l

8u can tbict co mot mo bìnb moi
2
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
LO¡ THK CANH TRANH Q¡OC G¡A
The Compet¡t¡ve Advuntuge OI Nut¡ons
ÐIch fu nguyon ban fIong Anh:
Tho CompofIfIvo Advanfago Of NafIons. MIchaoI Ð. Porfor.
CopyrIghf © 1990 by MIchaoI Ð. Porfor.
InfroducfIon copyrIghf © 1998 by MIchaoI Ð. Porfor.
AII rIghfs rosorvod.
Ðan fIong VIof duoc xuaf ban fhoo su nhuong quyon cua Iroo Pross
- Ðo phan fhuoc SImon & Schusfor. Inc.
Ðan quyon ban fIong VIof © ÐT ÐOOKS.
Cong fy TNHH Sach Ðan Trí. 2008.
3
8u can tbict co mot mo bìnb moi
LO¡ THK CANH TRANH
Q¡OC G¡A
M¡CHAKL K. PORTKR
NHA X!AT ÐAN TRÐ - ÐT ÐOOKS
Nguoi Jicb.
Nguyen Ngoc Toun
Luong Ngoc Hu
Nguyen Que Ngu
Le Thunh Hu¡
4
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
Cung luc giu
Ch¡en luoc Cunh trunh (Compet¡t¡ve Strutegy):
Nbung ky tbuat pban ticb nganb cong ngbicp
oa Joi tbu canb tranb
Lo¡ the Cunh trunh (Compet¡t¡ve Advuntuge):
Tao /ap oa Juy trì tbanb ticb ouot troi trong kinb Joanb
Cu c tInh huo ng trong ch¡e n luo c cu nh trunh
(Cuses ¡n Compet¡t¡ve Strutegy)
Cunh trunh trong nen k¡nh te mo:
(Compet¡t¡on ¡n the Open Kconomy)
(oict cbung ooi P.E. Caocs oa A. M. 8pcnccì
Luu chon nhun h¡eu, ch¡en luoc
vu suc munh thj truong song phuong
(¡nterbrund Cho¡ce, Strutegy und B¡luterul Murket Powerì
5
8u can tbict co mot mo bìnb moi
Tung Oeboruh
6
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
7
8u can tbict co mot mo bìnb moi
Muc Luc
IoI gIoI fhIou
IoI noI dau
IoI nguoI dIch

1. Su cun th¡et co mot mo hInh mo¡
Nhung gIaI fhích mau fhuan
HoI dung cau hoI
Nhung Iy gIaI co dIon vo fhanh cong cong nghIop
Su can fhIof co mof mo hình moI
Huong foI mof Iy fhuyof moI vo IoI fho canh franh quoc gIa
NghIon cuu cua chung foI
KhaI nIom rong hon vo IoI fho canh franh
Phun ¡:
CO SO LY TH¡YKT
2. Lo¡ the cunh trunh cuu cuc dounh ngh¡ep trong nhung
ngunh cong ngh¡ep toun cuu
ChIon Iuoc canh franh
Canh franh quoc fo
VaI fro cua boI canh quoc gIa doI voI fhanh cong frong canh franh
3. Nhung nhun to quyet djnh lo¡ the cunh trunh quoc g¡u
Nhung nhan fo quyof dInh IoI fho quoc gIa
Cac dIou kIon vo you fo san xuaf
Cac dIou kIon cau
Cac nganh cong nghIop phu fro va IIon quan
ChIon Iuoc cong fy. cau fruc va canh franh noI dIa
VaI fro cua su kIon IIch su
VaI fro cua chính phu
Tong quan vo nhung nhan fo quyof dInh
11
25
37
41
44
48
57
59
70
74
85
91
92
120
141
143
146
150
169
189
199
224
227
230
8
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
4. Su vun dong tuong tuc cuu lo¡ the quoc g¡u
MoI quan ho gIua cac nhan fo quyof dInh
Ho fhong cac nhan fo quyof dInh
Qua frình fo hop cac nganh cong nghIop canh franh
VaI fro cua su fap frung vo dIa Iy
Nguon goc va su van dong cua mof nganh cong nghIop co fính
canh franh
Su danh maf IoI fho quoc gIa
Toan canh vo hình fhoI
Phun ¡¡:
CAC NGANH CONG NGH¡KP
5. Bon ngh¡en cuu ve lo¡ the cunh trunh quoc g¡u
Nganh cong nghIop In cua Ðuc
Nganh cong nghIop fhIof bI kIom fra bonh nhan cua My
Nganh cong nghIop gach Iaf bang gom cua Y
Nganh cho fao robof cua Nhaf Ðan
6. Lo¡ the cunh trunh quoc g¡u trong cuc ngunh djch vu
VaI fro ngay cang fang cua dIch vu frong cac non kInh fo
Canh franh quoc fo frong cac nganh dIch vu
MoI quan ho gIua dIch vu va san xuaf
IoI fho canh franh quoc gIa frong cac dIch vu
NghIon cuu fình huong vo su phaf frIon cac nganh dIch vu co
kha nang canh franh
Phun ¡¡¡:
CAC Q¡OC G¡A
?. Cuc hInh muu lo¡ the cunh trunh quoc g¡u:
Nhung nguo¡ ch¡en thung trong tho¡ kI duu huu ch¡en
Su fhong frI fhoI kì dau hau chIon cua My
Su on dInh cua Thuy SI
Nhung Iua chon cua Thuy ÐIon
KhoI phuc fính nang dong cua Ðuc
8. Nhung quoc g¡u no¡ len trong nhung num 19?0 vu 1980
Su vuon Ion cua Nhaf Ðan
Su vung Ion cua Y
Su noI Ion cua Han Quoc
9. Su chuyen djch lo¡ the quoc g¡u
Su xuong doc cua nuoc Anh
Nhung mau fhuan o My
Tong quan su phaf frIon sau chIon franh
233
234
251
256
265
271
280
290
29?
298
319
340
361
381
383
394
400
403
422
435
444
474
504
536
5?3
574
625
667
699
700
731
765

8u can tbict co mot mo bìnb moi
10. Su phu t tr¡e n su c cu nh trunh cu u cu c ne n k¡nh te quo c du n
Phaf frIon kInh fo
Cac gIaI doan cua su phaf frIon canh franh
Cac gIaI doan va non kInh fo sau chIon franh cua cac quoc gIa
Tong quan phaf frIon kInh fo sau chIon franh
Phun ¡V:
NH¡NG HAM Y VA AP O¡NG LY TH¡YKT
11. Ch¡en luoc cong ty
IoI fho canh franh frong canh franh quoc fo
MoI fruong cho IoI fho canh franh
CaI fhIon moI fruong canh franh quoc gIa
Canh franh o dau va canh franh nhu fho nao
KhaI fhac IoI fho canh franh fu cac nuoc khac
Xac dInh noI daf fru so chính
VaI fro cua Ianh dao
12. ChInh such cuu chInh phu
Nhung fIon do frong chính sach cua chính phu doI voI nganh
cong nghIop
Chính sach cua chính phu va IoI fho quoc gIa
Anh huong cua chính phu Ion cac dIou kIon you fo san xuaf
Anh huong cua chính phu Ion cac dIou kIon cau
Anh huong cua chính phu Ion cac nganh cong nghIop IIon quan
va phu fro
Anh huong cua chính phu Ion chIon Iuoc cong fy. cau fruc va
canh franh noI dIa
Chính sach cua chính phu va cac gIaI doan phaf frIon cua canh franh
Chính sach ho fro nganh
Chính sach cua chính phu o nhung quoc gIa dang phaf frIon
VaI fro cua chính phu
13. Chuong trInh hunh dong cuu cuc quoc g¡u
Nhung fhay doI can fhIof voI Han Quoc
Nhung fhay doI can fhIof cho Y
Chuong frình hanh dong quoc gIa cho Thuy ÐIon
Nhung fhay doI can fhIof cho Nhaf Ðan
Chuong frình quoc gIa cho Thuy SI
Chuong frình quoc gIa cho Ðuc
Chuong frình hanh dong cho vuong quoc Anh
Nhung fhay doI can fhIof voI My
Tong quan nhung fhay doI can fhIof frong chuong frình hanh
dong cua cac quoc gIa
Lo¡ but
Phu luc A: Phuong phup lup b¡eu do to hop
Phu luc B: So l¡eu bo sung ve cuc hInh muu thuong
mu¡ quoc g¡u
??3
774
776
802
813
81?
819
827
838
848
858
868
870
8?3
876
885
886
910
924
928
948
950
953
961
965
968
976
988
994
1005
1008
1014
1019
1032
1035
1041
1049
l0
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
ll
8u can tbict co mot mo bìnb moi
LO¡ G¡O¡ TH¡K¡
T
rong cuon sacb “Loi tbc canb tranb quoc gia” (1000ì. foI da
co gang Iy gIaI nguon goc cua su fhInh vuong bon vung frong
non kInh fo foan cau hIon daI. Trong khI cuon sach do cap don
cap do quoc gIa. dIou fuong fu cung co fho va da duoc ap dung
vao cap do khu vuc. bang va fhanh pho. Trong khI hau hof fu
duy va chính sach cho don hIon nay fap frung vao cac dIou kIon
kInh fo vI mo cho fang fruong va fhInh vuong. frong fam cua foI
IaI Ia nhung non fang kInh fo vI mo. Trong khI chính phu dong
vaI fro frung fam frong hau hof Iy fhuyof. foI co gang nhan manh
vaI fro cua cac cong fy.
ToI cho rang su gIau co phu fhuoc vao nang suaf hay gIa frI
fao ra frong mof ngay Iao dong. mof dong von dau fu va mof don
vI nguon Iuc cua quoc gIa duoc su dung. Coc ro cua nang suaf
Ia o moI fruong canh franh quoc gIa va khu vuc. duoc bIou hIon
frong mof mo hình. co fho mInh hoa hình anh nhu mof hình
fhoI gom co bon maf. mof an du pho bIon khI do cap foI Iy fhuyof
nay. Iy fhuyof hình fhoI gIaI quyof van do fhong fIn. dong Iuc.
ap Iuc canh franh va su fIop can foI nhung doanh nghIop. nhung
fhIof cho. nhung co so ha fang phu fro va mof fap hop nhung
hIou bIof va ky nang ho fro cho nang suaf va fang fruong nang
suaf frong nhung IInh vuc cu fho.
ToI daf fon sach Ia “Loi tbc canb tranb quoc gia” nham
nhan manh su khac bIof gIua khaI nIom mo rong cua foI vo IoI
fho canh franh nhu Ia mof nguon goc cua su gIau co voI khaI
nIom vo IoI fho so sanh von da pho bIon frong fu duy vo canh
franh quoc fo. IoI fho so sanh. nhu no duoc hIou. dua vao cac
l2
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
nguon Iuc dau vao nhu Iao dong. faI nguyon fhIon nhIon va von
faI chính. ToI cho rang ban fhan nhung you fo dau vao do ngay
cang fro non íf co gIa frI frong mof non kInh fo ngay cang foan
cau hoa. Suc canh franh khong duoc dam bao boI quy mo hay
suc manh quan su boI vì chung khong co y nghIa quyof dInh foI
nang suaf. Thay vao do. su fhInh vuong phu fhuoc vao vIoc fao
dung mof moI fruong kInh doanh cung voI nhung fhIof cho ho
fro cho phop mof quoc gIa su dung bicu qua va nang cap nguon
Iuc dau vao cua no.
Ngay fu gIua nhung nam 1980. khI foI con phuc vu cho !y
ban vo Suc canh franh cong nghIop duoI fhoI fong fhong RonaId
Roagan. foI da xay dung mof nIom fIn ngay cang vung chac rang
su Ian Ion gIua IoI fho so sanh va IoI fho canh franh moI cua quoc
gIa Ia mof frong nhung nguyon nhan cua nhung van do frong
phaf frIon kInh fo. ChI su dung nhung nguon Iuc san co hay fhu
huf fhom nguon Iuc Ia khong du do phaf frIon. VIoc phan chIa IaI
cua caI quoc gIa cho cac nhom IoI ích khac nhau cung vay.
Trong Iy fhuyof cua foI. suc canh franh va su gIau co khong
phaI Ia mof fro choI co fong bang khong. NhIou quoc gIa co fho
cung Iuc fang nang suaf va cung voI no Ia su gIau co. Nhung su
gIau co khong duoc bao dam maI. Nou khong co kha nang fang
nang suaf frong mof non kInh fo - do chính sach foI. do fhIou
dau fu hay vì nhung Iy do khac - fhì duy frì muc fIon Iuong va
fhu nhap quoc gIa con kho. huong chI Ia fang fruong.
Trong non kInh fo foan cau hIon daI. fhInh vuong Ia mof
Iua chon quoc gIa. Suc canh franh khong con bI gIoI han frong
nhung quoc gIa duoc fhua huong nhung dIou kIon fhuan IoI. Cac
quoc gIa Iua chon su fhInh vuong nou ho xay dung chính sach.
Iuaf phap va fho cho dua fron nang suaf. Cac quoc gIa chon su
fhInh vuong nou. chang han. ho nang cao nang Iuc cua nguoI
dan va dau fu vao nhung co so ha fang chuyon mon hoa cho
phop nang cao hIou qua fhuong maI. Cac quoc gIa chon nghoo
doI hoac han cho su gIau co cua ho nou ho do cac chính sach
Iam xoI mon hIou suaf kInh doanh. Ho han cho su gIau co cua ho
nou chI co so íf nguoI duoc dao fao ky nang. Ho gIoI han su gIau
co cua ho nou fhanh cong frong kInh doanh co duoc Ia nho moI
quan ho gIa dình hoac su nhuong bo cua chính phu chu khong
phaI do nang suaf. ChIon franh hoac chính phu you kom co fho
Iam “fraf banh” fhInh vuong nhung fhuong fhì nhan dan co fho
kIom soaf nhung dIou nay.
l3
8u can tbict co mot mo bìnb moi
Nang suaf va IoI fho canh franh frong mof non kInh fo doI
hoI su chuyon mon hoa. Trong cuon “IoI fho canh franh quoc
gIa”. foI gIoI fhIou khaI nIom to bop |cIusfor)
|1)
hay nhom cac doanh
nghIop. cac nha cung cap. cac nganh cong nghIop IIon quan va
nhung fho cho chuyon mon hoa frong nhung IInh vuc cu fho. o
nhung vung dIa Iy nhaf dInh. Su fích hop cac doanh nghIop fu
Iau da duoc fhua nhan frong cac khoa hoc nhu dIa Iy kInh fo hay
khoa hoc nghIon cuu vung. Tuy nhIon. hIon fuong fron chI duoc
nhìn fu mof goc hop va khong co su IIon ho voI canh franh quoc
fo. frong do cac nguon Iuc dau vao co fho fIop can fu nhIou vI
frí va chI phí van faI gIam da xoa bo su can fhIof phaI san xuaf
o gan nguon cung cap hay gan nhung fhI fruong Ion. MoI IIon
ho gIua su fích hop cac doanh nghIop va quan dIom sau sac vo
canh franh va chIon Iuoc cung nhu vaI fro duong nhu nghIch Iy
cua no frong fhoI daI ma vI frí san xuaf duoc coI Ia íf quan frong
con chua duoc kham pha.
Cuon sach “IoI fho canh franh quoc gIa” co gang bu dap
nhung khoang frong nay. No chI ra Iam fho nao ma fo hop
khong chI gIam chI phí gIao dIch va nang cao hIou qua ma con
nang cao dong Iuc va fao ra nhung faI san chung duoI dang.
chang han. fhong fIn. cac fho cho dac bIof va danh fIong. Quan
frong hon. fo hop fhuc day sang fao va day nhanh nang cao nang
suaf. Chung cung fao dIou kIon cho su hình fhanh cac doanh
nghIop moI. VaI fro quan frong nay cua dIa dIom san xuaf frong
canh franh khong ho mau fhuan voI foan cau hoa; fhuc fo. foan
cau hoa Iam cho IoI fho dIa Iy fro non quan frong hon bang vIoc
xoa bo nhung rao can fhuong maI va dau fu va xoa bo nhung IoI
fho dau vao fruyon fhong. Ðoanh nghIop khong can phaI san
xuaf o gan nguon nguyon IIou fho hay gan fhI fruong ma co fho
chon dIa dIom san xuaf cho nang suaf cao nhaf.
Cuon sach khuyon khích chính phu va doanh nghIop co
nhung vaI fro moI mang fính xay dung nham fìm kIom suc canh
franh va su fhInh vuong. VoI chính phu. su phan bIof gIua can
fhIop va fu do da IoI fhoI. Chính phu. dau fIon va quan frong
nhaf. phaI no Iuc fao ra mof moI fruong ho fro nang cao nang
. Nguyon van fac gIa dung fhuaf ngu “cIusfor”. nghIa Ia “nhom. cum”. Trong cuon
sach nay. chung foI fam dIch fhuaf ngu nay Ia “fo hop” fhoo nghIa nhu fac gIa dInh
nghIa o fron. KhaI nIom “fo hop” nay khac voI khaI nIom fo hop fhuong dung frong
fIong VIof – NÐ.
Loi gioi tbicu
l4
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
suaf. ÐIou do ham y mof chính phu co vaI fro foI fhIou frong
mof so IInh vuc |chang han. hang rao fhuong maI. dInh gIa)
va co vaI fro chu dong frong nhung IInh vuc khac |chang han.
dam bao canh franh. cung cap ho fhong dao fao chaf Iuong cao).
Chính phu co fho anh huong foI faf ca cac maf cua hình fhoI
va su anh huong nay Ia cach fof nhaf do hIou vaI fro cua chính
phu frong canh franh.
Chính phu phaI co gang caI fhIon moI fruong kInh doanh
fhoo nhIou cach. Tuy vay. chính phu khong duoc han cho canh
franh hay noI Iong nhung fIou chuan an foan va anh huong moI
fruong. Su “gIup do” kIou do fhuc fo so Iam gIam suc canh franh vì
no ngan can sang fao va Iam cham qua frình nang cao nang suaf.
Su phan bIof gIua chính sach kInh fo voI chính sach xa hoI
cung mo dan boI vì ca haI chính sach nay gan bo chaf cho voI
nhau do fao ra moI fruong cho canh franh nang suaf. Ðo nang
cao nang suaf. can co nhung cong nhan khoo manh. co gIao duc.
duoc Iam vIoc frong moI fruong an foan. Iy fhuyof hình fhoI cho
rang hau hof cac fho cho o mof quoc gIa. du Ia fruong hoc. cac
co quan fIou chuan. cong dong nguoI fIou dung. hIop hoI chuyon
mon hay ho fhong Iuaf phap. dou co vaI fro fích cuc va xay dung
doI voI suc canh franh. Taf ca dou co vaI fro frong vIoc hình
fhanh nhung dIou kIon cho nang suaf cao.
VoI cac doanh nghIop. fhong dIop frung fam cua cuon sach
Ia nhIou IoI fho canh franh cua doanh nghIop IaI nam ngoaI
doanh nghIop va co nguon goc fu dIa dIom san xuaf va cac fo
hop nganh. ÐIou nay xac dInh nhung cong vIoc ma cac cong
fy can phaI Iam. von hau nhu chua duoc do cap don frong cac
nghIon cuu vo quan Iy. Cung voI chính phu. khu vuc fu nhan co
vaI fro dau fu mof so faI san fap fho hoac hang hoa cong cong
o mof so dIa phuong nhaf dInh. Cuon “IoI fho canh franh quoc
gIa” cung chI ra vaI fro chu dong hon cho cac hIop hoI cong
nghIop va cac fho cho kInh doanh khac frong nhung hoaf dong
dau fu nhu vay.
Rong hon. co su phu fhuoc Ian nhau khong franh khoI gIua
chính phu va cac doanh nghIop frong vIoc quyof dInh nang suaf
cua quoc gIa. ÐoI fhoaI Ia can fhIof do xoa bo can fro. gIam chI
phí kInh doanh khong can fhIof va fao ra nhung dau vao. fhong
fIn va co so ha fang phu hop. Su cang fhang. maf Iong fIn hay
chu nghIa gIa fruong dac frung cho moI quan ho nay o nhIou
nuoc Ia co haI va gay ra chI phí an frong kInh doanh.
l5
8u can tbict co mot mo bìnb moi
GAN KKT Y T¡ONG TRONG
LY TH¡YKT VA TH¡C T¡KN
Truyon ba y fuong Ia mof qua frình co fho koo daI hang fhap
ky. dac bIof voI nhung Iy fhuyof khong nam frong dong fu duy
fruyon fhong. Cuon “IoI fho canh franh quoc gIa” cung cap mof
Iy fhuyof nhu vay voI quan dIom fIop can vI mo doI voI suc canh
franh va phaf frIon kInh fo.
ToI co mof nIom fIn ca nhan manh IIof rang qua frình hoc
fap fhuc su frong khoa hoc xa hoI khong chI IIon quan foI Iy
fhuyof ma ca nhung no Iuc dua Iy fhuyof do vao fhuc fIon. Ngay
ca khI cuon sach chua duoc xuaf ban. foI co may man duoc
huong dan nhung buoI fhao Iuan chính sach kInh fo quoc gIa
quan frong o Nov ZoaIand |dau nam 1989)
|1)
. Canada |1990)
|2)

va Ðo Ðao Nha |1991)
|3)
. Nhung fhay doI mang fính xay dung va
nhung cuoc franh Iuan hIon van con dIon ra o ca ba nuoc nay
|4)
.
Cuon sach duc ruf fu nhung nghIon cuu faI muoI quoc gIa fhuong
maI hang dau. Nhung cuon sach dua fron sach nay va cac cuoc
fhao Iuan quoc gIa da xuaf hIon o Thuy ÐIon. Ðan Mach. Thuy
SI. Ðuc va Han Quoc
|5)
. Nhung danh gIa quoc gIa o nhung nuoc
phaf frIon khac van dung Iy fhuyof hình fhoI. ma foI khong fruc
. M.Ð. Porfor voI C.T Crocombo va M.J. ÐnrIghf. !pgradIng Nov ZoaIands CompofIfIvo
Advanfago. Oxford !nIvorsIfy Pross. AuckIand. 1991.
2. M.Ð. Porfor voI MonIfor Company. Canada af fho Crossroads: Tho RoaIIfy of a Nov
CompofIfIvo ÐnvIronmonf. ÐusInoss CouncII on NafIonaI Issuos and MInIsfor of SuppIy
and SorvIcos. Offava. Canada. 1992. Cu ng xom M.Ð. Porfor and J.H. Armsfrong.
unpubIIshod vorkIng papor. Sopfombor 1997.
3. M.Ð. Porfor voI MonIfor Company. “ConsfruIr as Vanfagons CompofIfIvas do PorfugaI”.
Iorum Para a CompofIfIvIdado. IIsboon. PorfugaI. 1994.
4. Xom. chang han M.Ð. Porfor and J.H. Armsfrong. “Canada RovIsIfod”. unpubIIshod
vorkIng papor. Augusf 1997.
5. M.Ð. Porfor voI O. SoIvoII va I. Zandor. Advanfago Svodon. Norsfodfs IorIag AÐ.
SfockhoIm. Svodon. 1991; Vaoksf og dynamIk I dansk orhvorvsIIv. H. Pado |odIfor).
J.H.SchuIfz InformafIon A/S. Kobonhavn. Ðonmark. 1991; InfornafIonaIo Woffbov-
orbsvorfoIIo: ÐIn SfrafogIschos Konzopf fur dIo SchvoIz |InfornafIonaI CompofIfIvo
Advanfago: A Nov SfrafogIc Concopf for SvIfzorIand). vIfh SIIvIo Ðornor. RoIf Wodor
and MIchaoI J. ÐnrIghf. Campus VorIag. Irankfurf/Nov York. 1991; C. Van dor IIndo.
Ðoufsch WoffbovorbsvorfoIIo. Ðcon. ÐussoIdorf. WoIn. Nov York. Moscov. 1992; Koroan
CompofIfIvonoss: A Shorfcuf fo and Advancod NafIon. Ðong-Sung Cho. 1992.
Loi gioi tbicu
l6
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
fIop fham du. da fIon hanh o Na !y
|6)
. Phan Ian
|7)
. Ha Ian
|8)

va Hong Kong
|9)
. frong so nhIou nuoc khac. Nhung nghIon cuu
fuong fu cung duoc fIon hanh o cac bang. fInh va khu vuc fu
frI
|10)
. Y fuong nay da duoc franh Iuan va dong mof vaI fro nhaf
dInh frong chính sach o nhung quoc gIa fIon fIon khac du khong
phaI Ia mof du an chính fhuc.
VIoc ap dung nhung nguyon Iy frong cuon sach doI voI cac
nuoc dang phaf frIon cung pho bIon rong raI. Ðo Iam sau sac hon
hIou bIof vo gIaI doan dau cua phaf frIon kInh fo. foI da fIon hanh
mof du an Ion cung voI cac dong nghIop o An Ðo
|11)
. Cuon sach
cung gIup fhuc day nhung du an hay nghIon cuu quoc gIa quan
frong. chang han nhu o Ðormuda. ÐoIIvIa. Ðofsvana. ÐuIgarIa.
ÐsfonIa
|12)
. CoIombIa. ÐI SaIvador. Poru. Nam PhI. Tarfarsfan va
VonozuoIa
|13)
.
To hop dang fro fhanh mof cach fu duy moI vo non kInh
fo va fo chuc phaf frIon kInh fo. Nhung sang kIon noI baf dua
fron fo hop. bao frum mof phan quan frong cua non kInh fo. da
hoac dang duoc fhuc hIon. chang han nhu o ArIzona. CaIIfornIa.
CafaIonIa. ChIhuahua. ConnocfIcuf. Cosfa RIca. Masachusoffs.
6. M.Ð. Porfor. “AppIyIng fho CompofIfIvo Advanfago of NafIons ParadIgm fo Norvay”.
frong PRAKTISK OKONOMI & IÐÐÐISÐ: ÐT KONS!RRANSÐÐYKTICNORCÐ.
Numbor 1. Iobruary 1993. ÐodrIfsokonomons IorIag A/S. OsIo. Norvay.
7. “IInnIsh IndusfrIaI CIusfors”. frong NafIonaI IndusfrIaI Sfrafogy for IInIand. MInIsfry
of Trado and Indusfry In IInIand. Indusfry Ðoparfmonf. 1993; Advanfago IInIand: Tho
Iufuro of IInnIsh IndusfrIos. Hannu HornosnIomI. Markku IammI and Pokka YIa-AnffIIa.
ÐTIA. TaIousfIofo Oy. HoIsInkI 1996; IInIand: A KnovIodgo-basod SocIofy. ScIonco and
TochnoIogy PoIIcy CouncII of IInIand. ÐÐITA. HoIsInkI. IInIand 1996.
8. I.A.J van don Ðosch and A.P. do Man |ods). PorspocfIvo on Sfrafogy: ConfrIbufIons
of MIchaoI Porfor. KIuvor AcadomIc PubIIshors. Ðosfon/Ðordrochf/Iondon 1997
9. M. J. ÐnrIghf. Ð.Ð. Scoff and Ð. ÐodvoII. Tho Ho ng Ko ng Advanfago. Oxford
!nIvorsIfy Pross. Nov York. 1997.
10. Chang han xom M.Ð Porfor and MonIfor Company. Tho CompofIfIvo Advanfago of
Massachusoffs. OffIco of fho Socrofary of Sfafo. Ðosfon. MA. 1991; “Tho CompofIfIvo
Advanfago of ÐuskadI”. MonIfor Company. CambrIdgo. MA 1992; Tho Quoboc IndusfrIaI
AfIas. do by P.Cagno and M. Iofovro san xuaf duoI su hop fac cua C. TrombIay. PubII-RoIaIs.
MonfroaI 1993.
11. M.Ð Porfor vIfh P. Chomavaf and !.SrInIvasa Rangan. “A Nov VIsIon for IndIan
ÐconomIc ÐovoIopmonf: Tho Corporafo Agonda”. vorkIng papor. Ocfobor 1995; M. Porfor
vIfh P. Chomavaf and !.SrInIvasa Rangan. “A Nov VIsIon for IndIan ÐconomIc
ÐovoIopmonf”. March 1995.
12. J. HyvarInon and J. Ðorsos. ÐmorgIng ÐsfonIan IndusfrIaI TransformafIon: Tovards
a ÐuaI IndusfrIaI Sfrafogy for ÐsfonIa. TaIousfIofo Oy. HoIsInkI. 1994.
13. VonozuoIa: Tho ChaIIongo of CompofIfIvonoss. MIchaoI J. ÐnrIghf. AnfonIo Irancos
and ÐdIfh Scoff Saavodra. Sf. MarfIns Pross. Nov York. 1996.
l7
8u can tbict co mot mo bìnb moi
MInnosofa. Maroc. Ha Ian. Norfh CaroIIna. Na !y. OhIo. Orogon
ScofIand va Quoboc.
Nhung y fuong frong “IoI fho canh franh quoc gIa” da baf
dau duoc ap dung o cac fhanh pho va khu vuc fhanh fhI
|14)
. ToI
cung mo rong vIoc ap dung fu fuong nay voI van do phaf frIon
kInh fo faI nhung khu vuc o chuof kho khan frong do fhI
|15)
.
ToI cho rang van do khu o chuof vua Ia van do kInh fo. vua Ia
van do xa hoI va mof chIon Iuoc kInh fo Ia can fhIof do bo fro
cho cac chuong frình khac. Thay vì xom cac khu o chuof nhu Ia
nhung noI kho kInh doanh. chung fa can fhay doI fu duy vo IoI
fho canh franh fIom nang cua khu o chuof frong kInh fo do fhI.
VIoc nay da dan don nhung nghIon cuu faI nhIou fhanh pho o
My va mof cuoc fhao Iuan soI noI vo nhung huong dI moI frong
chính sach do fhI
|16)
.
Can day. nhung y fuong frong cuon “IoI fho canh franh
quoc gIa” da duoc ap dung cho nhung nhom nuoc Ian can. Hau
hof cac sang kIon khu vuc |chang han nhu Morcusor. NAITA)
da fap frung chu you vao mo cua fhuong maI va dau fu frong
khu vuc. Tuy nhIon. Iy fhuyof hình fhoI cung cap mof cau fruc
ho fhong do fu duy vo cac khu vuc ma su hop fac gIua cac nuoc
Iang gIong co fho nang cao nang suaf cua quoc gIa. So dI co dIou
nay Ia boI vì co nhung ngoaI ung quan frong frong Iy fhuyof
hình fhoI xay ra xuyon bIon gIoI. chang han nhu su IIon kof
Ian nhau gIua cac ho fhong gIao fhong. su phoI hop fhu fuc haI
quan va nhung chIon Iuoc caI fhIon an foan cong dong. Tu nam
1994. foI da Iam vIoc voI Ianh dao cac nuoc Trung My vo mof
ko hoach kInh fo khu vuc nhu vay
|17)
. Can day hon. mof du an
fuong fu da baf dau o Trung Ðong. gom cac nhom nghIon cuu fu
14. Xom. chang han R.M. SmIf. “Roffordam soon fhrough Porfor-coIorod gIassos”. In
I.A.J van don Ðosch and A.P do Man |ods). PorspocfIvos on Sfrafogy: ConfrIbufIons of
MIchaoI Ð. Porfor. KIuvor AcadomIc PubIIshors. Ðosfon/Ðordrochf/Iondon 1997.
15. “Tho CompofIfIvo Advanfago of fho Innor CIfy”. Harvard ÐusInoss RovIov. May-Juno
1995; “Nov SfrafogIos for Innor-CIfy ÐconomIc ÐovoIopmonf”. ÐconomIc ÐovoIopmonf
QuarforIy. voIumo 11. numbor 1. Sago PorIodIcaIs Pross. Iobruary 1997.
16. Mof fo chuc moI. fo chuc Sang kIon cho khu o chuof canh franh. da duoc fhanh
Iap do fhoo duoI ko hoach nay. Ðanh muc day du cac nghIon cuu cua no co fho Iay fu
fac gIa.
17. Trung fam nghIon cuu suc canh franh va phaf frIon bon vung My Ia fInh da duoc
fhanh Iap faI INCAÐ. fruong kInh doanh. kInh fo va chính phu hang dau khu vuc do
ho fro cho no Iuc nay. Xom “Projocf OvorvIov and !pdafo”. IafIn AmorIca Confor for
CompofIfIvnoss and SusfaInabIo ÐovoIopmonf. INCAÐ. Cosfa RIca. Augusf. 1997.
Loi gioi tbicu
l8
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
AI Cap. IsraoI. Jordan va chính quyon PaIosfIno. voI cac nuoc
khac cung dang fang foc nghIon cuu. VIoc sang kIon nay van
duoc fIop fuc ngay ca khI co nhung bIon dong chính frI xay ra
frong khu vuc Ia bang chung chung fo suc manh kInh fo co fho
san bang fro ngaI.
Vo maf hoc fhuaf. nang suaf gIo day duoc chap nhan nhu Ia
dInh nghIa cua suc canh franh va vaI fro cua dIa dIom san xuaf
ngay cang duoc fhua nhan. Cuon “IoI fho canh franh quoc gIa”
da gop phan Iam song IaI moI quan fam foI dIa Iy kInh fo.
Nhung cuon sach ma foI frích dan gop phan fao non mof
kho kIon fhuc ngay cang Ion ap dung nhung y fuong nay vao cac
cap dIa Iy khac nhau. Ngay cang co nhIou nghIon cuu kIom dInh
fhong ko nhung do xuaf frong “IoI fho canh franh quoc gIa”
cho fhay nhung kof qua dang khích Io
|18)
. Ngay cang co nhIou
nghIon cuu vo fo hop va haI hoI fhao quoc fo vo chu do nay da
duoc fo chuc vao nam 1997
|19)
. Cac hoc gIa vo markofIng dang
nghI vo khoa markofIng dIa dIom san xuaf
|20)
. Ngan hang fho
gIoI da dua fo hop fhanh mof phan frong chIon Iuoc frong fam
cua no. NhIou nghIon cuu vo moI quan ho gIua suc canh franh
va chaf Iuong moI fruong. nay sInh fu cuon sach nay. da cho
fhay ca haI co fho fuong hop voI nhau
|21)
. ÐIou do goI ra nhung
18. I.C Thomas. “IndusfrIaI PoIIcy and InfornafIonaI CompofIfIvonoss In fho PharmacoufIcaI
Indusfry”. In CompofIfIvo SfrafogIos In fho PharmacoufIcaI Indusfry. R. Ð HoIms |od.)
AmorIcan ÐnforprIso InsfIfufo for PubIIc PoIIcy Rosoarch 1996; A. ShIoIfor. Ð. CIaosor.
H. KaIIaI and J. SchoInkman. “Crovfh In CIfIos”m JournaI of PoIIfIcaI Ðconomy. Ðocombor
1992; V. Hondorson. A. Kuncoro and M. Turnor. “IndusfrIaI ÐovoIopmonf In CIfIos”.
JournaI of PoIIfIcaI Ðconomy. 1995
19. Vo danh muc faI IIou fham khao va cac sang kIon fo hop. xom “CIusfors and CompofIfIon:
Tho Nov Agonda for CompanIos. Covornmonfs and InsfIfufIons” In MIchaoI Porfor on
CompofIfIon. Harvard ÐusInoss SchooI Pross. Ðosfon. sap xuaf ban. 1998.
20. P. KofIor. S. JafursrIpIfak. S. MaosIncoo and S. JafusrI. Tho MarkofIng of NafIons: A
SfrafogIc Approach fo ÐuIIdIng NafIonaI WoaIfh. Tho Iroo Pross. Nov York. 1997.
21. M. Ð Porfor and C. van dor IIndo. “Croon and CompofIfIvo: ÐndIng fho SfaIomafo”.
Harvard ÐusInoss RovIov. Sopfombor-Ocfobor 1995; M.Ð Porfor and C. van dor IIndo.
“Tovard a Nov ConcopfIon of fho ÐnvIronmonf-compofIfIvonoss RoIafIonshIp”. Tho JournaI
of ÐconomIc PorspocfIvos. VoIumo 9. Numbor 4. IaII 1995; S. SchmIdhoIny vIfh fho
ÐusInoss CouncII for SusfaInabIo ÐovoIopmonf. ChangIng Courso: A CIobaI PorpocfIvo on
ÐovoIopmonf and fho ÐnvIronmonf. Tho MIT Pross. CambrIdgo. Massachusoffs/Iondon.
ÐngIand. 1992; A. Ð. Jaffo. S. Poforson. P. Porfnoy and R. N. SfavIns. “ÐnvIronmonfaI
RoguIafIon and InfornafIonaI CompofIfIvonoss: Whaf doos fho ÐvIdonco foII us”. draff.
January. 13. 1994; W.Oafos. K.I PaImor. and P. Porfnoy. “ÐnvIronmonfaI RoguIafIon and
InfornafIonaI CompofIfIvonoss: ThInkIng abouf fho Porfor HypofhosIs”. Rosourcos for fho
Iufuro WorkIng papor 94-02. 1993; R. SchmaIonsoo. “Tho Cosfs of ÐnvIronmonfaI RoguIa-
fIon”. Massachusoffs InsfIfufo of TochnoIogy. Confor for Ðnorgy and ÐnvIronmonfaI PoIIcy
Rosoarch vorkIng papor 93-015. 1993; T. Panayofou and J.R VInconf. ““ÐnvIronmonfaI
l9
8u can tbict co mot mo bìnb moi
van do nghIon cuu hap dan vo cach fIop can moI fruong phu
hop frong cac doanh nghIop va frong chính phu o nhung quoc
gIa dang phaf frIon
|22)
. CuoI cung. mof cuon sach khac ma foI
khuyon khích – cuon “Ro Song” cua IaIrbanks va IIndsay – da
frình bay nhung hIou bIof moI vo nhung can fro doI voI vIoc dua
Iy fhuyof canh franh moI vao cac nuoc dang phaf frIon. Ðay Ia
mang nghIon cuu raf quan frong.
Su quan fam nong nhIof ma cuon sach “IoI fho canh franh
quoc gIa” nhan duoc baf nguon fu nhIou nguyon nhan. Truoc
hof. cuon sach ra doI vao fhoI ky canh franh fro non khoc IIof
o hau nhu moI quoc gIa. Cac hang rao fhuong maI da bI do bo
va cac fhI fruong duoc mo cua cho bon ngoaI. Cac quoc gIa da
chuyon su fap frung cua ho fu chính frI quoc fo sang nang cao
doI song cua nguoI dan. Nhung fhay doI do van con fIop fuc cho
don nay.
Ðu Ia dang gIau co hay nghoo doI. cac quoc gIa. cac khu vuc
o khap noI fron fho gIoI dou dang fìm kIom nhung cach fhuc
doI pho voI canh franh. Cuon sach “IoI fho canh franh quoc
gIa” cung cap mof non fang co ho fhong va kha fhI do hIou vo
suc canh franh va Iam fho nao do nang cao suc canh franh. No
dac bIof duoc chao don boI nhung nha hoach dInh chính sach
cua chính phu va Ianh dao doanh nghIop. nhung nguoI dang fìm
kIom chI dan cho nhung cau hoI chua duoc fra IoI frong phan
Ion cac cong frình Iy fhuyof.
Thu haI. frong khI hIou bIof vo maf vI mo cua suc canh franh
va phaf frIon kInh fo da daf nhIou fIon bo. nguoI fa cang ngay
cang nhan ra rang caI cach kInh fo vI mo Ia can fhIof nhung chua
du. Cung quan frong khong kom. fham chí quan frong hon. Ia non
fang vI mo cua phaf frIon. baf nguon fu chIon Iuoc cua cac doanh
nghIop va frong cac fho cho. ha fang va cac chính sach cau fhanh
moI fruong frong do cac doanh nghIop canh franh. Cuon sach cua
foI bo sung vao khoang frong do bang cach fap frung vao maf vI
mo cua suc canh franh. No fra IoI cau hoI: So Iam gì fIop fhoo7
Iam gì sau qua frình dIou chInh va on dInh vI mo – mof cau hoI
frung fam ma nhIou chính phu phaI doI maf.
RoguIafIon and CompofIfIvonoss”. Tho CIobaI compofIfIvonoss Roporf 1997. WorId ÐconomIc
Iorum. Conova. SvIfzorIand. 1997.
22. M. IaIrbanks - S. IIndsay. PIovIng fho Soa: NurfurIng fho HIddon Sourcos of Crovfh
In fho ÐovoIopIng WorId. Harvard ÐusInoss SchooI Pross. 1997.
Loi gioi tbicu
20
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
Thu ba. cuon sach fhu hop khoang cach gIua doanh nghIop
va chính phu frong vIoc gIaI quyof van do suc canh franh. Cuon
“IoI fho canh franh quoc gIa”. bang cach ap dung cach fIop
can mach Iac. da chIou doI voI canh franh. da cung cap nhIou
y fuong va ví du fhuyof phuc doI voI cac cong fy. Trong chính
phu. ngoaI cac chính sach vI mo. suy nghI pho bIon fap frung
vao khaI nIom gay franh caI: chính sach cong nghIop. ung ho
can fhIop cua chính phu do dInh huong kof qua cua canh franh.
Chính sach cong nghIop duoc xay dung dua fron cach nhìn don
gIan va dang ngo vo canh franh. frong do quy mo va muc chI
fIou dong vaI fro quyof dInh. O nhung quoc gIa fhuong duoc gan
voI chính sach cong nghIop nhaf – Phap. Nhaf Ðan va Han
Quoc – nhIou kho khan da nay sInh gay nghI ngo IIou chính
sach cong nghIop va nhung fhanh fo co ban cua no nhu daf muc
fIou. fro cap va hanh dong hop fac co hIou qua hay khong. Cac
cong fy Iuon nghI ngo vo chính sach cong nghIop. Io ngaI vo kha
nang phan doan fhI fruong cua chính phu va mong muon nhung
cach fIop can khac.
Cuon sach “IoI fho canh franh quoc gIa” bac bo vIoc su dung
chính sach cong nghIop. Cac fo hop so ho fro fang fruong nou
chung co nang suaf cao. Thay vì daf muc fIou vao nhung nganh
cong nghIop cu fho. moI fo hop dang hIon huu va dang noI Ion
cua mof quoc gIa dou dang duoc quan fam. Chính phu khong
non can fhIop vao qua frình canh franh ma vaI fro cua no Ia caI
fhIon moI fruong do nang cao nang suaf. chang han bang cach
nang cao chaf Iuong va hIou suaf cua dau vao san xuaf. cua co
so ha fang va hoach dInh cac chính sach va khung Iuaf phap
fhuc day caI fIon va doI moI. Trong khI chính sach cong nghIop
fìm cach bop moo canh franh vì IoI ích cua mof dIa phuong cu
fho. Iy fhuyof hình fhoI fìm cach xoa bo nhung rao can doI voI
fang fruong nang suaf. Trong khI chính sach cong nghIop dua
vao quan dIom canh franh quoc fo co fong bang khong. Iy fhuyof
hình fhoI dua fron mof fho gIoI canh franh co fong duong. frong
do nang cao nang suaf so mo rong fhI fruong va frong do nhIou
quoc gIa co fho cung fhInh vuong nou ho co fho co nang suaf cao
hon va sang fao hon.
Cuon sach cung cung cap non fang cho nhung fhao Iuan
mang fính xay dung vo cach caI fhIon moI fruong kInh doanh.
KhaI nIom fo hop chung fo cuc ky huu ích. To hop vua Ia cach
fu duy vo non kInh fo vua Ia chaf xuc fac cho fhay doI. Khac
2l
8u can tbict co mot mo bìnb moi
voI cac cach phan nhom fruyon fhong nhu nganh hay khu vuc
fhuong gan voI can fhIop va fro cap. khaI nIom fo hop fap frung
vao nang suaf va nhung moI quan ho IIon cong fy. To hop dua
cac co quan chính phu. doanh nghIop. nha cung cap va nhung
fho cho dIa phuong IaI voI nhau quanh mof IIch frình chung kha
fhI va mang fính xay dung.
L¡CH TR¡NH CH¡A KKT TH¡C
VIoc faI ban cuon sach “IoI fho canh franh quoc gIa” Ia mof
cof moc quan frong. Mac du co su phan hoI fích cuc fu phía doc
gIa. nhung y fuong frong cuon sach van kha phuc fap va cuon
sach kha day. Co vo so ví du va mo fa vo cac quoc gIa. mof phan
vì foI cam fhay nou fhIou chung. cuon sach so kom phan fhuyof
phuc voI mof chu do nhu fho nay. VIoc faI ban cho fhay cuon
sach van dang fIop fuc mo rong doI fuong doc gIa va foI hy vong
Ian faI ban nay so duoc nhung doc gIa moI chu y.
Ro rang Ia con co nhIou fhu phaI fIop fuc fìm hIou. NghIon
cuu gan day cua foI fap frung vao mof so huong. Mof huong
Ia fIop fuc kIom nghIom fhuc fo frong va gIua cac nhom nuoc.
Chang han. mof nghIon cuu moI vo Nhaf Ðan chI ra rang suc
canh franh quoc fo cua mof mau Ion cac nganh cong nghIop cua
Nhaf chIu fac dong manh cua muc do canh franh noI dIa o Nhaf.
do Iuong bang su bIon dong fhI phan. Su fon faI cua mof carfoI
|carfoI: Ia IIon mInh gIua cac nha san xuaf hoac phan phoI do
dIou fIof san Iuong. gIa ca hay cung ung hang hoa frong fhI
fruong. Ví du. fo chuc cac nuoc xuaf khau dau mo OPÐC Ia mof
carfoI) frong nganh so can fro canh franh va Iam gIam suc canh
franh. Nhung chI so fruyon fhong vo IoI fho so sanh hau nhu
khong co kha nang gIaI fhích dIou nay
|23)
. Hy vong rang. nhung
bang chung fhuc nghIom nhu fho so Iam cho nhung y fuong
frong cuon sach fro non fhuyof phuc hon doI voI nhIou hoc gIa.
Mof huong moI nua frong nghIon cuu cua foI Ia nghIon cuu
Iy fhuyof va fhuc nghIom do hIou ro hon vo fo hop va nhung
cach fhuc phu hop do nang cao nang suaf cua fo hop. Thu ba.
foI nang cao hIou bIof vo nhung fhach fhuc ma cac nuoc dang
phaf frIon phaI doI maf khI ho co gang fhoaf khoI su phu fhuoc
vao Iao dong ro va faI nguyon fhIon nhIon. Thu fu. foI suy nghI
23. M. SakakIbara - M.Ð Porfor. “CompofIng af Homo fo WIn Abroad: ÐvIdonco from
Japanoso Indusfry”. nghIon cuu chua xuaf ban. 09/1997.
Loi gioi tbicu
22
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
va vIof vo nhung vaI fro fhích hop cua fhanh pho. bang. quoc
gIa va nhom quoc gIa Ian can frong canh franh. Thu nam. foI
muon xay dung moI IIon ho chaf cho hon gIua cuon sach nay voI
nhung nghIon cuu cua foI vo chIon Iuoc cong fy. Ro rang Ia dIa
dIom co anh huong don cau fruc cong nghIop va IoI fho canh
franh. O cap do nganh. canh franh noI dIa co fho Iam xoI mon
IoI nhuan nhung so fhuc day nganh cong nghIop noI dIa canh
franh voI nhung doI fhu nuoc ngoaI. O cap do doanh nghIop. ro
rang nhIou nguon Iuc va ky nang ma nhung nghIon cuu chIon
Iuoc gan day fap frung vao IaI nam ngay frong moI fruong noI
dIa. Cung co moI IIon ho chaf cho gIua su hình fhanh moI quan
ho voI nha cung cap. su bo sung Ian nhau vo san pham va su
hIon dIon cua fo hop. ÐIa dIom san xuaf. do vay. xung dang co
mof vI frí noI baf frong fu duy chIon Iuoc cof IoI.
CuoI cung. kInh nghIom Iam vIoc voI cac Ianh dao chính
phu va doanh nghIop cua ca nhan foI da Iam nay sInh moI quan
fam vo nhung Iy do ma mof vaI quoc gIa |hay mof don vI hanh
chính khac) co fho fhay doI fhuc su fhoo huong fích cuc. frong
khI mof so quoc gIa khac. duoc frang bI cung frình do kIon fhuc.
IaI khong fho. Nou cuon sach “IoI fho canh franh quoc gIa” daf
duoc muc dích cua no. nghIon cuu cua ca nhan foI so chI Ia mof
phan frong mof IIch frình Ion hon. fhong nhaf kInh fo vI mo. vI
mo va khoa hoc quan Iy fhanh mof su hIou bIof fhong nhaf vo
canh franh va anh huong cua dIa dIom san xuaf.
Suy ngam frong nhIou nam sau khI cuon sach duoc xuaf ban
va dac bIof frong nhIou dIp foI noI chuyon va Iam vIoc voI cac
Ianh dao chính phu va doanh nghIop. foI IIon fuc bI an fuong
boI suc manh cua nhung y fuong Iam fhay doI cuoc song. Chính
nhung fu fuong saI Iam vo suc canh franh va su fhInh vuong da
day hang frIou nguoI vao nghoo doI frong gIaI doan sau chIon
franh fho gIoI fhu haI. Chính su mo ho vo nguyon nhan fhuc cua
suc canh franh hIon nay dang fIop fuc Iam cham buoc fIon cua
cac chính phu va cac doanh nghIop.
O cap do chính phu. fhao Iuan vo suc canh franh hIon van
fap frung qua nhIou vao chính sach vI mo frong khI cac van do
vI mo IaI fhuong Ia nhung can fro fhuc fo cua fIon bo. Cac chính
phu van nham Ian pha gIa va chính sach fy gIa Ia mof phuong
fIon do fang “suc canh franh” hon Ia xom fy gIa Ia caI duoI.
khong phaI Ia con cho va nhan ra rang vIoc phaI dung don bIon
phap pha gIa phan anh nhung chính sach saI Iam. Cac chính
23
8u can tbict co mot mo bìnb moi
phu quay sang dau fu nuoc ngoaI fhu huf nho fro cap do gIaI
quyof nhung van do cua ho hon Ia gIaI quyof nhung you kom
frong moI fruong kInh doanh. fhu so quyof dInh muc song quoc
gIa. Cac nuoc nham Ian gIua fhoa fhuan fhuong maI va hIop uoc
khu vuc voI nhung buoc dI can fhIof do nang cao nang suaf.
Trong cac doanh nghIop. su hIou saI vo nhung ham y cua
foan cau hoa van fIop fuc. Cac doanh nghIop van nghI ho co
fho gIaI quyof van do suc canh franh cua ho bang cach fhuo gIa
cong. Ho coI vIoc fro non foan cau duong nhIon Ia fof va fhuong
Io dI moI fruong kInh doanh noI dIa. Nhung Iua chon noI dIa
Iam gIam nang suaf va Iam gIam kha nang sang fao. Cac cong
fy cung you cau chính phu nhung gIup do khong hop Iy do nang
cao suc canh franh.
Ngay cang nhIou quoc gIa so phaI doI maf voI nhung cau
hoI vo vIoc phaI Iam gì sau qua frình on dInh hoa va fu do hoa
kInh fo. Ngay cang nhIou doanh nghIop so phaI doI maf voI hau
qua cua canh franh fhuc su. Chung fa so can hIou ro hon vaI fro
fhích hop cua nhung cap chính quyon khac nhau.
ToI hy vong cuon sach “IoI fho canh franh quoc gIa” co fho
gIup xoa bo su mo ho vo vIoc can phaI Iam va cung cap cho cac
nha Ianh dao phuong fIon va su fu fIn do fIon Ion.
MIchaoI Ð. Porfor
ÐrookIIno. Massachusoffs
Thang 1. 1998
Loi gioi tbicu
24
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
25
8u can tbict co mot mo bìnb moi
T
aI sao mof so nhom xa hoI. fo chuc kInh fo va quoc gIa IaI
gIau co va fhInh vuong7 Ðo Ia chu do da cuon huf su chu y
cua cac nha nghIon cuu. cac doanh nghIop va chính phu fu khI
cac don vI kInh fo. chính frI. xa hoI hình fhanh. Trong nhung
IInh vuc da dang nhu nhan chung hoc. IIch su. xa hoI hoc. kInh
fo va khoa hoc chính frI. da co raf nhIou co gang fìm hIou nhung
Iuc Iuong gIaI fhích cho nhung cau hoI nay sInh fu su dI Ion cua
mof so fhuc fho va suy fhoaI cua mof so fhuc fho khac.
Hau hof nghIon cuu vo chu do nay frong nhung nam gan day
IIon quan don cac quoc gIa. nghIon cuu vo caI fhuong duoc goI Ia
“suc canh franh”. Su quoc fo hoa dang kInh ngac cua canh franh
frong nhung fhap ky sau chIon franh fho gIoI fhu haI gan IIon
voI nhung fhay doI Ion vo so phan kInh fo cua cac quoc gIa va
cac doanh nghIop cua ho. Cac chính phu va cac doanh nghIop
khong franh khoI bI IoI koo vao cuoc franh Iuan nong bong vo
nhung vIoc can phaI Iam.
ToI cung co chuf gì do mIon cuong khI xom xof cau hoI nay
vì foI da danh phan Ion su nghIop cho foI gIo fap frung vao cac
doanh nghIop chu khong phaI cac quoc gIa. MoI quan fam frong
fam cua foI Ia vo ban chaf cua canh franh frong cac nganh cong
nghIop va nhung nguyon Iy cua chIon Iuoc canh franh. NghIon
cuu fruoc day cua foI. duoc fom Iuoc frong cuon “ChIon Iuoc canh
franh” |1980). Ia vo cau fruc cua nganh cong nghIop va Iua chon
vI frí frong nganh. Cuon sach “IoI fho canh franh” |1985) gIoI
fhIou mof mo hình do hIou nguon goc IoI fho canh franh cua
mof doanh nghIop va Iam fho nao do nang cao IoI fho canh
Lo¡ no¡ duu
26
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
franh. Trong cuon “Canh franh frong cac nganh cong nghIop
foan cau” |1986). foI da mo rong mo hình do gIaI quyof nhung
fhach fhuc cua canh franh quoc fo. Mac du chIon Iuoc canh
franh quoc fo Ia mof phan fhIof you cua phuong frình. don vI
phan fích chính cua foI Ia nganh cong nghIop va doanh nghIop.
Quoc gIa va chính phu cua no co vaI fro frong mo hình cua foI.
nhung chI raf han cho.
ÐIou nay baf dau fhay doI khI foI duoc Tong fhong RonaId
Roagan bo nhIom vao !y ban canh franh cong nghIop cua fong
fhong. mof fo chuc gom cac Ianh dao doanh nghIop. cong doan.
nha nghIon cuu va cuu quan chuc chính phu. chIu frach nhIom
nghIon cuu suc canh franh cua nuoc My. HoI dong nay. duoc
fhanh Iap gIua cuoc franh Iuan chính frI vo su can fhIof phaI co
“chính sach cong nghIop” cho nuoc My. da nghIon cuu van do
nay frong hon mof nam va cho ra mof ban bao cao can frong
va can bang
|1)
.
ÐIou fro non ro rang voI foI frong fhoI gIan o !y ban Ia
khong ho co mof dInh nghIa nao vo suc canh franh duoc fhua
nhan. VoI cac doanh nghIop. suc canh franh co nghIa Ia kha
nang canh franh fron fhI fruong fho gIoI voI mof chIon Iuoc
foan cau. VoI nhIou nghI sI quoc hoI. suc canh franh co nghIa Ia
mof quoc gIa co can can fhuong maI fhang du. VoI mof vaI nha
kInh fo. suc canh franh nghIa Ia chI phí don vI Iao dong dIou
chInh fhoo fy gIa fhap. Mof phan boI vì su khac nhau do ma
bao nhIou suc Iuc o My da bo ra do franh caI IIou nuoc My co
van do vo canh franh hay khong. Ðao cao cua !y ban. fhay vì
dua ra mof phuong an nhaf frí do hanh dong. da co raf íf anh
huong. Cuoc franh Iuan vo suc canh franh bung no va con koo
daI don fan ngay nay.
Ðu cho dInh nghIa nao vo suc canh franh duoc su dung.
mof van do fham chí con nghIom frong hon Ia chang ho co mof
Iy fhuyof duoc chap nhan rong raI nao gIaI fhích vo suc canh
franh. Raf nhIou dac frung cua quoc gIa va cua doanh nghIop
duoc do xuaf Ia fIou chí quan frong nhung chang co cach nao do
phan Iap va fích hop nhung dac frung noI froI nhaf. Thom vao
do. nhIou Iy gIaI dua fron nhung gIa fhIof khac xa canh franh
frong fhuc fo Iam day Ion nhung ban khoan vo fính phu hop va
fính fong quaf cua chung. Thaf kho do fuong hop gIua nhIou Iy
1. !y ban Canh franh cong nghIop cua fong fhong |1985).
27
8u can tbict co mot mo bìnb moi
gIaI do voI kInh nghIom nghIon cuu va Iam vIoc cua ca nhan foI
voI cac fap doan quoc fo.
Cung khong fhIou nhung fu van do nang cao suc canh
franh bang ca chIon Iuoc cua cac cong fy va chính sach cua
chính phu. Nhung fu van nay cung da dang va mau fhuan nhu
nhung quan dIom. ngu y hay ro rang. vo suc canh franh ma
chung dua vao. NhIou frong so nhung fu van nay doI voI foI.
fu goc nhìn cua mof nguoI da quon fhuoc voI cac doanh nghIop.
co fac dung nguoc.
Mac du vay nhung foI van co nIom fIn manh mo Ia moI
fruong quoc gIa dong vaI fro frung fam frong fhanh cong vo
canh franh cua cac doanh nghIop. Thuong fhì doanh nghIop fu
cac nuoc daf duoc nhung fhanh cong foan cau khac nhau frong
nhung nganh cu fho. MoI fruong o mof so nuoc duong nhu fhuc
day su fIon bo hon o cac nuoc khac. ToI fIn rang hIou duoc vaI
fro cua quoc gIa frong canh franh quoc fo so co gIa frI cho ca cac
doanh nghIop va cho cac chính phu boI vì no dom IaI nhung hIou
bIof co ban vo co cho xay dung va duy frì IoI fho canh franh.
Trong sach nay. foI frình bay nhung dong gop cho su hIou
bIof vo IoI fho canh franh cua cac quoc gIa hay nhung dac frung
quoc gIa nuoI duong IoI fho canh franh frong nhung IInh vuc cu
fho va nhung ham y cho ca doanh nghIop va chính phu. Trong
fam frong Iy fhuyof cua foI Ia nhung nguyon Iy vo chIon Iuoc
canh franh frong fung nganh cong nghIop. ÐIou nay khong co gì
Ia ngac nhIon voI nhung aI da quon voI nhung nghIon cuu fruoc
day cua foI. Trong khI chung fa co fho xac dInh nhung dac frung
quoc gIa ap dung frong nhIou nganh. kInh nghIom cua foI cho
fhay rang nhung dac frung nay fro non khong quan frong Iam
frong canh franh fhuc fo do nhung hoan canh. su Iua chon va
hau qua cu fho. fhuong Ia dac fhu cua moI nganh cong nghIop.
Trong khI co fho hIou duoc nhIou dIou fu cach fIop can fong
fho foan bo non kInh fo doI voI fhanh cong frong canh franh cua
mof quoc gIa. o day. foI fìm kIom mof xuaf phaf dIom khac. Iy
fhuyof cua foI baf dau fu nhung IInh vuc va nhung doI fhu canh
franh cu fho va fong quaf hoa Ion quy mo foan non kInh fo.
IInh vuc cu fho nhu foa xo. san xuaf may fax. dIch vu ko foan.
san xuaf vong bI. Ia noI IoI fho canh franh co fho fhang hoac
fhua. Mof nuoc anh huong don kha nang fhanh cong cua cac
doanh nghIop cua nuoc do frong nhung IInh vuc cu fho. Kof qua
cua hang ngan cuoc dau franh frong fung nganh cong nghIop
Loi noi Jau
28
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
quyof dInh non kInh fo cua mof quoc gIa va kha nang fhang
fIon cua no. Chung fa phaI can fhan franh nhung “cam bay” khI
chung fa fong quaf hoa fu cac nganh Ion foan bo non kInh fo.
nhung foI fIn rang cach fIop can nhu vay cho phop chung fa co
su hIou bIof sau sac vo fIon bo kInh fo cua mof quoc gIa.
Iy fhuyof duoc frình bay frong cuon sach nay co gang bao
quaf duoc foan bo su phuc fap cua canh franh frong fhuc fo hon
Ia co gang gIan Iuoc no. ToI da co fích hop nhIou you fo co anh
huong don hanh vI cua cac doanh nghIop va su fIon bo cua cac
quoc gIa. Kof qua Ia mof cach fIop can chính fho Iuan ma do
phuc fap cua no co fho gay kho khan cho mof so nguoI. Tuy fho.
foI fIn rang su don gIan hoa so Iam mo dI mof so phan quan
frong nhaf cua van do. chang han nhu su fuong fac gIua nhung
fac dong don Io va su van dong cua chung fhoo fhoI gIan.
Iy fhuyof nay duoc duc ruf va fraI fron nhIou IInh vuc.
Trung fam cua Iy fhuyof nay Ia chIon Iuoc canh franh nhung
cung co nhung kIon fhuc quan frong khac. fhuong khong duoc
fích hop vao. fu nhung nghIon cuu dang fIon hanh frong cac
IInh vuc nhu caI fIon cong ngho. kInh fo cong nghIop. phaf frIon
kInh fo. dIa Iy kInh fo. fhuong maI quoc fo. khoa hoc chính frI
va xa hoI hoa cong nghIop.
VoI vo van nhung nghIon cuu íf nhIou co IIon quan foI chu
do cua foI. foI khong fho nou day du nhung fham khao ma foI su
dung cung nhu khong fho frình bay hof IIch su phaf frIon cua chu
do nghIon cuu. Tuy vay. foI cung ghI IaI mof so nghIon cuu quan
frong nhaf doI voI cach fIop can cua foI frong nhIou IInh vuc khac
nhau cung nhu nhung nghIon cuu ma foI fhay an fuong nhaf.
Ðo phaf frIon mof Iy fhuyof foan dIon vo IoI fho canh franh
cua cac quoc gIa va chung fo su phu hop cua no. foI da nghIon
cuu nhIou nuoc khac nhau va frong moI nuoc. foI xom xof ky
Iuong canh franh frong nhIou nganh cong nghIop. NghIon cuu
dua fron chI mof vaI quoc gIa hay mof nhom nho cac nganh co
ruI ro nham Ian nhung caI ca bIof voI nhung nguyon Iy fong
quaf. ToI da chon muoI nuoc do nghIon cuu voI nhIou dac frung
va fho cho khac nhau.
Mof frong nhung ho qua cua fính phuc fap cua Iy fhuyof
cua foI va cach foI frình bay va kIom chung no Ia cuon sach raf
day. Ðo daI cua cuon sach Ia dIou foI raf Iay Iam fIoc doI voI doc
gIa nhung foI khong fho Iam khac nou foI muon kIom chung Iy
fhuyof cua foI voI day du bang chung va phaf frIon nhung ham
29
8u can tbict co mot mo bìnb moi
y cua no doI voI nhung doanh nhan va cac nha hoach dInh chính
sach. Phan I cua cuon sach frình bay ban fhan Iy fhuyof. cung
cap fong quan nhung nguyon Iy cua chIon Iuoc canh franh nham
xac Iap non fang Iy fhuyof can fhIof. Phan II. foI ap dung Iy
fhuyof nay do gIaI fhích IIch su phaf frIon cua bon nganh cong
nghIop fIou bIou duoc Iua chon fu nhIou nganh ma chung foI
da nghIon cuu. ToI cung ap dung Iy fhuyof do vao IInh vuc dIch
vu. mof IInh vuc quan frong fu Iau nhung cung Ia IInh vuc ma
canh franh quoc fo cua no con íf duoc nghIon cuu. Trong phan
III. foI ap dung Iy fhuyof vao cac quoc gIa. ÐoI voI fam frong
so muoI quoc gIa khao saf. foI frình bay chI fIof vo cac nganh
cong nghIop fhanh cong quoc fo frong non kInh fo do va su fhay
doI cua chung. ToI su dung Iy fhuyof cua foI do Iy gIaI ca fhanh
cong va fhaf baI cung nhu su van dong cua non kInh fo quoc gIa
frong gIaI doan sau chIon franh. KInh nghIom cua cac quoc gIa
cho phop foI mo rong Iy fhuyof do gIaI fhích foan bo non kInh fo
quoc gIa fIon bo nhu fho nao. Phan IV phaf frIon mof so nhung
ham y cua Iy fhuyof doI voI chIon Iuoc cong fy va chính sach
chính phu. Chuong cuoI cung mInh hoa vIoc su dung Iy fhuyof
nay do xac dInh nhung van do so dIou chInh su phaf frIon frong
fuong IaI cua moI non kInh fo quoc gIa.
Tuy vay. doc gIa co fho muon Iua chon cach doc ngan hon.
phu fhuoc vao khau vI cua ho. Hau hof doc gIa non doc bon
chuong dau fIon voI muc do chI fIof phu fhuoc vao frình do cua
ho va kha nang fIop fhu Iy fhuyof. Phan II so Ia fhu vI nhaf
voI nhung aI muon fìm kIom su bIou hIon cua Iy fhuyof frong
nhung nganh cong nghIop cu fho. Ianh dao doanh nghIop non
doc phan Ion phan II va doc gIa pho fhong íf nhaf cung non
Iuof qua no. HIou duoc qua frình hình fhanh va daf duoc fhanh
cong quoc fo cua mof nganh cong nghIop quoc gIa. frong íf nhaf
mof vaI fruong hop cu fho. Ia su fham khao quan frong cho cac
chuong fIop fhoo.
Phan III cung cap co hoI do doc gIa Iua chon frong so cac
quoc gIa ma foI ban Iuan. fuy fhoo moI quan fam cua doc gIa.
Tuy nhIon. moI doc gIa non xom phan gIoI fhIou cua Chuong 7.
phan gIaI fhích phuong phap va cau fruc cua phan mIou fa moI
quoc gIa. cung nhu phan kof Iuan cua Chuong 9. phan so sanh
cac quoc gIa nhu mof nhom. Ðoc gIa sau do co fho Iua chon daf
nuoc ho. quoc gIa cua cac doI fhu canh franh quan frong hay
nhung quoc gIa khac muon fìm hIou. Sau khI doc mof vaI hay
Loi noi Jau
30
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
faf ca cac quoc gIa. moI doc gIa non xom Chuong 10. chuong mo
rong Iap Iuan do phaf frIon mof Iy fhuyof vo su fIon bo cua ca
non kInh fo quoc gIa. Nhung khaI nIom frong Chuong 10 so dac
bIof quan frong khI xom xof nhung IIch frình ma moI nuoc phaI
doI maf. Ia chu do cua Chuong 13.
Phan IV cung co fho dI faf fhoo cach fham khao cua doc gIa
mac du nhung ham y chính sach cho Ianh dao doanh nghIop
so co fac dung voI cac nha hoach dInh chính sach va nguoc IaI.
Ianh dao doanh nghIop so muon doc Chuong 11 vo nhung ham
y cua Iy fhuyof cua foI doI voI chIon Iuoc cong fy. Nhung doc gIa
quan fam don hoac fham gIa vao hoach dInh chính sach cong
non doc Chuong 12. Chuong 13 do cap don mof so van do ma
moI quoc gIa phaI doI maf nou non kInh fo fIon bo xa hon va co
fho duoc doc mof cach Iua chon. fuy fhoo so fhích cua doc gIa.
ÐoI vì mof muc dích quan frong cua Chuong 13 Ia mInh hoa vIoc
ap dung Iy fhuyof do xac dInh nhung han cho doI voI su fIon bo
kInh fo quoc gIa. doc gIa so fhu duoc IoI ích khong chI fu nhung
fhao Iuan vo quoc gIa cua ho ma con fu su hIou bIof vo nhung
van do ma cac quoc gIa khac phaI doI maf frong nhung hoan
canh khac nhau. Cuon sach kof fhuc voI IoI baf ngan bao gom
mof so suy nghI ca nhan cua foI vo nghIon cuu nay.
NoI dung cuon sach bao gom nhung Iap Iuan co ban va nhung
kham pha fhuc nghIom duoc frình bay fhoo cach do fIop can voI
nhung doc gIa nghIom fuc. Cac hoc gIa so fìm fhay hau hof faI
IIou fham khao cung nhu nhung bình Iuan vo Iy fhuyof va quan
ho cua no voI nhung nghIon cuu fruoc do o phan chu fhích.
Phuong phap nghIon cuu duoc mIou fa o Chuong 1. Chuong 7 va
phu Iuc A.
Muc dích cua foI o day khong phaI Ia mof cuon sach vo mof
quoc gIa ma Ia cuon sach vo mof fap hop cac nguyon Iy ap dung
rong raI. Mac du mof so doc gIa co fho cam fhay co su fhIon vI
nuoc My. foI da co gang do franh dIou nay. ToI cung hy vong
khong doc gIa nao chI cham chu vao nhung dIou foI noI vo mof
nuoc cu fho. dac bIof o Chuong 13. Nhu foI da co gang Iam ro.
kIon fhuc cua foI vo baf ky mof nuoc nao khong fho bang cac
chuyon gIa hay foI cung khong dam nhan rang mình co su hIou
bIof foan dIon vo faf ca nhung danh doI chính frI xa hoI phuc
fap fac dong don nhung Iua chon chính sach. Muc dích o day
khong phaI Ia dua ra nhung IoI khuyon chI fIof co frong Iuong
cho moI quoc gIa hay fhao Iuan moI van do ma Ia do mInh hoa
3l
8u can tbict co mot mo bìnb moi
mof cach fu duy huu ích co fho ap dung vao mof quoc gIa cu fho.
ToI hy vong doc gIa. voI kIon fhuc va cach nhìn khac nhau. so
co fho ruf ra nhung goI y frong IInh vuc ma ho quan fam.
Cuon sach duoc hoan fhanh frong gIaI doan voI nhung su
phaf frIon soI dong khac fhuong o cac nuoc va gIua cac nhom
nuoc co vaI fro quan frong frong nhung van do fhao Iuan o day.
Trong so nhung van do noI baf nhaf Ia nhung bIon phap do hop
nhaf kInh fo chau Au vao nam 1992. hIop dInh fhuong maI fu
do gIua My va Canada. nhung sang kIon chính sach moI o Anh.
nhung do xuaf sua doI fhuo o Nhaf va Ðuc. du fhao Iuaf fhuong
maI moI gay franh caI o My va nhung chan dong chính frI xa hoI
o Ðong Au voI nhung hau qua kInh fo chua Iuong fruoc duoc.
Muc dích cua foI. fuy vay. khong phaI Ia phan fích nhung
su kIon duong fhoI ma Ia xay dung mof Iy fhuyof co fho duoc
su dung do Iam dIou do. Thuc fo. mof frong nhung kham pha fu
nghIon cuu IIch su cua chung foI Ia nhung nhan fo quyof dInh IoI
fho canh franh quoc gIa co fính on dInh hon Ia foI da nghI. mac
du muc do quoc fo hoa da fang Ion. NhIou nguyon Iy doc Iap voI
nhung moI quan fam hIon fhoI. ToI so IIon ho gIua nhung ham y
cua Iy fhuyof cua foI voI nhung phaf frIon quan frong nhu chau
Au nam 1992 khI no xuaf hIon. nhung so do danh vIoc phan fích
day du nhung phaf frIon nay cho nhung dIon dan khac.
Mof so so fhay nhung quan dIom duoc frình bay o day van
dang gay franh caI. Muc dích cua foI khong phaI fìm hay fron
franh su franh caI ma Ia phaf frIon mof Iy fhuyof duoc kIom
nghIom boI nhIou bang chung khac nhau. Truoc khI kof fhuc. foI
phaI chu fhích rang nhung phaf kIon cua foI caf ngang nhung
quan dIom ma fhoo fruyon fhong duoc goI Ia fu do hay bao
fhu. nhung quan dIom co xu huong phan anh nhung frIof Iy cu
fho nao do. Chang han. foI fhay. phu hop voI quan dIom fu do
fruyon fhong. rang Iuaf chong doc quyon. quI dInh an foan va
suc khoo nghIom ngaf va dau fu manh vao nguon Iuc con nguoI
Ia co IoI. Nhung nhung bang chung cua foI daf dau hoI vo vIoc
can fhIop do phuc hoI nhung nganh cong nghIop om you. nhung
quI dInh han cho canh franh. hau hof nhung no Iuc han cho
nhap khau va nhung chính sach danh fhuo fhu nhap von daI
han. Trong khI foI ngo rang chI co mof so doc gIa hoan foan haI
Iong voI nhung kham pha cua foI. foI hy vong rang nhIou doc
gIa so fhay fhuyof phuc.
` ` `
Loi noi Jau
32
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
NghIon cuu nay khong fho hoan fhanh nou fhIou su gIup do
Ion Iao fu nhIou ca nhan va fo chuc. Ðay fhuc su Ia mof nghIon
cuu foan cau IIon quan don nhIou nganh va nhIou quoc gIa nham
fho hIon su phong phu cua canh franh quoc fo. SomInar cua du
an duoc fo chuc faI Harvard nam 1987 do fhao Iuan vo nhung
kof qua ban dau cho fhay phan nao dIou nay. Co foI 24 nhom
fham du daI dIon cho 9 quoc gIa. Nhom Han Quoc va nhom Nhaf
Ðan da canh franh xom aI Iam vIoc muon hon. Nhom Thuy ÐIon
va nhom Ðan Mach frao doI hIou bIof vo su fuong dong va khac
bIof cua haI daf nuoc Iang gIong. Cac nha nghIon cuu Ðuc. Thuy
SI va Y frao doI du IIou va fhao Iuan vo vI frí cua nuoc ho frong
nhung nganh cong nghIop nhu fhIof bI In an va dong goI. Taf
ca nhung nguoI fham du hoc duoc nhIou vo daf nuoc mình bang
cach hoc vo cac nuoc khac. nhung nuoc da duoc nghIon cuu bang
cung mof phuong phap.
MIchaoI J. ÐnrIghf dong vaI fro dIou phoI vIon cho foan
bo du an. Ong gIup cau fruc va fo chuc foan bo du an va bo ra
mof nam o nuoc ngoaI dI IaI nhu con fhoI don nhIou quoc gIa do
gIam saf va pho bình cong vIoc o fung nuoc. Ong da fIon hanh
nhIou nghIon cuu ca nhan va cung cap y fuong. bình Iuan va
fu van frong suof cac gIaI doan nghIon cuu cung nhu frong qua
frình chuan bI ban fhao. Ong Ia mof nha nghIon cuu faI nang
va mof nghIon cuu o muc do Ion nhu fho nay so khong fho fhuc
hIon nou khong co ong. Ong dang hoan fhanh bang fIon sI faI
Harvard va hua hon so co nhIou dong gop quan frong vo chu do
nay frong nhung nghIon cuu rIong.
Nhom nghIon cuu o My khong chI nghIon cuu vo phan
nuoc My ma con dong vaI fro Ion va fhIof you hon frong nhung
gIaI doan khac cua du an. ToI bIof on Chong CaIk Ong vì vaI
fro no I ba f cu a co frong ca nghIo n cu u va fo I cu ng bIo f on
WIIIIam McCIomonfs. Thomas Iockorby. Thomas Wosson va
MarI SakakIbara. AIIco HIII cung xung dang duoc cam on vì da
fro gIup cho nghIon cuu.
Cac nhom nghIon cuu dIa phuong o moI nuoc da fIon hanh
phan Ion nghIon cuu vo cac nuoc do va dong gop Ion vao nhung
kham pha va kof Iuan vo daf nuoc ho. ToI dac bIof bIof on nhung
fruong nhom vì cong suc va hIou bIof cua ho. Nhom Nhaf Ðan do
gIao su HIrofaka TakouchI cua ÐaI hoc HIfofsubashI Ianh dao.
Thanh vIon cua nhom gom HIroshI KobayashI. HIroshI Oka-
mofo. Iaura Rauchvarg va Ryoko Toyama. Nhom Thuy ÐIon do
33
8u can tbict co mot mo bìnb moi
gIao su Orjan SoIvoII cua VIon kInh doanh quoc fo. Truong kInh
fo SfockhoIm dan dau. Ivo Zandor Ia nha nghIon cuu fruong cua
Thuy ÐIon va cung Iam vIoc mof fhoI gIan o Harvard. Ðong gop
vao nghIon cuu cua nhom Thuy ÐIon con co Thomas CyIIonmo.
MarIa IundqvIsf va IngoIa SoIvoII. Nhom Han Quoc do gIao su
|va Ia hIou fruong) Ðong-Sung Cho cua fruong ÐaI hoc quoc gIa
SoouI Ianh dao. Cac nha nghIon cuu frong nhom Ia ChoI ChoI.
In-ChuI Chung. Ðong-Jao KIm. Junsoo KIm. SumI KIm. Ðao-Won
Ko. Soung Soo Ioo. Ho-Soung Nam. KI-MIn Nam. Cyu Sook Oh
va Joo-choI Om. Nhom Ðan Mach do HonrIk Pado cung voI KIm
MoIIor va KIaus MoIIor Hanson |ca haI dou Ia pho gIao su faI
Truong kInh doanh Coponhagon). Nhung nha nghIon cuu Ðan
Mach khac gom CIaus Ðayor. Ðonf ÐaIum. ÐIrgIffo Crogorson.
PafrIck HovaId. HonrIk Jonson. IrodorIk PIfznor Jorgonson.
!IrIk Jorgonson. ÐodII Kuhn. Morfon KvIsfgaard. Mogons Kuhn
Podorson. Ðonf Poforson. HonrIk Schaumborg-MuIIor. Jospor
Sfrandskov va IInn Thomason. Phan Ion nghIon cuu vo Thuy
SI duoc fhuc hIon boI ÐdI Tschan. sau do Iam nghIon cuu sInh
fIon sI faI ÐaI hoc Sf. CaIIon. voI su hop fac cua MIchaoI ÐnrIghf.
CIao su SIIvIo Ðornor cua ÐaI hoc ÐasoI Ianh dao nhom Thuy SI
va mof nghIon cuu fhom vo Thuy SI duoc RoIf Wodor fhuc hIon.
CIaas van dor IIndo. nguoI dong gop vao qua frình phan
fích so IIou frong nghIon cuu fong fho. da fIon hanh phan Ion
nghIon cuu vo Ðuc. Anh dang fIop fuc ap dung Iy fhuyof vao
non kInh fo Ðuc frong Iuan van fIon sI faI daI hoc Sf. CaIIon.
ÐonnIs doCrombruggho cung dong gop vao nghIon cuu vo Thuy
SI va Ðuc. NghIon cuu vo Y Ia frach nhIom cua PaoIo TonfI.
nguoI cung Ia nguon kIon fhuc cho foan bo nghIon cuu. MIchaoI
ÐnrIghf cung fham gIa fích cuc vao ca nghIon cuu vo Ðuc va
Y. ToI va MIchaoI ÐnrIghf fhuc hIon phan Ion nghIon cuu vo
Anh voI su gIup do cua Torry PhIIIIps. O nhIou nuoc. cac bao
cao vo nuoc do duoc chuan bI xuaf ban so mIou fa chI fIof hon
vo nghIon cuu.
ToI da nhan duoc su gIup do va ho fro hao phong cua Truong
KInh doanh Harvard khI fhuc hIon nghIon cuu nay. Truong da
cung cap mof moI fruong hIom co do fhuc hIon cac du an nghIon
cuu quy mo Ion. da nganh va gIup chung foI fIop can voI cac
fo chuc va cong fy fron foan fho gIoI. NgaI hIou fruong John
McArfhur. mof nguoI ban va cung Ia nguon fu van. gIup do foI
frong nhIou nam. xung dang voI su bIof on dac bIof. ToI cung
Loi noi Jau
34
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
nhan duoc nhIou gIup do va ho fro faI chính fu Jay Iorsch va
cac nhan vIon cua ong faI Phong NghIon cuu. ToI bIof on ShoII
CompanIos IoundafIon da dong gop mof phan kInh phí cho
nghIon cuu nay.
O moI nuoc. cac fo chuc doI fac da gIup do vo hau can. fIop
can cac cong fy va quan chuc chính phu va frong mof vaI fruong
hop. fro gIup vo faI chính. ToI bIof on su dong gop cua ho raf
nhIou du ho khong co frach nhIom gì frong kham pha hay kof
Iuan cua foI:
Ðan Mach
Ðuc
Y
Nhaf
Han Quoc
SIngaporo
Thuy ÐIon
Thuy SI
Anh
My
Truong KInh fo va Quan frI KInh
doanh Coponhagon. HondrIk Pado
& AssocIafos Ðuc
|1)
Ngan hang Ðoufscho
Tap doan AmbrosoffI
Ðo Cong nghIop va Thuong maI Quoc
fo. fruong ÐaI hoc HIfofsubashI va
Ngan hang cong nghIop Nhaf Ðan
ÐaI hoc quoc gIa SoouI
HoI dong phaf frIon kInh fo
VIon KInh doanh Quoc fo. Truong
KInh fo SfockhoIm
ÐaI hoc ÐasoI. ÐaI hoc Sf.CaIIon.
!nIon Ðank of SvIfzorIand
Tap chí Tho ÐconomIsf
Truong KInh doanh Harvard
Nhung ca nhan cu fho frong cac fo chuc nay va nhung nguoI
khac ma foI bIof on Ia Hans-Pofor IorsIov va fIon sI Jurgon
ÐIIsfoIn |Ngan hang Ðoufscho). AIfrodo AmbrosoffI va CIovanna
Iauno
|2)
|Tap doan AmbrosoffI). ShInjI Iukukava. Wafaru Aso.
HIrobumI Kavano va ShIn Yasunobo |MITI). Yoh Kurasava. A.
YafsunamI. Naoya Takobo |Ngan hang cong nghIop Nhaf Ðan).
cac gIao su KonIchI ImaI. IkujIro Nonaka |ÐaI hoc HIfofsubashI).
1. NghIon cuu o Ðan Mach do Co quan quoc gIa vo cong nghIop va fhuong maI. Quy
Iuong huu Ðan Mach. HoI dong fu van nghIon cuu chính sach va ko hoach. HoI ky su
hoa. dIon. co khí. xay dung Ðan Mach va fo Ðorson ÐaIIy faI fro.
35
8u can tbict co mot mo bìnb moi
PhIIIp Yoo va Tan ChIn Nam |HoI dong phaf frIon kInh fo SIn-
gaporo). hIou fruong Sfaffan Ðuronsfam IIndor va gIao su Cunnar
HodIund |Truong kInh fo SfockhoIm). fIon sI Wornor RoIn va
fIon sI Ðoaf SchvoIzor |!nIon Ðank of SvIfzorIand) va ÐavId
Cordon va Ruporf Ponnanf-Roa |Tap chí Tho ÐconomIsf). ToI
cung muon cam on Ðafabank va InsfIfufo por Ia RIcorca SocIaIo
|Y) vì gIup do cung cap so IIou vo Y va NIxdorf CorporafIon vì
gIup fIop can cac cong fy o Ðuc.
NhIou dong nghIop o Harvard va nhung noI khac da nhIof
fình bo fhoI gIan do doc va gop y cho mof phan Ion hay foan bo
ban fhao. NgoaI MIchaoI ÐnrIghf. foI muon cam on RIchard Cavos.
ÐavId CoIIIs. Horman Ðaoms. Pankaj Chomavaf. Thoodoro IovIff.
Thomas McCav. RIchard TodIov va ÐavId YoffIo. faf ca Ia dong
nghIop hoac fhInh gIang o Harvard. NgoaI ra. foI cung muon
cam on SIIvIo Ðornor. Thomas CraIg. Rogor MarfIn. RIchard
RavIInson. Pofor Schvarfz. PauI Schvarzbaum. Jamos Sfono va
Mark Thomas.
NhIou nguoI khac cung da co nhIou goI y voI mof phan cua
ban fhao hay cach frình bay. ToI bIof on Rogor Ðohn. AIfrod
Ð. ChandIor. Jr.. Josoph IuIIor. Mark IuIIor. ÐavId Cordon.
Hoafhor Hazard. Sfovo KoIman. ÐonaId Iossard. John Nafhan.
IabrIzIo OnIda. Cuno PumpIn. Ruporf Ponnanf-Roa. Carfh SaIonor
va MaIcoIm SaIfor. Nhung buoI somInar faI ÐaI hoc Norfhvosforn.
MIT. Truong kInh doanh SfockhoIm. ÐaI hoc ZurIch. Ðo Cong
nghIop va Thuong maI Quoc fo Nhaf Ðan. ÐIon dan CaI cach Co
cau |Nhaf Ðan). HoI dong Tu van KInh fo Ðuc. mof dIon dan dac
bIof do Ðan Mach faI fro. va faI Harvard da dom IaI nhIou gop y
huu ích. Cac buoI fhuyof frình o SfrafogIc Managomonf SocIofy.
PIannIng Iorum va cac nhom kInh doanh khac cung fhu duoc
kof qua fuong fu. Thanh vIon va nhan vIon cua HoI dong Canh
franh Cong nghIop cua Tong fhong va HoI dong vo Suc canh
franh cung da gIup chI dan vo cac van do chính sach kInh fo.
Hang fram Ianh dao doanh nghIop. cong doan. hoc gIa. nha
fu van. chuyon gIa cong nghIop. ngan hang va nha hoach dInh
chính sach da danh fhoI gIan cho nghIon cuu nay. Ho dong y
cho phong van va cung cap nhung hIou bIof co gIa frI cua ho vo
nganh cong nghIop va daf nuoc ho. Mof so cung bình Iuan chI
fIof vo cac fruong hop nghIon cuu cu fho hay bao cao quoc gIa.
Ðu an nay khong fho fhuc hIon nou khong co su gIup do va hop
Loi noi Jau
36
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
fac cua ho. ÐIou khong may Ia foI khong co dIou kIon do cam on
fung nguoI o day. ToI danh gIa cao su gIup do cua faf ca.
Quan Iy du an Ion da quoc gIa va chuan bI ban fhao day nhu
fho nay gap phaI nhung fhach fhuc khong nho. ToI muon dac bIof
cam on Iyn PohI. fro Iy cua foI. da frong nom du an fu khI baf
dau foI khI kof fhuc. Co da dong gop nhIou frong Iap ko hoach.
IIch frình. fo chuc cuoc hop. chuan bI va sua chua ban fhao. ToI
cung muon cam on ÐonIso ZaccagnIno. KafhIoon Konahan va
dac bIof Ia IInda Ðsfos vì dong gop cua ho frong cho ban. vo
bIou do va bIon fap.
ToI duoc gIup do nhIou khI soan fhao va sua chua ban fhao
cho mach Iac hon. ÐrvIn CIIkos. Chu fIch Iroo Pross va Ia fong
bIon fap. Ia mof nguoI ban. Ia nguon cam hung va kIon fhuc. ToI
cung cam on Roborf WaIIaco va Ðarbara Ankony vì da doc can
fhan foan bo ban fhao va cam on Ann HIrsf vì sua IoI can fhan.
CuoI cung. foI muon cam on vo foI. Ðoborah. nguoI foI danh
fang cuon sach nay. Co ay da fham gIa vao du an fon kom nay
ngay fu dau. Co ay da fhoo foI suof fhoI gIan Iam vIoc o nuoc
ngoaI. dong gop y fuong va dong vIon foI suof du an. ToI khong
fho fhuc hIon du an nay ma khong co co ay.
37
8u can tbict co mot mo bìnb moi
T
aI sao mof so quoc gIa gap nhIou baf IoI vo dIou kIon fu nhIon
va faI nguyon fhIon nhIon IaI co fho phaf frIon fhInh vuong7
TaI sao mof so quoc gIa khac co nhIou dIou kIon fu nhIon fhuan
IoI IaI fuf hau7 TaI sao Nhaf Ðan IaI co nang Iuc canh franh
frong nganh dIon fu va fhIof bI fu dong hoa. Y frong nganh may
mac va fhoI frang con My IaI co fho manh vo may fính va phan
mom7 Ðo Ia nhung cau hoI ma cac chính phu va cac nha nghIon
cuu fu Iau quan fam fìm hIou do Iy gIaI can nguyon IoI fho canh
franh cua cac quoc gIa. Nhung Iy fhuyof fruyon fhong vo canh
franh va fhuong maI dua fron nguon faI nguyon fhIon nhIon. Iao
dong gIa ro hay su can fhIop cua chính phu duong nhu khong
fho Iy gIaI fhau dao nhung cau hoI nay. MoI mof cach gIaI fhích
chI chính xac frong mof vaI fruong hop nhung so boc Io khIom
khuyof khI xom xof kI hon cac fruong hop khac.
Cuon “IoI fho canh franh quoc gIa” da co gang Iy gIaI ban
chaf IoI fho canh franh cua cac quoc gIa khac nhau frong nhung
nganh cong nghIop cu fho bang mof Iy fhuyof don gIan nhung
co kha nang ap dung rong raI. Cuon sach gIoI fhIou mof khuon
kho phan fích IoI fho canh franh moI dua fron su van dong va
fuong fac cua bon nhan fo quyof dInh frong “hình fhoI”. do Ia:
dIou kIon cac you fo san xuaf; cac dIou kIon cau; cac nganh cong
nghIop phu fro va IIon quan; chIon Iuoc cong fy. cau fruc va canh
franh noI dIa. MIchaoI Porfor cho rang fhanh cong hay fhaf baI
cua mof quoc gIa frong mof nganh cong nghIop canh franh quoc
fo phu fhuoc vao su hIon dIon va muc do fInh vI cua cac nhan fo
quyof dInh frong “hình fhoI” va mof quoc gIa chI fhanh cong khI
no khaI fhac duoc nhung fhuan IoI va nang cap duoc IoI fho do
vuof qua nhung baf IoI vo cac nhan fo. IoI fho canh franh Iau
daI chI co fho daf duoc nho doI moI va nang cap IIon fuc IoI fho
canh franh.
Lo¡ nguo¡ djch
38
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
Cuon sach duoc kof cau fhanh bon phan chính. Trong phan I.
fac gIa fap frung frình bay noI dung cua Iy fhuyof “hình fhoI”. vaI
fro cua fung nhan fo cung nhu su fuong fac gIua chung. Thanh
cong cua mof so nganh cong nghIop dIon hình faI Ðuc |nganh
In). Y |nganh gach mon gom). My |nganh fhIof bI kIom fra bonh
nhan) va Nhaf |nganh cho fao robof) va mof so nganh dIch vu
duoc soI roI fhong qua Iang kính cua “hình fhoI” frong phan II.
Trong phan III. cuon sach su dung mo hình “hình fhoI” do phan
fích fhanh cong va fhaf baI cua cac quoc gIa cong nghIop nhu
Anh. My. Ðuc. Nhaf. Y. Thuy SI. Thuy ÐIon va Han Quoc. CuoI
cung. frong phan IV. cuon sach phan fích nhung ham y cua Iy
fhuyof doI voI chIon Iuoc cua cac cong fy. chính sach cua chính
phu va nhung fhay doI can fhIof ma cac quoc gIa fIon fIon phaI
fIon hanh do duy frì va nang cap IoI fho canh franh.
Mac du Ia mof cuon sach hoc fhuaf. “IoI fho canh franh quoc
gIa” khong doI hoI ban doc phaI co kIon fhuc sau rong vo kInh fo
do co fho nam baf nhung y fuong chính frong sach. Ðau vay. cuon
sach doI hoI o ban doc mof chuf kIon nhan. ÐoI noI dung foan bo
cuon sach dou xoay quanh Iy fhuyof “hình fhoI” voI bon nhan fo
quyof dInh IoI fho canh franh. co fho ban doc doI khI so co cam
gIac cuon sach qua daI. bI frung Iap va Io ra co fho ruf ngan IaI.
Tuy nhIon. cung nhu gIaI fhích cua fac gIa. chung foI cho rang do
daI cua cuon sach Ia can fhIof do co fho phan fích va mInh hoa
fhau dao nhung noI dung cua Iy fhuyof o nhung cap do khac nhau.
Cang doc. ban doc so cang bI IoI cuon boI vo van nhung ví du mInh
hoa cu fho vo fhanh cong va fhaf baI cua cac nganh cong nghIop va
cac quoc gIa. duoI goc nhìn hof suc ro rang. don gIan va nhaf quan
cua “hình fhoI”. Cac nha doanh nghIop. cac nha hoach dInh chính
sach. cac nha nghIon cuu. sInh vIon cac nganh kInh fo va nhung
ban doc quan fam khac so fìm fhay o cuon sach nay nhung baI
hoc bo ích va quan frong hon Ia mof cong cu phan fích nhung IoI
fho va baf IoI frong canh franh hof suc don gIan nhung hIou qua.
dac bIof khI VIof Nam da buoc chan vao san choI canh franh foan
cau. Chang han. o fam vI mo. cuon sach so gIup fra IoI nhung cau
hoI: VIof Nam co fho canh franh frong nhung nganh nao7 Iam fho
nao do xay dung IoI fho canh franh frong mof nganh nhaf dInh7
O cap fhap hon. cuon sach cung gIaI dap nhung ban khoan vo IoI
fho canh franh cua cac dIa phuong va cac doanh nghIop cu fho.
Chang han. Ha NoI co IoI fho canh franh frong nganh gì7 Hay mof
cong fy non daf co so san xuaf o dau do co IoI fho canh franh. Iua
39
8u can tbict co mot mo bìnb moi
chon dung nhung nganh cong nghIop co IoI fho canh franh. fao
ra nhung dIou kIon fhuan IoI cho IoI fho canh franh chính Ia con
duong moI doanh nghIop noI rIong va daf nuoc fa noI chung co fho
vuon Ion canh franh fron fruong quoc fo.
Tuy nhIon. fhoo chung foI. ngoaI fru nhung phan fích vo vaI
fro cua chính phu. cuon sach khong do cap nhIou don cac phuong
phap xay dung IoI fho canh franh. Thay vao do. noI dung cuon
sach chu you fap frung gIaI fhích su fhanh cong cua mof so
nganh cong nghIop va mof so quoc gIa phaf frIon fron co so “hình
fhoI” cac nhan fo quyof dInh IoI fho canh franh. Mac du phan
fích “hình fhoI” Ia phan fích “dong”. fac gIa chI phan fích su van
dong cua cac nhan fo ma chua phan fích sau cach bIon doI chung.
hay noI cach khac. fac gIa cho nguoI doc cam gIac “fInh”. Chang
han. cac dIou kIon cau Ia mof nhan fo quyof dInh IoI fho canh
franh. nhung Iam fho nao do cau noI dIa co fính du bao cau quoc
fo. khach hang noI dIa kho fính va fInh fo fhì fac gIa chua phan
fích du. Hay fac gIa cho rang vIoc cac doanh nghIop Nhaf Ðan
chu you dua vao nghIon cuu noI bo fhay vì hop fac voI cac fruong
daI hoc Ia mof han cho nhung khong chI ra Iam fho nao do fhuc
day hop fac nghIon cuu gIua cac doanh nghIop va cac fruong daI
hoc. Chính vì fho. cuon sach do cho cam gIac moI IoI fho da an
baI: Nhaf co IoI fho canh franh vo dIon fu fIou dung. cac nuoc
khac khong co; My co IoI fho canh franh vo may fính va phan
mom. cac nuoc khac khong co v.v… Cuon sach cung chu you do
cap don cac non kInh fo phaf frIon va nhung nganh cong nghIop
fhanh cong cua ho ma khong frình bay vo cac non kInh fo dang
phaf frIon. Nhung han cho nay co Io do khuon kho cua cuon sach
va du an nghIon cuu cua fac gIa. Ðu vay. cuon sach van Ia cam
nang quan frong frong phan fích IoI fho canh franh.
Chung foI hI vong cuon sach so cung cap cho ban doc mof
cach nhìn moI mo. huu ích vo IoI fho canh franh. Ðuoc nhu fho.
chung foI cam fhay mình da dong gop duoc mof phan frong vIoc
pho bIon noI dung cuon sach. Mac du co gang. vIoc bIon dIch
khong franh khoI fhIou sof. Chung foI mong ban doc Iuong fhu
va hoan nghonh moI y kIon dong gop voI ban dIch.
Chung foI xIn fran frong gIoI fhIou cuon sach nay cung ban doc.
Nhul Bun, nguy 27 lhung 6 num 200S
Tbay mat nbom bicn Jicb
Nguyen Ngoc Toun
Loi nguoi Jicb
40
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
4l
8u can tbict co mot mo bìnb moi
V
ì sao mof so nuoc fhanh cong frong khI so khac IaI fhaf
baI frong canh franh quoc fo7 Ðay co Io Ia cau hoI kInh fo
fhuong gap nhaf frong fhoI daI cua chung fa. Suc canh franh da
fro fhanh mof frong nhung moI quan fam chính doI voI chính
phu va cac nganh cong nghIop o baf ky quoc gIa nao. My Ia mof
ví du ro rang nhaf. voI nhung franh Iuan ngay cang fang frong
cong chung vo nhung fhanh cong kInh fo ngay cang Ion cua cac
quoc gIa khac. Nhung chính nhung franh Iuan gay gaf nay cung
dang dIon ra ngay faI nhung quoc gIa von Ia nhung “cau chuyon
fhanh cong” nhu Nhaf Ðan hay Han Quoc chang han
|1)
. Cac
nuoc xa hoI chu nghIa nhu IIon bang Xo vIof va cac nuoc khac
o Ðong Au va chau A cung dang daf ra cau hoI nay khI ho danh
gIa IaI mof cach co ban ho fhong kInh fo cua mình.
Mac du day Ia mof cau hoI fhuong gap. nhung no so Ia saI
nou nhu muc dích cua no Ia boc fran non mong cua su fhanh
cong kInh fo cua cac doanh nghIop Ian cac quoc gIa. Thay vao
do. chung fa can fap frung vao mof cau hoI khac. hop hon nhIou.
Ðo Ia: Vì sao mof quoc gIa co fho fro fhanh quo huong cua cac
cong fy fhanh cong fron bình dIon quoc fo frong mof nganh cong
nghIop7 Hoac. noI khac dI mof chuf. vì sao cac doanh nghIop co
fru so o mof nuoc IaI co fho fao ra va duy frì IoI fho canh franh
1. Trong cuon sach nay. foI so dung fon Han Quoc va Ðuc do chI Nam TrIou TIon va
Tay Ðuc.
1
S¡ CAN TH¡KT CO MOT
MO H¡NH MO¡
42
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
fruoc cac doI fhu hang dau fho gIoI frong mof IInh vuc nhaf
dInh7 Va vì sao mof quoc gIa IaI fhuong Ia quo huong cua raf
nhIou doanh nghIop hang dau fho gIoI frong mof nganh7
Iam sao chung fa co fho gIaI fhích duoc vì sao nuoc Ðuc IaI
fro fhanh daf nuoc cua nhung cong fy san xuaf may In. xo hoI
sang frong va hoa chaf hang dau fho gIoI7 Vì sao daf nuoc Thuy
SI nho bo IaI Ia noI daf fru so cua cac doanh nghIop duoc pham.
chocoIafo va kInh doanh hang dau7 Vì sao nhung cong fy cho fao
san xuaf xo faI hang nang va cong cu khaI mo hang dau IaI daf
fru so o Thuy ÐIon7 Vì sao nuoc My IaI san sInh ra nhung doI fhu
uu vIof frong IInh vuc san xuaf may fính ca nhan. phan mom. fho
fín dung va phIm anh7 Vì sao cac doanh nghIop cua Y IaI co fho
manh frong IInh vuc san xuaf gach mon. gIay fruof fuyof. may
dong goI va cac fhIof bI fu dong frong nha may7 ÐIou gì da khIon
cac doanh nghIop cua Nhaf co fho chIom uu fho frong IInh vuc do
dIon gIa dung. may anh. robof va may fax7
Cau fra IoI cho nhung cau hoI fron ro rang Ia moI quan fam
chu you cua cac doanh nghIop phaI canh franh frong nhung
fhI fruong ngay cang quoc fo hoa. Mof doanh nghIop can phaI
hIou duoc rang nhung dac frung cua daf nuoc ma no daf daI
ban doanh co y nghIa quyof dInh don nang Iuc fao ra va duy frì
duoc IoI fho canh franh fron bình dIon quoc fo. Nhung cau hoI
nhu vay cung co y nghIa quyof dInh doI voI su fhanh cong vo
kInh fo cua mof quoc gIa. RoI chung fa so fhay. muc song cua
mof quoc gIa vo Iau daI so phu fhuoc vao kha nang cua nuoc do
frong vIoc daf duoc mof muc nang suaf cao va ngay cang fang
frong cac IInh vuc ma nhung doanh nghIop cua nuoc do fham
gIa canh franh. ÐIou nay dua vao kha nang caI fIon chaf Iuong
hoac nang cao hIou suaf cua cac doanh nghIop. Su fac dong cua
noI daf fru so san xuaf chính doI voI vIoc fhoo duoI IoI fho canh
franh frong cac IInh vuc cu fho co y nghIa quan frong doI voI
muc do va foc do fang fruong nang suaf.
Tuy nhIon. chung fa dang fhIou mof Iy gIaI fhuyof phuc vo
vaI fro cua nuoc duoc chon daf fru so. Mo hình pho bIon Iau
nay dung do gIaI fhích vì sao cac quoc gIa IaI daf duoc fhanh
cong fron bình dIon quoc fo frong nhung IInh vuc cu fho dang
cho fhay nhung dau hIou han cho. Co nhIou Iy fhuyof frong IIch
su Iy gIaI hoaf dong xuaf khau va nhap khau cua mof quoc gIa.
ko fu cong frình cua Adam SmIfh va ÐavId RIcardo frong fho
ky 18. Tuy vay. nguoI fa cang ngay cang nhan ra rang. cac Iy
43
8u can tbict co mot mo bìnb moi
fhuyof nay ngay cang fo ra khong day du do gIaI quyof van do.
Nhung fhay doI vo ban chaf cua canh franh quoc fo. frong do co
su no ro cua cac fap doan da quoc gIa khong chI xuaf khau ma
con canh franh quoc fo fhong qua cac doanh nghIop con o nuoc
ngoaI. da Iam suy you nhung Iy gIaI fruyon fhong gIaI fhích vì
sao va noI nao mof quoc gIa so xuaf khau. Ðu cho nhIou Iy gIaI
moI da duoc dua ra. khong mof Iy gIaI nao du do gIaI fhích vì
sao cac doanh nghIop daf fru so o nhung nuoc cu fho IaI co fho
canh franh fhanh cong. fhong qua ca xuaf khau va dau fu ra
nuoc ngoaI. frong nhung nganh ngho cu fho. Cung khong co Iy
gIaI nao co fho gIaI fhích vì sao cac doanh nghIop cua mof quoc
gIa co fho duy frì vI frí canh franh frong mof fhoI gIan daI.
CIaI fhích vo vaI fro cua moI fruong kInh fo. cac fho cho
va nhung chính sach cua mof quoc gIa doI voI su fhanh cong
frong canh franh cua cac doanh nghIop fhuoc quoc gIa do chính
Ia chu do cua cuon sach nay. Cuon sach co gang chI ra IoI fho
canh franh cua mof quoc gIa. fuc Ia. nhung fhuoc fính quoc gIa
gIup fhuc day IoI fho canh franh frong mof IInh vuc cu fho. Ðuc
ruf fu kof qua nghIon cuu cua foI vo 10 quoc gIa va IIch su chI
fIof cua hon mof fram nganh khac nhau. foI so frình bay frong
Phan I mof Iy fhuyof vo IoI fho canh franh cua cac quoc gIa
frong nhung IInh vuc cu fho. Trong Phan II. foI so mInh hoa
vIoc su dung Iy fhuyof do do gIaI fhích su fhanh cong frong canh
franh cua cac quoc gIa cu fho frong mof so nganh cong nghIop.
O Phan III. foI so su dung Iy fhuyof nay do Iam sang fo hình
mau fong fho vo fhanh cong va fhaf baI frong cong nghIop cua
cac non kInh fo cua cac quoc gIa ma chung foI da nghIon cuu va
do xom cac hình mau nay da fhay doI nhu fho nao. ÐIou nay so
co vaI fro non fang do fao non mof khuon kho nham gIaI fhích
su fIon bo cua cac non kInh fo quoc dan vo maf canh franh. Va
cuoI cung. frong phan IV. foI so phaf frIon nhung ham y cua Iy
fhuyof nay doI voI chIon Iuoc cua doanh nghIop cung nhu chính
sach cua chính phu. Cuon sach kof fhuc bang mof chuong co fon
goI “Cac chuong frình nghI su quoc gIa”. frong do mInh hoa vIoc
su dung Iy fhuyof do xac dInh mof vaI frong so nhung van do
quan frong nhaf. quyof dInh su phaf frIon kInh fo frong fuong
IaI faI moI quoc gIa ma foI da nghIon cuu.
Tuy nhIon. fruoc khI frình bay Iy fhuyof cua mình. foI phaI
Iy gIaI vì sao cac no Iuc fruoc day nham gIaI fhích suc canh
franh cua toan bo mot quoc gia IaI khong co fính fhuyof phuc.
44
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
va vì sao nhung co gang do IaI dI khong dung van do. ToI phaI
chung mInh rang. vIoc hIou bIof vo nhung Iy do fao non nang
Iuc fao dung va duy frì IoI fho canh franh frong nhung nganh
cu fho cua cac doanh nghIop frong mof quoc gIa chính Ia gIaI
quyof dung cau hoI. khong chI do gIup hoach dInh chIon Iuoc
cong fy ma con gIup daf duoc cac muc fIou kInh fo quoc dan.
ToI cung phaI chI ro vì sao ngay cang co nhIou nguoI nhaf frí
rang. mo hình chI phoI dang duoc dung cho foI ngay nay do
gIaI fhích su fhanh cong quoc fo frong cac nganh cong nghIop
Ia chua day du va vì sao cac co gang gan day do fhay doI no
van chua fap frung vao gIaI quyof duoc mof so cau hoI quan
frong nhaf. CuoI cung. foI so mo fa vo nghIon cuu da duoc fIon
hanh do doc gIa co fho hIou duoc co so fhuc su cua nhung gì
duoc frình bay sau do.
NH¡NG G¡A¡ THÍCH MA¡ TH¡AN
Khong fhIou nhung su gIaI fhích do Iy gIaI vì sao mof so quoc
gIa IaI co suc canh franh con so khac IaI khong
|2)
. Tuy nhIon.
nhung gIaI fhích nay fhuong co fính mau fhuan. va khong co
mof Iy fhuyof chung nao duoc chap nhan. Con chua ro fhuaf
ngu “suc canh franh” co nghIa Ia gì khI do cap foI mof quoc gIa.
Ðay Ia kho khan chính. nhu chung fa so fhay. VIoc ngay cang co
nhIou franh caI cang fhang o nhIou quoc gIa rang IIou ho co gap
van do vo suc canh franh hay khong Ia mof dau hIou ro rang cho
fhay van do nay van chua duoc hIou dung dan.
Mof so nguoI coI suc canh franh quoc gIa Ia mof hIon fuong
kInh fo vI mo. do cac bIon so nhu fI gIa hoI doaI. IaI suaf va muc
fham huf ngan sach chính phu dIou khIon. Nhung nhIou nuoc
da huong muc song fang Ion nhanh chong. baf chap fham huf
ngan sach |Nhaf Ðan. Y va Han Quoc). noI fo fang gIa |Ðuc va
Thuy SI). hay IaI suaf cao |Y va Han Quoc).
So khac IaI Iap Iuan rang. suc canh franh Ia mof ham so
cua Iao dong gIa ro va doI dao. Tuy nhIon. cac quoc gIa nhu Ðuc.
2. Trong nhung nam 1950. 1960 va fham chí 1970. nhIou nghIon cuu fìm cach gIaI fhích
faI sao My IaI co kha nang canh franh va gIaI fhích hình mau fhuong maI cua My. ÐIou
nay Ia mof su phan anh vI fho chI huy cua cac doanh nghIop My frong nhIou nganh
cong nghIop. Ngay nay. su chu y IaI chuyon sang Nhaf Ðan va gIaI fhích su fhanh cong
cua no. Nhung mo hình moI khao saf cac chính sach kIou Nhaf nhu chính sach bao ho
fam fhoI.
45
8u can tbict co mot mo bìnb moi
Thuy SI va Thuy ÐIon da fro non gIau co baf chap muc Iuong
fra cho nhan cong cao va fhIou nguon Iao dong frong mof fhoI
gIan daI. Nhaf Ðan. voI non kInh fo duoc cho Ia xay dung dua
fron nguon nhan cong gIa ro va doI dao. cung da phaI fraI qua
ap Iuc fhIou Iao dong. Cac doanh nghIop cua nuoc nay da fhanh
cong fron fruong quoc fo frong nhIou IInh vuc chI sau khI fu
dong hoa do gIam Iao dong. Kha nang canh franh baf chap vIoc
phaI fra Iuong cao duong nhu so Ia mof muc fIou quoc gIa dang
do mong muon.
Mof quan dIom khac cho rang suc canh franh phu fhuoc vao
vIoc so huu nhung nguon faI nguyon fhIon nhIon doI dao. Tuy
nhIon. gan day. mof so quoc gIa kInh doanh fhanh cong nhaf.
frong do co Ðuc. Nhaf. Thuy SI. Y va Han Quoc. Ia cac quoc gIa
co nguon faI nguyon fhIon nhIon han cho va phaI nhap khau
phan Ion nguyon IIou fho. Thaf fhu vI khI nhan fhay rang. bon
frong cac nuoc nghoo faI nguyon nhu Han Quoc. Vuong quoc
Anh va Ðuc. nhung vung nghoo faI nguyon hon IaI phaf frIon
hon nhung vung gIau faI nguyon.
Can day nhaf. nhIou nguoI franh Iuan rang. chính sach cua
chính phu co fac dong Ion nhaf foI suc canh franh. Quan dIom
nay nhìn nhan vIoc daf ra muc fIou phan dau. bao ho hang hoa
noI dIa. day manh xuaf khau va fro gIa Ia nhung chìa khoa do
dan foI su fhanh cong fron fhI fruong quoc fo. Ðang chung dua
ra duoc Iay fu vIoc nghIon cuu mof vaI quoc gIa |dang chu y Ia
Nhaf Ðan va Han Quoc) va mof vaI nganh cong nghIop Ion nhu
o-fo. saf fhop. dong fau. va ban dan. Tuy nhIon. vaI fro quyof
dInh cua chính sach chính phu doI voI suc canh franh van chua
duoc mof nghIon cuu rong hon khang dInh. Ví du. nhIou nha
quan saf cho rang chính sach cua chính phu doI voI nganh cong
nghIop o Y khong mang IaI nhIou kof qua frong phan Ion fhoI
ky hau chIon. nhung Y van fro fhanh mof nuoc fang fhI phan
xuaf khau Ion fhu haI fho gIoI. chI sau Nhaf Ðan. cung voI do Ia
muc song duoc fang Ion nhanh chong.
Su can fhIop chính sach cua chính phu chI co kof qua o mof
so íf cac nganh va no con xa moI daf foI nguong fhanh cong
foan dIon. fham chí Ia ca o Nhaf Ðan hay Han Quoc. Ví du nhu
o Nhaf Ðan. vaI fro cua chính phu frong cac nganh cong nghIop
quan frong nhu san xuaf may fax. may phofocopy. cho fao robof
va nguyon IIou cao cap Ia raf khIom fon. va nhung ví du fhuong
duoc dan ra do mInh hoa cho su fhanh cong vo chính sach cua
46
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
Nhaf Ðan nhu san xuaf may dof. saf fhop va dong fau fhì gIo
day da IoI fhoI. Nguoc IaI. muc fIou Iau daI cua cac nganh cong
nghIop Nhaf Ðan nhu san xuaf may bay |duoc daf ra Ian dau
fIon nam 1971) va phan mom |1978) da fhaf baI frong vIoc
gIanh duoc mof vI frí dang ko frong fhI fruong foan cau. Han
Quoc IaI fap frung vao cac nganh Ion va quan frong nhu hoa
chaf va may moc va cung khong fho chIom duoc mof ví frI
quan frong fron fhI fruong. Nhìn rong ra cac nuoc khac. nhung
nganh cong nghIop ma chính phu co fac dong Ion fhì phan Ion
dou khong daf duoc fhanh cong fron pham vI quoc fo. Qua fhuc.
chính phu Ia mof dIon vIon fron san khau canh franh quoc fo.
nhung hIom khI no duoc dong mof vaI chính.
Mof cach Iy gIaI pho bIon cuoI cung vo suc canh franh quoc
gIa Ia nhung khac bIof frong phuong phap quan Iy. frong do co
cac moI quan ho gIua nguoI quan Iy va Iao dong. Quan Iy kIou
Nhaf da duoc dac bIof ca ngoI vao nhung nam 1980 cung nhu
quan Iy kIou My vao nhung nam 1950 va 1960
|3)
. Tuy nhIon.
van do cua cach gIaI fhích nay Ia moI nganh cong nghIop khac
nhau fhì doI hoI nhung phuong phap quan Iy khac nhau. Mof
phuong phap quan Iy co fho Ia fof doI voI mof nganh nhung voI
nganh khac fhì no IaI fro fhanh faI haI. Ví du nhu. cac doanh
nghIop nho. doanh nghIop fu nhan va doanh nghIop duoc fo
chuc fhoo quy mo gIa dình Iong Ioo pho bIon frong cac nganh
san xuaf gIay dop. dof may va frang suc cua Y Ia nguon cho
su doI moI va su nang dong. MoI nganh cong nghIop da mang
don cho nuoc Y mof can can fhuong maI fhang du vuof qua
1 fI !SÐ moI nam. Tuy nhIon. nhung co cau va phuong phap
fuong fu so fro fhanh mof fham hoa nou ap dung vao mof cong
fy san xuaf xo hoI hoac hoa chaf cua Ðuc. mof nha san xuaf
duoc pham cua Thuy SI hay mof hang cho fao may bay fhuong
maI cua My. Quan Iy kIou My. voI faf ca nhung gì xau xa ma
hIon gIo nguoI fa quy cho no. da fao non nhung doanh nghIop
co fính canh franh cao frong cac nganh nhu phan mom. fhIof
bI y fo. hang fIou dung dong goI. hay cac dIch vu kInh doanh.
Quan Iy fhoo kIou Nhaf. voI faf ca suc manh cua mình. IaI fao
ra khong nhIou fhanh cong frong cac nganh chIom mof phan
3. Xom YoshIno |1968). Afhos and PascaIo |1981). OuchI |1981) va Abornafhy and Hayos
|1980) vo nhung fhao Iuan vo uu dIom cua quan Iy kIou Nhaf va nhung han cho cua quan
Iy kIou My. Sorvan-SchroIbor |1968) Ia mof frong nhung cong frình xuaf sac nhaf vo su
vuof froI cua quan Iy kIou My.
47
8u can tbict co mot mo bìnb moi
Ion cua non kInh fo nhu hoa chaf. hang fIou dung dong goI
hay dIch vu.
Cung khong fho noI chung chung vo cac quan ho quan Iy Iao
dong. Cac nghIop doan raf co quyon Iuc o Ðuc va Thuy ÐIon.
co daI dIon frong ban quan Iy |o Ðuc) va frong ban gIam doc |o
Thuy ÐIon) fhoo quy dInh cua Iuaf phap. Mac du nhIou y kIon
cho rang. cac nghIop doan co quyon Iuc Ion so Iam suy gIam IoI
fho canh franh. nhung ca haI quoc gIa fron dou raf fhInh vuong
va co mof vaI frong so cac doanh nghIop va nganh cong nghIop
noI baf fron fho gIoI.
Ro rang. khong mof su gIaI fhích nao fron day vo suc canh
franh quoc gIa. cung nhu baf ky gIaI fhích nao khac da duoc
dua ra. Ia hoan foan fhoa dang. Khong mof su gIaI fhích nao fu
ban fhan co Iy Io day du frong vIoc hop Iy hoa vI frí canh franh
cua cac nganh cong nghIop cua mof quoc gIa. MoI mof cach gIaI
fhích bao ham mof vaI su chính xac nhung so khong day du nou
xom xof mof cach ky Iuong. Nhung Iuc Iuong rong Ion va phuc
fap hon duong nhu Ia co so cua suc canh franh.
VIoc co nhIou su gIaI fhích khac nhau va gay franh caI vo
suc canh franh da nou baf Ion mof van do co ban hon. Ðo Ia.
fho nao Ia mof quoc gIa co suc canh franh7 Mac du fhuaf ngu
nay fhuong xuyon duoc su dung. nhung no IaI duoc dInh nghIa
raf mo ho. IIou co phaI mof quoc gIa “co suc canh franh” nghIa
Ia moI doanh nghIop hay nganh cong nghIop cua quoc gIa do co
suc canh franh7 Nou vay. chang co quoc gIa nao du fIou chuan.
Tham chí Nhaf Ðan. nhu chung fa fhay. co nhung khu vuc Ion
cua non kInh fo nuoc nay fuf IaI raf xa so voI nhung doI fhu
hang dau fho gIoI. IIou co phaI mof quoc gIa “co suc canh franh”
Ia mof quoc gIa ma co fI gIa hoI doaI gIup cho hang hoa cua nuoc
nay co fho canh franh fron fhI fruong quoc fo7 Nhung chac chan
phan Ion moI nguoI dou dong y rang. cac quoc gIa nhu Ðuc va
Nhaf Ðan. cac quoc gIa da fraI qua nhung gIaI doan duy frì dong
noI fo manh va fao ap Iuc fang Ion cac muc gIa o nuoc ngoaI.
da co duoc su fang cao vo muc song frong fhoI ky hau chIon.
Kha nang do gIu duoc nhung muc gIa cao faI cac fhI fruong nuoc
ngoaI cua mof nganh cong nghIop cua mof quoc gIa duong nhu
Ia mof muc fIou quoc gIa dang mo uoc.
Mof quoc gIa co “suc canh franh” co phaI Ia mof nuoc co
can can fhuong maI fhang du Ion7 Thuy SI co can can fhuong
maI fuong doI can bang con Y da phaI chIu fình frang fham huf
48
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
fhuong maI koo daI. nhung ca haI quoc gIa nay da co duoc muc
fhu nhap quoc dan fang dan manh mo. Nguoc IaI. nhIou quoc
gIa nghoo da can bang duoc can can fhuong maI nhung chac Ia
khong fho dua ra duoc nhung mo hình kInh fo ma phan Ion cac
quoc gIa mong muon. PhaI chang mof quoc gIa “co fính canh
franh” Ia mof quoc gIa co fhI phan xuaf khau fang dan7 ThI
phan fang dan fhuong duoc gan IIon voI su fhInh vuong. nhung
cac quoc gIa co fhI phan xuaf khau ra fho gIoI on dInh hay
gIam nho IaI co su fang fruong manh vo fhu nhap bình quan
fhoo dau nguoI. do do fhI phan xuaf khau ra fho gIoI hoan foan
khong phaI Ia nguyon nhan chính. Vay chang. mof quoc gIa
“co suc canh franh” Ia mof quoc gIa fao ra duoc nhIou vIoc Iam7
Ro rang. kha nang do Ia raf quan frong. nhung IoaI hình ngho
nghIop duong nhu moI Ia dIou co y nghIa hon doI voI fhu nhap
quoc dan. chu khong don fhuan chI Ia fhuo nhung nguoI dan voI
muc Iuong fhap. CuoI cung. vay mof quoc gIa “co fính canh franh”
Ia mof quoc gIa co gIa nhan cong ro7 CIa nhan cong ro co duoc
fhong qua vIoc fra Iuong fhap nhu o An Ðo hay MoxIco. nhung
duong nhu no khong phaI Ia mof mo hình cong nghIop hap dan.
Nhung cach gIaI fhích nay noI Ion mof vaI dIou vo nganh cong
nghIop cua mof quoc gIa. nhung khong cach gIaI fhích nao co IIon
quan ro rang foI su fhInh vuong cua non kInh fo quoc dan
|4)
.
HO¡ O¡NG CA¡ HO¡
Tìm kIom mof cach gIaI fhích fhuyof phuc vo su fhInh vuong cua
mof quoc gIa Ian mof doanh nghIop phaI duoc baf dau fu vIoc
dua ra duoc mof cau hoI dung. Chung fa phaI fu bo foan bo khaI
nIom vo “mof quoc gIa co suc canh franh” nhu mof fhuaf ngu
mang nhIou ham y IIon quan foI su fhInh vuong cua non kInh fo.
Muc fIou kInh fo chính cua mof quoc gIa Ia mang IaI cho nguoI
dan cua nuoc do mof muc song cao va fang dan. Kha nang do
Iam dIou do khong chI dua vao khaI nIom vo dInh hình vo “suc
canh franh” ma dua vao nang suaf su dung cac nguon Iuc |nhan
cong va von). Nang suaf Ia gIa frI san Iuong do mof don vI Iao
4. Ðang xop hang suc canh franh hang nam cua Ðuropoan Managomonf IoundafIon.
dua fron raf nhIou chI fIou. raf fhu vI nhung khong fra IoI duoc cau hoI mof quoc gIa
canh franh Ia gì. NhIou chI fIou cung fhIou mof Iy fhuyof ro rang do bIon mInh hay fích
hop chung.
49
8u can tbict co mot mo bìnb moi
dong hoac von sInh ra
|5)
. No phu fhuoc vao ca chaf Iuong Ian
dac dIom cua san pham |you fo quyof dInh gIa cua san pham) va
fính hIou qua ma nho vao do san pham duoc san xuaf ra
|6)
.
Nang suaf Ia you fo quyof dInh hang dau doI voI muc song
cua mof quoc gIa vo Iau daI. vì no chính Ia nguon goc fao non
fhu nhap bình quan fhoo dau nguoI cua quoc gIa. Nang suaf cua
nguoI Iao dong xac dInh muc Iuong cua ho. frong khI nang suaf
cua dong von duoc su dung quyof dInh so IoI nhuan fhu vo cua
nguoI nam gIu von
|7)
. Nang suaf cao khong chI gIup fang fhu
nhap ma con cho phop nguoI dan co nhIou fhoI gIan ranh roI
hon fhay vì phaI Iam vIoc nhIou gIo. No cung fao fhom nguon
fhu nhap quoc dan fu vIoc danh fhuo do chI fra cho cac dIch vu
cong ích. gop phan day manh muc song. Kha nang co duoc mof
nang suaf cao cung cho phop cac doanh nghIop cua mof quoc gIa
dap ung duoc nhung fIou chuan xa hoI chaf cho do nang cao muc
song. ví du nhu cac fIou chuan vo suc khoo va do an foan. co hoI
vIoc Iam ngang bang va fac dong doI voI moI fruong.
KhaI nIom co y nghIa duy nhaf vo suc canh franh o cap quoc
gIa Ia nang suaf quoc gIa. Mof muc song fang dan phu fhuoc vao
kha nang daf duoc nhung muc nang suaf cao va fang nang suaf
fhoo fhoI gIan cua cac doanh nghIop frong mof quoc gIa. NhIom
vu cua chung fa Ia hIou duoc vì sao kha nang nay IaI xay ra. Ðo
duy frì duoc su fang fruong vo nang suaf doI hoI mof non kInh
fo phaI fu nang cap mình IIon fuc. Cac doanh nghIop frong mof
quoc gIa phaI khong ngung caI fhIon nang suaf frong cac nganh
cong nghIop hIon co bang cach nang cao chaf Iuong san pham.
dua fhom vao cac fính nang moI. caI fIon cong ngho san pham.
hoac nang cao hIou qua san xuaf. Ví du. nuoc Ðuc da daf duoc
vIoc fang nang suaf frong nhIou fhap ky boI vì cac doanh nghIop
cua nuoc nay co fho san xuaf ra ngay cang nhIou cac san pham
khac nhau va dua vao fu dong hoa nhIou khau san xuaf do nang
5. Thuaf ngu nang suaf o day do cap foI nang suaf fhuc voI san Iuong da dIou chInh
Iam phaf.
6. NhIou fhao Iuan vo nang suaf su dung fhuaf ngu ngay hop hon do chI hIou suaf.
7. NhIou fhao Iuan vo suc canh franh nhan manh nhung nganh cong nghIop “co gIa frI
gIa fang cao” boI vì do Ia nhung nganh duoc coI Ia dong gop nhIou nhaf cho fhInh vuong
kInh fo. CIa frI gIa fang Ia phan chonh Ioch gIua doanh fhu va chI phí mua dau vao. CIa
frI gIa fang ban fhan no chI ngau nhIon co quan ho voI nang suaf Iao dong va nang suaf
von. CIa frI gIa fang fron dau nguoI hay nhung chI fIou do Iuong fruc fIop hon vo nang
suaf Iao dong va von Ia cac chI so fof va chính xac hon.
50
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
san Iuong cua moI nguoI Iao dong. Cac doanh nghIop frong mof
quoc gIa cung phaI phaf frIon duoc nang Iuc can co do co fho
canh franh frong nhung phan khuc phuc fap hon. noI ma nang
suaf fhuong raf cao. Ðong fhoI. mof non kInh fo duoc nang cap
Ia mof non kInh fo co kha nang canh franh fhanh cong frong
cac nganh cong nghIop hoan foan moI va phuc fap
|8)
. VIoc Iam
do so gIup fhu huf duoc nguon nhan Iuc doI du frong qua frình
caI fhIon nang suaf cua cac nganh hIon co
|9)
. Taf ca nhung dIou
nay so Iam sang fo vì sao nhan cong gIa ro va fI gIa hoI doaI
“co IoI” khong phaI Ia nhung dInh nghIa co y nghIa vo suc canh
franh. Muc dích cuoI cung Ia khuyon khích muc Iuong cao va
kìm gIu duoc muc gIa cao o fhI fruong quoc fo.
Nou nhu khong co canh franh quoc fo. muc nang suaf co fho
daf duoc cua mof non kInh fo frong mof quoc gIa so fro non doc
Iap hoan foan so voI nhung gì dang dIon ra o cac quoc gIa khac.
Tuy nhIon. fhuong maI quoc fo va dau fu nuoc ngoaI mang IaI
khong chI co hoI do day manh muc nang suaf quoc gIa ma con
ca ap Iuc fang dan hay fham chí Ia duy frì no. Thuong maI quoc
fo cho phop mof quoc gIa fang nang suaf cua mình bang cach
IoaI bo su can fhIof phaI san xuaf faf ca hang hoa va dIch vu.
Ðo do. mof quoc gIa co fho chuyon mon hoa frong cac nganh
va phan khuc cong nghIop ma cac doanh nghIop cua nuoc nay
fuong doI co nang suaf cao hon va nhap khau cac IoaI hang hoa
va dIch vu ma cac doanh nghIop cua nuoc do kom nang suaf hon
so voI cac doI fhu canh franh nuoc ngoaI. fu do nang cao muc
nang suaf frung bình frong non kInh fo. Nhu vay. nhap khau va
xuaf khau Ia can fhIof cho su fang fruong nang suaf.
VIoc cac doanh nghIop fhanh Iap cong fy con o nuoc ngoaI
cung co fho Iam fang nang suaf quoc gIa. mIon Ia no IIon quan
don vIoc chuyon cac cong vIoc kom canh franh sang cac quoc
gIa khac hoac fhuc hIon mof so cong vIoc o nuoc ngoaI |ví du
8. TaI muc bIon. nang suaf cua nguon Iuc su dung frong faf ca cac nganh duoc can bang
boI cac Iuc Iuong fhI fruong. Tuy nhIon. dIou quan frong doI voI su fhInh vuong kInh fo
quoc gIa Ia daf duoc can bang frong do nang suaf bình quan cua nguon Iuc Ia cao nhaf
co fho. ÐIou nay phu fhuoc vao vIoc nang cao chaf Iuong cua cac you fo san xuaf va nang
cao frình do cong ngho. fhoo nghIa rong. Co hoI do fhuc hIon dIou do khac nhau gIua
cac nganh va phan doan cong nghIop. va su khac bIof nang suaf gIua cac doanh nghIop
frong cac nganh va phan doan co fho kha Ion do su khac bIof vo ky nang va cong ngho.
Trong fam cua cuon sach nay Ia vo qua frình fao dung nhung ky nang va ky fhuaf Iam
non fang cho nang suaf bình quan cao.
9. Ro rang. kha nang caI fhIon nang suaf frong faf ca nhung IInh vuc chính cua non
kInh fo. khong chI IInh vuc cho fao. Ia quan frong doI voI su fhInh vuong kInh fo.
5l
8u can tbict co mot mo bìnb moi
nhu cung cap dIch vu hay fhay doI san pham cho phu hop voI
nhu cau so faI) nham ho fro vIoc fham nhap sau hon vao cac fhI
fruong nuoc ngoaI. Cac doanh nghIop cua mof quoc gIa. do do.
co fho fang san Iuong xuaf khau va fhu IoI nhuan o nuoc ngoaI.
nguon IoI nhuan nay so duoc mang vo nuoc nho do fang fhu
nhap quoc dan. Mof ví du mInh hoa do Ia vIoc Nhaf Ðan chuyon
cac hoaf dong Iap rap nhung san pham dIon fu don gIan. ban
dau Ia sang Han Quoc. ÐaI Ioan. fIop fhoo Ia Hong Kong va bay
gIo Ia foI MaIaysIa va ThaI Ian.
Kbong mot quoc gia nao co tbc canb tranb (oa tro tbanb
mot quoc gia xuat kbau rongì trong moi /ìnb ouc. Nhan Iuc va
cac nguon Iuc khac cua mof quoc gIa Ia co gIoI han. ÐIou Iy
fuong Ia nhung nguon Iuc nay duoc huy dong do su dung mof
cach huu ích nhaf co fho. Su fhanh cong frong xuaf khau cua
cac nganh cong nghIop co IoI fho canh franh so day chI phí
nhan cong. nguon nguyon IIou va von o quoc gIa do Ion cao.
khIon cac nganh khac khong co fính canh franh. Ví du nhu. o
Ðuc. Thuy ÐIon va Thuy SI. qua frình nay da dan foI su fhu hop
IaI cua nganh frang suc fruoc nhung doanh nghIop frong cac
nganh chuyon sau co fho fra muc Iuong raf cao
|10)
. Cung Iuc. su
mo rong xuaf khau cua nhung nganh cong nghIop co fính canh
franh gay ap Iuc doI voI fI gIa hoI doaI. khIon cho cac nganh co
fính canh franh fuong doI kom hon frong quoc gIa do gap nhIou
kho khan hon khI xuaf khau
|11)
. Ngay ca cac quoc gIa co muc
song cao nhaf cung co nhIou nganh cong nghIop ma cac doanh
nghIop noI dIa khong co kha nang canh franh.
Qua frình mo rong xuaf khau cua cac doanh nghIop co nang
suaf hon. chuyon cac hoaf dong kom fính canh franh ra haI
ngoaI fhong qua dau fu nuoc ngoaI. va nhap khau hang hoa va
dIch vu frong cac nganh ma quoc gIa do kom fính canh franh.
Ia hoan foan Ianh manh doI voI su fhInh vuong kInh fo quoc
10. VaI fro cua khu vuc xuaf khau dang fang fruong frong vIoc day muc Iuong va fy gIa
Ion cao doI khI duoc goI Ia can bonh Ha Ian do mof ví du pho bIon vo fac dong cua xuaf
khau gas fu nhIon Ion nganh cho fao Ha Ian. Xom Cordon and Noary |1982). O Ha Ian.
fuy nhIon. fhanh cong xuaf khau Ia do may man vo faI nguyon fhIon nhIon hon Ia do
fang fruong nang suaf bon vung frong nganh cong nghIop. May man nay duoc dung do
faI fro cho ho fhong phuc IoI xa hoI khong Io hon Ia dung cho gIao duc. nghIon cuu hay
co so ha fang can fhIof do nang cao nang suaf fuong IaI. CuoI cung. ngay ca nguon IoI
gas fu nhIon cung khong fho faI fro noI cho chI fIou xa hoI.
11. Tong gIa frI hang hoa. dIch vu va faI san faI chính ma mof nuoc ban cho phan con
IaI cua fho gIoI phaI bang voI gIa frI ma no mua vao. ÐIou do co nghIa Ia fham huf
fhuong maI phaI duoc bu dap bang no nuoc ngoaI.
52
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
gIa. Thoo cach nay. canh franh quoc fo gIup fang nang suaf fhoo
fhoI gIan
|12)
. Tuy nhIon. qua frình nay mang ham y rang. nou
muon non kInh fo quoc dan phaf frIon fhì so can fhIof phaI maf
vI frí fron fhI fruong frong mof so phan doan va nganh cong
nghIop
|13)
. Su dung hình fhuc fro gIa. bao ho hay cac hình fhuc
can fhIop khac do duy frì cac nganh nay chI Iam cham IaI su
phaf frIon cua non kInh fo va han cho muc song quoc gIa frong
daI han
|14)
.
Trong khI dau fu va fhuong maI quoc fo co fho dan foI
nhung caI fhIon Ion vo nang suaf quoc gIa. chung cung co fho
Ia moI do doa voI no. Ðo Ia boI vì vIoc boc Io mình doI voI canh
franh quoc fo fao ra cho fung nganh cong nghIop mof chuan
muc nang suaf fuyof doI can fhIof do doI choI voI cac doI fhu
canh franh nuoc ngoaI. chu khong chI Ia mof chuan muc nang
suaf fuong doI so voI cac nganh khac frong khuon kho cua mof
non kInh fo quoc dan. Cho du mof nganh cong nghIop fuong doI
co fính canh franh hon cac nganh khac frong non kInh fo va
co fho fhu huf cac nguon Iuc can fhIof fhì no van so khong co
12. Cac nganh cong nghIop fhuan fuy noI dIa cung quan frong voI su fhInh vuong kInh
fo quoc gIa boI vì nang suaf cua chung dong gop vao hoac Iam gIam nang suaf quoc gIa.
Ðaf cu nuoc nao frong do cac nganh cong nghIop fhuan fuy noI dIa. chIom mof fy Io Ion
frong non kInh fo fhì nuoc do. kom hIou qua fhì so phaI doI maf voI nhung han cho vo
muc song nhu o Y va Nhaf. Tuy nhIon. Iuc bay cua cac nganh cong nghIop quoc fo doI
voI nang suaf quoc gIa fhuong cao hon. boI vì kha nang xuaf khau va do do fang san
Iuong cua chung vuof qua nhu cau noI dIa. Ðaf duoc nang suaf cao frong nhung nganh
nhu vay fao ra hIou ung fích cuc doI voI nang suaf quoc gIa.
13. Su danh maf hoac suy gIam vI frí fhI fruong fruoc hang nhap va dau fu nuoc ngoaI
doI hoI chI phí dIou chInh Ion. Cac co dong. nha quan Iy va cong nhan frong nhung
hang va nganh kom nang suaf phaI doI maf voI fhua Io va dIch chuyon cho Iam vIoc.
Cac chính phu chIu suc op chính frI phaI can fhIop.
Nang cap mof non kInh fo co hIou qua nhaf khI su suy gIam can fhIof xay ra fu fu frong
nhIou nganh hon Ia su fhay doI dof ngof frong mof vaI nganh. boI vì dIou do gIam fhIou
chI phí dIou chInh kInh fo xa hoI va kha nang xay ra can fhIop co hIou qua nguoc. Mof
phan do nhung chI phí nay. qua frình nang cap nang suaf quoc gIa co IoI nhaf khI mof
nuoc co vI fho fhI fruong co kha nang mo rong frong nhIou nganh cong nghIop. fhay
vì phu fhuoc vao xuaf khau fu vaI nganh. ÐIou do gIam su choch choac do fhay doI cau
fruc frong 1 vaI nganh va do chuyon mon hoa cua doanh nghIop frong nhung phan doan
fhI fruong nang suaf cao hon va chuyon ra nuoc ngoaI nhung hoaf dong kom nang suaf.
Cung Iuc. su hIon dIon cua cac doanh nghIop frong nhIou nganh cong nghIop cung cap
dIou kIon do caI fIon va doI moI nang cao nang suaf. Thom vao do. do rong cua nganh
cong nghIop fao ra fIom nang Ian foa gIua cac nganh. Nhu so frình bay ky hon o cac
chuong sau. moI IIon ho gIua cac nganh cong nghIop IIon quan Ia fhIof you voI qua frình
nang cap. Thuy SI Ia ví du cho mof non kInh fo voI nhIou vI frí fron fhI fruong quoc fo
co kha nang nang cap IIon fuc hang fhap ky. Trong khI do Thuy ÐIon IaI Ia mof non
kInh fo fap frung hon vao mof vaI IInh vuc. da gap kho khan Ion hon va phaI dua vao
pha gIa dInh ky.
14. Hon nua. bang chung nay raf fhuyof phuc rang chI phí cua su can fhIop. ca doI voI ngan
sach quoc gIa va doI voI nguoI fIou dung Ia cuc cao. fính fhoo so cong vIoc gIu IaI duoc.
53
8u can tbict co mot mo bìnb moi
kha nang xuaf khau |hoac fham chí. frong nhIou fruong hop. Ia
do duy frì duoc vI frí fruoc cac maf hang nhap khau) fru khI no
dong fhoI co suc canh franh voI cac doI fhu nuoc ngoaI. Ví du.
nganh cong nghIop san xuaf xo hoI cua My san xuaf ra so san
pham/nguoI/1 gIo nhIou hon |va fra Iuong cung cao hon) so voI
cac nganh cong nghIop khac cua nuoc nay. nhung chính nuoc
My cung da phaI fraI qua fình frang fham huf fhuong maI fang
dan |va maf cac cong vIoc duoc fra Iuong cao) frong IInh vuc san
xuaf xo hoI vì nang suaf faI cac nganh nay cua Ðuc va Nhaf Ðan
fham chí con cao hon. Nang suaf cua nganh san xuaf xo hoI cua
My cung khong du cao hon cac doanh nghIop frong IInh vuc nay
o Han Quoc do bu IaI muc Iuong fhap o Han Quoc. Cac nganh
cong nghIop khac cung phaI qua duoc nhung chuan muc nang
suaf fuong fu so voI cac doI fhu nuoc ngoaI
|15)
.
Nou cac nganh cong nghIop hIon dang bI maf vI frí vao fay
cac doI fhu nuoc ngoaI Ia nhung nganh fuong doI co suc canh
franh frong non kInh fo fhì kha nang duy frì muc fang fruong
vo nang suaf cua quoc gIa do so bI do doa. ÐIou fuong fu cung so
xay ra voI cac nganh co nang suaf cao |nhu cac nganh cho fao
fInh vI) duoc chuyon ra haI ngoaI fhong qua dau fu nuoc ngoaI
do nang suaf frong nuoc khong du do gIup cac nganh do hoaf
dong hIou qua. sau khI da fính don muc Iuong o nuoc ngoaI va
cac chI phí khac. Ca haI dIou nay Iam han cho fang fruong nang
suaf va gay ra ap Iuc gIam vo Iuong. Nou nhIou nganh cong
nghIop frong mof quoc gIa bI anh huong fhì co fho Iam nay sInh
ap Iuc gIam gIa frI cua dong noI fo. Nhung su maf gIa noI fo
cung Iam ha fhap muc song do hang nhap khau fro non daf do
hon va Iam gIam gIa frI fhu duoc fu vIoc xuaf khau hang hoa va
dIch vu ra nuoc ngoaI cua quoc gIa do
|16)
. Ðo do. vIoc hIou duoc vì
sao cac quoc gIa co fho hoac khong fho canh franh frong nhung
nganh cong nghIop fInh xao co nang suaf cao fro fhanh nhan fo
chính do hIou vo su fhInh vuong kInh fo.
15. Thuong maI quoc fo |fong xuaf va nhap khau) chIom mof phan Ion frong fong san
Iuong quoc gIa o faf ca cac nuoc phaf frIon |khoang 15% o My. 25% o Nhaf va 55%
o Ðuc). Mof fy Io fham chí Ion hon frong non kInh fo quoc gIa phaI doI pho voI canh
franh nuoc ngoaI. Cac nganh va phan doan cong nghIop doI hoI cong ngho fInh vI va
nhan cong co ky fhuaf va do do fhuong co fIom nang nang suaf cao co xu huong fham
gIa fhuong maI quoc fo hon hau hof cac nganh khac. Raf nhIou hoaf dong. fu san xuaf
don nghIon cuu va phaf frIon co fho duoc fhuc hIon o nuoc ngoaI.
16. Ty Io fhuong maI |forms of frado) cua mof nuoc chIu anh huong boI su fhay doI fy
gIa nou cac hang hoa san xuaf frong nuoc va hang nuoc ngoaI co dac frung khac bIof va
khong phaI Ia hang hoa fhay fho hoan hao. mof gIa fhIof co fính fhuc fo.
54
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
Thao Iuan fron cung Iam ro vì sao vIoc dInh nghIa suc canh
franh quoc gIa Ia su daf duoc can bang hoac fhang du fhuong
maI. vo ban chaf. IaI khong fhoa dang. Su mo rong xuaf khau
nho muc Iuong fhap va dong noI fo you. cung vIoc nhap khau cac
maf hang fInh vI ma nhung doanh nghIop frong nuoc khong fho
san xuaf voI nang suaf du do canh franh voI cac doI fhu nuoc
ngoaI. co fho gIup can can fhuong maI can bang hoac fhang du
nhung so Iam gIam dI muc song cua quoc gIa do. Thay vao do.
kha nang xuaf khau nhIou hang hoa duoc san xuaf voI nang
suaf cao. gIup quoc gIa do nhap vo hang hoa co nang suaf fhap
hon. IaI Ia mof muc fIou dang mo uoc hon vì no so dom IaI nang
suaf quoc gIa cao hon
|17)
. Nhaf Ðan. nuoc xuaf khau nhIou maf
hang cho fao ma no co nang suaf cao va nhap khau cac IoaI
nguyon IIou fho va cac san pham khong doI hoI Iao dong co ky
nang cao va cong ngho hIon daI. Ia mof ví du cho fhay mof quoc
gIa fhong qua fhuong maI co fho nang cao nang suaf. Tuong fu
nhu vay. ro rang Ia vIoc dInh nghIa suc canh franh quoc gIa fhoo
so vIoc Iam vo ban chaf Ia saI. Chính nhung cong vIoc co nang
suaf cao. chu khong phaI Ia baf ky cong vIoc nao. so mang IaI
fhu nhap quoc dan cao. ÐIou quan frong doI voI su fhInh vuong
kInh fo chính Ia nang suaf quoc gIa. VIoc fhoo duoI suc canh
franh. duoc dInh nghIa Ia fhang du fhuong maI. Ia dong fIon you
hay chI phí nhan cong fhap chua dung nhIou ruI ro.
ThI phan xuaf khau ra fho gIoI cua quoc gIa fang Ion duoc
gan IIon voI muc song khI xuaf khau cua nhung nganh cong
nghIop co nang suaf cao dong gop vao su fang fruong cua nang
suaf quoc gIa. Nguoc IaI. vIoc gIam fhI phan xuaf khau ra fho
gIoI foan dIon do cac nganh do khong fho fang khoI Iuong xuaf
khau Ia mof dau hIou do doa doI voI non kInh fo quoc dan. Tuy
nhIon. co cau cua cac nganh cong nghIop xuaf khau quan frong
hon nhIou so voI fhI phan xuaf khau bình quan cua quoc gIa.
Muc do fInh vI fang dan cua cac maf hang xuaf khau co fho ho
fro su fang fruong nang suaf. ngay ca khI fong khoI Iuong xuaf
khau fang cham.
Nhu vay. vIoc co gang gIaI fhích “suc canh franh” o cap quoc
gIa Ia co gang fra IoI cho mof cau hoI khong fhích hop. Thay
vao do. dIou ma chung fa phaI hIou Ia nhung nhan fo quyof dInh
nang suaf va fI Io fang fruong nang suaf. Ðo fìm cac cau fra
17. Chung fa so xom xof nhung van do nay sau voI fung nuoc frong phan III.
55
8u can tbict co mot mo bìnb moi
IoI. chung fa phaI fap frung khong phaI vao foan bo non kInh
fo ma vao cac nganh cong nghIop va phan khuc cong nghIop cu
fho. Mac du nhung co gang do gIaI fhích fong muc fang fruong
nang suaf frong foan bo non kInh fo da Iam sang fo vo fam
quan frong cua chaf Iuong nguon nhan Iuc va su can fhIof phaI
nang cao cong ngho cua mof quoc gIa. vIoc nghIon cuu o cap do
nay can phaI fap frung vao nhung nhan fo quyof dInh o pham
vI rong va fong quaf. dIou chua du hoan fhIon va kha fhI do chI
dan chIon Iuoc cong fy hay chính sach cong
|18)
. Phuong phap
do khong fho gIaI quyof van do chính cua chung fa o day. do
Ia cong ngho va cac ky nang quy gIa co y nghIa vo fhuong maI
nbu tbc nao oa tai sao. ÐIou nay chI co fho duoc hIou day du o
cap do cac nganh cong nghIop cu fho. Ví du nhu. nguon nhan Iuc
co vaI fro quyof dInh nhaf frong canh franh quoc fo hIon daI co
nhung ky nang duoc chuyon mon hoa o muc cao frong fung IInh
vuc cu fho. Ðay khong phaI Ia kof qua chI rIong cua ho fhong
gIao duc chung ma con Ia cua mof qua frình duoc IIon quan chaf
cho foI su canh franh frong cac nganh cong nghIop. cung nhu su
phaf frIon cua cac cong ngho fhanh cong vo fhuong maI. Chính
kof qua cua nhIou no Iuc gIanh IoI fho canh franh fruoc cac doI
fhu nuoc ngoaI frong nhung phan doan va nganh cong nghIop
cu fho. frong do cac san pham va phuong phap san xuaf duoc
hình fhanh va caI fIon. Ia non fang cua qua frình nang cao nang
suaf quoc gIa ma foI da mo fa.
Ðo vay. nhIom vu chính cua chung fa Ia gIaI fhích vì sao cac
doanh nghIop daf fru so o mof quoc gIa IaI co fho canh franh
fhanh cong fruoc cac doI fhu nuoc ngoaI frong nhung phan doan
va nganh cong nghIop cu fho. Canh franh fron bình dIon quoc
fo co fho bao gom xuaf khau hang hoa va/hoac dua mof so hoaf
dong cua cong fy ra nuoc ngoaI. Chung fa dac bIof quan fam foI
nhung nhan fo quyof dInh fhanh cong quoc fo o nhung nganh
va phan doan cong nghIop fuong doI fInh vI can foI cong ngho
phuc fap va nguon nhan Iuc co fay ngho cao. nhung nganh co
fIom nang nang suaf cao cung nhu duy frì duoc su fang fruong
nang suaf.
Ðo daf duoc fhanh cong frong canh franh. cac doanh nghIop
cua mof quoc gIa phaI co duoc mof IoI fho canh franh duoI hình
fhuc hoac Ia chI phí fhap hoac Ia cac san pham co nof dac frung
18. Xom nhung khao saf fong kof frong MaddIson |1987) va NoIson |1981).
56
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
khac bIof do co fho ban gIa cao. Ðo duy frì duoc IoI fho. cac
doanh nghIop phaI co duoc nhung IoI fho canh franh ngay cang
cao hon fhoo fhoI gIan. fhong qua vIoc cung cap cac san pham
va dIch vu co chaf Iuong cao hon hoac san xuaf co hIou qua hon.
ÐIou nay so fruc fIop mang IaI su fang fruong nang suaf.
KhI xom xof can fhan baf ky mof non kInh fo quoc dan nao.
fa so fhay co nhung khac bIof dang kInh ngac frong su fhanh
cong vo canh franh gIua cac nganh cong nghIop. IoI fho quoc fo
fhuong fap frung o nhung nganh hop va fham chí Ia cac phan
khuc cong nghIop cu fho
|19)
. Xuaf khau cua Ðuc chu you Ia cac xo
hang sang. frong khI Han Quoc IaI xuaf khau cac IoaI xo fhuong
va xo nho. ThI phan xuaf khau cac IoaI vIfamIn khIom fon cua
Ðan Mach bao gom phan Ion Ia cac IoaI vIfamIn co nguon goc fu
nhIon va gan nhu khong co vI frí frong fhI fruong vIfamIn fong
hop. VI frí vung chac cua Nhaf Ðan frong IInh vuc may moc chu
you Ia nho vao cac IoaI may da dung. ví du nhu cac cong cu may
CNC. frong khI Y co duoc vI frí hang dau fho gIoI vo cac IoaI
may duoc chuyon mon hoa cao danh cho nhung ung dung cu fho
nhu Iam do da hay san xuaf fhuoc Ia. Thuong maI fang da dan
foI su chuyon mon hoa fang o cac nganh hop va nhung phan doan
frong nganh do. Nou khong co su bao ho do duy frì cac doanh
nghIop va foan bo cac nganh cong nghIop quoc gIa khong co IoI
fho canh franh fhuc su fhì su khac bIof vo vI fho canh franh
gIua cac quoc gIa so fham chí con ro rang hon
|20)
.
NgoaI ra. frong nhIou nganh cong nghIop va dac bIof Ia
nhung phan doan rIong bIof frong cac nganh cong nghIop. cac
doI fhu canh franh voI IoI fho canh franh quoc fo cbl Juoc pban
bo o mot oai quoc gia. Anh huong cua quoc gIa duong nhu co
fac dong foI cac nganh va phan doan. hon Ia doI voI ban fhan
cac doanh nghIop. Phan Ion cac nganh cong nghIop quoc gIa
fhanh cong bao gom cac nhom doanh nghIop. chu khong phaI
19. Hau hof nhung no Iuc kham pha hình mau fhanh cong quoc gIa frong cac nganh
cong nghIop da khao saf nhung IInh vuc cong nghIop Ion nhu fhIof bI van faI. fhuc pham
va do uong. va may moc. Ðuc franh o cap do nay fhuong mo ho. boI vì nhung nuoc Ion co
xuaf khau o gan nhu moI IInh vuc. Thuc fo. kham pha dang chu y vo fhuong maI quoc fo
Ia su pho bIon cua caI goI Ia fhuong maI noI nganh hay fhuong maI gIua cac quoc gIa co
hang hoa fuong fu nhau. Xom ky hon frong CruboI and IIoyd |1975).
20. Su bop moo cua chính phu Ia pho bIon frong cac nganh nhu may mac. nong nghIop. xo
hoI. may bay. va vIon fhong. chua ko nhIou nganh khac. Ðao ho va quI dInh hanh chính.
chang han. da bop moo dang ko hình mau IoI fho quoc gIa o chau Au. Nou cac hang rao
fhuong maI gIam xuong. cac non kInh fo quoc gIa co kha nang fap frung hon vao nhung
nganh cong nghIop ma ho co IoI fho canh franh fhuc su.
57
8u can tbict co mot mo bìnb moi
fung doanh nghIop rIong Io. nhu foI da mInh hoa frong cac ví
du fruoc. Cac doI fhu canh franh quoc fo hang dau khong chI
fhuong xuyon co fru so o cung mof quoc gIa ma con fhuong o
cung mof fhanh pho hay mof vung frong quoc gIa do. VI frí quoc
gIa frong cac nganh cong nghIop fhuong raf on dInh. koo daI
qua nhIou fhap ky va. frong mof so fruong hop ma chung foI
nghIon cuu. qua hon mof fho ky. Nhung fhanh cong rIong Io
fhuong co fho duoc gIaI fhích do cac phan doan muc fIou khac
nhau. hoac do fro cap hay bao ho cua chính phu. nghIa Ia fhanh
cong rIong Io khong phaI Ia mof fhanh cong fhuc su |nhu frong
nganh san xuaf xo hoI. hang khong vu fru va vIon fhong). Ðo
vay. cac nganh va phan khuc cong nghIop so Ia frong fam fìm
hIou cua chung fa. Ro rang Ia. quoc gIa co anh huong manh mo
frong canh franh quoc fo o nhung IInh vuc cu fho; va day Ia mof
dIou quan frong khong chI doI voI cac doanh nghIop ma con doI
voI su fhInh vuong cua kInh fo quoc gIa.
NH¡NG LY G¡A¡ CO O¡KN VK THANH CONG CONG NGH¡KP
Nhung phan fích nham gIaI fhích su fhanh cong fron bình dIon
quoc fo cua cac nganh cong nghIop duoI hình fhuc cac Iy fhuyof
fhuong maI quoc fo da co mof IIch su Iau daI. Iy fhuyof co dIon
Ia Iy fhuyof vo IoI fho so sanh. IoI fho so sanh co mof y nghIa
cu fho doI voI cac nba kinb tc boc
|21)
. Adam SmIfh duoc cong
nhan Ia fac gIa cua khaI nIom IoI fho fuyof doI. frong do mof
quoc gIa xuaf khau mof maf hang nou nuoc do Ia nha san xuaf
voI chI phí fhap cua fho gIoI. ÐavId RIcardo da phaf frIon khaI
nIom nay fhanh IoI fho so sanh. fhua nhan rang cac Iuc Iuong
fhI fruong so phan bo nguon Iuc quoc gIa foI cac nganh cong
nghIop fuong doI co nang suaf cao nhaf. ÐIou nay co nghIa Ia
mof quoc gIa co fho van nhap khau cac IoaI hang hoa ma mình
co fho san xuaf gIa ro nou nhu quoc gIa do fham chí co fho san
xuaf voI nang suaf cao hon doI voI nhung IoaI hang hoa khac.
Nhu foI da frình bay. ca IoI fho fuyof doI va IoI fho fuong doI
dou can fhIof cho fhuong maI.
Trong Iy fhuyof cua RIcardo. fhuong maI duoc dua fron su
21. VIoc su dung fhuaf ngu IoI fho so sanh nganh nay da fhoaI maI hon nhIou. Cac quoc
gIa doI khI duoc noI Ia co IoI fho so sanh frong mof nganh cong nghIop nou nganh do Ia
mof nganh xuaf khau fhanh cong. Su dIon gIaI IoI fho so sanh dI sau fho nay dI nhIon
Ia chang gIaI fhích duoc gì.
58
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
khac nhau vo nang suaf Iao dong gIua cac quoc gIa
|22)
. Ong cho
rang nhung dIom khac nhau nay Ia do cac khac bIof khong gIaI
fhích duoc frong moI fruong hay “khí hau” cua cac quoc gIa. fao
fhuan IoI cho mof so nganh cong nghIop. Tuy nhIon. frong khI
RIcardo dI dung huong. su chu y vao Iy fhuyof fhuong maI IaI
chuyon sang cac huong khac. Mof phIon ban pho bIon cua Iy
fhuyof IoI fho so sanh. do Hockschor va OhIIn dua ra. duoc dua
fron y fuong rang faf ca cac quoc gIa dou co cong ngho fuong
duong nhau nhung khac nhau vo so Iuong va chaf Iuong cac you
fo san xuaf nhu daf daI. nhan cong. faI nguyon fhIon nhIon va
von
|23)
. Cac you fo san xuaf chính nhung dau vao co ban can
fhIof do san xuaf. Cac quoc gIa co duoc IoI fho so sanh nho vao
you fo san xuaf frong nhung nganh cong nghIop su dung nhIou
you fo san xuaf ma ho co doI dao. Ho xuaf khau cac IoaI hang
hoa nay va nhap khau cac IoaI hang hoa khac ma ho co baf IoI
vo you fo san xuaf so sanh
|24)
. Ví du nhu. cac quoc gIa co nguon
nhan cong doI dao va gIa fhap nhu Han Quoc so xuaf khau cac
IoaI hang hoa su dung nhIou Iao dong nhu IInh kIon dIon fu va
may mac. Cac quoc gIa gIau co vo nguyon IIou fho hay nhIou daf
canh fac so xuaf khau cac san pham dua fron nhung you fo nay.
22. Nhung phIon ban hIon daI cua Iy fhuyof RIcardo gIa dInh co mof you fo san xuaf
|Iao dong) va cac nuoc khac nhau vo Iuong Iao dong can do san xuaf mof hang hoa. Xom
Ðornbusch. IIschor and SamuoIson |1977).
23. Cuon sach cua OhIIn |1933) ghI nhan nhIou phuc fap frong canh franh fhuc fo khI
fap frung vao cac you fo san xuaf.
24. Nhung you fo san xuaf fhích hop voI IoI fho so sanh fhuong duoc dInh nghIa bang
nhung fhuaf ngu rong nhu Iao dong. faI nguyon fhIon nhIon. von va nhung fhu fuong fu.
Co nhIou no Iuc do gof gIua va mo rong Iy fhuyof. cung nhu su dung no do gIaI fhích bang
fhong ko hình mau fhuong maI gIua cac nuoc. Ðo xom mof khao saf vo Iy fhuyof va cac
bang chung. fìm doc Jonos and Konon |1984).
Hau hof Iy fhuyof vo IoI fho so sanh co dang mof mo hình foan su dung do dua ra cac kIon
nghI vo cau fhanh fhuong maI va fac dong cua nhung fhay doI fham so nhu so hang hoa.
quoc gIa va you fo san xuaf Ion fhuong maI. Nhung mo hình nay dua fron gIa dInh khac
xa fhuc fo canh franh phong phu. Ví du. von va Iao dong fhuong Ia haI you fo san xuaf
duy nhaf. san pham duoc san xuaf o moI nuoc duoc gIa dInh Ia nhu nhau va cac ham san
xuaf |va do do nang suaf) duoc gIa dInh Ia co dInh.
KIom dInh fhuc nghIom vo IoI fho canh franh raf kho fhuc hIon vì nhung fhach fhuc khI
xay dung cac kIom dInh dua fron Iy fhuyof voI ban chaf fong Iuong. Nhung ví du gan day
Ia Harknoss |1983). SvoIkauskas |1983) va Ioamor |1984). Nhung kIom dInh fhuc nghIom
fhuong gIoI han frong nhung nhom Ion cac nganh cong nghIop nhu cac nganh su dung
nhIou Iao dong hoac cac nganh su dung nhIou ky nang. Kof qua cua chung Ia khong fhong
nhaf nhung noI chung ung ho mof so kIon nghI cua Iy fhuyof. mac du chung khong Iy gIaI
nhIou su fhay doI frong hình mau fhuong maI gIua cac nuoc.
Nhung caI fIon cua Iy fhuyof da dua vao vaI fro cua Iao dong co ky nang va von nhan Iuc
va von faI san khI no IIon quan don Iao dong. Can day hon. nhung no Iuc da duoc fhuc
hIon do gIam bof nhung gIa dInh co ban frong Iy fhuyof. nhu vIoc fhIou IoI fho kInh fo
nho quy mo ma foI so ban fhao sau hon sau.
59
8u can tbict co mot mo bìnb moi
Iay ví du. vI frí vung chac Iau doI cua Thuy ÐIon frong nganh
cong nghIop fhop co duoc do fram fích quang saf cua nuoc nay
co chua íf fap chaf phof-pho. gIup mang IaI fhop chaf Iuong fof
sau khI Iuyon.
IoI fho so sanh dua fron cac you fo san xuaf raf do nhan
fhay va nhung khac bIof gIua cac quoc gIa vo chI phí you fo san
xuaf faf nhIon da dong mof vaI fro quan frong frong quyof dInh
fhuong maI o nhIou quoc gIa. Quan dIom nay da gIup ích cho
chính sach cua chính phu vo canh franh vì nguoI fa da bIof rang
chính phu co fho fhay doI IoI fho vo you fo san xuaf fong fho
hoac frong nhung khu vuc nhaf dInh fhong qua nhIou hình fhuc
can fhIop
|25)
. Cac chính phu da ap dung. dung hoac saI. nhIou
chính sach do caI fhIon IoI fho canh franh vo chI phí you fo san
xuaf. ví du nhu gIam IaI suaf. no Iuc gIu chI phí fIon Iuong fhap
va faI fro xuaf khau cho cac IInh vuc nhaf dInh. Nhung chính
sach nay. fhoo cach rIong cua mình va sau nhung fhoI gIan khac
nhau. dou nham gIam chI phí fuong doI cua nhung doanh nghIop
frong quoc gIa do so voI doI fhu canh franh nuoc ngoaI.
S¡ CAN TH¡KT CO MOT MO H¡NH MO¡
Tuy nhIon. cang ngay nguoI fa cang cam fhay rang IoI fho so
sanh dua fron nhung you fo san xuaf khong du kha nang do gIaI
fhích fhuong maI
|26)
. Khong kho do co fho fìm ra bang chung
fhuc fo khong fho gIaI fhích bang IoI fho so sanh dua fron you
fo san xuaf. Han Quoc. gan nhu khong co mof dong von nao sau
cuoc ChIon franh TrIou TIon. fham chí van co fho daf duoc khoI
Iuong xuaf khau dang ko o nhIou nganh cong nghIop can nhIou
von nhu saf fhop. dong fau va san xuaf xo hoI. Nguoc IaI. nuoc
My. voI doI ngu nhan cong co fay ngho. cac nha khoa hoc xuaf
sac va nguon von du daf. IaI suy gIam dan fhI phan xuaf khau
o nhung nganh ma íf aI nghI foI nhu may cong cu. ban dan va
cac san pham dIon fu fInh vI.
25. Xom. chang han. Zysman and Tyson |1983).
26. NghIch Iy noI fIong cua IoonfIof |1954). frong do nuoc My gIau von IaI xuaf khau
nhung hang hoa gIau Iao dong. chI Ia mof su an uI frong cuoc franh Iuan Iau daI xom IIou
mo hình Hockschor – OhIIn – SamuoIson |SamuoIson da co dong gop quan frong sau nay)
co gIaI fhích quoc gIa nao co IoI fho so sanh frong mof san pham cu fho hay khong. Xom
danh gIa cua HIndIoy and SmIfh |1984). Ioamor |1980) duoc nhIou nguoI cho Ia da gIaI
quyof duoc nghIch Iy nay. bang cach Iap Iuan rang nuoc My Ia mof nha xuaf khau rong
cua ca cac dIch vu von va Iao dong frong gIaI doan ma IoonfIof nghIon cuu.
60
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
Rong hon. nhIou hoaf dong fhuong maI dIon ra gIua cac quoc
gIa cong nghIop phaf frIon co nang Iuc vo you fo san xuaf fuong
fu nhau. Cung Iuc. cac nha nghIon cuu da ghI nhan fhay khoI
Iuong fhuong maI Ion va fang dan o nhung san pham co fy Io
you fo san xuaf fuong fu nhau. Ca haI hIon fuong fhuong maI
nay raf kho do gIaI fhích bang Iy fhuyof fron. Mof Iuong gIao
dIch fhuong maI Ion fuong fu cung IIon quan foI hoaf dong xuaf
nhap khau gIua nhung cong fy con o cac nuoc khac nhau cua cac
fap doan xuyon quoc gIa. mof hình fhuc fhuong maI khong duoc
do cap frong Iy fhuyof fron.
Tuy nhIon. dIou quan frong nhaf Ia ngay cang nhIou nguoI
nhan fhuc rang nhung gIa dInh Iam non fang cho cac Iy fhuyof
fhuong maI dua fron IoI fho so sanh cua you fo san xuaf Ia khong
fhuc fo frong nhIou nganh cong nghIop
|27)
. Iy fhuyof chuan gIa
dInh rang. khong fon faI IoI fho kInh fo nho quy mo. cong ngho
o moI noI Ia gIong nhau. cac san pham y hof nhau va Iuong you
fo san xuaf cua quoc gIa Ia co dInh. Iy fhuyof nay cung gIa dInh
rang cac you fo san xuaf. nhu nhan cong co fay ngho va von.
khong Iuan chuyon gIua cac quoc gIa
|28)
. Taf ca nhung gIa dInh
nay. o hau hof cac nganh cong nghIop. co íf IIon quan voI canh
franh frong fhuc fo. Cung Iam. Iy fhuyof vo IoI fho so sanh dua
fron you fo san xuaf co fho coI Ia huu ích do gIaI fhích nhung xu
huong Ion frong fhuong maI hon Ia gIaI fhích mof quoc gIa so
xuaf khau hay nhap khau frong cac nganh nhaf dInh.
Iy fhuyof vo IoI fho so sanh dua fron you fo san xuaf cung dang
Iam fhaf vong cac doanh nghIop vì nhung gIa dInh cua no khong
gIong voI canh franh frong fhuc fo. Mof Iy fhuyof daf gIa dInh chIon
Iuoc cua doanh nghIop. chang han nhu caI fIon cong ngho hay khac
bIof hoa san pham. khong co vaI fro gì so Iam cho cac doanh nghIop
chang co su Iua chon nao khac ngoaI vIoc co gang gay anh huong Ion
chính sach cua chính phu. Khong ngac nhIon khI hau hof cac nha
quan Iy doc Iy fhuyof nay dou fhay rang no da daf gIa dInh IoaI bo
dIou ma ho fhay Ia quan frong nhaf va khong mang IaI nhIou chI dan
cho vIoc xay dung chIon Iuoc doanh nghIop phu hop.
27. NoI Iong gIa dInh nay cho phop fính co dong cua you fo san xuaf xoa bo nhung Iy
do dan don fhuong maI. Mac cho fính co dong nganh cang fang cua you fo san xuaf. fuy
vay. fhuong maI fIop fuc fang Ion.
28. Xom pho bình cua HoIpman and Krugman |1985). Iy fhuyof nay cung du bao su
cao bang gIa you fo san xuaf |chang han nhu Iuong) gIua cac nuoc. dIou ro rang khong
xay ra.
6l
8u can tbict co mot mo bìnb moi
S¡ THAY OO¡ TRONG CANH TRANH
Nhung gIa dInh Iam non fang cho IoI fho so sanh dua fron you
fo san xuaf co suc fhuyof phuc hon o fho ky 18 va 19. KhI do cac
nganh cong nghIop con bI phan fan. san xuaf chu you su dung
nhIou nhan cong chu khong do cao ky nang va fhuong maI phan
anh nhIou su khac bIof frong dIou kIon phaf frIon. faI nguyon
fhIon nhIon va von. Iay ví du. nuoc My Iuc ay Ia nha san xuaf
fau bIon hang dau chu you do nuoc nay co nguon go doI dao.
NhIou IoaI hang hoa duoc buon ban nhu gIa vI. fo Iua. fhuoc Ia
va khoang chaf chI co o mof hoac mof vaI khu vuc.
ChI phí you fo san xuaf van raf quan frong o nhung nganh
dua vao nguon faI nguyon fhIon nhIon. nhung nganh ma chI phí
cho Iao dong gIan don va ky nang fhap chIom phan Ion frong
fong so chI phí va nhung nganh ma cong ngho san xuaf don
gIan va san co. Ví du. Canada va Na !y raf manh frong IInh
vuc Iuyon nhom. phan Ion Ia do you fo dIa Iy cho phop san xuaf
fhuy dIon voI gIa ro. Han Quoc chIom uu fho frong nganh xay
dung quoc fo vo cac du an xay dung co so ha fang don gIan nho
Iuc Iuong cong nhan gIa ro va co ky Iuaf cao cua ho.
Tuy nhIon. frong nhIou nganh cong nghIop. IoI fho so sanh
dua fron you fo san xuaf fu Iau khong fho gIaI fhích day du cac
hoaf dong fhuong maI. ÐIou nay dac bIof dung o nhung nganh
va phan doan cong nghIop co IIon quan foI cong ngho phuc fap
va doI hoI nhan cong co fay ngho cao. cbinb /a nbung nganb
co oai tro quan trong nbat Joi ooi nang suat quoc gia. Tro frou
fhay. ngay khI Iy fhuyof vo IoI fho so sanh dang duoc hình
fhanh. cuoc Cach mang cong nghIop da khIon mof vaI fIon do
cua no fro non IoI fhoI. KhI ngay cang nhIou nganh cong nghIop
dua nhIou vao frI fhuc frong gIaI doan sau ChIon franh Tho
gIoI fhu II. vaI fro cua chI phí you fo san xuaf da fro non you
dI nhIou.
Su lhuy Joi cong nghe. Ngay cang co nhIou nganh cong
nghIop khac bIof voI nhung nganh ma Iy fhuyof vo IoI fho so
sanh da dua vao. IoI fho kInh fo nho quy mo Ia pho bIon. hau
hof cac san pham dou co fính dac frung rIong va nhu cau cua
khach hang khac nhau gIua cac quoc gIa. Thay doI cong ngho
dIon ra khap noI va IIon fuc. Nhung cong ngho co fho ung dung
duoc rong raI nhu vI dIon fu. nguyon IIou cao cap va cac ho fhong
fhong fIn da Iam su phan bIof fruyon fhong gIua cac nganh cong
62
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
ngho cao va cong ngho fhap fro non IoI fhoI. Trình do cong
ngho duoc su dung frong mof nganh fhuong co su khac bIof ro
rang gIua cac doanh nghIop o nhung quoc gIa khac nhau.
Cong ngho da mang foI cho cac doanh nghIop suc manh do
vuof qua su khan hIom you fo san xuaf fhong qua nhung quy
frình va san pham moI. No da Iam vo hIou hoa. hoac Iam gIam.
fam quan frong cua cac you fo san xuaf fung co vaI fro Ion. Su
fu dong hoa IInh hoaf. cho phop nhung fhay doI vo kích fhuoc
va kIou dang. Iam gIam fy frong cua Iao dong frong san pham
frong nhIou nganh cong nghIop. VIoc fIop can voI cong ngho
moI dang fro non quan frong hon co muc Iuong fhap. Trong
nhung nam 1980. cac doanh nghIop cho fao fhuong chuyon vIoc
san xuaf cua mình foI nhung dIa dIom co chI phí nhan cong cao
|do gan hon voI cac fhI fruong). chu khong phaI Ia nguoc IaI.
VIoc su dung nguyon IIou. nang Iuong va cac nguon Iuc dau vao
khac da gIam xuong dang ko hoac duoc fhay bang cac nguyon
IIou nhan fao. Nhung nguyon IIou hIon daI nhu nhua. gom. soI
carbon. va sIIIcon su dung do cho fao chaf ban dan. dou duoc
Iam fu cac IoaI nguyon IIou fho gIa ro va san co.
Trong nhIou nganh cong nghIop. vIoc fIop can voI cac you fo
san xuaf doI dao khong co vaI fro quan frong bang cong ngho
va ky nang su dung chung hIou qua. Ví du. nguon quang saf co
chua íf phof-pho cua Thuy ÐIon Ia mof IoI fho. chung nao ma
cong ngho Iuyon fhop con gap kho khan voI van do fap chaf.
Tuy nhIon. khI cong ngho Iuyon fhop duoc caI fIon. van do fap
chaf phof-pho duoc gIaI quyof so Iam vo hIou hoa IoI fho vo you
fo san xuaf cua Thuy ÐIon.
Von yeu lo sun xuul luong Juong. Hau hof cac hoaf dong
fhuong maI fron fho gIoI dIon ra o nhung quoc gIa fIon fIon
voI von you fo san xuaf fuong duong. NhIou quoc gIa dang phaf
frIon cung da daf duoc mof muc do phaf frIon kInh fo. fuc Ia
cac quoc gIa nay cung co nhung kha nang vo you fo san xuaf
khong kom. Iuc Iuong Iao dong cua ho duoc dao fao va co nhung
ky nang co ban can fhIof do Iam vIoc frong nhIou nganh cong
nghIop. Chang han nhu nuoc My khong con chIom gIu vI frí so
mof vo Iuc Iuong Iao dong co ky nang nhu nuoc nay fung co.
NhIou quoc gIa khac hIon cung da co co so ha fang co ban. nhu
vIon fhong. ho fhong duong sa va cang. can fhIof cho vIoc canh
63
8u can tbict co mot mo bìnb moi
franh frong hau hof cac nganh cong nghIop cho fao
|29)
. Nhung
IoI fho vo nhan fo san xuaf fhuan IoI o cac quoc gIa fIon fIon da
dan bI fhu hop frong qua frình nay.
Toun cuu hou. Canh franh frong nhIou nganh cong nghIop
da quoc fo hoa. khong chI o rIong frong cac nganh cong nghIop
cho fao ma con ngay cang fang o nhung IInh vuc dIch vu. Cac
doanh nghIop canh franh voI nhung chIon Iuoc foan cau fhuc su.
bao gom ban hang foan cau. fhuo gIa cong va mua nguyon IIou
foan cau va phan bo hoaf dong faI nhIou quoc gIa do co duoc IoI
fho fu cac chI phí you fo san xuaf fhap. Ho hình fhanh cac IIon
mInh voI nhung doanh nghIop fu cac quoc gIa khac do co fho
fIop can voI dIom manh cua nhung doanh nghIop do.
Su foan cau hoa cac nganh cong nghIop fach roI doanh nghIop
ra khoI von you fo san xuaf cua rIong mof quoc gIa. Nguyon IIou
fho. phu kIon. may moc va nhIou dIch vu dou fuong fu nhau. co
san fron foan cau. Nhung fIon bo vo gIao fhong van faI da ha
fhap chI phí gIao dIch cac you fo san xuaf hoac cac IoaI hang hoa
phu fhuoc vao you fo san xuaf gIua cac quoc gIa. Chang han. vIoc
co nganh cong nghIop saf fhop faI dIa phuong khong con Ia mof
IoI fho khI mua ban fhop nua. No co fho con Ia mof baf IoI. nou
co nhung chính sach hay ap Iuc cua chính phu fhuc day vIoc mua
ban san pham fu nhung nha cung cap noI dIa co chI phí cao.
Tron phuong dIon quoc fo. von chay vo cac quoc gIa co uy fín.
nhung nuoc khong bI gIoI han vo nguon faI chính san co frong
nuoc. Han Quoc. nhu foI da nhac foI. da co duoc vI frí quoc fo o
mof Ioaf cac nganh su dung nhIou von nhu saf fhop. san xuaf
xo hoI. va chIp nho. baf chap vIoc nuoc nay phaI khoI dau voI
nguon von gan nhu bang khong vao nhung nam 1950. Cac dong
von fuong fu cung Ia dac frung cho nhung quoc gIa nhu Anh. My.
Thuy SI va Thuy ÐIon nhIou nam fruoc do
|30)
. Ngay ca cong ngho
cung duoc buon ban fron fhI fruong foan cau. mac du fhuong
khong phaI cong ngho moI nhaf. O nhung noI ma nhung IoI fho
vo you fo san xuaf kho duoc fIop can fhong qua fhI fruong. cac
29. Cac nuoc co fho fao ra co so ha fang hIon daI nhu vay frong mof vaI fhap ky nhu
SIngaporo hay Han Quoc da chung fo. Cac nuoc dang phaf frIon moI. bang cach bo qua
nhung fho ho cong ngho frung gIan. co fho fham chí caI fIon co so ha fang vuof qua
nhung nuoc phaf frIon Iau doI. nhu frong fruong hop ho fhong dIon fhoaI o SIngaporo
so voI nhIou nuoc o chau Au.
30. Ví du. nguon von cua Ha Ian da gIup faI fro cho cuoc cach mang cong nghIop o Anh
frong khI ho fhong duong saf o My va cac nuoc khac duoc faI fro voI su gIup do nguon
von fu Anh.
64
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
fap doan da quoc gIa co fho daf nhung cong fy con o do.
Tuy nhIon. frong khI nhIou you fo san xuaf ngay cang do dI
chuyon. fhuong maI van fon faI. NghIch Iy ro rang nay mang
don mof su hIou bIof sau sac so duoc phaf frIon fIop sau day:
chính dIa dIom va cach fhuc su dung hIou qua cac you fo san
xuaf co y nghIa quyof dInh hon ban fhan cac you fo frong fhanh
cong quoc fo.
NH¡NG LO¡ THK TAM THO¡
Chính nhung Iuc Iuong khIon cho IoI fho vo you fo san xuaf
fro non íf quan frong cung da Iam cho nhung IoI fho nay chI Ia
fam fhoI. IoI fho so sanh dua fron chI phí you fo san xuaf raf
do bIon maf boI co nhung noI nao do co chI phí fham chí con
fhap hon hoac duoc chính phu fro cap. Mof quoc gIa co chI phí
nhan cong fhap ngay hom nay so nhanh chong bI fhay fho boI
mof quoc gIa khac vao ngay maI. Nhung nguon faI nguyon co
chI phí fhap nhaf co fho fhay doI qua mof dom khI cong ngho
moI cho phop khaI fhac cac nguon faI nguyon o nhung noI fruoc
day nguoI fa cho Ia khong fho hoac khong co fính kInh fo. Ví du
nhu. aI so nghI rang IsraoI. voI Ianh fho chu you Ia sa mac IaI
fro fhanh nha san xuaf nong nghIop co nang suaf cao7 O nhung
nganh nhay cam voI chI phí you fo san xuaf. su fhay doI cac
doanh nghIop dan dau fhuong raf nhanh nhu da xay ra frong
cac nganh may mac va do dIon don gIan.
Cac nganh ma chI phí Iao dong va faI nguyon fhIon nhIon Ia
IoI fho so sanh quan frong cung fhuong co cau fruc cong nghIop
dam bao IoI nhuan dau fu o muc frung bình fhap. ÐoI vì nhIou
quoc gIa dang fìm cach phaf frIon kInh fo raf do fIop can cac
nganh cong nghIop nay do rao can gIa nhap fhap. nhung nganh
nay fhuong co qua nhIou doI fhu canh franh |va du fhua cong
suaf). Su chuyon dIch nhanh chong cua IoI fho vo you fo san xuaf
IIon fuc fhu huf nhung doanh nghIop moI fham gIa. nhung doanh
nghIop san sang ha fhap IoI nhuan va gIam muc Iuong.
Cac quoc gIa dang phaf frIon fhuong bI roI vao nhung nganh
cong nghIop nay. Hau hof hang xuaf khau cua cac nuoc kom
phaf frIon co xu huong canh franh vo gIa va gan voI chI phí
you fo san xuaf. Cac chuong frình phaf frIon fhuong huong foI
cac nganh cong nghIop moI dua vao IoI fho chI phí san xuaf ma
khong co chIon Iuoc vuof Ion cao hon cac nganh nay. Nhung
quoc gIa o frong hoan canh nay so IIon fuc phaI doI maf voI
65
8u can tbict co mot mo bìnb moi
nguy co maf dI vI frí canh franh va nhung kho khan daI dang
frong vIoc duy frì muc Iuong IoI nhuan fu dau fu hap dan. Kha
nang do co fho fhu duoc du chI Ia IoI nhuan khIom fon cung phu
fhuoc vao nhung dao dong kInh fo
|31)
.
Nou nhu IoI fho so sanh dua fron you fo san xuaf khong gIaI
fhích duoc su fhanh cong quoc gIa frong phan Ion nganh cong nghIop
fhì cac chính sach dua fron vIoc fhay doI chI phí you fo san xuaf so
fhuong fo ra khong hIou qua. Quan Iy muc Iuong frong cac nganh
co fy frong Iao dong nho so chang may y nghIa. O nhung nganh ma
canh franh dua vao chaf Iuong. phaf frIon san pham nhanh chong
va nhung dac fính fIon fIon cua san pham hon Ia dua vao gIa ca fhì
baf ky dang fro cap nao cung khong co hIou qua
|32)
.
CAC H¡ONG LY G¡A¡ MO¡
Mac du vIoc IoI fho vo you fo san xuaf khong fho gIaI fhích day
du fhuong maI quoc fo duoc fhua nhan rong raI. caI gì so fhay
fho hay bo sung cho no fhì van con chua ro. Hang Ioaf nhung
gIaI fhích moI vo fhuong maI da duoc dua ra. Mof frong so do Ia
IoI fho kInh fo nho quy mo. gIup doanh nghIop cua mof quoc gIa
nam baf duoc mof IoI fho vo chI phí do co fho xuaf khau hang
hoa. Su xuaf hIon cua IoI fho nho quy mo mang don mof cach
Iy gIaI vo fhuong maI. ngay ca khI khong co IoI fho vo you fo
san xuaf. IoI fho nho quy mo frong qua frình san xuaf fung san
pham khac nhau cung co fho gIaI fhích fhuong maI o nhung IoaI
hang hoa fuong fu. Iap Iuan fuong fu cung co fho duoc ap dung
voI nhung dIom chua hoan hao khac cua fhI fruong nhu fhay doI
cong ngho doI hoI nhIou nghIon cuu va phaf frIon |R&Ð) cung
chI phí nghIon cuu gIam xuong khI doanh so fang. Cac doanh
nghIop cua mof quoc gIa co fho khaI fhac nhung dIom chua hoan
hao nay do xuaf khau
|33)
.
31. Trong khI voI mof so nuoc dIou nay Ia fhu fof nhaf ma ho co fho hy vong. Iuan dIom
o day Ia IoI fho canh franh dua fron chI phí you fo san xuaf khong phaI Ia muc fIou ua
fhích Iau daI.
32. Mof mo hình moI so fao ra nhung fhach fhuc gho gom voI cac quoc gIa dang phaf
frIon. nhu foI so kham pha frong Chuong 10 va 12.
33. Xom HoIpman and Krugman |1985). Ngay cang nhIou nghIon cuu vo moI quan ho
gIua canh franh khong hoan hao va fhuong maI xom xof vaI fro cua nhung khIom
khuyof fhI fruong nay va nhung khIom khuyof khac frong vIoc quyof dInh fhuong maI.
Chu do co ban Ia hau nhu moI khIom khuyof fhI fruong dou fao ra Iy do cho fhuong
maI. ngay ca khI chI phí you fo san xuaf Ia bang nhau gIua cac nuoc. KhIom khuyof fhI
fruong cung cung cap vaI fro cho chIon Iuoc. ÐIou con chua xac dInh duoc chính Ia van
do chính ma chung fa quan fam o day: do Ia hình mau fhuong maI.
66
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
IoI fho kInh fo nho quy mo va nhung kIom khuyof fhI fruong
khac fhuc su co vaI fro quan frong doI voI IoI fho so sanh frong
nhIou nganh cong nghIop. Tuy nhIon. Iy fhuyof hIon nay chua
fra IoI mof cau hoI quan frong nhaf. Ðo Ia: Nbung Joanb ngbicp
cua quoc gia nao so fan dung duoc nhung IoI fho canh franh nay
va o frong nhung nganh cong nghIop nao7
Iay ví du. frong boI canh canh franh foan cau. cac doanh
nghIop fu baf ky quoc gIa nao cung co fho co duoc IoI fho kInh fo
nho quy mo bang chIon Iuoc ban hang foan cau. Nhung cac doanh
nghIop fu quoc gIa nao so Iam duoc dIou do fhì van chua ro
|34)
.
Ðang chung o nhung nganh cong nghIop fhuc fo da khang dInh
dIou nay: cac doanh nghIop cua Y daf duoc IoI fho nho quy mo o
nganh san xuaf fhIof bI. cac doanh nghIop cua Ðuc o nganh hoa
chaf. cac doanh nghIop Thuy ÐIon o nganh cong cu khaI mo va
cac doanh nghIop Thuy SI o nganh san xuaf may dof may. VIoc
co mof fhI fruong noI dIa Ion. fhuong duoc vIon dan nhu mof IoI
fho. khong gIaI fhích duoc nhIou; khong quoc gIa nao o fron co
nhu cau noI dIa Ion nhaf doI voI nhung san pham fuong ung. mac
du cac doanh nghIop cua nhung nuoc nay da fro fhanh hang dau
fho gIoI. Ngay ca o cac quoc gIa Ion. baf ky moI IIon kof don gIan
nao gIua gIua IoI fho kInh fo nho quy mo va fhanh cong quoc fo
dou raf mong manh. Chang han. o Nhaf Ðan co hang Ioaf doI fhu
canh franh frong hau hof cac nganh cong nghIop nhay cam voI
quy mo |ví du nhu. nuoc nay co 9 hang san xuaf xo hoI). khIon
fhI fruong noI dIa bI phan manh. Nhung raf nhIou doanh nghIop
frong so nay da daf duoc quy mo dang ko nho ban san pham ra
nuoc ngoaI
|35)
. Tính khong xac dInh nay ap dung doI voI faf ca
cac kIou khong hoan chInh cua fhI fruong.
Nhung co gang Iy gIaI fhuong maI khac vuof ra khoI IoI fho
Mof nghIon cuu co IIon quan. doI khI goI Ia “Iy fhuyof fhuong maI chIon Iuoc”. fìm kIom
nhung ham y cua khIom khuyof fhI fruong doI voI chính sach chính phu. Trong fam cua
nghIon cuu nay Ia mang fính chuan fac va no cho fhay cach chính phu can fhIop Iam
anh huong don hình mau fhuong maI khI co khIom khuyof fhI fruong fhong qua vIoc fac
dong don cam kof cua doanh nghIop. Tuy nhIon. cac mo hình duoc nghIon cuu raf don
gIan hoa va kof qua cua nhIou mo hình nhay cam voI nhung gIa dInh cu fho vo hanh
vI cua doanh nghIop. Chang han. xom Ðrandor and Sponcor |1983). KrIshna |1984) va
Krugman |1986). ÐIxIf |1984) cung cap mof y kIon pho phan.
34. Quan saf nay duoc fhuc hIon boI Ðoardorff |1984) va nhung nguoI khac.
35. Tuong fu. bao vo fhI fruong noI dIa khong bao dam so gaf haI duoc IoI fho kInh fo
nho quy mo fron fhI fruong foan cau. Quy mo cang fang IoI nhuan cang fang Ia Iap Iuan
duoc su dung do bIon mInh cho vIoc bao ho. boI vì nou san xuaf Iam fang vI fho cua cac
nganh cong nghIop mof nuoc voI IoI nhuan nay cang fang fhì dIou do so Iam fang phuc
IoI quoc gIa. Xom Craham |1923).
67
8u can tbict co mot mo bìnb moi
so sanh. fhoo cach nay hay cach khac. dou dua vao cong ngho.
Iy fhuyof cua RIcardo. frong do fhuong maI duoc dua fron nang
suaf Iao dong khac nhau gIua cac quoc gIa khI san xuaf nhung
IoaI hang hoa cu fho. cung dua vao nhung khac bIof vo cong
ngho fhoo mof nghIa rong. Mof phIon ban gIaI fhích gan day
cua Iuong y kIon nay cac Iy fhuyof vo fhuong maI duoc goI Ia
nhung Iy fhuyof “khoang cach cong ngho” vo fhuong maI
|36)
.
Thoo nhung Iy fhuyof nay. cac quoc gIa so xuaf khau san pham
cua nhung nganh cong nghIop ma doanh nghIop cua ho co duoc
vI frí dan dau vo cong ngho. Sau do khoI Iuong hang xuaf khau
so gIam xuong khI cong ngho duoc pho bIon va khoang cach
cong ngho so maf dI.
Nhung khac bIof vo cong ngho fhuc su co mof vaI fro frung
fam frong IoI fho canh franh. nhung cac Iy fhuyof khoang cach
cong ngho va Iy fhuyof RIcardo IaI van chua fra IoI duoc cau hoI
ma chung fa quan fam nhaf o day. Ðo Ia: Vì sao IaI nay sInh su
khac bIof vo nang suaf va khoang cach vo cong ngho7 Cac doanh
nghIop cua nuoc nao so co duoc dIou do7 Va vì sao cac doanh
nghIop nhaf dInh cua mof quoc gIa nhaf dInh IaI fhuong co fho
duy frì nhung IoI fho vo cong ngho o mof nganh cong nghIop
frong nhIou fhap ky. fhay vì chac chan maf dI vI frí dan dau nhu
cac Iy fhuyof vo khoang cach cong ngho da do cap foI7
Nhung huong nghIon cuu day hua hon khac cung da goI y
mof vaI fro doI voI fhI fruong noI dIa khI gIaI fhích su fhanh
cong frong fhuong maI. NghIon cuu foan dIon nhaf Ia Iy fhuyof
“vong doI san pham” cua Raymond Vornon
|37)
. Vornon dua ra
Iy fhuyof nay nham gIaI fhích vì sao nuoc My IaI Ia nguoI dan
dau frong nhIou IoaI san pham fIon fIon. Ong da Iap Iuan rang
nhu cau noI dIa som vo nhung san pham fIon fIon dan don cac
doanh nghIop cua My so fIon phong frong san xuaf nhung san
pham moI
|38)
. Cac cong fy cua My so xuaf khau frong nhung
gIaI doan dau cua qua frình phaf frIon cong nghIop va sau do
dua vIoc san xuaf ra nuoc ngoaI khI nhu cau o nuoc ngoaI fang.
CuoI cung. cac doanh nghIop nuoc ngoaI so gIa nhap nganh khI
cong ngho da duoc pho bIon va roI ca doanh nghIop nuoc ngoaI
36. Xom mof khao saf frong WoIIs |1972).
37. Tham khao goc Ia Vornon |1966).
38. Nhung nhanh nghIon cuu khac vo vaI fro cua cau noI dIa duoc fhao Iuan frong Chuong 3.
68
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
Ian cac cong fy con faI nuoc ngoaI cua nhung doanh nghIop My
so xuaf khau hang hoa vo chính nuoc My.
KhaI nIom vong doI san pham fho hIon su khoI dau cua mof
Iy fhuyof fhuc su dong va goI y vo cach fhI fruong noI dIa fac
dong foI su doI moI. Tuy nhIon no cung chua Iy gIaI duoc nhIou
cau hoI quan frong voI chung fa. Nhu ban fhan Vornon da cong
nhan. nuoc My khong con co fho doc fon fhI fruong cac san
pham fIon fIon duoc nua. va nuoc nay cung chua fung Iam duoc
dIou do. Mof cau hoI fong quaf hon Ia vì sao cac doanh nghIop
o nhung quoc gIa nhaf dInh IaI co fho fhIof Iap duoc vaI fro dan
dau o cac nganh cong nghIop moI7 ÐIou gì xay ra khI nhu cau
nay sInh cung mof Iuc o cac quoc gIa khac nhau. nhu no pho
bIon hIon nay7 Vì sao cac quoc gIa co fhI fruong doI voI mof san
pham phaf frIon cham va nho IaI fhuong noI Ion nhu nhung
quoc gIa dung dau fho gIoI7 Vì sao su doI moI IaI dIon ra IIon
fuc frong nhIou nganh cong nghIop quoc gIa ma khong phaI Ia
mof su kIon xay ra duy nhaf mof Ian va sau do Ia su fIou chuan
hoa cong ngho nhu Iy fhuyof vo vong doI san pham ham y7 Vì
sao vIoc maf dI IoI fho khong fho franh khoI frong Iy fhuyof
cua Vornon IaI khong xay ra frong nhIou nganh cong nghIop7
Iam fho nao do chung fa co fho gIaI fhích vì sao mof so doanh
nghIop cua cac quoc gIa IaI co kha nang duy frì IoI fho frong mof
nganh cong nghIop con so khac fhì khong7
|39)
.
Huong nghIon cuu quan frong cuoI cung co gang gIaI fhích su
xuaf hIon cua fap doan da quoc gIa. hoac cong fy co nhung hoaf
dong khong gIoI han frong pham vI mof quoc gIa. Cac cong fy
da quoc gIa canh franh fron fruong quoc fo khong chI fhong qua
hoaf dong xuaf khau ma con fhong qua dau fu nuoc ngoaI. Su
39. Quan dIom rang co nhung gIaI fhích khac nhau vo fhanh cong quoc fo ap dung vao
nhung nganh cong nghIop khac nhau da dan mof so fac gIa foI cho chIa nganh cong nghIop
ra fhanh cac nhom nhu nhom fruyon fhong. nhom dung nhIou frI fhuc. nhom dung nhIou
faI nguyon. nhom nhay cam quy mo san xuaf va nhom cong ngho cao |hay dua fron khoa
hoc). Mof cach phan IoaI nhu vay co fho fhay frong PavIff |1984). Muc fIou cua cac phan
IoaI do Ia do phan anh nhung nhan fo quyof dInh fhanh cong frong canh franh cua cac
nganh cong nghIop khac nhau. Chang han xom Arndf va Ðoufon |1987).
Van do voI su fong quaf hoa nhu vay Ia fhay doI cong ngho va foan cau hoa chIon Iuoc
da xoa mo cac IoaI nay. Ðo cho fao IInh dong. cong ngho fhong fIn va nhung fIon bo
ky fhuaf khac. gan nhu moI nganh frong nhung nam 1980 Ia dua nhIou vao frI fhuc.
Cac nganh “fruyon fhong” nhu may mac va do noI fhaf dang duoc cach mang hoa bang
phuong phap san xuaf va phan phoI moI. IoI fho kInh fo nho quy mo noI chung dang
gIam frong san xuaf. mac du fang Ion frong markofIng va phan phoI. Khong co cach
phan IoaI nganh cong nghIop don gIan nao co fho nam baf duoc su da dang vo nguon
IoI fho canh franh va cach daf duoc chung. Nhu chung fa so fhay. mof Iy fhuyof day du
hon so caf qua chung.
69
8u can tbict co mot mo bìnb moi
noI froI cua cac cong fy nay co y nghIa rang fhuong maI khong
con Ia hình fhaI quan frong duy nhaf cua canh franh quoc fo.
Cac cong fy da quoc gIa san xuaf va ban san pham o nhIou quoc
gIa. su dung nhung chIon Iuoc kInh doanh co su kof hop fhuong
maI va san xuaf phan fan. Nhung danh gIa gan day cho fhay.
mof phan Ion cua fhuong maI foan cau Ia gIua nhung cong fy
con cua cac fap doan da quoc gIa va mof phan dang ko hang hoa
ma cac nuoc fIon fIon nhap vo Ia fu cac cong fy con fhuoc nhung
fap doan da quoc gIa do chính cac nuoc nay so huu. Su fhanh
cong quoc gIa frong mof nganh cong nghIop ngay cang mang
y nghIa rang quoc gIa do chính Ia fru so cho nhung cong fy da
quoc gIa frong nganh chu khong chI Ia noI co cac doanh nghIop
noI dIa xuaf khau. Iay ví du. frong IInh vuc san xuaf may fính.
My Ia noI daf fru so cua IÐM. ÐÐC. PrImo. HovIoff-Packard va
cac cong fy My khac. nhung cong fy nha may va cong fy con fraI
rong khap chau Au va fron fho gIoI.
Hoaf dong da quoc gIa phan anh kha nang cua mof cong fy
khaI fhac duoc nhung dIom manh cua quoc gIa do do fao dung mof
vI fho o cac quoc gIa khac
|40)
. Nou khong fính don cac nganh co IIon
quan foI nhung nguon faI nguyon quy hIom fhì cac cong fy da quoc
gIa pho bIon nhaf o nhung nganh cong nghIop voI san pham co
fính dac frung rIong va cuong do nghIon cuu cao. noI ma cac doanh
nghIop fhanh cong co nhung ky nang va bí quyof co fho duoc frIon
khaI o nuoc ngoaI. Nhung cong fy da quoc gIa fhuong duoc mo fa
Ia cac cong fy khong co fo quoc. Ho co fho va hoaf dong |cung nhu
san xuaf) o baf ky noI nao ma ho fhay phu hop.
VaI fro cua cac cong fy da quoc gIa phaI Ia fhanh phan
khong fho fhIou frong baf ky co gang foan dIon nao nham gIaI
fhích su fhanh cong frong canh franh o mof nganh cong nghIop.
Tuy nhIon. vIoc gIaI fhích su fon faI cua cac cong fy da quoc gIa.
frong fam cua nhIou cong frình fruoc day. chua gIaI dap duoc
nhung cau hoI fhIof you doI voI muc dích cua chung fa. Cac
cong fy da quoc gIa Ia nhung doI fhu canh franh hang dau frong
nhIou nganh hay phan doan cong nghIop nhaf dInh fhuong daf
fru so chI o mof hoac haI quoc gIa. Nhung cau hoI quan frong Ia
tai sao oa /am tbc nao cac cong fy da quoc gIa fhuoc mof quoc
gIa phaf frIon cac ky nang va bí quyof doc nhaf frong nhung
40. Vo cac khao saf. xom Hood and Young |1979). ÐunnIng |1981) va Cavos |1982). ÐaI
vIof cua ÐunnIng |1989) cap nhaf fhom caI ma ong goI Ia Iy fhuyof “chIof frung”.
70
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
nganh cong nghIop nhaf dInh7 TaI sao mof so cong fy da quoc
gIa fhuoc mof vaI quoc gIa duy frì va dua vao nhung IoI fho nay
frong khI so khac IaI khong7
H¡ONG TO¡ MOT LY TH¡YKT MO¡ VK
LO¡ THK CANH TRANH Q¡OC G¡A
Cau hoI frong fam can fra IoI Ia vì sao cac doanh nghIop daf fru
so faI nhung quoc gIa nhaf dInh IaI daf duoc fhanh cong frong
cac nganh va phan doan cong nghIop nhaf dInh7 CaI can fìm
kIom chính Ia nhung dac dIom co fính quyof dInh cua mof quoc
gIa cho phop nhung doanh nghIop cua nuoc nay fao ra va duy
frì IoI fho canh franh frong cac IInh vuc cu fho. nghIa Ia IoI fho
canh franh cua cac quoc gIa.
Su foan cau hoa cac nganh cong nghIop va su quoc fo hoa
cac cong fy dom IaI cho chung fa mof nghIch Iy. No do khIon
nguoI fa kof Iuan rang quoc gIa da maf dI vaI fro cua mình frong
su fhanh cong cua nhung doanh nghIop cua no. Thoaf dau. cac
cong fy duong nhu da vuof cac quoc gIa. Nhung dIou ma foI hIou
duoc frong nghIon cuu nay da phu nhan kof Iuan fron. Nhu cac
ví du o fron da goI y. nhung doanh nghIop dan dau frong cac
nganh cong nghIop va cac phan doan cu fho co xu huong fap
frung o mof vaI quoc gIa va duy frì cac IoI fho canh franh frong
nhIou fhap ky. KhI cac doanh nghIop fu nhIou quoc gIa khac
nhau hình fhanh non cac IIon mInh. cac doanh nghIop daf fru
so o nhung quoc gIa gIup ho co duoc IoI fho canh franh fhuc su
rof cuoc so fro fhanh nhung doanh nghIop hang dau.
IoI fho canh franh duoc fao ra va duy frì fhong qua mof
qua frình dIa phuong hoa cao do. Nhung dIom khac bIof frong
co cau kInh fo quoc dan. cac gIa frI. van hoa. fho cho va IIch su
dou gop phan fao non su fhanh cong frong canh franh. VaI fro
cua quoc gIa daf fru so duong nhu fro non vung chac hon bao gIo
hof. Mac du su foan cau hoa frong canh franh co vo nhu khIon
cho quoc gIa do fro non kom quan frong hon. nhung fhuc su fhì
hoan foan nguoc IaI. Nuoc daf fru so. voI íf rao can fhuong maI
hon do cho cho cho cac doanh nghIop va nganh cong nghIop noI
dIa khong co fính canh franh. ngay cang co vaI fro dang ko vì
nuoc nay Ia nguon cung cap cac ky nang va cong ngho Ia non
fang cho IoI fho canh franh.
7l
8u can tbict co mot mo bìnb moi
Ðaf ky Iy fhuyof moI nao vo IoI fho quoc gIa frong cac nganh
cong nghIop phaI baf dau fu nhung fIon do khac han voI nhung
cong frình nghIon cuu fruoc. Thu nhaf. cac doanh nghIop co fho
Iua chon nhung chIon Iuoc khac nhau. Mof Iy fhuyof moI phaI
gIaI fhích duoc vì sao cac doanh nghIop fu nhung quoc gIa nhaf
dInh IaI Iua chon duoc nhung chIon Iuoc fof hon so voI cac doanh
nghIop o nhung nuoc khac do canh franh frong cac nganh cong
nghIop cu fho.
Thu haI. cac doI fhu canh franh fhanh cong fron fruong quoc
fo fhuong fham gIa canh franh voI nhung chIon Iuoc foan cau
frong do kof hop ca fhuong maI va dau fu nuoc ngoaI. Hau hof
cac Iy fhuyof fruoc day da gIaI fhích hoac fhuong maI hoac dau
fu nuoc ngoaI. Thay vì fho. mof Iy fhuyof moI phaI Iy gIaI vì sao
mof quoc gIa IaI Ia noi Jat tru so cua nhIou doI fhu canh franh
fhanh cong fron foan cau frong mof nganh cong nghIop cu fho
co su fham gIa cua ca fhuong maI va dau fu nuoc ngoaI
|41)
. Raf
nhIou nguyon nhan co ban cua xuaf khau va dau fu nuoc ngoaI
Ia gIong nhau.
Nuoc daf fru so Ia mof quoc gIa ma o do nhung IoI fho canh
franh fhIof you cua mof doanh nghIop duoc fao ra va duy frì.
Ðo Ia noI mof doanh nghIop xay dung chIon Iuoc cung nhu fhIof
ko va duy frì san pham nong cof va cong ngho xu Ií |duoc xac
dInh fong fho). Thong fhuong. qua frình san xuaf co nhIou fính
phuc fap so dIon ra o do
|42)
. Cac doanh nghIop fhuong fIon hanh
nhung hoaf dong khac faI nhIou quoc gIa khac
|43)
.
Nuoc daf fru so so Ia dIa dIom cua nhIou cong vIoc co nang
suaf cao nhaf. cong ngho cof IoI va nhung ky nang cao cap
nhaf. Su fon faI cua fru so chính faI mof quoc gIa cung fhuc day
nhung anh huong fích cuc nhaf foI cac nganh cong nghIop noI
41. Ca fhuong maI va dau fu nuoc ngoaI noI chung dou duoc su dung dong fhoI khI cac
doanh nghIop fhanh cong mo rong san xuaf |vo bang chung. xIn xom ÐIomsfrom. IIpsoy
and KuIchycky |1988l. Cung mof IoaI faI san va ky nang fao ra fIom nang cho ca fhuong
maI va dau fu nuoc ngoaI.
42. KhaI nIom quo nha do cap don mof nganh cong nghIop cu fho. Mof fap doan da quoc
gIa co fho co nhIou quo nha do canh franh frong nhung nganh cong nghIop khac nhau
o cac nuoc khac nhau.
43. Mof so nha quan saf coI vIoc cac doanh nghIop fro non canh franh dom IaI fhIof haI
cho quoc gIa cua ho khI ho mua phu fung. san xuaf hoac phaf frIon san pham o nuoc
ngoaI. Cac chính sach cua mof nuoc ngan can cac doanh nghIop cua no san xuaf hoac
fhuo gIa cong o nuoc ngoaI. du hap dan. nhung Ia nhung chính sach fu fhaf baI. Ngan
can nhung hanh dong do so chI Iam suy you kha nang duy frì IoI fho frong mof nganh
cong nghIop. CIaI phap fhuc fo duy nhaf Ia fhay doI moI fruong quoc gIa Iam cho cac
doanh nghIop Iua chon san xuaf nhIou hon o quo nha. Xom Chuong 12.
72
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
dIa co IIon quan khac va mang don nhung IoI ích khac doI voI
canh franh frong non kInh fo quoc gIa ma foI so khao saf fI mI.
Quoc gIa fro fhanh noI daf fru so so fhuong co duoc fhang du
xuaf khau.
Mac du quyon so huu cac doanh nghIop fhuong duoc fap
frung o noI daf fru so. quoc fIch cua nhung co dong chI Ia fhu
you. Chung nao ma cong fy dIa phuong van con daf fru so fhuc
su nho gIu IaI duoc chIon Iuoc hIou qua. su sang fao va kIom
soaf ky fhuaf fhì quoc gIa do van duoc huong phan Ion IoI ích
cho non kInh fo. ngay ca khI cong fy do do cac nha dau fu nuoc
ngoaI hoac mof doanh nghIop nuoc ngoaI so huu
|44)
. Vay. vIoc
gIaI fhích vì sao mof quoc gIa IaI Ia noI daf fru so chính cua
nhIou doI fhu canh franh fhanh cong co fam quan frong mang
fính quyof dInh doI voI muc nang suaf cua mof quoc gIa va kha
nang nang cao nang suaf cua nuoc nay fhoo fhoI gIan.
Mof Iy fhuyof moI phaI vuof ra khoI IoI fho so sanh fhong
fhuong do huong foI IoI fho canh franh cua quoc gIa. No phaI Iy
gIaI vì sao cac doanh nghIop cua mof quoc gIa IaI co fho gIanh
duoc IoI fho canh franh duoI moI hình fhuc. chu khong chI Ia
cac kIou IoI fho nho you fo san xuaf frong Iy fhuyof vo IoI fho so
sanh. Hau hof cac Iy fhuyof vo fhuong maI chI xom xof foI you
fo chI phí. coI chaf Iuong va dac frung san pham chI o hang fhu
you
|45)
. Mof Iy fhuyof moI phaI phan anh mof quan nIom phong
phu vo canh franh bao gom cac phan doan fhI fruong. san pham
co fính dac frung. khac bIof vo cong ngho va IoI fho kInh fo nho
quy mo. Chaf Iuong. dac dIom va doI moI san pham co vaI fro
frung fam frong cac nganh va phan doan cong nghIop fIon fIon.
NgoaI ra. IoI fho vo chI phí cung fang fhom nhIou nho ap dung
nhung mau fhIof ko gIup san xuaf co hIou qua va quy frình cong
ngho fIon fIon. fuong fu nhu IoI fho nho chI phí you fo san xuaf
hay hoac fham chí Ia IoI fho kInh fo nho quy mo. Chung fa phaI
hIou duoc vì sao cac doanh nghIop o mof vaI quoc gIa Ia gIoI hon
cac doanh nghIop khac frong vIoc fao ra nhung IoI fho nay. dIou
fhIof you do co nang suaf cao va fang dan.
44. Trong fhIof bI X quang chang han. C H I MuIIor fhuoc so huu cua PhIIIIps |Ha Ian).
Nhung cong fy con cua Ðuc gIu foan bo vIoc kIom soaf chIon Iuoc va. cung voI SIomons.
no co vI frí vung chac frong nganh cong nghIop fhIof bI X quang foan cau. Ðuc Ia quo
huong baf chap so huu nuoc ngoaI.
45. Khong chI Iy fhuyof fhuong maI ma nhIou Iy fhuyof fang fruong cung dua fron quan
dIom nay. Xom Romor |1987).
73
8u can tbict co mot mo bìnb moi
Mof Iy fhuyof moI phaI baf dau fu mof fIon do canh franh
co fính dong va phaf frIon. NhIou fu fuong fruyon fhong da fho
hIon mof quan dIom fInh. fap frung vao hIou qua chI phí nho
vao nhung IoI fho you fo san xuaf hoac IoI fho quy mo. Thay
doI cong ngho duoc xom xof nhu mof you fo ngoaI sInh hoac bI
daf ngoaI fam anh huong cua Iy fhuyof. Tuy nhIon. nhu Josoph
Schumpofor da cong nhan fu nhIou fhap ky fruoc. frong canh
franh khong co “frang fhaI can bang”. Canh franh fhay doI
IIon fuc. frong do. xuaf hIon nhung san pham moI. nhung cach
fIop fhI moI. nhung quy frình san xuaf moI va foan bo nhung
phan doan fhI fruong moI. Nhung Schumpofor. cung gIong nhu
cac nha nghIon cuu khac foI da nhac foI. da khong fra IoI day
du cau hoI chính ma chung fa quan fam. Vì sao mof so doanh
nghIop. daf fru so o mof so quoc gIa. IaI doI moI nhIou hon cac
doanh nghIop khac7
Mof Iy fhuyof moI phaI bIon su caI fIon va doI moI frong cac
phuong phap va cong ngho fro fhanh mof you fo frung fam
|46)
.
Chung fa can phaI gIaI fhích vaI fro cua quoc gIa frong qua
frình doI moI. Vì qua frình doI moI doI hoI mof su dau fu IIon
fuc frong nghIon cuu. von faI san. va nguon nhan Iuc non chung
fa phaI Iy gIaI vì sao muc do cua nhung su dau fu nay o mof so
quoc gIa IaI manh hon mof so quoc gIa khac. Cau hoI Ia Iam
fho nao do mof quoc gIa dua ra duoc mof moI fruong gIup cac
doanh nghIop cua nuoc nay co fho caI fIon va doI moI nhanh
hon cac doI fhu nuoc ngoaI frong mof nganh cong nghIop cu fho.
No cung so fro fhanh co so do gIaI fhích vIoc foan bo su phaf
frIon kInh fo quoc dan. nho fhay doI cong ngho. voI y nghIa
rong nhaf cua fhuaf ngu nay. Ia nguyon nhan cua nhIou su fang
fruong kInh fo nhu fho nao
|47)
.
Thoo mof quan dIom fInh vo canh franh. cac you fo san xuaf
cua mof quoc gIa Ia co dInh. Cac doanh nghIop su dung chung
frong nhung nganh cong nghIop ma chung so dom IaI nhIou IoI
nhuan nhaf. Trong canh franh fhuc fo. dac dIom cof you Ia su
doI moI va fhay doI. Thay vì bI gIoI han frong vIoc chuyon doI
46. Quan dIom co ban cua foI Ia quan dIom kIou Schumpofor |1934. 1942) hon Ia quan
dIom fan co dIon. TInh fhan kInh doanh va doI moI fo ra Ia you fo frung fam doI voI IoI
fho quoc gIa. TaI sao mof so doanh nghIop va ca nhan IaI doI moI frong nhung nganh cong
nghIop cu fho va faI sao ho IaI o mof nuoc cu fho. so Ia frong fam cua phan fIop fhoo.
47. Mof huong nghIon cuu da dI don kof Iuan nay. Xom cong frình noI fIong cua SoIov
|1957) va ÐonIson |1962).
74
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
fhu dong cac nguon Iuc foI noI daf IoI nhuan cao nhaf. fhì van
do fhuc su Ia Iam fho nao do cac doanh nghIop fang duoc IoI
nhuan fhong qua nhung san pham va quy frình moI. Thay vì foI
da hoa mof cach don gIan frong nhung khuon kho co dInh. fhì
cau hoI Ia Iam fho nao do cac doanh nghIop co fho gIanh duoc
IoI fho canh franh fu vIoc fhay doI cac khuon kho. Thay vì chI
su dung cac you fo san xuaf co dInh. van do quan frong hon Ia
Iam fho nao do cac doanh nghIop va quoc gIa caI fhIon duoc chaf
Iuong cua cac you fo do. nang cao nang suaf voI nhung gì ho da
su dung va fao ra nhung caI moI
|48)
. NgoaI ra. o nhung noI ma
cac you fo san xuaf do dI chuyon va co fho duoc khaI fhac fhong
qua nhung chIon Iuoc foan cau. hIou qua su dung cua cac nhan fo
fham chí fro non quan frong hon. Cau fra IoI cho nhung cau hoI
nay so xuaf hIon voI vaI fro quyof dInh frong vIoc hIou duoc vì
sao cac quoc gIa IaI fhanh cong frong nhung nganh cong nghIop
nhaf dInh.
CuoI cung. vì cac doanh nghIop dong mof vaI fro quan frong
frong qua frình fao ra IoI fho canh franh. hanh vI cua cac doanh
nghIop phaI fro fhanh mof bo phan khong fho fhIou doI voI mof
Iy fhuyof vo IoI fho quoc gIa. Mof kIom nghIom fof cho mof Iy
fhuyof moI Ia no phaI co y nghIa doI voI cac nha quan Iy cung
nhu hoach dInh chính sach va nhung nba kinb tc boc. Tu goc
nhìn cua mof nha quan Iy. nhIou Iy fhuyof qua chung chung do
fro non co fho fro non fhích hop. Mof Iy fhuyof moI phaI mang
IaI cho cac doanh nghIop mof su hIou bIof sau sac vo van do Iam
fho nao do xay dung mof chIon Iuoc nham fro fhanh mof doI fhu
canh franh quoc fo co hIou qua. Ðay Ia nhung fhach fhuc ma foI
daf ra do fhuc hIon.
NGH¡KN C¡¡ C¡A CH¡NG TO¡
Ðo nghIon cuu xom vì sao cac quoc gIa IaI gIanh duoc IoI fho
canh franh frong cac nganh cong nghIop cu fho va nhung ham y
danh cho chIon Iuoc doanh nghIop va cac non kInh fo quoc dan.
foI da fIon hanh mof nghIon cuu koo daI frong 4 nam fron 10
quoc gIa co hoaf dong fhuong maI quan frong:
48. Cac you fo san xuaf van con khan hIom vao mof fhoI dIom nhung nghIon cuu cua
foI goI y rang kha nang nang cap chaf Iuong cua chung va su dung chung voI nang suaf
cao hon Ia vo cung va nhung IoI ích fhu duoc Ia dang ko.
75
8u can tbict co mot mo bìnb moi
• Ðan Mach
• Ðuc
• Y
• Nhaf Ðan
• Han Quoc
• SIngaporo
• Thuy ÐIon
• Thuy SI
• Vuong quoc Anh
• My
Cac quoc gIa fron bao gom 3 nuoc co suc manh cong nghIop
hang dau Ia My. Nhaf Ðan va Ðuc. cung nhu mof so quoc gIa
khac duoc chon fao non su da dang vo quy mo. chính sach cua
chính phu doI voI cong nghIop. frIof Iy xa hoI. dIa Iy va khu vuc.
Trong nhung nam gan day. su fap frung duoc chuyon huong foI
cac quoc gIa chau A va Nhaf Ðan. Han Quoc. SIngaporo cung
duoc nghIon cuu o day. Tuy nhIon. cac quoc gIa chau Au cung
dom don su quan fam va nhung hIou bIof quan frong fuong fu.
Mof so cac quoc gIa chau Au duoc dua vao nghIon cuu nay. frong
so nay co mof vaI quoc gIa nhu Thuy SI va Thuy ÐIon da fham
gIa vao mof khoI Iuong Ion cac hoaf dong fhuong maI quoc fo.
NghIon cuu nay bI gIoI han chI frong 10 quoc gIa vì dIou kIon
han cho vo fhoI gIan va nguon Iuc. Tong cong. 10 quoc gIa duoc
nghIon cuu nay chIom 50% fong khoI Iuong hang xuaf khau cua
fho gIoI vao nam 1985. Tong quan vo mof vaI dac dIom noI baf
cua cac quoc gIa nay co frong Ðang 1-1.
Trong fam cua nghIon cuu Ia qua frình gIanh va duy frì IoI
fho canh franh o nhung nganh va cac phan doan cong nghIop
fuong doI fInh vI. Nhung IoI fho nay nam gIu chìa khoa dan foI
nang suaf cao va fang dan frong mof quoc gIa; fuy nhIon chính
chung IaI Ia nhung gì duoc hIou íf nhaf nou ban su dung nhung
Iy fhuyof da co. Cac quoc gIa duoc chon cho nghIon cuu nay Ia
nhung nuoc da canh franh fhanh cong frong nhIou nganh cong
nghIop hoac. frong fruong hop cua Han Quoc va SIngaporo. cho
fhay nhung dau hIou co fho Iam duoc dIou do
|49)
. Han Quoc va
SIngaporo da duoc chon fu nhom cac quoc gIa dang fang fruong
nhanh va cong nghIop hoa moI |NICs) vì cac quoc gIa nay co
49. Nhung quoc gIa fIon fIon nay co muc do fhanh cong frong vIoc duy frì IoI fho khac
nhau. Xom Chuong 7 foI 9.
76
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
Ðan
Macb Ðuc Y
Ðan so nam 1987 |frIou nguoI) 5.1 61.2 57.3
ÐIon fích |dam vuong) 16.638 96.030 116.324
Maf do dan so |nguoI/dam vuong) 307 637 493
CÐP nam 1987 voI muc gIa va
fI gIa hoI doaI nam 1980 |fI doIa My)
$77.2 $899.1 $525.9
Tang fruong kop hang nam vo CÐP
voI muc gIa nam 1980. gIaI doan 1950-87
3.2% 4.6% 4.5%
Tang fruong kop hang nam
vo san xuaf cong nghIop. gIaI doan 1950-87
2.5%o 4.6% 5.3%
Tang fruong kop hang nam vo dan so.
gIaI doan 1950-87
0.5% 0.7% 0.5%
Tang fruong kop hang nam vo Iuc Iuong Iao dong
|so nguoI co vIoc Iam). gIaI doan 1950-87
1.0%a 0.8% 0.1%
CÐP fhoo dau nguoI nam 1987 voI
muc gIa nam1980 fính bang doIa My
15.137 14.691 9.178
Tang fruong kop hang nam vo CÐP
fhoo dau nguoI voI muc gIa 1980. gIaI doan 1950-87
2.7% 4.0% 3.9%
Tang fruong kop hang nam vo nang suaf Iao dong
|CÐP/nguoI Iao dong). gIaI doan 1950-87
2.4%a 3.8% 4.4%
Ðau fu quoc gIa fhuc |fong fích Iuy faI san co dInh
fru dI gIa frI khau hao duoc fính bang %CÐP).
fI Io frung bình gIa doan 1950-87
11.6% 11.8% 10.9%
CIa frI xuaf khau duoc fính bang % CÐP |1987) 25.2% 26.2% 14.7%
CIa frI nhap khau duoc fính bang % CÐP |1987) 25.1% 20.3% 16.5%
TI Io fhaf nghIop nam 1987 8.1% 8.9% 11.9%
TI Io fhaf nghIop frung bình. gIaI doan 1950-87 6.4% 3.5% 5.4%
BANG 1-1. OAC O¡KM NHAN KHA¡ HOC VA K¡NH TK O¡OC L¡A CHON
C¡A CAC Q¡OC G¡A TRONG CONG TR¡NH NGH¡KN C¡¡.
Nguon: Quy fIon fo quoc fo. 8o /icu tai cbinb quoc tc. NIon gIam. fhang 9/1988.
Phong nghIon cuu kInh fo quoc dan. Cac bìnb tbai tbuong mai quoc tc oa pbat
tricn kinb tc. Han Quoc. 1975.
TrIon vong kInh fo OÐCÐ. Cac so /icu /icb su. 1960-86.
IIon hIop quoc. Nicn giam tbong kc. 1960-86.
Ðo Iao dong My. 8o /icu so sanb GDP tbuc. chua xuaf ban.
77
8u can tbict co mot mo bìnb moi
Ghi chu: Cac chI so kInh fo vI mo duoc bao cao boI raf nhIou fo chuc khac nhau va su
dung nhung so IIou duoc fap hop fu nhIou nguon bang nhIou phuong phap. Cac chI so
frình bay o day duoc dua fron nhung nguon va phuong phap chuan do fao fhuan IoI cho
vIoc so sanh quoc fo. So IIou fho hIon gIa ca va fI gIa hoI doaI nam 1980 da duoc su
dung. Mac du nhung su so sanh su dung cac nam co so hoac fI gIa hoI doaI khac nhau
doI khI co su khac bIof. nhung vI frí xop hang gIua cac quoc gIa khong fhay doI dang ko
ngoaI fru cac fIou chuan fhuan fuy. dac bIof Ia CÐP fhoo dau nguoI. Su dung fI suaf suc
mua fuong duong khIon cho nuoc My fro fhanh quoc gIa dan dau vo CÐP fhoo dau nguoI
fhuan fuy. mac du fI Io fang fruong CÐP fhoo dau nguoI cua nuoc nay suof gIaI doan hau
chIon van o vI frí cuoI cung. cung nhu muc fang fruong CÐP/nguoI co vIoc Iam.
a 1955-87 c 1953-87 o 1970-87 g 1955-85
b 1960-87 d 1961-87 f 1966-86 h 1985
NA = khong co
Nbat Ban
Han
Quoc
8inga-
porc
Tbuy
Ðicn Tbuy 8ì
Vuong quoc
Anb My
122.1 42.1 2.6 8.4 6.5 56.9 243.8
145.870 38.279 240 173.732 15.943 94.251 3.679.192
837 1.100 10.833 48 408 604 66
$1.370.6 $62.8h $15.3h $140.5 $114.4 $628.7 $3.301.3
7.2%a 7.9%a 8.3%b 3.0% 3.2% 2.5% 3.2%
9.7% 14.1%a 9.7%f 3.3% 2.6%b 2.2% 3.8%
1.1% 2.0% 2.6% 0.5% 0.9% 0.3% 1.3%
1.4% 3.2%c 3.6%o 0.6%b 0.2%o 0.3% 1.7%
11.225 1.528h 5.885h 16.726 17.600 11.049 13.541
6.2%a 5.7%a 6.5%b 2.6% 2.2% 2.2% 1.9%
5.9%a 5.8%c 4.8%o 2.3%b 1.2%o 2.2% 1.4%
17.6% 14.7%g NA 11.0% 13.7% 7.7% 7.1%
10.7% 39.0% 143.9% 27.9% 35.6% 19.6% 5.6%
6.9% 33.8% 163.3% 25.5% 37.2% 23.0% 9.5%
2.8% 3.1% 4.7% 1.9% 0.8 % 10.5% 6.2%
1.7% 5.0%d 4.1%o 2.1% 0.3% 4.7% 5.7%
Ðan
Macb Ðuc Y
Ðan so nam 1987 |frIou nguoI) 5.1 61.2 57.3
ÐIon fích |dam vuong) 16.638 96.030 116.324
Maf do dan so |nguoI/dam vuong) 307 637 493
CÐP nam 1987 voI muc gIa va
fI gIa hoI doaI nam 1980 |fI doIa My)
$77.2 $899.1 $525.9
Tang fruong kop hang nam vo CÐP
voI muc gIa nam 1980. gIaI doan 1950-87
3.2% 4.6% 4.5%
Tang fruong kop hang nam
vo san xuaf cong nghIop. gIaI doan 1950-87
2.5%o 4.6% 5.3%
Tang fruong kop hang nam vo dan so.
gIaI doan 1950-87
0.5% 0.7% 0.5%
Tang fruong kop hang nam vo Iuc Iuong Iao dong
|so nguoI co vIoc Iam). gIaI doan 1950-87
1.0%a 0.8% 0.1%
CÐP fhoo dau nguoI nam 1987 voI
muc gIa nam1980 fính bang doIa My
15.137 14.691 9.178
Tang fruong kop hang nam vo CÐP
fhoo dau nguoI voI muc gIa 1980. gIaI doan 1950-87
2.7% 4.0% 3.9%
Tang fruong kop hang nam vo nang suaf Iao dong
|CÐP/nguoI Iao dong). gIaI doan 1950-87
2.4%a 3.8% 4.4%
Ðau fu quoc gIa fhuc |fong fích Iuy faI san co dInh
fru dI gIa frI khau hao duoc fính bang %CÐP).
fI Io frung bình gIa doan 1950-87
11.6% 11.8% 10.9%
CIa frI xuaf khau duoc fính bang % CÐP |1987) 25.2% 26.2% 14.7%
CIa frI nhap khau duoc fính bang % CÐP |1987) 25.1% 20.3% 16.5%
TI Io fhaf nghIop nam 1987 8.1% 8.9% 11.9%
TI Io fhaf nghIop frung bình. gIaI doan 1950-87 6.4% 3.5% 5.4%
78
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
nhIou mo hình fhanh cong frong cong nghIop raf khac nhau va
co su pha fron khac nhau vo chính sach cua chính phu
|50)
. Cu
fho. Han Quoc da caI fhIon va duy frì duoc vI frí canh franh
nhanh nhaf frong so cac nuoc NICs.
Phan Ion cac nghIon cuu vo suc canh franh quoc gIa fap frung
vao chI mof quoc gIa don Io hoac dua vao nhung so sanh song
phuong. fhuong Ia voI Nhaf Ðan
|51)
. Mac du nguoI fa da bIof duoc
nhIou dIou fu nghIon cuu nay. nhung mof cach fIop can nhu vay
chI dua chung fa dI xa mof quang duong nhaf dInh. va fham chí
co fho dan foI saI Iac. Cac kof qua fhu duoc fu nhung so sanh
fhuong cho fhay fhIou su chính xac khI dua fhom quoc gIa fhu ba
hoac fhu fu vao nghIon cuu. Ví du nhu. frong cac cong frình nghIon
cuu so sanh My va Nhaf Ðan. nhung du an nghIon cuu hop fac
cua Nhaf Ðan fhuong duoc xac dInh Ia nhan fo chu you Iam co
so cho su fhanh cong frong canh franh cua Nhaf Ðan. Cac cong
frình nghIon cuu nay da dong vaI fro Ia co so cho vIoc do xuaf cho
nhung noI khac. Tuy nhIon. Ðuc va Thuy SI. frong so cac quoc gIa
khac. duong nhu duy frì duoc IoI fho canh franh o moI nganh cong
nghIop ma khong can nghIon cuu hop fac. NgoaI ra. nhung du an
hop fac cua Nhaf Ðan. nhu foI so do cap sau nay. quan frong boI
vì nhung Iy do khac. chu khong phaI nhung Iy do da duoc dua ra
|52)
. Ðang vIoc nghIon cuu cac quoc gIa voI nhung hoan canh khac
nhau. foI hy vong so fach rIong duoc cac Iuc Iuong co ban fao non
IoI fho canh franh quoc gIa fu nhung fruong hop rIong.
NghIon cuu nay do mof nhom gom hon 30 nha nghIon cuu fIon
hanh. hau hof Ia nhung nguoI ban dIa hoac song o quoc gIa ma ho
nghIon cuu. Mof ho phuong phap chung duoc su dung faI moI quoc
gIa. NghIon cuu duoc fIon hanh voI su gIup do va khuyon khích
cua cac fo chuc hop fac da duoc nou Ion frong phan IoI noI dau.
NgoaI ra con co cac co quan chính phu nhu Ðo Cong nghIop va
Thuong maI quoc fo Nhaf Ðan. cac fho cho faI chính fu nhan nhu
Ngan hang Ðoufscho. cac fho cho gIao duc nhu VIon kInh doanh
quoc fo fhuoc ÐaI hoc kInh fo SfockhoIm. va fap chí Nha kInh fo
50. NghIon cuu nay gIoI han frong nhung quoc gIa fuong doI phaf frIon boI vì frong fam
cua no Ia vo canh franh frong nhung nganh cong nghIop fuong doI phuc fap. Mac du
khong xom xof mof nuoc kom phaf frIon nao. nghIon cuu nay cung kham pha ra nhung
nhan fo quyof dInh cho fhanh cong frong canh franh o nhung nuoc ma cac nuoc kom
phaf frIon muon canh franh. ToI fIn rang nghIon cuu nay co nhIou ham y cho cac doanh
nghIop va cac chính phu o cac nuoc dang phaf frIon. Xom Chuong 10.
51. Nhung ví du dang chu y Ia VogoI |1985). McCav |1986) va ProsfovIfz |1988).
52. Xom Chuong 8 va 12.
79
8u can tbict co mot mo bìnb moi
hoc. Cac fo chuc hop fac cung cap co so ha fang can fhIof. ho fro
vIoc fIop can voI cac cong fy va cac fho cho khac frong cac nuoc
va doI khI gIup do nghIon cuu faI dIa phuong.
XAC O¡NH NH¡NG NGANH CONG NGH¡KP THANH CONG
TRONG CAC NKN K¡NH TK
TaI moI quoc gIa. nghIon cuu bao gom 2 phan. Phan dau fIon
Ia xac dInh faf ca |hoac cang nhIou cang fof) cac nganh cong
nghIop frong do cac doanh nghIop daf duoc fhanh cong quoc fo.
su dung du IIou fhong ko san co. cac nguon fhong fIn bo sung da
xuaf ban. va cac cuoc phong van. Chung foI quan fam foI faf ca
cac IoaI hình nganh cua non kInh fo. bao gom nong nghIop. cho
fao va nhung nganh cong nghIop dIch vu. Hau hof cac nghIon
cuu fruoc day da IoaI fru cac nganh dIch vu. nhung canh franh
quoc fo frong cac nganh nay ngay cang pho bIon va quan frong.
Mac du so IIou vo cac nganh dIch vu van con raf íf va fhong fIn
vo vI frí canh franh quoc gIa chu you duoc fhu Iuom fu nhung
cuoc phong van va cac nguon fIn roI rac da xuaf ban. nhung
cong nghIop dIch vu duoc dua fhom vao ca frong ho so quoc gIa
cung nhu nhom cac nganh duoc chon do nghIon cuu chI fIof.
Ðon vI phan fích co ban Ia mof nganh cong nghIop hop hoac
mof phan doan rIong bIof frong nganh. IoI fho quoc gIa dang
ngay cang fap frung vao cac nganh cong nghIop cu fho va fham
chí Ia cac phan doan cong nghIop. phan anh IoI fho canh franh
cu fho va rIong bIof cua cac quoc gIa. Trong khuon kho cua so
IIou san co. chung foI da fìm kIom nhung dInh nghIa nganh
cong nghIop hop nhaf
|53)
.
Chung foI da dInh nghIa fhanh cong quoc fo cua mof nganh
cong nghIop o mof quoc gIa /a so buu Juoc /oi tbc canb tranb
tuong Joi so ooi nbung Joi tbu manb nbat tbc gioi. Ðo co su fon
faI cua bao ho. fro gIa. cac fap quan ko foan khac nhau. va su pho
bIon cua fhuong maI bIon gIoI voI cac nuoc Iang gIong. nhIou fIou
chuan danh gIa IoI fho canh franh co fho bI saI Iac. Kha nang
sInh IoI noI dIa. quy mo cua nganh cong nghIop hoac cong fy dan
dau va su fon faI cua mof vaI maf hang xuaf khau dou khong phaI
Ia nhung chI so dang fIn cay vo IoI fho canh franh. VIoc do Iuong
53. Hình mau fhuong maI duoc do bang muc do 5 con so fhoo Phan IoaI fhuong maI quoc
fo chuan |SITC).
80
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
IoI fho canh franh fhuc bang fhong ko dang Ia mof fhach fhuc.
Chung foI Iua chon nhung fIou chuan fof nhaf do danh gIa
vo IoI fho canh franh quoc fo frong nghIon cuu cua mình. Nhung
fIou chuan do Ia |1) kha nang duy frì mof so Iuong Ion hang
xuaf khau foI nhIou quoc gIa khac va/hoac |2) dau fu nuoc ngoaI
dang ko dua fron ky nang va faI san duoc fao ra o chính quoc
|54)
.
Ðau fu nuoc ngoaI va fhuong maI dou khong fho fhIou doI voI
cac chIon Iuoc foan cau va nhung fIou chuan danh gIa su fhanh
cong quoc fo phaI bao gom ca haI you fo fron. Ví du nhu. cac
cong fy duoc pham cua Thuy SI va cac nha san xuaf hang fIou
dung dong goI cua My co suc manh quoc fo vuof ra khoI nhung
do Iuong frong so IIou fhuong maI. Tuy nhIon. frong fhuc fo.
xuaf khau va dau fu nuoc ngoaI co xu huong xuaf hIon cung
nhau. Phu Iuc A so nou chI fIof vIoc chung foI da xac dInh nhung
nganh cong nghIop co suc canh franh nhu fho nao
|55)
.
Quoc gIa duoc mof doanh nghIop chon Iam noI daf fru so nou
do Ia mof doanh nghIop ban dIa. so huu dIa phuong hoac Ia mof
doanh nghIop duoc fu quan Iy mac du do mof cong fy hay cac nha
dau fu nuoc ngoaI so huu. Mof nha san xuaf gIay fruof fuyof daf
fru so o Y. phaf frIon va san xuaf gan nhu faf ca san pham o Y.
duoc coI nhu Ia mof fruong hop vo IoI fho canh franh cua Y ngay
54. Hau hof nghIon cuu fhuc nghIom vo suc canh franh quoc gIa hay hình mau fhuong
maI dua fron cac kIom dInh fhong ko vo hình mau fhuong maI faI mof fhoI dIom. Nhung
han cho vo so IIou Iam cho chI mof nhom nganh o mof quoc gIa duoc khao saf. Cac
nganh duoc dInh nghIa rong va cac bIon so gIaI fhích khong nhIou. Hau hof nghIon cuu
fhong ko da nghIon cuu fhuong maI va dau fu nuoc ngoaI rIong ro. Cac kof qua vo moI
quan ho gIua fhuong maI va dau fu nuoc ngoaI Ia fu khong quan ho voI nhau cho foI bo
fro cho nhau.
55. Mof nganh duoc coI Ia canh franh nou fhI phan frong xuaf khau fho gIoI cua no vuof
muc fhI phan bình quan cua nuoc do frong fong xuaf khau fho gIoI va nganh do co can
can fhuong maI duong. voI nhung dIou kIon cu fho khac duoc fhao Iuan frong phu Iuc A.
Nhung nganh fhoa man dIou kIon nay fhuong chIom foI haI phan ba hay hon fong xuaf
khau mof quoc gIa. Chung fo fhom vao nhung nganh cong nghIop dua fron bang chung
vo dau fu nuoc ngoaI dang ko. mIon Ia do khong phaI Ia dau fu kIou fhu dong. dau fu
danh muc hay IIon quan don mua IaI cac cong fy nuoc ngoaI quan Iy doc Iap. Mof ví du
cua dau fu danh muc Ia dau fu dang ko cua Nhaf vao baf dong san o My. Tuong fu. vI
fho quoc fo cua mof doanh nghIop nhu Thomson CSI |Phap) frong nganh fIvI. bao gom
phan Ion nhung cong fy con mua IaI cua nuoc ngoaI ma khong fho hIon ro rang IoI fho
canh franh quoc fo cua Phap.
Chung foI IoaI nhung nganh cong nghIop co bang chung xuaf khau Ia do cac cong fy con
nuoc ngoaI daf o nuoc do. Chung foI cung IoaI nhung nganh ma fhanh cong quoc fo chu
you o cac nuoc Iang gIong. va nhung nganh frong do co fro cap hoac fhua Io ma khong
co vIon canh IoI nhuan fuong IaI hop Iy. Nhung nganh nay Ia nhung nganh ma vI fho
quoc fo khong phan anh non fang IoI fho canh franh. Trong gIaI doan nghIon cuu sau.
frong do chung foI fìm hIou nhung nghIon cuu fình huong chI fIof. su hIon dIon cua IoI
fho canh franh co fho duoc danh gIa fruc fIop hon.
8l
8u can tbict co mot mo bìnb moi
ca khI no da bI mua IaI boI mof cong fy nuoc ngoaI. Tuy nhIon.
nou mof nganh cong nghIop cua mof quoc gIa bao gom phan Ion
cac cong fy con cua cac doanh nghIop nuoc ngoaI fhì quoc gIa do
khong duoc cho Ia co suc canh franh frong nganh do.
Chung foI da fao ra mof mo fa so Iuoc vo faf ca cac nganh
cong nghIop ma moI quoc gIa co duoc fhanh cong quoc fo o ba
moc fhoI gIan: 1971. 1978 va 1985
|56)
. Cac quoc gIa Ion hon cho
fhay nhung vI frí quoc fo o hang fram nganh cong nghIop. Hình
mau cua cac nganh cong nghIop fhanh cong o moI non kInh
fo khong ho su ngau nhIon. va nhIom vu cua chung fa Ia phaI
gIaI fhích hình mau do va su fhay doI cua no fhoo fhoI gIan
|57)
.
Chung foI dac bIof quan fam don nhung moI IIon ho gIua cac
nganh cong nghIop canh franh cua mof quoc gIa. Chung foI da
su dung mof cong cu goI Ia bIou do fo hop do kof noI cac nganh
cong nghIop fhanh cong frong fung non kInh fo. duoc mo fa baf
dau fu Chuong 7
|58)
.
L¡CH S¡ C¡A CAC NGANH CONG NGH¡KP THANH CONG
Trong phan fhu haI cua nghIon cuu. chung foI xom xof IIch su
canh franh frong cac nganh cong nghIop cu fho do hIou duoc
qua frình nang dong ma nho no IoI fho canh franh da duoc fao
ra. Ðua vao nhung ho so quoc gIa. chung foI da Iua chon hon
100 nganh cong nghIop hoac cac nhom nganh cong nghIop. duoc
dua ra frong Ðang 1-2. do nghIon cuu chI fIof. NhIou nganh cong
nghIop khac duoc xom xof íf chI fIof hon.
ÐoI voI moI quoc gIa. nganh cong nghIop duoc chon Iam mau
so daI dIon cho hau hof cac nhom nganh co fính canh franh
56. Nhung nam nay duoc chon do co khoang fhoI gIan daI nhaf co fho. do su fhay doI
vo Ho fhong phan IoaI fhuong maI quoc fo chuan |SITC). Su chu y cua chung foI fap
frung vao so IIou nam 1978 va 1985. boI vì chung foI co san so IIou phan IoaI chI fIof
hon |SITC. ban sua doI II). duoc ap dung nam 1978. co fính daI dIon hon cho cac nganh
cong nghIop fhuc fo.
57. Ðo bo sung cho cac nguon fhong ko. phong van duoc su dung do xac dInh va cac phan
doan va cac nganh cong nghIop fhanh cong va gIup IoaI bo nhung nganh ma fhanh cong
cua no Ia do dau fu nuoc ngoaI hoac nhung su baf fhuong khac.
58. Chung foI cung fIon hanh phong van o cac nuoc khac voI nhung quan chuc cao cap
chính phu. ngan hang. cac nha cong nghIop hang dau va cac nha quan saf khac voI
fam nhìn rong vo non kInh fo. bo sung fhom bang nghIon cuu frong fhu vIon. Muc dích
cua chung foI Ia co duoc hIou bIof vo boI canh fho cho moI quoc gIa. fhaI do doI voI non
cong nghIop va cau fruc chính frI. kInh fo. xa hoI. Ðac bIof chu y Ia nhung khu vuc nhu
chính sach cua chính phu doI voI cong nghIop. ban chaf cua ho fhong y fo. gIao duc va
faI chính. cau fruc fo chuc cua nghIon cuu va frIon khaI. va hình mau nhu cau noI dIa
voI hang hoa va dIch vu.
82
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
quan frong frong non kInh fo. Ví du nhu o Ðan Mach. chung
foI da xom xof nganh san xuaf bo sua. mof nganh fhuoc nhom
cac nganh fao ra san pham nong nghIop cuoI cung ma Ðan
Mach co fho manh; phu gIa fhuc pham va may nong nghIop.
daI dIon vo nhom nganh nguyon IIou dau vao nong nghIop; va
do noI fhaf. mof frong hang Ioaf cac san pham gIa dình. O My.
fho manh cua nuoc nay frong nganh dIch vu kInh doanh duoc
fho hIon qua quang cao. xay dung cong frình va quan Iy chaf
fhaI; cac fho manh cua nganh cho fao Ia may bay fhuong maI.
fu Ianh va may dIou hoa va fhIof bI xay dung; chIom uu fho o
nganh may fính Ia san xuaf phan mom; frong IInh vuc y fo Ia
fhIof bI fhoo doI bonh nhan va bom kIm fIom; frong nganh san
xuaf hang fIou dung dong goI Ia chaf fay; IInh vuc gIaI frí Ia
phIm anh. Hoa chaf nong nghIop daI dIon cho nganh hoa chaf
va duoc coI Ia mof ví du cua nguyon IIou dau vao cho mof nhom
Ion cac nganh san xuaf nong nghIop cua My. Cac nganh cong
nghIop duoc nghIon cuu chIom mof phan dang ko frong fong
khoI Iuong hang xuaf khau faI moI quoc gIa. bao gom hon 20%
fong khoI Iuong hang xuaf khau o Nhaf. Ðuc va Thuy SI va hon
40% fong khoI Iuong hang xuaf khau o Han Quoc.
Taf ca cac nganh duoc Iua chon cho nghIon cuu Ia nhung
nganh ma quoc gIa do co vI frí dang ko fron fhI fruong quoc fo
vao nam 1985. Mof vaI nganh van fIop fuc nang cao suc manh
quoc fo frong nam 1985 frong khI so khac gIu nguyon vI frí
hoac gIam suf. Cac nganh chung foI nghIon cuu bao gom mof
so nganh co duoc fhanh cong quoc fo quan frong va noI fIong
nhaf |nganh hoa chaf va xo hoI hang sang cua Ðuc. dau may
vIdoo va ban dan cua Nhaf Ðan. duoc pham va ngan hang cua
Thuy SI. dof may va gIay dop cua Y. may bay fhuong maI va
phIm anh cua My v.v…). Tuy nhIon. muc dích cua chung foI Ia
frình bay foan bo non kInh fo va franh khuynh huong fhIon
vo mof nganh cong nghIop noI fIong nhu van co nhIou frong
nghIon cuu fruoc day. Chung foI da Iua chon mof vaI nganh íf
fIong fam nhung co fính canh franh cao |nhu nganh san xuaf
dan pIano cua Han Quoc. gIay fruof fuyof cua Y va banh quy
cua Anh). Mof vaI nganh cong nghIop khac cung duoc dua fhom
vao vì chung co vo nhu Ia nhung nghIch Ií. Ví du nhu. voI cac
IoaI may chu co ky fu phuong Tay. fhI fruong noI dIa cua Nhaf
Ðan khong co nhu cau nhung quoc gIa nay IaI co duoc vI frí
vung chac vo xuaf khau va dau fu nuoc ngoaI frong nganh nay.
83
8u can tbict co mot mo bìnb moi
Chung foI da franh cac nganh phaI dua nhIou vao faI nguyon
fhIon nhIon: cac nganh nay khong hình fhanh non xuong song
cua non kInh fo fIon fIon va kha nang canh franh cua cac nganh
nay co fho do dang duoc gIaI fhích hon bang Iy fhuyof kInh
dIon. Tuy vay. chung foI da fính don mof so nganh cong nghIop
su dung nhIou cong ngho va IIon quan foI faI nguyon fhIon
nhIon nhu gIay In bao va hoa chaf cong nghIop.
Ðo hIou duoc qua frình nang dong ma qua do mof nganh
cong nghIop gIanh duoc IoI fho canh franh fhì dIou can fhIof Ia
phaI nghIon cuu IIch su cua nganh do. Chung foI da IuI fro IaI
cang xa cang fof |ví du nhu. nhIou fho ky doI voI fruong hop cua
nganh dung cu caf gof Ðuc va soI cua Y. nhIou fhap ky doI voI
nganh phan mom My va cho fao robof cua Nhaf Ðan) do hIou
duoc vì sao va nhu fho nao nganh do baf dau faI mof quoc gIa.
no phaf frIon ra sao. khI nao va vì sao cac doanh nghIop frong
mof quoc gIa phaf frIon IoI fho canh franh va qua frình ma
qua do IoI fho canh franh duoc duy frì hoac maf dI
|59)
. Kof qua
cua vIoc nghIon cuu IIch su cac nganh khong du muc do chI fIof
nhung cung dom IaI hIou bIof vo su phaf frIon cua ca nganh do
Ian non kInh fo quoc dan.
MoI fruong hop nghIon cuu da fính foI foan bo non cong
nghIop foan cau. bao gom ca cac quoc gIa fhanh cong va cac
quoc gIa fhaf baI. Chung foI da xom xof hình mau IoI fho canh
franh frong so cac doanh nghIop daf fru so o nhung quoc gIa
khac nhau va xom chung da fhay doI nhu fho nao fhoo fhoI gIan.
Nhung doI fhu canh franh quan frong nhaf fu cac quoc gIa khac
da duoc xac dInh. cung voI nhung phan doan ma ho co fho manh
nhaf va Ia nguon IoI fho canh franh cua ho. Ví du nhu doI voI
nganh may In. chung foI da co gang xom xof do hIou duoc vì sao
Ðuc va Thuy SI da duy frì duoc IoI fho cung nhu vì sao nuoc My
da maf dI IoI fho cua mình con nuoc Nhaf fhì dang gIanh duoc
IoI fho. Trong mof vaI fruong hop. nganh cong nghIop fuong fu
cung duoc nghIon cuu khong chI frong khuon kho cua mof quoc
gIa frong nhung fình huong ma nganh do Ia mof nguon xuaf
59. IIch su nganh cong nghIop dua fron cac nguon IIch su. faI IIou cua cac cong fy va
phong van voI cac fhanh vIon hIon faI va fruoc day cua nganh. cac nha quan saf cong
nghIop va nhan vIon cac hIop hoI cong nghIop. Cac fình huong nghIon cuu duoc phan
phaf duoI dang bIou mau cho cac fhanh vIon frong nganh do xIn y kIon va bo sung.
Trong mof vaI fruong hop. cac nghIon cuu fình huong cung duoc xom IaI boI cac chuyon
gIa fu cac doanh nghIop o cac nuoc khac.
84
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
OAN MACH
May nong nghIop
ÐIch vu bao frì xay dung
Tu van cong frình
San xuaf bo sua
Phu gIa fhuc pham
NoI fhaf
ÐnzIm cong nghIop
Ðuoc pham
Ðo dIon fu chuyon dung
ThIof bI vIon fhong
ThIof bI xu Ií chaf fhaI
O¡C
San xuaf xo hoI
Hoa chaf
Ðung cu caf gof
Iong kính
May gaf/dap
Ðung cu quang hoc
ThIof bI dong goI. dong chaI
San xuaf buf may va buf chì
May In
May san xuaf nhua. cao su
Ðung cu chup X quang
Y
Cach mon
ThIo f bI nha ha f va vu fruo ng
ThIof bI noI fhaf
Cong frình/xay dung
ThIof bI fu dong nha may
CIay dop
ThIof bI dong goI. dong chaI
CIay fruof fuyof
SoI Ion
NHAT BAN
May dIou hoa
ThIof bI am fhanh gIa dình
Am fhanh xo hoI
SoI carbon
Ðof fong hop
May phofocopy
Xo nang
ThIof bI IIon Iac vo fInh
va vI song
Nhac cu
Ðung cu quang hoc
Cho fao robof
Ðan dan
May dof
Ðong fau
Iop xo faI va xo buyf
May chu
May quay vIdoo
Ðong ho
HAN Q¡OC
Ðo frang suc
San xuaf xo hoI
Xay dung
CIay dop
San xuaf dan pIano
Ðan dan
Ðong fau
Saf fhop
Hang hoa du IIch
Ðau may vIdoo
Toc gIa
S¡NGAPORK
Hang khong
Ðo frang suc
Ðo uong
Sua chua fau bIon
Ðuon ban
TH¡Y O¡KN
Tau cho xo hoI
San pham IIon Iac danh
cho nguoI khuyof faf
Ðung cu kIom soaf moI
fruong
Xo faI nang
Ðung cu khaI mo
CIay In bao
ThIof bI dong Ianh fau
bIon
May khoan da
Co Iaf san
May ruf fIon co dIou khIon
TH¡Y SÏ
Ngan hang
San xuaf chocoIafo
Ðanh koo
Thuoc nhuom
ThIof bI chong chay
Trung chuyon hang hoa
May fro fhính
ThIof bI kIom soaf nhIof
Ðao hIom
Ðong co hang haI
May san xuaf gIay
Ðuoc pham
ThIof bI khao saf
May dof
Ðuon ban
Ðong ho
ANH
Ðau gIa
San xuaf banh quy
Hoa chaf
Ðanh koo
ThIof bI phaf dIon
Ðao hIom
Ðuoc pham
MY
Quang cao
Hoa chaf nong nghIop
May bay fhuong maI`
Tu Ianh va may dIou hoa
Phan mom may fính
ThIof bI xay dung
Chaf fay
Cong frình/Xay dung
PhIm anh
ThIof bI fhoo doI bonh nhan
Ðom kIm fIom
ÐIch vu quan Iy chaf fhaI
|`): NghIon cuu fhuc hIon boI M. YoshIno. Xom YoshIno frong Porfor |1986).
Bung 1-2. Cuc ngunh cong ngh¡ep duoc ngh¡en cuu
85
8u can tbict co mot mo bìnb moi
khau quan frong o moI quoc gIa va frong hoan canh cac quoc gIa
daf fru so o moI nuoc da co su fhanh cong quoc fo frong nhIou
phan doan raf khac nhau. Iay ví du. nganh cho fao may dong
goI da duoc xom xof nhu mof phan frong nghIon cuu o ca Ðuc
va Y. Cung nhu vay. chung foI dong fhoI nghIon cuu su fhanh
cong frong mof so phan doan cua cac doanh nghIop o Thuy SI
va Thuy ÐIon cung nhu nhung nguyon nhan dan foI vI frí nghoo
nan cua My va cac quoc gIa khac.
Cac nganh cong nghIop duoc Iua chon do daI dIon cho nhung
nganh ma moI quoc gIa chung foI fIon hanh nghIon cuu co fho
manh hoac Ia nhung fruong hop fhanh cong. Tuy nhIon. bang
vIoc nghIon cuu cac nganh cong nghIop fhanh cong fruoc day ma
hIon gIo da gIam suf. cung nhu nhung nguyon nhan dan don cac
doanh nghIop fhuoc quoc gIa do dang khong fhanh cong frong
nhIou nganh cong nghIop khac fhong qua nhung nghIon cuu fung
fruong hop fron foan cau. chung foI da co fho xom xof mof bo
phan fIou bIou cua ca nhung nganh cong nghIop fhanh cong va
khong fhanh cong frong non kInh fo cua fung quoc gIa. Trong
pham vI cac quoc gIa va nganh cong nghIop duoc xom xof. nghIon
cuu co gang chon mau foan dIon hon so voI nghIon cuu fruoc.
KHA¡ N¡KM RONG HON VK LO¡ THK CANH TRANH
Cuon sach gIaI fhích vì sao cac quoc gIa fhanh cong frong nhung
nganh cong nghIop cu fho. va dua ra nhung goI y cho cac doanh
nghIop va cac non kInh fo. Tuy nhIon. nhung khaI nIom va y
fuong cua cuon sach co fho duoc ap dung do dang cho cac don
vI dIa Iy va chính frI nho hon mof quoc gIa. Cac doanh nghIop
fhanh cong fhuong fap frung o nhung fhanh pho hoac bang
cu fho frong mof quoc gIa. Iay ví du nhu o My. nhIou doanh
nghIop kInh doanh baf dong san cua nuoc nay dou daf fru so
faI ÐaIIas. bang Toxas; ca c nha cung ca p fhIo f bI da u khí o
Housfon; chuo I qua n Iy bo nh vIo n da f fa I khu vu c Trung Nam
bao go m NashvIIIo. bang Tonnossoo; cac nha san xuaf fham o
ÐaIfon. bang CoorgIa; cac hang san xuaf gIay fho fhao o bang
Orogon; cac nha san xuaf nha dI dong o ÐIkharf. bang IndIana
va cac cong fy may fính IoaI nho o Ðosfon. Han phaI co dIou gì
do o nhung dIa dIom nay fao ra moI fruong fhuan IoI cho cac
doanh nghIop frong nhung nganh cong nghIop cu fho. Mac du
fhao Iuan cua foI duoc frình bay duoI dang cac quoc gIa. nhung
86
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA
su fap frung vo dIa Iy cua cac nganh cong nghIop frong cac quoc
gIa cung raf quan frong va can phaI Iy gIaI. Chính sach cua
chính phu o cap bang va cap dIa phuong co mof vaI fro quan
frong frong vIoc dInh hình IoI fho quoc gIa.
Nhung cac van do nam phía sau fham chí con Ion hon vaI
fro cua cac quoc gIa |hoac dIa dIom). ÐIou ma foI fhuc su khao
saf o day Ia cach ma “moI fruong” gan nhaf cua mof doanh
nghIop da fao non su fhanh cong frong canh franh cua cong fy
nay fhoo fhoI gIan. Hoac. fham chí Ia rong hon. vì sao mof vaI
fo chuc fhanh cong va so khac IaI fhaf baI. Mof bo phan frong
moI fruong cua mof doanh nghIop Ia vI frí dIa Iy cua no. cung
voI faf ca cac you fo IIch su. chI phí va nhu cau. Tuy nhIon. moI
fruong cua mof doanh nghIop con bao gom nhIou hon fho; cung
raf quan frong nhu noI dao fao cac nha quan Iy va nguoI Iao
dong va dac dIom cua nhung khach hang dau fIon va quan frong
nhaf cua cong fy.
Chung fa da bIof nhIou vo IoI fho canh franh Ia gì va cac hoaf
dong cu fho fao ra hay pha huy no nhu fho nao. Chung fa bIof foI íf
hon Iy do vì sao mof cong fy co nhung Iua chon fof chu khong phaI
Iua chon foI khI fhoo duoI IoI fho canh franh va vì sao mof so doanh
nghIop IaI fhoo duoI nhung Iua chon do quyof IIof hon. NghIon cuu
nay so Iam sang fo mof so cau hoI fhu vI va mo rong nay.
Trong khI nghIon cuu su fhanh cong kInh fo quoc dan. co mof
xu huong bI huf vo phía nhung su gIaI fhích don gIan va do dang
fIn vao chung. baf chap su fon faI cua vo so ngoaI Io. Qua frình
chuyon mon hoa cac nganh cang cung co fhom quan dIom nay.
Cac nha nghIon cuu o nhIou IInh vuc chI vua moI baf dau fhua
nhan rang ranh gIoI fruyon fhong gIua cac IInh vuc Ia mof han
cho. Hoan foan co fho caf xuyon cac nganh va nghIon cuu nhIou
bIon so hon do hIou cac ho fhong phuc fap va bIon doI hoaf dong
nhu fho nao. Ðo Iam dIou do. cac mo hình foan gIoI han o mof
vaI bIon so va cac kIom dInh fhong ko fhuc hIon voI du IIou san
co can duoc bo sung fhom cac IoaI hình nghIon cuu khac.
ToI da dua mof phuong phap nhu vay vao frong nghIon cuu
cua mình. Iy fhuyof cua foI fìm kIom su foan dIon va hop nhaf
nhIou bIon so fhay vì chI fap frung vao mof vaI bIon so quan
frong. VIoc chon Ioc fhong qua cac fruong hop nghIon cuu co
IIch su hang fram nam raf Ion xon va khong do dang doI voI
vIoc phan fích so IIou. Mof so nguoI so fIoc nhung danh gIa foI
dua ra do Iap non bIou do kInh fo quoc dan mof cach foan dIon.
87
8u can tbict co mot mo bìnb moi
Nhung Iua chon nay phan anh mof nIom fIn vung chac cua foI
rang. do hIou duoc mof van do quan frong va phuc fap doI hoI
íf nhaf mof vaI nghIon cuu co dac frung nhu fho. Mac du con co
nhung saI sof. nhung foI chac chan rang foI da xac dInh duoc
nhIou bIon so quan frong hình fhanh non IoI fho canh franh cua
cac quoc gIa cung nhu mof vaI frong so nhung cach quan frong
nhaf do chung hoaf dong cung nhau nhu mof ho fhong.
Muc dích cua foI Ia gIup do cac doanh nghIop va chính phu.
nhung nguoI phaI hanh dong. Iua chon cac chIon Iuoc fof hon
va phan bo fof hon cac nguon Iuc quoc gIa. ÐIou ma foI nhan
fhay do Ia cac doanh nghIop rof cuc so khong fhanh cong nou
ho khong dua vao nhung chIon Iuoc caI fIon va doI moI. su san
sang canh franh va mof hIou bIof fhuc fo vo moI fruong quoc
gIa cua mình cung nhu Iam fho nao do caI fhIon no. Quan dIom
cho rang foan cau hoa IoaI bo fam quan frong cua noI daf fru so
da dua fron nhung fIon do saI Iam. fuong fu nhu chIon Iuoc no
franh canh franh.
Vo phan mình. cac chính phu quoc gIa phaI daf ra muc fIou.
nang suaf phu hop Ia non fang cua su fhInh vuong kInh fo.
Ho phaI phan dau vì nhung nhan fo quyof dInh fhuc su. nhu
su khuyon khích. no Iuc va canh franh. chu khong phaI nhung
Iua chon hap dan nhung fhuong phan fac dung nhu fro cap va
bao ho “fam fhoI”. VaI fro fhích hop cua chính phu Ia fhuc day
va kích fhích nganh cong nghIop cua mình fIon Ion. chu khong
phaI Ia “gIup do” do nganh cong nghIop franh duoc canh franh.
Vao fhoI dIom nay. khI nhIou noI fron fho gIoI dang xom xof
IaI co cau kInh fo cua mình. nhu cau vo nhung su Iua chon dung
dan Ion chua fung co. Su fhInh vuong kInh fo quoc dan khong
nhaf fhIof phaI danh doI IoI ích cua cac quoc gIa khac. va nhIou
quoc gIa co fho cung fhInh vuong frong mof fho gIoI doI moI va
canh franh mo.
KhI su foan cau hoa fro non manh mo. mof so nguoI da baf
dau cho rang vaI fro cua cac quoc gIa da gIam. Nhung fhay vì
fho. su quoc fo hoa va vIoc IoaI bo su bao ho cung nhu nhung su
bop moo khac khIon cho cac quoc gIa fro non quan frong hon. Su
khac bIof gIua cac quoc gIa vo dac dIom va van hoa. khong ho bI
do doa boI canh franh foan cau. da chung fo Ia khong fho fhIou
cho su fhanh cong. VIoc hIou duoc vaI fro moI va khac nhau cua
cac quoc gIa frong canh franh so Ia so Ia nhIom vu chính chIom
phan Ion noI dung cua nhung gì duoc frình bay sau day.
88
LOl 1HL CANH 1kANH C|OC ClA

lôïi theá caïnh tranh quoác gia

LÔÏI THEÁ CAÏNH TRANH QUOÁC GIA The Competitive Advantage Of Nations Dòch töø nguyeân baûn tieáng Anh: The Competitive Advantage Of Nations, Michael E. Porter. Copyright © 1990 by Michael E. Porter. Introduction copyright © 1998 by Michael E. Porter. All rights reserved. Baûn tieáng Vieät ñöôïc xuaát baûn theo söï nhöôïng quyeàn cuûa Free Press - Boä phaän thuoäc Simon & Schuster, Inc. Baûn quyeàn baûn tieáng Vieät © DT BOOKS, Coâng ty TNHH Saùch Daân Trí, 2008. 

Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi

MICHAEL E. PORTER

LÔÏI THEÁ CAÏNH TRANH QUOÁC GIA
Ngöôøi dòch: Nguyeãn Ngoïc Toaøn Löông Ngoïc Haø Nguyeãn Queá Nga Leâ Thanh Haûi

NHAØ XUAÁT BAÛN TREÛ - DT BOOKS 

lôïi theá caïnh tranh quoác gia

Cuøng taùc giaû Chieán löôïc Caïnh tranh (Competitive Strategy): Nhöõng kyõ thuaät phaân tích ngaønh coâng nghieäp vaø ñoái thuû caïnh tranh Lôïi theá Caïnh tranh (Competitive Advantage): Taïo laäp vaø duy trì thaønh tích vöôït troäi trong kinh doanh Caùc tình huoáng trong chieán löôïc caïnh tranh (Cases in Competitive Strategy) Caïnh tranh trong neàn kinh teá môû: (Competition in the Open Economy) (vieát chung vôùi R.E. Caves vaø A. M. Spence) Löïa choïn nhaõn hieäu, chieán löôïc vaø söùc maïnh thò tröôøng song phöông (Interbrand Choice, Strategy and Bilateral Market Power) 

Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi Taëng Deborah  .

lôïi theá caïnh tranh quoác gia  .

caáu truùc vaø caïnh tranh noäi ñòa Vai troø cuûa söï kieän lòch söû Vai troø cuûa chính phuû Toång quan veà nhöõng nhaân toá quyeát ñònh 143 146 150 169 189 199 224 227 230  . Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi Nhöõng giaûi thích maâu thuaãn Hoûi ñuùng caâu hoûi Nhöõng lyù giaûi coå ñieån veà thaønh coâng coâng nghieäp Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi Höôùng tôùi moät lyù thuyeát môùi veà lôïi theá caïnh tranh quoác gia Nghieân cöùu cuûa chuùng toâi Khaùi nieäm roäng hôn veà lôïi theá caïnh tranh 11 25 37 41 44 48 57 59 70 74 85 Phaàn I: CÔ SÔÛ LYÙ THUYEÁT 2. Lôïi theá caïnh tranh cuûa caùc doanh nghieäp trong nhöõng ngaønh coâng nghieäp toaøn caàu 91 92 Chieán löôïc caïnh tranh 120 Caïnh tranh quoác teá Vai troø cuûa boái caûnh quoác gia ñoái vôùi thaønh coâng trong caïnh tranh 141 3.Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi Muïc Luïc Lôøi giôùi thieäu Lôøi noùi ñaàu Lôøi ngöôøi dòch 1. Nhöõng nhaân toá quyeát ñònh lôïi theá caïnh tranh quoác gia Nhöõng nhaân toá quyeát ñònh lôïi theá quoác gia Caùc ñieàu kieän veà yeáu toá saûn xuaát Caùc ñieàu kieän caàu Caùc ngaønh coâng nghieäp phuï trôï vaø lieân quan Chieán löôïc coâng ty.

Lôïi theá caïnh tranh quoác gia trong caùc ngaønh dòch vuï Vai troø ngaøy caøng taêng cuûa dòch vuï trong caùc neàn kinh teá Caïnh tranh quoác teá trong caùc ngaønh dòch vuï Moái quan heä giöõa dòch vuï vaø saûn xuaát Lôïi theá caïnh tranh quoác gia trong caùc dòch vuï Nghieân cöùu tình huoáng veà söï phaùt trieån caùc ngaønh dòch vuï coù khaû naêng caïnh tranh 381 383 394 400 403 422 Phaàn III: CAÙC QUOÁC GIA 7. Boán nghieân cöùu veà lôïi theá caïnh tranh quoác gia Ngaønh Ngaønh Ngaønh Ngaønh coâng nghieäp in cuûa Ñöùc coâng nghieäp thieát bò kieåm tra beänh nhaân cuûa Myõ coâng nghieäp gaïch laùt baèng goám cuûa YÙ cheá taïo robot cuûa Nhaät Baûn 297 298 319 340 361 6. Caùc hình maãu lôïi theá caïnh tranh quoác gia: Nhöõng ngöôøi chieán thaéng trong thôøi kì ñaàu haäu chieán Söï thoáng trò thôøi kì ñaàu haäu chieán cuûa Myõ Söï oån ñònh cuûa Thuïy Só Nhöõng löïa choïn cuûa Thuïy Ñieån Khoâi phuïc tính naêng ñoäng cuûa Ñöùc 435 444 474 504 536 8. Söï vaän ñoäng töông taùc cuûa lôïi theá quoác gia Moái quan heä giöõa caùc nhaân toá quyeát ñònh Heä thoáng caùc nhaân toá quyeát ñònh Quaù trình toå hôïp caùc ngaønh coâng nghieäp caïnh tranh Vai troø cuûa söï taäp trung veà ñòa lyù Nguoàn goác vaø söï vaän ñoäng cuûa moät ngaønh coâng nghieäp coù tính caïnh tranh Söï ñaùnh maát lôïi theá quoác gia Toaøn caûnh veà hình thoi 233 234 251 256 265 271 280 290 Phaàn II: CAÙC NGAØNH COÂNG NGHIEÄP 5.lôïi theá caïnh tranh quoác gia 4. Nhöõng quoác gia noåi leân trong nhöõng naêm 1970 vaø 1980 Söï vöôn leân cuûa Nhaät Baûn Söï vuøng leân cuûa YÙ Söï noåi leân cuûa Haøn Quoác 573 574 625 667 9. Söï chuyeån dòch lôïi theá quoác gia Söï xuoáng doác cuûa nöôùc Anh Nhöõng maâu thuaãn ôû Myõ Toång quan söï phaùt trieån sau chieán tranh 699 700 731 765  .

Chính saùch cuûa chính phuû Nhöõng tieàn ñeà trong chính saùch cuûa chính phuû ñoái vôùi ngaønh coâng nghieäp Chính saùch cuûa chính phuû vaø lôïi theá quoác gia AÛnh höôûng cuûa chính phuû leân caùc ñieàu kieän yeáu toá saûn xuaát AÛnh höôûng cuûa chính phuû leân caùc ñieàu kieän caàu AÛnh höôûng cuûa chính phuû leân caùc ngaønh coâng nghieäp lieân quan vaø phuï trôï AÛnh höôûng cuûa chính phuû leân chieán löôïc coâng ty. Söï phaùt trieån söùc caïnh tranh cuûa caùc neàn kinh teá quoác daân Phaùt trieån kinh teá Caùc giai ñoaïn cuûa söï phaùt trieån caïnh tranh Caùc giai ñoaïn vaø neàn kinh teá sau chieán tranh cuûa caùc quoác gia Toång quan phaùt trieån kinh teá sau chieán tranh 773 774 776 802 813 Phaàn IV: NHÖÕNG HAØM YÙ VAØ AÙP DUÏNG LYÙ THUYEÁT 11.Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi 10. Chöông trình haønh ñoäng cuûa caùc quoác gia Nhöõng thay ñoåi caàn thieát vôùi Haøn Quoác Nhöõng thay ñoåi caàn thieát cho YÙ Chöông trình haønh ñoäng quoác gia cho Thuïy Ñieån Nhöõng thay ñoåi caàn thieát cho Nhaät Baûn Chöông trình quoác gia cho Thuïy Só Chöông trình quoác gia cho Ñöùc Chöông trình haønh ñoäng cho vöông quoác Anh Nhöõng thay ñoåi caàn thieát vôùi Myõ Toång quan nhöõng thay ñoåi caàn thieát trong chöông trình haønh ñoäng cuûa caùc quoác gia 965 968 976 988 994 1005 1008 1014 1019 1032 Lôøi baït Phuï luïc A: Phöông phaùp laäp bieåu ñoà toå hôïp Phuï luïc B: Soá lieäu boå sung veà caùc hình maãu thöông maïi quoác gia 1035 1041 1049  . Chieán löôïc coâng ty Lôïi theá caïnh tranh trong caïnh tranh quoác teá Moâi tröôøng cho lôïi theá caïnh tranh Caûi thieän moâi tröôøng caïnh tranh quoác gia Caïnh tranh ôû ñaâu vaø caïnh tranh nhö theá naøo Khai thaùc lôïi theá caïnh tranh töø caùc nöôùc khaùc Xaùc ñònh nôi ñaët truï sôû chính Vai troø cuûa laõnh ñaïo 817 819 827 838 848 858 868 870 12. caáu truùc vaø caïnh tranh noäi ñòa Chính saùch cuûa chính phuû vaø caùc giai ñoaïn phaùt trieån cuûa caïnh tranh Chính saùch hoã trôï ngaønh Chính saùch cuûa chính phuû ôû nhöõng quoác gia ñang phaùt trieån Vai troø cuûa chính phuû 873 876 885 886 910 924 928 948 950 953 961 13.

lôïi theá caïnh tranh quoác gia 0 .

Lôïi theá so saùnh. Trong khi haàu heát tö duy vaø chính saùch cho ñeán hieän nay taäp trung vaøo caùc ñieàu kieän kinh teá vó moâ cho taêng tröôûng vaø thònh vöôïng. nhö noù ñöôïc hieåu.Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi LÔØI GIÔÙI THIEÄU T rong cuoán saùch “Lôïi theá caïnh tranh quoác gia” (1990). coù theå minh hoïa hình aûnh nhö moät hình thoi goàm coù boán maët. toâi ñaõ coá gaéng lyù giaûi nguoàn goác cuûa söï thònh vöôïng beàn vöõng trong neàn kinh teá toaøn caàu hieän ñaïi. Trong khi chính phuû ñoùng vai troø trung taâm trong haàu heát lyù thuyeát. Toâi cho raèng söï giaøu coù phuï thuoäc vaøo naêng suaát hay giaù trò taïo ra trong moät ngaøy lao ñoäng. Trong khi cuoán saùch ñeà caäp ñeán caáp ñoä quoác gia. moät aån duï phoå bieán khi ñeà caäp tôùi lyù thuyeát naøy. ñieàu töông töï cuõng coù theå vaø ñaõ ñöôïc aùp duïng vaøo caáp ñoä khu vöïc. ñöôïc bieåu hieän trong moät moâ hình. ñoäng löïc. moät ñoàng voán ñaàu tö vaø moät ñôn vò nguoàn löïc cuûa quoác gia ñöôïc söû duïng. troïng taâm cuûa toâi laïi laø nhöõng neàn taûng kinh teá vi moâ. Goác reã cuûa naêng suaát laø ôû moâi tröôøng caïnh tranh quoác gia vaø khu vöïc. döïa vaøo caùc  . Lyù thuyeát hình thoi giaûi quyeát vaán ñeà thoâng tin. nhöõng cô sôû haï taàng phuï trôï vaø moät taäp hôïp nhöõng hieåu bieát vaø kyõ naêng hoã trôï cho naêng suaát vaø taêng tröôûng naêng suaát trong nhöõng lónh vöïc cuï theå. toâi coá gaéng nhaán maïnh vai troø cuûa caùc coâng ty. aùp löïc caïnh tranh vaø söï tieáp caän tôùi nhöõng doanh nghieäp. nhöõng thieát cheá. bang vaø thaønh phoá. Toâi ñaët teân saùch laø “Lôïi theá caïnh tranh quoác gia” nhaèm nhaán maïnh söï khaùc bieät giöõa khaùi nieäm môû roäng cuûa toâi veà lôïi theá caïnh tranh nhö laø moät nguoàn goác cuûa söï giaøu coù vôùi khaùi nieäm veà lôïi theá so saùnh voán ñaõ phoå bieán trong tö duy veà caïnh tranh quoác teá.

Söùc caïnh tranh khoâng coøn bò giôùi haïn trong nhöõng quoác gia ñöôïc thöøa höôûng nhöõng ñieàu kieän thuaän lôïi. khi toâi coøn phuïc vuï cho UÛy ban veà Söùc caïnh tranh coâng nghieäp döôùi thôøi toång thoáng Ronald Reagan. Neáu khoâng coù khaû naêng taêng naêng suaát trong moät neàn kinh teá . Trong lyù thuyeát cuûa toâi.lôïi theá caïnh tranh quoác gia nguoàn löïc ñaàu vaøo nhö lao ñoäng. taøi nguyeân thieân nhieân vaø voán taøi chính. chaúng haïn. Caùc quoác gia choïn ngheøo ñoùi hoaëc haïn cheá söï giaøu coù cuûa hoï neáu hoï ñeå caùc chính saùch laøm xoùi moøn hieäu suaát kinh doanh. toâi ñaõ xaây döïng moät nieàm tin ngaøy caøng vöõng chaéc raèng söï laãn loän giöõa lôïi theá so saùnh vaø lôïi theá caïnh tranh môùi cuûa quoác gia laø moät trong nhöõng nguyeân nhaân cuûa nhöõng vaán ñeà trong phaùt trieån kinh teá.  . Nhöng söï giaøu coù khoâng ñöôïc baûo ñaûm maõi. Chæ söû duïng nhöõng nguoàn löïc saün coù hay thu huùt theâm nguoàn löïc laø khoâng ñuû ñeå phaùt trieån. Vieäc phaân chia laïi cuûa caûi quoác gia cho caùc nhoùm lôïi ích khaùc nhau cuõng vaäy. thònh vöôïng laø moät löïa choïn quoác gia. Caùc quoác gia choïn söï thònh vöôïng neáu. Söùc caïnh tranh khoâng ñöôïc ñaûm baûo bôûi quy moâ hay söùc maïnh quaân söï bôûi vì chuùng khoâng coù yù nghóa quyeát ñònh tôùi naêng suaát.thì duy trì möùc tieàn löông vaø thu nhaäp quoác gia coøn khoù. Trong neàn kinh teá toaøn caàu hieän ñaïi. Caùc quoác gia löïa choïn söï thònh vöôïng neáu hoï xaây döïng chính saùch. söï thònh vöôïng phuï thuoäc vaøo vieäc taïo döïng moät moâi tröôøng kinh doanh cuøng vôùi nhöõng thieát cheá hoã trôï cho pheùp moät quoác gia söû duïng hieäu quaû vaø naâng caáp nguoàn löïc ñaàu vaøo cuûa noù. Hoï haïn cheá söï giaøu coù cuûa hoï neáu chæ coù soá ít ngöôøi ñöôïc ñaøo taïo kyõ naêng. hoï naâng cao naêng löïc cuûa ngöôøi daân vaø ñaàu tö vaøo nhöõng cô sôû haï taàng chuyeân moân hoùa cho pheùp naâng cao hieäu quaû thöông maïi. Thay vaøo ñoù. Nhieàu quoác gia coù theå cuøng luùc taêng naêng suaát vaø cuøng vôùi noù laø söï giaøu coù. luaät phaùp vaø theå cheá döïa treân naêng suaát. Ngay töø giöõa nhöõng naêm 1980.do chính saùch toài. Hoï giôùi haïn söï giaøu coù cuûa hoï neáu thaønh coâng trong kinh doanh coù ñöôïc laø nhôø moái quan heä gia ñình hoaëc söï nhöôïng boä cuûa chính phuû chöù khoâng phaûi do naêng suaát. Toâi cho raèng baûn thaân nhöõng yeáu toá ñaàu vaøo ñoù ngaøy caøng trôû neân ít coù giaù trò trong moät neàn kinh teá ngaøy caøng toaøn caàu hoùa. söùc caïnh tranh vaø söï giaøu coù khoâng phaûi laø moät troø chôi coù toång baèng khoâng. Chieán tranh hoaëc chính phuû yeáu keùm coù theå laøm “traät baùnh” thònh vöôïng nhöng thöôøng thì nhaân daân coù theå kieåm soaùt nhöõng ñieàu naøy. do thieáu ñaàu tö hay vì nhöõng lyù do khaùc . huoáng chi laø taêng tröôûng.

toaøn caàu hoùa laøm cho lôïi theá ñòa lyù trôû neân quan troïng hôn baèng vieäc xoùa boû nhöõng raøo caûn thöông maïi vaø ñaàu tö vaø xoùa boû nhöõng lôïi theá ñaàu vaøo truyeàn thoáng. Trong cuoán “Lôïi theá caïnh tranh quoác gia”. caùc nhaø cung caáp. nghóa laø “nhoùm. Söï tích hôïp caùc doanh nghieäp töø laâu ñaõ ñöôïc thöøa nhaän trong caùc khoa hoïc nhö ñòa lyù kinh teá hay khoa hoïc nghieân cöùu vuøng.Söï icaàn ithieát u moät moâ hình môùi Lôø giôù thieä coù Naêng suaát vaø lôïi theá caïnh tranh trong moät neàn kinh teá ñoøi hoûi söï chuyeân moân hoùa. toâi giôùi thieäu khaùi nieäm toå hôïp (cluster)(1) hay nhoùm caùc doanh nghieäp. Chính phuû.  . Trong cuoán saùch naøy. phaûi noã löïc taïo ra moät moâi tröôøng hoã trôï naâng cao naêng . Quan troïng hôn. ôû nhöõng vuøng ñòa lyù nhaát ñònh. Cuoán saùch khuyeán khích chính phuû vaø doanh nghieäp coù nhöõng vai troø môùi mang tính xaây döïng nhaèm tìm kieám söùc caïnh tranh vaø söï thònh vöôïng. trong ñoù caùc nguoàn löïc ñaàu vaøo coù theå tieáp caän töø nhieàu vò trí vaø chi phí vaän taûi giaûm ñaõ xoùa boû söï caàn thieát phaûi saûn xuaát ôû gaàn nguoàn cung caáp hay gaàn nhöõng thò tröôøng lôùn. thoâng tin. hieän töôïng treân chæ ñöôïc nhìn töø moät goùc heïp vaø khoâng coù söï lieân heä vôùi caïnh tranh quoác teá. söï phaân bieät giöõa can thieäp vaø töï do ñaõ loãi thôøi. Chuùng cuõng taïo ñieàu kieän cho söï hình thaønh caùc doanh nghieäp môùi. Noù chæ ra laøm theá naøo maø toå hôïp khoâng chæ giaûm chi phí giao dòch vaø naâng cao hieäu quaû maø coøn naâng cao ñoäng löïc vaø taïo ra nhöõng taøi saûn chung döôùi daïng. Vôùi chính phuû. toå hôïp thuùc ñaåy saùng taïo vaø ñaåy nhanh naâng cao naêng suaát. caùc ngaønh coâng nghieäp lieân quan vaø nhöõng theå cheá chuyeân moân hoùa trong nhöõng lónh vöïc cuï theå. chuùng toâi taïm dòch thuaät ngöõ naøy laø “toå hôïp” theo nghóa nhö taùc giaû ñònh nghóa ôû treân. caùc theå cheá ñaëc bieät vaø danh tieáng. chaúng haïn. Vai troø quan troïng naøy cuûa ñòa ñieåm saûn xuaát trong caïnh tranh khoâng heà maâu thuaãn vôùi toaøn caàu hoùa. Nguyeân vaên taùc giaû duøng thuaät ngöõ “cluster”. Tuy nhieân. Cuoán saùch “Lôïi theá caïnh tranh quoác gia” coá gaéng buø ñaép nhöõng khoaûng troáng naøy. Khaùi nieäm “toå hôïp” naøy khaùc vôùi khaùi nieäm toå hôïp thöôøng duøng trong tieáng Vieät – ND. Moái lieân heä giöõa söï tích hôïp caùc doanh nghieäp vaø quan ñieåm saâu saéc veà caïnh tranh vaø chieán löôïc cuõng nhö vai troø döôøng nhö nghòch lyù cuûa noù trong thôøi ñaïi maø vò trí saûn xuaát ñöôïc coi laø ít quan troïng coøn chöa ñöôïc khaùm phaù. thöïc teá. cuïm”. ñaàu tieân vaø quan troïng nhaát. Doanh nghieäp khoâng caàn phaûi saûn xuaát ôû gaàn nguoàn nguyeân lieäu thoâ hay gaàn thò tröôøng maø coù theå choïn ñòa ñieåm saûn xuaát cho naêng suaát cao nhaát.

caùc cô quan tieâu chuaån. cung caáp heä thoáng ñaøo taïo chaát löôïng cao). caàn coù nhöõng coâng nhaân khoûe maïnh. Cuøng vôùi chính phuû. Tuy vaäy. ñöôïc laøm vieäc trong moâi tröôøng an toaøn. voán haàu nhö chöa ñöôïc ñeà caäp ñeán trong caùc nghieân cöùu veà quaûn lyù. Chính phuû coù theå aûnh höôûng tôùi taát caû caùc maët cuûa hình thoi vaø söï aûnh höôûng naøy laø caùch toát nhaát ñeå hieåu vai troø cuûa chính phuû trong caïnh tranh. coäng ñoàng ngöôøi tieâu duøng. Söï “giuùp ñôõ” kieåu ñoù thöïc teá seõ laøm giaûm söùc caïnh tranh vì noù ngaên caûn saùng taïo vaø laøm chaäm quaù trình naâng cao naêng suaát. giaûm chi phí kinh doanh khoâng caàn thieát vaø taïo ra nhöõng ñaàu vaøo. Lyù thuyeát hình thoi cho raèng haàu heát caùc theå cheá ôû moät quoác gia. Söï phaân bieät giöõa chính saùch kinh teá vôùi chính saùch xaõ hoäi cuõng môø daàn bôûi vì caû hai chính saùch naøy gaén boù chaët cheõ vôùi nhau ñeå taïo ra moâi tröôøng cho caïnh tranh naêng suaát. Ñeå naâng cao naêng suaát. Cuoán “Lôïi theá caïnh tranh quoác gia” cuõng chæ ra vai troø chuû ñoäng hôn cho caùc hieäp hoäi coâng nghieäp vaø caùc theå cheá kinh doanh khaùc trong nhöõng hoaït ñoäng ñaàu tö nhö vaäy. Ñieàu naøy xaùc ñònh nhöõng coâng vieäc maø caùc coâng ty caàn phaûi laøm. Söï caêng thaúng.  . Chính phuû phaûi coá gaéng caûi thieän moâi tröôøng kinh doanh theo nhieàu caùch. khu vöïc tö nhaân coù vai troø ñaàu tö moät soá taøi saûn taäp theå hoaëc haøng hoùa coâng coäng ôû moät soá ñòa phöông nhaát ñònh. hieäp hoäi chuyeân moân hay heä thoáng luaät phaùp. Vôùi caùc doanh nghieäp. Taát caû ñeàu coù vai troø trong vieäc hình thaønh nhöõng ñieàu kieän cho naêng suaát cao. thoâng ñieäp trung taâm cuûa cuoán saùch laø nhieàu lôïi theá caïnh tranh cuûa doanh nghieäp laïi naèm ngoaøi doanh nghieäp vaø coù nguoàn goác töø ñòa ñieåm saûn xuaát vaø caùc toå hôïp ngaønh. chính phuû khoâng ñöôïc haïn cheá caïnh tranh hay nôùi loûng nhöõng tieâu chuaån an toaøn vaø aûnh höôûng moâi tröôøng. thoâng tin vaø cô sôû haï taàng phuø hôïp.lôïi theá caïnh tranh quoác gia suaát. Roäng hôn. Ñieàu ñoù haøm yù moät chính phuû coù vai troø toái thieåu trong moät soá lónh vöïc (chaúng haïn. ñònh giaù) vaø coù vai troø chuû ñoäng trong nhöõng lónh vöïc khaùc (chaúng haïn. ñeàu coù vai troø tích cöïc vaø xaây döïng ñoái vôùi söùc caïnh tranh. maát loøng tin hay chuû nghóa gia tröôûng ñaëc tröng cho moái quan heä naøy ôû nhieàu nöôùc laø coù haïi vaø gaây ra chi phí aån trong kinh doanh. duø laø tröôøng hoïc. haøng raøo thöông maïi. coù giaùo duïc. Ñoái thoaïi laø caàn thieát ñeå xoùa boû caûn trôû. coù söï phuï thuoäc laãn nhau khoâng traùnh khoûi giöõa chính phuû vaø caùc doanh nghieäp trong vieäc quyeát ñònh naêng suaát cuûa quoác gia. ñaûm baûo caïnh tranh.

E. Armstrong. Porter vôùi Monitor Company. 1992. Lisboon. 5. Business Council on National Issues and Minister of Supply and Services. Internationale Wettbewerbsvorteile: Ein Strategisches Konzept fur die Schweiz (International Competitive Advantage: A New Strategic Concept for Switzerland). unpublished working paper.E. Cuoán saùch ñuùc ruùt töø nhöõng nghieân cöùu taïi möôøi quoác gia thöông maïi haøng ñaàu. Campus Verlag. unpublished working paper. Nhöõng cuoán saùch döïa treân saùch naøy vaø caùc cuoäc thaûo luaän quoác gia ñaõ xuaát hieän ôû Thuïy Ñieån. Advantage Sweden. C. Deutsch Wettbewerbsvorteile. Zander. chaúng haïn M. 1991. Cuõng xem M. Cuoán “Lôïi theá caïnh tranh quoác gia” cung caáp moät lyù thuyeát nhö vaäy vôùi quan ñieåm tieáp caän vi moâ ñoái vôùi söùc caïnh tranh vaø phaùt trieån kinh teá. Ngay caû khi cuoán saùch chöa ñöôïc xuaát baûn. Forum Para a Competitividade.E.H. 3. Thuïy Só. New York.E. with Silvio Borner. Korean Competitiveness: A Shortcut to and Advanced Nation. Upgrading New Zealands Competitive Advantage. Canada at the Crossroads: The Reality of a New Competitive Environment. toâi coù may maén ñöôïc höôùng daãn nhöõng buoåi thaûo luaän chính saùch kinh teá quoác gia quan troïng ôû New Zealand (ñaàu naêm 1989)(1). Ñan Maïch. “Construir as Vantagens Competitivas de Portugal”. M. Auckland. Van der Linde. Sweden.H. Wein.J. J. 1991. Moscow. Porter and J. 1991. Pade (editor). H. 1994. Solvell vaø I. Ñöùc vaø Haøn Quoác(5). Frankfurt/New York. Porter vôùi O. 1992. Xem. Denmark. Canada (1990)(2) vaø Boà Ñaøo Nha (1991)(3) .  . Nhöõng thay ñoåi mang tính xaây döïng vaø nhöõng cuoäc tranh luaän hieän vaãn coøn dieãn ra ôû caû ba nöôùc naøy(4). Portugal. Oxford University Press. M.Schultz Information A/S. 1991. Dusseldorf. Norstedts Forlag AB.E. Enright. August 1997. maø toâi khoâng tröïc . M. “Canada Revisited”. Nhöõng ñaùnh giaù quoác gia ôû nhöõng nöôùc phaùt trieån khaùc vaän duïng lyù thuyeát hình thoi. 2. Porter and J.T Crocombe vaø M. September 1997. Dong-Sung Cho. Ottawa. Canada.H. Porter vôùi G.Söïicaàn ithieát u moät moâ hình môùi Lôø giôù thieä coù GAÉN KEÁT YÙ TÖÔÛNG TRONG LYÙ THUYEÁT VAØ THÖÏC TIEÃN Truyeàn baù yù töôûng laø moät quaù trình coù theå keùo daøi haøng thaäp kyû. Rolf Weder and Michael J. ñaëc bieät vôùi nhöõng lyù thuyeát khoâng naèm trong doøng tö duy truyeàn thoáng. Stockholm. Vaekst og dynamik I dansk erhvervsliv. Porter vôùi Monitor Company. Econ. Armstrong. Enright. Kobenhavn. Toâi coù moät nieàm tin caù nhaân maõnh lieät raèng quaù trình hoïc taäp thöïc söï trong khoa hoïc xaõ hoäi khoâng chæ lieân quan tôùi lyù thuyeát maø caû nhöõng noã löïc ñöa lyù thuyeát ñoù vaøo thöïc tieãn. 4.E. M. 1992.

The Quebec Industrial Atlas. Kluwer Academic Publishers. 11. “A New Vision for Indian Economic Development”. Porter with P. October 1995. Science and Technology Policy Council of Finland. California. Connecticut. ñaõ tieán haønh ôû Na Uy(6).E. Enright. working paper. 1996. M. Industry Department. Venezuela: The Challenge of Competitiveness. February 1993.E Porter and Monitor Company. Masachusetts. “A New Vision for Indian Economic Development: The Corporate Agenda”. 8. St.J van den Bosch and A. J. Antonio Frances and Edith Scott Saavedra. Number 1. trong soá nhieàu nöôùc khaùc. Boston. chaúng haïn nhö ôû Arizona. E. Cuoán saùch cuõng giuùp thuùc ñaåy nhöõng döï aùn hay nghieân cöùu quoác gia quan troïng. Bedrifsokonomens Forlag A/S. Advantage Finland: The Future of Finnish Industries. Martins Press.A.Gagne and M. Bulgaria.Srinivasa Rangan. 1991. Hyvarinen and J. trong PRAKTISK OKONOMI & LEDELSE: ET KONSURRANSEDYKTIGNORGE. Perspective on Strategy: Contributions of Michael Porter. F. The Competitive Advantage of Massachusetts.Srinivasa Rangan. Ñeå laøm saâu saéc hôn hieåu bieát veà giai ñoaïn ñaàu cuûa phaùt trieån kinh teá. Phaàn Lan(7). Tremblay. “The Competitive Advantage of Euskadi”. tænh vaø khu vöïc töï trò(10). Nhöõng saùng kieán noåi baät döïa treân toå hôïp. Catalonia. 1994. 7. Taloustieto Oy.E. MA. 6. bao truøm moät phaàn quan troïng cuûa neàn kinh teá. Hannu Hernesniemi. Dodwell. 13. Publi-Relais. Costa Rica. trong National Industrial Strategy for Finland. Ghemawat and U. Porter. YÙ töôûng naøy ñaõ ñöôïc tranh luaän vaø ñoùng moät vai troø nhaát ñònh trong chính saùch ôû nhöõng quoác gia tieân tieán khaùc duø khoâng phaûi laø moät döï aùn chính thöùc. J. The Hoàng Koâng Advantage. Office of the Secretary of State. Scott and D. Nhöõng nghieân cöùu töông töï cuõng ñöôïc tieán haønh ôû caùc bang. Peru. Enright. ETLA. Helsinki 1996. EDITA. Lefevre saûn xuaát döôùi söï hôïp taùc cuûa G. Bolivia. 1997. Helsinki. Markku Lammi and Pekka Yla-Anttila.lôïi theá caïnh tranh quoác gia tieáp tham döï. Chaúng haïn xem M. MA 1992. New York. Emerging Estonian Industrial Transformation: Towards a Dual Industrial Strategy for Estonia. do by P. “Finnish Industrial Clusters”. 10. Monitor Company.E Porter with P. Michael J. Cambridge. New York. Finland: A Knowledge-based Society. Haø Lan(8) vaø Hoàng Koâng(9). “Applying the Competitive Advantage of Nations Paradigm to Norway”. Helsinki. M. M. chaúng haïn nhö ôû Bermuda. Borsos. 12. ñaõ hoaëc ñang ñöôïc thöïc hieän. Norway. de Man (eds). Finland 1996. Tartarstan vaø Venezuela(13). Toå hôïp ñang trôû thaønh moät caùch tö duy môùi veà neàn kinh teá vaø toå chöùc phaùt trieån kinh teá. Boston/Dordrecht/London 1997 9. Colombia. Oxford University Press. 1993. Ministry of Trade and Industry in Finland. Vieäc aùp duïng nhöõng nguyeân lyù trong cuoán saùch ñoái vôùi caùc nöôùc ñang phaùt trieån cuõng phoå bieán roäng raõi. El Salvador. Estonia(12).P. Ghemawat and U. Taloustieto Oy. Oslo. toâi ñaõ tieán haønh moät döï aùn lôùn cuøng vôùi caùc ñoàng nghieäp ôû AÁn Ñoä(11). Montreal 1993. M. March 1995. Botswana. Chihuahua. Nam Phi.  .

August. 1997. February 1997. Töø naêm 1994.  . “The Competitive Advantage of the Inner City”. Thay vì xem caùc khu oå chuoät nhö laø nhöõng nôi khoù kinh doanh. Danh muïc ñaày ñuû caùc nghieân cöùu cuûa noù coù theå laáy töø taùc giaû. chuùng ta caàn thay ñoåi tö duy veà lôïi theá caïnh tranh tieàm naêng cuûa khu oå chuoät trong kinh teá ñoâ thò. 16. Porter. lyù thuyeát hình thoi cung caáp moät caáu truùc heä thoáng ñeå tö duy veà caùc khu vöïc maø söï hôïp taùc giöõa caùc nöôùc laùng gieàng coù theå naâng cao naêng suaát cuûa quoác gia. number 1. Gaàn ñaây. Maroc. Moät toå chöùc môùi. vöøa laø vaán ñeà xaõ hoäi vaø moät chieán löôïc kinh teá laø caàn thieát ñeå boå trôï cho caùc chöông trình khaùc. Gaàn ñaây hôn. INCAE.A. Xem. Toâi cuõng môû roäng vieäc aùp duïng tö töôûng naøy vôùi vaán ñeà phaùt trieån kinh teá taïi nhöõng khu vöïc oå chuoät khoù khaên trong ñoâ thò(15). volume 11.M. May-June 1995. Perspectives on Strategy: Contributions of Michael E. Oregon Scotland vaø Quebec. “Rotterdam seen through Porter-colored glasses”. toâi ñaõ laøm vieäc vôùi laõnh ñaïo caùc nöôùc Trung Myõ veà moät keá hoaïch kinh teá khu vöïc nhö vaäy(17). Ohio. nhöõng yù töôûng trong cuoán “Lôïi theá caïnh tranh quoác gia” ñaõ ñöôïc aùp duïng cho nhöõng nhoùm nöôùc laân caän. Trung taâm nghieân cöùu söùc caïnh tranh vaø phaùt trieån beàn vöõng Myõ La tinh ñaõ ñöôïc thaønh laäp taïi INCAE. North Carolina. söï phoái hôïp thuû tuïc haûi quan vaø nhöõng chieán löôïc caûi thieän an toaøn coäng ñoàng. chaúng haïn R. goàm caùc nhoùm nghieân cöùu töø 14. Na Uy. NAFTA) ñaõ taäp trung chuû yeáu vaøo môû cöûa thöông maïi vaø ñaàu tö trong khu vöïc. ñaõ ñöôïc thaønh laäp ñeå theo ñuoåi keá hoaïch naøy. Xem “Project Overview and Update”. Smit. in F. Haàu heát caùc saùng kieán khu vöïc (chaúng haïn nhö Mercusor. 17. Tuy nhieân. Sage Periodicals Press. Economic Development Quarterly. kinh teá vaø chính phuû haøng ñaàu khu vöïc ñeå hoã trôï cho noã löïc naøy. Latin America Center for Competitivness and Sustainable Development.Söïicaàn ithieát u moät moâ hình môùi Lôø giôù thieä coù Minnesota. Kluwer Academic Publishers. tröôøng kinh doanh.P de Man (eds). toå chöùc Saùng kieán cho khu oå chuoät caïnh tranh. Vieäc naøy ñaõ daãn ñeán nhöõng nghieân cöùu taïi nhieàu thaønh phoá ôû Myõ vaø moät cuoäc thaûo luaän soâi noåi veà nhöõng höôùng ñi môùi trong chính saùch ñoâ thò(16). 15. chaúng haïn nhö söï lieân keát laãn nhau giöõa caùc heä thoáng giao thoâng. “New Strategies for Inner-City Economic Development”. moät döï aùn töông töï ñaõ baét ñaàu ôû Trung Ñoâng. Haø Lan. Harvard Business Review. Toâi cho raèng vaán ñeà khu oå chuoät vöøa laø vaán ñeà kinh teá. Costa Rica. Boston/Dordrecht/London 1997. Nhöõng yù töôûng trong “Lôïi theá caïnh tranh quoác gia” ñaõ baét ñaàu ñöôïc aùp duïng ôû caùc thaønh phoá vaø khu vöïc thaønh thò(14). Sôû dó coù ñieàu naøy laø bôûi vì coù nhöõng ngoaïi öùng quan troïng trong lyù thuyeát hình thoi xaûy ra xuyeân bieân giôùi.J van den Bosch and A.

T. P. Jatusri. S. Maesincee and S. Jatursripitak. A. 1997. K. S. A. “Growth in Cities”m Journal of Political Economy. Portney. September-October 1995. naûy sinh töø cuoán saùch naøy. L. E.L Palmer. naêng suaát giôø ñaây ñöôïc chaáp nhaän nhö laø ñònh nghóa cuûa söùc caïnh tranh vaø vai troø cuûa ñòa ñieåm saûn xuaát ngaøy caøng ñöôïc thöøa nhaän. W. Kotler. xem “Clusters and Competition: The New Agenda for Companies. New York. Cambridge. Panayotou and J. Scheinkman. M. “Toward a New Conception of the Environment-competitiveness Relationship”. S. Shleifer. Harvard Business School Press. vôùi caùc nöôùc khaùc cuõng ñang taêng toác nghieân cöùu. Caùc hoïc giaû veà marketing ñang nghó veà khoa marketing ñòa ñieåm saûn xuaát (20). Ngaân haøng theá giôùi ñaõ ñöa toå hôïp thaønh moät phaàn trong chieán löôïc troïng taâm cuûa noù. The Marketing of Nations: A Strategic Approach to Building National Wealth. Kuncoro and M. 1998. Massachusetts Institute of Technology. Governments and Institutions” in Michael Porter on Competition. Ñieàu ñoù gôïi ra nhöõng 18. R. van der Linde. Turner. S. Vieäc saùng kieán naøy vaãn ñöôïc tieáp tuïc ngay caû khi coù nhöõng bieán ñoäng chính trò xaûy ra trong khu vöïc laø baèng chöùng chöùng toû söùc maïnh kinh teá coù theå san baèng trôû ngaïi. Cuoán “Lôïi theá caïnh tranh quoác gia” ñaõ goùp phaàn laøm soáng laïi moái quan taâm tôùi ñòa lyù kinh teá. “The Costs of Environmental Regulation”. B. Ngaøy caøng coù nhieàu nghieân cöùu kieåm ñònh thoáng keâ nhöõng ñeà xuaát trong “Lôïi theá caïnh tranh quoác gia” cho thaáy nhöõng keát quaû ñaùng khích leä (18). P. The Free Press. H.) American Enterprise Institute for Public Policy Research 1996. Center for Energy and Environmental Policy Research working paper 93-015. Veà danh muïc taøi lieäu tham khaûo vaø caùc saùng kieán toå hôïp. Kallal and J. “Environmental Regulation and International Competitiveness: Thinking about the Porter Hypothesis”. M. Glaeser. “Green and Competitive: Ending the Stalemate”. 13. Veà maët hoïc thuaät. ““Environmental  . ñaõ cho thaáy caû hai coù theå töông hôïp vôùi nhau (21). Israel. R.E Porter and C.R Vincent. Nhöõng cuoán saùch maø toâi trích daãn goùp phaàn taïo neân moät kho kieán thöùc ngaøy caøng lôùn aùp duïng nhöõng yù töôûng naøy vaøo caùc caáp ñòa lyù khaùc nhau. in Competitive Strategies in the Pharmaceutical Industry. 1994. V. and P.lôïi theá caïnh tranh quoác gia Ai Caäp. 1995 19. Ngaøy caøng coù nhieàu nghieân cöùu veà toå hôïp vaø hai hoäi thaûo quoác teá veà chuû ñeà naøy ñaõ ñöôïc toå chöùc vaøo naêm 1997 (19). Fall 1995. draft. “Industrial Development in Cities”. Peterson. B Helms (ed. England. “Industrial Policy and International Competitiveness in the Pharmaceutical Industry”. E Porter and C. Jordan vaø chính quyeàn Palestine.Oates. 1993. Stavins. Portney and R. A. Schmidheiny with the Business Council for Sustainable Development. December 1992. 1992. N. 20. saép xuaát baûn. van der Linde. Schmalensee. Resources for the Future Working paper 94-02. “Environmental Regulation and International Competitiveness: What does the Evidence tell us”. January. Nhieàu nghieân cöùu veà moái quan heä giöõa söùc caïnh tranh vaø chaát löôïng moâi tröôøng. The Journal of Economic Perspectives. Volume 9. Jaffe. Henderson. 21. 1993. Journal of Political Economy. The MIT Press. Harvard Business Review.G Thomas. Massachusetts/London. Number 4. Changing Course: A Global Perpective on Development and the Environment. Boston.

Lindsay. Cuoán saùch “Lôïi theá caïnh tranh quoác gia” cung caáp moät neàn taûng coù heä thoáng vaø khaû thi ñeå hieåu veà söùc caïnh tranh vaø laøm theá naøo ñeå naâng cao söùc caïnh tranh. Cuõng quan troïng khoâng keùm. thaäm chí quan troïng hôn. Cuoái cuøng. Tröôùc heát. laø neàn taûng vi moâ cuûa phaùt trieån. trong khi hieåu bieát veà maët vó moâ cuûa söùc caïnh tranh vaø phaùt trieån kinh teá ñaõ ñaït nhieàu tieán boä. Ñaây laø maûng nghieân cöùu raát quan troïng. Söï quan taâm noàng nhieät maø cuoán saùch “Lôïi theá caïnh tranh quoác gia” nhaän ñöôïc baét nguoàn töø nhieàu nguyeân nhaân. caùc quoác gia. Duø laø ñang giaøu coù hay ngheøo ñoùi.  . Fairbanks . Switzerland. 1997. Harvard Business School Press. ngöôøi ta caøng ngaøy caøng nhaän ra raèng caûi caùch kinh teá vó moâ laø caàn thieát nhöng chöa ñuû. haï taàng vaø caùc chính saùch caáu thaønh moâi tröôøng trong ñoù caùc doanh nghieäp caïnh tranh. Noù traû lôøi caâu hoûi: Seõ laøm gì tieáp theo? Laøm gì sau quaù trình ñieàu chænh vaø oån ñònh vó moâ – moät caâu hoûi trung taâm maø nhieàu chính phuû phaûi ñoái maët. Regulation and Competitiveness”. M. Nhöõng thay ñoåi ñoù vaãn coøn tieáp tuïc cho ñeán nay. World Economic Forum. moät cuoán saùch khaùc maø toâi khuyeán khích – cuoán “Reõ Soùng” cuûa Fairbanks vaø Lindsay – ñaõ trình baøy nhöõng hieåu bieát môùi veà nhöõng caûn trôû ñoái vôùi vieäc ñöa lyù thuyeát caïnh tranh môùi vaøo caùc nöôùc ñang phaùt trieån. Caùc haøng raøo thöông maïi ñaõ bò dôõ boû vaø caùc thò tröôøng ñöôïc môû cöûa cho beân ngoaøi. caùc khu vöïc ôû khaép nôi treân theá giôùi ñeàu ñang tìm kieám nhöõng caùch thöùc ñoái phoù vôùi caïnh tranh. 1997. The Global competitiveness Report 1997.S. cuoán saùch ra ñôøi vaøo thôøi kyø caïnh tranh trôû neân khoác lieät ôû haàu nhö moïi quoác gia. Noù ñaëc bieät ñöôïc chaøo ñoùn bôûi nhöõng nhaø hoaïch ñònh chính saùch cuûa chính phuû vaø laõnh ñaïo doanh nghieäp.SöïLôøin thieát coù moät moâ hình môùi caà giôùi thieäu vaán ñeà nghieân cöùu haáp daãn veà caùch tieáp caän moâi tröôøng phuø hôïp trong caùc doanh nghieäp vaø trong chính phuû ôû nhöõng quoác gia ñang phaùt trieån (22). Cuoán saùch cuûa toâi boå sung vaøo khoaûng troáng ñoù baèng caùch taäp trung vaøo maët vi moâ cuûa söùc caïnh tranh. baét nguoàn töø chieán löôïc cuûa caùc doanh nghieäp vaø trong caùc theå cheá. nhöõng ngöôøi ñang tìm kieám chæ daãn cho nhöõng caâu hoûi chöa ñöôïc traû lôøi trong phaàn lôùn caùc coâng trình lyù thuyeát. 22. Caùc quoác gia ñaõ chuyeån söï taäp trung cuûa hoï töø chính trò quoác teá sang naâng cao ñôøi soáng cuûa ngöôøi daân. Plowing the Sea: Nurturing the Hidden Sources of Growth in the Developing World. Geneva. Thöù hai.

Trong khi chính saùch coâng nghieäp tìm caùch boùp meùo caïnh tranh vì lôïi ích cuûa moät ñòa phöông cuï theå. cuoán saùch thu heïp khoaûng caùch giöõa doanh nghieäp vaø chính phuû trong vieäc giaûi quyeát vaán ñeà söùc caïnh tranh. Khaùc 0 . trong ñoù naâng cao naêng suaát seõ môû roäng thò tröôøng vaø trong ñoù nhieàu quoác gia coù theå cuøng thònh vöôïng neáu hoï coù theå coù naêng suaát cao hôn vaø saùng taïo hôn. Caùc toå hôïp seõ hoã trôï taêng tröôûng neáu chuùng coù naêng suaát cao. trong ñoù quy moâ vaø möùc chi tieâu ñoùng vai troø quyeát ñònh. Trong chính phuû. Caùc coâng ty luoân nghi ngôø veà chính saùch coâng nghieäp. uûng hoä can thieäp cuûa chính phuû ñeå ñònh höôùng keát quaû cuûa caïnh tranh. ngoaøi caùc chính saùch vó moâ. ña chieàu ñoái vôùi caïnh tranh. moïi toå hôïp ñang hieän höõu vaø ñang noåi leân cuûa moät quoác gia ñeàu ñaùng ñöôïc quan taâm. Thay vì ñaët muïc tieâu vaøo nhöõng ngaønh coâng nghieäp cuï theå.lôïi theá caïnh tranh quoác gia Thöù ba. lo ngaïi veà khaû naêng phaùn ñoaùn thò tröôøng cuûa chính phuû vaø mong muoán nhöõng caùch tieáp caän khaùc. Chính saùch coâng nghieäp ñöôïc xaây döïng döïa treân caùch nhìn ñôn giaûn vaø ñaùng ngôø veà caïnh tranh. Trong khi chính saùch coâng nghieäp döïa vaøo quan ñieåm caïnh tranh quoác teá coù toång baèng khoâng. Nhaät Baûn vaø Haøn Quoác – nhieàu khoù khaên ñaõ naûy sinh gaây nghi ngôø lieäu chính saùch coâng nghieäp vaø nhöõng thaønh toá cô baûn cuûa noù nhö ñaët muïc tieâu. Cuoán saùch cuõng cung caáp neàn taûng cho nhöõng thaûo luaän mang tính xaây döïng veà caùch caûi thieän moâi tröôøng kinh doanh. ñaõ cung caáp nhieàu yù töôûng vaø ví duï thuyeát phuïc ñoái vôùi caùc coâng ty. trôï caáp vaø haønh ñoäng hôïp taùc coù hieäu quaû hay khoâng. Cuoán “Lôïi theá caïnh tranh quoác gia”. lyù thuyeát hình thoi döïa treân moät theá giôùi caïnh tranh coù toång döông. Khaùi nieäm toå hôïp chöùng toû cöïc kyø höõu ích. Chính phuû khoâng neân can thieäp vaøo quaù trình caïnh tranh maø vai troø cuûa noù laø caûi thieän moâi tröôøng ñeå naâng cao naêng suaát. suy nghó phoå bieán taäp trung vaøo khaùi nieäm gaây tranh caõi: chính saùch coâng nghieäp. cuûa cô sôû haï taàng vaø hoaïch ñònh caùc chính saùch vaø khung luaät phaùp thuùc ñaåy caûi tieán vaø ñoåi môùi. lyù thuyeát hình thoi tìm caùch xoùa boû nhöõng raøo caûn ñoái vôùi taêng tröôûng naêng suaát. ÔÛ nhöõng quoác gia thöôøng ñöôïc gaén vôùi chính saùch coâng nghieäp nhaát – Phaùp. chaúng haïn baèng caùch naâng cao chaát löôïng vaø hieäu suaát cuûa ñaàu vaøo saûn xuaát. Cuoán saùch “Lôïi theá caïnh tranh quoác gia” baùc boû vieäc söû duïng chính saùch coâng nghieäp. baèng caùch aùp duïng caùch tieáp caän maïch laïc. Toå hôïp vöøa laø caùch tö duy veà neàn kinh teá vöøa laø chaát xuùc taùc cho thay ñoåi.

“Competing at Home to Win Abroad: Evidence from Japanese Industry”. moät nghieân cöùu môùi veà Nhaät Baûn chæ ra raèng söùc caïnh tranh quoác teá cuûa moät maãu lôùn caùc ngaønh coâng nghieäp cuûa Nhaät chòu taùc ñoäng maïnh cuûa möùc ñoä caïnh tranh noäi ñòa ôû Nhaät. Maëc duø coù söï phaûn hoài tích cöïc töø phía ñoäc giaû.SöïLôøin thieát coù moät moâ hình môùi caà giôùi thieäu vôùi caùc caùch phaân nhoùm truyeàn thoáng nhö ngaønh hay khu vöïc thöôøng gaén vôùi can thieäp vaø trôï caáp. Coù voâ soá ví duï vaø moâ taû veà caùc quoác gia. Moät höôùng môùi nöõa trong nghieân cöùu cuûa toâi laø nghieân cöùu lyù thuyeát vaø thöïc nghieäm ñeå hieåu roõ hôn veà toå hôïp vaø nhöõng caùch thöùc phuø hôïp ñeå naâng cao naêng suaát cuûa toå hôïp. nhaø cung caáp vaø nhöõng theå cheá ñòa phöông laïi vôùi nhau quanh moät lòch trình chung khaû thi vaø mang tính xaây döïng. cuoán saùch seõ keùm phaàn thuyeát phuïc vôùi moät chuû ñeà nhö theá naøy. Roõ raøng laø coøn coù nhieàu thöù phaûi tieáp tuïc tìm hieåu. giaù caû hay cung öùng haøng hoùa trong thò tröôøng. moät phaàn vì toâi caûm thaáy neáu thieáu chuùng. doanh nghieäp. nghieân cöùu chöa xuaát baûn. Toå hôïp ñöa caùc cô quan chính phuû. toå chöùc caùc nöôùc xuaát khaåu daàu moû OPEC laø moät cartel) trong ngaønh seõ caûn trôû caïnh tranh vaø laøm giaûm söùc caïnh tranh. toâi naâng cao hieåu bieát veà nhöõng thaùch thöùc maø caùc nöôùc ñang phaùt trieån phaûi ñoái maët khi hoï coá gaéng thoaùt khoûi söï phuï thuoäc vaøo lao ñoäng reû vaø taøi nguyeân thieân nhieân. Moät höôùng laø tieáp tuïc kieåm nghieäm thöïc teá trong vaø giöõa caùc nhoùm nöôùc. Chaúng haïn. Vieäc taùi baûn cho thaáy cuoán saùch vaãn ñang tieáp tuïc môû roäng ñoái töôïng ñoäc giaû vaø toâi hy voïng laàn taùi baûn naøy seõ ñöôïc nhöõng ñoäc giaû môùi chuù yù. Thöù tö. nhöõng yù töôûng trong cuoán saùch vaãn khaù phöùc taïp vaø cuoán saùch khaù daøy. nhöõng baèng chöùng thöïc nghieäm nhö theá seõ laøm cho nhöõng yù töôûng trong cuoán saùch trôû neân thuyeát phuïc hôn ñoái vôùi nhieàu hoïc giaû. M. Ví duï. toâi suy nghó 23.  . 09/1997.M. Hy voïng raèng. Söï toàn taïi cuûa moät cartel (cartel: laø lieân minh giöõa caùc nhaø saûn xuaát hoaëc phaân phoái ñeå ñieàu tieát saûn löôïng. Nghieân cöùu gaàn ñaây cuûa toâi taäp trung vaøo moät soá höôùng. Sakakibara . khaùi nieäm toå hôïp taäp trung vaøo naêng suaát vaø nhöõng moái quan heä lieân coâng ty. Nhöõng chæ soá truyeàn thoáng veà lôïi theá so saùnh haàu nhö khoâng coù khaû naêng giaûi thích ñieàu naøy(23).E Porter. ño löôøng baèng söï bieán ñoäng thò phaàn. LÒCH TRÌNH CHÖA KEÁT THUÙC Vieäc taùi baûn cuoán saùch “Lôïi theá caïnh tranh quoác gia” laø moät coät moác quan troïng. Thöù ba.

xöùng ñaùng coù moät vò trí noåi baät trong tö duy chieán löôïc coát loõi. kinh nghieäm laøm vieäc vôùi caùc laõnh ñaïo chính phuû vaø doanh nghieäp cuûa caù nhaân toâi ñaõ laøm naûy sinh moái quan taâm veà nhöõng lyù do maø moät vaøi quoác gia (hay moät ñôn vò haønh chính khaùc) coù theå thay ñoåi thöïc söï theo höôùng tích cöïc. ñöôïc trang bò cuøng trình ñoä kieán thöùc. nghieân cöùu cuûa caù nhaân toâi seõ chæ laø moät phaàn trong moät lòch trình lôùn hôn. Caùc chính  . bang. Caùc chính phuû vaãn nhaàm laãn phaù giaù vaø chính saùch tyû giaù laø moät phöông tieän ñeå taêng “söùc caïnh tranh” hôn laø xem tyû giaù laø caùi ñuoâi. roõ raøng nhieàu nguoàn löïc vaø kyõ naêng maø nhöõng nghieân cöùu chieán löôïc gaàn ñaây taäp trung vaøo laïi naèm ngay trong moâi tröôøng noäi ñòa.lôïi theá caïnh tranh quoác gia vaø vieát veà nhöõng vai troø thích hôïp cuûa thaønh phoá. toâi muoán xaây döïng moái lieân heä chaët cheõ hôn giöõa cuoán saùch naøy vôùi nhöõng nghieân cöùu cuûa toâi veà chieán löôïc coâng ty. toâi lieân tuïc bò aán töôïng bôûi söùc maïnh cuûa nhöõng yù töôûng laøm thay ñoåi cuoäc soáng. ÔÛ caáp ñoä ngaønh. Chính söï mô hoà veà nguyeân nhaân thöïc cuûa söùc caïnh tranh hieän nay ñang tieáp tuïc laøm chaäm böôùc tieán cuûa caùc chính phuû vaø caùc doanh nghieäp. do vaäy. Cuõng coù moái lieân heä chaët cheõ giöõa söï hình thaønh moái quan heä vôùi nhaø cung caáp. söï boå sung laãn nhau veà saûn phaåm vaø söï hieän dieän cuûa toå hôïp. ÔÛ caáp ñoä chính phuû. Cuoái cuøng. laïi khoâng theå. trong khi moät soá quoác gia khaùc. Chính nhöõng tö töôûng sai laàm veà söùc caïnh tranh vaø söï thònh vöôïng ñaõ ñaåy haøng trieäu ngöôøi vaøo ngheøo ñoùi trong giai ñoaïn sau chieán tranh theá giôùi thöù hai. Ñòa ñieåm saûn xuaát. Suy ngaãm trong nhieàu naêm sau khi cuoán saùch ñöôïc xuaát baûn vaø ñaëc bieät trong nhieàu dòp toâi noùi chuyeän vaø laøm vieäc vôùi caùc laõnh ñaïo chính phuû vaø doanh nghieäp. Neáu cuoán saùch “Lôïi theá caïnh tranh quoác gia” ñaït ñöôïc muïc ñích cuûa noù. vi moâ vaø khoa hoïc quaûn lyù thaønh moät söï hieåu bieát thoáng nhaát veà caïnh tranh vaø aûnh höôûng cuûa ñòa ñieåm saûn xuaát. Thöù naêm. caïnh tranh noäi ñòa coù theå laøm xoùi moøn lôïi nhuaän nhöng seõ thuùc ñaåy ngaønh coâng nghieäp noäi ñòa caïnh tranh vôùi nhöõng ñoái thuû nöôùc ngoaøi. khoâng phaûi laø con choù vaø nhaän ra raèng vieäc phaûi duøng ñeán bieän phaùp phaù giaù phaûn aùnh nhöõng chính saùch sai laàm. thaûo luaän veà söùc caïnh tranh hieän vaãn taäp trung quaù nhieàu vaøo chính saùch vó moâ trong khi caùc vaán ñeà vi moâ laïi thöôøng laø nhöõng caûn trôû thöïc teá cuûa tieán boä. Roõ raøng laø ñòa ñieåm coù aûnh höôûng ñeán caáu truùc coâng nghieäp vaø lôïi theá caïnh tranh. quoác gia vaø nhoùm quoác gia laân caän trong caïnh tranh. thoáng nhaát kinh teá vó moâ. ÔÛ caáp ñoä doanh nghieäp.

Massachusetts Thaùng 1. Porter Brookline. Ngaøy caøng nhieàu doanh nghieäp seõ phaûi ñoái maët vôùi haäu quaû cuûa caïnh tranh thöïc söï. Caùc doanh nghieäp vaãn nghó hoï coù theå giaûi quyeát vaán ñeà söùc caïnh tranh cuûa hoï baèng caùch thueâ gia coâng. Michael E. Nhöõng löïa choïn noäi ñòa laøm giaûm naêng suaát vaø laøm giaûm khaû naêng saùng taïo. thöù seõ quyeát ñònh möùc soáng quoác gia. Chuùng ta seõ caàn hieåu roõ hôn vai troø thích hôïp cuûa nhöõng caáp chính quyeàn khaùc nhau. 1998  . Caùc nöôùc nhaàm laãn giöõa thoûa thuaän thöông maïi vaø hieäp öôùc khu vöïc vôùi nhöõng böôùc ñi caàn thieát ñeå naâng cao naêng suaát. Hoï coi vieäc trôû neân toaøn caàu ñöông nhieân laø toát vaø thöôøng lôø ñi moâi tröôøng kinh doanh noäi ñòa. söï hieåu sai veà nhöõng haøm yù cuûa toaøn caàu hoùa vaãn tieáp tuïc.SöïLôøin thieát coù moät moâ hình môùi caà giôùi thieäu phuû quay sang ñaàu tö nöôùc ngoaøi thu huùt nhôø trôï caáp ñeå giaûi quyeát nhöõng vaán ñeà cuûa hoï hôn laø giaûi quyeát nhöõng yeáu keùm trong moâi tröôøng kinh doanh. Ngaøy caøng nhieàu quoác gia seõ phaûi ñoái maët vôùi nhöõng caâu hoûi veà vieäc phaûi laøm gì sau quaù trình oån ñònh hoùa vaø töï do hoùa kinh teá. Toâi hy voïng cuoán saùch “Lôïi theá caïnh tranh quoác gia” coù theå giuùp xoùa boû söï mô hoà veà vieäc caàn phaûi laøm vaø cung caáp cho caùc nhaø laõnh ñaïo phöông tieän vaø söï töï tin ñeå tieán leân. Trong caùc doanh nghieäp. Caùc coâng ty cuõng yeâu caàu chính phuû nhöõng giuùp ñôõ khoâng hôïp lyù ñeå naâng cao söùc caïnh tranh.

lôïi theá caïnh tranh quoác gia  .

Söï quoác teá hoùa ñaùng kinh ngaïc cuûa caïnh tranh trong nhöõng thaäp kyû sau chieán tranh theá giôùi thöù hai gaén lieàn vôùi nhöõng thay ñoåi lôùn veà soá phaän kinh teá cuûa caùc quoác gia vaø caùc doanh nghieäp cuûa hoï. caùc doanh nghieäp vaø chính phuû töø khi caùc ñôn vò kinh teá. Nghieân cöùu tröôùc ñaây cuûa toâi. xaõ hoäi hình thaønh. ñöôïc toùm löôïc trong cuoán “Chieán löôïc caïnh tranh” (1980).Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi Lôøi noùi ñaàu T aïi sao moät soá nhoùm xaõ hoäi. laø veà caáu truùc cuûa ngaønh coâng nghieäp vaø löïa choïn vò trí trong ngaønh. toå chöùc kinh teá vaø quoác gia laïi giaøu coù vaø thònh vöôïng? Ñoù laø chuû ñeà ñaõ cuoán huùt söï chuù yù cuûa caùc nhaø nghieân cöùu. ñaõ coù raát nhieàu coá gaéng tìm hieåu nhöõng löïc löôïng giaûi thích cho nhöõng caâu hoûi naûy sinh töø söï ñi leân cuûa moät soá thöïc theå vaø suy thoaùi cuûa moät soá thöïc theá khaùc. Toâi cuõng coù chuùt gì ñoù mieãn cöôõng khi xem xeùt caâu hoûi naøy vì toâi ñaõ daønh phaàn lôùn söï nghieäp cho tôùi giôø taäp trung vaøo caùc doanh nghieäp chöù khoâng phaûi caùc quoác gia. xaõ hoäi hoïc. Caùc chính phuû vaø caùc doanh nghieäp khoâng traùnh khoûi bò loâi keùo vaøo cuoäc tranh luaän noùng boûng veà nhöõng vieäc caàn phaûi laøm. Trong nhöõng lónh vöïc ña daïng nhö nhaân chuûng hoïc. Haàu heát nghieân cöùu veà chuû ñeà naøy trong nhöõng naêm gaàn ñaây lieân quan ñeán caùc quoác gia. lòch söû. kinh teá vaø khoa hoïc chính trò. chính trò. Cuoán saùch “Lôïi theá caïnh tranh” (1985) giôùi thieäu moät moâ hình ñeå hieåu nguoàn goác lôïi theá caïnh tranh cuûa moät doanh nghieäp vaø laøm theá naøo ñeå naâng cao lôïi theá caïnh  . nghieân cöùu veà caùi thöôøng ñöôïc goïi laø “söùc caïnh tranh”. Moái quan taâm troïng taâm cuûa toâi laø veà baûn chaát cuûa caïnh tranh trong caùc ngaønh coâng nghieäp vaø nhöõng nguyeân lyù cuûa chieán löôïc caïnh tranh.

nhöng chæ raát haïn cheá. ñaõ coù raát ít aûnh höôûng. söùc caïnh tranh coù nghóa laø moät quoác gia coù caùn caân thöông maïi thaëng dö.lôïi theá caïnh tranh quoác gia tranh. ñôn vò phaân tích chính cuûa toâi laø ngaønh coâng nghieäp vaø doanh nghieäp. nhieàu lyù giaûi döïa treân nhöõng giaû thieát khaùc xa caïnh tranh trong thöïc teá laøm daáy leân nhöõng baên khoaên veà tính phuø hôïp vaø tính toång quaùt cuûa chuùng. Duø cho ñònh nghóa naøo veà söùc caïnh tranh ñöôïc söû duïng. Cuoäc tranh luaän veà söùc caïnh tranh buøng noå vaø coøn keùo daøi ñeán taän ngaøy nay. Quoác gia vaø chính phuû cuûa noù coù vai troø trong moâ hình cuûa toâi. söùc caïnh tranh nghóa laø chi phí ñôn vò lao ñoäng ñieàu chænh theo tyû giaù thaáp. moät vaán ñeà thaäm chí coøn nghieâm troïng hôn laø chaúng heà coù moät lyù thuyeát ñöôïc chaáp nhaän roäng raõi naøo giaûi thích veà söùc caïnh tranh. thay vì ñöa ra moät phöông aùn nhaát trí ñeå haønh ñoäng. toâi ñaõ môû roäng moâ hình ñeå giaûi quyeát nhöõng thaùch thöùc cuûa caïnh tranh quoác teá. Trong cuoán “Caïnh tranh trong caùc ngaønh coâng nghieäp toaøn caàu” (1986). Raát nhieàu ñaëc tröng cuûa quoác gia vaø cuûa doanh nghieäp ñöôïc ñeà xuaát laø tieâu chí quan troïng nhöng chaúng coù caùch naøo ñeå phaân laäp vaø tích hôïp nhöõng ñaëc tröng noåi troäi nhaát. Ñieàu trôû neân roõ raøng vôùi toâi trong thôøi gian ôû UÛy ban laø khoâng heà coù moät ñònh nghóa naøo veà söùc caïnh tranh ñöôïc thöøa nhaän. Moät phaàn bôûi vì söï khaùc nhau ñoù maø bao nhieâu söùc löïc ôû Myõ ñaõ boû ra ñeå tranh caõi lieäu nöôùc Myõ coù vaán ñeà veà caïnh tranh hay khoâng. moät toå chöùc goàm caùc laõnh ñaïo doanh nghieäp. ñaõ nghieân cöùu vaán ñeà naøy trong hôn moät naêm vaø cho ra moät baûn baùo caùo caån troïng vaø caân baèng(1). chòu traùch nhieäm nghieân cöùu söùc caïnh tranh cuûa nöôùc Myõ. Hoäi ñoàng naøy. coâng ñoaøn. UÛy ban Caïnh tranh coâng nghieäp cuûa toång thoáng (1985). Vôùi nhieàu nghò só quoác hoäi. Thaät khoù ñeå töông hôïp giöõa nhieàu lyù 1. ñöôïc thaønh laäp giöõa cuoäc tranh luaän chính trò veà söï caàn thieát phaûi coù “chính saùch coâng nghieäp” cho nöôùc Myõ.  . Vôùi moät vaøi nhaø kinh teá. Ñieàu naøy baét ñaàu thay ñoåi khi toâi ñöôïc Toång thoáng Ronald Reagan boå nhieäm vaøo UÛy ban caïnh tranh coâng nghieäp cuûa toång thoáng. söùc caïnh tranh coù nghóa laø khaû naêng caïnh tranh treân thò tröôøng theá giôùi vôùi moät chieán löôïc toaøn caàu. Baùo caùo cuûa UÛy ban. Theâm vaøo ñoù. Vôùi caùc doanh nghieäp. nhaø nghieân cöùu vaø cöïu quan chöùc chính phuû. Maëc duø chieán löôïc caïnh tranh quoác teá laø moät phaàn thieát yeáu cuûa phöông trình.

laø nôi lôïi theá caïnh tranh coù theå thaéng hoaëc thua. töø goùc nhìn cuûa moät ngöôøi ñaõ quen thuoäc vôùi caùc doanh nghieäp. Trong khi coù theå hieåu ñöôïc nhieàu ñieàu töø caùch tieáp caän toång theå toaøn boä neàn kinh teá ñoái vôùi thaønh coâng trong caïnh tranh cuûa moät quoác gia. veà söùc caïnh tranh maø chuùng döïa vaøo. ôû ñaây. Ñieàu naøy khoâng coù gì laø ngaïc nhieân vôùi nhöõng ai ñaõ quen vôùi nhöõng nghieân cöùu tröôùc ñaây cuûa toâi. Cuõng khoâng thieáu nhöõng tö vaán ñeå naâng cao söùc caïnh tranh baèng caû chieán löôïc cuûa caùc coâng ty vaø chính saùch cuûa chính phuû. Trong saùch naøy. Troïng taâm trong lyù thuyeát cuûa toâi laø nhöõng nguyeân lyù veà chieán löôïc caïnh tranh trong töøng ngaønh coâng nghieäp. Moâi tröôøng ôû moät soá nöôùc döôøng nhö thuùc ñaåy söï tieán boä hôn ôû caùc nöôùc khaùc. dòch vuï keá toaùn. Toâi tin raèng hieåu ñöôïc vai troø cuûa quoác gia trong caïnh tranh quoác teá seõ coù giaù trò cho caû caùc doanh nghieäp vaø cho caùc chính phuû bôûi vì noù ñem laïi nhöõng hieåu bieát cô baûn veà cô cheá xaây döïng vaø duy trì lôïi theá caïnh tranh.Söïi caàn thieát coù moät moâ hình môùi Lôø noùi ñaàu giaûi ñoù vôùi kinh nghieäm nghieân cöùu vaø laøm vieäc cuûa caù nhaân toâi vôùi caùc taäp ñoaøn quoác teá. toâi tìm kieám moät xuaát phaùt ñieåm khaùc. thöôøng laø ñaëc thuø cuûa moãi ngaønh coâng nghieäp. söï löïa choïn vaø haäu quaû cuï theå. kinh nghieäm cuûa toâi cho thaáy raèng nhöõng ñaëc tröng naøy trôû neân khoâng quan troïng laém trong caïnh tranh thöïc teá do nhöõng hoaøn caûnh. Maëc duø vaäy nhöng toâi vaãn coù nieàm tin maïnh meõ laø moâi tröôøng quoác gia ñoùng vai troø trung taâm trong thaønh coâng veà caïnh tranh cuûa caùc doanh nghieäp. saûn xuaát voøng bi. Lónh vöïc cuï theå nhö toa xe. coù taùc duïng ngöôïc. toâi trình baøy nhöõng ñoùng goùp cho söï hieåu bieát veà lôïi theá caïnh tranh cuûa caùc quoác gia hay nhöõng ñaëc tröng quoác gia nuoâi döôõng lôïi theá caïnh tranh trong nhöõng lónh vöïc cuï theå vaø nhöõng haøm yù cho caû doanh nghieäp vaø chính phuû. Lyù thuyeát cuûa toâi baét ñaàu töø nhöõng lónh vöïc vaø nhöõng ñoái thuû caïnh tranh cuï theå vaø toång quaùt hoùa leân quy moâ toaøn neàn kinh teá. Moät nöôùc aûnh höôûng ñeán khaû naêng thaønh coâng cuûa caùc doanh nghieäp cuûa nöôùc ñoù trong nhöõng lónh vöïc cuï theå. Thöôøng thì doanh nghieäp töø caùc nöôùc ñaït ñöôïc nhöõng thaønh coâng toaøn caàu khaùc nhau trong nhöõng ngaønh cuï theå. Trong khi chuùng ta coù theå xaùc ñònh nhöõng ñaëc tröng quoác gia aùp duïng trong nhieàu ngaønh. Keát quaû cuûa haøng ngaøn cuoäc ñaáu tranh trong töøng ngaønh coâng nghieäp  . saûn xuaát maùy fax. Nhöõng tö vaán naøy cuõng ña daïng vaø maâu thuaãn nhö nhöõng quan ñieåm. Nhieàu trong soá nhöõng tö vaán naøy ñoái vôùi toâi. nguï yù hay roõ raøng.

töø nhöõng nghieân cöùu ñang tieán haønh trong caùc lónh vöïc nhö caûi tieán coâng ngheä. ñòa lyù kinh teá. chaúng haïn nhö söï töông taùc giöõa nhöõng taùc ñoäng ñôn leû vaø söï vaän ñoäng cuûa chuùng theo thôøi gian. phaùt trieån kinh teá. Toâi ñaõ coá tích hôïp nhieàu yeáu toá coù aûnh höôûng ñeán haønh vi cuûa caùc doanh nghieäp vaø söï tieán boä cuûa caùc quoác gia. Moät trong nhöõng heä quaû cuûa tính phöùc taïp cuûa lyù thuyeát cuûa toâi vaø caùch toâi trình baøy vaø kieåm chöùng noù laø cuoán saùch raát daøy. khoa hoïc chính trò vaø xaõ hoäi hoùa coâng nghieäp. Ñeå phaùt trieån moät lyù thuyeát toaøn dieän veà lôïi theá caïnh tranh cuûa caùc quoác gia vaø chöùng toû söï phuø hôïp cuûa noù. Chuùng ta phaûi caån thaän traùnh nhöõng “caïm baãy” khi chuùng ta toång quaùt hoùa töø caùc ngaønh leân toaøn boä neàn kinh teá. Ñoä daøi cuûa cuoán saùch laø ñieàu toâi raát laáy laøm tieác ñoái vôùi ñoäc giaû nhöng toâi khoâng theå laøm khaùc neáu toâi muoán kieåm chöùng lyù thuyeát cuûa toâi vôùi ñaày ñuû baèng chöùng vaø phaùt trieån nhöõng haøm  . thöôøng khoâng ñöôïc tích hôïp vaøo. toâi xem xeùt kyõ löôõng caïnh tranh trong nhieàu ngaønh coâng nghieäp. Nghieân cöùu döïa treân chæ moät vaøi quoác gia hay moät nhoùm nhoû caùc ngaønh coù ruûi ro nhaàm laãn nhöõng caùi caù bieät vôùi nhöõng nguyeân lyù toång quaùt.lôïi theá caïnh tranh quoác gia quyeát ñònh neàn kinh teá cuûa moät quoác gia vaø khaû naêng thaêng tieán cuûa noù. thöông maïi quoác teá. Tuy vaäy. Tuy theá. toâi khoâng theå neâu ñaày ñuû nhöõng tham khaûo maø toâi söû duïng cuõng nhö khoâng theå trình baøy heát lòch söû phaùt trieån cuûa chuû ñeà nghieân cöùu. toâi ñaõ nghieân cöùu nhieàu nöôùc khaùc nhau vaø trong moãi nöôùc. kinh teá coâng nghieäp. Vôùi voâ vaøn nhöõng nghieân cöùu ít nhieàu coù lieân quan tôùi chuû ñeà cuûa toâi. toâi tin raèng söï ñôn giaûn hoùa seõ laøm môø ñi moät soá phaàn quan troïng nhaát cuûa vaán ñeà. Toâi ñaõ choïn möôøi nöôùc ñeå nghieân cöùu vôùi nhieàu ñaëc tröng vaø theå cheá khaùc nhau. Lyù thuyeát naøy ñöôïc ñuùc ruùt vaø traûi treân nhieàu lónh vöïc. toâi cuõng ghi laïi moät soá nghieân cöùu quan troïng nhaát ñoái vôùi caùch tieáp caän cuûa toâi trong nhieàu lónh vöïc khaùc nhau cuõng nhö nhöõng nghieân cöùu maø toâi thaáy aán töôïng nhaát. Keát quaû laø moät caùch tieáp caän chính theå luaän maø ñoä phöùc taïp cuûa noù coù theå gaây khoù khaên cho moät soá ngöôøi. nhöng toâi tin raèng caùch tieáp caän nhö vaäy cho pheùp chuùng ta coù söï hieåu bieát saâu saéc veà tieán boä kinh teá cuûa moät quoác gia. Trung taâm cuûa lyù thuyeát naøy laø chieán löôïc caïnh tranh nhöng cuõng coù nhöõng kieán thöùc quan troïng khaùc. Lyù thuyeát ñöôïc trình baøy trong cuoán saùch naøy coá gaéng bao quaùt ñöôïc toaøn boä söï phöùc taïp cuûa caïnh tranh trong thöïc teá hôn laø coá gaéng giaûn löôïc noù.

Sau khi ñoïc moät vaøi hay  . moät lónh vöïc quan troïng töø laâu nhöng cuõng laø lónh vöïc maø caïnh tranh quoác teá cuûa noù coøn ít ñöôïc nghieân cöùu. laø söï tham khaûo quan troïng cho caùc chöông tieáp theo. Toâi cuõng aùp duïng lyù thuyeát ñoù vaøo lónh vöïc dòch vuï. moïi ñoäc giaû neân xem phaàn giôùi thieäu cuûa Chöông 7. cuõng nhö phaàn keát luaän cuûa Chöông 9. Phaàn III cung caáp cô hoäi ñeå ñoäc giaû löïa choïn trong soá caùc quoác gia maø toâi baøn luaän. toâi aùp duïng lyù thuyeát naøy ñeå giaûi thích lòch söû phaùt trieån cuûa boán ngaønh coâng nghieäp tieâu bieåu ñöôïc löïa choïn töø nhieàu ngaønh maø chuùng toâi ñaõ nghieân cöùu. phaàn giaûi thích phöông phaùp vaø caáu truùc cuûa phaàn mieâu taû moãi quoác gia. Phaàn I cuûa cuoán saùch trình baøy baûn thaân lyù thuyeát. toâi trình baøy chi tieát veà caùc ngaønh coâng nghieäp thaønh coâng quoác teá trong neàn kinh teá ñoù vaø söï thay ñoåi cuûa chuùng.Söï icaàni thieát coù moät moâ hình môùi Lôø noù ñaàu yù cuûa noù ñoái vôùi nhöõng doanh nhaân vaø caùc nhaø hoaïch ñònh chính saùch. Hieåu ñöôïc quaù trình hình thaønh vaø ñaït ñöôïc thaønh coâng quoác teá cuûa moät ngaønh coâng nghieäp quoác gia. Chöông cuoái cuøng minh hoïa vieäc söû duïng lyù thuyeát naøy ñeå xaùc ñònh nhöõng vaán ñeà seõ ñieàu chænh söï phaùt trieån trong töông lai cuûa moãi neàn kinh teá quoác gia. Laõnh ñaïo doanh nghieäp neân ñoïc phaàn lôùn phaàn II vaø ñoäc giaû phoå thoâng ít nhaát cuõng neân löôùt qua noù. Phaàn IV phaùt trieån moät soá nhöõng haøm yù cuûa lyù thuyeát ñoái vôùi chieán löôïc coâng ty vaø chính saùch chính phuû. phaàn so saùnh caùc quoác gia nhö moät nhoùm. Phaàn II seõ laø thuù vò nhaát vôùi nhöõng ai muoán tìm kieám söï bieåu hieän cuûa lyù thuyeát trong nhöõng ngaønh coâng nghieäp cuï theå. phuï thuoäc vaøo khaåu vò cuûa hoï. Tuy nhieân. Kinh nghieäm cuûa caùc quoác gia cho pheùp toâi môû roäng lyù thuyeát ñeå giaûi thích toaøn boä neàn kinh teá quoác gia tieán boä nhö theá naøo. quoác gia cuûa caùc ñoái thuû caïnh tranh quan troïng hay nhöõng quoác gia khaùc muoán tìm hieåu. Haàu heát ñoäc giaû neân ñoïc boán chöông ñaàu tieân vôùi möùc ñoä chi tieát phuï thuoäc vaøo trình ñoä cuûa hoï vaø khaû naêng tieáp thu lyù thuyeát. Ñoái vôùi taùm trong soá möôøi quoác gia khaûo saùt. ñoäc giaû coù theå muoán löïa choïn caùch ñoïc ngaén hôn. cung caáp toång quan nhöõng nguyeân lyù cuûa chieán löôïc caïnh tranh nhaèm xaùc laäp neàn taûng lyù thuyeát caàn thieát. tuøy theo moái quan taâm cuûa ñoäc giaû. Phaàn II. Toâi söû duïng lyù thuyeát cuûa toâi ñeå lyù giaûi caû thaønh coâng vaø thaát baïi cuõng nhö söï vaän ñoäng cuûa neàn kinh teá quoác gia trong giai ñoaïn sau chieán tranh. trong ít nhaát moät vaøi tröôøng hôïp cuï theå. Trong phaàn III. toâi aùp duïng lyù thuyeát vaøo caùc quoác gia. Ñoäc giaû sau ñoù coù theå löïa choïn ñaát nöôùc hoï. Tuy vaäy.

laø chuû ñeà cuûa Chöông 13. toâi ñaõ coá gaéng ñeå traùnh ñieàu naøy. Toâi cuõng hy voïng khoâng ñoäc giaû naøo chæ chaêm chuù vaøo nhöõng ñieàu toâi noùi veà moät nöôùc cuï theå. Bôûi vì moät muïc ñích quan troïng cuûa Chöông 13 laø minh hoïa vieäc aùp duïng lyù thuyeát ñeå xaùc ñònh nhöõng haïn cheá ñoái vôùi söï tieán boä kinh teá quoác gia. Chöông 7 vaø phuï luïc A. Chöông 13 ñeà caäp ñeán moät soá vaán ñeà maø moãi quoác gia phaûi ñoái maët neáu neàn kinh teá tieán boä xa hôn vaø coù theå ñöôïc ñoïc moät caùch löïa choïn. Nhöõng ñoäc giaû quan taâm ñeán hoaëc tham gia vaøo hoaïch ñònh chính saùch coâng neân ñoïc Chöông 12. Noäi dung cuoán saùch bao goàm nhöõng laäp luaän cô baûn vaø nhöõng khaùm phaù thöïc nghieäm ñöôïc trình baøy theo caùch deã tieáp caän vôùi nhöõng ñoäc giaû nghieâm tuùc. Cuoán saùch keát thuùc vôùi Lôøi baït ngaén bao goàm moät soá suy nghó caù nhaân cuûa toâi veà nghieân cöùu naøy. Laõnh ñaïo doanh nghieäp seõ muoán ñoïc Chöông 11 veà nhöõng haøm yù cuûa lyù thuyeát cuûa toâi ñoái vôùi chieán löôïc coâng ty. Caùc hoïc giaû seõ tìm thaáy haàu heát taøi lieäu tham khaûo cuõng nhö nhöõng bình luaän veà lyù thuyeát vaø quan heä cuûa noù vôùi nhöõng nghieân cöùu tröôùc ñoù ôû phaàn chuù thích. Phaàn IV cuõng coù theå ñi taét theo caùch tham khaûo cuûa ñoäc giaû maëc duø nhöõng haøm yù chính saùch cho laõnh ñaïo doanh nghieäp seõ coù taùc duïng vôùi caùc nhaø hoaïch ñònh chính saùch vaø ngöôïc laïi. Nhö toâi ñaõ coá gaéng laøm roõ. ñoäc giaû seõ thu ñöôïc lôïi ích khoâng chæ töø nhöõng thaûo luaän veà quoác gia cuûa hoï maø coøn töø söï hieåu bieát veà nhöõng vaán ñeà maø caùc quoác gia khaùc phaûi ñoái maët trong nhöõng hoaøn caûnh khaùc nhau. ñaëc bieät ôû Chöông 13. Muïc ñích cuûa toâi ôû ñaây khoâng phaûi laø moät cuoán saùch veà moät quoác gia maø laø cuoán saùch veà moät taäp hôïp caùc nguyeân lyù aùp duïng roäng raõi. kieán thöùc cuûa toâi veà baát kyø moät nöôùc naøo khoâng theå baèng caùc chuyeân gia hay toâi cuõng khoâng daùm nhaän raèng mình coù söï hieåu bieát toaøn dieän veà taát caû nhöõng ñaùnh ñoåi chính trò xaõ hoäi phöùc taïp taùc ñoäng ñeán nhöõng löïa choïn chính saùch. chöông môû roäng laäp luaän ñeå phaùt trieån moät lyù thuyeát veà söï tieán boä cuûa caû neàn kinh teá quoác gia. Maëc duø moät soá ñoäc giaû coù theå caûm thaáy coù söï thieân vò nöôùc Myõ. Phöông phaùp nghieân cöùu ñöôïc mieâu taû ôû Chöông 1. moïi ñoäc giaû neân xem Chöông 10. tuøy theo sôû thích cuûa ñoäc giaû. Muïc ñích ôû ñaây khoâng phaûi laø ñöa ra nhöõng lôøi khuyeân chi tieát coù troïng löôïng cho moãi quoác gia hay thaûo luaän moïi vaán ñeà maø laø ñeå minh hoïa 0 .lôïi theá caïnh tranh quoác gia taát caû caùc quoác gia. Nhöõng khaùi nieäm trong Chöông 10 seõ ñaëc bieät quan troïng khi xem xeùt nhöõng lòch trình maø moãi nöôùc phaûi ñoái maët.

Nhöng nhöõng baèng chöùng cuûa toâi ñaët daáu hoûi veà vieäc can thieäp ñeå phuïc hoài nhöõng ngaønh coâng nghieäp oám yeáu. Chaúng haïn. Toâi hy voïng ñoäc giaû. döï thaûo luaät thöông maïi môùi gaây tranh caõi ôû Myõ vaø nhöõng chaán ñoäng chính trò xaõ hoäi ôû Ñoâng AÂu vôùi nhöõng haäu quaû kinh teá chöa löôøng tröôùc ñöôïc. Muïc ñích cuûa toâi. Moät soá seõ thaáy nhöõng quan ñieåm ñöôïc trình baøy ôû ñaây vaãn ñang gaây tranh caõi. raèng luaät choáng ñoäc quyeàn. Muïc ñích cuûa toâi khoâng phaûi tìm hay troán traùnh söï tranh caõi maø laø phaùt trieån moät lyù thuyeát ñöôïc kieåm nghieäm bôûi nhieàu baèng chöùng khaùc nhau. vôùi kieán thöùc vaø caùch nhìn khaùc nhau. khoâng phaûi laø phaân tích nhöõng söï kieän ñöông thôøi maø laø xaây döïng moät lyù thuyeát coù theå ñöôïc söû duïng ñeå laøm ñieàu ñoù. Toâi seõ lieân heä giöõa nhöõng haøm yù cuûa lyù thuyeát cuûa toâi vôùi nhöõng phaùt trieån quan troïng nhö chaâu AÂu naêm 1992 khi noù xuaát hieän. toâi hy voïng raèng nhieàu ñoäc giaû seõ thaáy thuyeát phuïc. seõ coù theå ruùt ra nhöõng gôïi yù trong lónh vöïc maø hoï quan taâm. nhöõng qui ñònh haïn cheá caïnh tranh. Trong khi toâi ngôø raèng chæ coù moät soá ñoäc giaû hoaøn toaøn haøi loøng vôùi nhöõng khaùm phaù cuûa toâi. nhöõng ñeà xuaát söûa ñoåi thueá ôû Nhaät vaø Ñöùc. tuy vaäy. Thöïc teá. nhöõng quan ñieåm coù xu höôùng phaûn aùnh nhöõng trieát lyù cuï theå naøo ñoù. maëc duø möùc ñoä quoác teá hoùa ñaõ taêng leân. Nhieàu nguyeân lyù ñoäc laäp vôùi nhöõng moái quan taâm hieän thôøi. Trong soá nhöõng vaán ñeà noåi baät nhaát laø nhöõng bieän phaùp ñeå hôïp nhaát kinh teá chaâu AÂu vaøo naêm 1992. hieäp ñònh thöông maïi töï do giöõa Myõ vaø Canada. nhöõng saùng kieán chính saùch môùi ôû Anh. haàu heát nhöõng noã löïc haïn cheá nhaäp khaåu vaø nhöõng chính saùch ñaùnh thueá thu nhaäp voán daøi haïn.Söï icaàni thieát coù moät moâ hình môùi Lôø noù ñaàu moät caùch tö duy höõu ích coù theå aùp duïng vaøo moät quoác gia cuï theå. Cuoán saùch ñöôïc hoaøn thaønh trong giai ñoaïn vôùi nhöõng söï phaùt trieån soâi ñoäng khaùc thöôøng ôû caùc nöôùc vaø giöõa caùc nhoùm nöôùc coù vai troø quan troïng trong nhöõng vaán ñeà thaûo luaän ôû ñaây. toâi thaáy. Tröôùc khi keát thuùc. qui ñònh an toaøn vaø söùc khoûe nghieâm ngaët vaø ñaàu tö maïnh vaøo nguoàn löïc con ngöôøi laø coù lôïi. phuø hôïp vôùi quan ñieåm töï do truyeàn thoáng. toâi phaûi chuù thích raèng nhöõng phaùt kieán cuûa toâi caét ngang nhöõng quan ñieåm maø theo truyeàn thoáng ñöôïc goïi laø töï do hay baûo thuû. * * *  . moät trong nhöõng khaùm phaù töø nghieân cöùu lòch söû cuûa chuùng toâi laø nhöõng nhaân toá quyeát ñònh lôïi theá caïnh tranh quoác gia coù tính oån ñònh hôn laø toâi ñaõ nghó. nhöng seõ ñeå daønh vieäc phaân tích ñaày ñuû nhöõng phaùt trieån naøy cho nhöõng dieãn ñaøn khaùc.

Thuïy Só vaø YÙ trao ñoåi döõ lieäu vaø thaûo luaän veà vò trí cuûa nöôùc hoï trong nhöõng ngaønh coâng nghieäp nhö thieát bò in aán vaø ñoùng goùi. Nhoùm Haøn Quoác vaø nhoùm Nhaät Baûn ñaõ caïnh tranh xem ai laøm vieäc muoän hôn. OÂng laø moät nhaø nghieân cöùu taøi naêng vaø moät nghieân cöùu ôû möùc ñoä lôùn nhö theá naøy seõ khoâng theå thöïc hieän neáu khoâng coù oâng. Laura Rauchwarg vaø Ryoko Toyama. Caùc nhoùm nghieân cöùu ñòa phöông ôû moãi nöôùc ñaõ tieán haønh phaàn lôùn nghieân cöùu veà caùc nöôùc ñoù vaø ñoùng goùp lôùn vaøo nhöõng khaùm phaù vaø keát luaän veà ñaát nöôùc hoï. Toâi ñaëc bieät bieát ôn nhöõng tröôûng nhoùm vì coâng söùc vaø hieåu bieát cuûa hoï. Caùc nhaø nghieân cöùu Ñöùc.lôïi theá caïnh tranh quoác gia Nghieân cöùu naøy khoâng theå hoaøn thaønh neáu thieáu söï giuùp ñôõ lôùn lao töø nhieàu caù nhaân vaø toå chöùc. Thomas Wesson vaø Mari Sakakibara. Taát caû nhöõng ngöôøi tham döï hoïc ñöôïc nhieàu veà ñaát nöôùc mình baèng caùch hoïc veà caùc nöôùc khaùc. Nhoùm Nhaät Baûn do giaùo sö Hirotaka Takeuchi cuûa Ñaïi hoïc Hitotsubashi laõnh ñaïo. OÂng ñaõ tieán haønh nhieàu nghieân cöùu caù nhaân vaø cung caáp yù töôûng. nhöõng nöôùc ñaõ ñöôïc nghieân cöùu baèng cuøng moät phöông phaùp. bình luaän vaø tö vaán trong suoát caùc giai ñoaïn nghieân cöùu cuõng nhö trong quaù trình chuaån bò baûn thaûo. Nhoùm Thuïy Ñieån vaø nhoùm Ñan Maïch trao ñoåi hieåu bieát veà söï töông ñoàng vaø khaùc bieät cuûa hai ñaát nöôùc laùng gieàng. Toâi bieát ôn Cheng Gaik Ong vì vai troø noåi baät cuûa coâ trong caû nghieân cöùu vaø toâi cuõng bieát ôn William McClements. OÂng ñang hoaøn thaønh baèng tieán só taïi Harvard vaø höùa heïn seõ coù nhieàu ñoùng goùp quan troïng veà chuû ñeà naøy trong nhöõng nghieân cöùu rieâng. Nhoùm Thuïy Ñieån do  . Michael J. Thomas Lockerby. Enright ñoùng vai troø ñieàu phoái vieân cho toaøn boä döï aùn. Seminar cuûa döï aùn ñöôïc toå chöùc taïi Harvard naêm 1987 ñeå thaûo luaän veà nhöõng keát quaû ban ñaàu cho thaáy phaàn naøo ñieàu naøy. Thaønh vieân cuûa nhoùm goàm Hiroshi Kobayashi. OÂng giuùp caáu truùc vaø toå chöùc toaøn boä döï aùn vaø boû ra moät naêm ôû nöôùc ngoaøi ñi laïi nhö con thoi ñeán nhieàu quoác gia ñeå giaùm saùt vaø pheâ bình coâng vieäc ôû töøng nöôùc. Coù tôùi 24 nhoùm tham döï ñaïi dieän cho 9 quoác gia. Alice Hill cuõng xöùng ñaùng ñöôïc caûm ôn vì ñaõ trôï giuùp cho nghieân cöùu. Hiroshi Okamoto. Nhoùm nghieân cöùu ôû Myõ khoâng chæ nghieân cöùu veà phaàn nöôùc Myõ maø coøn ñoùng vai troø lôùn vaø thieát yeáu hôn trong nhöõng giai ñoaïn khaùc cuûa döï aùn. Ñaây thöïc söï laø moät nghieân cöùu toaøn caàu lieân quan ñeán nhieàu ngaønh vaø nhieàu quoác gia nhaèm theå hieän söï phong phuù cuûa caïnh tranh quoác teá.

vôùi söï hôïp taùc cuûa Michael Enright. Ñoùng goùp vaøo nghieân cöùu cuûa nhoùm Thuïy Ñieån coøn coù Thomas Gyllenmo. Gyu Seok Oh vaø Joo-chol Om. xöùng ñaùng vôùi söï bieát ôn ñaëc bieät. Bodil Kuhn.Söï icaànithieát coù moät moâ hình môùi Lôø noù ñaàu giaùo sö Orjan Solvell cuûa Vieän kinh doanh quoác teá. Michael Enright cuõng tham gia tích cöïc vaøo caû nghieân cöùu veà Ñöùc vaø YÙ. Maria Lundqvist vaø Ingela Solvell. Bent Petersen. In-Chul Chung. Nghieân cöùu veà YÙ laø traùch nhieäm cuûa Paolo Tenti. Nhoùm Haøn Quoác do giaùo sö (vaø laø hieäu tröôûng) Dong-Sung Cho cuûa tröôøng Ñaïi hoïc quoác gia Seoul laõnh ñaïo. moät ngöôøi baïn vaø cuõng laø nguoàn tö vaán. giuùp ñôõ toâi trong nhieàu naêm. Ngaøi hieäu tröôûng John McArthur. Ho-Seung Nam. Nhoùm Ñan Maïch do Henrik Pade cuøng vôùi Kim Moller vaø Klaus Moller Hanson (caû hai ñeàu laø phoù giaùo sö taïi Tröôøng kinh doanh Copenhagen). Toâi cuõng  . Tröôøng ñaõ cung caáp moät moâi tröôøng hieám coù ñeå thöïc hieän caùc döï aùn nghieân cöùu quy moâ lôùn. Gallen. ngöôøi cuõng laø nguoàn kieán thöùc cho toaøn boä nghieân cöùu. Seung Soo Lee. ÔÛ nhieàu nöôùc. Dennis deCrombrugghe cuõng ñoùng goùp vaøo nghieân cöùu veà Thuïy Só vaø Ñöùc. Toâi vaø Michael Enright thöïc hieän phaàn lôùn nghieân cöùu veà Anh vôùi söï giuùp ñôõ cuûa Terry Phillips. Junsoo Kim. Ulrik Jorgensen. Patrick Howald. Sumi Kim. Jesper Strandskov vaø Finn Thomasen. Nhöõng nhaø nghieân cöùu Ñan Maïch khaùc goàm Claus Bayer. Dong-Jae Kim. caùc baùo caùo veà nöôùc ñoù ñöôïc chuaån bò xuaát baûn seõ mieâu taû chi tieát hôn veà nghieân cöùu. ñaõ tieán haønh phaàn lôùn nghieân cöùu veà Ñöùc. ngöôøi ñoùng goùp vaøo quaù trình phaân tích soá lieäu trong nghieân cöùu toång theå. Dae-Won Ko. Gallen. sau ñoù laøm nghieân cöùu sinh tieán só taïi Ñaïi hoïc St. Henrik Jensen. Claas van der Linde. ña ngaønh vaø giuùp chuùng toâi tieáp caän vôùi caùc toå chöùc vaø coâng ty treân toaøn theá giôùi. Frederik Pitzner Jorgensen. Toâi ñaõ nhaän ñöôïc söï giuùp ñôõ vaø hoã trôï haøo phoùng cuûa Tröôøng Kinh doanh Harvard khi thöïc hieän nghieân cöùu naøy. Phaàn lôùn nghieân cöùu veà Thuïy Só ñöôïc thöïc hieän bôûi Edi Tschan. Henrik Schaumberg-Muller. Ki-Min Nam. Ivo Zander laø nhaø nghieân cöùu tröôûng cuûa Thuïy Ñieån vaø cuõng laøm vieäc moät thôøi gian ôû Harvard. Tröôøng kinh teá Stockholm daãn ñaàu. Bent Dalum. Mogens Kuhn Pedersen. Caùc nhaø nghieân cöùu trong nhoùm laø Chol Choi. Birgitte Gregersen. Anh ñang tieáp tuïc aùp duïng lyù thuyeát vaøo neàn kinh teá Ñöùc trong luaän vaên tieán só taïi ñaïi hoïc St. Giaùo sö Silvio Borner cuûa Ñaïi hoïc Basel laõnh ñaïo nhoùm Thuïy Só vaø moät nghieân cöùu theâm veà Thuïy Só ñöôïc Rolf Weder thöïc hieän. Morten Kvistgaard.

Naoya Takebe (Ngaân haøng coâng nghieäp Nhaät Baûn).  . ñieän.lôïi theá caïnh tranh quoác gia nhaän ñöôïc nhieàu giuùp ñôõ vaø hoã trôï taøi chính töø Jay Lorsch vaø caùc nhaân vieân cuûa oâng taïi Phoøng Nghieân cöùu. trôï giuùp veà taøi chính. Alfredo Ambrosetti vaø Giovanna Launo(2)(Taäp ñoaøn Ambrosetti). Shinji Fukukawa. xaây döïng Ñan Maïch vaø tôø Borsen Daily taïi trôï. Toâi bieát ôn söï ñoùng goùp cuûa hoï raát nhieàu duø hoï khoâng coù traùch nhieäm gì trong khaùm phaù hay keát luaän cuûa toâi: Ñan Maïch Tröôøng Kinh teá vaø Quaûn trò Kinh doanh Copenhagen. Toâi bieát ôn Shell Companies Foundation ñaõ ñoùng goùp moät phaàn kinh phí cho nghieân cöùu naøy. ÔÛ moãi nöôùc. Yoh Kurasawa. Wataru Aso. 1. Hoäi ñoàng tö vaán nghieân cöùu chính saùch vaø keá hoaïch. Hendrik Pade & Associates Ñöùc (1) Ngaân haøng Deutsche Taäp ñoaøn Ambrosetti Boä Coâng nghieäp vaø Thöông maïi Quoác teá. Tröôøng Kinh teá Stockholm Ñaïi hoïc Basel. Ñaïi hoïc St. Quyõ löông höu Ñan Maïch. Yatsunami. caùc toå chöùc ñoái taùc ñaõ giuùp ñôõ veà haäu caàn. A. Union Bank of Switzerland Taïp chí The Economist Tröôøng Kinh doanh Harvard Ñöùc YÙ Nhaät Haøn Quoác Singapore Thuïy Ñieån Thuïy Só Anh Myõ Nhöõng caù nhaân cuï theå trong caùc toå chöùc naøy vaø nhöõng ngöôøi khaùc maø toâi bieát ôn laø Hans-Peter Ferslev vaø tieán só Jurgen Bilstein (Ngaân haøng Deutsche). Nghieân cöùu ôû Ñan Maïch do Cô quan quoác gia veà coâng nghieäp vaø thöông maïi. tröôøng Ñaïi hoïc Hitotsubashi vaø Ngaân haøng coâng nghieäp Nhaät Baûn Ñaïi hoïc quoác gia Seoul Hoäi ñoàng phaùt trieån kinh teá Vieän Kinh doanh Quoác teá. caùc giaùo sö Kenichi Imai. cô khí. Hoäi kyõ sö hoùa. Hirobumi Kawano vaø Shin Yasunobe (MITI). tieáp caän caùc coâng ty vaø quan chöùc chính phuû vaø trong moät vaøi tröôøng hôïp.Gallen. Ikujiro Nonaka (Ñaïi hoïc Hitotsubashi).

Toâi bieát ôn Roger Bohn. Ngoaøi Michael Enright. Richard Tedlow vaø David Yoffie. Theodore Levitt. Peter Schwartz. John Nathan. Nhieàu ngöôøi khaùc cuõng ñaõ coù nhieàu gôïi yù vôùi moät phaàn cuûa baûn thaûo hay caùch trình baøy. Paul Schwarzbaum. tieán só Werner Rein vaø tieán só Beat Schweizer (Union Bank of Switzerland) vaø David Gordon vaø Rupert Pennant-Rea (Taïp chí The Economist). Döï aùn naøy khoâng theå thöïc hieän neáu khoâng coù söï giuùp ñôõ vaø hôïp  . ngaân haøng vaø nhaø hoaïch ñònh chính saùch ñaõ daønh thôøi gian cho nghieân cöùu naøy. nhaø tö vaán. Thomas McCaw. Thomas Craig. MIT. Haøng traêm laõnh ñaïo doanh nghieäp. Ñaïi hoïc Zurich. chuyeân gia coâng nghieäp. vaø taïi Harvard ñaõ ñem laïi nhieàu goùp yù höõu ích. toâi muoán caûm ôn Richard Caves. Steve Kelman. Caùc buoåi thuyeát trình ôû Strategic Management Society. Fabrizio Onida. Pankaj Ghemawat. Tröôøng kinh doanh Stockholm. Moät soá cuõng bình luaän chi tieát veà caùc tröôøng hôïp nghieân cöùu cuï theå hay baùo caùo quoác gia. Joseph Fuller. Hoï ñoàng yù cho phoûng vaán vaø cung caáp nhöõng hieåu bieát coù giaù trò cuûa hoï veà ngaønh coâng nghieäp vaø ñaát nöôùc hoï. Roger Martin. toâi cuõng muoán caûm ôn Silvio Borner. Richard Rawlinson. Heather Hazard. hieäu tröôûng Staffan Burenstam Linder vaø giaùo sö Gunnar Hedlund (Tröôøng kinh teá Stockholm). David Collis. Jr. Planning Forum vaø caùc nhoùm kinh doanh khaùc cuõng thu ñöôïc keát quaû töông töï. Rupert Pennant-Rea. Nhöõng buoåi seminar taïi Ñaïi hoïc Northwestern. Thaønh vieân vaø nhaân vieân cuûa Hoäi ñoàng Caïnh tranh Coâng nghieäp cuûa Toång thoáng vaø Hoäi ñoàng veà Söùc caïnh tranh cuõng ñaõ giuùp chæ daãn veà caùc vaùn ñeà chính saùch kinh teá. Ngoaøi ra. hoïc giaû. moät dieãn ñaøn ñaëc bieät do Ñan Maïch taøi trôï. Cuno Pumpin. coâng ñoaøn. Donald Lessard. Garth Saloner vaø Malcolm Salter. Toâi cuõng muoán caûm ôn Databank vaø Instituto per la Ricerca Sociale (YÙ) vì giuùp ñôõ cung caáp soá lieäu veà YÙ vaø Nixdorf Corporation vì giuùp tieáp caän caùc coâng ty ôû Ñöùc. David Gordon. taát caû laø ñoàng nghieäp hoaëc thænh giaûng ôû Harvard. Chandler. James Stone vaø Mark Thomas. Hoäi ñoàng Tö vaán Kinh teá Ñöùc.SöïLôøin thieát u moät moâ hình môùi caà noùi ñaà coù Philip Yeo vaø Tan Chin Nam (Hoäi ñoàng phaùt trieån kinh teá Singapore). Herman Daems. Nhieàu ñoàng nghieäp ôû Harvard vaø nhöõng nôi khaùc ñaõ nhieät tình boû thôøi gian ñeå ñoïc vaø goùp yù cho moät phaàn lôùn hay toaøn boä baûn thaûo. Alfred D. Mark Fuller.. Boä Coâng nghieäp vaø Thöông maïi Quoác teá Nhaät Baûn. Dieãn ñaøn Caûi caùch Cô caáu (Nhaät Baûn).

lòch trình. Chuû tòch Free Press vaø laø toång bieân taäp. Coâ aáy ñaõ theo toâi suoát thôøi gian laøm vieäc ôû nöôùc ngoaøi. Toâi cuõng muoán caûm ôn Denise Zaccagnino. Toâi ñöôïc giuùp ñôõ nhieàu khi soaïn thaûo vaø söûa chöõa baûn thaûo cho maïch laïc hôn. Toâi khoâng theå thöïc hieän döï aùn naøy maø khoâng coù coâ aáy. Toâi cuõng caûm ôn Robert Wallace vaø Barbara Ankeny vì ñaõ ñoïc caån thaän toaøn boä baûn thaûo vaø caûm ôn Ann Hirst vì söûa loãi caån thaän. Ñieàu khoâng may laø toâi khoâng coù ñieàu kieän ñeå caûm ôn töøng ngöôøi ôû ñaây. laø moät ngöôøi baïn. ñaõ troâng nom döï aùn töø khi baét ñaàu tôùi khi keát thuùc. Toâi muoán ñaëc bieät caûm ôn Lyn Pohl. ñoùng goùp yù töôûng vaø ñoäng vieân toâi suoát döï aùn. Coâ aáy ñaõ tham gia vaøo döï aùn toán keùm naøy ngay töø ñaàu. Toâi ñaùnh giaù cao söï giuùp ñôõ cuûa taát caû. laø nguoàn caûm höùng vaø kieán thöùc. chuaån bò vaø söûa chöõa baûn thaûo. Deborah.  . veõ bieåu ñoà vaø bieân taäp. toâi muoán caûm ôn vôï toâi. trôï lyù cuûa toâi. Kathleen Kenahan vaø ñaëc bieät laø Linda Estes vì ñoùng goùp cuûa hoï trong cheá baûn. Coâ ñaõ ñoùng goùp nhieàu trong laäp keá hoaïch. Cuoái cuøng. Erwin Glikes. Quaûn lyù döï aùn lôùn ña quoác gia vaø chuaån bò baûn thaûo daøy nhö theá naøy gaëp phaûi nhöõng thaùch thöùc khoâng nhoû. toå chöùc cuoäc hoïp. ngöôøi toâi daønh taëng cuoán saùch naøy.lôïi theá caïnh tranh quoác gia taùc cuûa hoï.

Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi

Lôøi ngöôøi dòch

T

aïi sao moät soá quoác gia gaëp nhieàu baát lôïi veà ñieàu kieän töï nhieân vaø taøi nguyeân thieân nhieân laïi coù theå phaùt trieån thònh vöôïng? Taïi sao moät soá quoác gia khaùc coù nhieàu ñieàu kieän töï nhieân thuaän lôïi laïi tuït haäu? Taïi sao Nhaät Baûn laïi coù naêng löïc caïnh tranh trong ngaønh ñieän töû vaø thieát bò töï ñoäng hoùa, YÙ trong ngaønh may maëc vaø thôøi trang coøn Myõ laïi coù theá maïnh veà maùy tính vaø phaàn meàm? Ñoù laø nhöõng caâu hoûi maø caùc chính phuû vaø caùc nhaø nghieân cöùu töø laâu quan taâm tìm hieåu ñeå lyù giaûi caên nguyeân lôïi theá caïnh tranh cuûa caùc quoác gia. Nhöõng lyù thuyeát truyeàn thoáng veà caïnh tranh vaø thöông maïi döïa treân nguoàn taøi nguyeân thieân nhieân, lao ñoäng giaù reû hay söï can thieäp cuûa chính phuû döôøng nhö khoâng theå lyù giaûi thaáu ñaùo nhöõng caâu hoûi naøy. Moãi moät caùch giaûi thích chæ chính xaùc trong moät vaøi tröôøng hôïp nhöng seõ boäc loä khieám khuyeát khi xem xeùt kó hôn caùc tröôøng hôïp khaùc. Cuoán “Lôïi theá caïnh tranh quoác gia” ñaõ coá gaéng lyù giaûi baûn chaát lôïi theá caïnh tranh cuûa caùc quoác gia khaùc nhau trong nhöõng ngaønh coâng nghieäp cuï theå baèng moät lyù thuyeát ñôn giaûn nhöng coù khaû naêng aùp duïng roäng raõi. Cuoán saùch giôùi thieäu moät khuoân khoå phaân tích lôïi theá caïnh tranh môùi döïa treân söï vaän ñoäng vaø töông taùc cuûa boán nhaân toá quyeát ñònh trong “hình thoi”, ñoù laø: ñieàu kieän caùc yeáu toá saûn xuaát; caùc ñieàu kieän caàu; caùc ngaønh coâng nghieäp phuï trôï vaø lieân quan; chieán löôïc coâng ty, caáu truùc vaø caïnh tranh noäi ñòa. Michael Porter cho raèng thaønh coâng hay thaát baïi cuûa moät quoác gia trong moät ngaønh coâng nghieäp caïnh tranh quoác teá phuï thuoäc vaøo söï hieän dieän vaø möùc ñoä tinh vi cuûa caùc nhaân toá quyeát ñònh trong “hình thoi” vaø moät quoác gia chæ thaønh coâng khi noù khai thaùc ñöôïc nhöõng thuaän lôïi vaø naâng caáp ñöôïc lôïi theá ñeå vöôït qua nhöõng baát lôïi veà caùc nhaân toá. Lôïi theá caïnh tranh laâu daøi chæ coù theå ñaït ñöôïc nhôø ñoåi môùi vaø naâng caáp lieân tuïc lôïi theá caïnh tranh. 

lôïi theá caïnh tranh quoác gia

Cuoán saùch ñöôïc keát caáu thaønh boán phaàn chính. Trong phaàn I, taùc giaû taäp trung trình baøy noäi dung cuûa lyù thuyeát “hình thoi”, vai troø cuûa töøng nhaân toá cuõng nhö söï töông taùc giöõa chuùng. Thaønh coâng cuûa moät soá ngaønh coâng nghieäp ñieån hình taïi Ñöùc (ngaønh in), YÙ (ngaønh gaïch men goám), Myõ (ngaønh thieát bò kieåm tra beänh nhaân) vaø Nhaät (ngaønh cheá taïo robot) vaø moät soá ngaønh dòch vuï ñöôïc soi roïi thoâng qua laêng kính cuûa “hình thoi” trong phaàn II. Trong phaàn III, cuoán saùch söû duïng moâ hình “hình thoi” ñeå phaân tích thaønh coâng vaø thaát baïi cuûa caùc quoác gia coâng nghieäp nhö Anh, Myõ, Ñöùc, Nhaät, YÙ, Thuïy Só, Thuïy Ñieån vaø Haøn Quoác. Cuoái cuøng, trong phaàn IV, cuoán saùch phaân tích nhöõng haøm yù cuûa lyù thuyeát ñoái vôùi chieán löôïc cuûa caùc coâng ty, chính saùch cuûa chính phuû vaø nhöõng thay ñoåi caàn thieát maø caùc quoác gia tieân tieán phaûi tieán haønh ñeå duy trì vaø naâng caáp lôïi theá caïnh tranh. Maëc duø laø moät cuoán saùch hoïc thuaät, “Lôïi theá caïnh tranh quoác gia” khoâng ñoøi hoûi baïn ñoïc phaûi coù kieán thöùc saâu roäng veà kinh teá ñeå coù theå naém baét nhöõng yù töôûng chính trong saùch. Daãu vaäy, cuoán saùch ñoøi hoûi ôû baïn ñoïc moät chuùt kieân nhaãn. Bôûi noäi dung toaøn boä cuoán saùch ñeàu xoay quanh lyù thuyeát “hình thoi” vôùi boán nhaân toá quyeát ñònh lôïi theá caïnh tranh, coù theå baïn ñoïc ñoâi khi seõ coù caûm giaùc cuoán saùch quaù daøi, bò truøng laëp vaø leõ ra coù theå ruùt ngaén laïi. Tuy nhieân, cuõng nhö giaûi thích cuûa taùc giaû, chuùng toâi cho raèng ñoä daøi cuûa cuoán saùch laø caàn thieát ñeå coù theå phaân tích vaø minh hoïa thaáu ñaùo nhöõng noäi dung cuûa lyù thuyeát ôû nhöõng caáp ñoä khaùc nhau. Caøng ñoïc, baïn ñoïc seõ caøng bò loâi cuoán bôûi voâ vaøn nhöõng ví duï minh hoïa cuï theå veà thaønh coâng vaø thaát baïi cuûa caùc ngaønh coâng nghieäp vaø caùc quoác gia, döôùi goùc nhìn heát söùc roõ raøng, ñôn giaûn vaø nhaát quaùn cuûa “hình thoi”. Caùc nhaø doanh nghieäp, caùc nhaø hoaïch ñònh chính saùch, caùc nhaø nghieân cöùu, sinh vieân caùc ngaønh kinh teá vaø nhöõng baïn ñoïc quan taâm khaùc seõ tìm thaáy ôû cuoán saùch naøy nhöõng baøi hoïc boå ích vaø quan troïng hôn laø moät coâng cuï phaân tích nhöõng lôïi theá vaø baát lôïi trong caïnh tranh heát söùc ñôn giaûn nhöng hieäu quaû, ñaëc bieät khi Vieät Nam ñaõ böôùc chaân vaøo saân chôi caïnh tranh toaøn caàu. Chaúng haïn, ôû taàm vó moâ, cuoán saùch seõ giuùp traû lôøi nhöõng caâu hoûi: Vieät Nam coù theå caïnh tranh trong nhöõng ngaønh naøo? Laøm theá naøo ñeå xaây döïng lôïi theá caïnh tranh trong moät ngaønh nhaát ñònh? ÔÛ caáp thaáp hôn, cuoán saùch cuõng giaûi ñaùp nhöõng baên khoaên veà lôïi theá caïnh tranh cuûa caùc ñòa phöông vaø caùc doanh nghieäp cuï theå. Chaúng haïn, Haø Noäi coù lôïi theá caïnh tranh trong ngaønh gì? Hay moät coâng ty neân ñaët cô sôû saûn xuaát ôû ñaâu ñeå coù lôïi theá caïnh tranh. Löïa 

Söï icaàn thieát coù moät moâ hình môùi Lôø ngöôøi dòch

choïn ñuùng nhöõng ngaønh coâng nghieäp coù lôïi theá caïnh tranh, taïo ra nhöõng ñieàu kieän thuaän lôïi cho lôïi theá caïnh tranh chính laø con ñöôøng moãi doanh nghieäp noùi rieâng vaø ñaát nöôùc ta noùi chung coù theå vöôn leân caïnh tranh treân tröôøng quoác teá. Tuy nhieân, theo chuùng toâi, ngoaïi tröø nhöõng phaân tích veà vai troø cuûa chính phuû, cuoán saùch khoâng ñeà caäp nhieàu ñeán caùc phöông phaùp xaây döïng lôïi theá caïnh tranh. Thay vaøo ñoù, noäi dung cuoán saùch chuû yeáu taäp trung giaûi thích söï thaønh coâng cuûa moät soá ngaønh coâng nghieäp vaø moät soá quoác gia phaùt trieån treân cô sôû “hình thoi” caùc nhaân toá quyeát ñònh lôïi theá caïnh tranh. Maëc duø phaân tích “hình thoi” laø phaân tích “ñoäng”, taùc giaû chæ phaân tích söï vaän ñoäng cuûa caùc nhaân toá maø chöa phaân tích saâu caùch bieán ñoåi chuùng, hay noùi caùch khaùc, taùc giaû cho ngöôøi ñoïc caûm giaùc “tónh”. Chaúng haïn, caùc ñieàu kieän caàu laø moät nhaân toá quyeát ñònh lôïi theá caïnh tranh, nhöng laøm theá naøo ñeå caàu noäi ñòa coù tính döï baùo caàu quoác teá, khaùch haøng noäi ñòa khoù tính vaø tinh teá thì taùc giaû chöa phaân tích ñuû. Hay taùc giaû cho raèng vieäc caùc doanh nghieäp Nhaät Baûn chuû yeáu döïa vaøo nghieân cöùu noäi boä thay vì hôïp taùc vôùi caùc tröôøng ñaïi hoïc laø moät haïn cheá nhöng khoâng chæ ra laøm theá naøo ñeå thuùc ñaåy hôïp taùc nghieân cöùu giöõa caùc doanh nghieäp vaø caùc tröôøng ñaïi hoïc. Chính vì theá, cuoán saùch deã cho caûm giaùc moïi lôïi theá ñaõ an baøi: Nhaät coù lôïi theá caïnh tranh veà ñieän töû tieâu duøng, caùc nöôùc khaùc khoâng coù; Myõ coù lôïi theá caïnh tranh veà maùy tính vaø phaàn meàm, caùc nöôùc khaùc khoâng coù v.v… Cuoán saùch cuõng chuû yeáu ñeà caäp ñeán caùc neàn kinh teá phaùt trieån vaø nhöõng ngaønh coâng nghieäp thaønh coâng cuûa hoï maø khoâng trình baøy veà caùc neàn kinh teá ñang phaùt trieån. Nhöõng haïn cheá naøy coù leõ do khuoân khoå cuûa cuoán saùch vaø döï aùn nghieân cöùu cuûa taùc giaû. Duø vaäy, cuoán saùch vaãn laø caåm nang quan troïng trong phaân tích lôïi theá caïnh tranh. Chuùng toâi hi voïng cuoán saùch seõ cung caáp cho baïn ñoïc moät caùch nhìn môùi meû, höõu ích veà lôïi theá caïnh tranh. Ñöôïc nhö theá, chuùng toâi caûm thaáy mình ñaõ ñoùng goùp ñöôïc moät phaàn trong vieäc phoå bieán noäi dung cuoán saùch. Maëc duø coá gaéng, vieäc bieân dòch khoâng traùnh khoûi thieáu soùt. Chuùng toâi mong baïn ñoïc löôïng thöù vaø hoan ngheânh moïi yù kieán ñoùng goùp vôùi baûn dòch. Chuùng toâi xin traân troïng giôùi thieäu cuoán saùch naøy cuøng baïn ñoïc.
Nhaät Baûn, ngaøy 27 thaùng 6 naêm 2008 Thay maët nhoùm bieân dòch Nguyeãn Ngoïc Toaøn 

lôïi theá caïnh tranh quoác gia 

0

Ñoù laø: Vì sao moät quoác gia coù theå trôû thaønh queâ höông cuûa caùc coâng ty thaønh coâng treân bình dieän quoác teá trong moät ngaønh coâng nghieäp? Hoaëc. Nhöng chính nhöõng tranh luaän gay gaét naøy cuõng ñang dieãn ra ngay taïi nhöõng quoác gia voán laø nhöõng “caâu chuyeän thaønh coâng” nhö Nhaät Baûn hay Haøn Quoác chaúng haïn(1). nhöng noù seõ laø sai neáu nhö muïc ñích cuûa noù laø boùc traàn neàn moùng cuûa söï thaønh coâng kinh teá cuûa caùc doanh nghieäp laãn caùc quoác gia. Söùc caïnh tranh ñaõ trôû thaønh moät trong nhöõng moái quan taâm chính ñoái vôùi chính phuû vaø caùc ngaønh coâng nghieäp ôû baát kyø quoác gia naøo.Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi 1 SÖÏ CAÀN THIEÁT COÙ MOÄT MOÂ HÌNH MÔÙI V ì sao moät soá nöôùc thaønh coâng trong khi soá khaùc laïi thaát baïi trong caïnh tranh quoác teá? Ñaây coù leõ laø caâu hoûi kinh teá thöôøng gaëp nhaát trong thôøi ñaïi cuûa chuùng ta. Myõ laø moät ví duï roõ raøng nhaát. heïp hôn nhieàu. Trong cuoán saùch naøy. noùi khaùc ñi moät chuùt. chuùng ta caàn taäp trung vaøo moät caâu hoûi khaùc. Thay vaøo ñoù.  . vôùi nhöõng tranh luaän ngaøy caøng taêng trong coâng chuùng veà nhöõng thaønh coâng kinh teá ngaøy caøng lôùn cuûa caùc quoác gia khaùc. vì sao caùc doanh nghieäp coù truï sôû ôû moät nöôùc laïi coù theå taïo ra vaø duy trì lôïi theá caïnh tranh 1. toâi seõ duøng teân Haøn Quoác vaø Ñöùc ñeå chæ Nam Trieàu Tieân vaø Taây Ñöùc. Maëc duø ñaây laø moät caâu hoûi thöôøng gaëp. Caùc nöôùc xaõ hoäi chuû nghóa nhö Lieân bang Xoâ vieát vaø caùc nöôùc khaùc ôû Ñoâng AÂu vaø chaâu AÙ cuõng ñang ñaët ra caâu hoûi naøy khi hoï ñaùnh giaù laïi moät caùch cô baûn heä thoáng kinh teá cuûa mình.

Söï taùc ñoäng cuûa nôi ñaët truï sôû saûn xuaát chính ñoái vôùi vieäc theo ñuoåi lôïi theá caïnh tranh trong caùc lónh vöïc cuï theå coù yù nghóa quan troïng ñoái vôùi möùc ñoä vaø toác ñoä taêng tröôûng naêng suaát. Moät doanh nghieäp caàn phaûi hieåu ñöôïc raèng nhöõng ñaëc tröng cuûa ñaát nöôùc maø noù ñaët ñaïi baûn doanh coù yù nghóa quyeát ñònh ñeán naêng löïc taïo ra vaø duy trì ñöôïc lôïi theá caïnh tranh treân bình dieän quoác teá. ngöôøi ta caøng ngaøy caøng nhaän ra raèng. Tuy vaäy. giaøy tröôït tuyeát. xe hôi sang troïng vaø hoùa chaát haøng ñaàu theá giôùi? Vì sao ñaát nöôùc Thuïy Só nhoû beù laïi laø nôi ñaët truï sôû cuûa caùc doanh nghieäp döôïc phaåm. theû tín duïng vaø phim aûnh? Vì sao caùc doanh nghieäp cuûa YÙ laïi coù theá maïnh trong lónh vöïc saûn xuaát gaïch men. Coù nhieàu lyù thuyeát trong lòch söû lyù giaûi hoaït ñoäng xuaát khaåu vaø nhaäp khaåu cuûa moät quoác gia. phaàn meàm.lôïi theá caïnh tranh quoác gia tröôùc caùc ñoái thuû haøng ñaàu theá giôùi trong moät lónh vöïc nhaát ñònh? Vaø vì sao moät quoác gia laïi thöôøng laø queâ höông cuûa raát nhieàu doanh nghieäp haøng ñaàu theá giôùi trong moät ngaønh? Laøm sao chuùng ta coù theå giaûi thích ñöôïc vì sao nöôùc Ñöùc laïi trôû thaønh ñaát nöôùc cuûa nhöõng coâng ty saûn xuaát maùy in. robot vaø maùy fax? Caâu traû lôøi cho nhöõng caâu hoûi treân roõ raøng laø moái quan taâm chuû yeáu cuûa caùc doanh nghieäp phaûi caïnh tranh trong nhöõng thò tröôøng ngaøy caøng quoác teá hoùa. Tuy nhieân. Moâ hình phoå bieán laâu nay duøng ñeå giaûi thích vì sao caùc quoác gia laïi ñaït ñöôïc thaønh coâng treân bình dieän quoác teá trong nhöõng lónh vöïc cuï theå ñang cho thaáy nhöõng daáu hieäu haïn cheá. chuùng ta ñang thieáu moät lyù giaûi thuyeát phuïc veà vai troø cuûa nöôùc ñöôïc choïn ñaët truï sôû. keå töø coâng trình cuûa Adam Smith vaø David Ricardo trong theá kyû 18. möùc soáng cuûa moät quoác gia veà laâu daøi seõ phuï thuoäc vaøo khaû naêng cuûa nöôùc ñoù trong vieäc ñaït ñöôïc moät möùc naêng suaát cao vaø ngaøy caøng taêng trong caùc lónh vöïc maø nhöõng doanh nghieäp cuûa nöôùc ñoù tham gia caïnh tranh. maùy ñoùng goùi vaø caùc thieát bò töï ñoäng trong nhaø maùy? Ñieàu gì ñaõ khieán caùc doanh nghieäp cuûa Nhaät coù theå chieám öu theá trong lónh vöïc ñoà ñieän gia duïng. Roài chuùng ta seõ thaáy. maùy aûnh. caùc lyù  . chocolate vaø kinh doanh haøng ñaàu? Vì sao nhöõng coâng ty cheá taïo saûn xuaát xe taûi haïng naëng vaø coâng cuï khai moû haøng ñaàu laïi ñaët truï sôû ôû Thuïy Ñieån? Vì sao nöôùc Myõ laïi saûn sinh ra nhöõng ñoái thuû öu vieät trong lónh vöïc saûn xuaát maùy tính caù nhaân. Nhöng caâu hoûi nhö vaäy cuõng coù yù nghóa quyeát ñònh ñoái vôùi söï thaønh coâng veà kinh teá cuûa moät quoác gia. Ñieàu naøy döïa vaøo khaû naêng caûi tieán chaát löôïng hoaëc naâng cao hieäu suaát cuûa caùc doanh nghieäp.

ñaõ laøm suy yeáu nhöõng lyù giaûi truyeàn thoáng giaûi thích vì sao vaø nôi naøo moät quoác gia seõ xuaát khaåu.  . toâi seõ phaùt trieån nhöõng haøm yù cuûa lyù thuyeát naøy ñoái vôùi chieán löôïc cuûa doanh nghieäp cuõng nhö chính saùch cuûa chính phuû. Ñieàu naøy seõ coù vai troø neàn taûng ñeå taïo neân moät khuoân khoå nhaèm giaûi thích söï tieán boä cuûa caùc neàn kinh teá quoác daân veà maët caïnh tranh. töùc laø. Cuoán saùch keát thuùc baèng moät chöông coù teân goïi “Caùc chöông trình nghò söï quoác gia”. toâi seõ trình baøy trong Phaàn I moät lyù thuyeát veà lôïi theá caïnh tranh cuûa caùc quoác gia trong nhöõng lónh vöïc cuï theå. Trong Phaàn II. toâi seõ minh hoïa vieäc söû duïng lyù thuyeát ñoù ñeå giaûi thích söï thaønh coâng trong caïnh tranh cuûa caùc quoác gia cuï theå trong moät soá ngaønh coâng nghieäp. trong ñoù coù söï nôû roä cuûa caùc taäp ñoaøn ña quoác gia khoâng chæ xuaát khaåu maø coøn caïnh tranh quoác teá thoâng qua caùc doanh nghieäp con ôû nöôùc ngoaøi. tröôùc khi trình baøy lyù thuyeát cuûa mình. Cuoán saùch coá gaéng chæ ra lôïi theá caïnh tranh cuûa moät quoác gia. nhöõng thuoäc tính quoác gia giuùp thuùc ñaåy lôïi theá caïnh tranh trong moät lónh vöïc cuï theå. khoâng moät lyù giaûi naøo ñuû ñeå giaûi thích vì sao caùc doanh nghieäp ñaët truï sôû ôû nhöõng nöôùc cuï theå laïi coù theå caïnh tranh thaønh coâng. trong ñoù minh hoïa vieäc söû duïng lyù thuyeát ñeå xaùc ñònh moät vaøi trong soá nhöõng vaán ñeà quan troïng nhaát. Nhöõng thay ñoåi veà baûn chaát cuûa caïnh tranh quoác teá. trong phaàn IV. quyeát ñònh söï phaùt trieån kinh teá trong töông lai taïi moãi quoác gia maø toâi ñaõ nghieân cöùu. thoâng qua caû xuaát khaåu vaø ñaàu tö ra nöôùc ngoaøi. trong nhöõng ngaønh ngheà cuï theå.Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi thuyeát naøy ngaøy caøng toû ra khoâng ñaày ñuû ñeå giaûi quyeát vaán ñeà. Vaø cuoái cuøng. ÔÛ Phaàn III. Tuy nhieân. toâi phaûi lyù giaûi vì sao caùc noã löïc tröôùc ñaây nhaèm giaûi thích söùc caïnh tranh cuûa toaøn boä moät quoác gia laïi khoâng coù tính thuyeát phuïc. Giaûi thích veà vai troø cuûa moâi tröôøng kinh teá. Cuõng khoâng coù lyù giaûi naøo coù theå giaûi thích vì sao caùc doanh nghieäp cuûa moät quoác gia coù theå duy trì vò trí caïnh tranh trong moät thôøi gian daøi. toâi seõ söû duïng lyù thuyeát naøy ñeå laøm saùng toû hình maãu toång theå veà thaønh coâng vaø thaát baïi trong coâng nghieäp cuûa caùc neàn kinh teá cuûa caùc quoác gia maø chuùng toâi ñaõ nghieân cöùu vaø ñeå xem caùc hình maãu naøy ñaõ thay ñoåi nhö theá naøo. caùc theå cheá vaø nhöõng chính saùch cuûa moät quoác gia ñoái vôùi söï thaønh coâng trong caïnh tranh cuûa caùc doanh nghieäp thuoäc quoác gia ñoù chính laø chuû ñeà cuûa cuoán saùch naøy. Duø cho nhieàu lyù giaûi môùi ñaõ ñöôïc ñöa ra. Ñuùc ruùt töø keát quaû nghieân cöùu cuûa toâi veà 10 quoác gia vaø lòch söû chi tieát cuûa hôn moät traêm ngaønh khaùc nhau.

Ngaøy nay. söï chuù yù laïi chuyeån sang Nhaät Baûn vaø giaûi thích söï thaønh coâng cuûa noù. nhieàu nghieân cöùu tìm caùch giaûi thích taïi sao Myõ laïi coù khaû naêng caïnh tranh vaø giaûi thích hình maãu thöông maïi cuûa Myõ. Tuy nhieân.lôïi theá caïnh tranh quoác gia vaø vì sao nhöõng coá gaéng ñoù laïi ñi khoâng ñuùng vaán ñeà. Coøn chöa roõ thuaät ngöõ “söùc caïnh tranh” coù nghóa laø gì khi ñeà caäp tôùi moät quoác gia.  . 1960 vaø thaäm chí 1970. Moät soá ngöôøi coi söùc caïnh tranh quoác gia laø moät hieän töôïng kinh teá vó moâ. 2. söùc caïnh tranh laø moät haøm soá cuûa lao ñoäng giaù reû vaø doài daøo. Toâi cuõng phaûi chæ roõ vì sao ngaøy caøng coù nhieàu ngöôøi nhaát trí raèng. laõi suaát vaø möùc thaâm huït ngaân saùch chính phuû ñieàu khieån. Vieäc ngaøy caøng coù nhieàu tranh caõi caêng thaúng ôû nhieàu quoác gia raèng lieäu hoï coù gaëp vaán ñeà veà söùc caïnh tranh hay khoâng laø moät daáu hieäu roõ raøng cho thaáy vaán ñeà naøy vaãn chöa ñöôïc hieåu ñuùng ñaén. baát chaáp thaâm huït ngaân saùch (Nhaät Baûn. do caùc bieán soá nhö tæ giaù hoái ñoaùi. Toâi phaûi chöùng minh raèng. Tuy nhieân. Nhöng nhieàu nöôùc ñaõ höôûng möùc soáng taêng leân nhanh choùng. caùc quoác gia nhö Ñöùc. NHÖÕNG GIAÛI THíCH MAÂU THUAÃN Khoâng thieáu nhöõng söï giaûi thích ñeå lyù giaûi vì sao moät soá quoác gia laïi coù söùc caïnh tranh coøn soá khaùc laïi khoâng(2). noäi teä taêng giaù (Ñöùc vaø Thuïy Só). toâi seõ moâ taû veà nghieân cöùu ñaõ ñöôïc tieán haønh ñeå ñoäc giaû coù theå hieåu ñöôïc cô sôû thöïc söï cuûa nhöõng gì ñöôïc trình baøy sau ñoù. khoâng chæ ñeå giuùp hoaïch ñònh chieán löôïc coâng ty maø coøn giuùp ñaït ñöôïc caùc muïc tieâu kinh teá quoác daân. Ñieàu naøy laø moät söï phaûn aùnh vò theá chæ huy cuûa caùc doanh nghieäp Myõ trong nhieàu ngaønh coâng nghieäp. YÙ vaø Haøn Quoác). Trong nhöõng naêm 1950. Nhöõng moâ hình môùi khaûo saùt caùc chính saùch kieåu Nhaät nhö chính saùch baûo hoä taïm thôøi. nhöõng giaûi thích naøy thöôøng coù tính maâu thuaãn. Ñaây laø khoù khaên chính. Soá khaùc laïi laäp luaän raèng. vieäc hieåu bieát veà nhöõng lyù do taïo neân naêng löïc taïo döïng vaø duy trì lôïi theá caïnh tranh trong nhöõng ngaønh cuï theå cuûa caùc doanh nghieäp trong moät quoác gia chính laø giaûi quyeát ñuùng caâu hoûi. vaø khoâng coù moät lyù thuyeát chung naøo ñöôïc chaáp nhaän. Cuoái cuøng. hay laõi suaát cao (YÙ vaø Haøn Quoác). moâ hình chi phoái ñang ñöôïc duøng cho tôùi ngaøy nay ñeå giaûi thích söï thaønh coâng quoác teá trong caùc ngaønh coâng nghieäp laø chöa ñaày ñuû vaø vì sao caùc coá gaéng gaàn ñaây ñeå thay ñoåi noù vaãn chöa taäp trung vaøo giaûi quyeát ñöôïc moät soá caâu hoûi quan troïng nhaát. nhö chuùng ta seõ thaáy.

laø caùc quoác gia coù nguoàn taøi nguyeân thieân nhieân haïn cheá vaø phaûi nhaäp khaåu phaàn lôùn nguyeân lieäu thoâ. thaäm chí laø caû ôû Nhaät Baûn hay Haøn Quoác. gaàn ñaây. trong ñoù coù Ñöùc. Thaät thuù vò khi nhaän thaáy raèng. Tuy nhieân. Moät quan ñieåm khaùc cho raèng söùc caïnh tranh phuï thuoäc vaøo vieäc sôû höõu nhöõng nguoàn taøi nguyeân thieân nhieân doài daøo. vai troø cuûa chính phuû trong caùc ngaønh coâng nghieäp quan troïng nhö saûn xuaát maùy fax. nhöng YÙ vaãn trôû thaønh moät nöôùc taêng thò phaàn xuaát khaåu lôùn thöù hai theá giôùi. vaø nhöõng ví duï thöôøng ñöôïc daãn ra ñeå minh hoïa cho söï thaønh coâng veà chính saùch cuûa  . cuõng ñaõ phaûi traûi qua aùp löïc thieáu lao ñoäng. Söï can thieäp chính saùch cuûa chính phuû chæ coù keát quaû ôû moät soá ít caùc ngaønh vaø noù coøn xa môùi ñaït tôùi ngöôõng thaønh coâng toaøn dieän. beân trong caùc nöôùc ngheøo taøi nguyeân nhö Haøn Quoác. Gaàn ñaây nhaát. baûo hoä haøng hoùa noäi ñòa. Tuy nhieân. ñaåy maïnh xuaát khaåu vaø trôï giaù laø nhöõng chìa khoùa ñeå daãn tôùi söï thaønh coâng treân thò tröôøng quoác teá. chæ sau Nhaät Baûn. Thuïy Só. Nhaät. Vöông quoác Anh vaø Ñöùc. nhieàu ngöôøi tranh luaän raèng. Nhaät Baûn. Quan ñieåm naøy nhìn nhaän vieäc ñaët ra muïc tieâu phaán ñaáu. moät soá quoác gia kinh doanh thaønh coâng nhaát. chính saùch cuûa chính phuû coù taùc ñoäng lôùn nhaát tôùi söùc caïnh tranh. vai troø quyeát ñònh cuûa chính saùch chính phuû ñoái vôùi söùc caïnh tranh vaãn chöa ñöôïc moät nghieân cöùu roäng hôn khaúng ñònh. cuøng vôùi ñoù laø möùc soáng ñöôïc taêng leân nhanh choùng. Baèng chöùng ñöa ra ñöôïc laáy töø vieäc nghieân cöùu moät vaøi quoác gia (ñaùng chuù yù laø Nhaät Baûn vaø Haøn Quoác) vaø moät vaøi ngaønh coâng nghieäp lôùn nhö oâ-toâ. maùy photocopy. nhieàu nhaø quan saùt cho raèng chính saùch cuûa chính phuû ñoái vôùi ngaønh coâng nghieäp ôû YÙ khoâng mang laïi nhieàu keát quaû trong phaàn lôùn thôøi kyø haäu chieán. saét theùp. Ví duï nhö ôû Nhaät Baûn.Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi Thuïy Só vaø Thuïy Ñieån ñaõ trôû neân giaøu coù baát chaáp möùc löông traû cho nhaân coâng cao vaø thieáu nguoàn lao ñoäng trong moät thôøi gian daøi. ñoùng taøu. vôùi neàn kinh teá ñöôïc cho laø xaây döïng döïa treân nguoàn nhaân coâng giaù reû vaø doài daøo. nhöõng vuøng ngheøo taøi nguyeân hôn laïi phaùt trieån hôn nhöõng vuøng giaøu taøi nguyeân. Caùc doanh nghieäp cuûa nöôùc naøy ñaõ thaønh coâng treân tröôøng quoác teá trong nhieàu lónh vöïc chæ sau khi töï ñoäng hoùa ñeå giaûm lao ñoäng. vaø baùn daãn. cheá taïo robot vaø nguyeân lieäu cao caáp laø raát khieâm toán. Ví duï. Khaû naêng caïnh tranh baát chaáp vieäc phaûi traû löông cao döôøng nhö seõ laø moät muïc tieâu quoác gia ñaùng ñeå mong muoán. YÙ vaø Haøn Quoác.

Quaû thöïc. nhöng hieám khi noù ñöôïc ñoùng moät vai chính. laïi taïo ra khoâng nhieàu thaønh coâng trong caùc ngaønh chieám moät phaàn 3. deät may vaø trang söùc cuûa YÙ laø nguoàn cho söï ñoåi môùi vaø söï naêng ñoäng. Moät phöông phaùp quaûn lyù coù theå laø toát ñoái vôùi moät ngaønh nhöng vôùi ngaønh khaùc thì noù laïi trôû thaønh tai haïi. moät nhaø saûn xuaát döôïc phaåm cuûa Thuïy Só hay moät haõng cheá taïo maùy bay thöông maïi cuûa Myõ. Moät caùch lyù giaûi phoå bieán cuoái cuøng veà söùc caïnh tranh quoác gia laø nhöõng khaùc bieät trong phöông phaùp quaûn lyù.lôïi theá caïnh tranh quoác gia Nhaät Baûn nhö saûn xuaát maùy deät.  . thieát bò y teá. vôùi taát caû söùc maïnh cuûa mình. saét theùp vaø ñoùng taøu thì giôø ñaây ñaõ loãi thôøi. Tuy nhieân. Moãi ngaønh coâng nghieäp ñaõ mang ñeán cho nöôùc YÙ moät caùn caân thöông maïi thaëng dö vöôït quaù 1 tæ USD moãi naêm. Ngöôïc laïi. haøng tieâu duøng ñoùng goùi. vaán ñeà cuûa caùch giaûi thích naøy laø moãi ngaønh coâng nghieäp khaùc nhau thì ñoøi hoûi nhöõng phöông phaùp quaûn lyù khaùc nhau. vôùi taát caû nhöõng gì xaáu xa maø hieän giôø ngöôøi ta quy cho noù. Servan-Schreiber (1968) laø moät trong nhöõng coâng trình xuaát saéc nhaát veà söï vöôït troäi cuûa quaûn lyù kieåu Myõ. Haøn Quoác laïi taäp trung vaøo caùc ngaønh lôùn vaø quan troïng nhö hoùa chaát vaø maùy moùc vaø cuõng khoâng theå chieám ñöôïc moät ví trò quan troïng treân thò tröôøng. Quaûn lyù kieåu Nhaät ñaõ ñöôïc ñaëc bieät ca ngôïi vaøo nhöõng naêm 1980 cuõng nhö quaûn lyù kieåu Myõ vaøo nhöõng naêm 1950 vaø 1960 (3). Xem Yoshino (1968). Athos and Pascale (1981). trong ñoù coù caùc moái quan heä giöõa ngöôøi quaûn lyù vaø lao ñoäng. caùc doanh nghieäp nhoû. Ouchi (1981) vaø Abernathy and Hayes (1980) veà nhöõng thaûo luaän veà öu ñieåm cuûa quaûn lyù kieåu Nhaät vaø nhöõng haïn cheá cuûa quaûn lyù kieåu Myõ. hay caùc dòch vuï kinh doanh. Nhìn roäng ra caùc nöôùc khaùc. ñaõ taïo neân nhöõng doanh nghieäp coù tính caïnh tranh cao trong caùc ngaønh nhö phaàn meàm. Ví duï nhö. Tuy nhieân. chính phuû laø moät dieãn vieân treân saân khaáu caïnh tranh quoác teá. nhöõng cô caáu vaø phöông phaùp töông töï seõ trôû thaønh moät thaûm hoïa neáu aùp duïng vaøo moät coâng ty saûn xuaát xe hôi hoaëc hoùa chaát cuûa Ñöùc. doanh nghieäp tö nhaân vaø doanh nghieäp ñöôïc toå chöùc theo quy moâ gia ñình loûng leûo phoå bieán trong caùc ngaønh saûn xuaát giaøy deùp. Quaûn lyù kieåu Myõ. Quaûn lyù theo kieåu Nhaät. nhöõng ngaønh coâng nghieäp maø chính phuû coù taùc ñoäng lôùn thì phaàn lôùn ñeàu khoâng ñaït ñöôïc thaønh coâng treân phaïm vi quoác teá. muïc tieâu laâu daøi cuûa caùc ngaønh coâng nghieäp Nhaät Baûn nhö saûn xuaát maùy bay (ñöôïc ñaët ra laàn ñaàu tieân naêm 1971) vaø phaàn meàm (1978) ñaõ thaát baïi trong vieäc giaønh ñöôïc moät vò trí ñaùng keå trong thò tröôøng toaøn caàu.

Khaû naêng ñeå giöõ ñöôïc nhöõng möùc giaù cao taïi caùc thò tröôøng nöôùc ngoaøi cuûa moät ngaønh coâng nghieäp cuûa moät quoác gia döôøng nhö laø moät muïc tieâu quoác gia ñaùng mô öôùc. Nhöõng löïc löôïng roäng lôùn vaø phöùc taïp hôn döôøng nhö laø cô sôû cuûa söùc caïnh tranh. Thaäm chí Nhaät Baûn. cuõng nhö baát kyø giaûi thích naøo khaùc ñaõ ñöôïc ñöa ra. theá naøo laø moät quoác gia coù söùc caïnh tranh? Maëc duø thuaät ngöõ naøy thöôøng xuyeân ñöôïc söû duïng. ñaõ coù ñöôïc söï taêng cao veà möùc soáng trong thôøi kyø haäu chieán. Lieäu coù phaûi moät quoác gia “coù söùc caïnh tranh” nghóa laø moïi doanh nghieäp hay ngaønh coâng nghieäp cuûa quoác gia ñoù coù söùc caïnh tranh? Neáu vaäy. haøng tieâu duøng ñoùng goùi hay dòch vuï. caùc quoác gia nhö Ñöùc vaø Nhaät Baûn. Moät quoác gia coù “söùc caïnh tranh” coù phaûi laø moät nöôùc coù caùn caân thöông maïi thaëng dö lôùn? Thuïy Só coù caùn caân thöông maïi töông ñoái caân baèng coøn YÙ ñaõ phaûi chòu tình traïng thaâm huït  . coù ñaïi dieän trong ban quaûn lyù (ôû Ñöùc) vaø trong ban giaùm ñoác (ôû Thuïy Ñieån) theo quy ñònh cuûa luaät phaùp. coù nhöõng khu vöïc lôùn cuûa neàn kinh teá nöôùc naøy tuït laïi raát xa so vôùi nhöõng ñoái thuû haøng ñaàu theá giôùi. Khoâng moät söï giaûi thích naøo töï baûn thaân coù lyù leõ ñaày ñuû trong vieäc hôïp lyù hoùa vò trí caïnh tranh cuûa caùc ngaønh coâng nghieäp cuûa moät quoác gia. Cuõng khoâng theå noùi chung chung veà caùc quan heä quaûn lyù lao ñoäng. Caùc nghieäp ñoaøn raát coù quyeàn löïc ôû Ñöùc vaø Thuïy Ñieån. nhöng noù laïi ñöôïc ñònh nghóa raát mô hoà.Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi lôùn cuûa neàn kinh teá nhö hoùa chaát. caùc nghieäp ñoaøn coù quyeàn löïc lôùn seõ laøm suy giaûm lôïi theá caïnh tranh. Moãi moät caùch giaûi thích bao haøm moät vaøi söï chính xaùc nhöng seõ khoâng ñaày ñuû neáu xem xeùt moät caùch kyõ löôõng. chaúng coù quoác gia naøo ñuû tieâu chuaån. Ñoù laø. caùc quoác gia ñaõ traûi qua nhöõng giai ñoaïn duy trì ñoàng noäi teä maïnh vaø taïo aùp löïc taêng leân caùc möùc giaù ôû nöôùc ngoaøi. nhöng caû hai quoác gia treân ñeàu raát thònh vöôïng vaø coù moät vaøi trong soá caùc doanh nghieäp vaø ngaønh coâng nghieäp noåi baät treân theá giôùi. khoâng moät söï giaûi thích naøo treân ñaây veà söùc caïnh tranh quoác gia. Lieäu coù phaûi moät quoác gia “coù söùc caïnh tranh” laø moät quoác gia maø coù tæ giaù hoái ñoaùi giuùp cho haøng hoùa cuûa nöôùc naøy coù theå caïnh tranh treân thò tröôøng quoác teá? Nhöng chaéc chaén phaàn lôùn moïi ngöôøi ñeàu ñoàng yù raèng. laø hoaøn toaøn thoûa ñaùng. Roõ raøng. Maëc duø nhieàu yù kieán cho raèng. Vieäc coù nhieàu söï giaûi thích khaùc nhau vaø gaây tranh caõi veà söùc caïnh tranh ñaõ neâu baät leân moät vaán ñeà cô baûn hôn. nhö chuùng ta thaáy.

nhöng caùc quoác gia coù thò phaàn xuaát khaåu ra theá giôùi oån ñònh hay giaûm nheï laïi coù söï taêng tröôûng maïnh veà thu nhaäp bình quaân theo ñaàu ngöôøi. nhöng caû hai quoác gia naøy ñaõ coù ñöôïc möùc thu nhaäp quoác daân taêng daàn maïnh meõ. Cuoái cuøng. döïa treân raát nhieàu chæ tieâu. nhöng khoâng caùch giaûi thích naøo coù lieân quan roõ raøng tôùi söï thònh vöôïng cuûa neàn kinh teá quoác daân (4). Chuùng ta phaûi töø boû toaøn boä khaùi nieäm veà “moät quoác gia coù söùc caïnh tranh” nhö moät thuaät ngöõ mang nhieàu haøm yù lieân quan tôùi söï thònh vöôïng cuûa neàn kinh teá.lôïi theá caïnh tranh quoác gia thöông maïi keùo daøi. chöù khoâng ñôn thuaàn chæ laø thueâ nhöõng ngöôøi daân vôùi möùc löông thaáp. nhöng loaïi hình ngheà nghieäp döôøng nhö môùi laø ñieàu coù yù nghóa hôn ñoái vôùi thu nhaäp quoác daân. Baûng xeáp haïng söùc caïnh tranh haøng naêm cuûa European Management Foundation. Ngöôïc laïi. HOÛI ñUÙNG CAÂU HOÛI Tìm kieám moät caùch giaûi thích thuyeát phuïc veà söï thònh vöôïng cuûa moät quoác gia laãn moät doanh nghieäp phaûi ñöôïc baét ñaàu töø vieäc ñöa ra ñöôïc moät caâu hoûi ñuùng. moät quoác gia “coù söùc caïnh tranh” laø moät quoác gia taïo ra ñöôïc nhieàu vieäc laøm? Roõ raøng. Muïc tieâu kinh teá chính cuûa moät quoác gia laø mang laïi cho ngöôøi daân cuûa nöôùc ñoù moät möùc soáng cao vaø taêng daàn. raát thuù vò nhöng khoâng traû lôøi ñöôïc caâu hoûi moät quoác gia caïnh tranh laø gì. nhieàu quoác gia ngheøo ñaõ caân baèng ñöôïc caùn caân thöông maïi nhöng chaéc laø khoâng theå ñöa ra ñöôïc nhöõng moâ hình kinh teá maø phaàn lôùn caùc quoác gia mong muoán. Naêng suaát laø giaù trò saûn löôïng do moät ñôn vò lao 4. Phaûi chaêng moät quoác gia “coù tính caïnh tranh” laø moät quoác gia coù thò phaàn xuaát khaåu taêng daàn? Thò phaàn taêng daàn thöôøng ñöôïc gaén lieàn vôùi söï thònh vöôïng. vaäy moät quoác gia “coù tính caïnh tranh” laø moät quoác gia coù giaù nhaân coâng reû? Giaù nhaân coâng reû coù ñöôïc thoâng qua vieäc traû löông thaáp nhö ôû AÁn Ñoä hay Mexico. Khaû naêng ñeå laøm ñieàu ñoù khoâng chæ döïa vaøo khaùi nieäm voâ ñònh hình veà “söùc caïnh tranh” maø döïa vaøo naêng suaát söû duïng caùc nguoàn löïc (nhaân coâng vaø voán). do ñoù thò phaàn xuaát khaåu ra theá giôùi hoaøn toaøn khoâng phaûi laø nguyeân nhaân chính. Nhieàu chæ tieâu cuõng thieáu moät lyù thuyeát roõ raøng ñeå bieän minh hay tích hôïp chuùng.  . Nhöõng caùch giaûi thích naøy noùi leân moät vaøi ñieàu veà ngaønh coâng nghieäp cuûa moät quoác gia. nhöng döôøng nhö noù khoâng phaûi laø moät moâ hình coâng nghieäp haáp daãn. Vaäy chaêng. khaû naêng ñoù laø raát quan troïng.

Khaùi nieäm coù yù nghóa duy nhaát veà söùc caïnh tranh ôû caáp quoác gia laø naêng suaát quoác gia. Noù phuï thuoäc vaøo caû chaát löôïng laãn ñaëc ñieåm cuûa saûn phaåm (yeáu toá quyeát ñònh giaù cuûa saûn phaåm) vaø tính hieäu quaû maø nhôø vaøo ñoù saûn phaåm ñöôïc saûn xuaát ra (6). Caùc doanh nghieäp trong moät quoác gia phaûi khoâng ngöøng caûi thieän naêng suaát trong caùc ngaønh coâng nghieäp hieän coù baèng caùch naâng cao chaát löôïng saûn phaåm. Thuaät ngöõ naêng suaát ôû ñaây ñeà caäp tôùi naêng suaát thöïc vôùi saûn löôïng ñaõ ñieàu chænh laïm phaùt. Noù cuõng taïo theâm nguoàn thu nhaäp quoác daân töø vieäc ñaùnh thueá ñeå chi traû cho caùc dòch vuï coâng ích. Khaû naêng coù ñöôïc moät naêng suaát cao cuõng cho pheùp caùc doanh nghieäp cuûa moät quoác gia ñaùp öùng ñöôïc nhöõng tieâu chuaån xaõ hoäi chaët cheõ ñeå naâng cao möùc soáng. Naêng suaát laø yeáu toá quyeát ñònh haøng ñaàu ñoái vôùi möùc soáng cuûa moät quoác gia veà laâu daøi. ví duï nhö caùc tieâu chuaån veà söùc khoûe vaø ñoä an toaøn. hoaëc naâng cao hieäu quaû saûn xuaát. caûi tieán coâng ngheä saûn phaåm. 6. Naêng suaát cao khoâng chæ giuùp taêng thu nhaäp maø coøn cho pheùp ngöôøi daân coù nhieàu thôøi gian raûnh roãi hôn thay vì phaûi laøm vieäc nhieàu giôø. Moät möùc soáng taêng daàn phuï thuoäc vaøo khaû naêng ñaït ñöôïc nhöõng möùc naêng suaát cao vaø taêng naêng suaát theo thôøi gian cuûa caùc doanh nghieäp trong moät quoác gia. Nhieàu thaûo luaän veà söùc caïnh tranh nhaán maïnh nhöõng ngaønh coâng nghieäp “coù giaù trò gia taêng cao” bôûi vì ñoù laø nhöõng ngaønh ñöôïc coi laø ñoùng goùp nhieàu nhaát cho thònh vöôïng kinh teá. goùp phaàn ñaåy maïnh möùc soáng. Giaù trò gia taêng laø phaàn cheânh leäch giöõa doanh thu vaø chi phí mua ñaàu vaøo. Giaù trò gia taêng baûn thaân noù chæ ngaãu nhieân coù quan heä vôùi naêng suaát lao ñoäng vaø naêng suaát voán. ñöa theâm vaøo caùc tính naêng môùi. 7. Nhieàu thaûo luaän veà naêng suaát söû duïng thuaät ngöõ ngaøy heïp hôn ñeå chæ hieäu suaát. Naêng suaát cuûa ngöôøi lao ñoäng xaùc ñònh möùc löông cuûa hoï. vì noù chính laø nguoàn goác taïo neân thu nhaäp bình quaân theo ñaàu ngöôøi cuûa quoác gia. nöôùc Ñöùc ñaõ ñaït ñöôïc vieäc taêng naêng suaát trong nhieàu thaäp kyû bôûi vì caùc doanh nghieäp cuûa nöôùc naøy coù theå saûn xuaát ra ngaøy caøng nhieàu caùc saûn phaåm khaùc nhau vaø ñöa vaøo töï ñoäng hoùa nhieàu khaâu saûn xuaát ñeå naâng 5. cô hoäi vieäc laøm ngang baèng vaø taùc ñoäng ñoái vôùi moâi tröôøng. Ví duï.  . Nhieäm vuï cuûa chuùng ta laø hieåu ñöôïc vì sao khaû naêng naøy laïi xaûy ra. trong khi naêng suaát cuûa ñoàng voán ñöôïc söû duïng quyeát ñònh soá lôïi nhuaän thu veà cuûa ngöôøi naém giöõ voán (7). Giaù trò gia taêng treân ñaàu ngöôøi hay nhöõng chæ tieâu ño löôøng tröïc tieáp hôn veà naêng suaát lao ñoäng vaø voán laø caùc chæ soá toát vaø chính xaùc hôn. Ñeå duy trì ñöôïc söï taêng tröôûng veà naêng suaát ñoøi hoûi moät neàn kinh teá phaûi töï naâng caáp mình lieân tuïc.Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi ñoäng hoaëc voán sinh ra (5).

Thöông maïi quoác teá cho pheùp moät quoác gia taêng naêng suaát cuûa mình baèng caùch loaïi boû söï caàn thieát phaûi saûn xuaát taát caû haøng hoùa vaø dòch vuï. Vieäc caùc doanh nghieäp thaønh laäp coâng ty con ôû nöôùc ngoaøi cuõng coù theå laøm taêng naêng suaát quoác gia. Caùc doanh nghieäp trong moät quoác gia cuõng phaûi phaùt trieån ñöôïc naêng löïc caàn coù ñeå coù theå caïnh tranh trong nhöõng phaân khuùc phöùc taïp hôn. Cô hoäi ñeå thöïc hieän ñieàu ñoù khaùc nhau giöõa caùc ngaønh vaø phaân ñoaïn coâng nghieäp. Muïc ñích cuoái cuøng laø khuyeán khích möùc löông cao vaø kìm giöõ ñöôïc möùc giaù cao ôû thò tröôøng quoác teá. Taát caû nhöõng ñieàu naøy seõ laøm saùng toû vì sao nhaân coâng giaù reû vaø tæ giaù hoái ñoaùi “coù lôïi” khoâng phaûi laø nhöõng ñònh nghóa coù yù nghóa veà söùc caïnh tranh. nôi maø naêng suaát thöôøng raát cao. vaø söï khaùc bieät naêng suaát giöõa caùc doanh nghieäp trong caùc ngaønh vaø phaân ñoaïn coù theå khaù lôùn do söï khaùc bieät veà kyõ naêng vaø coâng ngheä. thöông maïi quoác teá vaø ñaàu tö nöôùc ngoaøi mang laïi khoâng chæ cô hoäi ñeå ñaåy maïnh möùc naêng suaát quoác gia maø coøn caû aùp löïc taêng daàn hay thaäm chí laø duy trì noù. theo nghóa roäng. Taïi möùc bieân. Tuy nhieân. laø quan troïng ñoái vôùi söï thònh vöôïng kinh teá. Tuy nhieân. 9. khaû naêng caûi thieän naêng suaát trong taát caû nhöõng lónh vöïc chính cuûa neàn kinh teá. möùc naêng suaát coù theå ñaït ñöôïc cuûa moät neàn kinh teá trong moät quoác gia seõ trôû neân ñoäc laäp hoaøn toaøn so vôùi nhöõng gì ñang dieãn ra ôû caùc quoác gia khaùc. Do ñoù. Neáu nhö khoâng coù caïnh tranh quoác teá. Ñieàu naøy phuï thuoäc vaøo vieäc naâng cao chaát löôïng cuûa caùc yeáu toá saûn xuaát vaø naâng cao trình ñoä coâng ngheä. ñieàu quan troïng ñoái vôùi söï thònh vöôïng kinh teá quoác gia laø ñaït ñöôïc caân baèng trong ñoù naêng suaát bình quaân cuûa nguoàn löïc laø cao nhaát coù theå. Nhö vaäy. moät quoác gia coù theå chuyeân moân hoùa trong caùc ngaønh vaø phaân khuùc coâng nghieäp maø caùc doanh nghieäp cuûa nöôùc naøy töông ñoái coù naêng suaát cao hôn vaø nhaäp khaåu caùc loaïi haøng hoùa vaø dòch vuï maø caùc doanh nghieäp cuûa nöôùc ñoù keùm naêng suaát hôn so vôùi caùc ñoái thuû caïnh tranh nöôùc ngoaøi. naêng suaát cuûa nguoàn löïc söû duïng trong taát caû caùc ngaønh ñöôïc caân baèng bôûi caùc löïc löôïng thò tröôøng. Roõ raøng. Troïng taâm cuûa cuoán saùch naøy laø veà quaù trình taïo döïng nhöõng kyõ naêng vaø kyõ thuaät laøm neàn taûng cho naêng suaát bình quaân cao.lôïi theá caïnh tranh quoác gia saûn löôïng cuûa moãi ngöôøi lao ñoäng. Ñoàng thôøi. 0 . khoâng chæ lónh vöïc cheá taïo. töø ñoù naâng cao möùc naêng suaát trung bình trong neàn kinh teá. mieãn laø noù lieân quan ñeán vieäc chuyeån caùc coâng vieäc keùm caïnh tranh sang caùc quoác gia khaùc hoaëc thöïc hieän moät soá coâng vieäc ôû nöôùc ngoaøi (ví duï 8. nhaäp khaåu vaø xuaát khaåu laø caàn thieát cho söï taêng tröôûng naêng suaát. moät neàn kinh teá ñöôïc naâng caáp laø moät neàn kinh teá coù khaû naêng caïnh tranh thaønh coâng trong caùc ngaønh coâng nghieäp hoaøn toaøn môùi vaø phöùc taïp(8). Vieäc laøm ñoù seõ giuùp thu huùt ñöôïc nguoàn nhaân löïc doâi dö trong quaù trình caûi thieän naêng suaát cuûa caùc ngaønh hieän coù (9).

ban ñaàu laø sang Haøn Quoác. nghieân cöùu hay cô sôû haï taàng caàn thieát ñeå naâng cao naêng suaát töông lai. coù theå taêng saûn löôïng xuaát khaåu vaø thu lôïi nhuaän ôû nöôùc ngoaøi. ÔÛ Haø Lan. Ngay caû caùc quoác gia coù möùc soáng cao nhaát cuõng coù nhieàu ngaønh coâng nghieäp maø caùc doanh nghieäp noäi ñòa khoâng coù khaû naêng caïnh tranh. Ñaøi Loan. Moät ví duï minh hoïa ñoù laø vieäc Nhaät Baûn chuyeån caùc hoaït ñoäng laép raùp nhöõng saûn phaåm ñieän töû ñôn giaûn. nguoàn lôïi nhuaän naøy seõ ñöôïc mang veà nöôùc nhôø ñoù taêng thu nhaäp quoác daân. Cuoái cuøng. Cuøng luùc.  . Ñieàu ñoù coù nghóa laø thaâm huït thöông maïi phaûi ñöôïc buø ñaép baèng nôï nöôùc ngoaøi. Ví duï nhö. Nhaân löïc vaø caùc nguoàn löïc khaùc cuûa moät quoác gia laø coù giôùi haïn. khieán caùc ngaønh khaùc khoâng coù tính caïnh tranh. Caùc doanh nghieäp cuûa moät quoác gia. Söï thaønh coâng trong xuaát khaåu cuûa caùc ngaønh coâng nghieäp coù lôïi theá caïnh tranh seõ ñaåy chi phí nhaân coâng. laø hoaøn toaøn laønh maïnh ñoái vôùi söï thònh vöôïng kinh teá quoác 10. dòch vuï vaø taøi saûn taøi chính maø moät nöôùc baùn cho phaàn coøn laïi cuûa theá giôùi phaûi baèng vôùi giaù trò maø noù mua vaøo. söï môû roäng xuaát khaåu cuûa nhöõng ngaønh coâng nghieäp coù tính caïnh tranh gaây aùp löïc ñoái vôùi tæ giaù hoái ñoaùi. Ñieàu lyù töôûng laø nhöõng nguoàn löïc naøy ñöôïc huy ñoäng ñeå söû duïng moät caùch höõu ích nhaát coù theå. do ñoù. Thuïy Ñieån vaø Thuïy Só. khieán cho caùc ngaønh coù tính caïnh tranh töông ñoái keùm hôn trong quoác gia ñoù gaëp nhieàu khoù khaên hôn khi xuaát khaåu (11). 11. thaønh coâng xuaát khaåu laø do may maén veà taøi nguyeân thieân nhieân hôn laø do taêng tröôûng naêng suaát beàn vöõng trong ngaønh coâng nghieäp. tieáp theo laø Hoàng Koâng vaø baây giôø laø tôùi Malaysia vaø Thaùi Lan. ôû Ñöùc. quaù trình naøy ñaõ daãn tôùi söï thu heïp laïi cuûa ngaønh trang söùc tröôùc nhöõng doanh nghieäp trong caùc ngaønh chuyeân saâu coù theå traû möùc löông raát cao (10). vaø nhaäp khaåu haøng hoùa vaø dòch vuï trong caùc ngaønh maø quoác gia ñoù keùm tính caïnh tranh. Toång giaù trò haøng hoùa. Quaù trình môû roäng xuaát khaåu cuûa caùc doanh nghieäp coù naêng suaát hôn. chuyeån caùc hoaït ñoäng keùm tính caïnh tranh ra haûi ngoaïi thoâng qua ñaàu tö nöôùc ngoaøi. Xem Corden and Neary (1982). Khoâng moät quoác gia naøo coù theå caïnh tranh (vaø trôû thaønh moät quoác gia xuaát khaåu roøng) trong moïi lónh vöïc.Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi nhö cung caáp dòch vuï hay thay ñoåi saûn phaåm cho phuø hôïp vôùi nhu caàu sôû taïi) nhaèm hoã trôï vieäc thaâm nhaäp saâu hôn vaøo caùc thò tröôøng nöôùc ngoaøi. ngay caû nguoàn lôïi gas töï nhieân cuõng khoâng theå taøi trôï noåi cho chi tieâu xaõ hoäi. tuy nhieân. May maén naøy ñöôïc duøng ñeå taøi trôï cho heä thoáng phuùc lôïi xaõ hoäi khoång loà hôn laø duøng cho giaùo duïc. Vai troø cuûa khu vöïc xuaát khaåu ñang taêng tröôûng trong vieäc ñaåy möùc löông vaø tyû giaù leân cao ñoâi khi ñöôïc goïi laø caên beänh Haø Lan do moät ví duï phoå bieán veà taùc ñoäng cuûa xuaát khaåu gas töï nhieân leân ngaønh cheá taïo Haø Lan. nguoàn nguyeân lieäu vaø voán ôû quoác gia ñoù leân cao.

chöù khoâng chæ laø moät chuaån möïc naêng suaát töông ñoái so vôùi caùc ngaønh khaùc trong khuoân khoå cuûa moät neàn kinh teá quoác daân. tính theo soá coâng vieäc giöõ laïi ñöôïc. Ñieàu ñoù giaûm söï cheäch choaïc do thay ñoåi caáu truùc trong 1 vaøi ngaønh vaø do chuyeân moân hoùa cuûa doanh nghieäp trong nhöõng phaân ñoaïn thò tröôøng naêng suaát cao hôn vaø chuyeån ra nöôùc ngoaøi nhöõng hoaït ñoäng keùm naêng suaát. Ñoù laø bôûi vì vieäc boäc loä mình ñoái vôùi caïnh tranh quoác teá taïo ra cho töøng ngaønh coâng nghieäp moät chuaån möïc naêng suaát tuyeät ñoái caàn thieát ñeå ñoái choïi vôùi caùc ñoái thuû caïnh tranh nöôùc ngoaøi. quaù trình naøy mang haøm yù raèng. bôûi vì khaû naêng xuaát khaåu vaø do ñoù taêng saûn löôïng cuûa chuùng vöôït quaù nhu caàu noäi ñòa. nhaø quaûn lyù vaø coâng nhaân trong nhöõng haõng vaø ngaønh keùm naêng suaát phaûi ñoái maët vôùi thua loã vaø dòch chuyeån choã laøm vieäc. söï hieän dieän cuûa caùc doanh nghieäp trong nhieàu ngaønh coâng nghieäp cung caáp ñieàu kieän ñeå caûi tieán vaø ñoåi môùi naâng cao naêng suaát. chuùng cuõng coù theå laø moái ñe doïa vôùi noù. baèng chöùng naøy raát thuyeát phuïc raèng chi phí cuûa söï can thieäp. Söû duïng hình thöùc trôï giaù. Trong khi ñaàu tö vaø thöông maïi quoác teá coù theå daãn tôùi nhöõng caûi thieän lôùn veà naêng suaát quoác gia. Trong khi ñoù Thuïy Ñieån laïi laø moät neàn kinh teá taäp trung hôn vaøo moät vaøi lónh vöïc. Caùc chính phuû chòu söùc eùp chính trò phaûi can thieäp. quaù trình naâng caáp naêng suaát quoác gia coù lôïi nhaát khi moät nöôùc coù vò theá thò tröôøng coù khaû naêng môû roäng trong nhieàu ngaønh coâng nghieäp. Moät phaàn do nhöõng chi phí naøy.  . ñaõ gaëp khoù khaên lôùn hôn vaø phaûi döïa vaøo phaù giaù ñònh kyø. thay vì phuï thuoäc vaøo xuaát khaåu töø vaøi ngaønh.lôïi theá caïnh tranh quoác gia gia. Hôn nöõa. Ñaït ñöôïc naêng suaát cao trong nhöõng ngaønh nhö vaäy taïo ra hieäu öùng tích cöïc ñoái vôùi naêng suaát quoác gia. Cuøng luùc. Caùc coå ñoâng. Nhö seõ trình baøy kyõ hôn ôû caùc chöông sau. neáu muoán neàn kinh teá quoác daân phaùt trieån thì seõ caàn thieát phaûi maát vò trí treân thò tröôøng trong moät soá phaân ñoaïn vaø ngaønh coâng nghieäp (13). chieám moät tyû leä lôùn trong neàn kinh teá thì nöôùc ñoù. Naâng caáp moät neàn kinh teá coù hieäu quaû nhaát khi söï suy giaûm caàn thieát xaûy ra töø töø trong nhieàu ngaønh hôn laø söï thay ñoåi ñoät ngoät trong moät vaøi ngaønh. Cho duø moät ngaønh coâng nghieäp töông ñoái coù tính caïnh tranh hôn caùc ngaønh khaùc trong neàn kinh teá vaø coù theå thu huùt caùc nguoàn löïc caàn thieát thì noù vaãn seõ khoâng coù 12. baûo hoä hay caùc hình thöùc can thieäp khaùc ñeå duy trì caùc ngaønh naøy chæ laøm chaäm laïi söï phaùt trieån cuûa neàn kinh teá vaø haïn cheá möùc soáng quoác gia trong daøi haïn (14). bôûi vì ñieàu ñoù giaûm thieåu chi phí ñieàu chænh kinh teá xaõ hoäi vaø khaû naêng xaûy ra can thieäp coù hieäu quaû ngöôïc. keùm hieäu quaû thì seõ phaûi ñoái maët vôùi nhöõng haïn cheá veà möùc soáng nhö ôû YÙ vaø Nhaät. Theâm vaøo ñoù. Tuy nhieân. Caùc ngaønh coâng nghieäp thuaàn tuùy noäi ñòa cuõng quan troïng vôùi söï thònh vöôïng kinh teá quoác gia bôûi vì naêng suaát cuûa chuùng ñoùng goùp vaøo hoaëc laøm giaûm naêng suaát quoác gia. Theo caùch naøy. moái lieân heä giöõa caùc ngaønh coâng nghieäp lieân quan laø thieát yeáu vôùi quaù trình naâng caáp. Baát cöù nöôùc naøo trong ñoù caùc ngaønh coâng nghieäp thuaàn tuùy noäi ñòa. caïnh tranh quoác teá giuùp taêng naêng suaát theo thôøi gian (12). ñoä roäng cuûa ngaønh coâng nghieäp taïo ra tieàm naêng lan toûa giöõa caùc ngaønh. Tuy nhieân. caû ñoái vôùi ngaân saùch quoác gia vaø ñoái vôùi ngöôøi tieâu duøng laø cöïc cao. Söï ñaùnh maát hoaëc suy giaûm vò trí thò tröôøng tröôùc haøng nhaäp vaø ñaàu tö nöôùc ngoaøi ñoøi hoûi chi phí ñieàu chænh lôùn. 13. 14. Thuïy Só laø ví duï cho moät neàn kinh teá vôùi nhieàu vò trí treân thò tröôøng quoác teá coù khaû naêng naâng caáp lieân tuïc haøng thaäp kyû. löïc baåy cuûa caùc ngaønh coâng nghieäp quoác teá ñoái vôùi naêng suaát quoác gia thöôøng cao hôn.

15. Caùc ngaønh vaø phaân ñoaïn coâng nghieäp ñoøi hoûi coâng ngheä tinh vi vaø nhaân coâng coù kyõ thuaät vaø do ñoù thöôøng coù tieàm naêng naêng suaát cao coù xu höôùng tham gia thöông maïi quoác teá hôn haàu heát caùc ngaønh khaùc. Neáu caùc ngaønh coâng nghieäp hieän ñang bò maát vò trí vaøo tay caùc ñoái thuû nöôùc ngoaøi laø nhöõng ngaønh töông ñoái coù söùc caïnh tranh trong neàn kinh teá thì khaû naêng duy trì möùc taêng tröôûng veà naêng suaát cuûa quoác gia ñoù seõ bò ñe doïa. Raát nhieàu hoaït ñoäng. Naêng suaát cuûa ngaønh saûn xuaát xe hôi cuûa Myõ cuõng khoâng ñuû cao hôn caùc doanh nghieäp trong lónh vöïc naøy ôû Haøn Quoác ñeå buø laïi möùc löông thaáp ôû Haøn Quoác. Tyû leä thöông maïi (terms of trade) cuûa moät nöôùc chòu aûnh höôûng bôûi söï thay ñoåi tyû giaù neáu caùc haøng hoùa saûn xuaát trong nöôùc vaø haøng nöôùc ngoaøi coù ñaëc tröng khaùc bieät vaø khoâng phaûi laø haøng hoùa thay theá hoaøn haûo. laø ñeå duy trì ñöôïc vò trí tröôùc caùc maët haøng nhaäp khaåu) tröø khi noù ñoàng thôøi coù söùc caïnh tranh vôùi caùc ñoái thuû nöôùc ngoaøi. moät giaû thieát coù tính thöïc teá. 25% ôû Nhaät vaø 55% ôû Ñöùc). Neáu nhieàu ngaønh coâng nghieäp trong moät quoác gia bò aûnh höôûng thì coù theå laøm naûy sinh aùp löïc giaûm giaù trò cuûa ñoàng noäi teä. töø saûn xuaát ñeán nghieân cöùu vaø phaùt trieån coù theå ñöôïc thöïc hieän ôû nöôùc ngoaøi. ngaønh coâng nghieäp saûn xuaát xe hôi cuûa Myõ saûn xuaát ra soá saûn phaåm/ngöôøi/1 giôø nhieàu hôn (vaø traû löông cuõng cao hôn) so vôùi caùc ngaønh coâng nghieäp khaùc cuûa nöôùc naøy. nhöng chính nöôùc Myõ cuõng ñaõ phaûi traûi qua tình traïng thaâm huït thöông maïi taêng daàn (vaø maát caùc coâng vieäc ñöôïc traû löông cao) trong lónh vöïc saûn xuaát xe hôi vì naêng suaát taïi caùc ngaønh naøy cuûa Ñöùc vaø Nhaät Baûn thaäm chí coøn cao hôn. Do ñoù. Caû hai ñieàu naøy laøm haïn cheá taêng tröôûng naêng suaát vaø gaây ra aùp löïc giaûm veà löông. vieäc hieåu ñöôïc vì sao caùc quoác gia coù theå hoaëc khoâng theå caïnh tranh trong nhöõng ngaønh coâng nghieäp tinh xaûo coù naêng suaát cao trôû thaønh nhaân toá chính ñeå hieåu veà söï thònh vöôïng kinh teá. trong nhieàu tröôøng hôïp. 16. Caùc ngaønh coâng nghieäp khaùc cuõng phaûi qua ñöôïc nhöõng chuaån möïc naêng suaát töông töï so vôùi caùc ñoái thuû nöôùc ngoaøi (15).  . Nhöng söï maát giaù noäi teä cuõng laøm haï thaáp möùc soáng do haøng nhaäp khaåu trôû neân ñaét ñoû hôn vaø laøm giaûm giaù trò thu ñöôïc töø vieäc xuaát khaåu haøng hoùa vaø dòch vuï ra nöôùc ngoaøi cuûa quoác gia ñoù (16). Moät tyû leä thaäm chí lôùn hôn trong neàn kinh teá quoác gia phaûi ñoái phoù vôùi caïnh tranh nöôùc ngoaøi.Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi khaû naêng xuaát khaåu (hoaëc thaäm chí. Thöông maïi quoác teá (toång xuaát vaø nhaäp khaåu) chieám moät phaàn lôùn trong toång saûn löôïng quoác gia ôû taát caû caùc nöôùc phaùt trieån (khoaûng 15% ôû Myõ. Ñieàu töông töï cuõng seõ xaûy ra vôùi caùc ngaønh coù naêng suaát cao (nhö caùc ngaønh cheá taïo tinh vi) ñöôïc chuyeån ra haûi ngoaïi thoâng qua ñaàu töø nöôùc ngoaøi do naêng suaát trong nöôùc khoâng ñuû ñeå giuùp caùc ngaønh ñoù hoaït ñoäng hieäu quaû. sau khi ñaõ tính ñeán möùc löông ôû nöôùc ngoaøi vaø caùc chi phí khaùc. Ví duï.

chöù khoâng phaûi laø baát kyø coâng vieäc naøo. Chuùng ta seõ xem xeùt nhöõng vaán ñeà naøy sau vôùi töøng nöôùc trong phaàn III. Thay vaøo ñoù. Tuy nhieân. cuøng vieäc nhaäp khaåu caùc maët haøng tinh vi maø nhöõng doanh nghieäp trong nöôùc khoâng theå saûn xuaát vôùi naêng suaát ñuû ñeå caïnh tranh vôùi caùc ñoái thuû nöôùc ngoaøi. seõ mang laïi thu nhaäp quoác daân cao. vieäc giaûm thò phaàn xuaát khaåu ra theá giôùi toaøn dieän do caùc ngaønh ñoù khoâng theå taêng khoái löôïng xuaát khaåu laø moät daáu hieäu ñe doïa ñoái vôùi neàn kinh teá quoác daân. vieäc coá gaéng giaûi thích “söùc caïnh tranh” ôû caáp quoác gia laø coá gaéng traû lôøi cho moät caâu hoûi khoâng thích hôïp. Chính nhöõng coâng vieäc coù naêng suaát cao. Thò phaàn xuaát khaåu ra theá giôùi cuûa quoác gia taêng leân ñöôïc gaén lieàn vôùi möùc soáng khi xuaát khaåu cuûa nhöõng ngaønh coâng nghieäp coù naêng suaát cao ñoùng goùp vaøo söï taêng tröôûng cuûa naêng suaát quoác gia. giuùp quoác gia ñoù nhaäp veà haøng hoùa coù naêng suaát thaáp hôn. Vieäc theo ñuoåi söùc caïnh tranh. Ngöôïc laïi. laø moät ví duï cho thaáy moät quoác gia thoâng qua thöông maïi coù theå naâng cao naêng suaát. ñöôïc ñònh nghóa laø thaëng dö thöông maïi. Ñeå tìm caùc caâu traû 17. veà baûn chaát. nöôùc xuaát khaåu nhieàu maët haøng cheá taïo maø noù coù naêng suaát cao vaø nhaäp khaåu caùc loaïi nguyeân lieäu thoâ vaø caùc saûn phaåm khoâng ñoøi hoûi lao ñoäng coù kyõ naêng cao vaø coâng ngheä hieän ñaïi. Thay vaøo ñoù. laïi laø moät muïc tieâu ñaùng mô öôùc hôn vì noù seõ ñem laïi naêng suaát quoác gia cao hôn (17). cô caáu cuûa caùc ngaønh coâng nghieäp xuaát khaåu quan troïng hôn nhieàu so vôùi thò phaàn xuaát khaåu bình quaân cuûa quoác gia.lôïi theá caïnh tranh quoác gia Thaûo luaän treân cuõng laøm roõ vì sao vieäc ñònh nghóa söùc caïnh tranh quoác gia laø söï ñaït ñöôïc caân baèng hoaëc thaëng dö thöông maïi. Nhaät Baûn. laïi khoâng thoûa ñaùng. khaû naêng xuaát khaåu nhieàu haøng hoùa ñöôïc saûn xuaát vôùi naêng suaát cao. roõ raøng laø vieäc ñònh nghóa söùc caïnh tranh quoác gia theo soá vieäc laøm veà baûn chaát laø sai. Töông töï nhö vaäy. Ñieàu quan troïng ñoái vôùi söï thònh vöôïng kinh teá chính laø naêng suaát quoác gia.  . laø ñoàng tieàn yeáu hay chi phí nhaân coâng thaáp chöùa ñöïng nhieàu ruûi ro. ñieàu maø chuùng ta phaûi hieåu laø nhöõng nhaân toá quyeát ñònh naêng suaát vaø tæ leä taêng tröôûng naêng suaát. ngay caû khi toång khoái löôïng xuaát khaåu taêng chaäm. coù theå giuùp caùn caân thöông maïi caân baèng hoaëc thaëng dö nhöng seõ laøm giaûm ñi möùc soáng cuûa quoác gia ñoù. Nhö vaäy. Söï môû roäng xuaát khaåu nhôø möùc löông thaáp vaø ñoàng noäi teä yeáu. Möùc ñoä tinh vi taêng daàn cuûa caùc maët haøng xuaát khaåu coù theå hoã trôï söï taêng tröôûng naêng suaát.

Xem nhöõng khaûo saùt toång keát trong Maddison (1987) vaø Nelson (1981). Ví duï nhö. chuùng ta phaûi taäp trung khoâng phaûi vaøo toaøn boä neàn kinh teá maø vaøo caùc ngaønh coâng nghieäp vaø phaân khuùc coâng nghieäp cuï theå.  . Maëc duø nhöõng coá gaéng ñeå giaûi thích toång möùc taêng tröôûng naêng suaát trong toaøn boä neàn kinh teá ñaõ laøm saùng toû veà taàm quan troïng cuûa chaát löôïng nguoàn nhaân löïc vaø söï caàn thieát phaûi naâng cao coâng ngheä cuûa moät quoác gia. laø neàn taûng cuûa quaù trình naâng cao naêng suaát quoác gia maø toâi ñaõ moâ taû. trong ñoù caùc saûn phaåm vaø phöông phaùp saûn xuaát ñöôïc hình thaønh vaø caûi tieán. Ñeå ñaït ñöôïc thaønh coâng trong caïnh tranh. Chính keát quaû cuûa nhieàu noã löïc giaønh lôïi theá caïnh tranh tröôùc caùc ñoái thuû nöôùc ngoaøi trong nhöõng phaân ñoaïn vaø ngaønh coâng nghieäp cuï theå. Caïnh tranh treân bình dieän quoác teá coù theå bao goàm xuaát khaåu haøng hoùa vaø/hoaëc ñöa moät soá hoaït ñoäng cuûa coâng ty ra nöôùc ngoaøi. nguoàn nhaân löïc coù vai troø quyeát ñònh nhaát trong caïnh tranh quoác teá hieän ñaïi coù nhöõng kyõ naêng ñöôïc chuyeân moân hoùa ôû möùc cao trong töøng lónh vöïc cuï theå. ñieàu chöa ñuû hoaøn thieän vaø khaû thi ñeå chæ daãn chieán löôïc coâng ty hay chính saùch coâng (18). nhöõng ngaønh coù tieàm naêng naêng suaát cao cuõng nhö duy trì ñöôïc söï taêng tröôûng naêng suaát. caùc doanh nghieäp cuûa moät quoác gia phaûi coù ñöôïc moät lôïi theá caïnh tranh döôùi hình thöùc hoaëc laø chi phí thaáp hoaëc laø caùc saûn phaåm coù neùt ñaëc tröng 18. nhieäm vuï chính cuûa chuùng ta laø giaûi thích vì sao caùc doanh nghieäp ñaët truï sôû ôû moät quoác gia laïi coù theå caïnh tranh thaønh coâng tröôùc caùc ñoái thuû nöôùc ngoaøi trong nhöõng phaân ñoaïn vaø ngaønh coâng nghieäp cuï theå. Chuùng ta ñaëc bieät quan taâm tôùi nhöõng nhaân toá quyeát ñònh thaønh coâng quoác teá ôû nhöõng ngaønh vaø phaân ñoaïn coâng nghieäp töông ñoái tinh vi caàn tôùi coâng ngheä phöùc taïp vaø nguoàn nhaân löïc coù tay ngheà cao. cuõng nhö söï phaùt trieån cuûa caùc coâng ngheä thaønh coâng veà thöông maïi.Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi lôøi. ñoù laø coâng ngheä vaø caùc kyõ naêng quyù giaù coù yù nghóa veà thöông maïi nhö theá naøo vaø taïi sao. Do vaäy. Ñieàu naøy chæ coù theå ñöôïc hieåu ñaày ñuû ôû caáp ñoä caùc ngaønh coâng nghieäp cuï theå. Phöông phaùp ñoù khoâng theå giaûi quyeát vaán ñeà chính cuûa chuùng ta ôû ñaây. vieäc nghieân cöùu ôû caáp ñoä naøy caàn phaûi taäp trung vaøo nhöõng nhaân toá quyeát ñònh ôû phaïm vi roäng vaø toång quaùt. Ñaây khoâng phaûi laø keát quaû chæ rieâng cuûa heä thoáng giaùo duïc chung maø coøn laø cuûa moät quaù trình ñöôïc lieân quan chaët cheõ tôùi söï caïnh tranh trong caùc ngaønh coâng nghieäp.

Baûo hoä vaø qui ñònh haønh chính. ñaõ boùp meùo ñaùng keå hình maãu lôïi theá quoác gia ôû chaâu AÂu. Xuaát khaåu cuûa Ñöùc chuû yeáu laø caùc xe haïng sang. Phaàn lôùn caùc ngaønh coâng nghieäp quoác gia thaønh coâng bao goàm caùc nhoùm doanh nghieäp. Söï boùp meùo cuûa chính phuû laø phoå bieán trong caùc ngaønh nhö may maëc. Khi xem xeùt caån thaän baát kyø moät neàn kinh teá quoác daân naøo. Ngoaøi ra. xe hôi. chaúng haïn. hôn laø ñoái vôùi baûn thaân caùc doanh nghieäp. caùc neàn kinh teá quoác gia coù khaû naêng taäp trung hôn vaøo nhöõng ngaønh coâng nghieäp maø hoï coù lôïi theá caïnh tranh thöïc söï. Böùc tranh ôû caáp ñoä naøy thöôøng mô hoà. ví duï nhö caùc coâng cuï maùy CNC. trong khi Haøn Quoác laïi xuaát khaåu caùc loaïi xe thöôøng vaø xe nhoû. thoâng qua vieäc cung caáp caùc saûn phaåm vaø dòch vuï coù chaát löôïng cao hôn hoaëc saûn xuaát coù hieäu quaû hôn. Xem kyõ hôn trong Grubel and Lloyd (1975). Neáu khoâng coù söï baûo hoä ñeå duy trì caùc doanh nghieäp vaø toaøn boä caùc ngaønh coâng nghieäp quoác gia khoâng coù lôïi theá caïnh tranh thöïc söï thì söï khaùc bieät veà vò theá caïnh tranh giöõa caùc quoác gia seõ thaäm chí coøn roõ raøng hôn (20). Vò trí vöõng chaéc cuûa Nhaät Baûn trong lónh vöïc maùy moùc chuû yeáu laø nhôø vaøo caùc loaïi maùy ña duïng.  .lôïi theá caïnh tranh quoác gia khaùc bieät ñeå coù theå baùn giaù cao. caùc doanh nghieäp phaûi coù ñöôïc nhöõng lôïi theá caïnh tranh ngaøy caøng cao hôn theo thôøi gian. noâng nghieäp. thöïc phaåm vaø ñoà uoáng. Ñeå duy trì ñöôïc lôïi theá. Ñieàu naøy seõ tröïc tieáp mang laïi söï taêng tröôûng naêng suaát. Thöông maïi taêng ñaõ daãn tôùi söï chuyeân moân hoùa taêng ôû caùc ngaønh heïp vaø nhöõng phaân ñoaïn trong ngaønh ñoù. bôûi vì nhöõng nöôùc lôùn coù xuaát khaåu ôû gaàn nhö moïi lónh vöïc. caùc ñoái thuû caïnh tranh vôùi lôïi theá caïnh tranh quoác teá chæ ñöôïc phaân boá ôû moät vaøi quoác gia. 20. AÛnh höôûng cuûa quoác gia döôøng nhö coù taùc ñoäng tôùi caùc ngaønh vaø phaân ñoaïn. chöù khoâng phaûi 19. Thöïc teá. vaø maùy moùc. trong nhieàu ngaønh coâng nghieäp vaø ñaëc bieät laø nhöõng phaân ñoaïn rieâng bieät trong caùc ngaønh coâng nghieäp. Neáu caùc haøng raøo thöông maïi giaûm xuoáng. Thò phaàn xuaát khaåu caùc loaïi vitamin khieâm toán cuûa Ñan Maïch bao goàm phaàn lôùn laø caùc loaïi vitamin coù nguoàn goác töï nhieân vaø gaàn nhö khoâng coù vò trí trong thò tröôøng vitamin toång hôïp. Haàu heát nhöõng noã löïc khaùm phaù hình maãu thaønh coâng quoác gia trong caùc ngaønh coâng nghieäp ñaõ khaûo saùt nhöõng lónh vöïc coâng nghieäp lôùn nhö thieát bò vaän taûi. vaø vieãn thoâng. ta seõ thaáy coù nhöõng khaùc bieät ñaùng kinh ngaïc trong söï thaønh coâng veà caïnh tranh giöõa caùc ngaønh coâng nghieäp. Lôïi theá quoác teá thöôøng taäp trung ôû nhöõng ngaønh heïp vaø thaäm chí laø caùc phaân khuùc coâng nghieäp cuï theå (19). trong khi YÙ coù ñöôïc vò trí haøng ñaàu theá giôùi veà caùc loaïi maùy ñöôïc chuyeân moân hoùa cao daønh cho nhöõng öùng duïng cuï theå nhö laøm ñoà da hay saûn xuaát thuoác laù. khaùm phaù ñaùng chuù yù veà thöông maïi quoác teá laø söï phoå bieán cuûa caùi goïi laø thöông maïi noäi ngaønh hay thöông maïi giöõa caùc quoác gia coù haøng hoùa töông töï nhau. maùy bay. chöa keå nhieàu ngaønh khaùc.

caû lôïi theá tuyeät ñoái vaø lôïi theá töông ñoái ñeàu caàn thieát cho thöông maïi. haøng khoâng vuõ truï vaø vieãn thoâng). Caùc quoác gia ñoâi khi ñöôïc noùi laø coù lôïi theá so saùnh trong moät ngaønh coâng nghieäp neáu ngaønh ñoù laø moät ngaønh xuaát khaåu thaønh coâng. hoaëc do trôï caáp hay baûo hoä cuûa chính phuû. Adam Smith ñöôïc coâng nhaän laø taùc giaû cuûa khaùi nieäm lôïi theá tuyeät ñoái. quoác gia coù aûnh höôûng maïnh meõ trong caïnh tranh quoác teá ôû nhöõng lónh vöïc cuï theå. keùo daøi qua nhieàu thaäp kyû vaø. Do vaäy. Trong lyù thuyeát cuûa Ricardo. Ñieàu naøy coù nghóa laø moät quoác gia coù theå vaãn nhaäp khaåu caùc loaïi haøng hoùa maø mình coù theå saûn xuaát giaù reû neáu nhö quoác gia ñoù thaäm chí coù theå saûn xuaát vôùi naêng suaát cao hôn ñoái vôùi nhöõng loaïi haøng hoùa khaùc. Lyù thuyeát coå ñieån laø lyù thuyeát veà lôïi theá so saùnh. Vieäc söû duïng thuaät ngöõ lôïi theá so saùnh ngaønh nay ñaõ thoaûi maùi hôn nhieàu. qua hôn moät theá kyû. trong moät soá tröôøng hôïp maø chuùng toâi nghieân cöùu.  . thöøa nhaän raèng caùc löïc löôïng thò tröôøng seõ phaân boå nguoàn löïc quoác gia tôùi caùc ngaønh coâng nghieäp töông ñoái coù naêng suaát cao nhaát. NHÖÕNG LYÙ GIAÛI COå ñIEåN VEÀ THAØNH COÂNG COÂNG NGHIEÄP Nhöõng phaân tích nhaèm giaûi thích söï thaønh coâng treân bình dieän quoác teá cuûa caùc ngaønh coâng nghieäp döôùi hình thöùc caùc lyù thuyeát thöông maïi quoác teá ñaõ coù moät lòch söû laâu daøi. Söï dieãn giaûi lôïi theá so saùnh ñi sau theá naøy dó nhieân laø chaúng giaûi thích ñöôïc gì. Vò trí quoác gia trong caùc ngaønh coâng nghieäp thöôøng raát oån ñònh. vaø ñaây laø moät ñieàu quan troïng khoâng chæ ñoái vôùi caùc doanh nghieäp maø coøn ñoái vôùi söï thònh vöôïng cuûa kinh teá quoác gia. nghóa laø thaønh coâng rieâng leû khoâng phaûi laø moät thaønh coâng thöïc söï (nhö trong ngaønh saûn xuaát xe hôi. Roõ raøng laø. caùc ngaønh vaø phaân khuùc coâng nghieäp seõ laø troïng taâm tìm hieåu cuûa chuùng ta. Nhö toâi ñaõ trình baøy. Lôïi theá so saùnh coù moät yù nghóa cuï theå ñoái vôùi caùc nhaø kinh teá hoïc (21). Nhöõng thaønh coâng rieâng leû thöôøng coù theå ñöôïc giaûi thích do caùc phaân ñoaïn muïc tieâu khaùc nhau. nhö toâi ñaõ minh hoïa trong caùc ví duï tröôùc. thöông maïi ñöôïc döïa treân söï 21.Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi töøng doanh nghieäp rieâng leû. David Ricardo ñaõ phaùt trieån khaùi nieäm naøy thaønh lôïi theá so saùnh. Caùc ñoái thuû caïnh tranh quoác teá haøng ñaàu khoâng chæ thöôøng xuyeân coù truï sôû ôû cuøng moät quoác gia maø coøn thöôøng ôû cuøng moät thaønh phoá hay moät vuøng trong quoác gia ñoù. trong ñoù moät quoác gia xuaát khaåu moät maët haøng neáu nöôùc ñoù laø nhaø saûn xuaát vôùi chi phí thaáp cuûa theá giôùi.

taïo thuaän lôïi cho moät soá ngaønh coâng nghieäp. Fischer and Samuelson (1977). Nhöõng moâ hình naøy döïa treân giaû ñònh khaùc xa thöïc teá caïnh tranh phong phuù. Caùc quoác gia giaøu coù veà nguyeân lieäu thoâ hay nhieàu ñaát canh taùc seõ xuaát khaåu caùc saûn phaåm döïa treân nhöõng yeáu toá naøy.  . söï chuù yù vaøo lyù thuyeát thöông maïi laïi chuyeån sang caùc höôùng khaùc. 22. OÂng cho raèng nhöõng ñieåm khaùc nhau naøy laø do caùc khaùc bieät khoâng giaûi thích ñöôïc trong moâi tröôøng hay “khí haäu” cuûa caùc quoác gia. ñöôïc döïa treân yù töôûng raèng taát caû caùc quoác gia ñeàu coù coâng ngheä töông ñöông nhau nhöng khaùc nhau veà soá löôïng vaø chaát löôïng caùc yeáu toá saûn xuaát nhö ñaát ñai. cuõng nhö söû duïng noù ñeå giaûi thích baèng thoáng keâ hình maãu thöông maïi giöõa caùc nöôùc. Ñeå xem moät khaûo saùt veà lyù thuyeát vaø caùc baèng chöùng. Nhöõng caûi tieán cuûa lyù thuyeát ñaõ ñöa vaøo vai troø cuûa lao ñoäng coù kyõ naêng vaø voán nhaân löïc vaø voán taøi saûn khi noù lieân quan ñeán lao ñoäng. Caùc quoác gia coù ñöôïc lôïi theá so saùnh nhôø vaøo yeáu toá saûn xuaát trong nhöõng ngaønh coâng nghieäp söû duïng nhieàu yeáu toá saûn xuaát maø hoï coù doài daøo. Cuoán saùch cuûa Ohlin (1933) ghi nhaän nhieàu phöùc taïp trong caïnh tranh thöïc teá khi taäp trung vaøo caùc yeáu toá saûn xuaát. maëc duø chuùng khoâng lyù giaûi nhieàu söï thay ñoåi trong hình maãu thöông maïi giöõa caùc nöôùc.lôïi theá caïnh tranh quoác gia khaùc nhau veà naêng suaát lao ñoäng giöõa caùc quoác gia (22). 24. Ví duï. Nhöõng phieân baûn hieän ñaïi cuûa lyù thuyeát Ricardo giaû ñònh coù moät yeáu toá saûn xuaát (lao ñoäng) vaø caùc nöôùc khaùc nhau veà löôïng lao ñoäng caàn ñeå saûn xuaát moät haøng hoùa. do Heckscher vaø Ohlin ñöa ra. Nhöõng ví duï gaàn ñaây laø Harkness (1983). Caùc yeáu toá saûn xuaát chính nhöõng ñaàu vaøo cô baûn caàn thieát ñeå saûn xuaát. Gaàn ñaây hôn. Coù nhieàu noã löïc ñeå goït giuõa vaø môû roäng lyù thuyeát. taøi nguyeân thieân nhieân. Kieåm ñònh thöïc nghieäm veà lôïi theá caïnh tranh raát khoù thöïc hieän vì nhöõng thaùch thöùc khi xaây döïng caùc kieåm ñònh döïa treân lyù thuyeát vôùi baûn chaát toång löôïng. nhöõng noã löïc ñaõ ñöôïc thöïc hieän ñeå giaûm bôùt nhöõng giaû ñònh cô baûn trong lyù thuyeát. voán vaø nhöõng thöù töông töï. trong khi Ricardo ñi ñuùng höôùng. taøi nguyeân thieân nhieân vaø voán (23). Nhöõng kieåm ñònh thöïc nghieäm thöôøng giôùi haïn trong nhöõng nhoùm lôùn caùc ngaønh coâng nghieäp nhö caùc ngaønh söû duïng nhieàu lao ñoäng hoaëc caùc ngaønh söû duïng nhieàu kyõ naêng. Sveikauskas (1983) vaø Leamer (1984). Keát quaû cuûa chuùng laø khoâng thoáng nhaát nhöng noùi chung uûng hoä moät soá kieán nghò cuûa lyù thuyeát. voán vaø lao ñoäng thöôøng laø hai yeáu toá saûn xuaát duy nhaát. quoác gia vaø yeáu toá saûn xuaát leân thöông maïi. caùc quoác gia coù nguoàn nhaân coâng doài daøo vaø giaù thaáp nhö Haøn Quoác seõ xuaát khaåu caùc loaïi haøng hoùa söû duïng nhieàu lao ñoäng nhö linh kieän ñieän töû vaø may maëc. Hoï xuaát khaåu caùc loaïi haøng hoùa naøy vaø nhaäp khaåu caùc loaïi haøng hoùa khaùc maø hoï coù baát lôïi veà yeáu toá saûn xuaát so saùnh (24). Tuy nhieân. Haàu heát lyù thuyeát veà lôïi theá so saùnh coù daïng moät moâ hình toaùn söû duïng ñeå ñöa ra caùc kieán nghò veà caáu thaønh thöông maïi vaø taùc ñoäng cuûa nhöõng thay ñoåi tham soá nhö soá haøng hoùa. Xem Dornbusch. tìm ñoïc Jones and Kenen (1984). Moät phieân baûn phoå bieán cuûa lyù thuyeát lôïi theá so saùnh. Nhöõng yeáu toá saûn xuaát thích hôïp vôùi lôïi theá so saùnh thöôøng ñöôïc ñònh nghóa baèng nhöõng thuaät ngöõ roäng nhö lao ñoäng. Ví duï nhö. nhaân coâng. 23. nhö vieäc thieáu lôïi theá kinh teá nhôø quy moâ maø toâi seõ baøn thaûo saâu hôn sau. saûn phaåm ñöôïc saûn xuaát ôû moïi nöôùc ñöôïc giaû ñònh laø nhö nhau vaø caùc haøm saûn xuaát (vaø do ñoù naêng suaát) ñöôïc giaû ñònh laø coá ñònh.

25. thaäm chí vaãn coù theå ñaït ñöôïc khoái löôïng xuaát khaåu ñaùng keå ôû nhieàu ngaønh coâng nghieäp caàn nhieàu voán nhö saét theùp. ñoùng taøu vaø saûn xuaát xe hôi. vò trí vöõng chaéc laâu ñôøi cuûa Thuïy Ñieån trong ngaønh coâng nghieäp theùp coù ñöôïc do traàm tích quaëng saét cuûa nöôùc naøy coù chöùa ít taïp chaát phoát-pho. vôùi ñoäi nguõ nhaân coâng coù tay ngheà. Ngöôïc laïi. chaúng haïn.Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi Laáy ví duï. giuùp mang laïi theùp chaát löôïng toát sau khi luyeän. theo caùch rieâng cuûa mình vaø sau nhöõng thôøi gian khaùc nhau. laïi suy giaûm daàn thò phaàn xuaát khaåu ôû nhöõng ngaønh maø ít ai nghó tôùi nhö maùy coâng cuï. Lôïi theá so saùnh döïa treân caùc yeáu toá saûn xuaát raát deã nhaän thaáy vaø nhöõng khaùc bieät giöõa caùc quoác gia veà chi phí yeáu toá saûn xuaát taát nhieân ñaõ ñoùng moät vai troø quan troïng trong quyeát ñònh thöông maïi ôû nhieàu quoác gia.  . SÖÏ CAÀN THIEÁT COÙ MOÄT MOÂ HÌNH MÔÙI Tuy nhieân. Xem. caùc nhaø khoa hoïc xuaát saéc vaø nguoàn voán dö daät. Zysman and Tyson (1983). chæ laø moät söï an uûi trong cuoäc tranh luaän laâu daøi xem lieäu moâ hình Heckscher – Ohlin – Samuelson (Samuelson ñaõ coù ñoùng goùp quan troïng sau naøy) coù giaûi thích quoác gia naøo coù lôïi theá so saùnh trong moät saûn phaåm cuï theå hay khoâng. Nghòch lyù noåi tieáng cuûa Leontief (1954). Khoâng khoù ñeå coù theå tìm ra baèng chöùng thöïc teá khoâng theå giaûi thích baèng lôïi theá so saùnh döïa treân yeáu toá saûn xuaát. gaàn nhö khoâng coù moät ñoàng voán naøo sau cuoäc Chieán tranh Trieàu Tieân. ñuùng hoaëc sai. ví duï nhö giaûm laõi suaát. trong ñoù nöôùc Myõ giaøu voán laïi xuaát khaåu nhöõng haøng hoùa giaøu lao ñoäng. noã löïc giöõ chi phí tieàn löông thaáp vaø taøi trôï xuaát khaåu cho caùc lónh vöïc nhaát ñònh. nhieàu chính saùch ñeå caûi thieän lôïi theá caïnh tranh veà chi phí yeáu toá saûn xuaát. caøng ngaøy ngöôøi ta caøng caûm thaáy raèng lôïi theá so saùnh döïa treân nhöõng yeáu toá saûn xuaát khoâng ñuû khaû naêng ñeå giaûi thích thöông maïi (26). 26. ñeàu nhaèm giaûm chi phí töông ñoái cuûa nhöõng doanh nghieäp trong quoác gia ñoù so vôùi ñoái thuû caïnh tranh nöôùc ngoaøi. nöôùc Myõ. Quan ñieåm naøy ñaõ giuùp ích cho chính saùch cuûa chính phuû veà caïnh tranh vì ngöôøi ta ñaõ bieát raèng chính phuû coù theå thay ñoåi lôïi theá veà yeáu toá saûn xuaát toång theå hoaëc trong nhöõng khu vöïc nhaát ñònh thoâng qua nhieàu hình thöùc can thieäp (25). Haøn Quoác. baèng caùch laäp luaän raèng nöôùc Myõ laø moät nhaø xuaát khaåu roøng cuûa caû caùc dòch vuï voán vaø lao ñoäng trong giai ñoaïn maø Leontief nghieân cöùu. Caùc chính phuû ñaõ aùp duïng. Leamer (1980) ñöôïc nhieàu ngöôøi cho laø ñaõ giaûi quyeát ñöôïc nghòch lyù naøy. Xem ñaùnh giaù cuûa Hindley and Smith (1984). baùn daãn vaø caùc saûn phaåm ñieän töû tinh vi. Nhöõng chính saùch naøy.

Cuøng luùc. 0 . ôû haàu heát caùc ngaønh coâng nghieäp. Moät lyù thuyeát ñaët giaû ñònh chieán löôïc cuûa doanh nghieäp. Taát caû nhöõng giaû ñònh naøy. Khoâng ngaïc nhieân khi haàu heát caùc nhaø quaûn lyù ñoïc lyù thuyeát naøy ñeàu thaáy raèng noù ñaõ ñaët giaû ñònh loaïi boû ñieàu maø hoï thaáy laø quan troïng nhaát vaø khoâng mang laïi nhieàu chæ daãn cho vieäc xaây döïng chieán löôïc doanh nghieäp phuø hôïp. nhö nhaân coâng coù tay ngheà vaø voán. Nôùi loûng giaû ñònh naøy cho pheùp tính cô ñoäng cuûa yeáu toá saûn xuaát xoùa boû nhöõng lyù do daãn ñeán thöông maïi. chaúng haïn nhö caûi tieán coâng ngheä hay khaùc bieät hoùa saûn phaåm. Lyù thuyeát chuaån giaû ñònh raèng. coù ít lieân quan vôùi caïnh tranh trong thöïc teá. Lyù thuyeát veà lôïi theá so saùnh döïa treân yeáu toá saûn xuaát cuõng ñang laøm thaát voïng caùc doanh nghieäp vì nhöõng giaû ñònh cuûa noù khoâng gioáng vôùi caïnh tranh trong thöïc teá.lôïi theá caïnh tranh quoác gia Roäng hôn. coâng ngheä ôû moïi nôi laø gioáng nhau. Moät löôïng giao dòch thöông maïi lôùn töông töï cuõng lieân quan tôùi hoaït ñoäng xuaát nhaäp khaåu giöõa nhöõng coâng ty con ôû caùc nöôùc khaùc nhau cuûa caùc taäp ñoaøn xuyeân quoác gia. khoâng coù vai troø gì seõ laøm cho caùc doanh nghieäp chaúng coù söï löïa choïn naøo khaùc ngoaøi vieäc coá gaéng gaây aûnh höôûng leân chính saùch cuûa chính phuû. Lyù thuyeát naøy cuõng giaû ñònh raèng caùc yeáu toá saûn xuaát. Lyù thuyeát naøy cuõng döï baùo söï caøo baèng giaù yeáu toá saûn xuaát (chaúng haïn nhö löông) giöõa caùc nöôùc. lyù thuyeát veà lôïi theá so saùnh döïa treân yeáu toá saûn xuaát coù theå coi laø höõu ích ñeå giaûi thích nhöõng xu höôùng lôùn trong thöông maïi hôn laø giaûi thích moät quoác gia seõ xuaát khaåu hay nhaäp khaåu trong caùc ngaønh nhaát ñònh. Tuy nhieân. thöông maïi tieáp tuïc taêng leân. ñieàu roõ raøng khoâng xaûy ra. caùc saûn phaåm y heät nhau vaø löôïng yeáu toá saûn xuaát cuûa quoác gia laø coá ñònh. Caû hai hieän töôïng thöông maïi naøy raát khoù ñeå giaûi thích baèng lyù thuyeát treân. 28. caùc nhaø nghieân cöùu ñaõ ghi nhaän thaáy khoái löôïng thöông maïi lôùn vaø taêng daàn ôû nhöõng saûn phaåm coù tyû leä yeáu toá saûn xuaát töông töï nhau. ñieàu quan troïng nhaát laø ngaøy caøng nhieàu ngöôøi nhaän thöùc raèng nhöõng giaû ñònh laøm neàn taûng cho caùc lyù thuyeát thöông maïi döïa treân lôïi theá so saùnh cuûa yeáu toá saûn xuaát laø khoâng thöïc teá trong nhieàu ngaønh coâng nghieäp (27). nhieàu hoaït ñoäng thöông maïi dieãn ra giöõa caùc quoác gia coâng nghieäp phaùt trieån coù naêng löïc veà yeáu toá saûn xuaát töông töï nhau. khoâng luaân chuyeån giöõa caùc quoác gia (28). 27. Maëc cho tính cô ñoäng ngaønh caøng taêng cuûa yeáu toá saûn xuaát. Xem pheâ bình cuûa Helpman and Krugman (1985). moät hình thöùc thöông maïi khoâng ñöôïc ñeà caäp trong lyù thuyeát treân. khoâng toàn taïi lôïi theá kinh teá nhôø quy moâ. tuy vaäy. Cuøng laém.

Ví duï. Söï thay ñoåi coâng ngheä. Nhöõng coâng ngheä coù theå öùng duïng ñöôïc roäng raõi nhö vi ñieän töû. tô luïa. Canada vaø Na Uy raát maïnh trong lónh vöïc luyeän nhoâm. Laáy ví duï. Trôù treâu thay. Lôïi theá kinh teá nhôø quy moâ laø phoå bieán. saûn xuaát chuû yeáu söû duïng nhieàu nhaân coâng chöù khoâng ñeà cao kyõ naêng vaø thöông maïi phaûn aùnh nhieàu söï khaùc bieät trong ñieàu kieän phaùt trieån. Khi ñoù caùc ngaønh coâng nghieäp coøn bò phaân taùn. nguyeân lieäu cao caáp vaø caùc heä thoáng thoâng tin ñaõ laøm söï phaân bieät truyeàn thoáng giöõa caùc ngaønh coâng  . ngay khi lyù thuyeát veà lôïi theá so saùnh ñang ñöôïc hình thaønh. Chi phí yeáu toá saûn xuaát vaãn raát quan troïng ôû nhöõng ngaønh döïa vaøo nguoàn taøi nguyeân thieân nhieân. Tuy nhieân. nhöõng ngaønh maø chi phí cho lao ñoäng giaûn ñôn vaø kyõ naêng thaáp chieám phaàn lôùn trong toång soá chi phí vaø nhöõng ngaønh maø coâng ngheä saûn xuaát ñôn giaûn vaø saün coù.Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi SÖÏ THAY ñOåI TRONG CAÏNH TRANH Nhöõng giaû ñònh laøm neàn taûng cho lôïi theá so saùnh döïa treân yeáu toá saûn xuaát coù söùc thuyeát phuïc hôn ôû theá kyû 18 vaø 19. haàu heát caùc saûn phaàm ñeàu coù tính ñaëc tröng rieâng vaø nhu caàu cuûa khaùch haøng khaùc nhau giöõa caùc quoác gia. phaàn lôùn laø do yeáu toá ñòa lyù cho pheùp saûn xuaát thuûy ñieän vôùi giaù reû. chính laø nhöõng ngaønh coù vai troø quan troïng nhaát ñoái vôùi naêng suaát quoác gia. lôïi theá so saùnh döïa treân yeáu toá saûn xuaát töø laâu khoâng theå giaûi thích ñaày ñuû caùc hoaït ñoäng thöông maïi. Ñieàu naøy ñaëc bieät ñuùng ôû nhöõng ngaønh vaø phaân ñoaïn coâng nghieäp coù lieân quan tôùi coâng ngheä phöùc taïp vaø ñoøi hoûi nhaân coâng coù tay ngheà cao. vai troø cuûa chi phí yeáu toá saûn xuaát ñaõ trôû neân yeáu ñi nhieàu. Khi ngaøy caøng nhieàu ngaønh coâng nghieäp döïa nhieàu vaøo tri thöùc trong giai ñoaïn sau Chieán tranh Theá giôùi thöù II. thuoác laù vaø khoaùng chaát chæ coù ôû moät hoaëc moät vaøi khu vöïc. Haøn Quoác chieám öu theá trong ngaønh xaây döïng quoác teá veà caùc döï aùn xaây döïng cô sôû haï taàng ñôn giaûn nhôø löïc löôïng coâng nhaân giaù reû vaø coù kyû luaät cao cuûa hoï. taøi nguyeân thieân nhieân vaø voán. cuoäc Caùch maïng coâng nghieäp ñaõ khieán moät vaøi tieàn ñeà cuûa noù trôû neân loãi thôøi. Thay ñoåi coâng ngheä dieãn ra khaép nôi vaø lieân tuïc. Nhieàu loaïi haøng hoùa ñöôïc buoân baùn nhö gia vò. nöôùc Myõ luùc aáy laø nhaø saûn xuaát taøu bieån haøng ñaàu chuû yeáu do nöôùc naøy coù nguoàn goã doài daøo. trong nhieàu ngaønh coâng nghieäp. Ngaøy caøng coù nhieàu ngaønh coâng nghieäp khaùc bieät vôùi nhöõng ngaønh maø lyù thuyeát veà lôïi theá so saùnh ñaõ döïa vaøo.

laøm giaûm tyû troïng cuûa lao ñoäng trong saûn phaåm trong nhieàu ngaønh coâng nghieäp. vaø silicon söû duïng ñeå cheá taïo chaát baùn daãn. Coâng ngheä ñaõ mang tôùi cho caùc doanh nghieäp söùc maïnh ñeå vöôït qua söï khan hieám yeáu toá saûn xuaát thoâng qua nhöõng quy trình vaø saûn phaåm môùi. Tuy nhieân. heä thoáng ñöôøng saù vaø caûng. khi coâng ngheä luyeän theùp ñöôïc caûi tieán. Löïc löôïng lao ñoäng cuûa hoï ñöôïc ñaøo taïo vaø coù nhöõng kyõ naêng cô baûn caàn thieát ñeå laøm vieäc trong nhieàu ngaønh coâng nghieäp. Trình ñoä coâng ngheä ñöôïc söû duïng trong moät ngaønh thöôøng coù söï khaùc bieät roõ raøng giöõa caùc doanh nghieäp ôû nhöõng quoác gia khaùc nhau. caùc doanh nghieäp cheá taïo thöôøng chuyeån vieäc saûn xuaát cuûa mình tôùi nhöõng ñòa ñieåm coù chi phí nhaân coâng cao (ñeå gaàn hôn vôùi caùc thò tröôøng). ñeàu ñöôïc laøm töø caùc loaïi nguyeân lieäu thoâ giaù reû vaø saün coù. cho pheùp nhöõng thay ñoåi veà kích thöôùc vaø kieåu daùng. Haàu heát caùc hoaït ñoäng thöông maïi treân theá giôùi dieãn ra ôû nhöõng quoác gia tieân tieán vôùi voán yeáu toá saûn xuaát töông ñöông. Trong nhöõng naêm 1980. töùc laø caùc quoác gia naøy cuõng coù nhöõng khaû naêng veà yeáu toá saûn xuaát khoâng keùm. Nhieàu quoác gia khaùc hieän cuõng ñaõ coù cô sôû haï taàng cô baûn. Voán yeáu toá saûn xuaát töông ñöông. vieäc tieáp caän vôùi caùc yeáu toá saûn xuaát doài daøo khoâng coù vai troø quan troïng baèng coâng ngheä vaø kyõ naêng söû duïng chuùng hieäu quaû. goám. Vieäc söû duïng nguyeân lieäu. Trong nhieàu ngaønh coâng nghieäp. Vieäc tieáp caän vôùi coâng ngheä môùi ñang trôû neân quan troïng hôn coù möùc löông thaáp. nguoàn quaëng saét coù chöùa ít phoát-pho cuûa Thuïy Ñieån laø moät lôïi theá. chöøng naøo maø coâng ngheä luyeän theùp coøn gaëp khoù khaên vôùi vaán ñeà taïp chaát. naêng löôïng vaø caùc nguoàn löïc ñaàu vaøo khaùc ñaõ giaûm xuoáng ñaùng keå hoaëc ñöôïc thay baèng caùc nguyeân lieäu nhaân taïo. chöù khoâng phaûi laø ngöôïc laïi. sôïi carbon. nhö vieãn thoâng. Söï töï ñoäng hoùa linh hoaït. hoaëc laøm giaûm. Nhöõng nguyeân lieäu hieän ñaïi nhö nhöïa.lôïi theá caïnh tranh quoác gia ngheä cao vaø coâng ngheä thaáp trôû neân loãi thôøi. vaán ñeà taïp chaát phoát-pho ñöôïc giaûi quyeát seõ laøm voâ hieäu hoùa lôïi theá veà yeáu toá saûn xuaát cuûa Thuïy Ñieån. Ví duï. Nhieàu quoác gia ñang phaùt trieån cuõng ñaõ ñaït ñöôïc moät möùc ñoä phaùt trieån kinh teá. Noù ñaõ laøm voâ hieäu hoùa. caàn thieát cho vieäc caïnh  . Chaúng haïn nhö nöôùc Myõ khoâng coøn chieám giöõ vò trí soá moät veà löïc löôïng lao ñoäng coù kyõ naêng nhö nöôùc naøy töøng coù. taàm quan troïng cuûa caùc yeáu toá saûn xuaát töøng coù vai troø lôùn.

thueâ gia coâng vaø mua nguyeân lieäu toaøn caàu vaø phaân boá hoaït ñoäng taïi nhieàu quoác gia ñeå coù ñöôïc lôïi theá töø caùc chi phí yeáu toá saûn xuaát thaáp. baát chaáp vieäc nöôùc naøy phaûi khôûi ñaàu vôùi nguoàn voán gaàn nhö baèng khoâng vaøo nhöõng naêm 1950. Chaúng haïn.Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi tranh trong haàu heát caùc ngaønh coâng nghieäp cheá taïo (29). Haøn Quoác. Treân phöông dieän quoác teá. Caùc nöôùc coù theå taïo ra cô sôû haï taàng hieän ñaïi nhö vaäy trong moät vaøi thaäp kyû nhö Singapore hay Haøn Quoác ñaõ chöùng toû. Caùc doøng voán töông töï cuõng laø ñaëc tröng cho nhöõng quoác gia nhö Anh. vieäc coù ngaønh coâng nghieäp saét theùp taïi ñòa phöông khoâng coøn laø moät lôïi theá khi mua baùn theùp nöõa. Myõ. nhö trong tröôøng hôïp heä thoáng ñieän thoaïi ôû Singapore so vôùi nhieàu nöôùc ôû chaâu AÂu. maùy moùc vaø nhieàu dòch vuï ñeàu töông töï nhau. Söï toaøn caàu hoùa caùc ngaønh coâng nghieäp taùch rôøi doanh nghieäp ra khoûi voán yeáu toá saûn xuaát cuûa rieâng moät quoác gia. Caïnh tranh trong nhieàu ngaønh coâng nghieäp ñaõ quoác teá hoùa. nhöõng nöôùc khoâng bò giôùi haïn veà nguoàn taøi chính saün coù trong nöôùc. 30. bao goàm baùn haøng toaøn caàu. nguoàn voán cuûa Haø Lan ñaõ giuùp taøi trôï cho cuoäc caùch maïng coâng nghieäp ôû Anh trong khi heä thoáng ñöôøng saét ôû Myõ vaø caùc nöôùc khaùc ñöôïc taøi trôï vôùi söï giuùp ñôõ nguoàn voán töø Anh. Caùc doanh nghieäp caïnh tranh vôùi nhöõng chieán löôïc toaøn caàu thöïc söï. voán chaûy veà caùc quoác gia coù uy tín. ÔÛ nhöõng nôi maø nhöõng lôïi theá veà yeáu toá saûn xuaát khoù ñöôïc tieáp caän thoâng qua thò tröôøng. Nguyeân lieäu thoâ. phuï kieän. Thuïy Só vaø Thuïy Ñieån nhieàu naêm tröôùc ñoù (30). Toaøn caàu hoùa. baèng caùch boû qua nhöõng theá heä coâng ngheä trung gian. Ví duï. vaø chip nhôù. caùc 29. coù saün treân toaøn caàu. nhö toâi ñaõ nhaéc tôùi.  . Noù coù theå coøn laø moät baát lôïi. Nhöõng lôïi theá veà nhaân toá saûn xuaát thuaän lôïi ôû caùc quoác gia tieân tieán ñaõ daàn bò thu heïp trong quaù trình naøy. maëc duø thöôøng khoâng phaûi coâng ngheä môùi nhaát. coù theå thaäm chí caûi tieán cô sôû haï taàng vöôït qua nhöõng nöôùc phaùt trieån laâu ñôøi. khoâng chæ ôû rieâng trong caùc ngaønh coâng nghieäp cheá taïo maø coøn ngaøy caøng taêng ôû nhöõng lónh vöïc dòch vuï. saûn xuaát xe hôi. Caùc nöôùc ñang phaùt trieån môùi. Hoï hình thaønh caùc lieân minh vôùi nhöõng doanh nghieäp töø caùc quoác gia khaùc ñeå coù theå tieáp caän vôùi ñieåm maïnh cuûa nhöõng doanh nghieäp ñoù. Nhöõng tieán boä veà giao thoâng vaän taûi ñaõ haï thaáp chi phí giao dòch caùc yeáu toá saûn xuaát hoaëc caùc loaïi haøng hoùa phuï thuoäc vaøo yeáu toá saûn xuaát giöõa caùc quoác gia. Ngay caû coâng ngheä cuõng ñöôïc buoân baùn treân thò tröôøng toaøn caàu. neáu coù nhöõng chính saùch hay aùp löïc cuûa chính phuû thuùc ñaåy vieäc mua baùn saûn phaåm töø nhöõng nhaø cung caáp noäi ñòa coù chi phí cao. ñaõ coù ñöôïc vò trí quoác teá ôû moät loaït caùc ngaønh söû duïng nhieàu voán nhö saét theùp.

trong khi nhieàu yeáu toá saûn xuaát ngaøy caøng deã di chuyeån. Caùc chöông trình phaùt trieån thöôøng höôùng tôùi caùc ngaønh coâng nghieäp môùi döïa vaøo lôïi theá chi phí saûn xuaát maø khoâng coù chieán löôïc vöôït leân cao hôn caùc ngaønh naøy. Bôûi vì nhieàu quoác gia ñang tìm caùch phaùt trieån kinh teá raát deã tieáp caän caùc ngaønh coâng nghieäp naøy do raøo caûn gia nhaäp thaáp.lôïi theá caïnh tranh quoác gia taäp ñoaøn ña quoác gia coù theå ñaët nhöõng coâng ty con ôû ñoù. Nhöõng quoác gia ôû trong hoaøn caûnh naøy seõ lieân tuïc phaûi ñoái maët vôùi  . Caùc ngaønh maø chi phí lao ñoäng vaø taøi nguyeân thieân nhieân laø lôïi theá so saùnh quan troïng cuõng thöôøng coù caáu truùc coâng nghieäp ñaûm baûo lôïi nhuaän ñaàu tö ôû möùc trung bình thaáp. thöông maïi vaãn toàn taïi. Haàu heát haøng xuaát khaåu cuûa caùc nöôùc keùm phaùt trieån coù xu höôùng caïnh tranh veà giaù vaø gaén vôùi chi phí yeáu toá saûn xuaát. Caùc quoác gia ñang phaùt trieån thöôøng bò rôi vaøo nhöõng ngaønh coâng nghieäp naøy. söï thay ñoåi caùc doanh nghieäp daãn ñaàu thöôøng raát nhanh nhö ñaõ xaûy ra trong caùc ngaønh may maëc vaø ñoà ñieän ñôn giaûn. Nhöõng nguoàn taøi nguyeân coù chi phí thaáp nhaát coù theå thay ñoåi qua moät ñeâm khi coâng ngheä môùi cho pheùp khai thaùc caùc nguoàn taøi nguyeân ôû nhöõng nôi tröôùc ñaây ngöôøi ta cho laø khoâng theå hoaëc khoâng coù tính kinh teá. ai seõ nghó raèng Israel. NHÖÕNG LÔÏI THEÁ TAÏM THÔØI Chính nhöõng löïc löôïng khieán cho lôïi theá veà yeáu toá saûn xuaát trôû neân ít quan troïng cuõng ñaõ laøm cho nhöõng lôïi theá naøy chæ laø taïm thôøi. Söï chuyeån dòch nhanh choùng cuûa lôïi theá veà yeáu toá saûn xuaát lieân tuïc thu huùt nhöõng doanh nghieäp môùi tham gia. vôùi laõnh thoå chuû yeáu laø sa maïc laïi trôû thaønh nhaø saûn xuaát noâng nghieäp coù naêng suaát cao? ÔÛ nhöõng ngaønh nhaïy caûm vôùi chi phí yeáu toá saûn xuaát. Nghòch lyù roõ raøng naøy mang ñeán moät söï hieåu bieát saâu saéc seõ ñöôïc phaùt trieån tieáp sau ñaây: chính ñòa ñieåm vaø caùch thöùc söû duïng hieäu quaû caùc yeáu toá saûn xuaát coù yù nghóa quyeát ñònh hôn baûn thaân caùc yeáu toá trong thaønh coâng quoác teá. Ví duï nhö. nhöõng doanh nghieäp saün saøng haï thaáp lôïi nhuaän vaø giaûm möùc löông. Moät quoác gia coù chi phí nhaân coâng thaáp ngaøy hoâm nay seõ nhanh choùng bò thay theá bôûi moät quoác gia khaùc vaøo ngaøy mai. Tuy nhieân. nhöõng ngaønh naøy thöôøng coù quaù nhieàu ñoái thuû caïnh tranh (vaø dö thöøa coâng suaát). Lôïi theá so saùnh döïa treân chi phí yeáu toá saûn xuaát raát deã bieán maát bôûi coù nhöõng nôi naøo ñoù coù chi phí thaäm chí coøn thaáp hôn hoaëc ñöôïc chính phuû trôï caáp.

Ngaøy caøng nhieàu nghieân cöùu veà moái quan heä giöõa caïnh tranh khoâng hoaøn haûo vaø thöông maïi xem xeùt vai troø cuûa nhöõng khieám khuyeát thò tröôøng naøy vaø nhöõng khieám khuyeát khaùc trong vieäc quyeát ñònh thöông maïi. Laäp luaän töông töï cuõng coù theå ñöôïc aùp duïng vôùi nhöõng ñieåm chöa hoaøn haûo khaùc cuûa thò tröôøng nhö thay ñoåi coâng ngheä ñoøi hoûi nhieàu nghieân cöùu vaø phaùt trieån (R&D) cuøng chi phí nghieân cöùu giaûm xuoáng khi doanh soá taêng. Lôïi theá nhôø quy moâ trong quaù trình saûn xuaát töøng saûn phaåm khaùc nhau cuõng coù theå giaûi thích thöông maïi ôû nhöõng loaïi haøng hoùa töông töï. giuùp doanh nghieäp cuûa moät quoác gia naém baét ñöôïc moät lôïi theá veà chi phí ñeå coù theå xuaát khaåu haøng hoùa. Caùc doanh nghieäp cuûa moät quoác gia coù theå khai thaùc nhöõng ñieåm chöa hoaøn haûo naøy ñeå xuaát khaåu (33). Khaû naêng ñeå coù theå thu ñöôïc duø chæ laø lôïi nhuaän khieâm toán cuõng phuï thuoäc vaøo nhöõng dao ñoäng kinh teá (31). Neáu nhö lôïi theá so saùnh döïa treân yeáu toá saûn xuaát khoâng giaûi thích ñöôïc söï thaønh coâng quoác gia trong phaàn lôùn ngaønh coâng nghieäp thì caùc chính saùch döïa treân vieäc thay ñoåi chi phí yeáu toá saûn xuaát seõ thöôøng toû ra khoâng hieäu quaû. ngay caû khi khoâng coù lôïi theá veà yeáu toá saûn xuaát. CAÙC HÖÔÙNG LYÙ GIAÛI MÔÙI Maëc duø vieäc lôïi theá veà yeáu toá saûn xuaát khoâng theå giaûi thích ñaày ñuû thöông maïi quoác teá ñöôïc thöøa nhaän roäng raõi. Chuû ñeà cô baûn laø haàu nhö moïi khieám khuyeát thò tröôøng ñeàu taïo ra lyù do cho thöông maïi. caùi gì seõ thay theá hay boå sung cho noù thì vaãn coøn chöa roõ. 31.  . Quaûn lyù möùc löông trong caùc ngaønh coù tyû troïng lao ñoäng nhoû seõ chaúng maáy yù nghóa. Ñieàu coøn chöa xaùc ñònh ñöôïc chính laø vaán ñeà chính maø chuùng ta quan taâm ôû ñaây: ñoù laø hình maãu thöông maïi. Moät trong soá ñoù laø lôïi theá kinh teá nhôø quy moâ. Xem Helpman and Krugman (1985). nhö toâi seõ khaùm phaù trong Chöông 10 vaø 12. Trong khi vôùi moät soá nöôùc ñieàu naøy laø thöù toát nhaát maø hoï coù theå hy voïng. ÔÛ nhöõng ngaønh maø caïnh tranh döïa vaøo chaát löôïng. Söï xuaát hieän cuûa lôïi theá nhôø quy moâ mang ñeán moät caùch lyù giaûi veà thöông maïi. phaùt trieån saûn phaåm nhanh choùng vaø nhöõng ñaëc tính tieân tieán cuûa saûn phaåm hôn laø döïa vaøo giaù caû thì baát kyø daïng trôï caáp naøo cuõng khoâng coù hieäu quaû (32). Haøng loaït nhöõng giaûi thích môùi veà thöông maïi ñaõ ñöôïc ñöa ra. Moät moâ hình môùi seõ taïo ra nhöõng thaùch thöùc gheâ gôùm vôùi caùc quoác gia ñang phaùt trieån. Khieám khuyeát thò tröôøng cuõng cung caáp vai troø cho chieán löôïc. 33. ngay caû khi chi phí yeáu toá saûn xuaát laø baèng nhau giöõa caùc nöôùc. 32. luaän ñieåm ôû ñaây laø lôïi theá caïnh tranh döïa treân chi phí yeáu toá saûn xuaát khoâng phaûi laø muïc tieâu öa thích laâu daøi.Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi nguy cô maát ñi vò trí caïnh tranh vaø nhöõng khoù khaên dai daúng trong vieäc duy trì möùc löông lôïi nhuaän töø ñaàu tö haáp daãn.

caùc doanh nghieäp Thuïy Ñieån ôû ngaønh coâng cuï khai moû vaø caùc doanh nghieäp Thuïy Só ôû ngaønh saûn xuaát maùy deät may. Ngay caû ôû caùc quoác gia lôùn. Quan saùt naøy ñöôïc thöïc hieän bôûi Deardorff (1984) vaø nhöõng ngöôøi khaùc. baûo veä thò tröôøng noäi ñòa khoâng baûo ñaûm seõ gaët haùi ñöôïc lôïi theá kinh teá nhôø quy moâ treân thò tröôøng toaøn caàu. lyù thuyeát hieän nay chöa traû lôøi moät caâu hoûi quan troïng nhaát. khoâng giaûi thích ñöôïc nhieàu. thöôøng ñöôïc vieän daãn nhö moät lôïi theá. Nhöõng coá gaéng lyù giaûi thöông maïi khaùc vöôït ra khoûi lôïi theá Moät nghieân cöùu coù lieân quan. Vieäc coù moät thò tröôøng noäi ñòa lôùn. trong boái caûnh caïnh tranh toaøn caàu. baát kyø moái lieân keát ñôn giaûn naøo giöõa giöõa lôïi theá kinh teá nhôø quy moâ vaø thaønh coâng quoác teá ñeàu raát mong manh.  . Tính khoâng xaùc ñònh naøy aùp duïng ñoái vôùi taát caû caùc kieåu khoâng hoaøn chænh cuûa thò tröôøng. tìm kieám nhöõng haøm yù cuûa khieám khuyeát thò tröôøng ñoái vôùi chính saùch chính phuû. ñoâi khi goïi laø “lyù thuyeát thöông maïi chieán löôïc”. 35. Tuy nhieân. caùc doanh nghieäp cuûa Ñöùc ôû ngaønh hoùa chaát. xem Brander and Spencer (1983). Töông töï. caùc doanh nghieäp töø baát kyø quoác gia naøo cuõng coù theå coù ñöôïc lôïi theá kinh teá nhôø quy moâ baèng chieán löôïc baùn haøng toaøn caàu. khieán thò tröôøng noäi ñòa bò phaân maûnh. maëc duø caùc doanh nghieäp cuûa nhöõng nöôùc naøy ñaõ trôû thaønh haøng ñaàu theá giôùi. 34. Ñoù laø: Nhöõng doanh nghieäp cuûa quoác gia naøo seõ taän duïng ñöôïc nhöõng lôïi theá caïnh tranh naøy vaø ôû trong nhöõng ngaønh coâng nghieäp naøo? Laáy ví duï. Troïng taâm cuûa nghieân cöùu naøy laø mang tính chuaån taéc vaø noù cho thaáy caùch chính phuû can thieäp laøm aûnh höôûng ñeán hình maãu thöông maïi khi coù khieám khuyeát thò tröôøng thoâng qua vieäc taùc ñoäng ñeán cam keát cuûa doanh nghieäp.lôïi theá caïnh tranh quoác gia Lôïi theá kinh teá nhôø quy moâ vaø nhöõng kieám khuyeát thò tröôøng khaùc thöïc söï coù vai troø quan troïng ñoái vôùi lôïi theá so saùnh trong nhieàu ngaønh coâng nghieäp. Nhöng raát nhieàu doanh nghieäp trong soá naøy ñaõ ñaït ñöôïc quy moâ ñaùng keå nhôø baùn saûn phaåm ra nöôùc ngoaøi (35). Krishna (1984) vaø Krugman (1986). nöôùc naøy coù 9 haõng saûn xuaát xe hôi). Tuy nhieân. Xem Graham (1923). Baèng chöùng ôû nhöõng ngaønh coâng nghieäp thöïc teá ñaõ khaúng ñònh ñieàu naøy: caùc doanh nghieäp cuûa YÙ ñaït ñöôïc lôïi theá nhôø quy moâ ôû ngaønh saûn xuaát thieát bò. Quy moâ caøng taêng lôïi nhuaän caøng taêng laø laäp luaän ñöôïc söû duïng ñeå bieän minh cho vieäc baûo hoä. khoâng quoác gia naøo ôû treân coù nhu caàu noäi ñòa lôùn nhaát ñoái vôùi nhöõng saûn phaåm töông öùng. Dixit (1984) cung caáp moät yù kieán pheâ phaùn. bôûi vì neáu saûn xuaát laøm taêng vò theá cuûa caùc ngaønh coâng nghieäp moät nöôùc vôùi lôïi nhuaän naøy caøng taêng thì ñieàu ñoù seõ laøm taêng phuùc lôïi quoác gia. caùc moâ hình ñöôïc nghieân cöùu raát ñôn giaûn hoùa vaø keát quaû cuûa nhieàu moâ hình nhaïy caûm vôùi nhöõng giaû ñònh cuï theå veà haønh vi cuûa doanh nghieäp. Chaúng haïn. Chaúng haïn. ôû Nhaät Baûn coù haøng loaït ñoái thuû caïnh tranh trong haàu heát caùc ngaønh coâng nghieäp nhaïy caûm vôùi quy moâ (ví duï nhö. Nhöng caùc doanh nghieäp töø quoác gia naøo seõ laøm ñöôïc ñieàu ñoù thì vaãn chöa roõ (34).

Vernon ñöa ra lyù thuyeát naøy nhaèm giaûi thích vì sao nöôùc Myõ laïi laø ngöôøi daãn ñaàu trong nhieàu loaïi saûn phaåm tieân tieán. Moät phieân baûn giaûi thích gaàn ñaây cuûa luoàng yù kieán naøy caùc lyù thuyeát veà thöông maïi ñöôïc goïi laø nhöõng lyù thuyeát “khoaûng caùch coâng ngheä” veà thöông maïi (36). Sau ñoù khoái löôïng haøng xuaát khaåu seõ giaûm xuoáng khi coâng ngheä ñöôïc phoå bieán vaø khoaûng caùch coâng ngheä seõ maát ñi. theo caùch naøy hay caùch khaùc. caùc quoác gia seõ xuaát khaåu saûn phaåm cuûa nhöõng ngaønh coâng nghieäp maø doanh nghieäp cuûa hoï coù ñöôïc vò trí daãn ñaàu veà coâng ngheä. Cuoái cuøng. Caùc coâng ty cuûa Myõ seõ xuaát khaåu trong nhöõng giai ñoaïn ñaàu cuûa quaù trình phaùt trieån coâng nghieäp vaø sau ñoù ñöa vieäc saûn xuaát ra nöôùc ngoaøi khi nhu caàu ôû nöôùc ngoaøi taêng. Xem moät khaûo saùt trong Wells (1972). Ñoù laø: Vì sao laïi naûy sinh söï khaùc bieät veà naêng suaát vaø khoaûng caùch veà coâng ngheä? Caùc doanh nghieäp cuûa nöôùc naøo seõ coù ñöôïc ñieàu ñoù? Vaø vì sao caùc doanh nghieäp nhaát ñònh cuûa moät quoác gia nhaát ñònh laïi thöôøng coù theå duy trì nhöõng lôïi theá veà coâng ngheä ôû moät ngaønh coâng nghieäp trong nhieàu thaäp kyû.Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi so saùnh. 37. nhöng caùc lyù thuyeát khoaûng caùch coâng ngheä vaø lyù thuyeát Ricardo laïi vaãn chöa traû lôøi ñöôïc caâu hoûi maø chuùng ta quan taâm nhaát ôû ñaây. Nhöõng nhaùnh nghieân cöùu khaùc veà vai troø cuûa caàu noäi ñòa ñöôïc thaûo luaän trong Chöông 3. 38. Nhöõng khaùc bieät veà coâng ngheä thöïc söï coù moät vai troø trung taâm trong lôïi theá caïnh tranh.  . cuõng döïa vaøo nhöõng khaùc bieät veà coâng ngheä theo moät nghóa roäng. Lyù thuyeát cuûa Ricardo. Tham khaûo goác laø Vernon (1966). Theo nhöõng lyù thuyeát naøy. ñeàu döïa vaøo coâng ngheä. thay vì chaéc chaén maát ñi vò trí daãn ñaàu nhö caùc lyù thuyeát veà khoaûng caùch coâng ngheä ñaõ ñeà caäp tôùi? Nhöõng höôùng nghieân cöùu ñaày höùa heïn khaùc cuõng ñaõ gôïi yù moät vai troø ñoái vôùi thò tröôøng noäi ñòa khi giaûi thích söï thaønh coâng trong thöông maïi. OÂng ñaõ laäp luaän raèng nhu caàu noäi ñòa sôùm veà nhöõng saûn phaåm tieân tieán daãn ñeán caùc doanh nghieäp cuûa Myõ seõ tieân phong trong saûn xuaát nhöõng saûn phaåm môùi (38). Nghieân cöùu toaøn dieän nhaát laø lyù thuyeát “voøng ñôøi saûn phaåm” cuûa Raymond Vernon (37). caùc doanh nghieäp nöôùc ngoaøi seõ gia nhaäp ngaønh khi coâng ngheä ñaõ ñöôïc phoå bieán vaø roài caû doanh nghieäp nöôùc ngoaøi 36. trong ñoù thöông maïi ñöôïc döïa treân naêng suaát lao ñoäng khaùc nhau giöõa caùc quoác gia khi saûn xuaát nhöõng loaïi haøng hoùa cuï theå.

Khaùi nieäm voøng ñôøi saûn phaåm theå hieän söï khôûi ñaàu cuûa moät lyù thuyeát thöïc söï ñoäng vaø gôïi yù veà caùch thò tröôøng noäi ñòa taùc ñoäng tôùi söï ñoåi môùi.lôïi theá caïnh tranh quoác gia laãn caùc coâng ty con taïi nöôùc ngoaøi cuûa nhöõng doanh nghieäp Myõ seõ xuaát khaåu haøng hoùa veà chính nöôùc Myõ. gaàn nhö moïi ngaønh trong nhöõng naêm 1980 laø döïa nhieàu vaøo tri thöùc. Khoâng coù caùch phaân loaïi ngaønh coâng nghieäp ñôn giaûn naøo coù theå naém baét ñöôïc söï ña daïng veà nguoàn lôïi theá caïnh tranh vaø caùch ñaït ñöôïc chuùng. Höôùng nghieân cöùu quan troïng cuoái cuøng coá gaéng giaûi thích söï xuaát hieän cuûa taäp ñoaøn ña quoác gia.  . nhoùm nhaïy caûm quy moâ saûn xuaát vaø nhoùm coâng ngheä cao (hay döïa treân khoa hoïc). Caùc coâng ty ña quoác gia caïnh tranh treân tröôøng quoác teá khoâng chæ thoâng qua hoaït ñoäng xuaát khaåu maø coøn thoâng qua ñaàu tö nöôùc ngoaøi. Caùc ngaønh “truyeàn thoáng” nhö may maëc vaø ñoà noäi thaát ñang ñöôïc caùch maïng hoùa baèng phöông phaùp saûn xuaát vaø phaân phoái môùi. maëc duø taêng leân trong marketing vaø phaân phoái. coâng ngheä thoâng tin vaø nhöõng tieán boä kyõ thuaät khaùc. Lôïi theá kinh teá nhôø quy moâ noùi chung ñang giaûm trong saûn xuaát. Vaán ñeà vôùi söï toång quaùt hoùa nhö vaäy laø thay ñoåi coâng ngheä vaø toaøn caàu hoùa chieán löôïc ñaõ xoùa môø caùc loaïi naøy. Muïc tieâu cuûa caùc phaân loaïi ñoù laø ñeå phaûn aùnh nhöõng nhaân toá quyeát ñònh thaønh coâng trong caïnh tranh cuûa caùc ngaønh coâng nghieäp khaùc nhau. Quan ñieåm raèng coù nhöõng giaûi thích khaùc nhau veà thaønh coâng quoác teá aùp duïng vaøo nhöõng ngaønh coâng nghieäp khaùc nhau ñaõ daãn moät soá taùc giaû tôùi choã chia ngaønh coâng nghieäp ra thaønh caùc nhoùm nhö nhoùm truyeàn thoáng. Moät caùch phaân loaïi nhö vaäy coù theå thaáy trong Pavitt (1984). Chaúng haïn xem Arndt vaø Bouton (1987). moät lyù thuyeát ñaày ñuû hôn seõ caét qua chuùng. Tuy nhieân noù cuõng chöa lyù giaûi ñöôïc nhieàu caâu hoûi quan troïng vôùi chuùng ta. nöôùc Myõ khoâng coøn coù theå ñoäc toân thò tröôøng caùc saûn phaåm tieân tieán ñöôïc nöõa. Söï 39. Do cheá taïo linh ñoäng. nhoùm duøng nhieàu tri thöùc. Moät caâu hoûi toång quaùt hôn laø vì sao caùc doanh nghieäp ôû nhöõng quoác gia nhaát ñònh laïi coù theå thieát laäp ñöôïc vai troø daãn ñaàu ôû caùc ngaønh coâng nghieäp môùi? Ñieàu gì xaûy ra khi nhu caàu naûy sinh cuøng moät luùc ôû caùc quoác gia khaùc nhau. vaø nöôùc naøy cuõng chöa töøng laøm ñöôïc ñieàu ñoù. nhoùm duøng nhieàu taøi nguyeân. Nhö chuùng ta seõ thaáy. hoaëc coâng ty coù nhöõng hoaït ñoäng khoâng giôùi haïn trong phaïm vi moät quoác gia. Nhö baûn thaân Vernon ñaõ coâng nhaän. nhö noù phoå bieán hieän nay? Vì sao caùc quoác gia coù thò tröôøng ñoái vôùi moät saûn phaåm phaùt trieån chaäm vaø nhoû laïi thöôøng noåi leân nhö nhöõng quoác gia ñöùng ñaàu theá giôùi? Vì sao söï ñoåi môùi laïi dieãn ra lieân tuïc trong nhieàu ngaønh coâng nghieäp quoác gia maø khoâng phaûi laø moät söï kieän xaûy ra duy nhaát moät laàn vaø sau ñoù laø söï tieâu chuaån hoùa coâng ngheä nhö lyù thuyeát veà voøng ñôøi saûn phaåm haøm yù? Vì sao vieäc maát ñi lôïi theá khoâng theå traùnh khoûi trong lyù thuyeát cuûa Vernon laïi khoâng xaûy ra trong nhieàu ngaønh coâng nghieäp? Laøm theá naøo ñeå chuùng ta coù theå giaûi thích vì sao moät soá doanh nghieäp cuûa caùc quoác gia laïi coù khaû naêng duy trì lôïi theá trong moät ngaønh coâng nghieäp coøn soá khaùc thì khoâng? (39).

Nhöõng ñaùnh giaù gaàn ñaây cho thaáy. Dunning (1981) vaø Caves (1982). söû duïng nhöõng chieán löôïc kinh doanh coù söï keát hôïp thöông maïi vaø saûn xuaát phaân taùn. Veà caùc khaûo saùt. DEC. Nhöõng coâng ty ña quoác gia thöôøng ñöôïc moâ taû laø caùc coâng ty khoâng coù toå quoác. Tuy nhieân. Caùc coâng ty ña quoác gia laø nhöõng ñoái thuû caïnh tranh haøng ñaàu trong nhieàu ngaønh hay phaân ñoaïn coâng nghieäp nhaát ñònh thöôøng ñaët truï sôû chæ ôû moät hoaëc hai quoác gia. Myõ laø nôi ñaët truï sôû cuûa IBM. chöa giaûi ñaùp ñöôïc nhöõng caâu hoûi thieát yeáu ñoái vôùi muïc ñích cuûa chuùng ta. trong lónh vöïc saûn xuaát maùy tính.  . troïng taâm cuûa nhieàu coâng trình tröôùc ñaây. Nhöõng caâu hoûi quan troïng laø taïi sao vaø laøm theá naøo caùc coâng ty ña quoác gia thuoäc moät quoác gia phaùt trieån caùc kyõ naêng vaø bí quyeát ñoäc nhaát trong nhöõng 40. Caùc coâng ty ña quoác gia saûn xuaát vaø baùn saûn phaåm ôû nhieàu quoác gia. moät phaàn lôùn cuûa thöông maïi toaøn caàu laø giöõa nhöõng coâng ty con cuûa caùc taäp ñoaøn ña quoác gia vaø moät phaàn ñaùng keå haøng hoùa maø caùc nöôùc tieân tieán nhaäp veà laø töø caùc coâng ty con thuoäc nhöõng taäp ñoaøn ña quoác gia do chính caùc nöôùc naøy sôû höõu. Laáy ví duï. Neáu khoâng tính ñeán caùc ngaønh coù lieân quan tôùi nhöõng nguoàn taøi nguyeân quyù hieám thì caùc coâng ty ña quoác gia phoå bieán nhaát ôû nhöõng ngaønh coâng nghieäp vôùi saûn phaåm coù tính ñaëc tröng rieâng vaø cöôøng ñoä nghieân cöùu cao. nôi maø caùc doanh nghieäp thaønh coâng coù nhöõng kyõ naêng vaø bí quyeát coù theå ñöôïc trieån khai ôû nöôùc ngoaøi. Hewlett-Packard vaø caùc coâng ty Myõ khaùc. Vai troø cuûa caùc coâng ty ña quoác gia phaûi laø thaønh phaàn khoâng theå thieáu trong baát kyø coá gaéng toaøn dieän naøo nhaèm giaûi thích söï thaønh coâng trong caïnh tranh ôû moät ngaønh coâng nghieäp. Hoaït ñoäng ña quoác gia phaûn aùnh khaû naêng cuûa moät coâng ty khai thaùc ñöôïc nhöõng ñieåm maïnh cuûa quoác gia ñoù ñeå taïo döïng moät vò theá ôû caùc quoác gia khaùc (40). Baøi vieát cuûa Dunning (1989) caäp nhaät theâm caùi maø oâng goïi laø lyù thuyeát “chieát trung”. xem Hood and Young (1979). Prime. Söï thaønh coâng quoác gia trong moät ngaønh coâng nghieäp ngaøy caøng mang yù nghóa raèng quoác gia ñoù chính laø truï sôû cho nhöõng coâng ty ña quoác gia trong ngaønh chöù khoâng chæ laø nôi coù caùc doanh nghieäp noäi ñòa xuaát khaåu. vieäc giaûi thích söï toàn taïi cuûa caùc coâng ty ña quoác gia. nhöõng coâng ty nhaø maùy vaø coâng ty con traûi roäng khaép chaâu AÂu vaø treân theá giôùi.Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi noåi troäi cuûa caùc coâng ty naøy coù yù nghóa raèng thöông maïi khoâng coøn laø hình thaùi quan troïng duy nhaát cuûa caïnh tranh quoác teá. Hoï coù theå vaø hoaït ñoäng (cuõng nhö saûn xuaát) ôû baát kyø nôi naøo maø hoï thaáy phuø hôïp.

ngaøy caøng coù vai troø ñaùng keå vì nöôùc naøy laø nguoàn cung caáp caùc kyõ naêng vaø coâng ngheä laø neàn taûng cho lôïi theá caïnh tranh. nhöng thöïc söï thì hoaøn toaøn ngöôïc laïi. vôùi ít raøo caûn thöông maïi hôn ñeå che chôû cho caùc doanh nghieäp vaø ngaønh coâng nghieäp noäi ñòa khoâng coù tính caïnh tranh. Maëc duø söï toaøn caàu hoùa trong caïnh tranh coù veû nhö khieán cho quoác gia ñoù trôû neân keùm quan troïng hôn. Lôïi theá caïnh tranh ñöôïc taïo ra vaø duy trì thoâng qua moät quaù trình ñòa phöông hoùa cao ñoä. Söï toaøn caàu hoùa caùc ngaønh coâng nghieäp vaø söï quoác teá hoùa caùc coâng ty ñem laïi cho chuùng ta moät nghòch lyù. Nhöng ñieàu maø toâi hieåu ñöôïc trong nghieân cöùu naøy ñaõ phuû nhaän keát luaän treân. Noù deã khieán ngöôøi ta keát luaän raèng quoác gia ñaõ maát ñi vai troø cuûa mình trong söï thaønh coâng cuûa nhöõng doanh nghieäp cuûa noù. caùc coâng ty döôøng nhö ñaõ vöôït caùc quoác gia. Thoaït ñaàu.lôïi theá caïnh tranh quoác gia ngaønh coâng nghieäp nhaát ñònh? Taïi sao moät soá coâng ty ña quoác gia thuoäc moät vaøi quoác gia duy trì vaø döïa vaøo nhöõng lôïi theá naøy trong khi soá khaùc laïi khoâng? HÖÔÙNG TÔÙI MOÄT LYÙ THUYEÁT MÔÙI VEÀ LÔÏI THEÁ CAÏNH TRANH QUOÁC GIA Caâu hoûi troïng taâm caàn traû lôøi laø vì sao caùc doanh nghieäp ñaët truï sôû taïi nhöõng quoác gia nhaát ñònh laïi ñaït ñöôïc thaønh coâng trong caùc ngaønh vaø phaân ñoaïn coâng nghieäp nhaát ñònh? Caùi caàn tìm kieám chính laø nhöõng ñaëc ñieåm coù tính quyeát ñònh cuûa moät quoác gia cho pheùp nhöõng doanh nghieäp cuûa nöôùc naøy taïo ra vaø duy trì lôïi theá caïnh tranh trong caùc lónh vöïc cuï theå. nghóa laø lôïi theá caïnh tranh cuûa caùc quoác gia. nhöõng doanh nghieäp daãn ñaàu trong caùc ngaønh coâng nghieäp vaø caùc phaân ñoaïn cuï theå coù xu höôùng taäp trung ôû moät vaøi quoác gia vaø duy trì caùc lôïi theá caïnh tranh trong nhieàu thaäp kyû. Nhö caùc ví duï ôû treân ñaõ gôïi yù. Khi caùc doanh nghieäp töø nhieàu quoác gia khaùc nhau hình thaønh neân caùc lieân minh. theå cheá vaø lòch söû ñeàu goùp phaàn taïo neân söï thaønh coâng trong caïnh tranh. 0 . Nhöõng ñieåm khaùc bieät trong cô caáu kinh teá quoác daân. caùc doanh nghieäp ñaët truï sôû ôû nhöõng quoác gia giuùp hoï coù ñöôïc lôïi theá caïnh tranh thöïc söï roát cuoäc seõ trôû thaønh nhöõng doanh nghieäp haøng ñaàu. vaên hoùa. caùc giaù trò. Vai troø cuûa quoác gia ñaët truï sôû döôøng nhö trôû neân vöõng chaéc hôn bao giôø heát. Nöôùc ñaët truï sôû.

Moät soá nhaø quan saùt coi vieäc caùc doanh nghieäp trôû neân caïnh tranh ñem laïi thieät haïi cho quoác gia cuûa hoï khi hoï mua phuï tuøng. Thoâng thöôøng. Haàu heát caùc lyù thuyeát tröôùc ñaây ñaõ giaûi thích hoaëc thöông maïi hoaëc ñaàu tö nöôùc ngoaøi. Nöôùc ñaët truï sôû seõ laø ñòa ñieåm cuûa nhieàu coâng vieäc coù naêng suaát cao nhaát. duø haáp daãn. Lipsey and Kulchycky [1988]. coâng ngheä coát loõi vaø nhöõng kyõ naêng cao caáp nhaát. Moät lyù thuyeát môùi phaûi giaûi thích ñöôïc vì sao caùc doanh nghieäp töø nhöõng quoác gia nhaát ñònh laïi löïa choïn ñöôïc nhöõng chieán löôïc toát hôn so vôùi caùc doanh nghieäp ôû nhöõng nöôùc khaùc ñeå caïnh tranh trong caùc ngaønh coâng nghieäp cuï theå. xin xem Blomstrom.  . Thöù hai. quaù trình saûn xuaát coù nhieàu tính phöùc taïp seõ dieãn ra ôû ñoù (42). Söï toàn taïi cuûa truï sôû chính taïi moät quoác gia cuõng thuùc ñaåy nhöõng aûnh höôûng tích cöïc nhaát tôùi caùc ngaønh coâng nghieäp noäi 41. saûn xuaát hoaëc phaùt trieån saûn phaåm ôû nöôùc ngoaøi. Thöù nhaát. Caùc doanh nghieäp thöôøng tieán haønh nhöõng hoaït ñoäng khaùc taïi nhieàu quoác gia khaùc (43). Nöôùc ñaët truï sôû laø moät quoác gia maø ôû ñoù nhöõng lôïi theá caïnh tranh thieát yeáu cuûa moät doanh nghieäp ñöôïc taïo ra vaø duy trì. Caû thöông maïi vaø ñaàu tö nöôùc ngoaøi noùi chung ñeàu ñöôïc söû duïng ñoàng thôøi khi caùc doanh nghieäp thaønh coâng môû roäng saûn xuaát (veà baèng chöùng. Caùc chính saùch cuûa moät nöôùc ngaên caûn caùc doanh nghieäp cuûa noù saûn xuaát hoaëc thueâ gia coâng ôû nöôùc ngoaøi. 43. nhöng laø nhöõng chính saùch töï thaát baïi. 42. moät lyù thuyeát môùi phaûi lyù giaûi vì sao moät quoác gia laïi laø nôi ñaët truï sôû cuûa nhieàu ñoái thuû caïnh tranh thaønh coâng treân toaøn caàu trong moät ngaønh coâng nghieäp cuï theå coù söï tham gia cuûa caû thöông maïi vaø ñaàu tö nöôùc ngoaøi (41).Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi Baát kyø lyù thuyeát môùi naøo veà lôïi theá quoác gia trong caùc ngaønh coâng nghieäp phaûi baét ñaàu töø nhöõng tieàn ñeà khaùc haún vôùi nhöõng coâng trình nghieân cöùu tröôùc. caùc doanh nghieäp coù theå löïa choïn nhöõng chieán löôïc khaùc nhau. Khaùi nieäm queâ nhaø ñeà caäp ñeán moät ngaønh coâng nghieäp cuï theå. Cuøng moät loaïi taøi saûn vaø kyõ naêng taïo ra tieàm naêng cho caû thöông maïi vaø ñaàu tö nöôùc ngoaøi. caùc ñoái thuû caïnh tranh thaønh coâng treân tröôøng quoác teá thöôøng tham gia caïnh tranh vôùi nhöõng chieán löôïc toaøn caàu trong ñoù keát hôïp caû thöông maïi vaø ñaàu tö nöôùc ngoaøi. Xem Chöông 12. Giaûi phaùp thöïc teá duy nhaát laø thay ñoåi moâi tröôøng quoác gia laøm cho caùc doanh nghieäp löïa choïn saûn xuaát nhieàu hôn ôû queâ nhaø. Ngaên caûn nhöõng haønh ñoäng ñoù seõ chæ laøm suy yeáu khaû naêng duy trì lôïi theá trong moät ngaønh coâng nghieäp. Thay vì theá. Moät taäp ñoaøn ña quoác gia coù theå coù nhieàu queâ nhaø ñeå caïnh tranh trong nhöõng ngaønh coâng nghieäp khaùc nhau ôû caùc nöôùc khaùc nhau. Ñoù laø nôi moät doanh nghieäp xaây döïng chieán löôïc cuõng nhö thieát keá vaø duy trì saûn phaåm noøng coát vaø coâng ngheä xöû lí (ñöôïc xaùc ñònh toång theå). Raát nhieàu nguyeân nhaân cô baûn cuûa xuaát khaåu vaø ñaàu tö nöôùc ngoaøi laø gioáng nhau.

Chöøng naøo maø coâng ty ñòa phöông vaãn coøn ñaët truï sôû thöïc söï nhôø giöõ laïi ñöôïc chieán löôïc hieäu quaû. söï saùng taïo vaø kieåm soaùt kyõ thuaät thì quoác gia ñoù vaãn ñöôïc höôûng phaàn lôùn lôïi ích cho neàn kinh teá. lôïi theá veà chi phí cuõng taêng theâm nhieàu nhôø aùp duïng nhöõng maãu thieát keá giuùp saûn xuaát coù hieäu quaû vaø quy trình coâng ngheä tieân tieán.  . Nhöng coâng ty con cuûa Ñöùc giöõ toaøn boä vieäc kieåm soaùt chieán löôïc vaø.lôïi theá caïnh tranh quoác gia ñòa coù lieân quan khaùc vaø mang ñeán nhöõng lôïi ích khaùc ñoái vôùi caïnh tranh trong neàn kinh teá quoác gia maø toâi seõ khaûo saùt tæ mæ. ñaëc ñieåm vaø ñoåi môùi saûn phaåm coù vai troø trung taâm trong caùc ngaønh vaø phaân ñoaïn coâng nghieäp tieân tieán. Khoâng chæ lyù thuyeát thöông maïi maø nhieàu lyù thuyeát taêng tröôûng cuõng döïa treân quan ñieåm naøy. khaùc bieät veà coâng ngheä vaø lôïi theá kinh teá nhôø quy moâ. Trong thieát bò X quang chaúng haïn. coi chaát löôïng vaø ñaëc tröng saûn phaåm chæ ôû haøng thöù yeáu (45). quoác tòch cuûa nhöõng coå ñoâng chæ laø thöù yeáu. Vaäy. Chuùng ta phaûi hieåu ñöôïc vì sao caùc doanh nghieäp ôû moät vaøi quoác gia laø gioûi hôn caùc doanh nghieäp khaùc trong vieäc taïo ra nhöõng lôïi theá naøy. cuøng vôùi Siemens. Chaát löôïng. saûn phaåm coù tính ñaëc tröng. ñieàu thieát yeáu ñeå coù naêng suaát cao vaø taêng daàn. Maëc duø quyeàn sôû höõu caùc doanh nghieäp thöôøng ñöôïc taäp trung ôû nôi ñaët truï sôû. Moät lyù thuyeát môùi phaûi phaûn aùnh moät quan nieäm phong phuù veà caïnh tranh bao goàm caùc phaân ñoaïn thò tröôøng. C H F Muller thuoäc sôû höõu cuûa Phillips (Haø Lan). Haàu heát caùc lyù thuyeát veà thöông maïi chæ xem xeùt tôùi yeáu toá chi phí. noù coù vò trí vöõng chaéc trong ngaønh coâng nghieäp thieát bò X quang toaøn caàu. ngay caû khi coâng ty ñoù do caùc nhaø ñaàu tö nöôùc ngoaøi hoaëc moät doanh nghieäp nöôùc ngoaøi sôû höõu (44). Quoác gia trôû thaønh nôi ñaët truï sôû seõ thöôøng coù ñöôïc thaëng dö xuaát khaåu. Moät lyù thuyeát môùi phaûi vöôït ra khoûi lôïi theá so saùnh thoâng thöôøng ñeå höôùng tôùi lôïi theá caïnh tranh cuûa quoác gia. 44. vieäc giaûi thích vì sao moät quoác gia laïi laø nôi ñaët truï sôû chính cuûa nhieàu ñoái thuû caïnh tranh thaønh coâng coù taàm quan troïng mang tính quyeát ñònh ñoái vôùi möùc naêng suaát cuûa moät quoác gia vaø khaû naêng naâng cao naêng suaát cuûa nöôùc naøy theo thôøi gian. chöù khoâng chæ laø caùc kieåu lôïi theá nhôø yeáu toá saûn xuaát trong lyù thuyeát veà lôïi theá so saùnh. Noù phaûi lyù giaûi vì sao caùc doanh nghieäp cuûa moät quoác gia laïi coù theå giaønh ñöôïc lôïi theá caïnh tranh döôùi moïi hình thöùc. Xem Romer (1987). Ngoaøi ra. 45. töông töï nhö lôïi theá nhôø chi phí yeáu toá saûn xuaát hay hoaëc thaäm chí laø lôïi theá kinh teá nhôø quy moâ. Ñöùc laø queâ höông baát chaáp sôû höõu nöôùc ngoaøi.

Xem coâng trình noåi tieáng cuûa Solow (1957) vaø Denison (1962). voán taøi saûn. Caâu hoûi laø laøm theá naøo ñeå moät quoác gia ñöa ra ñöôïc moät moâi tröôøng giuùp caùc doanh nghieäp cuûa nöôùc naøy coù theå caûi tieán vaø ñoåi môùi nhanh hôn caùc ñoái thuû nöôùc ngoaøi trong moät ngaønh coâng nghieäp cuï theå. nhö Joseph Schumpeter ñaõ coâng nhaän töø nhieàu thaäp kyû tröôùc. Thay vì bò giôùi haïn trong vieäc chuyeån ñoåi 46. ñaëc ñieåm coát yeáu laø söï ñoåi môùi vaø thay ñoåi. Tuy nhieân. nhôø thay ñoåi coâng ngheä. Vì sao moät soá doanh nghieäp.Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi Moät lyù thuyeát môùi phaûi baét ñaàu töø moät tieàn ñeà caïnh tranh coù tính ñoäng vaø phaùt trieån. Moät höôùng nghieân cöùu ñaõ ñi ñeán keát luaän naøy. seõ laø troïng taâm cuûa phaàn tieáp theo. ñaõ khoâng traû lôøi ñaày ñuû caâu hoûi chính maø chuùng ta quan taâm. laø nguyeân nhaân cuûa nhieàu söï taêng tröôûng kinh teá nhö theá naøo (47). taäp trung vaøo hieäu quaû chi phí nhôø vaøo nhöõng lôïi theá yeáu toá saûn xuaát hoaëc lôïi theá quy moâ. laïi ñoåi môùi nhieàu hôn caùc doanh nghieäp khaùc? Moät lyù thuyeát môùi phaûi bieán söï caûi tieán vaø ñoåi môùi trong caùc phöông phaùp vaø coâng ngheä trôû thaønh moät yeáu toá trung taâm(46).  . caùc yeáu toá saûn xuaát cuûa moät quoác gia laø coá ñònh. vaø nguoàn nhaân löïc neân chuùng ta phaûi lyù giaûi vì sao möùc ñoä cuûa nhöõng söï ñaàu tö naøy ôû moät soá quoác gia laïi maïnh hôn moät soá quoác gia khaùc. trong ñoù. vôùi yù nghóa roäng nhaát cuûa thuaät ngöõ naøy. trong caïnh tranh khoâng coù “traïng thaùi caân baèng”. Noù cuõng seõ trôû thaønh cô sôû ñeå giaûi thích vieäc toaøn boä söï phaùt trieån kinh teá quoác daân. Tinh thaàn kinh doanh vaø ñoåi môùi toû ra laø yeáu toá trung taâm ñoái vôùi lôïi theá quoác gia. Nhöng Schumpeter. xuaát hieän nhöõng saûn phaåm môùi. nhöõng caùch tieáp thò môùi. Theo moät quan ñieåm tónh veà caïnh tranh. Trong caïnh tranh thöïc teá. Taïi sao moät soá doanh nghieäp vaø caù nhaân laïi ñoåi môùi trong nhöõng ngaønh coâng nghieäp cuï theå vaø taïi sao hoï laïi ôû moät nöôùc cuï theå. Caùc doanh nghieäp söû duïng chuùng trong nhöõng ngaønh coâng nghieäp maø chuùng seõ ñem laïi nhieàu lôïi nhuaän nhaát. ñaët truï sôû ôû moät soá quoác gia. Nhieàu tö töôûng truyeàn thoáng ñaõ theå hieän moät quan ñieåm tónh. Vì quaù trình ñoåi môùi ñoøi hoûi moät söï ñaàu tö lieân tuïc trong nghieân cöùu. Thay ñoåi coâng ngheä ñöôïc xem xeùt nhö moät yeáu toá ngoaïi sinh hoaëc bò ñaët ngoaøi taàm aûnh höôûng cuûa lyù thuyeát. cuõng gioáng nhö caùc nhaø nghieân cöùu khaùc toâi ñaõ nhaéc tôùi. Chuùng ta caàn phaûi giaûi thích vai troø cuûa quoác gia trong quaù trình ñoåi môùi. 47. Quan ñieåm cô baûn cuûa toâi laø quan ñieåm kieåu Schumpeter (1934. Caïnh tranh thay ñoåi lieân tuïc. nhöõng quy trình saûn xuaát môùi vaø toaøn boä nhöõng phaân ñoaïn thò tröôøng môùi. 1942) hôn laø quan ñieåm taân coå ñieån.

Töø goùc nhìn cuûa moät nhaø quaûn lyù. Ñaây laø nhöõng thaùch thöùc maø toâi ñaët ra ñeå thöïc hieän. vaán ñeà quan troïng hôn laø laøm theá naøo ñeå caùc doanh nghieäp vaø quoác gia caûi thieän ñöôïc chaát löôïng cuûa caùc yeáu toá ñoù. Thay vì chæ söû duïng caùc yeáu toá saûn xuaát coá ñònh. Caâu traû lôøi cho nhöõng caâu hoûi naøy seõ xuaát hieän vôùi vai troø quyeát ñònh trong vieäc hieåu ñöôïc vì sao caùc quoác gia laïi thaønh coâng trong nhöõng ngaønh coâng nghieäp nhaát ñònh. naâng cao naêng suaát vôùi nhöõng gì hoï ñaõ söû duïng vaø taïo ra nhöõng caùi môùi (48). hieäu quaû söû duïng cuûa caùc nhaân toá thaäm chí trôû neân quan troïng hôn. thì caâu hoûi laø laøm theá naøo ñeå caùc doanh nghieäp coù theå giaønh ñöôïc lôïi theá caïnh tranh töø vieäc thay ñoåi caùc khuoân khoå.lôïi theá caïnh tranh quoác gia thuï ñoäng caùc nguoàn löïc tôùi nôi ñaït lôïi nhuaän cao nhaát.  . Thay vì toái ña hoùa moät caùch ñôn giaûn trong nhöõng khuoân khoå coá ñònh. thì vaán ñeà thöïc söï laø laøm theá naøo ñeå caùc doanh nghieäp taêng ñöôïc lôïi nhuaän thoâng qua nhöõng saûn phaåm vaø quy trình môùi. vì caùc doanh nghieäp ñoùng moät vai troø quan troïng trong quaù trình taïo ra lôïi theá caïnh tranh. nhieàu lyù thuyeát quaù chung chung ñeå trôû neân coù theå trôû neân thích hôïp. ôû nhöõng nôi maø caùc yeáu toá saûn xuaát deã di chuyeån vaø coù theå ñöôïc khai thaùc thoâng qua nhöõng chieán löôïc toaøn caàu. haønh vi cuûa caùc doanh nghieäp phaûi trôû thaønh moät boä phaän khoâng theå thieáu ñoái vôùi moät lyù thuyeát veà lôïi theá quoác gia. Moät lyù thuyeát môùi phaûi mang laïi cho caùc doanh nghieäp moät söï hieåu bieát saâu saéc veà vaán ñeà laøm theá naøo ñeå xaây döïng moät chieán löôïc nhaèm trôû thaønh moät ñoái thuû caïnh tranh quoác teá coù hieäu quaû. Ngoaøi ra. NGHIEÂN CÖÙU CUÛA CHUÙNG TOÂI Ñeå nghieân cöùu xem vì sao caùc quoác gia laïi giaønh ñöôïc lôïi theá caïnh tranh trong caùc ngaønh coâng nghieäp cuï theå vaø nhöõng haøm yù daønh cho chieán löôïc doanh nghieäp vaø caùc neàn kinh teá quoác daân. toâi ñaõ tieán haønh moät nghieân cöùu keùo daøi trong 4 naêm treân 10 quoác gia coù hoaït ñoäng thöông maïi quan troïng: 48. Moät kieåm nghieäm toát cho moät lyù thuyeát môùi laø noù phaûi coù yù nghóa ñoái vôùi caùc nhaø quaûn lyù cuõng nhö hoaïch ñònh chính saùch vaø nhöõng nhaø kinh teá hoïc. Cuoái cuøng. Caùc yeáu toá saûn xuaát vaãn coøn khan hieám vaøo moät thôøi ñieåm nhöng nghieân cöùu cuûa toâi gôïi yù raèng khaû naêng naâng caáp chaát löôïng cuûa chuùng vaø söû duïng chuùng vôùi naêng suaát cao hôn laø voâ cuøng vaø nhöõng lôïi ích thu ñöôïc laø ñaùng keå.

Haøn Quoác. Nghieân cöùu naøy bò giôùi haïn chæ trong 10 quoác gia vì ñieàu kieän haïn cheá veà thôøi gian vaø nguoàn löïc. tuy nhieân chính chuùng laïi laø nhöõng gì ñöôïc hieåu ít nhaát neáu baïn söû duïng nhöõng lyù thuyeát ñaõ coù.Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi • Ñan Maïch • Ñöùc • YÙ • Nhaät Baûn • Haøn Quoác • Singapore • Thuïy Ñieån • Thuïy Só • Vöông quoác Anh • Myõ Caùc quoác gia treân bao goàm 3 nöôùc coù söùc maïnh coâng nghieäp haøng ñaàu laø Myõ. söï taäp trung ñöôïc chuyeån höôùng tôùi caùc quoác gia chaâu AÙ vaø Nhaät Baûn. Xem Chöông 7 tôùi 9. Haøn Quoác vaø Singapore ñaõ ñöôïc choïn töø nhoùm caùc quoác gia ñang taêng tröôûng nhanh vaø coâng nghieäp hoùa môùi (NICs) vì caùc quoác gia naøy coù 49. Troïng taâm cuûa nghieân cöùu laø quaù trình giaønh vaø duy trì lôïi theá caïnh tranh ôû nhöõng ngaønh vaø caùc phaân ñoaïn coâng nghieäp töông ñoái tinh vi. cuõng nhö moät soá quoác gia khaùc ñöôïc choïn taïo neân söï ña daïng veà quy moâ. trieát lyù xaõ hoäi. Trong nhöõng naêm gaàn ñaây. ñòa lyù vaø khu vöïc. Nhöõng quoác gia tieân tieán naøy coù möùc ñoä thaønh coâng trong vieäc duy trì lôïi theá khaùc nhau.  . Nhöõng lôïi theá naøy naém giöõ chìa khoùa daãn tôùi naêng suaát cao vaø taêng daàn trong moät quoác gia. Nhaät Baûn vaø Ñöùc. Moät soá caùc quoác gia chaâu AÂu ñöôïc ñöa vaøo nghieân cöùu naøy. trong soá naøy coù moät vaøi quoác gia nhö Thuïy Só vaø Thuïy Ñieån ñaõ tham gia vaøo moät khoái löôïng lôùn caùc hoaït ñoäng thöông maïi quoác teá. trong tröôøng hôïp cuûa Haøn Quoác vaø Singapore. caùc quoác gia chaâu AÂu cuõng ñem ñeán söï quan taâm vaø nhöõng hieåu bieát quan troïng töông töï. chính saùch cuûa chính phuû ñoái vôùi coâng nghieäp. 10 quoác gia ñöôïc nghieân cöùu naøy chieám 50% toång khoái löôïng haøng xuaát khaåu cuûa theá giôùi vaøo naêm 1985. Caùc quoác gia ñöôïc choïn cho nghieân cöùu naøy laø nhöõng nöôùc ñaõ caïnh tranh thaønh coâng trong nhieàu ngaønh coâng nghieäp hoaëc. Singapore cuõng ñöôïc nghieân cöùu ôû ñaây. cho thaáy nhöõng daáu hieäu coù theå laøm ñöôïc ñieàu ñoù (49). Toång quan veà moät vaøi ñaëc ñieåm noåi baät cuûa caùc quoác gia naøy coù trong Baûng 1-1. Tuy nhieân. Toång coäng.

2 3.1% 8.9% 4. giai ñoaïn 1950-87 5.4%a 11.8% YÙ 57.5% 1. Nieân giaùm thoáng keâ. Phoøng nghieân cöùu kinh teá quoác daân.1% 9.5% 0.5% 5.5%e 0.1% 6.6% 0.4% Nguoàn: Quyõ tieàn teä quoác teá.8% 11. giai ñoaïn 1950-87 Taêng tröôûng keùp haøng naêm veà daân soá. 1960-86.  .7% 16.2% 25.7% 0.8% 14.137 2.4% 10. Caùc hình thaùi thöông maïi quoác teá vaø phaùt trieån kinh teá: Haøn Quoác. thaùng 9/1988. tæ leä trung bình gia ñoaïn 1950-87 Giaù trò xuaát khaåu ñöôïc tính baèng % GDP (1987) Giaù trò nhaäp khaåu ñöôïc tính baèng % GDP (1987) Tæ leä thaát nghieäp naêm 1987 Tæ leä thaát nghieäp trung bình.4% 26. 1975. Caùc soá lieäu lòch söû. 1960-86.2 96.638 307 $77. Soá lieäu taøi chính quoác teá. chöa xuaát baûn.0% 3. Trieån voïng kinh teá OECD. Lieân hieäp quoác.0%a 15. giai ñoaïn 1950-87 GDP theo ñaàu ngöôøi naêm 1987 vôùi möùc giaù naêm1980 tính baèng ñoâla Myõ Taêng tröôûng keùp haøng naêm veà GDP theo ñaàu ngöôøi vôùi möùc giaù 1980.030 637 $899.178 3.324 493 $525.2% 20. Nieân giaùm. Soá lieäu so saùnh GDP thöïc.5% 11.6% 4.lôïi theá caïnh tranh quoác gia BAÛNG 1-1. Boä Lao ñoäng Myõ.2% 2.6% Ñöùc 61. giai ñoaïn 1950-87 Taêng tröôûng keùp haøng naêm veà löïc löôïng lao ñoäng (soá ngöôøi coù vieäc laøm).9 4.3 116. giai ñoaïn 1950-87 Taêng tröôûng keùp haøng naêm veà saûn xuaát coâng nghieäp.1 4. giai ñoaïn 1950-87 Ñaàu tö quoác gia thöïc (toång tích luõy taøi saûn coá ñònh tröø ñi giaù trò khaáu hao ñöôïc tính baèng %GDP).9% 3.9% 25.9% 5.5% 14.3% 8.7% 2. giai ñoaïn 1950-87 Taêng tröôûng keùp haøng naêm veà naêng suaát lao ñoäng (GDP/ngöôøi lao ñoäng). ñAëC ñIEåM NHAÂN KHAåU HOÏC VAØ KINH TEÁ ñÖÔÏC LÖÏA CHOÏN CUÛA CAÙC QUOÁC GIA TRONG COÂNG TRÌNH NGHIEÂN CÖÙU.1 16. Ñan Maïch Daân soá naêm 1987 (trieäu ngöôøi) Dieän tích (daëm vuoâng) Maät ñoä daân soá (ngöôøi/daëm vuoâng) GDP naêm 1987 vôùi möùc giaù vaø tæ giaù hoái ñoaùi naêm 1980 (tæ ñoâla Myõ) Taêng tröôûng keùp haøng naêm veà GDP vôùi möùc giaù naêm 1980.3% 0.691 4.

5% 2.4% 11.2% 0.3%b 11.6% 3.0% 27.9% 2.8% 1.3h 8.885h 6.8h 7.9 94.6 7.528h 5.1% Thuïy Só 6.943 408 $114.3% 11.2% 0.5%b 4.5% 6.2% 2. Caùc chæ soá trình baøy ôû ñaây ñöôïc döïa treân nhöõng nguoàn vaø phöông phaùp chuaån ñeå taïo thuaän lôïi cho vieäc so saùnh quoác teá.Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi Nhaät Baûn 122.4% 7.251 604 $628.3%b 9.9%a 14.1 38.7% 13. a 1955-87 b 1960-87 c 1953-87 d 1961-87 e 1970-87 f 1966-86 g 1955-85 h 1985 NA = khoâng coù  .0%d Singapore 2. nhöng vò trí xeáp haïng giöõa caùc quoác gia khoâng thay ñoåi ñaùng keå ngoaïi tröø caùc tieâu chuaån thuaàn tuùy.5 3.7% 19.6 240 10.1% 5.600 2.0% 3.301.0% 33.192 66 $3.6% 10.7 2. maëc duø tæ leä taêng tröôûng GDP theo ñaàu ngöôøi cuûa nöôùc naøy suoát giai ñoaïn haäu chieán vaãn ôû vò trí cuoái cuøng.2%e 13.3% 1.6%e 5.1%e Thuïy Ñieån 8.8 3.225 6.7% Haøn Quoác 42.9%a 17.732 48 $140.5% 1.6% 2. cuõng nhö möùc taêng tröôûng GDP/ngöôøi coù vieäc laøm.2% 1.8% 1.3% 0.7% 1.7% Ghi chuù: Caùc chæ soá kinh teá vó moâ ñöôïc baùo caùo bôûi raát nhieàu toå chöùc khaùc nhau vaø söû duïng nhöõng soá lieäu ñöôïc taäp hôïp töø nhieàu nguoàn baèng nhieàu phöông phaùp.1% 5.2% 3. Maëc duø nhöõng söï so saùnh söû duïng caùc naêm cô sôû hoaëc tæ giaù hoái ñoaùi khaùc nhau ñoâi khi coù söï khaùc bieät.541 1.2%a 5. Soá lieäu theå hieän giaù caû vaø tæ giaù hoái ñoaùi naêm 1980 ñaõ ñöôïc söû duïng.3% 4.4 173.8% 3.1 145.5% 0. ñaëc bieät laø GDP theo ñaàu ngöôøi.3 3.2%a 9.6%b 0.370.4 3.7%a 5.1% 1.9% 1.100 $62.9% 25.279 1.3% 0.6% 23.6% 37.2% 5.7% 6.2% 7.5 15.7%f 2.7% Myõ 243.9% 0.3% Vöông quoác Anh 56.5% 4.2%c 1.0% 3.9% 2.8 % 0.833 $15.2% 2.8%c 14.870 837 $1.2%e 17.7%g 39.7% 4.049 2.726 2.8%e NA 143.6%b 16.7% 35.9% 163.679.1%a 2.0% 10.6% 9. Söû duïng tæ suaát söùc mua töông ñöông khieán cho nöôùc Myõ trôû thaønh quoác gia daãn ñaàu veà GDP theo ñaàu ngöôøi thuaàn tuùy.

vaø taïp chí Nhaø kinh teá 50. Baèng vieäc nghieân cöùu caùc quoác gia vôùi nhöõng hoaøn caûnh khaùc nhau. nhö toâi seõ ñeà caäp sau naøy. Phaàn lôùn caùc nghieân cöùu veà söùc caïnh tranh quoác gia taäp trung vaøo chæ moät quoác gia ñôn leû hoaëc döïa vaøo nhöõng so saùnh song phöông. chöù khoâng phaûi nhöõng lyù do ñaõ ñöôïc ñöa ra (52) . thöôøng laø vôùi Nhaät Baûn (51). nhöng moät caùch tieáp caän nhö vaäy chæ ñöa chuùng ta ñi xa moät quaõng ñöôøng nhaát ñònh. 52. Toâi tin raèng nghieân cöùu naøy coù nhieàu haøm yù cho caùc doanh nghieäp vaø caùc chính phuû ôû caùc nöôùc ñang phaùt trieån. nhöõng döï aùn hôïp taùc cuûa Nhaät Baûn. Maëc duø ngöôøi ta ñaõ bieát ñöôïc nhieàu ñieàu töø nghieân cöùu naøy. quan troïng bôûi vì nhöõng lyù do khaùc.  . Tuy nhieân. caùc theå cheá giaùo duïc nhö Vieän kinh doanh quoác teá thuoäc Ñaïi hoïc kinh teá Stockholm. Xem Chöông 10. Nhöõng ví duï ñaùng chuù yù laø Vogel (1985). Haøn Quoác ñaõ caûi thieän vaø duy trì ñöôïc vò trí caïnh tranh nhanh nhaát trong soá caùc nöôùc NICs. döôøng nhö duy trì ñöôïc lôïi theá caïnh tranh ôû moïi ngaønh coâng nghieäp maø khoâng caàn nghieân cöùu hôïp taùc. Maëc duø khoâng xem xeùt moät nöôùc keùm phaùt trieån naøo. 51. Nghieân cöùu ñöôïc tieán haønh vôùi söï giuùp ñôõ vaø khuyeán khích cuûa caùc toå chöùc hôïp taùc ñaõ ñöôïc neâu leân trong phaàn Lôøi noùi ñaàu. Caùc keát quaû thu ñöôïc töø nhöõng so saùnh thöôøng cho thaáy thieáu söï chính xaùc khi ñöa theâm quoác gia thöù ba hoaëc thöù tö vaøo nghieân cöùu. trong caùc coâng trình nghieân cöùu so saùnh Myõ vaø Nhaät Baûn. Nghieân cöùu naøy giôùi haïn trong nhöõng quoác gia töông ñoái phaùt trieån bôûi vì troïng taâm cuûa noù laø veà caïnh tranh trong nhöõng ngaønh coâng nghieäp töông ñoái phöùc taïp. nhöõng döï aùn nghieân cöùu hôïp taùc cuûa Nhaät Baûn thöôøng ñöôïc xaùc ñònh laø nhaân toá chuû yeáu laøm cô sôû cho söï thaønh coâng trong caïnh tranh cuûa Nhaät Baûn.lôïi theá caïnh tranh quoác gia nhieàu moâ hình thaønh coâng trong coâng nghieäp raát khaùc nhau vaø coù söï pha troän khaùc nhau veà chính saùch cuûa chính phuû (50). Ngoaøi ra. nghieân cöùu naøy cuõng khaùm phaù ra nhöõng nhaân toá quyeát ñònh cho thaønh coâng trong caïnh tranh ôû nhöõng nöôùc maø caùc nöôùc keùm phaùt trieån muoán caïnh tranh. caùc theå cheá taøi chính tö nhaân nhö Ngaân haøng Deutsche. McCaw (1986) vaø Prestowitz (1988). Ví duï nhö. Cuï theå. vaø thaäm chí coù theå daãn tôùi sai laïc. toâi hy voïng seõ taùch rieâng ñöôïc caùc löïc löôïng cô baûn taïo neân lôïi theá caïnh tranh quoác gia töø nhöõng tröôøng hôïp rieâng. Ngoaøi ra coøn coù caùc cô quan chính phuû nhö Boä Coâng nghieäp vaø Thöông maïi quoác teá Nhaät Baûn. Ñöùc vaø Thuïy Só. Caùc coâng trình nghieân cöùu naøy ñaõ ñoùng vai troø laø cô sôû cho vieäc ñeà xuaát cho nhöõng nôi khaùc. haàu heát laø nhöõng ngöôøi baûn ñòa hoaëc soáng ôû quoác gia maø hoï nghieân cöùu. Xem Chöông 8 vaø 12. trong soá caùc quoác gia khaùc. Moät heä phöông phaùp chung ñöôïc söû duïng taïi moãi quoác gia. Nghieân cöùu naøy do moät nhoùm goàm hôn 30 nhaø nghieân cöùu tieán haønh.

Maëc duø soá lieäu veà caùc ngaønh dòch vuï vaãn coøn raát ít vaø thoâng tin veà vò trí caïnh tranh quoác gia chuû yeáu ñöôïc thu löôïm töø nhöõng cuoäc phoûng vaán vaø caùc nguoàn tin rôøi raïc ñaõ xuaát baûn. caùc nguoàn thoâng tin boå sung ñaõ xuaát baûn. XAÙC ñÒNH NHÖÕNG NGAØNH COÂNG NGHIEÄP THAØNH COÂNG TRONG CAÙC NEÀN KINH TEÁ Taïi moãi quoác gia. Ñôn vò phaân tích cô baûn laø moät ngaønh coâng nghieäp heïp hoaëc moät phaân ñoaïn rieâng bieät trong ngaønh. Vieäc ño löôøng 53. Lôïi theá quoác gia ñang ngaøy caøng taäp trung vaøo caùc ngaønh coâng nghieäp cuï theå vaø thaäm chí laø caùc phaân ñoaïn coâng nghieäp. Hình maãu thöông maïi ñuôïc ño baèng möùc ñoä 5 con soá theo Phaân loaïi thöông maïi quoác teá chuaån (SITC). Phaàn ñaàu tieân laø xaùc ñònh taát caû (hoaëc caøng nhieàu caøng toát) caùc ngaønh coâng nghieäp trong ñoù caùc doanh nghieäp ñaït ñöôïc thaønh coâng quoác teá. vaø caùc cuoäc phoûng vaán. quy moâ cuûa ngaønh coâng nghieäp hoaëc coâng ty daãn ñaàu vaø söï toàn taïi cuûa moät vaøi maët haøng xuaát khaåu ñeàu khoâng phaûi laø nhöõng chæ soá ñaùng tin caäy veà lôïi theá caïnh tranh. Chuùng toâi quan taâm tôùi taát caû caùc loaïi hình ngaønh cuûa neàn kinh teá. Trong khuoân khoå cuûa soá lieäu saün coù. trôï giaù.  . Caùc toå chöùc hôïp taùc cung caáp cô sôû haï taàng caàn thieát.Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi hoïc. Haàu heát caùc nghieân cöùu tröôùc ñaây ñaõ loaïi tröø caùc ngaønh dòch vuï. vaø söï phoå bieán cuûa thöông maïi bieân giôùi vôùi caùc nöôùc laùng gieàng. söû duïng döõ lieäu thoáng keâ saün coù. phaûn aùnh lôïi theá caïnh tranh cuï theå vaø rieâng bieät cuûa caùc quoác gia. nhieàu tieâu chuaån ñaùnh giaù lôïi theá caïnh tranh coù theå bò sai laïc. bao goàm noâng nghieäp. caùc taäp quaùn keá toaùn khaùc nhau. hoã trôï vieäc tieáp caän vôùi caùc coâng ty vaø caùc theå cheá khaùc trong caùc nöôùc vaø ñoâi khi giuùp ñôõ nghieân cöùu taïi ñòa phöông. nghieân cöùu bao goàm 2 phaàn. nhöng caïnh tranh quoác teá trong caùc ngaønh naøy ngaøy caøng phoå bieán vaø quan troïng. chuùng toâi ñaõ tìm kieám nhöõng ñònh nghóa ngaønh coâng nghieäp heïp nhaát (53). Khaû naêng sinh lôøi noäi ñòa. Do coù söï toàn taïi cuûa baûo hoä. cheá taïo vaø nhöõng ngaønh coâng nghieäp dòch vuï. Chuùng toâi ñaõ ñònh nghóa thaønh coâng quoác teá cuûa moät ngaønh coâng nghieäp ôû moät quoác gia laø sôû höõu ñöôïc lôïi theá caïnh tranh töông ñoái so vôùi nhöõng ñoái thuû maïnh nhaát theá giôùi. nhöng coâng nghieäp dòch vuï ñöôïc ñöa theâm vaøo caû trong hoà sô quoác gia cuõng nhö nhoùm caùc ngaønh ñöôïc choïn ñeå nghieân cöùu chi tieát.

Nhöõng ngaønh thoûa maõn ñieàu kieän naøy thöôøng chieám tôùi hai phaàn ba hay hôn toång xuaát khaåu moät quoác gia. vôùi nhöõng ñieàu kieän cuï theå khaùc ñöôïc thaûo luaän trong phuï luïc A. mieãn laø ñoù khoâng phaûi laø ñaàu tö kieåu thuï ñoäng. Moät ngaønh ñöôïc coi laø caïnh tranh neáu thò phaàn trong xuaát khaåu theá giôùi cuûa noù vöôït möùc thò phaàn bình quaân cuûa nöôùc ñoù trong toång xuaát khaåu theá giôùi vaø ngaønh ñoù coù caùn caân thöông maïi döông. 0 . Quoác gia ñöôïc moät doanh nghieäp choïn laøm nôi ñaët truï sôû neáu ñoù laø moät doanh nghieäp baûn ñòa. Trong giai ñoaïn nghieân cöùu sau. Moät ví duï cuûa ñaàu tö danh muïc laø ñaàu tö ñaùng keå cuûa Nhaät vaøo baát ñoäng saûn ôû Myõ. trong thöïc teá. Ví duï nhö. Caùc keát quaû veà moái quan heä giöõa thöông maïi vaø ñaàu tö nöôùc ngoaøi laø töø khoâng quan heä vôùi nhau cho tôùi boå trôï cho nhau. Moät nhaø saûn xuaát giaøy tröôït tuyeát ñaët truï sôû ôû YÙ. Ñaàu tö nöôùc ngoaøi vaø thöông maïi ñeàu khoâng theå thieáu ñoái vôùi caùc chieán löôïc toaøn caàu vaø nhöõng tieâu chuaån ñaùnh giaù söï thaønh coâng quoác teá phaûi bao goàm caû hai yeáu toá treân. Chuùng toâ theâm vaøo nhöõng ngaønh coâng nghieäp döïa treân baèng chöùng veà ñaàu tö nöôùc ngoaøi ñaùng keå. ñöôïc coi nhö laø moät tröôøng hôïp veà lôïi theá caïnh tranh cuûa YÙ ngay 54. phaùt trieån vaø saûn xuaát gaàn nhö taát caû saûn phaåm ôû YÙ. Chuùng toâi loaïi nhöõng ngaønh coâng nghieäp coù baèng chöùng xuaát khaåu laø do caùc coâng ty con nöôùc ngoaøi ñaët ôû nöôùc ñoù. Haàu heát nghieân cöùu thöïc nghieäm veà söùc caïnh tranh quoác gia hay hình maãu thöông maïi döïa treân caùc kieåm ñònh thoáng keâ veà hình maãu thöông maïi taïi moät thôøi ñieåm. vò theá quoác teá cuûa moät doanh nghieäp nhö Thomson CSF (Phaùp) trong ngaønh tivi. Tuy nhieân. Chuùng toâi löïa choïn nhöõng tieâu chuaån toát nhaát ñeå ñaùnh giaù veà lôïi theá caïnh tranh quoác teá trong nghieân cöùu cuûa mình. Nhöõng haïn cheá veà soá lieäu laøm cho chæ moät nhoùm ngaønh ôû moät quoác gia ñöôïc khaûo saùt. Haàu heát nghieân cöùu thoáng keâ ñaõ nghieân cöùu thöông maïi vaø ñaàu tö nöôùc ngoaøi rieâng reõ. Töông töï. Nhöõng ngaønh naøy laø nhöõng ngaønh maø vò theá quoác teá khoâng phaûn aûnh neàn taûng lôïi theá caïnh tranh. sôû höõu ñòa phöông hoaëc laø moät doanh nghieäp ñöôïc töï quaûn lyù maëc duø do moät coâng ty hay caùc nhaø ñaàu tö nöôùc ngoaøi sôû höõu. Phuï luïc A seõ neâu chi tieát vieäc chuùng toâi ñaõ xaùc ñònh nhöõng ngaønh coâng nghieäp coù söùc caïnh tranh nhö theá naøo (55). 55. bao goàm phaàn lôùn nhöõng coâng ty con mua laïi cuûa nöôùc ngoaøi maø khoâng theå hieän roõ raøng lôïi theá caïnh tranh quoác teá cuûa Phaùp.lôïi theá caïnh tranh quoác gia lôïi theá caïnh tranh thöïc baèng thoáng keâ ñang laø moät thaùch thöùc. ñaàu tö danh muïc hay lieân quan ñeán mua laïi caùc coâng ty nöôùc ngoaøi quaûn lyù ñoäc laäp. söï hieâïn dieän cuûa lôïi theá caïnh tranh coù theå ñöôïc ñaùnh giaù tröïc tieáp hôn. trong ñoù chuùng toâi tìm hieåu nhöõng nghieân cöùu tình huoáng chi tieát. Chuùng toâi cuõng loaïi nhöõng ngaønh maø thaønh coâng quoác teá chuû yeáu ôû caùc nöôùc laùng gieàng. xuaát khaåu vaø ñaàu tö nöôùc ngoaøi coù xu höôùng xuaát hieän cuøng nhau. caùc coâng ty döôïc phaåm cuûa Thuïy Só vaø caùc nhaø saûn xuaát haøng tieâu duøng ñoùng goùi cuûa Myõ coù söùc maïnh quoác teá vöôït ra khoûi nhöõng ño löôøng trong soá lieäu thöông maïi. Nhöõng tieâu chuaån ñoù laø (1) khaû naêng duy trì moät soá löôïng lôùn haøng xuaát khaåu tôùi nhieàu quoác gia khaùc vaø/hoaëc (2) ñaàu tö nöôùc ngoaøi ñaùng keå döïa treân kyõ naêng vaø taøi saûn ñöôïc taïo ra ôû chính quoác(54). vaø nhöõng ngaønh trong ñoù coù trôï caáp hoaëc thua loã maø khoâng coù vieãn caûnh lôïi nhuaän töông lai hôïp lyù. Caùc ngaønh ñöôïc ñònh nghóa roäng vaø caùc bieán soá giaûi thích khoâng nhieàu.

chuùng toâi xem xeùt lòch söû caïnh tranh trong caùc ngaønh coâng nghieäp cuï theå ñeå hieåu ñöôïc quaù trình naêng ñoäng maø nhôø noù lôïi theá caïnh tranh ñaõ ñöôïc taïo ra. Ñaëc bieät chuù yù laø nhöõng khu vöïc nhö chính saùch cuûa chính phuû ñoái vôùi coâng nghieäp. Nhöõng naêm naøy ñöôïc choïn ñeå coù khoaûng thôøi gian daøi nhaát coù theå. giaùo duïc vaø taøi chính. kinh teá. ñeå nghieân cöùu chi tieát. Chuùng toâi cuõng tieán haønh phoûng vaán ôû caùc nöôùc khaùc vôùi nhöõng quan chöùc cao caáp chính phuû. Chuùng toâi ñaëc bieät quan taâm ñeán nhöõng moái lieân heä giöõa caùc ngaønh coâng nghieäp caïnh tranh cuûa moät quoác gia. baûn söûa ñoåi II).  . chuùng toâi ñaõ löïa choïn hôn 100 ngaønh coâng nghieäp hoaëc caùc nhoùm ngaønh coâng nghieäp. xaõ hoäi.Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi caû khi noù ñaõ bò mua laïi bôûi moät coâng ty nöôùc ngoaøi. Caùc quoác gia lôùn hôn cho thaáy nhöõng vò trí quoác teá ôû haøng traêm ngaønh coâng nghieäp. Döïa vaøo nhöõng hoà sô quoác gia. vaø hình maãu nhu caàu noäi ñòa vôùi haøng hoùa vaø dòch vuï. phoûng vaán ñöôïc söû duïng ñeå xaùc ñònh vaø caùc phaân ñoaïn vaø caùc ngaønh coâng nghieäp thaønh coâng vaø giuùp loaïi boû nhöõng ngaønh maø thaønh coâng cuûa noù laø do ñaàu tö nöôùc ngoaøi hoaëc nhöõng söï baát thöôøng khaùc. Nhieàu ngaønh coâng nghieäp khaùc ñöôïc xem xeùt ít chi tieát hôn. ñöôïc ñöa ra trong Baûng 1-2. Söï chuù yù cuûa chuùng toâi taäp trung vaøo soá lieäu naêm 1978 vaø 1985. Chuùng toâi ñaõ söû duïng moät coâng cuï goïi laø bieåu ñoà toå hôïp ñeå keát noái caùc ngaønh coâng nghieäp thaønh coâng trong töøng neàn kinh teá. ngaønh coâng nghieäp ñöôïc choïn laøm maãu seõ ñaïi dieän cho haàu heát caùc nhoùm ngaønh coù tính caïnh tranh 56. neáu moät ngaønh coâng nghieäp cuûa moät quoác gia bao goàm phaàn lôùn caùc coâng ty con cuûa caùc doanh nghieäp nöôùc ngoaøi thì quoác gia ñoù khoâng ñöôïc cho laø coù söùc caïnh tranh trong ngaønh ñoù. ñöôïc aùp duïng naêm 1978. 58. boå sung theâm baèng nghieân cöùu trong thö vieän. Ñeå boå sung cho caùc nguoàn thoáng keâ. ñöôïc moâ taû baét ñaàu töø Chöông 7 (58). caáu truùc toå chöùc cuûa nghieân cöùu vaø trieån khai. caùc nhaø coâng nghieäp haøng ñaàu vaø caùc nhaø quan saùt khaùc vôùi taàm nhìn roäng veà neàn kinh teá. vaø nhieäm vuï cuûa chuùng ta laø phaûi giaûi thích hình maãu ñoù vaø söï thay ñoåi cuûa noù theo thôøi gian (57). bôûi vì chuùng toâi coù saün soá lieäu phaân loaïi chi tieát hôn (SITC. coù tính ñaïi dieän hôn cho caùc ngaønh coâng nghieäp thöïc teá. baûn chaát cuûa heä thoáng y teá. do söï thay ñoåi veà Heä thoáng phaân loaïi thöông maïi quoác teá chuaån (SITC). ngaân haøng. thaùi ñoä ñoái vôùi neàn coâng nghieäp vaø caáu truùc chính trò. Chuùng toâi ñaõ taïo ra moät moâ taû sô löôïc veà taát caû caùc ngaønh coâng nghieäp maø moãi quoác gia coù ñöôïc thaønh coâng quoác teá ôû ba moác thôøi gian: 1971. Hình maãu cuûa caùc ngaønh coâng nghieäp thaønh coâng ôû moãi neàn kinh teá khoâng heà söï ngaãu nhieân. Muïc ñích cuûa chuùng toâi laø coù ñöôïc hieåu bieát veà boái caûnh theå cheá moãi quoác gia. 1978 vaø 1985 (56). Ñoái vôùi moãi quoác gia. Tuy nhieân. LÒCH SÖÛ CUÛA CAÙC NGAØNH COÂNG NGHIEÄP THAØNH COÂNG Trong phaàn thöù hai cuûa nghieân cöùu. 57.

 . Moät vaøi ngaønh coâng nghieäp khaùc cuõng ñöôïc ñöa theâm vaøo vì chuùng coù veû nhö laø nhöõng nghòch lí. vaø ñoà noäi thaát. ÔÛ Myõ. moät ngaønh thuoäc nhoùm caùc ngaønh taïo ra saûn phaåm noâng nghieäp cuoái cuøng maø Ñan Maïch coù theá maïnh. muïc ñích cuûa chuùng toâi laø trình baøy toaøn boä neàn kinh teá vaø traùnh khuynh höôùng thieân veà moät ngaønh coâng nghieäp noåi tieáng nhö vaãn coù nhieàu trong nghieân cöùu tröôùc ñaây. Ví duï nhö. trong ngaønh saûn xuaát haøng tieâu duøng ñoùng goùi laø chaát taåy. bao goàm hôn 20% toång khoái löôïng haøng xuaát khaåu ôû Nhaät. ñaïi dieän veà nhoùm ngaønh nguyeân lieäu ñaàu vaøo noâng nghieäp. giaøy tröôït tuyeát cuûa YÙ vaø baùnh quy cuûa Anh). xaây döïng coâng trình vaø quaûn lyù chaát thaûi. döôïc phaåm vaø ngaân haøng cuûa Thuïy Só. tuû laïnh vaø maùy ñieàu hoøa vaø thieát bò xaây döïng. trong lónh vöïc y teá laø thieát bò theo doõi beänh nhaân vaø bôm kim tieâm. thò tröôøng noäi ñòa cuûa Nhaät Baûn khoâng coù nhu caàu nhöng quoác gia naøy laïi coù ñöôïc vò trí vöõng chaéc veà xuaát khaåu vaø ñaàu tö nöôùc ngoaøi trong ngaønh naøy.v…). Caùc ngaønh coâng nghieäp ñöôïc nghieân cöùu chieám moät phaàn ñaùng keå trong toång khoái löôïng haøng xuaát khaåu taïi moãi quoác gia. theá maïnh cuûa nöôùc naøy trong ngaønh dòch vuï kinh doanh ñöôïc theå hieän qua quaûng caùo. lónh vöïc giaûi trí laø phim aûnh. maùy bay thöông maïi vaø phim aûnh cuûa Myõ v. Moät vaøi ngaønh vaãn tieáp tuïc naâng cao söùc maïnh quoác teá trong naêm 1985 trong khi soá khaùc giöõ nguyeân vò trí hoaëc giaûm suùt. chuùng toâi ñaõ xem xeùt ngaønh saûn xuaát bô söõa. Ñöùc vaø Thuïy Só vaø hôn 40% toång khoái löôïng haøng xuaát khaåu ôû Haøn Quoác. ñaàu maùy video vaø baùn daãn cuûa Nhaät Baûn. deät may vaø giaøy deùp cuûa YÙ. Hoùa chaát noâng nghieäp ñaïi dieän cho ngaønh hoùa chaát vaø ñöôïc coi laø moät ví duï cuûa nguyeân lieäu ñaàu vaøo cho moät nhoùm lôùn caùc ngaønh saûn xuaát noâng nghieäp cuûa Myõ. moät trong haøng loaït caùc saûn phaåm gia ñình. Tuy nhieân. Ví duï nhö ôû Ñan Maïch. chieám öu theá ôû ngaønh maùy tính laø saûn xuaát phaàn meàm. Taát caû caùc ngaønh ñöôïc löïa choïn cho nghieân cöùu laø nhöõng ngaønh maø quoác gia ñoù coù vò trí ñaùng keå treân thò tröôøng quoác teá vaøo naêm 1985. Chuùng toâi ñaõ löïa choïn moät vaøi ngaønh ít tieáng taêm nhöng coù tính caïnh tranh cao (nhö ngaønh saûn xuaát ñaøn piano cuûa Haøn Quoác. phuï gia thöïc phaåm vaø maùy noâng nghieäp.lôïi theá caïnh tranh quoác gia quan troïng trong neàn kinh teá. caùc theá maïnh cuûa ngaønh cheá taïo laø maùy bay thöông maïi. Caùc ngaønh chuùng toâi nghieân cöùu bao goàm moät soá ngaønh coù ñöôïc thaønh coâng quoác teá quan troïng vaø noåi tieáng nhaát (ngaønh hoùa chaát vaø xe hôi haïng sang cuûa Ñöùc. vôùi caùc loaïi maùy chöõ coù kyù töï phöông Taây.

bao goàm caû caùc quoác gia thaønh coâng vaø caùc quoác gia thaát baïi. Keát quaû cuûa vieäc nghieân cöùu lòch söû caùc ngaønh khoâng ñuû möùc ñoä chi tieát nhöng cuõng ñem laïi hieåu bieát veà söï phaùt trieån cuûa caû ngaønh ñoù laãn neàn kinh teá quoác daân.Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi Chuùng toâi ñaõ traùnh caùc ngaønh phaûi döïa nhieàu vaøo taøi nguyeân thieân nhieân: caùc ngaønh naøy khoâng hình thaønh neân xöông soáng cuûa neàn kinh teá tieân tieán vaø khaû naêng caïnh tranh cuûa caùc ngaønh naøy coù theå deã daøng ñöôïc giaûi thích hôn baèng lyù thuyeát kinh ñieån. chuùng toâi ñaõ tính ñeán moät soá ngaønh coâng nghieäp söû duïng nhieàu coâng ngheä vaø lieân quan tôùi taøi nguyeân thieân nhieân nhö giaáy in baùo vaø hoùa chaát coâng nghieäp. taøi lieäu cuûa caùc coâng ty vaø phoûng vaán vôùi caùc thaønh vieân hieän taïi vaø tröôùc ñaây cuûa ngaønh. Lòch söû ngaønh coâng nghieäp döïa treân caùc nguoàn lòch söû. ngaønh coâng nghieäp töông töï cuõng ñöôïc nghieân cöùu khoâng chæ trong khuoân khoå cuûa moät quoác gia trong nhöõng tình huoáng maø ngaønh ñoù laø moät nguoàn xuaát 59. Ñeå hieåu ñöôïc quaù trình naêng ñoäng maø qua ñoù moät ngaønh coâng nghieäp giaønh ñöôïc lôïi theá caïnh tranh thì ñieàu caàn thieát laø phaûi nghieân cöùu lòch söû cuûa ngaønh ñoù.  . Caùc tình huoáng nghieân cöùu ñöôïc phaân phaùt döôùi daïng bieåu maãu cho caùc thaønh vieân trong ngaønh ñeå xin yù kieán vaø boå sung. Trong moät vaøi tröôøng hôïp. caùc nghieân cöùu tình huoáng cuõng ñöôïc xem laïi bôûi caùc chuyeân gia töø caùc doanh nghieäp ôû caùc nöôùc khaùc. Moãi tröôøng hôïp nghieân cöùu ñaõ tính tôùi toaøn boä neàn coâng nghieäp toaøn caàu. noù phaùt trieån ra sao. Ví duï nhö ñoái vôùi ngaønh maùy in. khi naøo vaø vì sao caùc doanh nghieäp trong moät quoác gia phaùt trieån lôïi theá caïnh tranh vaø quaù trình maø qua ñoù lôïi theá caïnh tranh ñöôïc duy trì hoaëc maát ñi (59). nhieàu theá kyû ñoái vôùi tröôøng hôïp cuûa ngaønh duïng cuï caét goït Ñöùc vaø sôïi cuûa YÙ. Tuy vaäy. nhieàu thaäp kyû ñoái vôùi ngaønh phaàn meàm Myõ vaø cheá taïo robot cuûa Nhaät Baûn) ñeå hieåu ñöôïc vì sao vaø nhö theá naøo ngaønh ñoù baét ñaàu taïi moät quoác gia. Nhöõng ñoái thuû caïnh tranh quan troïng nhaát töø caùc quoác gia khaùc ñaõ ñöôïc xaùc ñònh. Trong moät vaøi tröôøng hôïp. caùc nhaø quan saùt coâng nghieäp vaø nhaân vieân caùc hieäp hoäi coâng nghieäp. chuùng toâi ñaõ coá gaéng xem xeùt ñeå hieåu ñöôïc vì sao Ñöùc vaø Thuïy Só ñaõ duy trì ñöôïc lôïi theá cuõng nhö vì sao nöôùc Myõ ñaõ maát ñi lôïi theá cuûa mình coøn nöôùc Nhaät thì ñang giaønh ñöôïc lôïi theá. Chuùng toâi ñaõ luøi trôû laïi caøng xa caøng toát (ví duï nhö. cuøng vôùi nhöõng phaân ñoaïn maø hoï coù theá maïnh nhaát vaø laø nguoàn lôïi theá caïnh tranh cuûa hoï. Chuùng toâi ñaõ xem xeùt hình maãu lôïi theá caïnh tranh trong soá caùc doanh nghieäp ñaët truï sôû ôû nhöõng quoác gia khaùc nhau vaø xem chuùng ñaõ thay ñoåi nhö theá naøo theo thôøi gian.

Xem Yoshino trong Porter (1986). Yoshino. ñoùng chai Saûn xuaát buùt maùy vaø buùt chì Maùy in Maùy saûn xuaát nhöïa. ñoùng chai Giaøy tröôït tuyeát Sôïi len NHAÄT BAÛN Maùy ñieàu hoøa Thieát bò aâm thanh gia ñình AÂm thanh xe hôi Sôïi carbon Deät toång hôïp Maùy photocopy Xe naâng Thieát bò lieân laïc veä tinh vaø vi soùng Nhaïc cuï Duïng cuï quang hoïc Cheá taïo robot Baùn daãn Maùy deät Ñoùng taøu Loáp xe taûi vaø xe buyùt Maùy chöõ Maùy quay video Ñoàng hoà HAØN QUOÁC Ñoà trang söùc Saûn xuaát xe hôi Xaây döïng Giaøy deùp Saûn xuaát ñaøn piano Baùn daãn Ñoùng taøu Saét theùp Haøng hoùa du lòch Ñaàu maùy video Toùc giaû SINGAPORE Haøng khoâng Ñoà trang söùc Ñoà uoáng Söûa chöõa taøu bieån Buoân baùn THUÏY ñIEåN Taøu chôû xe hôi Saûn phaåm lieân laïc daønh cho ngöôøi khuyeát taät Duïng cuï kieåm soaùt moâi tröôøng Xe taûi naëng Duïng cuï khai moû Giaáy in baùo Thieát bò ñoâng laïnh taøu bieån Maùy khoan ñaù Goã laùt saøn Maùy ruùt tieàn coù ñieàu khieån THUÏY Só Ngaân haøng Saûn xuaát chocolate Baùnh keïo Thuoác nhuoäm Thieát bò choáng chaùy Trung chuyeån haøng hoùa Maùy trôï thính Thieát bò kieåm soaùt nhieät Baûo hieåm Ñoäng cô haøng haûi Maùy saûn xuaát giaáy Döôïc phaåm Thieát bò khaûo saùt Maùy deät Buoân baùn Ñoàng hoà ANH Ñaáu giaù Saûn xuaát baùnh quy Hoùa chaát Baùnh keïo Thieát bò phaùt ñieän Baûo hieåm Döôïc phaåm MYÕ Quaûng caùo Hoùa chaát noâng nghieäp Maùy bay thöông maïi* Tuû laïnh vaø maùy ñieàu hoøa Phaàn meàm maùy tính Thieát bò xaây döïng Chaát taåy Coâng trình/Xaây döïng Phim aûnh Thieát bò theo doõi beänh nhaân Bôm kim tieâm Dòch vuï quaûn lyù chaát thaûi  (*): Nghieân cöùu thöïc hieän bôûi M.lôïi theá caïnh tranh quoác gia Baûng 1-2. Caùc ngaønh coâng nghieäp ñöôïc nghieân cöùu ñAN MAÏCH Maùy noâng nghieäp Dòch vuï baûo trì xaây döïng Tö vaán coâng trình Saûn xuaát bô söõa Phuï gia thöïc phaåm Noäi thaát Enzim coâng nghieäp Döôïc phaåm Ñoà ñieän töû chuyeân duïng Thieát bò vieãn thoâng Thieát bò xöû lí chaát thaûi ñÖÙC Saûn xuaát xe hôi Hoùa chaát Duïng cuï caét goït Loàng kính Maùy gaët/ñaäp Duïng cuï quang hoïc Thieát bò ñoùng goùi. cao su Duïng cuï chuïp X quang YÙ Gaïch men Thieát bò nhaø haùt vaø vuõ tröôøng Thieát bò noäi thaát Coâng trình/xaây döïng Thieát bò töï ñoäng nhaø maùy Giaøy deùp Thieát bò ñoùng goùi. .

bang Texas. nhieàu doanh nghieäp kinh doanh baát ñoäng saûn cuûa nöôùc naøy ñeàu ñaët truï sôû taïi Dallas. Caùc ngaønh coâng nghieäp ñöôïc löïa choïn ñeå ñaïi dieän cho nhöõng ngaønh maø moãi quoác gia chuùng toâi tieán haønh nghieân cöùu coù theá maïnh hoaëc laø nhöõng tröôøng hôïp thaønh coâng. Tuy nhieân. nghieân cöùu coá gaéng choïn maãu toaøn dieän hôn so vôùi nghieân cöùu tröôùc. bang Indiana vaø caùc coâng ty maùy tính loaïi nhoû ôû Boston. Laáy ví duï nhö ôû Myõ. Caùc doanh nghieäp thaønh coâng thöôøng taäp trung ôû nhöõng thaønh phoá hoaëc bang cuï theå trong moät quoác gia. Tuy nhieân. KHAÙI NIEÄM ROÄNG HÔN VEÀ LÔÏI THEÁ CAÏNH TRANH Cuoán saùch giaûi thích vì sao caùc quoác gia thaønh coâng trong nhöõng ngaønh coâng nghieäp cuï theå.Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi khaåu quan troïng ôû moãi quoác gia vaø trong hoaøn caûnh caùc quoác gia ñaët truï sôû ôû moãi nöôùc ñaõ coù söï thaønh coâng quoác teá trong nhieàu phaân ñoaïn raát khaùc nhau. Haún phaûi coù ñieàu gì ñoù ôû nhöõng ñòa ñieåm naøy taïo ra moâi tröôøng thuaän lôïi cho caùc doanh nghieäp trong nhöõng ngaønh coâng nghieäp cuï theå. Laáy ví duï. chuùng toâi ñaõ coù theå xem xeùt moät boä phaän tieâu bieåu cuûa caû nhöõng ngaønh coâng nghieäp thaønh coâng vaø khoâng thaønh coâng trong neàn kinh teá cuûa töøng quoác gia. Trong phaïm vi caùc quoác gia vaø ngaønh coâng nghieäp ñöôïc xem xeùt. caùc nhaø saûn xuaát thaûm ôû Dalton. ngaønh cheá taïo maùy ñoùng goùi ñaõ ñöôïc xem xeùt nhö moät phaàn trong nghieân cöùu ôû caû Ñöùc vaø YÙ. chuùng toâi ñoàng thôøi nghieân cöùu söï thaønh coâng trong moät soá phaân ñoaïn cuûa caùc doanh nghieäp ôû Thuïy Só vaø Thuïy Ñieån cuõng nhö nhöõng nguyeân nhaân daãn tôùi vò trí ngheøo naøn cuûa Myõ vaø caùc quoác gia khaùc. caùc nhaø cung caáp thieát bò daàu khí ôû Houston. caùc nhaø saûn xuaát nhaø di ñoäng ôû Elkhart. nhöõng khaùi nieäm vaø yù töôûng cuûa cuoán saùch coù theå ñöôïc aùp duïng deã daøng cho caùc ñôn vò ñòa lyù vaø chính trò nhoû hôn moät quoác gia. bang Tennessee. cuõng nhö nhöõng nguyeân nhaân daãn ñeán caùc doanh nghieäp thuoäc quoác gia ñoù ñang khoâng thaønh coâng trong nhieàu ngaønh coâng nghieäp khaùc thoâng qua nhöõng nghieân cöùu töøng tröôøng hôïp treân toaøn caàu. Cuõng nhö vaäy. bang Georgia. caùc haõng saûn xuaát giaøy theå thao ôû bang Oregon. chuoãi quaûn lyù beänh vieän ñaët taïi khu vöïc Trung Nam bao goàm Nashville. vaø ñöa ra nhöõng gôïi yù cho caùc doanh nghieäp vaø caùc neàn kinh teá. nhöng  . Maëc duø thaûo luaän cuûa toâi ñöôïc trình baøy döôùi daïng caùc quoác gia. baèng vieäc nghieân cöùu caùc ngaønh coâng nghieäp thaønh coâng tröôùc ñaây maø hieän giôø ñaõ giaûm suùt.

Ñeå laøm ñieàu ñoù. baát chaáp söï toàn taïi cuûa voâ soá ngoaïi leä. moâi tröôøng cuûa moät doanh nghieäp coøn bao goàm nhieàu hôn theá. Moät boä phaän trong moâi tröôøng cuûa moät doanh nghieäp laø vò trí ñòa lyù cuûa noù. Chuùng ta ñaõ bieát nhieàu veà lôïi theá caïnh tranh laø gì vaø caùc hoaït ñoäng cuï theå taïo ra hay phaù huûy noù nhö theá naøo. cuøng vôùi taát caû caùc yeáu toá lòch söû. Vieäc choïn loïc thoâng qua caùc tröôøng hôïp nghieân cöùu coù lòch söû haøng traêm naêm raát loän xoän vaø khoâng deã daøng ñoái vôùi vieäc phaân tích soá lieäu. Chính saùch cuûa chính phuû ôû caáp bang vaø caáp ñòa phöông coù moät vai troø quan troïng trong vieäc ñònh hình lôïi theá quoác gia. vì sao moät vaøi toå chöùc thaønh coâng vaø soá khaùc laïi thaát baïi. Quaù trình chuyeân moân hoùa caùc ngaønh caøng cuûng coá theâm quan ñieåm naøy. Moät soá ngöôøi seõ tieác nhöõng ñaùnh giaù toâi ñöa ra ñeå laäp neân bieåu ñoà kinh teá quoác daân moät caùch toaøn dieän. Hoaøn toaøn coù theå caét xuyeân caùc ngaønh vaø nghieân cöùu nhieàu bieán soá hôn ñeå hieåu caùc heä thoáng phöùc taïp vaø bieán ñoåi hoaït ñoäng nhö theá naøo. Hoaëc. coù moät xu höôùng bò huùt veà phía nhöõng söï giaûi thích ñôn giaûn vaø deã daøng tin vaøo chuùng. thaäm chí laø roäng hôn. cuõng raát quan troïng nhö nôi ñaøo taïo caùc nhaø quaûn lyù vaø ngöôøi lao ñoäng vaø ñaëc ñieåm cuûa nhöõng khaùch haøng ñaàu tieân vaø quan troïng nhaát cuûa coâng ty. Lyù thuyeát cuûa toâi tìm kieám söï toaøn dieän vaø hôïp nhaát nhieàu bieán soá thay vì chæ taäp trung vaøo moät vaøi bieán soá quan troïng. Tuy nhieân. Chuùng ta bieát tôùi ít hôn lyù do vì sao moät coâng ty coù nhöõng löïa choïn toát chöù khoâng phaûi löïa choïn toài khi theo ñuoåi lôïi theá caïnh tranh vaø vì sao moät soá doanh nghieäp laïi theo ñuoåi nhöõng löïa choïn ñoù quyeát lieät hôn. Nghieân cöùu naøy seõ laøm saùng toû moät soá caâu hoûi thuù vò vaø môû roäng naøy. Trong khi nghieân cöùu söï thaønh coâng kinh teá quoác daân.  .lôïi theá caïnh tranh quoác gia söï taäp trung veà ñòa lyù cuûa caùc ngaønh coâng nghieäp trong caùc quoác gia cuõng raát quan troïng vaø caàn phaûi lyù giaûi. Caùc nhaø nghieân cöùu ôû nhieàu lónh vöïc chæ vöøa môùi baét ñaàu thöøa nhaän raèng ranh giôùi truyeàn thoáng giöõa caùc lónh vöïc laø moät haïn cheá. chi phí vaø nhu caàu. caùc moâ hình toaùn giôùi haïn ôû moät vaøi bieán soá vaø caùc kieåm ñònh thoáng keâ thöïc hieän vôùi döõ lieäu saün coù caàn ñöôïc boå sung theâm caùc loaïi hình nghieân cöùu khaùc. Ñieàu maø toâi thöïc söï khaûo saùt ôû ñaây laø caùch maø “moâi tröôøng” gaàn nhaát cuûa moät doanh nghieäp ñaõ taïo neân söï thaønh coâng trong caïnh tranh cuûa coâng ty naøy theo thôøi gian. Toâi ñaõ ñöa moät phöông phaùp nhö vaäy vaøo trong nghieân cöùu cuûa mình. Nhöng caùc vaán ñeà naèm phía sau thaäm chí coøn lôùn hôn vai troø cuûa caùc quoác gia (hoaëc ñòa ñieåm).

Quan ñieåm cho raèng toaøn caàu hoùa loaïi boû taàm quan troïng cuûa nôi ñaët truï sôû ñaõ döïa treân nhöõng tieàn ñeà sai laàm.  . Hoï phaûi phaán ñaáu vì nhöõng nhaân toá quyeát ñònh thöïc söï. nhöng toâi chaéc chaén raèng toâi ñaõ xaùc ñònh ñöôïc nhieàu bieán soá quan troïng hình thaønh neân lôïi theá caïnh tranh cuûa caùc quoác gia cuõng nhö moät vaøi trong soá nhöõng caùch quan troïng nhaát ñeå chuùng hoaït ñoäng cuøng nhau nhö moät heä thoáng. nhu caàu veà nhöõng söï löïa choïn ñuùng ñaén lôùn chöa töøng coù. vaø nhieàu quoác gia coù theå cuøng thònh vöôïng trong moät theá giôùi ñoåi môùi vaø caïnh tranh môû. Nhöng thay vì theá. Vieäc hieåu ñöôïc vai troø môùi vaø khaùc nhau cuûa caùc quoác gia trong caïnh tranh seõ laø seõ laø nhieäm vuï chính chieám phaàn lôùn noäi dung cuûa nhöõng gì ñöôïc trình baøy sau ñaây. ñaõ chöùng toû laø khoâng theá thieáu cho söï thaønh coâng. Ñieàu maø toâi nhaän thaáy ñoù laø caùc doanh nghieäp roát cuïc seõ khoâng thaønh coâng neáu hoï khoâng döïa vaøo nhöõng chieán löôïc caûi tieán vaø ñoåi môùi. naêng suaát phuø hôïp laø neàn taûng cuûa söï thònh vöôïng kinh teá. chöù khoâng phaûi nhöõng löïa choïn haáp daãn nhöng thöôøng phaûn taùc duïng nhö trôï caáp vaø baûo hoä “taïm thôøi”. Söï thònh vöôïng kinh teá quoác daân khoâng nhaát thieát phaûi ñaùnh ñoåi lôïi ích cuûa caùc quoác gia khaùc. chöù khoâng phaûi laø “giuùp ñôõ” ñeå ngaønh coâng nghieäp traùnh ñöôïc caïnh tranh. caùc chính phuû quoác gia phaûi ñaët ra muïc tieâu.Söï caàn thieát coù moät moâ hình môùi Nhöõng löïa choïn naøy phaûn aùnh moät nieàm tin vöõng chaéc cuûa toâi raèng. löïa choïn caùc chieán löôïc toát hôn vaø phaân boå toát hôn caùc nguoàn löïc quoác gia. Veà phaàn mình. ñeå hieåu ñöôïc moät vaán ñeà quan troïng vaø phöùc taïp ñoøi hoûi ít nhaát moät vaøi nghieân cöùu coù ñaëc tröng nhö theá. Muïc ñích cuûa toâi laø giuùp ñôõ caùc doanh nghieäp vaø chính phuû. töông töï nhö chieán löôïc neù traùnh caïnh tranh. moät soá ngöôøi ñaõ baét ñaàu cho raèng vai troø cuûa caùc quoác gia ñaõ giaûm. khoâng heà bò ñe doïa bôûi caïnh tranh toaøn caàu. Khi söï toaøn caàu hoùa trôû neân maïnh meõ. Vai troø thích hôïp cuûa chính phuû laø thuùc ñaåy vaø kích thích ngaønh coâng nghieäp cuûa mình tieán leân. nhöõng ngöôøi phaûi haønh ñoäng. Vaøo thôøi ñieåm naøy. söï saün saøng caïnh tranh vaø moät hieåu bieát thöïc teá veà moâi tröôøng quoác gia cuûa mình cuõng nhö laøm theá naøo ñeå caûi thieän noù. söï quoác teá hoùa vaø vieäc loaïi boû söï baûo hoä cuõng nhö nhöõng söï boùp meùo khaùc khieán cho caùc quoác gia trôû neân quan troïng hôn. Maëc duø coøn coù nhöõng sai soùt. noã löïc vaø caïnh tranh. khi nhieàu nôi treân theá giôùi ñang xem xeùt laïi cô caáu kinh teá cuûa mình. Söï khaùc bieät giöõa caùc quoác gia veà ñaëc ñieåm vaø vaên hoùa. nhö söï khuyeán khích.

lôïi theá caïnh tranh quoác gia  .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful