƨ/lƃ s++þ;tfń+,
kfl)tfńlƃlk jblƃ. j]tfńlƃ #gtfń+, dƃ]g dt;/L?Ūfkglƃlk Ps]. súƘy")lƃ rt'/ficƗ)stfń+, súƘ;Źlƃlk Ps].
;áegslƃ gfg+ cưálŊ/)+, ;áegs/+ jf, klefglrųlƃ j'ų+ xált. růfnlƃ coáu'ńsËńf, růfnfg+ ;f)±wëfjgsËńfltlk
jblƃ. j+;lƃ j]ń'+ pfifk]ŷf sËńg+.
±wëfjglƃ clŪ±wëfjg+, Psŝ];' ls/ hgkb];' sŽnŘt] `fts] g ´fk]lƃ, lgvl)ŷf &k]lƃ. cy g];+ k"lte"t+ sŽo+ `ŷf
gLxl/ŷf cŪLlg ±wëfljŷf uƈ]lx dŋ]ŷf &k]lƃ. t] gŋųsŽn] PsƸƨ &fg] cŪLlg &k]ŷf PsƸƨ &fg] ;'/fbLlg &k]ŷf /ábƃf
kl/b]jƃf ;'/+ lkjlƃ. j'ųlƕ r]t+ - æclŴ, leŋj] blŋ±)ë;' hgkb];' clŪ±wëfjg+ gfd, tŴ xált cƉlƕ kfglƕ vşlƕ eáşlƕ
n]Ɯlƕ k]Ɯlƕ gŝlƕ uLtlƕ jflbtlƕ. cŴ]t+, leŋj], ±wëfjg+, g]t+ gŴLlt jbfdLÆlt ‘c0lg0 10=107’. Psŝ] kg OƆhĕn]g
clŪ±wëfjg+ ±wëfjglƃlk jblƃ.
xlŴo'źfbL;' leŋ'gá g]j xlŴcfbLlx ;Ƹź o'lŢt'+, g t] o'Ţfk]t'+, g o'Ţƃ] bŪ‡+ jũlt. lgƑ'źlƃ dƟo'ź+.
pƜálwslƃ oŴ ;ƕxf/á lbfilt. anƮlƃ anu)gŪfg+. ;]gfƓ"xlƃ ;]gflgj];á, ;sƓ"xflbj;]g ;]gfo lgj];g+.
cgLsbƧglƃ - ætoá xŴL klŞd+ xŴfgLsÆlƃcflbgf ‘kflr0324’ go]g j'ųfi cgLsfi bfig+.
14= kdfbá PŴ ltŪtLlt kdfbŪfg+. h"tť t+ kdfbŪfgťflt hÚtƍdfbŪfg+. Ps]sŽo klƃof cŪ cŪ kbflg
cfiflt cŪkb+ b;kb]lk P;]j goá. cfsŽ;lƃ cŪkbb;kb];' ljo cfsŽ;]o]j sËńg+. kl/xf/kylƃ e"ldo+ gfgfkydůn+ sŷf
tŴ tŴ kl/xl/tƑ+, ky+ kl/x/ƃfg+ sËńg+. ;lƃslƃ ;lƃssËńg+. PsŢ+ &lktf ;fl/oá jf ;ŋ/foá jf crfn]ƃf g±vëg]j
ckg]lƃ r pkg]lƃ r, ;r] tŴ sŽlr rnlt, k/fhoá xált, Pj¿kfo sËńfo]t+ clwjrg+. vlnslƃ h"tmþns] kf;ssËńg+.
#lsŽ j'ŝlt bL#bůs]g /fibůs++þ kx/)sËńg+. ;nfsxŴlƃ nfvfo jf dlŧlŪsŽo jf lkŪábs]g jf ;nfsxŴ+ t]d]ŷf - æƸs
xát"Ælt e"ldo+ jf lelųo+ jf t+ kxl/ŷf xlŴcfiflb¿kbfigsËńg+. cŋlƃ u'ńsËńf. kśrL/+ j'ŝlt kŰgflńs++þ, t+ wdƃf
32

sËńlƃ. jŘslƃ ufdbf/sŽg+ sËńgs++þ v'Źsgśn+. dáŋlrsŽ j'ŝlt ;ƕl/jųgsËńf, cfsŽ;] jf bůs++þ ux]ŷf e"ldo+ jf ;L;+ &k]ŷf
x]Ū‡kl/oefj]g kl/jųgsËńflt j'ų+ xált. lrśúlns+ j'ŝlt tfnkŰfbLlx st+ jftƍxf/]g kl/ưdgrŊ+þ. kųfŃÜs+ j'ŝlt
kŰgflńsŽ. tfo jfn'sŽbLlg ldgƃf sËńlƃ. /yslƃ v'Źs/y+. wg'slƃ v'Źswg'd]j. cŋl/sŽ j'ŝlt cfsŽ;] jf lklŪo+ jf
cŋ/hĕggsËńf. dg]l;sŽ gfd dg;f lrlƃthĕggsËńf. oyfjş+ gfd sŽ)súl)v'şĕbLg+ o+ o+ jş+, t+ t+ koáh]ŷf bfigsËńf.
15= cf;lƆlƃ kdf)fltŊƃf;g+. cg'o'ųf ljx/ƃLlt Ob+ ck]lŋŷf kg ;Ƒkb];' pkoáujrg+ st+. kƟŘált kfb];'
jfń¿kflg &k]ŷf stá. ±uëfgsˆŽlt bL#náds]Ž dxfs]Žhjá, rt'/ś‡nflwsŽlg ls/ tfi nádflg. lrųslƃ jfgljlrų+
pŰfdoŴ/)+. klsŽlt pŰfdoá ;]tŴ/±)ëf. klnsŽlt #gk'Ǝs]Ž pŰfdoŴ/±)ëf. oá cfdnskųáltlk j'ŝlt. t"lnsŽlt ltŰ+
t"nfg+ cţt/k'Űf t"lnsŽ. ljsltsŽlt ;LxƓŔflb¿kljlrŶá pŰfdoŴ/±)ëf. pŹnádLlt peotáb;+ pŰfdoŴ/)+, s]lr
æPstápƮtk'ƎÆlƃ jblƃ. PsƃnádLlt Pstáb;+ pŰfdoŴ/)+. s]lr æpetápƮtk'ƎÆlƃ jblƃ. slũƧlƃ /tgkl/l;lƑt+
s]Ž;]ƜslũfidokŝŴ/)+. sˆŽ;]Ɯlƃ /tgkl/l;lƑtd]j s]Žl;o;'ųdokŝŴ/)+. ;'źs]Ž;]Ɯ+ kg jũtLlt ljgo] j'ų+.
bL#lgsŽoŪsyfo+ kg æ&k]ŷf t"lns++þ ;Ƒfg]j uf‰gsŽbLlg /tgkl/l;lƑtflg g jũƃLÆlt j'ų+.
súųslƃ ;áń;Ɖ+ gflsŴLg+ &ŷf gŝgoáƮ+ pŰfdoŴ/)+. xŴŴ/+ cƧŴ/lƃ xlŴcfilkŪL;' cŴ/)cŴ/sŽo]j.
/yŴ/]lk P;]j goá. clhgƍj])Llt clhgrƙ]lx dťƍdf±)ëg l;lƑŷf stf kj])L. sbnLldukj/kŝŴ/)lƃ sbnLldurƙ+
gfd clŴ, t]g st+ kj/kŝŴ/)+¶ pųdkŝŴ/)lƃ cŴá. t+ ls/ ;]tjŴfi pkl/ sbnLldurƙ+ kŴl/ŷf l;Ƒ]ŷf s/álƃ.
;pų/Şblƃ ;x pų/Şb]g, pkl/aź]g /ųljtfg]g ;lźlƃ cŴá. ;]tljtfglƕ x]Ūf cslƍokŝŴ/±)ë ;lt g jũlt, c;lt
kg jũlt. petánálxtsÚkwfglƃ ;L;"kwfgť kfb"kwfgťflt dťfi petánálxts++þ pkwfg+, Pt+ g sƍlt. o+ kg Psd]j
pkwfg+ peá;' kfiˆ;' /ų+ jf xált kb'djŰ+ jf ljlrŶ+ jf, ;r] kdf)o'ų+, jũlt. dxfpkwfg+ kg kllŋų+. cnálxtsŽlg
ƀ]lk jũlƃo]j. ttá pųl/ nleŷf cţ];+ bftƑflg. bft'+ c;Ŋ]Žƃá dť] ltl/o+ cŴl/ŷf pkl/ kŝŴ/)+ bŷf lgklşt'lƕ
nelt. cf;ƆLcfbL;' kg j'ųgo]g]j klklştƑ+. j'ųŤ]t+ - æcg'hĕgfld, leŋj], cf;lƆof kfb] l%lƆŷf kl/e'lŧt'+, kƟŘfi
jfń] lelƆŷf kl/e'lŧt'+, t"lns++þ ljh]ŷf laƗáxg+ sŽt'+, cj;];+ e'ƙŴ/)+ sŽt'Ælƃ ‘r"ńj0297’.
16= pŞfbgfbL;' dft'súlŞtá lgŋƃbf/sŽg+ ;/L/uƈá ƀfb;jfikųsŽn] gfilt, t];+ ;/L/b'Ʈƈx/)Ŵfo uƈr'ŰfbLlx
pŞfb]lƃ, Pj¿k+ pŞfbg+ g jũlt. k'ţjƃ] kg bf/s] ö¿;' lgkşĕkŷ] f t]n]g dŋ]ŷf xŴkfbö?gflecfbLg+ ;Ůfg;ƕfbgŴ+
kl/dŹlƃ, Pj¿k+ kl/dŹg+ g jũlt.
ƌfkglƃ t];+o]j bf/sŽg+ uƈfbLlx ƌfkg+. ;Ɨfxglƃ dxfdƟfg+ ljo xŴkfb] d'Ʈ/fbLlx kxl/ŷf afx'jŬg+.
cfbf;lƃ o+ lslť cfbf;+ kl/xl/t'+ g jũlt. cŧglƃ cnŘf/ŧgd]j. dfnflt aźdfnf jf caźdfnf jf. ljn]kglƃ o+
lslť %lj/fus/)+. d'vr'Ű+ d'vn]kglƃ d'±vë sŽńkLńsŽbLg+ x/)Ŵfo dlųssŊ+þ b]lƃ, t]g nálxt] rlnt] ;f;ksŊ+þ b]lƃ, t]g
bá;] vflbt] ltnsŊ+þ b]lƃ, t]g nálxt] ;lƉl;Ɖ] xlnlŹsŊ+þ b]lƃ, t]g %ljjŰ] cf¿ƭ] d'vr'Űs]g d'v+ r'Ű]lƃ, t+ ;Ƒ+ g jũlt.
xŴaƈfbL;' xŴ] ljlrŶ;řskfnfbLlg alƈŷf ljr/lƃ, t+ jf cţ+ jf ;Ƒlƕ xŴfe/)+ g jũlt, ck/] l;v+ alƈŷf
ljr/lƃ. ;'jŰrL/sd'ųntfbLlx r t+ kl/lŋklƃ¶ t+ ;Ƒ+ g jũlt. ck/] rt'xŴbů+ jf cţ+ jf kg cnŘtbůs++þ ux]ŷf
ljr/lƃ, tyf OlŴk'l/;¿kflbljlrų+ e];şgflńs++þ ;'kl/lŋų+ jfdkfiˆ cánlƮt+¶ ck/] slŰs/tgkl/lŋųs]Ž;+ cltltlv)+ cƸ;,
kťjŰ;'ųl;lƑt+ ds/bƃsŽlbljlrų+ %ų+, ;'jŰ/htflbljlrŶf dá/lkŦflbkl/lŋųf pkfxgf, s]lr /tgdųfofd+ rt'/ś‡nljŴt+
s];ƃkl/Ş]b+ bfiˆŷf d]#d'±vë ljş'nt+ ljo gnf] pŲL;kũ+ aƈlƃ, r"ńfdƸ) wf/]lƃ, rfd/jfnaLhƸg wf/]lƃ, t+ ;Ƒ+ g jũlt.
17= clgƜflgsųf ;ƮdáŋdƮfg+ lt/Şfge"tf syflt lt/Şfgsyf. tŴ /fhĕg+ cf/ư dxf;ƙtá dƈftf wƙf;ás]Ž Pj+
dxfg'efjáltcflbgf go]g kjųf syf /fhsyf. P; goá rá/syfbL;'. t];' c;'s]Ž /fhĕ cle¿ká bfigLoáltcflbgf go]g
±uëxlfitsyfj lt/Şfgsyf xált. ;álk gfd Pj+ dxfg'efjá vo+ utált Pj+ kjųf kg sƙŪfgefj] ltŪlt. rá/];' d"nb]já
Pj+ dxfg'efjá, d]#dfná Pj+ dxfg'efjált t];+ sƙ+ klŝ cxá ;"/flt ±uëxlfitsyfj lt/Şfgsyf. o'ź]lk ef/to'źfbL;'
c;'s]g c;'s]Ž Pj+ dfl/tá, Pj+ ljźált sŽdfifbj;]g]j syf lt/Şfgsyf. t]lk gfd vo+ utflt Pj+ kjųf kg ;ƑŴ
sƙŪfgd]j xált. clk r cƉfbL;' Pj+ jŰjƃ+ uƈjƃ+ /;jƃ+ mþfi;ƕƉ+ vflbƛ e'lŧƛflt sŽdfifbj;]g s±yët'+ g jũlt.
;fŴs++þ kg sŷf k'Ƒ] Pj+ jŰflb;ƕƉ+ cƉ+ kfg+ jŴ+ ;og+ dfn+ uƈ+ ;Lnjƃfg+ cbƛ, r]lto] k"h+ sl/ƛflt s±yët'+ jũlt.
`fltsyfbL;' kg æcƛfs++þ `ftsŽ ;"/f ;dŴfÆlt jf æk'Ƒ] do+ Pj+ ljlrŶ]lx ofg]lx ljrl/ƛfÆlt jf cfifbj;]g jų'+ g
jũlt. ;fŴs++þ kg sŷf æt]lk gá `ftsŽ vo+ utfÆlt jf æk'Ƒ] do+ Pj¿kf pkfxgf ;Ŝfi cbƛfÆlt jf s±yët'+ jũlt.
ufdsyflk ;'lgljŪb'lƉljŪ;'leŋb'lưŋflbj;]g jf æc;'sufdjfl;gá ;"/f ;dŴfÆlt jf Pj+ cfifbj;]g g jũlt. ;fŴs++þ kg
sŷf æ;źf k;ƉfÆlt jf ævojo+ utfÆlt jf jų'+ jũlt. lgudgu/hgkbsyfbL;'lk P;]j goá.
OlŴsyflk jŰ;ŮfgfbLlg klŝ cfifbj;]g g jũlt, ;źf k;Ɖf vojo+ utflt Pjd]j jũlt. ;"/syflk
‚glƆldųá gfd oá±wëf ;"/á cxá;Lƒlt cfifbj;]g g jũlt. ;źá cxál; vo+ utált Pjd]j jũlt. ljl;vfsyflk æc;'sŽ
ljl;vf ;'lgljŪf b'lƉljŪf ;"/f ;dŴfÆlt cfifbj;]g g jũlt. ;źf k;Ɖf vojo+ utflt Pjd]j jũlt.
súƘŪfgsyflt pbsŪfgsyf, pbsltŴsyfltlk j'ŝlt, súƘbfl;syf jf, ;flk ækf;flbsŽ glŝt'+ uflot'+ %]sŽÆlt
33

cfifbj;]g g jũlt¶ ;źf k;Ɖfltcflbgf go]g]j jũlt. k'Ƒk]tsyflt ctLt`fltsyf. tŴ jųdfg`fltsyf;lb;á
ljlgŞoá.
gfgųsyflt k'l/dklŞdsyflx ljd'ųf cj;];f gfgf;efjf lg/Ŵssyf. násŋŽlosŽlt co+ nás]Ž s]g lglƙtá, c;'s]g
gfd lglƙtá. sŽs]Ž ;]tá, cŪLg+ ;]tųf¶ anfsŽ /ųf. nálxtfi /ųųflt PjdflbsŽ násŽotljtů;Ɵfksyf.
;d'ŹŋŽlosŽ gfd sƨf ;d'Źá ;fu/á< ;fu/b]j]g vtá, tƨf ;fu/á. vtá d]lt xŴd'Źfo ;o+ lgj]lbtųf
æ;d'ŹáÆlt PjdflbsŽ lg/ŴsŽ ;d'Źŋfogsyf. ejált j'lŬ. cejált xflg. Olt ejá, Olt cejált o+ jf t+ jf
lg/ŴssŽ/)+ jŷf kjlųtsyf Oltejfejsyf.
18= ljƮflxssyflt ljƮxsyf, ;f/Ƙsyf. tŴ ;lxt+ d]lt dƞ+ jrg+ ;lxt+ l;lnŪ+ cŴo'ų+ sŽ/)o'ųlƃ cŴá.
c;lxt+ t]lt t'ƞ+ jrg+ c;lxt+ cl;lnŪ+. clwlrŰ+ t] ljk/fjųlƃ o+ t'ƞ+ bL#/ųflrŰj;]g ;'ƍu')+, t+ dƞ+ Psjrg]g]j
ljk/fjų+ kl/jlųŷf l&t+, g lslť hĕgf;Llt cŴá.
cf/álktá t] jfbált dof tj bá;á cf/álktá. r/ jfbƍdáŋŽoflt bá;dárgŴ+ r/, ljr/¶ tŴ tŴ uƄf l;ŋflt
cŴá. lgƑ]±&ëlx jf ;r] kxá;Llt cy ;o+ kxál;, Obflgd]j lgƑ]±&ëxLlt.
19= b"t]Ɯsyfo+ Ow uŞflt Otá c;'s+þ gfd &fg+ uŞ. cd'ŶfuŞflt ttá c;'s+þ gfd &fg+ cfuŞ. Ob+ x/flt Otá
Ob+ gfd x/. cd'Ŷ Ob+ cfx/flt c;'sŪfgtá Ob+ gfd Ow cfx/. ;ř]ktá kg Ob+ b"t]Ɯ+ gfd &k]ŷf kť ;xwlƙs]
/tgųofi pksŽ/kl;+o'ųť luxL;f;g+ cţ];+ g jũlt.
20= súxsŽltcfbL;' ltlj±wëg súxgjŴ'gf nás++þ súxolƃ, ljƛfkoƃLlt súxsŽ. nfe;Ŋf/lŴsŽ x'ŷf nkƃLlt nksŽ.
lgldų+ ;Lnd]t];lƃ g]ldlųsŽ. lgƍ];á ;Lnd]t];lƃ lgƍ]l;sŽ. nfe]g nfe+ lglhuL;lƃ dƮlƃ kl/o];®ųLlt nfe]g nfe+
lglhuLl;tf/á. súxgf, nkgf, g]ldlųstf, lgƍ]l;stf, nfe]g nfe+ lglhuL;gtflt Ptflx ;dƉfutfg+ k'Ʈnfg+ Pt+
clwjrg+. cod]Ŵ ;ř]ká. ljŴf/]g kg]tf súxgflbsŽ lj;'lźdƮ] ;LnlgŹ];]o]j kflńť cŪsyť cfxl/ŷf ksŽl;tflt.
Pųfjtf dlŢd;Ln+ lglŪt+ xált.

dxf;LnjŰgf
21= Otá k/+ dxf;Ln+ xált. cślƃ xŴkfbfbL;' o]g s]glr Pj¿k]g cś]g ;dƉfutá bL#fo' o;jf
xátLltcflbgoƍjų+ cś;Ŵ+. lgldųlƃ lgldų;Ŵ+. ků'/fhĕ ls/ ltfiá d'ųfoá d'lŪo+ sŷf g]ldlųs++þ k'lŞ - æƸs d] xŴ]Ælt<
;á Otá lrtá r ljnás]l;, tlƨť ;do] #/uf‰lnsŽo dlŋsŽ uƞƃL d'ųf, ;á æd'ųfÆlt cfx. k'g æstLÆlt k'Ūá súŊ'þfi ltŋų'+
/jƃfi ;Ź+ ;'ŷf æltfiáÆlt cfx. Pj+ t+ t+ cflbl;ŷf lgldųdg'o'ųf ljx/lƃ.
pƍftlƃ c;lgkftfbLg+ dxƃfg+ pƍltt+, tlŤ lbƩf æOb+ eljfilt, Pj+ eljfitLÆlt cflb;lƃ. ;'lkglƃ oá
k'ƑŲ;do] ;'lkg+ kfilt, Pj+ ljkfs]Ž xált¶ oá Ob+ gfd kfilt, tfi Ob+ gfd xátLltcflbgf go]g ;'lkgs++þ cg'o'ųf ljx/lƃ.
nŋ)lƃ Oldgf nŋ±)ëg ;dƉfutá /fhĕ xált, Oldgf pk/fhĕltcflbs++þ. d"l;slŞƉlƃ pƆ"/vflot+. t]gflk lx cxt] jf jŴ]
cgxt] jf jŴ] Otá kŪfo Pj+ l%Ɖ] Ob+ gfd xátLlt cflb;lƃ. clƮxádlƃ Pj¿k]g bf?gf Pj+ x't] Ob+ gfd xátLlt
clƮh'xg+. blƑxádfbLlglk clƮxádfg]j, Pj¿kfo blƑof ólb;]lx s)fbLlx x't] Ob+ gfd xátLlt Pj+ kjlųj;]g kg lj;'+
j'ųflg.
tŴ s±)‰flt súůs]Ž. tů'nflt ;flncfbLgť]j lt)hĕtLgť tů'nf. ;ƍLlt uf‰;lƍcflbs++þ. t]nlƃ ltnt]nflbs++þ.
;f;kfbLlg kg d'±vëg ux]ŷf clƮlƛ klŋkg+, ljş+ kl/hlƍŷf h'xg+ jf d'vxád+. blŋ)ŋshŰ'nálxtfbLlx h'xg+ nálxtxád+.
cśljşŽlt k'Ƒ] cśd]j lbƩf Ɠfs/)j;]g cś+ j'ų+, Ow cś‡nƸŪ lbƩf ljş+ kl/hlƍŷf co+ súnk'ųá jf gá jf, l;/L;ƕƉá jf
gá jfltcflbƓfs/)j;]g cśljşĕ j'ųf. jŴ'ljşŽlt #/jŴ'cf/fdjŴfbLg+ u')bá;;Ɵŋ)ljşĕ. dlųsŽlblj;];+ lbƩflk lx ljş+
kl/hlƍŷf x]Ūf kyljo+ Ƹt;/tgdų], cfsŽ;] r c;Llt/tgdų] kb];] u')bá;+ kfilƃ. vųljşŽlt cư]Ɯdf;'/ŋ/fh;Ŵflb;Ŵ+.
l;jljşŽlt ;';fg] kljl;ŷf ;lƃs/)ljşĕ, l;śfn?tljşĕltlk jblƃ. e"tljşŽlt e"tj]şdƃá. e"l/ljşŽlt e"l/#/] j;ƃ]g
pƮx]tƑdƃá. clxljşŽlt ;ƍbŪltlsŞgljşĕ r]j ;ƍfƢfogljşĕ r. lj;ljşŽlt ofo, k'/f)lj;+ jf /ŋlƃ, gjlj;+ jf
s/álƃ lj;jƃd]j jf. ljlŞsljşŽlt ljlŞsbŪltlsŞgljşĕ. d"l;sljşŽolk
P;]j goá. ;sú)ljşŽlt

34

;kŋsckŋslƀkbrt'ƍbfg+ ?tutflbj;]g ;sú)`f)+. jfo;ljşŽlt sŽs?t`f)+, t+ lj;'ţ]j ;Ŵ+, tƨf lj;'+ j'ų+.
kŊŢfglƃ kl/kfsutlrƃf. Obflg æco+ Pųs++þ hËljfilt, co+ PųsÆlƃ Pj+ kjų+ cflbŪ`f)lƃ cŴá.
;/kl/ųf)lƃ ;//ŋ)+, oyf cųgá pkl/ g cfuŞlt, Pj+ s/)ljşĕ. ldurŊlƃ Ob+ ;Ƒ;śflxs++þ ;Ƒ;sú)rt'ƍbfg+
?t`f)j;]g j'ų+.
22= dl)nŋ)fbL;' Pj¿ká dl) k;Ŵá, Pj¿ká ck;Ŵá, ;fldgá cf/áŕOfil/ofbLg+ x]t' xált, g xátLlt, Pj+
jŰ;Ůfgflbj;]g dl)cfbLg+ nŋ)+ cg'o'ųf ljx/ƃLlt cŴá. tŴ cfj'wlƃ &k]ŷf cl;cfbLlg cj;];+ cfj'w+. OlŴnŋ)fbLlglk
olƛ sún] t] OlŴk'l/;fboá j;lƃ, tfi j'lŬxflgj;]g]j j]lbtƑflg. chnŋ)fbL;' kg Pj¿kfg+ chĕbLg+ d+;+ vflbtƑ+,
Pj¿kfg+ g vflbtƑlƃ co+ lj;];á j]lbtƑá.
clk r]Ŵ ±uëfwfo nŋ±)‰ lrųsƙlkńƈgfbL;'lk Pj¿kfo uf‰wfo ;lt Ob+ gfd xátLlt co+ lj;];á j]lbtƑá. Obť]Ŵ
jŴ' - PsƸƨ ls/ ljxf/] lrųsƙ] uf‰w+ cƸƮ wddfg+ cs++þ;'. ttá kŪfo leŋÚg+ dxfljjfbá hĕtá. Ps]Ž cfuƃ'sleŋ' t+ lbƩf
dŋ]l;. ttá kŪfo ljjfbá dƆLe"tá xált. slŰsnŋ)+ lkńƈgslŰsŽolk ±uëxslŰsŽolk j;]g j]lbtƑ+. sŞknŋ)+
uf‰wfnŋ);lb;d]j. ldunŋ)+ ;Ƒ;śflxs++þ ;Ƒrt'ƍbfg+ nŋ)j;]g j'ų+.
23= /ţ+ lgƜfg+ eljƧtLlt c;'slbj;] c;'sgŋų]g c;'sfi gfd /ţá lgƮdg+ eljfitLlt Pj+ /fh"g+ kjf;udg+
Ɠfs/ált. P; goá ;ƑŴ. s]jn+ kg]Ŵ clgƜfglƃ ljƍj'Ŵfg+ k'g cfudg+. cưƃ/fg+ /ţ+ pkofg+ eljƧlt aflx/fg+ /ţ+
ckofglƃ cƃágu/] cƛfs++þ /fhĕ kllj?ź+ alx/fhĕg+ pk;Řldfilt, ttá tfi klŊdg+ eljfitLlt Pj+ /ţ+ pkofgfkofg+
Ɠfs/ált. b'ltokb]lk P;]j goá. hok/fhof kfsfo]j.
24= rƆƮfxfboá c;'slbj;] /fx' rƆ+ ux]fitLlt Ɠfs/)j;]g]j j]lbtƑf. clk r gŋųfi cśf/sŽlbufx;dfoáuf‰lk
gŋųufxáo]j. pŊfkftált cfsŽ;tá pŊfg+ ktg+. lb;f*fxált lb;fsŽn'l;o+ clƮl;vw"dl;vfbLlx cfsúnefjá ljo.
b]jb'ſeLlt ;'ŋjnfxsuşg+. pƮdglƃ pbog+. cáŊdglƃ cŴśdg+. ;+lsn];lƃ clj;'źtf. jábfglƃ lj;'źtf. Pj+
ljkfsˆŽlt násfi Pj+ ljljw;'vb'ŋfjxá.
25= ;'j'lŪsŽlt b]jfi ;ƙfwf/fg'ƍj]Şg+. b'Ƒ'lŪsŽlt cjƮfxá, jfiljaƈált j'ų+ xált. d'Źflt xŴd'Źf. u)gf
j'ŝlt clŞŹsu)gf. ;řfglƃ ;Řng;'ƍfbgflbj;]g lkůu)gf. ofi ;f ku')f xált, ;á ?ŋlƕ lbƩf PųsŽlg PŴ
kŰfgLlt hĕgflt. sŽj]Ɯlƃ ærųf/ád], leŋj], sjL. std] rųf/á< lrƃfslj, ;'tslj, cŴslj, klefgsjLÆlt ‘c0 lg0
4=231’. Od];+ rt'Ɖ+ sjLg+ cųgá lrƃfj;]g jf¶ æj]fiƃ/á gfd /fhĕ cxá;LÆltcfbLlg ;'ŷf ;'tj;]g jf¶ Odfi co+ cŴá,
Pj+ t+ oáh]fifdLlt Pj+ cŴj;]g jf¶ lslťb]j lbƩf tƍlefu+ sųƑ+ sl/fifdLlt Pj+ &fg'ƍlųsklefgj;]g jf¶ hËljsŴfo
sƓs/)+. násŽot+ j'ųd]j.
26= cfjfxg+ gfd Odfi bf/sfi c;'ssúntá c;'sgŋų]g bfl/s++þ cfg]yflt cfjfxs/)+. ljjfxglƃ Od+ bfl/s++þ
c;'sfi gfd bf/sfi c;'sgŋų]g b]y, Pjdfif j'lŬ eljfitLlt ljjfxs/)+. ;+j/)lƃ ;+j/)+ gfd ‚cş gŋų+ ;'Ɔ/+, cş]j
;dƮf xáy, Olt já ljoáuf‰ g eljfitLƒlt Pj+ ;dƮs/)+. ljj/)+ gfd ‚;r] ljo'lşt'sŽdŴ, cş]j ljo'şy Olt já k'g
;+oáuf‰ g eljfitLƒlt Pj+ lj;+oáus/)+. ;lŘ/)lƃ ‚pŪfg+ jf O)+ jf lbƉ+ wg+ cş ;ŘŬy, cş ;ŘlŬtlŤ t+ yfj/+
xátLƒlt Pj+ wglkůfkg+. ljls/)lƃ ‚;r] koáupźf/flbj;]g wg+ koálht'sŽdŴ, cş koálht+ lbu')rt'Ʈ')+ xátLƒlt Pj+
wgkoáhĕkg+. ;'eus/)lƃ lkodgfks/)+ jf ;lfi/Lss/)+ jf. b'ưus/)lƃ tlƑk/Lt+. lj?źuưs/)lƃ lj?źfi
ljnLgfi clŪtfi dtfi uưfi s/)+. k'g cljgf;fo e];şbfglƃ cŴá. uưá lx jft]g, kf)s]lx, sƙ'gf rflt tLlx sŽ/±)ëlx
ljgfilt. tŴ jft]g ljgfiƃ] lgƑfkgLo+ ;Ltn+ e];ş+ b]lt, kf)s]lx ljgfiƃ] kf)sŽg+ klsƙ+ s/ált, sƙ'gf ljgfiƃ] kg
a'źflk klaflxt'+ g ;Ŋ]Žlƃ.
lhƢflgaƈglƃ dƃ]g lhƢfo aƈs/)+. xg';+xgglƃ d'vaƈdƃ]g oyf xg's+þ rfn]t'+ g ;Ŋ]Žlƃ, Pj+ aƈs/)+.
xŴflehƍglƃ xŴfg+ kl/jųgŴ+ dƃhƍg+. tƸƨ ls/ dƃ] ;ųkbƃ/] &ŷf hlƍt] Ot/á xŴ] kl/jų]ŷf lvklt. sŰhƍglƃ
sŰ]lx ;Ź+ cfijgŴfo ljşĕo hƍg+. t+ ls/ hlƍŷf ljlgŞoŪfg] o+ OŞlt, t+ e)lt, kŝlŴs]Ž t+ g ;')flt, ttá kljrg+
;ƕfb]t'+ g ;Ŋ]Žlt. cfbf;kŤlƃ cfbf;] b]jt+ cátf/]ŷf kŤk'Şg+. súdfl/skŤlƃ súdfl/sŽo ;/L/] b]jt+ cátf/]ŷf kŤk'Şg+.
b]jkŤlƃ bfl;of ;/L/] b]jt+ cátf/]ŷf kŤk'Şg+. cflbŝ'kŪfglƃ hËljsŴfo cflbŝkfl/rl/of. dxt'kŪfglƃ t±yëj
dxfƔƪkfl/rl/of. cư'şnglƃ dƃ]g d'vtá clƮhĕnfgLx/)+. l;l/Ƣfoglƃ æPlx l;l/, dƞ+ l;/] kltŪfxLÆlt Pj+ l;/]g
l;l/of cƢfog+.
27= ;lƃsƙlƃ b]jŪfg+ uƄf ;r] d] Ob+ gfd ;ldlŢfilt, t'ƛfs++þ Oldgf r Oldgf r pkxf/+ sl/fifdLlt ;ldlźsŽn]
sųƑ+ ;lƃklfijsƙ+. tƸƨ kg ;ldź] tfi s/)+ kl)lwsƙ+ gfd. e"l/sƙlƃ e"l/#/] jl;ŷf ulxtdƃfi koáus/)+.
jƧsƙ+ jáƧsƙlƃ PŴ jfiált k'l/;á, jáfiált kůs]Ž Olt jáfifi jfis/)+ jfisƙ+, jfifi jáfis/)+ jáfisƙ+. t+ kg
s/áƃá cŞlƆsefjdų+ kfk]lt, g lnś+ cƃ/wfk]t'+ ;Ŋ]Žlt. jŴ'sƙlƃ cstjŴ'Ƹƨ ±uëxkltŪfkg+. jŴ'kl/sƙlƃ

35

æOblťbťfx/yfÆlt jŷf jŴ'alnsƙs/)+. cfrdglƃ pbs]g d'v;'lźs/)+. ƌfkglƃ cţ];+ ƌfkg+. húxglƃ t];+ cŴfo
clƮh'xg+. jdglƃ oáu+ bŷf jdgs/)+. lj/]rg]lk P;]j goá. pź+lj/]rglƃ pź+ bá;fg+ gLx/)+. c±wëflj/]rglƃ c±wëf
bá;fg+ gLx/)+. ;L;lj/]rglƃ l;/álj/]rg+. sŰt]nlƃ sŰfg+ aƈgŴ+ jf j)x/)Ŵ+ jf e];şt]nkrg+. g]ųtƍglƃ
clŋtƍgt]n+. gŴ'sƙlƃ t]n]g oáh]ŷf gŴ's/)+. cŧglƃ ƀ] jf tLl) jf knflg gLx/);dŴ+ vf/ŧg+. kŝŧglƃ lgƑfkgLo+
;Ltne];şŧg+. ;fnflsolƃ ;nfsj]şsƙ+. ;Ɵslųolƃ ;Ɵsųj]şsƙ+. bf/sltlsŞf j'ŝlt s]Ždf/eŝj]şsƙ+. d"ne];şŽg+
cg'ƍfbglƃ Oldgf sŽoltlsŞg+ bfiˆlt. cá;wLg+ kldáŋált vf/fbLlg bŷf tbg'¿k] j±)ë ut] t];+ ckgog+.
Pųfjtf dxf;Ln+ lglŪt+ xált.

k'Ƒƃslƍs;ƧtjfbjŰgf
28= Pj+ Ɣƪbų]g j'ųjŰfi cg';lƈj;]g ltljw+ ;Ln+ ljŴf/]ŷf Obflg leŋ';Ŝ]g j'ųjŰfi cg';lƈj;]g - æclŴ,
leŋj], cţ]j wƙf uƘL/f b'Ź;fÆltcflbgf go]g ;'ţtfksŽ;g+ cf/le. tŴ wƙflt u'±)ë, b];gfo+, kl/olųo+, lgfių]lt
PjdfbL;' wƙ;Źá jųlt.
æg lx wƙá cwƙá r, peá ;dljkflsgá.
cwƙá lg/o+ g]lt, wƙá kfk]lt ;'ƮltÆlƃĶ ‘±yë/uf0304’.
cfbL;' lx u'±)ë wƙ;Źá. æwƙ+, já leŋj], b];]fifld cflbsƠf)ÆlƃcfbL;' ‘d0lg03=420’ b];gfo+. æOw leŋ'
wƙ+ kl/ofk')flt ;'ų+ ±uëƜÆlƃcfbL;' ‘c0 lg0 5=73’ kl/olųo+. ætƸƨ ±vëf kg ;do] wƙf xálƃ, vƈf xáƃLÆltcfbL;'
‘w0;0121’ lgfių]. Ow kg u'±)ë jųlt. tƨf clŴ, leŋj], cţ]j tyfutfi u')flt Pjd]Ŵ cŴá bŪƑá.
uƘL/flt dxf;d'Źá ljo ds;t'ů;"lrof cţŶ tyfutf cţ];+ `f±)ëg cnưg]ƜkltŪf, uƘL/ųfo]j b'Ź;f.
b'Ź;ųfo]j b'/g'aáwf. lgƑ't;Ƒkl/ńfxųf ;ƃf, ;ƃf/ƙ±)ë;' kjųgtálk ;ƃf. cltlųs/)Ū]g k)Ltf, ;fb'/;eáhg+ ljo.
pųd`f)lj;oųf g tŊ]þg cjrl/tƑflt ctŊfjr/f. lgk')flt ;Ų;'v'd;efjųf. afnfg+ clj;oųf, klůt]lxo]j j]lbtƑflt
klůtj]bgLof.
o] tyfutá ;o+ cleţf ;lŞsŷf kj]b]tLlt o] wƙ] tyfutá cgţg]Ɯá x'ŷf ;od]j cleljl;Ū]g `f±)ëg kŝŋ+ sŷf
kj]b]lt, bLk]lt, s±yëlt, ksŽ;]tLlt cŴá. o]xLlt o]lx u')wƙ]lx. oyfe'ŝlƃ oyfe"t+. jŰ+ ;ƙf jbdfgf jb]Ɯ'lƃ tyfutfi
jŰ+ jų'sŽdf ;ƙf jb]Ɯ'+, cxfk]ŷf jų'+ ;Ŋ'þ±)ëƜ'lƃ cŴá. std] r kg t] wƙf eujtf Pj+ ±yëfldtflt< ;Ƒţ'tţf)+. olb Pj+,
sƨf ax'jrglgŹ];á stált< k'y'lrų;dfoáutá r]j, k'y'cf/ƙ)tá r. tlŤ rt";' `f);ƕo'ųdxflsl/olrų];' nưlt, g rfi
s]Žlr wƙá cf/ƙ)+ gfd g xált. oyfx - æctLt+ ;Ƒ+ hĕgftLlt ;Ƒţ'tţf)+, tŴ cfj/)+ gŴLlt cgfj/)`f)Ælƃcflb
‘kl0d01=120’. Olt k'y'lrų;dfoáutá k'gƍ'g+ pƍlųj;]g k'y'cf/ƙ)tá r ax'jrglgŹ];á stált.
æcţ]jfÆlt Ob+ kg]Ŵ jjŴfkgjrg+, æcţ]j, g kf)fltkftf j]/dl)cfboá. uƘL/fj g pųfgfÆlt Pj+ ;Ƒkb]lx
oáh]tƑ+. ;fjskf/dL`f)lŤ uƘL/+, kŝ]saálw`f)+ kg ttá uƘL/t/lƃ tŴ jjŴfg+ glŴ, ;Ƒţ'tţf)ť ttálk uƘL/t/lƃ
tŴflk jjŴfg+ glŴ, Otá kgţ+ uƘL/t/+ glŴ¶ tƨf uƘL/f jflt jjŴfg+ nưlt. tyf b'Ź;fj b'/g'aáwf jflt ;Ƒ+
j]lbtƑ+.
std] r t] leŋj]lt co+ kg t];+ wƙfg+ s±yët'sƚtf k'Şf. ;lƃ, leŋj], Psˆ ;d)Ɣfƪ)fltcflb k'Şfljfişg+.
sƨf kg]t+ Pj+ cf/źlƃ r]< a'źfglŤ rųfl/ &fgflg kŷf ulşt+ dxƃ+ xált, `f)+ cg'klj;lt, a'ź`f)fi dxƃefjá kţfolt,
b];gf uƘL/f xált, ltnŋ)fxtf, ;'ţtfkl;+o'ųf. stdflg rųfl/< ljgokţƸų, e"dƃ/+, kŝofsŽ/+, ;doƃ/lƃ. tƨf æOb+ nx's+þ, Ob+ u?s++þ, Ob+ ;t]lsŞ+, Ob+ ct]lsŞ+, co+ cfklų, co+ cgfklų, co+ %]şufldgL, co+ j'ŪfgufldgL, co+
b];gfufldgL, co+ násjşĕ, co+ kŰlųjşĕ, OdƸƨ jŴ'Ƹƨ Ob+ kţk]tƑÆlƃ o+ Pj+ cáltŰ] jŴ'Ƹƨ l;ŋfkbkţfkg+ gfd, tŴ
cţ];+ yfdá jf an+ jf glŴ¶ clj;oá P; cţ];+, tyfutfiˆj lj;oá. Olt ljgokţƸų kŷf a'źfg+ ulşt+ dxƃ+ xált, `f)+
cg'klj;lt»k]0 ;'ţtfkl;+o'ųflt.
tyf Od] rųf/á ;ltkŪfgf gfd»k]0 cl/oá cŪlśs]Ž dƮá gfd, kť vƈf gfd, ƀfb; cfotgflg gfd, cŪf/;
wft'oá gfd, rųfl/ cl/o;ŝflg gfd, afjL;ltlƇoflg gfd, gj x]t" gfd, rųf/á cfxf/f gfd, ;ų mþfif gfd, ;ų j]bgf
gfd, ;ų ;ţf gfd, ;ų r]tgf gfd, ;ų lrųflg gfd. Pt];' PųsŽ sŽdfjr/f wƙf gfd, PųsŽ
36

¿kfjr/c¿kfjr/kl/ofkƉf wƙf gfd, PųsŽ nálsof wƙf gfd, PųsŽ násúų/f wƙf gfdflt rt'jL;lt;dƃkŪfg+ cgƃgo+
clewƙlks++þ ljelhŷf s±yët'+ cţ];+ yfdá jf an+ jf glŴ, clj;oá P; cţ];+, tyfutfiˆj lj;oá. Olt e"dƃ/kl/Ş]b+ kŷf
a'źfg+ ulşt+ dxƃ+ xált, `f)+ cg'klj;lt»k]0 ;'ţtfkl;+o'ųflt.
tyf co+ cljşĕ ;řf/fg+ gjxfsŽ/]lx kŝoá xált, pƍfbá x'ŷf kŝoá xált, kjų+ x'ŷf, lgldų+, cfo"xg+, ;+oáuf‰,
klnaá±wëf, ;d'boá, x]t', kŝoá x'ŷf kŝoá xált, tyf ;řf/fboá ljţf)fbLg+. oyfx - æsy+ kŝokl/Ʈx] kţf
wƙlŪlt`f)+< cljşĕ ;řf/fg+ pƍfblŪlt r kjųlŪlt r, lgldųlŪlt r, cfo"xglŪlt r, ;+oáulŪlt r, klnaáwlŪlt r,
;d'bolŪlt r, x]t'lŪlt r, kŝolŪlt r, Od]lx gjxfsŽ/]lx cljşĕ kŝoá, ;řf/f kŝo;d'ƍƉf, peák]t] wƙf kŝo;d'ƍƉflt
kŝokl/Ʈx] kţf wƙlŪlt`f)+. ctLtlƕ cźfg+, cgfutlƕ cźfg+ cljşĕ ;řf/fg+ pƍfblŪlt r»k]0 hĕlt h/fd/)fi
pƍfblŪlt r»k]0 kŝolŪlt r, Od]lx gjxfsŽ/]lx hĕlt kŝoá, h/fd/)+ kŝo;d'ƍƉ+, peák]t] wƙf kŝo;d'ƍƉflt
kŝokl/Ʈx] kţf wƙlŪlt`f)Ælƃ ‘kl0d01=45’. Pjldd+ tfi tfi wƙfi tyf tyf kŝoefj]g kjų+ ltjũ+ ltoź+ lt;Ƹƈ
rt';ř]k+ jL;tfsŽ/+ klŝ;d'ƍfb+ ljelhŷf s±yët'+ cţ];+ yfdá jf an+ jf glŴ, clj;oá P; cţ];+, tyfutfiˆj lj;oá, Olt
kŝofsŽ/+ kŷf a'źfg+ ulşt+ dxƃ+ xált, `f)+ cg'klj;lt»k]0 ;'ţtfkl;+o'ųflt.
tyf rųf/á hgf ;fitjfbf gfd, rųf/á Psŝ;fitjfbf, rųf/á cƃfglƃsŽ, rųf/á cd/fljŋ]lksŽ, ƀ]
clwŝ;d'ƍlƉsŽ, ;áń; ;ţLjfbf, cŪ c;ţLjfbf, cŪ g]j;ţLgf;ţLjfbf, ;ų pŞ]bjfbf, kť lbŪwƙlgƑfgjfbf gfd. t]
Ob+ lgfifo Ob+ uŲƃLlt ƀf;lŪ lblŪutflg lelƆŷf lgş+ lgƮ'Ɨ+ sŷf s±yët'+ cţ];+ yfdá jf an+ jf glŴ, clj;oá P; cţ];+,
tyfutfiˆj lj;oá. Olt ;doƃ/+ kŷf a'źfg+ ulşt+ dxƃ+ xált, `f)+ cg'klj;lt, a'ź`f)fi dxƃtf kţfolt, b];gf
uƘL/f xált, ltnŋ)fxtf, ;'ţtfkl;+o'ųflt.
OdƸƨ kg &fg] ;doƃ/+ nưlt, tƨf ;Ƒţ'tţf)fi dxƃefjbfigŴ+ b];gfo r ;'ţtfksŽ;gljefjgŴ+ ;doƃ/+
cg'klj;ƃá wƙ/fhĕ - æ;lƃ, leŋj], Ps] ;d)Ɣfƪ)fÆlt Pj+ k'Şfljfişg+ cf/le.
29= tŴ ;ƃLlt clŴ ;+ljşlƃ pknưlƃ. leŋj]lt cfnkgjrg+. Psˆlt Psŝ]. ;d)Ɣfƪ)flt kƑş"kutefj]g
;d)f, hĕltof Ɣfƪ)f. nás]g jf ;d)flt r Ɣfƪ)flt r Pj+ ;ƙtf. k'Ƒƃ+ sƍ]ŷf ljsƍ]ŷf uŲƃLlt k'ƑƃslƍsŽ. k'Ƒƃsƍá
jf
Pt];+ cŴLlt k'ƑƃslƍsŽ. tŴ cƃált co+ ;Źá cƃcưƃ/dl/ofbnfdsk/efus]ŽŪf;];' lbfilt. æcƃk"/á
pb/k"/áÆltcfbL;' lx cƃ] cƃ;Źá. ær/lƃ nás] kl/jf/%Ɖf cƃá c;'źf alx ;áedfgfÆltcfbL;' ‘;+0lg0 1=122’
cưƃ/]. æsŽoaƈgfi cƃá hË/lt ‘r"ńj0 278’. æ;f xl/tƃ+ jf kƅƃ+ jf ;]nƃ+ jf pbsƃ+ jfÆltcfbL;' ‘d0lg01=304’
dl/ofbfo+. æcƃldb+, leŋj], hËljsŽg+ olbb+ lkůáƠÆlƃcfbL;' ‘;+0lg0 3=80’ nfds]. æP;]jƃá b'ŋfifÆltcfbL;' ‘;+0lg0
2=51’ k/ef±uë. ;Ƒkŝo;řoá lx b'ŋfi k/efuf‰ s]ŽLlt j'ŝlt. æ;Ŋfoá ±vëf, cfj';á, Ps]Ž cƃáÆltcfbL;' ‘c0lg0
6=61’ s]ŽŪf;]. Ʃfo+ Owflk s]ŽŪf;] jųlt.
sƍ;Źálk - æltŪt', eƃ] eujf sƍ+Æ ‘bL0lg0 2=167’, æclŴ sƍá lgklşt'+Æ ‘c0lg0 8=80’, æsƍst]g
csƍst+ ;+l;lƑt+ xátLÆlt, ‘kflr0371’ Pj+ cfo'sƍn];sƍljgosƍfbL;' ;Ɨx'n];' cŴ];' jųlt. Ow tŲflbŪL;' jųtLlt
j]lbtƑá. j'ųlƕ r]t+ - æsƍflt ƀ] sƍf, tŲfsƍá r lblŪsƍá rfÆlt ‘dxflg028’. tƨf tŲflblŪj;]g ctLt+ vƈs]ŽŪf;+
sƍ]ŷf ksƍ]ŷf l&tflt k'ƑƃslƍsŽlt Pjd]Ŵ cŴá j]lbtƑá. t];+ Pj+ k'Ƒƃ+ sƍ]ŷf l&tfg+ k'gƍ'g+ pƍşgj;]g k'Ƒƃd]j cg'utf
lbŪLlt k'Ƒƃfg'lblŪgá. t] Pj+lblŪgá t+ k'Ƒƃ+ cf/ư cfuƙ klŝ cţlƕ hg+ lblŪults++þ s/áƃf cg]sljlxtflg clwd'lųkbflg
clejblƃ cŪf/;lx jŴ"lx.
tŴ cg]sljlxtfgLlt cg]sljwflg. clwd'lųkbfgLlt clwjrgkbflg. cy jf e"t+ cŴ+ cleeljŷf oyf;efjtá
cƮx]ŷf kjųgtá clwd'lųoált lblŪoá j'ŝlƃ. clwd'ųLg+ kbflg clwd'lųkbflg, lblŪbLksŽlg jrgfgLlt cŴá. cŪf/;lx
jŴ"xLlt cŪf/;lx sŽ/±)ëlx.
30= Obflg o]lx cŪf/;lx jŴ"lx clejblƃ, t];+ s±yët'sƚtfo k'Şfo æt] r ±vëf eáƃáÆltcflbgf go]g k'lŞŷf
tflg jŴ"lg ljelhŷf bfiˆt'+ æ;lƃ, leŋj]Æltcflbdfx. tŴ jblƃ Pt]gflt jfbá, lblŪutfiˆt+ clwjrg+. ;fitá jfbá
Pt];lƃ ;Ƨtjfbf, ;fitlblŪgált cŴá. Pt]g]j go]g Otá k/];lƕ Pj¿kfg+ kbfg+ cŴá j]lbtƑá. ;Ƨt+ cųfgť násťflt
¿kfbL;' cţt/+ cųflt r nás]Žlt r ux]ŷf t+ ;fit+ cd/+ lgŝ+ w'j+ kţk]lƃ. oyfx - æ¿k+ cųf r]j nás]Ž r ;fitá rflt
cųfgť násť kţk]lƃ tyf j]bg+, ;ţ+, ;řf/], ljţf)+ cųf r]j nás]Ž r ;fitá rflt cųfgť násť kţk]ƃLÆlt.
31= cftƍdƋfofltcfbL;' jLl/o+ lsn];fg+ cftfkgefj]g cftƍlƃ j'ų+. tb]j kbxgj;]g kwfg+. k'gƍ'g+ o'ųj;]g
cg'oá±uëflt. Pj+ ltƍe]b+ jLl/o+ cƋfo cfuƙ klŝflt cŴá. cƍdfbá j'ŝlt ;ltof cljƍjf;á. ;ƙf dgl;sŽ/ált
pkfodgl;sŽ/á, kydgl;sŽ/á, cŴtá `f)lƃ j'ų+ xált. olƨlŤ dgl;sŽ/] l&tfi k'Ƒ]lgjf;fg'filt `f)+ OŢlt, co+ OdƸƨ
&fg] dgl;sŽ/ált clwƍ]tá. tƨf jLl/oť ;ltť `f)ť cfuƙflt cod]Ŵ ;ř]kŴá. tyf¿klƃ tyfhĕlts++þ. r]tá;dflwlƃ
lrų;dfƸw. mú;tLlt ljƆlt klnelt. oyf ;dflxt] lrų]lt o]g ;dflwgf ;ƙf cflxt] ;'Ū‡ &lkt] lrųlƛ cg]sljlxt+
k'Ƒ]lgjf;lƃcfbLg+ cŴá lj;'lźdƮ] j'ųá.
37

;á Pjdfxflt ;á Pj+ ´fgfg'efj;ƕƉá x'ŷf lblŪults]Ž Pj+ jblt. jƯált jƯk;'jƯtfnfboá ljo cmþná sfilr
chgs]Žlt. Pt]g æcųfÆlt r ænás]ŽÆlt r ulxtfg+ ´fgfbLg+ ¿kflbhgsefj+ kllŋklt. kƑts+"þ+ ljo l&tált sځŪá.
Pl;sŪflolŪtált Pl;sŪfoL ljo x'ŷf l&tált Pl;sŪflolŪtá. oyf ;'lgvftá Pl;sŴƘá lgŝná ltŪlt, Pj+ l&tált cŴá.
peo]glk násfi ljgf;fefj+ bLk]lt. s]lr kg ól;sŪflolŪtált kfƸń jŷf d'ŧ] ól;sŽ ljo l&tált jblƃ tŶfodlwƍfoá olbb+ hĕotLlt j'ŝlt, t+ d'ŧtá ól;sŽ ljo ljşdfgd]j lgŋdlt. oƨf r ól;sŪflolŪtá, tƨf t]j ;ųf ;ƈfjlƃ, Otá
cţŴ uŞƃLlt cŴá.
;+;/ƃLlt ck/fk/+ ;ť/lƃ. rjƃLlt Pj+ ;Ś+ uŞlƃ. tyf pkkşƃLlt. cŪsyfo+ kg k'Ƒ] æ;fitá cųf r
nás]Ž rfÆlt jŷf Obflg t] r ;ųf ;ƈfjƃLltcflbgf jrg]g co+ lblŪults]Ž cųgfo]j cųgá jfb+ leƆlt, lblŪultsfi bfig+
gfd g lgaź+, y';/fl;lƛ lgvftvf)' ljo rťn+, pƙųsklŞo+ k"jvůu"yuf‰dofbLlg ljo r]Ŵ ;'Ɔ/lƕ c;'Ɔ/lƕ xált o]jflt
j'ų+. clŴŷ]j ;Ƨlt;dlƃ PŴ ;ƧtLlt lgŝ+ ljşdfgtfo dxfkyƸjj dţlt, tyf l;g]?kƑtrlƆd;"l/o]. ttá t]lx ;d+
cųfg+ dţdfgf clŴ ŷ]j ;filt;dlƃ jblƃ.
Obflg ;Ƨtá cųf r násˆŽ rfltcflbsŽo klţfo ;fwgŴ+ x]t'+ bfiˆƃá æt+ lsfi x]t'< cxlŤ
cftƍdƋfofÆltcflbdfx. tŴ Oldgfdx+ Pt+ hŽgfdLlt Oldgf lj;];flwud]g cx+ Pt+ kŝŋtá hĕgfld, g s]jn+ ;źfdųs]g]j
jbfdLlt bfiˆlt, dsŽ/á kg]Ŵ kb;lƈs/)Ŵ+ j'ųá. Ob+, leŋj], k&d+ &fglƃ rt"lx jŴ"xLlt jŴ';Ź]g j'ų];' rt";' &fg];' Ob+
k&d+ &fg+, Ob+ hĕlt;t;xfidųfg'fi/)+ k&d+ sŽ/)lƃ cŴá.
32_33= pkl/ jf/ƀo]lk P;]j goá. s]jnlŤ co+ jf/á cg]shĕlt;t;xfifg'fi/)j;]g j'ųá. Ot/]
b;rųfnL;;+jũljjũsƍfg'fi/)j;]g. dƆkţá lx ltlŴoá cg]shĕlt;t;xfidų+ cg'fi/lt, dlŢdkţá b;;+jũljjũsƍflg,
ltŋkţá rųfnL;+, g ttá pź+.
34= rt'Ŵjf/] tŊotLlt tŊL, tŊ]Ž jf cfi cŴLlt tŊL. tŊ]þŷf ljtŊ]þŷf lblŪuflxgá Pt+ clwjrg+. jLd+;fo
;dƉfutált jLd+;L. jLd+;f gfd t'ngf ?ŝgf vdgf. oyf lx k'l/;á olŪof pbs++þ jLd+l;ŷf cát/lt, Pjd]j oá t'nloŷf
?lŝŷf vdfk]ŷf lbƸŪ uŲflt, ;á æjLd+;LÆlt j]lbtƑá. tŊkl/ofxtlƃ tŊ]þg kl/ofxt+, t]g t]g kl/ofo]g tŊ]þŷflt
cŴá. jLd+;fg'rl/tlƃ tfo j'ųƍsŽ/fo jLd+;fo cg'rl/t+. ;o+klefglƃ cųgá klefgdų;ŧft+. Pjdfxflt ;fitlbƸŪ
ux]ŷf Pj+ jblt.
tŴ rt'lƑ±wëf tŊË - cg'fi'lts]Ž, hĕltfi/á, nfeL, ;'źtlŊs]Žlt. tŴ oá æj]fiƃ/á gfd /fhĕ cxá;LÆltcfbLlg ;'ŷf
æt]g lx olb j]fiƃ/áj eujf, ;fitá cųfÆlt tŊoƃá lbƸŪ uŲflt, co+ cg'fi'lts]Ž gfd. ƀ] ltfiá hĕltoá ;l/ŷf - æcxd]j
k'Ƒ] c;'sƸƨ gfd cxáƸ;, tƨf ;fitá cųfÆlt tŊoƃá hĕltfi/tlŊs]Ž gfd. oá kg nfletfo æoyf d] Obflg cųf ;'vL xált,
ctLt]lk Pj+ cxál;, cgfut]lk eljfitLÆlt tŊloŷf lbƸŪ uŲflt, co+ nfeLtlŊs]Ž gfd. æPj+ ;lt Ob+ xátLÆlt tŊdų]g]j
uŲƃá kg ;'źtlŊs]Ž gfd.
35= Pt];+ jf cţt/]gflt Pt];+o]j rt'Ɖ+ jŴ"g+ cţt/]g Ps]g jf ƀLlx jf tLlx jf. glŴ Otá alxźflt Od]lx
kg jŴ"lx alx cţ+ Ps++þ sŽ/)lƕ ;fitkţlųof gŴLlt cƍljlųo+ ;Lxgfb+ gblt.
36= tlob+, leŋj], tyfutá khŽgftLlt leŋj], t+ Ob+ rt'lƑwlƕ lblŪut+ tyfutá gfgƍsŽ/tá hĕgflt. ttá t+
khĕggfsŽ/+ bfiˆƃá Od] lblŪŪfgfltcflbdfx. tŴ lblŪoáj lblŪŪfgf gfd. clk r lbŪLg+ sŽ/)lƕ lblŪŪfgd]j. oyfx
æstdflg cŪ lblŪŪfgflg< vƈflk lblŪŪfg+, cljşĕlk, mþfiálk ;ţflk, ljtŊ]Žlk, coálg;ádgl;sŽ/álk, kfkldųálk,
k/tá#á;álk lblŪŪfgÆlƃ. ævƈf x]t', vƈf kŝoá lblŪŪfg+ pkfbfo ;d'ŪfgŪ]g, Pj+ vƈflk lblŪŪfg+. cljşĕ x]t'»k]0
kfkldųá x]t'. k/tá#á;á x]t', k/tá#á;á kŝoá lblŪŪfg+ pkfbfo ;d'ŪfgŪ]g, Pj+ k/tá#á;álk lblŪŪfgÆlƃ ‘kl0d0
1=124’. Pj+ulxtflt lblŪ;řftf tfj lblŪŪfgf - æ;fitá cųf r nás]Ž rfÆlt Pj+ulxtf cflbƉf, kjlųtflt cŴá.
Pj+k/fdŪflt lg/f;Řlrųtfo k'gƍ'g+ cfdŪf k/fdŪf, ‚Obd]j ;ŝ+, dá#dţƒlƃ kl/lgŪflktf sŽ/);řftf kg lblŪŪfgf
oyf uƞdfgf lblŪoá ;d'Ūfk]lƃ, Pj+ cf/ƙ)j;]g r kjųgj;]g r cf;]jgj;]g r ulxtf. cgfbLgjblfitfo k'gƍ'g+
ux)j;]g k/fdŪf. Pj+ultsŽlt Pj+ lg/olt/Şfgk]lųlj;oultsŽg+ cţt/ultsŽ. Pj+ cle;ƕ/foflt Ob+ k'l/dkbfiˆj
j]jrg+, Pj+ljwk/násŽlt j'ų+ xált.
tť tyfutá khŽgftLlt g s]jnť tyfutá ;sŽ/)+ ;ults++þ lblŪutd]j khĕgflt, cy ±vëf tť ;Ƒ+ khĕgflt, ttá r
pųl/t/+ ;Lnť]j ;dflwť ;Ƒţ'tţf)ť khĕgflt. tť khŽgg+ g k/fd;tLlt tť Pj+ljw+ cg'ų/+ lj;];+ khĕgƃálk cx+
khĕgfdLlt tŲflblŪdfgk/fdf;j;]g tť g k/fd;lt. ck/fd;tá rƧ kŝųţ]j lgƑ'lt ljlbtflt Pj+ ck/fd;tá rfi
ck/fdf;kŝof ;od]j cųgfo]j t];+ k/fdf;lsn];fg+ lgƑ'lt ljlbtf. kfs+, leŋj], tyfutfi lgƑfglƃ bfiˆlt.
Obflg oyfklkƉ]g tyfut]g ;f lgƑ'lt clwutf, t+ klkƸų bfiˆt'+ of;' j]bgf;' /ųf ltlŴof æOw ;'lvgá
eljfifd, PŴ ;'lvgá eljfifdfÆlt lblŪuxg+ klj;lƃ, tf;+o]j j]bgfg+ j;]g sƙŪfg+ cflrŋƃá j]bgfg+ ;d'boťfltcflbdfx.

38

tŴ oyfe"t+ ljlbŷflt æcljşĕ;d'bof j]bgf;d'boált kŝo;d'boŪ]g j]bgfŋƈfi pbo+ kfilt, tŲf;d'bof j]bgf;d'boált
kŝo;d'boŪ]g j]bgfŋƈfi pbo+ kfilt, sƙ;d'bof j]bgf;d'boált kŝo;d'boŪ]g j]bgfŋƈfi pbo+ kfilt, mþfi;d'bof
j]bgf;d'boált kŝo;d'boŪ]g j]bgfŋƈfi pbo+ kfilt ‘kl0d01=50’. lgƑlųnŋ)+ kfiƃálk j]bgfŋƈfi pbo+ kfitLÆlt
Od];+ kťƉ+ nŋ)fg+ j;]g j]bgfg+ ;d'bo+ oyfe"t+ ljlbŷf¶ æcljşĕlg/áwf j]bgflg/á±wëflt kŝolg/áwŪ]g j]bgfŋƈfi jo+
kfilt, tŲflg/áwf j]bgflg/á±wëflt kŝolg/áwŪ]g j]bgfŋƈfi jo+ kfilt
sƙlg/áwf j]bgflg/á±wëflt kŝolg/áwŪ]g
j]bgfŋƈfi jo+ kfilt, mþfilg/áwf j]bgflg/á±wëflt kŝolg/áwŪ]g j]bgfŋƈfi jo+ kfilt. ljkl/)fdnŋ)+ kfiƃálk
j]bgfŋƈfi jo+ kfitLÆlt ‘kl0d01=50’ Od];+ kťƉ+ nŋ)fg+ j;]g j]bgfg+ cŴśd+ oyfe"t+ ljlbŷf, æo+ j]bg+ klŝ
pƍşlt ;'v+ ;ádgfi+, co+ j]bgfo cfifbáÆlt ‘;+0 lg0 3=26’ Pj+ cfifbť oyfe"t+ ljlbŷf, æo+ j]bgf clgŝf b'ŋf
ljkl/)fdwƙf, co+ j]bgfo cfbLgjáÆlt Pj+ cfbLgjť oyfe"t+ ljlbŷf, æoá j]bgfo %Ɔ/fuljgoá %Ɔ/fuƍxfg+, Ob+
j]bgfo lgfi/)Ælƃ Pj+ lgfi/)ť oyfe"t+ ljlbŷf ljut%Ɔ/futfo cg'kfbfgá cg'kfbfljd'ųá, leŋj], tyfutᶠoƸƨ
pkfbfg] ;lt lslť pkflbo]Ɯ, pkflbƉųf r vƈá ej]Ɯ, tfi cefjf lslť wƙ+ cg'kflbloŷfj ljd'ųá leŋj] tyfutált.
37= Od] ±vëf t], leŋj]lt o] t] cx+ - æstd], r t], leŋj], wƙf uƘL/fÆlt ck'ƸŞ, æOd] ±vëf t], leŋj], tť
tyfutá khĕgflt ttá r pųl/t/+ khĕgftLÆlt Pj+ lglŹŪf ;Ƒţ'tţf)wƙf uƘL/f b'Ź;f»k]0 klůtj]bgLoflt j]lbtƑf.
o]lx tyfutfi g]j k'y'şgá, g ;átfkƉfbL;' cţt/á jŰ+ oyfe"t+ jų'+ ;Ŋ]Žlt, cy ±vëf tyfutáj oyfe"t+ jŰ+ ;ƙf jbdfgá
jb]Ɯflt Pj+ k'Şdfg]gflk ;Ƒţ'tţf)d]j k'Ū+, lgƜft]ƃ]gflk tb]j lgƜfltt+, cƃ/f kg lblŪoá ljeųflt.
k&def)jf/jŰgf lglŪtf.

Psŝ;ƧtjfbjŰgf
38= Psŝ;ƧltsŽlt Psŝ;fitjfbf. t] b'ljwf xálƃ - ;ų]sŝ;filtsŽ, ;řf/]sŝ;filtsŽlt. b'ljwflk Ow
ulxtfo]j.
39= olƃ lgkftdų+. sbfrLlt lslƨlť sŽn]. s/xrLlt tfiˆj j]jrg+. bL#Ƨ cźúgált bL#fi sŽnfi. cŝo]gflt
cltŊd]g
;+jũtLlt ljgfilt. o]e'Ɯ]gflt o] pkl/Ɣƪnás];' jf c¿k];' jf lgƑųlƃ, tbj;];] ;ƈfo j'ų+. ´fgdg]g
lgƑųųf dgádof. kLlt t];+ eŋá cfxf/ált kLlteŋŽ. cųgáj t];+ keflt ;o+kef. cƃlnŋ] r/ƃLlt cƃlnŋr/f. ;'e];'
pƜfgljdfgsƍ?ŋfbL;' ltŪƃLlt, ;'eŪflogá ;'ef jf dgá/ƙjŴfe/)f x'ŷf ltŪƃLlt ;'eŪflogá. lr/+ bL#dźfglƃ pŊ+þ;]g
cŪ sƍ].
40= ljjũtLlt ;Ůflt. ;'ţ+ Ɣƪljdfglƃ ksltof lgƑų;ųfg+ glŴtfo ;'ţ+, ƔƪsŽlose"ld lgƑųtLlt cŴá. tfi
sųf jf sŽ/]tf jf glŴ, lj;'lźdƮ] j'ųgo]g kg sƙkŝopt';d'Ūfgf /tge"ld lgƑųlt. ksltlgƑlųŪfg];'o]j r]Ŵ
pƜfgsƍ?ŋfboá lgƑųlƃ. cy ;ųfg+ ksltof jl;tŪfg] lgslƃ pƍşlt, t] k&dŢfg+ efj]ŷf ttá cát/lƃ, tƨf cy ±vëf
cţt/á ;ųáltcflbdfx. cfo'ŋof jf k'ţŋof jflt o] pńf/+ k'ţsƙ+ sŷf oŴ sŴlr cƍfo's] b]jnás] lgƑųlƃ, t] cųgá
k'ţan]g &ft'+ g ;Ŋ]Žlƃ, tfi kg b]jnásfi cfo'ƍdf±)ëg]j rjƃLlt cfo'ŋof rjƃLlt j'ŝlƃ. o] kg kl/ų+ k'ţsƙ+ sŷf
bL#fo'sb]jnás] lgƑųlƃ, t] ofjtfo's+þ &ft'+ g ;Ŋ]Žlƃ, cƃ/fj rjƃLlt k'ţŋof rjƃLlt j'ŝlƃ. bL#dźfg+ ltŪtLlt sƍ+ jf
pkŬsƍ+ jf.
41= cgle/tLlt ck/fiflk ;ųfi cfudgkŴgf. of kg kl#;ƕo'ųf pŊlŮtf, ;f Ɣƪnás] glŴ. kl/tƧgflt
plƑşgf mþƆgf, ;f kg];f tf;tfigf, tŲftfigf, lblŪtfigf, `f)tfigflt rt'lƑwf xált. tŴ æhĕƸt klŝ eo+ eofgs++þ
%lƘtų+ nádx+;á r]t;á pŶf;á. h/+» ƓfƸw» d/)+ klŝ»k]0 pŶf;áÆlt ‘lje0921’ co+ tf;tƧgf gfd. æcxá jt
cţ]lk ;ųf OŴų+ cfuŞ]Ɯ'Ælƃ ‘bL0lg03=38’ co+ tŲftƧgf gfd. ækl/tlfitljƎlƆtd]jfÆlt co+ lblŪtƧgf gfd. æt]lk
tyfutfi wƙb];g+ ;'ŷf o]e'Ɯ]g eo+ ;+j]u+ ;ƃf;+ cfkşƃLÆlt ‘c0lg0 4=33’ co+ `f)tƧgf gfd. Ow kg tŲftfigflk
lblŪtfigflk jũlt. Ɣƪljdfglƃ Ow kg k&dflelgƑųfi clŴtfo ;'ţlƃ g j'ų+. pkkşƃLlt pkklųj;]g pkuŞlƃ.
;xƓtlƃ ;xefj+.
42= clee"lt cleeljŷf l&tá h]Ūs]ŽxdƨLlt. cglee"tált cţ]lx cglee"tá. cţbŴ"lt Ps++þ;jrg] lgkftá.
bfigj;]g b;á, ;Ƒ+ kfifdLlt cŴá. j;jųLlt ;Ƒ+ hg+ j;] jų]ld. OƧ/á sųf lgƙftflt cx+ nás] Ofi/á, cx+ násfi
sųf r lgƙftf r, kyjL - lxdjƃ_l;g]?_rŊjfń_dxf;d'Ź_rlƆd_;"l/of dof lglƙtflt. ;]Ūá ;lhtflt cx+ násfi pųdá
39

r ;lhtf r, æŷ+ vlųoá gfd xálx, ŷ+ Ɣfƪ±)ëf, j]fiá, ;'Źá, uxŪá, kƑlhtá gfd. cƃd;á ŷ+ cáŪá xálx, uf‰±)ëf xáxLÆlt
æPj+ ;ųfg+ ;+lj;h]tf cxÆlƃ dţlt. j;L lktf e"teƓfglƃ ‘bL0lg01=17’ cxdlƨ lrŰjl;tfo j;L, cx+ lktf e"tfgť
eƓfgťflt dţlt. tŴ cůhhnfa'hĕ ;ųf cƃácůs]Ž;] r]j cƃájlŴlƛ r eƓf gfd, alx lgŋƃsŽntá kŪfo e"tf gfd.
;+;]bhĕ k&dlrųŋ±)ë eƓf, b'ltotá kŪfo e"tf. cákkfltsŽ k&dOl/ofk±yë eƓf, b'ltotá kŪfo e"tflt j]lbtƑf. t] ;Ƒ]lk
dƞ+ k'ųflt ;ţfo æcx+ lktf e"teƓfgÆlƃ dţlt.
Obflg sŽ/)tá ;f±wët'sŽdá - ædof Od] ;ųf lglƙtfÆlt klţ+ sŷf æt+ lsfi x]t"Æltcflbdfx. OŴųlƃ OŴefj+,
Ɣƪefjlƃ cŴá. Oldgf dolƃ cųgá sƙj;]g r'tflk pkkƉflk r s]jn+ dţgfdų]g]j æOldgf do+ lglƙtfÆlt dţdfgf
jŘlŞŹ] jŘcf)L ljo cágldŷf tfiˆj kfbd"n+ uŞƃLlt.
43= jŰjƃt/á rflt jŰjƃt/á, cle¿ká kf;flbs]Žlt cŴá. dx];ŋt/ált Ofil/okl/jf/j;]g dxfo;t/á.
44= &fg+ ±vëf kg]tlƃ sŽ/)+ ±vëf kg]t+. ;á ttá rljŷf cţŶ g uŞlt, O±wëj cfuŞlt, t+ ;ƈfo]t+ j'ų+.
cuf/ƨflt ±uëxf. cgufl/olƃ kƑş+. kƑşĕ lx oƨf cuf/fi lx t+ sl;uf‰/ŋflbsƙ+ tŴ glŴ, tƨf cgufl/olƃ j'ŝlt.
kƑhtLlt pkuŞlt. ttá k/+ gfg'Ƨ/tLlt ttá k'Ƒ]lgjf;f k/+ g ;/lt, ;l/t'+ c;Ŋ]Žƃá tŴ &ŷf lbƸŪ uŲflt.
lgŝáltcfbL;' tfi pkkƸų ckfiƃá lgŝált jblt, d/)+ ckfiƃá w'jált, ;bfefjtá ;Ƨtált, h/fj;]gflk
ljkl/)fdfi cefjtá cljkl/)fdwƙált. ;];d]Ŵ k&djf/] pųfgd]jflt.
45_46= b'ltojf/] lvūfo kb'filƃ ljgfiƃLlt lvūfkbál;sŽ, kb"l;sŽltlk kfƸń lnvlƃ, ;f cŪsyfo+ glŴ.
cltj]nlƃ cltsŽn+, cltlr/lƃ cŴá. xƧlvūf/ltwƙ;dfkƉflt xfi/lt wƙť]j lvūf/ltwƙť ;dfkƉf cg'o'ųf,
s]lńxfi;'vť]j sŽlosjfrl;ssËńf;'vť cg'o'ųf, j'ųƍsŽ//ltwƙ;dlśgá x'ŷf ljx/ƃLlt cŴá.
;lt ;ƙ'ƧtLlt vfbgLoeáhgLo];' ;lt ;ƙ'filt. t] ls/ k'ţlj;];flwut]g dxƃ]g cųgá l;l/ljej]g gŋų+ sËńƃf
tfo ;ƕlųdxƃtfo - æcfxf/+ kl/e'lŧƛ, g kl/e'lŧƛfÆltlk g hĕglƃ. cy PsŽxf/fltŊdgtá kŪfo lg/ƃ/+ vfbƃflk
lkjƃflk rjlƃo]j, g ltŪlƃ. sƨf< sƙht]hfi anjtfo, s/hsŽofi dƆtfo, dg'fifglŤ sƙht]h]Ž dƆá, s/hsŽoá
anjf. t];+ t]hfi dƆtfo s/hsŽofi anjtfo ;ųfxlƕ cltŊldŷf pŲábscŞofu'cfbLlx ;Ŋf jŴ'+ pkŴƘ]t'+. b]jfg+ kg
t]h]Ž anjf xált, s/h+ dƆ+. t] Ps++þ cfxf/j]n+ cltŊldŷfj ;Ůft'+ g ;Ŋ]Žlƃ. oyf gfd luƛfg+ dŢlƌs] tųkf;f±)ë &lkt+
kb'd+ jf pƍn+ jf ;foƌ;do] #;t]gflk l;lťodfg+ kfslts++þ g xált, ljgfilto]j. Pjd]j kŞf lg/ƃ/+ vfbƃflk lkjƃflk
rjlƃo]j, g ltŪlƃ. t]gfx æ;ltof ;ƙá;f t] b]jf tƛf sŽof rjƃLÆlt. std] kg t] b]jflt< Od] b]jflt cŪsyfo+
ljrf/)f glŴ, æb]jfg+ sƙht]h]Ž anjf xált, s/h+ dƆÆlƃ clj;];]g j'ųųf kg o] s]lr sańLsŽ/fxf¿khËljgá b]jf Pj+
s/álƃ, t]o]j rjƃLlt j]lbtƑf. s]lr kgfx' - ælgƙfg/ltk/lglƙtj;jlųgá t] b]jfÆlt. lvūfkb'figdų]g]j x]t]
lvūfkbál;sŽlt j'ųf. ;];d]Ŵ k'l/dgo]g]j j]lbtƑ+.
47_48= tltojf/] dg]g kb'filƃ ljgfiƃLlt dgákbál;sŽ, Pt] rft'dxf/flhsŽ. t];' ls/ Ps]Ž b]jk'ųá - gŋų+
sËlńfifdLlt ;kl/jf/á /±yëg jLƸy klkşlt, cyţá lgŋdƃá t+ k'/tá uŞƃ+ lbƩf - ‚eá co+ sk±)ëfƒ, clbŪk'Ƒ+ ljo Pt+
lbƩf - ækLltof pź‡dftá ljo leşdfgá ljo r uŞtLÆlt súŢlt. k'/tá uŞƃálk lgjlųŷf t+ súź+ lbƩf - súźf gfd
;'ljlbtf xáƃLlt súźefjdfi `ŷf - æŷ+ súźá, dƞ+ Ƹs sl/fil;, co+ ;ƕlų dof bfg;LnfbLg+ j;]g nźf, g t'ƞ+ j;]gfÆlt
klsúŢlt. PslƨlŤ súź] Ot/á csúźá /ŋlt, peá;' kg súź];' Psfi s]Ž±wëf Ot/fi kŝoá xált. tfilk s]Ž±wëf Ot/fi kŝoá
xátLlt peá sƆƃfg+o]j cá/áwfg+ rjlƃ. cod]Ŵ wƙtf. ;];+ j'ųgo]g]j j]lbtƑ+.
49_52= tŊËjfb] co+ rŋfbLg+ e]b+ kfilt, lrų+ kg oƨf k'l/d+ k'l/d+ klŞdfi klŞdfi kŝo+ bŷfj lg?Ţlt, tƨf
rŋfbLg+ e]btá anjt/lƕ lrųfi e]b+ g kfilt. ;á t+ ckfiƃá oyf gfd ;sú±)ëf Ps++þ ?ŋ+ hlxŷf cţƸƨ lgnLolt, Pjd]j
OdƸƨ cųefj] leƉ] lrų+ cţŶ uŞtLlt ux]ŷf Pjdfx. ;];d]Ŵ j'ųgo]g]j j]lbtƑ+.
cƃfgƃjfbjŰgf
53= cƃfglƃsŽlt cƃfgƃjfbf, cƃ+ jf cgƃ+ jf cƃfgƃ+ jf g]jƃfgfgƃ+ jf cf/ư kjųjfbflt cŴá.
54_60= cƃ;ţL násƸƨ ljx/tLlt klefulgldų+ rŊjfńkl/oƃ+ cjŬ]ŷf t+ - ænás]ŽÆlt ux]ŷf cƃ;ţL násƸƨ
ljx/lt, rŊjfńkl/oƃ+ sŷf jlŬtsl;±)ëf kg cgƃ;ţL xált, pźd±wëf cjŬ]ŷf kg ltl/o+ jŬ]ŷf pźd±wëf cƃ;ţL, ltl/o+
cgƃ;ţL. tŊËjfbá j'ųgo]gj] j]lbtƑá. Od] rųf/álk cųgf lbŪk'Ƒfg';f/]g]j lblŪof ulxtųf k'Ƒƃslƍs];' kljŪf.

cd/fljŋˆkjfbjŰgf

40

61= g d/tLlt cd/f. sŽ ;f< Pjlƃlk d] gáltcflbgf go]g kl/oƃ/lxtf lblŪultsfi lblŪ r]j jfrf r.
ljlj±wëf ±vëkált ljŋˆká, cd/fo lblŪof jfrfo r ljŋ]kált cd/fljŋˆká, ;á Pt];+ cŴLlt cd/fljŋˆlksŽ, ck/á goá - cd/f
gfd PsŽ dŞhĕlt, ;f pƙ'şglgd'şgflbj;]g pbs] ;ƈfjdfgf ux]t'+ g ;Ŋflt, Pjd]j colƕ jfbá Otálrtá r ;ƈfjlt, ufx+
g pkuŞtLlt cd/fljŋˆkált j'ŝlt. ;á Pt];+ cŴLlt cd/fljŋˆlksŽ.
62= æOb+ sú;nÆlƃ oyfe"t+ gƍhŽgftLlt b; sú;nsƙk±yë oyfe"t+ gƍhĕgftLlt cŴá. csú;n]lk b;
csú;nsƙkyfj clwƍ]tf. ;á ddƧ lj#ftált æd';f dof el)tÆlƃ ljƍl;f?ƍlųof dd lj#ftá cfi, b'ŋ+ ej]Ɯflt cŴá.
;á ddƧ cƃ/foált ;á dd ;Ʈfi r]j dƮfi r cƃ/foá cfi. d';fjfbeof d';fjfbkl/h]u'Şflt d';fjfb] cáųƍ]g r]j lxl/of
r. jfrfljŋˆk+ cfkştLlt jfrfo ljŋ]k+ cfkşlt. sËlb;+< cd/fljŋ]k+, ckl/oƃljŋ]klƃ cŴá.ş şŧƱƱ H ĿĮĺ
Pjlƃlk d] gáltcfbL;' Pjlƃlk d] gált clgoldtljŋ]ká tyfltlk d] gált æ;fitá cųf r nás]Ž rfÆlt j'ų+
;fitjfb+ kllŋklt. cţyfltlk d] gált ;fittá cţyf j'ų+ Psŝ;fit+ kllŋklt. gáltlk d] gált - æg xált tyfutá
k/+ d/)fÆlt j'ų+ pŞ]b+ kllŋklt. gá gáltlk d] gált æg]j xált g g xátLÆlt j'ų+ tŊËjfb+ kllŋklt. ;o+ kg æOb+
sú;nÆlƃ jf æcsú;nÆlƃ jf k'Ūá g lslť Ɠfs/ált. æOb+ sú;nÆlƃ k'Ūá æPjlƃlk d] gáÆlt jblt. ttá æƸs csú;nÆlƃ
j'ų] ætyfltlk d] gáÆlt jblt. æƸs peotá cţyfÆlt j'ų] æcţyfltlk d] gáÆlt jblt. ttá æltlj±wëgflk g xált, Ƹs
t] nźLÆlt j'ų] ægáltlk d] gáÆlt jblt. ttá æƸs gá gált t] nźLÆlt j'ų] ægá gáltlk d] gáÆlt Pj+ ljŋ]kd]j cfkşlt,
Pslƨlƕ kŋ] g ltŪlt.
63= %Ɔá jf /f±uëf jflt chĕgƃálk ;x;f sú;nd]j æsú;nÆlƃ jŷf csú;nd]j æcsú;nÆlƃ jŷf dof c;'sfi gfd
Pj+ Ɠfst+, Ƹs t+ ;'Ɠfstlƃ cţ] klůt] k'lŞŷf t]lx - æ;'Ɠfst+, eſd'v, sú;nd]j tof sú;n+, csú;nd]j csú;nlƃ ƓfstÆlƃ
j'ų] glŴ dof ;lb;á klůtált Pj+ d] tŴ %Ɔá jf /fuf‰ jf cfiflt cŴá. PŴ r %Ɔá b'Ƒn/fuf‰, /fuf‰ anj/fuf‰. bá;á jf
kl#á jflt sú;n+ kg æcsú;nÆlƃ, csú;n+ jf æsú;nÆlƃ jŷf cţ] klůt] k'lŞŷf t]lx - æb'Ɠfst+ tofÆlt j'ų] Pųslƕ gfd
g hĕgfdLlt tŴ d] cfi bá;á jf kl#á jflt cŴá. Owflk bá;á b'Ƒns]Ž±wëf, kl#á anjs]Ž±wëf.
t+ ddƧ pkfbfg+, ;á ddƧ lj#ftált t+ %Ɔ/fuƀo+ dd pkfbfg+ cfi, bá;kl#ƀo+ lj#ftá. peolƕ jf
bƭƮx)j;]g pkfbfg+ ljxggj;]g lj#ftá. /fuf‰ lx cd'lťt'sŽdtfo cf/ƙ)+ uŲflt hn"sŽ ljo. bá;á ljgf;]t'sŽdtfo
cf;Llj;á ljo. peálk r]t] ;ƃfksŪ]g ljxglƃ o]jflt æpkfbfgÆlƃ r ælj#ftáÆlt r j'ųf. ;];+ k&djf/;lb;d]j.
64= klůtflt klůŝ]g ;dƉfutf. lgk')flt ;Ų;'v'da'lźgá ;'v'dcŴƃ/+ klljŢg;dŴf. stk/ƍjfbflt
ljţftk/ƍjfbf r]j k/]lx ;Ƹź stjfbkl/rof r. jfnj]lw¿kflt jfnj]lwwg'Ʈx;lb;f. t] leƆƃf dţ]lt jfnj]lw ljo
jfn+ ;'v'dflglk k/];+ lblŪutflg cųgá kţfut]g leƆƃf ljo r/ƃLlt cŴá. t] d+ tŴflt t] ;d)Ɣfƪ)f d+ t];'
sú;nfsú;n];'. ;dg'o'ŧ]Ɯ'lƃ æƸs sú;n+, Ƹs csú;nlƃ cųgá nƸź jbfÆlt nƸź k'Ş]Ɯ'+. ;dg'ufx]Ɯ'lƃ æOb+ gfdfÆlt j'ų] æs]g
sŽ/±)ëg PtdŴ+ ufx]Ɯ'Ælƃ sŽ/)+ k'Ş]Ɯ'+. ;dg'ef;]Ɯ'lƃ æOldgf gfd sŽ/±)ëgfÆlt j'ų] sŽ/±)ë bá;+ bfiˆŷf æg ŷ+ Ob+ hĕgfl;,
Ob+ kg uŲ, Ob+ ljfiş]xLÆlt Pj+ ;dg'o'ŧ]Ɯ'+. g ;ƕfo]Ɯlƃ g ;ƕfb]Ɯ+, ;ƕfb]ŷf s±yët'+ g ;Ŋ'þ±)ëƜlƃ cŴá. ;á ddƧ
lj#ftált o+ t+ k'gƍ'g+ jŷflk c;ƕfog+ gfd, ;á dd lj#ftá cfi, cáŪtfn'lhƢfun;á;gb'ŋd]j cfiflt cŴá. ;];d]Ŵflk
k&djf/;lb;d]j.
65_66= dƆált dƆkţá ckţfiˆj]t+ gfd+. dád"xált clt;ƙ"ƭá. xált tyfutáltcfbL;' ;ųá ætyfutáÆlt
clwƍ]tá. ;];d]Ŵ pųfgd]j. Od]lk rųf/á k'Ƒ] kjųwƙfg';f/]g]j lblŪof ulxtųf k'Ƒƃslƍs];' kljŪf.

clwŝ;d'ƍƉjfbjŰgf
67= æclwŝ;d'ƍƉá cųf r nás]Ž rfÆlt bfig+ clwŝ;d'ƍƉ+. t+ Pt];+ cŴLlt clwŝ;d'ƍlƉsŽ. clwŝ;d'ƍƉlƃ
csŽ/);d'ƍƉ+.
68_73= c;ţ;ųflt b];gf;L;d]t+, clrų'ƍfbf ¿kdųscųefjflt cŴá. t];+ Pj+ pƍlų j]lbtƑf - Psŝá lx
ltŴfotg] kƑlhŷf jfoásl;±)ë kl/sƙ+ sŷf rt'ŴŢfg+ lgƑų]ŷf ´fgf j'Ūfo - ælrų] bá;+ kfilt, lrų] ;lt xŴŞ]bflbb'ŋť]j
;Ƒeoflg r xálƃ, cn+ Oldgf lrų]g, clrųsefjáj ;ƃáÆlt, Pj+ lrų] bá;+ klfiŷf ckl/xLgŢfgá sŽn+ sŷf c;ţ;ų];'
lgƑųlt, lrųdfi r'ltlrųlg/á±wëg O±wëj lgjųlt, ¿kŋƈdųd]j tŴ kft'ejlt. t] tŴ oyf gfd lhofj]ulŋųá ;/á oųs]Ž
lhofj]uf‰, tųsd]j cfsŽ;] uŞlt. Pjd]j ´fgj]ulŋųf pkklşŷf oųs]Ž ´fgj]uf‰, tųsd]j sŽn+ ltŪlƃ, ´fgj]±uë kg kl/xLg]
tŴ ¿kŋƈá cƃ/wfolt, Ow kg kl;lƈ;ţf pƍşlt. oƨf kg tfo Ow pƍƉ;ţfo t];+ tŴ r'lt kţfolt, tƨf
æ;ţ'ƍfbf r kg t] b]jf tƛf sŽof rjƃLÆlt j'ų+. ;ƃtfoflt ;ƃefjfo. ;];d]Ŵ pųfgd]j. tŊËjfbálk j'ųgo]g]j

41

j]lbtƑált.

ck/ƃslƍsjŰgf
74= Pj+ cŪf/; k'Ƒƃslƍs] bfiˆŷf Obflg rt'rųf/L;+ ck/ƃslƍs] bfiˆt'+ - æ;lƃ, leŋj]Æltcflbdfx. tŴ
cgfuts]ŽŪf;;řft+ ck/ƃ+ sƍ]ŷf uŲƃLlt ck/ƃslƍsŽ, ck/ƃsƍá jf Pt];+ cŴLlt ck/ƃslƍsŽ. Pj+ ;];lƕ k'Ƒ]
j'ųƍsŽ/go]g]j j]lbtƑ+.

;ţLjfbjŰgf
75= pźdf#ftlgsŽlt cf#ftg+ j'ŝlt d/)+, pźdf#ftgf cųfg+ jbƃLlt pźdf#ftlgsŽ. ;ţLlt kjųá jfbá,
;ţLjfbá, ;á Pt];+ cŴLlt ;ţLjfbf.
76_77= ¿kL cųfltcfbL;' sl;)¿k+ æcųfÆlt tŴ kjų;ţťfi æ;ţfÆlt ux]ŷf jf cfhËjsŽboá ljo tŊdų]g]j jf
æ¿kL cųf xált, c/áuf‰ k/+ d/)f ;ţLÆlt g+ kţk]lƃ. tŴ c/á±uëflt lgŝá. c¿k;dfklųlgldų+ kg æcųfÆlt
;dfklų;ţťfi æ;ţfÆlt ux]ŷf jf lguŮfboá ljo tŊdų]g]j jf æc¿kL cųf xált, c/áuf‰ k/+ d/)f ;ţLÆlt g+ kţk]lƃ.
tltof kg ldfisufxj;]g kjųf lblŪ. rt'Ŵf tŊufx]g]j. b'ltort'Ŋ+þ cƃfglƃsjfb] j'ųgo]g]j j]lbtƑ+. tltort'Ŋ]þ
;dfkƉsj;]g Psų;ţL c;dfkƉsj;]g gfgų;ţL, kl/ųsl;)j;]g kl/ų;ţL, ljk'nsl;)j;]g cƍdf);ţLlt j]lbtƑf.
rt'Ŵrt'Ŋ]þ kg lbƑ]g rŋ'gf ltsrt'ŊŢfge"ldo+ lgƑųdfg+ lbƩf æPsƃ;'vLÆlt uŲflt. lg/o] lgƑųdfg+ lbƩf
æPsƃb'ŋLÆlt. dg'fiˆ;' lgƑųdfg+ lbƩf æ;'vb'ŋLÆlt. j]xƎnb]j];' lgƑųdfg+ lbƩf æcb'ŋd;'vLÆlt uŲflt. lj;];tá lx
k'Ƒ]lgjf;fg'filt`f)nflegá k'ƑƃslƍsŽ xálƃ, lbƑrŋ'sŽ ck/ƃslƍsŽlt.

c;ţLjfbjŰgf
78_83= c;ţLjfbá ;ţLjfb] cflblƛ j'ųfg+ lƀƉ+ rt'Ŋfg+ j;]g j]lbtƑá. tyf g]j;ţLgf;ţLjfbá. s]jnlŤ tŴ
æ;ţL cųfÆlt uŲƃfg+ tf lblŪoá, Ow æc;ţLÆlt r æg]j;ţLgf;ţLÆlt r. tŴ g Psƃ]g sŽ/)+ kl/o]l;tƑ+.
lblŪultsfi lx ufxá pƙųsklŞ;lb;ált j'ųd]t+.

pŞ]bjfbjŰgf
84= pŞ]bjfb] ;tált ljşdfgfi. pŞ]blƃ pkŞ]b+ ljgf;lƃ cbfig+. ljejlƃ efjljud+. ;Ƒfg]tflg
cţdţj]jrgfg]j. tŴ ƀ] hgf pŞ]blbƸŪ uŲlƃ, nfeL r cnfeL r. nfeL c/xtá lbƑ]g rŋ'gf r'Ƹt lbƩf pkkƸų ckfiƃá,
oá jf r'ltdųd]j bŪ‡+ ;Ŋ]Žlt, g pkkft+¶ ;á pŞ]blbƸŪ uŲflt. cnfeL r æs]Ž k/nás++þ g hĕgftLÆlt sŽd;'vluźtfo jf.
æoyf ?ŋtá kŰflg klttflg g k'g lj?xlƃ, Pjd]j ;ųfÆltcflbgf tŊ]þg jf pŞ]b+ uŲflt. Ow kg tŲflbŪLg+ j;]g tyf
r cţyf r ljsƍ]ŷfj Odf ;ų lblŪoá pƍƉflt j]lbtƑf.
85= tŴ ¿kLlt ¿kjf. rft'dxfe"ltsˆŽlt rt'dxfe"tdoá. dftflkt"g+ Ptlƃ dftfk]lųs++þ. Ƹs t+< ;'Ŋ;ál)t+.
dftfk]lųs] ;Ƙ"tá hĕtált dftfk]lųs;Ƙjá. Olt ¿ksŽo;L;]g dg'fiųefj+ æcųfÆlt jblt. OŴ]sˆlt OŴ+ Ps] Pjd]s]lt
cŴá.
86= b'ltoá t+ kllŋlkŷf lbƑųefj+ jblt. lbƑált b]jnás] ;Ƙ"tá. sŽdfjr/ált % sŽdfjr/b]jkl/ofkƉá.
sańLsŽ/+ cfxf/+ eŋtLlt sańLsŽ/fxf/eŋá.
87= dgádoált ´fgdg]g lgƑųá. ;ƑśkŝśLlt ;Ƒśkŝśo'ųá. cxLlglƇoált kl/k'lŰlƇoá. oflg Ɣƪnás] clŴ,
t];+ j;]g Ot/];ť ;Ůfgj;]g]t+ j'ų+.
42

88_92= ;Ƒ;á ¿k;ţfg+ ;dltŊdfltcfbLg+ cŴá lj;'lźdƮ] j'ųá. cfsŽ;fgťfotg"k±uëfltcfbL;' kg
cfsŽ;fgťfotgej+ pkutált, PjdŴá j]lbtƑá. ;];d]Ŵ pųfgd]jflt.

lbŪwƙlgƑfgjfbjŰgf
93= lbŪwƙlgƑfgjfb] lbŪwƙált kŝŋwƙá j'ŝlt, tŴ tŴ klnźųefjfiˆt+ clwjrg+. lbŪwƙ] lgƑfg+
lbŪwƙlgƑfg+, OdƸƨo]j cųefj] b'ŋj"k;dglƃ cŴá. t+ jbƃLlt lbŪwƙlgƑfgjfbf. k/dlbŪwƙlgƑfglƃ k/d+
lbŪwƙlgƑfg+ pųdlƃ cŴá.
94= kťlx sŽdu'±)‰xLlt dgflko¿kfbLlx kťlx sŽds]ŽŪf;]lx aƈg]lx jf. ;dlƍtált ;'Ū‡ clƍtá cƟLgá x'ŷf.
;dśLe"tált ;dƉfutá. kl/rf/]tLlt t];' sŽdu'±)ë;' oyf;'v+ OlƇoflg rf/]lt ;ťf/]lt Otálrtá r pkg]lt. cy jf nńlt
/dlt sËńlt. PŴ r b'ljwf sŽdu')f - dfg';sŽ r]j lbƑf r. dfg';sŽ dƈft'sŽdu');lb;f bŪƑf, lbƑf
k/lglƙtj;jlųb]j/fhfi sŽdu');lb;flt. Pj¿k] sŽd] pkutfglŤ t] lbŪwƙlgƑfg;ƕƸų kţk]lƃ.
95= b'ltojf/] x'ŷf cefjŪ]g clgŝf klkLńgŪ]g b'ŋŽ, kslthxgŪ]g ljkl/)fdwƙflt j]lbtƑf. t];+
ljkl/)fdţyfefjflt t];+ sŽdfg+ ljkl/)fd;řftf cţyfefjf, olƕ d] cxál;, tlƕ d] gŴLlt j'ųgo]g pƍşlƃ
;áskl/b]jb'ŋbádgƧ'kfof;f. tŴ cƃálgŢfognŋ±)ëf ;ás]Ž, tlƉlfitnfnƍgnŋ±)ëf kl/b]já, sŽoƍlkLńgnŋ)+ b'ŋ+,
dgálj#ftnŋ)+ bádgfi+, lj;fbnŋ±)ëf pkfof;á, ljljŝ]j sŽd]xLltcfbLgdŴá lj;'lźdƮ] j'ųá.
96= ljtlŊtlƃ clelg/ákgj;]g kjųá ljtŊ]Ž. ljrfl/tlƃ cg'dşgj;]g kjųá ljrf/á. Pt]g]tlƃ Pt]g
ljtlŊt]g r ljrfl/t]g r Pt+ k&dŢfg+ cáńfl/s++þ ;sůs++þ ljo vfolt.
97_98= kLltutlƃ kLlto]j. r]t;á plƍnfljtųlƃ lrųfi plƍnefjs/)+. r]t;á cfeá±uëflt ´fgf j'Ūfo tƸƨ ;'±vë
k'gƍ'g+ lrųfi cfeáuf‰ dgl;sŽ/á ;dƉfxf/ált. ;];d]Ŵ lbŪwƙlgƑfgjfb] pųfgd]j.
Pųfjtf ;Ƒflk ƀf;lŪlblŪoá slytf xálƃ. of;+ ;ų]j pŞ]blblŪoá, ;];f ;fitlblŪoá.
100_104= Obflg - æOd]lx ±vëf t], leŋj]Ælt Oldgf jf/]g ;Ƒ]lk t] ck/ƃslƍs] PsŢ+ lgƜft]ŷf ;Ƒţ'tţf)+
ljfiş]lt. k'g - æOd]lx, ±vëf t] leŋj]Æltcflbgf jf/]g ;Ƒ]lk t] k'Ƒƃfk/ƃslƍs] PsŢ+ lgƜft]ŷf tb]j `f)+ ljfiş]lt.
Olt æstd] r t], leŋj], wƙfÆltcflblƛ k'Şdfgálk ;Ƒţ'tţf)d]j k'lŞŷf ljfişdfgálk ;ųfg+ cŢf;o+ t'nfo t'noƃá ljo
l;g]?kfbtá jfn's+þ pź/ƃá ljo ƀf;lŪ lblŪutflg pźl/ŷf ;Ƒţ'tţf)d]j ljfiş]lt. Pjdo+ oyfg';lƈj;]g b];gf cfutf.
toá lx ;'ųfi cg';ƈL - k'Şfg';lƈ, cŢf;ofg';lƈ, oyfg';ƈLlt. tŴ æPj+ j'ų] cţt/á leŋ' eujƃ+ Ptbjár Ƹs g' ±vëf, eƃ], cál/d+ tL/+, Ƹs kfl/d+ tL/+, s]Ž dŢ] ;+;Lbá, s]Ž yn] pfifbá, s]Ž dg'fiƮfxá, s]Ž cdg'fiƮfxá, s]Ž cfjũƮfxá,
s]Ž cƃák"ltefjáÆlt ‘;+0lg0 4=241’ Pj+ k'Şƃfg+ eujtf ljfilşt;'ųj;]g k'Şfg';lƈ j]lbtƑá.
cy ±vëf cţt/fi leŋ'gá Pj+ r]t;á kl/ljtŊ]Ž pbkflb - æOlt ls/ eá ¿k+ cgųf», j]bgf», ;ţf», ;řf/f
, ljţf)+ cgųf, cgųstflg ls/ sƙflg sdųfg+ m'þl;fiƃLÆlt. cy ±vëf eujf tfi leŋ'gá r]t;f r]tá kl/ljtŊdţfo leŋÚ
cfdƃ]l; - æ&fg+ ±vëf kg]t+, leŋj], ljşlt, o+ O±wësŝá dá#k'l/;á cljƀf cljşĕutá tŲflwkt]Ɯ]g r]t;f ;Ŵ';f;g+
cltwfljtƑ+ dţ]Ɯ - æOlt ls/ eá ¿k+ cgųf»k]0 m'þl;fiƃLÆlt. t+ Ƹs dţy, leŋj], ¿k+ lgŝ+ jf clgŝ+ jfÆlt ‘d0lg0
3=10’. Pj+ k/];+ cŢf;o+ ljlbŷf eujtf j'ų;'ųj;]g cŢf;ofg';lƈ j]lbtƑá.
o]g kg wƙ]g cflblƛ b];gf plŪtf, tfi wƙfi cg'¿kwƙj;]g jf klkŋj;]g jf o];' ;'ų];' pkl/ b];gf
cfuŞlt, t];+ j;]g oyfg';lƈ j]lbtƑá. ;]Ɯlyb+, cfsř]Ɯ;'ų] x]Ūf ;Ln]g b];gf plŪtf, pkl/ % cleţf cfutf. jŴ;'ų]
x]Ūf lsn];]g b];gf plŪtf, pkl/ Ɣƪljxf/f cfutf. s]Ž;Ɨs;'ų] x]Ūf eůg]g plŪtf, pkl/ ;f/)Lowƙf cfutf. ssr"kd]
x]Ūf cŋlƃof plŪtf, pkl/ ssr"kdf cfutf. Odlƨlƕ Ɣƪhĕn] x]Ūf lblŪj;]g b];gf plŪtf, pkl/ ;'ţtfksŽ;g+ cfut+.
t]g j'ų+ - æPjdo+ oyfg';lƈj;]g b];gf cfutfÆlt.

kl/tlƧtljƎlƆtjf/jŰgf
105_117= Obflg dl/ofbljefubfigŴ+ - ætŶ leŋj]ÆltcflbsŽ b];gf cf/źf. tblk t];+ ejt+ ;d)Ɣfƪ)fg+

43

chŽgt+ ckƧt+ j]blot+ tŲfutfg+ kl/tlƧtljƎlƆtd]jflt o]g lblŪcfifb]g lblŪ;'±vëg lblŪj]blot]g t] ;ádgfihĕtf ;fit+
cųfgť násť kţk]lƃ rt"lx jŴ"lx, tblk t];+ ejƃfg+ ;d)Ɣfƪ)fg+ oyfe"t+ wƙfg+ ;efj+ chĕgƃfg+ ckfiƃfg+ j]blot+
tŲfutfg+ s]jn+ tŲfutfg+o]j t+ j]blot+, tť ±vëf kg]t+ kl/tlfitljƎlƆtd]j. lblŪ;řft]g r]j tŲf;řft]g r kl/tlfit]g
ljƎlƆtd]j rlntd]j slƕtd]j y';/fl;lƛ lgvftvf)';lb;+, g ;átfkƉfi bfigldj lgŝnlƃ bfiˆlt. P; goá
Psŝ;fitjfbfbL;'lk.

mƧkŝojf/jŰgf
118_130= k'g - ætŶ, leŋj], o] t] ;d)Ɣfƪ)f ;fitjfbfÆltcflb k/ƕ/kŝobfigŴ+ cf/ź+ tŴ tblk
mƧkŝoflt o]g lblŪcfifb]g lblŪ;'±vëg lblŪj]blot]g t] ;ádgfihĕtf ;fit+ cųfgť násť kţk]lƃ rt"lx jŴ"lx, tblk
tŲflblŪkl/mþlƆt+ j]blot+ mþfikŝoflt bfiˆlt. P; goá ;ƑŴ.
131_143= Obflg tfi kŝofi lblŪj]blot] anjefjbfigŴ+ k'g - ætŶ, leŋj], o] t] ;d)Ɣfƪ)f
;fitjfbfÆltcflbdfx. tŴ t] jt cţŶ mƧflt t] jt ;d)Ɣfƪ)f t+ j]blot+ ljgf mþfiˆg kl;+j]lbfiƃLlt sŽ/)d]t+
gŴLlt. oyf lx kttá ±uëxfi pkŴƘgŴfo y")f gfd anjkŝoá xált, g t+ y")fo cg'kŴlƘt+ &ft'+ ;Ŋ]Žlt, Pjd]j mþfiálk
j]bgfo anjkŝoá, t+ ljgf Ob+ lblŪj]blot+ gŴLlt bfiˆlt. P; goá ;ƑŴ.

lblŪultsŽlwŪfgjũsyfjŰgf
144= Obflg tŶ leŋj], o] t] ;d)Ɣfƪ)f ;fitjfbf ;fit+ cųfgť násť kţk]lƃ rt"lx jŴ"lx, o]lk t]
;d)Ɣfƪ)f Psŝ;filtsŽltcflbgf go]g ;ƑlblŪj]blotflg ;lƕů]lt. sƨf< pkl/ mþfiˆ klŋkgŴfo. sy+< ;Ƒ] t] %lx
mþfifotg]lx m'þfi m'þfi kl;+j]b]ƃLlt. tŴ % mþfifotgflg gfd - rŋ'mþfifotg+, ;átmþfifotg+, #fgmþfifotg+,
lhƢfmþfifotg+, sŽomþfifotg+, dgámþfifotglƃ Odflg %. ;ŧflt_;dá;/)_sŽ/)_kŰlųdųŴ];' lx co+ cfotg;Źá
kjųlt. tŴ - æsƗáh]Ž cfifg+ cfotg+, u'Ɖ+ blŋ)fk±yëfÆlt ;ŧflto+ kjųlt, ;ŧfltŪfg]lt cŴá. ædgá/d] cfotg], ;]jlƃ
g+ ljxśdfÆlt ‘c0lg0 5=38’ ;dá;/±)ë. æ;lt ;ltcfotg]Ælt ‘c0lg0 3=102’ sŽ/±)ë. æc/ţfotg] kŰsúL;'
;ƙƃLÆlt ‘;+0lg0 1=255’ kŰlųdų]. Ʃfoldw ;ŧfltcflbcŴųo]lk o'şlt. rŋfbL;' lx mþfikťdsŽ wƙf ;ŧfolƃ
;dá;/lƃ, tflg r t];+ sŽ/)lƃ cfotgflg. Ow kg ærŋ'ť klŝ ¿k] r pƍşlt rŋ'ljţf)+, ltŰ+ ;ślt mþfiáÆlt ‘;+0lg0
2=43’ Oldgf go]g mþfi;L;]g]j b];g+ cf/ák]ŷf mþfi+ cfƸb sŷf kŝok/ƕ/+ bfiˆt'+ mþfifotgfbLlg j'ųflg.
múƧ múƧ kl;+j]b]ƃLlt m'þl;ŷf m'þl;ŷf kl;+j]b]lƃ. PŴ r lsťflk cfotgfg+ m'þ;glsŝ+ ljo j'ų+, tyflk g t];+
m'þ;glsŝtf j]lbtƑf. g lx cfotgflg m'þ;lƃ, mþfiáj t+ t+ cf/ƙ)+ m'þ;lt, cfotgflg kg mþfiˆ pklglŋlkŷf blfitflg¶ tƨf
;Ƒ] t] % mþfifotg;Ƙj]g mþfiˆg ¿kfbLlg cf/ƙ)flg m'þl;ŷf t+ lblŪj]bg+ kl;+j]boƃLlt Pjd]Ŵ cŴá j]lbtƑá.
t];+ j]bgfkŝof tŲfltcfbL;' j]bgflt % mþfifotg;Ƙjf j]bgf. ;f ¿ktŲflbe]bfo tŲfo pklgfios]Žlof kŝoá
xált. t]g j'ų+ - æt];+ j]bgfkŝof tŲfÆlt. ;f kg rt'lƑwfi pkfbfgfi pklgfios]Žlof r]j ;xhĕts]Žlof r kŝoá
xált. tyf pkfbfg+ ejfi. ejá hĕltof pklgfios]Žlof kŝoá xált.
hŽtLlt kg]Ŵ ;ljsŽ/f kťŋƈf bŪƑf, hĕlt h/fd/)fi r]j ;ásŽbLgť pklgfios]Žlof kŝoá xált. cod]Ŵ ;ř]ká,
ljŴf/tá kg klŝ;d'ƍfbsyf lj;'lźdƮ] j'ųf. Ow kgfi koáhgdųd]j j]lbtƑ+. eujf lx jũsy+ s±yëƃá - æk'l/df,
leŋj], s]Žl g kţfolt cljşĕo, ‚Otá k'Ƒ] cljşĕ gfxál;, cy kŞf ;dejLƒlt Pjť]t+, leŋj], j'ŝlt, cy r kg kţfolt
æObƍŝof cljşĕÆlt ‘c0lg0 10=61’ Pj+ cljşĕ;L;]g jf, k'l/df, leŋj], s]Žl g kţfolt ejtŲfo»k]0 æObƍŝof
ejtŲfÆlt ‘c0lg0 10=62’ Pj+ tŲf;L;]g jf, k'l/df, leŋj], s]Žl g kţfolt ejlblŪof»k]0 æObƍŝof ejlbŪLÆlt
Pj+ lblŪ;L;]g jf s±yël;Æ. Ow kg lblŪ;L;]g s±yëƃá j]bgf/f±uëg pƍşdfgf lblŪoá s±yëŷf j]bgfd"ns++þ klŝ;d'ƍfb+
s±yël;. t]g Ob+ bfiˆlt - æPjd]t] lblŪultsŽ, Ob+ bfig+ ux]ŷf tL;' ej];' rt";' oágL;' kť;' utL;' ;ų;' ljţf)lŪtL;'
gj;' ;ųfjf;];' Otá PŴ Pųá Owflt ;ƈfjƃf ;+;/ƃf oƃ] o'ųuf‰±)ëf ljo, yƘ] pklgaźsúŊ'þ/á ljo, jft]g ljƍƉŪgfjf ljo
r jũb'ŋd]j cg'kl/jųlƃ, jũb'ŋtá ;L;+ plŋlkt'+ g ;Ŋ]ŽƃLÆlt.

44

ljjũsyflbjŰgf
145= Pj+ lblŪultsŽlwŪfg+ jũ+ s±yëŷf Obflg o'ųoáuleŋ'clwŪfg+ sŷf ljjũ+ bfiˆƃá - æotá ±vëf, leŋj],
leŋÚÆltcflbdfx. tŴ otált obf. %Ɖ+ mƧfotgfglƃ o]lx %lx mþfifotg]lx m'þl;ŷf kl;+j]bodfgfg+ lblŪultsŽg+ jũ+
jųlt, t];+o]j %Ɖ+ mþfifotgfg+. ;d'bolƃcfbL;' cljşĕ;d'bof rŋ';d'boáltcflbgf j]bgfsƙŪfg] j'ųgo]g mþfifotgfg+
;d'bofboá j]lbtƑf. oyf kg tŴ æmþfi;d'bof mþfilg/áwfÆlt j'ų+, Pjldw, t+ rŋfbL;' - æcfxf/;d'bof
cfxf/lg/áwfÆlt j]lbtƑ+. dgfotg] ægfd¿k;d'bof gfd¿klg/áwfÆlt.
pųl/t/+ khŽgftLlt lblŪults]Ž lblŪd]j hĕgflt. co+ kg lblŪť lblŪtá r pųl/t/+ ;Ln;dflwkţfljd'lųlƃ ofj
c/xųf hĕgflt. s]Ž Pj+ hĕgftLlt< vL)f;já hĕgflt, cgfufdL, ;sbfufdL, ;átfkƉá, ax'fi'tá, uƅw/á leŋ' hĕgflt,
cf/źljkfis]Ž hĕgflt. b];gf kg c/xųlgs+"þ]g]j lgŪflktflt.
146= Pj+ ljjũ+ s±yëŷf Obflg æb];gfhĕnljd'ųá lblŪults]Ž gfd gŴLÆlt bfigŴ+ k'g - æo] lx s]lr, leŋj]Ælt
cf/le. tŴ cƃáhŽnLstflt Odfi dƞ+ b];gfhĕnfi cƃáo]j stf. PŴ l;tf jflt PtƸƨ dd b];gfhĕn] l;tf lglfitf
cjl;tfj. pƙ'şdfgf pƙ'şƃLlt Ƹs j'ų+ xált< t] c±wëf cá;Lbƃflk pź+ pƮŞƃflk dd b];gfhĕn] l;tfj x'ŷf cá;Lblƃ r
pƮŞlƃ r. PŴ kl/ofkƉflt PŴ dƞ+ b];gfhĕn] kl/ofkƉf, Pt]g cfaźf cƃáhĕnLstf r x'ŷf pƙ'şdfgf pƙ'şlƃ, g x]Ŵ
c;ślxtá lblŪults]Ž gfd cŴLlt.
;'v'dlŞsˆgflt ;ŲclŞs]g ;'v'dlŞŹ]gflt cŴá. s]jũá ljo lx eujf, hĕn+ ljo b];gf, kl/ųpbs++þ ljo
b;;xlfináswft', cáńfl/sŽ kf)f ljo ƀf;lŪlblŪultsŽ. tfi tL/] &ŷf cánás]ƃfi cáńfl/sŽg+ kf)fg+ cƃáhĕnLstefjbfig+
ljo eujtá ;ƑlblŪutfg+ b];gfhĕnfi cƃástefjbfiglƃ Pjd]Ŵ cákƙ;+;Ɔg+ j]lbtƑ+.
147= Pj+ Odflx ƀf;lŪof lbŪLlx ;ƑlbŪLg+ ;ślxtųf ;Ƒ];+ lblŪultsŽg+ PtƸƨ b];gfhĕn] kl/ofkƉefj+ bfiˆŷf
Obflg cųgá sŴlr ckl/ofkƉefj+ bfiˆƃá - æplŞƉejg]lųs]Ž, leŋj], tyfutfi sŽoáÆltcflbdfx. tŴ golƃ Ptfoflt
g]lų. goƃLlt uLjfo alƈŷf cfsŬlƃ, /ş'of Pt+ gfd+. Ow kg g]lų;lb;tfo ejtŲf g]ųLlt clwƍ]tf. ;f lx dxfhg+
uLjfo alƈŷf t+ t+ ej+ g]lt pkg]tLlt ejg]lų. c/xųdƮ;Ŵ]g plŞƉf ejg]lų cfiflt plŞƉejg]lųsˆŽ.
sŽoƧ e]bf pźlƃ sŽofi e]btá pź+. hËljtkl/ofbfgflt hËljtfi ;Ƒ;á kl/oflbƉųf kl/ŋL)ųf, k'g
cƍl;lƈsefjflt cŴá. g t+ bŋƃLlt t+ tyfut+. b]jf jf dg'fif jf g blŋfilƃ, ckŰlųsefj+ uldfitLlt cŴá.
;]Ɯyflk leŋj]lt, pkdfo+ kg Ob+ ;+;Ɔg+. cƗ?ŋá ljo lx tyfutfi sŽoá, ?ŋ] hĕtdxfjŭá ljo t+ lgfifo
k'Ƒ] kjųtŲf. tƸƨ jŭ] pklgaźf kťkŊƀfb;kŊcŪf/;kŊkl/df)f cƗlkůL ljo tŲfo ;lt tŲ"klgaƈgf x'ŷf cfoƸt
lgƑųgsŽ kťŋƈf ƀfb;fotgflg cŪf/; wft'oá. oyf kg tƸƨ jŭ] l%Ɖ] ;Ƒflg tflg cƗflg tbƋoflg xálƃ, t+o]j jŭ+
cg'utflg, jŭŞ]bf l%Ɖflg o]jflt cŴᶠPjd]j o] ejg]lųjŭfi cg'klŞƉųf cfoƸt pƍş]Ɯ'+ kťŋƈf ƀfb;fotgflg
cŪf/;wft'oá, ;Ƒ] t] wƙf tbƋof xálƃ ejg]Ƹų cg'utf, tfo l%Ɖfo l%Ɖf o]jflt cŴá.
oyf kg tlƨlƕ ?ŋ] dů"ssŭslj;;Ɩfi+ cfuƙ cg'k'Ƒ]g ;'lfiŷf dt] - æOdƸƨ &fg] Pj¿ká gfd ?ŋá cxá;LÆlt
jáxf/dųd]j xált, g t+ ?ŋ+ s]Žlr kfilt, Pj+ cl/odƮ;Ɩfi+ cfuƙ tŲfl;g]xfi kl/oflbƉųf cg'k'Ƒ]g ;'lfiŷf ljo leƉ]
OdƸƨ sŽo], sŽofi e]bf pź+ hËljtkl/ofbfgf g t+ bŋlƃ, tyfutlƕ b]jdg'fif g blŋfilƃ, Pj¿kfi gfd ls/ ;Ŵ'gá Ob+
;f;glƃ jáxf/dųd]j eljfitLlt cg'kflb;];lgƑfgwft'+ kfk]ŷf b];g+ lgŪk]l;.
148= Pj+ j'ų] cfoƨf cfgƆált Pj+ eujtf OdƸƨ ;'ų] j'ų] ±yë/á cflbtá kŪfo ;Ƒ+ ;'ų+ ;dƉfxl/ŷf Pj+ a'źan+
bLk]ŷf slyt;'ųfi g eujtf gfd+ ulxt+, xƆfi gfd+ uŲfk]fifdLlt lrƃ]ŷf eujƃ+ Ptbjár.
tƨfltx ŷlƃcfbL;' codŴoáhgf - cfgƆ, oƨf OdƸƨ wƙkl/ofo] OwŴálk k/Ŵálk ljeųá, tƨfltx ŷ+ Od+
wƙkl/ofo+ æcŴhĕnÆlƃlk g+ wf/]lx¶ oƨf kg]Ŵ ax" tlƃwƙf slytf, tƨf æwƙhĕnÆlƃlk g+ wf/]lx¶ oƨf r PŴ ;]ŪŪ]g Ɣƪ+
;Ƒţ'tţf)+ ljeų+, tƨf æƔƪhĕnÆlƃlk g+ wf/]lx¶ oƨf PŴ ƀf;lŪlblŪoá ljeųf, tƨf ælblŪhĕnÆlƃlk g+ wf/]lx¶ oƨf kg
Od+ wƙkl/ofo+ ;'ŷf b]jk'ųdf/lƕ vƈdf/lƕ dŝ'df/lƕ lsn];df/lƕ ;Ŋf dlŹt'+, tƨf æcg'ų/á ;śfdljhoáltlk g+
wf/]xLÆlt.
Obdjár eujflt Ob+ lgbfgfj;fgtá ke'lt ofj æcg'ų/á ;śfdljhoáltlk g+ wf/]xLÆlt ;sn+ ;'ųƃ+ eujf k/];+
kţfo cnưg]ƜkltŪ+ k/duƘL/+ ;Ƒţ'tţf)+ ksŽ;]ƃá ;"l/oá ljo cƈsŽ/+ lblŪutdxƈsŽ/+ ljwdƃá cjár.
149= cųdgf t] leŋÚlt t] leŋÚ cųdgf ;sdgf, a'źutfo kLltof pbƮlrųf x'ŷflt j'ų+ xált. eujtá efl;tlƃ
Pj+ ljlrŶgob];gfljnf;o'ų+ Ob+ ;'ų+ s/jLs?tdŧ'gf sŰ;'±vëg klůthgxbofg+ cdtfle;]s;lb;]g Ɣƪfi/]g ef;dfgfi

45

eujtá jrg+. clegƆ'lƃ cg'dáƸb;' r]j ;ƕlƸŞ;' r. colŤ clegƆ;Źá - æclegƆlt clejbtLÆltcfbL;' ‘;+0 lg0
3=5’ tŲfolƕ cfutá. æcƉd]jflegƆlƃ, peo] b]jdfg';fÆltcfbL;' ‘;+0lg0 1=43’ pkudg]lk.
ælr/ƍjfƸ; k'l/;+, b"/tá ;álŴdfut+.
`fltldųf ;'xşĕ r, clegƆlƃ cfutÆlƃĶ ‘w0k0219’.
cfbL;' ;ƕlŞg]lk. æcleglƆŷf cg'dálbŷfÆltcfbL;' ‘d0lg01=205’ cg'dábg]lk. Ʃfoldw cg'dábg;ƕlŞg];'
o'şlt. t]g j'ų+ - æclegƆ'lƃ cg'dáƸb;' r]j ;ƕlƸŞ;' rfÆlt.
;'efl;t+ ;'nlkt+, æ;fw' ;fw"Ælt tflbgá.
cg'dábdfgf l;/;f, ;ƕlƸŞ;' leŋjáltĶ
Odlƨť kg j]Ɯfs/)lƨlƃ OdƸƨ lgƮfys;'ų]. lgƮfysųf lx Ob+ j]Ɯfs/)lƃ j'ų+.
b;;xƧL náswft"lt b;;xfirŊjfńkl/df)f náswft'. cslƕŴflt g ;'ųkl/oá;fg]o]j cslƕŴflt j]lbtƑf.
eţdfg]lt lx j'ų+. tƨf ƀf;lŪof lblŪut];' ljlgj]±&ëŷf b]l;odfg];' tfi tfi lblŪutfi kl/oá;fg] kl/oá;fg]lt ƀf;lŪof
&fg];' cslƕŴflt j]lbtƑf.
tŴ cŪlx sŽ/±)ëlx kyjLsƕá j]lbtƑá - wft'ŋáe]g, Olźdtá cfg'efj]g, aálw;ųfi uưáŊlƃof, dft'súlŞtá
lgŋdg]g, ;Ɨálwƍlųof, wƙrŊƍjųg]g, cfo';řf/áfişg]g, kl/lgƑfg]gflt. t];+ ljlgŞo+ - æcŪ ±vëf Od], cfgƆ, x]t"
cŪ kŝof dxtá e"ldrfnfi kft'efjfofÆlt Pj+ dxfkl/lgƑfg] cfutfo tlƃof jŰgfsŽn] jŋfd. co+ kg dxfkyjL
ck/];'lk cŪ;' &fg];' cslƕŴ - dxflelgŋdg], aálwdů"k;Řdg], k+;'s+"þnƮx±)ë, k+;'s+"þn±wëfjg], sŽńsŽ/fd;'ų], uf‰tds;'ų],
j]fiƃ/hĕts], OdƸƨ Ɣƪhĕn]lt. tŴ dxflelgŋdgaálwdů"k;Řdg];' jLl/oan]g cslƕŴ. k+;'s+"þnƮx±)ë lƀ;xfibLkkl/jf/]
rųf/á dxfbLk] kxfo kƑlhŷf ;';fg+ uƄf k+;'s+"þn+ uŲƃ]g b'Ŋ/+ eujtf stlƃ cŞl/oj]uflextf cslƕŴ.
k+;'s+"þn±wëfjgj]fiƃ/hĕts];' csŽnsƕg]g cslƕŴ. sŽńsŽ/fduf‰tds;'ų];' - æcx+ ;ŋL eujfÆlt ;lŋefj]g cslƕŴ. OdƸƨ
kg Ɣƪhĕn] ƀf;lŪof lblŪut];' ljh]ŷf lgƮ'Ɨ+ sŷf b]l;odfg];' ;fw'sŽ/bfgj;]g cslƕŴflt j]lbtƑf.
g s]jnť Pt];' &fg];'o]j kyjL cslƕŴ, cy ±vëf tL;' ;śx];'lk dxfdlxƆŴ]/fi Od+ bLk+ cfuƄf h]Žltjg] lg;Llbŷf
wƙ+ b]l;tlbj;]lk cslƕŴ. sƠfl)oljxf/] r lkůkfltoŴ]/fi r]ltoś)+ ;ƙlşŷf tŴ]j lg;Llbŷf a'źf/ƙ)+ kLƸt ux]ŷf Od+
;'ųƃ+ cf/źfi ;'ųkl/oá;fg] pbskl/oƃ+ sŷf cslƕŴ. náxkf;fbfi kfrLgcƗnlŪsŪfg+ gfd cxál;. tŴ lg;Llbŷf
bL#ef)sŴ]/f Ɣƪhĕn;'ų+ cf/Ƹe;', t];+ ;Ţfokl/oá;fg]lk pbskl/oƃd]j sŷf kyjL cslƕŴflt.
Pj+ ofifg'efj]g, cslƕŴ cg]s;á.
d]bgL ;'ų;]Ūfi, b]l;tfi ;oƘ'gfĶ
Ɣƪhĕnfi tfiLw, wƙ+ cŴť klůtf.
;Ŋŝ+ pƮx]ŷfg, klkşƃ' oálg;áltĶ
Olt ;'dśnljnfl;lgof bL#lgsŽoŪsyfo+

Ɣƪhĕn;'ųjŰgf lglŪtf.

2= ;fdţmn;'ųjŰgf
/fhŽdŝsyfjŰgf

46

150= Pj+ d] ;'t+»k]0» /fhux]lt ;fdţmþn;'ų+. tŶfo+ ck'ƑkbjŰgf - /fhux]lt Pj+gfds] gu/]. tlŤ
dƈft'dxfuf‰ljƆfbLlx kl/Ʈlxtųf /fhuxlƃ j'ŝlt. cţ]lk PŴ ksŽ/] jŰolƃ, Ƹs t]lx< gfddųd]t+ tfi gu/fi. t+ kg]t+
a'źsŽn] r rŊjlųsŽn] r gu/+ xált, ;];sŽn] ;'ţ+ xált oŋkl/Ʈlxt+, t];+ j;gjg+ x'ŷf ltŪlt. ljx/tLlt clj;];]g
Ol/ofkylbƑƔƪcl/oljxf/];' cţt/ljxf/;dlśkl/bLkgd]t+. Ow kg &fgudglg;ş;ogƍe]b];' Ol/ofk±yë;'
cţt/Ol/ofky;dfoáukl/bLkg+. t]g l&tálk uŞƃálk lgl;Ɖálk ;ofgálk eujf ljx/lt r]j j]lbtƑá. ;á lx Ps++þ
Ol/ofkyafwg+ cţ]g Ol/ofk±yëg ljlŞlƆŷf ckl/ktƃ+ cųefj+ x/lt kjų]lt, tƨf ljx/tLlt j'ŝlt.
hËjsƧ sˆŽdf/eŝƧ cƗjg]lt Obdfi o+ uf‰r/ufd+ pklgfifo ljx/lt, tfi ;dLklgjf;gŪfgkl/bLkg+. tƨf /fhux] ljx/lt hËjsfi s]Ždf/eŝfi cƗjg]lt /fhux;dLk] hËjsfi s]Ždf/eŝfi cƗjg] ljx/tLlt Pjd]Ŵ cŴá j]lbtƑá.
;dLkŴ] x]t+ e'ƙjrg+. tŴ hËjtLlt hËjsˆŽ, súdf/]g etált sˆŽdf/eŝá. oyfx - æƸs e±)ë, Pt+ sŽs]lx ;ƕl/lsŰlƃ< bf/s]Ž
b]jflt. hËjlt e±)ëlt< hËjlt, b]jflt. t]g lx, e±)ë t+ bf/s++þ cƛfs++þ cƃ]k'/+ g]ŷf wftLg+ b]y ká;]t'lƃ. tfi hËjtLlt
hËjs]Žlt gfd+ cs++þ;'. súdf/]g ká;flktált s]Ždf/eŝált gfd+ cs++þ;"Ælt ‘dxfj0328’ co+ kg]Ŵ ;ř]ká. ljŴf/]g kg
hËjsjŴ'vƈs] cfutd]j. ljlgŞosyflkfi ;dƃkf;flbsŽo ljgoŪsyfo+ j'ųf.
co+ kg hËjs]Ž PsƸƨ ;do] eujtá bá;fle;Ɖ+ sŽo+ lj/]r]ŷf l;j]Ɯs++þ b'fio'u+ bŷf jŴfg'dábgfkl/oá;fg]
;átfklųmþn] kltŪfo lrƃ]l; - ædof lbj;fi ƀlųŋų'+ a'ź‡kŪfg+ uƃƑ+, Obť j]ń'jg+ cltb"/], dƞ+ kg cƗjg+ pƜfg+
cf;Ɖt/+, o+g"gfx+ PŴ eujtá ljxf/+ sŽ/]ƜÆlƃ. ;á tƸƨ cƗjg] /lųŪfglbjf&fgn])súldůkfbLlg ;ƕfb]ŷf eujtá
cg'Şljs++þ uƈsúƸ sŽ/fk]ŷf cƗjg+ cŪf/;xŴ'Ƒ]±wëg tƗkũjŰ]g kfsŽ/]g kl/lŋkfk]ŷf a'źƍd'v+ leŋ';Ŝ+ ;rLj/eų]g ;ƃƍ]ŷf
blŋ±)ëfbs++þ kft]ŷf ljxf/+ lgƜft]l;. t+ ;ƈfo j'ų+ - æhËjsfi s]Ždf/eŝfi cƗjg]Ælt.
cŬt]ń;]lx leŋú;t]xLlt cŬ;t]g ög]lx t]/;lx leŋ';t]lx. /fhŽltcfbL;' /fhlt cųgá Ofil/o;ƕlųof rt"lx
;śxjŴ"lx dxfhg+ /ŧ]lt jŬ]tLlt /fhŽ. duwfg+ Ofi/ált dfu±wëf. chĕtáo]j /ţá ;ų' eljfitLlt g]ldųs]lx lglŹŪált
chŽt;ų'.
tƸƨ ls/ súlŞut] b]ljof Pj¿ká báxńá pƍlş - æcxá jtfx+ /ţá blŋ)afx'nálxt+ lkj]ƜÆlƃ, ;f æefl/o] &fg]
báxńá pƍƉá, g ;Ŋf sfilr cf/ár]t'Ælƃ t+ s±yët'+ c;Ŋ]ŽƃL ls;f b'ƑŰf cxál;. t+ /fhĕ k'lŞ - æeŹ], t'ƞ+ cųefjá g
ksltjŰá, Ƹs sŽ/)Ælƃ< ædf k'Ş, dxf/fhĕltÆ. æeŹ], ŷ+ cųgá cŢf;o+ dƞ+ cs±yëƃL sfi s±yëfi;LÆlt tyf tyf lgalƈŷf
syfk]l;. ;'ŷf r - æafn], Ƹs PŴ t'ƞ+ efl/o;ţf cxá;LÆlt j]ş+ kŊ]Ž;fk]ŷf ;'jŰ;Ŵs]g afx'+ mþfnfk]ŷf ;'jŰ;/s]g nálxt+
ux]ŷf pbs]g ;lƘlƆŷf kfo]l;. g]ldųsŽ t+ ;'ŷf - æP; uưá /ţá ;ų' eljfilt, Oldgf /fhĕ xlţfitLÆlt ƓfsƸ/;'. b]jL
;'ŷf - ædƞ+ ls/ súlŞtá lgŋƃá /fhĕg+ df/]fitLÆlt uư+ kft]t'sŽdf pƜfg+ uƄf súƸŞ dŹfk]l;, uưá g ktlt. ;f k'gƍ'g+ uƄf
t±yëj sŽ/]l;. /fhĕ lsdŴ+ co+ cleŲ+ pƜfg+ uŞtLlt kl/jLd+;ƃá t+ sŽ/)+ ;'ŷf - æeŹ], tj súlŞo+ k'ųált jf wLtflt jf g
kţfolt, cųgá lgƑųbf/s++þ PjdsŽ;Llt dxf cu')/fl;lk gá hƗ'bLktn] cfljeljfilt, df ŷ+ Pj+ s/áxLÆlt lgjf/]ŷf cf/ŋ+
cbfl;. ;f uưj'ŪfgsŽn] ædf/]fifdLÆlt lrƃ]l;. tbflk cf/ŋdg'fif bf/s++þ ckgƸo;'. cyfk/]g ;do]g j'lŬƍų+ súdf/+
b]ljof bfiˆ;'+. ;f t+ lbƩfj k'ųl;g]x+ pƍfb]l;, t]g g+ df/]t'+ gf;lŋ. /fhĕlk cg'Ŋd]g k'ųfi cák/şdbfl;.
c±yësƸƨ ;do] b]jbųá /xáutá lrƃ]l; - æ;fl/k'ųfi kl/;f dxfdáƮƟfgfi kl/;f dxfsfikfi kl/;flt, Pjldd]
lj;'+ lj;'+ w'/f, cxlƕ Ps++þ w'/+ gLx/fdLÆlt. ;á æg ;Ŋf ljgf nfe]g kl/;+ pƍfb]t'+, xƆfx+ nfe+ lgƑų]dLÆlt lrƃ]ŷf vƈs]
cfutgo]g chĕt;ų'+ súdf/+ Olźkflxfl/o]g k;fb]ŷf ;fo+ kft+ kťlx /y;t]lx pkŪfg+ cfuŞƃ+ cltljfiŴ+ `ŷf Pslbj;+
pk;Řldŷf Ptbjár - æk'Ƒ] ±vëf, súdf/, dg'fif bL#fo'sŽ, Pt/lx cƍfo'sŽ, t]g lx ŷ+ súdf/, lkt/+ xƄf /fhĕ xálx, cx+
eujƃ+ xƄf a'źá eljfifdLÆlt súdf/+ lkt'j±wë pƜáh]lt.
;á - æcƜá b]jbųá dxfg'efjá, Ptfi cljlbt+ gfd gŴLÆlt ö?of káŴlgo+ alƈŷf lbjf lbjfi eLtá plƑƮá
pfiŘL pŶƣá cƃ]k'/+ kljl;ŷf j'ųƍsŽ/+ ljƍsŽ/+ csŽl;. cy g+ cdŝf ux]ŷf cg'o'lŧŷf - æsúdf/á r xƃƑá, b]jbųá r, ;Ƒ]
r leŋÚ xƃƑfÆlt ;ƙƃloŷf /ţá cf)fj;]g sl/fifdflt /ţá cf/ár];'+.
/fhĕ o] cdŝf df/]t'sŽdf cx];'+, t];+ &fgƃ/flg clŞlƆŷf, o] g df/]t'sŽdf, t] pŝ];' &fg];' &k]ŷf súdf/+ k'lŞ ælsfi kg ŷ+, súdf/, d+ df/]t'sŽdá;LÆlt< æ/ş]glƛ, b]j, clŴs]ŽÆlt. /fhĕ tfi /ş+ cbfl;.
;á dƞ+ dgá/±yëf lgƎƉált b]jbųfi cf/ár]l;. ttá g+ ;á cfx - æŷ+ l;śfn+ cƃásŷf e]l/kl/oágźk'l/;á ljo
;'lsŝsŽl/ƛLlt dţl;, sltkfx]g]j t] lktf tof st+ cjdfg+ lrƃ]ŷf ;od]j /fhĕ eljfitLÆlt. cy, eƃ], Ƹs s/ádLlt<
d"n#ŝ+ #ft]xLlt. gg', eƃ], dƞ+ lktf g ;ŴjŢált< cfxf?kŞ]b]g g+ df/]xLlt. ;á lkt/+ tfkg±uëx] klŋkfk]l;, tfkg±uëx+
gfd sƙs/)Ŵfo st+ w"d#/+. ædd dft/+ &k]ŷf cţfi bŪ‡+ df b]yfÆlt cfx. b]jL ;'jŰ;/s] eų+ klŋlkŷf pŞś]gfbfo
klj;lt. /fhĕ t+ e'lŧŷf ofk]lt. ;á - ædƞ+ lktf sy+ ofk]tLÆlt k'lŞŷf t+ kjƸų ;'ŷf - ædƞ+ dft' pŞś+ sŷf kljl;t'+ df
b]yfÆlt cfx. ttá kŪfo b]jL dálńo+ klŋlkŷf klj;lt. tlƕ ;'ŷf ædáƸń alƈŷf kljl;t'+ df b]yfÆlt. ttá ;'jŰkfb'sŽ;'
eų+ &k]ŷf lkblxŷf kfb'sŽ cf?ƞ klj;lt. /fhĕ t]g ofk]lt. k'g æsy+ ofk]tLÆlt k'lŞŷf tdŴ+ ;'ŷf ækfb'sŽ cf?ƞ
47

kljl;t'lƕ df b]yfÆlt cfx. ttá kŪfo b]jL uƈábs]g ƌfloŷf ;/L/+ rt'dw'/]g dŋ]ŷf kf?lkŷf klj;lt. /fhĕ tfif ;/L/+
n]lxŷf ofk]lt. k'g k'lŞŷf t+ kjƸų ;'ŷf æOtá kŪfo dƞ+ dft' kj];g+ lgjf/]yfÆlt cfx. b]jL ƀf/d"n] &ŷf æ;fld,
lalƗ;f/, Pt+ bx/sŽn] df/]t'+ g cbfl;, cųgá ;ų'+ cųgfj ká;]l;, Ob+ kg bflg t] klŞdbfig+, gfx+ Otá kŪfo t'ƛ]
klfit'+ nefld, ;r] dƞ+ bá;á clŴ, vdy b]jfÆlt /álbŷf slƆŷf lgjlų.
ttá kŪfo /ţá cfxf/á glŴ. /fhĕ dƮmþn;'±vëg rŘd]g ofk]lt. cltljo cfi cųefjá lj/árlt. ;á - æsy+,
d] e±)ë, lktf ofk]tLÆlt k'lŞŷf ærŘd]g, b]j, ofk]lt¶ cltljo rfi cųefjá lj/ártLÆlt ;'ŷf ‚rŘd+ bflgfi xf/]fifdLƒlt
lrƃ]ŷf - ædƞ+ lkt' kfb] v'/]g mþfn]ŷf ná)t]n]g dŋ]ŷf vlb/śf/]lx jLtlŝt]lx kryfÆlt ƌflkt] k];]l;. /fhĕ t] lbƩf æg"g dƞ+ k'ųá s]glr ;ţųá eljfilt, Od] dd dfi's/)ŴfofutfÆlt lrƃ]l;. t] uƄf jlƆŷf cŪ+;'. ‚sƨf cfutŴfƒlt r
k'Ūf t+ ;f;g+ cf/ár];'+. æt'ƛfs++þ /ţá dg+ s/áyfÆlt r j'ųf ‚lg;Lb, b]jfƒlt jŷf r /fhĕg+ jlƆŷf - æb]j, do+ /ţá cf)+
s/ád, df cƛfs++þ súlŢŴ, glob+ t'ƛflb;fg+ wƙ/fh"g+ cg'ŞljsÆlƃ jŷf jfdxŴ]g uf‰Ǝs] ux]ŷf blŋ)xŴ]g v'/+ ux]ŷf
kfbtnflg mþfn]ŷf ná)t]n]g dŋ]ŷf vlb/śf/]lx jLtlŝt]lx kƸr;'. /fhĕ ls/ k'Ƒ] r]ltoś±)ë ;pkfxgá cudfl;, lg;şgŴfo
kţųs;f/sť c±wëft]lx kfb]lx cŊld, tfifo+ lgfiƆált jblƃ. /ţá anjj]bgf pƍƉf. ;á - æcxá a'źá, cxá wƙá, cxá
;ŜáÆlt cg'fi/ƃáo]j r]ltoś±)ë lvųdfnf ljo ldnfloŷf rft'dxf/flhsb]jnás] j]fij)fi kl/rf/s]Ž hgj;eá gfd oŋá x'ŷf
lgƑlų.
t+ lbj;d]j chĕt;ų'fi k'ųá hĕtá, k'ųfi hĕtefjť lkt'dtefjť lgj]b]t'+ ƀ] n]vf Psŋ±)ëo]j cfutf. cdŝf æk&d+ k'ųfi hĕtefj+ cf/ár]fifdfÆlt t+ n]v+ /ţá xŴ] &k];'+. /ţá tř±)ëo]j k'ųl;g]xá pƍlşŷf ;sn;/L/+ ±vëfe]ŷf clŪldŧ+
cfxŝ cŪfl;. tƸƨ v±)ë lkt'u')dţfl; - ædlo hĕt]lk dƞ+ lkt' Pjd]j l;g]xá pƍƉáÆlt. ;á - æuŞy, e±)ë, dƞ+ lkt/+
ljfiş]yfÆlt cfx. æƸs ljfişĕk]y, b]jfÆlt Ot/+ n]v+ xŴ] &kƸo;'.
;á t+ kjƸų ;'ŷf /ábdfgá dft';dLk+ uƄf - æcxál; g', ±vëf, cƙ, dƞ+ lkt' dlo hĕt] l;g]xáÆlt< ;f cfx æafnk'ų, Ƹs jb]l;, tj bx/sŽn] cś‡lnof kLńsŽ pŪlx. cy t+ /ábdfg+ ;ţfk]t'+ c;Ŋ]Žƃf t+ ux]ŷf ljlgŞoŪfg] lgl;Ɖfi
tj lkt' ;lƃs++þ cud+;'. lktf t] cś‡Ƹn d'±vë &k]l;. kLńsŽ d'±vëo]j lelş. cy ±vëf lktf tj l;g]x]g t+ nálxtldfis++þ k'Ƒ+
clgŪ‡leŷfj cŢáxl/. Pj¿ká t] lkt' l;g]xáÆlt. ;á /álbŷf kl/b]ljŷf lkt' ;/L/lsŝ+ csŽl;.
b]jbųálk chĕt;ų'+ pk;Řldŷf - æk'l/;], dxf/fh, cf)fk]lx, o] ;d)+ uf‰td+ hËljtf já/ák]fiƃLÆlt jŷf t]g
lbƉ] k'l/;] k];]ŷf ;o+ luŢs+"þ+ cf?ƞ oƃ]g l;n+ kljlŢŷf gfńflul/xƸŴ d'ťfk]ŷflk s]glr pkfo]g eujƃ+ df/]t'+ c;Ŋ]Žƃá
kl/xLgnfe;Ŋf/á kť jŴ"lg oflrŷf tflg cnedfgá t]lx hg+ ;ţfk]fifdLlt ;Ŝe]b+ sŷf ;fl/k'ųdáƮƟfg];' kl/;+ cfbfo
kŊƃ];' pŲnálxt+ d'±vëg %ū]ŷf gjdf;] lunfgdť] lgklşŷf ljƍl;f/hĕtá - æsúƸx Pt/lx ;Ŵf j;tLÆlt k'lŞŷf æh]tjg]Ælt
j'ų] dťs]g d+ cfxl/ŷf ;Ŵf/+ bfiˆyflt jŷf cfxl/odfgá eujtá bfigf/xfi sƙfi cstųf h]tjg] káŋ/)L;dLk]o]j ƀ]wf
leƉ+ kyƸj kljl;ŷf dxflg/o] kltlŪtált. cod]Ŵ ;ř]ká. ljŴf/syfgoá vƈs] cfutá. cfutųf kg ;Ƒ+ g j'ųlƃ. Pj+
chĕtáo]j /ţá ;ų' eljfitLlt g]ldųs]lx lglŹŪált chĕt;ų'.
j]b]lxk'ųált co+ s]Ž;n/ţá wLtfo k'ųá, g ljb]x/ţá. j]b]xLlt kg klůtflwjrgd]t.
+ oyfx - æj]b]lxsŽ
uxktfgL ‘d0lg01=226’, cƜá cfgƆá j]b]xd'gLÆlt ‘;+0lg0 2=154’. tŶfo+ jrgŴá - ljblƃ Pt]gflt j]bá, `f)fiˆt+
clwjrg+. j]b]g óxlt #lt jfodtLlt j]b]xL. j]b]lxof k'ųá j]b]lxk'ųá.
tbx"lt tƸƨ cx', tƸƨ lbj;]lt cŴá. pkj;lƃ PŴflt pká;±yëf, pkj;ƃLlt ;Ln]g jf cg;g]g jf pk]tf x'ŷf
j;ƃLlt cŴá. co+ kg]Ŵ cŴ'źf/á - æcfofdfj';á, slƍg, pká;y+ uldfifdfÆltcfbL;' kfltdáŋ'Ź];á pká;±yëf. æPj+
cŪś;dƉfutá ±vëf, lj;f±vë, pká;±yëf pkj'ŴáÆltcfbL;' ‘c0lg0 8=43’ ;Ln+. æ;'źfi j] ;bf mþƮ', ;'źfi'ká;±yëf
;bfÆltcfbL;' ‘d0 lg01=79’ pkjf;á. æpká;±yëf gfd gfu/fhĕÆltcfbL;' ‘bL0lg02=246’ kţlų æg, leŋj],
tbx'ká;±yë ;leŋ'sŽ cfjf;fÆltcfbL;' ‘dxfj0181’ pkjl;tƑlbj;á. Owflk ;áo]j clwƍ]tá. ;á kg]; cŪdL rft'Ź;L
kƉ/;Le]b]g ltlj±wëf. tƨf ;];ƀolgjf/)Ŵ+ kƉ/;]lt j'ų+. t]g]j j'ų+ - æpkj;lƃ PŴflt pká;±yëfÆlt.
sˆŽd'lboflt súd'bjltof. tbf ls/ súd'bflg ;'k'lƎtflg xálƃ, tflg PŴ ;ƃLlt s]Žd'bL. rft'dfl;lgoflt
rft'dfl;of, ;f lx rt'Ɖ+ df;fg+ kl/oá;fge"tflt rft'df;L. Ow kg rft'dfl;gLlt j'ŝlt. df;k'Űtfo pt'k'Űtfo
;+jŞ/k'Űtfo k'Űf ;ƕ'Űflt k'Űf. df Olt rƆá j'ŝlt, ;á PŴ k'Űált k'Űdf. Pj+ k'Űfo k'Űdfoflt OdƸƨ kbƀo] r cŴá
j]lbtƑá.
/fhŽdŝkl/j'tált Pj¿kfo /ht#ljlgƮtflx vL/wf/flx ±wëfljodfglb;fefufo ljo, /htljdfgljŝ't]lx
d'ųfjlń;'dgsú;'dbfd;]tb's+"þnsúd'blj;/]lx ;ƕl/lsŰfo ljo r, rt'?klŊn];ljd'ųk'ŰrƆƍef;d'boáefl;tfo /lųof /fhĕdŝ]lx
kl/j'tált cŴá. pkl/kf;fbj/utált kf;fbj/fi pkl/utá. dxf/x] ;d'lfit;]tŞų] sťgf;g] lgl;Ɖá xált. sƨf
lgl;Ɖá< lgŹfljgábgŴ+. colŤ /fhĕ lktl/ pkŊƃlbj;tá kŪfo - ælgŹ+ cáŊldfifdLÆlt lgdLlntdų];'o]j cŋL;'
;lų;tcưfxtá ljo sƆdfgáo]j ka'lŢ. lsd]tlƃ r j'ų], g lsťLlt jblt. t]gfi cdgfkf lgŹf, Olt lgŹfljgábgŴ+
48

lgl;Ɖá. clk r tƸƨ lbj;] gŋų+ ;Ŝ‡Ū+ xált. ;Ƒ+ gu/+ l;ų;ƙŪ+ ljƍlsŰjfn's+þ kťjŰsú;'dnfhk'Ű#kldlůt#/ƀf/+
;d'lfitwhkfsljlrŶ;d'şlntbLkdfnfnŘt;Ƒlb;fefu+ jLly;ef±uëg /Şf;ef±uëg gŋųsËń+ cg'ejdfg]g dxfhg]g ;dflsŰ+
xált. Olt gŋųlbj;tfolk lgl;Ɖált jblƃ. Pj+ kg jŷflk - æ/fhsúnfi gfd ;bflk gŋųd]j, lgŹfljgábgŴ+o]j kg];
lgl;ƉáÆlt ;lƉŪfg+ st+.
pbfg+ pbfg];Llt pbfxf/+ pbfxl/, oyf lx o+ t]n+ dfg+ ux]t'+ g ;Ŋ]Žlt, ljfilƆŷf uŞlt, t+ cj;]s]Žlt j'ŝlt.
oť hn+ tńfs++þ ux]t'+ g ;Ŋ]Žlt, cŢáŴl/ŷf uŞlt, t+ cá#ált j'ŝlt¶ Pjd]j o+ kLltjrg+ xbo+ ux]t'+ g ;Ŋ]Žlt, clws++þ x'ŷf
cƃá c;Ůlxŷf alxlgŋdlt, t+ pbfglƃ j'ŝlt. Pj¿k+ kLltdo+ jrg+ lgŞf/];Llt cŴá.
bál;gflt bá;fkutf, cưf, dlxsŽ, w"dá, /h]Ž, /fx"lt Od]lx kťlx pklŊn];]lx lj/lxtflt j'ų+ xált. tƨf
/d)LofltcfbLlg kť ±yëfdgjrgflg. ;f lx dxfhgfi dg+ /dotLlt /d)Lof. j'ųbá;ljd'ųfo rƆƍefo cáefl;tųf
cltljo ;'¿kflt cle¿kf. blfit'+ o'ųflt bƧgLof. lrų+ k;fb]tLlt kf;flbsŽ. lbj;df;fbLg+ nŋ)+ eljt'+ o'ųflt nŋţf.
s+ g' őşŽlt s++þ g' ±vëf cş. ;d)+ jf Ɣfƪ)+ jflt ;ldtkfktfo ;d)+. aflxtkfktfo Ɣfƪ)+. o+ gá
klo?kf;tált jrgƓųoá P;, o+ cƛfs++þ kŤk'Şgj;]g klo?kf;ƃfg+ dw'/+ wƙ+ ;'ŷf lrų+ k;Lb]Ɯflt cŴá. Olt /fhĕ Oldgf
;Ƒ]glk jrg]g cáef;lgldųsƙ+ csŽl;. sfi csŽ;Llt< hËjsfi. lsdŴ+< eujtá bfigŴ+. Ƹs eujƃ+ ;o+ bfigfo pkuƃ'+
g ;Ŋ]ŽtLlt< cfd, g ;Ŋ]Žlt. sƨf< dxfk/fwtfo.
t]g lx eujtá pkŪfs]Ž cl/o;fjs]Ž cųgá lktf dfl/tá, b]jbųá r td]j lgfifo eujtá ax'+ cgŴdsŽl;, Olt
dxfk/f±wëf P;, tfo dxfk/fwtfo ;o+ uƃ'+ g ;Ŋ]Žlt. hËjs]Ž kg eujtá pkŪfs]Ž, tfi lklŪ%fofo eujƃ+ klfififdLlt
cáef;lgldųsƙ+ csŽl;. Ƹs hËjs]Ž kg - ædƞ+ Ob+ cáef;lgldųsƙÆlƃ hĕgftLlt< cfd hĕgflt. cy sƨf t'ŲL cxá;Llt<
ljŋ]kkŞ]bgŴ+.
tfilŤ kl/;lt %Ɖ+ ;Ŵf/fg+ pkŪfsŽ ax" ;lƉklttf, t] cl;lŋtfg+ klo?kf;g]g ;olƕ cl;lŋtfj. t] dlo
eujtá u')sy+ cf/ź] cƃ/ƃ/f pŪfo'Ūfo cųgá ;Ŵf/fg+ u')+ s±yëfilƃ, Pj+ d] ;Ŵ' u')syf kl/oá;fg+ g uldfilt. /fhĕ
kg Od];+ sún"ks] pk;Řldŷf ulxtf;f/tfo t];+ u')syfo cgųdgá x'ŷf d+ klk'lŞfilt, cyfx+ lglƑŋ]k+ ;Ŵ' u')+ s±yëŷf
/fhĕg+ ;Ŵ' ;lƃs++þ ux]ŷf uldfifdLlt hĕgƃáj ljŋ]kkŞ]bgŴ+ t'ŲL cxá;Llt.
t]lk cdŝf Pj+ lrƃ];'+ - æcş /fhĕ kťlx kb]lx /Ƹų ±yëfd]lt, cźf lslť ;d)+ jf Ɣfƪ)+ jf pk;Řldŷf kŤ+
k'lŞŷf wƙ+ ;át'sŽdá, ofi r]; wƙ+ ;'ŷf k;Llbfilt, tfi r dxƃ+ ;Ŋf/+ sl/filt, ofi kg sún"ks]Ž ;d±)ëf /fhsún"ks]Ž xált,
eŹ+ tfifÆlt.
151_152= t] Pj+ lrƃ]ŷf - æcx+ cųgá sún"ks;d)fi jŰ+ jŷf /fhĕg+ ux]ŷf uldfifld, cx+ uldfifdLÆlt cųgá
cųgá sún"ksŽg+ jŰ+ s±yët'+ cf/źf. t]gfx - æPj+ j'ų] cţt/á /fhŽdŝáÆltcflb. tŴ k"/±)‰flt tfi ;Ŵ'klţfi gfd+.
sƧkált uf‰ų+. ;á ls/ cţt/fi súnfi Ps+"þgbf;;t+ k"/odfgá hĕtá, t]gfi k"/±)ëflt gfd+ cs++þ;'. dśnbf;ųf rfi
æb'ŊÆlƃ jųf glŴ, cst+ jf g stlƃ. ;á ælsdx+ PŴ j;fdLÆlt knflo. cyfi rá/f jŴflg clŞƸƆ;', ;á kŰ]g jf
lt±)ëg jf klŞfb]t'lƕ chĕgƃá hĕt¿k]g]j Ps++þ ufd+ kfljl;. dg'fif t+ lbƩf æco+ ;d±)ëf c/xf clƍŞá, glŴ Oldgf
;lb;áÆlt k"jeųfbLlg ux]ŷf pk;Řdlƃ. ;á - ædƞ+ ;fs++þ clgjŴefj]g Ob+ pƍƉÆlƃ ttá kŪfo ;fs++þ nleŷflk g
lgjf;]l;, tb]j kƑş+ cƮx]l;, tfi ;lƃs] cţ]lk cţ]kLlt kť;tdg'fif kƑƸh;'. t+ ;ƈfofx - æk"/±)ëf sfikáÆlt.
kƑlht;d"x;řftá ;Ŝá cfi cŴLlt ;ŜL. Ʃ]j u±)ëf cfi cŴLlt u)L. cfrf/l;ŋfkgj;]g tfi u)fi cfrl/oált
u)frl/oá. `ftált kţftá kfsá. æclƍŞá ;ƃ'Ūá. clƍŞtfo jŴlƕ g lgjf;]tLÆlt Pj+ ;d'Ʈtá o;á cfi cŴLlt
o;ƧL. ltŴs/ált nlźs/á. ;fw';ƙtált co+ ;fw', ;'Ɔ/á, ;ƍ'l/;ált Pj+ ;ƙtá. ax'hgƧflt cfi'tjtá
cƈafnk'y'şgfi. kƑlhttá kŪfo cltŊƃf ax" /lųoá hĕgftLlt /ųţ". lr/+ kƑlhtfi cfiflt lr/kƑlhtá, clr/kƑlhtfi
lx syf cásƍgLof g xált, t]gfx ælr/kƑlhtáÆlt. cźutált cźfg+ utá, ƀ] toá /fhkl/jũ] ctLtált clwƍfoá.
joácg'ƍųált klŞdjo+ cg'ƍųá. Ob+ peolƕ - æbx/fi syf cásƍgLof g xátLÆlt Pt+ ;ƈfo j'ų+.
t'ŲL cxá;Llt ;'jŰjŰ+ dw'//;+ cƗkŊ+þ vflbt'sŽdá k'l/;á cfxl/ŷf xŴ] &lkt+ sŽh/kŊ+þ lbƩf ljo
´fgfleţflbu')o'ų+ ltnŋ)ưfxt+ dw'/+ wƙsy+ ;át'sŽdá k'Ƒ] k"/)fi bfig]gflk cgųdgá Obflg u')syfo ;'Ū‡t/+ cgųdgá
x'ŷf t'ŲL cxál;. cgųdgá ;dfgálk kg æ;rfx+ Pt+ tş]ŷf uLjfo+ ux]ŷf gLx/fk]fifld, ‚oá oá s±yël;, t+ t+ /fhĕ Pj+
s/átLƒlt eLtá cţálk s]Žlr lslť g s±yëfitLÆlt cdgfklƕ t+ sy+ clwjf;]ŷf t'ŲL Pj cxál;. cyţá - æcx+ cųgá
sún"ksfi jŰ+ s±yëfifdLÆlt lrƃ]ŷf jų'+ cf/le. t]g j'ų+ - cţt/álk ±vëfltcflb. t+ ;Ƒ+ j'ųgo]g]j j]lbtƑ+.
PŴ kg dŋnLlt tfi gfd+. uf‰;fnfo hĕtųf ±uëf;fnált b'lto+ gfd+. t+ ls/ ;sŹdfo e"ldof t]n#+ ux]ŷf uŞƃ+
- ætft, df vnLÆlt ;flds]Ž cfx. ;á kdfb]g vlnŷf kltŷf ;fldsfi eo]g knflot'+ cf/źá. ;flds]Ž pkwfljŷf b'fisŰ]
cƮx]l;. ;á ;fs++þ %ū]ŷf cr]ns]Ž x'ŷf knflo. ;];+ k"/);lb;d]j.
49

153= clhtált tfi gfd+. s];sƗn+ wf/]tLlt sˆ;sƗná. Olt gfdƀo+ ;+;lƆŷf clhtá s];sƗnált j'ŝlt tŴ
sˆ;sƗná gfd dg'fis];]lx stsƗná. ttá kllsŪt/+ jŴ+ gfd glŴ. oyfx - æ;]Ɯyflk, leŋj], oflg sŽlglr tƃfj'tfg+
jŴfg+, s];sƗná t];+ kllsŪá cŋfolt. s];sƗná, leŋj], ;Lt] ;Ltá, pŲ] pŲá, b'ƑŰá b'Ʈƈá b'ŋ;ƖfiáÆlt ‘c0lg0
3=138’.
154= ksú±wëflt tfi gfd+. sŝfogált uf‰ų+. Olt gfduf‰ų+ ;+;lƆŷf ksú±wëf sŝfogált j'ŝlt. ;Lt'bskllŋųs]Ž
P;, jŝ+ sŷflk pbslsŝ+ g s/ált, pŲábs++þ jf slŧo+ jf nleŷf s/ált, gƸb jf dƮábs++þ jf cltŊƙ - æ;Ln+ d] leƉÆlƃ
jflnsy"k+ sŷf ;Ln+ clwŪfo uŞlt. Pj¿ká lglfi/Lsnlźs]Ž P;.
155= ;ťoált tfi gfd+. a]nŪfi k'ųált a]nŪk'ųá.
156= cƛfs++þ uŮglsn];á klnaƈglsn];á glŴ, lsn];uŮ/lxtf dolƃ Pj+jflbtfo nźgfdj;]g lguŮá. gffi
k'ųá gfk'ųá.

sˆŽdf/eŝhËjssyfjŰgf
157= cy ±vëf /fhŽlt /fhĕ ls/ t];+ jrg+ ;'ŷf lrƃ]l; - æcx+ ofi ofi jrg+ g ;át'sŽdá, ;á ;á Pj s±yël;. ofi
kglƛ jrg+ ;át'sŽdá, P; gfuj;+ lkljŷf l&tá ;'kŰá ljo t'ŲLe"tá, cgŴá jt d]Ælt. cyfi Ptbxál; - æhËjs]Ž pk;ƃfi
a'źfi eujtá pkŪfs]Ž, ;olƕ pk;ƃá, tƨf jų;ƕƉá leŋ' ljo t'ŲLe"táj lgl;Ɖá, g P; dlo cs±yëƃ] s±yëfilt, xlŴlƛ ±vëf
kg dŹƃ] xlŴfiˆj kfbá ux]tƑáÆlt t]g ;Ƹź ;o+ dƃ]t'df/źá. t]g j'ų+ - æcy ±vëf /fhĕÆlt. tŴ Ƹs t'ŲLlt s]g sŽ/±)ëg
t'ŲL. Od];+ cdŝfg+ cųgá cųgá sún"ks;d)fi jŰ+ s±yëƃfg+ d'v+ gƍxált Ƹs oyf Pt];+, Pj+ tj sún"ks;d±)ëf glŴ, Ƹs ŷ+
blnŹá, g t] dd lkt/f Ofil/o+ lbƉ+, pbfx' cfiźált k'Şlt.
ttá hËjsfi Ptbxál; - æco+ /fhĕ d+ sún"ks;d)fi u')+ syfk]lt, g bflg d] t'ŲLefjfi sŽná, oyf ±vëf klgd]
/fhĕg+ jlƆŷf lgl;Ɖfj cųgá sún"ks;d)fg+ u')+ syƸo;', g dƞ+ Pj+ ;Ŵ'u'±)ë s±yët'+ o'ųÆlƃ pŪfof;gf eujtá ljxf/fled'±vëf
kťkltlŪt]g jlƆŷf b;gv;dáwfg;d'şn+ cŧƸn l;/l; kƮx]ŷf - ædxf/fh, df d+ Pj+ lrƃloŴ, ‚co+ o+ jf t+ jf ;d)+
pk;ŘdtLƒlt, dd ;Ŵ'gá lx dft'súlŞcáŊdg], dft'súlŞtá lgŋdg], dxflelgŋdg], ;Ɨálwo+, wƙrŊƍjųg] r,
b;;xlfináswft' slƕŴ, Pj+ odskflxfl/o+ csŽl;, Pj+ b]já/áx)+, cx+ ;Ŵ'gá u'±)ë sylofifld, PsƮlrųá ;'),
dxf/fhĕÆlt jŷf - æco+ b]j, eujf c/x+ ;ƙf;Ɨ'źáÆltcflbdfx. tŴ t+ ±vëf kg eujƃlƃ OŴƘ"tfŐfgŴ] pkoáujrg+, tfi
±vëf kg eujtált cŴá. sƠf±)‰flt sƠf)u');dƉfutá, ;]Ūált j'ų+ xált. lslų;Źált lslųo]j. y'lt#á;á jf. cư'Ʈtált
;b]js++þ nás++þ cŢáŴl/ŷf pƮtá. lslƃ< æOltlk ;á eujf c/x+ ;ƙf;Ɨ'źá»k]0 eujfÆlt.
tŶfo+ kb;Ɨƈá - ;á eujf Oltlk c/x+ Oltlk ;ƙf;Ɨ'źá»k]0 Oltlk eujflt. Oldgf r Oldgf r sŽ/±)ëgflt
j'ų+ xált. tŴ cf/sųf c/Lg+, c/fgť xtųf, kŝofbLg+ c/xųf, kfks/±)ë /xfefjflt, Od]lx tfj sŽ/±)ëlx ;á eujf
c/xlƃ j]lbtƑáltcflbgf go]g dflts++þ lglŋlkŷf ;Ƒfg]j r]tflg kbflg lj;'lźdƮ] a'źfg'filtlgŹ];] ljŴfl/tfgLlt ttá g];+
ljŴf/á ux]tƑá.
hËjs]Ž kg Psd]sfi kbfi cŴ+ lgŪfk]ŷf - æPj+, dxf/fh, c/x+ dƞ+ ;Ŵf, Pj+ ;ƙf;Ɨ'źá»k]0 Pj+ eujfÆlt
jŷf - æt+, b]já, eujƃ+ klo?kf;t', cƍ]j gfd b]jfi t+ eujƃ+ klo?kf;tá lrų+ k;Lb]ƜfÆlt cfx. PŴ r t+ b]já
klo?kf;t"lt jbƃá ædxf/fh, t'ƛflb;fglŤ ;t]glk ;xfiˆglk ;t;xfiˆglk k'Ūfi dƞ+ ;Ŵ'gá ;Ƒ];+ lrų+ ux]ŷf s±yët'+ yfdá
r anť clŴ, ljfiŴá pk;Řldŷf k'Ş]Ɯfl; dxf/fhĕÆlt cfx.
/ţálk eujtá u')sy+ ;')ƃfi ;sn;/L/+ kťjŰfo kLltof lg/ƃ/+ m'þ+ cxál;. ;á tř)ţ]j uƃ'sŽdá x'ŷf æOdfo ±vëf kg j]nfo dƞ+ b;anfi ;lƃs++þ uŞtá g cţá s]Žlr lvƍ+ ofgflg oáh]t'+ ;lŋfilt cţŶ hËjsŽÆlt lrƃ]ŷf - æt]g
lx, ;ƙ hËjs, xlŴofgflg sƍfk]xLÆlt cfx.
158= tŴ t]g xLlt pƜáhgŴ] lgkftá. uŞ, ;ƙ hËjsŽlt j'ų+ xált. xlŴofgfgLlt cg]s];' cfi/yfbL;' ofg];'
ljşdfg];'lk xlŴofg+ pųd+¶ pųdfi ;lƃs++þ pųdofg]g]j uƃƑlƃ r, cfiofg/yofgflg ;;Źflg, b"/táj t];+ ;Źá ;'Ɯlt,
xlŴofgfi kbfg'kb+ uŞƃflk ;Ź+ g ;')lƃ. lgƑ'tfi kg ±vëf eujtá ;lƃs] lgƑ't]x]j ofg]lx uƃƑlƃ r lrƃloŷf
xlŴofgfgLlt cfx.
kťdųflg xlŴlgsŽ;tfgLlt kť s/])';tflg. sƍfk]ŷflt cf/áx);şĕlg sŽ/]ŷf. cf/áx)Lolƃ cf/áx)oáƮ+,
cáku'ƞlƃ cŴá. Ƹs kg]; /ţf j'ų+ csŽl; cj'ųlƃ< cj'ų+. sƨf< klůttfo. Pj+ ls/fi cxál; - /fhĕ Odfo j]nfo

50

uŞfdLlt jblt, /fhĕgá r gfd ax'kŝlŴsŽ. ;r] cƃ/fdƮ] s]Žlr cƃ/foá xált, dlƕ u/lxfilƃ - æhËjs]Ž /fhĕ d] sy+
uŲftLlt csŽn]lk /fhĕg+ ux]ŷf lgŋdtLÆlt. eujƃlƕ u/lxfilƃ æ;d±)ëf uf‰tdá, ‚dƞ+ syf jųtLƒlt sŽn+ c;Ɵŋ]ŷfj wƙ+
s±yëtLÆlt. tƨf oyf g]j dƞ+, g eujtá, u/xf pƍşlt¶ /ţá r /ŋf ;';+ljlxtf xált, tyf sl/fifdLÆlt.
ttá OlŴoá lgfifo k'l/;fg+ eo+ gfd glŴ, ‚;'v+ OlŴkl/j'tá uldfifdLƒlt kť xlŴlgsŽ;tflg sƍfk]ŷf kť
OlŴ;tflg k'l/;j];+ ufxfk]ŷf - æcl;tád/xŴf /fhĕg+ kl/jf/]ƜfyfÆlt jŷf k'g lrƃ]l; - æOdfi /ţá OdƸƨ cųefj]
dƮmþnfg+ pklgfioá glŴ, a'źf r gfd pklgfio+ lbƩfj wƙ+ s±yëlƃ. xƆfx+, dxfhg+ ;lƉkftfk]ld, PjlŤ ;lt ;Ŵf
sfilrb]j pklgfio]g wƙ+ b];]filt, ;f dxfhgfi pksŽ/fo eljfitLÆlt. ;á tŴ tŴ ;f;g+ k];]l;, e]Ƹ/ r/fk]l; - æcş
/fhĕ eujtá ;lƃs++þ uŞlt, ;Ƒ] cųgá ljejfg'¿k]g /ţá cf/ŋ+ uŲƃ"Ælt.
ttá dxfhgá lrƃ]l; - æ/fhĕ ls/ ;Ŵ'bfigŴ+ uŞlt, sËlb;L jt eá wƙb];gf eljfilt, Ƹs gá gŋųsËńfo, tŴ]j
uldfifdfÆlt. ;Ƒ] uƈdfnfbLlg ux]ŷf /ţá cfudg+ cfsřdfgf dƮ] cŪ+;'. hËjs]Žlk /ţá klj]b]l; - æslƍtflg ±vëf t],
b]j, xlŴofgflg, ofi bflg sŽn+ dţ;LÆlt. tŴ oƧ bflg sŽn+ dţ;Llt pkrf/jrgd]t+. Ob+ j'ų+ xált - æo+ tof cf)ų+,
t+ dof st+, Obflg ŷ+ ofi udgfi jf cudgfi jf sŽn+ dţl;, tb]j cųgá ?lrof s/áxLÆlt.
159= kŝ]sŽ OlŴoált kflo]Ŋf OlŴoá, Ps]lsfif xlŴlgof Ps]s+þ OlŴlƃ j'ų+ xált. pŊf;' wfl/odfgf;"lt
bůbLlksŽ;' wfl/odfgf;'. dxŝ /fhŽg'efj]gflt dxtf /fhĕg'efj]g. dxŝfltlk kflń, dxltoflt cŴá, lnśljkl/ofoá
P;. /fhŽg'efjá j'ŝlt /flhlź. sŽ kgfi /flhlź< ltoáhg;tfg+ lƀƉ+ dxf/Ūfg+ Ofil/ol;/L. tfi lx c;'slbj;+ /fhĕ
tyfut+ pk;ŘldfitLlt k&dt/+ ;+ljbxg] c;ltlk tř)ţ]j kť OlŴ;tflg k'l/;j];+ ux]ŷf kld'Ŋj]&gflg c+;] cf;ųvƮflg
dl)bůtád/] ux]ŷf lgŋƸd;'. o+ ;ƈfo j'ų+ - ækŝ]sŽ OlŴoá cf/ák]ŷfÆlt.
ck/flk ;áń;;xfivlųogflslŴoá /fhĕg+ kl/jf/];'+. tf;+ kl/oƃ] v'şjfdgsls/ftfboá. tf;+ kl/oƃ]
cƃ]k'/kfnsŽ ljfifl;sk'l/;f. t];+ kl/oƃ] ljlrŶj];ljnfl;gá ;lŪ;xfidųf dxfdųf. t];+ kl/oƃ] ljljwfnŘf/kldlůtf
gfgƍsŽ/cfj'wxŴf ljşĕw/t?)f ljo gj'lt;xfidųf /lŪok'ųf. t];+ kl/oƃ] ;tŔlgsŽlg lgjf;]ŷf kť;tŔlgsŽlg Ps++þ;+
sŷf ;'ƌftf ;'ljlnųf sťgdfnflbgfgfe/);áletf b;;xfidųf Ɣfƪ)f blŋ)xŴ+ pfifk]ŷf ho;Ź+ #á;ƃf uŞlƃ. t];+ kl/oƃ]
kťlśsŽlg t"l/oflg. t];+ kl/oƃ] wg'klƃkl/ŋ]ká. tfi kl/oƃ] xlŴ#f. xŴLg+ kl/oƃ] uLjfo uLj+ kx/dfgf cfiklƃ.
cfikl/oƃ] cţdţ+ ;Ŝũg/yf. /ykl/oƃ] afxfo afx+ kx/odfgf oáwf. t];+ kl/oƃ] cųgá cųgá cg'¿kfo
cfe/);ƕlųof lj/árdfgf cŪf/; ;]lgoá. Olt oyf kl/oƃ] &ŷf lvųá ;/á /fhĕg+ g kfk')flt, Pj+ hËjs]Ž s]Ždf/eŝá /ţá
kl/;+ ;+ljblxŷf cųgf /ţá cljb"/]g]j uŞlt - æ;r] s]Žlr pkŹjá xált, k&dt/ /ţá hËljtbfg+ bfifdLÆlt. pŊfg+ kg
PųsŽlg ;tflg jf ;xfiflg jflt kl/Ş]bá gŴLlt Pj¿Ƹk /flhƸź ;ƈfo j'ų+ - ædxŝ/fhĕg'efj]g o]g hËjsfi s]Ždf/eŝfi
cƗjg+, t]g kfof;LÆlt.
cx'b]j eolƃ PŴ lrų'Ŷf;eo+, `f)eo+, cf/ƙ)eo+, cáųƍeolƃ rt'lƑw+ eo+, tŴ æhĕƸt klŝ eo+
eofgsÆlƃcflbgf go]g j'ų+ lrų'Ŷf;eo+ gfd. æt]lk tyfutfi wƙb];g+ ;'ŷf o]e'Ɯ]g eo+ ;+j]u+ ;ƃf;+ cfkşƃLÆlt ‘;+0lg0
3=78’ Pjdfut+ `f)eo+ gfd. æPt+ g"g t+ eoe]/j+ cfuŞtLÆlt ‘d0lg01=49’ PŴ j'ų+ cf/ƙ)eo+ gfd.
æeL?+ k;+;lƃ, g lx tŴ ;"/+.
eof lx ;ƃá, g s/álƃ kfkÆlƃ ‘;+0lg0 1=33’.
Ob+ cáųƍeo+ gfd. t];' Ow lrų'Ŷf;eo+, cx' cxá;Llt cŴá. %lƘtųlƃ %lƘtfi efjá. ;sn;/L/rnglƃ
cŴá. nádx+;ált nádx+;g+, pź+ l&tnádtflt cŴá. ;á kgfo+ nádx+;á wƙfijgfbL;' kLltpƍlųsŽn] kLltoflk xált
eL?shĕltsŽg+ ;ƕxf/lk;frflbbfig];' eo]gflk. Ow eonádx+;ált j]lbtƑá.
sƨf kg]; eLtált< cƈsŽ/]gflt Ps] jblƃ. /fhux] ls/ ƀƸų; dxfƀf/flg, rt';lŪ v'Źsƀf/flg. hËjsfi
cƗjg+ kfsŽ/fi r luŢs+"þfi r cƃ/f xált. ;á kfrLgƀf/]g lgŋldŷf kƑtŞfofo kfljl;, tŴ kƑts+"þ]g rƆá %flbtá,
kƑtŞfofo r ?ŋŞfofo r cƈsŽ/+ cxá;Llt, tlƕ csŽ/)+. tbf lx pŊfg+ ;t;xfifglƕ kl/Ş]bá glŴ.
co+ kg cƍ;Źt+ lgfifo hËjs] cf;Řfo eLtá. hËjs]Ž ls/fi pkl/kf;fb]o]j cf/ár]l; - ædxf/fh cƍ;ŹsŽdá
eujf, cƍ;Ź]g]j pk;ŘldtƑáÆlt. tƨf /fhĕ t"l/o;Ź+ lgjf/]l;. t"l/oflg s]jn+ ulxtdųfg]j xálƃ, jfrlƕ pŝ+
clgŞf/odfgf cŞ/f;ţfo uŞlƃ. cƗjg]lk sfilr lvlkt;Źálk g ;'Ɯlt. /fhĕgá r gfd ;Źfle/tf xálƃ. ;á t+
cƍ;Źt+ lgfifo pŊlŮtá hËjs]lk cf;Ř+ pƍfb]l;. æco+ hËjs]Ž dƞ+ cƗjg] cŬt]ń;flg leŋ';tfgLÆlt cfx. PŴ r
lvlkt;Źdųlƕ g ;'Ɯlt, ce"t+ dţ], P; jť]ŷf d+ gu/tá gLxl/ŷf k'/tá ansŽo+ pkŪk]ŷf d+ ulŲŷf cųgf %ų+
pfifk]t'sŽdá. colŤ kťƉ+ xŴLg+ an+ wf/]lt. dd r cljb"/]g]j uŞlt, ;lƃs] r d] cfj'wxŴá Psk'l/;álk glŴ. cxá jt
d] cgŴáÆlt. Pj+ efloŷf r kg ceLtá ljo ;ƈf/]t'lƕ gf;lŋ. cųgá eLtefj+ tfi cflj csŽl;. t]g j'ų+. æcy ±vëf
/fhĕ»k]0 g lgŔá;áÆlt. tŴ ;ƙflt jofiflenfká P;, slŝ d+ jofiflt j'ų+ xált. g knƘ];Llt o+ glŴ t+ cŴLlt jŷf
51

slŝ d+ g ljƍnƘol;. lgŔá;ált syf;ƟfklgŔá;á.
df eflo, dxf/fhŽlt hËjs]Ž - æco+ /fhĕ d+ g hĕgflt ‚gfo+ k/+ hËljtf já/ák]tLƒlt¶ ;r] ±vëf kg g+ g cfif;]fifld,
ljgfiˆƜfÆlt lrƃloŷf bƭ+ sŷf ;dfif;]ƃá ædf eflo dxf/fhĕÆlt jŷf æg t+ b]jfÆltcflbdfx. cleŊdflt cled'±vëf sd
uŞ, klj;flt cŴá. ;Ƹs j'ų] kg bƭ+ g xátLlt t/dfgáj lƀŋų'+ cfx. Pt] důndfń] bLkf ´foƃLlt dxf/fh, rá/an+
gfd g bLk] hĕn]ŷf ltŪlt, Pt] r důndfń] bLkf hnlƃ. Ptfo bLk;ţfo oflx dxf/fhĕlt jblt.

;fdţmnk'ŞfjŰgf
160= gfuƧ e"dLlt oŴ ;Ŋf xƸŴ cle¿ƭ]g uƃ'+, co+ gfufi e"ld gfd. gfuf kŝá/álxŷflt ljxf/fi alxƀf/s]ŽŪs]
xlŴtá cá/álxŷf. e"ldo+ kltlŪt;dsŽnd]j kg eujtá t]h]Ž /ţá ;/L/+ mþl/. cyfi tfjb]j ;sn;/L/tá ;]bf d'Ƹŝ;',
;fsŽ kLń]ŷf ckg]tƑf ljo cx];'+. cųgá ck/fw+ ;l/ŷf dxfeo+ pƍlş. ;á ph's+þ eujtá ;lƃs++þ uƃ'+ c;Ŋ]Žƃá hËjs++þ xŴ]
ux]ŷf cf/fdrfl/s++þ r/dfgá ljo æOb+ t] ;ƙ hËjs ;'Ū‡ sŽl/t+ Ob+ ;'Ū‡ sŽl/tÆlƃ ljxf/fi jŰ+ e)dfgá cg'Ŋd]g o]g
důndfńfi ƀf/+ t]g'k;Řld, ;ƕųált cŴá.
sx+ kg ;ƙflt sƨf k'ŞLlt. Ps] tfj æchĕgƃáÆlt jblƃ. Oldgf ls/ bx/sŽn] lkt/f ;Ƹź cfuƙ eujf
lbŪk'Ƒá, kŞf kg kfkldų;+;Ʈ]g lkt'#ft+ sŷf cledf/] k];]ŷf wgkfn+ d'ťfk]ŷf dxfk/f±wëf x'ŷf eujtá ;ƙ'vLefj+ g
pkutk'Ƒált c;ŧfgƃá k'ŞtLlt. t+ csŽ/)+, eujf lx cflsŰj/nŋ±)ëf cg'Ɠŧgkldlůtá %ƑŰflx /ƨLlx ;sn+ cf/fd+
cáef;]ŷf tf/fu)kl/j'tá ljo k'ŰrƆá leŋ'u)kl/j'tá důndfńdŢ] lgl;Ɖá, t+ s]Ž g hĕg]Ɯ. co+ kg cųgá Ofil/onLnfo
k'Şlt. kslt x];f /fhsúnfg+, o+ hĕgƃflk chĕgƃf ljo k'Şlƃ. hËjs]Ž kg t+ ;'ŷf - ‚co+ /fhĕ kyljo+ &ŷf súƸx kyjLlt,
ge+ pƟás]ŷf súƸx rlƆd;"l/oflt, l;g]?d"n] &ŷf súƸx l;g]¿lt jbdfgá ljo b;anfi k'/tá &ŷf súƸx eujfƒlt k'Şlt.
æxƆfi eujƃ+ bfiˆfifdLÆlt lrƃ]ŷf o]g eujf t]gŧƸn k)fd]ŷf æP;á dxf/fhĕÆltcflbdfx. k'/ŋtált kl/jf/]ŷf lgl;Ɖfi
k'/tá lgl;Ɖá.
161= o]g eujf t]g'k;ŘdLlt oŴ eujf tŴ utá, eujtá ;lƃs++þ pkutált cŴá. Psdƃ+ cŪf;Llt eujƃ+ jf
leŋ';+#+ jf c;Ŝũodfgá cųgá &ft'+ cg'Şljs] PsƸƨ kb];] eujƃ+ clejfb]ŷf Ps]Žj cŪfl;. t'ŲLe"t+ t'ŲLe"tlƃ otá otá
cg'ljnás]lt, ttá ttá t'ŲLe"td]jflt cŴá. tŴ lx Psleŋ'filk xŴsúŊ'þŝ+ jf kfbsúŊ'þŝ+ jf lvlkt;Źá jf glŴ,
;ƑfnŘf/kldlůt+ gfskl/jf/+ eujtá cled'±vë l&t+ /fhĕg+ jf /fhkl/;+ jf Psleŋ'lk g cánás]l;. ;Ƒ] eujƃ+o]j
cánásodfgf lg;LƸb;'.
/fhĕ t];+ pk;d] k;Llbŷf ljutkŘtfo ljƍ;Ɖ/xbldj pk;lƃlƇo+ leŋ';Ŝ+ k'gƍ'g+ cg'ljnás]ŷf pbfg+ pbfg]l;.
tŴ Oldgflt o]g sŽlos]g r jfrl;s]g r dfgl;s]g r ;Ln"k;d]g leŋ';Ŝá pk;ƃá, Oldgf pk;d]gflt bLk]lt. tŴ æcxá
jt d] k'ųá kƑlhŷf Od] leŋÚ ljo pk;ƃá ej]ƜfÆlt glob+ ;ƈfo P; Pjdfx. co+ kg leŋ';Ŝ+ lbƩf k;Ɖá k'ų+ cg'fil/.
b'ƟelŤ nźf cŞl/o+ jf lbƩf lkofg+ `fltldųfbLg+ cg'fi/)+ gfd násfi kslto]j. Olt leŋ';Ŝ+ lbƩf k'ų+ cg'fi/dfgá P;
Pjdfx.
clk r k'ų] cf;Řfo tfi pk;d+ OŞdfgá k]; Pjdfx. Pj+ ls/fi cxál;, k'ųá d] k'lŞfilt - ædƞ+ lktf
bx/á. cƜs]Ž d] súlxÆlƃ. ;á ælkt/f t] #flttáÆlt ;'ŷf æcxlƕ lkt/+ #ft]ŷf /ş+ sŽ/]fifdLÆlt dlţfilt. Olt k'ų]
cf;Řfo tfi pk;d+ OŞdfgá k]; Pjdfx. lsťflk lx P; Pjdfx. cy ±vëf g+ k'ųá #ft]filto]j. tlƨlŤ j+;] lkt'j±wëf
kťkl/jũ] utá. chĕt;ų' lalƗ;f/+ #ft]l;, pboá chĕt;ų'+ tfi k'ųá dxfd'lůs]Ž gfd pbo+. tfi k'ųá cg'?źá gfd
dxfd'lůs++þ. tfi k'ųá gfubf;á gfd cg'?ź+. gfubf;+ kg - æj+;Ş]bs/fhĕgá Od], Ƹs Od]xLÆlt /Ūjfl;gá súlktf #ft];'+.
cudf ±vëf ŷlƃ sƨf Pjdfx< eujf ls/ /ţá jrLe]b] cst]o]j lrƃ]l; - æco+ /fhĕ cfuƄf t'ŲL lg/já l&tá, Ƹs
g' ±vëf lrƃ];LÆlt. cyfi lrų+ `ŷf - æco+ dof ;Ƹź ;Ɵlkt'+ c;Ŋ]Žƃá leŋ';Ŝ+ cg'ljnás]ŷf k'ų+ cg'fil/, g ±vëf kgfo+ dlo
cgfnkƃ] lslť s±yët'+ ;lŋfilt, s/áld t]g ;Ƹź syf;ƟfkÆlƃ. tƨf /ţá jrgfgƃ/+ æcudf ±vëf ŷ+, dxf/fh, oyfk]dÆlƃ
cfx. tfiŴá - dxf/fh, oyf gfd pƉd] j'Ū+ pbs++þ o]g lgƉ+ t]g uŞlt, Pjd]j ŷ+ leŋ';Ŝ+ cg'ljnás]ŷf o]g k]d+ t]g
utált.
cy /ţá Ptbxál; - æcxá cŞl/of a'źu')f, dof ;lb;á eujtá ck/fwsŽ/s]Ž gfd glŴ, dof lxfi cƮ'kŪfs]Ž
#flttá, b]jbųfi r sy+ ux]ŷf cledf/f k]l;tf, gfńflul/ d'ųá, d+ lgfifo b]jbų]g l;nf kljźf, Pj+ dxfk/fw+ gfd d+
cfnktá b;anfi d'v+ gƍxált¶ cxá eujf kťxfsŽ/]lx tflbnŋ±)ë ;'ƍltlŪtá. Pj¿k+ gfd ;Ŵf/+ kxfo alxźf g
kl/o]l;fifdfÆlt ;á ;ádgfihĕtá eujƃ+ cfnkƃá ælkoá d], eƃ]Æltcflbdfx.

52

162= leŋú;ŜƧ cŧƸn k)fd]ŷflt Pj+ ls/fi cxál; eujƃ+ jlƆŷf Otálrtá r uƄf leŋ';Ŝ+ jƆƃ]g r eujf
lklŪtá sŽtƑá xált, u?sŽ/álk r]; g xált. /fhĕg+ jlƆŷf pk/fhĕg+ jƆƃ]glk lx /ţá cuf/já stá xált. tƨf eujƃ+
jlƆŷf l&tŪfg]o]j leŋ';Ŝfi cŧƸn k)fd]ŷf Psdƃ+ lg;Llb. slťb]j b];lƃ slť cásŽ;+.
cyfi eujf kŤk'Şg] pfifx+ hg]ƃá cfx - æk'Ş, dxf/fh, obfsř;LÆlt. tfiŴá - æk'Ş olb cfsřl;, g d]
kŤljfişg] ef/á clŴÆ. cy jf æk'Ş, o+ cfsřl;, ;Ƒ+ t] ljfiş]fifdLÆlt ;Ƒţ'kjf/)+ kjf/]l;, c;fwf/)+
kŝ]sa'źcƮ;fjsdxf;fjs]lx. t] lx obfsř;Llt g jblƃ, ;'ŷf j]lbfifdflt jblƃ. a'źf kg - æk'Ş, cfj';á,
obfsř;LÆlt ‘;+0lg0 1=237’, jf æk'Ş, dxf/fh, obfsř;LÆlt jf,
æk'Ş, jf;j, d+ kŤ+, o+ lslť dgl;Şl;.
tfi tfiˆj kŤfi, cx+ cƃ+ s/áld t]ÆltĶ ‘bL0lg02=356’ jf.
t]g lx ŷ+, leŋ', ;s] cf;g] lg;Llbŷf k'Ş, obfsř;Llt jf,
æafjl/fi r t'ƞ+ jf, ;Ƒ];+ ;Ƒ;+;o+.
stfjsŽ;f k'ŞƢá, o+ lslť dgl;ŞyfÆltĶ ‘;'0lg01036’ jf.
æk'Ş d+, ;leo, kŤ+, o+ lslť dgl;Şl;.
tfi tfiˆj kŤfi, cx+ cƃ+ s/áld t]ÆltĶ ‘;'0lg0517’ jf.
t];+ t];+ oŋgl/Ɔb]j;d)Ɣfƪ)kl/ƑfhsŽg+ ;Ƒţ'kjf/)+ kjf/]lƃ. cgŞl/oť]t+, o+ eujf a'źe"Ƹd kŷf Pt+
kjf/)+ kjf/]Ɯ. oá aálw;ųe"ldo+ kb];`f±)ë l&tá æs]Žůţ kŤflg ljofs/álx.
ofrlƃ t+ O;oá ;fw'¿kfĶ
s]Žůţ, P;á dg'h];' wƙá.
o+ j'źdfuŞlt P; ef/áÆltĶ ‘hĕ0 2=17=60’.
Pj+ ;ŊfbLg+ cŴfo O;Llx oflrtá æstfjsŽ;f k'Şƃ' eáƃá,
o+ lslť kŤ+ dg;fleklŴt+.
cxlŤ t+ t+ já ljofsl/fi+,
`ŷf ;o+ násldd+ k/ťfÆltĶ ‘hĕ0 2=17=61’.
Pj+ ;/eśsŽn]. ;Ƙjhĕts] r ;snhƗ'bLk+ ltŋų'+ ljrl/ŷf kŤfg+ cƃs/+ clbƩf ;'lr/t]g Ɣfƪ±)ëg, kŤ+ k'Ū‡+
cásŽ;] sŽl/t] hĕltof ;ųjlfis]Ž /lysŽo k+;'+ sËńƃá kƟŘdfe'lhŷf cƃ/jLlyo+ lgl;Ɖáj ætŔ t] cxdlŋfi+, oyflk sú;ná tyf.
/fhĕ r ±vëf t+ hĕgflt, olb sŽxlt jf g jfÆltĶ ‘hĕ01=16=172’.
;Ƒţ'kjf/)+ kjf/]l;.
163= Pj+ eujtf ;Ƒţ'kjf/)fo kjfl/tfo cųdgá /fhĕ kŤ+ k'Şƃá - æoyf g' ±vëf Odflg, eƃ]Æltcflbdfx.
tŴ l;ƍd]j l;ƍfotg+. k'y'l;ƍfotgfgLlt ax"lg l;ƍflg. ;]Ɯlyblƃ std] kg t]. xŴf/áxfltcfbLlx o] t+ t+ l;ƍ+ lgfifo
hËjlƃ, t] bfiˆlt. colŤ cfiflwƍfoá - æoyf Od];+ l;ƍ"khËjLg+ t+ t+ l;ƍ+ lgfifo ;lƆlŪs++þ l;ƍmþn+ kţfolt. ;Ŋf g' ±vëf
Pj+ ;lƆlŪs++þ ;fdţmþn+ kţfk]t'Ælƃ. tƨf l;ƍfotgflg cfxl/ŷf l;ƍ"khËljgá bfiˆlt.
tŴ xŴf/áxflt ;Ƒ]lk xŴfrl/oxlŴj]şxlŴd]ůfboá bfiˆlt. cƧf/áxflt ;Ƒ]lk cfifrl/ocfij]şcfid]ůfboá.
/lysŽlt ;Ƒ]lk /yfrl/o/yoáw/y/ŋfboá. wg'Ʈxflt wg'cfrl/of Ofif;f. r]nsŽlt o] o'ź] howh+ ux]ŷf k'/tá uŞlƃ.
rnsŽlt Ow /ţá &fg+ xát', Ow c;'sdxfdųfiflt Pj+ ;]gfƓ"xsŽ/sŽ. lkůbfosŽlt ;fxl;sdxfoáwf. t] ls/ k/;]g+
kljl;ŷf k/;L;+ lkůldj %]ŷf %]ŷf bolƃ, pƍltŷf pƍltŷf lgƮŞƃLlt cŴá. o] jf ;śfddŢ] oáwfg+ eųkfƸt ux]ŷf
kl/lj;lƃ, t];ƕ]t+ gfd+. pƮf /fhk'ųflt pƮt'Ʈtf ;śfdfjr/f /fhk'ųf. kŋlƆgált o] æsfi ;L;+ jf cfj'w+ jf
cfx/fdfÆlt æjŷf c;'sfifÆlt j'ųf ;śfd+ kŋlƆŷf tb]j cfx/lƃ, Od] kŋƆƃLlt kŋlƆgá. dxfgfuflt dxfgfuf ljo
dxfgfuf, xlŴcfbL;'lk cled'v+ cfuŞƃ];' clgjlųtoáwfgd]t+ clwjrg+. ;"/flt Psƃ;"/f, o] ;hĕlnsŽlk ;rlƙsŽlk ;d'Ź+

53

tl/t'+ ;Ŋ]Žlƃ. rƙoálwgált o] rƙsť's+þ jf kljl;ŷf ;/kl/ųf)rƙ+ jf ux]ŷf o'Ţlƃ. bfl;sk'ųflt anjl;g]xf
#/bf;oáwf. cfńfl/sŽlt k"ljsŽ. sƍsŽlt ƌflksŽ. ƌfksŽlt o] ƌfk]lƃ. ;"bflt eųsŽ/sŽ. dfnfsŽ/fboá kfsfo]j.
u)sŽlt clŞŹskf&sŽ. d'lŹsŽlt xŴd'Źfo u)g+ lgfifo hËljgá. oflg jf kgţflgkLlt cosŽ/bƃsŽ/lrųsŽ/fbLlg.
Pj+utfgLlt Pj+ kjųflg. t] lbŪ]j wƙ]lt t] xŴf/áxfboá tflg k'y'l;ƍfotgflg bfiˆŷf /fhsúntá dxf;ƕƸų nedfgf
;lƆlŪsd]j l;ƍmþn+ pkhËjlƃ. ;'±vëƃLlt ;'lvt+ s/álƃ. kL±)‰ƃLlt kLl)t+ yfdan"k]t+ s/álƃ. pźlƮsŽbL;' pkl/
mþnlgƑųgtá pź+ cƮdfif cŴLlt pźlƮsŽ. ;Ʈ+ c/xtLlt ;ájlƮsŽ. ;'±vëf ljkfs]Ž cfiflt ;'vljkfsŽ. ;'Ū‡ cƮ]
¿k;Źuƈ/;mþáŪƑcfo'jŰ;'vo;cflwkt]Ɯ;řft] b; wƙ] ;+jų]lt lgƑų]tLlt ;Ʈ;+jųlgsŽ. t+ Pj¿k+ blŋ)+ bfg+ kltŪk]ƃLlt
cŴá. ;fdţmnlƃ PŴ k/dŴtá dƮá ;fdţ+. cl/omþn+ ;fdţmþn+. oyfx - æstdť, leŋj], ;fdţ+< cod]j cl/oá
cŪlśs]Ž dƮá. ;]Ɯlyb+, ;ƙflblŪ»k]0 ;ƙf;dflw. Ob+ j'ŝlt, leŋj], ;fdţ+. stdflg r, leŋj], ;fdţmþnflg<
;átfklųmþn+»k]0 c/xųmþnÆlƃ ‘;+0lg0 5=35’. t+ P; /fhĕ g hĕgflt. pkl/ cfut+ kg bf;sfis]Žkd+ ;ƈfo k'Şlt.
cy eujf kŤ+ cljfiş]ŷfj lrƃ]l; - æOd] ax" cţltlŴo;fjsŽ /fhĕdŝf Owfutf, t] sŲkŋť ;'Ŋkŋť bLk]ŷf
syLodfg] cƛfs++þ /fhĕ dxƃ]g pfifx]g Owfutá, tfifutsŽntá kŪfo ;d±)ëf uf‰tdá ;d)s]Žnfxn+ ;d)eůgd]j s±yëtLlt
pŢflofilƃ, g ;Ŋŝ+ wƙ+ ;áfilƃ, /ţf kg syLodfg] pŢflot'+ g ;lŋfilƃ, /fhĕgd]j cg'jlųfilƃ. Ofi/fg'jųs]Ž lx nás]Ž.
‚xƆfx+ /ţáj ef/+ s/ádLƒlt /ţá ef/+ s/áƃá æclehŽgfl; gá ŷÆlƃcflbdfx.
164= tŴ clehŽgfl; gá ŷlƃ clehĕgfl; g' ŷ+. coť gá_;Źá k/tá k'lŞtflt kb]g oáh]tƑá. OblŤ j'ų+ xált ædxf/fh, ŷ+ Od+ kŤ+ cţ] ;d)Ɣfƪ±)ë k'lŞtf g', clehĕgfl; r g+ k'Ūefj+, g t] ;ƙ'ŪÆlƃ. ;r] t] cu¿lt ;r] t'ƞ+ oyf t]
ƓfsƸ/;', tyf Ow efl;t'+ efl/o+ g xált, olb g s]Žlr cmþf;'sefjá clŴ, ef;fi"lt cŴá. g ±vëf d] eƃ]lt Ƹs ;ƈfofx<
klůtklt¿ksŽglŤ ;lƃs] s±yët'+ b'ŋ+ xált, t] kb] kb] cŋ/] cŋ/] bá;d]j jblƃ. Psƃklůtf kg sy+ ;'ŷf ;'slyt+
k;+;lƃ, b'Ŋlyt];' kflńkbcŴƓŧg];' o+ o+ lj?Ţlt, t+ t+ ph's+þ sŷf b]lƃ. eujtf r ;lb;á Psƃklůtá gfd glŴ. t]gfx
- æg ±vëf d], eƃ], u?¶ oŴfi eujf lgl;Ɖá eujƃ¿ká jfÆlt.

k"/)sƧkjfbjŰgf
165= Psldbfxlƃ Ps++þ Ow cx+. ;ƙábgLo+ sy+ ;f/)Lo+ jLlt;f/]ŷflt ;ƙábhgs++þ ;l/tƑo'ųs++þ sy+
kl/oá;fk]ŷf.
166= æs/átá ±vëf, dxf/fh, sŽ/otáÆltcfbL;' s/átált ;xŴf s/áƃfi. sŽ/otált cf)lųof sŽ/]ƃfi. l%Ɔtált
k/];+ xŴfbLlg l%Ɔƃfi. krtált k/] bů]g kLń]ƃfi. ;árotált k/fi eůx/)fbLlx ;árotá. ;árfkotált ;ás++þ ;o+
s/áƃfilk k/]lx sŽ/fk]ƃfilk lsndtált cfxf?kŞ]baƈgfuf/ƍj];gfbLlx ;o+ lsndƃfilk k/]lx lsndfk]ƃfilk. mƆtá
mƆfkotált k/+ mþƆƃ+ mþƆgsŽn] ;olƕ mþƆtá k/lƕ mþƆfkotá. kf)dltkftfkotált kf)+ xgƃfilk xgfk]ƃfilk. Pj+ ;ƑŴ
s/)sŽ/)j;]g]j cŴá j]lbtƑá.
;lƈlƃ #/;Ƹƈ. lgƟáklƃ dxfljnák+. PsŽufl/slƃ Psd]j #/+ kl/jf/]ŷf ljn'ƍg+. kl/kƅ]lt cfutfutfg+
clŞƆgŴ+ dƮ] ltŪtá. s/átá g s/Lolt kfklƃ o+ lslť kfk+ s/ádLlt ;ţfo s/átálk kfk+ g s/Lolt, glŴ kfk+. ;ųf
kg kfk+ s/ádflt Pj+;lţgá xáƃLlt bLk]lt. v'/kl/oƃ]gflt v'/g]ldgf, v'/wf/;lb;kl/oƃ]g jf. Ps+ d+;vnlƃ Ps++þ
d+;/fƸ;. k'ŧlƃ tfiˆj j]jrg+. ttálgbfglƃ Psd+;vns/)lgbfg+.
blŋ)lƃ blŋ)tL/] dg'fif sŋńf bf?)f, t] ;ƈfo æxgƃáÆltcflbdfx. pų/tL/] ;ųf ;źf xálƃ k;Ɖf a'źdfdsŽ
wƙdfdsŽ ;ŜdfdsŽ, t] ;ƈfo bbƃáltcflbdfx. tŴ ohƃált dxfofu+ s/áƃá. bd]gflt OlƇobd]g pká;ysƙ]g jf.
;+od]gflt ;Ln;+od]g. ;ŝjş]gflt ;ŝjrg]g. cfudált cfudg+, kjųLlt cŴá. ;Ƒyflk kfkk'ţfg+ lsl/od]j
kllŋklt.
cƗ+ k'Ūá na'h+ Ɠfs/ált gfd, oá sËlb;á cƗá sËlb;flg jf cƗfi vƈkŰk'ƎmþnfgLlt j'ų] Plb;á na'h]Ž Plb;flg jf
na'hfi vƈkŰk'ƎmþnfgLlt Ɠfs/ált. ljlht]lt cf)fkjlųb];]. ck;fb]tƑlƃ ljx]±&ëtƑ+. cgleglƆŷflt æ;fw' ;fw"Ælt Pj+
k;+;+ csŷf. cƍlŊál;ŷflt afnb'ưfl;t+ tof efl;tlƃ Pj+ cƍlaflxŷf. cg'ƮŲƃált ;f/tá cƮŲƃá. clgŊúşƃált
;f/j;]g]j Ob+ lgfi/)+, co+ k/dŴált xbo] cŪk]ƃá. Ɠŧg+ kg t]g pƮlxtť]j lgŊ'þlştť.

54

dŋln±uëf;fnjfbjŰgf
167_169= dŋlnjfb]
kŝoált x]t'j]jrgd]j, peo]gflk ljşdfgd]j sŽob'ŝl/tfbLg+ ;+lsn];kŝo+,
sŽo;'rl/tfbLgť lj;'lźkŝo+ kllŋklt. cųsŽ/]lt cųsŽ/á. o]g cųgf stsƙ]g Od] ;ųf b]jųlƕ df/ųlƕ Ɣƪųlƕ
;fjsaálwlƕ kŝ]saálwlƕ ;Ƒţ'tlƕ kfk')lƃ, tlƕ kllŋklt. b'ltokb]g o+ k/sŽ/+ k/fi cájfbfg';f;Ƹg lgfifo &k]ŷf
dxf;ų+ cj;];á hgá dg'fi;áeŕt+ cfƸb sŷf ofj c/xų+ kfk')flt, t+ k/sŽ/+ kllŋklt. Pjdo+ afná lhgrŊ]þ kxf/+ b]lt
gfd. glŴ k'l/;sŽ/]lt o]g k'l/;sŽ/]g ;ųf j'ųƍsŽ/f ;ƕlųoá kfk')lƃ tlƕ kllŋklt. glŴ anlƃ olƛ cųgá an]
kltlŪtf ;ųf jLl/o+ sŷf tf ;ƕlųoá kfk')lƃ, t+ an+ kllŋklt. glŴ jLl/olƃcfbLlg ;Ƒflg k'l/;sŽ/j]jrgfg]j. æOb+
gá jLl/o]g Ob+ k'l/;yfd]g, Ob+ k'l/;k/Ŋd]g kjųÆlƃ Pj+ kjųjrgklŋ]ks/)j;]g kg]tflg lj;'+ cflbolƃ.
;Ƒ] ;ųflt cáŪuf‰)uſefboá cgj;];] kl/ƮŲflt. ;Ƒ] kf)flt PlslƇoá kf±)ëf, lƀlƇoá kf±)ëfltcflbj;]g jblt.
;Ƒ] e"tflt cůs]Ž;jlŴs]Ž;];' e"t] ;ƈfo jblt. ;Ƒ] hËjflt ;flnojuf‰w'dfboá ;ƈfo jblt. t];' lx ;á lj¿xgefj]g
hËj;ţL. cj;f canf cjLl/oflt t];+ cųgá j;á jf an+ jf jLl/o+ jf glŴ. lgolt;śltefjkl/)tflt PŴ lgotLlt
lgotf. ;śtLlt %Ɖ+ clehĕtLg+ tŴ tŴ udg+. efjált ;efjáo]j. Pj+ lgoltof r ;śltof r efj]g r kl/)tf
gfgƍsŽ/t+ kųf. o]g lx oyf eljtƑ+, ;á t±yëj ejlt. o]g g eljtƑ+, ;á g ejtLlt bfiˆlt. %Ʃ]jflehŽtL;"lt %;' Pj
clehĕtL;' &ŷf ;'vť b'ŋť kl;+j]b]lƃ. cţf ;'vb'ŋe"ld gŴLlt bfiˆlt.
oálgkd'v;t;xƧfgLlt kd'voágLg+ pųdoágLg+ r'Ź;;t;xfiflg cţflg r ;lŪ;tflg cţflg r %;tflg. kť r
sƙ'gá ;tfgLlt kťsƙ;tflg r. s]jn+ tŊdųs]g lg/Ŵs++þ lbƸŪ bLk]lt. kť r sƙflg tLl) r sƙfgLltcfbL;'lk P;]j
goá. s]lr kgfx' - ækť r sƙfgLlt klťlƇoj;]g e)lt. tL)Llt sŽosƙflbj;]gfÆlt. sƙ] r pkŬsƙ] rflt PŴ kgfi
sŽosƙť jrLsƙť sƙlƃ nlź, dgásƙ+ pkŬsƙlƃ. ƀlŪklkbflt ƀf;lŪ klkbflt jblt. ƀŪƃ/sƍflt PsƸƨ sƍ]
rt';lŪ cƃ/sƍf gfd xálƃ. co+ kg cţ] ƀ] chĕgƃá Pjdfx.
%ńflehŽltoált sŲflehĕlt, gLnflehĕlt, nálxtflehĕlt, xlnŹflehĕlt, ;'Ŋflehĕlt, k/d;'ŊflehĕtLlt Odf %
clehĕltoá jblt. tŴ cá/lưsŽ, ;fsúl)sŽ, dfuljsŽ, ;"sl/sŽ, n'Źf, dŞ#ftsŽ rá/f, rá/#ftsŽ, aƈgfufl/sŽ, o] jf
kgţ]lk s]lr sú¿/sƙƃf, co+ sŲflehĕtLlt ‘c0lg0 6=57’ jblt. leŋÚ gLnflehĕtLlt jblt, t] ls/ rt";' kŝo];' sŭs]
klŋlkŷf vfblƃ. æleŋÚ sŭsj'lųsŽÆlt ‘c0lg0 6=57’ colŤfi kflńo]j. cy jf sŭsj'lųsŽ Pj gfd Ps] kƑlhtflt
jblt. nálxtflehĕlt gfd lguŮf Ps;fsŽlt jblt. Od] ls/ k'l/d]lx ƀLlx ků/t/f. luxL cábftj;gf cr]ns;fjsŽ
xlnŹflehĕtLlt jblt. Pj+ cųgá kŝobfos] lguŮ]lxlk h]Ūst/] s/ált. cfhËjsŽ cfhËjlslgoá ;'ŊflehĕtLlt jblt. t]
ls/ k'l/d]lx rt"lx ků/t/f. gƆá, jŞá, ls;á, ;lŘŞá, dŋlnuf‰;fná, k/d;'ŊflehĕtLlt ‘c0lg0 6=57’ jblt. t] ls/
;Ƒ]lx ků/t/f.
cŪ k'l/;e"ldoált dƆe"ld, lvūfe"ld, kbjLd+;e"ld, ph'ute"ld, ;]ŋe"ld, ;d)e"ld lhge"ld, kƉe"dLlt Odf cŪ
k'l/;e"ldoált jblt. tŴ hĕtlbj;tá kŪfo ;ųlbj;] ;ƗfwŪfgtá lgŋƃųf ;ųf dƆf xálƃ dád"xf, co+ dƆe"dLlt jblt.
o] kg b'Ʈlttá cfutf xálƃ, t] cleŲ+ /áblƃ r]j lj/jlƃ r, ;'ulttá cfutf t+ cg'fil/ŷf x;lƃ, co+ lvūfe"ld gfd.
dftflkt"g+ xŴ+ jf kfb+ jf dť+ jf kL&+ jf ux]ŷf e"ldo+ kblglŋkg+ kbjLd+;e"ld gfd. kb;f uƃ'+ ;dŴsŽn] ph'ute"ld
gfd. l;ƍflg l;lŋtsŽn] ;]ŋe"ld gfd. #/f lgŋƙ kƑlhtsŽn] ;d)e"ld gfd. cfrl/o+ ;]ljŷf hĕggsŽn] lhge"ld gfd.
leŋ' r kƉs]Ž lhgá g lslť cfxflt Pj+ cnfƸe ;d)+ kƉe"dLlt jblt.
PsÚgkţf; cfhËjs;t]lt Ps+"þgkţf;cfhËjsj'lų;tflg. kl/Ƒfhs;t]lt kl/ƑfhskƑşĕ;tflg. gfufjf;;t]lt
gfudůn;tflg. jL;] OlƇo;t]lt jL;ltlƇo;tflg. Ƹt;] lg/o;t]lt Ƹt; lg/o;tflg. /háwft'oált /hcáls/)Ūfgflg,
xŴlklŪkfblkŪfbLlg ;ƈfo jblt. ;ų ;ţLuưflt cáŪuf‰)uſechk;'ldudƸx;] ;ƈfo jblt. ;ų c;ţLuưflt
;flnjLlxojuf‰w"dsś‡j/ssúſ;" s] ;ƈfo jblt. lgulŮuưflt ulŮlƛ hĕtuưf, pŞ'j]ń'gńfboá ;ƈfo jblt. ;ų b]jflt
ax" b]jf. ;á kg ;ųflt jblt. dg'fiflk cgƃf, ;á ;ųflt jblt. ;ų lk;frflt lk;frf dxƃdxƃf ;ųflt jblt.
;/flt dxf;/f, sŰd'ů/ysŽ/cgátų;Lxƍkft%ŹƃdƆflsgLsú)fnbx] ux]ŷf jblt.
kj'flt ulŮsŽ. kkftflt dxfkkftf. kkft;tfgLlt v'Źskkft;tflg. ;'lkgflt dxf;'lkgf. ;'lkg;tfgLlt
v'Źs;'lkg;tflg. dxfslƍgált dxfsƍfg+. tŴ Psƛf dxf;/f jfi;t] jfi;t] sú;Ʈ]g Ps++þ pbslaƆ'+ gLxl/ŷf ;ųŋų'+ tlƛ
;/] lg?bs] st] Ps]Ž dxfsƍált jblt. Pj¿kfg+ dxfsƍfg+ rt'/f;Llt;t;xfiflg ±vëk]ŷf afn] r klůt] r b'ŋfiƃ+ s/áƃLlt
codfi nlź. klůtálk ls/ cƃ/f lj;'lŢt'+ g ;Ŋ]Žlt. afnálk ttá pź+ g uŞlt.
;Ln]gflt cr]ns;Ln]g jf cţ]g jf o]g s]glr. jt]gflt tflb;]g]j jt]g. tk]gflt tkásƙ]g. ckl/kŊ+þ
kl/kfr]lt gfd, oá æcx+ klůtáÆlt cƃ/f lj;'Ţlt. kl/kŊ+þ m'þfi m'þfi ƓƸƃ s/ált gfd oá æcx+ afnáÆlt j'ųkl/df)+ sŽn+

55

cltŊldŷf oflt. x]j+ gŴLlt Pj+ glŴ. tlŤ peolƕ g ;Ŋf sŽt'lƃ bLk]lt. bá)ldt]lt bá±)ëg ldt+ ljo. ;'vb'ŋˆlt
;'vb'ŋ+. kl/oƃst]lt j'ųkl/df±)ëg sŽn]g stkl/oƃ]. glŴ xfogjŬg]lt glŴ xfogjŬgflg. g ;+;f/á klůtfi xfolt,
g afnfi jŬtLlt cŴá. pŊ+;fjs+;]lt pŊ+þ;fjs++þ;f. xfogjŬgfgd]t+ clwjrg+.
Obflg tdŴ+ pkdfo ;f±wëƃá æ;]Ɯyflk gfdfÆltcflbdfx. tŴ ;'ųu'ń]lt j]±&ëŷf st;'ųu'ń]. lgƑ]l&odfgd]j
kn]tLlt kƑt] jf ?ŋƮ] jf &ŷf lvų+ ;'ųƍdf±)ëg lgƑ]l&odfgd]j uŞlt, ;'ų] vL±)ë tŴ]j ltŪlt, g uŞlt. Pjd]j j'ųsŽntá
pź+ g uŞtLlt bfiˆlt.

clhtsˆ;sƗnjfbjŰgf
170_172= clhtjfb] glŴ lbƉlƃ lbƉmþnfefj+ ;ƈfo jblt. loŪ+ j'ŝlt dxfofuf‰. x'tlƃ kx])s;Ŋf/á
clwƍ]tá. tlƕ peo+ mþnfefjd]j ;ƈfo kllŋklt. ;'stb'Ŋfglƃ ;'stb'Ŋfg+, sú;nfsú;nfglƃ cŴá. mn+ ljkfsˆŽlt o+
mþnlƃ jf ljkfs]Žlt jf j'ŝlt, t+ gŴLlt jblt. glŴ co+ násˆŽlt k/nás] l&tfi co+ nás]Ž glŴ, glŴ k/á násˆŽlt Ow nás]
l&tfiflk k/á nás]Ž glŴ, ;Ƒ] tŴ tŴ]j plŞşƃLlt bfiˆlt. glŴ dftf glŴ lktflt t];' ;ƙfklklųldŞfklkųLg+
mþnfefjj;]g jblt. glŴ ;ųf cákkfltsŽlt rljŷf pkkşgsŽ ;ųf gfd gŴLlt jblt.
rft'dxfe"ltsˆŽlt rt'dxfe"tdoá. kyjL kyljsŽolƃ cŢlųskyjLwft' aflx/kyjLwft'+. cg'k]tLlt cg'ofolt.
cg'kuŞtLlt tfiˆj j]jrg+. cg'uŞtLltlk cŴá. peo]gflk pk]lt, pkuŞtLlt bfiˆlt. cfkfbL;'lk P;]j goá.
OlƇofgLlt dgŞŪflg OlƇoflg cfsŽ;+ kŋƆlƃ. cf;lƆkťdflt lgkƉdť]g kťdf, dťá r]j rųf/á dťkfb] ux]ŷf l&tf
rųf/á k'l/;f rflt cŴá. ofjfńfxgflt ofj ;';fgf. kbfgLlt ‚co+ Pj+ ;Lnjf cxál;, Pj+ b'fiLnáƒltcflbgf go]g
kjųflg u')fu')kbflg, ;/L/d]j jf PŴ kbfgLlt clwƍ]t+. sŽkátsŽgLlt skátjŰflg, kf/fjtkŋjŰfgLlt cŴá. eƧƃflt
eƨƃf, cod]j jf kflń. cfx'ltoált o+ kx])s;Ŋf/flbe]b+ lbƉbfg+, ;Ƒ+ t+ %fl/sŽj;fgd]j xált, g ttá k/+ mþnbfos++þ
x'ŷf uŞtLlt cŴá. bų'kţųlƃ bų"lx afndg'fiˆlx kţų+. Ob+ j'ų+ xált - ‚afn]lx ca'źLlx kţųldb+ bfg+, g klůt]lx.
afnf b]lƃ, klůtf uŲƃLƒlt bfiˆlt.
tŴ k"/±)ëf æs/átá g s/Lolt kfkÆlƃ jbƃá sƙ+ klafxlt. clhtá æsŽofi e]bf plŞştLÆlt jbƃá ljkfs++þ
klafxlt. dŋln æglŴ x]t"Ælt jbƃá peo+ klafxlt. tŴ sƙ+ klafxƃ]gflk ljkfs]Ž klaflxtá xált, ljkfs++þ
klafxƃ]gflk sƙ+ klaflxt+ xált. Olt ;Ƒ]k]t] cŴtá peoƍlafxsŽ cx]t'sjfbf r]j clsl/ojfbf r glŴsjfbf r
xálƃ.
o] jf kg t];+ nƸź ux]ŷf /lųŪfg] lbjf&fg] lgl;Ɖf ;Ţfolƃ jLd+;lƃ, t];+ æs/átá g s/Lolt kfk+, glŴ x]t',
glŴ kŝoá, dtá plŞştLÆlt tƸƨ cf/ƙ±)ë ldŞf;lt ;lƃŪlt, lrų+ PsƮ+ xált, hjgflg hjlƃ, k&dhjg] ;t]lsŞf xálƃ,
tyf b'ltofbL;', ;ųd] a'źfglƕ ct]lsŞf clgjlųgá cl/Ūsŭs;lb;f. tŴ s]Žlr Ps++þ bfig+ cáŊdlt, s]Žlr ƀ], s]Žlr tLl)lk,
PsƸƨ cáŊƃ]lk, ƀL;' tL;' cáŊƃ];'lk, lgotldŞflblŪs]Žj xált¶ kųá ;ƮdƮfj/)ť]j dáŋdƮfj/)ť, ceƑá tfiųefjfi
cgƃ/+ ;Ʈlƕ uƃ'+, k±uëj dáŋ+. jũvf)' gfd]; ;ųá kyljuf‰ks]Ž, o]e'Ɯ]g Pj¿kfi ejtá j'Ūfg+ glŴ.
ætƨf csƠf)hg+, cf;Llj;ldjá/u+.
cf/sŽ kl/jş]Ɯ, e"ltsŽdá ljrŋ±)ëfÆltĶ

ksúwsŝfogjfbjŰgf
173_175= ksúwjfb] csflt cstf. csljwflt cstljwfgf. Pj+ s/áxLlt s]glr sŽ/flktflk g xáƃLlt
cŴá. clglƙtflt Olźoflk g lglƙtf. clgƙftflt clgƙflktf, s]lr clgƙfk]tƑflt kb+ jblƃ, t+ g]j kflńo+, g cŪsyfo+
lbfilt. jƯflbkbųo+ j'ųŴd]j. g OŧƃLlt Pl;sŴƘá ljo l&tųf g rnlƃ. g ljkl/)dƃLlt ksƸt g hxlƃ. g
cţdţ+ Ɠfaf±wëƃLlt g cţdţ+ pkxglƃ. gfnlƃ g ;dŴf. kyljsŽoáltcfbL;' kyjLo]j kyljsŽoá, kylj;d"xá jf. tŴflt
t];' hËj;ųd];' sŽo];'. ;ųƉ+ ŷ]j sŽofglƃ oyf d'Ʈ/fl;cfbL;' kxt+ ;Ŵ+ d'ƮfbLg+ cƃ/]g klj;lt, Pj+ ;ųƉ+ sŽofg+ cƃ/]g
l%Ź]g ljj/]g ;Ŵ+ klj;lt. tŴ cx+ Od+ hËljtf já/ák]dLlt s]jn+ ;ţfdųd]j xátLlt bfiˆlt.

56

lguŮgfk'ųjfbjŰgf
176_178= gfk'ųjfb] rft'ofd;+j/;+j'tált rt's]ŽŪf;]g ;+j/]g ;+j'tá. ;Ƒjfl/jfl/tá rflt jfl/t;Ƒpbs]Ž
kllŋų;Ƒ;Ltábs]Žlt cŴá. ;á ls/ ;Ltábs] ;ų;ţL xált, tƨf g t+ jńŧ]lt. ;Ƒjfl/o'ųált ;Ƒ]g kfkjf/±)ëg o'ųá.
;Ƒjfl/w'tált ;Ƒ]g kfkjf/±)ëg w'tkfká. ;Ƒjfl/múált ;Ƒ]g kfkjf/±)ëg m'þŪá. utųált s]Žlƍųlrųá. otųált
;+otlrųá. l&tųált ;'ƍltlŪtlrųá. Ptfi jfb] lslť ;f;gfg'nádlƕ clŴ, c;'źnlźtfo kg ;Ƒf lblŪo]j hĕtf.

;ťoa]nŪk'ųjfbjŰgf
179_181= ;ťojfbá cd/fljŋ]k] j'ųgoá Pj.

k&d;lƆlŪs;fdţmnjŰgf
182= ;áx+ eƃ]lt ;á cx+ eƃ], jfn's+þ kLń]ŷf t]n+ cnedfgá ljo ltlŴojfb];' ;f/+ cneƃá eujƃ+ k'ŞfdLlt cŴá.
183= oyf t] vd]Ɯflt oyf t] ?ŝ]Ɯ. bf;ált cƃáhĕtwgŊËts/d/fgLt;fd+bf;Ɠákutfg+ cţt/á. sƙsŽ/ált
cgn;á sƙs/);Lnáo]j. b"/tá lbƩf k&dd]j pŪxtLlt k'Ƒ'ŪfoL. Pj+ plŪtá ;fldgá cf;g+ kţk]ŷf
kfb±wëfjgflbsųƑlsŝ+ sŷf kŞf lgktlt lg;LbtLlt kŞflgkftL. ;fldslƛ jf ;ogtá cj'lŪt] k'Ƒ]o]j j'ŪftLlt k'Ƒ'ŪfoL.
kŝ";sŽntá kŪfo ofj ;fldgá /Ƹų lgŹáŊdg+, tfj ;Ƒlsŝflg sŷf kŞf lgktlt, ;]Ɯ+ sƍ]tLlt kŞflgkftL. Ƹs s/áld, Ƹs
s/ádLlt Pj+ ƸssŽ/d]j kl;')ƃá ljr/tLlt Ƹs sŽ/klƧfjL. dgfkd]j lsl/o+ s/átLlt dgfkrf/L. lkod]j jbtLlt
lkojfbL. ;fldgá t'ŪkxŪ+ d'v+ pƟásodfgá ljr/tLlt d'v'ƟássˆŽ.
b]já dţ]lt b]já ljo. ;á jtƧfx+ k'ţflg s/]Ɯlƃ ;á jt cx+ Pj¿ká cfi+, olb k'ţflg s/]Ɯlƃ cŴá. æ;á
jtfiƒfiÆlƃlk kf&f‰, cod]jŴá. o+g"gfxlƃ ;r] bfg+ bfifld, o+ /fhĕ Pslbj;+ b]lt, ttá ;tefulƕ ofjhËj+ g ;lŋfifld
bft'lƃ kƑşĕo+ pfifx+ sŷf Pj+ lrƃgefj+ bfiˆlt.
sŽo]g ;+j'tált sŽo]g lklxtá x'ŷf csú;nfi kj];gƀf/+ ys]ŷflt cŴá. P;]j goá ;];kbƀo]lk.
#f;Şfbgk/dtfoflt #f;Şfbg]g k/dtfo pųdtfo, PtbŴlƕ cg];g+ kxfo cƮ;Ɵ]±vëg ;ƃ'Ūált cŴá. cle/tá kljj]sˆlt
æsŽoljj]s]Ž r ljj]sŪsŽofg+, lrųljj]s]Ž r g]ŋƙfle/tfg+, k/djábfgƍųfg+ pklwljj]s]Ž r lg?kwLg+ k'Ʈnfg+
lj;řf/utfgÆlƃ Pj+ j'ų] ltlj±wëlk ljj]s] /tᶠu);śl)s++þ kxfo sŽo]g Ps]Ž ljx/lt, lrųlsn];;śl)s++þ kxfo
cŪ;dfklųj;]g Ps]Ž ljx/lt, mþn;dfkƸų jf lg/áw;dfkƸų jf kljl;ŷf lgƑfg+ kŷf ljx/tLlt cŴá. oŔ]lt rábgŴ]
lgkftá.
184= cf;g]glk lgdƃ]Ɯfdflt lgl;Ɖf;g+ kƎá]ŷf Ow lg;Lbyflt jb]Ɯfd. clelgdƃ]Ɯfdlk glƃ clexl/ŷflk g+
lgdƃ]Ɯfd. tŴ b'lj±wëf clexf/á - jfrfo r]j sŽo]g r. t'ƛfs++þ OlŞltlŞtŋ±)ë cƛfs++þ rLj/fbLlx jb]Ɯfy o]gŴált jbƃá lx
jfrfo clexl/ŷf lgdƃ]lt gfd. rLj/flbj]sƟ+ ;Ɵŋ]ŷf Ob+ uŲfyflt tflg b]ƃá kg sŽo]g clexl/ŷf lgdƃ]lt gfd.
tb'eolƕ ;ƈfo clelgdƃ]Ɯfdlk glƃ cfx. PŴ r lunfgkŝoe];şkl/ŋŽ/ált o+ lslť lunfgfi ;ƍfo+ cá;w+. jrgŴá kg
lj;'lźdƮ] j'ųá. /ŋŽj/)u'lųlƃ /ŋf;řftť]j cfj/);řftť u'Ƹų. ;f kg];f g cfj'wxŴ] k'l/;] &k]ƃ]g wlƙsŽ gfd
;+ljblxtf xált. oyf kg cj]nfo sŪxfl/skŰxfl/sŽboá ljxf/+ g klj;lƃ, ldun'ŹsŽboá ljxf/;Ldfo ld±uë jf dŞ] jf g
uŲlƃ, Pj+ ;+ljbxƃ]g wlƙsŽ gfd /ŋf ;+ljlxtf xált, t+ ;ƈfofx - æwlƙsÆlƃ.
185= olb Pj+ ;ƃ]lt olb tj bf;á t'ƞ+ ;lƃsŽ clejfbgfbLlg ne]Ɯ. Pj+ ;ƃ]. cźflt Ps++þ;jrgd]t+. k&dlƃ
e)ƃá cţfiflk clŴt+ bLk]lt. t]g]j r /fhĕ ;Ŋf kg, eƃ], cţƕLltcflbdfx.

b'lto;lƆlŪs;fdţmnjŰgf

57

186_188= s;tLlt sƧsˆŽ. ±uëxfi klt, Ps±uëxdų] h]Ūs]Žlt uxkltsˆŽ. aln;řft+ s/+ s/átLlt s/sŽ/sˆŽ.
wţ/fƸ; wg/fl;ť jŬ]tLlt /fl;jŬsˆŽ.
cƍ+ jflt kl/ųs++þ jf cƃd;á tů'ngflńdųslƕ. eáuŋƈlƃ eáu/fƸ;. dxƃ+ jflt ljk'n+ jf. oyf lx dxƃ+
kxfo kƑlht'+ b'Ŋ/+, Pj+ cƍƕLlt bfigŴ+ peodfx. bf;jf/] kg oƨf bf;á cųgálk clgfi/á, k±uëj eáufg+. olŤ tfi
wg+, t+ ;fldsŽgţ]j xált, tƨf eáuƮx)+ g st+. `flto]j `fltkl/jũá.

k)Ltt/;fdţmnjŰgf
189= ;Ŋf kg, eƃ], cţlƕ lbŪ]j wƙ]lt Ow Pjd]jflt g j'ų+. t+ sƨflt r], Pjd]jflt lx j'ŝdfg] kxált eujf
;snlƕ /lųlƆj+ ttá jf leƜálk Pj¿kflx pkdflx ;fdţmþn+ bLk]t'+. tŴ lsťflk Ptfi eujtá jrg;jg] kl/oƃ+ gfd
glŴ, tyflk cŴá tflb;áo]j eljfitLlt lrƃ]ŷf pkl/ lj;];+ k'Şƃá Pjd]jflt cjŷf - æcleŊƃt/ť k)Ltt/ťfÆlt cfx.
tŴ cleŊƃt/lƃ cledgfkt/+ clt;]Ūt/lƃ cŴá. k)Ltt/lƃ pųdt/+. t]g xLlt pƜáhgŴ] lgkftá. ;jg] pƜáh]ƃá lx
g+ Pjdfx. ;'±)‰fxLlt cleŊƃt/ť k)Ltt/ť ;fdţmþn+ ;')flt.
;fw's+ dgl;s/áxLlt PŴ kg ;fw's+þ ;fw"lt PsŴd]t+. colŤ ;fw'_;Źá cfofrg;ƕlŞg;ƕx+;g;'Ɔ/ bƭLsƙfbL;'
lbfilt. æ;fw' d], eƃ], eujf ;lřų]g wƙ+ b];]t"ÆltcfbL;' ‘;+0 lg0 4=95’ lx cfofrg] lbfilt. æ;fw', eƃ]lt ±vëf ;á
leŋ' eujtá efl;t+ cleglƆŷf cg'dálbŷfÆltcfbL;' ‘d0lg03=86’ ;ƕlŞg]. æ;fw' ;fw', ;fl/k'ųfÆltcfbL;'
‘bL0lg03=349’ ;ƕx+;g].
æ;fw' wƙ?lr /fhĕ, ;fw' kţf)jf g/á.
;fw' ldųfgdŹ‡ưá, kfkfifs/)+ ;'vÆlƃĶ ‘hĕ02=17=101’.
cfbL;' ;'Ɔ/]. æt]g lx, Ɣfƪ), ;'±)ëflx ;fw's+þ dgl; s/áxLÆltcfbL;' ‘c0lg0 5=192’ ;fw's;Źáo]j bƭLsƙ],
cf)lųolƃlk j'ŝlt Owflk cfi PŴ]j bƭLsƙ] r cf)lųoť j]lbtƑá. ;'Ɔ/]lk jũlt. bƭLsƙŴ]g lx bƭldd+ wƙ+ ;')flx,
;'Ʈlxt+ uŲƃá. cf)lųcŴ]g dd cf)lųof ;')flx, ;'Ɔ/Ŵ]g ;'Ɔ/ldd+ eŹs++þ wƙ+ ;')fxLlt Pj+ bLlkt+ xált.
dgl; s/áxLlt cfjş, ;dƉfx/flt cŴá, cljlŋųlrųá x'ŷf lg;fd]lx, lrų] s/áxLlt clwƍfoá. clk r]Ŵ
;'±)ëfxLlt ;áltlƇoljŋ]klgjf/)d]t+. ;fw's+þ dgl; s/áxLlt dgl;sŽ/] bƭLsƙlgoáhg]g dlglƇoljŋ]klgjf/)+. k'l/dť]Ŵ
ƓŧgljkƟf;Ʈfxjf/)+, klŞd+ cŴljkƟf;Ʈfxjf/)+. k'l/d]g r wƙfijg] lgoáh]lt, klŞd]g ;'tfg+ wƙfg+
wf/)"kkl/ŋfbL;'. k'l/d]g r ;Ɠŧgá co+ wƙá, tƨf ;jgLoált bLk]lt klŞd]g ;Ŵá, tƨf ;fw's+þ dgl; sŽtƑált.
;fw'skb+ jf peokb]lx oáh]ŷf oƨf co+ wƙá wƙuƘL/á r]j b];gfuƘL/á r, tƨf ;')flx ;fw's+þ, oƨf cŴuƘL/á r
klj]wuƘL/á r, tƨf ;fw's+þ dgl; s/áxLlt Pj+ oáhgf j]lbtƑf. efl;ƧfdLlt ;Ŋf dxf/fhĕlt Pj+ klţft+ ;fdţmþnb];g+
ljŴf/tá efl;fifld. æb];]fifdLÆlt lx ;lřųbLkg+ xált. efl;fifdLlt ljŴf/bLkg+. t]gfx jśL;Ŵ]/á æ;lřų]glk b];]lt, ljŴf/]glk ef;lt.
;flńsŽloj lgŔá;á, klefg+ pbL/oLÆltĶ ‘;+0lg0 1=214’.
Pj+ j'ų] pfifxhĕtá x'ŷf - æPj+, eƃ]Ælt ±vëf /fhŽ dfu±wëf chŽt;ų' j]b]lxk'ųá eujtá kŝƧʼnl; eujtá jrg+
;ƕllŞ, klƮx];Llt j'ų+ xált.
190= cyfi eujf Ptbjár, Pt+ cjár, Obflg jųƑ+ æOw dxf/fhĕÆltcfƸb ;sn+ ;'ų+ cjárflt cŴá. tŴ
Owflt b];fkb];] lgkftá, Ʃfo+ sŴlr nás++þ pkfbfo j'ŝlt. oyfx - æOw tyfutá nás] pƍştLÆlt. sŴlr ;f;g+ oyfx
- æO±wëj, leŋj], k&dá ;d±)ëf, Ow b'ltoá ;d±)ëfÆlt ‘c0lg0 4=241’. sŴlr cásŽ;+. oyfx æO±wëj ltŪdfgfi, b]je"tfi d] ;tá.
k'g/fo' r d] nźá, Pj+ hĕgflx dfl/;fÆltĶ ‘bL0lg02=369’.
sŴlr kbk"/)dųd]j. oyfx æOwfx+, leŋj], e'ųfjL cfi+ kjfl/táÆlt ‘d0lg01=30’. Ow kg nás++þ pkfbfo
j'ųált j]lbtƑá. dxf/fhŽlt oyf klţft+ b];g+ b];]t'+ k'g dxf/fhĕlt cfnklt. Ob+ j'ų+ xált - ædxf/fh OdƸƨ nás]
tyfutá pƍşlt c/x+»k]0 a'źá eujfÆlt. tŴ tyfut;Źá Ɣƪhĕn] j'ųá. c/xlƃcfboá lj;'lźdƮ] ljŴfl/tf. násˆ
pƍştLlt PŴ kg násˆŽlt - cásŽ;nás]Ž ;ųnás]Ž ;řf/nás]Žlt ltlj±wëf. Ow kg ;ųnás]Ž clwƍ]tá. ;ųnás] pƍşdfgálk r
tyfutá g b]jnás], g Ɣƪnás], dg'finás]j pƍşlt. dg'finás]lk g cţƸƨ rŊjfń], OdƸƨo]j rŊjfń]. tŶflk g
;ƑŪfg];', æk'/lŴdfo lb;fo uhśn+ gfd lgudá tfifk/]g dxf;fná, ttá k/f kŝlƃdf hgkbf cá/tá dŢ], k'/lŴdblŋ)fo
58

lb;fo ;nńjtL gfd gbL. ttá k/f kŝlƃdf hgkbf, cá/tá dŢ], blŋ)fo lb;fo ;]tslŰs++þ gfd lgudá, ttá k/f
kŝlƃdf hgkbf, cá/tá dŢ], klŞdfo lb;fo y")+ gfd Ɣfƪ)ufdá, ttá k/f kŝlƃdf hgkbf, cá/tá dŢ], pų/fo lb;fo
pl;/źh]Ž gfd kƑtá, ttá k/f kŝlƃdf hgkbf cá/tá dŢ]Ælt Pj+ kl/lŞƉ] cfofdtá ltoáhg;t], ljŴf/tá
cŬt]Ɯoáhg;t], kl/ŋ]ktá gjoáhg;t] dlŢdkb];] pƍşlt. g s]jnť tyfutá, kŝ]sa'źf, cƮ;fjsŽ, c;Lltdxf±yë/f,
a'źdftf, a'źlktf, rŊjųL /fhĕ cţ] r ;f/ƍųf Ɣfƪ)uxkltsŽ PŴ]j'ƍşlƃ.
tŴ tyfutá ;'hĕtfo lbƉdw'kfof;eáhgtá ofj c/xųdƮá, tfj pƍşlt gfd, c/xųmþn] pƍƉá gfd.
dxflelgŋdgtá jf ofj c/xųdƮá. t'l;tejgtá jf ofj c/xųdƮá. bLkŘ/kfbd"ntá jf ofj c/xųdƮá, tfj pƍşlt
gfd, c/xųmþn] pƍƉá gfd. Ow ;Ƒk&d+ pƍƉefj+ ;ƈfo pƍştLlt j'ų+. tyfutá nás] pƍƉá xátLlt coŤ]Ŵ cŴá.
;á Od+ náslƃ ;á eujf Od+ nás++þ. Obflg jųƑ+ lgbfiˆlt. ;b]jslƃ ;x b]j]lx ;b]js++þ. Pj+ ;x df/]g
;df/s+, ;x Ɣƪ‡gf ;Ɣƪs+, ;x ;d)Ɣfƪ±)ëlx ;Ƨd)ƔfƪƸ). khĕtųf khĕ, t+ kh+. ;x b]jdg'fiˆlx ;b]jdg'Ƨ+. tŴ
;b]jsjrg]g kť sŽdfjr/b]jƮx)+ j]lbtƑ+. ;df/s - jrg]g %ŪsŽdfjr/b]jƮx)+. ;Ɣƪsjrg]g ƔƪsŽlosŽlbƔƪƮx)+.
;fid)Ɣfƪ)Ljrg]g ;f;gfi kŝlŴskŝfldų;d)Ɣfƪ)Ʈx)+, ;ldtkfkaflxtkfk;d)Ɣfƪ)Ʈx)ť. khĕjrg]g
;ųnásƮx)+. ;b]jdg'fijrg]g ;ƙ'ltb]jcj;];dg'fiƮx)+. Pjd]Ŵ tLlx kb]lx cásŽ;nás]g ;Ƹź ;ųnás]Ž. ƀLlx khĕj;]g
;ųnás]Žj ulxtált j]lbtƑá.
ck/á goá, ;b]jsƮx±)ëg c¿kfjr/b]jnás]Ž ulxtá. ;df/sƮx±)ëg % sŽdfjr/b]jnás]Ž. ;ƔƪsƮx±)ëg ¿kL
Ɣƪnás]Ž. ;fid)Ɣfƪ)flbƮx±)ëg rt'kl/;j;]g ;ƙ'ltb]j]lx jf ;x dg'finás]Ž, cj;];;Ƒ;ųnás]Ž jf.
clk r]Ŵ ;b]jsjrg]g pŊŪkl/Ş]btá ;Ƒfi násfi ;lŞstefjdfx. ttá o];+ cxál; - ædf/á dxfg'efjá %
sŽdfjrl/fi/á j;jųL, Ƹs ;álk Pt]g ;lŞstáÆlt, t];+ ljdƸt ljwdƃá æ;df/sÆlƃ cfx. o];+ kg cxál; - æƔƪf
dxfg'efjá Psś‡lnof PsƸƨ rŊjfń;xfiˆ cfnás++þ mþ/lt, ƀLlx »k]0 b;lx cś‡nLlx b;;' rŊjfń;xfiˆ;' cfnás++þ mþ/lt.
cg'ų/ť ´fg;dfklų;'v+ kl;+j]b]lt, Ƹs ;álk ;lŞstáÆlt, t];+ ljdƸt ljwdƃá ;Ɣƪslƃ cfx. ttá o] lrƃ];'+ - æk'y"
;d)Ɣfƪ)f ;f;gfi kŝlŴsŽ, Ƹs t]lk ;lŞstfÆlt, t];+ ljdƸt ljwdƃá ;Ƨd)ƔfƪƸ) khlƃ cfx. Pj+ pŊŪ‡ŊŪfg+
;lŞstefj+ ksŽ;]ŷf cy ;ƙ'ltb]j] cj;];dg'fiˆ r pkfbfo pŊŪkl/Ş]bj;]g ;];;ųnásfi ;lŞstefj+ ksŽ;]ƃá ;b]jdg'Ƨlƃ
cfx. cod]Ŵ efjfg'Ŋdá.
ká/f)f kgfx' ;b]jslƃ b]j]lx ;Ƹź cj;];nás++þ. ;df/slƃ df/]g ;Ƹź cj;];nás++þ. ;Ɣƪslƃ Ɣƪ]lx ;Ƹź
cj;];nás++þ. Pj+ ;Ƒ]lk ltej"k±uë ;ų] tLxfsŽ/]lx tL;' kb];' klŋlkŷf k'g ƀLlx kb]lx kl/oflboƃá ;Ƨd)ƔfƪƸ) kh+
;b]jdg'Ƨlƃ cfx. Pj+ kťlxlk kb]lx t]g t]gfsŽ/]g t]wft'sd]j kl/oflbƉlƃ.
;o+ cleţf ;lŞsŷf kj]b]tLlt PŴ kg ;olƃ ;fd+ ck/g]Ɯá x'ŷf. cleţflt cleţfo, clws]g `f±)ëg `ŷflt
cŴá. ;lŞsŷflt kŝŋ+ sŷf, Pt]g cg'dfgflbklŋ]ká stá xált. kj]b]tLlt aá±wëlt ljţfk]lt ksŽ;]lt.
;á wƙ+ b];]lt cflbsƠf)+»k]0» kl/oá;fgsƠf)lƃ ;á eujf ;ų];' sŽ?ţt+ klŝ lxŷflk cg'ų/+ ljj]s;'v+ wƙ+
b];]lt. tť ±vëf cƍ+ jf ax'+ jf b];]ƃá cflbsƠf)flbƍsŽ/d]j b];]lt. cflblƛlk, sƠf)+ eŹs++þ cgjşd]j sŷf b];]lt, dŢ]lk,
kl/oá;fg]lk, sƠf)+ eŹs++þ cgjşd]j sŷf b];]tLlt j'ų+ xált. tŴ clŴ b];gfo cflbdŢkl/oá;fg+, clŴ ;f;gfi. b];gfo
tfj rt'ƍlbsŽolk ufyfo k&dkfbá cflb gfd, ttá ƀ] dŢ+ gfd, cƃ] Ps]Ž kl/oá;fg+ gfd. PsŽg';lƈsfi ;'ųfi lgbfg+
cflb, Obdjárflt kl/oá;fg+, pleƉdƃ/f dŢ+. cg]sŽg';lƈsfi ;'ųfi k&dfg';lƈ cflb, cƃ] cg';lƈ kl/oá;fg+, dŢ] Ps]Ž
jf ƀ] jf ax" jf dŢd]j.
;f;gfi kg ;Ln;dflwljkfigf cflb gfd. j'ųlƕ r]t+ - æs]Ž rflb sú;nfg+ wƙfg+< ;Lnť ;'lj;'ź+ lblŪ r
ph'sŽÆlt ‘;+0lg0 5=369’. æclŴ, leŋj], dlŢdf klkbf tyfut]g cle;Ɨ'źfÆlt Pj+ j'ųá kg cl/odƮá dŢ+ gfd.
mþnť]j lgƑfgť kl/oá;fg+ gfd. æPtbŴldb+, Ɣfƪ), Ɣƪrl/o+, Pt+ ;f/+, Pt+ kl/oá;fgÆlƃ ‘d0lg01=324’ lx PŴ mþn+
kl/oá;fglƃ j'ų+. ælgƑfgáuw+ lx, cfj';á lj;fv, Ɣƪrl/o+ j'filt, lgƑfgk/fog+ lgƑfgkl/oá;fgÆlƃ ‘d0 lg01=466’
PŴ lgƑfg+ kl/oá;fglƃ j'ų+. Ow b];gfo cflbdŢkl/oá;fg+ clwƍ]t+. eujf lx wƙ+ b];]ƃá cflblƛ ;Ln+ bfiˆŷf dŢ] dƮ+
kl/oá;fg] lgƑfg+ bfiˆlt. t]g j'ų+ - æ;á wƙ+ b];]lt cflbsƠf)+ dŢ]sƠf)+ kl/oá;fgsƠf)Ælƃ. tƨf cţálk wƙslys]Ž wƙ+
s±yëƃá æcflblƛ ;Ln+ bfiˆƜ, dŢ] dƮ+ ljefjo].
kl/oá;fglƛ lgƑfg+, P;f slys;lŮtLÆltĶ
;fŴ+ ;Ɠŧglƃ ofi lx ofu'eųOlŴk'l/;flbjŰgflglfitf b];gf xált, g ;á ;fŴ+ b];]lt. eujf kg tyf¿k+ b];g+
kxfo rt';ltkŪfgflblglfit+ b];g+ b];]lt. tƨf ;fŴ+ b];]tLlt j'ŝlt. ofi kg b];gf PsƓŧgflbo'ųf jf ;Ƒlg/áŪƓŧgf jf
;ƑljfiŪ;ƑlgƮxLtƓŧgf jf, tfi bldńls/ft;j/flbldnŋÚg+ ef;f ljo Ɠŧgkfl/k"l/of cefjtá cƓŧgf gfd b];gf xált.
59

eujf kg æl;lyn+ wlgtť bL#/fi+, u?s++þ nx'sť lgƮxLt+.
;ƗƈjjlŴt+ ljd'ų+, b;wf Ɠŧga'lźof ke]báÆltĶ
Pj+ j'ų+ b;ljw+ Ɠŧg+ cdŋ]ŷf kl/k'ŰƓŧgd]j sŷf wƙ+ b];]lt, tƨf ;Ɠŧg+ wƙ+ b];]tLlt j'ŝlt. sˆjnkl/k'Űlƃ
PŴ sˆjnlƃ ;snflwjrg+. kl/k'Űlƃ cg"gflwsjrg+. Ob+ j'ų+ xált ;snkl/k'Űd]j b];]lt, Psb];gflk ckl/k'Űf
gŴLlt. pkg]tƑckg]tƑfi cefjtá s]jnkl/k'Űlƃ j]lbtƑ+. kl/;'źlƃ lg?klŊn];+. oá lx Od+ wƙb];g+ lgfifo nfe+ jf
;Ŋf/+ jf nlefifdLlt b];]lt, tfi ckl/;'źf b];gf xált. eujf kg násŽld;lg/k]ŋá lxtmþ/±)ëg d]ųfefjgfo d'b'xboá
pƟ'ƕg;efj;lŮt]g lrų]g b];]lt. tƨf kl/;'ź+ wƙ+ b];]tLlt j'ŝlt.
Ɣƪrl/o+ ksŽ;]tLlt PŴ kgfo+ Ɣƪrl/o_;Źá bfg] j]Ɯfjŝ] kťl;ŋfkb;Ln] cƍdţf;' d]y'glj/lto+ ;bf/;ƃá;]
jLl/o] pká;yś];' cl/odƮ] ;f;g]lt Od]ƩŴ];' lbfilt.
æƸs t] jt+ Ƹs kg Ɣƪrl/o+,
lsfi ;'lrŰfi co+ ljkfs]Ž.
OźL h'tL anjLl/o"kklų,
Obť t] gfu, dxfljdfg+Ķ
cxť el/of r dg'finás],
;źf peá bfgktL cx'ƛf.
cákfge"t+ d] #/+ tbfl;,
;ƃlƍtf ;d)Ɣfƪ)f rĶ
t+ d] jt+ t+ kg Ɣƪrl/o+,
tfi ;'lrŰfi co+ ljkfs]Ž.
OźL h'tL anjLl/o"kklų,
Obť d] wL/ dxfljdfgÆlƃĶ ‘hĕ02=17=1595’.
OdlƨlŤ k'Űshĕts] bfg+ Ɣƪrl/olƃ j'ų+.
æs]g kfl) sŽdbbá, s]g kfl) dw'fijá.
s]g t] Ɣƪrl/o]g, k'ţ+ kfl)lƛ OŢltĶ
t]g kfl) sŽdbbá, t]g kfl) dw'fijá.
t]g d] Ɣƪrl/o]g, k'ţ+ kfl)lƛ OŢtLÆltĶ ‘k]0j0275277’.
OdƸƨ c؇/k]tjŴ'lƛ j]Ɯfjŝ+ Ɣƪrl/olƃ j'ų+. æPj+, ±vëf t+ leŋj], ltlųl/o+ gfd Ɣƪrl/o+ cxá;LÆlt
‘r"ńj0311’ OdƸƨ ltlų/hĕts] kťl;ŋfkb;Ln+ Ɣƪrl/olƃ j'ų+. æt+ ±vëf kg d], kťl;v, Ɣƪrl/o+ g]j lglƑbfo g
lj/fufo g lg/áwfo»k]0 ofjb]j Ɣƪnás+"þkklųofÆlt ‘bL0lg02=329’ OdƸƨ dxfuf‰ljƆ;'ų] rtfiá cƍdţfoá Ɣƪrl/olƃ
j'ųf. æk/] cƔƪrf/L eljfilƃ, dod]Ŵ Ɣƪrf/L eljfifdfÆlt ‘d0lg01=83’ OdƸƨ ;Ɵ]v;'ų] d]y'glj/lt Ɣƪrl/olƃ j'ųf.
ædoť el/of gfltŊdfd,
cƛ] r el/of gfltŊdlƃ.
cţŶ tflx Ɣƪrl/o+ r/fd,
tƨf lx cƛ+ bx/f g dLo/]ÆltĶ ‘hĕ0 1=4=97’.
dxfwƙkfnhĕts] ;bf/;ƃá;á Ɣƪrl/olƃ j'ųá. æclehĕgfld ±vëf kgfx+, ;fl/k'ų, rt'/ś;dƉfut+ Ɣƪrl/o+
rl/tf, tkfiL ;'b+ xádLÆlt ‘d0lg01=155’ nádx+;g;'ų] jLl/o+ Ɣƪrl/olƃ j'ų+.
æxLg]g Ɣƪrl/o]g, vlųo] pkkşlt.
dlŢd]g r b]jų+, pųd]g lj;'ŢtLÆltĶ ‘hĕ01=8=75’.
Pj+ lgldhĕts] cųbdgj;]g stá cŪlśs]Ž pká;±yëf Ɣƪrl/olƃ j'ųá. æOb+ ±vëf kg d], kťl;v, Ɣƪrl/o+
PsƃlglƑbfo lj/fufo lg/áwfo»k]0 cod]j cl/oá cŪlśs]Ž dƮáÆlt ‘bL0lg02=329’ dxfuf‰ljƆ;'ųƸƨo]j cl/odƮá
Ɣƪrl/olƃ j'ųá. ætlob+ Ɣƪrl/o+ Oźť]j mþLtť ljŴfl/s++þ afx'hţ+ k'y'e"t+ ofj b]jdg'filˆ x ;'ƍsŽl;tÆlƃ ‘bL0lg03=174’
kf;flbs;'ų] l;ŋųo;ślxt+ ;sn;f;g+ Ɣƪrl/olƃ j'ų+. Odlƨlƕ &fg] Obd]j Ɣƪrl/olƃ clwƍ]t+. tƨf Ɣƪrl/o+
ksŽ;]tLlt ;á wƙ+ b];]lt cflbsƠf)+»k]0 kl/;'ź+. Pj+ b];]ƃá r l;ŋųo;ślxt+ ;sn;f;g+ Ɣƪrl/o+ ksŽ;]tLlt Pjd]Ŵ cŴá

60

bŪƑá. Ɣƪrl/olƃ ;]ŪŪ]g Ɣƪe"t+ rl/o+. Ɣƪe"tfg+ jf a'źfbLg+ rl/olƃ j'ų+ xált.
191= t+ wƙlƃ t+ j'ųƍsŽ/;ƕb+ wƙ+. ;')flt uxklt jflt sƨf k&d+ uxkƸt lglŹ;lt< lgxtdfgųf, pfiƉųf
r. o]e'Ɯ]g lx vlųosúntá kƑlhtf hĕƸt lgfifo dfg+ s/álƃ. Ɣfƪ)súnf kƑlhtf dƃ] lgfifo dfg+ s/álƃ. xLghŝsúnf
kƑlhtf cųgá cųgá ljhĕlttfo kltŪft'+ g ;Ŋ]Žlƃ. uxkltbf/sŽ kg sŞ]lx ;]b+ d'ťƃ]lx lklŪof ná)+ k'Ǝdfgfo e"Ƹd sl;ŷf
tflb;fi dfgfi cefjtá lgxtdfgbƍf xálƃ. t] kƑlhŷf dfg+ jf bƍ+ jf csŷf oyfan+ ;sna'źjrg+ pƮx]ŷf ljkfigfo
sƙ+ s/áƃf ;Ŋ]Žlƃ c/xų] kltŪft'+. Ot/]lx r sún]lx lgŋldŷf kƑlhtf gfd g ax'sŽ, uxkltsŽj ax'sŽ. Olt lgxtdfgųf
pfiƉųf r k&d+ uxkƸt lglŹ;tLlt.
cţt/Ƹƨ jflt Ot/];+ jf súnfg+ cţt/Ƹƨ. kŝfhŽtált klthĕtá. tyfut] ;ź+ klnetLlt kl/;'ź+ wƙ+ ;'ŷf
wƙfifldlƛ tyfut] - æ;ƙf;Ɨ'źá jt ;á eujfÆlt ;ź+ klnelt. Olt kl;lťŋtLlt Pj+ kŝj]ŋlt. ;Ɨf±wëf #/fjf;ált
;r]lk ;lŪxŴ] #/] oáhg;tƃ/]lk jf ƀ] hĕoƕltsŽ j;lƃ, tyflk g];+ ;lsťg;klnaáwŪ]g #/fjf;á ;Ɨf±wëfo]j. /hák±yëflt
/fu/hĕbLg+ pŪfgŪfglƃ dxfcŪsyfo+ j'ų+. cfudgk±yëfltlk jblƃ. cnƮgŪ]g cưásŽ;á ljoflt cưásŽ;á. kƑlhtá lx
s+"þfuf//tgkf;fbb]jljdfgfbL;' lklxtƀf/jftkfg];' klŞƉ];' j;ƃálk g]j nƮlt, g ;şlt, g aŢlt. t]g j'ų+ æcưásŽ;á kƑşĕÆlt. clk r ;Ɨf±wëf #/fjf;á sú;nlsl/ofo cásŽ;fefjtá. /h]Žk±yëf c;+j't;Řf/Ūfg+ ljo /hĕg+ lsn];/hĕg+
;lƉkftŪfgtá. cưásŽ;á kƑşĕ sú;nlsl/ofo oyf;'v+ cásŽ;;ưfjtá.
glob+ ;'s/+»k]0» kƑh]Ɯlƃ PŴfo+ ;ř]ksyf, ob]t+ l;ŋųoƔƪrl/o+ Pslƕ lbj;+ cvů+ sŷf rl/dslrų+
kfk]tƑtfo Psƃkl/k'Ű+, rl/tƑ+ Pslbj;lƕ r lsn];dn]g cdnLg+ sŷf rl/dslrų+ kfk]tƑtfo Psƃkl/;'ź+ ;řlnlvtlƃ
lnlvt;ř;lb;+ ±wëft;ř;ƍlefu+ rl/tƑ+. Ob+ g ;'s/+ cuf/+ cŢfj;tf cuf/dŢ] j;ƃ]g Psƃkl/k'Ű+»k]0 rl/t'+, o+g"gfx+
s];] r dfi'ť cáxf/]ŷf s;fo/;kLttfo sŽ;foflg Ɣƪrl/o+ r/ƃfg+ cg'ŞljsŽlg jŴflg cŞfb]ŷf kl/blxŷf cuf/ƨf lgŋldŷf
cgufl/o+ kƑh]Ɯlƃ. PŴ r oƨf cuf/fi lxt+ sl;jfl)şĕlbsƙ+ cufl/olƃ j'ŝlt, tť kƑşĕo glŴ, tƨf kƑşĕ cgufl/olƃ
`ftƑf, t+ cgufl/o+. kƑh]Ɯlƃ klkş]Ɯ+.
192_193= cƍ+ jflt ;xfitá x]Ūf eáuŋƈá cƍá gfd xált, ;xfitá kŪfo dxf. cfaƈgŪ]g `flto]j
`fltkl/jũá. ;álk jL;ltof x]Ūf cƍá gfd xált, jL;ltof kŪfo dxf. kfltdáŋ;+j/;+j'tált kfltdáŋ;+j/]g ;dƉfutá.
cfrf/±uëfr/;ƕƉált cfrf/]g r]j uf‰r/]g r ;ƕƉá. c)'dų];"lt cƍdųs];'. jş];"lt csú;nwƙ];'. eobƧfjLlt eobfiL.
;dfbfoflt ;ƙf cflbloŷf. l;ŋlt l;ŋŽkb];"lt l;ŋfkb];' t+ t+ l;ŋfkb+ ;dflbloŷf l;ŋlt. cod]Ŵ ;ř]ká, ljŴf/á kg
lj;'lźdƮ] j'ųá.
sŽosƙjrLsƙ]g ;dƉfutá sú;n]g kl/;'źfhËjált PŴ cfrf/uf‰r/Ʈx±)ëg]j r sú;n] sŽosƙjrLsƙ] ulxt]lk oƨf Ob+
cfhËjkfl/;'lź;Ln+ gfd g cfsŽ;] jf ?ŋƮfbL;' jf pƍşlt, sŽojrLƀf/];'o]j kg pƍşlt¶ tƨf tfi pƍlųƀf/bfigŴ+
sŽosƙjrLsƙ]g ;dƉfutá sú;n]gflt j'ų+. oƨf kg t]g ;dƉfutá, tƨf kl/;'źfhËjá. ;d)d'lůsk'ų;'ųƃj;]g
‘d0lg02=260’ jf Pj+ j'ų+. tŴ lx æstd] r, yklt, sú;nf ;Lnf< sú;n+ sŽosƙ+, sú;n+ jrLsƙ+, kl/;'ź+ cfhËjlƕ ±vëf
cx+ yklt ;LnƸƨ jbfdLÆlt j'ų+. oƨf kg t]g ;dƉfutá, tƨf kl/;'źfhËjált j]lbtƑá.
;Ln;ƕƉált Ɣƪhĕn] j'ų]g ltlj±wëg ;Ln]g ;dƉfutá xált. OlƇo];' u'ųƀf/ált dgŞŪ];' OlƇo];' lklxtƀf/á
xált. ;lt;ƕhţ]g ;dƉfutált cleŊƃ] klŊƃ]ltcfbL;' ;ų;' &fg];' ;ltof r]j ;ƕhţ]g r ;dƉfutá xált. ;ƃ'Ūált
rt";' kŝo];' ltlj±wëg ;ƃá;]g ;ƃ'Ūá xált.

r"ń;LnjŰgf
194_211= Pj+ dflts++þ lglŋlkŷf cg'k'Ƒ]g efh]ƃá æsyť, dxf/fh, leŋú ;Ln;ƕƉá xátLÆltcflbdfx. tŴ
OblƕƧ xált ;Lnlƨlƃ Oblƕ cfi leŋ'gá kf)fltkftf j]/dl) ;LnƸƨ Ps++þ ;Ln+ xátLlt cŴá. kŝųjrgŴ] jf Pt+ e'ƙ+.
dxfcŪsyfolŤ Oblƕ tfi ;d)fi ;Lnlƃ cod]j cŴá j'ųá. ;];+ Ɣƪhĕn] j'ųgo]g]j j]lbtƑ+. ObdƧ xált ;Lnlƨlƃ Ob+
cfi ;Ln+ xátLlt cŴá.
212= g sútálr eo+ ;dg'kƧlt, olbb+ ;Ln;+j/tált oflg c;+j/d"nsŽlg eoflg pƍşlƃ, t];' o+ Ob+ eo+
;Ln;+j/tá ej]Ɯ, t+ sútálr Ps;+j/tálk g ;dg'kfilt. sƨf< ;+j/tá c;+j/d"nsfi eofi cefjf. d'źflel;ųált
oyfljwfgljlxt]g vlųofle;]s]g d'źlg cjl;ųá. olbb+ kŝlŴstált o+ sútálr PskŝlŴstálk eo+ ej]Ɯ, t+ g
;dg'kfilt. sƨf< oƨf lgxtkŝfldųá. cŢųlƃ lgosŢų+, cųgá ;ƃfg]lt cŴá. cgjş;'vlƃ cgjş+ clglƆt+ sú;n+
;LnkbŪfg]lx cljƍl;f/kfdáşkLltkfilźwƙ]lx kl/Ʈlxt+ sŽlosr]tl;s;'v+ kl;+j]b]lt. Pj+ ±vëf, dxf/fh, leŋú ;Ln;ƕƉá

61

xátLlt Pj+ lg/ƃ/+ ljŴf/]ŷf blfit]g ltlj±wëg ;Ln]g ;dƉfutá leŋ' ;Ln;ƕƉá gfd xátLlt ;Lnsy+ lgŪfk]l;.

OlƇo;+j/syf
213= OlƇo];' u'ųƀf/efhgLo] rŋúgf ¿klƃ co+ rŋ';Źá sŴlr a'źrŋ'lƛ jųlt, oyfx - æa'źrŋ'gf nás++þ
jánás];LÆlt ‘dxfj09’. sŴlr ;Ƒţ'tţf);řft] ;dƃrŋ'lƛ, oyfx - æty"kd+ wƙdo+, ;'d]w, kf;fbdf?ƞ ;dƃrŋÚÆlt
‘dxfj08’. sŴlr wƙrŋ'lƛ ælj/h+ jLtdn+ wƙrŋ'+ pbkfbLÆlt ‘dxfj016’ lx PŴ cl/odƮųokţf. ærŋ'+ pbkflb
`f)+ pbkfbLÆlt ‘dxfj015’ PŴ k'Ƒ]lgjf;flb`f)+ kţfrŋÚlt j'ŝlt. ælbƑ]g rŋ'gfÆlt ‘d0lg0 1=284’ cfutŪfg];'
lbƑrŋ'lƛ jųlt. ærŋ'ť klŝ ¿k] rfÆlt PŴ k;fbrŋ'lƛ jųlt. Ow kgfo+ k;fbrŋ'jáxf/]g rŋ'ljţf±)ë jųlt, tƨf
rŋ'ljţf±)ëg ¿k+ lbƩflt cod]ŴŴá. ;];kb];' o+ jųƑ+ l;of, t+ ;Ƒ+ lj;'lźdƮ] j'ų+. cƓf;]s;'vlƃ lsn];Ɠf;]slj/lxtųf
cƓf;]s+þ c;lƙfi+ kl/;'ź+ clwlrų;'v+ kl;+j]b]tLlt.

;lt;ƕhţsyf
214= ;lt;ƕhţefhgLolƛ cleŊƃ] klŊƃ]lt PŴ tfj cleŊƃ+ j'ŝlt udg+, klŊƃ+ lgjųg+, tb'eolƕ rt";'
Ol/ofk±yë;' nưlt. udg] tfj k'/tá sŽo+ clex/ƃá cleŊdlt gfd kllgjųƃá klŊdlt gfd. &fg]lk l&ts]Žj sŽo+ k'/tá
cágfd]ƃá cleŊdlt gfd, kŞtá ckgfd]ƃá klŊdlt gfd. lg;şĕo lgl;Ɖs]Žj cf;gfi k'l/dcśfled'±vëf ;+;/ƃá cleŊdlt
gfd, klŞdcśkb];+ kŝf;+;/ƃá klŊdlt gfd. lgkşg]lk P;]j goá.
;ƕhŽgsŽ/L xátLlt ;ƕhţ]g ;ƑlsŝsŽ/L. ;ƕhţd]j jf sŽ/L. ;á lx cleŊƃfbL;' ;ƕhţ+ s/át]j. g sŴlr
;ƕhţlj/lxtá xált. tŴ ;fŴs;ƕhţ+, ;ƍfo;ƕhţ+, uf‰r/;ƕhţ+ c;ƙáx;ƕhţlƃ rt'lƑw+ ;ƕhţ+. tŴ cleŊdglrų]
pƍƉ] lrųj;]g]j cuƄf - ælsƉ' d] PŴ ut]g cŴá clŴ gŴLÆlt cŴfgŴ+ kl/Ʈx]ŷf cŴkl/ƮŲg+ ;fŴs;ƕhţ+. tŴ r
cŴált r]ltobfigaálw;Ŝ±yë/c;'ebfigflbj;]g wƙtá j'lŬ. r]lto+ jf aáƸw jf lbƩflk lx a'źf/ƙ)+, ;Ŝbfig]g ;Ŝf/ƙ)+,
kLƸt pƍfb]ŷf tb]j vojotá ;ƙ;ƃá c/xų+ kfk')flt. ±yë/] lbƩf t];+ cájfb] kltŪfo, c;'e+ lbƩf tŴ k&dŢfg+ pƍfb]ŷf
tb]j vojotá ;ƙ;ƃá c/xų+ kfk')flt. tƨf Pt];+ bfig+ ;fŴslƃ j'ų+. s]lr kg cfld;tálk j'lŬ cŴáo]j, t+ lgfifo
Ɣƪrl/ofg'Ʈxfo klkƉųflt jblƃ.
tƸƨ kg udg] ;ƍfof;ƍfo+ kl/Ʈx]ŷf ;ƍfokl/ƮŲg+ ;ƍfo;ƕhţ+. ;]Ɯlyb+ - r]ltobfig+ tfj ;fŴs++þ, ;r] kg
r]ltofi dxfk"hĕo b;ƀfb;oáhgƃ/] kl/;f ;lƉktlƃ, cųgá ljejfg'¿kf OlŴoálk k'l/;flk cnŘtkloųf lrųsƙ¿ksŽlg
ljo ;ť/lƃ. tŶ rfi OŪ] cf/ƙ±)ë náeá xált, clgŪ] kl#á, c;dk]ŋg] dáxá pƍşlt, sŽo;+;ƮfkƸų jf cfkşlt.
hËljtƔƪrl/ofg+ jf cƃ/foá xált, Pj+ t+ &fg+ c;ƍfo+ xált. j'ųƍsŽ/cƃ/fofefj] ;ƍfo+. aálwbfig]lk P;]j goá.
;Ŝbfiglƕ ;fŴ+. ;r] kg cƃáufd] dxfdůk+ sŽ/]ŷf ;Ƒ/Ƹų wƙfijg+ s/áƃ];' dg'fiˆ;' j'ųƍsŽ/]g]j hg;lƉkftá r]j cƃ/foá
r xált, Pj+ t+ &fg+ c;ƍfo+ xált. cƃ/fofefj] ;ƍfo+. dxfkl/;kl/jf/fg+ ±yë/fg+ bfig]lk P;]j goá.
c;'ebfiglƕ ;fŴ+, tbŴbLkgŴť Ob+ jŴ' - Ps]Ž ls/ bx/leŋ' ;fd±)ë/+ ux]ŷf bƃsŪŴfo utá. ;fd±)ë/á dƮf
cáŊldŷf k'/tá uŞƃá c;'e+ lbƩf k&dŢfg+ lgƑų]ŷf tb]j kfbs++þ sŷf ;řf/] ;ƙ;ƃá tLl) mþnflg ;lŞsŷf pkl/dƮŴfo
sƙŪfg+ kl/Ʈx]ŷf cŪfl;. bx/á t+ ckfiƃá ;fd±)ë/flt kŊ]Žl;. ;á ‚dof kƑlhtlbj;tá kŪfo leŋ'gf ;Ƹź ƀ] syf gfd g
slytk'Ƒf. cţlƨlƕ lbj;] pkl/ lj;];+ lgƑų]fifdLƒlt lrƃ]ŷf Ƹs, eƃ]lt kljrgdbfl;. ‚PxLƒlt r j'ų] Psjrg]g]j
cfuƄf, ‚eƃ], Oldgf tfj dƮ]g]j uƄf dof l&tásŽ;] d'x'ų+ k'/Ŵfled'±vëf &ŷf cánás]yfƒlt cfx. ;á tyf sŷf t]g
kųlj;];d]j kfk'l). Pj+ Ps++þ c;'e+ lƀƉ+ hgfg+ cŴfo hĕt+. Pj+ ;fŴlƕ kg]t+ k'l/;fi dft'ufdf;'e+ c;ƍfo+, dft'ufdfi r
k'l/;f;'e+ c;ƍfo+, ;efud]j ;ƍfolƃ Pj+ ;ƍfokl/ƮŲg+ ;ƍfo;ƕhţ+ gfd.
Pj+ kl/Ʈlxt;fŴs;ƍfofi kg cŪƸt;fo sƙŪfg];' cųgá lrų?lro+ sƙŪfg;řft+ uf‰r/+ pƮx]ŷf leŋfrf/uf‰r/] t+
ux]ŷfj udg+ uf‰r/;ƕhţ+ gfd. tfifljefjgŴ+ Ob+ rt'Ŋ+þ j]lbtƑ+ O±wësŝá leŋ' x/lt, g kŝfx/lt¶ Psŝá kŝfx/lt, g x/lt¶ Psŝá kg g]j x/lt, g kŝfx/lt¶ Psŝá x/lt
r, kŝfx/lt rflt. tŴ oá leŋ' lbj;+ rŘd]g lg;şĕo r cfj/)Lo]lx wƙ]lx lrų+ kl/;á±wëŷf tyf /lųof k&dofd],
dlŢdofd] ;]Ɯ+ sƍ]ŷf klŞdofd]lk lg;şrŘd]lx jLltgfd]ŷf k±uëj r]ltoś)aálwoś)jų+ sŷf aálw?ŋ] pbs++þ cfl;lťŷf, kfgLo+
kl/eáhgLo+ kŝ'kŪk]ŷf cfrl/o'kŢfojųfbLlg ;Ƒflg vƈsjųflg ;dfbfo jųlt. ;á ;/L/kl/sƙ+ sŷf ;]gf;g+ kljl;ŷf ƀ]

62

toá kƟŘ] p;'d+ ufxfk]ƃá sƙŪfg+ cg'o'lŧŷf leŋfrf/j]nfo+ pŪlxŷf sƙŪfg;L;]g]j kųrLj/dfbfo ;]gf;gtá lgŋldŷf
sƙŪfg+ dgl;s/áƃáj r]ltoś)+ uƄf, ;r] a'źfg'filtsƙŪfg+ xált, t+ cljfiş]ŷfj r]ltoś)+ klj;lt. cţ+ r] sƙŪfg+ xált,
;ákfgd"n] &ŷf xŴ]g ulxteů+ ljo t+ &k]ŷf a'źf/ƙ)+ kLƸt ux]ŷf r]ltoś)+ cf?ƞ, dxƃ+ r]lto+ r], ltŋų'+ kblŋ)+ sŷf
rt";' &fg];' jlƆtƑ+. v'Źs++þ r]lto+ r], t±yëj kblŋ)+ sŷf cŪ;' &fg];' jlƆtƑ+. r]lto+ jlƆŷf aálwoś)+ kų]gflk a'źfi
eujtá ;ƙ'vf ljo lgkŝfsŽ/+ bfiˆŷf aálw jlƆtƑf. ;á Pj+ r]ltoť aálwť jlƆŷf kl;fldtŪfg+ uƄf kl;fldteůs++þ xŴ]g
uŲƃá ljo lglŋųsƙŪfg+ ux]ŷf ufd;dLk] sƙŪfg;L;]gj] rLj/+ kf?lkŷf ufd+ lkůfo klj;lt. cy g+ dg'fif lbƩf cƜá gá
cfutált kŝ'ƮƄf kų+ ux]ŷf cf;g;fnfo jf ±uëx] jf lg;Lbfk]ŷf ofu'+ bŷf ofj eų+ g lgŪflt, tfj kfb] ±wëfljŷf t]n]g
dŋ]ŷf k'/tá t] lg;Llbŷf kŤ+ jf k'Şlƃ, wƙ+ jf ;át'sŽdf xálƃ. ;r]lk g syfk]lƃ, hg;śxŴ+ wƙsyf gfd sŽtƑf o]jflt
cŪsyfrl/of jblƃ. wƙsyf lx sƙŪfgljlgd'ųf gfd glŴ, tƨf sƙŪfg;L;]g]j wƙsy+ s±yëŷf sƙŪfg;L;]g]j cfxf/+
kl/e'lŧŷf cg'dábg+ sŷf lgjlųodfg]lxlk dg'fiˆlx cg'utáj ufdtá lgŋldŷf tŴ t] lgjų]ŷf dƮ+ klkşlt.
cy g+ k'/]t/+ lgŋldŷf alxufd] steųlsŝf ;fd±)ë/bx/leŋÚ lbƩf kŝ'ƮƄf kųrLj/dfi uŲlƃ. ká/f)sleŋÚ ls/
cƛfs++þ pkŢfoá cfrl/oált g d'v+ cánás]ŷf jų+ s/álƃ, ;ƕųkl/Ş]b]g]j s/álƃ. t] t+ k'Şlƃ - æeƃ], Pt] dg'fif t'ƛfs++þ Ƹs
xálƃ, dfltkŋtá ;Ɨƈf lkltkŋtáÆlt< Ƹs lbƩf k'Şyflt< t'ƛ];' Pt];+ k]d+ ax'dfglƃ. cfj';á, o+ dftflkt"lxlk b'Ŋ/+, t+
Pt] cƛfs++þ s/álƃ, kųrLj/lƕ gá Pt];+ ;ƃsd]j, Pt];+ cfg'efj]g g]j eo] eo+, g %fts] %fts++þ hĕgfd. ólb;f gfd cƛfs++þ
pksŽl/gá gŴLlt t];+ u'±)ë s±yëƃá uŞlt. co+ j'ŝlt x/lt g kŝfx/tLlt.
ofi kg k±uëj j'ųƍsŽ/+ jųklkƸų s/áƃfi sƙht]h]Žwft' kşnlt, cg'kflbƉs++þ d'lťŷf pkflbƉs++þ uŲflt, ;/L/tá
;]bf d'ťlƃ, sƙŪfg+ jLƸy gf/áxlt, ;á k±uëj kųrLj/dfbfo j]u;f r]lto+ jlƆŷf uf‰¿kfg+ lgŋdgj]nfod]j ufd+ ofu'leŋfo
kljl;ŷf ofu'+ nleŷf cf;g;fn+ uƄf lkjlt, cyfi ƀlųŋų'+ cŢáx/)dų]g]j sƙht]h]Žwft' pkflbƉs++þ d'lťŷf cg'kflbƉs++þ
uŲflt, #;t]g ƌftá ljo t]h]Žwft' kl/ńfxlgƑfg+ kŷf sƙŪfg;L;]g ofu'+ kl/e'lŧŷf kųť d'vť ±wëfljŷf cƃ/feų] sƙŪfg+
dgl;sŷf cj;];Ūfg] lkůfo rl/ŷf sƙŪfg;L;]g cfxf/ť kl/e'lŧŷf ttá kŪfo kářfg'kář+ pkŪxdfg+ sƙŪfg+ ux]ŷf
cfuŞlt, co+ j'ŝlt kŝfx/lt g x/tLlt. Plb;f r leŋÚ ofu'+ lkljŷf ljkfig+ cf/leŷf a'ź;f;g] c/xųƍųf gfd
u)gky+ jLltjųf. ;LxńbLk]o]j t];' t];' ufd];' cf;g;fnfo+ jf g t+ cf;gdlŴ, oŴ ofu'+ lkljŷf c/xųƍųf leŋÚ gŴLlt.
oá kg kdfbljxf/L xált, lglŋųw'/á ;Ƒjųflg lelƆŷf kťljwr]távLnljlgaƈlrųá ljx/ƃá - æsƙŪfg+ gfd
cŴLÆlt ;ţlƕ csŷf ufd+ lkůfo kljl;ŷf cgg'nálds]g lulx;+;Ʈ]g ;+;Ūá rl/ŷf r e'lŧŷf r t'Şá lgŋdlt, co+ j'ŝlt g]j
x/lt g kŝfx/tLlt.
oá kgfo+ - æx/lt r kŝfx/lt rfÆlt j'ųá, ;á utkŝfutjųj;]g]j j]lbtƑá. cųsŽdf lx súnk'ųf ;f;g]
kƑlhŷf b;lk jL;lƕ Ƹt;lƕ rųfnL;lƕ kţf;lƕ ;tlƕ Pstá j;ƃf sltsjų+ sŷf ljx/lƃ, æcfj';á, t'ƛ] g O)ũf, g
eoũf, g hËljsŽkstf kƑlhtf, b'ŋf d'lŝt'sŽdf kg]Ŵ kƑlhtf, tƨf udg] pƍƉlsn];+ udg]o]j lgƮŲy, tyf &fg], lg;şĕo,
;og] pƍƉlsn];+ ;og]j lgƮŲyfÆlt.
t] Pj+ sltsjų+ sŷf leŋfrf/+ uŞƃf cŬp;ep;ecŬufj'tufj'tƃ/];' kf;f)f xálƃ, tfo ;ţfo sƙŪfg+
dgl;s/áƃfj uŞlƃ. ;r] sfilr udg] lsn];á pƍşlt, tŴ]j g+ lgƮŲflt. tyf c;Ŋ]Žƃá ltŪlt, cyfi kŞtá cfuŞƃálk
ltŪlt. ;á æco+ leŋ' t'ƞ+ pƍƉljtŊ+þ hĕgflt, cgg'Şljs++þ t] PtÆlƃ cųfg+ klráb]ŷf ljkfig+ jŬ]ŷf tŴ]j cl/oe"Ƹd
cáŊdlt¶ tyf c;Ŋ]Žƃá lg;Lblt. cyfi kŞtá cfuŞƃálk lg;LbtLlt ;áo]j goá. cl/oe"Ƹd cáŊldt'+ c;Ŋ]Žƃálk t+ lsn];+
ljŋƘ]ŷf sƙŪfg+ dgl;s/áƃáj uŞlt, g sƙŪfgljƍo'ų]g lrų]g kfb+ pź/lt, pź/lt r], kllgjlųŷf k'l/dkb];+o]j
Plt. cflnƆsjf;L dxfmúƧb]jŴ]/á ljo.
;á ls/ Ps+"þgjL;ltjfiflg utkŝfutjų+ k"/]ƃá Pj ljxfl;, dg'fiflk cŹ;+;' cƃ/fdƮ] s;ƃf r jkƃf r dŹƃf
r sƙflg r s/áƃf ±yë/+ tyfuŞƃ+ lbƩf - æco+ ±yë/á k'gƍ'g+ lgjlųŷf uŞlt, lsƉ' ±vëf dƮd"ƭá, pbfx' lslť kd'ŪáÆlt
;d'Ɵklƃ. ;á t+ cgflbloŷf sƙŪfgo'ųlrų]g]j ;d)wƙ+ s/áƃá jL;ltjfiưƃ/] c/xų+ kfk'l), c/xųƍųlbj;] rfi
rŘdgs]Žlo+ clwjŴf b]jtf cś‡nLlx bLk+ pşĕn]ŷf cŪfl;. rųf/álk dxf/fhĕgá ;Ŋ]Ž r b]jfgldƆá Ɣƪf r ;xƕlt pkŪfg+
cud+;'. tť cáef;+ lbƩf jgjf;L dxfltfiŴ]/á t+ b'ltolbj;] k'lŞ - æ/lųef±uë cfoƨtá ;lƃs] cáef;á cxál;, Ƹs ;á
cáef;áÆlt< ±yë/á ljŋ]k+ s/áƃá cáef;á gfd bLkáef;álk xált, dl)cáef;ákLlt Pjdflbdfx. ttá ‚klŞfb]y t'ƛ]ƒlt lgaźá
‚cfdfƒlt klhĕlgŷf cf/ár]l;. sŽńjlƟdůkjf;L dxfgfuŴ]/á ljo r.
;álk ls/ utkŝfutjų+ k"/]ƃá - k&d+ tfj eujtá dxfkwfg+ k"h]fifdLlt ;ųjfiflg &fgrŘdd]j clwŪfl;. k'g
;áń;jfiflg utkŝfutjų+ k"/]ŷf c/xų+ kfk'l). ;á sƙŪfgo'ų]g]j lrų]g kfb+ pź/ƃá, ljo'ų]g pź] kllgjų]ƃá
ufd;dLk+ uƄf æufjL g' kƑlhtá g"Ælt cf;ŘgLokb];] &ŷf rLj/+ kf?lkŷf sŞsƃ/tá pbs]g kų+ ±wëfljŷf pbsuů";+
s/ált. Ƹs sŽ/)f< df d] leŋ+ bft'+ jf jlƆt'+ jf cfut] dg'fiˆ ‚bL#fo'sŽ xáyfƒlt jrgdų]gflk sƙŪfgljŋ]ká cxá;Llt.
æcş, eƃ], sltdLÆlt lbj;+ jf leŋ'u)g+ jf kŤ+ jf k'lŞtá kg pbs++þ lulnŷf cf/ár]lt. ;r] lbj;fbLlg k'ŞsŽ g xálƃ,

63

lgŋdgj]nfo ufdƀf/] lgŪ‡leŷfj oflt.
snƗltŴljxf/] jfi"kutf kţf;leŋÚ ljo r. t] ls/ cf;lƭk'Űdfo+ sltsjų+ cs++þ;' - æc/xų+ cƍŷf cţdţ+
gfnlkfifdfÆlt, ufdť lkůfo klj;ƃf pbsuů";+ sŷf kljƸ;;'. lbj;fbL;' k'lŞt];' j'ųgo]g]j klkƸş;'. tŴ dg'fif
lgŪ‡eg+ lbƩf hĕƸg;' - æcş]s]Ž cfutá, cş ƀ]Ælt. Pjť lrƃ];+' - ælsƉ' ±vëf Pt] cƛ]lxo]j ;Ƹź g ;Ɵklƃ, pbfx'
cţdţlƕ. ;r] cţdţlƕ g ;Ɵklƃ, cźf ljjfbhĕtf eljfilƃ. Py g] cţdţ+ vdfk]fifdfÆlt, ;Ƒ] ljxf/+ uƄf kţf;fo
leŋÚ;' ƀ]lk leŋÚ Ps]ŽsŽ;] gfŹ;+;'. ttá oá t];' rŋ'df k'l/;á, ;á cfx - æg eá snxsŽ/sŽg+ j;gásŽ;á ólb;á xált, ;';ƙŪ+
r]ltoś)aálwoś)+, ;'lglŋųf ;ƙşlgoá, ;"kŪlkt+ kfgLo+ kl/eáhgLoÆlƃ, t] ttáj lgjųf. t]lk leŋÚ cƃá t]df;]o]j
c/xų+ kŷf dxfkjf/)fo lj;'lźkjf/)+ kjf/];'+.
Pj+ sŽńjlƟdůkjf;L dxfgfuŴ]/á ljo, snƗltŴljxf/] jfi"kutleŋÚ ljo r sƙŪfgo'ų]g]j lrų]g kfb+ pź/ƃá
ufd;dLk+ uƄf pbsuů";+ sŷf jLlyoá ;Ɵŋ]ŷf, oŴ ;'/f;áůw'ųfboá snxsŽ/sŽ růxlŴcfifboá jf glŴ, t+ jLƸy
klkşlt. tŴ r lkůfo r/dfgá g t'l/tt'l/tá ljo hj]g uŞlt. g lx hj]g lkůkfltow'tś+ gfd lslť clŴ.
lj;de"ldefuƍų+ kg pbs;s+ ljo lgŝná x'ŷf uŞlt. cg'#/+ kljŪá r bft'sŽd+ jf cbft'sŽd+ jf ;Ɵŋ]ŷf tbg'¿k+ sŽn+
cfud]ƃá leŋ+ klnleŷf cfbfo cƃáufd] jf alxufd] jf ljxf/d]j jf cfuƄf oyf mþf;'s] klt¿k] cásŽ;] lg;Llbŷf sƙŪfg+
dgl;s/áƃá cfxf/] kls+"þn;ţ+ pkŪk]ŷf cŋưŧg - j)n]kgk'ųd+;"kdj;]g kŝj]ŋƃá cŪś;dƉfut+ cfxf/+ cfxf/]lt, g]j
bjfo g dbfo g důgfo g lje";gfo»k]0 e'ųfjL r pbslsŝ+ sŷf d'x'ų+ eųlsndy+ klƍfiƘ]ŷf oyf k'/]eų+, Pj+ kŞfeų+
k'l/dofd+ klŞdofdť sƙŪfgd]j dgl; s/ált, co+ j'ŝlt x/lt r kŝfx/lt rflt.
Ob+ kg x/)kŝfx/);řft+ utkŝfutjų+ k"/]ƃá olb pklgfio;ƕƉá xált, k&djo] Pj c/xų+ kfk')flt. gá
r] k&djo] kfk')flt, cy dlŢdjo]¶ gá r] dlŢdjo] kfk')flt, cy d/);do]¶ gá r] d/);do] kfk')flt, cy b]jk'ųá
x'ŷf¶ gá r] b]jk'ųá x'ŷf kfk')flt, cg'ƍƉ] a'ź] lgƑųá kŝ]saáƸw ;lŞs/ált. gá r] kŝ]saáƸw ;lŞs/ált, cy a'źfg+
;ƙ'vLefj] lvƍfleţá xált¶ ;]Ɯyflk ±yë/á aflxoá bf?rLl/oá dxfkţá jf, ;]Ɯyflk ±yë/á ;fl/k'ųá dlxlźs]Ž jf, ;]Ɯyflk ±yë/á
dxfdáƮƟfgá w'tjfbá jf, ;]Ɯyflk ±yë/á dxfsfiká lbƑrŋ's]Ž jf, ;]Ɯyflk ±yë/á cg'?źá ljgow/á jf, ;]Ɯyflk ±yë/á pkfln
wƙslys]Ž jf, ;]Ɯyflk ±yë/á k'Űá dƃfl)k'ųá cf/lţs]Ž jf, ;]Ɯyflk ±yë/á /]jtá ax'fi'tá jf, ;]Ɯyflk ±yë/á cfgƆá leŋfsŽdá
jf, ;]Ɯyflk ±yë/á /fx'ná a'źk'ųált. Olt OdƸƨ rt'Ŋ]þ †jfo+ x/lt r kŝfx/lt r, tfi uf‰r/;ƕhţ+ l;vfkų+ xált.
cleŊdfbL;' kg c;ƙ'ƞg+ c;ƙáx;ƕhţ+, t+ Pj+ j]lbtƑ+ - Ow leŋ' cleŊdƃá jf klŊdƃá jf oyf
cƈafnk'y'şgf cleŊdfbL;' - æcųf cleŊdlt, cųgf cleŊdá lgƑlųtáÆlt jf, æcx+ cleŊdfld, dof cleŊdá
lgƑlųtáÆlt jf ;ƙ'ƞlƃ, tyf c;ƙ'ƞƃá æcleŊdfdLÆlt lrų] pƍşdfg] t]g]j lrų]g ;Ƹź lrų;d'Ūfgf jfoáwft' ljţƸų
hgodfgf pƍşlt. Olt lrųlsl/ojfoáwft'ljƎf/j;]g co+ sŽo;ƙtá clŪ;Ŝftá cleŊdlt. tfiˆj+ cleŊdtá Ps]skfb'ź/±)ë
kyjLwft' cfkáwft"lt ƀ] wft'oá cádųf xálƃ dƆf, Ot/f ƀ] clwdųf xálƃ anjltoᶠtyf cltx/)jLltx/±)ë;'. jáfişg]
t]h]Žwft' jfoáwft"lt ƀ] wft'oá cádųf xálƃ dƆf, Ot/f ƀ] clwdųf anjltoá, tyf ;lƉŋ]kg;lƉ?Ţg];'. tŴ pź/±)ë kjųf
¿kf¿kwƙf cltx/)+ g kfk')lƃ, tyf cltx/±)ë kjųf jLltx/)+, jLltx/±)ë kjųf jáfişg+, jáfişg] kjųf ;lƉŋ]kg+,
;lƉŋ]kg] kjųf ;lƉ?Ţg+ g kfk')lƃ. tŴ tŴ]j kƑ+ kƑ+ ;lƈ ;lƈ cálw cálw x'ŷf tųskfn] klŋųltnflg ljo kkfoƃf
leşlƃ. tŴ s]Ž Ps]Ž cleŊdlt, sfi jf Psfi cleŊdg+< k/dŴtá lx wft"g+o]j udg+, wft"g+ &fg+, wft"g+ lg;şg+, wft"g+
;og+. tƸƨ tƸƨ s]ŽŪf;] ;Ƹź ¿k]g.
cţ+ pƍşt] lrų+, cţ+ lrų+ lg?Ţlt.
cjLlrdg';Ɨƈá, gbL;átáj jųtLltĶ
Pj+ cleŊdfbL;' c;ƙ'ƞg+ c;ƙáx;ƕhţ+ gfdflt.
lglŪtá cleŊƃ] klŊƃ] ;ƕhĕgsŽ/L xátLlt kbfi cŴá.
cfnálst] ljnálst]lt PŴ kg cfnálst+ gfd k'/tá k]ŋ)+. ljnálst+ gfd cg'lb;fk]ŋ)+. cţflglk x]Ūf pkl/
kŞtá k]ŋ)j;]g cánálstpƟálstfknálstflg gfd xálƃ, tflg Ow g ulxtflg. ;f?ƍj;]g kg Odfg]j ƀ] ulxtflg, Oldgf
jf d'±vëg ;Ƒflglk tflg ulxtfg]jflt.
tŴ æcfnás]fifdLÆlt lrų] pƍƉ] lrųj;]g]j cgánás]ŷf cŴkl/ƮŲg+ ;fŴs;ƕhţ+, t+ cfoƨƃ+ gƆ+ sŽo;Ƹŋ sŷf
j]lbtƑ+. j'ųŤ]t+ eujtf - æ;r], leŋj], gƆfi k'/lŴdf lb;f cfnás]tƑf xált, ;Ƒ+ r]t;f ;dƉfxl/ŷf gƆá k'/lŴd+ lb;+
cfnás]lt - ‚Pj+ d] k'/lŴd+ lb;+ cfnásotá g cleŢfbádgfif kfksŽ csú;nf wƙf cƋffiljfiƃLƒlt. Oltx tŴ ;ƕhĕgá xált
‘c0lg0 8=9’. ;r], leŋj], gƆfi klŞdf lb;f»k]0 pų/f lb;f»k]0 blŋ)f lb;f»k]0 pź+»k]0 c±wëf»k]0 cg'lb;f
cg'ljnás]tƑf xált, ;Ƒ+ r]t;f ;dƉfxl/ŷf gƆá cg'lb;+ cg'ljnás]lt - ‚Pj+ d] cg'lb;+ cg'ljnásotá g cleŢfbádgfif
kfksŽ csú;nf wƙf cƋffiljfiƃLƒlt. Oltx tŴ ;ƕhĕgá xátLÆlt.

64

clk r Owflk k'Ƒ] j'ųr]ltobfigflbj;]g]j ;fŴstf r ;ƍfotf r j]lbtƑf, sƙŪfgfi kg cljhxgd]j
uf‰r/;ƕhţ+. tƨf PŴ vƈwft'cfotgsƙŪflgs]lx cųgá sƙŪfgj;]g]j, sl;)flbsƙŪflgs]lx jf kg sƙŪfg;L;]g]j
cfnásg+ ljnásg+ sŽtƑ+. cưƃ/] cųf gfd cfnás]tf jf ljnás]tf jf glŴ, ‚cfnás]fifdLƒlt kg lrų] pƍşdfg] t]g]j lrų]g
;Ƹź lrų;d'Ūfgf jfoáwft' ljţƸų hgodfgf pƍşlt. Olt lrųlsl/ojfoáwft'ljƎf/j;]g x]lŪd+ clŋbn+ c±wëf ;Lblt,
pkl/d+ pź+ nŜ]lt. s]Žlr oƃs]g ljj/ƃá gfd glŴ. ttá rŋ'ljţf)+ bfiglsŝ+ ;f±wëƃ+ pƍştLlt Pj+ khĕgg+ kg]Ŵ
c;ƙáx;ƕhţ+ gfd. clk r d"nkl/ţf cfuƃ'stfj sŽlnsefjj;]g k]Ŵ c;ƙáx;ƕhţ+ j]lbtƑ+. d"nkl/ţfj;]g tfj ejśfjşgť]j, bfig+ ;ƕlŞg+.
;ƃL/)+ jáŪƑg+, hjg+ ejlt ;ųd+Ķ
tŴ ejś+ pkklųejfi cślsŝ+ ;fwodfg+ kjųlt, t+ cfjũ]ŷf lsl/odgáwft' cfjşglsŝ+ ;fwodfgf, t+lg/áwf
rŋ'ljţf)+ bfiglsŝ+ ;fwodfg+, t+lg/áwf ljkfsdgáwft' ;ƕlŞglsŝ+ ;fwodfgf, t+lg/áwf ljkfsdgáljţf)wft' ;ƃL/)lsŝ+
;fwodfgf, t+lg/áwf lsl/odgáljţf)wft' jáŪƑglsŝ+ ;fwodfgf t+lg/áwf ;ųŋų'+ hjg+ hjlt. tŴ k&dhjg]lk - æco+
OŴL, co+ k'l/;áÆlt /şgb'figd'ƞgj;]g cfnálstljnálst+ gfd g xált. b'ltohjg]lk»k]0 ;ųdhjg]lk. Pt];' kg
o'źdůn] oá±wë;' ljo x]Ū‡kl/oj;]g lelşŷf kltt];' - æco+ OŴL, co+ k'l/;áÆlt /şgflbj;]g cfnálstljnálst+ xált.
Pj+ tfj]Ŵ d"nkl/ţfj;]g c;ƙáx;ƕhţ+ j]lbtƑ+.
rŋ'ƀf/] kg ¿k] cfkfydfut] ejśrngtá pź+ ;slsŝlgƎfbgj;]g cfjşgfbL;' pƍlşŷf lg?ź];' cj;fg] hjg+
pƍşlt, t+ k'Ƒ] pƍƉfg+ cfjşgfbLg+ ±uëxe"t] rŋ'ƀf/] cfuƃ'sk'l/;á ljo xált. tfi oyf k/±uëx] lslť oflrt'+ kljŪfi
cfuƃ'sk'l/;fi ±uëxfiflds];' t'ŲLdfl;g];' cf)fs/)+ g o'ų+, Pj+ cfjşgfbLg+ ±uëxe"t] rŋ'ƀf/] cfjşgfbL;'lk c/şƃ];'
cb'fiƃ];' cd'ƞƃ];' r /şgb'figd'ƞg+ co'ųlƃ Pj+ cfuƃ'sefjj;]g c;ƙáx;ƕhţ+ j]lbtƑ+.
oflg kg]tflg rŋ'ƀf/] jáŪƑgkl/oá;fgflg lrųflg pƍşlƃ, tflg ;Ƹź ;ƕo'ųwƙ]lx tŴ tŴ]j leşlƃ, cţdţ+ g
kfiƃLlt, Oų/flg tfjsŽlnsŽlg xálƃ. tŴ oyf PsƸƨ #/] ;Ƒ];' dfg';s];' dt];' cj;];fi Psfi tř)ţ]j d/)wƙfi g o'ųf
gŝuLtfbL;' cle/lt gfd. Pjd]j Psƀf/] ;;ƕo'ų];' cfjşgfbL;' tŴ tŴ]j dt];' cj;];fi tř±)ëo]j d/)wƙfi hjgfiflk
/şgb'figd'ƞgj;]g cle/lt gfd g o'ųflt. Pj+ tfjsŽlnsefjj;]g c;ƙáx;ƕhţ+ j]lbtƑ+.
clk r vƈfotgwft'kŝokŝj]ŋ)j;]g k]t+ j]lbtƑ+. PŴ lx rŋ' r]j ¿kf r ¿kŋƈá, bfig+ ljţf)ŋƈá, t+;ƕo'ųf
j]bgf j]bgfŋƈá, ;ţf ;ţfŋƈá, mþfiflbsŽ ;řf/ŋƈá. Pjd]t];+ kťƉ+ vƈfg+ ;djfo] cfnásgljnásg+ kţfolt. tŴ s]Ž Ps]Ž
cfnás]lt, s]Ž ljnás]lt<
tyf rŋ' rŋfotg+, ¿k+ ¿kfotg+, bfig+ dgfotg+, j]bgfboá ;ƕo'ųwƙf wƙfotg+. Pjd]t];+ rt'Ɖ+ cfotgfg+
;djfo] cfnásgljnásg+ kţfolt. tŴ s]Ž Ps]Ž cfnás]lt, s]Ž ljnás]lt<
tyf rŋ' rŋ'wft', ¿k+ ¿kwft', bfig+ rŋ'ljţf)wft', t+;ƕo'ųf j]bgfboá wƙf wƙwft'. Pjd]tf;+ rt'Ɖ+ wft"g+
;djfo] cfnásgljnásg+ kţfolt. tŴ s]Ž Ps]Ž cfnás]lt, s]Ž ljnás]lt<
tyf rŋ' lgfiokŝoá, ¿kf cf/ƙ)kŝoá, cfjşg+ cgƃ/;dgƃ¿klgfioglŴljutkŝoá cfnás]Ž pklgfiokŝoá,
j]bgfboá ;xhĕtkŝoá. Pjd]t];+ kŝofg+ ;djfo] cfnásgljnásg+ kţfolt. tŴ s]Ž Ps]Ž cfnás]lt, s]Ž ljnás]tLlt< Pjd]Ŵ
vƈfotgwft'kŝokŝj]ŋ)j;]glk c;ƙáx;ƕhţ+ j]lbtƑ+.
;ldlŧt] k;fl/t]lt kƑfg+ ;ldŧgk;f/±)ë. tŴ lrųj;]g]j ;ldŧgk;f/)+ csŷf xŴkfbfg+ ;ldŧgk;f/)kŝof
cŴfgŴ+ kl/ƮlŲŷf cŴkl/ƮŲg+ ;fŴs;ƕhţ+. tŴ xŴkfb] cltlr/+ ;ldŧ]ŷf jf k;f/]ŷf jf l&tfi v±)ë v±)ë j]bgf pƍşlt,
lrų+ PsƮt+ g nelt, sƙŪfg+ kl/ktlt, lj;];+ gflwuŞlt. sŽn] ;ldŧ]ƃfi sŽn] k;f/]ƃfi kg tf j]bgf g'ƍşlƃ, lrų+
PsƮ+ xált, sƙŪfg+ mþfƸt uŞlt, lj;];dlwuŞtLlt Pj+ cŴfgŴkl/ƮŲg+ j]lbtƑ+.
cŴ] kg ;ltlk ;ƍfof;ƍfo+ kl/ƮlŲŷf ;ƍfokl/ƮŲg+ ;ƍfo;ƕhţ+. tŶfo+ goá dxfr]ltoś±)ë ls/ bx/leŋÚ ;Ţfo+ uŲlƃ, t];+ lklŪkfiˆ;' bx/leŋ'lgoá wƙ+ ;')lƃ. tŶ]s]Ž bx/á xŴ+ k;f/]ƃá
sŽo;+;Ʈ+ kŷf t]g]j sŽ/±)ëg luxL hĕtá. ck/á leŋ' kfb+ k;f/]ƃá clƮlƛ k;f/]l;, clŪdfxŝ kfbá ´flo. ck/á jlƙs]
k;f/]l;, ;á cf;Llj;]g *Ūá. ck/á rLj/súlbůs] k;f/]l;, t+ dl);ƍá *+l;. tƨf Pj¿k] c;ƍfo] ck;f/]ŷf ;ƍfo]
k;f/]tƑ+. Obd]Ŵ ;ƍfo;ƕhţ+.
uf‰r/;ƕhţ+ kg dxf±yë/jŴ'gf bLk]tƑ+ - dxf±yë/á ls/ lbjf&fg] lgl;Ɖá cƃ]jfl;s]lx ;Ƹź syodfgá ;x;f xŴ+
;ldŧ]ŷf k'g oyf&fg] &k]ŷf ;l)s++þ ;ldŧ]l;. t+ cƃ]jfl;sŽ k'ƸŞ;' - æsƨf, eƃ], ;x;f xŴ+ ;ldlŧŷf k'g oyf&fg] &k]ŷf
;l)s++þ ;ldlŧloŴfÆlt< otá kŪfofx+, cfj';á, sƙŪfg+ dgl;sŽt'+ cf/źá, g d] sƙŪfg+ d'lťŷf xŴá ;ldlŧtk'Ƒá, Obflg kg
d] t'ƛ]lx ;Ƹź syodfg]g sƙŪfg+ d'lťŷf ;ldlŧtá. tƨf k'g oyf&fg] &k]ŷf ;ldŧ]l;lƃ. ;fw' eƃ], leŋ'gf gfd Pj¿k]g
65

eljtƑlƃ. Pjd]Ŵflk sƙŪfgfljhxgd]j uf‰r/;ƕhţlƃ j]lbtƑ+.
cưƃ/] cųf gfd s]Žlr ;ldŧ]ƃá jf k;f/]ƃá jf glŴ, j'ųƍsŽ/lrųlsl/ojfoáwft'ljƎf/]g kg ;'ųfsŬgj;]g
bf?oƃfi xŴkfbnrng+ ljo ;ldŧgk;f/)+ xátLlt Pj+ kl/hĕgg+ kg]Ŵ c;ƙáx;ƕhţlƃ j]lbtƑ+.
;ŜflkųrLj/wf/±)‰lt PŴ ;ŜflrLj/fg+ lgjf;gkf?kgj;]g kųfi leŋfklƮx)flbj;]g kl/eáuf‰ wf/)+ gfd.
tŴ ;ŜflrLj/wf/±)ë tfj lgjf;]ŷf jf kf?lkŷf jf lkůfo r/tá cfld;nfeá ;Ltfi kl#ftfofltcflbgf go]g eujtf
j'ųƍsŽ/áo]j r cŴá cŴá gfd. tfi j;]g ;fŴs;ƕhţ+ j]lbtƑ+.
pŲksltsfi kg b'Ƒnfi r rLj/+ ;'v'd+ ;ƍfo+, ;Ltfn'sfi #g+ b'kũ+. ljk/Lt+ c;ƍfo+. ofi sfilr lhŰ+
c;ƍfod]j, cƮńflbbfg]g lxfi t+ klnaáws/+ xált. tyf kũ‡Űb's+"þnflbe]b+ náegLorLj/+. tflb;lŤ c/ţ] Pssfi
lgjf;ƃ/fos/+ hËljtƃ/fos/ťflk xált. lgƍl/ofo]g kg o+ lgldųsƙflbldŞfhËjj;]g pƍƉ+, oťfi ;]jdfgfi csú;nf wƙf
clejŬlƃ, sú;nf wƙf kl/xfolƃ, t+ c;ƍfo+. ljk/Lt+ ;ƍfo+. tfi j;]g]Ŵ ;ƍfo;ƕhţ+. sƙŪfgfljhxgj;]g]j
uf‰r/;ƕhţ+ j]lbtƑ+.
cưƃ/] cųf gfd s]Žlr rLj/+ kf?k]ƃá glŴ, j'ųƍsŽ/]g lrųlsl/ojfoáwft'ljƎf/]g]j kg rLj/kf?kg+ xált. tŴ
rLj/lƕ cr]tg+, sŽoálk cr]tgá. rLj/+ g hĕgflt - ædof sŽoá kf?lktáÆlt. sŽoálk g hĕgflt - æcx+ rLj/]g
kf?lktáÆlt. wft'oáj wft';d"x+ klŞfb]lƃ klknáltsŽokáŴs¿kklŞfbg] ljo. tƨf g]j ;'Ɔ/+ rLj/+ nleŷf ;ádgfi+
sŽtƑ+, g c;'Ɔ/+ nleŷf bádgfi+.
gfujlƙsr]lto?ŋfbL;' lx s]lr dfnfuƈw"djŴfbLlx ;Ŋf/+ s/álƃ, s]lr u"yd'ųsŹdbů;Ŵƍxf/fbLlx c;Ŋf/+. g
t]lx gfujlƙs?ŋfboá ;ádgfi+ jf bádgfi+ jf s/álƃ. Pjd]j g]j ;'Ɔ/+ rLj/+ nleŷf ;ádgfi+ sŽtƑ+ g c;'Ɔ/+ nleŷf
bádgfilƃ, Pj+ kjųkl;řfgj;]g]Ŵ c;ƙáx;ƕhţ+ j]lbtƑ+.
kųwf/±)ëlk kų+ ;x;fj cƮx]ŷf Od+ ux]ŷf lkůfo r/dfgá leŋ+ nlefifdLlt, Pj+ kųƮx)kŝof klnletƑ+
cŴj;]g ;fŴs;ƕhţ+ j]lbtƑ+.
ls;b'Ƒn;/L/fi kg u?kųá c;ƍfoá, ofi sfilr rt'kťulŮsŽxtá b'lƑ;áwgLoá c;ƍfoáj. b'źátkųálk g
jũlt, t+ ±wëfjƃfiˆj rfi klnaá±wëf xált. dl)jŰkųá kg náegLoá, rLj/] j'ųgo]g]j c;ƍfoá, lgldųsƙflbj;]g nźá kg
oťfi ;]jdfgfi csú;nf wƙf clejŬlƃ, sú;nf wƙf kl/xfolƃ, co+ Psƃc;ƍfoáj. ljk/Ltá ;ƍfoá. tfi j;]g]Ŵ
;ƍfo;ƕhţ+. sƙŪfgfljhxgj;]g]j r uf‰r/;ƕhţ+ j]lbtƑ+.
cưƃ/] cųf gfd s]Žlr kų+ uŲƃá glŴ, j'ųƍsŽ/]g lrųlsl/ojfoáwft'ljƎf/j;]g]j kųƮx)+ gfd xált. tŴ kųálk
cr]tgá, xŴflk cr]tgf. kųá g hĕgflt - æcx+ xŴ]lx ulxtáÆlt. xŴflk g hĕglƃ - æcƛ]lx kųá ulxtáÆlt. wft'oáj
wft';d"x+ uŲlƃ, ;ůf;]g clƮjŰkųƮx±)ë ljoflt. Pj+ kjųkl;řfgj;]g]Ŵ c;ƙáx;ƕhţ+ j]lbtƑ+.
clk r oyf l%ƉxŴkfb] j)d'±vëlx kŔl/tk'Ƒnálxtlsldsún] gLndlŋs;ƕl/lsŰ] cgfy;fnfo+ lgkƉ] cgfydg'fiˆ
lbƩf, o] bofn'sŽ k'l/;f, t] t];+ j)dųráńsŽlg r]j skfnfbLlx r e];şĕlg pkgfd]lƃ. tŴ ráńsŽlglk s];lť ;Ųflg, s];lť
y"nflg kfk')lƃ. e];şskfnsŽlglk s];lť ;';Ůfgflg, s];lť b'fiŮfgflg kfk')lƃ, g t] tŴ ;'dgf jf b'ƙgf jf xálƃ
j)klŞfbgdų]g]j lx ráńs]g, e];şklƮx)dų]g]j r skfns]g t];+ cŴá. Pjd]j oá leŋ' j)ráńs++þ ljo rLj/+,
e];şskfns++þ ljo r kų+, skfn] e];şldj r kų] nź+ leŋ+ ;Ɵŋ]lt, co+ ;ŜflkųrLj/wf/±)ë c;ƙáx;ƕhţ]g
pųd;ƕhĕgsŽ/Llt j]lbtƑá.
cl;tfbL;' cl;t]lt lkůkfteáhg]. kLt]lt ofu'cflbkfg]. vflot]lt lkŪvşĕlbvfbg]. ;flot]lt
dw'mþfl)tflb;fog]. tŴ g]j bjfofltcflbgf go]g j'ųá cŪlj±wëflk cŴá cŴá gfd. tfiˆj j;]g ;fŴs;ƕhţ+ j]lbtƑ+.
n"vk)Ltltųdw'//;fbL;' kg o]g eáhg]g ofi mþf;' g xált, t+ tfi c;ƍfo+. o+ kg lgldųsƙflbj;]g klnź+,
oťfi e'ŧtá csú;nf wƙf clejŬlƃ, sú;nf wƙf kl/xfolƃ, t+ Psƃc;ƍfod]j, ljk/Lt+ ;ƍfo+. tfi j;]g]Ŵ
;ƍfo;ƕhţ+. sƙŪfgfljhxgj;]g]j r uf‰r/;ƕhţ+ j]lbtƑ+.
cưƃ/] cųf gfd s]Žlr e'ŧs]Ž glŴ, j'ųƍsŽ/lrųlsl/ojfoáwft'ljƎf/]g]j kųƍlƮx)+ gfd xált.
lrųlsl/ojfoáwft'ljƎf/]g]j xŴfi kų] cátf/)+ gfd xált. lrųlsl/ojfoáwft'ljƎf/]g]j cfnáks/)+ cfnákpźf/)+
d'vljj/)ť xált, g s]Žlr súlťsŽo oƃs]g jf xg'sŪLlg ljj/lt. lrųlsl/ojfoáwft'ljƎf/]g]j cfnákfi d'±vë &kg+,
pkl/bƃfg+ d';nlsŝ;fwg+, x]lŪdbƃfg+ pb'ŋnlsŝ;fwg+, lhƢfo xŴlsŝ;fwgť xált. Olt tŴ cƮlhƢfo tg's±vëńá
d"nlhƢfo axn±vëńá dŋ]lt. t+ x]Ūfbƃpb'ŋn] lhƢfxŴkl/jųs++þ ±vëńábs]g t]ldt+ pkl/bƃd';n;ť'lŰt+ s]Žlr sŞ'gf jf blƑof
jf cƃákj];]ƃá gfd glŴ, jfoáwft'ofj klj;lt. kljŪ+ kljŪ+ s]Žlr knfn;ƅf/+ sŷf wf/]ƃá gfd glŴ, jfoáwft'j;]g]j
ltŪlt. l&t+ l&t+ s]Žlr pźg+ sŷf cƸƮ hĕn]ŷf krƃá gfd glŴ, t]h]Žwft'ofj kŝlt. kŊ+þ kŊ+þ s]Žlr bůs]g jf olŪof jf
66

alx gLxf/s]Ž gfd glŴ, jfoáwft'o]j gLx/lt. Olt jfoáwft' klx/lt r, jLltx/lt r, wf/]lt r, kl/jų]lt r, ;ť'Ű]lt
r, lj;á;]lt r, gLx/lt r. kyjLwft' wf/]lt r, kl/jų]lt r, ;ť'Ű]lt r, lj;á;]lt r. cfkáwft' l;g]x]lt r, cƟųť
cg'kfn]lt. t]h]Žwft' cƃákljŪ+ kl/kfr]lt. cfsŽ;wft' cŧ;á xált. ljţf)wft' tŴ tŴ ;ƙfkoáudƋfo cfe'htLlt. Pj+
kjųkl;řfgj;]g]Ŵ c;ƙáx;ƕhţ+ j]lbtƑ+.
clk r udgtá kl/o];gtá kl/eáutá cf;otá lgwfgtá ckl/kŊtá kl/kŊtá mþntá lgfiƆtá ;ƙŋgtált, Pj+
b;ljwkls+"þnefjkŝj]ŋ)tá k]Ŵ c;ƙáx;ƕhţ+ j]lbtƑ+. ljŴf/syf kg]Ŵ lj;'lźdƮ] cfxf/kls+"þn;ţflgŹ];tá ux]tƑf.
pŝf/kƧfjsƙ]lt pŝf/fi r kfifjfi r s/±)ë. tŴ kųsŽn] pŝf/kfifj+ cs/áƃfi ;sn;/L/tá ;]bf d'ŝlƃ,
cŋLlg edlƃ, lrų+ g PsƮ+ xált, cţ] r /áuf pƍşlƃ. s/áƃfi kg ;Ƒ+ t+ g xátLlt cod]Ŵ cŴá. tfi j;]g
;fŴs;ƕhţ+ j]lbtƑ+.
cŪfg] pŝf/kfifj+ s/áƃfi kg cfklų xált, co;á jŬlt, hËljtƃ/foá xált, klt¿k] &fg] s/áƃfi ;Ƒ+ t+ g
xátLlt Obd]Ŵ ;ƍfo+ tfi j;]g ;ƍfo;ƕhţ+. sƙŪfgfljhxgj;]g]j r uf‰r/;ƕhţ+ j]lbtƑ+.
cưƃ/] cųf gfd pŝf/kfifjsƙ+ s/áƃá glŴ, lrųlsl/ojfoáwft'ljƎf/]g]j kg pŝf/kfifjsƙ+ xált oyf jf kg
kŊ]þ uů] uůe]b]g k'Ƒnálxt+ csŽdtfo lgŋdlt. oyf r cltel/tf pbsefhgf pbs++þ csŽdtfo lgŋdlt. Pj+
kŊf;od'ųjŴL;' ;lƉlrtf pŝf/kfifjf jfo'j]u;d'ƍLlńtf csŽdtfolk lgŋdlƃ. ;á kgfo+ Pj+ lgŋdƃá pŝf/kfifjá g]j
tfi leŋ'gá cųgá xált, g k/fi, s]jn+ ;/L/lgfiƆáj xált. oyf Ƹs< oyf pbst'Ɨtá k'/f)'bs++þ %ū]ƃfi g]j t+ cųgá
xált, g k/];+¶ s]jn+ klhƮgdųd]j xált¶ Pj+ kjųkl;řfgj;]g]Ŵ c;ƙáx;ƕhţ+ j]lbtƑ+.
utfbL;' ut]lt udg]. l&t]lt &fg]. lgl;Ɖ]lt lg;şĕo. ;'ų]lt ;og]. hŽul/t]lt hĕu/±)ë. efl;t]lt syg].
t'ŲLefj]lt csyg]. æuŞƃá jf uŞfdLlt khĕgflt, l&tá jf l&táƛLlt khĕgflt, lgl;Ɖá jf lgl;ƉáƛLlt khĕgflt, ;ofgá jf
;ofgáƛLlt khĕgftLÆlt OdlƨlŤ ;'ų] cźfgOl/ofkyf slytf. æcleŊƃ] klŊƃ] cfnálst] ljnálst] ;ldlŧt] k;fl/t]Ælt
OdƸƨ dlŢdf. æut] l&t] lgl;Ɖ] ;'ų] hĕul/t]Ælt Ow kg v'Źsr'lŰoOl/ofkyf slytf. tƨf t];'lk j'ųgo]g]j ;ƕhĕgsŽl/tf
j]lbtƑf.
ltlksdxfl;jŴ]/á kgfx - oá lr/+ uƄf jf rŘldŷf jf ck/ef±uë l&tá Olt kl;lťŋlt - ærŘdgsŽn] kjųf
¿kf¿kwƙf PŴ]j lg?źfÆlt co+ ut] ;ƕhĕgsŽ/L gfd.
oá ;Ţfo+ jf s/áƃá, kŤ+ jf ljfiş]ƃá, sƙŪfg+ jf dgl;s/áƃá lr/+ &ŷf ck/ef±uë lgl;Ɖá Olt kl;lťŋlt æl&tsŽn] kjųf ¿kf¿kwƙf PŴ]j lg?źfÆlt. co+ l&t] ;ƕhĕgsŽ/L gfd.
oá ;Ţfoflbs/)j;]g]j lr/+ lg;Llbŷf ck/ef±uë pŪfo Olt kl;lťŋlt - ælgl;ƉsŽn] kjųf ¿kf¿kwƙf PŴ]j
lg?źfÆlt. co+ lgl;Ɖ] ;ƕhĕgsŽ/L gfd.
oá kg lgkƉs]Ž ;Ţfo+ jf s/áƃá sƙŪfg+ jf dgl;s/áƃá lgŹ+ cáŊldŷf ck/ef±uë pŪfo Olt kl;lťŋlt æ;ogsŽn] kjųf ¿kf¿kwƙf PŴ]j lg?źfÆlt. co+ ;'ų] hĕul/t] r ;ƕhĕgsŽ/L gfd. lsl/odolrųfglŤ cƍjųg+ ;áƍ+
gfd, kjųg+ hĕul/t+ gfd.
oá kg ef;dfgá - æco+ ;Źá gfd cáŪ] r klŝ, bƃ] r lhƢť tfn'ť klŝ, lrųfi r tbg'¿k+ koáu+ klŝ
hĕotLÆlt ;tá ;ƕhĕgáj ef;lt. lr/+ jf kg sŽn+ ;Ţfo+ jf sŷf, wƙ+ jf s±yëŷf, sƙŪfg+ jf kjų]ŷf, kŤ+ jf ljfiş]ŷf,
ck/ef±uë t'ŲLe"tá Olt kl;lťŋlt - æefl;tsŽn] pƍƉf ¿kf¿kwƙf PŴ]j lg?źfÆlt. co+ efl;t] ;ƕhĕgsŽ/L gfd.
oá t'ŲLe"tá lr/+ wƙ+ jf sƙŪfg+ jf dgl;sŷf ck/ef±uë Olt kl;lťŋlt - æt'ŲLe"tsŽn] kjųf ¿kf¿kwƙf PŴ]j
lg?źfÆlt. pkfbf¿kƍjlųolŤ ;lt ef;lt gfd, c;lt t'ŲL ejlt gfdflt. co+ t'ŲLefj] ;ƕhĕgsŽ/L gfdflt.
tlob+ dxfl;jŴ]/]g j'ų+ c;ƙáxw'/+ dxf;ltkŪfg;'ų] clwƍ]t+. OdƸƨ kg ;fdţmþn] ;Ƒlƕ rt'lƑw+ ;ƕhţ+ nưlt.
tƨf j'ųgo]g]j r]Ŵ rt'Ɖ+ ;ƕhţfg+ j;]g ;ƕhĕgsŽl/tf j]lbtƑf. ;ƕhĕgsŽ/Llt r ;Ƒkb];' ;lt;ƕo'ųfiˆj ;ƕhţfi j;]g
cŴá j]lbtƑá. ;lt;ƕhţ]g ;dƉfutált Ptfi lx kbfi co+ ljŴf/á. ljeśƍs/±)ë kg - æ;tá ;ƕhĕgá cleŊdlt, ;tá
;ƕhĕgá klŊdtLÆlt Pj+ Ptflg kbflg ljeųfg]j. Pj+, ±vëf dxf/fhŽlt Pj+ ;lt;ƕo'ųfi ;ƕhţfi j;]g cleŊdfbLlg
kjų]ƃá ;lt;ƕhţ]g ;dƉfutá gfd xátLlt cŴá.

;ƃá;syf

67

215= Ow, dxf/fh, leŋú ;ƃ'Ūá xátLlt PŴ ;ƃ'Ūált Ot/Lt/kŝo;ƃá;]g ;dƉfutá. ;á kg]; ;ƃá;á
ƀfb;lj±wëf xált, ;]Ɯlyb+ - rLj/] oyfnfe;ƃá;á, oyfan;ƃá;á, oyf;f?ƍ;ƃá;ált ltlj±wëf. Pj+ lkůkftfbL;'. tfifo+
ke]bjŰgf Ow leŋ' rLj/+ nelt, ;'Ɔ/+ jf c;'Ɔ/+ jf. ;á t]g]j ofk]lt, cţ+ g kŴ]lt, neƃálk g uŲlt. codfi rLj/]
oyfnfe;ƃá;á. cy kg ksltb'Ƒná jf xált, cfafwh/flee"tá jf, u?rLj/+ kf?kƃá lsndlt. ;á ;ef±uëg leŋ'gf ;Ƹź
t+ kl/jų]ŷf nx's]g ofk]ƃálk ;ƃ'Ūáj xált. codfi rLj/] oyfan;ƃá;á. ck/á k)LtkŝonfeL xált. ;á kųrLj/fbLg+
cţt/+ dxŔkųrLj/+ ax"lg jf kg kųrLj/flg nleŷf Ob+ ±yë/fg+ lr/kƑlhtfg+, Ob+ ax'fi'tfg+ cg'¿k+, Ob+ lunfgfg+, Ob+
cƍnfeLg+ xát"lt bŷf t];+ k'/f)rLj/+ jf ux]ŷf ;Řf/s+"þflbtá jf gƃsŽlg plŝlgŷf t]lx ;ŜfƸ sŷf wf/]ƃálk ;ƃ'Ūáj
xált. codfi rLj/] oyf;f?ƍ;ƃá;á.
Ow kg leŋ' lkůkft+ nelt n"v+ jf k)Lt+ jf, ;á t]g]j ofk]lt, cţ+ g kŴ]lt, neƃálk g uŲlt. codfi
lkůkft] oyfnfe;ƃá;á. oá kg cųgá ksltlj?ź+ jf Ɠflwlj?ź+ jf lkůkft+ nelt, o]gfi kl/e'ų]g cmþf;' xált. ;á
;efufi leŋ'gá t+ bŷf tfi xŴtá ;ƍfoeáhg+ e'lŧŷf ;d)wƙ+ s/áƃálk ;ƃ'Ūáj xált. codfi lkůkft] oyfan;ƃá;á.
ck/á ax'+ k)Lt+ lkůkft+ nelt. ;á t+ rLj/+ ljo ±yë/lr/kƑlhtax'fi'tcƍnfeLlunfgfg+ bŷf t];+ jf ;];s++þ lkůfo jf
rl/ŷf ldfisŽxf/+ e'ŧƃálk ;ƃ'Ūáj xált. codfi lkůkft] oyf;f?ƍ;ƃá;á.
Ow kg leŋ' ;]gf;g+ nelt, dgfk+ jf cdgfk+ jf, ;á t]g g]j ;ádgfi+, g bádgfi+ pƍfb]lt¶ cƃd;á
lt);ƅf/s]glk oyfnź]g]j t'filt. codfi ;]gf;g] oyfnfe;ƃá;á. oá kg cųgá ksltlj?ź+ jf Ɠflwlj?ź+ jf ;]gf;g+
nelt, oŴfi j;tá cmþf;' xált, ;á t+ ;efufi leŋ'gá bŷf tfi ;ƃs] ;ƍfo;]gf;g] j;ƃálk ;ƃ'Ūáj xált. codfi ;]gf;g]
oyfan;ƃá;á.
ck/á dxfk'ţá n])důks+"þfuf/fbLlg ax"lg k)Lt;]gf;gflg nelt. ;á tflg rLj/+ ljo
±yë/lr/kƑlhtax'fi'tcƍnfeLlunfgfg+ bŷf oŴ sŴlr j;ƃálk ;ƃ'Ūáj xált. codfi ;]gf;g] oyf;f?ƍ;ƃá;á. oálk æpųd;]gf;g+ gfd kdfbŪfg+, tŴ lgl;Ɖfi lygldź+ cáŊdlt, lgŹflee"tfi k'g kla'Ţtá sŽdljtŊf kft'ejƃLÆlt
kl;lťlŋŷf tflb;+ ;]gf;g+ kųlƕ g ;ƕlŞlt. ;á t+ kllŋlkŷf cưásŽ;?ŋd"nfbL;' j;ƃálk ;ƃ'Ūáj xált. colƕfi
;]gf;g] oyf;f?ƍ;ƃá;á.
Ow kg leŋ' e];ş+ nelt, n"v+ jf k)Lt+ jf, ;á o+ nelt, t]g]j t'filt, cţ+ g kŴ]lt, neƃálk g uŲlt.
codfi lunfgkŝo] oyfnfe;ƃá;á. oá kg t]n]g clŴs]Ž mþfl)t+ nelt. ;á t+ ;efufi leŋ'gá bŷf tfi xŴtá t]n+ ux]ŷf
cţb]j jf kl/o]l;ŷf e];ş+ s/áƃálk ;ƃ'Ūáj xált. codfi lunfgkŝo] oyfan;ƃá;á.
ck/á dxfk'ţá ax'+ t]ndw'mþfl)tflbk)Lte];ş+ nelt. ;á t+ rLj/+ ljo ±yë/lr/kƑlhtax'fi'tcƍnfeLlunfgfg+
bŷf t];+ cfet]g o]g s]glr ofk]ƃálk ;ƃ'Ūáj xált. oá kg PsƸƨ efhg] d'ųx/Ls++þ &k]ŷf PsƸƨ rt'dw'/+ - æuŲflx, eƃ],
olbŞ;LÆlt j'ŝdfgá ;rfi t];' cţt/]glk /áuf‰ j"k;ƙlt, cy d'ųx/Ls++þ gfd a'źfbLlx jlŰtlƃ rt'dw'/+ kllŋlkŷf
d'ųx/Ls]g]j e];ş+ s/áƃá k/d;ƃ'Ūáj xált. codfi lunfgkŝo] oyf;f?ƍ;ƃá;á.
Oldgf kg ƀfb;lj±wëg Ot/Lt/kŝo;ƃá;]g ;dƉfutfi leŋ'gá cŪ kl/ŋf/f jũlƃ. tLl) rLj/flg, kųá,
bƃsŪŞ]bgjfl;, PsŽ ;"lr, sŽoaƈg+ kl/fifjglƃ. j'ųlƕ r]t+ æltrLj/ť kųá r, jfl; ;"lr r aƈg+.
kl/fifjg]g cŪ]t], o'ųoáufi leŋ'gáÆltĶ
t] ;Ƒ] sŽokl/xfl/sŽlk xálƃ súlŞkl/xfl/sŽlk. sy+< ltrLj/+ tfj lgjf;]ŷf r kf?lkŷf r ljr/)sŽn] sŽo+
kl/x/lt, ká;]tLlt sŽokl/xfl/s++þ xált. rLj/sŰ]g pbs++þ kl/fifj]ŷf lkjgsŽn] vflbtƑmþnfmþnux)sŽn] r súƸŞ kl/x/lt¶
ká;]tLlt súlŞkl/xfl/s++þ xált.
kųálk t]g pbs++þ pźl/ŷf ƌfgsŽn] súlkl/eůs/)sŽn] r sŽokl/xfl/s]Ž xált. cfxf/+ ux]ŷf e'ŧgsŽn]
súlŞkl/xfl/s]Ž.
jfl;lk tfo bƃsŪŞ]bgsŽn]
pŞ'%]bggflńs]/flbtŞgsŽn] súlŞkl/xfl/sŽ.

dťkL&fg+

cśkfbrLj/súlbůs;şgsŽn]

r

sŽokl/xfl/sŽ

xált.

;"lrlk rLj/l;ƑgsŽn] sŽokl/xfl/sŽ xált. k"j+ jf mþn+ jf ljlŢŷf vfbgsŽn] súlŞkl/xfl/sŽ.
sŽoaƈg+ alƈŷf ljr/)sŽn] sŽokl/xfl/s++þ. pŞ'cfbLlg alƈŷf ux)sŽn] súlŞkl/xfl/s++þ.
kl/fifjg+ t]g pbs++þ kl/fifj]ŷf ƌfgsŽn], ;]gf;gkl/eůs/)sŽn] r sŽokl/xfl/s++þ. kfgLo+ kl/fifjgsŽn], t]g]j
68

ltntů'nk'y'sŽbLlg ux]ŷf vfbgsŽn] r súlŞkl/xfl/o+. co+ tfj cŪkl/ŋfl/sfi kl/ŋf/dųf. gjkl/ŋfl/sfi kg ;]Ɯ+
klj;ƃfi tŶŪs++þ kŝŴ/)+ jf súlťsŽ jf jũlt. b;kl/ŋfl/sfi lg;Lbg+ jf rƙvů+ jf jũlt. PsŽb;kl/ŋfl/sfi kg
sų/olŪ jf t]ngflńsŽ jf jũlt. ƀfb;kl/ŋfl/sfi %ų+ jf pkfxg+ jf jũlt. Pt];' r cŪkl/ŋfl/s]Žj ;ƃ'Ūá, Ot/]
c;ƃ'Ūf dlxŞf dxfef/flt g jųƑf. Pt]lk lx clƍŞfj ;ƃ'Ūfj ;'e/fj ;Ɵx'sj'lųgáj. eujf kg g lod+ ;'ų+ t];+ j;]g
s±yël;, cŪkl/ŋfl/sfi j;]g s±yël;. ;á lx v'Źsjfl;ť ;"lrť kl/fifjg] klŋlkŷf kųfi cƃá &k]ŷf kų+ c+;s+"þ] nƮ]ŷf
ltrLj/+ sŽoklaź+ sŷf o]lgŞs++þ ;'v+ kŊdlt. kllgjų]ŷf ux]tƑ+ gfdfi g xált. Olt Odfi leŋ'gá ;Ɵx'sj'lųt+ bfiˆƃá
eujf - æ;ƃ'Ūá xált sŽokl/xfl/s]g rLj/]gfÆltcflbdfx. tŴ sŽokl/xfl/sˆgflt sŽokl/x/)dųs]g. súlŞkl/xfl/sˆgflt
súlŞkl/x/)dųs]g. ;dfbfo]j kŊdtLlt cŪkl/ŋf/dųs++þ ;Ƒ+ ux]ŷfj sŽoklaź+ sŷfj uŞlt. ædd ljxf/á kl/j])+
pkŪfs]ŽÆlt cf;śá jf aƈá jf g xált. ;á lhof d'ųá ;/á ljo, o"yf ckŊƃá dbxŴL ljo r OlŞltlŞt+ ;]gf;g+ jg;ů+
?ŋd"n+ jgkưf/+ kl/e'ŧƃá Ps]Žj ltŪlt, Ps]Žj lg;Lblt. ;lƑl/ofk±yë;' Ps]Žj cb'ltoá.
ærft'lŹ;á cƍl#á r xált,
;ƃ'fidfgá Ot/Lt/]g.
kl/fiofg+ ;lxtf c%ƘL,
Ps]Ž r/] vƮlj;f)sƍáÆltĶ ‘;'0lg042’.
Pj+ jlŰt+ vƮlj;f)sƍt+ cfkşlt.
Obflg tdŴ+ pkdfo ;f±wëƃá - æ;]ƜyfkLÆltcflbdfx. tŴ kŋL ;sú±)‰flt kŋo'ųá ;sú±)ëf. *]tLlt pƍtlt. co+
kg]Ŵ ;ř]kŴá - ;sú)f gfd æc;'sƸƨ kb];] ?ŋá kl/kŊmþnáÆlt `ŷf gfgflb;flx cfuƄf gvkųt'ůfbLlx tfi mþnflg ljŢƃf
ljw'gƃf vfblƃ. ‚Ob+ cştgfo, Ob+ Ʃftgfo eljfitLƒlt t];+ g xált. mþn] kg vL±)ë g]j ?ŋfi cf/ŋ+ &k]lƃ, g tŴ kų+
jf gv+ jf t'ů+ jf &k]lƃ. cy ±vëf tƸƨ ?ŋ] cgk]ŋá x'ŷf, oá o+ lb;fefu+ OŞlt, ;á t]g ;kųef/áj pƍltŷf uŞlt.
Pjd]j co+ leŋ' lgfiśá lg/k]ŋá o]g sŽd+ kŊdlt. t]g j'ų+ æ;dfbfo]j kŊdtLÆlt.

gLj/)ƍxfgsyf
216= ;á Oldgf rfltcflbgf Ƹs bfiˆlt< c/ţjf;fi kŝo;ƕƸų bfiˆlt. ofi lx Od] rųf/á kŝof glŴ, tfi
c/ţjf;á g OŢlt. lt/Şfgut]lx jf jgr/s]lx jf ;Ƹź jųƑt+ cfkşlt. c/ţ] clwjŴf b]jtf - æƸs Pj¿kfi
kfkleŋ'gá c/ţjf;]gfÆlt e]/j;Ź+ ;fj]lƃ, xŴ]lx ;L;+ kxl/ŷf knfogfsŽ/+ s/álƃ. æc;'s]Ž leŋ' c/ţ+ kljl;ŷf Oblťbť
kfksƙ+ csŽ;LÆlt co;á kŴ/lt. ofi kg]t] rųf/á kŝof clŴ, tfi c/ţjf;á OŢlt. ;á lx cųgá ;Ln+ kŝj]ŋƃá lslť
sŽńs++þ jf ltns++þ jf ckfiƃá kLƸt pƍfb]ŷf t+ vojotá ;ƙ;ƃá cl/oe"Ƹd cáŊdlt. c/ţ] clwjŴf b]jtf cųdgf jŰ+
e)lƃ. Oltfi pbs] klŋųt]nlaƆ' ljo o;á ljŴfl/s]Ž xált.
tŴ ljljųlƃ ;'ţ+, cƍ;Ź+, cƍlgŔá;lƃ cŴá. Ptb]j lx ;ƈfo ljeś] - æljljųlƃ ;lƃs] r]lk ;]gf;g+ xált,
tť cgflsŰ+ uxŪ]lx kƑlht]lx. t]g t+ ljljųÆlƃ j'ų+. ;]lt r]j cf;lt r PŴflt ;]gf;g+ dťkL&fbLgd]t+ clwjrg+.
t]gfx - æ;]gf;glƃ dťálk ;]gf;g+ kL&lƕ, lel;lk, laƗáxglƕ, ljxf/álk, cŬoáuf‰lk, kf;fbálk, xlƙolƕ, u'xflk,
cũálk, dfńálk n])lƕ, j]ń'u'Ɨálk, ?ŋd"nlƕ, důkálk, ;]gf;g+, oŴ jf kg leŋÚ klŊdlƃ, ;Ƒd]t+ ;]gf;gÆlƃ
‘lje0527’.
clk r - æljxf/á cŬoáuf‰ kf;fbá xlƙo+ u'xfÆlt Ob+ ljxf/;]gf;g+ gfd. ædťá kL&+ lel; laƗáxgÆlƃ Ob+
dťkL&;]gf;g+ gfd. ælrldlnsŽ rƙvůá lt);ƅf/á kŰ;ƅf/áÆlt Ob+ ;ƅt;]gf;g+ gfd. æoŴ jf kg leŋÚ klŊdƃLÆlt
Ob+ cásŽ;;]gf;g+ gfdflt. Pj+ rt'lƑw+ ;]gf;g+ xált, t+ ;Ƒ+ ;]gf;gƮx±)ëg ;ślxtd]j.
Ow kgfi ;sú);lb;fi rft'lŹ;fi leŋ'gá cg'Şljs;]gf;g+ bfiˆƃá c/ţ+ ?ŋd"nlƃcflbdfx. tŴ c/ţlƃ lgŋldŷf
alx OƆvLnf ;Ƒd]t+ c/ţlƃ. Ob+ leŋ'gLg+ j;]g cfut+. æcf/ţs++þ gfd ;]gf;g+ kťwg';lts++þ klŞdÆlƃ ‘kf/f0654’ Ob+
kg Odfi leŋ'gá cg'¿k+. tfi nŋ)+ lj;'lźdƮ] w'tślgŹ];] j'ų+. ?ŋd"nlƃ o+ lslť ;ƆŞfo+ ljljų?ŋd"n+. kƑtlƃ ;]n+.
tŴ lx pbs;áůL;' pbslsŝ+ sŷf ;Ltfo ?ŋŞfofo lgl;Ɖfi gfgflb;f;' vfodfgf;' ;Lt]g jft]g aLlhodfgfi lrų+ PsƮ+
xált. sƆ/lƃ s++þ j'ŝlt pbs++þ, t]g bfl/t+, pbs]g leƉ+ kƑtkb];+. o+ gbLt'Ɨlƃlk, gbLsúŧlƃlk jblƃ. tŴ lx
/htkũ;lb;f jflnsŽ xált, dŴs] dl)ljtfg+ ljo jgux)+, dl)vƈ;lb;+ pbs++þ ;Ɔlt. Pj¿k+ sƆ/+ cá?ƞ kfgLo+ lkljŷf
uųflg ;Ltflg sŷf jflns++þ pfifk]ŷf k+;'s+"þnrLj/+ kţk]ŷf lgl;Ɖfi ;d)wƙ+ s/átá lrų+ PsƮ+ xált. lul/u'xlƃ lƀƉ+ kƑtfg+
cƃ/], PsƸƨo]j jf pdƮ;lb;+ dxfljj/+ ;';fgnŋ)+ lj;'lźdƮ] j'ų+. jgkŴlƃ ufdƃ+ cltŊldŷf dg'fifg+ cg'krf/Ūfg+, oŴ
g s;lƃ g jklƃ, t]g]jfx - æjgkŴlƃ b"/fgd]t+ ;]gf;gfg+ clwjrgÆlƃcflb. cưásŽ;lƃ cŞƉ+. cfsřdfgá kg]Ŵ
69

rLj/súƸ sŷf j;lt. knfnk'ŧlƃ knfn/fl;. dxfknfnk'ŧtá lx knfn+ lgŊlŬŷf kưf/n]);lb;] cfno] s/álƃ,
uŞu'ƘfbLglƕ pkl/ knfn+ klŋlkŷf x]Ūf lgl;Ɖf ;d)wƙ+ s/álƃ. t+ ;ƈfo]t+ j'ų+.
kŞfeųlƃ eųfi kŞtá. lkůkftklŊƃált lkůkftkl/o];gtá klŊƃá. kƟŘlƃ ;dƃtá ö?aźf;g+.
cfe'lhŷflt alƈŷf. phú+ sŽo+ kl)wfoflt pkl/d+ ;/L/+ ph'+ &k]ŷf cŪf/; lklŪsŭslŪs] s]Žlof s]ŽƸ klkfb]ŷf. PjlŤ
lgl;Ɖfi rƙd+;ƌf¿lg g k)dlƃ. cyfi of t];+ k)dgkŝof v±)ë v±)ë j]bgf pƍş]Ɯ'+, tf g'ƍşlƃ. tf;' cg'ƍşdfgf;'
lrų+ PsƮ+ xált, sƙŪfg+ g kl/ktlt, j'ƸŬ mþfƸt j]k'Ɵ+ pkuŞlt. kl/d'v+ ;Ƹt pkŪk]ŷflt sƙŪfgfled'v+ ;Ƹt &kloŷf.
d'v;dLk] jf sŷflt cŴá. t]g]j ljeś] j'ų+ - æco+ ;lt pklŪtf xált ;"klŪtf gfl;sƮ] jf d'vlgldų] jf, t]g j'ŝlt
kl/d'v+ ;Ƹt pkŪk]ŷfÆlt ‘lje0537’. cyjf k/Llt kl/ƮxŪá. d'vlƃ lgƜfgŪá. ;tLlt pkŪfgŪá. t]g j'ŝlt ækl/d'v+ ;ltÆlƃ. Pj+ kl;lƘbfo+ j'ųgo]gk]Ŵ cŴá bŪƑá. tŶfo+ ;ř]ká - ækl/ƮlxtlgƜfg;Ƹt sŷfÆlt.
217= cleŢ+ násˆlt PŴ n'şgkn'şgŪ]g kť'kfbfgŋƈf nás]Ž, tƨf kť;' pkfbfgŋƈ];' /fu+ kxfo sŽdŞƆ+ ljŋƘ]ŷflt
cod]ŴŴá. ljutfleŢ]gflt ljŋƘgj;]g kxLgųf ljutfleŢ]g, g rŋ'ljţf);lb;]gflt cŴá. cleŢfo lrų+ kl/;á±wëtLlt
cleŢftá lrų+ kl/dár]lt. oyf t+ ;f d'ťlt r]j, d'lťŷf r g k'g uŲlt, Pj+ s/átLlt cŴá. Ɠfkfbkbá;+
kxfofltcfbL;'lk P;]j goá. Ɠfkşlt Oldgf lrų+ k"ltsúƙf;fboá ljo k'l/dksƸt ljhxtLlt Ɠfkfbá. ljsŽ/fklųof
kb'filt, k/+ jf kb";]lt ljgf;]tLlt kbá;á. peod]t+ s]Žwfiˆjflwjrg+ lyg+ lrų±uënţ+. ldź+ r]tl;s±uënţ+, lygť ldźť
lygldź+. cfnás;ţLlt /lųlƕ lbjflbŪfnás;ŧfgg;dŴfo ljutgLj/)fo kl/;'źfo ;ţfo ;dƉfutá. ;tá ;ƕhŽgált
;ltof r `f±)ëg r ;dƉfutá. Ob+ peo+ cfnás;ţfo pksŽ/ųf j'ų+. pźŝť súŊ'þŝť pźŝsúŊ'þŝ+. ltŰljlrlsŞált ljlrlsŞ+
tl/ŷf cltŊldŷf l&tá. æsyldb+ syldbÆlƃ Pj+ gƍjųtLlt csy+syL. sú;n];' wƙ];l" t cgjş];' wƙ];'. æOd] g' ±vëf
sú;nf syldd] sú;nfÆlt Pj+ g ljlrlsŞlt. g sřtLlt cŴá. cod]Ŵ ;ř]ká. Od];' kg gLj/±)ë;' jrgŴnŋ)flbe]btá o+
jųƑ+ l;of, t+ ;Ƒ+ lj;'lźdƮ] j'ų+.
218= of kgfo+ ;]Ɯyflk dxf/fhŽlt pkdf j'ųf. tŴ O)+ cfbfoflt jlŬof wg+ ux]ŷf. ƓƸƃ s/]Ɯflt ljutƃ+
s/]Ɯ oyf t];+ sŽsl)sdųálk kl/oƃá gfd gfjl;filt, Pj+ s/]Ɯ¶ ;Ƒ;á kllgƜft]Ɯflt cŴá. ttá lgbfglƃ
cf)űlgbfg+. ;á lx æc)±)ëfƛLÆlt cfjşƃá anjkfdáş+ nelt, ;ádgfi+ clwuŞlt, t]g j'ų+ - æne]y kfdáş+, clwuŞ]Ɯ
;ádgƧÆlƃ.
219= lj;efuj]bg'ƍlųof ssr]g]j rt'Ol/ofky+ l%Ɔƃá cfafwtLlt cfaf±wëf, Ʃffi cŴLlt cfaflwsˆŽ. t+ ;d'Ūfg]g
b'ŋ]g b'lŋtá. clwdųlunfgált afƭlunfgá. gŞfb]Ɯflt clwdųƓflwk/]ttfo g ?ŝ]Ɯ. andųflt and]j, anťfi sŽo] g
ej]Ɯflt cŴá. ttálgbfglƃ cf/áŕlgbfg+. tfi lx - æc/áuf‰ƛLÆlt cfjşotá tb'eo+ xált. t]g j'ų+ - æne]y kfdáş+,
clwuŞ]Ɯ ;ádgƧÆlƃ.
220= g rƧ lslť eáufg+ joált sŽsl)sdųlƕ eáufg+ joá g ej]Ɯ. ttálgbfglƃ aƈgfdáŋlgbfg+. ;];+
j'ųgo]g]j ;Ƒkb];' oáh]tƑ+.
221_222= cgųfwLgált g cųlg cwLgá, cųgá ?lrof lslť sŽt'+ g nelt. k/fwLgált k/];' cwLgá k/fiˆj
?lrof jųlt. g o]g sŽd+ udált o]g lb;fef±uëgfi uƃ'sŽdtf xált, OŞf pƍşlt udgfo, t]g uƃ'+ g nelt. bf;Ɠflt
bf;efjf. e'lhƧʼnlt cųgá ;ƃs]Ž. ttálgbfglƃ e'lhfilgbfg+. sƃf/źfgdƮlƃ sƃf/+ cźfgdƮ+, lg?bs++þ bL#dƮlƃ cŴá.
ttálgbfglƃ ±vëdƃe"ldlgbfg+.
223= Od] kť gLj/±)‰ cƍxLg]lt PŴ eujf cƍxLgsŽdŞƆgLj/)+ O);lb;+, ;];flg /áuflb;lb;flg sŷf bfiˆlt.
tŶfo+ ;lb;tf. oá lx k/];+ O)+ ux]ŷf ljgf;]lt, ;á t]lx O)+ b]xLlt j'ŝdfgálk mþ?;+ j'ŝdfgálk aŢdfgálk jwLodfgálk
lslť klaflxt'+ g ;Ŋ]Žlt, ;Ƒ+ ltltŋlt. ltltŋfsŽ/)+ lxfi t+ O)+ xált. Pjd]j oá olƛ sŽdŞƆ]g /şlt, tŲf;xut]g t+
jŴ'+ uŲlt, ;á t]g mþ?;+ j'ŝdfgálk aŢdfgálk jwLodfgálk ;Ƒ+ ltltŋlt, ltltŋfsŽ/)+ lxfi ;á sŽdŞƆá xált, #/;flds]lx
jwLodfgfg+ OŴLg+ ljoflt, Pj+ O)+ ljo sŽdŞƆá bŪƑá.
oyf kg lkų/áuft'/á dw';Ŋ/fbL;'lk lbƉ];' lkų/áuft'/tfo t];+ /;+ g ljƆlt, æltųs++þ ltųsÆlƃ plƮ/lto]j.
Pjd]j ƓfkƉlrųá lxtsŽd]lx cfrl/o'kŢfo]lx cƍdųslƕ cájlbodfgá cájfb+ g uŲlt. æclt ljo d] t'ƛ]
pkŹj]yfÆltcfbLlg jŷf ljưdlt. lkų/áuft'/tfo ;á k'l/;á dw';Ŋ/fbLg+ ljo s]Žwft'/tfo ´fg;'vflbe]b+ ;f;g/;+ g
ljƆtLlt. Pj+ /áuf‰ ljo Ɠfkfbá bŪƑá.
oyf kg gŋųlbj;] aƈgfuf/] aźá k'l/;á gŋųfi g]j cfƸb g dŢ+ g kl/oá;fg+ kfilt. ;á b'ltolbj;] d'ųá
cxá lxƜá gŋų+ dgfk+, cxá gŝ+, cxá uLtlƃcfbLlg ;'ŷflk kljrg+ g b]lt. Ƹs sŽ/)f< gŋųfi cgg'e"tųf. Pjd]j
lygldźflee"tá leŋ' ljlrųgo]lk wƙfijg] kjųdfg] g]j tfi cfƸb g dŢ+ g kl/oá;fg+ hĕgflt. ;álk plŪt] wƙfijg] cxá
wƙfijg+, cxá sŽ/)+, cxá pkdflt wƙfijgfi jŰ+ e)dfgfg+ ;'ŷflk kljrg+ g b]lt. Ƹs sŽ/)f< lygldźj;]g wƙsyfo

70

cgg'e"tųf. Pj+ aƈgfuf/+ ljo lygldź+ bŪƑ+.
oyf kg gŋų+ sËńƃálk bf;á - æOb+ gfd cŝflos++þ s/)Lo+ clŴ, ;L#+ tŴ uŞflx. gá r] uŞl;, xŴkfb+ jf t]
l%Ɔfld sŰgf;+ jfÆlt j'ųá ;L#+ uŞlto]j gŋųfi cflbdŢkl/oá;fg+ cg'eljt'+ g nelt, sƨf< k/fwLgtfo, Pjd]j ljgo]
ckstţ'gf ljj]sŴfo c/ţ+ kljŪ]gflk lslƨlťb]j cƃd;á slƍod+;]lk cslƍod+;;ţfo pƍƉfo ljj]s+þ kxfo ;Lnlj;áwgŴ+
ljgow/fi ;lƃs++þ uƃƑ+ xált, ljj]s;'v+ cg'eljt'+ g nelt, sƨf< pźŝsúŊ'þŝflee"ttfoflt. Pj+ bf;Ɠ+ ljo pźŝsúŊúŝ+
bŪƑ+.
oyf kg sƃf/źfgdƮƍlkƉá k'l/;á rá/]lx dg'fifg+ ljn'ųásŽ;+ kxtásŽ;ť lbƩf bůs;Ź]glk ;sú);Ź]glk ærá/f
cfutfÆlt pfilŘtkl/;lŘtáj xált, uŞltlk ltŪltlk lgjųltlk, utŪfgtá cutŪfgd]j ax't/+ xált. ;á lsŞ]g sl;/]g
±vëdƃe"Ƹd kfk')flt jf g jf kfk')flt. Pjd]j ofi cŪ;' &fg];' ljlrlsŞf pƍƉf xált, ;á - æa'źá g' ±vëf, gá g' ±vëf
a'źáÆltcflbgf go]g ljlrlsŞƃá clwd'lŝŷf ;źfo ulŲt'+ g ;Ŋ]Žlt. c;Ŋ]Žƃá dƮ+ jf mþn+ jf g kfk')ftLlt. oyf
sƃf/źfgdƮ] - ærá/f clŴ gŴLÆlt k'gƍ'g+ cf;ƍgkl/;ƍg+ ckl/oáufxg+ %lƘtų+ lrųfi pƍfb]ƃá ±vëdƃklųof cƃ/fo+
s/ált, Pj+ ljlrlsŞflk - æa'źá g' ±vëf, g a'źáÆltcflbgf go]g k'gƍ'g+ cf;ƍgkl/;ƍg+ ckl/oáufxg+ %lƘtų+ lrųfi
pƍfbodfgf cl/oe"ldƍlųof cƃ/fo+ s/átLlt sƃf/źfgdƮá ljo ljlrlsŞf bŪƑf.
224= Obflg - æ;]Ɯyflk, dxf/fh, cf)űÆlƃ PŴ eujf kxLgsŽdŞƆgLj/)+ cf)ű;lb;+, ;];flg
cf/áŕflb;lb;flg sŷf bfiˆlt. tŶfo+ ;lb;tf, oyf lx k'l/;á O)+ cfbfo sƙƃ] koáh]ŷf ;ldźt+ kųá - æOb+ O)+ gfd
klnaáwd"nÆlƃ lrƃ]ŷf ;jlŬs++þ O)+ lgƜft]ŷf kŰ+ mþfnfk]Ɯ. cyfi ttá kŪfo g]j s]Žlr b"t+ k];]lt, g kŰ+. ;á O);flds]
lbƩflk ;r] OŞlt, cf;gf pŪxlt, gá r] g pŪxlt, sƨf< t]lx ;Ƹź lgƟ]ktfo cnƮtfo. Pjd]j leŋ' - æco+ sŽdŞƆá
gfd klnaáwd"nÆlƃ lrƃ]ŷf % wƙ] efj]ŷf sŽdŞƆgLj/)+ khxlt. t] kg % wƙ] dxf;ltkŪfg] jŰlofifd. tfiˆj+
kxLgsŽdŞƆfi oyf O)d'ųfi k'l/;fi O)fiflds] lbƩf g]j eo+ g %lƘtų+ xált. Pjd]j k/jŴ'lƛ g]j ;śá g aźá xált.
lbƑflglk ¿kflg kfitá lsn];á g ;d'bfr/lt. tƨf eujf cf)űldj sŽdŞƆƍxfg+ cfx.
oyf kg ;á lkų/áuft'/á k'l/;á e];şlsl/ofo t+ /áu+ j"k;d]ŷf ttá kŪfo dw';Ŋ/fbLg+ /;+ ljƆlt. Pjd]j
leŋ' æco+ Ɠfkfbá gfd dxf cgŴs/áÆlt % wƙ] efj]ŷf ƓfkfbgLj/)+ khxlt. ;ƑgLj/±)ë;' % wƙ] dxf;ltkŪfg]o]j
jŰlofifd. g s]jnť t]o]j, o]lk lygldźfbLg+ kxfgfo efj]tƑf, t]lk ;Ƒ] tŴ]j jŰlofifd. ;á Pj+ kxLgƓfkfbá oyf
lkų/áuljd'ųá k'l/;á dw';Ŋ/fbLg+ /;+ ;lƕofodfgá kl;]jlt, Pjd]j cfrf/kŰlųcfbLlg l;ŋfkbflg l;/;f ;ƕllŞŷf
;lƕofodfgá l;ŋlt. tƨf eujf cf/áŕldj Ɠfkfbƍxfg+ cfx.
oyf ;á gŋųlbj;] aƈgfuf/+ kj]l;tá k'l/;á ck/Ƹƨ gŋųlbj;] - æk'Ƒ]lk cx+ kdfbbá;]g aźá, t]g gŋų+
gfg'eƸj. Obflg cƍdųá eljfifdLÆlt oyffi kŝlŴsŽ cásŽ;+ g nelƃ, Pj+ cƍdųá x'ŷf gŋų+ cg'eljŷf - ‚cxá gŋų+,
cxá gŋųƒlƃ pbfg+ pbfg]l;, Pjd]j leŋ' - æOb+ lygldź+ gfd dxfcgŴs/Ælƃ % wƙ] efj]ŷf lygldźgLj/)+ khxlt, ;á
Pj+ kxLglygldźá oyf aƈgf d'ųá k'l/;á ;ųfxlƕ gŋųfi cflbdŢkl/oá;fg+ cg'ejlt, Pjd]j wƙgŋųfi cflbdŢkl/oá;fg+
cg'ejƃá ;x kl;lƘbflx c/xų+ kfk')flt. tƨf eujf aƈgf dáŋldj lygldźƍxfg+ cfx.
oyf kg bf;á lslťb]j ldų+ pklgfifo ;fldsŽg+ wg+ bŷf cųfg+ e'lhfi+ sŷf ttá kŪfo o+ OŞlt, t+ s/ált.
Pjd]j leŋ' - æOb+ pźŝsúŊúŝ+ gfd dxf cgŴs/Ælƃ % wƙ] efj]ŷf pźŝsúŊ'þŝ+ khxlt. ;á Pj+ kxLgpźŝsúŊ'þŝá oyf
e'lhfiá k'l/;á o+ OŞlt, t+ s/ált, g t+ s]Žlr anŊf/]g ttá lgjų]lt Pjd]j oyf ;'v+ g]ŋƙklkb+ klkşlt, g t+
pźŝsúŊ'þŝ+ anŊf/]g ttá lgjų]lt. tƨf eujf e'lhfi+ ljo pźŝsúŊ'þŝƍxfg+ cfx.
oyf anjf k'l/;á xŴ;f/+ ux]ŷf ;şĕj'±wëf ;kl/jf/á sƃf/+ klkş]Ɯ, t+ rá/f b"/táj lbƩf knfo]Ɯ'+. ;á ;álŴgf
t+ sƃf/+ lgŴl/ŷf ±vëdƃ+ kųá xŪt'Ūá cfi. Pjd]j leŋ' æco+ ljlrlsŞf gfd dxf cgŴsŽl/sŽÆlt % wƙ] efj]ŷf ljlrlsŞ+
khxlt ;á Pj+ kxLgljlrlsŞá oyf anjf k'l/;á ;şĕj'±wëf ;kl/jf/á lgưoá rá/] lt)+ ljo cu±)ëŷf ;álŴgf lgŋldŷf
±vëdƃe"Ƹd kfk')flt, Pjd]j leŋ' b'ŝl/tsƃf/+ lgŴl/ŷf k/d+ ±vëdƃe"Ƹd cdt+ dxflgƑfg+ kfk')flt. tƨf eujf ±vëdƃe"Ƹd
ljo ljlrlsŞfkxfg+ cfx.
225= kfdáş+ hŽotLlt t'ŪfsŽ/á hĕolt. kd'lbtƧ kLlt hŽotLlt t'Ūfi ;sn;/L/+ ±vëfeodfgf kLlt hĕolt.
kLltdgƧ sŽoá kƧƘtLlt kLlt;ƕo'ųlrųfi k'Ʈnfi gfdsŽoá kfiƘlt, ljutb/±yëf xált. ;'v+ j]b]tLlt sŽloslƕ r]tl;slƕ
;'v+ j]bolt. lrų+ ;dflwotLlt Oldgf g]ŋƙ;'±vëg ;'lvtfi pkrf/j;]glk cƍgfj;]glk lrų+ ;dflwolt.

k&dŢfgsyf

71

226= ;á ljljŝ]j sŽd]lx»k]0» k&d+ ´fg+ pk;ƕş ljx/tLltcflb kg pkrf/;dflwgf ;dflxt] lrų]
pkl/lj;];bfigŴ+ cƍgf;dflwgf ;dflxt] lrų] tfi ;dflwgá ke]bbfigŴ+ j'ųlƃ j]lbtƑ+. Odd]j sŽolƃ Od+ s/hsŽo+.
cle;Ɔ]tLlt t]d]lt ƥ]x]lt, ;ƑŴ kjųkLlt;'v+ s/ált. kl/;Ɔ]tLlt ;dƃtá ;Ɔ]lt. kl/k"/]tLlt jfo'gf eƣ+ ljo k"/]lt.
kl/Ǝ/tLlt ;dƃtá m'þ;lt. ;Ƒfjtá sŽoƧflt cfi leŋ'gá ;Ƒs]ŽŪf;jtá sŽofi lslť pkflbƉs;ƃltkjlųŪfg]
%ljd+;nálxtfg'ut+ c)'dųlƕ &fg+ k&dŢfg;'±vëg cm'þ+ gfd g xált.
227= bŋált %]s]Ž klaná ƌfgLor'Űflg sŽt'ť]j koáh]t'ť ;Ɖ]t'ť. s+;yfn]lt o]g s]glr náx]g stefhg].
dlųsefhg+ kg ly/+ g xált. ;Ɖ]ƃfi leşlt. tƨf t+ g bfiˆlt. kl/Ǝá;s+ kl/Ǝá;slƃ l;lťŷf l;lťŷf. ;Ɖ]Ɯflt
jfdxŴ]g s++þ;yfn+ ux]ŷf blŋ)xŴ]g kdf)o'ų+ pbs++þ l;lťŷf l;lťŷf kl/dŹƃá lků+ s/]Ɯ. ƥ]xfg'utflt pbsl;g]x]g
cg'utf. ƥ]xk/]tflt pbsl;g]x]g kl/Ʈlxtf. ;ƃ/aflx/flt ;Ƹź cƃákb];]g r]j alxkb];]g r ;ƑŴsd]j pbsl;g]x]g
m'þflt cŴá. g r kŔ/)Llt g r laƆ' laƆ' pbs++þ kŔ/lt, ;Ŋf xált xŴ]glk ƀLlxlk tLlxlk cś‡nLlx ux]t'+ cájlũsŽolk
sŽt'lƃ cŴá.

b'ltoŢfgsyf
228_229= b'ltoŢfg;'v"kdfo+ plưbábsˆŽlt plưƉpbs]Ž, g x]Ūf plưlşŷf pƮŞgspbs]Ž. cƃáo]j kg
plưşgspbs]Žlt cŴá. cfod'vlƃ cfudgdƮá. b]jált d]#á. sŽn]g sŽnlƃ sŽn] sŽn], cƋźdf;+ jf cg'b;fx+ jflt cŴá.
wf/lƃ j'ƸŪ. g cg'ƍj]Ş]Ɯflt g r kj];]Ɯ, g jfiˆƜflt cŴá. ;Ltf jfl/wf/f plưlşŷflt ;Lt+ wf/+ pƮƄf /xb+ k"/odfg+
plưlşŷf. x]Ūf pƮŞgpbslŤ pƮƄf pƮƄf leşƃ+ pbs++þ ±vëfe]lt, rt"lx lb;flx klj;gpbs++þ k'/f)kŰlt)sŪbůsŽbLlx pbs++þ
±vëfe]lt, j'lŪpbs++þ wf/flgkftk'Ƒ'ńs]lx pbs++þ ±vëfe]lt. ;lƉl;Ɖd]j kg x'ŷf Olźlglƙtldj pƍşdfg+ pbs++þ Od+ kb];+ mþ/lt,
Od+ kb];+ g mþ/tLlt glŴ, t]g cm'þásŽ;á gfd g xátLlt. tŴ /xbá ljo s/hsŽoá. pbs++þ ljo b'ltoŢfg;'v+. ;];+
k'l/dgo]g]j j]lbtƑ+.

tltoŢfgsyf
230_231= tltoŢfg;'v"kdfo+ pƍnflg PŴ ;ƃLlt pƍlngL. ;];kbƀo]lk P;]j goá. PŴ r ;]t/ųgLn];' o+
lslť pƍn+ pƍnd]j. ögs;tkų+ k'ů/Ls++þ, ;tkų+ kb'd+. kųlgod+ jf ljgflk ;]t+ kb'd+, /ų+ k'ů/Lslƃ cod]Ŵ
ljlgŞoá. pbsŽg'ƮtfgLlt pbstá g pƮtflg. cƃá lgd'Ʈká;LgLlt pbstnfi cƃá lgd'Ʈflgo]j x'ŷf ká;Llg, jŬLgLlt
cŴá. ;];+ k'l/dgo]g]j j]lbtƑ+.

rt'ŴŢfgsyf
232_233= rt'ŴŢfg;'v"kdfo+ kl/;'ź]g r]t;f kl/oábft]gflt PŴ lg?klŊn];Ū]g kl/;'ź+, kefi/Ū]g kl/oábftlƃ
j]lbtƑ+. cábft]g jŴ]gflt Ob+ pt'mþ/)Ŵ+ j'ų+. lslnŪjŴ]g lx pt'mþ/)+ g xált, tř)±wëftkl/;'ź]g pt'mþ/)+ anj+ xált.
Oldfifo lx pkdfo jŴ+ ljo s/hsŽoá, pt'mþ/)+ ljo rt'ŴŢfg;'v+. tƨf oyf ;'ƌftfi k'l/;fi kl/;'ź+ jŴ+ ;;L;+ kf?lkŷf
lgl;Ɖfi ;/L/tá pt' ;Ƒd]j jŴ+ mþ/lt. g s]Žlr jŴfi cm'þásŽ;á xált. Pj+ rt'ŴŢfg;'±vëg leŋ'gá s/hsŽofi g s]Žlr
cásŽ;á cm'þá xátLlt. Pjd]Ŵ cŴá bŪƑá. Od];+ kg rt'Ɖ+ ´fgfg+ cg'kbjŰgf r efjgfgoá r lj;'lźdƮ] j'ųált Ow g
ljŴfl/tá.
Pųfjtf r]; ¿kŢfgnfeLo]j, g c¿kŢfgnfeLlt g j]lbtƑá. g lx cŪ;' ;dfkųL;' r'Ź;xfsŽ/]lx lrŰj;Lefj+
ljgf pkl/ cleţflwudá xált. kflńo+ kg ¿kŢfgflgo]j cfutflg. c¿kŢfgflg cfxl/ŷf s±yëtƑflg.

ljkƧgf`f)syf

72

234= ;á Pj+ ;dflxt] lrų]»k]0» cfg]ŧƍų]lt ;á r'Ź;xfsŽ/]lx cŪ;' ;dfkųL;' lrŰj;Lefjá leŋÚlt bfiˆlt
;];d]Ŵ lj;'lźdƮ] j'ųgo]g j]lbtƑ+. `f)bƧgfo lrų+ clegLx/tLlt PŴ `f)bƧglƃ dƮ`f)lƕ, j'ŝlt mþn`f)lƕ,
;Ƒţ'tţf)lƕ, kŝj]ŋ)`f)lƕ, ljkfigf`f)lƕ. æƸs g' ±vëf, cfj';á, `f)bfiglj;'źŴ+ eujlt Ɣƪrl/o+ j'fitLÆlt
‘dxflg01=257’ PŴ lx dƮ`f)+ `f)bfiglƃ j'ų+. æcodţá pųl/dg'fiwƙá cndl/o`f)bfiglj;];á clwutá
mþf;'ljxf/áÆlt ‘d0lg01=328’ PŴ mþn`f)+. æeujtálk ±vëf `f)bfig+ pbkflb ;ųfxsŽnŘtá cfńf/á sŽnfdáÆlt
‘dxfj010’ PŴ ;Ƒţ'tţf)+. æ`f)ť kg d] bfig+ pbkflb csúƍf d] ljd'lų, codlƃdf hĕtLÆlt ‘dxfj016’ PŴ
kŝj]ŋ)`f)+ Ow kg `f)bfigfo lrųlƃ Ob+ ljkfigf`f)+ `f)bfiglƃ j'ųlƃ.
clegLx/tLlt ljkfigf`f)fi lgƑųgŴfo tlƉƉ+ tƍá)+ tƍưf/+ s/ált. ¿kLlt cfbLgdŴá j'ųáo]j.
cábgsúƙf;"kroált cábg]g r]j súƙf;]g r pklrtá jlŬtá. clgŝ'Şfbgkl/dŹge]bgljź+;gwƙált x'ŷf cefjŪ]g
clgŝwƙá. b'Ʈƈlj#ftŴfo tg'ljn]kg]g pŞfbgwƙá. cśkŝśfafwljgábgŴfo v'Źs;Ɨfxg]g kl/dŹgwƙá. bx/sŽn] jf
ö¿;' ;ofk]ŷf uưfjf;]g b'filŮtfg+ t];+ t];+ cśfg+ ;Ůfg;ƕfbgŴ+ cŦgkLńgflbj;]g kl/dŹgwƙá. Pj+ kl/xl/tálk
e]bgljź+;gwƙá leşlt r]j ljls/lt r, Pj+ ;efjált cŴá. tŴ ¿kL rft'dxfe"ltsˆŽltcfbL;' %lx kb]lx ;d'boá slytá.
clgŝkb]g ;Ƹź klŞd]lx ƀLlx cŴśdá. PŴ l;t+ PŴ klaźlƃ PŴ rft'dxfe"lts] sŽo] lglfitť klaźť.
235= ;'eált ;'Ɔ/á. hŽltdflt kl/;'źfs/;d'lŪtá. ;'kl/sƙstált ;'Ū‡ stkl/sƙá ckgLtkf;f);ŋ/á.
cŞált tg'Şlj. ljƍ;Ɖált ;'Ū‡ k;Ɖá. ;ƑfsŽ/;ƕƉált ±wëfjgj]wgfbLlx ;Ƒ]lx cfsŽ/]lx ;ƕƉá. gLnlƃcfbLlx jŰ;ƕƸų
bfiˆlt. tflb;lŤ cfj't+ kfs+ xált. Pjd]j ±vëflt PŴ Pj+ pkdf;+;Ɔg+ j]lbtƑ+. dl) ljo lx s/hsŽoá. cfj't;'ų+
ljo ljkfigf`f)+. rŋ'df k'l/;á ljo ljkfigfnfeL leŋ', xŴ] sl/ŷf kŝj]ŋtá co+ ±vëf d)Llt dl)gá cflje"tsŽná ljo
ljkfigf`f)+, clegLxl/ŷf lgl;Ɖfi leŋ'gá rft'dxfe"ltssŽofi cflje"tsŽná, tlŶb+ ;'ų+ cfj'tlƃ ;'ųfiflje"tsŽná ljo
ljkfigf`f)+, clegLxl/ŷf lgl;Ɖfi leŋ'gá tbf/ƙ)fg+ mþfikťdsŽg+ jf ;Ƒlrųr]tl;sŽg+ jf ljkfigf`f)fiˆj jf
cflje"tsŽnált.
Obť ljkfigf`f)+ dƮ`f)fgƃ/+. Pj+ ;ƃ]lk oƨf cleţfjf/] cf/ź] Ptfi cƃ/fjf/á glŴ tƨf O±wëj blfit+.
oƨf r clgŝflbj;]g cst;ƙ;gfi lbƑfo ;átwft'of e]/j+ ;Ź+ ;')tá, k'Ƒl] gjf;fg'filtof e]/j] vƈ] cg'fi/tá, lbƑ]g rŋ'gf
e]/jlƕ ¿k+ kfitá eo;ƃf;á pƍşlt, g clgŝflbj;]g st;ƙ;gfi tƨf cleţ+ kųfi eoljgábgx]t';ƕfbgŴlƕ Ob+ O±wëj
blfit+. clk r oƨf ljkfigf;'v+ gfd]t+ dƮmþn;'v;ƕfbs++þ kflo]Ŋ+þ ;lƆlŪs++þ ;fdţmþn+ tƨflk cflbtáj Ob+ Ow blfitlƃ
j]lbtƑ+.

dgádlolź`f)syf
236_237= dgádolƃ dg]g lgƑlųt+. ;Ƒśkŝlślƃ ;Ƒ]lx cś]lx r kŝś]lx r ;dƉfut+. cxLlglƇolƃ ;Ůfgj;]g
cljslnlƇo+. Olźdtf lglƙt¿klŤ ;r] Olźdf cábftá tlƕ cábft+. ;r] cljźsŰá tlƕ cljźsŰlƃ Pj+ ;ƑfsŽ/]lx t]g
;lb;d]j xált. d'ŧƛf ól;slƃcflb pkdfųolƕ lx ;lb;efjbfigŴd]j j'ų+. d'ŧ;lb;f Pj lx tfi cƃá ól;sŽ xált.
s]Žl;;lb;áo]j cl;, jũfo s]Žl;of jũ+ cl;d]j klŋklƃ, kŴfo kŴ+ s/ůflt Oblƕ clxsť'sfi gfd+, g ljnLjs/ůsfi.
clxsť's]Ž lx clxgf ;lb;áj xált. tŴ lsťflk æk'l/;á cƸx s/ůf pź/]ƜfÆlt xŴ]g pź/dfgá ljo blfitá, cy ±vëf
lrų]g]jfi pź/)+ j]lbtƑ+. colŤ clx gfd ;hĕlto+ l&tá, sŪƃ/+ jf ?ŋƃ/+ jf lgfifo, trtá ;/L/+ lgŊŬgƍoáu;řft]g
yfd]g, ;/L/+ vfbodfg+ ljo k'/f)tr+ lhu'Şƃált Od]lx rt"lx sŽ/±)ëlx ;od]j sť's+þ khxlt, g ;Ŋf ttá cţ]g pźl/t'+,
tƨf lrų]g pź/)+ ;ƈfo Ob+ j'ųlƃ j]lbtƑ+. Olt d'ŧflb;lb;+ Odfi leŋ'gá ;/L/+, ól;sŽlb;lb;+ lglƙt¿klƃ. Obd]Ŵ
cákƙ;+;Ɔg+. lgƙfgljwfg+ kg]Ŵ k/tá r Olźljwflbkťcleţfsyf ;ƑfsŽ/]g lj;'lźdƮ] ljŴfl/tflt tŴ j'ųgo]g]j
j]lbtƑf. pkdfdųd]j lx Ow clws++þ.

Olźljw`f)flbsyf
238_239= tŴ %]ssúƘsŽ/fboá ljo Olźljw`f)nfeL leŋ' bŪƑá. ;'kl/sƙstdlųsŽboá ljo Olźljw`f)+ bŪƑ+.
OlŞltlŞtefhgljsltcflbs/)+ ljo tfi leŋ'gá ljsúƑg+ bŪƑ+.
240_241= lbƑ;átwft'pkdfo+ oƨf sƃf/źfgdƮá ;f;Řá xált ;ƍleoá. tŴ pfilŘtkl/;lŘt]g ‚co+ e]l/;Źáƒ,
‚co+ d'lbś;Źáƒlt g ;Ŋf jjŴk]t'+, tƨf sƃf/Ʈx)+ csŷf ±vëddƮ+ bfiˆƃá cźfgdƮƍlkƉált cfx. cƍleolŤ ±vëddƮ+ ;L;]
73

;fs++þ sŷf ;l)s++þ klkƉá j'ųƍsŽ/] ;Ź] ;'v+ jjŴk]lt. tfi ;jg]g t];+ t];+ ;Źfg+ cflje"tsŽná ljo oálugá b"/;lƃse]bfg+
lbƑfgť]j dfg'fisŽgť ;Źfg+ cflje"tsŽná j]lbtƑá.
242_243= r]tákl/o`f)"kdfo+ bx/ált t?±)ëf. o'jflt oáƑƉ]g ;dƉfutá. důgshŽltsˆŽlt o'jflk ;dfgá g
cfnl;oá g lslnŪjŴ;/L/á, cy ±vëf důgkslts]Ž, lbj;fi ƀ] toá jf/] ƌfloŷf ;'źjŴkl/bxgcnŘf/s/);Lnált cŴá.
;sl)slƃ sŽńltnsjśd'vb"l;kLńsŽbLg+ cţt/]g ;bá;+. tŴ oyf tfi d'vlgldų+ kŝj]ŋtá d'±vë bá;á kfsá xált, Pj+
r]tákl/o`f)fo lrų+ clegLxl/ŷf lgl;Ɖfi leŋ'gá k/];+ ;áń;ljw+ lrų+ kfs+ xátLlt j]lbtƑ+.
244_245= k'Ƒ]lgjf;`f)"kdfo+ t+ lbj;+ stlsl/of kfsf xátLlt t+ lbj;+ utufdųod]j ulxt+. tŴ
ufdųoutk'l/;á ljo k'Ƒ]lgjf;`f)nfeL bŪƑá, toá ufdf ljo toá ejf bŪƑf, tfi k'l/;fi tL;' ufd];' t+ lbj;+
stlsl/ofo cfljefjá ljo k'Ƒ]lgjf;fo lrų+ clegLxl/ŷf lgl;Ɖfi leŋ'gá tL;' ej];' stlsl/ofo kfsefjá bŪƑá.
246_247= lbƑrŋÚkdfo+ jLƸy ;ť/ƃ]lt ck/fk/+ ;ť/ƃ]. jLƸy r/ƃ]ltlk kf&f‰. cod]jŴá. tŴ gu/dŢ]
l;Ŝfslƛ kf;fbá ljo Odfi leŋ'gá s/hsŽoá bŪƑá, kf;fb] l&tá rŋ'df k'l/;á ljo cod]j lbƑrŋ'+ kŷf l&tá leŋ', ±uëx+
klj;ƃf ljo kl;lƈj;]g dft'súlŞo+ klj;ƃf, ±uëxf lgŋdƃf ljo dft'slú Ştá lgŋdƃf, /lysŽo jLƸy ;ť/ƃf ljo ck/fk/+
;ť/)s;ųf, k'/tá cưásŽ;Ūfg] dŢ] l;Ŝfs] lgl;Ɖf ljo tL;' ej];' tŴ tŴ lgƑų;ųf, kf;fbtn] l&tk'l/;fi t];+ dg'fifg+
cflje"tsŽná ljo lbƑrŋ'`f)fo lrų+ clegLxl/ŷf lgl;Ɖfi leŋ'gá tL;' ej];' lgƑų;ųfg+ cflje"tsŽná bŪƑá. Obť
b];gf;'vŴd]j j'ų+. cf?ƍ] kg lbƑrŋ'fi uf‰r/á gŴLlt.

cf;jŋo`f)syf
248= ;á Pj+ ;dflxt] lrų]lt Ow ljkfigfkfbs++þ rt'ŴŢfglrų+ j]lbtƑ+. cf;jfg+ vo`f)foflt cf;jfg+
vo`f)lgƑųgŴfo. PŴ r cf;jfg+ voá gfd dƮálk mþnlƕ lgƑfglƕ eśálk j'ŝlt. ævo] `f)+, cg'ƍfb] `f)Ælƃ PŴ lx
dƮá cf;jfg+ voált j'ųá. æcf;jfg+ vof ;d±)ëf xátLÆlt ‘d0lg01=438’ PŴ mþn+.
æk/jşĕg'klfifi, lgŝ+ pŢfg;lţgá.
cf;jf tfi jŬlƃ, cf/f ;á cf;jŋofÆltĶ ‘w0k0253’.
PŴ lgƑfg+. æcf;jfg+ voá joá e]bá clgŝtf cƃ/wfgÆlƃ PŴ eśá. Ow kg lgƑfg+ clwƍ]t+. c/xųdƮálk
jũlto]j.
lrų+ clegLx/tLlt ljkfigf lrų+ tlƉƉ+ tƍá)+ tƍưf/+ s/ált. ;á Ob+ b'ŋlƃcfbL;' æPųs++þ b'ŋ+, g Otá leƜáÆlt
;Ƒlƕ b'ŋ;ŝ+ ;/;nŋ)klj]±wëg oyfe"t+ khĕgftLlt cŴá. tfi r b'ŋfi lgƑlųs++þ tŲ+ æco+ b'ŋ;d'boáÆlt. tb'eolƕ o+
&fg+ kŷf lg?Ţlt, t+ t];+ cƍjƸų lgƑfg+ æco+ b'ŋlg/á±wëfÆlt¶ tfi r ;ƕfks++þ cl/odƮ+ æco+ b'ŋlg/áwufldgL klkbfÆlt
;/;nŋ)klj]±wëg oyfe"t+ khĕgftLlt cŴá.
Pj+ ;¿ktá ;ŝflg bfiˆŷf k'g lsn];j;]g kl/ofotá bfiˆƃá æOd] cf;jfÆltcflbdfx. tƧ Pj+ hŽgtá Pj+
kƧtált tfi leŋ'gá Pj+ hĕgƃfi Pj+ kfiƃfi, ;x ljkfigfo s]Žlƍų+ dƮ+ s±yël;. sŽdf;jflt sŽdf;jtá. ljd'ŝtLlt Oldgf
dƮŋ)+ bfiˆlt. ljd'ųlƨlƃ Oldgf mþnŋ)+. ljd'ųldlt `f)+ xátLlt Oldgf kŝj]ŋ)`f)+. vL)f hŽtLltcfbLlx tfi e"Ƹd.
t]g lx `f±)ëg vL)f;já kŝj]ŋƃá vL)f hĕtLltcfbLlg khĕgflt.
stdf kgfi hĕlt vL)f< syť g+ khĕgftLlt< g tfjfi ctLtf hĕlt vL)f, k'Ƒ]j vL)ųf. g cgfutf, cgfut]
jfofdfefjtá. g kŝ'ƍƉf, ljşdfgųf. of kg dƮfi cefljtųf pƍş]Ɯ Psrt'kťjásŽ/ej];' Psrt'kťŋƈƍe]bf hĕlt, ;f
dƮfi efljtųf cfoƸt cg'ƍfbwƙt+ cfkşg]g vL)f. t+ ;á dƮefjgfo kxLglsn];] kŝj]lŋŷf ælsn];fefj] ljşdfglƕ sƙ+
cfoƸt cƍl;lƈs++þj xátLÆlt hĕgƃá khĕgflt.
j'l;tlƃ j'Ŵ+ kl/j'Ŵ+. Ɣƪrl/olƃ dƮƔƪrl/o+. k'y'şgsƠf)s]g lx ;Ƹź ;ų ;]ŋf Ɣƪrl/ojf;+ j;lƃ gfd,
vL)f;já j'Ŵjf;á, tƨf ;á cųgá Ɣƪrl/ojf;+ kŝj]ŋƃá j'l;t+ Ɣƪrl/olƃ khĕgflt. st+ s/)Lolƃ rt";' ;ŝ];' rt"lx
dƮ]lx kl/ţfkxfg;lŞlsl/ofefjgfj;]g ;áń;ljw+ lsŝ+ lgŪflkt+. t]g t]g dƮ]g kxftƑlsn];f kxLgf, b'ŋd"n+ ;d'lŞƉlƃ
cŴá. k'y'şgsƠf)sŽboá lx t+ lsŝ+ s/álƃ, vL)f;já sts/)Loá. tƨf ;á cųgá s/)Lo+ kŝj]ŋƃá st+ s/)Lolƃ
khĕgflt. gfk/+ OŴųfoflt Obflg k'g OŴefjfo Pj+ ;áń;lsŝefjfo lsn];ŋoefjfo jf sųƑ+ dƮefjgflsŝ+ d] gŴLlt
khĕgflt. cy jf OŴųfoflt OŴefjtá Odƨf Pj+ ksŽ/f. Obflg jųdfgvƈ;ƃfgf ck/+ vƈ;ƃfg+ dƞ+ glŴ. Od] kg
kťŋƈf kl/ţftf ltŪlƃ l%Ɖd"nsŽ ?ŋf ljo, t] rl/dslrųlg/á±wëg cg'kfbfgá ljo hĕtj]bá lgƑflofilƃ ckŰlųsefjť
74

uldfiƃLlt khĕgflt.
249= kƑt;ř]k]lt kƑtdŴs]. cgfljnált lgŊŹdá. l;lƍoá r ;Ɨ'sŽ r l;lƍ;Ɨ's+. ;ŋ/f r synflg r
;ŋ/syn+. dŞfg+ u'Ɨf #flt dŞu'Ɨ+. ltŪƃlƕ r/ƃƕLlt PŴ ;ŋ/syn+ ltŪlto]j, Ot/flg r/lƃlk ltŪlƃlk. oyf
kg cƃ/ƃ/f l&tf;'lk lgl;Ɖf;'lk ljşdfgf;'lk æPtf ufjá r/ƃLÆlt r/lƃoá pkfbfo Ot/flk r/ƃLlt j'ŝlƃ. Pj+
ltŪƃd]j ;ŋ/syn+ pkfbfo Ot/lƕ ƀo+ ltŪƃlƃ j'ų+. Ot/ť ƀo+ r/ƃ+ pkfbfo ;ŋ/synlƕ r/ƃlƃ j'ų+. tŴ rŋ'dtá
k'l/;fi tL/] &ŷf kfitá l;lƍs;Ɨ'sŽbLg+ lje"tsŽná ljo cf;jfg+ vofo lrų+ clegLxl/ŷf lgl;Ɖfi leŋ'gá rt'Ɖ+ ;ŝfg+
lje"tsŽná bŪƑált.
Pųfjtf ljkfigf`f)+, dgádo`f)+, Olźljw`f)+, lbƑ;át`f)+, r]tákl/o`f)+, k'Ƒ]lgjf;`f)+, lbƑrŋ'j;]g lgƎƉ+
cgfut+;`f)oyfsƙ"ku`f)ƀo+, lbƑrŋ'`f)+, cf;jŋo`f)lƃ b; `f)flg lglŹŪflg xálƃ. t];+ cf/ƙ)ljefuf‰ hĕlgtƑá - tŴ
ljkfigf`f)+ kl/ųdxƮtctLtfgfutkŝ'ƍƉcŢųalxźfj;]g ;ųljwf/ƙ)+. dgádo`f)+ lglƙtƑ¿kfotgdųd]j cf/ƙ)+
s/átLlt kl/ųkŝ'ƍƉalxźf/ƙ)+. cf;jŋo`f)+ cƍdf)alxźfgjųƑf/ƙ)+. cj;];fg+ cf/ƙ)e]bá lj;'lźdƮ] j'ųá.
pųl/t/+ jf k)Ltt/+ jflt o]g s]glr kl/ofo]g Otá ;]Ūt/+ ;fdţmþn+ gfd gŴLlt eujf c/xųlgs+"þ]g b];g+ lgŪfk]l;.

chŽt;ų'pkf;sųklj]bgfsyf
250= /fhĕ tŴ tŴ ;fw'sŽ/+ kjų]ƃá cflbdŢkl/oá;fg+ ;Ŋŝ+ ;'ŷf ælr/+ jtlƛ Od] kŤ] k'y" ;d)Ɣfƪ±)ë k'Şƃá,
y';] s]Žũ]ƃá ljo lslť ;f/+ gfnŴ+, cxá jt eujtá u');ƕbf, oá d] bLk;xfi+ hĕn]ƃá ljo dxƃ+ cfnás++þ sŷf Od] kŤ]
ljfiş]l;. ;'lr/+ jtlƛ b;anfi u')fg'efj+ chĕgƃá jlťtáÆlt lrƃ]ŷf a'źu')fg'fi/);Ƙ"tfo kťljwfo kLltof m'þ;/L/á
cųgá k;fb+ cfljs/áƃá pkf;sų+ klj]b]l;. t+ bfiˆt'+ æPj+ j'ų] /fhĕÆltcflb cf/ź+.
tŴ cleŊƃ+, eƃ]lt co+ cleŊƃ;Źá vo;'Ɔ/fle¿kcưg'dábg];' lbfilt. æcleŊƃf eƃ], /lų, lgŋƃá k&dá
ofdá, lr/lgl;Ɖá leŋ';ŜáÆltcfbL;' ‘c0lg0 8=20’ lx vo] lbfilt. æco+ d] k'Ʈná vdlt, Od];+ rt'Ɖ+ k'Ʈnfg+ cleŊƃt/á
r k)Ltt/á rfÆltcfbL;' ‘c0lg0 4=100’ ;'Ɔ/].
æs]Ž d] jƆlt kfbflg, Olźof o;;f hn+.
cleŊƃ]g jŰ]g, ;Ƒf cáef;o+ lb;fÆltĶ ‘lj0j0857’.
cfbL;' cle¿k]. æcleŊƃ+ eá, uf‰tdfÆltcfbL;' ‘kf/f015’ cưg'dábg]. Owflk cưg'dábg]o]j. oƨf r
cưg'dábg], tƨf ‚;fw' ;fw' eƃ]ƒlt j'ų+ xátLlt j]lbtƑá.
eo] s]Ž±wë k;+;fo+, t'l/t] s]Žt"xnŞ/].
xf;] ;ás] k;fb] r, s/] cfd]l*t+ a'±wëfltĶ
Oldgf r nŋ±)ëg Ow k;fbj;]g, k;+;fj;]g rfo+ lƀŋų'+ j'ųált j]lbtƑá. cyjf cleŊƃlƃ clesƃ+ cltOŪ+
cltdgfk+ clt;'Ɔ/lƃ j'ų+ xált.
PŴ Ps]g cleŊƃ;Ź]g b];g+ ±yëfd]lt, Ps]g cųgá k;fb+. coŤ]Ŵ clwƍfoá, cleŊƃ+ eƃ], olbb+ eujtá
wƙb];gf, ‚cleŊƃ+ƒ olbb+ eujtá wƙb];g+ cfuƙ dd k;fbált. eujtáo]j jf jrg+ ƀ] ƀ] cŴ] ;ƈfo ±yëfd]lt. eujtá
jrg+ cleŊƃ+ bá;gf;gtá, cleŊƃ+ u')flwudgtá. tyf ;źfhggtá, kţfhggtá, ;fŴtá, ;Ɠŧgtá, pųfgkbtá,
uƘL/Ŵtá, sŰ;'vtá, xbośdtá, cgų'Ŋ+þ;gtá ck/jƘgtá, s?)f;Ltntá, kţfjbfttá, cfkfy/d)Lotá, ljdŹŋdtá,
;'Ɯdfg;'vtá, jLd+l;odfglxttált PjdfbLlx oáh]tƑ+.
ttá k/lƕ rt"lx pkdflx b];g+o]j ±yëfd]lt. tŴ lgŊúlştlƃ c±wëfd'v&lkt+ x]Ūfd'vhĕt+ jf. pŊúş]Ɯflt pkl/ d'v+
s/]Ɯ. klŞƉlƃ lt)kŰflb%flbt+. ljj/]Ɯflt pŔf]Ɯ. d"ŃÜƧ jflt lb;fd"ƭfi. dƮ+ cflrŋˆƜflt xŴ] ux]ŷf æP; dƮáÆlt
jb]Ɯ, cƈsŽ/]lt sŽńkŋrft'Ź;L cŬ/ų#gjg;ůd]#kn]lx rt'/ś] td]. co+ tfj cg'ųfgkbŴá. co+ kg ;flwƍfooáhgf.
oyf s]Žlr lgŊ'þlşt+ pŊ'þş]Ɯ, Pj+ ;źƙljd'v+ c;źƙ] kltt+ d+ c;źƙf j'Ūfk]ƃg. oyf klŞƉ+ ljj/]Ɯ, Pj+ sfikfi eujtá
;f;gƃ/wfgf ke'lt ldŞflblŪuxgklŞƉ+ ;f;g+ ljj/ƃ]g, oyf d"ƭfi dƮ+ cflrŋ]Ɯ, Pj+ súƙƮldŞfdƮƍlkƉfi d]
;ƮdáŋdƮ+ cfljs/áƃ]g, oyf cƈsŽ/] t]nkş]Žt+ wf/]Ɯ, Pj+ dáxƈsŽ/lgd'Ʈfi d] a'źflb/tg¿kflg ckfitá
tƍlŞfbsdáxƈsŽ/ljź+;sb];gfkş]Žtwf/s]g dƞ+ eujtf Pt]lx kl/ofo]lx ksŽl;tųf cg]skl/ofo]g wƙá ksŽl;tált.
Pj+ b];g+ ±yëfd]ŷf Odfo b];gfo /tgųo] k;Ɖlrųá k;ƉfsŽ/+ s/áƃá P;fxlƃcflbdfx. tŴ P;fxlƃ P;á cx+
eujƃ+ ;/)+ uŞfdLlt eujf d] ;/)+, k/fog+, c#fi tftf, lxtfi r ljwftflt. Oldgf clwƍfo]g eujƃ+ uŞfld ehĕld
75

;]jfld klo?kf;fld, Pj+ jf hĕgfld a'ŢfdLlt. o];lŤ wft"g+ ultcŴá, a'lźlk t];+ cŴá. tƨf uŞfdLlt Odfi hĕgfld
a'ŢfdLlt colƕ cŴá j'ųá. wƙť leŋú;Ŝťflt PŴ kg clwutdƮ] ;lŞstlg/á±wë oyfg'l;Ū+ klkşdfg] rt";' ckfo];'
cktdfg] wf/]tLlt wƙá, ;á cŴtá cl/odƮá r]j lgƑfgť. j'ųť]t+ - æofjtf, leŋj], wƙf ;řtf, cl/oá cŪlśs]Ž dƮá
t];+ cƮdŋfotLÆlt ‘c0lg0 4=34’ ljŴf/á. g s]jnť cl/odƮá r]j lgƑfgť. clk r ±vëf cl/omþn]lx ;Ƹź
kl/olųwƙálk j'ųŤ]t+ %ųdf)jsljdfg] æ/fulj/fudg]hd;ás++þ, wƙd;řtdƍls+"þn+.
dw'/ldd+ ku')+ ;'ljeų+, wƙldd+ ;/)Ŵd'k]xLÆltĶ ‘lj0j0887’.
PŴ lx /fulj/f±uëflt dƮá slytá. cg]hd;áslƃ mþn+. wƙd;řtlƃ lgƑfg+. cƍlsÚn+ dw'/ldd+ ku')+ ;'ljeųlƃ
lksųo]g ljeųf wƙŋƈflt. lblŪ;Ln;+#ft]g ;+xtált ;Ŝá, ;á cŴtá cŪ cl/ok'Ʈn;d"xá. j'ųŤ]t+ tlƨţ]j ljdfg] æoŴ r lbƉdxƎndfx', rt";' ;'rL;' k'/L;o'±uë;'.
cŪ r k'Ʈnwƙb;f t], ;Ŝldd+ ;/)Ŵd'k]xLÆltĶ ‘lj0j0888’.
leŋÚg+ ;Ŝá leŋ';Ŝá. Pųfjtf /fhĕ tLl) ;/)udgflg klj]b]l;.

;/)udgsyf
Obflg t];' ;/)udg];' s]Ž;ƟŴ+ ;/)+, ;/)udg+, oá r ;/)+ uŞlt, ;/)udgƍe]bá, ;/)udgmþn+, ;lŘn];á,
e]bált, co+ ljlw j]lbtƑá. ;]Ɯlyb+ - ;/)Ŵtá tfj Ƹx;tLlt ;/)+. ;/)utfg+ t]g]j ;/)udg]g eo+ ;ƃf;+ b'ŋ+
b'Ʈltkl/lsn];+ xglt ljgf;]tLlt cŴá, /tgųofiˆj]t+ clwjrg+.
cy jf lxt] kjųg]g clxtf r lgjųg]g ;ųfg+ eo+ Ƹx;lt a'źá. ejsƃf/f pųf/±)ëg cfif;bfg]g r wƙá¶
cƍsŽglƕ sŽ/fg+ ljk'nmþnklnfes/±)ëg ;Ŝá tƨf Oldgflk kl/ofo]g /tgųo+ ;/)+. tƍ;fbtƮ?tflx ljxtlsn];á
tƍ/fo)tfsŽ/ƍjųá lrų'ƍfbá ;/)udg+. t+ ;dśL;ųá ;/)+ uŞlt. j'ųƍsŽ/]g lrų'ƍfb]g Ptflg d] tLl) /tgflg ;/)+,
Ptflg k/fo)lƃ Pj+ pk]tLlt cŴá. Pj+ tfj ;/)+, ;/)udg+, oá r ;/)+ uŞlt, Ob+ to+ j]lbtƑ+.
;/)udgƍe]b] kg b'ljw+ ;/)udg+ - násúų/+ nálsoť. tŴ násúų/+ lbŪ;ŝfg+ dƮŋ±)ë ;/)udg'klŊn];;d'Ş]b]g
cf/ƙ)tá lgƑfgf/ƙ)+ x'ŷf lsŝtá ;sn]lk /tgųo] OŢlt. nálso+ k'y'şgfg+ ;/)udg'klŊn];ljŋƘg]g cf/ƙ)tá
a'źflbu')f/ƙ)+ x'ŷf OŢlt. t+ cŴtá a'źfbL;' jŴ";' ;źfklnfeá ;źfd"lnsŽ r ;ƙflblŪ b;;' k'ţlsl/ojŴ";' lblŪh'sƙlƃ
j'ŝlt. tlob+ rt'wf jųlt - cų;lƉƜftg]g, tƍ/fo)tfo, l;fiefj"kudg]g, kl)kft]gflt.
tŴ cų;lƉƜftg+ gfd - æcşĕƸb sŷf cx+ cųfg+ a'źfi lgƜft]ld, wƙfi, ;ŜfifÆlt Pj+ a'źfbLg+ cųkl/ŝhg+.
tƍ/fo)tf gfd æcşĕƸb sŷf ‚cx+ a'źk/fo±)ëf, wƙk/fo±)ëf, ;Ŝk/fo±)ëfƒlt. d+ wf/]yfÆlt Pj+ tƍ/fo)efjá.
l;Ƨefj"kudg+ gfd - æcşĕƸb sŷf - ‚cx+ a'źfi cƃ]jfl;s]Ž, wƙfi, ;Ŝfi cƃ]jfl;s]Žƒlt d+ wf/]yfÆlt Pj+ l;fiefj"kudá.
kl)kftá gfd - æcşĕƸb sŷf cx+ clejfbgkŝ'Ūfgcŧlnsƙ;fdLlrsƙ+ a'źfbLg+o]j ltŰ+ jŴ"g+ s/ádLƒlt d+ wf/]yfÆlt Pj+
a'źfbL;' k/dlgkŝfsŽ/á. Od];lŤ rt'Ɖ+ cfsŽ/fg+ cţt/lƕ s/áƃ]g ulxt+o]j xált ;/)+.
clk r eujtá cųfg+ kl/ŝhĕld, wƙfi, ;Ŝfi, cųfg+ kl/ŝhĕld, hËljt+ kl/ŝhĕld, kl/ŝųáo]j d] cųf,
kl/ŝų+o]j hËljt+, hËljtkl/olƃs++þ a'ź+ ;/)+ uŞfld, a'źá d] ;/)+ n])+ tf)lƃ Pjlƕ cų;lƉƜftg+ j]lbtƑ+. æ;Ŵf/ť
jtfx+ kfiˆƜ,+ eujƃd]j kfiˆƜ+, ;'utť jtfx+ kfiˆƜ+, eujƃd]j kfiˆƜ+, ;ƙf;Ɨ'źť jtfx+ kfiˆƜ+, eujƃd]j kfiˆƜÆlƃ
‘;+0lg0 2=154’. Pjlƕ dxfsfikfi ;/)udg+ ljo l;fiefj"kudg+ j]lbtƑ+.
æ;á cx+ ljrl/fifld, ufdf ufd+ k'/f k'/+.
gdfidfgá ;Ɨ'ź+, wƙfi r ;'wƙtÆlƃĶ ‘;'0lg0194’.
Pjlƕ cfńjsŽbLg+ ;/)udg+ ljo tƍ/fo)tf j]lbtƑf. cy ±vëf Ɣƪfo' Ɣfƪ±)ëf pŪfof;gf Ps++þ;+ pų/f;ś+ sl/ŷf
eujtá kfb];' l;/;f lgkltŷf eujtá kfbflg d'±vëg r kl/r'Ɨlt, kf)Llx r kl/;Ɨfxlt, gfdť ;fj]lt - æƔƪfo' cx+, eá
uf‰td Ɣfƪ±)ëf, Ɣƪfo' cx+, eá uf‰td Ɣfƪ±)ëfÆlt ‘d0lg02=394’ Pjlƕ kl)kftá bŪƑá.
;á kg]; `flteofrl/oblŋ±)ëƜj;]g rt'lƑ±wëf xált. tŴ blŋ±)ëƜkl)kft]g ;/)udg+ xált, g Ot/]lx.
;]Ūj;]g]j lx ;/)+ uŲflt, ;]Ūj;]g r leşlt. tƨf oá ;flsoá jf s]Žlnoá jf - æa'źá cƛfs++þ `fts]ŽÆlt jƆlt, cƮlxtd]j
xált ;/)+. oá jf - æ;d±)ëf uf‰tdá /fhk"lhtá dxfg'efjá cjƆLodfgá cgŴlƕ s/]ƜfÆlt eo]g jƆlt, cƮlxtd]j xált

76

;/)+. oá jf aálw;ųsŽn] eujtá ;lƃs] lslť pƮlxt+ ;/dfgá a'źsŽn] jf ært'wf ljeh] eá±uë, klůtá #/dfj;+.
Ps]g eáu+ e'ŧ]Ɯ, ƀLlx sƙ+ koáho].
rt'Ŵť lgwfk]Ɯ, cfkbf;' eljfitLÆltĶ ‘bL0lg03=265’.
Pj¿k+ cg';f;Ƹg pƮx]ŷf - æcfrl/oá d]Ælt jƆlt, cƮlxtd]j xált ;/)+. oá kg - æco+ nás]
cƮblŋ±)ëƜáÆlt jƆlt, t]g]j ulxt+ xált ;/)+.
Pj+ ulxt;/)fi r pkf;sfi jf pkfl;sŽo jf cţltlŴo];' kƑlhtlƕ `fƸt - æ`fts]Ž d] coÆlƃ jƆtá ;/)udg+
g leşlt, k±uëj ckƑlht+. tyf /fhĕg+ eoj;]g jƆtá. ;á lx /Ūk"lhtųf cjƆLodfgá cgŴlƕ s/]Ɯflt. tyf o+ lslť
l;ƍ+ l;ŋfks++þ ltlŴolƕ - æcfrl/oá d] coÆlƃ jƆtálk g leşlt, Pj+ ;/)udgƍe]bá j]lbtƑá.
PŴ r násúų/fi ;/)udgfi rųfl/ ;fdţmþnflg ljkfsmþn+, ;Ƒb'ŋŋoá cflg;+;mþn+. j'ųŤ]t+ æoá r a'źť wƙť, ;Ŝť ;/)+ utá.
rųfl/ cl/o;ŝflg, ;ƙƍţfo kfiltĶ
b'ŋ+ b'ŋ;d'ƍfb+, b'ŋfi r cltŊd+.
cl/o+ cŪlśs++þ dƮ+, b'ŋÚk;dufldg+Ķ
Pt+ ±vëf ;/)+ ±vëd+, Pt+ ;/)d'ųd+.
Pt+ ;/)dfuƙ, ;Ƒb'ŋf kd'ŝtLÆltĶ ‘w0 k0192’.
clk r lgŝflbtá cg'kudgflbj;]g k]tfi cflg;+;mþn+ j]lbtƑ+. j'ųŤ]t+ - æcŪfgd]t+ cgjsŽ;á, o+ lblŪ;ƕƉá
k'Ʈná slť ;řf/+ lgŝtá pkuŞ]Ɯ»k]0 slť ;řf/+ ;'vtá»k]0 slť wƙ+ cųtá pkuŞ]Ɯ»k]0 dft/+ hËljtf já/ák]Ɯ»k]0
lkt/+»k]0 c/xƃ+»k]0 kb'Ūlrųá tyfutfi nálxt+ pƍfb]Ɯ»k]0==== ;Ŝ+ leƆ]Ɯ»k]0 cţ+ ;Ŵf/+ plŹ;]Ɯ, g]t+ &fg+
ljştLÆlt ‘c0lg0 1=290’. nálsofi kg ;/)udgfi ej;ƕbflk eáu;ƕbflk mþnd]j. j'ųŤ]t+ æo] s]lr a'ź+ ;/)+ utf;], g t] uldfilƃ ckfoe"Ƹd.
kxfo dfg';+ b]x+, b]jsŽo+ kl/k"/]fiƃLÆltĶ ‘;+0lg0 1=37’.
ck/lƕ j'ų+ - æcy ±vëf ;Ŋ]Ž b]jfgldƆá c;Lltof b]jtf;xfiˆlx ;Ƹź o]gfoƨf dxfdáƮƟfgá t]g'k;Řld»k]0 Psdƃ+
l&t+ ±vëf ;Ŋ+þ b]jfgldƆ+ cfoƨf dxfdáƮƟfgá Ptbjár - æ;fw' ±vëf, b]jfgldƆ, a'ź+ ;/)udg+ xált. a'ź+ ;/)udgx]t' ±vëf,
b]jfgldƆ, Pjld±wësŝ] ;ųf sŽofi e]bf k/+ d/)f ;'uƸt ;Ʈ+ nás++þ pkkşlƃ»k]0 t] cţ] b]j] b;lx &fg]lx clwuŲlƃ lbƑ]g cfo'gf, lbƑ]g jŰ]g, lbƑ]g ;'±vëg, lbƑ]g o;]g, lbƑ]g cflwkt]Ɯ]g, lbƑ]lx ¿k]lx ;Ź]lx uƈ]lx /;]lx mþáŪƑ]xLÆlt
‘;+0lg0 4=341’. P; goá wƙ] r ;Ŝ] r. clk r j]nfd;'ųfbLg+ j;]gflk ;/)udgfi mþnlj;];á j]lbtƑá. Pj+
;/)udgfi mþn+ j]lbtƑ+.
tŴ r nálso;/)udg+ tL;' jŴ";' cţf);+;oldŞf`f)fbLlx ;+lslnfilt, g dxfh'lts++þ xált, g dxfljƎf/+.
násúų/fi glŴ ;+lsn];á. nálsofi r ;/)udgfi b'lj±wëf e]bá - ;fjş]Ž r cgjş]Ž r. tŴ ;fjş]Ž cţ;Ŵf/fbL;'
cų;lƉƜftgfbLlx xált, ;á r clgŪmþná xált. cgjş]Ž sŽnlsl/ofo xált, ;á cljkfsųf cmþná. násúų/fi kg g]jlŴ
e]bá. ejƃ/]lk lx cl/o;fjs]Ž cţ+ ;Ŵf/+ g plŹ;tLlt. Pj+ ;/)udgfi ;+lsn];á r e]bá r j]lbtƑált.
pkf;s+ d+ eƃ] eujf wf/]t"lt d+ eujf æpkf;s]Ž coÆlƃ Pj+ wf/]t', hĕgft"lt cŴá. pkf;sljlws]Ž;ƟŴ+ kg]Ŵ s]Ž pkf;s]Ž< sƨf pkf;s]Žlt j'ŝlt lsdfi ;Ln+< s]Ž cfhËjá< sŽ ljklų< sŽ ;ƕųLlt< Ob+ klsŰs++þ j]lbtƑ+.
tŴ sˆŽ pkf;sˆŽlt oá s]Žlr ;/)utá uxŪá. j'ųŤ]t+ - æotá ±vëf, dxfgfd, a'ź+ ;/)+ utá xált, wƙ+ ;/)+ utá
xált, ;Ŝ+ ;/)+ utá xált. Pųfjtf ±vëf, dxfgfd, pkf;s]Ž xátLÆlt ‘;+0lg0 5=1033’.
sƨf pkf;sˆŽlt /tgųo+ pkf;gtá. ;á lx a'ź+ pkf;tLlt pkf;s]Ž, tyf wƙ+ ;+#+.
lsdƧ ;Lnlƃ kť j]/dl)oá. oyfx - æotá ±vëf, dxfgfd, pkf;s]Ž kf)fltkftf kllj/tá xált, clbƉfbfgf»
sŽd];'ldŞfrf/f» d';fjfbf» ;'/fd]/odşkdfbŪfgf kllj/tá xált, Pųfjtf ±vëf, dxfgfd, pkf;s]Ž ;Lnjf xátLÆlt
‘;+0lg0 5=1033’.
sˆŽ cfhËjált kť ldŞfjl)şĕ kxfo wƙ]g ;d]g hËljtsƍg+. j'ųŤ]t+ - æklťdf, leŋj], jl)şĕ pkf;s]g
cs/)Lof. stdf kť< ;Ŵjl)şĕ, ;ųjl)şĕ, d+;jl)şĕ, dşjl)şĕ, lj;jl)şĕ. Odf ±vëf, leŋj], kť jl)şĕ pkf;s]g
cs/)LofÆlt ‘c0lg0 5=177’.
77

sŽ ljkųLlt of tfiˆj ;Lnfi r cfhËjfi r ljklų, codfi ljklų. clk r ofo P; růfná r]j xált, dnť
kltsúŪá r, ;flkfi ljkųLlt j]lbtƑf. t] r cŴtá cfilźofboá kť wƙf xálƃ. oyfx - ækťlx, leŋj], wƙ]lx ;dƉfutá
pkf;s]Ž pkf;srůfná r xált, pkf;sdnť, pkf;skltsúŪá r. std]lx kťlx< cfiźá xált, b'fiLná xált,
s]Žt"xndślns]Ž xált, dśn+ kŝ]lt, gá sƙ+, Otá r alxźf blŋ±)ëƜ+ kl/o];lt, tŴ r k'ƑsŽ/+ s/átLÆlt ‘c0lg0 5=175’.
sŽ ;ƕųLlt of rfi ;Ln;ƕbf r]j cfhËj;ƕbf r, ;f ;ƕlų¶ o] rfi /tgefjflbs/f ;źfboá kť wƙf. oyfx ækťlx, leŋj], wƙ]lx ;dƉfutá pkf;s]Ž pkf;s/tgť xált, pkf;skb'dť, pkf;sk'ů/Lsť. std]lx kťlx< ;źá
xált, ;Lnjf xált, g s]Žt"xndślns]Ž xált, sƙ+ kŝ]lt, gá dśn+, g Otá alxźf blŋ±)ëƜ+ uj];lt, Ow r k'ƑsŽ/+ s/átLÆlt
‘c0lg0 5=175’.
cştƮ]lt PŴfo+ cƮ;Źá cflbs]Žls]ŽŪf;;]Ū];' lbfilt. æcştƮ], ;ƙ bájfl/s, cfj/fld ƀf/+ lguŮfg+
lguŮLgÆlƃcfbL;' ‘d0lg02=70’ lx cflblƛ lbfilt. æt]g]j cś‡nƮ]g t+ cś‡nƮ+ k/fd;]Ɯ pŞƮ+ j]ńƮÆlƃcfbL;'
‘syf0281’ s]Žlo+. æclƗnƮ+ jf dw'/Ʈ+ jf ltųsƮ+ jf ljxf/Ʈ]g jf kl/j])Ʈ]g jf efh]t'ÆlƃcfbL;' ‘r"ńj0317’ s]ŽŪf;].
æofjtf, leŋj], ;ųf ckbf jf»k]0 tyfutá t];+ cƮdŋfotLÆltcfbL;' ‘c0lg0 4=34’ ;]Ū]. Ow kgfo+ cflblƛ bŪƑá.
tƨf cştƮ]lt cşt+ cfƸb sŷflt Pjd]ŴŴá j]lbtƑá. cştlƃ cşefj+. cşbƮ]lt jf kf&f‰, bsŽ/á kb;lƈs/á. cş
cƮlƃ cŴá.
kf)'k]tlƃ kf±)ëlx pk]t+. ofj d] hËljt+ kjųlt, tfj pk]t+ cgţ;Ŵ's+þ tLlx ;/)udg]lx ;/)+ ut+ pkf;s++þ
slƍosŽ/s++þ d+ eujf wf/]t' hĕgft'. cxlŤ ;r]lk d] ltlv±)ëg cl;gf ;L;+ l%Ɔ]Ɯ, g]j a'ź+ æg a'źáÆlt jf, wƙ+ æg wƙáÆlt
jf, ;Ŝ+ æg ;ŜáÆlt jf jb]Ɯlƃ.
Pj+ cų;lƉƜftg]g ;/)+ uƄf cųgf st+ ck/fw+ ksŽ;]ƃá cŝoá d+, eƃ]ltcflbdfx. tŴ cŝoált ck/f±wëf. d+
cŝudflt d+ cltŊƙ cleeljŷf kjųá. wlƙs+ wƙ/fhŽglƃ PŴ wƙ+ r/tLlt wlƙs]Ž. wƙ]g]j /fhĕ hĕtá, g lkt'#ftgflbgf
cwƙ]gflt wƙ/fhĕ. hËljtf já/ák]l;lƃ hËljtf ljoáh]Ƹ;. klƮŲft"lt vdt'. cfoƸt ;+j/foflt cgfut] ;+j/Ŵfo. k'g
Pj¿kfi ck/fwfi bá;fi vlntfi cs/)Ŵfo.
251= tŔflt Ps++þ;] lgkftá. oyf wƙ+ kls/á;Llt oyf wƙá l&tá t±yëj s/ál;, vdfk];Llt j'ų+ xált. t+ t] do+
klƮŲfdflt t+ tj ck/fw+ do+ vdfd. j'lŬx];f, dxf/fh cl/oƧ ljgo]lt P;f, dxf/fh, cl/ofi ljgo] a'źfi eujtá
;f;g] j'lŬ gfd. stdf< ofo+ cŝo+ cŝotá lbƩf oyfwƙ+ klsl/ŷf cfoƸt ;+j/fkşgf, b];g+ kg k'ƮnflwŪfg+ s/áƃá æoá cŝo+ cŝotá lbƩf oyfwƙ+ kls/ált, cfoƸt ;+j/+ cfkştLÆlt cfx.
252= Pj+ j'ų]lt Pj+ eujtf j'ų]. xƆ r bflg do+ eƃ]lt PŴ xƆflt jr;foŴ] lgkftá. ;á lx udgjr;fo+
sŷf Pjdfx. ax'lsŝflt anjlsŝf. ax's/)Loflt tfiˆj j]jrg+. oƧbflg ŷlƃ ofi Obflg ŷ+ dxf/fh udgfi sŽn+ dţl;
hĕgfl;, tfi sŽn+ ŷd]j hĕgf;Llt j'ų+ xált. kblŋ)+ sŷf kŊfdLlt ltŋų'+ kblŋ)+ sŷf b;gv;dáwfg;d'şn+ cŧƸn l;/l;
kltŪk]ŷf ofj bfiglj;o+ eujtá cled'±vëfj klŊldŷf bfigljhxgŪfge"ldo+ kťkltlŪt]g jlƆŷf kŊfld.
253= vtfo+, leŋj], /fhŽlt vtá co+, leŋj], /fhĕ. pkxtfolƃ pkxtá co+. Ob+ j'ų+ xált - co+, leŋj],
/fhĕ vtá pkxtá leƉkltŪá hĕtá, tyfg]g cųgfj cųf vtá, oyf cųgá kltŪf g hĕtflt. lj/hlƃ /fu/hĕlblj/lxt+.
/fudnfbLg+o]j ljutųf jLtdn+. wƙrŋúlƃ wƙ];' jf rŋ'+, wƙdo+ jf rŋ'+, cţ];' &fg];' ltŰ+ dƮfgd]t+ clwjrg+. Ow kg
;átfklųdƮfiˆj. Ob+ j'ų+ xált - ;r] Oldgf lktf #flttá gfeljfi, Obflg O±wëjf;g] lgl;Ɖá ;átfklųdƮ+ kųá celjfi,
kfkldų;+;Ʈ]g kgfi cƃ/foá hĕtá. Pj+ ;ƃ]lk oƨf co+ tyfut+ pk;Řldŷf /tgųo+ ;/)+ utá, tƨf dd ;f;gdxƃtfo
oyf gfd s]Žlr k'l/;fi jw+ sŷf k'Ǝd'lŪdų]g bů]g d'ŝƜ] , Pjd]j náxsúlƘo+ lgƑlųŷf Ƹt;jfi;xfiflg c±wëf ktƃá x]lŪdtn+
kŷf Ƹt;jfi;xfiflg pź+ uŞƃá k'glk pkl/dtn+ kfk'l)ŷf d'lŝfitLlt Oblƕ ls/ eujtf j'ųd]j, kflńo+ kg g cf¿ƭ+.
Ob+ kg ;'ų+ ;'ŷf /ţf s]Žlr cflg;+;á nźált< dxfcflg;+;á nźá. colŤ lkt' dfl/tsŽntá kŪfo g]j /Ƹų g lbjf
lgŹ+ nelt, ;Ŵf/+ kg pk;Řldŷf Odfo dw'/fo cáhjlƃof wƙb];gfo ;'tsŽntá kŪfo lgŹ+ nle. ltŰ+ /tgfg+ dxf;Ŋf/+
csŽl;. káy'şlgsŽo ;źfo ;dƉfutá gfd Oldgf /ţf ;lb;á gfxál;. cgfut] kg ljlhtfjL gfd kŝ]sa'źá x'ŷf
kl/lgƑflofitLlt Obdjár eujf. cųdgf t] leŋÚ eujtá efl;t+ clegƆ'lƃ.
Olt ;'dśnljnfl;lgof bL#lgsŽoŪsyfo+

78

;fdţmþn;'ųjŰgf lglŪtf.

3= cƗŪ;'ųjŰgf
cźfgudgjŰgf
254= Pj+ d] ;'t+»k]0 s]Ž;n];"lt cƗŪ;'ų+. tŶfo+ ck'ƑkbjŰgf. sˆŽ;n];"lt s]Ž;nf gfd hĕgklbgá /fhsúdf/f.
t];+ lgjf;á Ps]Žlk hgkbá ¿ƭL;Ź]g s]Ž;nflt j'ŝlt, tƸƨ s]Ž;n];' hgkb]. ká/f)f kgfx' - oƨf k'Ƒ] dxfkgfb+ /fhsúdf/+
gfgfgfsŽbLlg lbƩf l;tdųlƕ cs/áƃ+ ;'ŷf /fhĕ cfx - æoá dd k'ų+ x;fk]lt, ;ƑfnŘf/]g g+ cnŘ/ádLÆlt. ttá
gśnflglk %ū]ŷf dxfhgsŽo] ;lƉkltt] dg'fif ;flt/]sŽlg ;ųjfiflg gfgfsËńfoá bfiˆŷflk t+ x;fk]t'+ gf;Ƹŋ;', ttá ;Ŋ]Ž
b]j/fhĕ gfs++þ k];]l;, ;á lbƑgfs++þ bfiˆŷf x;fk]l;. cy t] dg'fif cųgá cųgá j;gásŽ;fled'vf kŊƸd;'. t] klk±yë
ldų;'xşĕboá lbƩf kl;ƅf/+ s/áƃf - æslŝ eá sú;n+, slŝ eá sú;nÆlƃ cfx+;'. tƨf t+ æsú;nÆlƃ jrg+ pkfbfo ;á
kb];á s]Ž;nflt j'ŝtLlt.
rfl/s+ r/dfgált cźfgudg+ uŞƃá. rfl/sŽ r gfd];f eujtá b'ljwf xált - t'l/trfl/sŽ r, ct'l/trfl/sŽ r.
tŴ b"/]lk aáwg]Ɯk'Ʈn+ lbƩf tfi aáwgŴfo ;x;f udg+ t'l/trfl/sŽ gfd, ;f dxfsfikfi kŝ'ƮdgfbL;' bŪƑf. eujf lx
dxfsfikŴ]/+ kŝ'ƮŞƃá d'x'ų]g ltufj't+ dƮ+ cudfl;. cfńjsfiŴfo Ƹt;oáhg+, tyf cś‡lndfnfi. kŊ'þ;fltfi kg
kťrųfnL;oáhg+. dxfslƍgfi jL;oáhg;t+. wlgofiŴfo ;ųoáhg;tflg cudfl;. wƙ;]gfkltgá ;lźljxfl/sfi
jgjf;Lltfi;fd±)ë/fi ltufj'tflws++þ jL;oáhg;t+.
Pslbj;+ ls/ ±yë/á - æltfi;fd±)ë/fi ;lƃs++þ, eƃ], uŞfdLÆlt cfx. eujf - æcxlƕ uldfifdLÆlt jŷf cfoƨƃ+
cfgƆ+ cfdƃ]l; - æcfgƆ, jL;lt;xfifg+ %ńleţfg+ cf/ár]lx, eujf ls/ jgjfl;fi ltfi;fd±)ë/fi ;lƃs++þ uldfitLÆlt.
ttá b'ltolbj;] jL;lt;xfivL)f;jkl/jf/á cfsŽ;] pƍltŷf jL;ltoáhg;tdŴs] tfi uf‰r/ufdƀf/] cátl/ŷf rLj/+ kf?lk.
t+ sƙƃ+ uŞdfgf dg'fif lbƩf - æ;Ŵf gá cfutá, df sƙƃ+ culdŴfÆlt jŷf cf;gflg kţk]ŷf ofu'+ bŷf kft/f;eų+ s/áƃf
- æsúƸx, eƃ], eujf uŞtLÆlt bx/leŋÚ k'ƸŞ;'. pkf;sŽ g eujf cţŴ uŞlt, O±wëj ltfi;fd±)ë/fi bfigŴfofutált. t]
- æcƛfs++þ sún"ksfi ls/ ±yë/fi bfigŴfo ;Ŵf cfutá, gá jt gá ±yë/á cá/dųs]ŽÆlt ;ádgfihĕtf cx];'+.
cy ±vëf eujtá eųlsŝkl/oá;fg] ;fd±)ë/á ufd] lkůfo rl/ŷf - æpkf;sŽ, dxfleŋ';ŜáÆlt k'lŞ. cyfi t]
æ;Ŵf, eƃ], cfutáÆlt cf/ár];'+. ;á eujƃ+ pk;Řldŷf lkůkft]g cfk'lŞ. ;Ŵf tfi kų+ xŴ]g ux]ŷf - æcn+, ltfi,
lglŪt+ eųlsŝÆlƃ cfx. ttá pkŢfo+ cfk'lŞŷf cųgá kųf;g] lg;Llbŷf eųlsŝdsŽl;. cyfi eųlsŝkl/oá;fg] ;Ŵf dśn+
jŷf lgŋldŷf ufdƀf/] &ŷf - æst/á t], ltfi, j;gŪfg+ utdƮáÆlt cfx. co+ eujflt. dƮ+ b];odfgá k'/tá oflx
ltfiflt. eujf ls/ ;b]jsfi násfi dƮb];s]Žlk ;dfgá ;sn] ltufj't] dƮ] ‚;fd±)ë/+ bŪ‡+ nŞfdLƒlt t+ dƮb];s++þ csŽl;.
;á cųgá j;gŪfg+ uƄf eujtá jųdsŽl;. cy g+ eujf - æst/á t], ltfi, rŘdáÆlt k'lŞŷf tŴ uƄf
;fd±)ë/fi lg;Lbgkf;f±)ë lg;Llbŷf - æltfi, OdƸƨ &fg] ;'v+ j;LÆlt k'lŞ. ;á cfx - æcfd, eƃ], OdƸƨ &fg] j;ƃfi
;LxƓŔxlŴldudá/fbLg+ ;Ź+ ;')tá c/ţ;ţf pƍşlt, tfo ;'v+ j;fdLÆlt. cy g+ eujf - æltfi, leŋ';Ŝ+ ;lƉkft]lx,
a'źbfoş+ t] bfifdLÆlt jŷf ;lƉkltt] leŋ';Ŝ] pk;ƕfb]ŷf cųgá j;gŪfgd]j cudf;Llt. co+ t'l/trfl/sŽ gfd. o+ kg
ufdlgudklkflof b]jl;s++þ oáhglƀoáhgj;]g lkůkftrl/ofbLlx nás++þ cg'ƮŲƃfi udg+, co+ ct'l/trfl/sŽ gfd.
Od+ kg rfl/s++þ r/ƃá eujf dxfdůn+, dlŢddůn+, cƃádůnlƃ Od];+ ltŰ+ důnfg+ cţt/Ƹƨ r/lt. tŴ
dxfdůn+ gjoáhg;lts++þ, dlŢddůn+ %oáhg;lts++þ cƃádůn+ ltoáhg;lts++þ. obf dxfdůn] rfl/s++þ rl/t'sŽdá xált,
dxfkjf/)fo kjf/]ŷf kflkblbj;] dxfleŋ';Ŝkl/jf/á lgŋdlt. ;dƃf oáhg;t+ Pss]Žnfxn+ xált. k'l/d+ k'l/d+ cfutf
lgdƃ]t'+ nelƃ. Ot/];' ƀL;' důn];' ;Ŋf/á dxfdůn] cá;/lt. tŴ eujf t];' t];' ufdlgud];' PsŽx+ ƀLx+ j;ƃá dxfhg+
cfld;ƍlƮx]g cg'ƮŲƃá wƙbfg]g rfi ljjũ;lƉlfit+ sú;n+ jŬ]ƃá gjlx df;]lx rfl/s++þ kl/oá;fk]lt. ;r] kg cƃájfiˆ
leŋÚg+ ;dyljkfigf t?)f xálƃ, dxfkjf/)fo ckjf/]ŷf kjf/)f;śx+ bŷf slųsk'Űdfo+ kjf/]ŷf ldul;/fi
k&dkflkblbj;] dxfleŋ';Ŝkl/jf/á lgŋldŷf dlŢddůn] cá;/lt. cţ]glk sŽ/±)ëg dlŢddůn] rfl/s++þ rl/t'sŽdá rt'df;+
jl;ŷfj lgŋdlt. j'ųgo]g]j Ot/];' ƀL;' důn];' ;Ŋf/á dlŢddůn] cá;/lt. eujf k'l/dgo]g]j nás++þ cg'ƮŲƃá cŪlx

79

df;]lx rfl/s++þ kl/oá;fk]lt. ;r] kg rt'df;+ j'Ŵjfififlk eujtá j]g]Ɯ;ųf ckl/klŊlƇof xálƃ, t];+ OlƇokl/kfs++þ
cfudodfgá ck/lƕ Psdf;+ jf lƀltrt'df;+ jf tŴ]j jl;ŷf dxfleŋ';Ŝkl/jf/á lgŋdlt. j'ųgo]g]j Ot/];' ƀL;' důn];'
;Ŋf/á cƃádůn] cá;/lt. eujf k'l/dgo]g]j nás++þ cg'ƮŲƃá ;ųlx jf %lx jf kťlx jf rt"lx jf df;]lx rfl/s++þ
kl/oá;fk]lt. Olt Od];' tL;' důn];' oŴ sŴlr rfl/s++þ r/ƃá g rLj/flbx]t' r/lt. cy ±vëf o] b'ƮtafnlhŰƓflwtf, t]
sbf tyfut+ cfuƄf klfifilƃ. dlo kg rfl/s++þ r/ƃ] dxfhgá tyfutfi bfig+ nlefilt. tŴ s]lr lrųflg k;fb]filƃ s]lr
dfnfbLlx k"h]filƃ, s]lr sŞ'leŋ+ bfilƃ, s]lr ldŞfbfig+ kxfo ;ƙflblŪsŽ eljfilƃ. t+ g];+ eljfilt bL#/ų+ lxtfo
;'vfoflt. Pj+ násŽg'sƕsŽo rfl/s++þ r/lt.
clk r rt"lx sŽ/±)ëlx a'źf eujƃá rfl/s++þ r/lƃ, hŜljxf/j;]g ;/L/mþf;'sŴfo, cŴ'ƍlųsŽnflesřgŴfo, leŋÚg+
l;ŋfkbkţfkgŴfo, tŴ tŴ kl/kfsultlƇo] aáwg]Ɯ;ų] aáwgŴfoflt. ck/]lxlk rt"lx sŽ/±)ëlx a'źf eujƃá rfl/s++þ r/lƃ
a'ź+ ;/)+ ulŞfiƃLlt jf, wƙ+, ;Ŝ+ ;/)+ ulŞfiƃLlt jf, dxtf wƙjfiˆg rtfiá kl/;f ;ƃƍ]fifdLlt jf. ck/]lxlk kťlx
sŽ/±)ëlx a'źf eujƃá rfl/s++þ r/lƃ kf)fltkftf lj/ldfiƃLlt jf, clbƉfbfgf
sŽd];'ldŞfrf/f, d';fjfbf,
;'/fd]/odşkdfbŪfgf lj/ldfiƃLlt jf. ck/]lxlk cŪlx sŽ/±)ëlx a'źf eujƃá rfl/s++þ r/lƃ - k&d+ ´fg+ klnlefiƃLlt
jf, b'lto+ ´fg+»k]0 g]j;ţfgf;ţfotg;dfkƸų klnlefiƃLlt jf. ck/]lxlk cŪlx sŽ/±)ëlx a'źf eujƃá rfl/s++þ r/lƃ ;átfklųdƮ+ clwuldfiƃLlt jf, ;átfklųmþn+»k]0 c/xųmþn+ ;lŞsl/fiƃLlt jflt. co+ ct'l/trfl/sŽ, Ow rfl/sŽlt
clwƍ]tf. ;f kg];f b'ljwf xált - clgaźrfl/sŽ r lgaźrfl/sŽ r. tŴ o+ ufdlgudgu/klkflj;]g r/lt, co+
clgaźrfl/sŽ gfd. o+ kg]sfiˆj aáwg]Ɯ;ųfiŴfo uŞlt, co+ lgaźrfl/sŽ gfd. P;f Ow clwƍ]tf.
tbf ls/ eujtá klŞdofdlsŝkl/oá;fg] b;;xlfináswft'of `f)hĕn+ kŴl/ŷf aáwg]Ɯaƈj] cánás]ƃfi
káŋ/;fltƔfƪ±)ëf ;Ƒţ'tţf)hĕnfi cƃá kljŪá. cy eujf co+ Ɣfƪ±)ëf dƞ+ `f)hĕn] kţfolt, æclŴ g' őfi pklgfioáÆlt
jLd+;ƃá ;átfklųdƮfi pklgfio+ lbƩf - æP;á dlo Pt+ hgkb+ ut] nŋ)kl/o];gŴ+ cƗŪ+ cƃ]jfƸ; klxl)filt, ;á dof ;Ƹź
jfbkljfb+ sŷf gfgƍsŽ/+ c;lưjfŌ+ jŋlt, tdx+ bd]ŷf lglƑ;]jg+ sl/fifld. ;á cfrl/ofi s±yëfilt, cyfifrl/oá t+ sy+
;'ŷf cfuƙ dd nŋ)flg kl/o]l;filt, tfifx+ wƙ+ b];]fifld. ;á b];gfkl/oá;fg] ;átfklųmþn] kltŪlxfilt. b];gf dxfhgfi
;mþnf eljfitLÆlt kťleŋ';tkl/jf/á t+ hgkb+ klkƉá. t]g j'ų+ - æs]Ž;n];' rfl/s++þ r/dfgá dxtf leŋ';Ŝ]g ;Ƹź
kťdų]lx leŋ';t]xLÆlt.
o]g OŞfgśnlƃ o]g lb;fef±uëg OŞfgśn+ cj;l/tƑ+. oƸƨ jf kb];] OŞfgśn+. OŢfgśnlƃlk kf&f‰.
tbj;/Llt t]g cj;l/, t+ jf cj;l/. t]g lb;fef±uëg utá, t+ jf kb];+ utált cŴá. OŞfgśn] ljx/lt
OŞfgśnjg;ů]lt OŞfgśn+ pklgfifo OŞfgśnjg;ů] ;Lnvƈfjf/+ alƈŷf ;dflws]Žƃ+ pfifk]ŷf ;Ƒţ'tţf);/+ kl/jųodfgá
wƙ/fhĕ oyfle?lrt]g ljxf/]g ljx/lt.

káŋ/;fltjŴ'jŰgf
255= t]g ±vëf kg ;do]gflt o]g ;do]g eujf tŴ ljx/lt, t]g ;do]g, tƸƨ ;do]lt codŴá. Ɣƪ+ c)tLlt
Ɣfƪ±)‰f, dƃ] ;ŢfotLlt cŴá. Obd]j lx hĕltƔfƪ)fg+ lg?lųjrg+. cl/of kg aflxtkfkųf Ɣfƪ)flt j'ŝlƃ. káŋ/;ftLlt
Ob+ tfi gfd+. sƨf káŋ/;ftLlt j'ŝlt. tfi ls/ sŽoá ;]tkáŋ/;lb;á, b]jgu/] pfiflkt/httá/)+ ljo ;áelt. ;L;+
kgfi sŽńjŰ+ OƆgLndl)do+ ljo. dfi'lk rƆdůn] sŽńd]#/flh ljo vfolt. cŋLlg gLn'ƍn;lb;flg. gf;f /htkgflńsŽ
ljo ;'jlũtf ;'kl/;'źf. xŴkfbtnflg r]j d'vƀf/ť stnfvf/;kl/sƙ+ ljo ;áelt, cltljo ;áeƮƍųá Ɣfƪ)fi cųefjá.
c/fhs] &fg] /fhĕg+ sŽt'+ o'ųldd+ Ɣfƪ)+. Pjd]; ;lfil/s]Ž. Olt g+ káŋ/;lb;ųf káŋ/;ftLlt ;ŧfglƃ.
co+ kg sfik;ƙf;Ɨ'źsŽn] ltŰ+ j]bfg+ kf/u" b;anfi bfg+ bŷf wƙb];g+ ;'ŷf b]jnás] lgƑlų. ;á ttá
dg'finásdfuŞƃá dft'súlŞjf;+ lhu'lŞŷf lxdjƃkb];] dxf;/] kb'duư] lgƑlų. tfi r ;/fi cljb"/] tfk;á kŰ;fnfo
j;lt. ;á tL/] l&tá t+ kb'd+ lbƩf - æOb+ kb'd+ cj;];kb'd]lx dxƃt/+. k'lƎtsŽn] g+ ux]fifdLÆlt lrƃ]l;. t+
;ųfx]gflk g k'Ǝlt. tfk;á sƨf g' ±vëf Ob+ ;ųfx]gflk g k'Ǝlt. xƆ g+ ux]fifdLlt cátl/ŷf ulŲ. t+ t]g gfńtá
l%Ɖdų+o]j k'lƎt+. cyfiưƃ/] ;'jŰr'Űlkŧ/+ ljo /htlaƗs++þ kb'd/])'lkŧ/+ ;]tjŰ+ bf/s++þ cŹ;. ;á dxfk'ţá P;
eljfilt. xƆ g+ klhƮfdLlt kŰ;fn+ g]ŷf klhlƮŷf ;ųjfisŽntá kŪfo toá j]b] pƮŲfk]l;. bf/s]Ž ltŰ+ j]bfg+ kf/+ uƄf
klůtá Ɠųá hƗ'bLk] cƮƔfƪ±)ëf cxál;. ;á ck/]g ;do]g /ţá s]Ž;nfi l;ƍ+ bfiˆl;. cyfi l;ƍ] k;Ɖá /fhĕ pŊŪ+ gfd
dxfgu/+ Ɣƪb]Ɯ+ cbfl;. Olt g+ káŋ/] ;lotųf káŋ/;ftLlt ;ŧfglƃ.
pŊŪ+ cŢfj;tLlt pŊŪgfds] gu/] j;lt. cleeljŷf jf cfj;lt. tfi gu/fi ;flds]Ž x'ŷf ofo dl/ofbfo tŴ
jl;tƑ+, tfo dl/ofbfo jl;. tfi ls/ gu/fi jŴ'+ pŊf &k]ŷf pŊf;' hndfgf;' cƮx];'+, tƨf t+ pŊŪlƃ j'ŝlt.

80

cáŊŪlƃlk kf&f‰, ;áo]jŴá. pk;Ʈj;]g kg]Ŵ e'ƙŴ] pkoáujrg+ j]lbtƑ+. tfi cg'koáuųf r ;];kb];'. tŴ nŋ)+
;Ź;Ŵtá kl/o]l;tƑ+.
;ų'Ƨblƃ ;ų]lx pfib+, pfiƉ+ ax'hg+ cflsŰdg'fi+. ká;fjlgoxlŴcfidá/lduflbcg]s;ų;dflsŰťflt cŴá. oƨf
kg]t+ gu/+ alx cfljlŢŷf hĕt]g xlŴcfifbLg+ #f;lt±)ëg r]j ±uëxŞfbglt±)ëg r ;ƕƉ+. tyf bf?sŪ]lx r]j ±uëx;Ƙf/sŪ]lx
r. oƨf rfiưƃ/] jũrt'/fiflb;Ůfgf ax" káŋ/l)oá hnhsú;'dljlrųflg r ax"lg cg]sŽlg tńfsŽlg pbsfi lgŝel/tfg]j
xálƃ, tƨf ;lt)sŪábslƃ j'ų+. ;x wţ]gflt ;wţ+ k'ƑŰfk/Űflbe]b+ ax'wţ;lƉrolƃ cŴá Pųfjtf oƸƨ gu/] Ɣfƪ±)ëf
;]tŞų+ pfifk]ŷf /fhnLnfo j;lt, tfi ;ldlź;ƕlų bLlktf xált.
/fhtá nź+ eáƮ+ /fheáƮ+. s]g lbƉlƃ r]< /ţf k;]glbgf s]Ž;n]g lbƉ+. /fhbfolƃ /ţá bfoe"t+, bfoşlƃ
cŴá. Ɣƪb]Ɯlƃ ;]Ūb]Ɯ+, %ų+ pfifk]ŷf /fh;ř]k]g e'lŧtƑlƃ cŴá. cy jf /fheáƮlƃ ;Ƒ+ %]şe]ş+ cg';f;ƃ]g
gbLltŴkƑtfbL;' ;'Ř+ uŲƃ]g ;]tŞų+ pfifk]ŷf /ţf x'ŷf e'lŧtƑ+. /ţf k;]glbgf s]Ž;n]g lbƉ+ /fhbfolƃ PŴ t+ gu/+ /ţf
lbƉųf /fhbfo+ bfos/fhbLkgŴ+ kgfi æ/ţf k;]glbgf sˆŽ;n]g lbƉÆlƃ Ob+ j'ų+. Ɣƪb]Ɯlƃ ;]Ūb]Ɯ+. oyf lbƉ+ g k'g
ux]tƑ+ xált, lgfiŪ+ kl/ŝų+. Pj+ lbƉlƃ cŴá.
cƧʼn;Llt ;'l) pknle, ;átƀf/;ƕųjrglgŔá;fg';f/]g cţfl;. ±vëflt cjwf/)Ŵ] kbk"/)dų] jf lgkftá. tŴ
cjwf/)Ŵ]g cfiál; Pj, gffi s]Žlr ;jgƃ/foá cxá;Llt codŴá j]lbtƑá. kbk"/±)ëg kg kbƓŧgl;lnŪtfdųd]j.
Obflg odŴ+ Ɣfƪ±)ëf káŋ/;flt cfiál;, t+ ksŽ;]ƃá - æ;d±)ëf vn' eá uf‰tdáÆltcflbdfx. tŴ ;ldtkfkųf
;d±)‰flt j]lbtƑá. j'ųŤ]t+ - æ;ldtffi xálƃ kfksŽ csú;nf wƙfÆltcflb ‘d0lg01=434’. eujf r cg'ų/]g cl/odƮ]g
;ldtkfká. t]gfi oyfe"tu')flwutd]t+ gfd+, olbb+ ;d±)ëflt. vn"lt cg'fijgŴ] lgkftá. eált Ɣfƪ)hĕlt;d'bfut+
cfnkgdų+. j'ųlƕ r]t+ - æeájfbL gfd ;á xált, ;r] xált ;lsťgáÆlt ‘w0k055’. ±uëftdált eujƃ+ uf‰ųj;]g
kl/lsų]lt. tƨf ;d±)ëf vn' eá uf‰tdált PŴ ;d±)ëf ls/ eá uf‰tduf‰ųált PjdŴá bŪƑá.
;Ōk'ųált Ob+ kg eujtá pŝfsúnkl/bLkg+ ;Ōsúnf kƑlhtált ;źfkƑlhtefjkl/bLkg+. s]glr kfl/h'ţ]g
cglee"tá ckl/ŋL)+o]j t+ sún+ kxfo ;źfo kƑlhtált j'ų+ xált. ttá k/+ j'ųŴd]j. t+ ±vëf kgfltcflb ;fdţmþn]
j'ųd]j. ;fw' ±vëf kgflt ;'Ɔ/+ ±vëf kg. cŴfjx+ ;'vfjxlƃ j'ų+ xált. tyf¿kfg+ c/xtlƃ oyf¿ká ;á ej+ uf‰tdá,
Pj¿kfg+ oyfe"tu')flwud]g nás] c/xƃált nź;źfg+ c/xt+. bƧg+ xátLlt k;fb;áƙflg cŋLlg pƙLn]ŷf bfigdųlƕ ;fw'
xátLlt, Pj+ cŢf;o+ sŷf.

cƗŪdf)jsyf
256= cŢfosˆŽlt Ob+ - æg bflgd] ´folƃ, g bflgd] ´foƃLlt ±vëf, jf;]Ū, cŢfosŽ cŢfosŽ ŷ]j tlto+ cŋ/+
pklgƑųÆlƃ, Pj+ k&dslƍssŽn] ´fglj/lxtfg+ Ɣfƪ)fg+ u/xjrg+. Obflg kg t+ cŢfotLlt cŢfos]Ž. dƃ] kl/jų]tLlt
Oldgf cŴ]g k;+;fjrg+ sŷf jáx/lƃ. dƃ] wf/]tLlt dƃw/á.
ltŰ+ j]bfglƃ O?j]boh'j]b;fdj]bfg+. cáŪkxts/)j;]g kf/+ utált kf/u". ;x lg#ů'gf r s]'e]g r
;lg#ů'sˆ'efg+. lg#ů"lt lg#ů'?ŋfbLg+ j]jrgksŽ;s++þ ;Ŵ+. sˆ'elƃ lsl/ofsƍljsƍá sjLg+ pksŽ/fjx+ ;Ŵ+. ;x
cŋ/ƍe]b]g ;fŋ/ƍe]bfg+. cŋ/ƍe]bált l;ŋf r lg?lų r. Oltxf;kťdfglƃ cfyƑ)j]b+ rt'Ŵ+ sŷf Oltx cf;, Oltx
cf;flt ólb;jrgkl;+o'ųá k'/f)syf;řftá Oltxf;á kťdá Pt];lƃ Oltxf;kťdf, t];+ Oltxf;kťdfg+ j]bfg+.
kb+ tbj;];ť Ɠfs/)+ cwLolt j]b]lt rflt kbsˆŽ j]Ɯfs/±)‰f. násŽot+ j'ŝlt ljtůjfb;Ŵ+. dxfk'l/;nŋ)lƃ
dxfk'l/;fg+ a'źfbLg+ nŋ)bLks++þ ƀfb;;xfiuƅkdf)+ ;Ŵ+. oŴ ;áń;;xfiufyfkl/df)f a'źdƃf gfd cx];'+, o];+ j;]g
Oldgf nŋ±)ëg ;dƉfutf a'źf gfd xálƃ, Oldgf kŝ]sa'źf, Oldgf ƀ] cƮ;fjsŽ, c;Llt dxf;fjsŽ a'źdftf, a'źlktf,
cƮ'kŪfs]Ž, cƮ'kŪflosŽ, /fhĕ rŊjųLlt co+ lj;];á kţfolt.
cgjoált Od];' násŽotdxfk'l/;nŋ±)ë;' cg"gá kl/k"/sŽ/L, cjoá g xátLlt j'ų+ xált. cjoá gfd oá tflg
cŴtá r uƅtá r ;ƈf/]t'+ g ;Ŋ]Žlt. cg'ţftklţftált cg'ţftá r]j klţftá r. cfrl/o]gfi æo+ cx+ hĕgfld, t+ ŷ+
hĕgf;LÆltcflbgf cg'ţftá. æcfd cfrl/ofÆlt cųgf tfi kljrgbfgklţfo klţftált cŴá. st/Ƹƨ clwsŽ/]< ;s]
cfrl/os] t]ljşs] kfjrg]. P; ls/ Ɣfƪ±)ëf lrƃ]l; æOdƸƨ nás] ‚cx+ a'źá, cx+ a'źáƒlt pƮtfi gfd+ ux]ŷf ax" hgf
ljr/lƃ. tƨf g d] cg'fijdų]g]j pk;Řldt'+ o'ų+. PsŝlŤ pk;Řdƃfi ckŊdglƕ u? xált, cgŴálk pƍşlt. o+g"gfx+
dd cƃ]jfl;s++þ k];]ŷf - ‚a'źá jf, gá jfƒlt hĕlgŷfj pk;Řd]ƜÆlƃ, tƨf df)j+ cfdƃ]ŷf co+ tftfltcflbdfx.

81

257= t+ ejƃlƃ tfi eátá uf‰tdfi. tyf ;ƃ+ o]jflt tyf ;táo]j. Owflk lx OŴƘ"tfŐfgŴj;]g]j
pkoáujrg+.
258= oyf sy+ kgfx+, eá, tlƃ PŴ sy+ kgfx+ eá t+ ejƃ+ uf‰td+ hĕlgfifld, oyf ;Ŋf ;á `ft'+, tyf d]
cflrŋfxLlt cŴá. oyflt jf lgkftdųd]j]t+. sylƃ co+ cfsŽ/k'Şf. s]gfsŽ/]gfx+ t+ ejƃ+ uf‰td+ hĕlgfifdLlt cŴá. Pj+
j'ų] ls/ g+ pkŢfoá æƸs ŷ+, tft, kyljo+ l&tá, kyƸj g kfifdLlt ljo¶ rlƆd;"l/ofg+ cáef;] l&tá, rlƆd;"l/o] g
kfifdLlt ljo jb;LÆltcfbLlg jŷf hĕggfsŽ/+ bfiˆƃá cfutflg ±vëf, tftfltcflbdfx.
tŴ dƃ];"lt j]b];'. tyfutá ls/ pƍlşfitLlt klsŝ]j ;'źfjf;f b]jf j]b];' nŋ)flg klŋlkŷf a'źdƃf gfd]t]lt
Ɣfƪ)j];]g]j j]b] jfr]lƃ. tbg';f/]g dx];ŋf ;ųf tyfut+ hĕlgfiƃLlt. t]g k'Ƒ] j]b];' dxfk'l/;nŋ)flg cfuŞlƃ.
kl/lgƑ't] kg tyfut] cg'Ŋd]g cƃ/wfolƃ. t]g]t/lx gŴLlt. dxfk'l/;Ƨflt kl)lw;dfbfg`f)s?)flbu')dxtá
k'l/;fi. ƀ]o]j ultoált ƀ]o]j lgŪf. sŽdťfo+ ult;Źá ækť ±vëf Odf, ;fl/k'ų, ultoáÆltcfbL;' ‘d0lg01=153’ eje]b]
jųlt. æult ldufg+ kjgÆlƃcfbL;' ‘kl/0399’ lgjf;Ūfg]. æPj+ clwdųultdƃáÆltcfbL;' kţfo+. æultutÆlƃcfbL;'
lj;efj]. Ow kg lgŪfo+ jųtLlt j]lbtƑá.
tŴ lsťflk o]lx nŋ±)ëlx ;dƉfutá /fhĕ rŊjųL xált, g t]x]j a'źá xált¶ hĕlt;fdţtá kg tflgo]j tfgLlt
j'ŝlƃ. t]g j'ų+ - æo]lx ;dƉfutfifÆlt. ;r] cuf/+ cŢfj;tLlt olb cuf/] j;lt. /fhŽ xált rŊjųLlt rt"lx
cŞl/owƙ]lx, ;śxjŴ"lx r nás++þ /ŧgtá /fhĕ, rŊ/tg+ jų]lt, rt"lx ;ƕlųrŊ]þlx jųlt, t]lx r k/+ jų]lt, k/lxtfo r
Ol/ofkyrŊfg+ jųá PtƸƨ cŴLlt rŊjųL. PŴ r /fhĕlt ;fdţ+. rŊjųLlt lj;];+. wƙ]g r/tLlt wlƙsˆŽ. `fo]g ;d]g
jųtLlt cŴá. wƙ]g /ş+ nleŷf /fhĕ hĕtált wƙ/fhŽ. k/lxtwƙs/±)ëg jf wlƙsˆŽ. cųlxtwƙs/±)ëg wƙ/fhŽ.
rt'/ƃfo Ofi/ált rft'/ƃá, rt';d'Źcƃfo, rt'lƑwbLklje"l;tfo kyljof Ofi/ált cŴá. cŢų+ s]ŽkflbkŝlŴs] alxźf r
;Ƒ/fhĕgá ljh]tLlt ljlhtfjL. hgkbŴfjl/oƍųált hgkb] w'jefj+ yfj/efj+ kųá, g ;Ŋf s]glr rfn]t'+. hgkbá jf tlƛ
yfjl/oƍųá cg'o'ųá ;sƙlg/tá crná c;ƕj]wLlt hgkbŴfjl/oƍųá.
;]Ɯlyblƃ lgkftá, tfi r]tflg stdfgLlt cŴá. rŊ/tglƃcfbL;' rŊť, t+ /lthggŪ]g /tgťflt rŊ/tg+.
P; goá ;ƑŴ. Od];' kg /tg];' co+ rŊjlų/fhĕ rŊ/tg]g clht+ lhgflt, xlŴcfi/tg]lx ljlht] oyf;'v+ cg'r/lt,
kl/)fos/tg]g ljlhtdg'/ŋlt, cj;];]lx pkeáu;'vdg'ejlt. k&d]g rfi pfifx;lųoáuf‰, klŞd]g dƃ;lųoáuf‰,
xlŴcfiuxklt/tg]lx ke';lųoáuf‰ ;'kl/k'Űá xált, OlŴdl)/tg]lx ltljw;lųoáumþn+. ;á OlŴdl)/tg]lx eáu;'vdg'ejlt,
;];]lx Ofil/o;'v+. lj;];tá rfi k'l/dflg tLl) cbá;sú;nd"nhlgtsƙfg'efj]g ;ƕşlƃ, dlŢdflg
cnáesú;nd"nhlgtsƙfg'efj]g, klŞdd]s+þ cdáxsú;nd"nhlgtsƙfg'efj]gflt j]lbtƑ+. cod]Ŵ ;ř]ká. ljŴf/á kg aáŢś;+o'ų]
/tg;'ųfi pkb];tá ux]tƑá.
k/á;xƧlƃ clt/]s;xfi+. ;"/flt ceL?shĕltsŽ. jL/ś¿kflt b]jk'ų;lb;sŽof. Pj+ tfj Ps] jŰolƃ. co+
kg]Ŵ ;ưfjá. jL/flt pųd;"/f j'ŝlƃ, jL/fg+ cś+ jL/ś+, jL/sŽ/)+ jLl/olƃ j'ų+ xált. jL/ś¿k+ Pt];lƃ jL/ś¿kf,
jLl/odo;/L/f ljoflt j'ų+ xált. k/;]gƍdŹgflt ;r] kld'v+ ltŪ]Ɯ k/;]gf t+ kl/dlŹt'+ ;dŴflt clwƍfoá. wƙ]gflt
ækf±)ëf g xƃƑáÆltcflbgf kť;Lnwƙ]g c/x+ xált ;ƙf;Ɨ'źá násˆ ljjũŞbált PŴ /fubá;dáxdfglblŪcljşĕb'ŝl/t%bg]lx
;ųlx klŞƉ] lsn];ƈsŽ/] nás] t+ %bg+ ljjũ]ŷf ;dƃtá ;ŧftfnás]Ž x'ŷf l&tált ljjũŞbá. tŴ k&d]g kb]g k"hĕ/xtf.
b'lto]g tfif x]t', oƨf ;ƙf;Ɨ'źált, tlto]g a'źųx]t'e"tf ljjũŞbtf j'ųflt j]lbtƑf. cy jf ljjũá r ljŞbá rflt
ljjũŞbá, jũ/lxtá %bg/lxtá rflt j'ų+ xált. t]g c/x+ jũfefj]g, ;ƙf;Ɨ'źá %bgfefj]gflt Pj+ k'l/dkbƀofiˆj
x]t'ƀo+ j'ų+ xált, b'lto]g j];f/ş]g r]Ŵ k'l/dl;lź, k&d]g b'ltol;lź, tltort'Ŵ]lx tltol;lź xált. k'l/dť wƙrŋ'+,
b'lto+ a'źrŋ'+, tlto+ ;dƃrŋ'+ ;f±wëtLlt j]lbtƑ+. ŷ+ dƃfg+ klƮx]tflt Oldgfƒfi dƃ];' ;"/efj+ hg]lt.
259= ;álk tfo cfrl/osyfo nŋ±)ë;' ljut;ƙáxá Ps]Žef;hĕt] ljo a'źdƃ] ;ƕfidfgá Pj+ eált cfx. tfiŴá ‚oyf, eá, ŷ+ jbl;, Pj+ sl/fifdLƒlt. jńjf/ydf?ƞflt jńjfo'ų+ /y+ cle¿lxŷf. Ɣfƪ±)ëf ls/ o]g /±yëg ;o+ ljr/lt,
td]j /y+ bŷf df)j+ k];]l;. df)jflk káŋ/;fltfiˆj cƃ]jfl;sŽ. ;á ls/ t];+ - æcƗŪ]g ;Ƹź uŞyfÆlt ;ţ+ cbfl;.
ofjltsŽ ofgƧ e"dLlt oųs++þ ;Ŋf xált ofg]g uƃ'+, co+ ofgfi e"ld gfd. ofgf kŝá/álxŷflt cofge"Ƹd,
ƀf/s]ŽŪs;dLk+ uƄf ofgtá klcá/álxŷf.
t]g ±vëf kg ;do]gflt oƸƨ ;do] cƗŪá cf/fd+ kfljl;. tƸƨ kg ;do], l&tdŢlƌs;do]. sƨf kg tƸƨ ;do]
rŘdƃLlt< k)Lteáhgkŝofi lygldźfi ljgábgŴ+, lbjfkwflgsŽ jf t]. tflb;fglŤ kŞfeų+ rŘldŷf ƌfloŷf ;/L/+ pt'+
ufxfk]ŷf lg;ş ;d)wƙ+ s/áƃfg+ lrų+ PsƮ+ xált. o]g t] leŋÚlt ;á ls/ - æsúƸx ;d±)ëf uf‰tdáÆlt kl/j])tá kl/j])+
cgfuƄf æk'lŞŷfj kljl;fifdLÆlt ljnás]ƃá c/ţxŴL ljo dxfrŘd] rŘddfg] k+;'s+"þlns] leŋÚ lbƩf t];+ ;lƃs++þ cudfl;. t+
;ƈfo o]g t] leŋÚltcflb j'ų+. bƧgfoflt bŪ‡+, klfit'sŽdf x'ŷflt cŴá.

82

260= cleţftsˆŽnţált kfssúnh]Ž. tbf ls/ hƗ'bLk] cƗŪsún+ gfd kfssúndxál;
cleţftƧflt
¿khĕltdƃsúnfkb];]lx kfsfi. cu¿lt cefl/s]Ž. oá lx cƗŪ+ `fk]t'+ g ;Ŋ'þ±)ëƜ, tfi t]g ;Ƹź syf;Ɵfká u? ej]Ɯ.
eujtá kg tflb;fg+ df)jfg+ ;t]gflk ;xfiˆgflk kŤ+ k'Ūfi ljfişg] bƈflotų+ gŴLlt dţdfgf - æcu? ±vëf kgfÆlt
lrƃƸo;'. ljxf/ált uƈsúƸ ;ƈfo cfx+;'.
ct/dfgált ct'l/tá, ;l)s++þ kbƍdf)Ūfg] kb+ lglŋkƃá jų+ sŷf ;';ƙŪ+ d'ųfbnl;Ɔ'jf/;ƅ/;lb;+ jflns++þ
cljgf;]ƃált cŴá. cflńƆlƃ kd'v+. pŊfl;ŷflt pŊfl;t;Ź+ sŷf. cƮńlƃ ƀf/sjf+. cfsˆŽ]xLlt cƮg±vëlx ;l)s++þ
súlťslŞŹ;dLk] cfs]Ž]xLlt j'ų+ xált. ƀf/+ ls/ cltpkl/ cdg'fif, cltx]Ūf bL#hĕltsŽ s]Ž]lƃ. tyf cgfs]Ž]ŷf dŢ]
l%Ź;dLk] s]Ž]tƑlƃ Ob+ ƀf/fs]Žgjųlƃ bLk]ƃf jblƃ.
261= ljjl/ eujf ƀf/lƃ g eujf pŪfo ƀf/+ ljjl/. ljjl/ot"lt kg xŴ+ k;f/]l;. ttá æeujf t'ƛ]lx
cg]sŽ;' sƍs]ŽL;' bfg+ bbdfg]lx g ;xŴf ƀf/ljj/)sƙ+ stÆlƃ ;od]j ƀf/+ ljj+. t+ kg oƨf eujtá dg]g ljj+, tƨf
ljjl/ eujf ƀf/lƃ jų'+ jũlt.
eujtf ;Ƹź ;ƙáƸb;"lt oyf vdgLofbLlg k'Şƃá eujf t]lx, Pj+ t]lk eujtf ;Ƹź ;dƍjųdábf cx];'+. ;Ltábs++þ
ljo pŲábs]g ;ƙálbt+ PsËefj+ cud+;'. ofo r æslŝ, eá uf‰td, vdgLo+¶ slŝ ofkgLo+, slŝ eátá r uf‰tdfi ;fjsŽgť
cƍfafw+, cƍftŘ+, nx'Ūfg+, an+, mþf;'ljxf/áÆltcflbsŽo syfo ;ƙáƸb;', t+ kLltkfdáş;řft;ƙábhggtá ;ƙálbt'+ o'ųefjtá
r ;ƙábgLo+, cŴƓŧgdw'/tfo ;'lr/lƕ sŽn+ ;f/]t'+ lg/ƃ/+ kjų]t'+ c/xefjtá ;l/tƑefjtá r ;f/)Lo+. ;'Ɯdfg;'vtá
;ƙábgLo+, cg'fil/odfg;'vtá r ;f/)Lo+. tyf Ɠŧgkl/;'źtfo ;ƙábgLo+, cŴkl/;'źtfo ;f/)Lo+. Pj+ cg]s]lx
kl/ofo]lx ;ƙábgLo+ sy+ ;f/)Lo+ jLlt;f/]ŷf kl/oá;fk]ŷf lgŪk]ŷf Psdƃ+ lg;LƸb;'.
cƗŪá kg df)jált ;á ls/ eujtá ¿k;ƕlųo+ lrųƍ;fbdųlƕ csŷf æb;an+ ck;fb]fifdLÆlt pb/] aź;fs++þ
d'lťŷf sŮ] cánƗ]ŷf Ps]g xŴ]g b'fisŰ+ ux]ŷf rŘd+ cle¿lxŷf sŽn]g afx'+, sŽn]g pb/+, sŽn]g lkƸŪ bfiˆƃá, sŽn]g xŴljsŽ/+,
sŽn]g ed'sljsŽ/+ s/áƃá, æslŝ t] eá, uf‰td, wft';dtf, slŝ leŋfxf/]g g lsndy, clsndyfsŽ/áo]j kg t] kţfolt¶
y"nflg lx t] cśkŝśflg, kf;flbsŴ ututŪfg]= ‚t] ax'hgf /fhkƑlhtált r a'źáƒlt r pƍƉax'dfgf k)Lt+ cáhjƃdfxf/+
b]lƃ. kfiy, eá, ±uëx+, lrų;fnf ljo, lbƑkf;fbá ljo. Od+ dť+ kfiy, laƗáxg+ kfiy, Ƹs Pj¿k] &fg] j;ƃfi ;d)wƙ+
sŽt'+ b'Ŋ/Ælƃ Pj¿k+ pƍůgsy+ cgfrf/efj;f/)Lo+ s±yëlt, t]g j'ų+ - æcƗŪá kg df)já rŘdƃálk lgl;Ɖ]g eujtf lslť
lslť sy+ ;f/)Lo+ jLlt;f/]lt, l&tálk lgl;Ɖ]g eujtf lslť lslť sy+ ;f/)Lo+ jLlt;f/]tLÆlt.
262= cy ±vëf eujflt cy eujf - æco+ df)já xŴ+ k;f/]ŷf ejƮ+ ux]t'sŽdá ljo, kfb+ k;f/]ŷf cjLƸr
ljrl/t'sŽdá ljo, dxf;d'Ź+ tl/t'sŽdá ljo, l;g]?+ cf/álxt'sŽdá ljo r cŪfg] jfodlt, xƆ, t]g ;Ƹź dƃ]dLÆlt cƗŪ+
df)j+ Ptbjár. cfrl/okfrl/o]xLlt cfrl/o]lx r t];+ cfrl/o]lx r.

k&dOưjfbjŰgf
263= uŞƃá jflt PŴ sŽd+ tL;' Ol/ofk±yë;' Ɣfƪ±)ëf cfrl/oƔfƪ±)ëg ;Ƹź ;Ɵlkt'd/xlt. co+ kg df)já
dfgyźtfo syf;Ɵfk+ s/áƃá rųf/álk Ol/ofk±yë oáh]fifdLlt æ;ofgá jf lx, eá uf‰td, ;ofg]gfÆlt cfx.
ttá ls/ t+ eujf - æcƗŪ, uŞƃfi jf uŞƃ]g, l&tfi jf l&t]g, lgl;Ɖfi jf lgl;Ɖ]gfrl/o]g ;Ƹź syf gfd
;Ƒfrl/o];' nưlt. ŷ+ kg ;ofgá ;ofg]gfrl/o]g ;Ƹź s±yël;, Ƹs t] cfrl/oá uf‰¿k+, pbfx' ŷÆlƃ cfx. ;á súlŢŷf - æo]
r ±vëf t], eá uf‰td, d'ůsŽÆltcflbdfx. tŴ d'ů] d'ůflt ;d±)ë r ;d)flt jų'+ jũ]Ɯ. co+ kg xLń]ƃá d'ůsŽ ;d)sŽlt
cfx. Oưflt uxkltsŽ. sŲflt sŲf, sŽńsŽlt cŴá. aƈ'kfbfkŝflt PŴ aƈ"lt Ɣƪf clwƍ]tá. tlŤ Ɣfƪ)f lktfdxált
jáx/lƃ. kfbfg+ ckŝf kfbfkŝf, Ɣƪ‡gá lklŪkfbtá hĕtflt clwƍfoá. tfi ls/ co+ nlź - Ɣfƪ)f Ɣƪ‡gá d'vtá
lgŋƃf, vlųof p/tá, j]fif gfletá, ;'Źf hĕ)'tá, ;d)f lklŪkfbtált. Pj+ s±yëƃá r kg]; lsťflk clgod]ŷf s±yëlt. cy
±vëf eujƃd]j jbfdLlt s±yëlt.
cy ±vëf eujf - æco+ cƗŪá cfutsŽntá kŪfo dof ;Ƹź syodfgá dfgd]j lgfifo s±yël;, cf;Llj;+ uLjfo+ uŲƃá
ljo, clƮŋƈ+ cflnśƃá ljo, dųjf/)+ ;áůfo k/fd;ƃá ljo, cųgá kdf)+ g hĕgflt. xƆ g+ hĕgfk]fifdLÆlt lrƃ]ŷf
æclŴsjtá ±vëf kg t], cƗŪfÆltcflbdfx. tŴ cfuƄf sųƑlsŝ;řftá cŴá, Ptfi cŴLlt clŴs++þ, tfi df)jfi lrų+.
clŴsdfi cŴLlt clŴsjf, tfi clŴsjtá tj Owfudg+ cxá;Llt cŴá.
±vëf kgflt lgkftdų+. ofo]j ±vëf kgŴfoflt o]g]j ±vëf kgŴ]g. cfuŞ]Ɯfyflt dd jf cţ];+ jf ;lƃs++þ obf sbflr
cfuŞ]Ɯfy. td]j cŴlƃ Ob+ k'l/;lnśj;]g]j j'ų+. dgl; s/]Ɯfyflt lrų] s/]Ɯfy. Ob+ j'ų+ xált - ŷ+ cfrl/o]g cųgá
83

s/)Lo]g k]l;tá, g cƛfs++þ kl/ejgŴfo, tƨf td]j lsŝ+ dgl; s/áxLlt. Pjdfi cţ];+ ;lƃs++þ cfutfg+ jų+ bfiˆŷf
dfglgƮŲgŴ+ æcj'l;tjfo]j ±vëf kgfÆltcflbdfx. tfiŴá kfiy eá co+ cƗŪá df)já cfrl/osún] cj'l;tjf cl;lŋtá
cƍfi'táj ;dfgá. j'l;tdfgLlt æcx+ j'l;tjf l;lŋtá ax'fi'táÆlt cųfg+ dţlt. Ptfi lx Pj+ mþ?;jrg;d'bfrf/] sŽ/)+
lsdţŶ cj'l;tųflt cfrl/osún] c;+j'źf cl;lŋtf cƍfi'tfo]j lx Pj+ jbƃLlt.
264= súlktált súźá. cgųdgált c;sdgá, Ƹs kg eujf tfi súŢgefj+ `ŷf Pjdfx pbfx' c`ŷflt< `ŷf
cfxflt. sƨf `ŷf cfxflt< tfi dfglgƙbgŴ+. eujf lx cţfl; - æco+ dof Pj+ j'ų] súlŢŷf dd `fts] cŊ]Žl;filt.
cyfifx+ oyf gfd sú;ná le;Ŋ]Ž bá;+ plƮn]ŷf gLx/lt, Pjd]j uf‰ų]g uf‰ų+, súnfkb];]g súnfkb];+ pŪfk]ŷf ejƮƍdf±)ëg ljo
plŪt+ dfgźh+ d"n] %]ŷf lgkft]fifdLÆlt. v'+;]ƃált #ũ]ƃá. jƘ]ƃált xLń]ƃá. kflktá eljƧtLlt růefjflbbá;+ kflktá
eljfilt.
růflt dfglglfits]Žwo'ųf. m?;flt v/f. nx';flt nx'sŽ. cƍs]g]j t'filƃ jf b'filƃ jf pbslkŪ] cnfa'sfx+
ljo cƍs]g]j pƐjlƃ. eƧflt ax'efl)gá. ;Ōfg+ d'±vë ljj] cţfi jrgásŽ;á gŴLlt clwƍfo]g]j jblt. ;dfgflt Ob+
;ƃflt k'l/dkbfi j]jrg+. g ;Ŋ/áƃLlt g Ɣfƪ)fg+ ;'Ɔ/]gfsŽ/]g s/álƃ. g u?+ s/áƃLlt Ɣfƪ±)ë;' uf/j+ g s/álƃ. g
dfg]ƃLlt g dg]g lkofolƃ. g k"h]ƃLlt dfnfbLlx g];+ k"h+ g s/álƃ. g ckrfoƃLlt clejfbgfbLlx g];+ cklrltsƙ+
gLrj'Ƹų g bfiˆlƃ tloblƃ t+ Ob+. olbd] ;Ōflt o+ Od] ;Ōf g Ɣfƪ±)ë ;Ŋ/álƃ»k]0 g ckrfolƃ, t+ t];+ c;Ŋf/s/)flb
;Ƒ+ g o'ų+, gfg'nádlƃ cŴá.

b'ltoOưjfbjŰgf
265= ck/źúlƃ ck/ƸŢ;'. Psldbfxlƃ PŴ Oblƃ lgkftdų+. Ps++þ cxlƃ cŴá. ;ƈfuf/lƃ /şcg';f;g;fnf.
;Ōflt clel;ų/fhĕgá ;Ōsúdf/flt cglel;ųf. pŝ];"lt oyfg'¿k];' kƟŘkL&sj]ųf;gmþnslrųŴ/)flbe]b];'. ;ŧŔƃflt
pƍůgj;]g dxfxl;t+ x;ƃf. ;+sLńƃflt xl;tdų s/)cś‡ln;Ŝũgkfl)ƍxf/bfgfbLlg s/áƃf. ddţ]j dţ]lt Pjdx+
dţfld, ddţ]j cg'x;lƃ, g cţlƃ.
sƨf kg t] Pjds++þ;"lt< t] ls/ cƗŪfi súnj+;+ hĕglƃ. coť tƸƨ ;do] ofj kfbƃf cánƗ]ŷf lgjŴ;fsfi Ps]g
xŴ]g b'fisŰ+ ux]ŷf vƈlŪs++þ gfd]ŷf dfgdb]g dųá ljo cfuŞlt. ttá - ækfiy eá cƛfs++þ bf;fi sŲfoguf‰ųfi cƗŪfi
cfudgsŽ/)Ælƃ jbƃf Pjds++þ;'. ;álk cųgá súnj+;+ hĕgflt. tƨf æddţ]j dţ]Ælt tŊloŴ.
cf;g]gflt æObdf;g+, PŴ lg;LbfxLÆlt Pj+ cf;g]g lgdƃg+ gfd xált, tyf g s]Žlr csŽl;.

tltoOưjfbjŰgf
266= n'lssŽlt ±vëųn]ū"g+ cƃ/]lgjfl;gL v'Źs;súl)sŽ. súnfjsˆlt lgjf;gŪfg]. sŽdnflkgLlt olbŞsefl)gL, o+
o+ OŞlt t+ t+ nklt, g t+ s]Žlr x+;á jf s]Žťá jf dá/á jf cfuƄf æƸs ŷ+ nk;Lƒlt lg;]±wëlt. cle;lşt'lƃ s]Žwj;]g nlƮt'+.
Pj+ j'ų] df)já - æco+ ;d±)ëf uf‰tdá cųgá `fts] n'lss;lb;] sŷf cƛ] x+;s]Žťdá/;lb;] s/ált, lgƙfgá bflg
hĕtáÆlt dţdfgá pųl/ rųf/á jŰ] bfiˆlt.

bfl;k'ųjfbjŰgf
267= lgƙfb]tLlt lgƙb]lt lgƙfg] s/ált. o+g"gfxlƃ olb kgfx+. æsŲfogáxdlƨ, eá uf‰tdfÆlt Ob+ ls/ jrg+
cƗŪá ltŋų'+ dxf;Ź]g cjár. sƨf cjár< Ƹs c;'źefj+ g hĕgftLlt< cfd hĕgflt. hĕgƃálk ejklŞƉd]t+ sŽ/)+, t+
cg]g g lbŪ+. ckfiƃá dxf;d±)ëf Ƹs jŋtLlt dţdfgá dfgyźtfo cjár. dftfk]lųslƃ dftflkt"g+ ;ƃs++þ. gfd±uëfųlƃ
kŰlųj;]g gfd+, kj])Lj;]g uf‰ų+. cg'Ƨ/tált cg'fi/ƃfi súns]ŽƸ ;á±wëƃfi. cƜk'ųflt ;fldgá k'ųf. bfl;k'ųált
#/bfl;ofj k'ųá. tƨf oyf bf;]g ;fldgá pk;ŘldtƑf, Pj+ cg'k;Řdƃ+ t+ lbƩf ;Ōf cg'hƸŔ;"lt bfiˆlt.
Otá k/+ tfi bf;efj+ ;Ōfgť ;fldefj+ ksŽ;]ŷf cųgá r cƗŪfi r súnj+;+ cfx/ƃá ;Ōf ±vëf kgfltcflbdfx.
84

tŴ bxƃLlt &k]lƃ, cáŊfs]Ž gá k'Ƒk'l/;ált, Pj+ s/áƃLlt cŴá. tfi ls/ /ţá sygsŽn] pŊf ljo d'vtá kef lgŞ/lt,
tƨf t+ æcáŊfs]ŽÆlt ;ŧfƸg;"lt. kƑfh];Llt gLxl/.
Obflg t] gfdj;]g bfiˆƃá - æcáŊfd'vÆlƃcflbdfx. tŶfo+ cg'k'ƑL syf - k&dslƍsŽg+ ls/ /ţá dxf;ƙtfi /áh]Ž
gfd k'ųá cxál;. /áhfi j//áh]Ž, j//áhfi sƠf±)ëf, sƠf)fi j/sƠf±)ëf, j/sƠf)fi dƈftf, dƈft'fi j/dƈftf
j/dƈft'fi pká;±yëf, pká;yfi j/á, j/fi pkj/á, pkj/fi d#b]já, d#b]jfi k/ƕ/fo rt'/f;Lltvlųo;xfiflg cx];'+.
t];+ kŞtá toá cáŊfsj+;f cx];'+. t];' tltocáŊfsfi kť dx]l;oá cx];'+ - xŴf, lrųf, hƃ', hĕlngL, lj;fvflt. Ps]lsfif
kťkťOlŴ;tkl/jf/f. ;Ƒh]Ūfo rųf/á k'ųf - cáŊfd'±vëf, s/sů', xlŴlgs]Ž, l;lg;"/ált. kť wLt/á - lkof, ;'lƍof,
cfgƆf, ljlhtf, ljlht;]gflt. Olt ;f gj k'ų] ljhĕloŷf sŽndsŽl;.
cy /fhĕ cţ+ bxƸ/ cle¿k+ /fhwLt/+ cfg]ŷf cƮdx]l;Ūfg] &k]l;. ;f hƃ'+ gfd k'ų+ ljhĕlo. cy g+ kťdlbj;]
cnŘl/ŷf /ţá bfiˆl;. /fhĕ t'Ūá tfif j/+ cbfl;. ;f `fts]lx ;Ƹź dƃ]ŷf k'ųfi /ş+ oflr. /fhĕ - ægfi, j;ln, dd
k'ųfg+ cƃ/fo+ OŞ;LÆlt tş]l;. ;f k'gƍ'g+ /xá /fhĕg+ kl/tá;]ŷf - ædxf/fh, d';fjfbá gfd g jũtLÆltcfbLlg jŷf
ofrlto]j. cy /fhĕ k'ų] cfdƃ]l; - æcx+ tftf, t'ƛfs++þ slgŪ+ hƃ'súdf/+ lbƩf tfi dft'of ;x;f j/+ cbfƸ; ;f k'ųfi /ş+
kl/)fd]t'+ OŞlt. t'ƛ] &k]ŷf dśnxƸŴ dśncfi+ dśn/yť oųs] OŞy, tųs] xlŴcfi/±yë ux]ŷf uŞy. ddŝo]g cfuƄf
/ş+ s/]ƜfyfÆlt, cŪlx cdŝ]lx ;Ƹź pƜáh]l;.
t] gfgƍsŽ/+ /álbŷf slƆŷf - ætft, cƛfs++þ bá;+ vdyfÆlt /fhĕgť]j /fh]Ž/á±wë r vdfk]ŷf, ædolƕ eft"lx ;Ƹź
uŞfdfÆlt /fhĕg+ cfk'lŞŷf gu/f lgŋƃf elulgoá cfbfo rt'/lślgof ;]gfo kl/j'tf gu/f lgŋƸd;'. æsúdf/f lkt'cŝo]g
cfuƄf /ş+ sŽ/]filƃ, uŞfd g] pkŪxfdfÆlt lrƃ]ŷf ax" dg'fif cg'aƸƈ;'. k&dlbj;] oáhgdųf ;]gf cxál;, b'lto]
lƀoáhgdųf, tlto] ltoáhgdųf. súdf/f dƃƸo;' - ædxf ansŽoá, ;r] do+ slť ;fdƃ/fhĕg+ dlŹŷf hgkb+ uŲ]Ɯfd, ;álk
gá gƍ;x]Ɯ. Ƹs k/];+ kLńfo stfo, dxf co+ hƗ'bLká, c/ţ] gu/+ dfk]fifdfÆlt lxdjƃfled'vf uƄf gu/jŴ'+ kl/o]Ƹ;;'.
tlƨť ;do] cƛfs++þ aálw;ųá Ɣfƪ)dxf;fnsún] lgƑlųŷf slknƔfƪ±)ëf gfd x'ŷf lgŋƙ Ol;kƑş+ kƑlhŷf lxdjƃkfiˆ
káŋ/l)of tL/] ;fsjg;ů] kŰ;fn+ dfk]ŷf j;lt. ;á ls/ e'ƙhĕn+ gfd ljş+ hĕgflt, ofo pź+ c;LltxŴ] cfsŽ;], x]Ūf r
e"ldolƕ u')bá;+ kfilt. PtƸƨ kb];] lt)u'Ɨntf blŋ)fjũf kfrLgfled'vf hĕolƃ. ;LxƓŔfboá ldu;"s/] ;ƍlańf/f r
dů"sd"l;s] cg'aƈdfgf t+ kb];+ kŷf g ;Ŋ]Žlƃ t] cg'alƈt'+. t]lx t] cţbŴ' ;ƃlştf lgjųlƃo]j. ;á - æco+ kyljof
cƮkb];áÆlt `ŷf tŴ cųgá kŰ;fn+ dfk]l;.
cy t] súdf/] gu/jŴ'+ kl/o];dfg] cųgá j;gásŽ;+ cfut] lbƩf k'lŞŷf t+ kjƸų `ŷf t];' cg'sƕ+ hg]ŷf cjár æOdƸƨ kŰ;fnŪfg] dflkt+ gu/+ hƗ'bLk] cƮgu/+ eljfilt. PŴ hĕtk'l/;];' Ps]s]Ž k'l/;;tlƕ k'l/;;xfilƕ cleeljt'+
;lŋfilt. PŴ gu/+ dfk]y, kŰ;fnŪfg] /ţá #/+ s/áy. OdlƨlŤ cásŽ;] &ŷf růfnk'ųálk rŊjlųan]g clt;]ƜáÆlt.
gg', eƃ], cƜfi j;gásŽ;ált< ædd j;gásŽ;áÆlt df lrƃloŴ. dƞ+ Pskfiˆ kŰ;fn+ sŷf gu/+ dfk]ŷf slknjŴ'lƃ gfd+
s/áyfÆlt. t] tyf sŷf tŴ lgjf;+ sƍ];'+.
cyfdŝf - æOd] bf/sŽ joƍųf, ;r] g];+ lktf ;lƃs] ej]Ɯ, ;á cfjfxljjfx+ s/]Ɯ. Obflg kg cƛfs++þ ef/áÆlt
lrƃ]ŷf súdf/]lx ;Ƹź dƃƸo;'. súdf/f cƛfs++þ ;lb;f vlųowLt/á gfd g kfifd, gflk elugLg+ ;lb;] vlųosúdf/s],
c;lb;;+oá±uë r gá pƍƉf k'ųf dflttá jf lklttá jf ckl/;'źf hĕlt;Ƙ]b+ kfk'l)filƃ. tƨf do+ elugLlxo]j ;Ƹź ;+jf;+
/ár]dflt. t] hĕlt;Ƙ]beo]g h]ŪseluƸg dft'Ūfg] &k]ŷf cj;];flx ;+jf;+ sƍ];'+.
t];+ k'ų]lx r wLtflx r jŬdfgfg+ ck/]g ;do]g h]Ūselulgof súŪ/áuf‰ pbkflb, s]Žljńf/k'Ǝ;lb;flg uųflg
cx];'+. /fhsúdf/f Odfo ;Ƹź Pstá lg;şŪfgeáhgfbLlg s/áƃfglƕ pkl/ co+ /áuf‰ ;ŘdtLlt lrƃ]ŷf Pslbj;+ pƜfgsËń+
uŞƃf ljo t+ ofg] cf/ák]ŷf c/ţ+ kljl;ŷf e"ldo+ káŋ/Ƹ) v)fk]ŷf tŴ vfbgLoeáhgLo]g ;Ƹź t+ klŋlkŷf #/;ř]k]g pkl/
kb/+ klŞfb]ŷf k+;'+ bŷf kŊƸd;'.
t]g r ;do]g /fdá gfd af/f)l;/fhĕ súŪ/áuf‰ gflsŴLlx r cá/á±wëlx r lhu'lŞodfgá t]g ;+j]±uëg h]Ūk'ųfi /ş+
bŷf c/ţ+ kljl;ŷf tŴ kŰ;fn+ dfk]ŷf d"nmþnflg kl/e'ŧƃá glr/fiˆj c/áuf‰ ;'jŰjŰá x'ŷf Otá lrtá r ljr/ƃá dxƃ+
;'l;/?ŋ+ lbƩf tfiưƃ/] ;áń;xŴƍdf)+ cásŽ;+ ;á±wëŷf ƀf/ť jftkfgť oáh]ŷf lgfiˆƸ) alƈŷf tŴ jf;+ sƍ]l;. ;á
cśf/sfx] cƸƮ sŷf /Ƹų ldu;"s/fbLg+ ;Ź] ;')ƃá ;olt. ;á - æc;'sƸƨ kb];] ;Lxá ;ŹdsŽl;, c;'sƸƨ ƓŔáÆlt ;Ɵŋ]ŷf
keft] tŴ uƄf lj#f;d+;+ cfbfo klrŷf vfblt.
c±yëslbj;+ tƸƨ kŝ";;do] cƸƮ hĕn]ŷf lgl;Ɖ] /fhwLtfo ;/L/uƈ]g cfuƄf ƓŔá tƸƨ kb];] k+;'+ ljo"xƃá kb/]
ljj/dsŽl;, t]g r ljj/]g ;f ƓŔ+ lbƩf eLtf ljfi/dsŽl;. ;á t+ ;Ź+ ;'ŷf - æOlŴ;Źá P;áÆlt r ;Ɵŋ]ŷf kftáj tŴ
uƄf - æs]Ž PŴfÆlt cfx. dft'ufdá ;fdLlt. Ƹs hĕltsŽ;Llt< cáŊfsdxf/fhfi wLtf ;fdLlt. lgŋdflt< g ;Ŋf ;fdLlt.
Ƹs sŽ/)flt< %lj/áuf‰ d] cŴLlt. ;á ;Ƒ+ kjƸų k'lŞŷf vlųodfg]g clgŋdƸƃ - æcxlƕ vlųoáÆlt cųgá vlųoefj+ hĕgfk]ŷf

85

lgfiˆƸ) bŷf pźl/ŷf cųgá j;gásŽ;+ g]ŷf ;o+ kl/e'ųe];şĕlgo]j bŷf glr/fiˆj c/áu+ ;'jŰjŰ+ sŷf tfo ;Ƹź ;+jf;+
sƍ]l;. ;f k&d;+jf;]g]j uư+ ulŲŷf ƀ] k'ų] ljhĕlo, k'glk ƀ]lt, Pj+ ;áń;ŋų'lƕ ljhĕlo. Pj+ ƀƸų; eft/á cx];'+. t]
cg'k'Ƒ]g j'lŬƍų] lktf ;Ƒl;ƍflg l;ŋfk]l;.
c±yëslbj;+ Ps]Ž /fd/ţá gu/jf;L jgr/s]Ž kƑt] /tgflg uj];ƃá /fhĕg+ lbƩf ;ŧflgŷf cfx - æhĕgfdx+, b]j,
t'ƛ]Ælt. ttá g+ /fhĕ ;Ƒ+ kjƸų k'lŞ. tƸƨo]j r v±)ë t] bf/sŽ cfuƸd;'. ;á t] lbƩf - æs] Od]Ælt cfx. æk'ųf d]Ælt
r j'ų] t];+ dfltsj+;+ k'lŞŷf - ænź+ bflg d] kfetÆlƃ gu/+ uƄf /ţá cf/ár]l;. ;á ‚lkt/+ cfglofifdLƒlt rt'/lślgof
;]gfo tŴ uƄf lkt/+ jlƆŷf - æ/ş+, b]j, ;ƕlŞfÆlt oflr. ;á - æcn+, tft, g tŴ uŞfld, O±wëj d] Od+ ?ŋ+
ckg]ŷf gu/+ dfk]xLÆlt cfx. ;á tyf sŷf tfi gu/fi s]Žn?ŋ+ ckg]ŷf stųf s]Žngu/lƃ r ƓŔk±yë stųf ƓŔkylƃ rflt
ƀ] gfdflg cf/ák]ŷf lkt/+ jlƆŷf cųgá gu/+ cudfl;.
ttá joƍų] súdf/] dftf cfx - ætftf, t'ƛfs++þ slknjŴ'jfl;gá ;Ōf dft'nf ;lƃ. dft'nwLtfg+ kg já Pj¿k+ gfd
s];Ʈx)+ xált, Pj¿k+ b'fiux)+. obf tf ƌfgltŴ+ cfuŞlƃ, tbf uƄf ofi of ?ŝlt, ;á t+ uŲt"Ælt. t] t±yëj uƄf tf;'
ƌŷf ;L;+ ;'ŋfkodfgf;' o+ o+ OƸŞ;', t+ t+ ux]ŷf gfd+ ;fj]ŷf cuƸd;'. ;Ō/fhĕgá ;'ŷf æxát', e±)ë, cƛfs++þ `ftsŽ Pj t]Ælt
t'ŲL cx];'+. co+ ;Ōs]Žlnofg+ pƍlų. Pj+ t];+ ;Ōs]Žlnofg+ cţdţ+ cfjfxljjfx+ s/áƃfg+ ofj a'źsŽnf cg'klŞƉáj j+;á
cfutá. tŴ eujf ;Ōj+;+ bfiˆt'+ - æt] /Ūƨf kƑflhtf lxdjƃkfiˆ káŋ/l)of tL/]Æltcflbdfx. tŴ ;ƙƃLlt j;lƃ. ;Ōf
jt eált /Ūƨf kƑflhtf c/ţ] j;ƃflk hĕlt;Ƙ]bdsŷf súnj+;+ cg'/lŋt'+ ;Ōf, ;dŴf, klanflt cŴá. tbƮ]lt t+ cƮ+
sŷf, ttá kŪfoflt cŴá. ;á r g];+ k'Ƒk'l/;ált ;á cáŊfs]Ž /fhĕ Pt];+ k'Ƒk'l/;á. glŴ Pt];+ uxkltj+;]g ;Ƙ]bdųƕLlt.
Pj+ ;Ōj+;+ ksŽ;]ŷf Obflg cƗŪj+;+ ksŽ;]ƃá - æ/ţá ±vëf kgfÆltcflbdfx. sŲ+ gfd hg];Llt sŽńjŰ+
cƃásúlŞo+o]j ;ŧftbƃ+ k¿ƭdfi'bfl&s++þ k'ų+ ljhĕlo. kƓfxf;Llt oŋá hĕtált eo]g knfloŷf ƀf/+ lkwfo l&t];' #/dfg';s];'
Otá lrtá r ljr/ƃá ±wëfjy dlƃcfbLlg jbƃá pŝf;ŹdsŽl;.
268= t] df)jsŽ eujƃ+ Ptbjár'lƃ cųgá pkf/ƘdárgŴfo - æPt+ df ejÆlƃcflbjrg+ cjár'+. t];+ ls/
Ptbxál; - æcƗŪá cƛfs++þ cfrl/ofi h]Ūƃ]jf;L, ;r] do+ Pj¿k] &fg] Psƀ]jrgdųlƕ g jŋfd, co+ gá cfrl/ofi ;lƃs]
cƛ] kl/lelƆfitLÆlt pkf/ƘdárgŴ+ Pj+ cjár'+. lrų]g kgfi lgƙbefj+ cfsřlƃ. co+ ls/ dfglglfitųf t];lƕ clƍoáj.
sƠf)jfŊ/±)‰flt dw'/jrgá. cƸƨ jrg]lt cųgf pƮlxt] j]bųojrg]. kldƃ]t'lƃ k'lŞt+ kŤ+ kls±yët'+, ljfiş]t'lƃ cŴá.
PtƸƨ jf bfl;k'ųjrg]. kldƃ]t'lƃ pų/+ s±yët'+.
269= cy ±vëf eujflt cy ±vëf eujf - æ;r] Od] df)jsŽ PŴ lgl;Ɖf Pj+ pŝf;Ź+ sl/filƃ, co+ syf kl/oá;fg+
g uldfilt. xƆ, g] lgfiŹ] sŷf cƗŪ]g]j ;Ƹź s±yëdLÆlt t] df)js] Ptbjár. tŴ dƃƢált dƃoy. dof ;Ƹź
kldƃ]t"lt dof ;x s±yët'. Pj+ j'ų] df)jsŽ lrƃƸo;' - æcƗŪá tfj bfl;k'ųá;Llt j'ų] k'g ;L;+ plŋlkt'+ gf;lŋ. co+ ±vëf
hĕlt gfd b'şĕgf, ;r] cţlƕ lslť ;d±)ëf uf‰tdá ‚ŷ+ bf;áƒlt jŋlt, s]Ž t]g ;Ƹź cū+ sl/filt. cƗŪá cųgf aź+ k's++þ
cųgfj dár]t"Ælt cųfg+ kl/dár]ŷf tfiˆj pkl/ lvkƃf - æ;'hĕtá r eá uf‰tdfÆltcflbdfx+;'.
270= ;xwlƙsˆŽlt ;x]t's]Ž ;sŽ/±)ëf. csŽdf ƓfsŽtƑált cųgf clgŞƃ]glk Ɠfsl/tƑá, cjfi+ ljfiş]tƑált cŴá.
cţ]g jf cţ+ klrl/Ƨ;Llt cţ]g jrg]g cţ+ jrg+ klrl/fil; cŢáŴl/fil;, klŞfb]fi;Llt cŴá. oá lx æƸs uf‰ųá ŷÆlƃ
Pj+ k'Ūá - æcx+ toá j]b] hĕgfdLÆltcfbLlg jblt, co+ cţ]g cţ+ klr/lt gfd. kŊldƧl; jflt k'lŞt+ kŤ+ hĕgƃáj
cs±yët'sŽdtfo pŪfof;gf kŊldfil; jf.
t'ŲL cxá;Llt ;d±)ëf uf‰tdá d+ ;fd+o]j bfl;k'ųefj+ syfk]t'sŽdá, ;fd+ slyt] r bf;á gfd hĕtáo]j xált. co+
kg ƀltŋų'+ ráb]ŷf t'ŲL eljfilt, ttá cx+ kl/jlųŷf kŊldfifdLlt lrƃ]ŷf t'ŲL cxál;.
271= jlh/+ kfl)lƛ cfiflt jlh/kfl). oŋált g oá jf ;á jf oŋá, ;Ŋ]Ž b]j/fhĕlt j]lbtƑá. cflbųlƃ
clƮjŰ+. ;ƕşlntlƃ ;'Ū‡ kşlnt+. ;hálte"tlƃ ;dƃtá h]Žlte"t+, PslƮhĕne"tlƃ cŴá. l&tá xátLlt dxƃ+ ;L;+,
sƆndsúń;lb;f bf&f eofgsŽlg clŋgf;fbLlg Pj+ lj¿k¿k+ dfk]ŷf l&tá.
sƨf kg]; cfutált< lblŪljfişĕkgŴ+. clk r - æcxť]j ±vëf kg wƙ+ b];]Ɯ+, k/] r d] g cfhĕg]Ɯ'Ælƃ Pj+
wƙb];gfo cƍáfi'Ŋefj+ cfkƉ] eujlt ;Ŋ]Ž dxfƔƪ‡gf ;Ƹź cfuƄf - æeujf wƙ+ b];]y, t'ƛfs++þ cf)fo cjųdfg] do+
jųfk]fifd, t'ƛfs++þ wƙrŊ+þ xát', cƛfs++þ cf)frŊÆlƃ klţ+ csŽl;. tƨf - æcş cƗŪ+ tf;]ŷf kŤ+ ljfişĕk]fifdLÆlt cfutá.
eujf r]j kƧlt cƗŪá rflt olb lx t+ cţ]lk kfiˆƜ'+, t+ sŽ/)+ cu? cfi, æco+ ;d±)ëf uf‰tdá cƗŪ+ cųgá jfb]
cgát/ƃ+ `ŷf oŋ+ cfjfx]ŷf bfiˆl;, ttá cƗŪá eo]g s±yë;LÆlt jb]Ɯ'+. tƨf eujf r]j kfilt cƗŪá r. tfi t+ lbƩfj
;sn;/L/tá ;]bf d'Ƹŝ;'. cƃásúlŞ ljkl/jųdfgf dxf/j+ lj/lj ;á æcţ]lk g' ±vëf kfiƃLÆlt cánás]ƃá sfilr nádx+;dųlƕ
gfŹ;. ttá - æOb+ eo+ dd]j pƍƉ+, ;rfx+ oŋált jŋfld, ‚Ƹs tjd]j cŋLlg clŴ, ŷd]j oŋ+ kfil;, k&d+ oŋ+ clbƩf
;d±)ëg uf‰td]g jfb;Ŝũ] klŋųáj oŋ+ kfi;Lƒlt jb]Ɯ'Ælƃ lrƃ]ŷf æg bflg d] Ow cţ+ kl;/)+ clŴ, cţŶ ;d)f
86

uf‰tdfÆlt dţdfgá cy ±vëf cƗŪá df)já»k]0 eujƃ+ Ptbjár.
272= tf)+ uj];Llt tf)+ uj];dfgá. n])+ uj];Llt n])+ uj];dfgá. ;/)+ uj];Llt ;/)+ uj];dfgá. PŴ r tfolt
/ŋtLlt tf)+. lgnLolƃ PŴflt n]).
+ ;/tLlt ;/)+, eo+ Ƹx;lt, ljź+;]tLlt cŴá. pklg;Llbŷflt pkuƙ x]Ūf;g]
lg;Llbŷf. Ɣljt"lt jbt'.

cƗŪj+;syf
273_274= blŋ)hgkblƃ blŋ)fk±yëflt kfs+. uśfo blŋ)tá kfshgkb+. tbf ls/ blŋ)fk±yë ax"
Ɣfƪ)tfk;f xálƃ, ;á tŴ uƄf Ps++þ tfk;+ jųklklųof cf/f±wël;. ;á tfi pksŽ/+ lbƩf cfx - æcƘá, k'l/;, dƃ+ t]
b]ld, o+ OŞl;, t+ dƃ+ uŲfxLÆlt. ;á cfx - æg d] cfrl/o, cţ]g dƃ]g, lsŝ+ clŴ, ofifg'efj]g cfj'w+ g kl/jųlt, t+
d] dƃ+ b]xLÆlt. ;á - æeſ+, eáÆlt tfi wg'cudgLo+ cƗŪ+ gfd ljş+ cbfl;, ;á t+ ljş+ ux]ŷf tŴ]j jLd+l;ŷf - æObflg
d] dgá/y+ k"/]fifdLÆlt Ol;j];+ ux]ŷf cáŊfsfi ;lƃs++þ utá. t]g j'ų+ - æblŋ)hgkb+ uƄf Ɣƪdƃ] cwLloŷf /fhĕg+ cáŊfs++þ
pk;ŘldŷfÆlt.
PŴ Ɣƪdƃ]lt cfg'efj;ƕƉtfo ;]Ūdƃ]. sˆŽ g]j+ƒ/] co+ dƞ+ bfl;k'ųált s]Ž g' Pj+ c/] co+ dd bfl;k'ųá. ;á t+
v'/ƍlƃ ;á /fhĕ t+ df/]t'sŽdtfo ;Ɖlxt+ ;/+ tfi dƃfg'efj]g g]j lvlkt'+ g ckg]t'+ ;lŋ, tfjb]j ;sn;/L/] ;ŧft;]bá eo]g
j]wdfgá cŪfl;.
cdŝflt dxfdŝf. kfl/;şŽlt Ot/] kl/;fjr/f. Ptbjár'lƃ - æbůsË/ţá ls;jŞtfk;] ck/źfi cfj'wj'lŪof
;sn/Ū+ ljgŪ+ gflńs]/á kť;' tfk;;t];' cş'gá r cśL/;] ck/źá kyƸj lelƆŷf lg/o+ kljŪáÆlt lrƃoƃf eo]g Pt+
;álŴ, eŹƃ]ltcflbjrg+ cjár'+.
;álŴ eljƧlt /ţált Ob+ jrg+ sŲá lr/+ t'ŲL x'ŷf ttá cg]sƍsŽ/+ ofrLodfgá - æt'ƛfs++þ /ţf dflb;fi Ol;gá
v'/ƍ+ ;Ɖƞƃ]g efl/o+ sƙ+ stÆlƃcfbLlg r jŷf kŞf cefl;. plƇloƧtLlt lelşfilt, y';d'lŪ ljo ljƍlsl/lofitLlt. Ob+
;á æhg+ tf;]fifdLÆlt d';f e)lt. ;/;ƅƘgdų]o]j lxfi ljşĕo cfg'efjá, g cţŶ. Otá k/];'lk jrg];' P;]j goá.
kƟádált kƉnádá. nádx+;gdųlƕfi g eljfilt. Ob+ ls/ ;á æ;r] d] /fhĕ t+ bfl/s++þ bfitLÆlt klţ+ sŽ/]ŷf
cjr. súdf/] v'/ƍ+ kltŪk];Llt t]g æ;/á cát/t"Ælt dƃ] kl/jlų, t] súdf/fi gfleo+ kltŪk]l;. wLt/+ cbf;Llt ;L;+
±wëfljŷf cbf;+ e'lhfi+ sŷf wLt/+ cbfl;, pńf/] r t+ &fg] &k]l;. df ±vëf t'ƛ] df)jsŽlt Ob+ kg eujf - æPs]g kŋ]g
cƗŪá ;Ōfg+ `flt xátLÆlt ksŽ;]ƃá tfi ;dfif;gŴ+ cfx. ttá cƗŪá #;t]g clel;ųá ljo kfiźb/±yëf x'ŷf ;dfif;]ŷf
;d±)ëf uf‰tdá d+ ætá;]fifdLÆlt Ps]g kŋ]g `fƸt s/ált, vlųoá ls/fxdƨLÆlt lrƃ]l;.

vlųo;]ŪefjjŰgf
275= cy ±vëf eujf - æco+ cƗŪá vlųoáƨLÆlt ;ţ+ s/ált, cųgá cvlųoefj+ g hĕgflt, xƆ g+ hĕgfk]fifdLlt
vlųoj+;+ bfiˆt'+ pųl/b];g+ jŬ]ƃá - æt+ Ƹs dţl; cƗŪfÆltcflbdfx. tŴ Owflt OdƸƨ nás]. Ɣfƪ±)‰;"lt Ɣfƪ)fg+ cƃ/].
cf;g+ jf pbs+ jflt cƮf;g+ jf cƮábs++þ jf. ;ź]lt dts] plŹfi steų]. yflnkfsˆlt dśnflbeų]. oţ]lt oţeų].
kfx'g]lt kfx'gsŽg+ steų] kŰfsŽ/eų] jf. clk g'Ƨflt clk g' cfi vlųok'ųfi. cfj+ jf cƧ cgfj+ jflt Ɣfƪ)sţf;'
lgjf/)+ ej]Ɯ jf gá jf, Ɣfƪ)bfl/s++þ ne]Ɯ jf g jf ne]Ɯflt cŴá. cg'kkƉált vlųoefj+ ckųá, ckl/;'źált cŴá.
276= OlŴof jf OƸŴ sl/ŷflt OlŴof jf OƸŴ kl/o]l;ŷf. lslƨlťb]j ks/±)‰lt lslƨlťb]j bá;] Ɣfƪ)fg+ co'ų]
csųƑs/±)ë. eƧk']gflt eƨk']g, ;L;] %fl/s++þ cálsl/ŷflt cŴá.
277= hg]tlƨlƃ hlgtƸƨ, khĕoflt cŴá. o] ±uëfųkl;fl/gált o] hg]tƸƨ uf‰ų+ kl;/lƃ - æcx+ uf‰tdá, cx+
sfikáÆlt, t];' nás] uf‰ųkl;f/L;' vlųoá ;]Ūá. cg'dtf doflt dd ;Ƒţ'tţf±)ëg ;Ƹź ;+;lƆŷf b]l;tf dof cg'ţftf.
k&def)jf/jŰgf lglŪtf.

87

ljşŽr/)syfjŰgf
278= Odfo kg ufyfo ljşĕr/);ƕƉált Ob+ kb+ ;'ŷf cƗŪá lrƃ]l; - æljşĕ gfd toá j]bf, r/)+ kť ;Lnflg,
tlob+ cƛfs++þo]j clŴ, ljşĕr/);ƕƉá r] ;]Ūá, dod]j ;]ŪfÆlt lgŪ+ uƄf ljşĕr/)+ k'Şƃá - æstd+ kg t+, eá uf‰td,
r/)+, stdf r kg ;f ljşĕÆlt cfx. cyfi eujf t+ Ɣfƪ);do] l;ź+ hĕltjfbflbkl;+o'ų+ ljşĕr/)+ kllŋlkŷf cg'ų/+
ljşĕr/)+ bfiˆt'sŽdá - æg ±vëf cƗŪfÆltcflbdfx. tŴ hŽltjfbált hĕƸt cf/ư jfbá, Ɣfƪ)fiˆljb+ jũlt, g ;'Źfifltcflb
jrglƃ cŴá. P; goá ;ƑŴ. hŽltjfbljlgaźflt hĕltjfb] ljlgaźf. P; goá ;ƑŴ.
ttá cƗŪá - æoŴ bflg do+ nlƮfifdflt lrƃloƛ, ttá gá ;d±)ëf uf‰tdá dxfjft] y';+ w'gƃá ljo b"/d]j
cjlŋlk. oŴ kg do+ g nƮfd, tŴ gá lgoáh]l;. co+ gá ljşĕr/);ƕbf `ft'+ jũtLÆlt lrƃ]ŷf k'g ljşĕr/);ƕb+
k'lŞ. cyfi eujf ;d'bfudtá ke'lt ljşĕr/)+ bfiˆt'+ - æOw cƗŪ tyfutáÆltcflbdfx.
279= PŴ r eujf r/)kl/ofkƉlƕ ltljw+ ;Ln+ ljehƃá æObdfi xált r/)lƨÆlƃ clgƜft]ŷf æOblƕfi xált
;LnlƨÆlƃ ;Lnj;]g]j lgƜft]l;. sƨf< tfilk lx lslť lslť ;Ln+ clŴ, tƨf r/)j;]g lgƜfltodfg] ædolƕ r/);ƕƉfÆlt
tŴ tŴ]j nƮ]Ɯ. o+ kg t]g ;'lkg]lk g lbŪk'Ƒ+, tfiˆj j;]g lgƜft]ƃá k&d+ ´fg+ pk;ƕş ljx/lt. Oblƕfi xált
r/)Ƹƨ»k]0 rt'Ŵ+ ´fg+ pk;ƕş ljx/lt, Oblƕfi xált r/)lƨlƃcflbdfx. Pųfjtf cŪlk ;dfklųoá r/)lƃ lgƜflttf
xálƃ, ljkfigf `f)tá kg kŪfo cŪljwflk kţf ljşĕlt lgƜflttf.

rt'ckfod'vsyfjŰgf
280= ckfod'vfgLlt ljgf;d'vflg. cgle;Ƙ')dfgált c;ƕfk')ƃá, clj;xdfgá jf. vfl/ljwdfbfoflt PŴ
vf/Llt c/)L sdůn' ;'hĕboá tfk;kl/ŋf/f. lj±wëflt sŽh]Ž. tƨf vfl/el/t+ sŽhdfbfoflt cŴá. o] kg vfl/ljljwlƃ
k&lƃ, t] ævf/Llt sŽhfi gfd+, ljljwlƃ ax'sdůn'cflbkl/ŋf/Ælƃ jŰolƃ. kjųmneáhgált klttmþneáhgá.
kl/rf/sˆŽlt slƍos/)kųklƮx)kfb±wëfjgflbjųs/)j;]g kl/rf/s]Ž. sŽdť u')flws]Žlk vL)f;j;fd±)ë/á k'y'şgleŋ'gá
j'ųgo]g kl/rf/s]Ž xált, co+ kg g tflb;á u')j;]glk j]Ɯfjŝs/)j;]glk nfds]Žo]j.
sƨf kg tfk;kƑşĕ ;f;gfi ljgf;d'vlƃ j'ųflt< oƨf uŞƃ+ uŞƃ+ ;f;g+ tfk;kƑşĕj;]g cá;lŊfilt. OdlƨlŤ
;f;g] kƑlhŷf ltfiá l;ŋf k"/]t'+ c;Ŋ]Žƃ+ nlşgá l;ŋfsŽdf - æglŴ tof ;Ƹź pká;±yëf jf kjf/)f jf ;Ŝsƙ+ jfÆlt lhu'lŞŷf
kl/jş]lƃ. ;á æb'Ŋ/+ v'/wf¿kd+ ;f;g] klklųk"/)+ b'ŋ+, tfk;kƑşĕ kg ;'s/f r]j ax'hg;ƙtf rfÆlt ljưldŷf tfk;á
xált. cţ] t+ lbƩf - æƸs tof stÆlƃ k'Şlƃ. ;á - æefl/o+ t'ƛfs++þ ;f;g] sƙ+, Ow kg ;%Ɔrfl/gá doÆlƃ jblt.
;álk, olb Pj+ cxlƕ PŴ]j kƑhĕdLlt tfi cg'l;ŋƃá tfk;á xált. Pjdţ]lk cţ]kLlt sd]g tfk;fj ax'sŽ xálƃ. t];+
pƍƉsŽn] ;f;g+ cá;lŊt+ gfd eljfilt. nás] Pj¿ká a'źá gfd pƍlş, tfi ólb;+ gfd ;f;g+ cxá;Llt ;'tdųd]j
eljfilt. Ob+ ;ƈfo eujf tfk;kƑş+ ;f;gfi ljgf;d'vlƃ cfx.
súbfnlkslƃ sƆd"nmþnƮx)Ŵ+ súbfnť]j lksť. ufd;fdƃ+ jflt ljşĕr/);ƕbfbLlg cgle;Ƙ')ƃá, sl;sƙfbLlx
r hËljt+ lgƎfb]t'+ b'ŋlƃ dţdfgá ax'hgsúxfkgŴ+ ufd;fdƃ] jf lgud;fdƃ] jf clƮ;fn+ sŷf
;lƍt]nblwdw'mþfl)tltntů'nfbLlx r]j gfgfbf¿lx r xáds/)j;]g cƸƮ kl/r/ƃá cŞlt.
rt'ƀf/+ cuf/+ sl/ŷflt rt'd'v+ kfgfuf/+ sŷf tfi ƀf/] důk+ sŷf tŴ kfgLo+ pkŪk]ŷf cfutfut] kfgLo]g
cfk'Şlt. olƕfi clźsŽ lsnƃf kfgLo+ lkljŷf kl/t'Ūf eųk'+ jf tů'nfbLlg jf b]lƃ, t+ ;Ƒ+ ux]ŷf clƗnofu'cfbLlg sŷf
ax't/+ cfld;ux)Ŵ+ s];lť cƉ+ b]lt, s];lť eųkrgefhgfbLlg. t]lxlk lbƉ+ cfld;+ jf k'ƑŰfbLlg jf uŲlt, tflg jlŬof
koáh]lt. Pj+ jŬdfgljejá uf‰dƸx;bf;Lbf;kl/Ʈx+ s/ált, dxƃ+ sú'Ɨ+ ;Ůk]lt. Od+ ;ƈfo]t+ j'ų+ - ært'ƀf/+ cuf/+
sl/ŷf cŞtLÆlt. ætdx+ oyf;lų oyfan+ klk"hfi
] fdLÆlt Ob+ kgfi klklųd'v+. Oldgf lx d'±vëg ;á Pj+ klkştLlt.
Pųfjtf r eujtf ;Ƒflk tfk;kƑşĕ lglŹŪf xálƃ.
sy+< cŪljwf lx tfk;f - ;k'ųel/of, pŦfrl/of, cglƮklŊsŽ, c;fdkfsŽ, cƨd'lŪsŽ, bƃjŊlnsŽ,
kjųmþneáhgf, ků'knfl;sŽlt. tŴ o] s]l)ohlná ljo sú'Ɨ+ ;Ůk]ŷf j;lƃ, t] ;k'ųel/of gfd.
o] kg æ;k'ųbf/efjá gfd kƑlhtfi co'ųáÆlt nfogdŹgŪfg];' jLlxd'Ʈdf;ltnfbLlg ;ŘlŬŷf klrŷf kl/e'ŧlƃ,
t] pŦfrl/of gfd.
88

o] ævn]g vn+ ljrl/ŷf jLƸx cfxl/ŷf s]Žũ]ŷf kl/e'ŧg+ gfd co'ųÆlƃ ufdlgud];' tů'nleŋ+ ux]ŷf klrŷf
kl/e'ŧlƃ, t] cglƮklŊsŽ gfd.
o] kg æƸs kƑlhtfi ;fdkfs]gfÆlt ufd+ kljl;ŷf kŊleŋd]j uŲlƃ t] c;fdkfsŽ gfd.
o] ælbj;] lbj;] leŋfkl/o]lŪ gfd b'ŋf kƑlhtfifÆlt d'lŪkf;f±)ëg cƗfsŽbLg+ ?ŋfg+ tr+ s]Žũ]ŷf vfblƃ, t]
cƨd'lŪsŽ gfd.
o] kg ækf;f±)ëg tr+ s]Žũ]ŷf ljr/)+ gfd b'ŋÆlƃ bƃ]x]j pƑf]ŷf vfblƃ, t] bƃjŊlnsŽ gfd.
o] æbƃ]lx pƑf]ŷf vfbg+ gfd b'ŋ+ kƑlhtfifÆlt n]ū‡bůfbLlx kxl/ŷf klttflg mþnflg kl/e'ŧlƃ, t]
kjųmneáhgf gfd.
o] kg æn]ū‡bůfbLlx kft]ŷf kl/eáuf‰ gfd c;f?ƍá kƑlhtfifÆlt ;o+ klttfg]j k'Ǝmþnků'knf;fbLlg vfbƃf
ofk]lƃ, t] ků'knfl;sŽ gfd.
t] ltljwf - pŊŪdlŢdd'b'sj;]g. tŴ o] lgl;ƉŪfgtá cg'Ūfo xŴ]g kfk')gŪfg]j kltt+ ux]ŷf vfblƃ, t]
pŊŪf. o] Ps?ŋtá cţ+ ?ŋ+ g uŞlƃ, t] dlŢdf. o] t+ t+ ?ŋd"n+ uƄf kl/o]l;ŷf vfblƃ, t] d'b'sŽ.
Odf kg cŪlk tfk;kƑşĕ Odflx rt"lxo]j ;śx+ uŞlƃ. sy+< Ptf;' lx ;k'ųel/of r pŦfrl/of r cuf/+
ehlƃ. cglƮklŊsŽ r c;fdkfsŽ r cŕfuf/+ ehlƃ. cƨd'lŪsŽ r bƃjŊlnsŽ r sƆd"nmþneáhg+ ehlƃ. kjųmþneáhgf r
ků'knfl;sŽ r kjųmþneáhg+ ehlƃ. t]g j'ų+ - æPųfjtf r eujtf ;Ƒflk tfk;kƑşĕ lglŹŪf xáƃLÆlt.
281_282= Obflg eujf ;frl/osfi cƗŪfi ljşĕr/);ƕbfo ckfod'vlƕ cƍųefj+ bfiˆt'+ t+ Ƹs dţl;
cƗŪfltcflbdfx. t+ pųfgŴd]j. cųgf cfkflosˆŽlk ckl/k"/dfgált cųgf ljşĕr/);ƕbfo cfkflos]gflk ckl/k"/dfg]g.

k'ƑsOl;efjfg'oáujŰgf
283= blųslƃ lbƉs++þ. ;ƙ'vLefjlƕ g bbftLlt sƨf g bbflt< ;á ls/ ;ƙ'vf cfjũƸg gfd ljş+ hĕgflt. obf
/fhĕ dxf/x]g cnŘf/]g cnŘtá xált, tbf /ţá ;dLk] &ŷf tfi cnŘf/fi gfd+ uŲlt. tfi /fhĕ gfd] ulxt] g b]dLlt jų'+
g ;Ŋ]Žlt. bŷf k'g %)lbj;] cnŘf/+ cfx/yflt jŷf, glŴ, b]j, t'ƛ]lx Ɣfƪ)fi lbƉált j'ųá, æsƨf d] lbƉáÆlt k'lŞ. t]
cdŝf ‚;á Ɣfƪ±)ëf ;ƙ'vf cfjũlgdfo+ hĕgflt. tfo t'ƛ] cfjũ]ŷf ux]ŷf uŞtLƒlt cfx+;'. ck/] /ţf ;x tfi clt;xfoefj+
c;xƃf cfx+;' - æb]j, Ptfi Ɣfƪ)fi ;/L/] ;řmþlntsúŪ+ gfd clŴ. t'ƛ] Pt+ lbƩfj cflnśy k/fd;y, Obť súŪ+ gfd
sŽo;+;Ʈj;]g cg'uŞlt, df Pj+ s/áyfÆlt. ttá kŪfo tfi /fhĕ ;ƙ'vLefj+ g b]lt.
oƨf kg ;á Ɣfƪ±)ëf klůtá vųljşĕo sú;ná, t]g ;x dƃ]ŷf stsƙ+ gfd g lj?Ţlt, tƨf ;fl)kfsŽ/fi cƃá &ŷf
alx l&t]g t]g ;Ƹź dƃ]lt. t+ ;ƈfo j'ų+ ælt/á b'fiƃ]g dƃ]tLÆlt. tŴ lt/áb'Ƨƃ]gflt lt/áb'fiˆg. cod]j jf kf&f‰.
wlƙslƃ cgjş+. koftlƃ clexl/ŷf lbƉ+. sy+ tƧ /fhŽlt ofi /ţá Ɣfƪ±)ëf ólb;+ leŋ+ klƮŲ]Ɯ, sy+ tfi Ɣfƪ)fi ;á
/fhĕ ;ƙ'vLefjlƕ g bb]Ɯ. co+ kg clbƉs++þ dfofo uŲlt, t]gfi ;ƙ'vLefj+ /fhĕ g b]tLlt lgŪd]Ŵ uƃƑlƃ cod]Ŵ
clwƍfoá. æOb+ kg sŽ/)+ &k]ŷf /fhĕgť]j Ɣfƪ)ť g cţá s]Žlr hĕgflt. tb]t+ Pj+ /xfilƕ klŞƉlƕ cźf ;Ƒţ" ;d±)ëf
uf‰tdált lgŪ+ uldfitLÆlt eujf ksŽ;]l;.
284= Obflg coť cƗŪá, cfrl/oá rfi dƃ] lgfifo cltdflggá. t]g t];+ dƃlglfitdfglgƙbgŴ+ pųl/ b];g+
jŬ]ƃá t+ Ƹs dţl;, cƗŪ, Ow /fhĕltcflbdfx. tŴ /y"kŴ/]lt /ylƛ /ţá &fgŴ+ cŴl/ŷf ;lştkb];]. pƮ]lx jflt
pƮt'Ʈt]lx jf cdŝ]lx. /fhţ]xLlt cglel;ųsúdf/]lx. lslťb]j dƃglƃ c;'sƸƨ b];] tńfs++þ jf dflts++þ jf sŽt'+ jũlt,
c;'sƸƨ ufd+ jf lgud+ jf gu/+ jf lgj];]t'lƃ Pj¿k+ kfsdƃg+. tb]j dƃglƃ o+ /ţf dlƃt+ tb]j. tflb;]lxo]j
;L;'ŋ]ked'ŋ]kfbLlx cfsŽ/]lx dƃ]Ɯ. /fhel)tlƃ oyf /ţf el)t+, tfiŴfi ;fwg;dŴ+. ;álk tfiŴfi ;fwg;dŴd]j el)t+
e)tLlt cŴá.
285= kjųf/ált kjųlotf/á. o];lƃ o];+ ;ƃs++þ. dƃkblƃ j]b;řft+ dƃd]j uLtlƃ cŪsŽbLlx b;lx
ká/f)sƔfƪ±)ëlx ;/;ƕlųj;]g ;Ţflot+. kj'ųlƃ cţ];+ j'ų+, jflrtlƃ cŴá. ;ldlxtlƃ ;d'kƓ"ƭ+ /fl;st+, lků+ sŷf
&lktlƃ cŴá. tbg'ufoƃLlt Pt/lx Ɣfƪ)f t+ t]lx k'Ƒ] uLt+ cg'ufolƃ cg';Ţfolƃ. tbg'ef;ƃLlt t+ cg'ef;lƃ, Ob+
k'l/dfiˆj j]jrg+. efl;tdg'ef;ƃLlt t]lx efl;t+ ;Ţflot+ cg';Ţfolƃ. jflrtdg'jfr]ƃLlt t]lx cţ];+ jflrt+ cg'jfr]lƃ.
;]Ɯlyblƃ t] std]lx cŴá. cŪsˆŽltcfbLlg t];+ gfdflg. t] ls/ lbƑ]g rŋ'gf cánás]ŷf k¿k#ft+ csŷf
89

sfik;ƙf;Ɨ'źfi eujtá kfjrg]g ;x ;+;lƆŷf dƃ] uƸƅ;'. ck/fk/] kg Ɣfƪ)f kf)fltkftfbLlg klŋlkŷf toá j]b] lelƆŷf
a'źjrg]g ;Ƹź lj?ź] cs++þ;'. g]t+ &fg+ ljştLlt o]g ŷ+ Ol; ej]Ɯfl;, Pt+ sŽ/)+ g ljşlt. Ow eujf oƨf - æP;
k'lŞodfgálk, cųgá cjŴ/)efj+ `ŷf kljrg+ g bfitLÆlt hĕgflt, tƨf klţ+ cux]ŷfj t+ Ol;efj+ kllŋlk.
286= Obflg oƨf t] ká/f)f b; Ɣfƪ)f lg/fduƈf clglŴuƈf /h]ŽhƟw/f Ɣƪrfl/gá c/ţfotg] kƑtkfb];'
jgd"nmþnfxf/f jƸ;;'. obf sŴlr uƃ'sŽdf xálƃ, Olźof cfsŽ;]g]j uŞlƃ, glŴ t];+ ofg]g lsŝ+. ;Ƒlb;f;' r g];+
d]ųflbƔƪljxf/efjgfj cf/ŋf xált, glŴ t];+ kfsŽ/k'l/;u'ųLlx cŴá. Oldgf r cƗŪ]g ;'tk'Ƒf t];+ klklų¶ tƨf Odfi
;frl/osfi t];+ klklųtá cf/sefj+ bfiˆt'+ - æt+ Ƹs dţl;, cƗŪfÆltcflbdfx.
tŴ ljlrtsŽńslƃ ljlrlgŷf ckgLtsŽńs++þ. j]&sgtkƧfxLlt b'fikũb'fij]l) cfbLlx j]&s]lx gldtmþf;'sŽlx.
súųjfn]xLlt ;áefs/)Ŵ+ sƍ]t'+, o'ųŪfg];' slƍtjfn]lx. PŴ r jńjfg+o]j jfnf slƍtf, g /yfg+, jńjko'ųųf kg /yflk
æsúųjfnfÆlt j'ųf. plŊŰkl/vf;"lt vtkl/vf;'. cálŋųkln#f;"lt &lktkln#f;'. gu¿ksŽl/sŽ;"lt PŴ pksŽl/sŽlt k/];+
cf/áxlgjf/)Ŵ+ ;dƃf gu/+ kfsŽ/fi c±wëfef±uë st;'wfsƙ+ j'ŝlt. Ow kg tflx pksŽl/sŽlx o'ųflg gu/fg]j
ægu¿ksŽl/sŽoáÆlt clwƍ]tflg. /ŋŽk]ƃLlt tflb;];' gu/];' j;ƃflk cųfg+ /ŋfk]lƃ. sřflt æ;Ƒţ", g ;Ƒţ"Ælt Pj+
;+;oá. ljdtLlt tfiˆj j]jrg+, lj¿kf dlt, ljlglŞlgt'+ c;dŴflt cŴá. Ob+ eujf æcƗŪfi Oldgf cųefj]g dƮkft'efjá
glŴ, s]jn+ lbj;á jLltjųlt, co+ ±vëf kg nŋ)kl/o];gŴ+ cfutá, tlƕ lsŝ+ gfi/lt. xƆfi ;lthggŴ+ go+ b]dLÆlt
cfx.

ƀ]nŋ)bƧgjŰgf
287= Pj+ jŷf kg oƨf a'źfg+ lgl;Ɖfg+ jf lgkƉfg+ jf s]Žlr nŋ)+ kl/o]l;t'+ g ;Ŋ]Žlt, l&tfg+ kg rŘdƃfg+ jf
;Ŋ]Žlt. cflrŰť]t+ a'źfg+ nŋ)kl/o];gŴ+ cfutefj+ `ŷf pŪfof;gf rŘdflwŪfg+ gfd, t]g eujf pŪfof;gf alx lgŋƃá.
tƨf cy ±vëf eujfltcflb j'ų+.
;dƉ];Llt uj]l;, Ps++þ ƀ]lt jf u)oƃá ;dfglo. o]e'Ɯ]gflt kfo]g, ax'sŽlg cŹ;, cƍflg g cŹ;flt cŴá.
ttá oflg g cŹ; t];+ bLkgŴ+ j'ų+ - æ&k]ŷf ƀ]Ælt. sřtLlt æcxá jt kfiˆƜÆlƃ kŴg+ pƍfb]lt. ljlrlsŞtLlt ttá ttá
tflg ljlrgƃá lsŞlt g ;Ŋ]Žlt bŪ‡+. gflwd'ŝtLlt tfo ljlrlsŞfo ;lƉŪfg+ g uŞlt. g ;ƕ;LbtLlt ttá ækl/k'Űnŋ±)ëf coÆlƃ eujlt k;fb+ gfkşlt. sřfo jf b'Ƒnf ljdlt j'ųf, ljlrlsŞfo dlŢdf, cglwd'ŝgtfo anjtL,
c;ƕ;fb]g t]lx tLlx wƙ]lx lrųfi sŽn'l;oefjá. sˆŽ;álxt]lt jlŴs]Ž;]g klŞƉ]. jŴu'ƞ]lt cśhĕt] eujtá lx j/jf/)fiˆj
s]Ž;álxt+ jŴu'ƞ+ ;'jŰjŰ+ kb'duư;dfg+. t+ ;á jŴklŞƉųf ckfiƃá, cƃád'vutfo r lhƢfo kx"tefj+ c;Ɵŋ]ƃá t];' ƀL;'
nŋ±)ë;' sřL cxál; ljlrlsŞL.
288= tyf¿klƃ t+ ¿k+. lsd]Ŵ cţ]g jųƑ+< j'ųd]t+ gfu;]gŴ]/]g]j ldlnƆ/ţf k'Ū]g - æb'Ŋ/+, eƃ], gfu;]g,
eujtf stlƃ. Ƹs dxf/fhĕlt< dxfhg]g lxl/s/±)ëfsŽ;+ Ɣƪfo' Ɣfƪ)fi r cƃ]jfl; pų/fi r, afjl/fi cƃ]jf;Lg+
;áń;Ɣfƪ)fgť ;]nfi Ɣfƪ)fi r cƃ]jf;Lg+ lt;tdf)jfgť bfiˆl;, eƃ]lt. g, dxf/fh, eujf u'ƞ+ bfiˆl;. %fo+ eujf
bfiˆl;. Olźof cle;řl/ŷf lgjf;glgjŴ+ sŽoaƈgaź+ rLj/kf?t+ %fof¿ksdų+ bfiˆl; dxf/fhĕlt. %fo+ lbŪ] ;lt lbŪ+o]j
gg', eƃ]lt< ltŪt]t+, dxf/fh, xbo¿k+ lbƩf a'Ţgs;ųá ej]Ɯ, xbod+;+ gLxl/ŷf bfiˆƜ ;ƙf;Ɨ'źált. sƟál;, eƃ],
gfu;]gfÆlt.
lgƉfd]ŷflt gLxl/ŷf. cg'd;Llt slyg;"Ƹr ljo sŷf cg'dlş, tyfs/±)ëg r]Ŵ d'b'efjá, sŰ;átfg'd;g]g
bL#efjá, gfl;s;átfg'd;g]g tg'efjá, gnfŞfbg]g k'y'nefjá ksŽl;tált j]lbtƑá.
289= kldfg]ƃált cfud]ƃá, cfudgdfi kŴ]ƃá plbŋƃált cŴá.
290= syf;Ɵfkált syf r ;Ɵfká r, syg+ klsyglƃ cŴá.
291= cxá jtflt u/xjrgd]t+. /]lt Ob+ xLńgj;]g cfdƃg+. klůtsŽlt td]j lhu'Şƃá cfx. ;];kbƀo]lk
P;]j goá. Pj¿k]g ls/ eá k'l/;á cŴr/sˆgflt Ob+ oflb;á ŷ+, Plb;] cŴr/s] lxtsŽ/s] ;lt k'l/;á lg/o+o]j uŞ]Ɯ, g
cţŶflt OddŴ+ ;ƈfo jblt. cf;ş cf;şŽlt #ũ]ŷf #ũ]ŷf. cƛ]lk Pj+ pkg]Ɯ pkg]Ɯflt Ɣfƪ±)ëf ±vëf kg cƗŪ
káŋ/;ftLltcfbLlg jŷf Pj+ pkg]ŷf pkg]ŷf klŞƉ+ sŽ/)+ cfljsl/ŷf ;'Ū‡ bf;flbefj+ cf/ák]ŷf cjr, tof cƛ]
cŊ]Ž;flktflt clwƍfoá. kb;fo]j kjų];Llt kfb]g kxl/ŷf e"ldo+ kft]l;. oť ;á k'Ƒ] cfrl/o]g ;Ƹź /y+ cf?lxŷf ;f/ly
x'ŷf cudfl; tlƕfi &fg+ clŞlƆŷf /yfi k'/tá kb;f o]jfi udg+ csŽl;.

90

káŋ/;flta'ź"k;ŘdgjŰgf
292_296= cltljsŽnált ;'Ū‡ ljsŽná, ;ƙábgLosyfolk sŽná glŴ. cfudf g' lőw eált cfudf g' ±vëf Ow eá.
clwjf;]t"lt ;ƕlŞt'. cştgfoflt o+ d] t'ƛ];' sŽ/+ s/átá cş eljfilt k'ţť kLltkfdáşť tbŴfo. clwjf;]l; eujf
t'ŲLefj]gflt eujf sŽoś+ jf jfrś+ jf crák]ŷf cưƃ/]o]j vƸƃ wf/]ƃá t'ŲLefj]g clwjf;]l;. Ɣfƪ)fi cg'Ʈx)Ŵ+ dg;fj
;ƕlŞLlt j'ų+ xált.
297= k)Lt]gflt pųd]g. ;xŴflt ;xŴ]g. ;ƃƍ];Llt ;'Ū‡ tƍ]l; kl/k'Ű+ ;'lxt+ ofjbŴ+ csŽl;. ;ƕjf/];Llt
;'Ū‡ kjf/]l;, cn+ cnlƃ xŴ;ţfo kllŋkfk]l;. e'ųfljlƃ e'ųjƃ+. cágLtkųkfl)lƃ kųtá cágLtkfƸ), ckgLtxŴlƃ j'ų+
xált. cálgųkųkfl)lƃlk kf&f‰. tfiŴá - cálgų+ gfgfe"t+ ljgfe"t+ kų+ kfl)tá cfiflt cálgųkųkfl), t+ cálgųkųkfƸ).
xŴ] r kųť ±wëfljŷf Psdƃ] kų+ lglŋlkŷf lgl;Ɖlƃ cŴá. Psdƃ+ lg;LbLlt eujƃ+ Pj+ e"t+ `ŷf PsƸƨ cásŽ;] lg;LbLlt
cŴá.
298= cg'k'ƸƑ sylƃ cg'klkflsy+. cfg'k'lƑsyf gfd bfgfgƃ/+ ;Ln+, ;Lnfgƃ/+ ;Ʈá, ;Ʈfgƃ/+ dƮált Pt];+
cŴfg+ bLkgsyf. t]g]j - æ;]Ɯlyb+ bfgsyÆlƃcflbdfx. cásŽ/lƃ cjsŽ/+ nfdsefj+. ;fd'Ŋ+l;sŽlt ;fd+ pŊ+þl;sŽ,
cųgfo]j pźl/ŷf ulxtf, ;oƘ"`f±)ëg lbŪf, c;fwf/)f cţ];lƃ cŴá. sŽ kg ;flt< cl/o;ŝb];gf. t]g]jfx - æb'ŋ+,
;d'bo+, lg/áw+, dƮÆlƃ. wƙrŋúlƃ PŴ ;átfklųdƮá clwƍ]tá. tfi pƍlųcfsŽ/bfigŴ+ - æo+ lslť ;d'bowƙ+, ;Ƒ+ t+
lg/áwwƙÆlƃ cfx. tlŤ lg/áw+ cf/ƙ)+ sŷf lsŝj;]g Pj+ ;Ƒ;řt+ klljŢƃ+ pƍşlt.

káŋ/;fltpkf;sųklj]bgfjŰgf
299= lbŪá cl/o;ŝwƙá Pt]gflt lbŪwƙá. P; goá ;];kb];'lk. ltŰf ljlrlsŞf cg]gflt ltŰljlrlsŞá. ljutf
sy+syf cfiflt ljutsy+s±yëf. j];f/şƍųált lj;f/befj+ kųá. sŴ< ;Ŵ';f;g]. gffi k/á kŝoá, g k/fi ;źfo PŴ
jųtLlt ck/ƍŝoá. ;];+ ;ƑŴ j'ųgoųf pųfgŴųf r kfsd]jflt.
Olt ;'dśnljnfl;lgof bL#lgsŽoŪsyfo+

cƗŪ;'ųjŰgf lglŪtf.

4= ;á)bů;'ųjŰgf
300= Pj+ d] ;'t+»k]0 cś];"lt ;á)bů;'ų+. tŶfo+ ck'ƑkbjŰgf. cś];"lt cśf gfd cśkf;flbstfo Pj+
nźjáxf/f hĕgklbgá /fhsúdf/f, t];+ lgjf;á Ps]Žlk hgkbá ¿lƭ;Ź]g cśflt j'ŝlt, tƸƨ cś];' hgkb]. rfl/slƃ Owflk
ct'l/trfl/sŽ r]j lgaźrfl/sŽ r clwƍ]tf. tbf ls/ eujtá b;;xlfináswft'+ cánás]ƃfi ;á)bůá Ɣfƪ±)ëf `f)hĕnfi cƃá
kţfloŴ. cy eujf co+ Ɣfƪ±)ëf dƞ+ `f)hĕn] kţfolt. ‚clŴ g' őfi'klgfioáƒlt jLd+;ƃá cŹ;. ‚dlo tŴ ut] Ptfi
cƃ]jfl;gá ƀfb;xfsŽ/]lx Ɣfƪ)fi jŰ+ efl;ŷf dd ;lƃs] cfuƃ'+ g bfilƃ. ;á kg t];+ jfb+ lelƆŷf Ps+"þgƸt; cfsŽ/]lx dd
jŰ+ efl;ŷf d+ pk;Řldŷf kŤ+ k'lŞfilt. ;á kŤljfişgkl/oá;fg] ;/)+ uldfitLƒlt, lbƩf kť;tleŋ'kl/jf/á t+ hgkb+
klkƉá. t]g j'ų+ - cś];' rfl/s++þ r/dfgá»k]0 o]g rƕf tbj;/Llt.
uƮ/fo káŋ/l)of tL/]lt tfi rƕfgu/fi cljb"/] uƮ/fo gfd /fhƮdx]l;of vl)tųf uƮ/flt nźjáxf/f káŋ/)L
clŴ. tfif tL/] ;dƃtá gLnflbkťjŰsú;'dkldlůt+ dxƃ+ rƕsjg+. tƸƨ eujf sú;'duƈ;'uƈ] rƕsjg] ljx/lt. t+
91

;ƈfo uƮ/fo káŋ/l)of tL/]lt j'ų+. dfu±wëg ;]lgo]g lalƗ;f/]gflt PŴ ;á /fhĕ duwfg+ Ofi/ųf dfu±wëf. dxltof ;]gfo
;dƉfutųf ;]lgoá. laƗLlt ;'jŰ+. tƨf ;f/;'jŰ;lb;jŰtfo lalƗ;f/ált j'ŝlt.
301_302= ax" ax" x'ŷf ;+xtflt ;Ŝf. Ps]lsfifo lb;fo ;Ŝá Pt];+ cŴLlt ;ŜL. k'Ƒ] gu/fi cƃá cu)f alx
lgŋldŷf u)t+ kųflt u)Le"tf. vų+ ³1=0226 cfdƃ];Llt. vųf j'ŝlt k'lŞtkŤ] Ɠfs/);dŴá dxfdųá, t+ cfdƃ]l;
cfud]ƃ"lt d'x'ų+ kldfg]ƃ', df uŞƃ"lt j'ų+ xált.

;á)bůu')syf
303= gfgfj]/şsŽglƃ gfgflj±wë;' /ş];', cţ];' cţ];' sŽl;s]Ž;nfbL;' /ş];' hĕtf, tflg jf t];+ lgjf;f, ttá jf
cfutflt gfgfj]/şsŽ, t];+ gfgfj]/şsŽg+. sˆglrb]j s/)Lo]gflt tƸƨ ls/ gu/] ƀLlx s/)Lo]lx Ɣfƪ)f ;lƉktlƃ oţfg'ejgŴ+ jf dƃ;ŢfogŴ+ jf. tbf r tƸƨ gu/] odţf glŴ. ;á)bůfi kg ;lƃs] dƃ;ŢfogŴ+ Pt] ;lƉklttf. t+
;ƈfo j'ų+ - æs]glrb]j s/)Lo]gfÆlt. t] tfi udg+ ;'ŷf lrƃ];'+ - æco+ ;á)bůá pƮtƔfƪ±)ëf o]e'Ɯ]g r cţ] Ɣfƪ)f ;d)+
uf‰td+ ;/)+ utf, cod]j g utá. Ʃfo+ ;r] tŴ uldfilt, cźf ;d)fi uf‰tdfi cfjũlgof dfofo cfjlũtá, t+ ;/)+
uldfilt. ttá Ptfiflk ±uëxƀf/] Ɣfƪ)fg+ ;lƉkftá g eljfitLÆlt. æxƆfi udgƃ/fo+ s/ádfÆlt ;ƙƃloŷf tŴ cud+;'.
t+ ;ƈfo - cy ±vëf t] Ɣfƪ)fltcflb j'ų+.
tŴ Oldgfkś]gflt Oldgflk sŽ/±)ëg. Pj+ Pt+ sŽ/)+ jŷf k'g - æcųgá jŰ] eţdfg] ct'figs;ųá gfd glŴ.
xƆfi jŰ+ e)g]g udg+ lgjf/]fifdfÆlt lrƃ]ŷf ejlŤ ;á)bůá petá ;'hĕtáltcfbLlg sŽ/)flg cfx+;'.
petált ƀLlx kŋ]lx. dflttá r lklttá rflt eátá dftf Ɣfƪ)L, dft'dftf Ɣfƪ)L, tfiflk dftf Ɣfƪ)L¶ lktf
Ɣfƪ±)ëf, lkt'lktf Ɣfƪ±)ëf, tfiflk lktf Ɣfƪ±)ëflt, Pj+ ej+ petá ;'hĕtá dflttá r lklttá r. ;+;'źuxl)sˆŽlt ;+;ź' f t]
dft'ux)L súŞLlt cŴá. ;dj]kflslgof uxl)oflt PŴ kg sƙht]h]Žwft' æux)LÆlt j'ŝlt.
ofj ;ųdf lktfdxo'uflt PŴ lkt'lktf lktfdxá, lktfdxfi o'u+ lktfdxo'u+. o'ulƃ cfo'ƍdf)+ j'ŝlt.
clenfkdųd]j r]t+. cŴtá kg lktfdxáo]j lktfdxo'u+. ttá pź+ ;Ƒ]lk k'Ƒk'l/;f lktfdxƮx±)ëg]j ulxtf. Pj+ ofj
;ųdá k'l/;á tfj ;+;'źuxl)s]Ž. cy jf clŋųá cg'ksúŪá hĕltjfb]gflt bfiˆlƃ. clŋųált - æckg]y Pt+, Ƹs OldgfÆlt
Pj+ clŋųá cgjlŋųá. cg'ksúŪált g pksúŪá, g cŊ]Ž;+ jf lgƆ+ jf nźk'Ƒá. s]g sŽ/±)ëgflt< hĕltjfb]g. Oltlk æxLghĕlts]Ž P;áÆlt Pj¿k]g jrg]gflt cŴá.
cŬált Ofi/á. dxźgált dxtf wg]g ;dƉfutá. ejtá lx ±uëx] kyljo+ k+;'jflnsŽ ljo ax'wg+, ;d±)ëf kg
uf‰tdá cwgá leŋfo pb/+ k"/]ŷf ofk]tLlt bfiˆlƃ. dxfeá±uëflt kťsŽdu')j;]g dxfpkeáuf‰. Pj+ o+ o+ u')+ jblƃ, tfi tfi
klkŋj;]g eujtá cu')+o]j bfiˆdflt dţdfgf jblƃ.
cle¿kált cţ]lx dg'filˆ x cle¿ká clws¿ká. bƧgLoált lbj;lƕ kfiƃfg+ cltlųs/)tá bfigoáƮá. bfig]g]j
lrųk;fbhggtá kf;flbsˆŽ. káŋ/tf j'ŝlt ;'Ɔ/efjá, jŰfi káŋ/tf jŰkáŋ/tf, tfo jŰ;ƕlųof o'ųált cŴá. ká/f)f
kgfx' - ækáŋ/lƃ ;/L/+ jblƃ, jŰ+ jŰd]jfÆlt. t];+ dt]g jŰť káŋ/ť jŰkáŋ/flg. t];+ efjá jŰkáŋ/tf. Olt
k/dfo jŰkáŋ/tfoflt pųd]g kl/;'ź]g jŰ]g r]j ;/L/;Ůfg;ƕlųof rflt cŴá. ƔƪjŰLlt ;]ŪjŰL. kl/;'źjŰ];'lk
;]Ū]g ;'jŰjŰ]g ;dƉfutált cŴá. ƔƪjŞ;Llt dxfƔƪ‡gá ;/L/;lb;]g]j ;/L/]g ;dƉfutá. cv'ŹfjsŽ;á bƧgfoflt
æeátá ;/L/] bfigfi cásŽ;á g v'Źs]Ž dxf, ;Ƒfg]j t] cśkŝśflg bfigLofg]j, tflg rflk dxƃfg]jfÆlt bLk]lƃ.
;Lndfi cŴLlt ;Lnjf. j'ź+ jlźt+ ;Lndfiflt j'ź;LnL. j'ź;Ln]gflt j'ź]g jlźt]g ;Ln]g. ;dƉfutált o'ųá.
Ob+ j'ź;LnLkbfiˆj j]jrg+. ;Ƒd]t+ kť;Lndųd]j ;ƈfo jblƃ.
sƠf)jfráltcfbL;' sƠf)f ;'Ɔ/f kl/důnkbƓŧgf jfrf cfiflt sƠf)jfrá. sƠf)+ dw'/+ jfŊ/)+ cfiflt
sƠf)jfŊ/±)‰f jfŊ/)lƃ pbfx/)#á;á. u')kl/k'Űefj]g k'/] ejflt ká/L. k'/] jf ejųf ká/L. kál/of gful/lslŴof
;'v'dfnųg]g ;lb;flt ká/L, tfo kál/of. ljƧŪfoflt cklna'źfo ;lƆŪljnlƗtflbbá;/lxtfo. cg]nunfoflt
Pnuń]glj/lxtfo. ofi sfilr lx s±yëƃfi Pnf uńlƃ, nfnf jf kŔ/lƃ, ±vëńm'þl;tflg jf lgŋdlƃ, tfi jfrf Pnuń+ gfd
xált, tlƑkl/tfoflt cŴá. cŴƧ ljţfklgoflt cflbdŢkl/oá;fg+ kfs+ sŷf efl;tŴfi ljţfkg;dŴfo.
lhŰált h/flhŰtfo lhŰá. j'źált cśkŝśfg+ j'lźefjdl/ofbƍųá. dxƟsˆŽlt hĕltdxƟstfo ;dƉfutá.
lr/sŽnƍ;'tált j'ų+ xált. cźutált cźfg+ utá, ƀ] toá /fhkl/jũ] ctLtált clwƍfoá. joácg'ƍųált klŞdjo+ ;ƕųá,
klŞdjoá gfd jfi;tfi klŞdá tltoefuf‰.

92

clk r lhŰált ká/f±)ëf, lr/sŽnƍjųsúnƋoált j'ų+ xált. j'źált ;Lnfrf/flbu')j'lźof o'ųá. dxƟsˆŽlt
ljejdxƃfo ;dƉfutá. cźutált dƮƍlkƉá Ɣfƪ)fg+ jtrl/oflbdl/ofb+ cjLltŊƙ r/);Lná. joácg'ƍųált
hĕltj'źefjlƕ clƃdjo+ cg'ƍųá.

a'źu')syf
304= Pj+ j'ų]lt Pj+ t]lx Ɣfƪ±)ëlx j'ų]. ;á)bůá - æOd] Ɣfƪ)f hĕltcfbLlx dd jŰ+ jblƃ, g ±vëf kg d]t+ o'ų+
cųgá jŰ] /lşt'+. xƆfx+ Pt];+ jfb+ lelƆŷf ;d)fi uf‰tdfi dxƃefj+ `fk]ŷf Pt];+ tŴ udg+ s/ádLÆlt lrƃ]ŷf t]g lx eá ddlk ;')fyfltcflbdfx. tŴ o]lk petá ;'hĕtált cfboá cųgá u'±)ëlx ;lb;f u')f t]lk æs]Ž rfx+ s] r ;d)fi uf‰tdfi
hĕlt;ƕlųcfboá u')fÆlt cųgá u'±)ëlx pųl/t/]o]j dţdfgá, Ot/] kg Psƃ]g]j eujtá dxƃefjbLkgŴ+ ksŽ;]lt.
dod]j c/xfdflt Pj+ lgofd]ƃáj]Ŵ Ob+ bLk]lt - æolb u')dxƃtfo pk;ŘldtƑá gfd xált. oyf lx l;g]?+
pklgwfo ;f;ká, dxf;d'Ź+ pklgwfo uf‰kbs++þ, ;ų;' dxf;/];' pbs++þ pklgwfo pfifjlaƆ' kl/ųá nfds]Ž. Pjd]j ;d)fi
uf‰tdfi hĕlt;ƕlųcfboálk u'±)ë pklgwfo cƛfs++þ u')f kl/ųf nfdsŽ¶ tƨf dod]j c/xfd t+ ejƃ+ uf‰td+ bfigfo
pk;Řldt'Ælƃ.
dxƃ+ `flt;+#+ cáxfoflt dfltkŋ] c;Lltsún;xfiflg lkltkŋ] c;Lltsún;xfifgLlt Pj+ ;lŪsún;t;xfi+ cáxfo
kƑlhtá.
e"ldutť j]xf;Ūťflt PŴ /fhś±)ë r]j pƜfg] r ;'wfdŪkáŋ/l)oá ;ų/tgfg+ k"/]ŷf e"ldo+ &lkt+ wg+ e"ldut+
gfd. kf;fblgo"xfboá kl/k"/]ŷf &lkt+ j]xf;Ū+ gfd. Pt+ tfj súnkl/ofo]g cfut+. tyfutfi kg hĕtlbj;]o]j ;řá,
Pná, pƍná, k'ů/Ls]Žlt rųf/á lgwoá pƮtf. t];' ;řá ufj'lts]Ž, Pná cŬoáhlgs]Ž, pƍná ltufj'lts]Ž, k'ů/Ls]Ž oáhlgs]Ž.
t];'lk ulxt+ ulxt+ k"/lto]j, Olt eujf kx"t+ lx/ţ;'jŰ+ cáxfo kƑlhtált j]lbtƑá.
bx/áj ;dfgált t?±)ëfj ;dfgá. ;';'sŽńsˆ;ált ;'Ū‡ sŽńs];á, cŧgjŰ;lb;s];á x'ŷf jflt cŴá. eſ]gflt
eŹs]g. k&d]g jo;flt ltŰ+ jofg+ k&djo]g. csŽdsŽglƃ clgŞdfgfg+. cgfb/Ŵ] ;fldjrg+. cfi"lg d'±vë Pt];lƃ
cƧ'd'vf, t];+ cfi'd'vfg+, cfi"lx lslnƉd'vfglƃ cŴá. ?bƃfglƃ slƆŷf /ábdfgfg+. cv'ŹfjsŽ;ált PŴ eujtá
ckl/df±)ëfo]j bfigfo cásŽ;ált j]lbtƑá.
tlŶb+ jŴ' - /fhux] ls/ cţt/á Ɣfƪ±)ëf ;d)fi uf‰tdfi kdf)+ ux]t'+ g ;Ŋ]ŽtLlt ;'ŷf eujtá lkůfo klj;gsŽn]
;lŪxŴ+ j]ń'+ ux]ŷf gu/ƀf/fi alx &ŷf ;ƕų] eujlt j]ń'+ ux]ŷf ;dLk] cŪfl;. j]ń' eujtá hĕ)'sdų+ kfk'l). k'g lbj;]
ƀ] j]ń" #]ŷf ;dLk] cŪfl;. eujflk lƀƉ+ j]ń"g+ pkl/ sldųd]j kţfodfgá - æƔfƪ), Ƹs s/á;LÆlt cfx. t'ƛfs++þ kdf)+
uŲfdLlt. æƔfƪ), ;r]lk ŷ+ ;snrŊjfńuư+ k"/]ŷf l&t] j]ń" #]ŷf cfuldfil;, g]j d] kdf)+ ux]t'+ ;lŋfil;. g lx dof
rųfl/ c;Ś]oflg sƍ;t;xfiť tyf kf/ldoá k"l/tf, oyf d] k/á kdf)+ uŲ]Ɯ, ct'ná, Ɣfƪ), tyfutá cƍd]ƜáÆlt jŷf
wƙkb] ufydfx æt] tflb;] k"hotá, lgƑ't] csútáeo].
g ;Ŋf k'ţ+ ;řft'+, Od]ųdlk s]grLÆltĶ ‘w0k036’.
ufyfkl/oá;fg] rt'/f;Lltkf);xfiflg cdt+ lkƸj;'.
ck/lƕ jŴ' - /fx' ls/ c;'l/Ɔá rųfl/ oáhg;xfiflg cŪ r oáhg;tflg pŝá. afxƃ/dfi ƀfb;oáhg;tflg.
axnƃ/]g % oáhg;tflg. xŴtnkfbtnfg+ k'y'ntá tLl) oáhg;tflg. cś‡lnkƑflg kŰf;oáhgflg. ed'sƃ/+
kŰf;oáhg+. d'v+ lƀoáhg;t+ ltoáhg;tuƘL/+ ltoáhg;tkl/důn+. uLjf ltoáhg;t+. gnf+ ltoáhg;t+. ;L;+
gjoáhg;t+. æ;á cx+ pŝálƨ, ;Ŵf/+ cágldŷf cánás]t'+ g ;lŋfifdLÆlt lrƃ]ŷf gfulŞ. ;á Pslbj;+ eujtá jŰ+ ;'ŷf æoyfsyť cánás]fifdLÆlt cfutá.
cy eujf tfiŢf;o+ ljlbŷf - ært";' Ol/ofk±yë;' st/]g bfiˆfifdLÆlt lrƃ]ŷf æl&ts]Ž gfd gLrálk pŝá ljo
kţfolt. lgkƉájfi cųfg+ bfiˆfifdLÆlt æcfgƆ, uƈsúlkl/j]±)ë dťs++þ kţfk]xLÆlt jŷf tŴ ;Lx;]Ɯ+ sƍ]l;. /fx' cfuƄf
lgkƉ+ eujƃ+ uLj+ pƉfd]ŷf gedŢ] k'ŰrƆ+ ljo pƟás]l;. lsldb+ c;'l/Ɔflt r j'ų] - æeujf cágldŷf cánás]t'+ g
;lŋfifdLÆlt gfulŞlƃ. g dof, c;'l/Ɔ, c±wëfd'±vëg kf/ldoá k"l/tf. pźƮd]j sŷf bfg+ lbƉlƃ. t+ lbj;+ /fx' ;/)+
cudfl;. Pj+ eujf cv'ŹfjsŽ;á bfigfo.
rt'kfl/;'lź;Ln]g ;Lnjf, t+ kg ;Ln+ cl/o+ pųd+ kl/;'ź+. t]gfx - æcl/o;LnLÆlt. tb]t+ cgjşŪ]g sú;n+.
93

t]gfx - æsú;n;LnLÆlt. sú;n;Ln]gflt Obdfi j]jrg+.
ax"g+ cfrl/okfrl/oált eujtá Ps]sŽo wƙb];gfo rt'/f;Lltkf);xfiflg ckl/df)flk b]jdg'fif dƮmþnfdt+
lkjlƃ, tƨf ax"g+ cfrl/oá. ;fjsj]g]Ɯfg+ kg kfrl/oált.
vL)sŽd/f±uëflt PŴ sŽd+ eujtá ;Ƒ]lk lsn];f vL)f. Ɣfƪ±)ëf kg t] g hĕgflt. cųgá hĕggŪfg]o]j u')+ s±yëlt.
ljutrfkƟált - ækųdůgf rLj/důgf ;]gf;gdůgf Odfi jf k"ltsŽofi»k]0 s]ngf kls]ngfÆlt ‘lje0854’ Pj+
j'ųrfkƟf lj/lxtá.
ckfkk'/]ŋŽ/ált ckfk] gj násúų/wƙ] k'/tá sŷf ljr/lt. Ɣƪţfo khŽoflt ;fl/k'ųdáƮƟfgdxfsfikflbe]bfo
Ɣfƪ)khĕo, Pltfifo r khĕo k'/]ŋf/á. colŤ khĕ ;d)+ uf‰td+ k'/ŋŷf r/tLlt cŴá. clk r ckfkk'/]ŋŽ/ált g kfk+
k'/]ŋf/á g kfk+ k'/tá sŷf r/lt, g kfk+ OŞtLlt cŴá. sfi< Ɣƪţfo khĕo. cųgf ;Ƹź kllj?źfolk Ɣfƪ)khĕo
clj?źá lxt;'vlŴs]Ž o]jflt j'ų+ xált.
lt/á/Ūflt k//Ūtá. lt/áhgkbflt k/hgkbtá. kŤ+ k'lŞt'+ cfuŞƃLlt vlųoklůtfboá r]j
b]jƔƪgfuuƈƑfboá r - ækŤ] cle;řl/ŷf k'lŞfifdfÆlt cfuŞlƃ. tŴ s]lr k'Şfo jf bá;+ ljfişg;ƕlŞg] jf c;dŴt+
;Ɵŋ]ŷf ck'lŞŷfj t'ŲL lg;Lblƃ. s]lr k'Şlƃ. s];lť eujf k'Şfo pfifx+ hg]ŷf ljfiş]lt. Pj+ ;Ƒ];lƕ t];+ ljdltoá tL/+
kŷf dxf;d'Źfi öldoá ljo eujƃ+ kŷf leşlƃ.
Plx ƩfutjfbLlt b]jdg'fikƑlhtuxŪ];' t+ t+ cųgá ;lƃs++þ cfut+ - æPlx ƩfutÆlƃ Pj+ jbtLlt cŴá. ;lvnált
tŴ std+ ;fvƠ+< æof ;f jfrf g]nf sŰ;'vfÆltcflbgf go]g j'ų;fvƠ]g ;dƉfutá, d'b'jrgált cŴá. ;ƙábsˆŽlt
kl;ƅf/sú;ná, cfutfutfg+ rt'Ɖ+ kl/;fg+ - æslŝ, leŋj], vdgLo+, slŝ ofkgLoÆlƃcflbgf go]g ;Ƒ+ cźfgb/y+
j"k;d]ƃá ljo k&dt/+ ;ƙábgLo+ sy+ sųflt cŴá. cưfsúlsˆŽlt oyf Psŝ] kl/;+ kŷf yźd'vf ;؇ltd'vf xálƃ, g
Plb;á, kl/;bfig]g kgfi afnftk;Ɩfiˆg ljo kb'd+ d'vkb'd+ ljs;lt k'ŰrƆ;lfil/s++þ xált. pųfgd'±vëflt oyf Psŝ]
lgsúlştd'vf ljo ;ƕųfo kl/;fo g lslť s±yëlƃ, cltb'Ɵesyf xálƃ, g Pj¿ká. ;d±)ëf kg uf‰tdá ;'nes±yëf. g tfi
;lƃs++þ cfutfutfg+ - æsƨf do+ OwfutfÆlt ljƍl;f/á pƍşlt wƙ+ kg ;'ŷf cųdgfj xáƃLlt bfiˆlt. k'Ƒef;Llt ef;ƃá
r k&dt/+ ef;lt, tť ±vëf sŽno'ų+ kdf)o'ų+ cŴlglfitd]j ef;lt, g lg/Ŵssy+.
g tƸƨ ufd] jflt oŴ ls/ eujf klj;lt, tŴ dx];ŋf b]jtf cf/ŋ+ uŲlƃ, t+ lgfifo dg'fifg+ pkŹjá g xált,
k+;'lk;frsŽboáo]j lx dg'fiˆ ljx]±&ëlƃ, t] tf;+ cfg'efj]g b"/+ ckŊdlƃ. clk r eujtá d]ųfan]glk g cdg'fif dg'fiˆ
ljx]±&ëlƃ.
;ŜLltcfbL;' cg';fl;tƑá ;o+ jf pƍflbtá ;Ŝá cfi cŴLlt ;ŜL. tflb;á rfi u±)ëf cŴLlt u)L. k'l/dkbfiˆj
jf j]jrgd]t+. cfrf/l;ŋfkgj;]g u)fi cfrl/oált u)frl/oá k'y'ltŴs/fglƃ ax"g+ ltŴs/fg+. oyf jf tyf jflt o]g
jf t]g jf cr]nsŽlbdųs]gflk sŽ/±)ëg. ;d'bfuŞtLlt ;dƃtá pkuŞlt clejŬlt.
cltly gá t] xáƃLlt t] cƛfs++þ cfuƃ'sŽ, gjsŽ kfx'gsŽ xáƃLlt cŴá. kl/ofk')fdLlt hĕgfld. ckl/df)jŰált
tyf¿k]g]j ;Ƒţ'gflk cƍd]ƜjŰá - æk±uëj dflb;]gfÆlt bfiˆlt. j'ųlƕ r]ų+ æa'źálk a'źfi e±)ëƜ jŰ+,
sƍlƕ r] cţdef;dfgá.
vLo]y sƍá lr/bL#dƃ/],
jŰá g vLo]y tyfutfifÆltĶ
305= Od+ kg ;Ŵ' u')sy+ ;'ŷf t] Ɣfƪ)f lrƃƸo;' - oyf ;á)bůá Ɣfƪ±)ëf ;d)fi uf‰tdfi jŰ] e)lt, cgádu'±)ëf
;á ej+ uf‰tdᶠPj+ tfi u'±)ë hĕgdfg]g ±vëf kg cfrl/o]g cltlr/+ clwjfl;t+, xƆ g+ cg'jųfdflt cg'jƸų;'. tƨf Pj+ j'ų]
æt] Ɣfƪ)fÆltcflb j'ų+. tŴ cnd]jflt o'ųd]j. clk k'á;]gflt k'á;+ j'ŝlt kf±yëƜ+, t+ ux]ŷflk pk;Řldt'+ o'ųd]jflt
cŴá. k'+;]gfltlk kf&f‰, tfiŴá, k'á c+;] cfiflt k'+;á, t]g k'+;]g. c+;]g lx kf±yëƜk'+ jxƃ]gfkLlt j'ų+ xált.

;á)bůkl/ljtŊjŰgf
306_308= lt/ájg;ůutƧflt cƃájg;ů] utfi, ljxf/ưƃ/+ kljŪfiflt cŴá. cŧƸn k)fd]ŷflt Pt] petáklŋsŽ,
t] Pj+ lrƃƸo;' - æ;r] gá ldŞflblŪsŽ ráb]filƃ - ‚sƨf t'ƛ] ;d)+ uf‰td+ jlƆŴfƒlt< t];+ - ‚Ƹs cŧlndųs/±)ëgflk jƆg+ gfd
xátLƒlt jŋfd. ;r] gá ;ƙflblŪsŽ ráb]filƃ - ‚sƨf t'ƛ] eujƃ+ g jlƆŴfƒlt. ‚Ƹs ;L;]g e"ldo+ kx/ƃ]g]j jƆg+ gfd xált,
94

gg' cŧlnsƙlƕ jƆg+ Pjfƒlt jŋfdfÆlt. gfd±uëfųlƃ æeá, uf‰td, cx+ c;'sfi k'ųá bųá gfd, ldųá gfd, OwfutáÆlt
jbƃf gfd+ ;fj]lƃ gfd. æeá, uf‰td, cx+ jf;]Ūá gfd, sŝfgá gfd, OwfutáÆlt jbƃf uf‰ų+ ;fj]lƃ gfd. Pt] ls/
blnŹf lhŰf súnk'ųf ækl/;dŢ] gfduf‰ųj;]g kfsf eljfifdfÆlt Pjds++þ;'. o] kg t'ŲLe"tf lg;LƸb;', t] s]/flsŽ r]j
cƈafnf r. tŴ s]/flsŽ - æPs++þ ƀ] syf;Ɵfk]lk s/áƃá ljfifl;s]Ž xált, cy ljfif;] ;lt Ps++þ ƀ] leŋf cbft'+ g o'ųÆlƃ
ttá cųfg+ dár]ŷf t'ŲL lg;Lblƃ. cƈafnf cţf)tfo]j cjlŋųdlųsŽlkůá ljo oŴ sŴlr t'ŲLe"tf lg;Lblƃ.

Ɣfƪ)kţlųjŰgf
309_310= r]t;f r]tákl/ljtŊlƃ eujf - æco+ Ɣfƪ±)ëf cfutsŽntá kŪfo c±wëfd'±vëf yźuųá Ƹs lrƃodfgá
lgl;Ɖá, Ƹs g' ±vëf lrƃ]tLÆlt cfjşƃá cųgá r]t;f tfi lrų+ cţfl;. t]g j'ų+ - ær]t;f r]tákl/ljtŊdţfofÆlt.
ljxţtLlt lj#ft+ cfkşlt. cg'ljnásˆŷf kl/;lƃ eujtá ;s;do] kŤk'Şg]g pbs] ldodfgá plŋlkŷf yn] &lktá ljo
;dkfiźsŽolrųá x'ŷf kl/;+ ;śŲgŴ+ lblŪ;ŧfg]g]j æpkwf/]ƃ' d] eáƃá jrgÆlƃ jbƃá ljo cg'ljnás]ŷf kl/;+ eujƃ+
Ptbjár.
311_313= ;'h+ kƮŲƃfglƃ oţohgŴfo ;'h+ uŲƃ];' Ɣfƪ±)ë;' k&dá jf b'ltoá jflt cŴá. ;'hĕo lbƜdfg+ dxfofu+
klƮŲƃfglƃ ká/f)f. Olt Ɣfƪ±)ëf ;s;doj;]g ;ƙb]j kŤ+ ljfiş]l;. eujf kg lj;];tá pųdƔfƪ)fi bfigŴ+ - æOd];+
kgfÆltcflbdfx. Ptbjár'lƃ ;r] hĕltjŰdƃ;ƕƉá Ɣfƪ±)ëf g xált, cy s]Ž r/lx nás] Ɣfƪ±)ëf eljfilt< gf;]lt gá co+
;á)bůá, xƆfi jfb+ kllŋlkfifdflt lrƃ]ŷf Ptbjár'+. ckjbtLlt kllŋklt. cg'kŋƆtLlt cg'klj;lt. Ob+ - æ;r] ŷ+
k;fbj;]g ;d)+ uf‰td+ ;/)+ uƃ'sŽdá, u޶ df Ɣfƪ)fi ;do+ leƆLÆlt clwƍfo]g cfx+;'.
314= Ptbjárflt Od];' Ɣfƪ±)ë;' Pj+ Psƍxf/]g]j lj/jƃ];' æco+ syf kl/oá;fg+ g uldfilt, xƆ g] lgfiŹ] sŷf
;á)bů]g]j ;Ƹź s±yëdLÆlt lrƃ]ŷf - æPt+ ;r] ±vëf t'ƛfsÆlƃcflbs++þ jrg+ cjár.
315_316= ;xwƙ]gflt ;sŽ/±)ëg. ;d;dált &k]ŷf Psb];;dų+ ;defj]g ;dá, ;ƑfsŽ/]g ;dált cŴá. cxdƧ
dftflkt/á hŽgfdLlt elulgof k'ųfi dftflkt/á Ƹs g hĕlgfilt, súns]Žlkl/bLkg+ ;ƈfo]j jblt. d';fjfblƕ e±)‰Ɯflt
cŴeŧgs++þ d';fjfb+ s±yëƜ. Ƹs jŰá sl/ƧtLlt cưƃ/] u'±)ë c;lt Ƹs sl/filt< lsdfi Ɣfƪ)efj+ /lŋt'+ ;lŋfitLlt cŴá.
cyflk l;of k'g - ækslt;Ln] l&tfi Ɣfƪ)efj+ ;f±wëƃLÆlt Pjlƕ ;Lnd]j ;f±wëfilt, tƸƨ lxfi c;lt Ɣfƪ)efjá gfxá;Llt
;ƙáxdų+ jŰfboá. Ob+ kg ;'ŷf t] Ɣfƪ)f - æ;efj+ cfrl/oá cfx, csŽ/)fj do+ pŢfloƛfÆlt t'ŲL cx];'+.

;LnkţfsyfjŰgf
317= ttá eujf ‚slytá Ɣfƪ±)ëg kŤá, Ƹs kg]Ŵ kltŪft'+ ;lŋfilt, g ;lŋfitLƒlt< tfi jLd+;gŴ+ - æOd];+ kg
Ɣfƪ)fÆltcflbdfx. ;Lnkl/±wëftflt ;Lnkl/;'źf. oŴ ;Ln+ tŴ kţflt oƸƨ k'Ʈn] ;Ln+, tŴ]j kţf, sútá b'fiLn] kţf<
kţf/lxt] jf hń] Pńd"±uë sútá ;Lnlƃ< ;Lnkţf)lƃ ;Lnť kţf)ť ;Lnkţf)+. kţf)lƃ kţfo]j. Pjd]t+ Ɣfƪ)flt eujf
Ɣfƪ)fi jrg+ cg'hĕgƃá cfx. tŴ ;Lnkl/±wëftf kţflt rt'kfl/;'lź;Ln]g ±wëftf. sy+ kg ;Ln]g kţ+ ±wëfjtLlt< ofi
k'y'şgfi ;Ln+ ;lŪc;Lltjfiflg cvů+ xált, ;á d/)sŽn]lk ;Ƒlsn];] #ft]ŷf ;Ln]g kţ+ ±wëfljŷf c/xų+ uŲflt.
sƆ/;fnkl/j]±)ë dxf;lŪjfiŴ]/á ljo. ±yë/] ls/ d/)dť] lgklşŷf anjj]bgfo lgŴ'gƃ] ltfidxf/fhĕ æ±yë/+ klfififdLÆlt
uƄf kl/j])ƀf/] l&tá t+ ;Ź+ ;'ŷf k'lŞ - æsfi ;Źá coÆlƃ< ±yë/fi lgŴ'gg;Źált. ækƑşĕo ;lŪjfiˆg j]bgfkl/Ʈxdųlƕ
g st+, g bflg g+ jlƆfifdLÆlt lgjlųŷf dxfaáƸw jlƆt'+ utá. ttá pkŪfsbx/á ±yë/+ cfx - æƸs gá, eƃ], nşĕk]y,
;źálk /fhĕ ljƍl;f/L x'ŷf g jlƆfifdLÆlt utált. sƨf cfj';ált< t'ƛfs++þ lgŴ'gg;Ź+ ;'ŷflt. æt]g lx d] cásŽ;+
s/áyfÆlt jŷf j]bg+ ljŋlƘŷf c/xų+ kŷf bx/fi ;ţ+ cbfl; - æuŞfj';á, Obflg /fhĕg+ cƛ] jƆfk]xLÆlt. bx/á uƄf æObflg ls/ ±yë/+, jƆyfÆlt cfx. /fhĕ ;+;'df/kltt]g ±yë/+ jƆƃá - ægfx+ cƜfi c/xų+ jƆfld, k'y'şge"ldo+ kg &ŷf
/lŋt;Lnd]j jƆfdLÆlt cfx, Pj+ ;Ln]g kţ+ ±wëfjlt gfd. ofi kg cưƃ/] ;Ln;+j/á glŴ, pŔfltţ'tfo kg
rt'ƍlbsufyfkl/oá;fg] kţfo ;Ln+ ±wëfljŷf ;x kl;lƘbflx c/xų+ kfk')flt. co+ kţfo ;Ln+ ±wëfjlt gfd. ;]Ɯyflk
;ƃltdxfdųá.
318= std+ kg t+ Ɣfƪ)flt sƨf cfx< eujf ls/ lrƃ]l; - æƔfƪ)f Ɣfƪ);do] kť;Lnflg ‚;Lnƒlƃ kţfk]lƃ,
j]bųopƮx)kţf kţflt. pkl/lj;];+ g hĕglƃ. o+g"gfx+ Ɣfƪ)fi pųl/lj;];e"t+ dƮ;Ln+, mþn;Ln+, dƮkţ+, mþnkţť
bfiˆŷf c/xųlgs+"þ]g b];g+ lgŪk]ƜÆlƃ. cy g+ s±yët'sƚtfo k'Şƃá - æstd+ kg t+, Ɣfƪ), ;Ln+ stdf ;f kţfÆlt cfx.
95

cy Ɣfƪ±)ëf - ædof ;s;doj;]g kŤá ljfilştá. ;d±)ëf kg d+ uf‰tdá k'g lgjlųŷf k'Şlt, Obflgfifx+ lrų+ kl/tá;]ŷf
ljfilşt'+ ;Ŋ'þ±)ëƜ+ jf g jf< ;r] g ;lŋfi+ k&d+ pƍƉflk d] nşĕ lelşfilt. c;Ŋ]Žƃfi kg g ;Ŋ]ŽdLlt jrg] bá;á gŴLÆlt
k'g lgjlųŷf eujtáo]j ef/+ s/áƃá æPųsk/dfj doÆlƃcflbdfx. tŴ Pųsk/dflt Pųs++þ ;Lnkţf)lƃ jrgd]j k/d+
cƛfs++þ, t] do+ Pųsk/df, Otá k/+ Ptfi efl;tfi cŴ+ g hĕgfdflt cŴá.
cyfi eujf ;Lnkţfo d"ne"tfi tyfutfi pƍfbtá ke'lt ;Lnkţf)+ bfiˆt'+ - æOw Ɣfƪ), tyfutáÆltcflbdfx.
tfiŴá ;fdţmþn] j'ųgo]g]j j]lbtƑá, co+ kg lj;];á, Ow ltljwlƕ ;Ln+ - æOblƕfi xált ;LnlƨÆlƃ Pj+ ;Lnldŝ]j lgƜfltt+
k&dŢfgfbLlg rųfl/ ´fgflg cŴtá kţf;ƕbf. Pj+ kţfj;]g kg clgƜft]ŷf ljkfigfkţfo kbŪfgefjdų]g bfiˆŷf
ljkfigfkţftá kŪfo kţf lgƜflttflt.

;á)bůpkf;sųklj]bgfsyf
319_322= Ʃftgfoflt kbfi cŴá cştgfoflt PŴ j'ųgo]g]j j]lbtƑá. t]g d+ ;f kl/;f kl/ej]Ɯflt t]g t'ƛ]
b"/táj lbƩf cf;gf j'lŪtsŽ/±)ëg d+ ;f kl/;f - æco+ ;á)bůá klŞdjo] l&tá dxƟs]Ž, uf‰tdá kg bx/á o'jf gųflkfi
gƍxált, ;á gfd cųgá gų'dųefjlƕ cƍųfi cf;gf j'ŪftLÆlt kl/ej]Ɯ. cf;gf d] t+ ej+ ±uëftdá kŝ'Ūfglƃ dd cuf/j]g
cj'Ūfg+ gfd glŴ, eáugf;geo]g kg g j'Ūlxfifld, t+ t'ƛ] lx r]j dof r `ft'+ jũlt. tƨf cf;gf d] Pt+ ej+ uf‰tdá
kŝ'Ūfg+ wf/]t"lt, Oldgf ls/ ;lb;á súxs]Ž b'Ɵeá, eujlt kgfi cuf/j+ gfd glŴ, tƨf eáugf;geof súxgj;]g Pj+
jblt. k/kb];'lk P;]j goá. wlƙof syfofltcfbL;' tř)fg'¿kfo wlƙof syfo lbŪwlƙs;ƕ/flos++þ cŴ+ ;Ɔfiˆŷf sú;n]
wƙ] ;dfbk]ŷf uŲfk]ŷf. tŴ g+ ;d'ų]h]ŷf ;pfifx+ sŷf tfo r ;pfifxtfo cţ]lx r ljşdfgu'±)ëlx ;ƕx+;]ŷf wƙ/tgjfi+
jlfiŷf pŪfof;gf kŊfld. Ɣfƪ±)ëf kg cųgá súxstfo Pjlƕ eujlt wƙjfi+ jlfit] lj;];+ lgƑų]t'+ gf;lŋ. s]jndfi
cfoƸt lgƑfgŴfo jf;gfefluofo r ;Ƒf k'l/dklŞdsyf cxá;Llt.
Olt ;'dśnljnfl;lgof bL#lgsŽoŪsyfo+

;á)bů;'ųjŰgf lglŪtf.

5= sځbƃ;'ųjŰgf
323= Pj+ d] ;'t+»k]0» du±wë;"lt s+"þbƃ;'ų+. tŶfo+ ck'ƑkbjŰgf. du±wë;"lt duwf gfd hĕgklbgá
/fhsúdf/f, t];+ lgjf;á Ps]Žlk hgkbá ¿ƭL;Ź]g duwflt j'ŝlt, tƸƨ du±wë;' hgkb]. Otá k/+ k'l/d;'ųƀo] j'ųgod]j.
cƗnlŪsŽ Ɣƪhĕn] j'ų;lb;fj. sځbƃált tfi Ɣfƪ)fi gfd+. pkŋált ;lştá. jŞt/;tfgLlt jŞ;tflg. p/ưflt
t?)d]ůsŽ j'ŝlƃ. Pt] tfj kflńo+ cfutfo]j. kflńo+ kg cgfutfglƕ cg]s];+ ldukŋLg+ ;ų;ų;tflg ;lƕlůtfg]jflt
j]lbtƑflg. ;Ƒ;ų;ltsofu+ ls/]; olht'sŽdá xált. y")"kgLtfgLlt alƈŷf &kgŴfo o"k;řft+ y")+ pkgLtflg.
328= ltljwlƃ PŴ ljwf j'ŝlt &kgf, ltŪkglƃ cŴá. ;áń;kl/ŋŽ/lƃ ;áń;kl/jf/+.
330_336= klj;ƃLlt oţfg'ejgŴfo klj;lƃ. e"tk'Ƒlƃ Ob+ eujf kyjLut+ lgƸw pźl/ŷf k'/tá /fƸ; s/áƃá
ljo ejklŞƉ+ k'Ƒrl/t+ bfiˆƃá cfx. dxfljlhtált ;á ls/ ;fu/kl/oƃ+ dxƃ+ kyjLdůn+ ljlhlg, Olt dxƃ+
ljlhtdfiflt dxfljlhtá ŷ]j ;Ś+ cudfl;. cŬáltcfbL;' oá s]Žlr cųgá ;ƃs]g ljej]g cŬá xált, co+ kg g s]jn+
cŬáo]j, dxźgá dxtf ckl/df);Ś]g wg]g ;dƉfutá. kťsŽdu')j;]g dxƃf pńf/f eáuf cfiflt dxfeá±uëf.
lkůlkůj;]g r]j ;'jŰdf;s/htdf;sŽlbj;]g r hĕt¿k/htfi kx"ttfo kx"thŽt¿k/htá, cg]ss]Žl;Ś]g hĕt¿k/ht]g
;dƉfutált cŴá. ljųLlt t'lŪ, ljlųof pks/)+ ljų"ks/)+ t'lŪsŽ/)lƃ cŴá. kx"t+ gfgfljwfnŘf/;'jŰ/htefhgflbe]b+
ljų"ks/)dfiflt kx"tljų"ks/±)‰f. ;ų/tg;řftfi lgblxŷf &lktwgfi ;Ƒk'ƑŰfk/Ű;ślxtfi wţfi r kx"ttfo
kx"twgwţá cyjf Obdfi b]jl;s++þ kl/ƑobfgƮx)flbj;]g kl/jųgwgwţj;]g j'ų+.
96

kl/k'ŰsˆŽ;sˆŽŪfuf/ált s]Ž;á j'ŝlt eůfuf/+, lgblxŷf &lkt]g wg]g kl/k'Űs]Ž;á, wţ]g kl/k'Űs]ŽŪfuf/á rflt
cŴá. cyjf rt'lƑ±wëf s]Ž;á - xŴL, cfif, /yf, kųLlt. s]ŽŪfuf/+ ltljw+ - wgs]ŽŪfuf/+, jŴs]ŽŪfuf/+, wţs]ŽŪfuf/lƃ, t+
;Ƒlƕ kl/k'Űdfiflt kl/k'Űs]Ž;s]ŽŪfuf/á. pbkfbLlt pƍlş. co+ ls/ /fhĕ Pslbj;+ /tgfjnásgrfl/s++þ gfd lgŋƃá. ;á
eůfufl/s++þ k'lŞ - ætft, Ob+ Pj+ ax'wg+ s]g ;Ŝl/tÆlƃ< t'ƛfs++þ lkt'lktfdxfbLlx ofj ;ųdf súnkl/jũflt. Ob+ kg wg+
;Ŝl/ŷf t] súƸx utflt< ;Ƒ]j t], b]j, d/)j;+ kųflt. cųgá wg+ cux]ŷfj utf, tftflt< b]j, Ƹs jb]y, wg+ gfd]t+
kxfo udgLod]j, gá cfbfo udgLolƃ. cy /fhĕ lgjlųŷf l;/Luư] lgl;Ɖá - ‚clwutf ±vëf d]ƒltcfbLlg lrƃ]l;. t]g j'ų+ æPj+ r]t;á kl/ljtŊ]Ž pbkfbLÆlt.
337= Ɣfƪ)+ cfdƃ]ŷflt sƨf cfdƃ]l;< co+ ls/]j+ lrƃ]l; - æbfg+ b]ƃ]g gfd Ps]g klůt]g ;Ƹź dƃ]ŷf bft'+ jũlt,
cgfdƃ]ŷf stsƙlŤ kŞfg'tfk+ s/átLÆlt. tƨf cfdƃ]l;. cy Ɣfƪ±)ëf lrƃ]l; - æco+ /fhĕ dxfbfg+ bft'sŽdá, hgkb] rfi
ax" rá/f, t] cj"k;d]ŷf bfg+ b]ƃfi vL/blwtů'nflbs] bfg;Ƙf/] cfx/ƃfg+ lgƍ'l/;flg ±uëxflg rá/f ljn'lƕfilƃ hgkbá
rá/eo]g]j s]Žnfxná eljfilt, ttá /ţá bfg+ g lr/+ kjlųfilt, lrųlƕfi PsƮ+ g eljfilt, xƆ, g+ PtdŴ+ ;ţfk]dLÆlt
ttá tdŴ+ ;ţfk]ƃá æeátá, ±vëf /ţáÆltcflbdfx.
338= tŴ ;sŭsˆŽlt rá/sŭs]lx ;sŭs]Ž. kƅb'xgflt kƅb'xf, kƅ#ftsŽlt cŴá. clsŝsŽ/L cƧflt csųƑsŽ/L
cwƙsŽ/L ej]Ɯ. bƧ'vLnlƃ rá/vLn+. j±wëg jflt df/±)ëg jf s]Žũg]g jf. aƈg]gflt cŹ‡aƈgflbgf. hŽlgoflt xflgof¶
æ;t+ uŲy, ;xfi+ uŲyfÆlt Pj+ kjlųtbů]gflt cŴá. u/xfoflt kťl;vd'ůs/)+, uf‰dol;ťg+, uLjfo súbůsaƈglƃ
PjdfbLlg sŷf u/xkfkg]g. kƑfhgfoflt /Ūtá gLx/±)ëg. ;d"xlgƧfdLlt ;ƙf x]t'gf go]g sŽ/±)ëg öxlgfifld.
xtfj;];sŽlt dtfj;];sŽ. pƧxƃLlt pfifx+ s/álƃ. cg'ƍb]t"lt lbƉ] cƍxáƃ] k'g cţlƕ aLhť eųť sl;pks/)eůť ;Ƒ+
b]t"lt cŴá. kfet+ cg'ƍb]t"lt ;Ƹŋ csŷf kŰ] cgf/ák]ŷf d"nŞ]şj;]g eůd"n+ b]t"lt cŴá. eůd"nfi lx kfetlƃ gfd+.
oyfx æcƍs]glk d]wfjL, kfet]g ljrŋ±)ëf.
;d'Ūfk]lt cųfg+, c)'+ cƸƮj ;ƈdÆlƃĶ ‘hĕ01=1=4’.
eųj]tglƃ b]jl;s++þ eųť]j dfl;sŽlbkl/Ƒoť tfi tfi sú;nsƙ;"/efjfg'¿k]g &fgƃ/ufdlgudflbbfg]g ;Ƹź b]t"lt
cŴá. ;sƙk;'tflt sl;jfl)şĕbL;' ;s];' sƙ];' pƜ'ųf Ɠfjf. /fl;sˆŽlt wgwţfg+ /fl;s]Ž. ±vëdlŪtflt ±vëd]g l&tf ceof.
csŭsŽlt rá/sŭs/lxtf. d'bf dábdfgflt dábf dábdfgf. cod]j jf kf&f‰, cţdţ+ kd'lbtlrųflt clwƍfoá.
ckf?t#/flt rá/fg+ cefj]g ƀf/flg c;+jl/ŷf ljjƀf/flt cŴá. Ptbjárflt hgkbfi ;ƑfsŽ/]g OźmþLtefj+ `ŷf Pt+
cjár.

rt'kl/ŋŽ/jŰgf
339= t]g lx ej+ /fhŽlt Ɣfƪ±)ëf ls/ lrƃ]l; - æco+ /fhĕ dxfbfg+ bft'+ cltljo pfifxhĕtá. ;r] kg cųgá
cg'oƃf vlųofboá cgfdƃ]ŷf bfilt. gffi t] cųdgf eljfilƃ¶ oyf bfg+ t] cųdgf xálƃ, tyf sl/fifdLÆlt. tƨf æt]g
lx ejÆlƃcflbdfx. tŴ g]udflt lgudjfl;gá. hŽgkbflt hgkbjfl;gá cfdƃotlƃ cfdƃ]t' hĕgfk]t'. o+ dd cƧflt o+
t'ƛfs++þ cg'hĕgg+ dd ej]Ɯ. cdŝflt lko;xfosŽ. kfl/;şŽlt ;];f cf)lųsŽ/sŽ. oht+ ej+ /fhŽlt oht' ej+, t] ls/ co+ /fhĕ æcx+ Ofi/áÆlt k;ƞ bfg+ cbŷf cƛ] cfdƃ]l;, cxág]g ;'Ū‡ stÆlƃ cųdgf Pjdfx+;'. cgfdlƃt] kgfi oţŪfg+
bfigfolk g uŞ]Ɯ'+. oţsŽná dxf/fhŽlt b]ƜwƙlƨlŤ c;lt dxƟssŽn] r Pj¿k+ bfg+ bft'+ g ;Ŋf, ŷ+ kg dxfwgá r]j
t?±)ëf r, Pt]g t] oţsŽnált bfiˆƃf jblƃ. cg'dltkŋŽlt cg'dltof kŋf, cg'dltbfosŽlt cŴá. kl/ŋŽ/f ejƃLlt
kl/jf/f ejlƃ. æ/±yëf ;Lnkl/ŋf/á, ´fgŋá rŊjLl/oáÆlt ‘;+0lg0 5=4’ PŴ kg cnŘf/á kl/ŋf/ált j'ųá.

cŪkl/ŋŽ/jŰgf
340= cŪxś]xLlt petá ;'hĕtfbLlx cŪlx cś]lx. o;;flt cf)f&kg;dŴtfo. ;źált bfgfi mþn+ cŴLlt
;Źxlt. bfosˆŽlt bfg;"/á. g ;źfdųs]g]j ltŪlt, kl/ŝlht'lƕ ;Ŋ]ŽtLlt cŴá. bfgktLlt o+ bfg+ b]lt, tfi klt x'ŷf
b]lt, g bf;á, g ;xfoá. oá lx cųgf dw'/+ e'ŧlt, k/];+ cdw'/+ b]lt, ;á bfg;řftfi b]Ɯwƙfi bf;á x'ŷf b]lt. oá o+
cųgf e'ŧlt, tb]j b]lt, ;á ;xfoá x'ŷf b]lt. oá kg cųgf o]g s]glr ofk]lt, k/];+ dw'/+ b]lt, ;á klt h]Ūs]Ž ;fdL x'ŷf
b]lt, co+ tflb;ált cŴá. ;d)Ɣfƪ)sk)lźsjl)ƑsofrsŽglƃ PŴ ;ldtkfkf ;d)f, aflxtkfkf Ɣfƪ)f. sk)flt b'Ʈtf
97

blnŹdg'fif. clźsŽlt kyfljgá. jl)ƑsŽlt o] - æOŪ+ lbƉ+, sƃ+, dgfk+, sŽn]g cgjş+ lbƉ+, bb+ lrų+ k;fb]Ɯ, uŞt' ej+
ƔƪnásÆlƃcflbgf go]g bfgfi jŰ+ ±yëfdodfgf ljr/lƃ. ofrsŽlt o] - æk;tdų+ b]y, ;/fjdų+ b]yfÆltcfbLlg jŷf
ofrdfgf ljr/lƃ. cákfge"tált pbkfge"tá. ;Ƒ];+ ;fwf/)kl/eáuf‰, rt'dxfk±yë vtkáŋ/)L ljo x'ŷflt cŴá.
;'thŽtƧflt PŴ ;'td]j ;'thĕt+. ctLtfgfutkŝ'ƍƉ] cŴ] lrƃ]t'lƃ PŴ - æctLt] k'ţfi stųfo]j d] co+ ;ƕųLÆlt, Pj+
lrƃ]ƃá ctLtdŴ+ lrƃ]t'+ klaná gfd xált. æObflg k'ţ+ sŷfj cgfut] ;Ŋf ;ƕƸų kfk'l)t'Ælƃ lrƃ]ƃá cgfutdŴ+ lrƃ]t'+
klaná gfd xált. æOb+ k'ţsƙ+ gfd ;ƍ'l/;fg+ cflrŰ+, dƞť eáuflk ;+ljşlƃ, bfoslrųlƕ clŴ¶ xƆfx+ k'ţflg s/ádLÆlt
lrƃ]ƃá kŝ'ƍƉdŴ+ lrƃ]t'+ klaná gfd xátLlt j]lbtƑá. Olt OdfgLlt Pj+ oyf j'ųflg Ptflg. Pt]lx ls/ cŪxś]lx
;dƉfutfi bfg+ ;Ƒlb;flx dxfhgá pk;Řdlt. æco+ b'şĕtá lsųs++þ sŽn+ bfilt, Obflg ljƍl;f/L x'ŷf pklŞlƆfitLÆlt
PjdfbLlg lrƃ]ŷf g s]Žlr pk;ŘldtƑ+ dţlt. tƨf Ptflg cŪśflg kl/ŋf/f ejƃLlt j'ųflg.

rt'kl/ŋŽ/flbjŰgf
341= ;'h+ kƮŲƃfglƃ dxfofuklƮŲgŪfg] bfgsŞ'+ kƮŲƃfg+. Od]lx rt"xLlt Pt]lx ;'hĕtfbLlx. Pt];' lx
c;lt - æPj+ b'şĕtfi ;+ljwfg]g kjųbfg+ lsųs++þ sŽn+ kjlųfitLÆltcfbLlg jŷf pk;Řldtf/á g xálƃ. u/lxtƑfefjtá kg
pk;Řdlƃo]j. tƨf Odflglk kl/ŋf/f ejƃLlt j'ųflg.
342= ltƧʼn ljwf b];];Llt tLl) &kgflg b];]l;. ;á ls/ lrƃ]l; - æbfg+ bbdfgf gfd ltŰ+ &fgfg+ cţt/Ƹƨ rnlƃ
xƆfx+ Od+ /fhĕg+ t];' &fg];' k&dt/ţ]j lgŝn+ s/ádLÆlt. t]gfi ltfiá ljwf b];];Llt. ;á eátá /ţált Ob+ s/)Ŵ]
;fldjrg+. eátf /ţflt jf kf&f‰. ljƍl;f/á g s/)Loált æeáufg+ ljudx]t's]Ž kŞfg'tfká g sųƑá, k'Ƒr]tgf kg crnf
kltŪk]tƑf, PjlŤ bfg+ dxƎn+ xátLÆlt bfiˆlt. Ot/];'lk ƀL;' &fg];' P;]j goá. d'ťr]tgflk lx kŞf;dg'fi/)r]tgf r
lgŝnfj sŽtƑf. tyf cs/áƃfi bfg+ g dxƎn+ xált, gflk pńf/];' eá±uë;' lrų+ gdlt, dxf/á?j+ pkkƉfi ;]lŪuxkltgá
ljo.
343= b;xfsŽ/]xLlt b;lx sŽ/±)ëlx. tfi ls/ Pj+ cxál; - ;rfo+ /fhĕ b'fiLn] lbƩf - ægfilt jt d] bfg+, ofi
d] Pj¿kf b'fiLnf e'ŧƃLÆlt ;Lnjƃ];'lk ljƍl;f/+ pƍfb]filt, bfg+ g dxƎn+ eljfilt. ljƍl;f/á r gfd bfosŽg+
klƮfxstáj pƍşlt xƆfi k&dd]j t+ ljƍl;f/+ ljgáb]dLlt. tƨf b;xfsŽ/]lx pklŞlşt'+ o'ų+ klƮfxs];'lk ljƍl;f/+
ljgáb];Llt. t];ţ]j t]gflt t];ţ]j t]g kfk]g clgŪá ljkfs]Ž eljfilt, g cţ];lƃ bfiˆlt. oht+ ejlƃ b]t' ej+. ;ştlƃ
ljfişt'. cƃ/lƃ cưƃ/+.
344= ;áń;lx cfsŽ/]lx lrų+ ;ƆƧ];Llt Ow Ɣfƪ±)ëf /ţá dxfbfgfg'dábg+ gfd cf/źá. tŴ ;ƆƧ];Llt - ‚Ob+ bfg+
bftf Pj¿k+ ;ƕƸų netLƒlt bfiˆŷf bfiˆŷf s±yël;. ;dfbk];Llt tbŴ+ ;dfbk]ŷf s±yël;. ;d'ų]h];Llt ljƍl;f/ljgábg]gfi
lrų+ jábfk]l;. ;ƕx+;];Llt ‚;'Ɔ/+ t] st+, dxf/fh, bfg+ bbdfg]gfƒlt y'Ƹt sŷf s±yël;. jųf wƙtá gŴLlt wƙ]g ;d]g
sŽ/±)ëg jųf glŴ.
345= g ?ŋŽ l%Ƹş;' o"kŴfo g bưf n"Ƹo;' al/lx;Ŵfoflt o] o"kgfds] dxfyƘ] pfifk]ŷf - æc;'s/fhĕ c;'sŽdŝá
c;'sƔfƪ±)ëf Pj¿k+ gfd dxfofu+ ohtLÆlt gfd+ lnlvŷf &k]lƃ. oflg r bưlt)flg nfloŷf jgdfnf;ř]kg] oţ;fn+
kl/lŋklƃ, e"ldo+ jf kŴ/lƃ, t]lk g ?ŋf l%Ƹş;', g bưf n"Ƹo;'. Ƹs kg ufjá jf chĕboá jf xlţfiƃLlt bfiˆlt.
bf;flt cƃá±uëxbf;fboá. k]Ƨflt o] k'Ƒd]j wg+ ux]ŷf sƙ+ s/álƃ. sƙs/flt o] eųj]tg+ ux]ŷf s/álƃ. bůtlştf gfd
bůolŪd'Ʈ/fbLlg ux]ŷf - æsƙ+ s/áy s/áyfÆlt Pj+ tlştf. eotlştf gfd - ;r] sƙ+ s/ál;, sú;n+. gá r] s/ál;,
l%lƆfifd jf alƈfifd jf df/]fifd jflt Pj+ eo]g tlştf. Pt] kg g bůtlştf, g eotlştf, g cfi'd'vf /ábdfgf
kl/sƙflg cs++þ;'. cy ±vëf lko;d'bfrf/]g]j ;d'bfrl/odfgf cs++þ;'. g lx tŴ bf;+ jf bf;flt, k]fi+ jf k]fiflt, sƙs/+ jf
sƙs/flt cfnklƃ. oyfgfdj;]g]j kg lko;d'bfrf/]g cfnlkŷf OlŴk'l/;anjƃb'Ƒnfg+ cg'¿kd]j sƙ+ bfiˆŷf - æOblťbť
s/áyfÆlt jblƃ. t]lk cųgá ?lrj;]g]j s/álƃ. t]g j'ų+ - æo] OƸŞ;', t] cs++þ;'¶ o] g OƸŞ;', g t] cs++þ;'. o+ OƸŞ;', t+
cs++þ;'¶ o+ g OƸŞ;', g t+ cs++þ;"Ælt. ;lƍt]ngjgLtblwdw'mfl)t]g r]j ;á oţá lgŪfgdudf;Llt /fhĕ ls/ alxgu/fi rt";'
ƀf/];' cƃágu/fi r dŢ]lt kť;' &fg];' dxfbfg;fnfoá sŽ/fk]ŷf Ps]lsfifo ;fnfo ;t;xfi+ ;t;xfi+ sŷf lbj;] lbj;]
kť;t;xfiflg ljfiş]ŷf ;"l/o'Ʈdgtá kŪfo tfi tfi sŽnfi cg'¿k]lx ;xŴ]g ;'jŰsŞ'+ ux]ŷf k)Lt]lx ;lƍt]nflb;lƙfiˆx]j
ofu'vşseųƓŧgkfgsŽbLlx dxfhg+ ;ƃƍ]l;. efhgflg k"/]ŷf ulŲt'sŽdfg+ t±yëj bfk]l;. ;foŲ;do] kg jŴuƈdfnfbLlx
;ƕ"h]l;. ;lƍcfbLg+ kg dxfrfloá k"/fk]ŷf - æoá o+ kl/e'lŧt'sŽdá, ;á t+ kl/e'ŧt"Ælt cg]s;t];' &fg];' &kfk]l;. t+
;ƈfo j'ų+ - æ;lƍt]ngjgLtblwdw'mþfl)t]g r]j ;á oţá lgŪfgdudf;LÆlt.
346= kx"t+ ;fkt]Ɯ+ cfbfoflt ax'+ wg+ ux]ŷf. t] ls/ lrƃ];'+ - æco+ /fhĕ ;lƍt]nfbLlg hgkbtá cgfx/fk]ŷf

98

cųgá ;ƃsd]j gLxl/ŷf dxfbfg+ b]lt. cƛ]lx kg ‚/fhĕ g lslť cfx/fk]tLƒlt g o'ų+ t'ŲL eljt'+. g lx /ţá #/] wg+
cŋowƙd]j, cƛ];' r cb]ƃ];' s]Ž cţá /ţá bfilt, xƆfi wg+ pk;+x/fdfÆlt t] ufdef±uëg r lgudef±uëg r gu/ef±uëg r
;fkt]Ɯ+ ;+xl/ŷf ;sflg k"/]ŷf /ţá pkxƸ/;'. t+ ;ƈfo - ækx"t+ ;fkt]ƜÆlƃcflbdfx.
347= k'/lŴd]g oţjfƧflt k'/lŴdtá gu/ƀf/] bfg;fnfo k'/lŴdef±uë. oyf k'/lŴdlb;tá cfuŞƃf vlųofg+
bfg;fnfo ofu'+ lkljŷf /ţá bfg;fnfo e'lŧŷf gu/+ klj;lƃ. Pj¿k] &fg] kŪk];'+. blŋ±)‰g oţjfƧflt blŋ)tá gu/ƀf/]
bfg;fnfo j'ųgo]g]j blŋ)ef±uë kŪk];'+. klŞd'ų/];'lk P;]j goá.
348= cxá oţá, cxá oţ;ƕbflt Ɣfƪ)f ;lƍcfbLlx lgŪfgudg+ ;'ŷf - æo+ nás] dw'/+, tb]j ;d±)ëf uf‰tdá
s±yëlt, xƆfi oţ+ k;+;fdfÆlt t'Ūlrųf k;+;dfgf Pjdfx+;'. t'ŲLe"táj lgl;Ɖá xátLlt pkl/ jųƑdŴ+ lrƃodfgá lgfiŹáj
lgl;Ɖá xált. clehŽgflt kg ej+ ±uëftdált Ob+ Ɣfƪ±)ëf kl/xf/]g k'Şƃá cfx. Ot/yf lx - æƸs kg ŷ+, eá uf‰td, tbf
/fhĕ cxál;, pbfx' k'/álxtá Ɣfƪ±)ëfÆlt Pj+ ph'sd]j k'Şodfgá cuf/já ljo xált.

lgŝbfgcg'súnoţjŰgf
349= clŴ kg, eá ±uëftdflt - Ob+ Ɣfƪ±)ëf æ;snhƗ'bLkjf;Lg+ pŪfo ;d'Ūfo bfg+ gfd bft'+ u?s++þ ;snhgkbá
r cųgá sƙflg cs/áƃá glfifilt, clŴ g' ±vëf cƛfslƕ Odƛf oţf cţá oţá cƍ;df/Ƙt/á r]j dxƎnt/á rfÆlt PtdŴ+
k'Şƃá cfx. lgŝbfgfgLlt w'jbfgflg lgŝeųflg. cg'súnoţfgLlt - æcƛfs++þ lkt'lktfdxfbLlx kjlųtfgLÆlt sŷf kŞf
b'Ʈtk'l/;]lxlk j+;k/ƕ/fo kjų]tƑflg ofuflg, Pj¿kflg ls/ ;Lnjƃ] plŹfi lgaźbfgflg tƸƨ sún] blnŹflk g
pklŞƆlƃ.
tlŶb+ jŴ' _ cgfylklůsfi ls/ #/] kť lgŝeų;tflg bLƸo;'. bƃdo;nfsŽlg kť;tflg cx];'+. cy t+ sún+
cg'Ŋd]g bflnlŹo]g clee"t+, PsŽ tƸƨ sún] bfl/sŽ Ps;nfstá pź+ bft'+ gf;lŋ. ;flk kŞf ;]tjfxg/ş+ uƄf vn+ ;á±wëŷf
nźwţ]g t+ ;nfs++þ cbfl;. Ps]Ž ±yë/á /ţá cf/ár]l;. /fhĕ t+ cfg]ŷf cƮdx]l;Ūfg] &k]l;. ;f ttá kŪfo k'g kťlk
;nfseų;tflg kjų]l;.
bůƍxf/flt - æklkflof ltŪy ltŪyfÆlt ph'+ uƄf uŲy uŲyflt r cfbLlg jŷf bLodfgf bůƍxf/flk
unƮfxflk lbfilƃ. co+ ±vëf, Ɣfƪ), x]t'»k]0» dxflg;+;t/ťflt. PŴ oƨf dxfoţ] ljo OdƸƨ ;nfseų] g ax"lx
j]Ɯfjŝs/]lx jf pks/±)ëlx jf cŴá clŴ, tƨf Pt+ cƍŪt/+. oƨf r]Ŵ g ax"g+ sƙŞ]bj;]g kLńf;řftá ;df/Ƙá clŴ, tƨf
cƍ;df/Ƙt/+. oƨf r]t+ ;Ŝfi loŪ+ kl/ŝų+, tƨf oţlƃ j'ų+, oƨf kg %ńś;dƉfutfo blŋ)fo dxf;d'Ź] pbsfiˆj g
;'s/+ k'ţfle;Ɔfi kdf)+ sŽt'+, Obť tyfljw+. tƨf t+ dxƎnt/ť dxflg;+;t/ťflt j]lbtƑ+. Ob+ ;'ŷf Ɣfƪ±)ëf lrƃ]l; Oblƕ lgŝeų+ pŪfo ;d'Ūfo bbtá lbj;] lbj;] Psfi sƙ+ gfilt. gjgjá pfifxá r hg]tƑá xált, clŴ g' ±vëf Otálk cţá
oţá cƍŪt/á r cƍ;df/Ƙt/á rflt. tƨf æclŴ kg, eá uf‰tdfÆltcflbdfx. tŴ oƨf ;nfseų] lsŝkl/oá;fg+ glŴ,
Ps]g pŪfo ;d'Ūfo cţ+ sƙ+ csŷf ;+ljwftƑd]j. ljxf/bfg] kg lsŝkl/oá;fg+ clŴ. kŰ;fn+ jf lx sŽ/]t'+ s]Žlwg+
ljfiş]ŷf dxfljxf/+ jf, Psjf/+ wgkl/ŝfu+ sŷf sŽl/t+ ;ųŪjfiflglk jfi;tlƕ jfi;xfilƕ uŞlto]j. s]jn+ lhŰklttŪfg]
kl;ř/)dųd]j sŽtƑ+ xált. tƨf Ob+ ljxf/bfg+ ;nfseųtá cƍŪt/+ cƍ;df/Ƙt/ť xált. oƨf kg]Ŵ ;'ųƃkl/ofo]g
ofjb]j ;Ltfi kl#ftfoflt cfboá gjflg;+;f j'ųf, vƈskl/ofo]g.
æ;Lt+ pŲ+ klxlƃ, ttá jfńlduflg r.
l;Ƹ/;k] r ds;] r, l;l;/] rflk j'lŪoáĶ
ttá jftftká #á/á, ;ŧftá klxţlt.
n])Ŵť ;'vŴť, ´flot'ť ljklƧt'+Ķ
ljxf/bfg+ ;Ŝfi, cƮ+ a'ź]g jlŰt+.
tƨf lx klůtá ká;á, ;ƕfi+ cŴdųgá.
ljxf/] sŽ/o] /ƙ], jf;o]Ŵ ax'fi't]Ķ
tƨf cƉť kfgť, jŴ;]gf;gflg r.
bb]o ph'e"t];', ljƍ;Ɖ]g r]t;fĶ
t] tfi wƙ+ b];]lƃ, ;Ƒb'ŋfkg"bg+.
o+ ;á wƙ+ Owţfo, kl/lgƑflt cgf;jáÆltĶ ‘r"ńj0295’.

99

;ų/;flg;+;f j'ųf. tƨf Pt+ ;nfseųtá dxƎnt/ť dxflg;+;t/ťflt j]lbtƑ+. ;Ŝfi kg kl/ŝųųfj oţált
j'ŝlt. Oblƕ ;'ŷf Ɣfƪ±)ëf lrƃ]l; - æwgkl/ŝfu+ sŷf ljxf/bfg+ gfd b'Ŋ/+, cųgá ;ƃsŽ lx sŽsl)sŽlk k/fi b'ƍl/ŝhĕ,
xƆfx+ Otálk cƍŪt/ť cƍ;df/Ƙt/ť oţ+ k'ŞfdLÆlt. ttá t+ k'Şƃá - æclŴ kg eáÆltcflbdfx.
350_351= tŴ oƨf ;Ƹs kl/ŝų]lk ljxf/] k'gƍ'g+ %fbgvům'þƟƍl;ř/)flbj;]g lsŝ+ clŴo]j, ;/)+ kg
Psleŋ'fi jf ;lƃs] ;Ŝfi jf u)fi jf ;Ƹs ulxt+ ulxtd]j xált, glŴ tfi k'gƍ'g+ sųƑtf, tƨf t+ ljxf/bfgtá cƍŪt/ť
cƍ;df/Ƙt/ť xált. oƨf r ;/)udg+ gfd ltŰ+ /tgfg+ hËljtkl/ŝfudo+ k'ţsƙ+ ;Ʈ;ƕƸų b]lt, tƨf dxƎnt/ť
dxflg;+;t/ťflt j]lbtƑ+. ltŰ+ kg /tgfg+ hËljtkl/ŝfuj;]g oţált j'ŝlt.
352= Ob+ ;'ŷf Ɣfƪ±)ëf lrƃ]l; - æcųgá hËljt+ gfd k/fi kl/ŝlht'+ b'Ŋ/+, clŴ g' ±vëf Otálk cƍŪt/á oţáÆlt
ttá t+ k'Şƃá k'g æclŴ kg, eá uf‰tdfÆltcflbdfx. tŴ kf)fltkftf j]/d)LltcfbL;' j]/d)L gfd lj/lt. ;f ltljwf
xált - ;ƕųlj/lt, ;dfbfglj/lt ;]t'#ftlj/tLlt. tŴ oá l;ŋfkbflg cux]ŷflk s]jn+ cųgá hĕltuf‰ųsúnfkb];fbLlg
cg'fil/ŷf - æg d] Ob+ klt¿kÆlƃ kf)fltkftfbLlg g s/ált, ;ƕųjŴ'+ kl/x/lt. ttá cf/sŽ lj/dlt. tfi ;f lj/lt
;ƕųlj/tLlt j]lbtƑf.
æcştƮ] hËljtx]t'lk kf)+ g xgfdLÆlt jf ækf)fltkftf lj/dfdLÆlt jf æj]/dƸ) ;dflbofdLÆlt jf Pj+
l;ŋfkbflg uŲƃfi kg lj/lt ;dfbfglj/tLlt j]lbtƑf.
cl/o;fjsŽg+ kg dƮ;ƕo'ųf lj/lt ;]t'#ftlj/lt gfd. tŴ k'l/df ƀ] lj/ltoá o+ já/ákgflbj;]g jLltŊldtƑ+
hËljltlƇoflbjŴ', t+ cf/ƙ)+ sŷf kjųlƃ. klŞdf lgƑfgf/ƙ)fj. PŴ r oá kť l;ŋfkbflg Pstá uŲlt, tfi PsƸƨ leƉ]
;Ƒflg leƉflg xálƃ. oá Ps]s+þ uŲlt, ;á o+ jLltŊdlt, tb]j leşlt. ;]t'#ftlj/ltof kg e]bá gfd glŴ, ejƃ/]lk lx
cl/o;fjs]Ž hËljtx]t'lk g]j kf)+ xglt g ;'/+ lkjlt. ;r]lkfi ;'/ť vL/ť ldfiˆŷf d'±vë klŋklƃ, vL/d]j klj;lt, g
;'/f. oyf Ƹs< s]Žť;sú)fg+ vL/ldfis] pbs] vL/d]j klj;lt< g pbs++þ. Ob+ oálgl;źlƃ r], Ob+ wƙtfl;źlƃ r j]lbtƑ+.
oƨf kg ;/)udg] lblŪph'ss/)+ gfd efl/o+. l;ŋfkb;dfbfg] kg lj/ltdųsd]j. tƨf Pt+ oyf jf tyf jf uŲƃfiflk
;fw's+þ uŲƃfiflk cƍŪt/ť cƍ;df/Ƙt/ť. kť;Ln;lb;fi kg bfgfi cefjtá PŴ dxƎntf dxflg;+;tf r j]lbtƑf.
j'ųŤ]t+ æklťdflg leŋj], bfgflg dxfbfgflg cƮţflg /ųţflg j+;ţflg ká/f)flg c;+lsŰflg c;+lsŰk'Ƒflg g ;lŘolƃ g
;lŘlofilƃ cƍlsúŪflg ;d±)ëlx Ɣfƪ±)ëlx ljţ"lx. stdflg kť< Ow, leŋj], cl/o;fjs]Ž kf)fltkft+ kxfo kf)fltkftf
kllj/tá xált. kf)fltkftf kllj/tá, leŋj], cl/o;fjs]Ž ckl/df)fg+ ;ųfg+ ceo+ b]lt, cj]/+ b]lt cƓfkŢ+ b]lt.
ckl/df)fg+ ;ųfg+ ceo+ bŷf cj]/+ bŷf cƓfkŢ+ bŷf ckl/df)fi ceofi cj]/fi cƓfkŢfi efuL xált. Ob+, leŋj], k&d+
bfg+ dxfbfg+»k]0 ljţ"xLlt.
k'g rk/+, leŋj], cl/o;fjs]Ž clbƉfbfg+ kxfo»k]0 sŽd];'ldŞfrf/+ kxfo»k]0 d';fjfb+ kxfo»k]0
;'/fd]/odşkdfbŪfg+ kxfo»k]0 Odflg ±vëf, leŋj], kť bfgflg dxfbfgflg cƮţflg»k]0 ljţ"xLÆlt ‘c0lg0 8=39’.
Obť kg ;Lnkťs++þ - æcųl;g]xť hËljtl;g]xť kl/ŝlhŷf /lŋfifdLÆlt ;dflbƉtfo oţált j'ŝlt. tŴ lsťflk
kť;Lntá ;/)udgd]j h]Ūs++þ, Ob+ kg ;/)udg]o]j kltŪfo /lŋt;Lnj;]g dxƎnlƃ j'ų+.
353= Oblƕ ;'ŷf Ɣfƪ±)ëf lrƃ]l; - ækť;Ln+ gfd /lŋt'+ u?s++þ, clŴ g' ±vëf cţ+ lslť ólb;d]j x'ŷf Otá
cƍŪt/ť dxƎnt/ťfÆlt. ttá t+ k'Şƃá k'glk - æclŴ kg, eá uf‰tdfÆltcflbdfx. cyfi eujf ltljw;Lnkfl/k"l/o+
l&tfi k&dŢfgfbLg+ oţfg+ cƍŪt/ť dxƎnt/ť bfiˆt'sŽdá a'ź‡ƍfbtá kŪfo b];g+ cf/eƃá æOw Ɣfƪ)fÆltcflbdfx.
tŴ oƨf x]Ūf j'ų]lx u'±)ëlx ;dƉfutá k&d+ ´fg+, k&dŢfgfbL;' l&tá b'ltoŢfgfbLlg lgƑų]ƃá g lsndlt, tƨf tflg cƍŪflg
cƍ;df/Ƙflg. oƨf kg]Ŵ k&dŢfg+ Ps++þ sƍ+ Ɣƪnás] cfo'+ b]lt. b'lto+ cŪsƍ]. tlto+ rt';lŪsƍ]. rt'Ŵ+ kťsƍ;tflg.
tb]j cfsŽ;fgťfotgflb;dfklųj;]g efljt+ jL;lt, rųfnL;+, ;lŪ, rt'/f;Llt r sƍ;xfiflg cfo'+ b]lt¶ tƨf dxƎnt/ť
dxflg;+;t/ť. gLj/)fbLg+ kg kŝgLsŽg+ wƙfg+ kl/ŝųųf t+ oţlƃ j]lbtƑ+.
ljkfigf`f)lƕ oƨf rt'ŴŢfgkl/oá;fg];' u'±)ë;' kltŪfo lgƑų]ƃá g lsndlt, tƨf cƍŪ+ cƍ;df/Ƙ+¶
ljkfigf;'v;lb;fi kg ;'vfi cefjf dxƎn+. kŝgLslsn];kl/ŝfutá oţált. dgádlolźlk oƨf ljkfigf`f±)ë kltŪfo
lgƑų]ƃá g lsndlt, tƨf cƍŪf cƍ;df/Ƙf¶ cųgá ;lb;¿klgƙfg;dŴtfo dxƎnf. cųgá kŝgLslsn];kl/ŝfutá oţá.
Olźljw`f)fbLlglk oƨf dgádo`f)fbL;' kltŪfo lgƑų]ƃá g lsndlt, tƨf cƍŪflg cƍ;df/Ƙflg, cųgá cųgá
kŝgLslsn];ƍxfgtá oţá. Olźljw+ kg]Ŵ gfgfljwljsúƑgbfig;dŴtfo. lbƑ;át+ b]jdg'fifg+ ;Ź;jg;dŴtfo¶
r]tákl/o`f)+ k/];+ ;áń;ljwlrųhĕgg;dŴtfo¶ k'Ƒ]lgjf;fg'filt`f)+ OlŞltlŞtŪfg;dg'fi/);dŴtfo¶ lbƑrŋ'
OlŞltlŞt¿kbfig;dŴtfo¶ cf;jŋo`f)+ cltk)Ltnásúų/dƮ;'vlgƎfbg;dŴtfo dxƎnlƃ j]lbtƑ+. oƨf kg c/xųtá
ljl;Ūt/á cţá oţá gfd glŴ, tƨf c/xųlgs+"þ]g]j b];g+ ;dfk]ƃá - æcolƕ ±vëf, Ɣfƪ)fÆltcflbdfx.

100

sځbƃpkf;sųklj]bgfjŰgf
354_358= Pj+ j'ų]lt Pj+ eujtf j'ų] b];gfo k;Llbŷf ;/)+ uƃ'sŽdá s+"þbƃá Ɣfƪ±)ëf - ‚Pt+ cleŊƃ+ eá,
uf‰tdfƒltcflbs++þ jrg+ cjár. pkjfot"lt pkuƄf ;/L/b/y+ lgƑfk]ƃá tg';Ltná jftá jfot"lt. Obť kg jŷf Ɣfƪ±)ëf
k'l/;+ k];]l; - æuŞ, tft, oţjf+ kljl;ŷf ;Ƒ] t] kf)oá aƈgf dár]xLÆlt. ;á æ;fw"Ælt klfi'l)ŷf tyf sŷf cfuƄf
æd'ųf eá, t] kf)oáÆlt cf/ár]l;. ofj Ɣfƪ±)ëf t+ kjƸų g ;'l), g tfj eujf wƙ+ b];l] ;. sƨf< æƔfƪ)fi lrų]
cfsúnefjá cŴLÆlt. ;'ŷf kgfi æax" jt d] kf)f dálrtfÆlt lrųrf/á ljƍ;Lblt. eujf tfi ljƍ;Ɖdgt+ `ŷf wƙb];g+
cf/le. t+ ;ƈfo - æcy ±vëf eujfÆltcflb j'ų+. k'g ‚sƟlrųƒlƃcflb cfg'k'lƑsyfg'efj]g ljŋlƘtgLj/)t+ ;ƈfo j'ų+.
;];+ pųfgŴd]jflt.
Olt ;'dśnljnfl;lgof bL#lgsŽoŪsyfo+

s+"þbƃ;'ųjŰgf lglŪtf.

6= dxfln;'ųjŰgf
Ɣfƪ)b"tjŴ'jŰgf
359= Pj+ d] ;'t+ _ Ps+ ;do+ eujf j];flnolƃ dxfln;'ų+. tŶfo+ ck'ƑkbjŰgf. j];flnolƃ k'gƍ'g+
lj;fnefj"kudgtá j];fnLlt nźgfds] gu/]. dxfjg]lt alxgu/] lxdjƃ]g ;Ƹź PsŽaź+ x'ŷf l&t+ ;o+ hĕtjg+ clŴ, o+
dxƃefj]g]j dxfjglƃ j'ŝlt, tƸƨ dxfjg]. sځfuf/;fnfolƃ tƸƨ jg;ů] ;Ŝf/fd+ kltŪk];'+. tŴ slŰs++þ oáh]ŷf yƘfg+
pkl/ s+"þfuf/;fnf;ř]k]g b]jljdfg;lb;+ kf;fb+ cs++þ;', t+ pkfbfo ;snálk ;Ŝf/fdá æs+"þfuf/;fnfÆlt kţfloŴ. eujf t+
j];fƸn pklgfifo tƸƨ ;Ŝf/fd] ljx/lt. t]g j'ų+ - æj];flno+ ljx/lt dxfjg] s+"þfuf/;fnfoÆlƃ. sˆŽ;nsŽlt
s]Ž;n/Ūjfl;gá. dfuwsŽlt duw/Ūjfl;gá. s/)Lo]gflt cjfi+ sųƑsƙ]g. olŤ csŽt'lƕ jũlt, t+ lsŝlƃ j'ŝlt, o+
cjfi+ sŽtƑd]j, t+ s/)Lo+ gfd.
360= kl;ƟLgá eujflt gfgf/ƙ)rf/tá klŊƙ ;ƟLgá lgnLgá, PsËefj+ pkuƙ Psųf/ƙ±)ë ´fg/Ƹt cg'ejtLlt
cŴá. tŴ]jflt tlƨţ]j ljxf/]. Psdƃlƃ tƨf &fgf ckŊƙ tf;' tf;' ?ŋŞfof;' lg;LƸb;'.

cáŪźlnŞjLjŴ'jŰgf
361= cáŪźált cźáŪtfo Pj+nźgfdá. dxltof lnŞjLkl/;foflt k'/]eų+ a'źƍd'vfi leŋ';Ŝfi bfg+ bŷf eujtá
;lƃs] pká;yśflg clwŪlxŷf uƈdfnfbLlg ufxfk]ŷf pŔá;gfo dxƸt lnŞlj/fhkl/;+ ;lƉkftfk]ŷf tfo
gLnkLtflbjŰjŴfe/)ljn]kgkldlůtfo tfjƸt;kl/;;ƍlefufo dxltof lnŞljkl/;fo ;Ƹź pk;Řld. csŽná ±vëf
dxfnLlt tfi cáŪźfi dxfnLlt d"ngfd+, t]g d"ngfddų]g g+ ±yë/á dxfnLlt cfnklt. Psdƃ+ lg;LbLlt klt¿kf;'
?ŋŞfof;' tfo lnŞljkl/;fo ;Ƹź /tgųofi jŰ+ syoƃá lg;Llb.
362= ;Lxá ;d)'Ź];ált cfoƨtá gflutfi eflug]Ɯá ;ųjfisŽn] kƑlhŷf ;f;g] o'ųko'ųá æ;LxáÆlt Pj+gfds]Ž

101

;fd±)ë/á, ;á ls/ t+ dxfkl/;+ lbƩf - æco+ kl/;f dxtL, ;sn+ ljxf/+ k"/]ŷf lgl;Ɖf, cźf eujf cş Oldfif kl/;fo
dxƃ]g pfifx]g wƙ+ b];]filt, o+g"gfx+ pkŢfofiflrlŋŷf eujtá dxfkl/;fo ;lƉklttefj+ cf/árfk]ƜÆlƃ lrƃ]ŷf o]gfoƨf
gflutá t]g'k;Řld. eƃ] sƧkflt ±yë/+ uf‰ų]g cfnklt. P;f hgtflt P;á hg;d"xá.
ŷţ]j eujtá cf/ár]xLlt ;Lxá ls/ eujtá ljfifl;s]Ž, colŤ ±yë/á y"n;/L/á, t]gfi ;/L/u?tfo pŪfglg;şĕbL;'
cfnl;oefjá ó;s++þ cƍxLgá ljo xált. cyfo+ ;fd±)ë/á eujtá sŽn]g sŽn+ jų+ s/ált. t]g g+ ±yë/á æŷlƕ b;anfi
ljfifl;s]ŽÆlt jŷf uŞ ŷţ]jf/ár]xLlt cfx. ljxf/kŞfofolƃ ljxf/%fofo+, s+"þfuf/dxf±uëxŞfofo mþl/tásŽ;]lt cŴá. ;f
ls/ s+"þfuf/;fnf blŋ)'ų/tá bL#f kfrLgd'vf, t]gfif k'/tá dxtL %fof kŴf xált, ;Lxá tŴ eujtá cf;g+ kţk]l;.
363= cy ±vëf eujf ƀf/ƃ/]lx r]j jftkfgƃ/]lx r lgŋldŷf ljwfjƃflx ljƎ/ƃLlx %ƑŰflx a'ź/ƨLlx
;+;"lrtlgŋdgá jnfxsƃ/tá k'ŰrƆá ljo s+"þfuf/;fntá lgŋldŷf kţųj/a'źf;g] lg;Llb. t]g j'ų+ - æcy ±vëf eujf
ljxf/f lgŋƙ ljxf/kŞfofo kţų] cf;g] lg;LbLÆlt.
364_365= k'l/dflg eƃ], lbj;flg k'l/dt/fgLlt PŴ lxƜá lbj;+ k'l/d+ gfd, ttá k/+ k'l/dt/+. ttá kŪfo
kg ;Ƒflg k'l/dflg r]j k'l/dt/flg r xálƃ. obƮ]lt d"nlbj;tá kŪfo o+ lbj;+ cƮ+ k/s]ŽƸ sŷf ljx/fdLlt cŴá, ofj
ljxfl;lƃ j'ų+ xált. Obflg tfi kl/df)+ bfiˆƃá æglr/+ tLl) jfifgLÆlt cfx. cy jf obƮ]lt o+ lbj;+ cƮ+ sŷf glr/+
tLl) jfiflg ljx/fdLltlk cŴá o+ lbj;+ cfƸb sŷf glr/+ ljxfƸ; tLl)o]j jfifgLlt j'ų+ xált. co+ ls/ eujtá kųrLj/+
uŲƃá tLl) ;+jŞ/flg eujƃ+ pkŪfl;, t+ ;ƈfo Pj+ jblt. lko¿kfgLlt lkohĕltsŽlg ;fthĕltsŽlg. sŽd"k;+lxtfgLlt
sŽdfifbo'ųflg. /hgLofgLlt /fuhgsŽlg. gá r ±vëf lbƑflg ;ŹfgLlt sƨf ;'gŋųá tflg g ;')flt< ;á ls/ eujƃ+
pk;Řldŷf lbƑrŋ'kl/sƙ+ oflr, tfi eujf cflrlŋ, ;á oyfg'l;Ū+ klkƉá lbƑrŋ'+ pƍfb]ŷf b]jtfg+ ¿kflg lbƩf lrƃ]l;
æOdƸƨ ;/L/;Ůfg] ;Ź]g dw'/]g eljtƑ+, sy+ g' ±vëf g+ ;'±)ëƜÆlƃ eujƃ+ pk;Řldŷf lbƑ;átkl/sƙ+ k'lŞ. coť ctLt] Ps++þ
;Lnjƃ+ leŋ'+ sŰ;ŋlno+ kxl/ŷf alw/dsŽl;. tƨf kl/sƙ+ s/áƃálk ceƑá lbƑ;átflwudfo. t]gfi g eujf kl/sƙ+
s±yël;. ;á Pųfjtf eujlt cf#ft+ alƈŷf lrƃ]l; - æcźf ;d)fi uf‰tdfi Pj+ xált - ‚cxlƕ vlųoá colƕ vlųoá, ;rfi
`f)+ jlŬfilt, colƕ ;Ƒţ" eljfitLƒlt p;"ofo dƞ+ g s±yë;LÆlt. ;á cg'Ŋd]g lulxefj+ kŷf tdŴ+ dxflnlnŞljgá s±yëƃá
Pjdfx.
366_371= Ps+;efljtált Ps++þ;fo Pss]ŽŪf;fo efljtá, lbƑfg+ jf ¿kfg+ bfigŴfo lbƑfg+ jf ;Źfg+ ;jgŴfo
efljtált cŴá. ltl/olƃ cg'lb;fo. peo+;efljtált peo+;fo peos]ŽŪf;fo efljtált cŴá. co+ ±vëf dxfln x]t"lt co+
lbƑfg+o]j ¿kfg+ bfigfo Ps++þ;efljtá ;dflw x]t'. OddŴ+ ;'ŷf ;á lnŞjL lrƃ]l; - æOb+ lbƑ;át]g ;Ź;')g+ OdƸƨ ;f;g]
pųdŴe"t+ dţ] Odfi g"g cŴfo Pt] leŋÚ kţf;lƕ ;lŪlk jfiflg ckŰs++þ Ɣƪrl/o+ r/lƃ, o+g"gfx+ b;an+ PtdŴ+
k'Ş]ƜÆlƃ.
372= ttá tdŴ+ k'Şƃá æPtf;+ g"g, eƃ]Æltcflbdfx. ;dflwefjgfglƃ PŴ ;dflwo]j ;dflwefjgf,
peo+;efljtfg+ ;dfwLglƃ cŴá. cy oƨf ;f;gtá aflx/f Ptf ;dflwefjgf, g cŢlųsŽ. tƨf tf kllŋlkŷf obŴ+ leŋÚ
Ɣƪrl/o+ r/lƃ, t+ bfiˆƃá eujf æg ±vëf dxfnLÆltcflbdfx.

rt'cl/omnjŰgf
373= ltŰ+ ;+oáhgfglƃ ;ŊfolblŪcfbLg+ ltŰ+ aƈgfg+. tflg lx jũb'ŋdo] /±yë ;ų] ;+oáh]lƃ, tƨf ;+oáhgfgLlt
j'ŝlƃ. ;átfkƉá xátLlt dƮ;át+ cfkƉá xált. cljlgkftwƙált rt";' ckfo];' cktgwƙá. lgotált wƙlgofd]g lgotá.
;Ɨálwk/fo±)‰flt pkl/dƮųo;řftf ;Ɨálw k/+ cog+ cfi, cg]g jf kųƑflt ;Ɨálwk/fo±)ëf.
tg'ųflt kl/o'ŪfgdƆtfo r sbflr s/xlr pƍlųof r tg'efjf. cá/Ƙfluofglƃ x]Ūfefluofg+, o] lx aźá pkl/
;'źfjf;e"ldo+ lgƑlųt'+ g ;Ŋ]Žlt. cákkfltsˆŽlt ;];oálgklŋ]kjrgd]t+. tŴ kl/lgƑfoLlt tƸƨ pkl/ej]o]j
kl/lgƑfgwƙá. cgfjlųwƙált ttá ƔƪnásŽ k'g kl;lƈj;]g cgfjųgwƙá. r]táljd'lųlƃ lrųlj;'Ƹź,
;Ƒlsn];aƈgljd'ųfi c/xųmþnlrųfiˆt+ clwjrg+. kţfljd'lųlƃ PŴflk ;Ƒlsn];aƈgljd'ųf c/xųmþnkţfj kţfljd'ųLlt
j]lbtƑf. lbŪ]j wƙ]lt OdƸƨo]j cųefj]. ;olƃ ;fd+. cleţflt clehĕlgŷf. ;lŞsŷflt kŝŋ+ sŷf. cy jf cleţf
;lŞsŷflt cleţfo cleljl;Ū]g `f±)ëg ;lŞsl/ŷfltlk cŴá. pk;ƕşŽlt kŷf klnleŷf. Ob+ ;'ŷf lnŞlj/fhĕ lrƃ]l; æco+ kg wƙá g ;sú±)ëg ljo pƍltŷf, gflk uf‰wfo ljo p/]g uƄf ;Ŋf klljlŢt'+ cźf kg Od+ klljŢƃfi
k'Ƒefuƍlkbfo eljtƑ+, k'Şfld tfj gÆlƃ.

102

cl/ocŪlśsdƮjŰgf
374_375= ttá eujƃ+ k'Şƃá æclŴ kg eƃ]Æltcflbdfx. cŪlśsˆŽlt kťlśs++þ t'l/o+ ljo cŪlśs]Ž ufdá ljo r
cŪśdųáo]j x'ŷf cŪlśs]Ž, g cśtá cţá dƮá gfd clŴ. t]g]jfx - æ;]Ɯlyb+, ;ƙflblŪ»k]0» ;ƙf;dfwLÆlt. tŴ
;ƙfbfignŋ)f ;ƙflblŪ. ;ƙf clelg/ákgnŋ±)ëf ;ƙf;Řƍá. ;ƙf kl/Ʈx)nŋ)f ;ƙfjfrf. ;ƙf ;d'Ūfkgnŋ±)ëf
;ƙfsƙƃá. ;ƙf jábfkgnŋ±)ëf ;ƙfcfhËjá. ;ƙf kƮxnŋ±)ëf ;ƙfjfofdá. ;ƙf pkŪfgnŋ)f ;ƙf;lt. ;ƙf
;dfwfgnŋ±)ëf ;ƙf;dflw. Pt];' Ps]sfi tLl) tLl) lsŝflg xálƃ. ;]Ɯlyb+, ;ƙflblŪ tfj cţ]lxlk cųgá kŝgLslsn];]lx
;Ƹź ldŞflbƸŪ khxlt, lg/áw+ cf/ƙ)+ s/ált, ;ƕo'ųwƙ] r kfilt tƍlŞfbsdáxljwdgj;]g c;ƙáxtá. ;ƙf;Řƍfboálk
t±yëj ldŞf;ŘƍfbLlg khxlƃ, lg/áwť cf/ƙ)+ s/álƃ, lj;];tá kg]Ŵ ;ƙf;Řƍá ;xhĕtwƙ] clelg/ák]lt. ;ƙfjfrf ;ƙf
kl/ƮŲlt. ;ƙfsƙƃá ;ƙf ;d'Ūfk]lt. ;ƙfcfhËjá ;ƙf jábfk]lt. ;ƙfjfofdá ;ƙf kƮŲlt. ;ƙf;lt ;ƙf pkŪfk]lt.
;ƙf;dflw ;ƙf kbxlt.
clk r];f ;ƙflblŪ gfd k'Ƒef±uë gfgfŋ)f gfgf/ƙ)f xált, dƮŋ±)ë Psŋ)f PsŽ/ƙ)f. lsŝtá kg æb'ŋ]
`f)ÆlƃcfbLlg rųfl/ gfdflg nelt. ;ƙf;Řƍfboálk k'Ƒef±uë gfgfŋ)f gfgf/ƙ)f xálƃ. dƮŋ±)ë Psŋ)f PsŽ/ƙ)f. t];'
;ƙf;Řƍá lsŝtá æg]ŋƙ;ŘƍáÆltcfbLlg tLl) gfdflg nelt. ;ƙf jfrfboá ltfiá lj/ltoálk xálƃ, r]tgfboálk xálƃ,
dƮŋ±)ë kg lj/lto]j. ;ƙfjfofdá ;ƙf;tLlt Oblƕ ƀo+ lsŝtá ;ƙƍwfg;ltkŪfgj;]g rųfl/ gfdflg nelt. ;ƙf;dflw
kg k'Ƒef±uëlk dƮŋ±)ëlk ;ƙf;dflwo]j.
Olt Od];' cŪ;' wƙ];' eujtf lgƑfgflwudfo klkƉfi oálugá ax'sŽ/ųf k&d+ ;ƙflblŪ b]l;tf. colŤ
ækţfkş]Žtá kţf;ŴÆlƃ ‘w0;020’ r j'ųf. tƨf Ptfo k'Ƒef±uë ljkfigf`f);řftfo ;ƙflblŪof cljşƈsŽ/+ ljwldŷf
lsn];rá/] #ft]ƃá ±vëd]g oáufjr/á lgƑfg+ kfk')flt. t]g j'ų+ - ælgƑfgflwudfo klkƉfi oálugá ax'sŽ/ųf k&d+ ;ƙflblŪ
b]l;tfÆlt.
;ƙf;Řƍá kg tfif ax'sŽ/á, tƨf tbgƃ/+ j'ųá. oyf lx x]/lţs]Ž xŴ]g kl/jũ]ŷf kl/jũ]ŷf rŋ'gf sxfk)+
cánás]ƃá - æco+ %]s]Ž, co+ s+"þáÆlt hĕgflt. Pj+ oáufjr/álk k'Ƒef±uë ljtŊ]þg ljtŊ]þŷf ljkfigfkţfo cánásodfgá - æOd]
wƙf sŽdfjr/f, Od] wƙf ¿kfjr/fboáÆlt khĕgflt. oyf jf kg k'l/;]g s]Žlo+ ux]ŷf kl/jũ]ŷf kl/jũ]ŷf lbƉ+ dxf?ŋ+
tŞs]Ž jfl;of tŞ]ŷf sƙ] pkg]lt, Pj+ ljtŊ]þg ljtŊ]þŷf ljtŊ]þŷf lbƉ] wƙ] oáufjr/á kţfo - æOd] sŽdfjr/f, Od]
¿kfjr/fÆltcflbgf go]g kl/lŞlƆŷf sƙ] pkg]lt t]g j'ų+ - æ;ƙf;Řƍá kg tfif ax'sŽ/á, tƨf tbgƃ/+ j'ųáÆlt. Ʃfo+
oyf ;ƙflblŪof Pj+ ;ƙfjfrfolk pksŽ/s]Ž. oyfx - æk'Ƒ] ±vëf, lj;fv, ljtŊ]þŷf ljrf/]ŷf kŞf jfr+ leƆtLÆlt,
‘d0lg01=463’ tƨf tbgƃ/+ ;ƙfjfrf j'ųf.
oƨf kg - æOblťbť sl/fifdfÆlt k&d+ jfrfo ;+ljblxŷf nás] sƙƃ] koáh]lƃ¶ tƨf jfrf sŽosƙfi pksŽl/sŽlt
;ƙfjfrfo cgƃ/+ ;ƙfsƙƃá j'ųá. rt'lƑw+ kg jrLb'ŝl/t+, ltljwť sŽob'ŝl/t+ kxfo peo+ ;'rl/t+ k"/]ƃfiˆj oƨf
cfhËjŪds++þ ;Ln+ k"/]lt, g Ot/fi, tƨf tb'eofgƃ/+ ;ƙfcfhËjá j'ųá. Pj+ lj;'źfhËj]g kg ækl/;'źá d] cfhËjáÆlt Pųfjtf
r kl/tá;+ sŷf ;'ųkdų]g ljxl/t'+ g o'ų+, cy ±vëf æ;lƑl/ofk±yë;' Ob+ jLl/o+ ;df/letƑÆlƃ bfiˆt'+ tbgƃ/+ ;ƙfjfofdá
j'ųá. ttá æcf/źjLl/o]glk sŽofbL;' rt";' jŴ";' ;lt ;"klŪtf sŽtƑfÆlt bfigŴ+ tbgƃ/+ ;ƙf;lt b]l;tf. oƨf kg]j+
;"klŪtf ;lt ;dflwfi'ksŽ/fg'ksŽ/fg+ wƙfg+ ultoá ;dƉ]l;ŷf kxált Psųf/ƙ±)ë lrų+ ;dfwft'+, tƨf ;ƙf;ltof cgƃ/+
;ƙf;dflw b]l;tált j]lbtƑá. Pt];+ wƙfg+ ;lŞlsl/ofoflt Pt];+ ;átfklųmþnfbLg+ kŝŋlsl/oŴfo.

ƀ] kƑlhtjŴ'jŰgf
376_377= Psldbfxlƃ Ob+ sƨf cf/ź+< co+ ls/ /fhĕ - æ¿k+ cųfÆlt Pj+nlźs]Ž, t]gfi b];gfo lrų+
gflwd'ŝlt. cy eujtf tfi nlźof cfljs/)Ŵ+ Ps++þ sŽ/)+ cfxl/t'+ Obdf/ź+. tŶfo+ ;ř]kŴá - æcx+ Ps++þ ;do+ #ál;tf/fd]
ljx/fld, tŶ j;ƃ+ d+ t] ƀ] kƑlhtf Pj+ k'ƸŞ;'. cyfx+ t];+ a'ź‡ƍfb+ bfiˆŷf tlƃwƙ+ gfd s±yëƃá Obdjár+ - æcfj';á,
;źf;ƕƉá gfd súnk'ųá Pj¿kfi ;Ŵ' ;f;g] kƑlhtá, Pj+ ltljw+ ;Ln+ k"/]ŷf k&dŢfgfbLlg kŷf l&tá ‚t+ hËjƒlƃcfbLlg
jb]Ɯ, o'ų+ g' ±vëf PtdfifÆlt< ttá t]lx æo'ųÆlƃ j'ų] æcx+ ±vëf kg]t+, cfj';á, Pj+ hĕgfld, Pj+ kfifld, cy r kgfx+ g
jbfdLÆlt t+ jfb+ kllŋlkŷf pųl/ vL)f;j+ bfiˆŷf æOdfi Pj+ jų'+ g o'ųÆlƃ cjár+. t] dd jrg+ ;'ŷf cųdgf cx];'lƃ.
Pj+ j'ų] ;álk cųdgá cxál; t]gfx - æObdjár eujf. cųdgá cáŪźá lnŞjL eujtá efl;t+ clegƆLÆlt.

103

Olt ;'dśnljnfl;lgof bL#lgsŽoŪsyfo+

dxfln;'ųjŰgf lglŪtf.

7= hŽlno;'ųjŰgf
ƀ] kƑlhtjŴ'jŰgf
378= Pj+ d] ;'t+»k]0» sˆŽ;lƗolƃ hĕlno;'ų+. tŶfo+ ck'ƑkbjŰgf. #ál;tf/fd]lt #ál;t]g ;]lŪgf st]
cf/fd]. k'Ƒ] ls/ cƟsƍ/Ū+ gfd cxál;. ttá s]Žt"xlns]Ž gfd blnŹá %ftseo]g ;k'ųbf/á cjlƃ/Ū+ uŞƃá k'ų+ jlxt'+
c;Ŋ]Žƃá %ū]ŷf cudfl;, dftf lgjlųŷf t+ ux]ŷf utf, t] Ps++þ uf‰kfnsufd+ kljƸ;;'. uf‰kfns]g r tbf ax'kfof;á kloųá
xált, t] ttá kfof;+ nleŷf e'Ƹŧ;'. cy ;á k'l/;á anjkfof;+ e'ųá hË/fk]t+' c;Ŋ]Žƃá /lųef±uë sŽn+ sŷf tŴ]j ;'glvof
súlŞƸƨ kl;Ƹƈ ux]ŷf súŊ'þ/á hĕtá, ;á uf‰kfnsfi lkoá cxál;. uf‰kfns]Ž r kŝ]sa'ź+ pkŪxlt. kŝ]sa'źálk
eųlsŝkl/oá;fg] súŊ'þ/fi Ps]s+þ lků+ b]lt, ;á kŝ]sa'ź] l;g]x+ pƍfb]ŷf uf‰kfns]g ;Ƹź kŰ;fnlƕ uŞlt. uf‰kfns] c;lƉlxt]
eųj]nfo+ ;od]j uƄf sŽnf/árgŴ+ kŰ;fnƀf/] e'filt, cƃ/fdƮ]lk růld±uë lbƩf e'lfiŷf knfk]lt. ;á kŝ]sa'ź] d'b's]g lrų]g
sŽn+sŷf b]jnás] lgƑlų tŶfi #á;sb]jk'ųá ŷ]j gfd+ cxál;. ;á b]jnástá rljŷf s]Ž;lƗo+ Psfi súnfi #/] lgƑlų. t+
ck'ųs]Ž ;]lŪ tfi dftflkt"g+ wg+ bŷf k'ų+ sŷf cƮx]l;. cy cųgá k'ų] hĕt] ;ųŋų'+ #ftfk]t'+ pkŊld. ;á k'ţjƃtfo
;ų;'lk &fg];' d/)+ cƍŷf cj;fg] PsŽo ;]lŪwLtfo j]Ɯlųo]g nźhËljtá ck/ef±uë lkt'cŝo]g ;]lŪŪfg+ kŷf #á;s;]lŪ gfd
hĕtá. cţ]lk s]Ž;lƗo+ súŊ'þ;]lŪ kfjfl/o;]ŪLlt ƀ] ;]lŪgá clŴ, Oldgf ;Ƹź toá cx];'+.
t]g r ;do]g lxdjƃtá kť;ttfk;f ;/L/;ƃƍgŴ+ cƃ/ƃ/fs]Ž;ƸƗ cfuŞlƃ t];+ Pt] toá ;]ŪL cųgá cųgá
pƜfg];' kŰsúloá sŷf pkŪfg+ s/álƃ. c±yëslbj;+ t] tfk;f lxdjƃtá cfuŞƃf dxfsƃf/] tl;tf lsnƃf Ps++þ dxƃ+ j?ŋ+
kŷf tŴ clwjŴfo b]jtfo ;lƃsŽ ;śx+ kŝfl;;ƃf lg;LƸb;'. b]jtf ;ƑfnŘf/lje"l;t+ xŴ+ k;f/]ŷf t];+ kfgLokfgsŽbLlg
bŷf lsndy+ klljgáb]l;, Pt] b]jtfofg'efj]g ljlƛtf k'ƸŞ;' - æƸs g' ±vëf, b]jt], sƙ+ sŷf tof co+ ;ƕlų nźfÆlt< b]jtf
cfx - ænás] a'źá gfd eujf pƍƉá, ;á Pt/lx ;fjlŴo+ ljx/lt, cgfylklůs]Ž uxklt t+ pkŪxlt. ;á pká;ylbj;];'
cųgá etsŽg+ kslteųj]tgd]j bŷf pká;y+ sŽ/fk]l;. cyfx+ Pslbj;+ dŢlƌs] kft/f;Ŵfo cfutá slť etssƙ+ cs/áƃ+
lbƩf - ‚cş dg'fif sƨf sƙ+ g s/áƃLƒlt k'ƸŞ. tfi d] tdŴ+ cf/ár];'+. cyfx+ Ptbjár+ - ‚Obflg pkŬlbj;á utá, ;Ŋf
g' ±vëf pkŬ‡ká;y+ sŽt'ƒlƃ. ttá ;]lŪfi klj]b]ŷf æ;Ŋf sŽt'Ælƃ cfx. Ʃfx+ pkŬlbj;+ pkŬ‡ká;y+ ;dflbloŷf tbx]j
sŽn+ sŷf Od+ ;ƕƸų klnleÆlƃ.
cy t] tfk;f æa'źá ls/ pƍƉáÆlt ;ŧftkLltkfdáşĕ ttáj ;fjƸŴ uƃ'sŽdf x'ŷflk - æax'sŽ/f gá pkŪfs;]lŪgá
t];lƕ OddŴdf/ár]fifdfÆlt s]Ž;ƸƗ uƄf ;]ŪLlx st;Ŋf/ax'dfgf ætbx]j do+ uŞfdfÆlt cfx+;'. æƸs, eƃ], t'l/tfŴ, gg'
t'ƛ] k'Ƒ] rųf/á kť df;] jl;ŷf uŞyfÆlt r j'ų] t+ kjƸų cf/ár];'+. æt]g lx, eƃ], ;x]j uŞfdfÆlt r j'ų] æuŞfd do+,
t'ƛ] ;l)s++þ cfuŞyfÆlt ;fjƸŴ uƄf eujtá ;lƃs] kƑlhŷf c/xų+ kfk'Ƹ);'. t]lk ;]lŪgá kť;tkť;t;skl/jf/f ;fjƸŴ
uƄf bfgfbLlg bŷf s]Ž;ƸƗ cfudgŴfo eujƃ+ oflrŷf kŝfuƙ toá ljxf/] sŽ/];'+. t];' súŊ'þ;]lŪgf stá súŊ'þf/fdá gfd,
kfjfl/o;]lŪgf stá kfjfl/sƗjg+ gfd, #ál;t;]lŪgf stá #ál;tf/fdá gfd cxál;. t+ ;ƈfo j'ų+ - æs]Ž;lƗo+ ljx/lt
#ál;tf/fd]Ælt.
d'lůoált Ob+ tfi gfd+. hŽlnoált Oblƕ Ot/fi gfdd]j. oƨf kgfi pkŢfoá bf?do]g kų]g lkůfo r/lt,
tƨf bf?klųsƃ]jf;Llt j'ŝlt. Ptbjár'lƃ pkf/Ƙflwƍfo]g jfb+ cf/ák]t'sŽdf x'ŷf Ptbjár'+. Olt ls/ g];+ cxál;, ;r]
;d±)ëf uf‰tdá æt+ hËj+ t+ ;/L/Ælƃ jŋlt, cyfi do+ Pt+ jfb+ cf/ák]fifd - æeá uf‰td, t'ƛfs++þ nlźof O±wëj ;ųá leşlt,
t]g já jfbá pŞ]bjfbá xátLÆlt. ;r] kg æcţ+ hËj+ cţ+ ;/L/Ælƃ jŋlt, cyfiˆt+ jfb+ cf/ák]fifd æt'ƛfs++þ jfb] ¿k+
leşlt, g ;ųá leşlt. t]g já jfb] ;ųá ;fitá cfkştLÆlt. cy eujf æOd] jfbf/ákgŴfo kŤ+ k'Şlƃ, dd ;f;g] Od]
ƀ] cƃ] cg'kuƙ dlŢdf klkbf cŴLlt g hĕglƃ, xƆ g];+ kŤ+ cljfiş]ŷf tfifo]j klkbfo cfljefjŴ+ wƙ+ b];]dLÆlt lrƃ]ŷf
104

æt]g xfj';áÆltcflbdfx.
379_380= tŴ sƟ+ g' ±vëf tƧ]t+ jrgfoflt tfiˆt+ ;źfkƑlhtfi ltljw+ ;Ln+ kl/k"/]ŷf k&dŢfg+ kųfi o'ų+ g' ±vëf
Pt+ jų'lƃ cŴá. t+ ;'ŷf kl/ƑfhsŽ k'y'şgá gfd oƨf lglƑlrlsŞá g xált, tƨf sbflr Pj+ jb]Ɯflt dţdfgf - æsƟ+ tfiˆt+
jrgfofÆlt cfx+;'. cy r kgfx+ g jbfdLlt cx+ Ptd]j+ hĕgfld, gá r Pj+ jbfld, cy ±vëf sl;)kl/sƙ+ sŷf efj]ƃfi
kţfan]g pƍƉ+ dxƮtlrųd]tlƃ ;ţ+ &k]Ƹ;. g sƟ+ tƧ]tlƃ Ob+ t] kl/ƑfhsŽ - æoƨf vL)f;já ljut;ƙáxá ltŰljlrlsŞá,
tƨf g o'ų+ tfiˆt+ jų'Ælƃ dţdfgf jblƃ. ;];d]Ŵ pųfgŴd]jflt.
Olt ;'dśnljnfl;lgof bL#lgsŽoŪsyfo+

hĕlno;'ųjŰgf lglŪtf.

8= dxf;Lxgfb;'ųjŰgf
cr]nsƧkjŴ'jŰgf
381= Pj+ d] ;'t+»k]0» p?ţfo+ ljx/tLlt dxf;Lxgfb;'ų+. tŶfo+ ck'ƑkbjŰgf. p?ţfolƃ p?ţflt tfi
/Ūfilk gu/filk Ptb]j gfd+, eujf p?ţfgu/+ pklgfifo ljx/lt. sŰsŴn] ldubfo]lt tfi gu/fi cljb"/] sŰsŴn+
gfd Ps]Ž /d)Loá e"ldefuf‰ clŴ. ;á ldufg+ ceoŴfo lbƉųf ældubfoáÆlt j'ŝlt, tƸƨ sŰsŴn] ldubfo]. cr]nált
gƮkl/Ƒfhs]Ž. sƧkált tfi gfd+. tklƧlƃ tklglfits++þ. n"vfhËljlƃ cr]nsd'ųfrf/flbj;]g n"±vëf cfhËjá cfiflt n"vfhËjL,
t+ n"vfhËƸj. pkŊá;tLlt pků]lt. pkjbtLlt xLń]lt jƘ]lt. wƙƧ r cg'wƙ+ Ɠfs/áƃLlt eátf uf‰td]g j'ųsŽ/)fi
cg'sŽ/)+ s±yëlƃ. ;xwlƙsˆŽ jfbfg'jfbált k/]lx j'ųsŽ/±)ëg ;sŽ/±)ëf x'ŷf t'ƛfs++þ jfbá jf cg'jfbá jf ljţ"lx u/lxtƑ+, sŽ/)+
s]Žlr cƍdųs]Žlk Ƹs g cfuŞlt. Ob+ j'ų+ xált, æƸs ;ƑfsŽ/]glk tj jfb] uf/ƞ+ sŽ/)+ gŴLÆlt. cgưŋŽt'sŽdflt g ce"t]g
jų'sŽdf.
382= Psŝ+ tkƸƧ n"vfhËljlƃcfbL;' O±wësŝá cr]nskƑşĕlbtklglfitųf tkfiL æn"±vëg hËljt+ sƍ]fifdLÆlt
lt)uf‰doflbeŋgfbLlx gfgƍsŽ/]lx cųfg+ lsnd]lt, cƍk'ţtfo r ;'±vëg hËljtj'lųd]j g nelt, ;á tLl) b'ŝl/tflg k"/]ŷf
lg/o] lgƑųlt.
ck/á tflb;+ tklglfitálk k'ţjf xált, nelt nfe;Ŋf/+. ;á æg bflg dof ;lb;á cŴLÆlt cųfg+ pŝ] &fg]
;Ƙfj]ŷf æleƜá;ádųfo nfe+ pƍfb]fifdLÆlt cg];gj;]g tLl) b'ŝl/tflg k"/]ŷf lg/o] lgƑųlt. Od] ƀ] ;ƈfo k&dgoá
j'ųá.
ck/á tklglfits]Ž n"vfhËjL cƍk'ţá xált, g nelt ;'±vëg hËljtj'Ƹų. ;á ædƞ+ k'Ƒ]lk cstk'ţtfo ;'vhËljsŽ
g'ƍşlt xƆbflg k'ţflg s/ádLÆlt tLl) ;'rl/tflg k"/]ŷf ;Ʈ] lgƑųlt.
ck/á n"vfhËjL k'ţjf xált, nelt ;'±vëg hËljtj'Ƹų. ;á - ædƞ+ k'Ƒ]lk stk'ţtfo ;'vhËljsŽ pƍştLÆlt lrƃ]ŷf
cg];g+ kxfo tLl) ;'rl/tflg k"/]ŷf ;Ʈ] lgƑųlt. Od] ƀ] ;ƈfo b'ltogoá j'ųá.
Ps]Ž kg tkfiL cƍb'ŋljxf/L xált aflx/sŽrf/o'ųá tfk;á jf %Ɖkl/Ƒfhs]Ž jf, cƍk'ţtfo r dgfk] kŝo] g
nelt. ;á cg];gj;]g tLl) b'ŝl/tflg k"/]ŷf cųfg+ ;'±vë &k]ŷf lg/o] lgƑųlt.
ck/á k'ţjf xált, ;á - æg bflg dof ;lb;á cŴLÆlt dfg+ pƍfb]ŷf cg];gj;]g nfe;Ŋf/+ jf pƍfb]ƃá
ldŞflblŪj;]g - æ;'±vëf Oldfif kl/ƑflhsŽo bx/fo d'b'sŽo nád;fo ;ƖfiáÆltcfbLlg lrƃ]ŷf sŽd];' kftƓt+ jf cfkşƃá tLl)
b'ŝl/tflg k"/]ŷf lg/o] lgƑųlt. Od] ƀ] ;ƈfo tltogoá j'ųá.

105

ck/á kg cƍb'ŋljxf/L cƍk'ţá xált, ;á - æcx+ k'Ƒ]lk cstk'ţtfo ;'±vëg hËljs++þ g nefdLÆlt tLl) ;'rl/tflg
k"/]ŷf ;Ʈ] lgƑųlt.
ck/á k'ţjf xált, ;á - æk'Ƒ]kfx+ stk'ţtfo ;'v+ nefld, Obflg k'ţflg sl/fifdLÆlt tLl) ;'rl/tflg k"/]ŷf ;Ʈ]
lgƑųlt. Od] ƀ] ;ƈfo rt'Ŵgoá j'ųá. Ob+ ltlŴoj;]g cfut+, ;f;g]lk kg nưlt.
Psŝá lx w'tś;dfbfgj;]g n"vfhËjL xált, cƍk'ţtfo jf ;snlƕ ufd+ ljrl/ŷf pb/k"/+ g nelt. ;á - ækŝo]
pƍfb]fifdLÆlt j]şsƙflbj;]g jf cg];g+ sŷf, c/xų+ jf klhĕlgŷf, tLl) jf súxgjŴ"lg kl;]ljŷf lg/o] lgƑųlt.
ck/á r tflb;áj k'ţjf xált. ;á tfo k'ţ;ƕlųof dfg+ hgloŷf pƍƉ+ nfe+ yfj/+ sų'sŽdá cg];gj;]g tLl)
b'ŝl/tflg k"/]ŷf lg/o] pƍşlt.
ck/á ;dflbƉw'tśá cƍk'ţáj xált, g nelt ;'±vëg hËljtj'Ƹų. ;á - æk'Ƒ]kfx+ cstk'ţtfo lslť g nefld, ;r]
Obflg cg];g+ sl/fi+, cfoltlƕ b'Ɵe;'±vëf eljfifdLÆlt tLl) ;'rl/tflg k"/]ŷf c/xų+ kų'+ c;Ŋ]Žƃá ;Ʈ] lgƑųlt.
ck/á k'ţjf xált, ;á - æk'Ƒ]kfx+ stk'ţtfo Pt/lx ;'lvtá, Obflglk k'ţ+ sl/fifdLÆlt cg];g+ kxfo tLl)
;'rl/tflg k"/]ŷf c/xų+ kų'+ c;Ŋ]Žƃá ;Ʈ] lgƑųlt.
383= cfultťflt - æc;'sŪfgtá gfd Od] cfutfÆlt Pj+ cfultť. ultťflt Obflg uƃƑŪfgť. r'ltťflt ttá
rjgť. pkklųťflt ttá r'tfg+ k'g pkklųť. Ƹs ;Ƒ+ tk+ u/lxƧfdLlt - æs]g sŽ/±)ëg u/lxfifld, u/lxtƑd]j lx do+
u/xfd, k;+l;tƑ+ k;+;fd, g elůs++þ s/áƃá dxf/hs]Ž ljo ±wëftť c±wëftť Pstá s/ádfÆlt bfiˆlt. Obflg tdŴ+ ksŽ;]ƃá æ;lƃ sfik Ps] ;d)Ɣfƪ)fÆltcflbdfx.
384= o+ t] Psŝlƃ kťljw+ ;Ln+, tlŤ nás] g s]Žlr æg ;fw"Ælt jblt. k'g o+ t] Psŝlƃ kťljw+ j]/+, t+ g
s]Žlr æ;fw"Ælt jblt. k'g o+ t] Psŝlƃ kťƀf/] c;+j/+, t] ls/ - ærŋ' gfd g lg?lƈtƑ+, rŋ'gf dgfk+ ¿k+ bŪƑÆlƃ
jblƃ, P; goá ;átfbL;'. k'g o+ t] Psŝlƃ kťƀf/] ;+j/+.
Pj+ k/];+ jfb]g ;x cųgá jfbfi ;dfgf;dfgt+ bfiˆŷf Obflg cųgá jfb]g ;x k/];+ jfbfi ;dfgf;dfgt+ bfiˆƃá
æo+ doÆlƃcflbdfx. tŶflk kť;Lnflbj;]g]j cŴá j]lbtƑá.

;dg'o'ŧfkgsyfjŰgf
385= ;dg'o'ŧƃlƃ ;dg'o'ŧƃ', PŴ r nƸź k'Şƃá ;dg'o'ŧlt gfd, sŽ/)+ k'Şƃá ;dg'ufxlt gfd, peo+ k'Şƃá
;dg'ef;lt gfd. ;Ŵf/f jf ;Ŵf/lƃ ;Ŵf/f jf ;Ƹź ;Ŵf/+ pk;+xl/ŷf - æƸs t] ;Ŵf t] wƙ] ;Ƒ;á kxfo jųlt, pbfx'
;d±)ëf uf‰tdáÆlt. b'ltokb]lk P;]j goá.
Obflg tdŴ+ oáh]ŷf bfiˆƃá - æo] Od];+ ejtÆlƃcflbdfx. tŴ csú;nf csú;n;řftflt csú;nf r]j æcsú;nfÆlt
r ;řftf `ftf s]ŽŪf;+ jf sŷf &lktflt cŴá. P; goá ;Ƒkb];'. clk r]Ŵ ;fjşŽlt ;bá;f. g cndl/oflt lgŹá;Ū]g
cl/of eljt'+ gfn+ c;dŴf.
386_392= o+ ljţ" ;dg'o'ŧƃflt o]g ljţ" cƛ] r cţ] r k'Şƃf Pj+ jb]Ɯ'+, t+ &fg+ ljşlt, clŴ t+ sŽ/)lƃ cŴá.
o+ jf kg eáƃá k/] u)frl/oflt k/] kg eáƃá u)frl/of o+ jf t+ jf cƍdųs++þ kxfo jųƃLlt cŴá. cƛ]j tŴ o]e'Ɯ]g
k;+;]Ɯ'lƃ Ob+ eujf ;Ŵf/f ;Ŵf/+ ;dg'o'ŧg]lk cfx - ;Ŝ]g ;+#+ ;dg'o'ŧg]lk. sƨf< ;Ŝk;+;folk ;Ŵ'o]j k;+;fl;lźtá.
k;Lbdfgflk lx a'ź;ƕlųof ;Ŝ], ;Ŝ;ƕlųof r a'ź] k;Lblƃ, tyf lx eujtá ;/L/;ƕƸų lbƩf, wƙb];g+ jf ;'ŷf ejlƃ
jųf/á - ænfef jt eá ;fjsŽg+ o] Pj¿kfi ;Ŵ' ;lƃsŽjr/fÆlt, Pj+ a'ź;ƕlųof ;Ŝ] k;Lblƃ. leŋÚg+ kgfrf/uf‰r/+
cleŊdklŊdfbLlg r lbƩf ejlƃ jųf/á - æ;lƃsŽjr/fg+ jt eá ;fjsŽg+ coť pk;du'±)ëf ;Ŵ' sËj ¿ká eljfitLÆlt, Pj+
;Ŝ;ƕlųof a'ź] k;Lblƃ. Olt of ;Ŵ'k;+;f, ;f ;Ŝfi. of ;Ŝfi k;+;f, ;f ;Ŵ"lt ;Ŝk;+;folk ;Ŵ'o]j k;+;fl;lźtá
eujf ƀL;'lk go];' - æcƛ]j tŴ o]e'Ɯ]g k;+;]Ɯ'Ælƃ cfx. ;d±)‰f ±uëftdá Od] wƙ] cgj;];+ kxfo jųlt, o+ jf kg eáƃá
k/] u)frl/ofltcfbL;'lk kg]Ŵ codlwƍfoá - ;ƕų;dfbfg;]t'#ftj;]g lx ltfiá lj/ltoá. tf;' ;ƕų;dfbfg
lj/ltdųd]j cţ];+ xált, ;]t'#ftlj/lt kg ;Ƒ]g ;Ƒ+ glŴ. kť;' kg tbśljŋƘg;d'Ş]bklkfilźlgfi/)ƍxfg];'
cŪ;dfklųj;]g r]j ljkfigfdųj;]g r tbśljŋƘgƍxfgdųd]j cţ];+ xált. Ot/flg tLl) kxfgflg ;Ƒ]g ;Ƒ+ glŴ. tyf
;Ln;+j/á, vlƃ;+j/á, `f);+j/á, ;lt;+j/á, jLl/o;+j/ált kť ;+j/f, t];' kť;Lndųd]j clwjf;gvlƃdųd]j r cţ];+
xált, ;];+ ;Ƒ]g ;Ƒ+ glŴ.

106

kť ±vëf klgd] pká;y'Ź];f, t];' kť;Lndųd]j cţ];+ xált. kfltdáŋ;+j/;Ln+ ;Ƒ]g ;Ƒ+ glŴ. Olt csú;nƍxfg]
r sú;n;dfbfg] r, tL;' lj/tL;', kť;' kxfg];', kť;' ;+j/];', kť;' pŹ];];', - æcxd]j r dƞť ;fjs;Ŝá nás] kţfolt,
dof lx ;lb;á ;Ŵf gfd, dƞ+ ;fjs;Ŝ]g ;lb;á ;Ŝá gfd gŴLÆlt eujf ;Lxgfb+ gblt.

cl/ocŪlśsdƮjŰgf
393= Pj+ ;Lxgfb+ glbŷf tfi ;Lxgfbfi cljk/LtefjfjaáwgŴ+ - æclŴ, sfik, dƮáÆltcflbdfx. tŴ dƮʼnlt
násúų/dƮá. klkbflt k'Ƒefuklkbf. sŽnjfbLltcfbLlg Ɣƪhĕn] jlŰtflg. Obflg t+ b'ljw+ dƮť klkbť Pstá sŷf
bfiˆƃá - æcod]j cl/oáÆltcflbdfx. Ob+ kg ;'ŷf cr]ná lrƃ]l; - æ;d±)ëf uf‰tdá dƞ+o]j dƮá r klkbf r clŴ, cţ];+
gŴLlt dţlt, xƆfifx+ cƛfslƕ dƮ+ s±yëdLÆlt. ttá cr]nsklkb+ s±yël;. t]gfx - æPj+ j'ų] cr]ná sfiká eujƃ+
Ptbjár»k]0 pbs]Ž/áxgfg'oáudg'o'ųá ljx/tLÆlt.

tkákŊdsyfjŰgf
394= tŴ tkákŊdflt tkf/Ƙf, tksƙfgLlt cŴá. ;fdţ;řftflt ;d)sƙ;řftf. Ɣƪţ;řftflt
Ɣfƪ)sƙ;řftf. cr]nsˆŽlt lgŝáná, gƮált cŴá. d'ųfrf/ált lj;Ūfrf/á, pŝf/sƙfbL;' nálsosúnk'ųfrf/]g lj/lxtá
l&ts]Žj pŝf/+ s/ált, kfifj+ s/ált, vfblt, e'ŧlt r. xŴfkn]vgált xŴ] lkůlƛ l&t] lhƢfo xŴ+ cklnvlt, pŝf/+ jf
sŷf xŴlƨţ]j bůs;ţL x'ŷf xŴ]g cklnvlt. æleŋfux)Ŵ+ Plx, eƃ]Ælt j'ųá g PtLlt g PlxeŹlƃsˆŽ. æt]g lx ltŪ,
eƃ]Ælt j'ųálk g ltŪtLlt gltŪeŹlƃsˆŽ. tb'eolƕ ls/ ;á - æPtfi jrg+ st+ eljfitLÆlt g s/ált. clexlƃ k'/]t/+
ux]ŷf cfx+ leŋ+, plŹƧstlƃ æOd+ t'ƛ] plŹfi stÆlƃ Pj+ cf/álrt+ leŋ+. g lgdƃglƃ æc;'s+þ gfd sún+ jf jLƸy jf ufd+
jf klj;]ƜfyfÆlt Pj+ lgdlƃtleŋlƕ g ;flbolt, g uŲlt. g súlƘd'vflt súlƘtá pźl/ŷf lbƜdfg+ leŋ+ g uŲlt. g
sńálkd'vflt sńákLlt pŋln jf klŞ jf, ttálk g uŲlt. sƨf< súlƘsńálkoá d+ lgfifo sŞ'gf kxf/+ neƃLlt. g
Pńsdƃ/lƃ pƙf/+ cƃ/+ sŷf lbƜdfg+ g uŲlt. sƨf< æco+ d+ lgfifo cƃ/s/)+ netLÆlt. bůd';n];'lk P;]j goá.
lƀƉlƃ ƀL;' e'ŧdfg];' PsƸƨ pŪfo b]ƃ] g uŲlt. sƨf< æPsfi sańƃ/foá xátLÆlt. g ulưlgofltcfbL;' kg
æulưlgof súlŞo+ bf/s]Ž lsndlt. kfolƃof bf/sfi vL/ƃ/foá xált, k'l/;ƃ/utfo /ltcƃ/foá xátLÆlt g uŲlt.
;+lsųL;"lt ;+lsų]ŷf steų];', b'lưŋ;do] ls/ cr]ns;fjsŽ cr]nsŽg+ cŴfo ttá ttá tů'nfbLlg ;dfbk]ŷf eų+ krlƃ.
pŊŪá cr]ns]Ž ttálk g klƮŲlt. g oŴ ;flt oŴ ;'g±vëf - ælků+ nlefifdLÆlt pklŪtá xált, tŴ tfi cbŷf cfx+ g
uŲlt. sƨf< Ptfi lkůƃ/foá xátLlt. ;ů;ůrfl/gLlt ;d"x;d"xrfl/gL, ;r] lx cr]ns++þ lbƩf - æOdfi leŋ+ bfifdfÆlt
dg'fif eų±uëx+ klj;lƃ, t];' r klj;ƃ];' sńálkd'vfbL;' lgnLgf dlŋsŽ pƍltŷf ;ů;ůf r/lƃ, ttá cfx+ leŋ+ g uŲlt.
sƨf< d+ lgfifo dlŋsŽg+ uf‰r/ƃ/foá hĕtált.
y';ábslƃ ;Ƒ;fi;Ƙf/]lx st+ ;ájL/s++þ. PŴ r ;'/fkfgd]j ;fjş+, co+ kg ;Ƒ];'lk ;fjş;ţL. PsŽufl/sˆŽlt
oá PsƸƨo]j ±uëx] leŋ+ nleŷf lgjųlt PsŽnálksˆŽlt oá Ps]g]j cfnák]g ofk]lt. ƀfufl/sŽbL;'lk P;]j goá. PlsƧflk
blųoflt PsŽo blųof. blų gfd PsŽ v'Źskflt xált, oŴ cƮleŋ+ klŋlkŷf &k]lƃ. PsŽlxslƃ Pslbj;ƃl/s++þ.
cźdfl;slƃ cźdf;ƃl/s++þ. kl/ofoeųeáhglƃ jf/eųeáhg+, PsŽxjf/]g ƀLxjf/]g ;ųfxjf/]g cŬdf;jf/]gflt Pj+
lbj;jf/]g cfuteųeáhg+.
395= ;fseŋált cƟ;fseŋá. ;fdfseŋált ;fdfstů'neŋá. gLjf/fbL;' gLjf/á gfd c/ţ] ;o+hĕtf jLlxhĕlt.
bŹúnlƃ rƙsŽ/]lx rƙ+ lnlvŷf %lūts;+. x+ j'ŝlt l;n];álk ;]jfnálk. s)lƃ súůs++þ. cfrfdált eųpŋlnsŽo nƮá
´fdscábgá, t+ %lūtŪfgtáj ux]ŷf vfblt, æcábgslŧoÆlƃlk jblƃ. lkţfsŽboá kfsf Pj. kjųmneáhËlt
klttmþneáhË.
396= ;f)fgLlt ;f)jfsráńflg. d;f)fgLlt ldfisráńflg. %jb'ƧfgLlt dt;/L/tá %lūtjŴflg, P/slt)fbLlg
jf uƅ]ŷf stlgjf;gflg. k+;'sÚnfgLlt kyljo+ %lūtgƃsŽlg. lt/LfgLlt ?ŋtrjŴflg. clhglƃ clhgldurƙ+.
clhglŋklƃ tb]j dŢ] mþflnts++þ. sú;rL/lƃ sú;lt)flg uƅ]ŷf strL/+. jfsrL/mnsrL/];'lk P;]j goá. sˆ;sƗnlƃ
dg'fis];]lx stsƗn+. o+ ;ƈfo j'ų+ æ;]Ɯyflk leŋj], oflg sŽlglr tƃfj'tflg jŴflg, s];sƗná t];+ kllsŪá cŋfolt. s];sƗná, leŋj], ;Lt] ;Ltá,

107

pŲ] pŲá cƍŔá r b'ƑŰá r b'Ʈƈá b'ŋ;ƖfiáÆlt.
jfńsƗnlƃ cfijfn]lx stsƗn+. pn"sklŋslƃ pn"skŋflg uƅ]ŷf stlgjf;g+. pŊúlsƍwfgdg'o'ųált
pŊ'þlsjLl/o+ cg'o'ųá, uŞƃálk pŊ'þls]Žj x'ŷf pƍltŷf pƍltŷf uŞlt. sŭsŽkƧlosˆŽlt cosŭs] jf ksltsŭs] jf e"ldo+
s]Žũ]ŷf tŴ rƙ+ cŴl/ŷf &fgrŘdfbLlg s/ált. ;]Ɯlƃ ;oƃálk tŴ]j ;]Ɯ+ sƍ]lt. mns;]Ɯlƃ ?ŋmþns] ;]Ɯ+. ylůn;]Ɯlƃ
ylůn] pŝ] e"ld&fg] ;]Ɯ+. PskƧlosˆŽlt Pskfiˆg]j ;olt. /háhƟw/ált ;/L/+ t]n]g dlŋŷf /h'ŪfgŪfg] ltŪlt, cyfi
;/L/] /h]ŽhƟ+ nƮlt, t+ wf/]lt. oyf;ƅltsˆŽlt nź+ cf;g+ cs]Žkŷ] f ob]j nelt, tŴ]j lg;Lbg;Lná. j]slsˆŽlt
ljsvfbg;Lná. ljslƃ u"y+ j'ŝlt. ckfgsˆŽlt kllŋų;Lt'bskfgá. ;fo+ tltodfiflt ;fotltos+. kftá, dŢlƌs],
;folƃ lbj;fi ltŋų'+ kfk+ kjfx]fifdLlt pbsˆŽ/áxgfg'oáu+ cg'o'ųá ljx/tLlt.

tkákŊdlg/ŴstfjŰgf
397= cy eujf ;Ln;ƕbfbLlx ljgf t];+ tkákŊdfg+ lg/Ŵst+ bfiˆƃá - æcr]ns]Ž r]lk sfik xátLÆltcflbdfx.
tŴ cf/sŽ jflt b"/]o]j. cj]/lƃ bá;j]/lj/lxt+. cƓfkşlƃ bádgfiƓfkş/lxt+.
398= b'Ŋ/+, eá ±uëftdflt Ob+ sfiká ædo+ k'Ƒ] Pųsdų+ ;fdţť Ɣƪţťflt ljr/fd, t'ƛ] kg cţ+o]j ;fdţť
Ɣƪţť jbyfÆlt bLk]ƃá cfx. kslt ±vëf P;flt ksltsyf P;f. Odfo r, sƧk, dųfoflt æsfik olb Oldgf kdf±)ëg
Pj+ kl/ųs]g klklųŊd]g ;fdţ+ jf Ɣƪţ+ jf b'Ŋ/+ ;'b'Ŋ/+ gfd celjfi, ttá g]t+ celjfi sƟ+ jrgfo b'Ŋ/+ ;fdţÆlƃ
cod]Ŵ kb;Ɨƈ]g ;Ƹź cŴá. Pt]g go]g ;ƑŴ kb;Ɨƈá j]lbtƑá.
399= b'şŽgált Oblƕ ;á ædo+ k'Ƒ] Pųs]g ;d±)ëf jf Ɣfƪ±)ëf jf xátLlt ljr/fd, t'ƛ] kg cţyf jbyfÆlt Ob+
;ƈfofx. cyfi eujf t+ ksltjfb+ kllŋlkŷf ;efjtáj b'şĕgefj+ cfljs/áƃá k'glk - ækslt ±vëfÆltcflbdfx. tŶflk
j'ųgo]g]j kb;Ɨƈ+ sŷf cŴá j]lbtƑá.

;Ln;dflwkţf;ƕbfjŰgf
400_401= stdf kg ;f, eá ±uëftdflt sƨf k'Şlt. co+ ls/ klůtá eujtá s±yëƃfiˆj sy+ pƮx]l;, cy cųgá
klklųof lg/Ŵst+ ljlbŷf ;d±)ëf uf‰tdá - ætfi ‚rfo+ ;Ln;ƕbf, lrų;ƕbf, kţf;ƕbf cefljtf xált c;lŞstf, cy ±vëf
;á cf/sŽj ;fdţfƒltcflbdfx. xƆ bflg g+ tf ;ƕlųoá k'ŞfdLÆlt ;Ln;ƕbflbljhĕggŴ+ k'Şlt. cyfi eujf a'ź‡ƍfb+
bfiˆŷf tlƃwƙ+ s±yëƃá tf ;ƕlųoá bfiˆt'+ - æOw sfikfÆltcflbdfx. Odfo r sƧk ;Ln;ƕbfoflt Ob+ c/xųmþnd]j ;ƈfo
j'ų+. c/xųmþnkl/oá;fglŤ eujtá ;f;g+. tƨf c/xųmþn;ƕo'ųflx ;Lnlrųkţf;ƕbflx cţf pųl/t/f jf k)Ltt/f jf
;Lnflb;ƕbf gŴLlt cfx.

;LxgfbsyfjŰgf
402= Pjť kg jŷf Obflg cg'ų/+ dxf;Lxgfb+ gbƃá - æ;lƃ sfik Ps] ;d)Ɣfƪ)fÆltcflbdfx. tŴ cl/olƃ
lg?klŊn];+ k/dlj;'ź+. k/dlƃ pųd+, kť;Lnflg lxcfƸb sŷf ofj kfltdáŋ;+j/;Lnf ;Lnd]j, násúų/dƮmþn;ƕo'ų+ kg
k/d;Ln+ gfd. gfx+ tŴflt tŴ ;Ln]lk k/d;Ln]lk cx+ cųgá ;d;d+ dd ;Ln;d]g ;Ln]g dof ;d+ k'Ʈn+ g kfifdLlt
cŴá. cxd]j tŴ leƜált cxd]j tƸƨ ;Ln] pųdá. stdƸƨ< olbb+ clw;Lnlƃ o+ Pt+ pųd+ ;Lnlƃ cŴá. Olt Od+ k&d+
;Lxgfb+ gblt.
tkálhu'Şjfbflt o] tkálhu'Ş+ jblƃ. tŴ tktLlt tká, lsn];;ƃfksjLl/ofiˆt+ gfd+, tb]j t] lsn];] lhu'ŞtLlt
lhu'Şf. cl/of k/dflt PŴ lgŹá;ųf cl/of, cŪcf/ƘjŴ'j;]glk pƍƉf ljkfigfjLl/o;řftf tkálhu'Şf tkálhu'Şfj,
dƮmþn;ƕo'ųf k/df gfd. clwh]u'Şlƃ Ow lhu'Şefjá h]u'Ş+, pųd+ h]u'Ş+ clwh]u'Ş+, tƨf olbb+ clwh]u'Ş+, tŴ cxd]j
leƜált Pjd]Ŵ cŴá bŪƑá. kţflwsŽ/]lk sƙfistfkţf r ljkfigfkţf r kţf gfd, dƮmþn;ƕo'ųf k/df kţf gfd.
clwkţlƃ PŴ lnśljkƟf;á j]lbtƑá, co+ kg]ŴŴá - ofo+ clwkţf gfd cxd]j tŴ leƜált ljd'ųflwsŽ/] tbśljŋƘgljd'lųoá
ljd'lų gfd, ;d'Ş]bklkfilźlgfi/)ljd'lųoá kg k/df ljd'ųLlt j]lbtƑf. Owflk r olbb+ clwljd'ųLlt of co+
108

clwljd'lų, cxd]j tŴ leƜált cŴá.
403= ;'ţfuf/]lt ;'ţ] #/], Pss]Žj lg;Llbŷflt clwƍfoá. kl/;f;' rflt cŪ;' kl/;f;'. j'ųlƕ r]t+ ærųfl/dflg, ;fl/k'ų, tyfutfi j];f/şĕlg. o]lx j];f/ş]lx ;dƉfutá tyfutá cf;e+ &fg+ klhĕgflt, kl/;f;'
;Lxgfb+ gbtLÆlt ‘d0lg01=150’ ;'ų+ ljŴf/]tƑ+.
kŤť g+ k'ŞƃLlt klůtf b]jdg'fif g+ kŤ+ cle;řl/ŷf k'Şlƃ. Ɠfs/átLlt tř)ţ]j ljfiş]l;. lrų+ cf/f±wëtLlt
kŤfljfişg]g dxfhgfi lrų+ kl/tá;]lto]j. gá r ±vëf ;átƑ+ dţƃLlt lrų+ cf/f±wëŷf s±yëƃfilkfi jrg+ k/] ;átƑ+ g
dţƃLlt, Pjť jb]Ɯ'lƃ cŴá. ;átƑťƧ dţƃLlt b]jflk dg'fiflk dxƃ]g]j pfifx]g ;átƑ+ dţlƃ. k;LbƃLlt ;'k;Ɖf
sƟlrųf d'b'lrųf xálƃ. k;ƉfsŽ/+ s/áƃLlt g d'źƍ;Ɖfj xálƃ, k)Ltflg rLj/fbLlg j]ń'jgljxf/fboá r dxfljxf/]
kl/ŝhƃf k;ƉfsŽ/+ s/álƃ. tyųfoflt o+ ;á wƙ+ b];]lt tyf efjfo, wƙfg'wƙklklųk"/)Ŵfo klkşƃLlt cŴá. tyųfo
r klkşƃLlt tyefjfo klkşlƃ, tfi lx eujtá wƙ+ ;'ŷf s]lr ;/±)ë;' s]lr kť;' ;Ln];' kltŪxlƃ, ck/] lgŋldŷf
kƑhlƃ. klkƉf r cf/f±wëƃLlt tť kg klkb+ klkƉf k"/]t'+ ;Ŋ]Žlƃ, ;ƑfsŽ/]g kg k"/]lƃ, klklųk"/±)ëg tfi eátá
uf‰tdfi lrų+ cf/f±wëƃLlt jųƑf.
OdƸƨ kgásŽ;] &ŷf ;Lxgfbf ;dáwfg]tƑf. Psŝ+ tkƸfi lg/o] lgƑų+ kfifdLlt lx eujtá Ps]Ž ;Lxgfbá. ck/+
;Ʈ] lgƑų+ kfifdLlt Ps]Ž. csú;nwƙƍxfg] cxd]j ;]Ūált Ps]Ž. sú;nwƙ;dfbfg]lk cxd]j ;]Ūált Ps]Ž. csú;nwƙƍxfg]
dƞd]j ;fjs;Ŝá ;]Ūált Ps]Ž. sú;nwƙ;dfbfg]lk dƞ+o]j ;fjs;Ŝá ;]Ūált Ps]Ž. ;Ln]g dƞ+ ;lb;á gŴLlt Ps]Ž. jLl/o]g
dƞ+ ;lb;á gŴLlt Ps]Ž. kţfo»k]0 ljd'lųof»k]0 ;Lxgfb+ gbƃá kl/;dŢ] lg;Llbŷf gbfdLlt Ps]Ž. lj;f/bá x'ŷf
gbfdLlt Ps]Ž. kŤ+ d+ k'ŞƃLlt Ps]Ž. kŤ+ k'Ūá ljfiş]dLlt Ps]Ž. ljfişg]g k/fi lrų+ cf/f±wëdLlt Ps]Ž. ;'ŷf ;átƑ+
dţƃLlt Ps]Ž. ;'ŷf d] k;LbƃLlt Ps]Ž. k;ƉfsŽ/+ s/áƃLlt Ps]Ž. o+ klkƸų b];]ld, tyųfo klkşƃLlt Ps]Ž. klkƉf r
d+ cf/f±wëƃLlt Ps]Ž. Olt k'l/dfg+ b;Ɖ+ Ps]sfi - ækl/;f;' r gbtLÆlt cfboá b; b; kl/jf/f. Pj+ t] b; k'l/dfg+
b;Ɖ+ kl/jf/j;]g ;t+ k'l/df r b;flt b;flws++þ ;Lxgfb;t+ xált. Otá cţƸƨ kg ;'ų] PųsŽ ;Lxgfbf b'Ɵef, t]lgb+ ;'ų+
dxf;Lxgfblƃ j'ŝlt. Olt eujf æ;Lxgfb+ ±vëf ;d±)ëf uf‰tdá gblt, tť ±vëf ;'ţfuf/] gbtLÆlt Pj+ jfbfg' jfb+ kl;]±wëŷf
Obflg kl/;lt glbtk'Ƒ+ ;Lxgfb+ bfiˆƃá æPsldbfxÆlƃcflbdfx.

ltlŴokl/jf;syfjŰgf
404= tŴ tŶ d+ cţt/á tkƔƪrf/Llt tŶ /fhux] luŢs+"þ] kƑt] ljx/ƃ+ d+ cţt/á tkƔƪrf/L lgŖá±wëf gfd
kl/Ƒfhs]Ž clwh]u'Ş]lt jLl/o]g kfklhu'ŞgflwsŽ/] kŤ+ k'lŞ. Ob+ o+ t+ eujf luŢs+"þ] dxfljxf/] lgl;Ɖá pb'Ɨl/sŽo b]ljof
pƜfg] lgl;Ɖfi lgŖáwfi r kl/Ƒfhsfi ;ƈfgfi r pkf;sfi lbƑfo ;átwft'of syf;Ɵfk+ ;'ŷf cfsŽ;]gfuƄf t];+ ;lƃs] kţų]
cf;g] lg;Llbŷf lgŖá±wëg clwh]u'Ş] k'ŪkŤ+ ljfiş]l;, t+ ;ƈfo j'ų+. k/+ ljo dųfoflt k/dfo dųfo, cltdxƃ]g]j
kdf±)ëgflt cŴá. sˆŽ lx, eƃ]lt &k]ŷf cƈafn+ lblŪults++þ cţá klůthĕlts]Ž æs]Ž gfd eujtá wƙ+ ;'ŷf g cųdgá cfifÆlt
jblt. ne]Ɯfxlƃ Ob+ ;á - ælr/+ jt d] clgƜflgskŋ] oáh]ŷf cųf lsnldtá, ‚;'ŋgbLtL/] ƌflofifdLƒlt ;ƕl/jų]ƃ]g ljo
y';] s]Žũƃ] ]g ljo g s]Žlr cŴá lgƎflbtá. xƆfx+ cųfg+ oá±uë oáh]fifdLÆlt lrƃ]ŷf cfx. cy eujf oá cg]g vƈs]
ltlŴokl/jf;á kţųá, oá cţltlŴok'Ƒá ;fd±)ë/e"ldo+ l&tá - æcx+ eƃ], OŴƉfdá cţltlŴok'Ƒá OdƸƨ wƙljgo] cfsřfld
pk;ƕb+, Ʃfx+, eƃ], ;+#+ rųf/á df;] kl/jf;+ ofrfdLÆltcflbgf ‘dxfj086’ go]g ;dflbloŷf kl/j;lt, t+ ;ƈfo - æoá
±vëf, sfik, cţltlŴok'ƑáÆltcflbdfx.
405= tŴ kƑşlƃ jrgl;lnŪtfj;]g]j j'ų+, ckl/jl;ŷfo]j lx kƑş+ nelt. pk;ƕblŴs]g kg gfltsŽn]g
ufdƍj];gfbLlg cŪ jųflg k"/]ƃ]g kl/jl;tƑ+. cf/źlrųflt cŪjųk"/±)ëg t'Ūlrųf, cod]Ŵ ;ř]kŴá. ljŴf/tá kg];
ltlŴokl/jf;á ;dƃkf;flbsŽo ljgoŪsyfo+ kƑşvƈsjŰgfo j'ųgo]g j]lbtƑá. clk r d]Ŵflt clk r d] PŴ.
k'Ʈnj]dųtf ljlbtflt k'Ʈngfgų+ ljlbt+. æco+ k'Ʈná kl/jf;f/xá, co+ g kl/jf;f/xáÆlt Ob+ dƞ+ kfslƃ bfiˆlt.
ttá sfiká lrƃ]l; - æcxá cŞl/o+ a'ź;f;g+, oŴ Pj+ #+l;ŷf s]Žũ]ŷf o'ųd]j uŲlƃ, co'ų+ %ū]ƃLÆlt, ttá ;'Ū‡t/+ kƑşĕo
;ŧft'fifxá - æ;r] eƃ]Æltcflbdfx.
cy ±vëf eujf tfi ltƑŞƆt+ ljlbŷf - æg sfiká kl/jf;+ c/xtLÆlt cţt/+ leŋ'+ cfdƃ]l; - æuŞ leŋ' sfik+
ƌfk]ŷf kƑfh]ŷf cfg]xLÆlt. ;á tyf sŷf t+ kƑfh]ŷf eujtá ;lƃs++þ cfudfl;. eujf t+ u)dŢ] lg;Lbfk]ŷf pk;ƕfb]l;.
t]g j'ų+ - æcnŴ ±vëf cr]ná sfiká eujtá ;lƃs] kƑş+, cnŴ pk;ƕbÆlƃ. clr¿k;ƕƉált pk;ƕƉá x'ŷf glr/d]j.
j"ksŪált jŴ'sŽdlsn];sŽd]lx sŽo]g r]j lrų]g r j"ksŪá. cƍdųált sƙŪfg] ;Ƹt cljhxƃá. cftfkLlt sŽlosr]tl;s;řft]g
jLl/oftfk]g cftfkL. klxtųált sŽo] r hËljt] r cgk]ŋtfo k]l;tlrųá ljfiŪcųefjá. oƧŴfoflt ofi cŴfo. súnk'ųflt
109

cfrf/súnk'ųf. ;ƙb]jflt x]t'gfj sŽ/±)ëg]j. tbg'ų/lƃ t+ cg'ų/+. Ɣƪrl/okl/oá;fglƃ dƮƔƪrl/ofi kl/oá;fge"t+
c/xųmþn+. tfi lx cŴfo súnk'ųf kƑhlƃ. lbŪ]j wƙ]lt OdƸƨo]j cųefj]. ;o+ cleţf ;lŞsŷflt cųgfo]j kţfo kŝŋ+
sŷf, ck/ƍŝo+ sŷflt cŴá. pk;ƕş ljxf;Llt kfk'l)ŷf ;ƕfb]ŷf ljxfl;, Pj+ ljx/ƃá r vL)f hŽlt»k]0»
cưţf;Llt.
Pjdfi kŝj]ŋ)e"Ƹd bfiˆŷf c/xųlgs+"þ]g b];g+ lgŪfk]t'+ æcţt/á ±vëf kgfoƨf sfiká c/xt+ cxá;LÆlt j'ų+. tŴ
cţt/ált Ps]Ž. c/xtlƃ c/xƃfg+, eujtá ;fjsŽg+ c/xƃfg+ cưƃ/á cxá;Llt cod]Ŵ clwƍfoá. o+ o+ kg cƃ/ƃ/f g
j'ų+, t+ t+ tŴ tŴ j'ųųf kfsd]jflt.
Olt ;'dśnljnfl;lgof bL#lgsŽoŪsyfo+

dxf;Lxgfb;'ųjŰgf lglŪtf.

9= káŪkfb;'ųjŰgf
káŪkfbkl/ƑfhsjŴ'jŰgf
406= Pj+ d] ;'ų+»k]0» ;fjlŴolƃ káŪkfb;'ų+. tŶfo+ ck'ƑkbjŰgf. ;fjlŴo+ ljx/lt h]tjg]
cgfylklůsƧ cf/fd]lt ;fjƸŴ pklgfifo oá h]tfi súdf/fi jg] cgfylklůs]g uxkltgf cf/fdá sŽl/tá, tŴ ljx/lt.
káŪkfbá kl/ƑfhsˆŽlt gfd]g káŪkfbá gfd %Ɖkl/Ƒfhs]Ž. ;á ls/ lulxsŽn] Ɣfƪ)dxf;fná sŽd];'cfbLgj+ lbƩf
rųfnL;s]Žlkl/df)+ eáuŋƈ+ kxfo kƑlhŷf ltlŴofg+ u)frl/oá hĕtá. ;do+ kjblƃ PŴflt ;doƍjfbsˆŽ, tƸƨ ls/ &fg]
rŘLtf?ŋkáŋ/;fltƍe'toá Ɣfƪ)f lguŮcr]nskl/ƑfhsŽboá r kƑlhtf ;lƉkltŷf cųgá cųgá ;do+ jblƃ s±yëlƃ bLk]lƃ,
tƨf ;á cf/fdá ;doƍjfbsˆŽlt j'ŝlt. Ʃ]j r ltƆ'sŽrL/;řftfo ltƗ¿?ŋklƃof kl/lŋųųf ltƆ'sŽrL/á. oƨf kg]Ŵ k&d+
PsŽj ;fnf cxál;, kŞf dxfk'ţ+ kl/Ƒfhs++þ lgfifo ax" ;fnf stf. tƨf td]j Ps++þ ;fn+ pkfbfo nźgfdj;]g Ps;fnsˆŽlt
j'ŝlt. dlƟsŽo kg k;]glb/ţá b]ljof pƜfge"tá ;á k'Ǝmþn;ƕƉá cf/fdált sŷf dlƟsŽo cf/fdált ;Ś+ utá. tƸƨ
;doƍjfbs] ltƆ'sŽrL/] Ps;fns] dlƟsŽo cf/fd].
klj;tLlt lgjf;mþf;'tfo j;lt. c±yëslbj;+ eujf kŝ";;do] ;Ƒţ'tţf)+ kŴl/ŷf nás++þ kl/ƮŲƃá `f)hĕnfi
cƃáut+ kl/Ƒfhs++þ lbƩf - æco+ káŪkfbá dƞ+ `f)hĕn] kţfolt, lsƉ' ±vëf eljfitLÆlt pkkl/ŋƃá cŹ; - æcx+ cş tŴ
uldfifld, cy d+ káŪkfbá lg/áwť lg/áwj'Ūfgť k'lŞfilt, tfifx+ ;Ƒa'źfg+ `f±)ëg ;+;lƆŷf tb'eo+ s±yëfifld, cy ;á
sltkfxŝo]g lrų+ xlŴ;fl/k'ų+ ux]ŷf dd ;lƃs++þ cfuldfilt, t];dx+ wƙ+ b];]fifld, b];gfj;fg] káŪkfbá d+ ;/)+ uldfilt,
lrųá xlŴ;fl/k'ųá dd ;lƃs] kƑlhŷf c/xų+ kfk'l)fitLÆlt. ttá kftáj ;/L/klhƮg+ sŷf ;'/ųb'kũ+ lgjf;]ŷf
ljş'ntf;lb;+ sŽoaƈg+ alƈŷf o'uƈ/kƑt+ kl/lŋlkŷf l&tdxfd]#+ ljo d]#jŰ+ k+;'s+"þn+ Ps++þ;j/ut+ sŷf kŝŔ+ ;]ndokų+
jfdc+;s+"þ] nƮ]ŷf ;fjƸŴ lkůfo kljl;fifdLlt ;Lxá ljo lxdjƃkfbf ljxf/f lgŋld. OddŴ+ ;ƈfo - æcy ±vëf
eujfÆltcflb j'ų+.
407= Ptbxá;Llt gu/ƀf/;dLk+ uƄf cųgá ?lrj;]g ;"l/o+ cánás]ŷf cltƍuefjd]j lbƩf Pt+ cxál;.
o+g"gfxlƃ ;+;okl/bLkgá ljo lgkftá, a'źfgť ;+;oá gfd glŴ - æOb+ sl/fifd, Ob+ g sl/fifd, Odfi wƙ+ b];]fifd,
Odfi g b];]fifdfÆlt Pj+ kl/ljtŊk'Ƒefuf‰ kg]; ;Ƒa'źfg+ nưlt. t]gfx - æo+g"gfxÆlƃ, olb kgfxlƃ cŴá.
408= pƉflblgoflt pŝ+ gbdfgfo, Pj+ gbdfgfo rfif pź+ udgj;]g pŝá, lb;f;' kŴj;]g dxf ;Źált
pŝf;Źdxf;Źfo, t];lŤ kl/ƑfhsŽg+ kftáj j'Ūfo sųƑ+ gfd r]ltojų+ jf aálwjų+ jf cfrl/o'kŢfojų+ jf oálg;á dgl;sŽ/á
jf glŴ. t]g t] kftáj j'Ūfo afnftk] lgl;Ɖf - æOdfi xŴá ;áegá, Odfi kfbáÆlt Pj+ cţdţfi xŴkfbfbLlg jf cf/ư,
OlŴk'l/;bf/sbfl/sŽbLg+ jŰ] jf, cţ+ jf sŽdfifbejfifbflbjŴ'+ cf/ư sy+ ;d'Ūfk]ŷf cg'k'Ƒ]g /fhsyflbcg]sljw+ lt/Şfgsy+
110

s±yëlƃ. t]g j'ų+ - æpƉflblgof pŝf;Źdxf;Źfo cg]sljlxt+ lt/Şfgsy+ s±yëlƃofÆlt.
ttá káŪkfbá kl/Ƒfhs]Ž t] kl/Ƒfhs] cánás]ŷf - æOd] kl/ƑfhsŽ cltljo cţdţ+ cuf/jf, doť ;d)fi uf‰tdfi
kft'efjtá kŪfo ;"l/o'Ʈdg] vş]Žkgs+"þkdf hĕtf, nfe;Ŋf/álk gá kl/xLgá. ;r] klgd+ &fg+ ;d±)ëf uf‰tdá jf uf‰tdfi ;fjs]Ž
jf luxL pkŪfs]Ž jf tfi cfuŞ]Ɯ cltljo nşgLo+ eljfilt, kl/;bá;á ±vëf kg kl/;h]Ūsfiˆj pkl/ cf/áxtLÆlt Otálrtá
r ljnás]ƃá eujƃ+ cŹ;. t]g j'ų+ - æcŹ;f ±vëf káŪkfbá kl/Ƒfhs]Ž»k]0 t'ŲL cx];'Ælƃ.
409= tŴ ;Ůk];Llt l;ŋfk]l;, jşdfif klŞfb]l;. oyf ;';lŮtf xált, tyf g+ &k]l;. oyf gfd kl/;dŢ+
klj;ƃá k'l/;á jşklŞfbgŴ+ lgjf;g+ ;Ůk]lt, kf?kg+ ;Ůk]lt, /h]ŽlsŰŪfg+ k'Ŧlt¶ Pjdfif jşklŞfbgŴ+ - æcƍ;Źf
eáƃáÆlt l;ŋfk]ƃá oyf ;';lŮtf xált, tyf g+ &k];Llt cŴá. cƍ;ŹsŽdált cƍ;Ź+ OŞlt, Ps]Ž lg;Lblt, Ps]Ž ltŪlt, g
u);śl)sŽo ofk]lt. pk;ŘldtƑ+ dţ]Ɯflt OwfuƃƑ+ dţ]Ɯ. sƨf kg]; eujtá pk;Řdg+ kŝf;L;tLlt< cųgá j'Ƹź
kŴodfgá. kl/ƑfhsŽ ls/ a'ź];' jf a'ź;fjs];' jf cųgá ;lƃs++þ cfut];' - æcş cƛfs++þ ;lƃs++þ ;d±)ëf uf‰tdá cfutá
;fl/k'ųá cfutá, g ±vëf kg t] ofi jf tfi jf ;lƃs++þ uŞlƃ, kfiy cƛfs++þ pųdefjÆlƃ cųgá pkŪfsŽg+ ;lƃs] cųfg+
plŋklƃ, pŝ] &fg] &k]lƃ, eujtálk pkŪfs] ulŲt'+ jfodlƃ. t] ls/ eujtá pkŪfs] lbƩf Pj+ jblƃ - æt'ƛfs++þ ;Ŵf ej+
uf‰tdálk uf‰td;fjsŽlk cƛfs++þ ;lƃs++þ cfuŞlƃ, do+ cţdţ+ ;dƮf. t'ƛ] kg cƛ] cŋLlxlk klfit'+ g OŞy, ;fdLlrsƙ+ g
s/áy, Ƹs já cƛ]lx ck/źÆlƃ. c±yësŝ] dg'fif - æa'źflk Pt];+ ;lƃs++þ uŞlƃ Ƹs cƛfsÆlƃ ttá kŪfo t] lbƩf gƍdşlƃ.
t'ŲL cx];'lƃ káŪkfb+ kl/jf/]ŷf lgfiŹf lg;LƸb;'.
410= Ʃfut+, eƃ]lt ;'Ū‡ cfudg+, eƃ], eujtᶠeujlt lx gá cfut] cfgƆá xált, ut] ;ás]Žlt bLk]lt. lr/Ƨ+
±vëf, eƃ]lt sƨf cfx< Ƹs eujf k'Ƒ]lk tŴ utk'Ƒált, g utk'Ƒá. dg'fifg+ kg - æsúƸx uŞƃf, sútá cfutŴ, Ƹs
dƮd"ƭŴ, lr/fi+ cfutŴfÆlt Pjdfboá lko;d'bfrf/f xálƃ, tƨf Pjdfx. Pjť kg jŷf g dfgyźá x'ŷf lg;Llb,
pŪfof;gf eujtá kŝ'ƮdgdsŽl;. eujƃlŤ pkut+ lbƩf cf;g]g clgdƃ]ƃá jf cklrƸt cs/áƃá jf b'Ɵeá. sƨf<
pŝfsúnLgtfo. colƕ kl/Ƒfhs]Ž cųgá lgl;Ɖf;g+ kƎá]ŷf eujƃ+ cf;g]g lgdƃ]ƃá - ælg;Lbt', eƃ], eujf Obdf;g+
kţųÆlƃ cfx. cƃ/fsyf ljƍstflt lgl;Ɖfg+ já cflbtá kŪfo ofj ddfudg+, PtƸƨ cƃ/] sŽ gfd syf ljƍstf,
ddfudgkŝof stdf syf kl/oƃ+ g utf, jby, ofj g+ kl/oƃ+ g]ŷf b]dLlt ;Ƒţ'kjf/)+ kjf/]l;. cy kl/Ƒfhs]Ž ælg/Ŵssyf P;f lgfif/f jũ;lƉlfitf, g t'ƛfs++þ k'/tá jųƑt+ c/xtLÆlt bLk]ƃá æltŪt];f eƃ]Æltcflbdfx.

cle;ţflg/áwsyfjŰgf
411= ltŪt];f eƃ]lt ;r] eujf ;át'sŽdá eljfilt, kŞfk];f syf g b'Ɵef eljfilt, cƛfs++þ klgdfo syfo cŴá
glŴ. eujtá kgfudg+ nleŷf do+ cţb]j ;'sŽ/)+ k'Şfdflt bLk]lt. ttá t+ k'Şƃá - æk'l/dflg, eƃ]Æltcflbdfx. tŴ
sˆŽt"xn;fnfolƃ s]Žt"xn;fnf gfd kŝ]s;fnf glŴ. oŴ kg gfgfltlŴof ;d)Ɣfƪ)f gfgfljw+ sy+ kjų]lƃ, ;f ax"g+ - æco+
Ƹs jblt, co+ Ƹs jbtLÆlt s]Žt"xn'ƍlųŪfgtá s]Žt"xn;fnflt j'ŝlt. cle;ţflg/á±wëlt PŴ ceLlt pk;Ʈdų+. ;ţflg/á±wëlt
lrųlg/á±wë, vl)slg/á±wë syf pƍƉflt cŴá. Ob+ kg tfif pƍlųsŽ/)+. obf ls/ eujf hĕts++þ jf s±yëlt, l;ŋfkb+ jf
kţk]lt tbf ;snhƗ'bLk] eujtá lslų#á;á kŴ/lt, ltlŴof t+ ;'ŷf - æej+ ls/ uf‰tdá k'Ƒrl/o+ s±yël;, do+ Ƹs g ;Ŋ]Žd
tflb;+ lslť s±yët'Ælƃ eujtá klefulsl/o+ s/áƃf Ps++þ ejƃ/;do+ s±yëlƃ - æej+ uf‰tdá l;ŋfkb+ kţk]l;, do+ Ƹs g
;Ŋ]Žd kţk]t'Ælƃ cųgá ;fjsŽg+ lslťb]j l;ŋfkb+ kţk]lƃ. tbf kg eujf cŪljwkl/;dŢ] lg;Llbŷf lg/áwsy+ s±yël;.
ltlŴof t+ ;'ŷf - æej+ ls/ uf‰tdá lg/áw+ gfd s±yël;, dolƕ t+ s±yëfifdfÆlt ;lƉkltŷf syƸo;'. t]g j'ų+ æcle;ţflg/á±wë syf pbkfbLÆlt.
tŶ]sŝ]lt t];' Psŝ]. k'l/dá r]Ŵ †jfo+ aflx/] ltŴfotg] kƑlhtá lrųƍjlųo+ bá;+ lbƩf clrųsefjá ;ƃált
;dfkƸų efj]ŷf Otá r'tá kť sƍ;tflg c;ţLej] &ŷf k'g Ow pƍşlt. tfi ;ţ'ƍfb] r lg/á±wë r x]t'+ ckfiƃá - cx]t"
cƍŝoflt cfx.
b'ltoá g+ lg;]±wëŷf ldul;śtfk;fi c;ţsefj+ ux]ŷf - æpk]ltlk ck]ltkLÆlt cfx. ldul;śtfk;á ls/ cųƃká
#á/tká k/dlwltlƇoá cxál;. tfi ;Lnt]h]g ;Ŋljdfg+ pŲ+ cxál;. ;Ŋ]Ž b]j/fhĕ æ;ŊŪfg+ g' ±vëf tfk;á kŴ]tLÆlt cnƗ';+
gfd b]jsţ+ - ‚tfk;fi tk+ lelƆŷf PxLƒlt k];]l;. ;f tŴ utf. tfk;á k&dlbj;] t+ lbƩfj knfloŷf kŰ;fn+ kfljl;.
b'ltolbj;] sŽdŞƆgLj/±)ëg eƮá t+ xŴ] cƮx]l;, ;á t]g lbƑmþfiˆg m'þŪá lj;ţL x'ŷf ltŰ+ ;+jŞ/fg+ cŝo]g ;ţ+ klnle. t+
;á lblŪults]Ž - æltŰ+ ;+jŞ/fg+ cŝo]g lg/áwf j'lŪtáÆlt dţdfgá Pjdfx.
tltoá g+ lg;]±wëŷf cfyƑ)koáu+ ;ƈfo æpksŬlƃlk cksŬlƃkLÆlt cfx. cfyƑl)sŽ ls/ cfyƑ)+ koáh]ŷf ;ų+
;L;lŞƉ+ ljo xŴlŞƉ+ ljo dt+ ljo r sŷf bfiˆlƃ. tfi k'g kfsltsefj+ lbƩf ;á lblŪults]Ž - ælg/áwf j'lŪtá coÆlƃ
111

dţdfgá Pjdfx.
rt'Ŵá g+ lg;]±wëŷf oŋbf;Lg+ dblgŹ+ ;ƈfo æ;lƃ lx eá b]jtfÆltcflbdfx. oŋbfl;oá ls/ ;Ƒ/Ƹų b]jt"kxf/+
sú?dfgf glŝŷf ufloŷf c?±)ëfbo] Ps++þ ;'/fkfƸt lkljŷf kl/jlųŷf ;'lkŷf lbjf j'Ūxlƃ. t+ lbƩf ;á lblŪults]Ž - æ;'ųsŽn]
lg/áw+ ;dfkƉf, ka'źsŽn] lg/áwf j'lŪtfÆlt dţdfgá Pjdfx.
co+ kg káŪkfbá kl/Ƒfhs]Ž klůthĕlts]Ž. t]gfi t+ sy+ ;'ŷf ljƍl;f/á pƍlş. æOd];+ syf Pńd"usyf ljo
rųf/á lx lg/á±wë Pt] kţk]lƃ, Oldgf r lg/á±wëg gfd Ps]g eljtƑ+, g ax'gf. t]gflk Ps]g cţ]g]j eljtƑ+, ;á kg
cţ]g `ft'+ g ;Ŋf cţŶ ;Ƒţ'gf. ;r] eujf Ow celjfi ‚co+ lg/á±wëf co+ g lg/á±wëfƒlt bLk;xfi+ ljo pşĕn]ŷf cşd]j
kfs+ csl/fifÆlt b;anţ]j cg'fil/. tƨf ætfi dƞ+ eƃ]Æltcflbdfx. tŴ cxá g"gflt cg'fi/)Ŵ] lgkftƀo+, t]g tfi
eujƃ+ cg'fi/ƃfi Ptbxál; æcxá g"g eujf cxá g"g ;'utáÆlt. oá Od];lƃ oá Pt];+ lg/áwwƙfg+ ;'sú;ná lgk'±)ëf %]s]Ž,
;á eujf cxá g"g s±yëƜ, ;'utá cxá g"g s±yëƜflt cod]Ŵ clwƍfoá. kstţ"lt lrŰjl;tfo ksƸt ;efj+ hĕgftLlt kstţ".
sy+ g' ±vëflt Ob+ kl/Ƒfhs]Ž ædo+ eujf g hĕgfd, t'ƛ] hĕgfy, s±yëy gáÆlt cfofrƃá jblt. cy eujf s±yëƃá ætŶ
káŪkfbfÆltcflbdfx.

cx]t's;ţ'ƍfblg/áwsyfjŰgf
412= tŴ tŶflt t];' ;d)Ɣfƪ±)ë;'. cflbtáj t];+ ck/źlƃ t];+ cflblƛo]j lj/ź+, #/dŢ]o]j kŋlntflt
bLk]lt. ;x]t" ;ƍŝoflt PŴ x]t'lk kŝoálk sŽ/)fiˆj gfd+, ;sŽ/)flt cŴá. t+ kg sŽ/)+ bfiˆƃá æl;ŋf PsŽÆlt cfx.
tŴ l;ŋŽ PsŽ ;ţf pƍşƃLlt l;ŋfo Psŝf ;ţf hĕoƃLlt cŴá.
413= sŽ r l;ŋŽlt eujf cjárflt stdf r ;f l;ŋflt eujf ljŴf/]t'sƚtfk'Şfj;]g cjár. cy oƨf
clw;Lnl;ŋf clwlrųl;ŋf clwkţfl;ŋflt ltfiá l;ŋf xálƃ. tƨf tf bfiˆƃá eujf ;ţfo ;x]t's+þ pƍfblg/áw+ bLk]t'+
a'ź‡ƍfbtá ke'lt tlƃwƙ+ &k]ƃá æOw káŪkfb, tyfutá nás]Æltcflbdfx. tŴ clw;Lnl;ŋf clwlrųl;ŋflt ƀ] Pj l;ŋf
;¿k]g cfutf, tltof kg æco+ b'ŋlg/áwufldgL klkbflt ±vëf káŪkfb dof Ps++þl;s]Ž wƙá b]l;táÆlt PŴ
;ƙflblŪ;ƙf;Řƍj;]g kl/ofkƉųf cfutflt j]lbtƑf. sŽd;ţflt kťsŽdu'l)s/fuf‰lk c;d'ƍƉsŽdrf/álk

kťsŽdu'l)s/fuf‰ cgfuflddƮ]g ;d'Ŕft+ uŞlt, c;d'ƍƉsŽdrf/á kg OdƸƨ &fg] jũlt. tƨf tƧ of k'l/df sŽd;ţflt tfi
k&dŢfg;dlśgá of k'Ƒ] pƍƉk'Ƒfo sŽd;ţfo ;lb;ųf k'l/df sŽd;ţflt j'ŝ]Ɯ, ;f lg?Ţlt, cg'ƍƉfj g'ƍştLlt cŴá.
ljj]shkLlt;'v;'v'd;ŝ;ţLo]j tƸƨ ;do] xátLlt tƸƨ k&dŢfg;do] ljj]shkLlt;'v;řftf ;'v'd;ţf ;ŝf xált,
e"tf xátLlt cŴá. cy jf sŽdŞƆflbcáńfl/sśƍxfgj;]g ;'v'df r ;f e"ttfo ;ŝf r ;ţflt ;'v'd;ŝ;ţf, ljj]sh]lx
kLlt;'±vëlx ;ƕo'ųf ;'v'd;ŝ;ţflt ljj]shkLlt;'v;'v'd;ŝ;ţf ;f cfi cŴLlt ljj]shkLlt;'v;'v'd;ŝ;ţLlt Pjd]Ŵ cŴá
bŪƑá. P; goá ;ƑŴ. Pjlƕ l;ŋŽlt PŴ oƨf k&dŢfg+ ;dfkşƃá clwŪxƃá, j'Ūxƃá r l;ŋlt, tƨf t+ Pj+ l;lŋtƑtá
l;ŋflt j'ŝlt. t]glk l;ŋf;řft]g k&dŢfg]g Pj+ PsŽ ljj]shkLlt;'v;'v'd;ŝ;ţf pƍşlt. Pj+ PsŽ sŽd;ţf lg?ŢtLlt
cŴá. co+ l;ŋŽlt eujf cjárflt co+ k&dŢfg;řftf PsŽ l;ŋflt, eujf cfx. Pt]g'kfo]g ;ƑŴ cŴá bŪƑá.
oƨf kg cŪd;dfklųof cśtá ;ƙ;g+ a'źfg+o]j xált, ;fjs];' ;fl/k'ų;lb;fglƕ glŴ, snfktá ;ƙ;g+o]j kg
;fjsŽg+ xált, Obť æ;ţf ;ţfÆlt, Pj+ cśtá ;ƙ;g+ pź+. tƨf cflsťţfotgk/d+o]j ;ţ+ bfiˆŷf k'g tb]j ;ţƮlƃ
bfiˆt'+ æotá ±vëf káŪkfb»k]0 ;ţƮ+ m'þ;tLÆlt cfx.
414= tŴ otá ±vëf káŪkfb leŋÚlt oá gfd káŪkfb leŋ'. Ow ;s;ţL xátLlt Ow ;f;g] ;s;ţL xált, cod]j
jf kf&f‰, cųgá k&dŢfg;ţfo ;ţjf xátLlt cŴá. ;á ttá cd'Ŷ ttá cd'Ŷflt ;á leŋ' ttá k&dŢfgtá cd'Ŷ b'ltoŢfg],
ttálk cd'Ŷ tltoŢfg]lt Pj+ tfo tfo ´fg;ţfo ;s;ţL ;s;ţL x'ŷf cg'k'Ƒ]g ;ţƮ+ m'þ;lt. ;ţƮlƃ cflsťţfotg+
j'ŝlt. sƨf< nálsofg+ lsŝsŽ/s;dfkųLg+ cƮųf. cflsťţfotg;dfklųolŤ &ŷf g]j;ţfgf;ţfotglƕ lg/áwlƕ
;dfkşlƃ. Olt ;f nálsofg+ lsŝsŽ/s;dfkųLg+ cƮųf ;ţƮlƃ j'ŝlt, t+ m'þ;lt kfk')ftLlt cŴá.
Obflg cle;ţflg/áw+ bfiˆt'+ ætƧ ;ţƮ] l&tƧfÆltcflbdfx. tŴ r]t]Ɯ+, cle;ř/]Ɯlƃ kbƀo] r ´fg+ ;dfkşƃá
r]t]lt gfd, k'gƍ'g+ sƍ]tLlt cŴá. pkl/;dfklųcŴfo lgsƸƃ sú?dfgá cle;ř/ált gfd. Odf r d] ;ţf lg?Ţ]Ɯ'lƃ Odf
cflsťţfotg;ţf lg?Ţ]Ɯ'+. cţf r cáńfl/sŽlt cţf r cáńfl/sŽ ejś;ţf pƍş]Ɯ'+. ;á g r]j r]t]lt g cle;ř/átLlt PŴ
sŽd+ r]; r]t]ƃáj g r]t]lt, cle;ř/áƃáj gfle;ř/ált. Odfi leŋ'gá cflsťţfotgtá j'Ūfo g]j;ţfgf;ţfotg+ ;dfklşŷf
æPs++þ ƀ] lrųjf/] &fifdLÆlt cfeáu;dƉfxf/á glŴ. pkl/lg/áw;dfkųŴfo Pj kg cfeáu;dƉfxf/á clŴ, ƩfodŴá
k'ų#/flrŋ±)ëg bLk]tƑá.

112

lkt'#/dŢ]g ls/ uƄf kŞfef±uë k'ųfi #/+ xált, ttá k)Lt+ eáhg+ cfbfo cf;g;fn+ cfut+ bx/+ ±yë/á - ædgfká
lkůkftá sútá cfetáÆlt k'lŞ. ;á æc;'sfi #/táÆlt nź#/d]j cflrlŋ. o]g kgfi lkt'#/dŢ]g utálk cfutálk tŴ
cfeáuf‰lk glŴ. tŴ cf;g;fnf ljo cflsťţfotg;dfklų bŪƑf, lkt'±uëx+ ljo g]j;ţfgf;ţfotg;dfklų, k'ų±uëx+ ljo
lg/áw;dfklų, cf;g;fnfo &ŷf lkt'#/+ cdgl;sl/ŷf k'ų#/flrŋ)+ ljo cflsťţfotgtá j'Ūfo g]j;ţfgf;ţfotg+
;dfklşŷf æPs++þ ƀ] lrųjf/] &fifdLÆlt lkt'#/+ cdgl;sl/ŷfj pkl/lg/áw;dfkųŴfo dgl;sŽ/á, Pjd]; r]t]ƃáj g r]t]lt,
cle;ř/áƃáj gfle;ř/ált. tf r]j ;ţflt tf ´fg;ţf lg?Ţlƃ. cţf rflt cţf r cáńfl/sŽ ejś;ţf g'ƍşlƃ. ;á
lg/áw+ mú;tLlt ;á Pj+ klkƉá leŋ' ;ţfj]blotlg/áw+ m'þ;lt ljƆlt klnelt.
cg'k'Ƒfle;ţflg/áw;ƕhŽg;dfklųlƃ PŴ ceLlt pk;Ʈdų+, ;ƕhĕgkb+ lg/áwkb]g cƃl/s++þ sŷf j'ų+.
cg'klkflof ;ƕhĕg;ţflg/áw;dfkųLlt co+ kg]ŴŴá. tŶflk ;ƕhĕg;ţflg/áw;dfkųLlt ;ƕhĕgƃfi cƃ] ;ţf
lg/áw;dfklų ;ƕhĕgƃfi jf klůtfi leŋ'gá ;ţflg/áw;dfkųLlt co+ lj;];Ŵá.
Obflg Ow &ŷf lg/áw;dfklųsyf s±yëtƑf. ;f kg];f ;ƑfsŽ/]g lj;'lźdƮ] kţfefjgflg;+;flwsŽ/] slytf, tƨf
tŴ slyttáj ux]tƑf.
Pj+ eujf káŪkfbfi kl/Ƒfhsfi lg/áwsy+ s±yëŷf - cy g+ tflb;fo syfo cţŴ cefj+ klhĕgfk]t'+ æt+ Ƹs
dţ;LÆltcflbdfx. kl/Ƒfhs]Žlk æeujf cş t'ƛfs++þ sy+ &k]ŷf g dof Pj¿kf syf ;'tk'ƑfÆlt klhĕgƃá, ægá x]t+ eƃ]Ælt
jŷf k'g ;Ŋŝ+ eujtá syfo pƮlxtefj+ bfiˆƃá æPj+ ±vëf cx+ eƃ]Æltcflbdfx. cyfi eujf æ;'pƮlxt+ tofÆlt cg'hĕgƃá
æPj+ káŪkfbfÆlt cfx.
415= cy kl/Ƒfhs]Ž æeujtf ‚cflsťţfotg+ ;ţƮƒlƃ j'ų+. Ptb]j g' ±vëf ;ţƮ+, pbfx' cj;];;dfkųL;'lk ;ţƮ+
cŴLÆlt lrƃ]ŷf tdŴ+ k'Şƃá æPsţ]j g' ±vëfÆltcflbdfx. eujflkfi ljfiş]l;. tŴ k'y"kLlt ax"lglk. oyf oyf ±vëf,
káŪkfb, lg/áw+ mú;tLlt kyjLsl;)fbL;' o]g o]g sl;±)ëg, k&dŢfgfbLg+ jf o]g o]g ´fg]g. Ob+ j'ų+ xált - ;r] lx
kyjLsl;±)ëg s/)e"t]g kyjLsl;);dfkƸų Psjf/+ ;dfkşƃá k'l/d;ţflg/áw+ m'þ;lt Ps++þ ;ţƮ+, cy ƀ] jf/], toá jf/],
jf/;t+, jf/;xfi+, jf/;t;xfi+ jf ;dfkşƃá k'l/d;ţflg/áw+ m'þ;lt, ;t;xfi+, ;ţƮflg. P; goá ;];sl;±)ë;'.
´fg];'lk ;r] k&dŢfg]g s/)e"t]g Psjf/+ k'l/d;ţflg/áw+ m'þ;lt Ps++þ ;ţƮ+. cy ƀ] jf/] toá jf/], jf/;t+, jf/;xfi+,
jf/;t;xfi+ jf k'l/d;ţflg/áw+ m'þ;lt, ;t;xfi+ ;ţƮflg. P; goá ;];Ţfg;dfkųL;'lk. Olt Psjf/+ ;dfkşgj;]g jf
;Ƒlƕ ;ŧfggnŋ±)ëg ;śx]ŷf jf Ps++þ ;ţƮ+ xált, ck/fk/+ ;dfkşgj;]g ax"lg.
416= ;ţf g' ±vëf, eƃ]lt eƃ] lg/áw;dfkşgsfi leŋ'gá æ;ţf g' ±vëf k&d+ pƍştLÆlt k'Şlt. tfi eujf æ;ţf
±vëf, káŪkfbfÆlt ƓfsŽl;. tŴ ;ţflt ´fg;ţf. `f)lƃ ljkfigf`f)+. ck/á goá, ;ţflt ljkfigf ;ţf. `f)lƃ
dƮ`f)+. ck/á goá, ;ţflt dƮ;ţf. `f)lƃ mþn`f)+. ltlksdxfl;jŴ]/á kgfx Ƹs Od] leŋÚ e)lƃ, káŪkfbá x]Ūf eujƃ+ lg/áw+ k'lŞ. Obflg lg/áwf j'Ūfg+ k'Şƃá æeujf lg/áwf j'Ūxƃfi Ƹs
k&d+ c/xųmþn;ţf pƍşlt, pbfx' kŝj]ŋ)`f)Ælƃ jblt. cyfi eujf oƨf mþn;ţf k&d+ pƍşlt, kŞf kŝj]ŋ)`f)+
tƨf æ;ţf ±vëf káŪkfbfÆlt cfx. tŴ ;ţ'ƍfbflt c/xųmþn;ţfo pƍfbf, kŞf æOb+ c/xųmþnÆlƃ Pj+ kŝj]ŋ)`f)'ƍfbá
xált. Obƍŝof ls/ d]lt mþn;dflw;ţfkŝof ls/ dƞ+ kŝj]ŋ)`f)+ pƍƉlƃ.

;ţfcųsyfjŰgf
417= Obflg kl/Ƒfhs]Ž oyf gfd ufd;"s/á uƈábs]g ƌfk]ŷf uƈ]lx cg'lnlƕŷf dfnfbfd+ lkńlƈŷf l;l/;og]
cf/álktálk ;'v+ g ljƆlt, j]±uëg u"yŪfgd]j uƄf ;'v+ ljƆlt. Pjd]j eujtf ;Ų;'v'dltnŋ)ưfxtfo b];gfo
ƌflktljlnųdlůtálk lg/áwsyfl;l/;og+ cf/álktálk tŴ ;'v+ g ljƆƃá u"yŪfg;lb;+ cųgá nƸź ux]ŷf td]j k'Şƃá æ;ţf g'
±vëf, eƃ], k'l/;fi cųfÆltcflbdfx. cyfifg'dƸt ux]ŷf ƓfsŽt'sŽdá eujf - æs++þ kg ŷÆlƃcflbdfx. ttá ;á æc¿kL
cųfÆlt Pj+ nlźs]Ž ;dfgálk æeujf b];gfo ;'sú;ná, ;á d] cflbtáj nƸź df ljź+;]t"Ælt lrƃ]ŷf cųgá nƸź kl/x/ƃá
æcáńfl/s++þ ±vëfÆltcflbdfx. cyfi eujf tŴ bá;+ bfiˆƃá æcáńfl/s]Ž r lx t]Æltcflbdfx tŴ Pj+ ;ƃlƃ Pj+ ;ƃ]. e'ƙŴ] lx
Pt+ pkoáujrg+. Pj+ ;ƃ+ cųfg+ kŝfuŞtá tjflt co+ jf PŴ cŴá. rt'Ɖ+ vƈfg+ Psúƍfb]slg/áwųf lsťflk of ;ţf
pƍşlt, ;fj lg?Ţlt. ck/fk/+ pkfbfo kg æcţf r ;ţf pƍşlƃ, cţf r ;ţf lg?ŢƃLÆlt j'ų+.
418_420= Obflg cţ+ nƸź bfiˆƃá - ædgádo+ ±vëf cx+, eƃ]ÆltcfƸb jŷf tŶflk bá;] lbƉ] oyf gfd pƙųs]Ž ofjfi
;ţf gƍltŪflt, tfj cţ+ ux]ŷf cţ+ ljfiş]lt, ;ţfkltŪfgsŽn] kg jųƑd]j jblt, Pjd]j cţ+ ux]ŷf cţ+ ljfiş]ŷf Obflg
cųgá nƸźo]j jbƃá æc¿kL ±vëfÆltcflbdfx. tŶflk oƨf ;á ;ţfo pƍfblg/áw+ OŞlt, cųfg+ kg ;fit+ dţlt. tƨf

113

t±yëjfi bá;+ bfiˆƃá eujf æPj+ ;ƃƕLÆltcflbdfx. ttá kl/Ƒfhs]Ž ldŞfbfig]g clee"tųf eujtf j'ŝdfglƕ t+ gfgų+
chĕgƃá æ;Ŋf kg]t+, eƃ], dofÆltcflbdfx. cyfi eujf oƨf ;á ;ţfo pƍfblg/áw+ kfiƃálk ;ţfdo+ cųfg+ lgŝd]j
dţlt. tƨf æb'şĕg+ ±vëfÆltcflbdfx.
tŴfo+ ;ř]kŴá - tj cţf lblŪ, cţf vlƃ, cţf ?lr, cţyfo]j t] bfig+ kjų+, cţb]j r t] vdlt r]j ?ŝlt
r, cţŶ r t] cfoáuf‰, clţfifo]j klklųof o'ųko'ųtf, cţŴ r t] cfrl/os++þ, cţƸƨ ltŴfotg] cfrl/oefjá. t]g tof
Pj+ cţlblŪs]g cţvlƃs]g cţ?lrs]g cţŶfoá±uëg cţŶfrl/os]g b'şĕg+ Ptlƃ. cy kl/Ƒfhs]Ž - æ;ţf jf k'l/;fi cųf
xát', cţf jf ;ţf, t+ ;fitflb efjdfi k'lŞfiÆlƃ k'g æƸs kg eƃ]Æltcflbdfx.
tŴ násˆŽlt cųfg+ ;ƈfo jblt. g x]t+ káŪkfb cŴ;lŤtlƃ káŪkfb Pt+ lblŪut+ g Ownásk/náscŴlglfit+, g
cųŴk/Ŵlglfit+. g wƙ;+lxtlƃ g gjnásúų/wƙlglfit+. gflbƔƪrl/oslƃ l;ŋųo;řftfi ;f;gƔƪrl/osfi g cflbdų+,
clw;Lnl;ŋfdųlƕ g xált. g lglƑbfoflt ;+;f/jũ] lglƑƆgŴfo g ;+jųlt. g lj/fufoflt jũlj/fuŴfo g ;+jųlt. g
lg/áwfoflt jũfi lg/áws/)Ŵfo g ;+jųlt. g pk;dfoflt jũfi j"k;dgŴfo g ;+jųlt. g cleţfoflt jũflehĕggfo
kŝŋlsl/ofo g ;+jųlt. g ;Ɨáwfoflt jũ;Ɨ'ŢgŴfo g ;+jųlt. g lgƑfgfoflt cdtdxflgƑfgfi kŝŋlsl/ofo g
;+jųlt.
Ob+ b'ŋlƃcfbL;' tŲ+ &k]ŷf t]e"dsŽ kťŋƈf b'ŋlƃ, tfiˆj b'ŋfi kefjgtá ;ƍŝof tŲf b'ŋ;d'boált. pleƉ+
cƍjlų b'ŋlg/á±wëflt, cl/oá cŪlśs]Ž dƮá b'ŋlg/áwufldgL klkbflt dof Ɠfstlƃ cŴá. Pjť kg jŷf eujf æOdfi
kl/Ƒfhsfi dƮkft'efjá jf mþn;lŞlsl/of jf glŴ, dƞť leŋfrf/j]nfÆlt lrƃ]ŷf t'ŲL cxál;. kl/Ƒfhs]Žlk t+ cfsŽ/+ `ŷf
eujtá udgsŽn+ cf/ár]ƃá ljo æPjd]tÆlƃcflbdfx.
421= jfrf;lƉtábsˆgflt jrgktáb]g. ;Ưưl/ds+;"lt ;Ưưl/t+ lg/ƃ/+ m'þŪ+ cs++þ;', pkl/ ljƸŢ;"lt j'ų+ xált.
e"tlƃ ;efjtá ljşdfg+. tŞ+, tylƃ tfiˆj j]jrg+. wƙlŪttlƃ gjnásúų/wƙ];' l&t;efj+. wƙlgofdtlƃ
násúų/wƙlgofdt+. a'źfglŤ rt';ŝljlgd'ųf syf gfd glŴ. tƨf ;f Plb;f xált.

lrųxlŴ;fl/k'ųkáŪkfbjŴ'jŰgf
422= lrųá r xlŴ;fl/k'ųált ;á ls/ ;fjlŴo+ xlŴcfrl/ofi k'ųá eujtá ;lƃs] kƑlhŷf tLl) lksŽlg pƮx]ŷf
;'v'd];' cŴƃ/];' sú;ná cxál;, k'Ƒ] stkfksƙj;]g kg ;ųjf/] ljưldŷf lulx hĕtá. sfik;ƙf;Ɨ'źfi ls/ ;f;g] ƀ]
;xfosŽ cx];'+, cţdţ+ ;dƮf Pstáj ;Ţfolƃ. t];' Ps]Ž cgle/tá lulxefj] lrų+ pƍfb]ŷf Ot/fi cf/ár]l;. ;á lulxefj]
cfbLgj+ kƑşĕo cflg;+;+ bfiˆŷf t+ cájlb. ;á t+ ;'ŷf cle/ldŷf k'g]slbj;+ tflb;] lrų] pƍƉ] t+ Ptbjár ædƞ+ cfj';á
Pj¿k+ lrų+ pƍşlt - ‚Odfx+ kųrLj/+ t'ƞ+ bfifdLƒltÆ. ;á kųrLj/náe]g tfi lulxefj] cflg;+;+ bfiˆŷf kƑşĕo cfbLgj+
s±yël;. cyfi t+ ;'ŷfj lulxefjtá lrų+ lj/lşŷf kƑşĕod]j cle/ld. Pjd]; tbf ;Lnjƃfi leŋ'gá lulxefj]
cflg;+;syfo slytųf Obflg % jf/] ljưldŷf ;ųd] jf/] kƑlhtá. dxfdáƮƟfgfi, dxfs]ŽlŪsŴ]/fi r clewƙsy+ s±yëƃfg+
cƃ/ƃ/f sy+ cákft]lt. cy g+ dxfs]ŽlŪsŴ]/á ck;fb]lt. ;á dxf;fjsfi slyt] kltŪft'+ c;Ŋ]Žƃá ljưldŷf lulx hĕtá.
káŪkfbfi kgfo+ lulx;xfos]Ž xált. tƨf ljưldŷf ƀLxtLxŝo]g káŪkfbfi ;lƃs++þ utá. cy g+ ;á lbƩf æ;ƙ Ƹs tof
st+, Pj¿kfi gfd ;Ŵ' ;f;gf ck;Ŋƃál;, Plx kƑlht'+ Obflg t] jũtLÆlt t+ ux]ŷf eujtá ;lƃs++þ cudfl;. t]g j'ų+
ælrųá r xlŴ;fl/k'ųá káŪkfbá r kl/Ƒfhs]ŽÆlt.
423= cƈflt kţfrŋ'gá glŴtfo cƈf, tfiˆj cefj]g crŋ'sŽ. ŷ+o]j g];+ PsˆŽ rŋúdflt
;'efl;tb'ưfl;thĕggefjdų]g kţfrŋ'gf rŋ'df. Ps+l;sŽlt Pss]ŽŪf;f. kţųflt &lktf. cg]sl+ ;sŽlt g Pss]ŽŪf;f Ps]g]j
s]ŽŪf;]g ;fitflt jf c;fitflt jf g j'ųflt cŴá.

Ps+l;swƙjŰgf
424_425= ;lƃ káŪkfbflt Ob+ eujf sƨf cf/le< aflx/s]lx kţflktlgŪfo clgƜflgsefjbfigŴ+. ;Ƒ] lx
ltlŴof oyf eujf cdt+ lgƑfg+, Pj+ cųgá cųgá ;do] násy'lksŽlbj;]g lgŪ+ kţk]lƃ, ;f r g lgƜflgsŽ. oyf kţųf x'ŷf
g lgƜflt g uŞlt, cţbŴ' klůt]lx kllŋųf lgjųlt, t+ bfiˆt'+ eujf Pjdfx. tŴ Psƃ;'v+ nás+ hŽg+ kƧlƃ k'/lŴdfo
lb;fo Psƃ;'±vëf nás]Ž klŞdfbLg+ jf cţt/foflt Pj+ hĕgƃf Pj+ kfiƃf ljx/y. lbŪk'Ƒflg ±vëf tƸƨ nás] dg'fifg+

114

;/L/;ŮfgfbLgLlt. cƍflxL/stlƃ cƍflxL/st+ klx/)lj/lxt+, clgƜflgslƃ j'ų+ xált.
426_427= hgkbsƠf)Llt hgkb] cţflx OŴLlx jŰ;Ůfgljnf;fsƍfbLlx c;lb;f.

toácųklnfejŰgf
428= Pj+ eujf k/];+ lgŪfo clgƜflgsų+ bfiˆŷf cųgá lgŪfo lgƜflgsefj+ bfiˆt'+ ætoá ±vëf d]
káŪkfbfÆltcflbdfx. tŴ cųklnfeált cųefjklnfeá, PŴ r eujf tLlx cųefjklnfe]lx toá ej] bfiˆl;.
cáńfl/sųefjklnfe]g cjLlrtá kŪfo k/lglƙtj;jlųkl/oá;fg+ sŽdej+ bfiˆl;. dgádocųefjklnfe]g k&dŢfge"ldtá
kŪfo cslgŪƔƪnáskl/oá;fg+ ¿kej+ bfiˆl;. c¿kcųefjklnfe]g cfsŽ;fgťfotgƔƪnástá kŪfo
g]j;ţfgf;ţfotgƔƪnáskl/oá;fg+ c¿kej+ bfiˆl;. ;+lsn]l;sŽ wƙf gfd ƀfb; csú;nlrų'ƍfbf. jábflgof wƙf gfd
;dyljkfigf.
429= kţfkfl/k"Ƹ/ j]k'Ɵųlƃ dƮkţfmþnkţfg+ kfl/k"l/ť]j ljk'nefjť. kfd'şlƃ t?)kLlt. kLtLlt
anjt'lŪ. Ƹs j'ų+ xált< o+ cjár'ƛ æ;o+ cleţf ;lŞsŷf pk;ƕş ljlx/tLÆlt, tŴ tfi Pj+ ljx/tá t+ kfdáşť]j
eljfilt, kLlt r gfdsŽokfilź r ;lt r ;"klŪtf pųd`f)ť ;'±vëf r ljxf/á. ;Ƒljxf/];' r cod]j ljxf/á æ;'±vëfÆlt
jų'+ o'ųá æpk;ƃá k/ddw'/áÆlt. tŴ k&dŢfg] kfdáşĕboá %lk wƙf nưlƃ, b'ltoŢfg] b'ƑnkLlt;řft+ kfdáş+ lgjųlt,
;];f kť nưlƃ. tlto] kLlt lgjųlt, ;];f rųf/á nưlƃ. tyf rt'Ŵ]. Od];' rt";' ´fg];' ;ƕ;fbg;'ų] ;'źljkfigf
kfbsŢfgd]j slyt+. kf;flbs;'ų] rt"lx dƮ]lx ;Ƹź ljkfigf slytf. b;'ų/;'ų] rt'ŴŢflgsmþn;dfklų slytf. OdƸƨ
káŪkfb;'ų] kfdáş+ kLltj]jrgd]j sŷf b'ltoŢflgsmþn;dfklųgfd slytflt j]lbtƑf.
432_437= co+ jf ;ált PŴ jf ;Źá ljefjgŴá xált. co+ ;ált Pj+ ljefj]ŷf ksŽ;]ŷf Ɠfs/]Ɯfd. oyfk/]
æPsƃ;'v+ cųfg+ ;ŧfgfyfÆlt k'Ūf ægáÆlt jblƃ, g Pj+ jbfdflt cŴá. ;ƍflxL/stlƃ ;ƍflx/)+, lgƜflgslƃ cŴá.
dá#á xátLlt t'Şá xált, glŴ ;á tƸƨ ;do]lt clwƍfoá. ;ŝá xátLlt e"tá xált, Ʃ]j tƸƨ ;do] ;ŝá xátLlt cŴá. PŴ
kgfo+ lrųá cųgá c;Ƒţ'tfo toá cųklnfe] s±yëŷf cųklnfeá gfd kţlųdų+ Ptlƃ pźl/t'+ gf;lŋ, cųklnfeá ŷ]j
lgƜft]l;. cyfi eujf ¿kfboá r]Ŵ wƙf, cųklnfeált kg gfddųd]t+, t];' t];' ¿kfbL;' ;lt Pj¿kf jáxf/f xáƃLlt
bfiˆt'sŽdá tfiˆj sy+ ux]ŷf gfdkţlųj;]g lgƜftgŴ+ æoƸƨ lrų ;do]Æltcflbdfx.
438= Pjť kg jŷf klk'lŞŷf ljgogŴ+ k'g æ;r] t+, lrų, Pj+ k'Ş]Ɯ'Ælƃcflbdfx tŴ oá d] cxál; ctLtá
cųklnfeá Ʃ]j d] cųklnfeá, tƸƨ ;do] ;ŝá cxál;, dá#á cgfutá dá#á kŝ'ƍƉált PŴ tfj OddŴ+ bfiˆlt - oƨf o] t]
ctLtf wƙf, t] Pt/lx glŴ, cx];'lƃ kg ;Ś+ utf, tƨf ;álk d] cųklnfeá tƸƨo]j ;do] ;ŝá cxál;. cgfutkŝ'ƍƉfg+
kg wƙfg+ tbf cefjf tƸƨ ;do] ædá#á cgfutá, dá#á kŝ'ƍƉáÆlt, Pj+ cŴtá gfddųd]j cųklnfe+ klhĕgflt.
cgfutkŝ'ƍƉ];'lk P;]j goá.
439_443= cy eujf tfi Ɠfs/±)ëg ;Ƹź cųgá Ɠfs/)+ ;+;lƆt'+ æPjd]j ±vëf lrųfÆltcfbLlg jŷf k'g cákƙtá
tdŴ+ ;f±wëƃá æ;]Ɯyflk lrų ujf vL/Ælƃcflbdfx. tŶfo+ ;ř]kŴá, oyf ujf vL/+, vL/fbLlx r blwcfbLlg ejlƃ, tŴ
oƸƨ ;do] vL/+ xált, g tƸƨ ;do] bwLlt jf gjgLtfbL;' jf cţt/lƃ ;Ś+ lg?Ƹų gfd+ jáxf/+ uŞlt. sƨf< o] wƙ]
pkfbfo bwLltcflb jáxf/f xálƃ, t];+ cefjf. cy ±vëf vL/+ ŷ]j tƸƨ ;do] ;Ś+ uŞlt. sƨf< o] wƙ] pkfbfo vL/lƃ ;Śf
lg?lų gfd+ jáxf/á xált, t];+ efjflt. P; goá ;ƑŴ. Odf ±vëf lrųflt cáńfl/s]Ž cųklnfeá Olt r dgádoá
cųklnfeá Olt r c¿ká cųklnfeá Olt r Odf ±vëf lrų nás;dţf nás] ;dţfdųsŽlg ;dg'hĕggdųsŽlg Ptflg. tyf
náslg?lųdųsŽlg jrgkydųsŽlg jáxf/dųsŽlg gfdkŰlųdųsŽlg PtfgLlt. Pj+ eujf x]Ūf toá cųklnfe] s±yëŷf Obflg
;Ƒd]t+ jáxf/dųslƃ jblt. sƨf< oƨf k/dŴtá ;ųá gfd glŴ, ;'ţá t'Şá P; nás]Ž.
a'źfg+ kg ƀ] syf ;ƙ'ltsyf r k/dŴsyf r. tŴ æ;ųá ká;á b]já ƔƪfÆltcflbsŽ æ;ƙ'ltsyfÆ gfd. æclgŝ+
b'ŋdgųf vƈf wft'oá cfotgflg ;ltkŪfgf ;ƙƍwfgfÆltcflbsŽ k/dŴsyf gfd. tŴ oá ;ƙ'ltb];gfo æ;ųáÆlt jf
æká;áÆlt jf æb]jáÆlt jf æƔƪfÆlt jf j'ų] ljhĕlgt'+ klljlŢt'+ lgƜft'+ c/xųhoƮfx+ ux]t'+ ;Ŋ]Žlt, tfi eujf cflbtáj
æ;ųáÆlt jf æká;áÆlt jf æb]jáÆlt jf æƔƪfÆlt jf s±yëlt, oá k/dŴb];gfo æclgŝÆlƃ jf æb'ŋÆlƃ jfltcfbL;' cţt/+
;'ŷf ljhĕlgt'+ klljlŢt'+ lgƜft'+ c/xųhoƮfx+ ux]t'+ ;Ŋ]Žlt, tfi æclgŝÆlƃ jf æb'ŋÆlƃ jfltcfbL;' cţt/d]j s±yëlt.
tyf ;ƙ'ltsyfo a'Ţgs;ųfiflk g k&d+ k/dŴsy+ s±yëlt. ;ƙ'ltsyfo kg aá±wëŷf kŞf k/dŴsy+ s±yëlt. k/dŴsyfo
a'Ţgs;ųfiflk g k&d+ ;ƙ'ltsy+ s±yëlt. k/dŴsyfo kg aá±wëŷf kŞf ;ƙ'ltsy+ s±yëlt. ksltof kg k&dd]j k/dŴsy+
s±yëƃfi b];gf n"vfsŽ/f xált, tƨf a'źf k&d+ ;ƙ'ltsy+ s±yëŷf kŞf k/dŴsy+ s±yëlƃ. ;ƙ'ltsy+ s±yëƃflk ;ŝd]j ;efjd]j
cd';fj s±yëlƃ. k/dŴsy+ s±yëƃflk ;ŝd]j ;efjd]j cd';fj s±yëlƃ.
115

b'j] ;ŝflg cŋfl;, ;Ɨ'źá jbt+ j/á.
;ƙ'Ƹt k/dŴť, tlto+ g"knưltĶ
;Ř]tjrg+ ;ŝ+, nás;ƙ'ltsŽ/)+.
k/dŴjrg+ ;ŝ+, wƙfg+ e"tnŋ)lƃĶ
oflx tyfutá jáx/lt ck/fd;lƃ oflx nás;dţflx náslg?ųLlx tyfutá tŲfdfglblŪk/fdf;fg+ cefjf
ck/fd;ƃá jáx/tLlt b];g+ ljlgjũ]ŷf c/xųlgs+"þ]g lgŪfk]l;. ;];+ ;ƑŴ pųfgŴd]jflt.
Olt ;'dśnljnfl;lgof bL#lgsŽoŪsyfo+

káŪkfb;'ųjŰgf lglŪtf.

10= ;'e;'ųjŰgf
;'edf)jsjŴ'jŰgf
444= Pj+ d] ;'t+»k]0» ;fjlŴolƃ ;'e;'ų+. tŶfo+ cg'ųfgkbjŰgf. clr/kl/lgƑ't] eujtLlt clr/+
kl/lgƑ't] eujlt, kl/lgƑfgtá pź+ df;dų] sŽn]. lgbfgjŰgfo+ j'ųgo]g]j eujtá kųrLj/+ cfbfo cfuƄf vL/lj/]rg+
lkljŷf ljxf/] lgl;Ɖlbj;+ ;ƈfo]t+ j'ų+. táb]Ɯk'ųált táb]ƜƔfƪ)fi k'ųá, ;á ls/ ;fjlŴof cljb"/] t'lbufdá gfd clŴ, tfi
clwkltųf táb]Ɯált ;Ś+ utá. dxźgá kg xált kťrųfnL;s]Žlljejá, k/ddŞ/L - æbbtá eáufg+ ckl/ŋoá gfd gŴLÆlt
lrƃ]ŷf sfilr lslť g b]lt, k'ųlƕ cfx æcŧgfg+ vo+ lbƩf, jlƙsŽgť ;ťo+.
dw"gť ;dfxf/+, klůtá #/dfj;]ÆltĶ
Pj+ cbfgd]j l;ŋfk]ŷf sŽofi e]bf tƸƨo]j #/] ;'g±vëf x'ŷf lgƑųá. ;'eá t+ ;'gv+ cltljo lkofolt. cųgá
e'ŧgseų+o]j eáh]lt, plŋlkŷf j/;og] ;ofk]lt. cy eujf Pslbj;+ lgŋƃ] df)j] t+ #/+ lkůfo kfljl;. ;'g±vëf eujƃ+
lbƩf e'Ŋf/+ s/áƃá eujtá ;dLk+ utá. ttá g+ eujf cjár ætáb]Ɯ ŷ+ k'Ƒ]lk d+ ‚eá, eáƒlt kl/eljŷf ;'g±vëf hĕtá,
Obflglk e'Ŋf/+ sŷf cjLƸr uldfi;LÆlt. ;'g±vëf t+ sy+ ;'ŷf ljƍl;f/L x'ŷf pźgƃ/] %fl/sŽo lgkƉá, dg'fif g+ plŋlkŷf
;og] ;ofk]t'+ gf;Ƹŋ;'
;'eá cfuƄf æs]gfo+ ;'g±vëf ;ogf cá/álktáÆlt cfx. dg'fif æg s]grLÆlt jŷf t+ kjƸų cf/ár];'+. df)já ;'ŷf
ædd lktf Ɣƪnás] lgƑųá, ;d±)ëf kg uf‰tdá d] lkt/+ ;'gv+ s/ált o+ lslť P; d'vf¿ƭ+ ef;tLÆlt súlŢŷf eujƃ+ d';fjfb]g
ráb]t'sŽdá ljxf/+ uƄf t+ kjƸų k'lŞ. eujf tfi t±yëj jŷf clj;+jfbgŴ+ cfx - æclŴ kg t], df)j, lkt/f g cŋft+
wgÆlƃ. clŴ, eá uf‰td, ;t;xfiŔlgsŽ ;'jŰdfnf, ;t;xfiŔlgsŽ ;'jŰkfb'sŽ, ;t;xfiŔlgsŽ ;'jŰkflt, ;t;xfiť
sxfk)lƃ. uŞ t+ ;'gv+ cƍábs++þ dw'kfof;+ eáh]ŷf ;og+ cf/ák]ŷf ó;s++þ lgŹ+ cáŊƃsŽn] k'Ş, ;Ƒ+ t] cflrlŋfilt, cy g+
hĕg]Ɯfl; - ælktf d] P;áÆlt. ;á tyf csŽl;. ;'g±vëf ;Ƒ+ cflrlŋ, tbf g+ - ælktf d]Ælt `ŷf eujlt k;Ɖlrųá uƄf
eujƃ+r'Ź; kŤ] k'lŞŷf ljfişgkl/oá;fg] eujƃ+ ;/)+ utá, t+ ;ƈfo j'ų+ æ;'eá df)já táb]Ɯk'ųáÆlt. ;fjlŴo+
klj;tLlt cųgá eáuufdtá cfuƄf j;lt.
445_446= cţt/+ df)js+ cfdƃ];Llt ;Ŵl/ kl/lgƑ't] æcfgƆŴ]/á ls/fi kųrLj/+ ux]ŷf cfutá, dxfhgá t+
bfigŴfo pk;ŘdtLÆlt ;'ŷf æljxf/+ ±vëf kg uƄf dxfhgdŢ] g ;Ŋf ;'±vëg kl;ƅf/+ jf sŽt'+, wƙsy+ jf ;át'+ ±uëx+
cfut+o]j g+ lbƩf ;'±vëg kl;ƅf/+ sl/fifld, PsŽ r d] sřf clŴ, tlƕ g+ k'lŞfifdLÆlt lrƃ]ŷf cţt/+ df)js++þ cfdƃ]l;.
cƍfafwlƃcfbL;' cfaf±wëflt lj;efuj]bgf j'ŝlt, of Psb];] pƍlşŷf rųf/á Ol/ofk±yë cokũ]g cfalƈŷf ljo uŲlt, tfif
116

cefj+ k'Şflt jblt. cƍftŘált lsŞhËljts/á /áuf‰ j'ŝlt, tfiflk cefj+ k'Şflt jblt. lunfgfiˆj r pŪfg+ gfd u?s++þ
xált, sŽo] an+ g xált, tƨf lgƮ]nţefjť anť k'Şflt jblt. mf;'ljxf/lƃ udg&fglg;ş;og];' rt";' Ol/ofk±yë;'
;'vljxf/+ k'Şflt jblt. cyfi k'lŞtƑfsŽ/+ bfiˆƃá æ;'eáÆltcflbdfx.
447= sŽnť ;doť pkfbfoflt sŽnť ;doť kţfo ux]ŷf pkwf/]ŷflt cŴá. ;r] cƛfs++þ Ʃ] udgsŽná eljfilt,
sŽo] andųf r]j mþl/filt, udgkŝof r cţá cmþf;'ljxf/á g eljfilt, c±yët+ sŽnť udgsŽ/);djfo;řft+ ;doť
pkwf/]ŷf - æclk Pj gfd Ʃ] cfuŞ]ƜfdfÆlt j'ų+ xált.
448= r]tsˆg leŋúgflt r]lt/Ū] hĕtųf r]ts]Žlt Pj+ nźgfd]g. ;ƙábgLo+ sy+ ;f/)Lolƃ eá, cfgƆ, b;anfi s]Ž
gfd cfaf±wëf cxál;, Ƹs eujf kl/e'lŧ. clk r ;Ŵ' kl/lgƑfg]g t'ƛfs++þ ;ás]Ž pbkflb, ;Ŵf gfd g s]jn+ t'ƛfs++þo]j
kl/lgƑ'tá, ;b]jsfi násfi dxfhĕlg, s]Ž bflg cţá d/)f d'lŝfilt, oŶ ;á ;b]jsfi násfi cƮk'Ʈná kl/lgƑ'tá, Obflg s++þ
cţ+ lbƩf dŝ'/fhĕ nlşfitLlt Pjdflbgf go]g d/)kl;+o'ų+ ;ƙábgLo+ sy+ ;f/)Lo+ jLlt;f/]ŷf ±yë/fi lxƜá kLte];şĕg'¿k+
cfxf/+ bŷf eųlsŝfj;fg] Psdƃ+ lg;Llb.
pkŪfsˆŽ ;lƃsŽjr/ált pkŪfs]Ž x'ŷf ;lƃsŽjr/á, g /ƈuj];L. g jLd+;gflwƍfoá. ;dLkrf/Llt Ob+ k'l/dkbfiˆj
j]jrg+. o];+ ;á ej+ ±uëftdált sƨf k'Şlt< tfi ls/ Pj+ cxál; æo];' wƙ];' ej+ uf‰tdá Od+ nás++þ kltŪk]l;, t] tfi cŝo]g
gŪf g' ±vëf, w/lƃ g' ±vëf, ;r] w/lƃ, cfgƆá hĕlgfilt, xƆ g+ k'ŞfdLÆlt, tƨf k'lŞ.
449= cyfi ±yë/á tLl) lksŽlg tLlx vƈ]lx ;śx]ŷf bfiˆƃá æltŰ+ ±vëfÆltcflbdfx. df)já ;lřų]g slyt+
c;Ɵŋ]ƃá - æljŴf/tá k'lŞfifdLÆlt lrƃ]ŷf æstd];+ ltŰÆlƃcflbdfx.

;LnŋƈjŰgf
450_453= ttá ±yë/]g æcl/ofi ;LnŋƈfifÆlt t];' blfit];' k'g æstdá kg ;á, eá cfgƆ, cl/oá ;LnŋƈáÆlt
Ps]s+þ k'lŞ. ±yë/álkfi a'ź‡ƍfb+ bfiˆŷf tlƃwƙ+ b];]ƃá cg'Ŋd]g eujtf j'ųgo]g]j ;Ƒ+ ljfiş]l;. tŴ clŴ r]j]Ŵ
pųl/s/)Lolƃ PŴ eujtá ;f;g] g ;Lnd]j ;f/á, s]jnŤ]t+ kltŪfdųd]j xált. Otá pųl/ kg cţlƕ sųƑ+ clŴ o]jflt
bfiˆl;. Otá alxźflt a'ź;f;gtá alxźf.

;dflwŋƈjŰgf
454= syť df)j, leŋú OlƇo];' u'ųƀf/á xátLlt Obdfoƨf cfgƆá æstdá kg ;á, eá cfgƆ, cl/oá
;dflwŋƈáÆlt Pj+ ;dflwŋƈ+ k'Ūálk o] t] æ;Ln;ƕƉá OlƇo];' u'ųƀf/á ;lt;ƕhţ]g ;dƉfutá ;ƃ'ŪáÆlt Pj+ ;Lnfgƃ/+
OlƇo;+j/fboá ;Ln;dfwLg+ cƃ/] pleƉlƕ pksŽ/swƙf plŹŪf, t] lglŹl;ŷf ;dflwŋƈ+ bfiˆt'sŽdá cf/le. PŴ r
¿kŢfgfg]j cfutflg, g c¿kŢfgflg, cfg]ŷf kg bLk]tƑflg. rt'ŴŢfg]g lx c;ślxtf c¿k;dfklų gfd glŴo]j.
471_480= clŴ r]j]Ŵ pųl/s/)Lolƃ PŴ eujtá ;f;g] g lrų]sƮtfdųs]g]j kl/oá;fgƍlų gfd clŴ, Otálk
pųl/ kg cţ+ sųƑ+ clŴ o]jflt bfiˆlt. glŴ r]j]Ŵ pųl/s/)Lolƃ PŴ eujtá ;f;g] Otá pųl/ sŽtƑ+ gfd glŴo]j,
c/xųkl/oá;fglŤ eujtá ;f;glƃ bfiˆlt. ;];+ ;ƑŴ pųfgŴd]jflt.
Olt ;'dśnljnfl;lgof bL#lgsŽoŪsyfo+

;'e;'ųjŰgf lglŪtf.

117

11= sˆjũ;'ųjŰgf
sˆjũuxkltk'ųjŴ'jŰgf
481= Pj+ d] ;'t+»k]0» gfńƆfolƃ s]jũ;'ų+. tŶfo+ ck'ƑkbjŰgf. kfjfl/sƗjg]lt kfjfl/sfi cƗjg].
sˆjũált Ob+ tfi uxkltk'ųfi gfd+. ;á ls/ rųfnL;s]Žlwgá uxkltdxf;fná cltljo ;źá k;Ɖá cxál;. ;á
;źflwsųfo]j æ;r] Ps]Ž leŋ' cŬdf;ƃ/]g jf df;ƃ/]g jf ;+jŞ/]g jf cfsŽ;] pƍltŷf ljljwflg kflxfl/oflg bfiˆƜ, ;Ƒá
hgá cltljo k;Lb]Ɯ. o+g"gfx+ eujƃ+ oflrŷf kflxfl/os/)Ŵfo Ps++þ leŋ'+ cg'hĕgfk]ƜÆlƃ lrƃ]ŷf eujƃ+ pk;Řldŷf
Pjdfx.
tŴ Oźflt ;ldźf mLtflt gfgfeůpfiƉtfo j'lźƍųf. cflsŰdg'Ƨflt c+;s+"þ]g c+;s+"þ+ kxl/ŷf ljo ljr/ƃ]lx
dg'fiˆlx cflsŰf. ;dflb;t"lt cf)fk]t' &fgƃ/] &k]t'. pųl/dg'Ƨwƙflt pųl/dg'fifg+ wƙtá, b;sú;n;řfttá jf
dg'fiwƙtá pųl/. leƜá;ádųfoflt ksltoflk kşlntkbLká t]nƥ]x+ nleŷf ljo clt/]sƍdf±)ëg cleƍ;Llbfilt. g ±vëf
cxlƃ eujf /fhux;]lŪjŴ'Ƹƨ l;ŋfkb+ kţk]l;, tƨf æg ±vëf cxÆlƃcflbdfx.
482= g w+;]dLlt g u')ljgf;g]g w+;]ld, ;Lne]b+ kfk]ŷf cg'k'Ƒ]g pŝŪfgtá cátf/]ƃá gLrŪfg] g &k]ld, cy ±vëf
cx+ a'ź;f;gfi j'Ƹź kŝf;L;ƃá s±yëdLlt bfiˆlt. tltolƕ ±vëflt ofjtlto+ a'źfg+ sy+ klaflxŷf s±yët'+ lj;xƃá gfd glŴ.
co+ kg eujtf ;Ƹź ljfifl;s]Ž ljfif;+ jŬ]ŷf jƟeá x'ŷf cŴsŽdáƨLlt ltŋų'+ s±yël;.

Olźkflxfl/ojŰgf
483_484= cy eujf co+ pkf;s]Ž dlo klafxƃ]lk k'gƍ'g+ ofrlto]j. æxƆfi kflxfl/os/±)ë cfbLgj+
bfiˆdLÆlt lrƃ]ŷf ætLl) ±vëfÆltcflbdfx. tŴ cdfx+ leŋúlƃ cd'+ cx+ leŋ'+. uƈf/Llt uƈf/]g gfd Ol;gf stf, uƈf//Ū]
jf pƍƉf ljşĕ. tŴ ls/ ax" O;oá jƸ;;', t];' Ps]g stf ljşĕlt clwƍfoá. cũLofdLlt cũá kLlńtá ljo xáld.
x/fofdLlt nşĕld. lhu'ŞfdLlt u"y+ lbƩf ljo lhu'Ş+ pƍfb]ld.

cfb];gfkflxfl/ojŰgf
485= k/;ųfglƃ cţ];+ ;ųfg+. b'lto+ tfiˆj j]jrg+. cflb;tLlt s±yëlt. r]tl;slƃ ;ádgfibádgfi+ clwƍ]t+.
Pjlƕ t] dgált Pj+ tj dgá ;ádglfitá jf bádglfitá jf sŽdljtŊflb;ƕo'ųá jf. b'lto+ tfiˆj j]jrg+. Oltlk t] lrųlƃ
Olt tj lrų+, Oblťbť cŴ+ lrƃodfg+ kjųtLlt cŴá. dl)sŽ gfd ljşŽlt lrƃfd)Llt Pj+ nźgfdf nás] PsŽ ljşĕ clŴ.
tfo k/];+ lrų+ hĕgftLlt bLk]lt.

cg';f;gLkflxfl/ojŰgf
486= Pj+ ljtŊˆyflt g]ŋƙljtŊfboá Pj+ kjų]ƃf ljtŊ]þy. df Pj+ ljtŊloŴflt Pj+ sŽdljtŊfboá kjų]ƃf df
ljtŊloŴ. Pj+ dgl; s/áyflt Pj+ clgŝ;ţd]j, b'ŋ;ţfbL;' jf cţt/+ dgl; s/áy. df Pjlƃ ælgŝÆlƃcflbgf go]g df
dgl; sl/Ŵ. Oblƃ Ob+ kťsŽdu'l)s/fu+ khxy. Ob+ pk;ƕşŽlt Ob+ rt'dƮmþnƍe]b+ násúų/wƙd]j pk;ƕş kfk'l)ŷf
lgƎfb]ŷf ljx/y. Olt eujf Olźljw+ Olźkflxfl/olƃ bfiˆlt, k/fi lrų+ `ŷf syg+ cfb];gfkflxfl/olƃ. ;fjsŽgť
a'źfgť ;tt+ wƙb];gf cg';f;gLkflxfl/olƃ.
tŴ Olźkflxfl/o]g cg';f;gLkflxfl/o+ dxfdáƮƟfgfi cflrŰ+, cfb];gfkflxfl/o]g cg';f;gLkflxfl/o+
wƙ;]gfkltfi. b]jbų] ;+#+ lelƆŷf kť leŋ';tflg ux]ŷf uof;L;] a'źnLńfo t];+ wƙ+ b];ƃ] lx eujtf k]l;t];' ƀL;'
118

cƮ;fjs];' wƙ;]gfklt t];+ lrųfrf/+ `ŷf wƙ+ b];]l; ±yë/fi wƙb];g+ ;'ŷf kť;tf leŋÚ ;átfklųmþn] kltŪƸx;'. cy g];+
dxfdáƮƟfgá ljsúƑg+ bfiˆŷf bfiˆŷf wƙ+ b];]l;, t+ ;'ŷf ;Ƒ] c/xųmþn] kltŪƸx;'. cy ƀ]lk dxfgfuf kť leŋ';tflg ux]ŷf
j]xf;+ cư'ƮƄf j]ń'jgd]jfuƸd;'. cg';f;gLkflxfl/o+ kg a'źfg+ ;tt+ wƙb];gf, t];' Olźkflxfl/ocfb];gfkflxfl/oflg
;pkf/Ƙflg ;bá;flg, cźfg+ g ltŪlƃ, cźfg+ cltŪgtá g lgƜlƃ. cg';f;gLkflxfl/o+ cg'kf/Ƙ+ lgŹá;+, cźfg+ ltŪlt,
cźfg+ ltŪgtá lgƜflt. tƨf eujf Olźkflxfl/oť cfb];gfkflxfl/oť u/xlt, cg';f;gLkflxfl/o+o]j k;+;lt.

e"tlg/á±wë;sjŴ'jŰgf
487= e"tk'Ƒlƃ Ob+ sƨf eujtf cf/ź+. Olźkflxfl/ocfb];gfkflxfl/ofg+ clgƜflgsefjbfigŴ+,
cg';f;gLkflxfl/ofiˆj lgƜflgsefjbfigŴ+. clk r ;Ƒa'źfg+ dxfe"tkl/o];s]Ž gfd]s]Ž leŋ' xálto]j. oá dxfe"t] kl/o];ƃá
ofj ƔƪnásŽ ljrl/ŷf ljfiş]tf/+ cnleŷf cfuƙ a'źd]j k'lŞŷf lgŊřá xált. tƨf a'źfg+ dxƃefjƍsŽ;gŴ+, Obť sŽ/)+
klŞƉ+, cy g+ ljj+ sŷf b];]ƃálk eujf æe"tk'ƑÆlƃcflbdfx.
tŴ sŴ g' ±vëflt lsƸƨ &fg] Ƹs cfuƙ Ƹs kųfi t] cgj;];f cƍjlųj;]g lg?Ţlƃ. dxfe"tsyf kg];f ;ƑfsŽ/]g
lj;'lźdƮ] j'ųf, tƨf ;f ttáj ux]tƑf.
488= b]joflgoá dƮʼnlt kflo]Ŋ]Ž b]jnásudgdƮá gfd glŴ, Olźljw`f)fiˆj kg]t+ clwjrg+. t]g x]; ofj
ƔƪnásŽlk sŽo]g j;+ jų]ƃá b]jnás++þ oflt. tƨf æt+ b]joflgoá dƮáÆlt j'ų+. o]g rft'dxf/flhsŽlt ;dLk] l&tlƕ eujƃ+
ck'lŞŷf wƙtfo rálbtá b]jtf dxfg'efjflt dţdfgá pk;Řld. dolƕ ±vëf, leŋú, g hŽgfdflt a'źlj;o] kŤ+ k'lŞtf b]jtf
g hĕglƃ t]g]jdfx+;'. cy ±vëf ;á leŋ' ædd Od+ kŤ+ g s±yët'+ g nưf, ;L#+ s±yëyfÆlt tf b]jtf cŢáŴ/lt, k'gƍ'g+ k'Şlt,
tf æcŢáŴ/lt gá co+ leŋ', xƆ g+ xŴtá dár]fifdfÆlt lrƃ]ŷf æclŴ ±vëf leŋ' rųf/á dxf/fhĕgáÆltcflbdfx+;'. tŴ
cleŊƃt/flt cltŊƙ sƃt/f. k)Ltt/flt jŰo;Ofil/ofbLlx pųdt/f Pt]g go]g ;Ƒjf/];' cŴá j]lbtƑá.
491_493= co+ kg lj;];á - ;Ŋ]Ž ls/ b]j/fhĕ lrƃ]l; æco+ kŤá a'źlj;oá, g ;Ŋf cţ]g ljfilşt'+, coť leŋ'
cƸƮ kxfo vş]Žkgs++þ wdƃá ljo, e]Ƹ/ kxfo pb/+ jfb]ƃá ljo r, nás] cƮk'Ʈn+ ;ƙf;Ɨ'ź+ kxfo b]jtf k'Şƃá ljr/lt,
k];]ld g+ ;Ŵ';lƃsÆlƃ. ttá k'gb]j ;á lrƃ]l; æ;'b"/lƕ uƄf ;Ŵ' ;lƃs]j lgŊřá eljfilt clŴ r]j k'Ʈná gfd];, ±yëfs++þ
tfj cflxůƃá lsndt' kŞf hĕlgfitLÆlt. ttá t+ æcxlƕ ±vëfÆltcflbdfx. Ɣƪoflgoálk b]joflgo;lb;áj.
b]joflgodƮált jf ƔƪoflgodƮált jf wƙ;]t"lt jf Pslrųŋl)scƍgflt jf ;lƉŪflgsr]tgflt jf dxƮtlrųlƃ jf
cleţf`f)lƃ jf ;Ƒd]t+ Olźljw`f)fiˆj gfd+.
494= k'Ƒlgldųlƃ cfudgk'Ƒef±uë lgldų+ ;"l/ofi pbotá c?)'Ʈ+ ljo. tƨf Obfg]j Ɣƪf cfuldfilt, Pj+ do+
hĕgfdflt bLkƸo;'. kft'/xá;Llt kfsá cxál;. cy ±vëf ;á Ɣƪf t]g leŋ'gf k'Ūá cųgá clj;oefj+ `ŷf ;rfx+ æg
hĕgfdLÆlt jŋfld, Od] d+ kl/eljfilƃ, cy hĕgƃá ljo o+ lslť s±yëfifld, co+ d] leŋ' j]Ɯfs/±)ëg cgf/źlrųá jfb+
cf/ák]filt. æcxdlƨ leŋ' ƔƪfÆltcfbLlg kg d] e)ƃfi g s]Žlr jrg+ ;Źlxfilt. o+g"gfx+ ljŋ]k+ sŷf Od+ leŋ'+
;Ŵ';lƃs++þo]j k];]Ɯlƃ lrƃ]ŷf æcxdlƨ leŋ' ƔƪfÆltcflbdfx.
495_496= Psdƃ+ ckg]ŷflt sƨf PjdsŽl;< súxsųf. alxźf kl/o]lŪlƃ t]nlŴs]Ž jflns++þ lgƍLlńodfgá ljo ofj
ƔƪnásŽ alxźf kl/o];g+ cfkşlt.
497= ;sú)lƃ sŽs+þ jf súnn+ jf. g ±vëf P;á, leŋú, kŤá Pj+ k'lŞtƑált Ob+ eujf oƨf kb];]g]; kŤá k'lŞtƑá,
coť ±vëf leŋ' cg'kflbƉs]lk ux]ŷf lgƍb];tá k'Şlt, tƨf kl;]±wëlt. cflrŰ+ ls/]t+ a'źfg+, k'Şfd"ƭfi hgfi k'Şfo bá;+
bfiˆŷf k'Ş+ l;ŋfk]ŷf k'Şfljfişg+. sƨf< k'lŞt'+ chĕlgŷf kl/k'Şƃá b'ljţfkoá xált. kŤ+ l;ŋfk]ƃá kg æsŴ cfká
rfÆltcflbdfx.
498= tŴ g ufwtLlt g kltŪflt, Od] rųf/á dxfe"tf Ƹs cfuƙ cƍltŪf ejƃLlt cŴá. pkflbƉ+o]j ;ƈfo
k'Şlt. bL#ť /Ƨťflt ;Ůfgj;]g pkfbf¿k+ j'ų+. c)'+ y"nlƃ v'Źs++þ jf dxƃ+ jf, Oldgflk pkfbf¿k] jŰdųd]j slyt+.
;'ef;'elƃ ;'eť c;'eť pkfbf¿kd]j slyt+. Ƹs kg pkfbf¿k+ ;'elƃ c;'elƃ clŴ< glŴ. OŪflgŪf/ƙ)+ kg]j slyt+.
gfdť ¿kťflt gfdť bL#flbe]b+ ¿kť. pk?ŢtLlt lg?Ţlt, Ƹs cfuƙ c;];d]t+ gƍjųtLlt.
Pj+ k'lŞtƑ+ l;oflt k'Ş+ bfiˆŷf Obflg ljfişg+ bfiˆƃá tŶ j]Ɯfs/)+ ejtLlt jŷf - æljţf)Ælƃcflbdfx.
499= tŴ ljţftƑlƃ ljţf)+ lgƑfgfiˆt+ gfd+, tb]t+ lgbfigfefjtá clgbƧg+. pƍfbƃá jf joƃá jf l&tfi
cţyųƃá jf Ptfi gŴLlt cgƃ+. kelƃ kg]t+ ls/ ltŴfi gfd+, tlŤ kklƃ PŴflt kk+, ksŽ/fi kg esŽ/á stá. ;Ƒtá

119

kedfiflt ;Ƒtáke+. lgƑfgfi ls/ oyf dxf;d'Źfi otá otá cátl/t'sŽdf xálƃ, t+ tb]j ltŴ+, cltŴ+ gfd glŴ. Pjd]j
cŪƸt;fo sƙŪfg];' o]g o]g d'±vëg lgƑfg+ cátl/t'sŽdf xálƃ, t+ tb]j ltŴ+, lgƑfgfi cltŴ+ gfd glŴ. t]g j'ų+
æ;ƑtákeÆlƃ. PŴ cfká rflt PŴ lgƑfg] Ob+ lgƑfg+ cfuƙ ;Ƒd]t+ cfkáltcflbgf go]g j'ų+ pkflbƉs wƙhĕt+ lg?Ţlt,
cƍjų+ xátLlt.
Obflgfi lg?Ţg"kfo+ bfiˆƃá æljţf)fi lg/á±wëg PŴ]t+ pk?ŢtLÆlt cfx. tŴ ljţf)lƃ rl/dsljţf)lƕ
cle;řf/ljţf)lƕ rl/dsljţf)fiflk lx lg/á±wëg PŴ]t+ pk?Ţlt. ljŢftbLkl;vf ljo ckŰlųsefj+ oflt.
cle;řf/ljţf)fiflk cg'ƍfblg/á±wëg cg'ƍfbj;]g pk?Ţlt. oyfx æ;átfklųdƮ`f±)ëg cle;řf/ljţf)fi lg/á±wëg &k]ŷf
;ųej] cgdtƮ] ;+;f/] o] pƍş]Ɯ'+ gfdť ¿kť PŴ]t] lg?ŢƃLÆlt ;Ƒ+ r"ńlgŹ];] j'ųgo]g]j j]lbtƑ+. ;];+ ;ƑŴ pųfgd]jflt.
Olt ;'dśnljnfl;lgof bL#lgsŽoŪsyfo+

s]jũ;'ųjŰgf lglŪtf.

12= nálxŝ;'ųjŰgf
nálxŝƔfƪ)jŴ'jŰgf
501= Pj+ d] ;'t+»k]0» sˆŽ;n];"lt nálxŝ;'ų+. tŶfo+ cg'ųfgkbjŰgf. ;fnjltsŽlt tfi ufdfi gfd+, ;á ls/
jltof ljo ;dƃtá ;fnklƃof kl/lŋųá. tƨf ;fnjltsŽlt j'ŝlt. nálxŝált tfi Ɣfƪ)fi gfd+.
502_503= kfkslƃ k/fg'sƕf lj/lxtųf nfds++þ, g kg pŞ]b;fitfg+ cţt/+. pƍƉ+ xátLlt hĕt+ xált, g s]jnť
lrų] hĕtdųd]j. ;á ls/ tfi j;]g kl/;dŢ]lk Pj+ ef;lto]j. lslŤ k/á k/Ƨflt k/á oá cg';f;Lolt, ;á tfi
cg';f;sfi Ƹs sl/filt. cųgf klnź+ sú;n+ wƙ+ cųgfj ;Ŋŷf u?+ sŷf ljxftƑlƃ jblt.
504_407= /ál;s+ ƌflkt+ cfdƃ];Llt /ál;sŽlt Pj+ OlŴlnśj;]g nźgfd+ ƌflkt+ cfdƃ]l;. ;á ls/ eujtá cfudg+
;'ŷf lrƃ]l; - æljxf/+ uƄf lbŪ+ gfd+ ef/á, ±uëx+ kg cf)fk]ŷf klfififld r]j oyf;lų r cfuƃ'sleŋ+ bfifdLÆlt, tƨf Pj+
ƌflkt+ cfdƃ]l;.
508= lklŪtá lklŪtált syfmþf;'sŴ+ kŞtá kŞtá cg'aƈá xált. ljj]r]t"lt ljdár]t', t+ lblŪut+ ljgáb]t"lt
jblt. co+ ls/ pkf;s]Ž nálxŝfi Ɣfƪ)fi lko;xfos]Ž. tƨf tfi cŴsŽdtfo Pjdfx. cƍ]j gfd l;oflt PŴ k&djrg]g
eujf uşlt, b'ltojrg]g cg'uşlt. co+ ls/]Ŵ clwƍfoá - /ál;s] PtbŴd]j dof rųfl/ c;Ś]Ɯflg. sƍ;t;xfiť
ljljwflg b'Ŋ/flg s/áƃ]g kf/ldoá k"l/tf PtbŴd]j ;Ƒţ'tţf)+ klljź+, g d] nálxŝfi lblŪut+ lelƆt'+ ef/ált, OddŴ+
bfiˆƃá k&djrg]g eujf uşlt. s]jn+ /ál;s] nálxŝfi dd ;lƃs] cfudg+ jf lg;şĕ jf cƟfk;Ɵfká jf xát', ;r]lk
nálxŝ;lb;fg+ ;t;xfifi sřf xált, klaná cx+ ljgáb]t'+ nálxŝfi kg Psfi lblŪljgábg] dƞ+ s]Ž ef/ált OddŴ+ bfiˆƃá
b'ltojrg]g eujf cg'uştLlt j]lbtƑá.

nálxŝƔfƪ)fg'oáujŰgf
509= ;d'bo;ŧftLlt ;d'bofi ;ŧflt eáu'ƍfbá, ttá plŪt+ wgwţlƃ cŴá. o] t+ pkhËjƃLlt o]
`fltkl/hgbf;sƙs/fboá hgf t+ lgfifo hËjlƃ. cƃ/fos/ált nfeƃ/fos/á. lxtfg'sƕLlt PŴ lxtlƃ j'lŬ.
cg'sƕtLlt cg'sƕL, OŞtLlt cŴá, j'ƸŬ OŞlt jf gá jflt j'ų+ xált. lg/o+ jf lt/ŞfgoáƸg jflt ;r] ;f ldŞflblŪ
120

;ƕşlt, lgotf xált, Ps++þ;]g lg/o] lgƑųlt, gá r], lt/Şfgoálgo+ lgƑųtLlt cŴá.
510_512= Obflg oƨf oyf cųgá nfeƃ/fo]g ;ųf ;+ljşlƃ g tyf k/];+, tƨf ;'Ū‡t/+ Ɣfƪ)+ kj]r]t'sŽdá æt+
Ƹs dţ;LÆlt b'lto+ pkklųdfx. o] lrd]lt o] r Od] tyfutfi wƙb];g+ ;'ŷf cl/oe"Ƹd cáŊldt'+ c;Ŋ]Žƃf súnk'ųf lbƑf
uưflt pkoáuŴ] kŝųjrg+, lbƑ] uư]lt cŴá. lbƑf, uưflt r %Ɖ+ b]jnásŽgd]t+ clwjrg+. kl/kfr]ƃLlt b]jnásufldƸg
klkb+ k"/odfgf bfg+, bbdfgf, ;Ln+ /ŋdfgf, uƈdfnfbLlx, k"h+ sú?dfgf efjg+ efjodfgf kfr]lƃ ljkfr]lƃ kl/kfr]lƃ
kl/)fd+ ud]lƃ. lbƑfg+ ejfg+ clelgƑlųoflt lbƑejf gfd b]jfg+ ljdfgflg t];+ lgƑųgŴfoflt cŴá. cy jf lbƑf uưflt
bfgfboá k'ţlj;];f. lbƑf ejflt b]jnás] ljkfsŋƈf, t];+ lgƑųgŴfo tflg k'ţflg s/áƃLlt cŴá. t];+ cƃ/fos/ált t];+
dƮ;ƕlųmþn;ƕlųlbƑejlj;];fg+ cƃ/fos/á. Olt eujf Pųfjtf clgoldt]g]j cákƙljlwgf ofj ejƮf pƮt+ Ɣfƪ)fi
dfg+ lelƆŷf Obflg rábgf/x] toá ;Ŵf/] bfiˆt'+ ætoá ±vëf d], nálxŝfÆltcflbdfx.

toá rábgf/xjŰgf
513= tŴ ;f rábgflt toá ;Ŵf/] ráb]ƃfi rábgf. g cţf lrų+ pkŪk]ƃLlt cţfo cfhĕggŴfo lrų+ g
pkŪk]lƃ. jáŊƙflt lg/ƃ/+ tfi ;f;g+ csŷf ttá pŊldŷf jųƃLlt cŴá. cá;Ŋlƃof jf pƧŊˆƜflt klŊdlƃof pkuŞ]Ɯ,
clgŞlƃof OŞ]Ɯ, PsŽo ;ƕoáu+ clgŞlƃof Ps]Ž OŞ]Ɯflt j'ų+ xált. k/ƙ'Ƹv jf cflnś]Ɯflt bŪ‡lƕ clgŞdfg+ k/ƙ'Ƹv l&t+
kŞtá uƄf cflnś]Ɯ. Pj+;ƕbldblƃ Odfiflk ;Ŵ'gá ædd Od] ;fjsŽÆlt ;f;gf jáŊƙ jųdfg]lk t] náe]g cg';f;tá Od+
náewƙ+ Pj+;ƕbd]j ólb;d]j jbfld. Olt ;á Pj¿ká tj náewƙá o]g ŷ+ cá;Ŋlƃof pfiŊƃá ljo k/ƙ'Ƹv cflnśƃá ljo
cxá;Lltlk t+ rábg+ c/xlt. lslŤ k/á k/Ƨ sl/ƧtLlt o]g wƙ]g k/] cg';fl;, cųfgd]j tfj tŴ ;ƕfb]lx, ph'+
s/álx. lslŤ k/á k/fi sl/fitLlt rábg+ c/xlt.
514= lgŹflotƑlƃ ;fi¿ksŽlg lt)flg pƍf]ŷf kl/;'ź+ sŽtƑ+.
515= tltorábgfo lslŤ k/á k/Ƨflt cg';f;g+ c;ƕlŞgsŽntá kŪfo k/á cg';fl;tƑá, k/fi cg';f;sfi Ƹs
sl/fitLlt gg' tŴ cƍáfi'Ŋt+ cfklşŷf cųgf klljźwƙ+ cųgfj dfg]ŷf k"h]ŷf ljxftƑlƃ Pj+ rábg+ c/xtLlt cŴá.

g rábgf/x;Ŵ'jŰgf
516= g rábgf/xált colŤ oƨf k&dd]j cųfg+ klt¿k] kltŪfk]ŷf ;fjsŽg+ wƙ+ b];]lt. ;fjsŽ rfi cfijf x'ŷf
oyfg'l;Ū+ klkşlƃ, tfo r klklųof dxƃ+ lj;];dlwuŞlƃ. tƨf g rábgf/xált.
517= g/skkft+ kktƃált dof ulxtfo lblŪof cx+ g/skkft+ kktƃá. pźl/ŷf yn] kltŪflktált t+ lbƸŪ
lelƆŷf wƙb];gfxŴ]g ckfoktgtá pźl/ŷf ;ƮdƮyn] &lktáƛLlt jblt. ;];d]Ŵ pųfgd]jflt.
Olt ;'dśnljnfl;lgof bL#lgsŽoŪsyfo+

nálxŝ;'ųjŰgf lglŪtf.

13= t]ljş;'ųjŰgf
518= Pj+ d] ;'t+»k]0» sˆŽ;n];"lt t]ljş;'ų+. tŶfo+ cg'ųfgkbjŰgf. dg;fslƃ tfi ufdfi gfd+. pų/]g
dg;fsƧflt dg;fstá cljb"/] pų/kfiˆ. cƗjg]lt t?)cƗ?ŋ;ů], /d)Loá ls/ ;á e"ldefuf‰, x]Ūf /htkũ;lb;f

121

jflnsŽ ljƍlsŰf, pkl/ dl)ljtfg+ ljo #g;fvfkų+ cƗjg+. tƸƨ a'źfg+ cg'Şljs] kljj]s;'±vë cƗjg] ljx/tLlt cŴá.
519= cleţftf cleţftflt súnrfl/ųflb;ƕlųof tŴ tŴ kţftf. rŘLltcfbLlg t];+ gfdflg. tŴ rŘL
cákf;fbjfl;s]Ž. tf?ŋá OŞfgśnjfl;s]Ž. káŋ/;ftL pŊŪjfl;s]Ž. hŽ)';á)L ;fjlŴjfl;s]Ž. táb]Ɯá t'lbufdjfl;s]Ž. cţ]
rflt cţ] r ax'hgf. cųgá cųgá lgjf;Ūfg]lx cfuƄf dƃ;Ţfos/)Ŵ+ tŴ klj;lƃ. dg;fsfi ls/ /d)Lotfo t]
Ɣfƪ)f tŴ gbLtL/] ±uëxflg sŽ/]ŷf kl/lŋkfk]ŷf cţ];+ ax"g+ kj];g+ lgjf/]ŷf cƃ/ƃ/f tŴ uƄf j;lƃ.
520_521= jf;]Ūef/ƀfhŽglƃ jf;]ŪƧ r káŋ/;fltgá cƃ]jfl;sfi, ef/ƀfhƧ r tf?ŋƃ]jfl;sfi. Pt] ls/ ƀ]
hĕlt;ƕƉf ltŰ+ j]bfg+ kf/u" cx];+.
' hŜljxf/lƃ cltlr/lg;şkŝof lsndyljgábgŴfo hŜrf/+. t] ls/ lbj;+ ;Ţfo+ sŷf
;foƌ] j'Ūfo ƌfgLo;Ƙf/uƈdfnt]n±wëftjŴflg ufxfk]ŷf cųgá kl/hgkl/j'tf ƌflot'sŽdf gbLtL/+ uƄf /htkũjŰ] jflnsŽ;ů]
ck/fk/+ rŘƸd;'. Ps++þ rŘdƃ+ Ot/á cg'rŘld, k'g Ot/+ Ot/ált. t]g j'ų+ æcg'rŘdƃfg+ cg'ljr/ƃfgÆlƃ. dƮfdƮ]lt
dƮ] r cdƮ] r. std+ g' ±vëf klkb+ k"/]ŷf std]g dƮ]g ;Ŋf ;'v+ Ɣƪnás++þ uƃ'lƃ Pj+ dƮfdƮ+ cf/ư sy+ ;d'Ūfk];'lƃ cŴá.
cŧ;fogált ph'dƮfiˆt+ j]jrg+, cŧ;f jf ph'sd]j Pt]g cfolƃ cfuŞƃLlt cŧ;fogá lgƜflgsˆŽ lgƜftLlt lgƜfoƃá lgƜflt,
uŞƃá uŞtLlt cŴá.
tŊ/Ƨ Ɣƪ;xƓtfoflt oá t+ dƮ+ s/ált klkşlt, tfi Ɣƪ‡gf ;Ƹź ;xefjfo, PsŪfg] kft'efjfo uŞtLlt
cŴá. ƾfolƃ oá co+. cŋŽtált slytá bLlktá. Ɣfƪ±)‰g káŋ/;fltgflt cųgá cfrl/o+ cklb;lt. Olt jf;]Ūá ;sd]j
cfrl/ojfb+ ±yëfd]ŷf kƮlŲŷf ljr/lt. ef/ƀfh]Žlk ;sd]jflt. t]g j'ų+ æg]j ±vëf c;lŋ jf;]ŪáÆltcflb.
ttá jf;]Ūá æpleƉlƕ cƛfs++þ syf clgƜflgsŽj, Odlƨť nás] dƮsú;ná gfd eátf uf‰td]g ;lb;á glŴ, ejť
uf‰tdá cljb"/] j;lt, ;á gá t'n+ ux]ŷf lgl;Ɖjfl)h]Ž ljo sř+ l%lƆfitLÆlt lrƃ]ŷf tdŴ+ ef/ƀfhfi cf/ár]ŷf peálk uƄf
cųgá sy+ eujtá cf/ár];'+. t]g j'ų+ æcy ±vëf jf;]Ūá»k]0 †jfo+ cŋftá Ɣfƪ±)ëg tf?ŋ]gfÆlt.
522= PŴ eá ±uëftdflt PtƸƨ dƮfdƮ]. ljƮxá ljjfbáltcfbL;' k'Ƒ'ƍlųs]Ž ljƮxá. ck/ef±uë ljjfbá. b'lj±wëflk
P;á gfgfcfrl/ofg+ jfbtá gfgfjfbá.
523= cy lsƸƨ kg jált ŷlƕ cod]j dƮált cųgá cfrl/ojfbd]j kƮƞ ltŪl;, ef/ƀfh]Žlk cųgá
cfrl/ojfbd]j, Psfiflk PsƸƨ ;+;oá glŴ. Pj+ ;lt lsƸƨ já ljƮxált k'Şlt.
524= dƮfdƮ] eá ±uëftdflt dƮ] eá uf‰td cdƮ] r, ph'dƮ] r cg'h'dƮ] rflt cŴá. P; ls/ PsƔfƪ)fiflk dƮ+
æg dƮáÆlt g jblt. oyf kg cųgá cfrl/ofi dƮá ph'dƮá, g Pj+ cţ];+ cg'hĕgflt, tƨf td]jŴ+ bLk]ƃá ælsťflk eá
uf‰tdfÆltcflbdfx.
;Ƒflg tfgLlt lnśljkƟf;]g jblt, ;Ƒ] t]lt j'ų+ xált. ax"gLlt cŪ jf b; jf. gfgfdƮfgLlt
dxƃfdxƃhŜdƮ;sdƮflbj;]g gfgfljwflg ;fdƃf ufdgbLtńfs±vëųfbLlx cfuƄf ufd+ klj;gdƮflg.
525_526= ælgƜƃLlt jf;]Ū jb];LÆlt eujf ltŋų'+ jrLe]b+ sŷf klţ+ sŽ/fk]l;. sƨf< ltlŴof lx klhĕlgŷf
kŞf lgƮƞdfgf cjhĕglƃ. ;á tyf sŽt'+ g ;lŋfitLlt.
527_529= t]j t]ljşŽlt t] t]ljşĕ. jsŽ/á cfud;lƈdų+. cƈj])Llt cƈkj])L, Ps]g rŋ'dtf ulxtolŪof s]ŽƸ
Ps]Ž cƈá uŲlt, t+ cƈ+ cţá t+ cţált Pj+ kŰf;;lŪ cƈf klkflof #ltf cƈj])Llt j'ŝlt. k/ƕ/;+;ųflt cţdţ+ nƮf,
olŪufxs]glk rŋ'dtf lj/lxtflt cŴá. Ps]Ž ls/ w'ųá cƈu)+ lbƩf æc;'sƸƨ gfd ufd] vşeáş+ ;'neÆlƃ pfifx]ŷf æt]g lx
tŴ gá ;fld g]lx, Ob+ gfd t] b]dfÆlt j'ų], nŧ+ ux]ŷf cƃ/fdƮ] dƮf cáŊƙ dxƃ+ uŞ+ cg'kl/uƄf k'l/dfi xŴ]g klŞdfi
sŞ+ uŲfk]ŷf ælslť sƙ+ clŴ, uŞy tfj t'ƛ]Ælt jŷf knflo, t] lbj;lƕ uƄf dƮ+ cljƆdfgf æsúƸx gá rŋ'df, súƸx dƮáÆlt
kl/b]ljŷf dƮ+ cljƆdfgf tŴ]j dƸ/;'. t] ;ƈfo j'ų+ æk/ƕ/;+;ųfÆlt. k'l/dákLlt k'l/d];' b;;' Ɣfƪ±)ë;' Ps]Žlk.
dlŢdákLlt dlŢd];' cfrl/okfrl/o];' Ps]Žlk. klŞdákLlt Obflg t]ljş];' Ɣfƪ±)ë;' Ps]Žlk. xƧsţ]jflt xl;tƑd]j.
gfdsţ]jflt nfds++þo]j. tb]t+ cŴfefj]g l/ųs+, l/ųsųfo]j t'Şs+. Obflg Ɣƪnás]Ž tfj ltŪt', oá t]ljş]lx g lbŪk'Ƒáj.
o]lk rlƆd;"l/o] t]ljşĕ kfilƃ, t];lƕ ;xƓtfo dƮ+ b];]t'+ gƍxáƃLlt bfigŴ+ æt+ Ƹs dţ;LÆltcflbdfx.
530= tŴ otá rlƆd;"l/of pƮŞƃLlt oƸƨ sŽn] pƮŞlƃ. oŴ r cáƮŞƃLlt oƸƨ sŽn] cŴd]lƃ, pƮdgsŽn] r
cŴśdgsŽn] r kfiƃLlt cŴá. cfofrƃLlt æpb]lx ej+ rƆ, pb]lx ej+ ;"l/ofÆlt Pj+ cfofrlƃ. ±yëfdoƃLlt æ;áƙá rƆá,
kl/důná rƆá, ;ƍeá rƆáÆltcfbLlg jbƃf k;+;lƃ. kŧlnsŽlt kƮlxtcŧlnsŽ. gdƧdfgflt ægdá gdáÆlt jbdfgf.
531_532= o+ kƧƃLlt PŴ olƃ lgkftdų+. Ƹs kg g ls/flt PŴ Ow kg Ƹs jųƑ+. oŴ ls/ t]ljş]lx Ɣfƪ±)ëlx
g Ɣƪf ;lŋlbŪált PjdŴá bŪƑá.

122

clr/jtLgbLpkdfsyf
542= ;dltlųsŽlt ;del/tf. sŽsk]Ɯflt oŴ sŴlr tL/] l&t]g sŽs]g ;Ŋf kft'lƃ sŽsk]Ɯf. kf/+ tl/t'sŽdált
gƸb cltŊldŷf k/tL/+ uƃ'sŽdá. cƢ]Ɯflt kŊ]Ž;]Ɯ. Plx kf/fkf/lƃ cƘá kf/ ckf/+ Plx, cy d+ ;x;fj ux]ŷf uldfil;,
clŴ d] cŝflossƙlƃ cŴá.
544= o] wƙf Ɣfƪ)sŽ/sŽlt PŴ kť;Lnb;sú;nsƙkye]bf wƙf Ɣfƪ)sŽ/sŽlt j]lbtƑf tlƑk/Ltf cƔfƪ)sŽ/sŽ.
OƆdƢfofdflt OƆ+ cƢfofd kŊ]Ž;fd. Pj+ Ɣfƪ)fg+ cƢfogfi lg/Ŵst+ bfiˆŷf k'glk eujf cŰjsúlŞo+ ;"l/oá ljo hndfgá
kť;tleŋ'kl/j'tá clr/jltof tL/] lgl;Ɖá ck/lƕ gbLpkd+o]j cfx/ƃá æ;]ƜyfkLÆltcflbdfx.
546= sŽdu')flt sŽdlotƑŪ]g sŽdf, aƈgŪ]g u')f. æcg'hĕgfld leŋj], cxtfg+ jŴfg+ lbu')+ ;ŜflÆlƃ
‘dxfj0348’ PŴ lx knŪá u')Ūá. æcŝ]lƃ sŽnf t/olƃ /lųoá, joáu')f cg'k'Ƒ+ hxƃLÆlt PŴ /f;Ūá u')Ūá. æ;tu')f
blŋ)f kflslřtƑfÆlt ‘d0lg03=379’ PŴ cflg;+;Ūá u')Ūá. æcƃ+ cƃu')+ ‘v'0kf03=1’ slo/f dfnfu'±)ë ax"Ælt
‘w0k053’ r PŴ aƈgŪá u')Ūá. Owflk P;]j clwƍ]tá. t]g j'ų+ æaƈgŪ]g u')fÆlt. rŋúljţ]Ɯflt rŋ'ljţf±)ëg
klfitƑf. Pt]g'kfo]g ;átljţ]ƜfbL;'lk cŴá j]lbtƑá. OŪflt kl/loŪf jf xáƃ', df jf, OŪf/ƙ)e"tflt cŴá. sƃflt
sŽdgLof. dgfkflt dgjŬgsŽ. lko¿kflt lkohĕltsŽ. sŽd"k;lŤtflt cf/ƙ)+ sŷf pƍşdfg]g sŽd]g pk;lŤtf.
/hgLoflt /ŧgLof, /fu'ƍlųsŽ/)e"tflt cŴá.
ulwtflt ±uë±wëg clee"tf x'ŷf. d'lŞtflt d'ŞfsŽ/ƍųfo clwdųsŽo tŲfo clee"tf. cŢákƉflt clwcákƉf cáufƭf
æOb+ ;f/Ælƃ kl/lgŪfgƍųf x'ŷf. cgfbLgjbƧfljgált cfbLgj+ ckfiƃf. clgƧ/)kţflt Obd]Ŵ lgfi/)lƃ, Pj+
kl/hĕggkţflj/lxtf, kŝj]ŋ)kl/eáulj/lxtflt cŴá.
548= cfj/)fltcfbL;' cfj/ƃLlt cfj/)f. lgjf/]ƃLlt gLj/)f. cágƈƃLlt cágfxgf. kl/oágƈƃLlt
kl/oágfxgf. sŽdŞƆfbLg+ ljŴf/syf lj;'lźdƮtá ux]tƑf.
549_550= cfj'tf lgj'tf cágźf kl/oágźflt kbflg cfj/)fbLg+ j;]g j'ųflg. ;kl/Ʈxált OlŴkl/Ʈx]g
;kl/Ʈxált k'Şlt. ckl/Ʈxá eá ±uëftdfltcfbL;'lk sŽdŞƆfi cefjtá OlŴkl/Ʈx]g ckl/Ʈxá. Ɠfkfbfi cefjtá s]glr
;Ƹź j]/lrų]g cj]/á. lygldźfi cefjtá lrų±uënţ;řft]g Ɠfkş]g cƓfkş]Ž. pźŝsúŊ'þŝfefjtá pźŝsúŊ'þŝfbLlx ;+lsn];]lx
c;+lslnŪlrųá ;'kl/;'źdfg;á. ljlrlsŞfo cefjtá lrų+ j;] jų]lt. oyf r Ɣfƪ)f lrųultsŽ xáƃLlt, lrųfi j;]g
jųlƃ, g tflb;ált j;jųL.
552= Ow ±vëf kgflt Ow ƔƪnásdƮ]. cf;Llbŷflt cdƮd]j ædƮáÆlt pkuƄf. ;+;LbƃLlt æ;dtnÆlƃ ;ţfo
kŘ+ cáltŰf ljo cg'ƍlj;lƃ. ;+;Llbŷf lj;f/+ kfk')ƃLlt Pj+ kŘ] ljo ;+;Llbŷf lj;f/+ cśdś;+eŧg+ kfk')lƃ. ;'ŋt/+ dţ]
t/ƃLlt d/LlrsŽo jť]ŷf æsŽsk]Ɯf gbLÆlt ;ţfo ætl/fifdfÆlt xŴ]lx r kfb]lx r jfoddfgf ;'ŋt/)+ dţ] t/lƃ. tƨf
oyf xŴkfbfbLg+ ;+eŧg+ kl/eŧg+, Pj+ ckfo];' ;+eŧg+ kl/eŧg+ kfk')lƃ. O±wëj r ;'v+ jf ;ft+ jf g nelƃ. tƨf Ob+
t]ljşŽg+ Ɣfƪ)fglƃ tƨf Ob+ Ɣƪ;xƓtfo dƮbLks++þ t]ljşs++þ kfjrg+ t]ljşĕg+ Ɣfƪ)fg+. t]ljşŽOl/)lƃ t]ljşĕc/ţ+ Ol/)lƃ
lx cufds++þ dxfc/ţ+ j'ŝlt. t]ljşŽljjglƃ k'Ǝmþn]lx ckl/eáu?ŋ]lx ;ŦƉ+ lg?bs++þ c/ţ+ oŴ dƮtá pŊldŷf kl/jlųt'lƕ g
;Ŋf xálƃ, t+ ;ƈfofx æt]ljşĕljjglƃlk j'ŝtLÆlt. t]ljşŽƓ;glƃ t]ljşĕg+ kťljwƓ;g;lb;d]t+. oyf lx `flt/áueáu
lblŪ ;LnƓ;gƍųfi ;'v+ gfd glŴ, Pj+ t]ljşĕg+ t]ljşs++þ kfjrg+ cfuƙ ;'v+ gfd gŴLlt bfiˆlt.
554= hŽt;+jŬált hĕtá r jlŬtá r, oá lx s]jn+ tŴ hĕtáj xált, cţŴ jlŬtá, tfi ;dƃf ufddƮf g ;Ƒ;á
kŝŋf xálƃ, tƨf hĕt;+jŬált cfx. hĕt;+jŬálk oá lr/lgŋƃá, tfi g ;Ƒ;á kŝŋf xálƃ. tƨf ætfjb]j cj;Ælƃ cfx,
tř)d]j lgŋƃlƃ cŴá. bƈflotųlƃ co+ g' ±vëf dƮá, co+ g g'±vëflt sřfj;]g lr/flotų+. ljŴflotųlƃ oyf ;'v'd+ cŴhĕt+
;x;f k'lŞtfi sfilr ;/L/+ yźefj+ uŲflt, Pj+ yźefjƮx)+. g ŷ]jflt Oldgf ;Ƒţ'tţf)fi cƍlxtefj+ bfiˆlt. tfi lx
k'l/;fi df/fjũgflbj;]g l;of `f)fi kl#ftá. t]g ;á bƈfo]Ɯ jf ljŴfo]Ɯ jf. ;Ƒţ'tţf)+ kg cƍlxt+, g ;Ŋf tfi
s]glr cƃ/foá sŽt'lƃ bLk]lt.
555= pƟ'ƕt' ej+ ±uëftdált pź/t' ej+ uf‰tdá. ƔfƪƸ) khlƃ Ɣfƪ)bf/s++þ, ej+ uf‰tdá dd Ɣfƪ)k'ų+ ckfodƮtá
pźl/ŷf ƔƪnásdƮ] kltŪk]t"lt cŴá. cyfi eujf a'ź‡ƍfb+ bfiˆŷf ;Ƹź k'Ƒefuklkbfo d]ųfljxf/flbƔƪnásuflddƮ+
b];]t'sŽdá æt]g lx jf;]ŪfÆltcflbdfx. tŴ æOw tyfutáÆltcflb ;fdţmþn] ljŴfl/t+. d]ųf;xut]gfltcfbL;' o+ jųƑ+, t+
;Ƒ+ lj;'lźdƮ] Ɣƪljxf/sƙŪfgsyfo+ j'ų+. ;]Ɯyflk jf;]Ū anjf ;řwdáltcflb kg Ow ck'Ƒ+. tŴ anjflt an;ƕƉá.
;řwdált ;řwds]Ž. cƍsl;/]gflt clsŞ]g cb'ŋ]g. b'Ƒná lx ;řwdá ;ř+ wdƃálk g ;Ŋ]Žlt rtfiá lb;f ;/]g ljţfk]t'+,
gffi ;ř;Źá ;Ƒtá mþ/lt. anjtá kg ljƎfl/s]Ž xált, tƨf æanjfÆltcflbdfx. d]ųfo r]táljd'lųoflt PŴ d]ųflt j'ų]
pkrf/álk cƍgflk jũlt, ær]ųáljd'ųLÆlt j'ų] kg cƍgfj jũlt. o+ kdf)st+ sƙlƃ kdf)st+ sƙ+ gfd sŽdfjr/+
123

j'ŝlt. cƍdf)st+ sƙ+ gfd ¿kf¿kfjr/+. tlŤ kdf)+ cltŊldŷf cálbfiscgálbfislb;fmþ/)j;]g jŬ]ŷf stųf
cƍdf)stlƃ j'ŝlt. g t+ tŶfjl;Ƨlt g t+ tŶfjltŪtLlt t+ sŽdfjr/sƙ+ tƸƨ ¿kfjr/f¿kfjr/sƙ] g cáxLolt, g
ltŪlt. Ƹs j'ų+ xált - t+ sŽdfjr/sƙ+ tfi ¿kf¿kfjr/sƙfi cƃ/f nlƮt'+ jf &ft'+ jf ¿kf¿kfjr/sƙ+ mþl/ŷf
kl/oflbloŷf cųgá cásŽ;+ ux]ŷf kltŪft'+ g ;Ŋ]Žlt. cy ±vëf ¿kfjr/f¿kfjr/sƙd]j sŽdfjr/+ dxá#á ljo kl/ų+ pbs++þ
mþl/ŷf kl/oflbloŷf cųgá cásŽ;+ ux]ŷf ltŪlt. tfi ljkfs++þ klaflxŷf ;od]j Ɣƪ;xƓt+ pkg]tLlt. Pj+ljxf/Llt Pj+
d]ųflbljxf/L.
559= Pt] do+ ejƃ+ ±uëftdlƃ Ob+ t];+ b'lto+ ;/)udg+. k&dd]j x]t] dlŢdkŰf;s] jf;]Ū;'ų+ ;'ŷf ;/)+ utf,
Od+ kg t]ljş;'ų+ ;'ŷf b'ltolƕ ;/)+ utf. sltkfxŝo]g kƑlhŷf cƮţ;'ų] pk;ƕbť]j c/xųť cnŴ'+. ;];+ ;ƑŴ
pųfgd]jflt.
Olt ;'dśnljnfl;lgof bL#lgsŽoŪsyfo+

t]ljş;'ųjŰgf lglŪtf.

lglŪtf r t]/;;'ųkldlůtfi ;LnŋƈjƮfi

cŴjŰgflt.

;LnŋƈjƮŪsyf lglŪtf.

124

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful