kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

jiy¥ãiwia¡ f©zhš f©L khj¤ij
Mu«ã¥gjhš ÃfG« ãu¢áidfS¡F
rªâukhj¡ fz¡Ñ£L KiwÆš Ô®î

bjhF¥ò

MŒî¡FG
Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

btËpL

HIJRA COMMITTEE OF INDIA

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

MANITHAKULATHIN CALENDAR - Tamil
Compiled by:
Research Team
HIJRA COMMITTEE OF INDIA
Subject:
Method of Moon Observation
& Problems in Moonsighting
First Edition:
Shawwal1430 Hijri (October 2009)
Pages:
168
Number of Copies:
3000
Price:
As a Donation Rs: 100/Type Setting and Design by:
SAFA Graphics, Madurai. Cell: 93440-96221.
Published by:
HIJRA COMMITTEE OF INDIA
State Office: 160/101 North Main Road, Eruvadi, Tirunelveli Dt.
Tamil Nadu, India. Pin: 627 103. Ph: 04637-241200.
Fax: 00914637241127. Email: hijriindia@gmail.com
H.O. 7/858B, AWH building, S.M. Street,673 001
Kozhikode - 673 001. Kerala, India. Tel: 0495-2724007
email: hijraindia@rediffmail.com

fU¤J¡fŸ k‰W« Ék®rd§fŸ
tunt‰f¥gL»‹wd.
Our websites WWW.lunarcalendar.in hijracalendar.in hijracalendar.com

HIJRA COMMITTEE OF INDIA
All rights reserved. No part of this publication may be reproduced or
transmitted in any form or any information storage or retrieval system, without
permission in writing from HIJRA COMMITTEE OF INDIA.

ïij kWgâ¥ò brŒa ÉU«ò« m‹g®fŸ Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah
ÃWtd¤âl« vG¤J¥ó®tkhf mDkâ bg‰W¡ bfh©L btËÆlyh«
v‹gij¤ bjÇɤJ¡ bfhŸ»nwh«.
Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

III

gâ¥òiu
òfHid¤J« Vf ïiwtD¡nf!
Ãyhit¡ fh£o FHªijfS¡F nrhW C£oa e« jhŒ
kh®fŸ mJ V‹ gil¡f¥g£LŸsJ vd âU¡F®M‹
T¿íŸsij m‹nw ek¡F¢ brhšÈ¡ bfhL¤âUªjhš
ï‹W rKjha« ï›tsî ÓuʪâU¡fhJ.
Ãyh¢ nrhW c©gj‰F Ãyhit¥ ga‹gL¤jhkš
mJjh‹ fhy©l® v‹gij ïÅnkyhtJ cyf¤â‰F
cu¤j FuÈš xÈ¥ngh«. ï‹õh mšyhà!
óÄÆš VjhtJ X® ïl¤âš ãiw ãwªJÉ£lhš, ãiw
ãwªj mªj ehS¡F mL¤j ehis Kjš njâ vd¡
fz¡»l nt©L«. mªj ehËÈUªJ khj¤ij Mu«ã¡f
nt©L«. ïªj¡ fz¡»‹ mo¥gilÆš brašgL
tj‰F âU¡F®Mndh eãtÊnah jilahŒ ïšiy.
cyf¤âš rjh ïu©L njâ ïu©L »HikfŸ ïU¥gJ
ajh®¤j«. ïu©L »HikfS¡F« ãiw v¥go njâia
m¿É¡»wJ v‹gij ïªüš És¡F»wJ.
rªâu khj¤â‹ Mu«g¤ij m¿ªJ bfhŸtj‰F
bjËthd m¿É‹ Jizia ehLtij âU¡F®Mndh
eãtÊnah jilbrŒaÉšiy. khwhf m§ÑfÇ¡»‹wd.
rªâu¡ fhy©l® neh‹ò neh‰gj‰F«, bgUehŸ
bfh©lhLtj‰F«, A{ brŒtj‰F« k£L« cǤjhdJ
mšy. khwhf mJ kthѤJ È‹dhÞ - cyf k¡fË‹
fhy©l® MF«. bgUehŸ bfh©lhLtâš CU¡F C®
cŸs x‰Wikia Él cyf k¡fË‹ x‰Wikjh‹
fU¤âš bfhŸs¥glnt©L«. ïj‰F rªâu¡ fhy©l®
bjËthd Ô®it¤ jU»wJ.
vªj ehËš khj¤ij Mu«ã¤J neh‹ò neh‰gJ, bgU
ehŸ bfh©lhLtJ v‹gij k¡fŸ jh§fshfnth,
lî‹ fhÍ¡fŸ muá‹ ö©Ljyhnyh, jiyt®fŸ
j§fË‹ RaÉU¥g¤â‰nfh Ô®khŤJ¡ bfhŸtJ«,
mij k¡fË‹ ÛJ âÂ¥gJ« kh®¡f« mšy. thd§fŸ
k‰W« óÄia¥ gil¤j ehËÈUªnj ïiwt‹ mij¤
Ô®khŤnj it¤JŸsh‹. ïij¤jh‹ f¤® v‹W«

IV

ïiwt‹ F¿¥ãL»wh‹. ïij m¿ªJ ïj‹go braš
gLtJ ïiwe«ã¡ifahs®fË‹ flikahF«; ïJ
jh‹ Ãiyahd kh®¡fkhF«.
ãiwia¡ f©zhš f©Ljh‹ khj¤ij Mu«ã¤J
tz¡ftÊghLfŸ brŒant©L« v‹w nfh£gh£il
1400 M©LfS¡F nkš M»í« mJ rÇahfnt ïU¡»wJ
vd ahuhY« Ã%ã¡f KoaÉšiy. mJ rªnjf¤â‰F
ïlkhdjhŒ kh¿í« ïU¡»wJ.
ï¥go¥g£l NHÈš âU¡F®M‹ k‰W« eã([š)
mt®fË‹ tÊfh£Ljš k‰W« m¿É‹ JiznahL
xU nfh£ghL K‹it¡f¥g£lhš mJ V‹? vj‰F?
v¥go? v‹d v‹gd F¿¤J á¿J« nahá¡fhkš jk¡nf
cÇa ghÂÆš ï¥go všyh« K‰fhy m¿P®fŸ
brhšyÉšiyna vdnt òw¡fÅ¥ngh« vd Fuš
bfhL¥gJ x‹W« á«k¡ Fuš M»ÉlhJ. c©ikÆš
ïJ ÓuÊ¥gj‰F¤jh‹ tÊtF¡F«. ï¥go¥g£l
ÃiyÆÈUªJ ïiwt‹ e«ik¡ fh¥ghdhf!
thdïa‰ãaš (Astro Physics) m¿ahj c«Û rKjha¤â‰F
rªâuÅ‹ fz¡F bjÇahJ vd m‹W T¿a eã([š),
thdïa‰ãaš m¿ªJ rªâu¡ fz¡if¤ bjǪJŸs
ï‹iwa rKjha« mij¢ brašgL¤j¡ TlhJ v‹w
f£L¥gh£il Éâ¡fÉšiy.
thdïa‰ãaš fšÉ ek¡F¤ njitÆšiy vd KH§F«
e«kt®fS¡F ãiw vªj¤ âirÆš câ¡»wJ v‹gâš
Tl rªnjf«. áy® brhš»wh®fŸ, mJ nk‰nf câ¡
»wjh«! gh®¥gâY« Tl gy FH¥g§fŸ. k¡Ç¥ã‰F¥
ã‹ò kiwí« ãiwia¥ gh®¤JÉ£L ïJjh‹ ehisa
ãiw vd¤ j¥ò¡ fz¡F¥ nghL»wh®fŸ. c©ikÆš
mJ eh« gh®¡F« mªj ehS¡nf cÇa ãiw vd
eã([š) T¿aij m¿ahâU¡»wh®fŸ. ï¥go¥g£l
ÃiyfS¡F j¡f Mjhu§fSl‹ bjËthd Ô®îfŸ
ïªüÈš ju¥g£LŸsd.
jÄœehL
Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah
Ï{Ç 29.10.1430 rÅ¡»Hik
(17.10.2009)

V

mªJiu
òfHid¤J« Vf ïiwtD¡nf!
kÅj®fŸ xnu T£l¤âduhfnt ïUªjd®. e‰brŒâ
TWnthuhfî«, `m¢RW¤â' v¢rÇ¥gtuhfî« öj®fis
mšyhà mD¥ãdh‹. m¤Jl‹ kÅj®fËilna
V‰gL« fU¤J ntWghLfis¤ Ô®¤J it¥gj‰fhf
mt®fS¡F ntj¤ijí« r¤âa¤Jl‹ mUËdh‹.
vÅD« m›ntj« bfhL¡f¥bg‰wt®fŸ bjËthd
Mjhu§fŸ tªj ã‹dU« j§fS¡F ïilna c©lhd
bghwhikahš khWg£lh®fŸ. vÅD«, mt®fŸ
khWg£l c©ikÆ‹ghš e«ã¡ifahsU¡F¤ j‹
mUshš mšyhà ne®tÊfh£odh‹. ï›thnw,
mšyhà, jh‹ ehonahiu ne®tÊÆš el¤J»wh‹.
âU¡F®M‹ 2:213

kÅj®fËl« bjËthd áªjid njh‹¿a¥ ã‹dnu
fU¤J ntWghLfŸ bto¤jd; ïij nk‰f©l trd«
ek¡F¢ brhš»wJ. áy M©LfS¡F K‹d® Vf¤Jt¥
ãu¢rhu¤ij c¤ntf¤Jl‹ eh« bjhl§»ndh«.
ïizit¥ò¡ fyh¢rhu¤ij ïd§fh£ondh«. eh«
x£o cwthoat®fŸ ïij éu¡fhkš e«ik Éu£o
ao¤jd®; rKjha¤âš gy ãsîfis V‰gL¤âd®.
ãiw F¿¤J bjËthd âU¡F®M‹ trd§fisí«,
AÔÞfisí«, c©ik Ãiyfisí« áyfhykhf eh«
vL¤J it¤J tU»nwh«. eh« x£o cwthoat®fŸ
e«ik btW¡»wh®fŸ. ïizit¥ghs® m‹W e«Kl‹
elªJ bfh©lJnghynt ï‹W ït®fS« e«Kl‹
elªJbfhŸ»wh®; m®¤jk‰w Ék®rd§fis mŸË¤
bjË¡»wh®fŸ; RabtW¥ò ÉU¥ò¡F ïij fskhf
mik¡»wh®fŸ; r¤âa¤ij V‰f kW¡»wh®fŸ. j«
rnfhju®fis ït®fŸ btW¥gJ M¢rÇakhf cŸsJ.
vªÃiyÆY« cWâahf ËW ïiwt‹ ehL« tiu
r¤âa¤ij vL¤Jiu¥ngh«. ït®fS« e« rnfhju®
fns! j‰nghJ ïšyhÉ£lhY« ã‰fhy¤âš e«
rnfhju®fS¡F ârakhf r¤âa« òy¥gL«; r¤âa¤ij
V‰W¡ bfhŸth®fŸ v‹w e«ã¡if ï‹D« Ä¢r«
ïU¡»wJ. mªj e«ã¡ifíl‹ jh‹ Ï{uh fÄ£o
M~¥ ïªâah ï¥gÂia¤ bjhl®ªJ brŒJtU»wJ.

VI

bghJthf e« jtiw¤ ehnk njo¥gh®¤J, czu
nt©L«; tUªj nt©L«; âUªj nt©L«.
ïiwt ‹ k£Lnk Fiwna ïšyhjt‹. kÅj®fŸ
midtU« jt¿iH¡f¡Toat®fns! k¡fËš áwªjt®
ïiw¤öj® KA«k¤([š) mt®fS« ïâš ÉâÉy¡F
mšy. MÆD« jtW vd¤ bjǪjJ« mj‰fhd
gÇfhu¤ij¤ njo¡bfhŸgt®fns áwªjt®fŸ. rh‹whf,
g¤U¥ngh®¡ ifâfis v¥go el¤â¡ bfhŸtJ vd
Mnyhá¤J <£L¤bjhif bg‰W¡ bfh©L ÉLÉ¥gJ
v‹w Koî¡F eã([š) tªjh®fŸ. mij¤ jtW vd
mšyhà cz®¤âanghJ eã([š) mt®fS« mó
g¡f®(uÈ) mt®fS« mj‰fhf mGjh®fŸ; ght
k‹Å¥ò¡ nfhÇdh®fŸ. ``ï¥go¥g£l g©ò e«Äš
V‹ fhzhkš nghdJ'' vd e« cŸs¤ij¡ nf£ngh«.
c©ikÆš eh« brŒtij e« cŸs« m¿í«. e«
cŸs¤âš câ¤njhLtJ ek¡F¥ òÇí«. kÅj‹ j‹id
m¿ahj ÃiyÆš ïšiy. r¤âa« ïJjh‹ v‹gJ
ek¡F¤ bjǪJÉ£lhš mij cŸth§F« g¡Ft« ek¡F
nt©L«. e«ik ÉŠRjš ï«ikÆš TlhJ v‹w
áªjidna ek¡F Kjš vâÇ. r¤âa¤ij jtwhJ ehK«
filão¥ngh«; ãwiuí« filão¡f¤ ö©Lnth«.
kWik¡F e‹ik nr®¡F« e‹ndh¡f¤âš eh« ïij¢
brŒnth«.
tšy mšyhà e« rnfhju cŸs§fis x‹¿iz¤J,
bgUik, bghwhik, gifik, tŠrf«, nfhg«, Fnuhj«,
gÊÔ®¡F« v©z« KjÈa Ôa g©òfis ntuW¤J
e‰g©òis mË¥ghdhf! ãiw Éõa¤âš bjËthd
Phd¤ij ek¡F tH§Fthdhf! cyf« KGtJ« xnu
ehËš khj¤ij Mu«ã¤J neh‹ò neh‰fî« bgU
eh£fŸ bfh©lhlî« tÊtF¥ghdhf! ïªj
mU«g¡fhf ciH¡F« cŸs§fS¡F cÇa TÈia
tH§Fthdhf vd cŸsh®ªJ ãuh®¤â¡»nw‹.
m‹òl‹

nf.vÞ. uàk¤Jšyhà ï«jhÔ
miH¥ghs®,
ïÞyhÄa tÊfh£L k‰W« miH¥ò ika«,
mš nfhg®, rñâ muãah.

VII

bghUsl¡f«...
Kjš gFâ
1. kÅjFy¤â‹ fhy©l®....................................................
2. fhy©lÇ‹ cgnahf«........................................................
3. m‹whl fhÇa§fis¤ â£lÄLjš..............................
4. NÇa¡ fhy©lÇ‹ FiwghLfŸ...................................
5. NÇa¡ fhy©l® vd¡ F¿¥ãlyhkh?.........................
6. ïju fhy©lÇ‹ FiwfŸ................................................
7. rÇahd fhy©l® vJ?........................................................
8. K‹ndh®fS« fhy©liu¥ ã‹g‰¿íŸsh®fŸ..
9. rªâu¡ fhy©l®...................................................................
10. cyf¤ njâ¡ nfhL (International Dateline).........
11. cyf¤ njâ¡ nfh£il îzƤjJ ah®?.................
12. cyf¤ njâ¡nfhL F¿¤J âU¡F®M‹..................
13. thdïa‰ãaš - Astro physics g‰¿ âU¡F®M‹...
14. eã([š) mt®fË‹ fhy¤âY«
rªâu¡ fz¡F¥ gh®¡f¥g£LtªjJ...........................
15. xUnghJ« fz¡»š Ku©ghL ïU¡fhJ................
16. ãiwia¡ f©zhš fh©gj‹ neh¡f«...................
17. thdïa‰ãaš - Astro physics fšÉ mtáakh?........
18. thdïa‰ãaš fz¡if
âU¡F®M‹ v⮡»wjh?................................................
19. mt®fËl« áy nfŸÉfŸ.................................................
20. rªâu‹ v‹whtJ fhzhkš nghFkh?.......................
21. r£l§fis cŸsh®ªJ òÇjš nt©L«.....................
22. eã([š) fz¡»‹ mo¥gilÆš
brašg£l ÃfœîfŸ.............................................................
23. Fiu¥ r«gt« xU gh®it..................................................
24. ï¡âyh~òš kjhÈ~ j¤j« gFâ.................................
25. %~a¤ v‹whš v‹d?.......................................................
26. mkhthir - Newmoo n v‹whš v‹d?..................

9
9
10
11
11
13
14
15
17
18
18
19
21
24
29
30
33
34
38
40
43
50
52
55
57
62

VIII

27. njŒ ãiwÆÈUªJ ts®ãiwahf khWjš................
28. Ï{uh fhy©lÇ‹ tuyhW..............................................
29. fz¡if tÈíW¤J« AÔÞfŸ....................................
30. ehË‹ Mu«g«........................................................................
31. ehË‹ Mu«g¤â‰F eh« TW« Mjhu§fŸ............
32. iyyhà v‹whš v‹d?....................................................
33. vªj ehŸ mu~gh?.................................................................
34. ÉáãÈ£o »Ç£OÇah - fz¡»‹
_y« gh®¡»w KiwfŸ.......................................................
35. ÉŠPhd íf¤âš ï¤jh njitah ?...........................
36. rªâu¡ fhy©lÇ‹ fz¡ÑL.........................................
37. khj¤ij v›thW fz¡»Ljš?....................................
38. ãiwãwªJÉ£lhš khj¤ij v›thW Mu«ã¥gJ?
39. jtW« jiyt®fS« jLkhW« k¡fS«.....................

62
64
65
68
74
81
84
88
91
93
100
108
111

ïu©lh« gFâ
40. 1428 Kjš 1523 tiuÆyhd fhy©l®
41. m£ltizí« mij¡ ifahS« Kiwí«................
42. rªâu¡ fhy©l® m£ltiz..........................................

118
120

kÅjFy¤â‹ fhy©l®
fhy©l® x£Lbkh¤j kÅj Fy¤â‰F« bghJthdJ.
mJ KiwahdjhŒ ïUªjhšjh‹ kÅjdhš rÇahf
ïa§f Koí«; mtdhš gÂfisí« â£lÄ£L
el¤jKoí«. bkhÊthÇahfî« ïdthÇahfî«
fhy©l®fŸ ï‹W mik¡f¥g£LŸsd. ït‰¿š
Äf¢rÇahd fhy©l® vJ v‹gij eh« m¿ant©L«.
vjhtJ xU fhy©liu¥ ã‹g‰¿dhš nghjhjh
v‹gJ rÇahd Ãiy¥ghL mšy. VbdÅš gšntwhd
FH¥g§fŸ c©lh»ÉL«. tuyhWfŸ âÇ¡f¥gL«;
fhÇa§fis rÇahd fhy¤âš â£lÄ£L el¤j
KoahJ. gâîfis Kiw¥gL¤jî« g¤âu¥gL¤jî«
ïayhJ. bfhL¡fšth§fÈš KiwnfLfŸ V‰gL«.
vdnt, FH¥g§fis¤ jÉ®¡f Äf¢rÇahd fhy©l®
m¤âahtáa«. vdnt bkhÊ, ïd«, njr«, kj«,
bfhŸif KjÈa všyht‰iwí« jh©o Äf¢rÇahd
fhy©lÇ‹ ghš kÅj rKjha« mobaL¤J it¤nj
Mfnt©oa f£lha¤âš ïU¡»wJ.

fhy©lÇ‹ cgnahf«
vªj¡ fhy¤âš eh« v‹d brŒnjh«? e«Kila
K‹ndh®fŸ v¥nghJ v‹bd‹d brŒjh®fŸ? eh«
vªj¡ fhy¤âš ï¥nghJ thœ»nwh« v‹gJ ngh‹w
brŒâfis fhy©lÇ‹ thÆyhf¤jh‹ gâî brŒJ
it¡f Koí«. ïÅ vªj¡ fhy¤âš eh« v‹bd‹d
brŒant©L« v‹gt‰iw¤ â£lÄLtj‰F« ïªj¡
fhy©lÇ‹ Jiz Äfî« mtáakh»wJ.
F¿¥ã£l xU ehËš Ú§fŸ br‹idÆÈUªJ blšÈ
brštj‰fhf ïuÆÈnyh, Ékhd¤ânyh o¡f£
K‹gâî brŒa nt©L«. Mdhš c§fËl« fhy©l®
ïšiy. vªj ehis v¥go¡ F¿¥ãLå®fŸ? mJ
ahU¡F¥ òÇí«? ïJ xU á‹d¥ ãu¢áid; xU jÅ eg®
ãu¢áidahf¡ Tl ïU¡fyh«. Mdhš xU eh£o‹
ãu¢áidfŸ, murh§f elto¡iffŸ, xU bgU«
f«bgÅÆ‹ ãu¢áidfŸ ïj‰bfšyh« fhy©l®
njâ ïšyhkš v›thW el¤jKoí«? RU§f¢
brh‹dhš fhy©lÇ‹ cgnahf« fz¡»š ml§fhjJ.

10

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

ï‹W cy»š ga‹gL¤j¥gL« Ä‹dQ rhjd§fŸ,
É©fy‹fŸ, f«¥ô£l® rhjd§fŸ ngh‹w gy
rhjd§fŸ fhy©lUl‹ ïizªnj brašgL»‹wd.
fhy©l® ïšyhj kÅjÅ‹ thœ¡if fhš g§F
thœ¡ifahfî«, rÇahd fhy©l® ïšyhj thœ¡if
miuFiw thœ¡ifahfî«jh‹ ïU¡F«. fhy©lÇ‹
cgnahfÄ‹¿ kÅjdhš KGikahf ïa§fKoahJ.
fhy©lÇ‹ cgnahf« F¿¤j guªj f©nzh£l¤âš
eh« ïU¡fnt©L«. vdntjh‹ thd§fŸ k‰W«
óÄia¥ gil¤j ehËÈUªnj ïiwt‹ fhy©liuí«
V‰gL¤âÉ£lh‹ v‹gij eh« òǪJ bfhŸs nt©L«.
(fh©f: âU¡F®M‹ 9:36,37)

m‹whl fhÇa§fis¤ â£lÄLjš
fl‹ bfhL¡fš th§fš, Éahghu¡ bfhL¡fš th§fš,
ãw¥ò ïw¥ò gâî brŒjš, gÂfis¤ â£lÄLjš,
murh§f elto¡iffŸ, ngh® ngh‹w njr¥ ghJfh¥ò
elto¡iffŸ k‰W« â£lÄLjš, bg©fË‹ khj
Éy¡F k‰W« f®¥g fhy§fis¡ fz¡»Ljš, gaz
ehŸfis¤ â£lÄLjš, A{ ngh‹w tz¡f tÊ
ghLfis nk‰bfhŸSjš, brh¤J th§Fjš ɉwš,
f«¥ô£l® ïa¡f«, Ä‹dQ ïaªâu§fË‹ ïa¡f«,
Ékhd§fŸ, f¥gšfŸ, ïuÆšfŸ o¡f£ gâî brŒjš
Étrha« brŒjš ïit bjhl®ghd fz¡Ffis
gh®¤jš, rÇ brŒjš cŸË£l thœ¡ifÆš ÃfG« rfy
fhÇa§fisí« fhy©lÇ‹ Jiz ïUªjhšjh‹
rÇahf¢ brŒaKoí«. fhy©l® ïšiy v‹whš vªj¡
fhy¤âš v‹d elªjJ? v¥nghJ v‹d brŒant©L«
v‹gij¡Tl kÅjdhš m¿ªJbfhŸs KoahJ.
fhy©l® ïšiy v‹whš eã([š) mt®fË‹ brhš,
braš, m§Ñfhu« vd¥gL« AÔÞfis¥ gâî brŒJ
it¡f¥g£lJ c©ikjh‹ vd cWâ brŒaKoahJ.
fhy©l® ïšiy v‹whš AÔÞ m¿É¥ghs®fŸ
thœªj fhy¤ijí« mt®fŸ bjhl®ghd tuyh‰W¢
brŒâfisí« v›thW V‰fKoí«? fhy©l® ïšiy
v‹whš kÅj rKjha¤â‰F AÔÞfŸ Kiwahf¡
»il¡fhkšTl nghÆU¡fyh«.

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

11

NÇa¡ fhy©lÇ‹ FiwghLfŸ
NÇa¡ fhy©l®, k¡fŸ ïij M§»y¡ fhy©l®,
»®nfhÇa‹ fhy©l®, »U¤Jt¡ fhy©l® vd gy
bga®fËš miH¡»wh®fŸ. ï‹W gutyhf k¡fŸ
ïªj¡ fhy©liu¤jh‹ ã‹g‰¿tU»wh®fŸ. ïªj¡
fhy©l® rÇahf ïU¡»wjh? ïâš cŸs ãu¢áid
fŸ v‹d v‹gij bghJthf ahU« áªâ¥gâšiy.
c©ikÆš ïªj¡ fhy©l® eilKiw¥gL¤Jtj‰F
cÇa jFâa‰wjhŒ ïU¡»wJ.

NÇa¡ fhy©l® vd¡ F¿¥ãlyhkh?
óÄ NÇaid xUKiw R‰¿ tUtj‰F MF« fhy
msit¡ fz¡»£L V‰gL¤j¥g£lJjh‹ »ÇnfhÇa‹
fhy©l® MF«. NÇa‹ xU ika¥bghUŸ MF«. óÄ
j‹id¤jhnd R‰¿¡ bfh©L NÇaid¢ R‰¿tU»wJ.
j‰nghJ óÄ j‹id¤jhnd xU Kiw R‰¿tUtj‰F
vL¤J¡ bfhŸS« neu« Rkh® 24 k neu« vd¡
f¡f¥gL»wJ.
óÄ j‹id¤jhnd R‰¿¡ bfh©L NÇaid xUKiw
R‰¿tUtj‰F j‰nghJ cŸs 24 kÂneu¡ fz¡»‹go
365.2421 ehŸfŸ M»‹wd. j‰nghJ ïªj 6 k neu¤ij
eh‹F M©LfS¡F xU Kiw »ÇnfhÇa fhy©lÇ‹
ã¥utÇ khj¤âš 29 ehŸfŸ vd xU ehis mâfkh¡»¡
fz¡if¢ Ãt®¤â brŒ»wh®fŸ.
NÇa¡ fhy©lÇš ïU¡F« Fiwiafis mij¥ ã‹
g‰W« k¡fŸ fr¥ghf ïU¥ãD« x¥ò¡bfhŸ»wh®fŸ.
Mdhš kh‰w¤â‰F¤jh‹ jahuhf ïšiy. NÇa¡
fhy©lÇš khj§fË‹ ehŸfŸ 28,29,30,31 M»a eh‹F
Ãiyfis¡ bfh©ljhŒ ïU¡»‹wd. flªj ».ã. 2000
M©oš ã¥utÇ khj¤â‹ ehŸfis 30 Mf mik¡f
nt©L« m›thW brŒjhšjh‹ ehŸfË‹ v©Â¡if
rÇahF« v‹wh®fŸ. Mdhš ãu¢áidfis¢ rkhË¡f
Koahkš m¥gona É£LÉ£lh®fŸ. cy»š xU ehŸ
fhzhknyna nghŒÉL« v‹w r®¢ir vGªjJ. ïj‰F
cyf« KGtJ« fL« v⮥ò¡ »s«ãaJ. vdnt ïij
ã‹d® rÇbrŒJ bfhŸsyh« vd x¤ângh£L É£ld®.

12

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

NÇa¡ fhy©l® ï›thW FiwghL cŸsjhŒ ïU¥g
jhš ïij m§ÑfÇ¡fKoahJ. vdnt, Tod ehŸfis
rÇbrŒahkš nghF« mnj ntisÆš j‰nghJ x›nth®
M©o‹ Jt¡f¤âY« mªj M©oš V‰g£l jtWfis
áybehofŸ ehŸ Mu«ã¥gij¤ jhkj¥gL¤â rÇ
brŒJ tU»wh®fŸ.
ïªj¡ fhy©liu fhk‹ vuh (CE) vd miH¡»wh®fŸ.
c©ikÆš ïJ »ÇÞoa‹ vuh (CE) - xU »U¤Jt¡
fhy©luhF«. ïJ »U¤Jt¡ fhy©l® v‹gij
m¿ahknyna k¡fŸ ã‹g‰¿tUtJjh‹ nto¡if.
KÞÈ«fŸ ïij ftd¤âš bfh©lhf nt©L«.
nkY« ïJ Órid (fhyÃiyfis) ikakhfit¤J
mik¡f¥g£l fhy©luhF«. Órdš fhy©l® v‹W«
ïij miH¡»wh®fŸ. ïªj fhy©l® ïšyhÉ£lhš
kiH¡fhy«, gÅ¡fhy«, nfhil¡fhy« ngh‹w Ór‹
fis rÇahf¡ fz¡»£L m¿aKoahJ. vdnt ïªj¡
fhy©lU« mtáakhdJjh‹ vd thâL»wh®fŸ.
Órid m¿tj‰fhf xU fhy©l® mtáak‰wJ v‹gij
És§fnt©L«. mt®fË‹ T‰W¥gona it¤J¡
bfh©lhY« cy»‹ všyh¥gFâí« rk fhy¤âš
xnukhâÇahd Ófid¡ bfh©ljhf mikªâU¡f
Éšiy. cy»‹ xU gFâ FË® fhy« v‹whš ï‹bdhU
gFâ btÆš fhykhf ïU¡F«. vdnt Órdš fhy©l®
v‹w mo¥gilÆY« ïij cyf¤â‰F bghJthd
fhy©l® vd vL¤J¡ bfhŸsKoahJ. Ór‹fis
m¿ªJ bfhŸs trâahf e£r¤âu§fis ïiwt‹
gil¤JŸsh‹. mt‰¿‹ njh‰w« k‰W« kiwjiy
it¤J Ór‹fis m¿aKoí«.
óÄÆ‹ RH‰áia mo¥gilahf¡ bfh©l ïªj¡
fhy©liu thdïa‰ãaš MŒths®fŸ jÉu
k‰wt®fŸ rÇah jtwh v‹gij¡Tl fz¡»lKoahJ.
NÇaid mo¥gilahf it¤J xU ehis¤jh‹ fz¡
»l Koínk jÉu xU khj¤ij¡ fz¡»l KoahJ.
vdnt, ï¥nghJ ek¡F xU rÇahd fhy©l® njit;
mij¤ njL« flik ek¡F ïU¡»wJ. vdnt, eh« xU
rÇahd fhy©liu neh¡»¢ bršnth«.

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

13

ïju fhy©lÇ‹ FiwfŸ
NÇa¡ fhy©l® k£Lkšy rªâu fhy©l® jÉu k‰w
všyh¡ fhy©l®fS« Fiwíilajhfnt ïU¡»‹wd.
rªâu¡ fhy©lÇY« j§fŸ ïZl¤â‰F kh‰¿aik¡f¥
g£l fhy©l®fŸ ïU¡»‹wd. mit Kiwahdjšy.
cjhuz¤â‰F, ôj®fŸ ga‹gL¤J« rªâu fhy©liu
vL¤J¡ bfhŸsyh«.

Classification of Years in the Hebrew Calendar
Deficicient Regular Complete
Ordinary year
Leap year

353
383

354
384

355
385

Months of the Hebrew Calendar
1.
2.
3.
4.
5.
6.

Tishri
Heshvan
Kislev
Tevet
Shevat
Adar

30
29*
30**
29
30
29***

7.
8.
9.
10.
11.
12.

Nisan
Iyer
Sivan
Tammuz
Av
Elul

30
29
30
29
30
29

* In a complete year, Heshvan has 30 days.
** Ina deficient year, Kislev has 29 days.
*** In aleap year Adar I has 30 days: it is followed by Adar II with 29 days

Terminology of hebrew Calendar
Deficient (Haser) month: comprising 29 days.
Full (male) month: a month comprising 30 days.
Ordinary year: ayear comprising 12 months, with a total of 353, 354
or 355 days.
Leap year: a year comprising 13 months with a total of 383, 384 or
385 days.
For Calendarical calculation, the beging at 6.00PM, with is designated
0 hrs. Calendarical calculations are refer to the meridian of Jerusalem
2 hrs 21 minites east of greenwich.
Ref: http://astro.nmsu.edu/~lhuber/leaphist.html

14

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

nkny Tw¥g£LŸs fhy©l® Kiw ôj®fŸ ã‹g‰W«
rªâu¡ fhy©l® KiwahF«. ïÞyh« jL¤j všyh
m«r§fS« bghUªâa xU fhy©luhF«. ït®fS«
khiy 6 kÂÆÈUªJ ehis fz¡»L»wh®fŸ. mt®fŸ
b#Ury¤ij »¥yhthf M¡»íŸsh®fŸ.
eh« ïªüÈš vL¤Jit¤JŸs rªâu¡ fhy©l®
K‰¿Y« ôj®fS¡F vâuhdJ« âU¡F®M‹ k‰W«
eãtÊÆ‹ mo¥gilÆY« ïU¡»wJ.
rªâu‹ óÄia¢ R‰Wtjhš V‰gL« go¤ju§fis
it¤J kÅj®fS¡F fhy©liu mšyhà mik¤J¡
bfhL¤ JŸsh‹. mªj¡ fhy©liu m¥gona ã‹g‰¿
dhš k£Lnk rÇahd fhy©liu eh« milaKoí«.

rÇahd fhy©l® vJ?
fhy©l® v‹w bga® bg‰WÉ£ljhš všyh¡
fhy©liuí« rÇahd fhy©l®jh‹ vd V‰W¡
bfhŸsKoahJ. fhy©l® v‹whš mij m‹whl
thœ¡ifÆš k¡fŸ ã‹g‰¿ tU«nghJ mâš jtWfŸ
ÃfœªJŸsjh v‹gij rÇgh®¡F« tifÆš mikª
âU¡f nt©L«. ï¥go xU fhy©l® F¿¤J¤jh‹
ïiwt‹ âU¡F®MÅš T¿íŸsh‹.
thd§fisí«, óÄiaí« gil¤j ehËÈUªnj
mšyhàÉl« mtDila gânt£oš khj§fË‹
v©Â¡if g‹Åu©L MF«. mt‰¿š eh‹F jL¡f¥
g£lit. mJnt Ãiyahd kh®¡f«. vdnt, mªj
khj§fËš c§fS¡F Ú§fns mÚâ ïiH¤J¡ bfhŸsh
Ô®fŸ. ïizit¥ngh® c§fSl‹ všyh KiwfËY«
nghÇLtJnghš Ú§fS« mt®fSl‹ všyh Kiw
fËY« nghÇL§fŸ. gag¡âíilnahUl‹ ârakhf
mšyhà ïU¡»wh‹ v‹gij m¿ªJ bfhŸS§fŸ.
âU¡F®M‹ 9:36

nk‰f©l trd¤â‹ _y« cyf¤ij¥ gil¤jnghnj
ïªj cyf¤âš tuÉU¡F« M©LfËš vªbjªj
khj§fËš 29 ehŸfŸ v‹W«, vªbjªj khj§fËš 30
ehŸfŸ v‹W« mšyhà Koî brŒJÉ£lh‹. 12
khj§fËš eh‹F khj§fis cyf¤ij gil¤jnghnj

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

15

jL¡f¥£ljhŒ ïiwt‹ M¡»íŸsJ ïj‰F xU
rh‹whF«.
mªeèî - kh‰Wjš - ÃuhfÇ¥igna mâf¥gL¤J»wJ.
ïj‹ _y« ïiwkW¥ghs®fns tÊ bfL¡f¥gL
»‹wd®. VbdÅš, mšyhà jL¤jâ‹ v©Â¡ifia¥
ó®¤âah¡Ftj‰fhfî«, mšyhà jL¤jij É£LÉL
tj‰fhfî« X® M©oš mij MFkh¡»¡ bfhŸ
»‹wd®. k‰nwh® M©oš mij jL¤J¡ bfhŸ»‹wd®.
ï‹D« ïiwkW¥ghs® T£l¤ij mšyhà ne®tÊ
el¤j kh£lh‹.
âU¡F®M‹ 9:37
gÅbu©L khj§fis¡ bfh©lJjh‹ fhy©l®
v‹w brŒâia nk‰f©l trd« TW»wJ. M©L¡F
12 Kiw óÄia¢ R‰¿tU« rªâuid mo¥gilahf¡
bfh©ljhŒ mªj¡ fhy©l® ïU¡f nt©L«. óÄ
NÇaid xUKiw R‰¿tUtij¡ fz¡»£L mªj
ehŸfis khj§fshf¥ ãǤJŸs fhy©l® mšy
v‹gij¥ ã‹tU« ïiwtrd« TW»wJ.
ãiwfŸ F¿¤J c«Äl« nf£»wh®fŸ. ``mit k¡fS¡F¡
fhy« fh£o (Calendar) Mfî«, A{Í‹ fhy¤ij
m¿É¥gitahfî« ïU¡»‹wd'' vd (öjnu) TW«.
tá¡F« ïl§fS¡FŸ mt‰¿‹ ã‹òwkhf tUtâš
ò©ÂaÄšiy. khwhf, ïiwtD¡F mŠRgtnd
ò©Âath‹. vdnt, tá¡F« ïl§fS¡FŸ mt‰¿‹
thršfŸ tÊahfnt thU§fŸ! ï‹D«, Ú§fŸ
bt‰¿bgW« bghU£L mšyhàit mŠR§fŸ!
âU¡F®M‹ 2:189

rªâu‹ gil¡f¥g£oU¥gj‹ neh¡f¤ij ï›trd«
ek¡F cz®¤J»wJ. fhy©l® rªâuid mo¥gil
ahf¡ bfh©Ljh‹ ïU¡fnt©L« vd ek¡F ïiwt‹
m¿É¡»wh‹. VbdÅš rªâu¡ fhy©l® k£Lnk
Fiwa‰wJ.

K‹ndh®fS« fhy©liu¥ ã‹g‰¿dh®fŸ
ek¡F gšyhÆu« M©LfS¡F K‹ãUªj rKjha§
fS« fhy©liu¥ ã‹g‰¿dh®fŸ v‹gJ« eã([š)

16

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

mt®fË‹ fhy¤âš thœªj k¡fS« fhy©liu¥
ã‹g‰¿dh®fŸ v‹gij ã‹ tU« trd§fŸ k‰W«
AÔÞfŸ bjÇÉ¡»‹wd.
ïizit¥ghs®fis Él (ï›îyf) thœ¡ifÆš
(ôj®»Ëš áy®) nguhir bfh©oU¥gij (öjnu)
fh©Õ®. mt®fËš x›bthUtU« XuhÆu« M©LfŸ
thHnt©L« vd ÉU«ò»wh®fŸ. m¥gona mt®fS¡F
t aJ Ú£ o ¡f¥g£lhY«, mt ®fis mt Dila
j©lidÆÈUªJ mJ Éy¡»ÉlhJ.
âU¡F®M‹ 2:96

ïiwe«ã¡ifahs®fns! F¿¥ã£l jtiztiu
c§fS¡FŸ fl‹ bfhL¤J th§»dhš mij vGâ¡
bfhŸS§fŸ.
âU¡F®M‹ 2:282
``m›thwhÆ‹ mJ eh‰gJ M©LfŸtiu mt®fS¡F¤
jL¡f¥g£LÉ£lJ. (mJtiu) óÄÆš j£lÊt®.
vdnt, ï¤Ôa T£l¤jh® F¿¤J ftiyíwhÔ®'' vd
(ïiwt‹) T¿dh‹.
âU¡F®M‹ 5:26
``Ú§fŸ bjhl®ªJ VG M©LfS¡F (ÉU¤âahd)
Étrha« brŒå®fŸ. ãwF Ú§fŸ mWtil brŒtâš,
Ú§fŸ c©gj‰fhd xU á¿a msit¤ jÉu, mjid
mj‰FÇa fâ®fËnyna É£Lití§fŸ.
âU¡F®M‹ 12:47

mt®fŸ j§fË‹ FifÆš K‹}W M©LfSl‹,
x‹gij mâfkh¡» (309 M©LfŸ) j§»dh®fŸ.
âU¡F®M‹ 18:25

j©lidia mt®fŸ mtrukhf¤ njL»wh®fŸ. j‹
th¡FWâ¡F mšyhà khWbrŒa kh£lh‹. ï‹D«,
c« ïu£rfÅl« xU ehŸ v‹gJ, Ú§fŸ fz¡»L»w
MÆu« M©Lfis¥ ngh‹wJ.
âU¡F®M‹ 22:47
``Ú® v‹Ål« v£L M©LfŸ gÂah‰w nt©L«
v‹D« ÃgªjidÆ‹ ngÇš v‹Dila ïªj ïu©L
bg©fËš xUtiu ck¡F kzKo¤J¡ bfhL¡f
ârakhf eh‹ ÉU«ò»nw‹. Ú® mij¥ g¤jhf
(M©Lfshf) ó®¤âbrŒjhš... mJ c«Kila ÉU¥gnk.
eh‹ ck¡F¢ áuk¤ij¡ bfhL¡f ÉU«gÉšiy.

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

17

ïiwt‹ ehodhš v‹id ešyt®fËš fh©Õ®'' vd
mt® (õ&I¥ _[hÉl«) T¿dh®.
âU¡F®M‹ 28:27
üiA mtÇ‹ r_f¤ jhÇl« ârakhf mD¥ãndh«.
mt®fS¡»ilÆš mt® MÆu¤â‰F I«gJ M©LfŸ
Fiwthf¤ j§»ÆUªjh®. mt®fŸ m¡»uk¡fhu®fshŒ
ïUªjjhš mt®fis¥ ãusa« ão¤jJ.
âU¡F®M‹ 29:14

thd¤âÈUªJ óÄtiuÆYŸs fhÇa¤ij mtnd
ît»¡»wh‹. ã‹d®, xU ehŸ mJ mtÅlnk nkny
V¿¢bršY«. mj‹ msî Ú§fŸ fz¡»l¡Toa
MÆu« M©LfshF«.
âU¡F®M‹ 32:5
f©ÂaÄ¡f ehŸ MÆu« khj§fis Él Äf¢
áwªjjhF«.
âU¡F®M‹ 97:3
(moik¥ bg©zhÆUªj) gßuh v‹Ål« tªJ,
`v‹Dila v#khd®fŸ M©o‰F X® C¡»ah åj«
x‹gJ C¡»ah¡fŸ brY¤âa ã‹ v‹id ÉLjiy
brŒJ ÉLtjhf vG⤠jªJŸsd®; mj‰F Ú§fŸ
cjt nt©L«! v‹wh®...
m¿É¤jt®: MÆõh(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, v©: 2168

rªâu¡ fhy©l®
óÄia rªâu‹ R‰¿tUtjhš khj¤â‰F 29 mšyJ 30
ehŸfŸ tU»‹wd. ïJnt rªâu¡ fhy©lÇ‹ Éâ
ahF«. óÄia¢ rªâu‹ R‰¿ tUtj‰F MF« fhy msî
29 mšyJ 30 ehŸfshF«. ïJjh‹ xU khjkhF«. óÄ
NÇaid xU Kiw R‰¿ tU« fhy¤â‰FŸ rªâu‹
gÅbu©L Kiw óÄia¢ R‰¿ÉL«. vdntjh‹ rªâu
M©L 354/355 ehŸfis¡ bfh©ljhŒ ïU¡»wJ. ïJ
j‰nghija jtwhd NÇa fhy©liu Él 11 ehŸfŸ
ɤâahr¥gL»wJ.
nkY« neh‹ò A{ ngh‹w ïÞyhÄa kh®¡f¤â‹
tz¡f tÊghLfŸ btÆš kiH FË® ngh‹w všyh¡
fhy¤âY« eilbgwnt©L«. ïj‰fhf mšyhà
V‰gL¤âa ÉâahF«.

18

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

ngh® elto¡iffŸ všyh¡ fhy ÃiyÆY« V‰g£lhš
mt®fS¡F bgU« fZl« V‰gL« vdnt mt®fŸ
ÉU«ò« fhyf£l¤âš ngh®fŸ el¤âl ôj®fŸ
â£lÄ£lh®fŸ. eã([š) mt®fË‹ fhyf£l¤â‰F
K‹djhfnt ïJ ngh‹w ehŸfis¡ T£o¡ Fiw¡F«
khj§fŸ kh‰W« fhy©l®fis V‰gL¤âd®. ïjdhš
jh‹ mšyhà cyf¤ij¥ gil¡F«nghnj khj§fË‹
v©Â¡ifia¡ T¿É£L mâš KGikahf ngh®
jilbrŒa¥g£l khj§fŸ eh‹F vdî« T¿É£lh‹.
mšyhà V‰gL¤âíŸs mªj v©Â¡if¡F kh‰wkhf
khj§fis¡ T£lnth Fiw¡fnth TlhJ v‹gnj e«
flikahF«. ïj‰fhf¤jh‹ fz¡F mšyhj fhy
f£l§fËš ãiwÆ‹ k‹Ìšfis f©zhš gh®¤J
mj‹ k‹ÌšfŸ v‹d njâia¡ fh£L»wnjh mj‹
mo¥gilÆš c§fŸ ehŸfË‹ njâia mik¤J¡
bfhŸS§fŸ vd eã([š) bjËîgL¤âdh®fŸ.

cyf¤ njâ¡ nfhL

(International Dateline)

ehŸ cyf¤â‰F v¥nghJ Mu«ã¡»wJ? v¥nghJ
Ko»wJ? ehŸ vªj ïl¤âš Mu«ã¤J vªj ïl¤âš
Ko»wJ v‹gijí« xU ehË‹ msî nfhš v‹d
v‹gijí« m¿ªjhšjh‹ e«khš njâia¥ ãǤJ
m¿aKoí«. ehŸ Mu«ã¡F« všiyia¤jh‹ cyf¤
njâ¡ nfhL vd eh« miH¡»nwh«. cyf¤ njâ¡nfhL
(International Dateline) gáã¡ bgU§flÈš mikªJŸsJ.
炙UªJjh‹ cyf¤â‰F ehŸ Mu«ã¡»wJ. ïªj¤
njâ¡ nfh£o‰F »H¡F âirÆš cŸst®fŸ ãªija
njâ 30 ÉahH¡»HikÆY« nk‰F âirÆš cŸst®fŸ
Kªija njâ 1 btŸË¡»HikÆY« ïU¥gh®fŸ.

cyf¤ njâ¡ nfh£il îzƤjJ ah®?
cyf¤ njâ¡ nfh£il kÅj‹ Rakhf j‹ ïZl¤â‰F
mik¤J¡ bfhŸsÉšiy. mj‰F¤ jFªj ïl¤ij
ïiwt‹ mˤJŸsh‹. ïiwt‹ mˤJŸs mªj
ïl¤âšjh‹ cyf njâ¡ nfhL mik¡f¥g£LŸsJ.
njâ¡nfh£oÈUªJ gh®¡F«nghJ m§F ajh®¤jkhf
»H¡F âirÆš cŸst®fŸ ÉahH¡ »HikÆš YA®

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

19

bjhGifia¤ bjhG»wh®fŸ. nk‰F âirÆš cŸs
t®fŸ btŸË¡»Hik #&«M¤ bjhGifia¤ bjhG
»wh®fŸ. ï‹D« bjËthf¢ brhšt bj‹whš
KÞÈ«fË‹ ïªj¤ bjhGifia ikakhf it¤J¤
jh‹ cyf¤ njâ¡nfh£il cyf« ï‹W bjËthf¥
òǪJ bfŸsKo»wJ.

cyf¤ njâ¡nfhL F¿¤J âU¡F®M‹
cyf¤ njâ¡nfhL F¿¤J âU¡F®M‹ ngR»wJ.
ïu©L »H¡F âirfS¡F« ïu£ rf‹; ïu©L nk‰F
âirfS¡F« ïu£rf‹.
âU¡F®M‹ 55:17
njâ¡nfh£L¡F »H¡nf ïU¥gt®fS¡F xU »H¡F xU
nk‰F; m›thnw njâ¡nfh£L¡F nk‰nf ïU¥gt®
fS¡F xU »H¡F xU nk‰F v‹gij¤jh‹ âU¡F®M‹
ï›thW TW»wJ. ïj‰F És¡fkhf k‰nwh® ïl¤âš
ïl«bg‰¿U¥gij¡ fh©ngh«.
Jšf®id‹ g‰¿í« mt®fŸ c«Äl« Édî»wh®fŸ.
``mtÇ‹ tuyh‰¿š á¿aij c§fS¡F¤ bjÇÉ¡»nw‹''
vd¡ TW«!
ârakhf óÄÆš mtU¡F trâfis mˤnjh«.
ï‹D«, x›bthU bghUËÈUªJ« tÊiaí« mtU¡F¡
bfhL¤njh«.
vdnt, mt® xU tÊia¥ ã‹g‰¿dh®.
NÇa‹ kiwí« âir tiu mt® br‹wilªj nghJ,
mJ xU nrW fyªj ÚÇ‹ ghš kiwtij¡ f©lh®.
m§nf xU r_f¤jhiuí« mt® f©lh®...
ã‹d®, mt® k‰bwhU tÊia¥ ã‹g‰¿¢ br‹wh®.
NÇa‹ cjakhF« âiria mt® milªjnghJ, mJ
xU r_f¤jhÇ‹ ÛJ cjakh» ïU¥gij (mt®fis
btÆÈš) f©lh®. mt®fS¡F« NÇaD¡F« ïilna
eh« jL¥ig V‰gL¤jÉšiy.
m›thnw! mtUl‹ ïUªj x›bth‹iwí« e‹F
m¿ªJŸnsh«.
âU¡F®M‹ 18:83-91
nk‰f©l trd§fis e‹whf¥ go¤J¥ gh®¡f
nt©L«. Jšf®id‹ xU tÊahf cyf¤ij¢ R‰¿

20

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

tU»wh®. X® ïl¤ij milªjnghJ m§F NÇa‹
kiwtij¡ fh©»wh®. ã‹d® tªj tÊna âU«ghkš
Û©L« xU tÊÆš bjhl®ªJ brš»wh®. m§F mt®
NÇa‹ cjakhtij¡ fh©»wh®. mjhtJ xU »HikÆš
kiwªj NÇa‹ Û©L« mnj »HikÆš v›thW cja«
MF«? Mdhš mt®fŸ m›thW cjakhtij¥ gh®¡
»wh®. vdnt mt® m‹W cyf¤ njâ¡ nfh£il¤jh‹
flªâU¡»wh® v‹gJ òÇ»wJ.
xU »HikÆš kiwªj NÇa‹ Û©L« mnj »HikÆš
Û©L« câ¡Fkh? VÅšiy ârakhf câ¡F«.
mij¤jh‹ ï›trd« TW»wJ.
xUt® »H¡»ÈUªJ nk‰F neh¡»¥ gaz« brŒjhš
mt® btŸË¡»HikÆš NÇa‹ kiwjiy¥ gh®¤J¡
bfh©nl bršth®. mt® Û©L« nk‰F neh¡»¤
bjhl®ªJ gaz« brŒjhš rÅ¡»Hikia milth®.
Û©L« mt® mnj âirÆš gaz¤ij¤ bjhl®ªjhš
Û©L« btŸË¡ »HikÆ‹ NÇa cja¤ij milth®.
NÇa‹ kiwtJ« câ¥gJ« ïašghf óÄ R‰Wtjhš
V‰gL»wJ. ïij mšyhà áw¥ã¤J¡ TWtij eh«
MuhŒªjhš ``ïu©L »H¡F âirfS¡F« ïu©L
nk‰F âirfS¡F« ïu£rf‹'' v‹gij it¤J kiwªj
NÇaid mnj ehËš Û©L« câ¥gij¡ fhzyh«.
ïJjh‹ ïu©L »H¡F âirfŸ k‰W« ïu©L nk‰F
âirfŸ v‹gij¥ òǪJ bfhŸS« KiwahF«.
ï›thnw x›nth® CU¡F« xU »H¡F xU nk‰F
ïU¡»wJ v‹gijí«, NÇaÅ‹ x›nth® cjaK« xU
»H¡F, x›nth® mÞjkdK« xU nk‰F v‹gijí«
âU¡F®M‹ TW»wJ.
vdnt, »H¡F k‰W« nk‰F¤ âirfË‹ ïu£rf‹ ÛJ
r¤âakhf! ehnk M‰wš Ä¡ft‹.
âU¡F®M‹ 70:40
nk‰f©l trd¤â‰F âU¡F®M‹ ÉÇîiufËš
gšntW És¡f§fŸ bfhL¡f¥g£LŸsd. NÇa‹
x›bthU ehS« X® ïl¤âš cjakh»wJ. mJ xnu
ïl¤âš âdK« cjakhtâšiy. m›thnw mÞjkd«
x›bthU ehS« x›nth® ïl¤âš el¡»wJ. âdK«

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

21

xnu ïl¤âš mÞjÄ¥gâšiy. vdnt NÇaD¡F 360
cjakhF« ïlK« 360 kiwí« ïlK« ïU¡»wJ.
ïij¤jh‹ âU¡F®M‹ ï›thW TW»wJ vd¡
Tw¥g£LŸsJ.
ï§F eh« ftÅ¡f nt©oaJ v‹dbt‹whš gy
»H¡F âirfŸ k‰W« gy nk‰F âirfŸ v‹gj‰F ïªj
És¡f« bghU¤jkhf ïU¡fyh«. Mdhš ïu©L
»H¡F âirfS¡F« ïu©L nk‰F âirfS¡F«
ïu£rf‹ v‹gj‰F ïªj És¡f¤ij mË¡f KoahJ.
ïj‰F cyf¤ njâ¡nfhL vd És¡fkhf mˤjhš
jh‹ Äf¢rÇahf ïU¡F«. 55:17 trd¤â‰F És¡fkhf
vªj eãbkhÊí« »il¡fÉšiy.

thdïa‰ãaš - Astro physics g‰¿ âU¡F®M‹
rªâuD¡F¡ fz¡F ïU¡»wJ. fz¡F ïšyhkš mJ
jh‹njh‹¿¤jdkhf¢ R‰Wtâšiy. rªâuÅ‹ mªj¡
fz¡if fhy¤ij m¿í« fz¡fhf ïiwt‹ mik¤J¡
bfhL¤JŸsh‹. mªj¡ fz¡»‹ mo¥gilÆšjh‹
e«Kila fhy©l® ïU¡f nt©L«. mJjh‹ fhy¤ij
ms¡F« msitahF«. ïij¤ jÉ®¤J ntW vªj
KiwÆš fhy¤ij msªjhY« fhy¤ij rÇahf e«khš
ms¡fnt KoahJ. ârakhf mâš jtWfŸ V‰gl¤
jh‹ brŒí«. rªâuÅ‹ mªj¡ fz¡if âU¡F®M‹
ã‹tUkhW TW»wJ.
NÇaD« rªâuD« fz¡»‹gona cŸsd.
âU¡F®M‹ 55:5

mtnd Éoa¢ brŒgt‹; Ú§fŸ mikâbgw mtnd
ïuití«, fhy¡ fz¡»id m¿tj‰fhf¢ NÇaidí«,
Ãyití« c©lh¡»dh‹. ïit ahî« tšyikÆš
Äif¤j, mid¤ijí« m¿ªjtÅ‹ V‰ghlhF«.
âU¡F®M‹ 6:96

ïuití«, gfiyí« eh« ïu©L m¤jh£áfshŒ
M ¡» nd h« . ã ‹ d ® ïu É‹ m ¤ j h £ á ia k § f ¢
brŒnjh«. c§fË‹ ïu£rfÅlÄUªJ Ú§fŸ mUis¤
njo¡ bfhŸtj‰fhfî« M©LfË‹ v©Â¡if
k‰W« fz¡if Ú§fŸ m¿tj‰fhfî«, gfÈ‹
m¤jh£áia¥ gh®¥gj‰FÇajhfî« M¡»ndh«.

22

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

x›bthU bghUisí« bjËthf ÉtǤnjh«.
âU¡F®M‹ 17:12

NÇaidí« rªâuidí« j« tÊfËš (Kiwahf¢)
bršYkhW mtnd c§fS¡fhf tr¥gL¤â¡ bfhL¤
jh‹. mtnd ïuití« gfiyí« c§fS¡fhf
tr¥gL¤â¡ bfhL¤jh‹.
âU¡F®M‹ 14:33
ïuití«, gfiyí«, NÇaidí«, rªâuidí« c§fS¡F
mt‹ tr¥gL¤â¡ bfhL¤jh‹. e£r¤âu§fS« mt‹
f£lis¥gona tr¥gL¤j¥ g£LŸsd. MŒªj¿a¡
Toa r_f¤â‰F ârakhf ïâY« rh‹WfŸ cŸsd.
âU¡F®M‹ 16:12

ïuití« gfiyí«, NÇaidí« Ãyití« mtnd
gil¤jh‹. mit x›bth‹W« j‹ RH‰á¥ ghijÆš
(Orbits) Úªâ¢brš»‹wd.
âU¡F®M‹ 21:33
giHa ngߤj§ FiyÆ‹ ghisia¥ nghš MF« tiu
rªâuD¡F¥ gy go¤ju§fis V‰gL¤âÆU¡»nwh«.
âU¡F®M‹ 36:39

NÇa‹ rªâuid ão¡f KoahJ; ïuî gfiy
KªjKoahJ. ï›thnw x›bth‹W« j‹ RH‰á¥
ghijÆš (Orbits) Úªâ¢brš»‹wd.
âU¡F®M‹ 36:40
rªâu‹ xËí« k§», NÇaD« rªâuD« x‹W nr®¡f¥
g£L ÉL«.
âU¡F®M‹ 75:8,9
ãiwfŸ F¿¤J c«Äl« nf£»wh®fŸ. ``mit
k¡fS¡F¡ fhy« fh£oahfî«, A{Í‹ fhy¤ij
m¿É¥gitahfî« ïU¡ »‹wd'' vd¡ TW«.
tá¡F« ïl§fS¡FŸ mt‰¿‹ ã‹òwkhf tUtâš
ò©Âa Äšiy. khwhf, ïiwtD¡F mŠRgtnd
ò©Âa th‹. vdnt, åLfS¡FŸ mt‰¿‹ thršfŸ
tÊahfnt thU§fŸ! ï‹D«, Ú§fŸ bt‰¿bgW«
bghU£L mšyhàit mŠR§fŸ!
âU¡F®M‹ 2:189
NÇaid xË mË¥gjhfî«, rªâuid xËia¥ ãuâ
gÈ¥gjhfî« mtnd M¡»dh‹. M©LfË‹ v©Â¡
ifiaí«, fhy¡fz¡ifí« Ú§fŸ m¿í« bghU£L
mj‰F (Ãyî¡F) gy go¤ju§fis c©lh¡»dh‹. j¡f

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

23

fhuz§fŸ ï‹¿ ït‰iw mšyhà gil¡fÉšiy.
m¿îŸs k¡fS¡F¤ j‹ m¤jh£áfis ÉtÇ¡»wh‹.
âU¡F®M‹ 10:5

thd§fisí«, óÄiaí« gil¤j ehËÈUªnj
mšyhàÉl« mtDila gânt£oš khj§fË‹
v©Â¡if g‹Åu©L MF«. mt‰¿š eh‹F jL¡f¥
g£lit. mJnt Ãiyahd kh®¡f«. vdnt, mªj
khj§fËš c§fS¡F Ú§fns mÚâ ïiH¤J¡ bfhŸsh
Ô®fŸ. ïizit¥ngh® c§fSl‹ všyh KiwfËY«
nghÇLtJnghš Ú§fS« mt®fSl‹ všyh Kiw
fËY« nghÇL§fŸ. gag¡âíilnahUl‹ ârakhf
mšyhà ïU¡»wh‹ v‹gij m¿ªJ bfhŸS§fŸ.
âU¡F®M‹ 9:36

mªeèî - kh‰Wjš - ÃuhfÇ¥igna mâf¥gL¤J»wJ.
ïj‹ _y« ïiwkW¥ghs®fns tÊ bfL¡f¥gL
»‹wd®. VbdÅš, mšyhà jL¤jâ‹ v©Â¡ifia¥
ó®¤âah¡Ftj‰fhfî«, mšyhà jL¤jij É£LÉLt
j‰fhfî« X® M©oš mij MFkh¡»¡ bfhŸ»‹wd®.
k‰nwh® M©oš mij jL¤J¡ bfhŸ»‹wd®. ï‹D«
ïiwkW¥ghs® T£l¤ij mšyhà ne®tÊ el¤j
kh£lh‹.
âU¡F®M‹ 9:37
kÅj®fS¡F (ÓÇa) tÊfh£oahfî«, bjËthd
m¤jh£áfis¡ bfh©ljhfî«, (r¤âa« k‰W«
mr¤âa¤ij¥) ãǤJ m¿É¥gjhfî« cŸs F®M‹
uksh‹ khj¤âšjh‹ mUs¥g£lJ. vdnt, c§fËš
m«khj¤ij milªjt® neh‹ò neh‰f£L«. c§fËš
nehí‰w ÃiyÆnyh gaz¤ânyh ïU¥gt®, (neh‹ig)
ã‹tU« ehŸfËš neh‰f£L«.
mšyhà c§fS¡F ïyFit ÉU«ò»whnd jÉu,
c§fS¡F¢ áukkË¡f ÉU«gÉšiy. ïJ VbdÅš,
v©Â¡ifia Ú§fŸ ó®¤âah¡Ftj‰F«, c§fis
mšyhà ne®tÊÆš el¤âaj‰fhf Ú§fŸ mtid¥
bgUik¥ gL¤Jtj‰F«, e‹¿ brY¤Jtj‰Fnk MF«.
âU¡F®M‹ 2:185

x£lf« v›thW gil¡f¥ g£LŸsJ v‹gij mt®fŸ
Muha nt©lhkh? thd« v›thW ca®¤j¥g£LŸsJ

24

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

v‹W«, kiyfŸ v›thW el¥g£LŸsd v‹W«, óÄ
mJ v›thW ÉÇ¡f¥g£oU¡»wJ v‹W« (mt®fŸ
Muha nt©lhkh?)
âU¡F®M‹ 88:17-20
thd¤âš nfhŸfŸ j§F« ïl§fis c©lh¡»,
mt‰¿ilna xU És¡ifí« (NÇaidí«), ãuâ
gÈ¡F« rªâuidí« c©lh¡»at‹ gh¡»aÄ¡ft‹.
âU¡F®M‹ 25:61

ârakhf ÚU«, c«Kl‹ ïU¥ nghÇš xU T£l¤jhU«
ïuÉš _‹¿š ïu©L ghf§fS¡F¡ Fiw thfnth,
mâš ghânah, mâš _‹¿š xU ghf¤ânyh (tz¡f¤
â‰fhf) ɻ֮fŸ v‹gij c«Kila ïu£rfnd
m¿»wh‹.
ï‹D«, mšyhàjh‹ ïuití«, gfiyí« Ã®z
Æ¡»wh‹. Ú§fŸ mij rÇahf îzÆ¡f kh£O®fŸ
v‹gijí« mt‹ m¿»wh‹. vdnt, mt‹ c§fis
k‹Å¤J É£lh‹...
âU¡F®M‹ 73:20

eã([š) mt®fË‹ fhy¤âY« rªâu¡
fz¡F¥ gh®¡f¥g£LtªjJ
eã([š) mt®fË‹ fhy¤âY« rªâu¡ fhy©lÇ‹
fz¡F¥ gh®¡f¥g£L« ã‹g‰w¥g£L« tªjJ.
mt®fŸ rªâuÅ‹ go¤ju§fis it¤J x›bthU
khj¤â‹ Mu«g« k‰W« KoÉ‹ fz¡if m¿ªJ
brašg£lh®fŸ. Mdhš m‹iwa NHÈš ïiwt‹
T¿íŸs âU¡F®M‹ 55:5 trd¤â‹go NÇa rªâu
RH‰áia JšÈakhf K‹T£ona fz¡»L« Kiwia
mt®fŸ m¿ªâU¡fÉšiy. khj§fË‹ fz¡Ffis¢
rÇ brŒ tj‰F¥ ãiwÆ‹ go¤ju§fis¡ f©zhš
fhz nt©oa ÃiyÆš ïUªjh®fŸ. ãiwÆ‹
go¤ju§ fis¡ f©zhš fh©gij xU rl§fhfnth
tz¡fkhfnth mt®fŸ fUjîÄšiy; f£lisÆlî
Äšiy. mJ xU tèyh; m›tsîjh‹.
ï‹iwa cyf ïÞyhÄa m¿P®fŸ x£Lbkh¤jkhf
xU fU¤ij V‰W¡ bfh©LŸsh®fŸ. mjhtJ eã([š)
mt®fË‹ fhy¤âš rªâu¡ fz¡F ïšKŸ s‹ cWâa‰w rªnjfkhd fšÉahfî«, rªâuid¡ f©zhš

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

25

fh©gJ ïšKš aÑ‹ - cWâahd fšÉahfî«
ïUªjJ. Mdhš ï‹W rªâu¡ fz¡F ïšKš aÑ‹ cWâahd fšÉahfî«, rªâuid¡ f©zhš fh©gJ
ïšKŸ s‹ cWâa‰w, rªnjfkhd fšÉahfî«
kh¿íŸsJ. vdnt eh« rªâuid¡ f©zhš f©L
mšyJ f©lt®fË‹ rh£áa¤ij V‰W tz¡ftÊ
ghLfis¤ bjhl§»dhY« rªâuid¥ gh®¤j brŒâ
gÇÓÈ¡f¥gl nt©L«. mjhtJ rªâu¡ fz¡F¥go
ï‹W ãiw bj‹glhJ v‹W ïU¡F«g£r¤âš m‹W
ã iw gh ®¤ j hf j ft š j u ¥g £ l hš m ij V ‰W ¡
bfhŸs¡ TlhJ.
Mdhš, ïiwt‹ Éâ¤JŸs fz¡F v‹Wnk
ïšKŸs‹dhf - cWâa‰w rªnjfkhd fšÉahf
ïU¡fKoahJ v‹gnj c©ik.
RU§f¢ brh‹dhš ãiw ï‹W bjÇahJ v‹gij
x¥ò¡ bfhŸtj‰F eã([š) fh£o¤juhj NÇa rªâu
mÞjkd ɤâahr¡ fz¡if vL¤J¡ bfhŸs 100
rjåj« jahuh»É£lh®fŸ.
m‹iwa NHÈY« eã([š) ãiwia¡ f©zhš f©L
fz¡if rÇbrŒa¢ brh‹dh®fns jÉu fz¡nf
gh®¡f¡TlhJ vd xUnghJ« TwÉšiy. ïJ
bjhl®ghf ïl« bg‰WŸs AÔÞfis¡ fh©ngh«.

ِ‫ـﻪ‬
‫ـﻮﻝﹶ ﺍﻟﻠﱠـ‬
‫ـ‬‫ﺳ‬‫ـﺎ ﺃﹶﻥﱠ ﺭ‬
‫ـ‬‫ﻤ‬‫ﻬ‬‫ﻨ‬‫ ﻋ‬‫ـﻪ‬
‫ ﺍﻟﻠﱠـ‬‫ـﻲ‬
‫ﺿِـ‬‫ ﺭ‬‫ـﺮ‬
‫ـ‬‫ﻤ‬‫ـﻦِ ﻋ‬
‫ـ‬‫ـﻪِ ﺑ‬
‫ـﺪِ ﺍﻟﻠﱠـ‬
‫ـ‬‫ﺒ‬‫ ﻋ‬‫ـﻦ‬
‫ـ‬‫ﻋ‬
‫ﻭﻥﹶ‬‫ــﺮ‬‫ﻋِﺸ‬‫ ﻭ‬‫ــﻊ‬‫ ﺗِﺴ‬‫ﺮ‬‫ــﻬ‬‫ ﻗﹶــﺎﻝﹶ ﺍﻟﺸ‬‫ــﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ــﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ــﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠــﻪ‬‫ﺻ‬
‫ﻜﹸــﻢ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ ﻓﹶــﺈِﻥﹾ ﻏﹸــﻢ‬‫ﻩ‬‫ﻭ‬‫ــﺮ‬‫ــﻰ ﺗ‬‫ﺘ‬‫ﻮﺍ ﺣ‬‫ــﻮﻣ‬‫ﺼ‬‫ﻠﹶــﺔﹰ ﻓﹶﻠﹶــﺎ ﺗ‬‫ﻟﹶﻴ‬
1774 ‫ ﺭﻭﺍﻩ ﺍﻟﺒﺨﺎﺭﻱ ﺭﻗﻢ ﺍﳊــﺪﻳﺚ‬.‫ﺓﹶ ﺛﹶﻠﹶـــﺎﺛِﲔ‬‫ﻓﹶـــﺄﹶﻛﹾﻤِﻠﹸﻮﺍ ﺍﻟﹾﻌِـــﺪ‬
``khj« ïUg¤â x‹gJ ehŸfis¡ bfh©ljhfî«
ïU¡»wJ. vdnt, mij¡ fhzhjtiu neh‹ò
neh‰fhÔ®fŸ. mJ c§fS¡F kiw¡f¥g£oUªjhš
v©Â¡ifia K¥gjhf¥ ó®¤âah¡F§fŸ'' vd
ïiw¤öj®([š) T¿dh®fŸ.
m¿É¤jt®: m¥Jšyhà ï¥D ck®(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 1774

‫®‪kÅj Fy¤â‹ fhy©l‬‬

‫‪26‬‬

‫ﻋ‪‬ـﻦ‪ ‬ﻋ‪‬ﺒ‪‬ـﺪِ ﺍﻟﻠﱠـﻪِ ﺑ‪‬ـﻦِ ﻋ‪‬ﻤ‪‬ـﺮ‪ ‬ﺭ‪‬ﺿِـﻲ‪ ‬ﺍﻟﻠﱠـﻪ‪ ‬ﻋ‪‬ﻨ‪‬ﻬ‪‬ﻤ‪‬ـﺎ ﻗﹶـﺎﻝﹶ ﻗﹶـﺎﻝﹶ ﺭ‪‬ﺳ‪‬ـﻮﻝﹸ‬
‫ﺍﻟﻠﱠــﻪِ ﺻ‪‬ــﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠــﻪ‪ ‬ﻋ‪‬ﻠﹶﻴ‪‬ــﻪِ ﻭ‪‬ﺳ‪‬ــﻠﱠﻢ‪ ‬ﺍﻟﺸ‪‬ــﻬ‪‬ﺮ‪ ‬ﺗِﺴ‪‬ــﻊ‪ ‬ﻭ‪‬ﻋِﺸ‪‬ــﺮ‪‬ﻭﻥﹶ‬
‫ﻓﹶــﺈِﺫﹶﺍ ﺭ‪‬ﺃﹶﻳ‪‬ﺘ‪‬ــﻢ‪ ‬ﺍﻟﹾﻬِﻠﹶــﺎﻝﹶ ﻓﹶﺼ‪‬ــﻮﻣ‪‬ﻮﺍ ﻭ‪‬ﺇِﺫﹶﺍ ﺭ‪‬ﺃﹶﻳ‪‬ﺘ‪‬ﻤ‪‬ــﻮﻩ‪ ‬ﻓﹶــﺄﹶﻓﹾﻄِﺮ‪‬ﻭﺍ ﻓﹶــﺈِﻥﹾ‬
‫ـﺪﻳﺚ‪1798‬‬
‫ـﻢ ﺍﳊـ‬
‫ـﻠﻢ ﺭﻗـ‬
‫ﻏﹸﻢ‪ ‬ﻋ‪‬ﻠﹶﻴ‪‬ﻜﹸ ـﻢ‪ ‬ﻓﹶﺎﻗﹾ ـﺪِﺭ‪‬ﻭﺍ ﻟﹶ ـﻪ‪ ‬ﺭﻭﺍﻩ ﻣﺴـ‬
‫«‪khj« ïUg¤â x‹gJ ehŸfis¡ bfh©ljhfî‬‬
‫¡‪ïU¡»wJ. vdnt, ãiwia¥ gh®¤jhš neh‹ò neh‰W‬‬
‫‪bfhŸS§fŸ. ï‹D« mij Ú§fŸ gh®¤jhš neh‹ig¤‬‬
‫‪JwªJ bfhŸS§fŸ. c§fS¡F _l¥g£oUªjhš‬‬
‫)‪mij fz¡»£L¡ bfhŸS§fŸ vd ïiw¤öj®([š‬‬
‫‪T¿dh®fŸ.‬‬
‫)‪m¿É¤jt®: m¥Jšyhà ï¥D ck®(uÈ‬‬
‫‪üš: [ëà KÞÈ«, AÔÞ v©: 1798‬‬

‫ﻋ‪‬ﻦ‪ ‬ﻧ‪‬ﺎﻓِﻊٍ ﻋ‪‬ﻦ‪ ‬ﺍﺑ‪‬ﻦِ ﻋ‪‬ﻤ‪‬ﺮ‪ ‬ﻗﹶﺎﻝﹶ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺭ‪‬ﺳ‪‬ﻮﻝﹸ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﺻ‪‬ــﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠــﻪ‪ ‬ﻋ‪‬ﻠﹶﻴ‪‬ــﻪِ ﻭ‪‬ﺳ‪‬ــﻠﱠﻢ‪‬‬
‫ـﻰ‬
‫ـﺎ ﺗ‪‬ﻔﹾﻄِ ـﺮ‪‬ﻭﺍ ﺣ‪‬ﺘ‪‬ـ‬
‫ـﻰ ﺗ‪ ‬ـﺮ‪‬ﻭ‪‬ﻩ‪ ‬ﻭ‪‬ﻟﹶـ‬
‫ـﻮﻣ‪‬ﻮﺍ ﺣ‪‬ﺘ‪‬ـ‬
‫ﺍﻟﺸ‪‬ﻬ‪‬ﺮ‪ ‬ﺗِﺴ‪‬ﻊ‪ ‬ﻭ‪‬ﻋِﺸ‪‬ﺮ‪‬ﻭﻥﹶ ﻓﹶﻠﹶﺎ ﺗ‪‬ﺼ‪‬ـ‬
‫ﺗ‪‬ﺮ‪‬ﻭ‪‬ﻩ‪ ‬ﻓﹶﺈِﻥﹾ ﻏﹸﻢ‪ ‬ﻋ‪‬ﻠﹶﻴ‪‬ﻜﹸﻢ‪ ‬ﻓﹶﺎﻗﹾﺪ‪‬ﺭ‪‬ﻭﺍ ﻟﹶﻪ‪ ‬ﺛﹶﻠﹶﺎﺛِﲔ‪ ‬ﻗﹶﺎﻝﹶ ﻓﹶﻜﹶــﺎﻥﹶ ﺍﺑ‪‬ــﻦ‪ ‬ﻋ‪‬ﻤ‪‬ــﺮ‪ ‬ﺇِﺫﹶﺍ ﻛﹶــﺎﻥﹶ‬
‫ـﻞﹾ‬
‫ـﻢ‪ ‬ﻳ‪‬ﺤ‪‬ـ‬
‫ـﺮ‪ ‬ﻭ‪‬ﻟﹶـ‬
‫ـﻢ‪ ‬ﻳ‪‬ـ‬
‫ﺷ‪‬ﻌ‪‬ﺒ‪‬ﺎﻥﹸ ﺗِﺴ‪‬ﻌ‪‬ﺎ ﻭ‪‬ﻋِﺸ‪‬ﺮِﻳﻦ‪ ‬ﻧ‪‬ﻈﹶﺮ‪ ‬ﻟﹶﻪ‪ ‬ﻓﹶﺈِﻥﹾ ﺭ‪‬ﺋِﻲ‪ ‬ﻓﹶ ـﺬﹶﺍﻙ‪ ‬ﻭ‪‬ﺇِﻥﹾ ﻟﹶـ‬
‫ﺩ‪‬ﻭﻥﹶ ﻣ‪‬ﻨ‪‬ﻈﹶﺮِﻩِ ﺳ‪‬ﺤ‪‬ﺎﺏ‪ ‬ﻭ‪‬ﻟﹶﺎ ﻗﹶﺘ‪‬ﺮ‪‬ﺓﹲ ﺃﹶﺻ‪‬ﺒ‪‬ﺢ‪ ‬ﻣ‪‬ﻔﹾﻄِﺮ‪‬ﺍ ﻓﹶﺈِﻥﹾ ﺣ‪‬ﺎﻝﹶ ﺩ‪‬ﻭﻥﹶ ﻣ‪‬ﻨ‪‬ﻈﹶــﺮِﻩِ ﺳ‪‬ــﺤ‪‬ﺎﺏ‪ ‬ﺃﹶﻭ‪‬‬
‫ـﺎ ﻳ‪‬ﺄﹾﺧ‪ ‬ـﺬﹸ ﺑِﻬ‪ ‬ـﺬﹶﺍ‬
‫ـﺎﺱِ ﻭ‪‬ﻟﹶـ‬
‫ﻗﹶﺘ‪‬ﺮ‪‬ﺓﹲ ﺃﹶﺻ‪‬ﺒ‪‬ﺢ‪ ‬ﺻ‪‬ﺎﺋِﻤ‪‬ﺎ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﻓﹶﻜﹶﺎﻥﹶ ﺍﺑ‪‬ﻦ‪ ‬ﻋ‪‬ﻤ‪‬ﺮ‪ ‬ﻳ‪‬ﻔﹾﻄِﺮ‪ ‬ﻣ‪ ‬ـﻊ‪ ‬ﺍﻟﻨ‪‬ـ‬
‫ﺍﻟﹾﺤِﺴ‪‬ﺎﺏِ‪ .‬ﺭﻭﺍﻩ ﺍﻟﻨﺴﺎﺋﻲ ﺭﻗﻢ ﺍﳊﺪﻳﺚ‪1976‬‬
‫‪``khj« ïUg¤â x‹gJ ehŸfshfî« ïU¡»wJ. vdnt,‬‬
‫‪Ú§fŸ mij¡ fhzhj tiu neh‹ò neh‰fhÔ®fŸ.‬‬
‫¡‪ï‹D« Ú§fŸ mij¡fhzhj tiu neh‹ig¤ Jw‬‬
‫¡‪fhÔ®fŸ. c§fS¡F _l¥g£oUªjhš mij K¥gjhf‬‬
‫)‪fz¡»£L¡ bfhŸS§fŸ'' vd ïiw¤öj®([š‬‬
‫~‪T¿dh®fŸ vd ï¥D ck®(uÈ) thÆyhf eh~ã‬‬
‫‪m¿É¤jh®.‬‬
‫)‪õmgh‹ ïUg¤â x‹gJ M»É£lhš ï¥D ck®(uÈ‬‬
‫¡‪mij (ãiwia) gh®¥gh®. mJ bj‹g£lhš mij‬‬
‫‹‪filão¥gh®. mtUila gh®itÆš nkfnkh nkf¤â‬‬
‫‪xU J©nlh ïšyhj ÃiyÆš mJ bj‹glhÉ£lhš‬‬

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

27

kWehŸ neh‹ãšyhkš fhiy¥ bghGij milth®
fŸ. nkfnkh nkf¤â‹ xU J©nlh ïU¡F« ÃiyÆš
mJ bj‹glhÉ£lhš kWehŸ neh‰wt®fshf fhiy¥
bghGij milth®fŸ.
Mdhš k¡fSl‹ nr®ªJjh‹ ï¥D ck®(uÈ) neh‹ig
ÉLth®fŸ. mâš ïªj¡ fz¡if vL¡fkh£lh®fŸ
v‹W« eh~ã~ T¿dh®.
üš: Rd‹ e[hp, AÔÞ v©: 1976, mó jhñ¤, màk¤

nk‰f©l AÔÞ k‰W« ï¥D ck®(uÈ) mt®fË‹
eilKiw¥go [Ahgh¡fËš bgU«gFâÆd®
ïUªjd®. mt®fËš m‹id MÆõh, mó A&iuuh,
KMÉah(uÈ) KjÈa [Ahgh¡fS« ïUªjh®fŸ.
ïªj¢ brŒâia igAÑÆš fhzyh«.
[Ahgh¡fË‹ ïªj¡ FGit eã([š) f©o¡fÉšiy.
ïJ jtW v‹W« brhšyÉšiy. khwhf khj« K¥gJ
ehŸfis k£L« bfh©lJ vd v©Â¡ bfhŸsh
Ô®fŸ. 29 ehŸfis¡ bfh©ljhfî« ïU¡»wJ. vdnt
ãiwia¥ gh®¤J c§fË‹ fz¡if rÇ brŒJ
bfhŸS§fŸ v‹w fU¤âšjh‹ eã([š) T¿íŸsh®fŸ
v‹gij ftd¤âš bfhŸs nt©L«.
õmghid ïUg¤â x‹gij milªjhš ãiwia¡
fhznt©L«; ãiw f©LÉ£lhš kW ehŸ uksh‹
neh‹ò neh‰f nt©L«. ãiwia¡ fhzhÉ£lhš
kWehŸ neh‹ò neh‰f¡ TlhJ; ehŸfis K¥gjhf¡
fz¡»lnt©L«. ï›thWjh‹ eã([š) f£lis
Æ£LŸsh®fŸ vd j‰nghJ T¿tU»nwh«.
ãiwia¡ f©zhš fhzhkš fz¡»LtJ TlhJ
v‹w thj« rÇ v‹whš, õmgh‹ ïUg¤J x‹gJ
m‹W nkf¤â‹ fhuzkhf ãiwia¡ f©zhš
fhzhjnghJ eã([š) mt®fË‹ T‰W¥go ehŸfis
K¥gjhf¡ fz¡»lhkš õmgh‹ khj¤â‹ ehŸfis
ïUg¤â x‹gânyna ï¥D ck®(uÈ) V‹ Ko¤J¡
bfh©lh®fŸ v‹gij nahá¡f nt©L«.
ï¥D ck®(uÈ) eã([š) mt®fS¡F kh‰wkhf¢
brašg£LÉ£lh®fŸ vd¡TwKoahJ. VbdÅš

28

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

ï¥D ck®(uÈ) R‹dhit¥ ã‹g‰¿a msɉF
k‰wt®fŸ ã‹g‰¿dh®fŸ vd¡ TwKoahJ.
eã([š) mt®fË‹ K‹ÅiyÆnyna eã¤njhH®fŸ
j®¡f« brŒJ bfh©l r«gt« x‹W eã¤njhH®fŸ
fz¡»‹ go brašg£Ltªjj‰F bgU« rh‹whf
cŸsJ. mijí« eh« fh©ngh«.

‫ ـﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ ـﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ ـﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠ ـﻪ‬‫ ﺻ‬‫ﺒِﻲ‬‫ﺎﺏِ ﺍﻟﻨ‬‫ﺤ‬‫ ﺃﹶﺻ‬‫ﻞٍ ﻣِﻦ‬‫ﺟ‬‫ ﺭ‬‫ﻦ‬‫ﺍﺵٍ ﻋ‬‫ﻦِ ﺣِﺮ‬‫ ﺑ‬‫ﻌِﻲ‬‫ ﺭِﺑ‬‫ﻦ‬‫ﻋ‬
‫ـﺪ‬‫ﺍ ﻋِﻨ‬‫ـﻬِﺪ‬‫ـﺎﻥِ ﻓﹶﺸ‬‫ﺍﺑِﻴ‬‫ﺮ‬‫ ﺃﹶﻋ‬‫ﺎﻥﹶ ﻓﹶﻘﹶﺪِﻡ‬‫ﻀ‬‫ﻣ‬‫ ﺭ‬‫ﻡٍ ﻣِﻦ‬‫ﻮ‬‫ ﻓِﻲ ﺁﺧِﺮِ ﻳ‬‫ﺎﺱ‬‫ ﺍﻟﻨ‬‫ﻠﹶﻒ‬‫ﺘ‬‫ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺍﺧ‬
‫ﺮ‬‫ـﺄﹶﻣ‬
‫ﺔﹰ ﻓﹶـ‬‫ـﻴ‬
‫ﺸِـ‬‫ـﺲِ ﻋ‬
‫ـ‬‫ـﺎﻝﹶ ﺃﹶﻣ‬
‫ـﺎ ﺍﻟﹾﻬِﻠﹶـ‬
‫ﻠﱠـ‬‫ ﺑِﺎﻟﻠﱠﻪِ ﻟﹶﺄﹶﻫ‬‫ﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ ﺻ‬‫ﺒِﻲ‬‫ﺍﻟﻨ‬
1992‫ﺭﻭﺍﻩ ﺍﺑﻮ ﺩﺍﺅﺩ‬.‫ﻭﺍ‬‫ـﺮ‬
‫ﻔﹾﻄِـ‬‫ ﺃﹶﻥﹾ ﻳ‬‫ـﺎﺱ‬
‫ـ‬‫ ﺍﻟﻨ‬‫ـﻠﱠﻢ‬
‫ـ‬‫ﺳ‬‫ﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ﻮﻝﹸ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﺻ‬‫ﺳ‬‫ﺭ‬
ukshÅ‹ filá ehËš (ïJ filá ehsh ïšiyah
vd) k¡fŸ fU¤JntWg£L ïUªjh®fŸ. m¥nghJ
eã([š) mt®fËl« ïu©L »uhktháfŸ K‹tªJ
ne‰W ïuî jh§fŸ ãiw gh®¤jjhf mšyhàÉ‹ ÛJ
r¤âa« brŒJ rh£áaˤjh®fŸ. vdnt neh‹ig
É£LÉLkhW eã([š) k¡fS¡F f£lisÆ£lh®fŸ.
m¿É¤jt®: Ç¥p ï¥D ÏuhZ
üš: mó jhñ¤ 1992

ïUg¤â x‹gJ m‹W ãiw ghU§fŸ; bj‹glh
É£lhš K¥gij¥ ó®¤âah¡F§fŸ vd eã([š)
mt®fË‹ f£lis bjËthf ïU¡»wnghJ, uksh‹
K¥gjh« ehŸ neh‹ò neh‰W¡ bfh©L ï‹W filá
ehsh ïšiyah vd eã([š) mt®fË‹ K‹ÅiyÆš
njhH®fŸ V‹ fU¤JntWglnt©L«. mij eã([š)
f©o¡fhkš gh®¤J¡ bfh©oUªjJ V‹? e‹whf¢
áªâ¡f nt©L«.
ãiwÆš fz¡»L« tH¡f« m‹W« ïUªjJ v‹gij¤
jh‹ ïªj AÔÞ TW»wJ. bkh¤j¤âš eã([š)
mt®fS«, njhH®fS« fz¡»šjh‹ ïUªjh®fŸ
mij¢ rÇgh®¥gj‰fhf¤jh‹ ãiwia¡ f©zhš
f©lh®fŸ v‹gJ bjËth»wJ.

‫ﺮِﻳــﻞﹸ‬‫ــﺎﻧِﻲ ﺟِﺒ‬‫ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺃﹶﺗ‬‫ﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ ﺻ‬‫ﺒِﻲ‬‫ ﺍﻟﻨ‬‫ﻦ‬‫ﺎﺱٍ ﻋ‬‫ﺒ‬‫ﻦِ ﻋ‬‫ ﺍﺑ‬‫ﻦ‬‫ﻋ‬

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

29

2104‫ﺎ ﺭﻭﺍﻩ ﺍﻟﻨﺴﺎﺋﻲ‬‫ﻣ‬‫ﻮ‬‫ﻭﻥﹶ ﻳ‬‫ﺮ‬‫ﻋِﺸ‬‫ ﻭ‬‫ﻊ‬‫ ﺗِﺴ‬‫ﺮ‬‫ﻬ‬‫ﻠﹶﺎﻡ ﻓﹶﻘﹶﺎﻝﹶ ﺍﻟﺸ‬‫ﻪِ ﺍﻟﺴ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ﻋ‬
``v‹Ål« ͥߚ(miy) tªJ ïªj khj« 29 ehŸfŸ
vd¡ T¿dh®fŸ'' vd ïiw¤öj®([š) T¿dh®fŸ.
m¿É¤jt®: ï¥D m¥ghÞ(uÈ)
üš: e[hp, AÔÞ v©: 2104

ãiwia¡ f©zhš gh®¥gJ xU ïg hj¤ v‹whš ïªj
khj« eã([š) mt®fS¡F V‹ m¿É¡f¥g£lJ?
khj¤ij rÇahf Mu«ã¥gJjh‹ ïghj¤nj jÉu
ãiwia¡ f©zhš fh©gJ ïghj¤ mšy.

xUnghJ« fz¡»š Ku©ghL ïU¡fhJ
rªâuÅ‹ go¤ju§fis¡ f©zhš f©L khj¤ij
Mu«ã¥gâš gšntW FH¥g§fŸ ïU¡»‹wd. Mdhš
fz¡»š Ku©ghnlh, FH¥gnkh xUnghJ« ïU¡fhJ.
VbdÅš ïJ mšyhà Éâ¤j fz¡fhF«. ïij
ï‹iwa ÉŠPhd cyf« k£Lkšy ïÞyhÄa m¿P®
fË‹ t£lK« x£Lbkh¤jkhf V‰W¡ bfh©LŸsJ.
ïij kW¥gj‰F tÊÆ‹¿ midtU« V‰W¡ bfh©
LŸsh®fŸ vd ïÞyhÄa m¿P®fËš áy® fU¤J¡
fS« bjÇɤJŸsh®fŸ.
MW khj§fŸ gfyhfî«, k‰bwhU MW khj§fŸ
ïuthfî« ïU¡F« JUt¥ ãunjr§fËš rªâuÅ‹
go¤ju§fis¡ f©zhš f©Ljh‹ khj¤ij Mu«ã¡f
nt©L« vd thâ£lhš v¡fhy¤âY« vtU« neh‹ò
neh‰fKoahJ. m§F ehŸfis¡ fz¡»£L¤jh‹
Mfnt©L«. ïšiyba‹whš neh‹ò k£Lkšy
bjhGifia¡ Tl m§F Ãiwnt‰wnt KoahJ.

...‫ﺎﻥﹶ ﺿﻲ ﺍﷲ ﻋﻨﻪ‬‫ﻌ‬‫ﻤ‬‫ﻦِ ﺳ‬‫ﺍﺱِ ﺑ‬‫ﻮ‬‫ ﺍﻟﻨ‬‫ﻦ‬‫ﻋ‬
...ٍ‫ﺍﺓ‬‫ ﻏﹶﺪ‬‫ﺎﻝﹶ ﺫﹶﺍﺕ‬‫ﺟ‬‫ ﺍﻟﺪ‬‫ﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ﻮﻝﹸ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﺻ‬‫ﺳ‬‫ ﺭ‬‫ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺫﹶﻛﹶﺮ‬
ٍ‫ﺮ‬‫ﻬ‬‫ ﻛﹶﺸ‬‫ﻡ‬‫ﻮ‬‫ﻳ‬‫ﺔٍ ﻭ‬‫ﻨ‬‫ ﻛﹶﺴ‬‫ﻡ‬‫ﻮ‬‫ﺎ ﻳ‬‫ﻣ‬‫ﻮ‬‫ﻮﻥﹶ ﻳ‬‫ﻌ‬‫ﺑ‬‫ﺽِ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺃﹶﺭ‬‫ ﻓِﻲ ﺍﻟﹾﺄﹶﺭ‬‫ﺜﹸﻪ‬‫ﺎ ﻟﹶﺒ‬‫ﻣ‬‫ﻮﻝﹶ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﻭ‬‫ﺳ‬‫ﺎ ﺭ‬‫ﺎ ﻳ‬‫ﻗﹸﻠﹾﻨ‬
ٍ‫ﺔ‬‫ﻨ‬‫ ﺍﻟﱠﺬِﻱ ﻛﹶﺴ‬‫ﻡ‬‫ﻮ‬‫ ﺍﻟﹾﻴ‬‫ﻮﻝﹶ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﻓﹶﺬﹶﻟِﻚ‬‫ﺳ‬‫ﺎ ﺭ‬‫ﺎ ﻳ‬‫ ﻗﹸﻠﹾﻨ‬‫ﺎﻣِﻜﹸﻢ‬‫ﺎﻣِﻪِ ﻛﹶﺄﹶﻳ‬‫ ﺃﹶﻳ‬‫ﺎﺋِﺮ‬‫ﺳ‬‫ﺔٍ ﻭ‬‫ﻌ‬‫ﻤ‬‫ ﻛﹶﺠ‬‫ﻡ‬‫ﻮ‬‫ﻳ‬‫ﻭ‬
...‫ﻩ‬‫ﺭ‬‫ ﻗﹶﺪ‬‫ﻭﺍ ﻟﹶﻪ‬‫ﺭ‬‫ﻡٍ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﻟﹶﺎ ﺍﻗﹾﺪ‬‫ﻮ‬‫ﻠﹶﺎﺓﹸ ﻳ‬‫ﺎ ﻓِﻴﻪِ ﺻ‬‫ﻜﹾﻔِﻴﻨ‬‫ﺃﹶﺗ‬

30

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

5228‫ﺭﻭﺍﻩ ﻣﺴﻠﻢ ﺭﻗﻢ ﺍﳊﺪﻳﺚ‬
xU ehŸ fhiy j{#hš F¿¤J ïiw¤öj®([š)
T¿anghJ...
``ïiw¤öj® mt®fns! mt‹ óÄÆš v›tsî fhy«
tá¥gh‹'' vd eh§fŸ nf£nlh«.
``eh‰gJ ehŸfŸ; xU ehŸ X® M©L nghyî«, ï‹bdhU
ehŸ xU khj« nghyî«, ï‹bdhU ehŸ xU thu«
nghyî«, k‰w všyh ehŸfS« c§fË‹ rhjuz
ehŸfŸ nghyî« ïU¡F«'' vd¡ T¿dh®fŸ.
``ïiw¤öj® mt®fns! X® M©L nghy ïU¡F«
mªehËš eh§fŸ xU ehS¡FÇa bjhGif bjhGjhš
nghJkh?'' vd eh§fŸ nf£nlh«.
``ïšiy; mij¢ rÇahf¡ fz¡»£L¡ bfhŸS§fŸ''
vd¡ T¿dh®fŸ.
m¿É¤jt®: mªe›thÞ ï¥D [«M‹(uÈ)
üš: [ëà KÞÈ«, AÔÞ v©: 5228

ï§F eã([š) vij¡ fz¡»l¢ brh‹dh®fŸ. ehŸ
fisah? mšyJ X® M©il xU ehshfth? nahá¡f
nt©L«. j{#hÈ‹ tUif¡F K‹dnu xU K‹D
jhuzkhf ïiwt‹ ek¡F JUt¥ ãunjr§fis¡
bfhL¤JŸsh‹. eh« ehŸfis¡ fz¡»£L Kiwahf¢
brašglnt©L« v‹gj‰fhfnt ïiwt‹ ï›thW
mik¤JŸsh‹. vdnt rªâuD¡F ïiwt‹ tF¤JŸs
fz¡»‹go brašg£lhny FH¥gÄ‹¿ ehŸfisí«
khj§fisí« M©Lfisí« m¿aKoí« v‹gij¥
òǪJ bfhŸsnt©L«. NÇaD¡F« rªâuD¡F«
fz¡F ïU¡»wJ vd mšyhà 55:5 trd¤âš
TW»wh‹. vdnt, rªâuid¡ fz¡»Ltâš v‹W«
vªj¡ FH¥gK« ïU¡fhJ. eh«jh‹ ïij¥ òǪJ
bfhŸshkš FH¥g¤âš ïU¡»nwh«.

ãiwia¡ f©zhš fh©gj‹ neh¡f«
ãiwia òw¡f©zhš gh®¤J¤jh‹ khj¤ij Mu«ã¡f
nt©L« v‹gJ ïÞyhÄa rl§nfh r«ãujhankh
mšy v‹w mo¥gilia KjÈš És§fnt©L«.

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

31

ïªj mo¥gilia És§fhj tiu e«khš vijí«
És§»¡ bfhŸs KoahJ. ï‹iwa cy»š rªâu¡
fz¡F Äf¤ JšÈakhf cŸsJ v‹gij midtU«
x¥ò¡ bfhŸ»nwh«. Mdhš mij V‰W¡ bfhŸtâš
jh‹ ja¡f«. bjËthf ïU¡F« x‹iw É£LÉ£L
bjËt‰w FH¥gkhd x‹iw¤jh‹ eh§fŸ ã‹g‰W
nth« v‹w Ãiy¥ghL vªj msɉF¢ rÇahdJ
v‹gij nahá¡f nt©L«.
mj‹ c©ikahd neh¡f« rªâu M©LfË‹ njâia¢
rÇbrŒtJjh‹. ïij¤ âU¡F®MÅ‹ 2:189 trd«
bjËîgL¤J»wJ.
ãiwfŸ F¿¤J c«Äl« nf£»wh®fŸ. “mit
k¡fS¡F¡ fhy« fh£oahfî«, A{Í‹ fhy¤ij
m¿É¥gitahfî« ïU¡»‹wd” vd (öjnu) TW«.
tá¡F« ïl§fS¡FŸ mt‰¿‹ ã‹òwkhf tUtâš
ò©ÂaÄšiy. khwhf, ïiwtD¡F mŠRgtnd
ò©Âa th‹. vdnt, tá¡F« ïl§fS¡FŸ mt‰¿‹
thršfŸ tÊahfnt thU§fŸ! ï‹D«, Ú§fŸ
bt‰¿bgW« bghU£L mšyhàit mŠR§fŸ!
âU¡F®M‹ 2:189

ïj‰F És¡fkhf tªJŸs AÔi[í« fhzyh«.

‫ ﺳﺄﻟﻮﺍ‬: ‫ ﻳﺴﺄﻟﻮﻧﻚ ﻋﻦ ﺍﻷﻫﻠﺔ ﻗﻞ ﻫﻲ ﻣﻮﺍﻗﻴﺖ ﻟﻠﻨﺎﺱ ﻗﺎﻝ ﻗﺘﺎﺩﺓ‬: ‫ ﻗﻮﻟﻪ‬، ‫ﻋﻦ ﻗﺘﺎﺩﺓ‬
‫ ﱂ ﺟﻌﻠﺖ ﻫﺬﻩ ﺍﻷﻫﻠﺔ ؟ ﻓﺄﻧﺰﻝ ﺍﷲ ﻓﻴﻬﺎ ﻣﺎ‬: ‫ـﻚ‬
‫ﻧﱯ ﺍﷲ ﺻﻠﻰ ﺍﷲ ﻋﻠﻴﻪ ﻭﺳﻠﻢ ﻋﻦ ﺫﻟـ‬
‫ ﻭﳌﻨﺎﺳﻜﻬﻢ‬، ‫ ﻭﻹﻓﻄﺎﺭﻫﻢ‬، ‫ ﻫﻲ ﻣﻮﺍﻗﻴﺖ ﻟﻠﻨﺎﺱ ﻓﺠﻌﻠﻬﺎ ﻟﺼﻮﻡ ﺍﳌﺴﻠﻤﲔ‬: ‫ ﺗﺴﻤﻌﻮﻥ‬،
‫ ﻭﺍﷲ ﺃﻋﻠﻢ ﲟﺎ ﻳﺼﻠﺢ ﺧﻠﻘﻪ‬، ‫ ﻭﳏﻞ ﺩﻳﻨﻬﻢ ﰲ ﺃﺷﻴﺎﺀ‬، ‫ ﻭﻟﻌﺪﺓ ﻧﺴﺎﺋﻬﻢ‬، ‫" ﻭﺣﺠﻬﻢ‬
‫ ﺳﻮﺭﺓ ﺍﻟﺒﻘﺮﺓ‬- ‫ﺟﺎﻣﻊ ﺍﻟﺒﻴﺎﻥ ﰲ ﺗﻔﺴﲑ ﺍﻟﻘــﺮﺁﻥ ﻟﻠﻄــﱪﻱ‬
2796 :‫ ﺣﺪﻳﺚ‬- ‫ ﻳﺴﺄﻟﻮﻧﻚ ﻋﻦ ﺍﻷﻫﻠﺔ ﻗﻞ ﻫﻲ‬: ‫ـﺎﱃ‬
‫ـﻪ ﺗﻌـ‬
‫ﺍﻟﻘﻮﻝ ﰲ ﺗﺄﻭﻳﻞ ﻗﻮﻟـ‬
ãiwfŸ F¿¤J c«Äl« nf£»wh®fŸ. “mit k¡f
S¡F¡ fhy« fh£L« fhy©luhF«... v‹D« ïiw
trd« F¿¤J fjhjh(uÈ) TWifÆš, ïªj¥ ãiwfŸ
V‹ gil¡f¥g£LŸsd vd eã([š) mt®fËl«
k¡fŸ nf£lh®fŸ. m¥nghJjh‹ Ú§fŸ brÉíW«

32

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

ï›trd« mUs¥g£lJ. ïJ k¡fS¡F fhy« fh£L«
fhy©luhfî«, KÞÈ«fŸ neh‹ig¤ bjhl§Ftj‰
fhfî«, neh‹ig¤ Jw¥gj‰fhfî« - bgUehŸ bfh©
lhLtj‰fhfî«, j§fË‹ tz¡f tÊghLfis mt®fŸ
mik¤J¡ bfhŸtj‰fhfî«, bg©fŸ j§fË‹ ï¤jh¤
jtizia¡ fz¡»£L¡ bfhŸtj‰fhfî«, fl‹
bfhL¡fš th§fšfis k¡fŸ Ó® brŒJ bfhŸtj‰
fhfî« ïiwt‹ mij mik¤JŸsh‹. ï‹D« v‹d
neh¡f§fS¡fhf mit gil¡f¥g£LŸsd v‹gij
ïiwtnd Äf m¿ªjt‹ vd eã([š) T¿dh®fŸ.
üš: #hÄîš gah‹ ~Õ j~¥èÇš F®M‹ È â¥Ç

nk‰f©l AÔÌ‹ mo¥gilÆš ãiw gh®¥gj‹
neh¡f« rl§nfh r«ãujhankh mšy njâfis
m¿tJjh‹ mj‹ neh¡f« v‹gij És§fyh«.

‫ﻭﺍ‬‫ـﺮ‬
‫ﺃﹶﻓﹾﻄِـ‬‫ـﻪِ ﻭ‬
‫ﺘِـ‬‫ﻳ‬‫ﺅ‬‫ﻮﺍ ﻟِﺮ‬‫ـﻮﻣ‬
‫ـ‬‫ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺻ‬‫ﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ﻮﻝﹶ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﺻ‬‫ﺳ‬‫ﺃﹶﻥﱠ ﺭ‬
ِ‫ﺍﻥ‬‫ـﺎﻫِﺪ‬
‫ـ‬‫ ﺷ‬‫ ـﻬِﺪ‬‫ﺇِﻥﹾ ﺷ‬‫ ﻭ‬‫ـﺎﺛِﲔ‬
‫ﻮﺍ ﺛﹶﻠﹶـ‬‫ ﻓﹶ ـﺄﹶﺗِﻤ‬‫ﻜﹸﻢ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ﺎ ﻓﹶﺈِﻥﹾ ﻏﹸﻢ‬‫ﺍ ﻟﹶﻬ‬‫ﻜﹸﻮ‬‫ﺴ‬‫ﺍﻧ‬‫ﺘِﻪِ ﻭ‬‫ﻳ‬‫ﺅ‬‫ﻟِﺮ‬
18137 ‫ﺭﻭﺍﻩ ﺃﲪﺪ ﺭﻗﻢ ﺍﳊﺪﻳﺚ‬.‫ﻭﺍ‬‫ﺃﹶﻓﹾﻄِﺮ‬‫ﻮﺍ ﻭ‬‫ﻮﻣ‬‫ﺎﻥِ ﻓﹶﺼ‬‫ﻠِﻤ‬‫ﺴ‬‫ﻣ‬
ãiw bj‹g£lhš neh‹ò neh‰W¡ bfhŸS§fŸ; ãiw
bj‹g£lhš neh‹ig¤ JwªJÉL§fŸ - bgUehŸ
bfh©lhL§fŸ; mt‰iw mo¥gilahf it¤nj
tz¡f tÊghLfis mik¤J¡ bfhŸS§fŸ. c§fS¡F
kiw¡f¥g£oUªjhš K¥gij KGik¥gL¤J§fŸ.
ïu©L KÞÈ«fŸ rh£á brh‹dhš mij mo¥gil
ahf it¤J neh‹ò neh‰W¡ bfhŸS§fŸ. neh‹ig¤
JwªJ« ÉL§fŸ vd ïiw¤öj®([š) T¿dh®fŸ.
üš: màk¤ AÔÞ v©: 18137

ãiw gh®¥gj‹ neh¡f« Ï{Ç M©o‹ khj§fis
m¿ªJ bfhŸtJjh‹ vd ïªj AÔ[&« ek¡F¤
bjËîgL¤J»wJ. m¥go m¿tj‹ _ykhf rÇahd
njâfËš tz¡ftÊghLfis nk‰bfhŸs nt©L«
v‹gJ« ï§F tÈíW¤j¥gL»wJ.
rªâuD¡F ïiwt‹ gy go¤ju§fis (k‹Ìšfis)
V‰gL¤âíŸsh‹. mªj k‹Ìšfis ikakhf it¤nj

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

33

rªâu M©LfË‹ njâfis fz¡»l nt©L«.
eã([š) ï›thnw fz¡»£L tªjh®fŸ. mt®fS¡F¥
ãwF mt®fË‹ njhH®fS« ï›thnw fz¡»£L
tªjh®fŸ. ãiwia¥ gh®¡FkhW Tw¥g£LŸs
AÔÞfŸ fz¡if ikakhf it¤nj Tw¥g£LŸsd
v‹gij És§fnt©L«.

thdïa‰ãaš - Astro physics fšÉ mtáakh?
eh« c«Û - ïa‰ifnahL x‹¿¥nghF« rKjha«.
vdnt, thdïa‰ãaš ÉŠPhd« F¿¤J vGjnth
fz¡»lnth TlhJ vd¡ TWtJ jtwhd thjkhF«.
ï¢áªjid âU¡F®MD¡F vâuhdJ. rKjha¤âš
áyU¡F thdïa‰ãaš (Astro physics) fšÉ mtáa«
v‹gij âU¡F®M‹ tÈíW¤J»wJ. ïij j‰nghija
(Classical physics) v‹W« TW»wh®fŸ.
x£lf« v›thW gil¡f¥ g£LŸsJ v‹gij
mt®fŸ Muha nt©lhkh?
thd« v›thW ca®¤j¥g£LŸsJ v‹W«, kiyfŸ
v›thW el¥g£LŸsd v‹W«, óÄ v›thW ÉÇ¡f¥
g£oU¡»wJ v‹W« (mt®fŸ Muhant©lhkh?).
âU¡F®M‹ 88:17-20

nk‰f©l trd§fËš Éy§»aš, thdÉaš, òÉÆaš
F¿¤J Muha nt©L« vd ïiwt‹ TW»wh‹.
thdïa‰ãaiy MŒî brŒJ ïiwt‹ T¿íŸs
fhy©liu¡ Tl fz¡»lhkš ntW vij¤jh‹ eh«
rhâ¡f Koí«? thdÉaš F¿¤J MuhíkhW ï‹D«
gy trd§fŸ âU¡F®MÅš cŸsd.
cWâbrŒa¥g£l ÉŠPhd¤â‰F vâuhf ïÞyh«
xUnghJ« ïU¡fhJ vd ï‹W eh« cWâÆ£L¡
T¿tU»nwh«. âU¡F®MD« ÉŠPhdK« v‹w
jiy¥ãš k¡fz¡»š ciu Ãfœ¤J»nwh«; mªj¤
jiy¥ãš gy f£LiufŸ tiu»nwh«; gy ò¤jf§fŸ
vG»nwh«; ïâš xUtiubahUt® ÉŠá ÉgJ ï‹W
ajh®¤jkh»É£lJ. mªj msɉF âU¡F®MÅš
thdÉaš ÉŠPhd« F¿¤J ïiwt‹ Äf¤ bjËthf¥
ngáÆU¡»wh‹. vÅD«, rªâu¡ fhy©lÇ‹

34

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

thdïa‰ãaš fz¡if vL¡f¡TlhJ vd eh«
thâL»nwh«. ïJ vªj msɉF m¿îlik v‹gij
áªâ¡f¡ flik¥g£LŸnsh«.

thdïa‰ãaš- Astro physics fz¡if
âU¡F®M‹ v⮡»wjh?
ârakhf ÚU«, c«Kl‹ ïU¥nghÇš xU T£l¤
jhU« ïuÉš _‹¿š ïu©L ghf§fS¡F¡ Fiw
thfnth, mâš ghânah, mâš _‹¿š xU ghf¤ânyh
(tz¡f¤â‰fhf) ɻ֮fŸ v‹gij c« ïu£rfnd
m¿»wh‹.
ï‹D«, mšyhàjh‹ ïuití«, gfiyí« Ã®zÆ¡
»wh‹. Ú§fŸ mij rÇahf îzÆ¡f kh£O®fŸ
v‹gijí« mt‹ m¿»wh‹. vdnt, mt‹ c§fis
k‹Å¤J É£lh‹...
âU¡F®M‹ 73:20
ï›trd¤âš gfiyí« ïuití« fz¡»l KoahJ;
m¥gona fz¡»£lhY« mâš jtWfŸ V‰gL«;
mij k‹Å¤JÉLtjhf ïiwt‹ TW»wh‹. vdnt
fz¡F jtwhf¤jh‹ ïU¡F«; mJ k£Lkšyhkš
mšyhà k‹Å¥gjhf¡ TWtjhš JšÈakhf¡ fz¡
»l nt©oa mtáaÄšiy vd áy® thâL»wh®fŸ.
ït®fŸ KjÈš ïªj trd¤ij e‹whf¥ go¡f
nt©L«. ïâš ïuití« gfiyí« rÇahf¡ fz¡»l
KoahJ v‹Wjh‹ ïiwt‹ TW»whnd jÉu
NÇaidí« rªâuidí« fz¡»l KoahJ vd¡
TwÉšiy. ïj‰F ne®khwhf 10:5 trd¤âš rªâuÅ‹
go¤ju§fis it¤J gy M©LfË‹ v©Â¡ifia
m¿aKoí« v‹nw mšyhà TW»wh‹.
ï›trd¤âš ïiwt‹ TWtij Ãjhdkhf¥ gh®¥ngh«.
gfš ïuî kh¿kh¿ tUtJ óÄÆ‹ RH‰áahš V‰gL»wJ.
rªâuÅ‹ RH‰áahš mšy. óÄ j‹id¤jhnd R‰¿¡
bfh©L 23.5 o»Ç rhŒthf NÇaid¢ R‰¿tU»wJ.
ïâš j‹id¤jhnd óÄ R‰Wtjhš gfš ïuî
V‰gL»wJ. 23.5 o»Ç rhŒthf NÇaid¢ R‰¿tUtjhš
thÅiy kh‰w§fS« JUt¥ ãunjr§fËš MW
khj§fS¡F xUKiw gfš k‰W« MW khj§fS¡F
xUKiw ïuî V‰gL»wJ.

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

35

óÄ j‹id¤jhnd R‰¿¡ bfhŸtj‰F vL¡F« mtfhr«
24 k neu« vd¡ f¡f¥gL»wJ. mJ NÇaid R‰¿
tUtj‰F 365.2421 ehŸfŸ vd fz¡»l¥ gL»wJ.
óÄ j‹id¤jhnd R‰Wtij¤jh‹ rÇahf¡ fz¡»l
KoahJ. ïijna ïiwtD« TW»wh‹. ï‹W«Tl
K‹djhfnt JšÈakhf mij¡ fz¡»l Kotâšiy
vd thdÉaš MuhŒ¢áahs®fŸ bjÇÉ¡»wh®fŸ.
mJ k£Lkšyhkš óÄÆ‹ RH‰á¡F K‹djhfnt
mj‹ RH‰áia JšÈakhf fz¡»l xUnghJ«
KoahJ; óÄ RH‹W Koªj¥ ã‹dnu mJ v¤jid
k neu«? v¤jid ÃÄl§fŸ? v¤jid behofŸ
ï‹D« v¤jid beho¤JËfŸ RH‹wJ v‹gij
m¿É¡f Koí« v‹»‹wd®. óÄÆ‹ RH‰á¡F K‹d
jhfnt mJ 24 kÂneu« RHštjhf¡ fz¡ »£oU¥gj‹
Éisthf¤jh‹ »U¤Jt¡ fhy©lÇš jtWfŸ Ãfœ
»‹wd. ï¥go jtWfŸ Ãfœªnj ÔU« v‹Wjh‹
ïiwtD« TW»wh‹.
óÄÆ‹ RH‰á x›bthU ehS« 24 kÂneu« rÇahf¢
RHštâšiy. ehS¡F ehŸ mj‹ RH‰á khWg£L¡
bfh©nl ïU¡»wJ. vdntjh‹ ïÞyh« xU »Hik¡F
xU njâ vd¡ TW»wJ. 24 k neu¤â‰F xU njâ vd
îzƤjhš jtWfŸ ÃfœªJ bfh©Ljh‹ ïU¡F«.
»U¤Jt¡ fhy©luhš ïij¢ rÇ brŒaKotâšiy.
mšyhà T¿íŸs rªâu¡ fhy©luhš k£Lnk ïj‰F
Ô®î bfhL¡f Koí«.
j{#hš tU« fhy¤âš xU ehŸ xU tUl¤â‰F Ãfuhf
ïU¡F« vd eã([š) T¿íŸsh®fŸ. ïªj K‹
m¿É¥ã‹ ÃĤjkhf j‰nghnj všyh¡ fhy§fS¡F«
Ô®î fh©gJnghy j{#hš tU« fhy¤âš thH¡Toa
k¡fS¡F rªâu¡ fhy©luhš k£Lnk Ô®î bfhL¡f
Koí«. Vbd‹whš rªâu¡ fhy©lÇ‹ Éâ NÇaD¡F«
rªâuD¡F« cÇa fz¡nf MF«. NÇaÅ‹ btË¢
r¤jhš k£Lnk rªâuD¡F¥ go¤ju§fŸ c©lh»‹wd.
óÄÆÈUªJ eh« rªâuid¥ gh®¤J¡ fz¡»Ltij¤
jÉu óÄ¡F« rªâuD¡F« fz¡»š vªj¥gªjK«
ïšiy. vdntjh‹ NÇaD¡F« rªâuD¡F« fz¡F
ïU¡»wJ v‹W brh‹d mšyhà óÄ¡F fz¡F

36

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

ïU¥gjhf âU¡F®MÅš v§F« TwÉšiy. khwhf
óÄÆ‹ RH‰áÆdhš V‰gL« ïuî gfiy c§fshš
JšÈakhf¡ fz¡»l KoahJ v‹Wjh‹ nk‰f©l
trd¤âš TW»wh‹.
neu¤ij eh« JšÈakhf m¿aKoahJ v‹gJ ek¡F¤
bjËthf¤ bjǪâUªJ« ï‹W eh« m›fh¤JÞ
[yhà - bjhGif neu§fisí« [A®, ï~¥jh® n eh ‹ ò M u« ã ¡F « k ‰W « J w ¡F « n e u§ f sí «
fofhu¤ij gh®¤nj mik¤JŸnsh«. Mdhš, ïj‰F
kh‰wkhf ehŸfis¡ fz¡»L« rªâu¡ fhy©l®
Äf¢rÇahf ïUªJ« eh« mij¥ ã‹g‰w kW¡»nwh«.
ïJ v‹d Ãiy vd eh« e«ik¤jh‹ nf£L¡
bfhŸsnt©L«.
neu¤ij m¿tâš jtWjh‹ ÃfG« mªj¤ jtiw
mšyhà k‹Å¡»wh‹ v‹w mo¥gilÆš eh«
fo fhu¤ij V‰W¡ bfhŸ»nwh«. JšÈaÄšyhj
fofhu¤ij V‰W¡ bfhŸS« eh« JšÈakhd rªâu¡
fhy©liu kW¡f¡TlhJ v‹Wjh‹ brhš»nwh«.
neu¤ij m¿tâš FiwfŸ ïUªjhY« ãu¢áid ïšiy
v‹gij eã([š) eilKiw¥gL¤â¡ fh£odh®fŸ.

‫ ﻓِــﻲ‬‫ﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ﻮﻝِ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﺻ‬‫ﺳ‬‫ ﺭ‬‫ﻊ‬‫ﺎ ﻣ‬‫ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﻛﹸﻨ‬‫ﻪ‬‫ﻨ‬‫ ﻋ‬‫ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ﺿِﻲ‬‫ﻓﹶﻰ ﺭ‬‫ ﺃﹶﺑِﻲ ﺃﹶﻭ‬‫ﻦ‬‫ﺍﺑ‬
‫ ﻟِﻲ‬‫ﺡ‬‫ﺪ‬‫ﺰِﻝﹾ ﻓﹶﺎﺟ‬‫ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺍﻧ‬‫ﺲ‬‫ﻤ‬‫ﻮﻝﹶ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﺍﻟﺸ‬‫ﺳ‬‫ﺎ ﺭ‬‫ ﻟِﻲ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﻳ‬‫ﺡ‬‫ﺪ‬‫ﺰِﻝﹾ ﻓﹶﺎﺟ‬‫ﻞٍ ﺍﻧ‬‫ﺟ‬‫ﻔﹶﺮٍ ﻓﹶﻘﹶﺎﻝﹶ ﻟِﺮ‬‫ﺳ‬
‫ﻰ‬‫ﻣ‬‫ ﺭ‬‫ ﺛﹸﻢ‬‫ﺮِﺏ‬‫ ﻓﹶﺸ‬‫ ﻟﹶﻪ‬‫ﺡ‬‫ﺪ‬‫ﻝﹶ ﻓﹶﺠ‬‫ﺰ‬‫ ﻟِﻲ ﻓﹶﻨ‬‫ﺡ‬‫ﺪ‬‫ﺰِﻝﹾ ﻓﹶﺎﺟ‬‫ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺍﻧ‬‫ﺲ‬‫ﻤ‬‫ﻮﻝﹶ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﺍﻟﺸ‬‫ﺳ‬‫ﺎ ﺭ‬‫ﻗﹶﺎﻝﹶ ﻳ‬
‫ﺎﺋِﻢ‬‫ ﺍﻟﺼ‬‫ ﺃﹶﻓﹾﻄﹶﺮ‬‫ﺎ ﻓﹶﻘﹶﺪ‬‫ﻨ‬‫ﺎ ﻫ‬‫ ﻫ‬‫ﻞﹶ ﻣِﻦ‬‫ﻞﹶ ﺃﹶﻗﹾﺒ‬‫ ﺍﻟﻠﱠﻴ‬‫ﻢ‬‫ﺘ‬‫ﺃﹶﻳ‬‫ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺇِﺫﹶﺍ ﺭ‬‫ﺎ ﺛﹸﻢ‬‫ﻨ‬‫ﺎ ﻫ‬‫ﺪِﻩِ ﻫ‬‫ﺑِﻴ‬
1941‫ﺭﻭﺍﻩ ﺍﻟﺒﺨﺎﺭﻱ ﺭﻗﻢ ﺍﳊﺪﻳﺚ‬
eh§fŸ ïiw¤öj®([š) mt®fSl‹ xU gaz¤âš
ïUªnjh«. m¥nghJ ïiw¤öj®([š) xUtÇl«,
``ïw§» khit vd¡fhf¡ fiu¥Õuhf!'' vd mt®fŸ
T¿dh®fŸ.
``ïiw¤öj® mt®fns! NÇa‹!'' v‹wh®.
Û©L« ïiw¤öj®([š), ``ïw§» vd¡fhf khit¡
fiu¥Õuhf!'' v‹wh®fŸ.

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

37

m¥nghJ« mt®,
``ïiw¤öj® mt®fns! NÇa‹!'' v‹wh®.
ïiw¤öj®([š), ``ïw§» vd¡fhf khit¡ fiu¥Õuhf!''
vd Û©L« T¿dh®fŸ. mt® ïw§» khit¡ fiu¤jh®.
mij ïiw¤öj®([š) mUªâÉ£L¤ j« ifahš
(»H¡nf) R£o¡ fh£odh®fŸ ãwF, `炙UªJ ïuî
K‹ndh¡» tUtij Ú§fŸ f©lhš neh‹ghË
neh‹ig Ãiwî brŒayh«! vd¡ T¿dh®fŸ.
m¿É¤jt®: ï¥D mÕ m›~gh(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 1941

‫ " ﺃﻓﻄﺮﻧﺎ ﻋﻠﻰ ﻋﻬﺪ‬: ‫ ﻗﺎﻟــﺖ‬، ‫ﻋﻦ ﺃﲰﺎﺀ ﺑﻨﺖ ﺃﰊ ﺑﻜﺮ ﺍﻟﺼﺪﻳﻖ ﺭﺿﻲ ﺍﷲ ﻋﻨﻬﻤﺎ‬
‫ ﰒ ﻃﻠﻌــﺖ ﺍﻟﺸــﻢ‬، ‫ﺍﻟﻨﱯ ﺻﻠﻰ ﺍﷲ ﻋﻠﻴﻪ ﻭﺳﻠﻢ ﻳﻮﻡ ﻏﻴﻢ‬
1959‫ﺭﻭﺍﻩ ﺍﻟﺒﺨﺎﺭﻱ ﺭﻗﻢ ﺍﳊﺪﻳﺚ‬
ïiw¤öj®([š) fhy¤âš nkf« Nœªj xU ehËš eh§fŸ
neh‹ig Ãiwî brŒj ã‹d® NÇa‹ bj‹g£lJ.
m¿É¤jt®: m°kh ㋤ mÕ g¡®(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 1959

NÇa‹ ïU¡F«nghnj eã([š) neh‹ig¤ Jwªjjhf
ïªj AÔÞfŸ ek¡F cz®¤J»wJ. m¥goahdhš
m›thWjh‹ eh« brŒant©L« v‹gjšy. neu¤ij¡
fÂ¥gâš FiwghL ïU¡»wJ v‹gij eã([š)
cz®¤J»wh®fŸ v‹gij¥ òǪJbfhŸsnt©L«.
m›thW NÇa‹ kiwtj‰F K‹djhf nkf_£lkhf
ïU¥gjhš fofhu¤ij¥ gh®¡fhkš neh‹ig¤ Jwªjhš
mij V‰W¡ bfhŸå®fsh? kh£O®fŸ. fhuz«, e«Äl«
neu¤ij¡ fz¡»L« fofhu« ïU¡»wJ. mij¥ gh®¡
fhkš V‹ neh‹ig¤ JwªjhŒ v‹Wjh‹ nf£Õ®fŸ.
mnj rka¤âš JšÈakhf¡ fz¡»l¡ Toa rªâu¡
fhy©lÇ‹go neh‹ig¤ bjhl§»dhš F‰wthË
v‹»Ö®fŸ. v‹d ɪij ïJ?
Mdhš, khj¤ij Mu«ã¥gâš eã([š) Äfî« ftdkhŒ
ïUªjh®fŸ. neu« tUtj‰F K‹djhfnt neh‹ig¤
Jwªj eã([š) neh‹ò it¤âU¡F«nghJ khj« ãwªj
brŒâia m¿ªj cl‹ neh‹ig¤ bjhluhkš cld

38

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

oahf Ko¤J¡ bfh©lh®fŸ. mJ gfÈ‹ filá neu
khŒ ïUªjJ. bgUehŸ âd¤j‹W neh‹ò neh‰gij
jL¤âU¡»wh®fŸ. khj¤ij m¿ahkš neh‹ò neh‰
gijí« jL¤JŸsh®fŸ. ïJjh‹ khj¤â‰F«
neu¤â‰F ïilÆyhd ɤâahr« v‹gij¥ òǪJ
bfhŸsnt©L«.

mt®fËl« áy nfŸÉfŸ.
ãiwia¥ òw¡f©zhšjh‹ gh®¡fnt©L« v‹gt®fŸ
Rkh® 1400 M©Lfshf nk‰bfh©LtU« eilKiwia¤
âU«ã¥gh®¡f£L«. mt®fŸ mt‰iw¥ gh®¥gj‰F
it¤âU¡F« msînfhš v‹d? mt®fŸ mt‰iw
v›thW gh®¡»wh®fŸ? vij mo¥gilahf it¤J
khj¤â‹ ehŸfis Koî brŒ»wh®fŸ? vij mo¥
gilahf it¤J khj¤â‹ ehŸfis Mu«ã¡»wh®fŸ?
eã([š) x›bthU khjK« ãiwia¥ gh®¤jh®fsh?
mšyJ uksh‹, õ›thš, Jš A{ khj§fË‹ ãiw
fis k£L«jh‹ gh®¤jh®fsh? jh« ãiw gh®¤jjhf
eã([š) v¥nghjhtJ m¿É¤jh®fsh?
ãiwia¥ gh®¤J¤ jftš jUtj‰F xU FGit eã([š)
ÃaĤjh®fsh? mšyJ xU jÅ egiuahtJ ÃaĤ
jh®fsh?
eã([š) âdK« ãiwia¥ gh®¤J tªjh®fsh? mšyJ
x›bthU khj¤â‹ 29 M« ehŸ ãiwia k£L«jh‹
gh®¤J tªjh®fsh?
ãiwia »H¡F âirÆš gh®¡f nt©Lkh? mšyJ
nk‰F âirÆyh? ãiwia vªj¤ âirÆš gh®¡FkhW
eã([š) f‰W¡ bfhL¤jh®fŸ? mjhtJ cjakhF«
ãiwia¥ gh®¡FkhW eã([š) T¿dh®fsh? mšyJ
mÞjÄ¡F« ãiwia¥ gh®¡FkhW eã([š) f‰W¡
bfhL¤jh®fsh?
ïiw¤öj®([š) mt®fË‹ fhy¤âš Ïyhš fÄ£ofŸ
ÃaÄ¡f¥g£ljh? m¥goahdhš ï‹W m¥go xU
fÄ£oia ÃaÄ¡fyhkh?
ãiwia ahnuD« gh®¤jhš mij v§fËl« bjÇɤJ

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

39

ÉL§fŸ vd eã([š) v¥nghjhtJ T¿dh®fsh?
m¥goahdhš ï‹W m›thW eh« Twyhkh?
Ú§fŸ ãiw gh®¤jhš mij ãwU¡F m¿Éí§fŸ vd
eã([š) v¥nghjhtJ T¿dh®fsh? m¥goahdhš
ï‹W m›thW ãwU¡F¡ TWkhW tÈíW¤jyhkh?
ãiwia¥ gh®¤J v§fS¡F¤ bjÇÉí§fŸ vd¡
TWgt®fŸ jh§fŸ ãiwgh®¡f Ka‰á¥gâšiy vd¤
bjÇ»wJ. mt®fŸ brhšY« th¡»ank eh§fŸ ãiw
gh®¡fkh£nlh« v‹gij¤ bjÇÉ¡»wjšyth?
õmgh‹ mšyJ uksh‹ khj§fËš xU ehis 29 vd
Koî brŒJ ãiw gh®¡f Ka‰á¡»wh®fŸ. m‹iwa
ehŸjh‹ khj¤â‹ 29 M« ehŸ v‹gij v›thW Koî
brŒ»wh®fŸ?
tUl¤â‹ k‰w khj§fis¡ fhy©lÇš gh®¤J¡
bfhŸS§fŸ. uksh‹, õ›thš k‰W« Jš A{
khj§fS¡F k£L« ãiwia¥ ghU§fŸ vd eã([š)
T¿dh®fsh?
xU »Hik¡F _‹W njâfŸ k‰W« _‹W »Hik¡F
xU njâ tU« vd eã([š) T¿dh®fsh? mj‰F v‹d
Mjhu« ïU¡»wJ?
MWkhj§fŸ bjhl®ªJ gfyhfî« MW khj§fŸ
bjhl®ªJ ïuthfî« ïU¡F« JUt¥ ãunjr§fËš
tá¥gt®fË‹ Ãiy v‹d? mt®fŸ ãiw gh®¤J¤jh‹
x›bthU ukshÅY« neh‹ig¤ bjhl§f nt©Lkh?
ïj‰F v‹d Ô®it¤ jªâU¡»Ö®fŸ?
ïªj ehËš NÇa‹ kiwtj‰F K‹djhfnt rªâu‹
kiwªJÉL« vd ÉŠPhd« TW«nghJ, m‹W xUt®
ãiwgh®¤jjhf¡ T¿dhš ÉŠPhd¤ij mo¥gilahf
it¤J m¢brŒâia kW¡F« Ú§fŸ, NÇa‹ kiwªj
ãwF« rªâu‹ ïU¡»wJ vd ÉŠPhd« brhšY«
nghJ k£L« V‹ V‰W¡ bfhŸs kW¡»Ö®fŸ?
ïªj¡ »HikÆš ãiw ãwªJÉ£lJ vd m¿Éaš
_ykhf¤ bjËthf¤ bjǪj¥ ã‹dU« mij
kW¡fyh« vd eã([š) v¥nghjhtJ T¿dh®fsh?

40

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

29 M« ehs‹W nk‰F âirÆš k¡Ç¥ bjhGif¡F¥
ã‹d®jh‹ ãiwia¥ gh®¡f nt©L« vd eã([š)
f‰W¡ bfhL¤jh®fsh? ïj‰F Mjhu«jh‹ v‹d?
K‹T£ona M©LfË‹ fz¡if JšÈakhf¡ TW«
ehŸfh£oia ïÞyhÄa mo¥gilÆš juKoahJ
vd TwtU»Ö®fsh? eh« ãiwia¥ gh®¡fhkš mšyJ
fz¡»lhkš ïUªjhš khj« Jt§fhkš ïUªJÉLkh
v‹d?
ï‹W jftš mo¥gilÆš brašgLgt®fŸ eã([š)
mt®fË‹ tÊfh£Ljšgo ãiw¤ jftš tªjhš
mj‰F ïiwe«ã¡ifahs®fËš ïu©L rh£áfis
K‹ÅW¤â m¿É¡»wh®fsh? mšyJ ïd«fhzh
eg®fË‹ m¿É¥òfis V‰W¡ bfh©L brašgL¤J
»wh®fsh? ïJ tiu ãiwgh®¤j eg®fË‹ Égu§fŸ
m¿É¡f¥g£LŸsdth?
ãiwia¡ f©zhš f©Ljh‹ khj¤ij¤ Jt§f
nt©L« v‹ngh® K‹ T£ona fhy©l® m¢á£L
ɉgid brŒtJ eãtÊahFkh?
ãiwia¡ f©zhš gh®¤nj khj¤ij Mu«ã¡f
nt©L« vd thâLgt®fŸ ï¡nfŸÉfS¡F v‹d
gâiy it¤âU¡»wh®fŸ? Rkh® 1400 M©Lfshf ïªj¡
nfŸÉfS¡F mt®fŸ rÇahd gâiy mË¡fÉšiyna
V‹? gâš mˤjt®fS« mj‰fhd Mjhu§fis¢
rk®¥ã¡fÉšiy. ïjdhš ï‹D« FH¥g§fŸ Úo¡
»‹wd. ït‰iw¡ f©LbfhŸshkš É£LÉlyhkh?
m¥go É£LÉ£lhš el¡F« Égßj§fŸ v‹d
v‹gij nahá¡f nt©lhkh? e«Kila RafU¤J¡F
ïlkË¡fhkš Ãjhdkhf nahá¡F«nghJ ïªj¡
nfŸÉ¡F bjËî »il¡»wJ. mªj¤ bjËit
cŸth§F« g¡Ft¤ij ts®¤J¡ bfhŸsnt©L«.

rªâu‹ v‹whtJ fhzhkš nghFkh?
j‰nghJ eh« F®M‹ TW« mo¥gilÆš rªâuid
c‰Wneh¡»tªjhš khj« 29 ehŸfis¡ bfh©ljhŒ
ïUªjhš 28 ãiwfis k£Lnk f©zhš fhz
Ko»wJ. ïW⥠ãiwia¡ f©zhš fhzKotâšiy.

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

41

f©zhš fhzKoahj mªj¥ ãiwiaí« xU njâahf
fz¡»š vL¡fnt©L«. m¥go vL¡F«nghJjh‹
mªj khj¤â‰fhd ehŸfË‹ v©Â¡if ó®¤âahF«.
mij¡ fz¡»š vL¡fhkš É£LÉ£lhš xU ehŸ
jt¿ÉL«.
khj« 30 ehŸfis¡ bfh©ljhŒ ïUªjhš 29 ãiw
fis k£Lnk f©zhš fhzKo»wJ. 30 M« ehŸ
ãiwia¡ f©zhš fhzKotâšiy. bjËthf¢
brhštbj‹whš ïW⥠ãiwia¡ f©zhš fhz
KoahJ. mijí« xU ãiwahf fz¡»š vL¡f
nt©L«. m¥go vL¡F«nghJjh‹ mªj khj¤â‰fhd
ehŸfË‹ v©Â¡if ó®¤âahF«. mij¡ fz¡»š
vL¡fhkš É£LÉ£lhš xU ehŸ jt¿ÉL«. filá
ehS¡F Kªja ehŸ tiu mj‹ go¤ju§fis eh«
f©zhš fhzKoí« vd¤ âU¡F®M‹ TW»wJ.
giHa ngߤj§ FiyÆ‹ ghisia¥nghš MF« tiu
rªâuD¡F¥ gy go¤ju§fis V‰gL¤âÆU¡»nwh«.
âU¡F®M‹ 36:39

ïij¤jh‹ eã([š) ã‹tUkhW T¿dh®fŸ.

‫ــﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ﻮﻝﹶ ﺍﻟﻠﱠﻪ ﺻ‬‫ﺳ‬‫ ﺭ‬‫ﺖ‬‫ﻤِﻌ‬‫ﺎ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺳ‬‫ﻤ‬‫ﻬ‬‫ﻨ‬‫ ﻋ‬‫ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ﺿِﻲ‬‫ ﺭ‬‫ﺮ‬‫ﻤ‬‫ ﻋ‬‫ﻦ‬‫ﻦِ ﺍﺑ‬‫ﻋ‬
‫ﻭﺍ ﻟﹶــﻪ‬‫ﺭ‬‫ ﻓﹶﺎﻗﹾﺪ‬‫ﻜﹸﻢ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ﻭﺍ ﻓﹶﺈِﻥﹾ ﻏﹸﻢ‬‫ ﻓﹶﺄﹶﻓﹾﻄِﺮ‬‫ﻮﻩ‬‫ﻤ‬‫ﺘ‬‫ﺃﹶﻳ‬‫ﺇِﺫﹶﺍ ﺭ‬‫ﻮﺍ ﻭ‬‫ﻮﻣ‬‫ ﻓﹶﺼ‬‫ﻮﻩ‬‫ﻤ‬‫ﺘ‬‫ﺃﹶﻳ‬‫ﻘﹸﻮﻝﹸ ﺇِﺫﹶﺍ ﺭ‬‫ﻳ‬
1767‫ﺭﻭﺍﻩ ﺍﻟﺒﺨﺎﺭﻱ ﺭﻗﻢ ﺍﳊﺪﻳﺚ‬
``Ú§fŸ ãiw bj‹g£lhš neh‹ò neh‰W¡ bfhŸS§fŸ;
ï‹D« Ú§fŸ ãiw bj‹g£lhš neh‹ig¤ JwªJ
ÉL§fŸ; c§fS¡F mJ kiw¡f¥g£lhš mij fz¡
»£L¡ bfhŸS§fŸ'' vd ïiw¤öj®([š) T¿dh®fŸ.
m¿É¤jt®: ï¥D ck®(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 1767

f©zhš fhzKoahj filᥠãiwí« fz¡»š
bfhŸSkhW eã([š) ï›thW T¿dh®fŸ.
ó®¤âah¡F§fŸ mšyJ fz¡»L§fŸ mšJ v©Â¡
bfhŸS§fŸ v‹gj‰F, ~g¡J% yA& mij (ehis)
fz¡»£L¡ bfhŸS§fŸ, ~g¡Äÿ, ~gmâ«_,

42

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

~gc¤ö ngh‹w th®¤ijfis eã([š) ga‹
gL¤âíŸsh®fŸ. mt®fË‹ f£lis f©zhš
ãiwia¡ fh©gij tÈíW¤jÉšiy. ehŸfis¡
fz¡»Ltijna tÈíW¤âdh®fŸ v‹gij m¿a
Ko»wJ. mjhtJ ï‹W mkhthir vd eh« F¿¥ãL«
ehŸ ãiwia e« f©zhš gh®¡fKoahj xU ehshF«.
rªâu‹ fhzhkš nghd ehŸ mšy. ïij M§»y¤âš
New Moon v‹g®. ïij ãiw ïšyhj - No Moon ehshf
fz¡»£L xU njâia ïHªJÉl¡TlhJ. mijí«
rªâu‹ ïU¡F« xU ehshf fz¡»š bfhŸS§fŸ
v‹gij¤jh‹ eã([š) ï›thW És¡»dh®fŸ.
...v©Â¡ifia Ú§fŸ ó®¤âah¡Ftj‰F«, c§fis
mšyhà ne®tÊÆš el¤âaj‰fhf Ú§fŸ mtid¥
bgUik¥ gL¤Jtj‰F«, e‹¿ brY¤Jtj‰Fnk MF«.
âU¡F®M‹ 2:185

m‹iwa k¡fŸ thdïa‰ãaiy rÇtu m¿ahJ
ïUªjjhšjh‹ khj§fis rÇahf Mu«ã¥gj‰fhfî«
Ko¥gj‰fhfî« ãiwfis¥ òw¡f©zhš gh®¤J¡
fz¡»LkhW eã([š) T¿tªjh®fŸ.
e«Äl« ïu©L fhÇa§fŸ it¡f¥g£lhš mâš
fodkhdij É£LÉ£L vËjhdij vL¤J¡ bfhŸs
nt©L«. fhÇa§fis ïyFth¡f nt©L«. tz¡f
tÊghLfËnyh, bfhŸifÆnyh, Ayhš Auh«
ãu¢áidÆnyh É£L¡ bfhL¡F« kd¥gh‹ik ek¡F
tu¡TlhJ. x‹iw tèyhthf M¡Ftâš vij
vL¡fyh« vij vL¡f¡TlhJ v‹gij fhy« k‰W«
NHY¡F V‰g KobtL¤J, mj‰nf‰g Ô®khÅ¡f
nt©L«. mªj mo¥gilÆšjh‹ rªâu¡ fz¡F ï§F
vL¡f¥gL»wJ.

‫ﻭﺍ‬‫ـﺮ‬‫ﺴ‬‫ـﺎﻝﹶ ﻳ‬
‫ ﻗﹶـ‬‫ـﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ـﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ـﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠـﻪ‬‫ ﺻ‬‫ﺒِـﻲ‬‫ﻦِ ﺍﻟﻨ‬‫ﺎﻟِﻚٍ ﻋ‬‫ﻦِ ﻣ‬‫ﺲِ ﺑ‬‫ ﺃﹶﻧ‬‫ﻦ‬‫ﻋ‬
‫ﻭﺍ‬‫ﻔﱢــﺮ‬‫ﻨ‬‫ﻻﹶ ﺗ‬‫ﻭﺍ ﻭ‬‫ــﺮ‬‫ﺸ‬‫ﺑ‬‫ﻭﺍ ﻭ‬‫ــﺮ‬‫ﺴ‬‫ﻌ‬‫ﻻﹶ ﺗ‬‫ﻭ‬
69‫ﺭﻭﺍﻩ ﺍﻟﺒﺨﺎﺭﻱ ﺭﻗﻢ ﺍﳊﺪﻳﺚ‬
``ïyFth¡F§fŸ; áuk¤ij¡ bfhL¡fhÔ®fŸ. nkY«
ešyt‰iwna brhšY§fŸ. rÈ¥gilªJ XoÉLkhW

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

43

brŒahÔ®fŸ; btW¥ó£lhÔ®fŸ'' vd ïiw¤öj®
([š) T¿dh®fŸ.
m¿É¤jt®: md°(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 69

jiy¥ãiwia¥ òw¡f©zhš gh®¤J khj§fis¡
fz¡»L« Kiwí«, thdïa‰ãaš _ykhf¡ fz¡
»Ljš v‹w ï‹bdhU Kiwí« ïU¡»wJ. m‹W
thdïa‰ãaš _ykhf¡ fz¡»LtJ fodkhf ïUªjJ;
òw¡f©zhš gh®¤J¡ fz¡»LtJ vËjhf ïUªjJ.
ï‹W òw¡f©zhš gh®¤J¡ fz¡»LtJ fodkhfî«,
thdïa‰ãaš _ykhf¡ fz¡»LtJ vËjhfî«
ïU¡»wJ.

r£l§fis cŸsh®ªJ òÇjš nt©L«
AÔÞfË‹ thrf§fS¡F nknyh£lkhd bghUis
k£L«
vL¤J¡bfh©lhš
òÇjÈY«,
mkš
brŒtâY« bgU« FH¥g«jh‹ ÄŠR«. AÔÞfË‹
cŸsh®ªj bghUis¥ òÇjšnt©L«.

òÇjš: 1
‫ﻰ‬‫ ﺇِﺫﹶﺍ ﺃﹶﺗ‬:‫ــﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ﻮﻝﹸ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﺻ‬‫ﺳ‬‫ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺭ‬:‫ ﻗﹶﺎﻝﹶ‬‫ﺎﺭِﻱ‬‫ﺼ‬‫ ﺍﻷﻧ‬‫ﻮﺏ‬‫ ﺃﹶﺑِﻲ ﺃﹶﻳ‬‫ﻦ‬‫ﻋ‬
‫ﻮﺍ‬‫ﺑ‬‫ ﻏﹶــﺮ‬‫ﻗﹸﻮﺍ ﺃﹶﻭ‬‫ـﺮ‬
‫ـ‬‫ ﺷ‬‫ﻩ‬‫ـﺮ‬
‫ـ‬‫ﺎ ﻇﹶﻬ‬‫ﻟﱢﻬ‬‫ﻮ‬‫ﻻﹶ ﻳ‬‫ﻠﹶﺔﹶ ﻭ‬‫ﻘﹾﺒِﻞ ﺍﻟﹾﻘِﺒ‬‫ﺘ‬‫ﺴ‬‫ﺎﺋِﻂﹶ ﻓﹶﻼﹶ ﻳ‬‫ ﺍﻟﹾﻐ‬‫ﻛﹸﻢ‬‫ﺪ‬‫ﺃﹶﺣ‬
144‫ﺭﻭﺍﻩ ﺍﻟﺒﺨﺎﺭﻱ ﺭﻗﻢ ﺍﳊﺪﻳﺚ‬
``c§fËš xUt® ky« fÊ¡f¢ br‹whš mt® »¥yhit
K‹ndh¡f¡ TlhJ. j« KJF¥ òw¤jhš (mij)
ã‹dhš M¡fî« TlhJ. (vdnt) »H¡F neh¡»nah,
nk‰F neh¡»nah âU«ã¡ bfhŸS§fŸ'' vd ïiw¤
öj®([š) T¿dh®fŸ.
m¿É¤jt®: mó mŒôãš m‹[hÇ(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 144

ïªj AÔi[ eh« nknyh£lkhf¥ go¤jhš »H¡F
nk‰F Kfkhf¤jh‹ ky#y« fÊ¡f nt©L«. Mdhš
ïj‹ cŸsh®ªj bghUŸ m›thW TwÉšiy. »¥yh
âiria K‹ã‹ M¡» ky#y« fÊ¡f¡TlhJ v‹gJ
jh‹ ïj‹ cŸsh®ªj bghUŸ. ïªâah ngh‹w
ehLfËš thG« k¡fŸ tl¡F bj‰F Kfkhf¤jh‹
ky#y« fÊ¡fnt©L«.

44

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

òÇjš: 2
eã([š) Ä«gÇ‹ ÛâUªjgo gift®fis v⮤J¥
nghÇLtj‰fhf c§fshš Koªj msî gy¤ijí«
jah® ÃiyÆYŸs Fâiu¥giliaí« âu£o
ití§fŸ v‹D« (8:60) ïiwtrd¤ij Xj eh‹
nf£LŸns‹. (ã‹d® mt®fŸ) ``m¿ªJ bfhŸS§fŸ!
ârakhf r¡â m«ò vŒtâšjh‹ cŸsJ. m¿ªj
bfhŸS§fŸ! r¡â m«ò vŒtâšjh‹ cŸsJ. m¿ªJ
bfhŸS§fŸ! r¡â m«ò vŒtâšjh‹ cŸsJ'' vd
(K«Kiw) T¿dh®fŸ.
m¿É¤jt®: c¡gh ï¥D MÄ®(uÈ)
üš: [ëà K°È«

nk‰f©l AÔi[ nknyh£ lkhf eh« òǪJ
bfh©lhš, vªj¡ fhy¤âš eh« thœªjhY« m«ò
vŒtij¡ f©o¥ghf f‰¿U¡f nt©L«. mij it¤J
k£Lnk eh«e«ik¥ ghJfh¤J¡ bfhŸsKoí«. ntW
vªj¡ fiyí« ngh®Kiwí« ngh® jsthl§fS«
ek¡F¤ njitna ïšiy v‹gJ nghy bjÇí«.
Mdhš, eh« thH¡Toa fhy¤âš gyÄ¡f Míj§fŸ
v‹d ïU¡»‹wdnth mt‰iw¢ nrfǤJ it¤J¡
bfh©L mt‰iw¥ ga‹gL¤J« Kiwfis f£lha
khf¤ bjǪJit¤âU¡f nt©L« v‹gJjh‹ ïj‹
cŸsh®ªj bghUŸ. cjhuz¤â‰F f«¥ô£l® cg
nahf¤ij¡ Tl k¡fS¡F¤ Ô§FbrŒtj‰fhf¥ ga‹
gL¤J»wh®fŸ. mij ehK« f‰W e‹ik brŒa nt©oa
flik ek¡FŸsJ. ïj‰F ïªj m®¤j« bfhL¡f¡
TlhJ vd eh« kW¤jhš mÊÉš á¡»¤ jÉ¥gt®fŸ
ehnk v‹gij¥ òǪJ bfhŸsnt©L«.

òÇjš: 3
``ïiw¤öj®([š) mt®fSl‹ (bgUehŸ bjhGif¡fhf
btËÆš) Ú§fŸ br‹wJ©lh?' vd xUt® ï¥D
m¥gh°(uÈ) mt®fËl« nf£lh®.
``M«! vd¡F mt®fSl‹ beU¡fkhd cwî ïšyhâUª
jhš áW taJila eh‹ mâš fyªJ bfh©oU¡f
KoahJ. fè® ï¥D [š¤(uÈ) cila ïšy¤â‰F
mU»š cŸs nkil¡F ïiw¤öj®([š) tªJ ciu
Ãfœ¤âdh®fŸ. ã‹d® bg©fŸ gFâ¡F tªJ mt®

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

45

fS¡F« cgnjr« brŒjh®fŸ. j®k« brŒíkhW
mt®fis tÈíW¤âdh®fŸ. bg©fŸ j« Mguz§
fis vL¤J, ãyhš(uÈ) (Vªâa) MilÆš ngh£lh®fŸ.
ã‹d® ïiw¤öj®([š) mt®fS« ãyhY« ïšy«
âU«ãdh®fŸ vd ï¥D m¥gh°(uÈ) gâyˤjh®.
m¿É¤jt®: m¥J® uàkh‹ ï¥D Mã°
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 816

ïªj AÔÌ‹go ï‹W eh« V‹ bgUehŸ bjhGif
Æ‹nghJ bg©fŸ gFâ¡F¢ br‹W jÅahf ciu
Ãfœ¤Jtâšiy? ïªj R‹dhit eh« É£LÉ£nlhkh
vd¡ nf£lhš ârakhf ïšiy.
m‹iwa fhy¤âš xÈbgU¡» ïšyhjjhš bg©fŸ
gFâ¡F r¤j« br‹W nruhJ v‹w fhuz¤jhš eã
([š) mt®fS¡F« jÅahf ciuÃfœ¤âdh®fŸ. ï‹W
xÈ bgU¡» ïU¥gjhš bg©fŸ gFâ¡F jÅahf¢
br‹W ciu Ãfœ¤jnt©oa mtáaÄšiy vd¥
òǪJ bfhŸ»nwh«. ï›thWjh‹ eh« rªâu¡
fhy©l® Éõa¤âY« òǪJ bfhŸsnt©L«.

òÇjš: 4
‫ ﻓِــﻲ‬‫ﺍﻕ‬‫ﺰ‬‫ ﺍﻟﹾﺒ‬:‫ـﻠﱠﻢ‬
‫ـ‬‫ﺳ‬‫ـﻪِ ﻭ‬
‫ـ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ ـﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠ ـﻪ‬‫ ﺻ‬‫ﺒِﻲ‬‫ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺍﻟﻨ‬:‫ﺎﻟِﻚٍ ﻗﹶﺎﻝﹶ‬‫ ﻣ‬‫ﻦ‬‫ ﺑ‬‫ﺲ‬‫ ﺃﹶﻧ‬‫ﻋﻦ‬
‫ـﺎ‬
‫ـ‬‫ﻬ‬‫ﻓﹾﻨ‬‫ـﺎ ﺩ‬
‫ـ‬‫ﻬ‬‫ﺗ‬‫ﻛﹶﻔﱠﺎﺭ‬‫ﻄِﻴﺌﹶ ـﺔﹲ ﻭ‬‫ﺠِﺪِ ﺧ‬‫ﺴ‬‫ﺍﻟﹾﻤ‬
415‫ﺭﻭﺍﻩ ﺍﻟﺒﺨﺎﺭﻱ ﺭﻗﻢ ﺍﳊﺪﻳﺚ‬
``gŸËtrhÈš cÄœjš F‰wkhF«. mij k©Q¡
foÆš _Ljš mj‰FÇa gÇfhukhF«'' vd ïiw¤öj®
([š) T¿dh®fŸ.
m¿É¤jt®: md° ï¥D khÈ¡(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 415

nk‰f©l AỔF nknyh£lkhd bghUŸ vL¤jhš
bjhG«nghJ gŸËthrÈš J¥ã¡ bfhŸsyh« vd
És§F«. m‹W gŸËthrš k© jiuahf ïUªjJ.
ï‹W áÄ‹£, bkhir¡, kh®ãš, »uhid£ f‰fshš
my§fÇ¡f¥g£LŸsJ. ïâš J¥ãdhš Ãiy v‹d
MF«? ïij ï‹W J¥g¡TlhJ v‹nw És§f nt©L«.

46

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

òÇjš: 5
ïiw¤öj®([š) mt®fË‹ fhy¤âY« mó g¡®(uÈ),
ck®(uÈ) fhy§fËY« #&«M ehËš ïkh« Ä«gÇš
mk®ªj ã‹ gh§F brhšy¥g£L tªjJ. c°kh‹(uÈ)
fhy¤âš k¡fŸ mâfkh»anghJ fil åâÆš (gh§F,
ïfhk¤ jÉu) _‹whtJ miH¥ò mâfkhdJ.
m¿É¤jt®: [hÆ¥ ï¥D aè¤(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 912

nk‰f©l r«gt¤âš xU K¡»akhd brŒâ »il¡»wJ.
gh§F brhštj‹ neh¡f« k¡fis gŸËthrY¡F
bjhGif¡F miH¥gJjh‹. Mu«g fhy¤âš #&«M
ɉF xU gh§F nghJkhdjhŒ ïUªjJ. ã‹d® cÞkh‹
(uÈ) mt®fË‹ M£á fhy¤âš k¡fis bjhGif
neu¤â‰fhd brŒâ bfhL¥gj‰F xU gh§F nghJkhd
jhŒ ïšiy. vdnt mt® ïU gh§Ffis V‰gL¤âdh®.
Mdhš, mªj tÊKiwia eh« ï‹W ã‹g‰Wt
âšiy. fhuz« ï‹W xÈbgU¡» ïU¡»wJ. mJ
e«Kila gh§F¢ r¤j¤ij btF öu¤â‰F bfh©L
brš»wJ. vdnt mJ ï‹W njit ïšiy v‹w
Koî¡F eh« tªJÉ£nlh«.
ï›thWjh‹ eã([š) mt®fË‹ fhy¤âš khj¤ij
Mu«ã¥gj‰F jiy¥ãiwia¡ f©zhš f©L
fz¡»£L khj¤ij Mu«ã¤jJ rÇahd tèyhthf
ïUªjJ. thdïa‰ãaš fz¡F rÇahf m¿aKoahj
ÃiyÆš ïUªjJ. Mdhš, ï‹nwh f©zhš f©L
fz¡»LtJ ãu¢áidfŸ Ãiwªjjhfî«, xU ãiwia
gy »HikfS¡F¤ njâahf¡ fz¡»l nt©oajhfî«,
vâ®tU« M©Lfis¡ fz¡»l Koahjjfî«
ïJngh‹w gy Fiwfis Ãt®¤â brŒaKoahj
ÃiyÆš cŸsJ. thdïa‰ãašgo fz¡»LtJ Äf¤
bjËthfî«, ïyFthfî«, cyf« KGtJ« xnu
ehËš fU¤J ntWgho‹¿ fz¡»£L¡ bfhŸtj‰F
V‰wjhfî« ïU¡»wJ. vdnt eh« rªâu¡ fz¡»‹
mo¥gilÆš khj§fis¤ bjhl§Ftnj Äf¢rÇahdJ.

òÇjš: 6
``M©fË‹ áwªj tÇir kWikÆš gy‹ mâfkhf¡

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

47

»il¡F« tÇir ([~¥) KjÈš cŸsjhF«. ï‹D«
mâš áw¥g‰wJ kWik¥gy‹ Fiwthf¡ »il¡F«
tÇir ïWâÆš cŸsjhF«. bg©fË‹ áwªj tÇir
([~¥) ïWâÆš cŸsjhF«. mâš áw¥g‰wJ KjÈš
cŸsjhF«'' vd ïiw¤öj®([š) T¿dh®fŸ.
m¿É¤jt®: mó A&iuuh(uÈ)
üš: [ëà K°È«, AÔÞ

nk‰f©l AÔÌ‹go ï‹W eh« gŸËÆš bjhG«
M©fŸ k‰W« bg©fË‹ tÇir mik¤J¡ bfhŸt
âšiy. M©fŸ bjhGtj‰F ty¥g¡f¤ânyh, ïl¥
g¡f¤ânyh, nk‰gFâÆnyh mšyJ ã‹ g¡f¤ânyh
Rt® mik¤J kiw¤j ÃiyÆš gŸËia mik¡»nwh«.
ïªj Kiw eã([š) mt®fË‹ f£lis¡F kh‰wkhd
jšyth? Mdhš eh« ahU« ïij Ék®á¥gJÄšiy;
eilKiw¥gL¤JtJÄšiy.

òÇjš: 7
ِ‫ـﻪ‬
‫ـ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ـﻪ‬
‫ـﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠـ‬
‫ـ‬‫ﻮﻝﹸ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﺻ‬‫ﺳ‬‫ ﺭ‬‫ﺽ‬‫ ﻓﹶﺮ‬:‫ﺎ ﻗﹶــﺎﻝﹶ‬‫ﻤ‬‫ﻬ‬‫ﻨ‬‫ ﻋ‬‫ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ﺿِﻲ‬‫ ﺭ‬‫ﺮ‬‫ﻤ‬‫ﻦِ ﻋ‬‫ ﺍﺑ‬‫ﻦ‬‫ﻋ‬
‫ــﺮ‬‫ﺍﻟﹾﺤ‬‫ــﺪِ ﻭ‬‫ﺒ‬‫ﻠﹶــﻰ ﺍﻟﹾﻌ‬‫ﻌِﲑٍ ﻋ‬‫ ﺷ‬‫ﺎ ﻣِﻦ‬‫ﺎﻋ‬‫ ﺻ‬‫ﺮٍ ﺃﹶﻭ‬‫ﻤ‬‫ ﺗ‬‫ﺎ ﻣِﻦ‬‫ﺎﻋ‬‫ﻛﹶﺎﺓﹶ ﺍﻟﹾﻔِﻄﹾﺮِ ﺻ‬‫ ﺯ‬‫ﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ﻭ‬
‫ﻯ‬‫ﺩ‬‫ــﺆ‬‫ــﺎ ﺃﹶﻥﹾ ﺗ‬‫ ﺑِﻬ‬‫ــﺮ‬‫ﺃﹶﻣ‬‫ ﻭ‬‫ــﻠِﻤِﲔ‬‫ﺴ‬‫ ﺍﻟﹾﻤ‬‫ﺍﻟﹾﻜﹶﺒِﲑِ ﻣِﻦ‬‫ﻐِﲑِ ﻭ‬‫ﺍﻟﺼ‬‫ﺜﹶﻰ ﻭ‬‫ﺍﻷﻧ‬‫ﺍﻟﺬﱠﻛﹶﺮِ ﻭ‬‫ﻭ‬
ِ‫ ـﻼﹶﺓ‬‫ـﻰ ﺍﻟﺼ‬
‫ﺎﺱِ ﺇِﻟﹶـ‬‫ﻭﺝِ ﺍﻟﻨ‬‫ﺮ‬‫ﻞﹶ ﺧ‬‫ﻗﹶﺒ‬
1503‫ﺭﻭﺍﻩ ﺍﻟﺒﺨﺎﺭﻱ ﺭﻗﻢ ﺍﳊﺪﻳﺚ‬
K°È«fËilnaíŸs M©, bg©, á¿at®, bgÇat®,
moik, Rjªâukhdt® midtU¡fhfî« xU [hî
msî ngߢr« gH« mšyJ xU [hî msî Ô£lhj
nfhJikia¥ bgUehŸ j®kkhf ïiw¤öj® ([š)
îzƤjh®fŸ. mij bgUehŸ bjhGif¡F K‹d
jhfnt bfhL¡F«go f£lisÆ£lh®fŸ.
m¿É¤jt®: ï¥D ck®(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 1503

nk‰f©l AÔÌ‹go gh®¤jhš mâš Tw¥g£LŸs
jhÅa§fŸ mšyJ bghU£fis¤jh‹ ~ã¤uhthf
bfhL¡fnt©L«. Mdhš ï‹W eh« m›thW
bfhL¡»nwhkh? eh« c©Q« mÇáiaí« mj‰fhd

48

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

gz¤ij - fu‹áfis¤jhnd bfhL¡»nwh«. ïJ
eãtÊ¡F kh‰wkhd brayhf ïšiyah? e«Kila
~ã¤uh TLkh? ï‹D« ~ã¤uh ÉÅnahf¤ij¥ gl«
ão¤J g¤âÇ¡iffËš nghLtJ« vâ®tU« M©oš
tNY¡F tYnr®¥gj‰fhf bfhŸif rhuhjt®fËl«
Tl fz¡F¡fh£LtJ«jh‹ eãtÊah?
bfhŸifÆš, tz¡f tÊghLfËš, Ayhš Auh« v‹w
r£l§fËš kh‰w§fŸ brŒtJ v‹Wnk mDkâ¡f
KoahjJ. xU braiy¢ brŒtj‰F xU tèyh ek¡F
mik¤J¤ju¥g£lhš mªj tèyhÉš kh‰w« V‰gL«
nghJ mij V‰W¡ bfhŸtjhš tz¡f¤âš kh‰w«
V‰g£ljhf MfhJ v‹gij KjÈš òǪJ bfhŸs
nt©L«.
ï§F khj§fis¤ bjhl§» M©LfË‹ v©Â¡
ifia¡ fz¡»£L¡ bfhŸtj‰F ãiwia m¿tj‰F
ifahS« x›bthU Kiwí« xU tèyhthF«. mâš
thdïa‰ãaš fz¡F bjËthd xU tèyh v‹gij¥
òǪJ bfhŸsnt©L«. nkY« khj§fis rÇahf¡
fz¡»£L Mu«ã¥gJjh‹ tz¡fnk jÉu ãiwgh®¥
gJ«, jftš nf£gJ« tz¡fkhfhJ.

òÇjš: 8
eã([š) muò bkhÊÆš #&«M ciu Ãfœ¤âdh®fŸ.
ehK« muòbkhÊÆšjh‹ ciu Ãfœ¤j nt©Lkh?
mt®fŸ muò bkhÊ¡fhu®fŸ. k¡fŸ vªj bkhÊia¢
rh®ªjt®fshf ïU¡»wh®fnsh mªj bkhÊÆš ciu
Ãfœ¤JtJjh‹ ïÞyhÄa tÊfh£Ljš v‹gij eh«
v¥go¥ òǪnjh«. muòbkhÊÆš ciu Ãfœ¤âdhš
jh‹ #&«M TL« vd thâlKoahJ. #&«M ciu
Ãfœ¤JtJ flik. mJ xU tz¡f«. mªj ciuia
k¡fS¡F¥ òÇait¥gj‰F eh« ga‹gL¤J« bkhÊ
tèyhthF«. mnj nghšjh‹ M©Lfis m¿tj‰F
rªâu¡ fz¡F xU tèyh mij vL¤J¡ bfhŸtjhš
tz¡f¤âš Fiw V‰gL« mšyJ TlhJ vd
thâLtJ m¿îlikahfhJ.
ãiw gh®¥gJ ~g®Ÿ »~ghahth - bghJthd flikah?
mšyJ ~g®S mŒdh- jÅ eg® ÛJ« flikah? ~g®S

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

49

mŒ‹ vd vL¤J¡ bfh©lhš f£lhakhf x›
bthUtU« jiy¥ãiwia¡ f©zhš f©lhf nt©L«.
»~ghah v‹whš jftnyh m¿jnyh nghJkhdJ.
jiy¥ãiwia¡ f©zhš f©Ljh‹ khj¤ij¤
bjhl§f nt©L« v‹w tèyhit ï‹W eilKiw¥
gL¤Jtjhš gy jtWfŸ Ãfœ»‹wd. kÅj‹ iffshš
V‰gL¤â¡ bfh©l ehr¤â‹ fhuzkhf Xnrh‹ gly«
th‹btËåâ fLikahd khrhš NH¥g£LŸsJ.
ï‹W ïu©lh« _‹wh« ãiwfis¡Tl f©zhš
fhz Koahj Ãiy cŸsJ.
thdïa‰ãaiy mo¥gilahf¡ bfh©l rªâu¡
fz¡F m¥goašy mj‹ x›bthU beho¥ bghGâ‹
mirî« gâa¥gL»wJ; bjËthf¢ brhšy¥gL»wJ;
ïJ tiu brh‹d fz¡»š vªj kh‰w¤ijí«
fhzKoaÉšiy. ï¥nghJ eh« r‰W áªâ¥ngh«.
ïªj tèyhit ahU¡fhf vj‰fhf eh« ifÉl
nt©L«? bjËthd x‹iw É£LÉ£L bjËt‰w
x‹iw eh« V‹ ã‹g‰wnt©L«?

òÇjš: 9
thdïa‰ãaš go rªâu¡ fz¡if ï‹W V‰W¡
bfhŸshj c§fË‹ òÇjÈš gy nfhshWfŸ ne‰W«
ïUªjd. x›bth‹iwí« Ãid¡F«nghJ eh« áÇ¥
nghnkh ïšiynah, ârakhf Ú§fns áÇ¥Õ®fŸ.
Ú§fŸ Kj‹KjÈš ïuÆš òifia¡ f¡Ftij¥
gh®¤jJ« j{#hš tU»wh‹ vd XoÜ®fŸ.
j{#hÈ‹ thfd« vd tjªâia¡ »s¥ãÜ®fŸ.
gŸËthrÈš ik¡ k‰W« M«Ë~gaiu¥ gh®¤jJ«
mj‰FŸ iõ¤jh‹ ïU¡»wh‹ mjdhšjh‹ mj‰FŸ
r¤j« mâfkhf tU»wJ. mij gŸËthrÈš
it¡f¡TlhJ vd r©ilngh£O®fŸ. gh§F r¤j¤ij
iõ¤jh‹ nf£lhš XoÉLth‹ vdnt mâš gh§F
brhšÈ
nrhâ¤J¥
gh®¡fyh«
vd
mij
m§ÑfǤjt®fË‹ ng¢ir Ú§fŸ ãwFjh‹ nf£O®fŸ.
j{#hš x‰iw¡ f© cilat‹ bjhiy¡ fh£á¥
bg£o¡F x‰iw¡ f© ïU¡»wJ vdnt ïJjh‹
j{#hš vd¡ T¢rÈ£O®fŸ.

50

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

bjhGif neu§fis tF¤J¡ bfhL¤jj‰F, ÃHš
ef®tij it¤J neu« gh®¤J¤jh‹ bjhHnt©L«;
fofhubkšyh« Auh«... Auh«... vd f¤âÜ®fŸ.
ï‹W thdïa‰ãaš rªâu¡ fz¡if eh« vL¤J
it¡F«nghJ« mnjnghš tÊnfL... tÊnfL... vd
v§fËl« t«ò¡F tU»Ö®fŸ.
rªâu ehŸfh£oÆš xUKiwahtJ jtW Ãfœª
âUªjhšTl ja¡f« fh£Ltâš mšyJ mij V‰f
kW¥gâš Ãaha« ïU¡fyh«. m¥go VJ« el¡f
Éšiyna. c§fËl« kh‰W¡ bfhŸifíila »U¤
jt®fnsh, ôj®fnsh mšyJ ãwkj¤jt®fnsh xU
Éõa¤ij¡ bfh©L tªjhš mij MŒî brŒJ V‰W¡
bfhŸ»Ö®fŸ. ïiwe«ã¡ifíŸs c§fŸ rnfhju®fŸ
xU fU¤ij¤ bjÇɤjhš mij v‹d v‹WTl
gh®¡fhkš fLikahf v⮡»Ö®fns, ïÞyhÄa
ïy¡fz¤âš ïJjh‹ rnfhju¤Jtkh?
ï‹õh mšyhà ÉiuÉš ïij V‰W¡ bfh©L
Û©L« c§fisna Ú§fŸ gh®¤J m‹W« áÇ¥Õ®fŸ.

eã([š) fz¡»‹ mo¥gilÆš
brašg£l ÃfœîfŸ
29 ehŸfis¡ bfh©l ukshÅš eã([š) 20 M« ehËš
ï~âfh~¥ ïU¡f¢ br‹wh®fŸ. 30 ehŸfis¡ bfh©l
ukshÅš 21 M« ehËš ï~âfh~¥ ïU¡f¢ br‹wh®fŸ.
eh§fŸ ukshÅ‹ eL¥g¤J ehŸfËš ïiw¤öj®
([š) mt®fSl‹ ï~âfh~¥ ïUªnjh«. ïUgjh«
ehŸ fhiyÆš btËna¿ndh«. ïUgjh« ehŸ fhiyÆš
ïiw¤öj®([š) v§fS¡F ciu Ãfœ¤âdh®fŸ.
m›îiuÆš, `vd¡F iyy¤Jš f¤® fh£l¥g£lJ.
mij eh‹ kwªJ É£nl‹. vdnt, mij¡ filá¥
g¤J ehŸfË‹ x‰iw¥gilfËš njL§fŸ. m‹W
<ukhd fËk©Âš eh‹ [{jh¢ brŒtJ nghš fdî
f©nl‹. mšyhàÉ‹ öjUl‹ ï~âfh~¥ ïUªjt®
gŸË¡F¤ âU«g£L«' vd¡ T¿dh®fŸ. k¡fŸ
gŸË¡F¤ âU«ãdh®fŸ. m¥nghJ thd¤âš áW
nkf¤ij¡Tl eh§fŸ fhzÉšiy. âObud nkf«

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

51

tªJ kiH bghʪjJ. bjhGif¡fhf ïfhk¤ brhšy¥
g£lJ. ïiw¤öj®([š) <ukhd fËk©Âš [{jh¢
brŒjh®fŸ. mt®fË‹ be‰¿ÆY« _¡»Y« fË
k©iz f©nl‹.
m¿É¤jt®: mó [p¤(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 2036

ïiw¤öj®([š) ukshÅš eL¥g¤J ehŸfËš
ï~âfh~¥ ïUªjh®fŸ. X® M©L mt®fŸ ï~âfh~¥
ïUªJ ïUg¤â x‹whtJ ehis milªjJ«. mªehË‹
fhiyjh‹ ï~âfhãÈUªJ btËna¿dh®fŸ.
``v‹Dl‹ ï~âfh~¥ ïUªjt®fŸ filᥠg¤J
ehŸfËY« ï~âfh~¥ ïU¡f£L«! mªj ehŸ vd¡F¡
fh£l¥g£lJ; ã‹d® mJ vd¡F kw¡fo¡f¥g£L
É£lJ! fhiy neu¤âš <ukhd k©Âš eh‹ [{jh
brŒa¡ f©nl‹. vdnt, mij¡ filᥠg¤J ehŸfËš
njL§fŸ. x›bthU x‰iw¥ gilÆY« mij¤
njL§fŸ!' vd¡ T¿dh®fŸ. m‹W kiH bghʪjJ.
m‹iwa gŸËthrš Tiu nta¥g£ljhŒ ïUªjJ.
vdnt, gŸËthrš xG»aJ. ïUg¤bjh‹wh« ehŸ
[&¥A&¤ bjhGifÆš ïiw¤öj®([š) mt®fË‹
be‰¿Æny <ukhd fËk© goªâUªjij v‹Dila
ïu©L f©fS« gh®¤jd.
m¿É¤jt®: mó [p¤ mš F¤ß(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 2027

‫ـﻪ‬‫ ﺃﹶﻧ‬‫ـﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ـﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ـﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠـﻪ‬‫ ﺻ‬‫ﺒِـﻲ‬‫ ﺍﻟﻨ‬‫ﻦ‬‫ﺎ ﻋ‬‫ﻤ‬‫ﻬ‬‫ﻨ‬‫ ﻋ‬‫ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ﺿِﻲ‬‫ ﺭ‬‫ﺮ‬‫ﻤ‬‫ ﻋ‬‫ﻦ‬‫ﻋﻦ ﺍﺑ‬
‫ﺓﹰ‬‫ ـﺮ‬‫ـﻲ ﻣ‬
‫ﻨِـ‬‫ﻌ‬‫ﻜﹶ ـﺬﹶﺍ ﻳ‬‫ﻫ‬‫ﻜﹶﺬﹶﺍ ﻭ‬‫ ﻫ‬‫ﺮ‬‫ﻬ‬‫ ﺍﻟﺸ‬‫ﺐ‬‫ﺴ‬‫ﺤ‬‫ﻟﹶﺎ ﻧ‬‫ ﻭ‬‫ﺐ‬‫ﻜﹾﺘ‬‫ﺔﹲ ﻟﹶﺎ ﻧ‬‫ﻴ‬‫ﺔﹲ ﺃﹸﻣ‬‫ﺎ ﺃﹸﻣ‬‫ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺇِﻧ‬
‫ـﺎﺛِﲔ‬
‫ﺓﹰ ﺛﹶﻠﹶـ‬‫ ـﺮ‬‫ﻣ‬‫ ﻭ‬‫ ـﺮِﻳﻦ‬‫ﻋِﺸ‬‫ﺔﹰ ﻭ‬‫ ـﻌ‬‫ﺗِﺴ‬
1913‫ﺭﻭﺍﻩ ﺍﻟﺒﺨﺎﺭﻱ‬
``khj« ï¥goí« ï¥goíkhŒ ïU¡»wJ. ehnkh c«Ä
rKjha«; (thdïa‰ãašgo) vGJtijí«, fz¡»L
tijí« eh« m¿ªâU¡fÉšiy. mjhtJ áy ntis
ïUg¤bjh‹gJ ehŸfshfî« áy ntis K¥gJ

52

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

ehŸfshfî« ïU¡»wJ!'' vd ïiw¤öj®([š)
T¿dh®fŸ.
m¿É¤jt®: ï¥D ck®(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 1913

Fiu¥ r«gt« xU gh®it
‫ــﺎﻡِ ﻗﹶــﺎﻝﹶ‬‫ــﺔﹶ ﺑِﺎﻟﺸ‬‫ﺎﻭِﻳ‬‫ﻌ‬‫ ﺇِﻟﹶﻰ ﻣ‬‫ﻪ‬‫ﺜﹶﺘ‬‫ﻌ‬‫ﺎﺭِﺙِ ﺑ‬‫ ﺍﻟﹾﺤ‬‫ﺖ‬‫ﻞِ ﺑِﻨ‬‫ ﺍﻟﹾﻔﹶﻀ‬‫ﺐٍ ﺃﹶﻥﱠ ﺃﹸﻡ‬‫ﻳ‬‫ ﻛﹸﺮ‬‫ﻦ‬‫ﻋ‬
‫ ـﺖ‬‫ﺃﹶﻳ‬‫ـﺎﻡِ ﻓﹶﺮ‬
‫ـ‬‫ـﺎ ﺑِﺎﻟﺸ‬
‫ـ‬‫ﺃﹶﻧ‬‫ﺎﻥﹸ ﻭ‬‫ﻀ‬‫ﻣ‬‫ ﺭ‬‫ﻠﹶﻲ‬‫ﻬِﻞﱠ ﻋ‬‫ﺘ‬‫ﺍﺳ‬‫ﺎ ﻭ‬‫ﻬ‬‫ﺘ‬‫ﺎﺟ‬‫ ﺣ‬‫ﺖ‬‫ﻴ‬‫ ﻓﹶﻘﹶﻀ‬‫ﺎﻡ‬‫ ﺍﻟﺸ‬‫ﺖ‬‫ﻓﹶﻘﹶﺪِﻣ‬
‫ــﻦ‬‫ـﻪِ ﺑ‬
‫ ﺍﻟﻠﱠـ‬‫ـﺪ‬
‫ـ‬‫ﺒ‬‫ﺄﹶﻟﹶﻨِﻲ ﻋ‬‫ﺮِ ﻓﹶﺴ‬‫ﻬ‬‫ﺔﹶ ﻓِﻲ ﺁﺧِﺮِ ﺍﻟﺸ‬‫ﺪِﻳﻨ‬‫ ﺍﻟﹾﻤ‬‫ﺖ‬‫ ﻗﹶﺪِﻣ‬‫ﺔِ ﺛﹸﻢ‬‫ﻌ‬‫ﻤ‬‫ﻠﹶﺔﹶ ﺍﻟﹾﺠ‬‫ﺍﻟﹾﻬِﻼﹶﻝﹶ ﻟﹶﻴ‬
‫ـﺎﻩ‬
‫ـ‬‫ﻨ‬‫ﺃﹶﻳ‬‫ ﺭ‬‫ ﺍﻟﹾﻬِﻠﹶـﺎﻝﹶ ﻓﹶﻘﹸﻠﹾـﺖ‬‫ﻢ‬‫ﺘ‬‫ﺃﹶﻳ‬‫ﻰ ﺭ‬‫ﺘ‬‫ ﺍﻟﹾﻬِﻼﹶﻝﹶ ﻓﹶﻘﹶﺎﻝﹶ ﻣ‬‫ ﺫﹶﻛﹶﺮ‬‫ﺎ ﺛﹸﻢ‬‫ﻤ‬‫ﻬ‬‫ﻨ‬‫ ﻋ‬‫ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ﺿِﻲ‬‫ﺎﺱٍ ﺭ‬‫ﺒ‬‫ﻋ‬
‫ــﺔﹸ‬‫ﺎﻭِﻳ‬‫ﻌ‬‫ ﻣ‬‫ﺎﻡ‬‫ﺻ‬‫ﻮﺍ ﻭ‬‫ﺎﻣ‬‫ﺻ‬‫ ﻭ‬‫ﺎﺱ‬‫ ﺍﻟﻨ‬‫ﺁﻩ‬‫ﺭ‬‫ ﻭ‬‫ﻢ‬‫ﻌ‬‫ ﻧ‬‫ ﻓﹶﻘﹸﻠﹾﺖ‬‫ﻪ‬‫ﺘ‬‫ﺃﹶﻳ‬‫ ﺭ‬‫ﺖ‬‫ﺔِ ﻓﹶﻘﹶﺎﻝﹶ ﺃﹶﻧ‬‫ﻌ‬‫ﻤ‬‫ﻠﹶﺔﹶ ﺍﻟﹾﺠ‬‫ﻟﹶﻴ‬
‫ﺍﻩ‬‫ــﺮ‬‫ ﻧ‬‫ ﺃﹶﻭ‬‫ﻼﺛِــﲔ‬
‫ﻜﹾﻤِــﻞﹶ ﺛﹶ ﹶ‬‫ــﻰ ﻧ‬‫ﺘ‬‫ ﺣ‬‫ﻮﻡ‬‫ﺼ‬‫ﺍﻝﹸ ﻧ‬‫ﺰ‬‫ﺖِ ﻓﹶﻼﹶ ﻧ‬‫ﺒ‬‫ﻠﹶﺔﹶ ﺍﻟﺴ‬‫ ﻟﹶﻴ‬‫ﺎﻩ‬‫ﻨ‬‫ﺃﹶﻳ‬‫ﺎ ﺭ‬‫ﻓﹶﻘﹶﺎﻝﹶ ﻟﹶﻜِﻨ‬
ِ‫ـﻪ‬
‫ـﻮﻝﹸ ﺍﻟﻠﱠـ‬
‫ـ‬‫ﺳ‬‫ﺎ ﺭ‬‫ﻧ‬‫ﺮ‬‫ﻜﹶﺬﹶﺍ ﺃﹶﻣ‬‫ﺎﻣِﻪِ ﻓﹶﻘﹶﺎﻝﹶ ﻻﹶ ﻫ‬‫ﺻِﻴ‬‫ﺔﹶ ﻭ‬‫ﺎﻭِﻳ‬‫ﻌ‬‫ﺔِ ﻣ‬‫ﻳ‬‫ﺅ‬‫ﻔِﻲ ﺑِﺮ‬‫ﻜﹾﺘ‬‫ ﻻﹶ ﺗ‬‫ ﺃﹶﻭ‬‫ﻓﹶﻘﹸﻠﹾﺖ‬
‫ـﻲ‬
‫ﻔِـ‬‫ﻜﹾﺘ‬‫ ﺗ‬‫ـﻲ ﺃﹶﻭ‬
‫ﻔِـ‬‫ﻜﹾﺘ‬‫ـﻲ ﻧ‬
‫ـﻰ ﻓِـ‬
‫ـ‬‫ﻴ‬‫ﺤ‬‫ ﻳ‬‫ ـﻦ‬‫ـﻰ ﺑ‬
‫ـ‬‫ﻴ‬‫ﺤ‬‫ ﻳ‬‫ﻚ‬‫ﺷ‬‫ ﻭ‬‫ﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ﺻ‬.
1819‫ﺭﻭﺍﻩ ﻣﺴﻠﻢ ﺭﻗﻢ ﺍﳊﺪﻳﺚ‬
v‹id c«Kš ~gŸš õh« efu¤â‰F KMÉahÉl«
mD¥ãdh®. eh‹ õh« efu« tªjilªnj‹. mtUila
ntiyfis Ko¤nj‹. eh‹ õh« efÇš ïU¡F«nghnj
uksh‹ ãiw vd¡F¤ bj‹g£lJ. eh‹ btŸË¡
»Hika‹W ãiwgh®¤nj‹. ã‹d® khj¡filáÆš
kÔdh efu« tªjilªnj‹.
``m¥Jšyhà ï¥D m¥ghÞ(uÈ) v‹id ÉrhǤ
jh®fŸ. ã‹d® ãiw F¿¤j ng¢R tªjJ. Ú§fŸ v¥nghJ
ãiw gh®¤Ô®fŸ'' vd mt® ÉdÉdh®.
``eh§fŸ mij btŸË¡»Hik gh®¤njh«'' vd eh‹
T¿nd‹.
``Ú mij¥ gh®¤jhah?'' vd mt® nf£lh®.
``M« k¡fS« gh®¤jh®fŸ; k¡fŸ neh‹ò neh‰wh®fŸ;
KMÉahî« neh‹ò neh‰wh®'' vd eh‹ T¿nd‹.
``Mdhš, eh§fŸ rÅ¡»Hikjh‹ mij¥gh®¤njh«;
eh§fŸ K¥gij ó®¤âah¡fhj tiu mšyJ mij¡

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

53

fhzhj tiu neh‹ò neh‰gij ÃW¤jkh£nlh«'' vd
mt® T¿dh®.
``KMÉah gh®¤jJ« mt® neh‹ò neh‰wJ« c§fS¡F¥
nghjhjh?'' vd eh‹ nf£nl‹.
``ïšiy, v§fS¡F ïiw¤öj®([š) ï›thWjh‹
f£lisÆ£lh®fŸ'' vd mt® T¿dh®.
m¿É¤jt®: Fiu¥
üš: [ëà KÞÈ«, AÔÞ v©: 1819

ïªj AÔÞ m¿É¥ghs®fËš xUtuhd aàah ï¥D
aàah v‹gt® ek¡F¥ nghjhjh mšyJ c§fS¡F¥
nghjhjh vd Fiu¥ T¿ajhf rªnjf¥gL»wh®.
x›bthU gFâ k¡fS« j¤j« gFâÆš ãiwgh®¤J¤
jh‹ khj¤ij¤ bjhl§f nt©L«. mjhtJ âU¢á¡F
xU njâ, br‹id¡F xU njâ, kJiu¡F xU njâ vd
njâfŸ khWg£L¤jh‹ ïU¡f nt©L« vd thâL
nth® ïªj r«gt¤ij¤jh‹ Mjhukhf K‹it¡
»‹wd®. ïJ vªj msɉF rÇahdJ v‹gij eh«
gh®¥ngh«. F®MD¡F Ku©gL»wJ vd¡ T¿, [ëà
ju¤âš cŸs AÔÞfis v⮥gt®fŸ Tl j§fË‹
thj¤ij Ãaha¥gL¤Jtj‰fhf ï¢r«gt¤ij AÔÞ
v‹»‹wd®.
ïJ AÔÞ mšy; ïJ xU r«gt«. eã([š) mt®fË‹
brhš, braš, m§Ñfhu« M»a _‹¿š VjhtJ x‹W
ïl«bg‰whšjh‹ AÔÞ vd¥gL«. nk‰F¿¥ã£l
r«gt¤âš _‹¿ÈUªJ x‹W Tl ïl«bgwÉšiy.
``ïšiy; ïiw¤öj®([š) ï›thWjh‹ v§fS¡F¡
f£lisÆ£lh®fŸ'' v‹w thrf¤ij it¤J ïJ
AÔÞjh‹ vd thâlKoahJ. fhuz«, v›thW
f£lisÆ£lh®fŸ v‹w Éõa« bjËîgL¤j¥
glÉšiy. ï›thWjh‹ f£lisÆ£lh®fŸ v‹whš
mªj¡ f£lisÆ‹ thrf« ïl«bg‰¿U¡fnt©L«.
vdnt ïij AÔÞ vd V‰fnt KoahJ.
m¥gona ïªj r«gt¤ij AÔÞjh‹ vd V‰W¡ bfh©
lhY« ntW áy fhuz§fshš ïij V‰fKoahJ.

54

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

KÞÈ«fËš ïUt® ãiw ãwªJÉ£lhš rh£á
mˤjhš mij mo¥gilahf it¤J neh‹ò
neh‰W¡ bfhŸS§fŸ; neh‹ig É£LÉL§fŸ v‹gJ
eã([š) mt®fË‹ f£lis. ïªj mo¥gilÆš
gh®¤jhš ï¥D m¥ghÞ(uÈ) mt®fËl« Fiu¥
v‹D« jÅ eg® k£Lnk ïªj¢ brŒâia¢ brhš»wh®.
mJ xU rh£ájh‹. vdnt ïj‹ fhuzkhfî« mJ
kW¡f¥gL«. KMÉah gh®¤jh®; k¡fŸ gh®¤jh®fŸ;
neh‹ò neh‰wh®fŸ vdnt ïj‰F rh£á njit ïšiy
vd thâlKoahJ. fhuz« v¤jid ng® gh®¤âUª
jhY« neh‹ò neh‰¿UªjhY« ï¥D m¥ghÞ(uÈ)
mt®fËl« tªJ brh‹d eg® xUt®jh‹. mt®
brhštij cWâgL¤jhkš V‰W¡ bfhŸsKoahJ.
m¥gona cWâgL¤j Ka‰á¤jhš gy ehŸfŸ õh«
njr« br‹W âU«g gy ehŸfŸ MF«. mJ rh¤âa
kšy. vdnt mij ï¥D m¥ghÞ(uÈ) kW¤JŸsh®
v‹w Koî¡F tUtJjh‹ b g h W ¤ j k h d J .
khj¤â‹ Mu«g¤âš gh®¤j ãiw¢ brŒâia khj¤â‹
filá ehËš tªJ Fiu¥ brhš»wh®. mJî« xU
rh£ájh‹ mij v¥go V‰W¡ bfhŸtJ v‹w ãu¢áid
ï¥D m¥ghÞ(uÈ) mt®fS¡F k£Lkšy všnyh
U¡F« jh‹ V‰gL«.
x›bthU gFâÆš thG« k¡fS« j¤j« gFâÆš ãiw
gh®¤J¤jh‹ khj¤ij¤ bjhl§f nt©L« v‹gij
xU thj¤â‰fhf V‰W¡ bfh©lhY« mij eil
Kiw¥gL¤JtJ bgU« nfÈ¡ifah»ÉL«. mjhtJ,
j¤j« gFâÆ‹ msî nfhš v‹d? xU gFâ k¡fŸ
v¤jid »nyhÛ£l® öu« tiu j« gFâ vd m¿É¡
fyh«. ïj‰F eã([š) fh£o¤ jªj mšyJ F¿¥ã£l
msî nfhš v‹d? Rkh® xU eh‰gJ ».Û I«gJ ».Û
öu« tiu eh« e« všiyia it¤J¡ bfhŸsyh«
v‹whš, ü‰¿ I«gJ ïUüW ».Û öu« tiu xnu
Cuhf ïU¡F« gFâfË‹ Ãiy v‹d? j¤j« gFâ vd
všiyia îzÆ¡F« mâfhu« ahU¡F¡ bfhL¡f¥
g£LŸsJ? ïªj nfŸÉfS¡F rÇahd gâiy mˤ
jhš ïij Ãaha¥gL¤Jtâš Vnjh m®¤j« ïU¡fyh«.
ï§F ï‹bdhU Éõa¤ijí« ftÅ¡f nt©L«.

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

55

btËÆÈUªJ tU« brŒâia vL¤J¡ bfhŸs¡
TlhJ v‹gJjh‹ kh®¡f« v‹whš ï¥D m¥ghÞ
( uÈ ) Fiu¥ ã l« m J F¿ ¤ J ÉrhÇ ¡f nt ©o a
mtáank ïšiy.
ï‹D« mG¤jkhf Ú gh®¤jhah? v¥nghJ gh®¤Ô®fŸ
v‹W« ï¥D m¥ghÞ(uÈ) nf£»wh®. m¥goahdhš,
mªj¡ jftiy V‰W¡ bfhŸtj‰fhd xU ÉrhÇ¥ghf
V‹ ïU¡f¡TlhJ?
j¤j« gFâÆ‹ msînfhš v‹d v‹W xU rigÆš X®
k›yÉÆl« És¡f« nf£lj‰F mt® xU gâš
brh‹dh®. mtÇ‹ m¿ahikí«, kh®¡f¤â‹ ÛJ
mtÇ‹ g‰iwí« mJ btË¥gL¤âaJ. mJ gh®¤jt®
fS¡F kdntjidia mˤjJ.

mt® brh‹d És¡f«:
j¤j« gFâia eh« ÉU«ãa msɉF it¤J¡
bfhŸsyh«. ïj‰F vªj tu«òÄšiy. A{Íš
Kobt£Lgt® v›thW j‹ ïZl¤â‰F T£onah
Fiw¤njh bt£o¡ bfhŸ»whnuh mnjnghy j¤j«
gFâia x›bthU gFâ k¡fS« j§fË‹ ÉU¥g¤â‰F
mik¤J¡ bfhŸsyh« v‹whš. mtÇl« khj¤ij
Mu«ã¥gj‰F kh®¡f Koit¡ nf£lhš Koia¥
g‰¿¥ ngR»wh®. ï›thj¤â‰F¢ nr®¡f¥gL« Mjhu§fŸ
v¥go ïU¡F« v‹gij ïâÈUªnj És§»¡
bfhŸsyh«.
ï¢r«gt¤âš Fiu¥ãlÄUªJ tªj th®¤ijfŸ
cWâahf ïšyhkš K‹D« ã‹d kh¿kh¿ tUtJ«
ftÅ¡f¤ j¡fJ.

ï¡âyh~òš kjhÈ~ - j¤j« gFâ?
ãiwia¥ gh®¤jhY« mij¡ F¿¥ã£l öu¤â‰F
nkš vL¤J¢ brašgL¤j¡TlhJ vd AÔÞfis
MŒî brŒí« m¿P®fËš mâfkhndh® TW»‹wd®.
mt®fŸ midtU« ftÅ¡f nt©oaJ v‹dbt‹whš
cy»š v¥nghJ« ïu©L »HikfŸ ïu©L njâfŸ
ïUªJbfh©nl ïU¡F«. mij fU¤âš bfh©L
ãiw Éõa¤âš MŒî brŒjhš Éil»il¤JÉL«.

56

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

cjhuzkhf btŸË¡ »Hik khj¤â‹ 29 M« ehshf
ïU¡F«nghJ cy»š xU gFâÆš tá¥gt®fŸ
ÉahH¡»Hik 28 M« njâÆš ïU¥gh®fŸ. 29 M« njâ
xUt® ãiwia¥ gh®¤J mj‹ jftiy g»®ªJ
bfh©lhš ahbušyh« rÅ¡»HikÆš EiHa ïU¡
»wh®fnsh mšyJ EiHªJÉ£lh®fnsh mt®fis
k£L«jh‹ mªj¤ jftš f£L¥gL¤J«. mnj rka« 28
M« ehŸ ÉahHÅš ïU¥gt®fS¡F ïªj¤ jftiy¥
g»®ªJ bfh©lhš mJ mt®fis¡ f£L¥gL¤jhJ.
fhuz« mt®fŸ ï‹D« Kªija khj¤â‹ 29 M«
ehis Ko¡fhkš ïU¥gh®fŸ. Vbd‹whš óÄ
nk‰»ÈUªJ »H¡»š R‰Wtjhš cyf¤ njâ¡
nfh£o‰F nk‰F¥ gFâÆš ïU¥gt®fŸ ehisí«,
njâiaí« KjÈš Mu«ã¥gh®fŸ.
cyfnjâ¡ nfh£o‰F »H¡F¥ gFâÆš ïU¡F« mt®fŸ
rÅ¡»Hik¡FŸ EiHí«nghJjh‹ mt®fis mªj¥
ãiw f£L¥gL¤J«, mjhtJ mt®fS¡F njâ khW«.
ïij¤jh‹ eã([š) ã‹tUkhW F¿¥ã£lh®fŸ.

‫ﻛﹸﻢ‬‫ﻓِﻄﹾ ـﺮ‬‫ﻥﹶ ﻭ‬‫ﻮ‬‫ﻣ‬‫ ـﻮ‬‫ﺼ‬‫ ﺗ‬‫ﻡ‬‫ ـﻮ‬‫ ﻳ‬‫ﻜﹸﻢ‬‫ﻣ‬‫ ـﻮ‬‫ ﺻ‬:‫ﻋﻦ ﺃﰊ ﻫﺮﻳﺮﺓ ﺭﺿﻲ ﺍﷲ ﻋﻨﻪ ﻗــﺎﻝ‬
.‫ﻥﹶ‬‫ﻭ‬‫ﻔﹶﻄﱢــﺮ‬‫ ﺗ‬‫ﻡ‬‫ــﻮ‬‫ﻳ‬
7068‫ﺭﻭﺍﻩ ﺍﻟﺒﻴﻬﻘﻲ ﺭﻗﻢ ﺍﳊــﺪﻳﺚ‬
``Ú§fŸ neh‹ò neh‰F« »Hikjh‹ c§fË‹ neh‹ghF«.
Ú§fŸ neh‹ig Ko¡F« »Hikjh‹ bgUehŸ'' vd
ïiw¤öj®([š) T¿dh®fŸ.
m¿É¤jt®: mó A&iuuh(uÈ)
üš: igAÑ, AÔÞ v©: 7068

cyf¤âš Kªâ¢ bršgt®fŸ - cyf¤ njâ¡ nfh£o‰F
nk‰F¥ gFâÆš tá¥gt®fŸjh‹ neh‹ig Mu«ã¡f
n t © L« . m› t h nw m t ® fŸ j h ‹ bg Ue hi sí «
bjhl§f nt©L«. mt®fŸ vªj¡ »HikÆš khj¤ij
Mu«ã¡»wh®fnsh mªj¡ »HikÆšjh‹ cy»YŸs
midtU« Mu«ã¡fnt©L« v‹w brŒâia nk‰f©l
AÔÞ jU»wJ. ïªj AÔÌš ftÅ¡f¥ glnt©oa
th®¤ij `a›«' v‹D« th®¤ijahF«. ïj‰F ehŸ,

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

57

»Hik v‹W bghUŸ. ï¡âyh~¥ kjhÈ~ v‹gij
cja¥ gFâ vd¥ òǪJ bf©L xnu »HikÆš khj¤ij
Mu«ã¤jhš ãu¢áidfŸ KoªJÉL«. ahiuí« ahU«
Ék®rd« brŒant©oa fU¤J ntWgl nt©oa
mtáa« V‰glhJ.

%~a¤ v‹whš v‹d?
k¡Ç¥ neu¤âš ãiwia¡ f©zhš gh®¤J kWehŸ
jh‹ khj¤ij Mu«ã¡f nt©L« vd thâLgt®fŸ
N_ È %~a¤âÏ t m~¥â% È %~a¤âÏ v‹w
thrf¤âš cŸs %~a¤ v‹D« th®¤ijia¤jh‹
Mjhukhf it¡»‹wd®. %~a¤ v‹whš f©zhšjh‹
gh®¡fnt©L«; mij¡ fz¡»lnt TlhJ v‹»‹wd®.
%~a¤ v‹D« th®¤ij¡F ïy¡fz« k‰W« ïÞyhÄa
eilKiwÆš v‹d m®¤j« v‹gij KjÈš
gh®¥ngh«.
%~a¤ v‹D« th®¤ij¡F m‹dsU ãš mŒ‹ f©zhš fh©gJ, m‹dsU ãš fš¥ - cŸs¤âš
cz®jš m‹dsU ãš m¡š - m¿thš fh©gJ,
cz®jš, fdî fhQjš, s‹d - fz¡»Ljš, f¤jš
ngh‹w bghU£fŸ cŸsd. ï¤jid m®¤j§fŸ
ïU¡F«nghJ f©zhš fh©gJ k£L«jh‹ vd
xnubahU bghUS¡F k£L« cÇajhŒ ïªj th®¤ij
ia¥ ga‹gL¤JtJ Kiwašy.
ïªj th®¤ij âU¡F®MÅš v‹bd‹d bghUËš
ïl«bg‰WŸsJ v‹gijí« gh®¡fyh«.
ã‹d® mtUl‹ nr®ªJ ciH¡F« gUt¤ij milªj
nghJ, ``v‹dUik kfnd! ârakhf c‹id mW¤J¥
gÈÆLtjhf¡ fdÉš f©nl‹. ïJ F¿¤J c« fU¤J
v‹d? bjÇÉ¥Õuhf!'' vd mt® nf£lh®.
``v‹dUik¤ jªijna! Ú§fŸ Vt¥ g£lgona
brŒí§fŸ! mšyhà ehodhš, v‹id¥ bghWik
ahs®fËš xUtdhfnt fh©Õ®fŸ!'' vd¡ T¿dh®.
âU¡F®M‹ 37:102

nk‰f©l trd¤âš ï‹Ü muh ~ãš kdhÄ - eh‹

58

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

fdÉš f©nl‹ v‹w th®¤ijí«, ~g‹S® khjh juh
- c‹ fU¤J v‹d v‹w th®¤ijiaí« ftÅ¡f
nt©L«. ï§F %~a¤ v‹gJ fdÉš fh©gj‰F«
fU¤J¤ bjÇÉ¥gj‰F« ga‹gL¤j¥g£LŸsJ. ï§F
f©zhš fh©gJ F¿¤J ïªj trd« ngrnt ïšiy.
vdnt ïªj th®¤ij¡F f©zhš fh©gJ k£L«
jh‹ bghUŸ vd thâlKoahJ.
ahid¥ gilÆdiu c«Kila ïu£rf‹ v‹d
brŒjh‹? v‹gij Ú® gh®¤Ôuh?
âU¡F®M‹ 105:1
nk‰f©l trd¤âš %~a¤ m¿jš v‹w bghUËš
ga‹gL¤j¥g£LŸsJ. eã([š) ahid¥gilia¡
f©zhš fhzÉšiy v‹gij ï§F m¿ant©L«.
mJ eã([š) ãw¥gj‰F K‹ò elªj Ãfœî mij
mt®fŸ v¥go f©zhš f©oU¥gh®fŸ? ïJ ngh‹w
Vuhskhd cjhuz§fŸ âU¡F®MÅš cŸsd.
M¤ T£l¤ij c‹Dila ïu£rf‹ v‹d brŒjh‹
v‹gij Ú® gh®¤Ôuh?
âU¡F®M‹89:6
M¤ T£l« thœªj fhy« v‹d? eã([š) thœªj fhy«
v‹d? vdnt %~a¤ v‹gj‰F f©zhš fh©gJ
k£L«jh‹ bghUŸ vd thâLtJ jtwhF«.
Ú§fŸ kuz¤ij¢ rªâ¥gj‰F K‹dnu mij ÉU«
ãÜ®fns! ï¥nghJ mJ c§fË‹ f©K‹nd
ïU¥gij¤ bjËthf¥ gh®¤J¡ bfh©O®fŸ.
âU¡F®M‹ 3:143

ïªj trd¤âš kuz¤ij¥ gh®¤J¡ bfh©O®fŸ
v‹gj‰F v‹d bghUŸ? kuz¤ij m¿ªJ bfh©O®fŸ
v‹gJjhnd? m¥goahdhš %~a¤ v‹gj‰F
f©zhš fh©gJ k£Lnk bghUŸ vd v›thW
TwKoí«.
f©zhš k£L« fh©gj‰F xU th®¤ij ga‹gL¤j¥
gL« mªj th®¤ijia âU¡F®M‹ ã‹tUkhW ga‹
gL¤J»wJ.
(g¤U fs¤âš) rªâ¤j ïu©L nridfËY« c§fS¡F
X® m¤jh£á ïUªjJ. xU nrid ïiwtÊÆš nghÇ£lJ;

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

59

k‰bwh‹W ïiwkW¥ghs®fshŒ ïUªjJ, ïiw
kW¥ghs®fŸ ïiwtÊÆš nghÇLnthiu¤ j§fis¥
nghš ïu©L kl§fhf¤ f©fshš f©ld®. ï‹D«,
jh‹ ehonahU¡F mšyhà j‹ cjÉahš tY¥gL¤J
»wh‹. ârakhf c‰Wneh¡FnthU¡F ïâš go¥ãid
ïU¡»wJ.
âU¡F®M‹ 3:13
nk‰f©l trd¤âš u~aš mŒ‹ v‹w gj« ga‹
gL¤j¥g£LŸsJ. ïj‰F¤jh‹ f©zhš fh©gJ
vd bghUŸ. ãiw bjhl®ghd xU AÔÌš Tl ïJ
ngh‹w th®¤ij¥ ga‹gL¤j¥glÉšiy v‹gij
ftd¤âš bfhŸsnt©L«.
ãiwia¡ f©zhš fh©gJ R‹dh - eãtÊahF«.
vdnt ãiwia¡ f©zhš gh®¤J¤jh‹ khj¤ij
Mu«ã¡f nt©L« v‹w thjK« m®¤jk‰wJ.
âdK« Intis¤ bjhGif¡fhd neu¤ij eã([š)
mt®fS«, mt®fË‹ njhH®fS« v›thW m¿ªJ
tªjh®fŸ. Rt® fofhu¤ij¥ gh®¤jh? if¡ fofhu¤ij¥
gh®¤jh? oÍlš fofhu¤ij¥ gh®¤jh?
NÇa cja«, c¢r«, mo rhŒjš, mÞjĤjš KjÈa
t‰¿‹ mo¥gilÆšjhnd.

bjhGifÆ‹ neu§fis m¿jš:
``YA® bjhGifÆ‹ neu« NÇa‹ (c¢áÆÈUªJ)
rhŒªjâÈUªJ, xU kÅjÅ‹ ÃHš mtD¡F¢ rkkhf
MF«, m[Uila neu« tuhj tiuÆyhF«. ï‹D«
m[® bjhGifÆ‹ neu« NÇa‹ kŠrŸ Ãw¤ij
milahj tiuahF«. ï‹D« k¡Ç¥ bjhGifÆ‹
neu« br›thd« kiwahj tiuahF«. nkY«,
ïõhbjhGifÆ‹ neu« eŸËuî tiuahF«. ï‹D«
RòA& bjhGifÆ‹ neu« »H¡F btS¤jâÈUªJ
NÇa‹ cjakhF« tiuÆyhF«'' vd ïiw¤öj®([š)
T¿dh®fŸ.
m¿É¤jt®: m¥Jšyhà ï¥D ck®(uÈ)
üš: K°È«

nk‰f©l AÔÌ‹go »H¡F NÇa‹ câ¥gij¥ gh®¤J«
NÇaÅ‹ ïl« khWjiy¥ gh®¤J«, NÇaÅ‹ kiw

60

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

jiy¥ gh®¤J«, nk‰F âirÆš br›thd« kiwtij¥
gh®¤J« bjhGif neu¤ij ï‹W m¿»nwhkh?
xUnghJÄšiy. eh« gh®¥gJ fofhu§fis¤jh‹.
gŸËthršfËš bjhGif neu§fŸ vd m£ltid
Æ£oU¥gJ« fofhu¤â‹ neu§fŸjh‹. Ãidñ£LjÈ‹
ÃĤjkhf mªj m£ltidÆš bjhGif neu«
bjhl®ghd AÔÞfis¡ Tl gâ¤Jit¥gâšiy.
neuoahf¥ gh®¥nghkhdhš ï›thW brŒtJ
AÔ[&¡F kh‰wkhd brayhF«. eã([š) mt®fS«
eã¤njhh®fS« brašgL¤â¡ fh£oa xU Kiwia¥
òw¡f¤JÉ£L
ntWKiwia¡
ifahStJ
F‰wkhF«.
ï‹D« bjËthf¢ brhštJ v‹whš rªâuD¡fhtJ
fz¡F ïU¡»wJ mij it¤J kÅj®fŸ M©LfË‹
v©Â¡ifia¡ fz¡»£L¡ bfhŸsnt©L« vd
ïiwt‹ T¿íŸsh‹. Mdhš gfš ïuî kh¿kh¿
tUtij - óÄÆ‹ RH‰áia kÅj®fshš JšÈakhf¡
fz¡»lKoahJ v‹Wjh‹ ïiwt‹ TW»wh‹.
v‹d nto¡if! Ú§fŸ fz¡»£L¡ bfhŸsyh« v‹W
ïiwt‹ T¿a rªâu¡ fz¡if ã‹jŸËÉ£L
c§fshš JšÈakhf fz¡»l KoahJ vd ïiwt‹
T¿íŸs óÄÆ‹ RH‰áia¡ fz¡»£L¡ bfh©L
ïJjh‹ rÇ v‹W v¥go¡ TwKoí«.
[A® rh¥ã£L neh‹ig¤ bjhl§Ftj‰F« ï~¥jh®
neu¤âš neh‹ig¤ Jw¥gj‰F« ï‹W fofhu¤ij¤
jh‹ ga‹gL¤J»nwh«. eã([š) fofhu¤ij¥ ga‹
gL¤âdh®fsh? mJ bjhl®ghf eã([š) T¿íŸs
brŒâia¥ ghU§fŸ.

‫ ﻓِــﻲ‬‫ﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ﻮﻝِ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﺻ‬‫ﺳ‬‫ ﺭ‬‫ﻊ‬‫ﺎ ﻣ‬‫ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﻛﹸﻨ‬‫ﻪ‬‫ﻨ‬‫ ﻋ‬‫ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ﺿِﻲ‬‫ﻓﹶﻰ ﺭ‬‫ ﺃﹶﺑِﻲ ﺃﹶﻭ‬‫ﻦ‬‫ﺍﺑ‬
‫ ﻟِﻲ‬‫ﺡ‬‫ﺪ‬‫ﺰِﻝﹾ ﻓﹶﺎﺟ‬‫ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺍﻧ‬‫ﺲ‬‫ﻤ‬‫ﻮﻝﹶ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﺍﻟﺸ‬‫ﺳ‬‫ﺎ ﺭ‬‫ ﻟِﻲ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﻳ‬‫ﺡ‬‫ﺪ‬‫ﺰِﻝﹾ ﻓﹶﺎﺟ‬‫ﻞٍ ﺍﻧ‬‫ﺟ‬‫ﻔﹶﺮٍ ﻓﹶﻘﹶﺎﻝﹶ ﻟِﺮ‬‫ﺳ‬
‫ﻰ‬‫ﻣ‬‫ ﺭ‬‫ ﺛﹸﻢ‬‫ﺮِﺏ‬‫ ﻓﹶﺸ‬‫ ﻟﹶﻪ‬‫ﺡ‬‫ﺪ‬‫ﻝﹶ ﻓﹶﺠ‬‫ﺰ‬‫ ﻟِﻲ ﻓﹶﻨ‬‫ﺡ‬‫ﺪ‬‫ﺰِﻝﹾ ﻓﹶﺎﺟ‬‫ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺍﻧ‬‫ﺲ‬‫ﻤ‬‫ﻮﻝﹶ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﺍﻟﺸ‬‫ﺳ‬‫ﺎ ﺭ‬‫ﻗﹶﺎﻝﹶ ﻳ‬
‫ﺎﺋِﻢ‬‫ ﺍﻟﺼ‬‫ ﺃﹶﻓﹾﻄﹶﺮ‬‫ﺎ ﻓﹶﻘﹶﺪ‬‫ﻨ‬‫ﺎ ﻫ‬‫ ﻫ‬‫ﻞﹶ ﻣِﻦ‬‫ﻞﹶ ﺃﹶﻗﹾﺒ‬‫ ﺍﻟﻠﱠﻴ‬‫ﻢ‬‫ﺘ‬‫ﺃﹶﻳ‬‫ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺇِﺫﹶﺍ ﺭ‬‫ﺎ ﺛﹸﻢ‬‫ﻨ‬‫ﺎ ﻫ‬‫ﺪِﻩِ ﻫ‬‫ﺑِﻴ‬
1941‫ﺭﻭﺍﻩ ﺍﻟﺒﺨﺎﺭﻱ ﺭﻗﻢ ﺍﳊﺪﻳﺚ‬

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

61

eh§fŸ ïiw¤öj®([š) mt®fSl‹ xU gaz¤âš
ïUªnjh«. m¥nghJ ïiw¤öj®([š) xUtÇl«,
``(thfd¤âÈUªJ) ïw§» khit vd¡fhf¡ fiu¥Õuhf!''
vd mt®fŸ T¿dh®fŸ.
``ïiw¤öj® mt®fns! NÇa‹!'' v‹wh®.
Û©L« ïiw¤öj®([š), ``ïw§» vd¡fhf khit¡
fiu¥Õuhf!'' v‹wh®fŸ.
m¥nghJ« mt®,
``ïiw¤öj® mt®fns! NÇa‹!'' v‹wh®.
ïiw¤öj®([š), ``ïw§» vd¡fhf khit¡ fiu¥Õuhf!''
vd Û©L« T¿dh®fŸ. mt® ïw§» khit¡ fiu¤jh®.
mij ïiw¤öj®([š) mUªâÉ£L¤ j« ifahš
(»H¡nf) R£o¡ fh£odh®fŸ ãwF, `炙UªJ ïuî
K‹ndh¡» tUtij Ú§fŸ f©lhš neh‹ghË
neh‹ig Ãiwî brŒayh«! vd¡ T¿dh®fŸ.
m¿É¤jt®: ï¥D mÕ m›~gh(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 1941

nk‰f©l AÔÌš ãiwgh®¥gj‰F ga‹gL¤j¥g£l
mnj th®¤ijjh‹ ga‹gL¤j¥g£LŸsJ. m¥go
ïU¡f v¥go fofhu¤ij¥ gh®¡fyh« v‹gij e‹whf
nahá¡f nt©L«. ek¡F x‹W njit v‹whš mij¡
f©LbfhŸshkš É£LÉLtJ« ek¡F x‹W ão¡fhJ
v‹whš T¢rÈLtJ« rÇahd Ãiy¥ghL mšy...
(öjnu!) mt®fS¡F üÏ‹ rǤâu¤ij Xâ¡ fh©
ã¥Õuhf! mt® j«Kila r_f¤jhiu neh¡», “v‹
r_f¤jhnu! eh‹ (c§fËilna) ïU¥gJ«, mšyhà
É‹ m¤jh£áfis eh‹ Ãidñ£LtJ« c§fS¡F¡
fodkhŒ ïU¡Fkhdhš, eh‹ mšyhàitna KGik
ahŒ e«ãíŸns‹.
Ú§fŸ ïizit¥gt‰iwí«, c§fË‹ fhÇa§fisí«
x‹¿iz¤J, ã‹d® c§fË‹ fhÇa§fŸ c§fS¡F
kiw¡f¥glhjjhŒ ïU¡F« ÃiyÆš v‹ Éõa¤âš
Ô®¥gËí§fŸ; jhkâ¡f nt©lh«’’ v‹wh®.
âU¡F®M‹ 10:71

62

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

mkhthir - Newmoon v‹whš v‹d?
óÄ - rªâu‹ - NÇa‹ _‹W« xnu ne®nfh£oš tU«
Ãiyjh‹ jÄÊš mkhthir v‹W« M§»y¤âš
Newmoon v‹W« miH¡f¥gL»wJ. ïªj Ãfœî
khjhkhj« rªâuD¡F V‰g£L¡ bfh©L ïU¡»wJ.
m‹iwa âd« rªâu‹ e« gh®itÆÈUªJ kiwª
âU¡F«. ïij¤jh‹ AÔÞfËš fãa, c¡Äa, F¥ãa,
F«k ngh‹w th®¤ijfËš ga‹gL¤j¥g£LŸsJ.
rªâu‹ f©fS¡F bjÇahj ïªj ehis el¥ò
khj¤â‹ fz¡fh¡»¡ bfhŸs ïÞyh« TW»wJ.
ïªj ehËš eilbgW« ïªj Ãfœit eh« tUl¤âš
ïu©L Kiw gh®¡F« Ãiy V‰gL»wJ. mJjh‹ NÇa
»ufz« v‹gjhF«. NÇa »ufz« v‹gJ khj¤â‹
filá ehËš jh‹ el¡F«. mj‰F mL¤j ehŸ khj¤â‹
Kjš ehŸ M»ÉL«.
`F«k' v‹gj‰F nkf _£l« vd bkhÊbga®¡ »wh®fŸ.
c©ikÆš mJ nkf _£l¤ij¡ F¿¡fhJ. nk‰f©l
trd¤âš mnj th®¤ij¥ ãunahf« cŸsJ. ï§F nkf
_£l« vd bkhÊbga®¡f Koíkh? ãiw bjÇahkš
ïU¥gj‰F nkf _£l« fhuzkšy. nkf« kiw¤âUª
jhY« mjDŸ ãiw ïU¡»wJ v‹gij eh« e‹whfnt
m¿nth«. eã([š) F¿¥ã£LŸs `F«k' v‹w th®¤ij
kiwthf ïU¡F« mªj ehË‹ rªâuidí« Ú§fŸ
fz¡»š vL¤J¡ bfhŸS§fŸ v‹gij¤jh‹ F¿¡»wJ.

njŒ ãiwÆÈUªJ ts®ãiwahf khWjš
mkhthir mšyJ Newmoon vd¡ TW« ehis
Conjunction v‹W« TWt®. ïij eh« rÇahf¥ òǪJ
bfhŸsnt©L« v‹whš óÄ rªâu‹ NÇa‹ ne®
nfh£o‰F tªj mL¤j behoÆš rªâu‹ òâa khj¤
â‰fhd R‰iw¤ bjhl§»ÉL»wJ. ïij AÔÞfËš
Ïyhš õ›thš Ïyhš uksh‹ vd¡ F¿¥ã£L
cŸsij¡ fhzKoí«.
ïÞyhÄa mo¥gilÆš ek¡F khj¤â‹ Kjš ehŸ
vJ v‹gij m¿tJjh‹ m¤âahtáakhŒ ïU¡»wJ.

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

63

‫ـﺎ‬
‫ـ‬‫ﻨ‬‫ﺍﺀَﻳ‬‫ﺮ‬‫ـﺎﻝﹶ ﺗ‬
‫ﻠﹶ ـﺔﹶ ﻗﹶـ‬‫ﺨ‬‫ﻄﹾ ـﻦِ ﻧ‬‫ـﺎ ﺑِﺒ‬
‫ـ‬‫ﺰﻟﹾﻨ‬ ‫ﺎ ﻧ‬‫ﺓِ ﻓﹶﻠﹶﻤ‬‫ﺮ‬‫ﻤ‬‫ﺎ ﻟِﻠﹾﻌ‬‫ﻨ‬‫ﺟ‬‫ﺮ‬‫ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺧ‬‫ﺮِﻱ‬‫ﺘ‬‫ﺨ‬‫ ﺃﹶﺑِﻲ ﺍﻟﹾﺒ‬‫ﻦ‬‫ﻋ‬
ِ‫ــﻦ‬‫ﻴ‬‫ﻠﹶﺘ‬‫ ﻟﹶﻴ‬‫ــﻦ‬‫ ﺍﺑ‬‫ــﻮ‬‫ﻡِ ﻫ‬‫ ﺍﻟﹾﻘﹶﻮ‬‫ﺾ‬‫ﻌ‬‫ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺑ‬‫ ﺛﹶﻠﹶﺎﺙٍ ﻭ‬‫ﻦ‬‫ ﺍﺑ‬‫ﻮ‬‫ﻡِ ﻫ‬‫ ﺍﻟﹾﻘﹶﻮ‬‫ﺾ‬‫ﻌ‬‫ﺍﻟﹾﻬِﻠﹶﺎﻝﹶ ﻓﹶﻘﹶﺎﻝﹶ ﺑ‬
‫ــﻦ‬‫ ﺍﺑ‬‫ـﻮ‬
‫ـ‬‫ﻡِ ﻫ‬‫ـﻮ‬
‫ ﺍﻟﹾﻘﹶـ‬‫ـﺾ‬
‫ـ‬‫ﻌ‬‫ﺎ ﺍﻟﹾﻬِﻠﹶﺎﻝﹶ ﻓﹶﻘﹶﺎﻝﹶ ﺑ‬‫ﻨ‬‫ﺃﹶﻳ‬‫ﺎ ﺭ‬‫ﺎ ﺇِﻧ‬‫ﺎﺱٍ ﻓﹶﻘﹸﻠﹾﻨ‬‫ﺒ‬‫ ﻋ‬‫ﻦ‬‫ﺎ ﺍﺑ‬‫ﻗﹶﺎﻝﹶ ﻓﹶﻠﹶﻘِﻴﻨ‬
‫ـﺎﻝﹶ‬
‫ ﻗﹶـ‬‫ـﻮﻩ‬
‫ـ‬‫ﻤ‬‫ﺘ‬‫ﺃﹶﻳ‬‫ـﺔٍ ﺭ‬
‫ﻠﹶـ‬‫ ﻟﹶﻴ‬‫ـﺎﻝﹶ ﺃﹶﻱ‬
‫ﻦِ ﻓﹶﻘﹶـ‬‫ﻴ‬‫ﻠﹶﺘ‬‫ ﻟﹶﻴ‬‫ﻦ‬‫ ﺍﺑ‬‫ﻮ‬‫ﻡِ ﻫ‬‫ ﺍﻟﹾﻘﹶﻮ‬‫ﺾ‬‫ﻌ‬‫ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺑ‬‫ﺛﹶﻠﹶﺎﺙٍ ﻭ‬
‫ ﻗﹶــﺎﻝﹶ ﺇِﻥﱠ ﺍﻟﻠﱠــﻪ‬‫ﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ﻮﻝﹶ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﺻ‬‫ﺳ‬‫ﻛﹶﺬﹶﺍ ﻓﹶﻘﹶﺎﻝﹶ ﺇِﻥﱠ ﺭ‬‫ﻠﹶﺔﹶ ﻛﹶﺬﹶﺍ ﻭ‬‫ﺎ ﻟﹶﻴ‬‫ﻓﹶﻘﹸﻠﹾﻨ‬
‫ــﻮﻩ‬‫ﻤ‬‫ﺘ‬‫ﺃﹶﻳ‬‫ﻠﹶــﺔٍ ﺭ‬‫ ﻟِﻠﹶﻴ‬‫ﻮ‬‫ﺔِ ﻓﹶﻬ‬‫ﻳ‬‫ﺅ‬‫ ﻟِﻠﺮ‬‫ﻩ‬‫ﺪ‬‫ﻣ‬
1820‫ﺭﻭﺍﻩ ﻣﺴﻠﻢ ﺭﻗﻢ ﺍﳊﺪﻳﺚ‬
eh§fŸ c«uhî¡fhf òw¥g£lnghJ g¤D e¡yh
v‹D« ïl¤âš ïw§»ndh«. v§fS¡F ãiw
bj‹g£lJ. v§fËš áy® mJ ï¥D [yhÞ - _‹wh«
ehŸ ãiw v‹wd®. v§fËš ï‹D« áy® mJ ï¥D
iyyjŒ‹ - ïu©lh« ehŸ ãiw v‹W T¿d®. eh§fŸ
ï¥D m¥ghÞ(uÈ) mt®fis¢ rªâ¤J, eh§fŸ ãiw
gh®¤njh« v§fËš áy®, mJ ï¥D [yhÞ - _‹wh«
ehŸ ãiw v‹wd®. ï‹D« v§fËš áy® mJ ï¥D
iyyjŒ‹ - ïu©lh« ehŸ ãiw vd¡ T¿d® v‹gij¤
bjÇɤnjh«. Ú§fŸ vªj ehËš mij¥gh®¤Ô®fŸ vd
ï¥D m¥ghÞ(uÈ) nf£lh®fŸ. eh§fŸ mij ï‹d
ï‹d ehËš gh®¤njh« vd¡ T¿ndh«. mj‰F
mt®fŸ, ârakhf mij¥gh®¥gj‰fhf mšyhà
Ú£oU¡»wh‹. Ú§fŸ mij vªj ehËš gh®¤Ô®fnsh
mJ mj‰FÇaJjh‹ vd ïiw¤öj®([š) T¿dh®fŸ
vd bjÇɤjh®fŸ.
m¿É¤jt®: mòš g¡jß
üš: [ëà KÞÈ«, AÔÞ v©: 1820

nk‰ f©l A Ôi[ e h« Muh í«ngh J x›b t hU
ãiwí« xU »Hik¡fhd njâ v‹gJ bjËth»wJ.
mJî« vªj¡ »HikÆš eh« mij¥ gh®¡»nwhnkh
mJ mªj ehS¡FÇa njâahF«. khj¤â‹ filá
ehËš eh« gh®¡F« ãiw mªj khj¤â‹ filá ehshd
mªj¡ »HikÆ‹ njâahF«. cjhuzkhf khj«
btŸË¡»HikÆš Kotilªjhš mJ btŸË¡
»Hik¡FÇa njâahF«.

64

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

njŒ ãiwÆÈUªJ ts® ãiwahf khW« jUz¤âš
NÇa‹, rªâu‹, óÄ M»a _‹W« ne® nfh£oš
tU»‹wd. ïj‰F M§»y¤âš Conjunction v‹g®
_‹W« xnu ne® nfh£oš áy ÉehofŸ k£L«
ïU¡»‹wd. fofhu¤âš 12 k¡F _‹W K‰fS« xnu
ïl¤âš r§fÄ¡»‹wd. ïj‰F« Conjunction v‹Wjh‹
brhšy¥gL«. x‹¿izªj _‹W K‰fS« ïu©L
ehŸfŸ xnu ïl¤âš ËW bfhŸtâšiy. m¥go
ËW bfh©lhš mij eh« fofhu« vd¡ Twî«
kh£nlh«. ï›thWjh‹ NÇa‹, rªâu‹, óÄ M»a
_‹W« xnu ne®nfh£oš tªJ ïu©L ehŸfŸ
m¥gona ËWÉLtâšiy. rªâuD«, óÄí« ef‹W
bfh©nl ïU¡»‹wd. ef‹w mL¤j fz« ãiwãwªJ
mL¤j khj¤â‰fhd R‰iw Mu«ã¡»wJ. ïªj Ãiyia¤
âU¡F®M‹ ã‹tUkhW TW»wJ.
ï‹D«, rªâu‹ xË k§»,
NÇaD« rªâuD« x‹W nr®¡f¥g£LÉL«.
âU¡F®M‹ 75:8,9

ïij eh« fz¡»‹ mo¥gilÆš vL¤J¡ bfhŸs
nt©L« v‹whš 29 M« ehËš ïJ elªjhš 29 š
khj« Kotil»wJ. ïJ 30 M« ehËš elªjhš khj«
30 š Kotil»wJ. m‹W ãiw gh®¤jhY« mij
K¥gjhtJ ehŸ ãiwahf¤jh‹ fz¡»l nt©L«.
mL¤j khj¤â‹ Kjš ãiwahf¡ fz¡»l¡ TlhJ.
vdnt, mkhthiria mšyJ New moon id Kjš
ãiw v‹W brhštâšiy. khwhf mJ filá
ehS¡FÇa ãiw v‹Wjh‹ TW»nwh«.

Ï{uh fhy©lÇ‹ tuyhW
Ï{uh fhy©l® rªâu¡ fhy©l® ÉâÆ‹go cŸs
jhF«. rªâu¡ fhy©liu cyf« njh‹¿a fhy«
Kjny mšyhà V‰gL¤âÉ£lh‹. x›bthU rh«uh{
a¤ijí« F¿¥gj‰fhf mtut® xU K¡»a Ãfœî
mšyJ kWky®¢áia mo¥gilahf it¤J¥ bgaÇL
tJ«, F¿¥gJ« tH¡f«. cjhuz¤â‰F »U¤jt®fshš
cUth¡f¥g£l fhy©liu »ÇnfhÇa‹ fhy©l® vd
miH¡»wh®fŸ. ngh¥ »ÇnfhÇ v‹gt®jh‹ ïªj¡

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

65

fhy©lÇÈUªj bgU« jtWfis XusɉF¢ kh‰¿¡
bfhL¤jh®. vdnt ïj‰F »ÇnfhÇa‹ fhy©l® vd¥
bgaÇl¥g£LŸsJ.
ïÞyhÄa rh«uh{a¤â‰F âU¥òKidahf eã([š)
mt®fË‹ Ï{u¤ mikªjJ. vdnt ïj‹ Ãidth®¤j
khfî«, ïÞyhÄa tuyh‰W Ãfœîfis¥ gâî
brŒtj‰fhfî« ïÞyhÄa rh«uh{a¤â‹ ïu©lh«
fä~gh ck® ï¥D mš f¤jh¥(uÈ) Ï{uh fhy©l®
vd ïj‰F¥ bgaÇ£lh®. m‹W Kjš ïJ Ï{uh
fhy©l® vd miH¡f¥gL»wJ.
ïªj¡ fhy©lÇ‹ Kjš ehŸ 01.01.0001 AH ÉahH¡»Hik
(15.07.622) MF«. m‹iwa âd¤â‰F Kªija âdkhd
òj‹ »Hik mkhthir New moon - Conjunction Ãfœªj
âdkhF«.

fz¡if tÈíW¤J« AÔÞfŸ
‫ـﻪ‬‫ ﺃﹶﻧ‬‫ـﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ـﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ـﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠـﻪ‬‫ ﺻ‬‫ﺒِـﻲ‬‫ ﺍﻟﻨ‬‫ﻦ‬‫ﺎ ﻋ‬‫ﻤ‬‫ﻬ‬‫ﻨ‬‫ ﻋ‬‫ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ﺿِﻲ‬‫ ﺭ‬‫ﺮ‬‫ﻤ‬‫ ﻋ‬‫ﻦ‬‫ﻋﻦ ﺍﺑ‬
‫ﺓﹰ‬‫ ـﺮ‬‫ـﻲ ﻣ‬
‫ﻨِـ‬‫ﻌ‬‫ﻜﹶ ـﺬﹶﺍ ﻳ‬‫ﻫ‬‫ﻜﹶﺬﹶﺍ ﻭ‬‫ ﻫ‬‫ﺮ‬‫ﻬ‬‫ ﺍﻟﺸ‬‫ﺐ‬‫ﺴ‬‫ﺤ‬‫ﻟﹶﺎ ﻧ‬‫ ﻭ‬‫ﺐ‬‫ﻜﹾﺘ‬‫ﺔﹲ ﻟﹶﺎ ﻧ‬‫ﻴ‬‫ﺔﹲ ﺃﹸﻣ‬‫ﺎ ﺃﹸﻣ‬‫ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺇِﻧ‬
‫ـﺎﺛِﲔ‬
‫ﺓﹰ ﺛﹶﻠﹶـ‬‫ ـﺮ‬‫ﻣ‬‫ ﻭ‬‫ ـﺮِﻳﻦ‬‫ﻋِﺸ‬‫ﺔﹰ ﻭ‬‫ ـﻌ‬‫ﺗِﺴ‬
1913‫ﺭﻭﺍﻩ ﺍﻟﺒﺨﺎﺭﻱ‬
````khj« ï¥goí« ï¥goíkhŒ ïU¡»wJ. ehnkh c«Ä
rKjha«;
(thdïa‰ãašgo)
vGJtijí«,
fz¡»Ltijí« eh« m¿ªâU¡fÉšiy. mjhtJ áy
ntis ïUg¤bjh‹gJ ehŸfshfî« áy ntis
K¥gJ ehŸfshfî« ïU¡»wJ!'' vd ïiw¤öj®([š)
T¿dh®fŸ.
m¿É¤jt®: ï¥D ck®(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 1913

...‫ﺎﻥﹶ ﺿﻲ ﺍﷲ ﻋﻨﻪ‬‫ﻌ‬‫ﻤ‬‫ﻦِ ﺳ‬‫ﺍﺱِ ﺑ‬‫ﻮ‬‫ ﺍﻟﻨ‬‫ﻦ‬‫ﻋ‬
...ٍ‫ﺍﺓ‬‫ ﻏﹶﺪ‬‫ﺎﻝﹶ ﺫﹶﺍﺕ‬‫ﺟ‬‫ ﺍﻟﺪ‬‫ﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ﻮﻝﹸ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﺻ‬‫ﺳ‬‫ ﺭ‬‫ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺫﹶﻛﹶﺮ‬
ٍ‫ﺮ‬‫ﻬ‬‫ ﻛﹶﺸ‬‫ﻡ‬‫ﻮ‬‫ﻳ‬‫ﺔٍ ﻭ‬‫ﻨ‬‫ ﻛﹶﺴ‬‫ﻡ‬‫ﻮ‬‫ﺎ ﻳ‬‫ﻣ‬‫ﻮ‬‫ﻮﻥﹶ ﻳ‬‫ﻌ‬‫ﺑ‬‫ﺽِ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺃﹶﺭ‬‫ ﻓِﻲ ﺍﻟﹾﺄﹶﺭ‬‫ﺜﹸﻪ‬‫ﺎ ﻟﹶﺒ‬‫ﻣ‬‫ﻮﻝﹶ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﻭ‬‫ﺳ‬‫ﺎ ﺭ‬‫ﺎ ﻳ‬‫ﻗﹸﻠﹾﻨ‬
ٍ‫ﺔ‬‫ﻨ‬‫ ﺍﻟﱠﺬِﻱ ﻛﹶﺴ‬‫ﻡ‬‫ﻮ‬‫ ﺍﻟﹾﻴ‬‫ﻮﻝﹶ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﻓﹶﺬﹶﻟِﻚ‬‫ﺳ‬‫ﺎ ﺭ‬‫ﺎ ﻳ‬‫ ﻗﹸﻠﹾﻨ‬‫ﺎﻣِﻜﹸﻢ‬‫ﺎﻣِﻪِ ﻛﹶﺄﹶﻳ‬‫ ﺃﹶﻳ‬‫ﺎﺋِﺮ‬‫ﺳ‬‫ﺔٍ ﻭ‬‫ﻌ‬‫ﻤ‬‫ ﻛﹶﺠ‬‫ﻡ‬‫ﻮ‬‫ﻳ‬‫ﻭ‬

66

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

...‫ﻩ‬‫ﺭ‬‫ ﻗﹶﺪ‬‫ﻭﺍ ﻟﹶﻪ‬‫ﺭ‬‫ﻡٍ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﻟﹶﺎ ﺍﻗﹾﺪ‬‫ﻮ‬‫ﻠﹶﺎﺓﹸ ﻳ‬‫ﺎ ﻓِﻴﻪِ ﺻ‬‫ﻜﹾﻔِﻴﻨ‬‫ﺃﹶﺗ‬
5228‫ﺭﻭﺍﻩ ﻣﺴﻠﻢ ﺭﻗﻢ ﺍﳊﺪﻳﺚ‬
xU ehŸ fhiy j{#hš F¿¤J ïiw¤öj®([š)
T¿anghJ...
``ïiw¤öj® mt®fns! mt‹ óÄÆš v›tsî fhy«
tá¥gh‹'' vd eh§fŸ nf£nlh«.
``eh‰gJ ehŸfŸ; xU ehŸ X® M©L nghyî«, ï‹bdhU
ehŸ xU khj« nghyî«, ï‹bdhU ehŸ xU thu«
nghyî«, k‰w všyh ehŸfS« c§fË‹ rhjuz
ehŸfŸ nghyî« ïU¡F«'' vd¡ T¿dh®fŸ.
``ïiw¤öj® mt®fns! X® M©L nghy ïU¡F«
mªehËš eh§fŸ xU ehS¡FÇa bjhGif bjhGjhš
nghJkh?'' vd eh§fŸ nf£nlh«.
``ïšiy; mij¢ rÇahf¡ fz¡»£L¡ bfhŸS§fŸ''
vd¡ T¿dh®fŸ.
m¿É¤jt®: mªe›thÞ ï¥D [«M‹(uÈ)
üš: [ëà KÞÈ«, AÔÞ v©: 5228

‫ ـﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠ ـﻪ‬‫ ﺻ‬‫ﺒِ ـﻲ‬‫ﺎﺏِ ﺍﻟﻨ‬‫ ـﺤ‬‫ ﺃﹶﺻ‬‫ﻞٍ ﻣِ ـﻦ‬‫ﺟ‬‫ ﺭ‬‫ﻦ‬‫ﺍﺵٍ ﻋ‬‫ﻦِ ﺣِﺮ‬‫ ﺑ‬‫ﻌِﻲ‬‫ ﺭِﺑ‬‫ﻦ‬‫ﻋ‬
‫ـﺎﻥﹶ ﻓﹶﻘﹶـﺪِﻡ‬
‫ـ‬‫ﻀ‬‫ﻣ‬‫ ﺭ‬‫ﻡٍ ﻣِـﻦ‬‫ـﻮ‬‫ـﻲ ﺁﺧِـﺮِ ﻳ‬
‫ ﻓِـ‬‫ﺎﺱ‬‫ ﺍﻟﻨ‬‫ﻠﹶﻒ‬‫ﺘ‬‫ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺍﺧ‬‫ﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ﻋ‬
ِ‫ ﺑِﺎﻟﻠﱠـﻪ‬‫ـﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ـﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ـﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠـﻪ‬‫ ﺻ‬‫ﺒِـﻲ‬‫ ﺍﻟﻨ‬‫ـﺪ‬‫ﺍ ﻋِﻨ‬‫ـﻬِﺪ‬‫ـﺎﻥِ ﻓﹶﺸ‬
‫ـ‬‫ﺍﺑِﻴ‬‫ﺮ‬‫ﺃﹶﻋ‬
ِ‫ ـﻪ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ ـﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠ ـﻪ‬‫ـﻮﻝﹸ ﺍﻟﻠﱠ ـﻪِ ﺻ‬
‫ـ‬‫ﺳ‬‫ ﺭ‬‫ﺮ‬‫ﺔﹰ ﻓﹶ ـﺄﹶﻣ‬‫ﺸِﻴ‬‫ﺲِ ﻋ‬‫ﻠﱠﺎ ﺍﻟﹾﻬِﻠﹶﺎﻝﹶ ﺃﹶﻣ‬‫ﻟﹶﺄﹶﻫ‬
1992‫ ﺭﻭﺍﻩ ﺍﺑﻮ ﺩﺍﺅﺩ‬.‫ﻭﺍ‬‫ﻔﹾﻄِ ـﺮ‬‫ ﺃﹶﻥﹾ ﻳ‬‫ـﺎﺱ‬
‫ـ‬‫ ﺍﻟﻨ‬‫ﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ﻭ‬
ukshÅ‹ filá ehËš (ïJ filá ehsh ïšiyah
v‹gâš) k¡fŸ fU¤JntWg£L ïUªjh®fŸ. m¥nghJ
eã([š) mt®fËl« ïu©L »uhktháfŸ K‹tªJ
ne‰W ïuî eh§fŸ ãiw gh®¤jjhf mšyhàÉ‹ ÛJ
r¤âa« brŒJ rh£áaˤjh®fŸ. vdnt neh‹ig
É£LÉLkhW eã([š) k¡fS¡F f£lisÆ£lh®fŸ.
m¿É¤jt®: Ç¥p ï¥D ÏuhZ
üš: mó jhñ¤ 1992

‫‪67‬‬

‫‪Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah‬‬

‫ـﻪِ‬
‫ـﻮﻝﹶ ﺍﻟﻠﱠـ‬
‫ـﺎ ﺃﹶﻥﱠ ﺭ‪‬ﺳ‪‬ـ‬
‫ـﻪ‪ ‬ﻋ‪‬ﻨ‪‬ﻬ‪‬ﻤ‪‬ـ‬
‫ـﻲ‪ ‬ﺍﻟﻠﱠـ‬
‫ـﺮ‪ ‬ﺭ‪‬ﺿِـ‬
‫ـﻦِ ﻋ‪‬ﻤ‪‬ـ‬
‫ـﻪِ ﺑ‪‬ـ‬
‫ـﺪِ ﺍﻟﻠﱠـ‬
‫ـﻦ‪ ‬ﻋ‪‬ﺒ‪‬ـ‬
‫ﻋ‪‬ـ‬
‫ﺻ‪‬ــﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠــﻪ‪ ‬ﻋ‪‬ﻠﹶﻴ‪‬ــﻪِ ﻭ‪‬ﺳ‪‬ــﻠﱠﻢ‪ ‬ﻗﹶــﺎﻝﹶ ﺍﻟﺸ‪‬ــﻬ‪‬ﺮ‪ ‬ﺗِﺴ‪‬ــﻊ‪ ‬ﻭ‪‬ﻋِﺸ‪‬ــﺮ‪‬ﻭﻥﹶ‬
‫ﻟﹶﻴ‪‬ﻠﹶــﺔﹰ ﻓﹶﻠﹶــﺎ ﺗ‪‬ﺼ‪‬ــﻮﻣ‪‬ﻮﺍ ﺣ‪‬ﺘ‪‬ــﻰ ﺗ‪‬ــﺮ‪‬ﻭ‪‬ﻩ‪ ‬ﻓﹶــﺈِﻥﹾ ﻏﹸــﻢ‪ ‬ﻋ‪‬ﻠﹶﻴ‪‬ﻜﹸــﻢ‪‬‬
‫ﻓﹶـــﺄﹶﻛﹾﻤِﻠﹸﻮﺍ ﺍﻟﹾﻌِـــﺪ‪‬ﺓﹶ ﺛﹶﻠﹶـــﺎﺛِﲔ‪ .‬ﺭﻭﺍﻩ ﺍﻟﺒﺨﺎﺭﻱ ﺭﻗﻢ ﺍﳊــﺪﻳﺚ ‪1774‬‬
‫«‪``khj« ïUg¤â x‹gJ ehŸfis¡ bfh©ljhfî‬‬
‫‪ïU¡»wJ. vdnt, mij¡ fhzhjtiu neh‹ò‬‬
‫‪neh‰fhÔ®fŸ. mJ c§fS¡F kiw¡f¥g£oUªjhš‬‬
‫‪v©Â¡ifia K¥gjhf¥ ó®¤âah¡F§fŸ'' vd‬‬
‫‪ïiw¤öj®([š) T¿dh®fŸ.‬‬
‫)‪m¿É¤jt®: m¥Jšyhà ï¥D ck®(uÈ‬‬
‫‪üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 1774‬‬

‫ﻋ‪‬ـﻦ‪ ‬ﻋ‪‬ﺒ‪‬ـﺪِ ﺍﻟﻠﱠـﻪِ ﺑ‪‬ـﻦِ ﻋ‪‬ﻤ‪‬ـﺮ‪ ‬ﺭ‪‬ﺿِـﻲ‪ ‬ﺍﻟﻠﱠـﻪ‪ ‬ﻋ‪‬ﻨ‪‬ﻬ‪‬ﻤ‪‬ـﺎ ﻗﹶـﺎﻝﹶ ﻗﹶـﺎﻝﹶ ﺭ‪‬ﺳ‪‬ـﻮﻝﹸ‬
‫ﺍﻟﻠﱠــﻪِ ﺻ‪‬ــﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠــﻪ‪ ‬ﻋ‪‬ﻠﹶﻴ‪‬ــﻪِ ﻭ‪‬ﺳ‪‬ــﻠﱠﻢ‪ ‬ﺍﻟﺸ‪‬ــﻬ‪‬ﺮ‪ ‬ﺗِﺴ‪‬ــﻊ‪ ‬ﻭ‪‬ﻋِﺸ‪‬ــﺮ‪‬ﻭﻥﹶ‬
‫ﻓﹶــﺈِﺫﹶﺍ ﺭ‪‬ﺃﹶﻳ‪‬ﺘ‪‬ــﻢ‪ ‬ﺍﻟﹾﻬِﻠﹶــﺎﻝﹶ ﻓﹶﺼ‪‬ــﻮﻣ‪‬ﻮﺍ ﻭ‪‬ﺇِﺫﹶﺍ ﺭ‪‬ﺃﹶﻳ‪‬ﺘ‪‬ﻤ‪‬ــﻮﻩ‪ ‬ﻓﹶــﺄﹶﻓﹾﻄِﺮ‪‬ﻭﺍ ﻓﹶــﺈِﻥﹾ‬
‫ـﺪﻳﺚ‪1798‬‬
‫ـﻢ ﺍﳊـ‬
‫ـﻠﻢ ﺭﻗـ‬
‫ﻏﹸﻢ‪ ‬ﻋ‪‬ﻠﹶﻴ‪‬ﻜﹸ ـﻢ‪ ‬ﻓﹶﺎﻗﹾ ـﺪِﺭ‪‬ﻭﺍ ﻟﹶ ـﻪ‪ ‬ﺭﻭﺍﻩ ﻣﺴـ‬
‫«‪khj« ïUg¤â x‹gJ ehŸfis¡ bfh©ljhfî‬‬
‫¡‪ïU¡»wJ. vdnt, ãiwia¥ gh®¤jhš neh‹ò neh‰W‬‬
‫‪bfhŸS§fŸ. ï‹D« mij Ú§fŸ gh®¤jhš neh‹ig¤‬‬
‫‪JwªJ bfhŸS§fŸ. c§fS¡F _l¥g£oUªjhš‬‬
‫)‪mij fz¡»£L¡ bfhŸS§fŸ vd ïiw¤öj®([š‬‬
‫‪T¿dh®fŸ.‬‬
‫)‪m¿É¤jt®: m¥Jšyhà ï¥D ck®(uÈ‬‬
‫‪üš: [ëà KÞÈ«, AÔÞ v©: 1798‬‬

‫ﻋ‪‬ﻦ‪ ‬ﺍﺑ‪‬ﻦِ ﻋ‪‬ﺒ‪‬ﺎﺱٍ ﻋ‪‬ﻦ‪ ‬ﺍﻟﻨ‪‬ﺒِﻲ‪ ‬ﺻ‪‬ﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠﻪ‪ ‬ﻋ‪‬ﻠﹶﻴ‪‬ﻪِ ﻭ‪‬ﺳ‪‬ﻠﱠﻢ‪ ‬ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺃﹶﺗ‪‬ــﺎﻧِﻲ ﺟِﺒ‪‬ﺮِﻳــﻞﹸ‬
‫ﻋ‪‬ﻠﹶﻴ‪‬ﻪِ ﺍﻟﺴ‪‬ﻠﹶﺎﻡ ﻓﹶﻘﹶﺎﻝﹶ ﺍﻟﺸ‪‬ﻬ‪‬ﺮ‪ ‬ﺗِﺴ‪‬ﻊ‪ ‬ﻭ‪‬ﻋِﺸ‪‬ﺮ‪‬ﻭﻥﹶ ﻳ‪‬ﻮ‪‬ﻣ‪‬ﺎ ﺭﻭﺍﻩ ﺍﻟﻨﺴﺎﺋﻲ‪2104‬‬
‫‪``v‹Ål« ͥߚ(miy) tªJ ïªj khj« 29 ehŸfŸ‬‬
‫‪vd¡ T¿dh®fŸ'' vd ïiw¤öj®([š) T¿dh®fŸ.‬‬
‫)‪m¿É¤jt®: ï¥D m¥ghÞ(uÈ‬‬
‫‪üš: e[hp, AÔÞ v©: 2104‬‬

68

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

ehË‹ Mu«g«
ehË‹ Mu«g« ïuî gÅbu©L k¡F¤jh‹ vd
bghJthf mid¤J¤ ju¥ò k¡fS« e«ò»wh®fŸ.
k¡Ç¥ neu¤âšjh‹ ehŸ Mu«ã¡»wJ vd KÞÈ«fŸ
e«ò»wh®fŸ. ~g{® neu¤âšjh‹ ehŸ Mu«ã¡»wJ
vd KÞÈ«fËš áy® TW»wh®fŸ. ït‰¿š vJ
rÇahdJ v‹gij¡ fhznt©L«.
ïuî gÅbu©L k¡F¤jh‹ ehŸ Mu«ã¡»wJ
v‹gj‰F ïÞyhÄa Mjhu§fnsh ïju ntj§fË‹
Mjhu§fnsh, m¿Éaš Mjhu§fnsh ïšiy. m‹W
cyif j‹ if¡FŸ it¤âUªj ãÇ£l‹, ïij Äf¢
Nœ¢áahf¢ brŒJ bfh©lJ.
ehŸ k¡Ç¥ neu¤âšjh‹ Mu«ã¡»wJ v‹gj‰F
âU¡F®MÅnyh AÔÌnyh vªj MjhuK« ïšiy.
gyådkhd AÔi[í« áy tuyh‰W¢ r«gt§fisí«
it¤J¡ bfh©L ehŸ k¡Ç¥ neu¤âšjh‹ Mu«ã¡»wJ
vd jtwhf És§»íŸsh®fŸ. mt®fŸ vL¤J
it¡F« Mjhu« k‰W« thj§fis KjÈš gh®¥ngh«.
``eãfŸ ehaf« fhy« Kjš ï‹W tiu KÞÈ«
rKjha¤âš k¡Ç¥jh‹ ehË‹ Jt¡f« v‹gJ
fU¤JntWgho‹¿ V‰W¡ bfhŸs¥g£LŸsJ.''
xU braiy rKjha« bjhl®ªJ brŒJ tUtjhš mJ
ïÞyhÄa gh®itÆš ïiwt‹ mšyJ ïiw¤öj®
mˤj Mjhukh»ÉlhJ. kh®¡f« v‹w bgaÇš vªj¢
braš brŒjhY« mj‰F âU¡F®M‹ k‰W« AÔÌš
Mjhu« ïU¡f nt©L«. MjhuÄšyhkš brŒa¥gL«
x›bthU braY« kW¡f¥g£ljhF«. vdnt ïij
Mjhukhf vL¡fnt KoahJ.

mt®fŸ K‹it¤JŸs thj«: 1
iyy¤Jš f¤® ïuî g‰¿ eãfŸ ehaf«([š) mt®
fËl« ah® És¡f« nf£gJ v‹W ngá¡bfh©nlh«.
ïJ uksh‹ khj« 21 M« ehŸ fhiyÆš elªjJ. eh‹
òw¥g£L eãfŸ ehaf«([š) mt®fSl‹ k¡Ç¥
bjhGifÆš g§F bfh©nl‹. iyy¤jš f¤® ïuî
g‰¿ nf£ L t u v‹id g} [ykh T£ l¤âd®

‫‪69‬‬

‫‪Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah‬‬

‫‪mD¥ãaij¤ bjÇɤnj‹. ïJ v¤jidahtJ ïuî‬‬
‫‹‪v‹W eã([š) nf£ld®. 22 M« ïuî v‹W eh‬‬
‫‪F¿¥ã£nl‹. ïJjh‹ mªj ïuî v‹W eãfŸ‬‬
‫‪ehaf«([š) T¿dh®fŸ. ã‹d® âU«ã tªJ mL¤j‬‬
‫‪ïuî« vd¡ T¿ 23 M« ïuit¡ F¿¥ã£ld®.‬‬
‫‪üš: mó jhñ¤ 1171‬‬

‫‪m¥Jšyhà ã‹ cidÞ(uÈ), 21 M« ehŸ fhiyÆš‬‬
‫«‪òw¥g£L k¡Çig mil»wh®. ehË‹ Mu«g‬‬
‫‪R¥A&jh‹ v‹whš m‹iwa k¡Çig 21 M« ehŸ k¡Ç¥‬‬
‫‪v‹W Twnt©L«. Mdhš, 22 M« ehŸ k¡Ç¥ v‹W‬‬
‫‪TW»wh®. eãfŸ ehaf«([š) mt®fS« mij‬‬
‫‹‪m§ÑfÇ¡»wh®fŸ. ïâÈUªjJ k¡Ç¥jh‹ ehË‬‬
‫‪Jt¡f« v‹gij rªnjfkw m¿ayh«.‬‬

‫‪Ék®rd«:‬‬

‫ـﻲ‬
‫ﺣ‪‬ﺪ‪‬ﺛﹶﻨ‪‬ﺎ ﺃﹶﺣ‪‬ﻤ‪‬ﺪ‪ ‬ﺑ‪‬ﻦ‪ ‬ﺣ‪‬ﻔﹾﺺِ ﺑ‪‬ﻦِ ﻋ‪‬ﺒ‪‬ﺪِ ﺍﻟﻠﱠ ـﻪِ ﺍﻟﺴ‪ ‬ـﻠﹶﻤِﻲ‪ ‬ﺣ‪ ‬ـﺪ‪‬ﺛﹶﻨ‪‬ﺎ ﺃﹶﺑِـ‬
‫ﺣ‪‬ﺪ‪‬ﺛﹶﻨ‪‬ﺎ ﺇِﺑ‪‬ﺮ‪‬ﺍﻫِﻴﻢ‪ ‬ﺑ‪‬ﻦ‪ ‬ﹶﻃﻬ‪‬ﻤ‪‬ﺎﻥﹶ ﻋ‪‬ﻦ‪ ‬ﻋ‪‬ﺒ‪‬ﺎﺩِ ﺑ‪‬ﻦِ ﺇِﺳ‪‬ﺤ‪‬ﻖ‪ ‬ﻋ‪‬ﻦ‪ ‬ﻣ‪‬ﺤ‪‬ﻤ‪‬ﺪِ ﺑ‪‬ﻦِ ﻣ‪‬ﺴ‪‬ــﻠِﻢٍ‬
‫ـﻲ‬
‫ﺍﻟﺰ‪‬ﻫ‪‬ﺮِﻱ‪ ‬ﻋ‪‬ﻦ‪ ‬ﺿ‪‬ﻤ‪‬ﺮ‪‬ﺓﹶ ﺑ‪‬ﻦِ ﻋ‪‬ﺒ‪‬ﺪِ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﺑ‪‬ﻦِ ﺃﹸﻧ‪‬ﻴ‪‬ﺲٍ ﻋ‪‬ﻦ‪ ‬ﺃﹶﺑِﻴﻪِ ﻗﹶـﺎﻝﹶ ﻛﹸﻨ‪‬ـﺖ‪ ‬ﻓِـ‬
‫ـﻮﻝﹶ ﺍﻟﻠﱠ ـﻪِ‬
‫ﻣ‪‬ﺠ‪‬ﻠِﺲِ ﺑ‪‬ﻨِﻲ ﺳ‪‬ﻠﹶﻤ‪‬ﺔﹶ ﻭ‪‬ﺃﹶﻧ‪‬ﺎ ﺃﹶﺻ‪‬ﻐ‪‬ﺮ‪‬ﻫ‪‬ﻢ‪ ‬ﻓﹶﻘﹶﺎﻟﹸﻮﺍ ﻣ‪‬ﻦ‪ ‬ﻳ‪‬ﺴ‪‬ﺄﹶﻝﹸ ﻟﹶﻨ‪‬ﺎ ﺭ‪‬ﺳ‪‬ـ‬
‫ﺻ‪‬ﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠﻪ‪ ‬ﻋ‪‬ﻠﹶﻴ‪‬ﻪِ ﻭ‪‬ﺳ‪‬ﻠﱠﻢ‪ ‬ﻋ‪‬ﻦ‪ ‬ﻟﹶﻴ‪‬ﻠﹶﺔِ ﺍﻟﹾﻘﹶﺪ‪‬ﺭِ ﻭ‪‬ﺫﹶﻟِ ـﻚ‪ ‬ﺻ‪ ‬ـﺒِﻴﺤ‪‬ﺔﹶ ﺇِﺣ‪ ‬ـﺪ‪‬ﻯ‬
‫ﻭ‪‬ﻋِﺸ‪‬ﺮِﻳﻦ‪ ‬ﻣِﻦ‪ ‬ﺭ‪‬ﻣ‪‬ﻀ‪‬ﺎﻥﹶ ﻓﹶﺨ‪‬ﺮ‪‬ﺟ‪‬ﺖ‪ ‬ﻓﹶﻮ‪‬ﺍﻓﹶﻴ‪‬ﺖ‪ ‬ﻣ‪‬ﻊ‪ ‬ﺭ‪‬ﺳ‪‬ﻮﻝِ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﺻ‪‬ــﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠــﻪ‪‬‬
‫ـﻲ‬
‫ـﺎﺏِ ﺑ‪‬ﻴ‪‬ﺘِ ـﻪِ ﻓﹶﻤ‪ ‬ـﺮ‪ ‬ﺑِـ‬
‫ﻋ‪‬ﻠﹶﻴ‪‬ﻪِ ﻭ‪‬ﺳ‪‬ﻠﱠﻢ‪ ‬ﺻ‪‬ﻠﹶﺎﺓﹶ ﺍﻟﹾﻤ‪‬ﻐ‪‬ﺮِﺏِ ﺛﹸﻢ‪ ‬ﻗﹸﻤ‪ ‬ـﺖ‪ ‬ﺑِﺒ‪‬ـ‬
‫ﻓﹶﻘﹶﺎﻝﹶ ﺍﺩ‪‬ﺧ‪‬ﻞﹾ ﻓﹶﺪ‪‬ﺧ‪‬ﻠﹾﺖ‪ ‬ﻓﹶﺄﹸﺗِﻲ‪ ‬ﺑِﻌ‪‬ﺸ‪‬ﺎﺋِﻪِ ﻓﹶـﺮ‪‬ﺁﻧِﻲ ﺃﹶﻛﹸـﻒ‪ ‬ﻋ‪‬ﻨ‪‬ـﻪ‪ ‬ﻣِـﻦ‪ ‬ﻗِﻠﱠﺘِـﻪِ‬
‫ﻓﹶﻠﹶﻤ‪‬ﺎ ﻓﹶﺮ‪‬ﻍﹶ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﻧ‪‬ﺎﻭِﻟﹾﻨِﻲ ﻧ‪‬ﻌ‪‬ﻠِﻲ ﻓﹶﻘﹶﺎﻡ‪ ‬ﻭ‪‬ﻗﹸﻤ‪‬ﺖ‪ ‬ﻣ‪‬ﻌ‪‬ﻪ‪ ‬ﻓﹶﻘﹶﺎﻝﹶ ﻛﹶـﺄﹶﻥﱠ ﻟﹶـﻚ‪ ‬ﺣ‪‬ﺎﺟ‪‬ـﺔﹰ‬
‫ﻗﹸﻠﹾﺖ‪ ‬ﺃﹶﺟ‪‬ﻞﹾ ﺃﹶﺭ‪‬ﺳ‪‬ﻠﹶﻨِﻲ ﺇِﻟﹶﻴ‪‬ﻚ‪ ‬ﺭ‪‬ﻫ‪‬ﻂﹲ ﻣِﻦ‪ ‬ﺑ‪‬ﻨِﻲ ﺳ‪‬ﻠﹶﻤ‪‬ﺔﹶ ﻳ‪‬ﺴ‪‬ﺄﹶﻟﹸﻮﻧ‪‬ﻚ‪ ‬ﻋ‪‬ــﻦ‪ ‬ﻟﹶﻴ‪‬ﻠﹶــﺔِ‬
‫ـﺎﻝﹶ ﻫِ ـﻲ‪ ‬ﺍﻟﻠﱠﻴ‪‬ﻠﹶ ـﺔﹸ‬
‫ﺍﻟﹾﻘﹶﺪ‪‬ﺭِ ﻓﹶﻘﹶﺎﻝﹶ ﻛﹶﻢ‪ ‬ﺍﻟﻠﱠﻴ‪‬ﻠﹶﺔﹸ ﻓﹶﻘﹸﻠﹾﺖ‪ ‬ﺍﺛﹾﻨ‪‬ﺘ‪‬ﺎﻥِ ﻭ‪‬ﻋِﺸ‪ ‬ـﺮ‪‬ﻭﻥﹶ ﻗﹶـ‬
‫ـﺮِﻳﻦ‪‬‬
‫ـﺎﺙٍ ﻭ‪‬ﻋِﺸ‪‬ـ‬
‫ـﺔﹶ ﺛﹶﻠﹶـ‬
‫ـﺪ‪ ‬ﻟﹶﻴ‪‬ﻠﹶـ‬
‫ﺛﹸﻢ‪ ‬ﺭ‪‬ﺟ‪‬ﻊ‪ ‬ﻓﹶﻘﹶﺎﻝﹶ ﺃﹶﻭ‪ ‬ﺍﻟﹾﻘﹶﺎﺑِﻠﹶﺔﹸ ﻳ‪‬ﺮِﻳـ‬

70

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

mt®fŸ TW« AÔÌ‹ muò thrf« nkny ju¥
g£LŸsJ. ïâš ïl«bgW« m¥gh¤ ï¥D ïÞAh¡
v‹gt® F¿¤J gy Ék®rd§fŸ cŸsd.
1. ïkh« òfhß: ïtÇ‹ kdd¢ r¡âia ahU« e«òt
âšiy. ïtU¡F mL¤J tU« m¿É¥ghs®fŸ ïtU¡F
kh‰wkhdij¤ bjÇɤjhš ïtÇ‹ fU¤ij vL¡f¡
TlhJ. kÔdhtháfËl« ït® F¿¤J eh‹ nf£lj‰F
ahU« mtiu áw¥ghf¢ brhšyÉšiy. ïtU¡bf‹W
_[h mÞ[«p jÉu ntW ahU« ïtU¡F khzt®fŸ
ïU¥gjhf m¿a¥glÉšiy vd ïÞAh¡ ï¥D
ï¥uhë« T¿dh®. _[h mÞ[«p _y« áy brŒâfŸ
m¿É¡f¥g£oUªjhY« mâš Ãiwa FH¥g§fŸ
ïU¡»‹wd.
2. m¤ jhU F¤Ü: ïtiu sp~¥ vd¡F¿¥ãL»wh®.
ït® f¤ÇŒah¡ bfhŸifíilat® v‹W« R£l¥
g£LŸsh®.
3. m¤ jAã ãš fhÎ~¥: ït® f¤ÇŒah bfhŸif
cilat®; Mdhš ït® gykhdt®jh‹ vd mó
jhñ¤ F¿¥ãL»wh®. áy® ïtiu sp~¥ Mdt® gyådkhdt® vd¡F¿¥ãL»wh®fŸ. ïtUila
Phgf¤ âwÅš e«ã¡if it¥gâšiy vd ïkh« òfhß
F¿¥ãL»wh®.
4. mä ï¥D mš KÔÜ: ït® f¤ÇŒah bfhŸif¡fhu®;
ïtÇlÄUªJ kÔdhtháfŸ ahU« AÔÞ bg‰wâšiy.
5. mªe[hp: ãu¢áid ïšiy; ït® F¿¤J aàah
mš f¤jh‹ vªj¡ fU¤J« TwÉšiy.
6. màk¤ ï¥D m¥âšyhà mš m#ä: ït® AÔÞ
fis vGJth®. Mdhš mt® cWâahdt® mšy®.
7. ï¥D A#®: ït® sp~¥ gyådkhdt®; ïtÇl«
f¤ÇŒah bfhŸif¡ fhz¥gL»wJ.
ï›tsî ãu¢áidfis¤ jh§»a xU gyådkhd
AÔi[¤jh‹ Mjhukhf K‹ it¡»wh®fŸ. vL¤J
it¡»wh®fŸ. ehË‹ Mu«g« v›tsî K¡»akhdJ?
mâš ï›thW gyåd® ïl« bg‰WŸs r«gt¤ij¡
bfhL¡fyhkh? vdnt ïij Mjuhkhf vL¡fKoahJ.

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

71

xU thj¤â‰F ïªj AÔÞ rÇahdJ vd it¤J¡
bfh©lhY«, m¥Jšyhà ï¥D cidÞ(uÈ) g}
[ykh T£l¤âl« ngáa 21 M« ehË‹ khiyna
eã([š) mt®fis¢ rªâ¤jh® v‹gij cWâ brŒa
KoahJ. mt® kWehŸ eã([š) mt®fis¢ rªâ¤âU¡
fyh«. mJ k£Lkšyhkš ïªj AÔÌš ïl«bg‰WŸs
`iyyJ‹' v‹D« th¤ij¡F ehŸ v‹W bghUŸ ïuî
v‹w bghUŸ mšy. vdnt iyy¤J‹ v‹gj‰F ehŸ
vd bkhÊbga®¤J¥ ghU§fŸ všyh« bjËth»ÉL«.

thj«: 2
â§fŸ »Hik ïuî eãfŸ ehaf«([š) mt®fS¡fhf
j©ÙÇš ngߣr« gH¤ij eh§fŸ Cwit¥ngh«.
mij â§fŸ »Hikí«, br›thŒ»Hik m[® tiuí«
mUªJth®fŸ.
üš: KÞÈ« 3740
ehË‹ Jt¡f« R¥A& v‹whš â§fŸ ïuî Cw
it¤jij br›thŒ m‹Wjh‹ mUªj Koí« â§fŸ
m‹W mUªj KoahJ. â§fŸ m‹W Cwit¤jij
â§fŸ »Hik Cwit¤jij â§fŸ »Hik mUªJ
th®fŸ v‹w brh‰bjhlÇÈUªJ ehË‹ Jt¡f«
R¥A& mšy v‹gij m¿ayh«.
ehË‹ Mu«g« k¡Ç¥ vd eã([š) F¿¥ã£ljhfnth
m§ÑfǤjjhfnth vªj thrfK« nk‰f©l AÔÌš
ïl«bgwÉšiy. eã([š) mt®fË‹ brašgh£il
ï¥D m¥ghÞ(uÈ) És¡Ftjhfî« ï§F thrf«
ïšiy. õ&mgh v‹gt® TWtjhf¤jh‹ thrf«
ïU¡»wJ. õ&mgh Ï{Ç 160 š ïwªjt®. mt® eã([š)
mt®fis Fo¡F«nghJ gh®¤jhuh? mªj AÔÌ‹
thrf« ï§F ju¥gL»wJ ghU§fŸ.

‫ــﻰ‬‫ﻴ‬‫ﺤ‬‫ ﻳ‬‫ــﻦ‬‫ﺔﹸ ﻋ‬‫ﺒ‬‫ــﻌ‬‫ﺎ ﺷ‬‫ﺛﹶﻨ‬‫ــﺪ‬‫ﻔﹶﺮٍ ﺣ‬‫ﻌ‬‫ ﺟ‬‫ﻦ‬‫ ﺑ‬‫ﺪ‬‫ﻤ‬‫ﺤ‬‫ﺎ ﻣ‬‫ﺛﹶﻨ‬‫ﺪ‬‫ﺎﺭٍ ﺣ‬‫ﺸ‬‫ ﺑ‬‫ﻦ‬‫ ﺑ‬‫ﺪ‬‫ﻤ‬‫ﺤ‬‫ﺎ ﻣ‬‫ﺛﹶﻨ‬‫ﺪ‬‫ﺣ‬
‫ ـﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠ ـﻪ‬‫ﻮﻝﹸ ﺍﻟﻠﱠ ـﻪِ ﺻ‬‫ﺳ‬‫ﺎﺱٍ ﻓﹶﻘﹶﺎﻝﹶ ﻛﹶﺎﻥﹶ ﺭ‬‫ﺒ‬‫ﻦِ ﻋ‬‫ ﺍﺑ‬‫ﺪ‬‫ﺒِﻴﺬﹶ ﻋِﻨ‬‫ﻭﺍ ﺍﻟﻨ‬‫ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺫﹶﻛﹶﺮ‬‫ﺍﻧِﻲ‬‫ﺮ‬‫ﻬ‬‫ﺍﻟﹾﺒ‬
‫ﻪ‬‫ﺑ‬‫ ـﺮ‬‫ﺸ‬‫ﻦِ ﻓﹶﻴ‬‫ﻴ‬‫ـﺎﺛﹾﻨ‬
‫ﻠﹶ ـﺔِ ﺍﻟِـ‬‫ ﻟﹶﻴ‬‫ﺔﹸ ﻣِ ـﻦ‬‫ﺒ‬‫ ـﻌ‬‫ـﺎﻝﹶ ﺷ‬
‫ ﻓِﻲ ﺳِ ـﻘﹶﺎﺀٍ ﻗﹶـ‬‫ﺬﹸ ﻟﹶﻪ‬‫ﺒ‬‫ﺘ‬‫ﻨ‬‫ ﻳ‬‫ﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ﻋ‬
‫ﻪ‬‫ ـﺒ‬‫ ﺻ‬‫ ﺃﹶﻭ‬‫ـﺎﺩِﻡ‬
‫ـ‬‫ ﺍﻟﹾﺨ‬‫ ـﻘﹶﺎﻩ‬‫ﺀٌ ﺳ‬‫ ـﻲ‬‫ ﺷ‬‫ﻪ‬‫ﻞﹶ ﻣِﻨ‬‫ﺮِ ﻓﹶﺈِﻥﹾ ﻓﹶﻀ‬‫ﺼ‬‫ﺍﻟﺜﱡﻠﹶﺎﺛﹶﺎﺀِ ﺇِﻟﹶﻰ ﺍﻟﹾﻌ‬‫ﻦِ ﻭ‬‫ﻴ‬‫ ﺍﻟِﺎﺛﹾﻨ‬‫ﻡ‬‫ﻮ‬‫ﻳ‬
m¥gona ï¥D m¥ghÞ ïªj thrf¤ij¡ T¿ÆUª

72

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

jhY« mâš eã([š) mt®fË‹ vªj th®¤ijí«
ïl«bgwÉšiy. ï¥D m¥ghÞ ï¥go¡ F¿¥ãLtâš
x‹W« M¢rÇa« ïU¡fKoahJ. fhuz«, ôj®fŸ
kÔdhÉš bgUksî thœªJ tªjh®fŸ. mt®fŸjh‹
ehis k¡Ç¥ãÈUªJ Mu«ã¤J tªjh®fŸ. ï‹W«
ôj®fŸjh‹ k¡ÇãÈUªJjh‹ ehis Mu«ã¡»wh®fŸ.
mªj tH¡f¥go th®¤ijfŸ òH¡f¤âš ïUªjd.
m¥gona â§fŸ br›thŒ v‹gij V‰W¡ bfh©lhY«
eh« V‰fdnt F¿¥ã£lJnghy `iyy¤J‹' v‹gJ
ïuî mšy. ehŸjh‹ v‹gij m¿ant©L«. m¥go
ahdhš, â§fŸ »Hik ehËš Cwit¤J â§fŸ »Hik
ehËY« br›thŒ »Hik ehËY« Fo¤jh®fŸ
v‹Wjh‹ És§fnt©L«.
[Ahgh¡fŸ brh‹dJ« brŒjJ« kh®¡f« MfhJ
vd T¿tU»wt®fŸ mt®fŸ brašfisna kh®¡f
Mjhukhf K‹it¡»wh®fŸ. ïij v›thW Mjhukhf
vL¡fKoí« v‹gij mt®fns nahá¡f£L«.
mt®fË‹ thj¤âš xU bghŒahd th®¤ij fyªJ
cŸsijí« ftÅ¡fnt©L«. ehË‹ Mu«g« ~g{®
v‹Wjh‹ eh§fŸ brhš»nwhnk jÉu thj¤âš
Tw¥gLtJnghš R¥A& vd¢ brhšyÉšiy. VbdÅš
NÇa‹ câ¡F« neuK« R¥A& vd¥gL«.

thj«: 3
ِ‫ ـﺪ‬‫ﻤ‬‫ﺤ‬‫ ﻣ‬‫ ـﻦ‬‫ﺎﺩِ ﻋ‬‫ﻦِ ﺍﻟﹾﻬ‬‫ﺪِ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﺑ‬‫ﺒ‬‫ﻦِ ﻋ‬‫ ﺑ‬‫ﺰِﻳﺪ‬‫ ﻳ‬‫ﻦ‬‫ ﻋ‬‫ﺎﻟِﻚ‬‫ﺛﹶﻨِﻲ ﻣ‬‫ﺪ‬‫ﺎﻋِﻴﻞﹸ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺣ‬‫ﻤ‬‫ﺎ ﺇِﺳ‬‫ﺛﹶﻨ‬‫ﺪ‬‫ﺣ‬
‫ ﺃﹶﺑِــﻲ‬‫ــﻦ‬‫ﻦِ ﻋ‬‫ﻤ‬‫ﺣ‬‫ﺪِ ﺍﻟــﺮ‬‫ﺒ‬‫ﻦِ ﻋ‬‫ﺔﹶ ﺑ‬‫ﻠﹶﻤ‬‫ ﺃﹶﺑِﻲ ﺳ‬‫ﻦ‬‫ ﻋ‬‫ﻤِﻲ‬‫ﻴ‬‫ﺎﺭِﺙِ ﺍﻟﺘ‬‫ﻦِ ﺍﻟﹾﺤ‬‫ ﺑ‬‫ﺍﻫِﻴﻢ‬‫ﺮ‬‫ﻦِ ﺇِﺑ‬‫ﺑ‬
‫ـﺎﻥﹶ‬
‫ ﻛﹶـ‬‫ ـﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ﻮﻝﹶ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﺻ‬‫ﺳ‬‫ ﺃﹶﻥﱠ ﺭ‬‫ﻪ‬‫ﻨ‬‫ ﻋ‬‫ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ﺿِﻲ‬‫ ﺭ‬‫ﺭِﻱ‬‫ﺪ‬‫ﻌِﻴﺪٍ ﺍﻟﹾﺨ‬‫ﺳ‬
‫ﻯ‬‫ــﺪ‬‫ﻠﹶﺔﹶ ﺇِﺣ‬‫ﻰ ﺇِﺫﹶﺍ ﻛﹶﺎﻥﹶ ﻟﹶﻴ‬‫ﺘ‬‫ﺎ ﺣ‬‫ﺎﻣ‬‫ ﻋ‬‫ﻜﹶﻒ‬‫ﺘ‬‫ﺎﻥﹶ ﻓﹶﺎﻋ‬‫ﻀ‬‫ﻣ‬‫ ﺭ‬‫ﻂِ ﻣِﻦ‬‫ﺳ‬‫ﺮِ ﺍﻟﹾﺄﹶﻭ‬‫ﺸ‬‫ ﻓِﻲ ﺍﻟﹾﻌ‬‫ﻜِﻒ‬‫ﺘ‬‫ﻌ‬‫ﻳ‬
‫ ﻛﹶــﺎﻥﹶ‬‫ــﻦ‬‫ﺘِﻜﹶﺎﻓِﻪِ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﻣ‬‫ ﺍﻋ‬‫ﺎ ﻣِﻦ‬‫ﺘِﻬ‬‫ﺒِﻴﺤ‬‫ ﺻ‬‫ ﻣِﻦ‬‫ﺝ‬‫ﺮ‬‫ﺨ‬‫ﻠﹶﺔﹸ ﺍﻟﱠﺘِﻲ ﻳ‬‫ ﺍﻟﻠﱠﻴ‬‫ﻫِﻲ‬‫ ﻭ‬‫ﺮِﻳﻦ‬‫ﻋِﺸ‬‫ﻭ‬
‫ﺎ‬‫ﻬ‬‫ـﻴﺘ‬
‫ﺴِـ‬‫ ﺃﹸﻧ‬‫ﻠﹶ ـﺔﹶ ﺛﹸ ـﻢ‬‫ـﺬِﻩِ ﺍﻟﻠﱠﻴ‬‫ ﻫ‬‫ ﺃﹸﺭِﻳﺖ‬‫ﻗﹶﺪ‬‫ ﻭ‬‫ﺍﺧِﺮ‬‫ ﺍﻟﹾﺄﹶﻭ‬‫ﺮ‬‫ﺸ‬‫ ﺍﻟﹾﻌ‬‫ﻜِﻒ‬‫ﺘ‬‫ﻌ‬‫ﻌِﻲ ﻓﹶﻠﹾﻴ‬‫ ﻣ‬‫ﻜﹶﻒ‬‫ﺘ‬‫ﺍﻋ‬
ِ‫ــﺮ‬‫ﺸ‬‫ﺎ ﻓِــﻲ ﺍﻟﹾﻌ‬‫ــﻮﻫ‬‫ﻤِﺴ‬‫ﺎ ﻓﹶﺎﻟﹾﺘ‬‫ﺘِﻬ‬‫ﺒِﻴﺤ‬‫ ﺻ‬‫ﻃِﲔٍ ﻣِﻦ‬‫ﺎﺀٍ ﻭ‬‫ ﻓِﻲ ﻣ‬‫ﺪ‬‫ﺠ‬‫ﻨِﻲ ﺃﹶﺳ‬‫ﺘ‬‫ﺃﹶﻳ‬‫ ﺭ‬‫ﻗﹶﺪ‬‫ﻭ‬
‫ﺠِﺪ‬‫ﺴ‬‫ﻛﹶﺎﻥﹶ ﺍﻟﹾﻤ‬‫ﻠﹶﺔﹶ ﻭ‬‫ ﺍﻟﻠﱠﻴ‬‫ﺎﺀُ ﺗِﻠﹾﻚ‬‫ﻤ‬‫ ﺍﻟﺴ‬‫ﺕ‬‫ﻄﹶﺮ‬‫ﺮٍ ﻓﹶﻤ‬‫ﺎ ﻓِﻲ ﻛﹸﻞﱢ ﻭِﺗ‬‫ﻮﻫ‬‫ﻤِﺴ‬‫ﺍﻟﹾﺘ‬‫ﺍﺧِﺮِ ﻭ‬‫ﺍﻟﹾﺄﹶﻭ‬

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

73

ِ‫ــﻪ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ـﻪ‬
‫ـﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠـ‬
‫ـ‬‫ﻮﻝﹶ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﺻ‬‫ﺳ‬‫ ﺭ‬‫ﺎﻱ‬‫ﻨ‬‫ﻴ‬‫ ﻋ‬‫ﺕ‬‫ﺮ‬‫ﺼ‬‫ ﻓﹶﺒ‬‫ﺠِﺪ‬‫ﺴ‬‫ ﺍﻟﹾﻤ‬‫ﻛﹶﻒ‬‫ﺮِﻳﺶٍ ﻓﹶﻮ‬‫ﻠﹶﻰ ﻋ‬‫ﻋ‬
‫ـﺮِﻳﻦ‬‫ﻋِﺸ‬‫ﻯ ﻭ‬‫ـﺪ‬‫ﺢِ ﺇِﺣ‬‫ﺒ‬‫ ﺻ‬‫ﺍﻟﻄﱢﲔِ ﻣِﻦ‬‫ﺎﺀِ ﻭ‬‫ ﺍﻟﹾﻤ‬‫ﺘِﻪِ ﺃﹶﺛﹶﺮ‬‫ﻬ‬‫ﺒ‬‫ﻠﹶﻰ ﺟ‬‫ ﻋ‬‫ﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ﻭ‬
ïiw¤öj®([š) ukshÅš eL¥g¤J ehŸfËš
ï~âfh~¥ ïUªjh®fŸ. X® M©L mt®fŸ ï~âfh~¥
ïUªJ ïUg¤â x‹whtJ ehis milªjJ«. mªehË‹
fhiyjh‹ ï~âfhãÈUªJ btËna¿dh®fŸ.
``v‹Dl‹ ï~âfh~¥ ïUªjt®fŸ filᥠg¤J
ehŸfËY« ï~âfh~¥ ïU¡f£L«! mªj ehŸ vd¡F¡
fh£l¥g£lJ; ã‹d® mJ vd¡F kw¡fo¡f¥g£L
É£lJ! fhiy neu¤âš <ukhd k©Âš eh‹ [{jh
brŒa¡ f©nl‹. vdnt, mij¡ filᥠg¤J ehŸfËš
njL§fŸ. x›bthU x‰iw¥ gilÆY« mij¤
njL§fŸ!' vd¡ T¿dh®fŸ. m‹W kiH bghʪjJ.
m‹iwa gŸËthrš Tiu nta¥g£ljhŒ ïUªjJ.
vdnt, gŸËthrš xG»aJ. ïUg¤ bjh‹wh« ehŸ
[&¥A&¤ bjhGifÆš ïiw¤öj® ([š) mt®fË‹
be‰¿Æny <ukhd fËk© goªâUª jij v‹Dila
ïu©L f©fS« gh®¤jd.
m¿É¤jt®: mó [p¤ mš F¤ß(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 2027

nk‰f©l AÔi[ ehË‹ Mu«g« k¡Ç¥ v‹gj‰F
Mjukhf it¡»‹wd®. ï~âfh~¥ bjhl®ghd všyh
AÔÞfis x‹¿iz¤J¥ gh®¡f nt©L« m¥nghJ
jh‹ rÇahd bjËî »il¡F«. ïJ bjhl®ghd
mâf¥goahd És¡f§fis¥bgw K‹g¡f¤âš cŸs
v§fŸ ïizajs§fis¡ fh©f.
ehË‹ Mu«g« k¡Ç¥ v‹whš eã([š) k¡Ç¥ãšjh‹
gŸË¡F ï~âfh~¥ ïU¡f¢ br‹¿U¡f nt©L«.
m›thnw k¡Ç¥ãšjh‹ btËna¿ ïU¡fnt©L«.
Mdhš ï~âfh~¥ ïU¥gj‰fhf eã([š) ~g#Çšjh‹
gŸË¡F tªjh®fŸ. m›thnw ï~âfh~¥ Ko¤JÉ£L
~g{Çšjh‹ btËna¿dh®fŸ. ïj‹ _y« ehË‹
Mu«g« ~g{®jh‹ v‹gJ bjËth»wJ.

74

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

ehË‹ Mu«g« ~g{®jh‹ v‹gj‰F
eh« K‹it¡F« Mjhu§fŸ.
Mjuh«: 1
mâfhiyÆ‹ (~g{Ç‹) ÛJ r¤âakhf! g¤J ehŸfË‹
ÛJ r¤âakhf! ïu£ilÆ‹ ÛJ«, x‰iwÆ‹ ÛJ«
r¤âakhf! brš»w ïuÉ‹ ÛJ«, r¤âakhf! m¿îil
nahU¡F ïâš r¤âa« ïU¡»wjšyth?
âU¡F®M‹ 89:1-5

nk‰f©l trd§fËš g¤J ehŸfË‹ ÛJ ïiwt‹
r¤âa« brŒ»wh‹. mit Jš A{ khj¤â‹ Kjš g¤J
ehŸfŸ vd gy ÉÇîiufËš Tw¥g£LŸsJ. eã([š)
mt®fS« bjËthd És¡f¤ij mˤJŸsh®fŸ.

ٍ‫ــﺎﻝ‬‫ﻟﹶﻴ‬‫ﺮِ ﻭ‬‫ﺍﻟﹾﻔﹶﺠ‬‫ ﻭ‬:‫ ﻗﺎﻝ ﺭﺳﻮﻝ ﺍﷲ ﺻﻠﻰ ﺍﷲ ﻋﻠﻴﻪ ﻭﺳﻠﻢ‬:‫ﻋﻦ ﺟﺎﺑﺮ ﺭﺿﻲ ﺍﷲ ﻋﻨﻪ‬
ِ‫ــﺮ‬‫ﺤ‬‫ ﺍﻟﻨ‬‫ﻡ‬‫ــﻮ‬‫ ﻳ‬‫ــﻔﹾﻊ‬‫ﺍﻟﺸ‬‫ ﻭ‬، ‫ﻓﹶﺔﹶ‬‫ﺮ‬‫ ﻋ‬‫ﻡ‬‫ﻮ‬‫ ﻳ‬‫ﺮ‬‫ﺍﻟﹾﻮِﺗ‬‫ ﻭ‬، ‫ﻰ‬‫ﺤ‬‫ ﺍﻷﺿ‬‫ﺮ‬‫ﺸ‬‫ ﻋ‬: ‫ ﻗﹶﺎﻝﹶ‬، ٍ‫ﺮ‬‫ﺸ‬‫ﻋ‬
11222 :‫ﺍﻟﺴﻨﻦ ﺍﻟﻜﱪﻯ ﻟﻠﻨﺴﺎﺋﻲ ﺭﻗﻢ ﺍﳊــﺪﻳﺚ‬
``mâfhiyÆ‹ ÛJ«, g¤J ehŸfË‹ ÛJ« r¤âakhf
v‹gj‰F, g¤J v‹whš mš mŸAh - Jš A{
khj¤â‹ g¤jh« ehŸ, x‰iw v‹whš mu~gh ehŸ,
ïu£il v‹whš mW¤J¥ gÈÆL« ehŸ'' vd ïiw¤
öj®([š) T¿dh®fŸ.
m¿¤jt®: #hã®(uÈ)

üš: Rdd« mš F¥uh Ȫ e[hp

ïªj trd§fËš ~g{Ç‹ ÛJ«, g¤J ehŸfË‹ ÛJ«
mšyhà r¤âa« brŒ»wh‹. ~g{iu¤ bjhl®ªJ
tU« ïuÉ‹ ÛJ« mšyhà r¤âa« brŒ»wh‹. m¥go
ahdhš gfšjh‹ Kjš mij¤ bjhl®ªJ brš»w ïuî
ïu©lhtJ v‹gJ bjËth»wJ. ïj‹go ~g{®jh‹
ehË‹ Mu«g« v‹gij¥ òǪJ bfhŸsnt©L«.

Mjhu«: 2
NÇa‹ rªâuid ão¡f KoahJ; ïuî gfiy Kªj
KoahJ. ï›thnw x›bth‹W« j‹ RH‰á¥ ghijÆš
(Orbits) Úªâ¢brš»‹wd.
âU¡F®M‹ 36:40
NÇa‹ rªâuid milaKoahJ vd ï§F Tw¥gL
tjhš mit ïu©L« xnu RH‰É¥ ghijÆš (Orbit)

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

75

brštjhf Ãid¤jhš mJ jtwhF«. rªâuD¡bfd jÅ
RH‰á ghij cŸsJ. vdnt, NÇa‹ rªâuÅ‹ RH‰á¥
ghijÆš tunt KoahJ v‹gij¤jh‹ trd¤â‹
Kjš gFâ TW»wJ. mnj neu¤âš óÄÆ‹ RH‰á¥
ghij x‹Wjh‹. ôÄ j‹Dila m¢áš RHštjhš
gfš ïuî V‰gL»wJ. vdnt, ï§F ïuî KjÈš
Mu«gkh? gfš KjÈš Mu«gkh v‹w nfŸÉ vG»wJ.
nk‰f©l trd¤âš mšyhà bjËthf¢ brhš»wh‹.
ïuî gfiy KªjKoahJ. m¥goahdhš gfš
K‹dhš br‹Wbfh©oU¡»wJ; ïuî mij¤
bjhl®ªJ ã‹dhš br‹Wbfh©oU¡»wJ v‹gJ
bjËth»wJ. vdnt, ~g{®jh‹ ehË‹ Mu«g«
v‹gJ bjËî.

Mjhu«: 3
NÇa‹ ÛJ«, mj‹ xËÆ‹ ÛJ« r¤âakhf! mij¤
bjhl®ªJ tU« rªâuÅ‹ ÛJ« r¤âakhf! gfš
btËahF«nghJ, mj‹ ÛJ« r¤âakhf! ïuî
_o¡bfhŸS« nghJ. mj‹ ÛJ« r¤âakhf!
âU¡F®M‹ 91:1-4

nk‰f©l trd§fËš gfš btËah»wJ ïuî mij
_o¡bfhŸ»wJ vd mšyhà TW»wh‹. btË¥
g£oU¥gJjh‹ Mu«g« mij _LtJ ïu©lhtJ
v‹gJ ï§nf bjËth»wJ.

Mjhu«: 4
mšy, rªâu‹ ÛJ« r¤âakhf! ã‹bjhlU« ïuÉ‹
ÛJ« r¤âakhf! btË¢rkhF« Éoa‰fhiyÆ‹ ÛJ
r¤âakhf! âU¡F®M‹ 74:32-34
ïuî ã‹bjhl®»wJ vd nk‰f©l trd§fËš
mšyhà TW»wh‹. vdnt ïuî v‹Wnk gfiy¤
bjhl®ªJ tU« v‹gjhš ehË‹ Mu«g« ~g{®jh‹
v‹gJ IaÄ‹¿ bjËth»wJ.

Mjhu«: 5
mtnd ïuit¥ gfyhš _L»wh‹. ït‰¿š áªâ¡F«
k¡fS¡F ârakhf¥ gy rh‹WfŸ cŸsd.
âU¡F®M‹ 13:3

76

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

...mtnd ïuthš gfiy _L»wh‹. mJ Éiuthf mij
(gfiy) ã‹bjhl®»wJ.
âU¡F®M‹ 7:54
nk‰f©l trd¤âš ïuthš gfiy _Ltjhfî«. ïuî
gfiy¥ ã‹bjhl®tjhfî« ïiwt‹ TW»wh‹. ïuî
v‹W« ïu©lhtJjh‹ v‹gJ« mJ gfiy Kªjnt
KoahJ v‹gJ« ïj‹ _y« Äf¤ bjËth»wJ.
ïiwt‹ ek¡F ï›thW Û©L« Û©L« ~g{®jh‹
ehË‹ Mu«g« v‹gij És¡F»wh‹.

Mjhu«: 6
mtnd Éoa¢ brŒgt‹; Ú§fŸ mikâbgw mtnd
ïuití«, fhy¡ fz¡»id m¿tj‰fhf¢ NÇaidí«,
Ãyití« c©lh¡»dh‹. ïit ahî« tšyikÆš
Äif¤j, mid¤ijí« m¿ªjtÅ‹ V‰ghlhF«.
âU¡F®M‹ 6:96

nk‰f©l trd¤âš XŒîbgw ïuit c©lh¡»íŸs
jhf ïiwt‹ TW»wh‹. ciH¤JÉ£L XŒî bgW
nthkh? mšyJ XŒî bg‰WÉ£L ciH¥nghkh?
ciH¥ò Kjš XŒî ïu©lhtJ. vdnt ï§F« ek¡F
ïuî ïu©lhtJ v‹gJ Äf¤bjËth»wJ. vdnt
ehË‹ Mu«g« ~g{®jh‹ ïâš á¿J« rªnjfÄšiy.

Mjhu«: 7
...mâfhiy neu« v‹D« btŸis üiy (ïuî vD«)
fU¥ò üÈÈUªJ bjËthF«tiu c©Q§fŸ; gUF§
fŸ. ã‹d®, ïuî tiu neh‹ig¥ ó®¤â ah¡F§fŸ!...
âU¡F®M‹ 2:187

nk‰f©l trd¤âš gfÈ‹ Mu«g« Tw¥g£LŸsJ.
ïj‹ _yK« ~g{®jh‹ ehË‹ Mu«g« v‹gJ bjËî.

Mjhu«: 8
ârakhf mij (F®Mid) f©ÂaÄ¡f xU ehËš
ïw¡»ndh«. f©ÂaÄ¡f ehŸ v‹d v‹gij ck¡F
m¿É¤jJ vJ? f©ÂaÄ¡f ehŸ MÆu« khj§ fis
Él Äf¢ áwªjjhF«. mâš thdt®fS«, Í¥upY«
j« ïu£rfÅ‹ f£lisÆ‹ go x›bthU fhÇa¤
JlD« ïw§F»wh®fŸ. mikâ ÃyÉÆU¡F«; mJ
(m‹iwa) mâfhiy câ¡F« tiuÆš ïU¡»wJ.
âU¡F®M‹ 97:1-5

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

77

nk‰f©l m¤âaha¤âš iyy¤Jš f¤® v‹D«
f©ÂaÄ¡f ehË‹ Koî brhšy¥g£LŸsJ. mj‹
Koî ~g{® - mâfhiy neu« vd brhšy¥g£LŸsJ.
ehË‹ Koî ~g{® - mâfhiy v‹whš, ehË‹ Mu«g«
v¥go k¡Ç¥ghf ïU¡f Koí«? vdnt ïªj trd¤â‹
goí« ehË‹ Mu«g« ~g{®jh‹ v‹gJ Ia¤â‰F
ïlÄ‹¿ bjËth»wJ.

Mjhu«: 9
...‫ﻋﻦ ﻋﺒﺪ ﺍﷲ ﺑﻦ ﺯﻣﻌﺔ ﺭﺿﻲ ﺍﷲ ﻋﻨــﻪ‬
‫ﻠﱠ ـﻪ‬‫ ـﺪِ ﻓﹶﻠﹶﻌ‬‫ﺒ‬‫ ﺍﻟﹾﻌ‬‫ﻠﹾ ـﺪ‬‫ ﺟ‬‫ ـﻪ‬‫ﺃﹶﺗ‬‫ﺮ‬‫ ﺍﻣ‬‫ﻠِ ـﺪ‬‫ﺠ‬‫ ﻓﹶﻴ‬‫ﻛﹸﻢ‬‫ ـﺪ‬‫ ﺃﹶﺣ‬‫ﻤِ ـﺪ‬‫ﻌ‬‫ﺎﺀَ ﻓﹶﻘﹶﺎﻝﹶ ﻳ‬‫ﺴ‬‫ ﺍﻟﻨ‬‫ﺫﹶﻛﹶﺮ‬‫ﻭ‬
...ِ‫ﻣِــﻪ‬‫ﻮ‬‫ ﺁﺧِﺮِ ﻳ‬‫ﺎ ﻣِﻦ‬‫ﻬ‬‫ﺎﺟِﻌ‬‫ﻀ‬‫ﻳ‬
4561 ‫ﺭﻭﺍﻩ ﺍﻟﺒﺨﺎﺭﻱ ﺭﻗﻢ ﺍﳊﺪﻳﺚ‬
...bg©fŸ F¿¤J ïiw¤öj®([š) F¿¥ãLifÆš,
c§fËš xUt® â£lÄ£L j« kidÉia, moikia
mo¥gJ nghš mo¡»wh®. ã‹d® mªehË‹ xU
gFâahd ïWâÆš - ïuÉš - mtSl‹ (ghYwî¡fhf)
mt® gL¡f neuyh«...
m¿É¤jt®: m¥Jšyhà ï¥D [«M(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, v©: 4942

nk‰f©l AÔÌš `Ä‹ M»Ç a›Äë' v‹w thrf¤ij
eã([š) ga‹gL¤âíŸsh®fŸ. ïj‰F mªj ehËš xU
gFâahd ïWâÆš v‹W bghUŸ. `Ä‹' v‹D«
th®¤ij xU gFâ
v‹w bghUËš ï§F
ga‹gL¤j¥g£LŸsJ. ehË‹ filᥠgFâ ïuîjh‹
v‹gJ ï§F bjËth»wJ. m¥goahdhš Kjš gFâ
gfš; ïu©lh« gFâ ïuthF«. mj‹ Mu«g¥gFâ
`~g{®' MF«. vdnt `~g{®'jh‹ ehË‹ Mu«g«
v‹gJ bjËth»wJ. NÇa‹ kiwtj‰F K‹djhf
všyh M©fS« kidÉíl‹ gL¤J k»œtâšiy.
nk‰f©l AÔÞ òfhßÆ‹ k‰bwhU m¿É¥ãY«,
jhuÛÆš 2123 AÔ[hfî« ïl«bg‰WŸsJ.

78

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

Mjhu«: 10
bjhGiffisí«, eL¤bjhGifiaí« ngQ§fŸ.
mšyhàÉ‹ K‹ò cŸs¢r¤Jl‹ ÚY§fŸ.
âU¡F®M‹ 2:238

Intis¤ bjhGiffËš eL¤bjhGifia¥ ngz
nt©L« vd ïiwt‹ TW»wh‹. eL¤bjhGif vJ
v‹gj‰F És¡fkhf gy AÔÞfŸ mJ m[® bjhGif
jh‹ vd¡ TW»‹wd. m[® bjhGif eL¤bjhGif
v‹whš Kjš bjhGif ~g{®jh‹. ~g{® bjhGif
Kjš v‹whš ehË‹ Mu«g« ~g{®jh‹ v‹gij
És§fnt©L«.
``e«ik eL¤ bjhGifia¤ bjhHÉlhkš NÇa‹
kiwí« tiu vâÇfŸ jhkj¥gL¤âÉ£lh®fŸ.
mšyhà mt®fË‹ òij FÊfisí« `åLfisí«'
mšyJ mt®fË‹ `tÆWfisí«' beU¥ghš Ãu¥ò
thdhf'' vd ïiw¤öj®([š)T¿dh®fŸ.
m¿É¤jt®: mä(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 4533

eL¤bjhGif m[® bjhGifjh‹ v‹gj‰F ï¥go
neuoahf gy AÔÞfŸ ïU¡»‹wd. eã¤njhH®fŸ
k‰W« eã¤njhÊa®fŸ gyU« m¿É¤JŸsh®fŸ.
ïªj AÔÞ Kjth¤â® mjhtJ Mjhu¤â‹ c¢rkhf
mikªJŸsJ. ï¥go ïU¡f tis¤J âǤJ eL¤
bjhGif v‹gj‰F ïJ bghUsšy vd thâLgt®fË‹
thj§fŸ Äfî« bghŒahdJ v‹gij És§fnt©L«.

Mjhu«: 11
‫ ـﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ ـﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ ـﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠ ـﻪ‬‫ ﺻ‬‫ﺒِ ـﻲ‬‫ـﺎﻥﹶ ﺍﻟﻨ‬
‫ ﻛﹶـ‬‫ﺎ ﻗﹶﺎﻟﹶﺖ‬‫ﻬ‬‫ﻨ‬‫ ﻋ‬‫ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ﺿِﻲ‬‫ﺔﹶ ﺭ‬‫ﺎﺋِﺸ‬‫ ﻋ‬‫ﻦ‬‫ﻋ‬
ً‫ـﺎﺀ‬
‫ـ‬‫ ﺧِﺒ‬‫ ﻟﹶ ـﻪ‬‫ ـﺮِﺏ‬‫ ﺃﹶﺿ‬‫ـﺖ‬‫ﺎﻥﹶ ﻓﹶﻜﹸﻨ‬‫ﻀ‬‫ﻣ‬‫ ﺭ‬‫ﺍﺧِﺮِ ﻣِﻦ‬‫ﺮِ ﺍﻟﹾﺄﹶﻭ‬‫ﺸ‬‫ ﻓِﻲ ﺍﻟﹾﻌ‬‫ﻜِﻒ‬‫ﺘ‬‫ﻌ‬‫ﻳ‬
.‫ﻠﹸــﻪ‬‫ﺧ‬‫ﺪ‬‫ ﻳ‬‫ ﺛﹸــﻢ‬‫ﺢ‬‫ــﺒ‬‫ــﻠﱢﻲ ﺍﻟﺼ‬‫ﺼ‬‫ﻓﹶﻴ‬
2033‫ﺭﻭﺍﻩ ﺍﻟﺒﺨﺎﺭﻱ ﺭﻗﻢ ﺍﳊﺪﻳﺚ‬
ïiw¤öj®([š) ukshÅ‹ filᥠg¤J ehŸfËš
ï~âfh~¥ ïU¥gh®fŸ. eh‹ mt®fS¡fhf (gŸËÆš)

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

79

xU Tlhu¤ij mik¥ng‹. [&¥A&¤ bjhGJÉ£L
mj‰FŸ EiHªJ ÉLth®fŸ...
m¿É¤jt®: MÆõh(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©:2033

ehË‹ Mu«g« k¡Ç¥jh‹ v‹whš eã([š) V‹ ~g{®
bjhGJÉ£L ï~âfh~¥ ïU¡f¢ brh‹wh®fŸ. Kjš
ehËš k¡Ç¥ bjhGJÉ£L¤jhnd ï~âfh~¥ ïU¡f¢
br‹¿U¡fnt©L«. X® ïuit mt®fŸ V‹
ïHªjh®fŸ. vdnt ehË‹ Mu«g« ~g{®jh‹ v‹gJ
Äf¤ bjËth»wJ.

Mjhu«: 12
ïiw¤öj®([š) nkil ÛJ ïU¡F«nghJ, ``ïuî¤
bjhGif g‰¿ v‹d TW»Ö®fŸ?'' vd xUt® nf£lh®.
``ïu©ou©lhf¤ bjhH nt©L«. mâfhiy¥
bghGij milªJÉLth® vd mŠádhš xU u¡m¤
bjhHyh«. mt® bjhGjJ mtU¡F ɤuhf mikí«.
c§fË‹ filᤠbjhGifahf ɤiu M¡»¡
bfhŸS§fŸ!'' vd ïiw¤öj®([š) T¿dh®fŸ.
m¿É¤jt®: ï¥D ck®(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 472

``ïuîfË‹ filᤠbjhGifahf ɤiu M¡»¡
bfhŸS§fŸ'' vd ïiw¤öj®([š) T¿dh®fŸ.
m¿É¤jt®: ï¥D ck®(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 998

nk‰f©l AÔÞfËš ɤiu filᤠbjhGifahf
M¡»¡bfhŸS§fŸ vd eã([š) T¿, ehË‹ Koî
~g{U¡F Kªija neu« v‹gijí« ehË‹ Mu«g«
~g{® v‹gijí« Äf¤ bjËthf m¿É¤JÉ£lh®fŸ.
áy® ïuÉ‹ filᤠbjhGifjh‹ ɤ®, ïij ehË‹
filᤠbjhGifahf vL¡f¡TlhJ vd thâL
»‹wd®. mt®fŸ ã‹tU« AÔi[¡ fhz nt©L«.

...‫ﻋﻦ ﻃﻠﺤﺔ ﺍﺑﻦ ﻋﺒﻴﺪ ﺍﷲ ﺭﺿــﻲ ﺍﷲ‬
‫ـﻲ‬
‫ﺍﺕٍ ﻓِـ‬‫ ـﻠﹶﻮ‬‫ ﺻ‬‫ ـﺲ‬‫ﻤ‬‫ ﺧ‬‫ ـﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ﻠﱠﻰ ﺍﷲ ﻋ‬‫ﻝﹸ ﺍﷲ ﺻ‬‫ﻮ‬‫ﺳ‬‫ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺭ‬

80

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

...ِ‫ﻠﹶــﺔ‬‫ﺍﻟﻠﱠﻴ‬‫ﻡِ ﻭ‬‫ــﻮ‬‫ﺍﻟﹾﻴ‬
46‫ﺭﻭﺍﻩ ﺍﻟﺒﺨﺎﺭﻱ ﺭﻗﻢ ﺍﳊﺪﻳﺚ‬
...``gfÈY«
ïuÉY«
Intis¤
bjhGiffŸ
ïU¡»‹wd'' vd ïiw¤öj®([š) T¿dh®fŸ...
m¿É¤jt®: jšAh ï¥D cigJšyhà(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 46

Intis¤ bjhGiffis eã([š) gfš ïuî vd
ïu©lhf¥ ãǤJ¢ brhšyÉšiy. khwhf gfš k‰W«
ïuî nr®¤J Intis¤ bjhGif v‹Wjh‹ F¿¥
ã£LŸsh®fŸ. vdnt ɤ® filᤠbjhGif v‹gJ
gfš k‰W« ïuî nr®¤J¤jh‹. v‹gij És§f
nt©L«.
F¿¥ò: ïªj AÔÌš mš a›« tš iyyà v‹W
thrf¤â‰F gfš k‰W« ïuî vd bkhÊbga®¡f¥
g£LŸsJ. ï§F iyyà v‹gj‰F ïuî v‹W
bghUŸ. mjhtJ a›« v‹w th®¤ijíl‹ iyyà
v‹w th®¤ij nr®ªJ tU«nghJ ïuî v‹W« iyyà
v‹w th®¤ij jÅahf tU«nghJ ehŸ v‹W« bghUŸ
v‹gij És§f nt©L«. a›« v‹w th®¤ij jÅahf
tªjhš gfš k‰W« ïuî ïizªjJ. gfiy k£L«
F¿¥ãLtj‰F eAh® v‹w th®¤ij ga‹gL¤j¥gL«.

Mjhu«: 13
ï‹D« Mjhu§fŸ nt©L« v‹whš bfhL¤J¡
bfh©nl nghfyh«. ïªj msɉF Mjhu§fŸ
ïUªJ«Tl ehË‹ Mu«g« k¡Ç¥jh‹ vd thâLjš
eh« nk‰F¿¥ã£LŸs âU¡F®MÅ‹ trd§fŸ k‰W«
AÔÞfŸ mid¤ijí« kW¥gjh»ÉL«. ôj®fŸ jh‹
ehis k¡Ç¥ neu¤âÈUªJ Mu«ã¤JtU»wh®fŸ
v‹gij ftd¤âš bfhŸsnt©L«.

‫ ـﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠ ـﻪ‬‫ ﺻ‬‫ﺒِ ـﻲ‬‫ﺎﺏِ ﺍﻟﻨ‬‫ ـﺤ‬‫ ﺃﹶﺻ‬‫ﻞٍ ﻣِ ـﻦ‬‫ﺟ‬‫ ﺭ‬‫ﻦ‬‫ﺍﺵٍ ﻋ‬‫ﻦِ ﺣِﺮ‬‫ ﺑ‬‫ﻌِﻲ‬‫ ﺭِﺑ‬‫ﻦ‬‫ﻋ‬
‫ـﺎﻥﹶ ﻓﹶﻘﹶـﺪِﻡ‬
‫ـ‬‫ﻀ‬‫ﻣ‬‫ ﺭ‬‫ﻡٍ ﻣِـﻦ‬‫ـﻮ‬‫ـﻲ ﺁﺧِـﺮِ ﻳ‬
‫ ﻓِـ‬‫ﺎﺱ‬‫ ﺍﻟﻨ‬‫ﻠﹶﻒ‬‫ﺘ‬‫ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺍﺧ‬‫ﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ﻋ‬
ِ‫ ﺑِﺎﻟﻠﱠـﻪ‬‫ـﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ـﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ـﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠـﻪ‬‫ ﺻ‬‫ﺒِـﻲ‬‫ ﺍﻟﻨ‬‫ـﺪ‬‫ﺍ ﻋِﻨ‬‫ـﻬِﺪ‬‫ـﺎﻥِ ﻓﹶﺸ‬
‫ـ‬‫ﺍﺑِﻴ‬‫ﺮ‬‫ﺃﹶﻋ‬

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

81

ِ‫ ـﻪ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ ـﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠ ـﻪ‬‫ـﻮﻝﹸ ﺍﻟﻠﱠ ـﻪِ ﺻ‬
‫ـ‬‫ﺳ‬‫ ﺭ‬‫ﺮ‬‫ﺔﹰ ﻓﹶ ـﺄﹶﻣ‬‫ﺸِﻴ‬‫ﺲِ ﻋ‬‫ﻠﱠﺎ ﺍﻟﹾﻬِﻠﹶﺎﻝﹶ ﺃﹶﻣ‬‫ﻟﹶﺄﹶﻫ‬
1992‫ ﺭﻭﺍﻩ ﺍﺑﻮ ﺩﺍﺅﺩ‬.‫ﻭﺍ‬‫ﻔﹾﻄِ ـﺮ‬‫ ﺃﹶﻥﹾ ﻳ‬‫ـﺎﺱ‬
‫ـ‬‫ ﺍﻟﻨ‬‫ﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ﻭ‬
ukshDila filá ehËš (ïJ filá ehsh
ïšiyah v‹gâš) k¡fŸ fU¤JntWg£L ïUªjh®fŸ.
m¥nghJ eã([š) mt®fËl« ïu©L »uhktháfŸ
K‹tªJ ne‰W ïuî eh§fŸ ãiw gh®¤jjhf
mšyhàÉ‹ ÛJ r¤âa« brŒJ rh£áaˤjh®fŸ.
vdnt neh‹ig É£LÉLkhW eã([š) k¡fS¡F
f£lisÆ£lh®fŸ.
m¿É¤jt®: Ç¥p ï¥D ÏuhZ
üš: mó jhñ¤ 1992

nk‰f©l AÔi[ Ãjhdkhf nahá¡fnt©L«.
eã([š) mt®fËl« R¥A& neu¤âš ~g{® bjhGif¡
F¥ ã‹d® ïu©L ng® tªJ ne‰W ïuî eh§fŸ
ãiwgh®¤njh« vd¡ TW»wh®fŸ. ehË‹ Mu«g«
k¡Ç¥jh‹ v‹whš mt®fŸ ïUtiuí« m¥go¡
T¿aj‰fhf eã([š) f©o¤âU¡f nt©L«. jk¡F
K‹dhš ï¥go jtwhf ngáat®fis eã([š)
f©o¡fhkš É£LÉLtJjh‹ tH¡fkh? ïšiy
v‹whš ï§F V‹ mt®fis¡ f©o¡fhkš É£Lit¤
jh®fŸ. fhuz« ehË‹ Mu«g« ~g{®jh‹ v‹gJ
Û©L« bjËth»wJ.

iyyà v‹whš v‹d bghUŸ?
iyyà v‹gj‰F ïuî v‹W« ïuî k£L«jh‹
v‹W« jtwhd És¡f§fŸ ju¥gL»‹wd. ïj‹
bghUis eh« m¿ªJbfhŸsnt©L«.
`iyyà' v‹w th®¤ij¡F gfš k‰W« ïuî ïizªj
ehŸ v‹W bghUŸ. ïªj th®¤ij a›« v‹w
th®¤ijíl‹ mš a›« tš iyyà vd ïiz¤J
vGj¥g£lhš gfš k‰W« ïuî v‹W bghUŸ. a›«
v‹w th®¤ij jŤJ vGj¥g£lhš gfš k‰W« ïuî
ïizªJŸsJjh‹ ehŸ v‹W bghUŸ. gfiy k£L«
F¿¥ãLtj‰F eAh® v‹w th®¤ijí«, ïuit k£L«
F¿¥gj‰F iyš v‹w th®¤ijí« ga‹gL¤j¥gL«.

82

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

vdnt iyyà vd th®¤ij¡F ïuî vd m®¤j«
bfhL¡fhkš ehŸ v‹nw m®¤j« bfhL¡f nt©L«
ïj‰fhd Mjhu§fŸ ju¥gL»‹wd.

Mjhu«: 1
‫ﻮﻝﹸ ﺍﻟﻠﱠــﻪِ ﺻــﻠﻰ ﺍﷲ‬‫ﺳ‬‫ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺭ‬:‫ــﺎ ﻗﹶــﺎﻝﹶ‬‫ﻤ‬‫ﻬ‬‫ﻨ‬‫ ﻋ‬‫ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ﺿِﻲ‬‫ﺃﻧﻪ ﲰﻊ ﻋﻦ ﺍﺑﻦ ﻋﻤﺮ ﺭ‬
‫ﻩ‬‫ﻭ‬‫ ـﺮ‬‫ـﻰ ﺗ‬
‫ـ‬‫ﺘ‬‫ﻮﺍ ﺣ‬‫ـﻮﻣ‬
‫ـ‬‫ﺼ‬‫ـﺎ ﺗ‬
‫ﻠﹶ ـﺔﹰ ﻟﹶـ‬‫ﻭﻥﹶ ﻟﹶﻴ‬‫ ـﺮ‬‫ﻋِﺸ‬‫ ﻭ‬‫ ـﻊ‬‫ ﺗِﺴ‬‫ﺮ‬‫ ـﻬ‬‫ﻋﻠﻴﻪ ﻭﺳﻠﻢ ﺍﻟﺸ‬
‫ﻜﹸ ـﻢ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ ﻓﹶ ـﺈِﻥﹾ ﻏﹸ ـﻢ‬‫ﻜﹸ ـﻢ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ ـﻢ‬‫ﻐ‬‫ـﺎ ﺃﹶﻥﹾ ﻳ‬
‫ ﺇِﻟﱠـ‬‫ﻩ‬‫ﻭ‬‫ ـﺮ‬‫ـﻰ ﺗ‬
‫ـ‬‫ﺘ‬‫ﻭﺍ ﺣ‬‫ﻔﹾﻄِ ـﺮ‬‫ﻟﹶﺎ ﺗ‬‫ﻭ‬
1800 ‫ ﺭﻭﺍﻩ ﻣﺴﻠﻢ ﺭﻗﻢ ﺍﳊــﺪﻳﺚ‬‫ﻭﺍ ﻟﹶﻪ‬‫ﻓﹶﺎﻗﹾﺪِﺭ‬
``khj« 29 ehŸfis¡ bfh©ljhfî« ïU¡»wJ. vdnt
c§fS¡F mJ kiw¡f¥g£oUªjhš jÉu, mij¡
fhzhkš neh‹ò neh‰fhÔ®fŸ; ï‹D« mij¡
fhzhkš neh‹ig¤ Jw¡fhÔ®fŸ. c§fS¡F kiw¡f¥
g£oUªjhš mij¡ fz¡»£L¡ bfhŸS§fŸ'' v‹W
ïiw¤öj®([š) T¿dh®fŸ.
m¿É¤jt®: m¥Jšyhà ï¥D ck®(uÈ)
üš: KÞÈ« 1800

nk‰f©l AÔÌš `iyyà' v‹D« th®¤ij
ga‹gL¤j¥g£LŸsJ. ïj‹ bghUŸ gfš k‰W«
ïuit cŸsl¡»a xU ehis¤jh‹ F¿¡»wJ. ïij
ïuî vd bkhÊbga®¡f¡TlhJ.

Mjhu«: 2
ïiwtÅl« #fÇŒah(miy) FHªij nt©oaj‰F
ïiwt‹ mt®fS¡F FHªij jUtjhf th¡fˤjh‹.
m¥nghJ mt®fŸ ïiwtDl‹ ciuahoa r«gt«
ï§F ju¥gL»wJ.
``v‹ ïu£rfnd! v‹ kidÉnah kyoahfî«, ehndh
KJikÆ‹ jŸshj gUt¤ijí« milªâU¡F«
ÃiyÆš vd¡F v›thW xU kf‹ c©lhth‹?'' vd¡
nf£lh®.
``m›thnw (el¡F«) vd¡ T¿dh‹. ïJ vd¡F Äfî«
Rygkhdnj! K‹d® Ú® xU bghUshfî« ïšyh
âUªj ÃiyÆš ehnd c«ik¥ gil¤nj‹'' vd
ïu£rf‹ T¿dh‹.

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

83

``v‹ ïu£rfnd! Ú vd¡F X® m¤jh£áia V‰gL¤J
thahf'' vd nt©odh®.
``Ú® eykhŒ ïU¡F« ÃiyÆnyna _‹W ehŸfŸ Ú®
k¡fSl‹ ngr Koahkš ïU¥Õ®. mJnt ck¡F
m¤jh£áahF«'' vd (ïiwt‹) T¿dh‹.
âU¡F®M‹ 19:8-10

nk‰f©l trd§fËš, Ú® eykhŒ ïU¡F« Ãiy
Ænyna _‹W ehŸfŸ Ú® k¡fSl‹ ngr Koahkš
ïU¥Õ® v‹D« thrf¤âš `[yh[ yahÈ‹' vd
ga‹gL¤j¥g£LŸsJ. yahÈ‹ v‹gJ iyyà
v‹D« brhšÈ‹ g‹ik¢ brhš MF«. ïj‰F gfš
k‰W« ïuî ïizªj ehŸ v‹W bghUŸ. áy
bkhÊbga®¥òfËš ïj‰F ïuî vd jÄHh¡f«
brŒa¥g£LŸsJ. m‹iwa fhy§fËš mt®fŸ ïuî
neu§fËš k¡fSl‹ ngrhkš ïU¥gJ x‹W«
M¢rÇakhd m¤jh£áahf ïU¡fhJ. clš Mnuh¡
»akhf ïUªJ« gfš ïuî vd _‹W ehŸfS«
ngrhkÈU¥gJjh‹ c©ikÆš M¢rÇakhdjhfî«
m¤jh£áahfî« ïU¡F«.
nk‰F¿¥ã£l th®¤ij¡F ehŸ v‹gJjh‹ bghUŸ
v‹gij k‰nwh® ïl¤âš mšyhà bjËîgL¤J»wh‹.
``_‹W ehŸfS¡F¢ irif _ykhf m‹¿ ngrhJ
ïU¥gnj ck¡F milahskhF«. c«Kila
ïu£rfid Ú® mâfkâf« ÃidîT®ªJ, fhiyÆY«,
khiyÆY« Jâ¥Õuhf!'' vd (ïiwt‹) T¿dh‹.
âU¡F®M‹ 3:41

ïªj trd¤âš `[yh[j mŒah«' v‹w th®¤ij
ga‹gL¤j¥g£LŸsJ. ïj‰F ehŸjh‹ bghUŸ vd
midtU« x¥ò¡bfhŸnth«. ïj‰F gfš k£L«jh‹
bghUŸ vd¡ fUjKoahJ. nkY« fhiyÆY«
khiyÆY« Jâ¥Õuhf vd mšyhà TWtâÈUªJ
fhiy¡F¥ ã‹jh‹ khiy tU« v‹gJ bjËth»wJ.
mjhtJ gfY¡F¥ ã‹ ïuî.

Mjhu«: 3
_[hî¡F eh‰gJ ehŸfis th¡fˤnjh«. (mt®
br‹w) ã‹d® Ú§fŸ mÚâahs®fshf¡ fhis¡f‹iw

84

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

(flîbsd) vL¤J¡ bfh©O®fŸ.

âU¡F®M‹ 2:51

nk‰f©l trd¤âš m®gpd iyyà eh‰gJ ehŸfŸ
v‹w thrf« ga‹gL¤j¥g£LŸsJ. ïJ eh‰gJ
ehŸfŸ mšy, eh‰gJ ïuîfns vd thâl KoahJ.
mt®fis ïiwt‹ ö® kiy¡F eh‰gJ ehŸfŸ
miH¤J¢ br‹whdh mšyJ eh‰gJ ïuîfŸ k£Lkh?
eh‰gJ ïuîfŸ k£L«jh‹ v‹gij thj¤â‰fhf
vL¤J¡ bfh©lhY« Tl rÇahf ïU¡fhJ. VbdÅš,
eh‰gJ ïuîfŸ k£L« mt®fŸ ö® kiy¡F br‹¿Uª
jhš gfÈš j« k¡fSl‹ ïUªâU¡fnt©L«. m¥go
k¡fSl‹ ïU¡F«nghJ k¡fŸ fhis¡ f‹iw
tz§» ïU¡fî« kh£lh®fŸ. ï‹D« Vuhskhd
Mjhu§fŸ AÔÞfËY« ïU¡»‹wd.

vªj ehŸ mu~gh?
AhÍfŸ midtU« mu~gh ikjhd¤âš x‹W TL«
ehŸjh‹ mu~ghth mšyJ Jš A{ khj« x‹gjh«
njâ mu~ghth v‹gâš fU¤JntWghLfŸ Ãywd.
vªj ehŸ mu~gh v‹gij eh« m¿ant©L«.
rªâu¡ fhy©lÇ‹ mo¥gilÆš khj¤ij Mu«
ã¥gJ« ehŸfis¡ fz¡»LtJ« rÇjh‹. všyh
mkšfisí« ïj‹ mo¥gilÆš mik¤J¡ bfhŸ
tJjh‹ rÇahd kh®¡f«. Mdhš mu~gh neh‹ò
AhÍfŸ mu~gh ikjhd¤âš x‹W TL« ehËšjh‹
it¡fnt©L«. Jš A{ x‹gjh« ehshf ïUªjhY«
m‹W AhÍfŸ mu~ghÉš x‹WTlÉšiy v‹whš
m‹W neh‹ò neh‰f¡TlhJ vd áy® thâL»wh®fŸ.
mu~gh ehŸ vªj ehŸ v‹gij eh« ï¥nghJ gh®¥ngh«.
mâfhiyÆ‹ (~g{Ç‹) ÛJ r¤âakhf! g¤J ehŸfË‹
ÛJ r¤âakhf! ïu£ilÆ‹ ÛJ«, x‰iwÆ‹ ÛJ«
r¤âakhf! brš»w ïuÉ‹ ÛJ«, r¤âakhf!
m¿îilnahU¡F ïâš r¤âa« ïU¡»wjšyth?
âU¡F®M‹ 89:1-5

nk‰f©l trd§fËš g¤J ehŸfË‹ ÛJ ïiwt‹
r¤âa« brŒ»wh‹. eã([š) mt®fŸ ïj‰F bjËthd
És¡f¤ij mˤJ cŸsh®fŸ.

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

85

ٍ‫ــﺎﻝ‬‫ﻟﹶﻴ‬‫ﺮِ ﻭ‬‫ﺍﻟﹾﻔﹶﺠ‬‫ ﻭ‬:‫ ﻗﺎﻝ ﺭﺳﻮﻝ ﺍﷲ ﺻﻠﻰ ﺍﷲ ﻋﻠﻴﻪ ﻭﺳﻠﻢ‬:‫ﻋﻦ ﺟﺎﺑﺮ ﺭﺿﻲ ﺍﷲ ﻋﻨﻪ‬
ِ‫ــﺮ‬‫ﺤ‬‫ ﺍﻟﻨ‬‫ﻡ‬‫ــﻮ‬‫ ﻳ‬‫ــﻔﹾﻊ‬‫ﺍﻟﺸ‬‫ ﻭ‬، ‫ﻓﹶﺔﹶ‬‫ﺮ‬‫ ﻋ‬‫ﻡ‬‫ﻮ‬‫ ﻳ‬‫ﺮ‬‫ﺍﻟﹾﻮِﺗ‬‫ ﻭ‬، ‫ﻰ‬‫ﺤ‬‫ ﺍﻷﺿ‬‫ﺮ‬‫ﺸ‬‫ ﻋ‬: ‫ ﻗﹶﺎﻝﹶ‬، ٍ‫ﺮ‬‫ﺸ‬‫ﻋ‬
11222 :‫ﺍﻟﺴﻨﻦ ﺍﻟﻜﱪﻯ ﻟﻠﻨﺴﺎﺋﻲ ﺭﻗﻢ ﺍﳊــﺪﻳﺚ‬
``mâfhiyÆ‹ ÛJ«, g¤J ehŸfË‹ ÛJ« r¤âakhf
v‹gj‰F, g¤J v‹whš mš mŸAh - Jš A{ khj¤â‹
g¤jh« ehŸ, x‰iw v‹whš mu~gh ehŸ, ïu£il
v‹whš mW¤J¥ gÈÆL« ehŸ'' vd ïiw¤öj®([š)
T¿dh®fŸ.
m¿¤jt®: #hã®(uÈ)

üš: Rd‹ mš F¥uh Ȫ e[hp

nk‰f©l trd§fŸ k‰W« AÔÞ bjËthf¡ TW
»‹wd. Jš A{ khj« 9 M« ehŸjh‹ mu~gh v‹W.
ïªj mo¥gilÆš Jš A{khj« v£lh« ehŸ mšyJ
g¤jh« ehŸ mu~gh vd m¿É¡f¥g£oUªJ m‹W
AhÍfŸ mu~ghÉš x‹W Todhš mJ mu~ghthf
fz¡»lKoahJ. VbdÅš jtwhd ehËš mt®fŸ
x‹W To ïU¡»wh®fŸ. vdnt vªj ehŸ mu~gh
âdnkh mjhtJ Jš A{ khj« 9 M« njânah m‹W
jh‹ eh« neh‹ò neh‰fnt©L«. mj‰fL¤j ehŸ
bgUehŸ bfh©lhl nt©L«.
2:189 trd¤âš mšyhà, A{i#í« ãiwjh‹
m¿É¡F« vd¡ TW»wh‹. ïj‹go gh®¤jhš rÇahf
rªâuÅ‹ 9 M« go¤ju¤âšjh‹ mu~gh âd« ïU¡f
nt©L«. ïj‰F kh‰wkhf ah® m¿É¤jhY«, V‹ rñâ
murh§f« vd ï‹W miH¡f¥gL« Ï#hÞ M£á
ahs®fŸ m¿É¤jhY« mt®fŸ ïj‰F mšyhàÉl«
gâš brhšy¡ flik¥g£LŸsh®fŸ.
m¥goahdhš ï‹iwa ehŸtiu jtwhd ehËš A{
brŒjt®fË‹ Ãiyjh‹ v‹d? mt®fË‹ A{ TLkh
Tlhjh v‹w xU nfŸÉia áy® K‹ it¡»wh®fŸ.
ïJnghyjh‹ _[h(miy) mt®fËl«, ``m¥goahdhš,
K‹br‹w jiyKiwfË‹ Ãiyik v‹d?'' vd mt‹
nf£lh‹ (âU¡F®M‹ 20:51,52) vd nfŸÉ it¡f¥g£lJ.
``ïJ F¿¤j Phd« v‹ ïu£rfÅl« gânt£oš
ïU¡»wJ. v‹ ïu£rf‹ jtwî« kh£lh‹; kw¡fî«

86

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

kh£lh‹'' vd (_[h) T¿dh®. (âU¡F®M‹ 20:52)
e‹ik »il¡F« Éõa§fËY« ïiwtdhš j©o¡f¥
gL« Éõa§fËY« eh« e«Kila Ô®¥ig¢ brhšy¡
TlhJ v‹gij nk‰f©l trd« bjÇÉ¡»wJ.
e«ik¥ g‰¿¤ jtwhd v©z¤ij k¡fËl« cUth¡F«
neh¡f¤âšjh‹ ïJ khâÇ nfŸÉfis bghJthf
áy® K‹it¡»wh®fŸ. _[h(miy) mt®fËl«
~ã®m›‹ ïJkhâÇahd neh¡f¤âšjh‹ nfŸÉ
nf£lh‹. ïJngh‹w nfŸÉia ï‹W ah® nf£lhY«
mt®fS¡F« ïJjh‹ gâyhF«.
mJ TLkh Tlhjh v‹gij mšyhà m¿th‹. mâš
Ô®¥ò¢ brhšÈna Mfnt©L« vd ïiwt‹ ek¡F
VtÉšiy. mâš ïiwt‹ Ô®¥gË¥gh‹.
r®tnjr rªâu¡ fhy©liu eh« midtU« x¥ò¡
bfhŸS« xU ehËš ïJngh‹w ãu¢áidfŸ âra«
ïU¡fhJ. m‹W eh« ïnj ngh‹W xU nfŸÉia
K‹it¡fyh«. mjhtJ, ï‹W cyf KG¡f xnu
ehËš mu~gh âd¤âš neh‹ò neh‰»nwhnk ïj‰F
Kªija fhy§fËš ɤâahrkhf neh‹ò neh‰wt®fË‹
A{ brŒjt®fË‹ Ãiy v‹d v‹W nf£fyh«. Mdhš
m¥go xU nfŸÉia eh« K‹it¡f kh£nlh«.
VbdÅš mj‰fhd Ô®¥ig ïiwt‹ j‹ ifÆš it¤
JŸsh‹. mij eh« kWikÆš bg‰W¡ bfhŸsyh«.
ï¥nghJ cldoahf eh« mj‰F¤ Ô®¥ò¤ njo miya
nt©oaâšiy.
vdnt cyf¤â‰F v‹W mu~gh âdnkh m‹Wjh‹
eh« mu~gh neh‹ò neh‰f nt©L« mj‰F mL¤j ehŸ
bgUehŸ bfh©lhlnt©L« v‹gij¥ òǪJ
bfhŸsnt©L«. x›bthUtU« mu~gh âd¤ij
mtut®fshf¤ Ô®khÅ¡f KoahJ ïiwt‹ mij
thd« k‰W« óÄia¥gil¤j ehËÈUªnj Ô®khŤJ
it¤JŸsh‹.

‫ ﻗﹶــﺎﻝﹶ ﺇِﻥﱠ‬‫ــﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ــﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ــﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠــﻪ‬‫ ﺻ‬‫ﺒِــﻲ‬‫ ﺍﻟﻨ‬‫ــﻦ‬‫ﺓﹶ ﻋ‬‫ﻜﹾــﺮ‬‫ ﺃﹶﺑِــﻲ ﺑ‬‫ــﻦ‬‫ﻋ‬
ِ‫ﺍﺕ‬‫ﻮ‬‫ـﻤ‬
‫ـ‬‫ ﺍﻟﺴ‬‫ـﻪ‬
‫ ﺍﻟﻠﱠـ‬‫ـﻖ‬
‫ﻠﹶـ‬‫ ﺧ‬‫ﻡ‬‫ـﻮ‬
‫ـ‬‫ـﻪِ ﻳ‬
‫ﺌﹶﺘِـ‬‫ﻴ‬‫ ﻛﹶﻬ‬‫ﺍﺭ‬‫ﺪ‬‫ـﺘ‬
‫ـ‬‫ ﺍﺳ‬‫ـﺪ‬
‫ـﺎﻥﹶ ﻗﹶـ‬
‫ـ‬‫ﻣ‬‫ﺍﻟﺰ‬

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

87

‫ـﺎﺙﹲ‬
‫ ﺛﹶﻠﹶـ‬‫ﻡ‬‫ ـﺮ‬‫ ـﺔﹲ ﺣ‬‫ﻌ‬‫ﺑ‬‫ـﺎ ﺃﹶﺭ‬
‫ـ‬‫ﻬ‬‫ﺍ ﻣِﻨ‬‫ﺮ‬‫ ـﻬ‬‫ ﺷ‬‫ ـﺮ‬‫ﺸ‬‫ـﺎ ﻋ‬
‫ـ‬‫ﺔﹸ ﺍﺛﹾﻨ‬‫ ـﻨ‬‫ ﺍﻟﺴ‬‫ﺽ‬‫ﺍﻟﹾ ـﺄﹶﺭ‬‫ﻭ‬
‫ ﺍﻟﱠــﺬِﻱ‬‫ـﺮ‬
‫ـ‬‫ﻀ‬‫ ﻣ‬‫ـﺐ‬
‫ـ‬‫ﺟ‬‫ﺭ‬‫ ﻭ‬‫ﻡ‬‫ـﺮ‬
‫ـ‬‫ﺤ‬‫ﺍﻟﹾﻤ‬‫ـﺔِ ﻭ‬
‫ـ‬‫ﺫﹸﻭ ﺍﻟﹾﺤِﺠ‬‫ﺓِ ﻭ‬‫ـﺪ‬
‫ـ‬‫ ﺫﹸﻭ ﺍﻟﹾﻘﹶﻌ‬‫ـﺎﺕ‬
‫ـ‬‫ﺍﻟِﻴ‬‫ﻮ‬‫ﺘ‬‫ﻣ‬
4662 ‫ﺎﻥﹶ ﺭﻭﺍﻩ ﺍﻟﺒﺨــﺎﺭﻱ ﺭﻗــﻢ ﺍﳊــﺪﻳﺚ‬‫ﺒ‬‫ــﻌ‬‫ﺷ‬‫ﻯ ﻭ‬‫ﺎﺩ‬‫ﻤ‬‫ ﺟ‬‫ﻦ‬‫ﻴ‬‫ﺑ‬
``mšyhà thd§fisí« óÄiaí« gil¤j ehËš
ïUªj (giHa) Ãiy¡nf fhy« âU«ãÉ£lJ. X®
M©L v‹gJ g‹Åu©L khj§fŸ MF«. mt‰¿š
eh‹F khj§fŸ (nghÇLjš Éy¡f¥g£l) òÅj
khj§fshF«. (mªj eh‹F khj§fËš) _‹W khj§fŸ
bjhl®ªJ tU»‹witahF«. mit ~Jšfmjh,
~JšA{, KA®u« k‰W« #&khj° [hÜ¡F«
õmghD¡F« ïilÆYŸs Ks® Fy¤J ‘u#¥' khj«
MF«'' vd (‘A{#¤Jš tjhÉš' ciuah‰¿anghJ)
ïiw¤öj®([š) T¿dh®fŸ.
m¿É¤jt®: mó g¡uh(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 4662

nk‰f©l AÔÌš eh« xU Éõa¤ij MŒî
brŒnjhkhdhš mšyhà ïªj cyf¤ij¥ gil¤j
ehS¡F mJ âU«ãÉ£lJ vd eã([š) T¿íŸsh®
fŸ. mâš tUl¤â‰F 12 khj§fŸ v¥go ïU¡f
nt©L« vd mik¤J¡ bfhL¤JŸsijí« fhz
Ko»wJ. fz¡»LjÈš K‹ò ïUªj jtWfis¢
rÇbrŒjh®fŸ.
ïiw¤öj®([š) X® x£lf¤â‹ ÛJ mk®ªâUª
jh®fŸ. xUt® mj‹ foths¤ij¥ ão¤âUªjnghJ,
``ïJ vªj ehŸ?' vd¡ nf£lh®fŸ. mªj ehS¡F
ï‹bdhU bga® N£Lth®fnsh vd¡ fUâ eh§fŸ
bksdkhf ïUªnjh«.
``ïJ eàUila (JšA{ khj« g¤jh«) ehsšyth?''
v‹wh®fŸ.
eh§fŸ, ``M«'' v‹nwh«.
``vªj khj«?'' vd¡ nf£lh®fŸ.
mªj khj¤J¡F ï‹bdhU bga® N£Lth®fnsh vd¡
fUâ eh§fŸ bksdkhf ïUªnjh«.

88

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

``ïJ JšA{ khjkšyth?'' vd¡nf£lh®fŸ.
eh§fŸ, ``M«!'' v‹nwh«.
ïªj CÇš, ïªj khj¤âš, ï‹iwa âd« v›tsî
òÅjkhdnjh, mJngh‹W, c§fË‹ cÆ®fS«,
cilikfS« òÅj« thŒªjit. ï§nf tªâU¥gt®
tuhjtU¡F ï¢brŒâia¡ Tw£L«; VbdÅš, tªâ
U¥gt® j‹id Él e‹F òǪJ bfhŸS« xUtU¡F
m¢brŒâia vL¤J¢ brhšy¡ TL«'' v‹wh®fŸ.
m¿É¤jt®: mó g¡uh(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 67

eã([š) mu~ghÉš ïUªj Jš A{ khj¤â‹ Kjš
ehŸ Conjunction Ãfœªj ehS¡F mL¤j ehshf ïUªjJ.
ïJ vªj ehŸ? ïJ vªj khj« vd eã([š) nfŸÉ
vG¥ã e‹whf¥ gâî brŒjh®fŸ.
F¿¥ã£l m¿P®fŸ, eg®fŸ, K‹ndh®fŸ k£L«
jh‹ áªâ¡f nt©L« k‰wt®fŸ áªâ¡f¡TlhJ
v‹gJ jtW; vªj¡ fhy¤âY« e‹whf¢ áªâ¡f¡
Tlat®fŸ ïU¡fyh« v‹w ï‹bdhU brŒâí«
nk‰f©l AÔÞ bjËthf¡ bfhL¡»wJ.

ÉáãÈ£o »Ç£OÇah - fz¡»‹ _y«
gh®¡»w KiwfŸ
ãiwia¥ òw¡f©zhš f©lhš mj‰F mL¤j ehŸ
Kjš ehŸ vd xU rhuh® khj§fis Mu«ã¡»wh®fŸ.
ãiwia 29 M« ehŸ òw¡f©zhš gh®¡fnt©L«. mJ
bjÇaÉšiy v‹whš khj¤ij 30 ehŸfshf ó®¤â
brŒant©L« vd xU rhuh® TW»wh®fŸ.
X® CÇš òw¡f©zhš ãiwgh®¡f¥g£lhš mij
mªj C®fhu®fŸ k£Lnk vL¤J¡ bfhŸsnt©L«.
k‰wt®fŸ vL¤J¡ bfhŸs¡ TlhJ vd xU rhuh®
TW»wh®fŸ.
X® CÇš ãiw gh®¡f¥g£lhš m§»UªJ F¿¥ã£l
».Û. öu¤âš ïU¡F« k¡fŸ k£L« mªj¤ jftiy
vL¤J¡ bfhŸsyh«.

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

89

NÇa‹ kiwªj ã‹d® áy ÃÄl§fŸ fʤJ ãiw
kiwªjhš mJ f©Q¡F¤ bjÇahÉ£lhY« mij
vL¤J¡ bfhŸsyh«.
k¡fh efÇš NÇa mÞjkd¤â‰F¥ ã‹ò rªâu‹
mÞjĤJ mJ f©Q¡F¤ bjÇahÉ£lhY« mij
vL¤J¡ bfhŸsyh« v‹W« xU rhuh® TW»‹wd®.
NÇa‹ rªâu‹ óÄ ne®nfh£o‰F tU« Ãfœî (The
Geocentric Conjunction occurs before Sunset) rñâ muãahÉ‹
NÇa mÞjkd¤â‰F¥ ãwF áy ÃÄl§fŸ jhkjkhf
rªâu mÞjkd« (The Moon sets after the Sun) V‰g£lhš
mj‰F mL¤j ehŸ rªâu khj¤â‹ Kjš ehŸ vd xU
rhuh® TW»wh®fŸ.
rñâ muãah v‹W uksh‹ k‰W« A{ m¿É¡»wnjh
m‹Wjh‹ cyf KÞÈ«fŸ midtU¡F« uksh‹
k‰W« A{ vd¡ TW»wh®fŸ.
rªâuÅ‹ njŒªJ tsU« Ãiyfis m¿ªJ khj§fis
fz¡»l nt©L« vd xU rhuh® TW»wh®fŸ.
j§fŸ eh£oš ~g{® bjhGif¡F K‹ò NÇa‹ rªâu‹
óÄ ne®nfh£oš tU« Ãfœî mšyJ mkhthir
(Geocentric Conjunction occurs before Dawn) Ãfœªjhš mªj
ehis khj¤â‹ Kjš ehŸ vd Koî brŒant©L«
vd¡ TW»‹wd®.
ï¥go gšntW fU¤J¡fŸ cŸst®fS¡F ïilÆš
ÉáãÈ£o »ÇOÇah v‹D« xU ãÇî« j‰nghJ
cUth» ïizajs§fËš tU»wJ.
ït®fŸ òw¡f©zhš ãiwia¥ gh®¥gt®fS«
mšy®. Kiwahf¡ fz¡»Lgt®fS« mšy®. f©zhš
gh®¥gj‰fhd thŒ¥ò ïU¡F« ïl§fis gâî brŒJ
m¿É¥gt®fŸ. x›bthU khjK« ãiw ãwªJÉ£lij
x¥ò¡bfhŸth®fŸ. Mdhš mij V‰W¡ bfhŸsnth
V‰W¡ bfhŸSkhW k¡fis Vtnth kW¡»wh®fŸ.
RU¡fkhf¢ brh‹dhš xU rÇahd Ô®it ït®fŸ
brhštâšiy.
ït®fË‹ fz¡F¥go cyf« _‹W¡F« nk‰g£l
gFâfshf¥ ãÇ¡f¥gL»wJ. ït®fË‹ fU¤J¥go

90

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

_‹W ehŸfŸ Md ã‹dU« áy ïl§fËš ãiw
bjÇtj‰fhd thŒ¥ng ïU¥gâšiy. mij mt®fS«
x¥ò¡ bfhŸ»wh®fŸ. Mdhš, mj‰F mt®fŸ vªj¤
Ô®î« brhštâšiy. ït®fË‹ fU¤J¥go cyf¤âš
_‹W ehŸfŸ eh‹F ehŸfŸ vd ɤâahr« cŸs
gFâfŸ v¥nghJnk ïU¡F«. ïªj mo¥gilÆš
fhy©l® mik¥gjhf ïUªjhš cyf¤âš xU ehis¡
F¿¥gj‰F Fiwªjg£rkhf eh‹F fhy©l®fŸ
njit¥gL»‹wd. mt®fŸ eh‹F ÃiyfËš ãiwia¡
fz¡»£L m¿»wh®fŸ.
1. ãiw ãwªJÉ£lJ. Mdhš m‹W ãiwia¥
gh®¡fKoahJ. ï›thW áy gFâfŸ cŸsd.
2. M¥o¡fš - cgfud§fË‹ _y« ãiwia¥ gh®¤jš.
3. bjhiyneh¡» _ykhf¥ ãiwia¥ gh®¤jš.
4. òw¡f©zhš ãiwia¥ gh®¤jš.
ït®fË‹ ïªj ÃiyghL eã([š) fh£o¤jªj Kiw¡F
kh‰wkhfnt ïU¡»wJ.
cyf¤âš eh‹F bt›ntW gFâfËš ãiwia¡
f©zhš gh®¤J¤jh‹ khj¤ij mªjªj gFâ k¡fŸ
Mu«ã¡f nt©L« v‹W eã([š) f£lisÆlnt
ïšiy. ïJ Kjš ãiw ïJ ïu©lh« ãiw vd k¡fŸ
thâ£lnghJ Tl mJ Ú§fŸ gh®¤j ehS¡FÇa
ãiwjh‹ vd eã([š) T¿dh®fŸ. mšyhà V‰gL¤â
íŸs k‹Ìš v‹W« khwhJ eh«jh‹ mij
kh‰wkhf¥ gh®¡»nwh« v‹gij cz®¤âdh®fŸ.
vdnt, ï§F mJ Kjš ãiw; m§F ehisjh‹ Kjš
ãiw;
mj‰fL¤J ïU¡F« ïl¤â‰F ehisa
kWehŸjh‹ Kjš ãiw vd Ô®khŤjš Kiwašy
v‹gij És§fnt©L«.

‫ـﺎ‬
‫ـ‬‫ﻨ‬‫ﺍﺀَﻳ‬‫ﺮ‬‫ـﺎﻝﹶ ﺗ‬
‫ﻠﹶ ـﺔﹶ ﻗﹶـ‬‫ﺨ‬‫ﻄﹾ ـﻦِ ﻧ‬‫ـﺎ ﺑِﺒ‬
‫ـ‬‫ﺰﻟﹾﻨ‬ ‫ﺎ ﻧ‬‫ﺓِ ﻓﹶﻠﹶﻤ‬‫ﺮ‬‫ﻤ‬‫ﺎ ﻟِﻠﹾﻌ‬‫ﻨ‬‫ﺟ‬‫ﺮ‬‫ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺧ‬‫ﺮِﻱ‬‫ﺘ‬‫ﺨ‬‫ ﺃﹶﺑِﻲ ﺍﻟﹾﺒ‬‫ﻦ‬‫ﻋ‬
ِ‫ــﻦ‬‫ﻴ‬‫ﻠﹶﺘ‬‫ ﻟﹶﻴ‬‫ــﻦ‬‫ ﺍﺑ‬‫ــﻮ‬‫ﻡِ ﻫ‬‫ ﺍﻟﹾﻘﹶﻮ‬‫ﺾ‬‫ﻌ‬‫ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺑ‬‫ ﺛﹶﻠﹶﺎﺙٍ ﻭ‬‫ﻦ‬‫ ﺍﺑ‬‫ﻮ‬‫ﻡِ ﻫ‬‫ ﺍﻟﹾﻘﹶﻮ‬‫ﺾ‬‫ﻌ‬‫ﺍﻟﹾﻬِﻠﹶﺎﻝﹶ ﻓﹶﻘﹶﺎﻝﹶ ﺑ‬
‫ــﻦ‬‫ ﺍﺑ‬‫ـﻮ‬
‫ـ‬‫ﻡِ ﻫ‬‫ـﻮ‬
‫ ﺍﻟﹾﻘﹶـ‬‫ـﺾ‬
‫ـ‬‫ﻌ‬‫ﺎ ﺍﻟﹾﻬِﻠﹶﺎﻝﹶ ﻓﹶﻘﹶﺎﻝﹶ ﺑ‬‫ﻨ‬‫ﺃﹶﻳ‬‫ﺎ ﺭ‬‫ﺎ ﺇِﻧ‬‫ﺎﺱٍ ﻓﹶﻘﹸﻠﹾﻨ‬‫ﺒ‬‫ ﻋ‬‫ﻦ‬‫ﺎ ﺍﺑ‬‫ﻗﹶﺎﻝﹶ ﻓﹶﻠﹶﻘِﻴﻨ‬
‫ـﺎﻝﹶ‬
‫ ﻗﹶـ‬‫ـﻮﻩ‬
‫ـ‬‫ﻤ‬‫ﺘ‬‫ﺃﹶﻳ‬‫ـﺔٍ ﺭ‬
‫ﻠﹶـ‬‫ ﻟﹶﻴ‬‫ـﺎﻝﹶ ﺃﹶﻱ‬
‫ﻦِ ﻓﹶﻘﹶـ‬‫ﻴ‬‫ﻠﹶﺘ‬‫ ﻟﹶﻴ‬‫ﻦ‬‫ ﺍﺑ‬‫ﻮ‬‫ﻡِ ﻫ‬‫ ﺍﻟﹾﻘﹶﻮ‬‫ﺾ‬‫ﻌ‬‫ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺑ‬‫ﺛﹶﻠﹶﺎﺙٍ ﻭ‬

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

91

‫ ﻗﹶــﺎﻝﹶ ﺇِﻥﱠ ﺍﻟﻠﱠــﻪ‬‫ﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ﻮﻝﹶ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﺻ‬‫ﺳ‬‫ﻛﹶﺬﹶﺍ ﻓﹶﻘﹶﺎﻝﹶ ﺇِﻥﱠ ﺭ‬‫ﻠﹶﺔﹶ ﻛﹶﺬﹶﺍ ﻭ‬‫ﺎ ﻟﹶﻴ‬‫ﻓﹶﻘﹸﻠﹾﻨ‬
‫ــﻮﻩ‬‫ﻤ‬‫ﺘ‬‫ﺃﹶﻳ‬‫ﻠﹶــﺔٍ ﺭ‬‫ ﻟِﻠﹶﻴ‬‫ﻮ‬‫ﺔِ ﻓﹶﻬ‬‫ﻳ‬‫ﺅ‬‫ ﻟِﻠﺮ‬‫ﻩ‬‫ﺪ‬‫ﻣ‬
1820‫ﺭﻭﺍﻩ ﻣﺴﻠﻢ ﺭﻗﻢ ﺍﳊﺪﻳﺚ‬
eh§fŸ c«uhî¡fhf òw¥g£lnghJ g¤D e¡yh
v‹D« ïl¤âš ïw§»ndh«. v§fS¡F ãiw
bj‹g£lJ. v§fËš áy® mJ ï¥D [yhÞ - _‹wh«
ehŸ ãiw v‹wd®. v§fËš ï‹D« áy® mJ ï¥D
iyyjŒ‹ - ïu©lh« ehŸ ãiw v‹W T¿d®. eh§fŸ
ï¥D m¥ghÞ(uÈ) mt®fis¢ rªâ¤J, eh§fŸ ãiw
gh®¤njh« v§fËš áy®, mJ ï¥D [yhÞ - _‹wh«
ehŸ ãiw v‹wd®. ï‹D« v§fËš áy® mJ ï¥D
iyyjŒ‹ - ïu©lh« ehŸ ãiw vd¡ T¿d® v‹gij¤
bjÇɤnjh«. Ú§fŸ vªj ehËš mij¥gh®¤Ô®fŸ vd
ï¥D m¥ghÞ(uÈ) nf£lh®fŸ. eh§fŸ mij ï‹d
ï‹d »HikÆš gh®¤njh« vd¡ T¿ndh«. mj‰F
mt®fŸ, ârakhf mij¥gh®¥gj‰fhf mšyhà
Ú£oU¡»wh‹. Ú§fŸ mij vªj¡ »HikÆš gh®¤Ô®
fnsh mJ mj‰FÇaJjh‹ vd ïiw¤öj®([š)
T¿dh®fŸ vd bjÇɤjh®fŸ.
m¿É¤jt®: mòš g¡jß
üš: [ëà KÞÈ«, AÔÞ v©: 1820

ÉŠPhd íf¤âš ï¤jh njitah?
``rªâu khj¡ fz¡if V‰fkW¥gt®fŸ ɤâahrkhd
xU thj¤ij K‹it¡»‹wd®. mjhtJ ï¤jh
ïU¡F« bg©fS¡F _‹W khjÉlhŒ R¤jkhF«
fhy« ï¤jh mšyJ _‹W khj§fŸ ï¤jh v‹w
r£l« ïÞyh¤âš ïU¡»wJ. ïJ mt®fS¡F el¤j¥
gL« fUtiw¢ nrhjidjhnd. ï‹W ÉŠPhd«
ts®ªJŸsJ. xU bg© fUU¡»whsh ïšiyah
v‹gij m¿tj‰F ï¥go fZl¥g£L fh¤âU¡f
nt©oa mtáaÄšiyna. vdnt kU¤Jt ÉŠPhd¥
go áWÚ® nrhjidÆ‹ _ynkh, Þnf‹ _ynkh
gÇnrhâ¤J fUtiw¢ nrhjidia Ko¤J¡
bfhŸsyh« jhnd ïij k£L« V‹ Ú§fŸ brŒa¤
JÂaÉšiy?'' vd¡ nf£»‹wd®.

92

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

nkY«, c§fŸ bg©fËš, xUtÇ‹ ÛJ khjÉlhÆ‹
e«ã¡if ïHªJ Ú§fŸ rªnjf¥g£lhš, m¥bg©
fS¡F«, khjÉlhŒ V‰glhj bg©fS¡F« ‘ï¤jh’
_‹W khj§fshF«. jÉu fUî‰w bg©fS¡F mt®fŸ
ãurÉ¡F« tiuahF«. mšyhàî¡F mŠRnthÇ‹
fhÇa¤ij mt‹ vËjh¡»it¡»wh‹.
âU¡F®M‹ 65:4

KjÈš x‹iw e‹whf¥ òǪJ bfhŸsnt©L«. mÑjh
- bfhŸifÆš, ïghj¤ - tz¡ftÊgh£oš, Ayhš,
Auh« M»at‰¿š if it¡F« mâfhu« ahU¡F«
ïšiy. vdnt mªj¤ J¢rš v§fS¡F« ïšiy.
eh§fŸ xUnghJ« ït‰¿š kh‰w« brŒaî« kh£
nlh«. kh‰w« brŒgt®fis ïd§fh£lhkš Élî«
kh£nlh«. eh§fŸ brhštJ, ïiwt‹ F¿¥ã£LŸs
M©Lfis m¿í« Éõa¤âš eh« filão¤J tU«
tèyh rÇ ïšiy v‹gJjh‹. eh§fŸ Vnjh tz¡
f¤ij kh‰Wtjhf jtwhf v©Q»wh®fŸ. tz¡f¤ij
kh‰WtJ v§fŸ ntiyašy.
ï¤jhit¥ bghW¤jtiu mJ xU tz¡fkhF«.
mšyhà TW« tz¡f¤âš eh« kh‰w« brŒa KoahJ.
eh« Ãid¥gJ nghy mJ x‹W« fUtiw¢ nrhjid
k£L« mšy. fUtiw¢ nrhjid v‹whš khjÉlhŒ
tU« bg©fS¡F xU khjÉlhŒ nghJ« v‹w r£l«
ïUªâU¡f nt©L«. mt®fS¡F mnj _‹W khj
ÉlhŒ fhy« R¤jkhF« tiujh‹ ï¤jh v‹gij¡
ftÅ¡f nt©L«. mJ k£Lkyyhkš ïj‰F eã([š)
mt®fS« bjËthd És¡f¤ij mˤJŸ sh®fŸ.
mij ã‹tU« AÔÞ És¡F»wJ.
mó R~¥ah‹(uÈ) ïwªj brŒâ áÇahÉÈUªJ tªj
_‹wh« ehŸ (mtÇ‹ kfŸ) c«K AÕgh(uÈ) kŠrŸ
Ãw thrid âuÉa¤ij tutiH¤J j« f‹d§fËY«
KH§iffËY« jlÉdh®. nkY«, `mšyhàití«
kWik ehisí« e«ãíŸs xU bg© j‹ fzt‹ ïwª
jhny jÉu ntW ah® ïwªjhY« _‹W ehŸfS¡F
nkš J¡f« fil¥ão¡f¡ TlhJ; fzt‹ ïwªjhš
k£L« eh‹F khjK« g¤J ehŸfS« J¡f« fil¥
ão¡f nt©L«'' vd ïiw¤öj®([š) T¿aij eh‹

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

93

nfŸÉ¥g£ouhÉ£lhš ïJ vd¡F¤ njita‰wJ
jh‹'' vd¡ T¿dh®.
m¿É¤jt®: i#d¥(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 1280

rªâu¡ fhy©lÇ‹ fz¡ÑL
ehis¡ fz¡»Ljš
t£lkhd, gªJnghy cU©ilahd x›bthU
bghUS« 0-360 o»ÇÆš fz¡»l¥gL«. ïij eh«
ms¥gj‰F mJ RHy nt©L«. cjhuz¤â‰F xU
ir¡»Ÿ r¡fu« xU Kiw R‰¿É£lJ v‹gij eh«
fz¡»lnt©L« v‹whš mâš X® ïl¤âš milahs«
ïlnt©L«. mj‹ thšoô¥ig eh« milahskhf
it¤J¡ bfhŸnth«. Mdhš, mªj milahs¤ij
k£L« it¤J¡ bfh©L r¡fu« xUKiw R‰¿É£lij
e«khš fz¡»l KoahJ. VbdÅš, milahs«
ïl¥g£l ïlK« nr®ªnj R‰¿tU«.
vdnt, mªj¢ r¡fu¤ij¤ bjhlhj xU F¿p£il eh«
V‰gL¤j nt©L«. ir¡»Ë‹ rhɤ Jthu¤ij eh«
F¿plhf it¤J¡ bfhŸnth«. r¡fu¤âš eh«
milahsÄ£LŸs thšoô¥igí«, mj‰F btËÆš
R‰whj rhÉ Jthu¡ F¿p£ilí« ne® nfh£oš
it¤J¤jh‹ R‰iw eh« Mu«ã¡f nt©L«. ï¥nghJ
eh« r¡fu¤ij¢ R‰¿ÉL»nwh«. mJ R‰¿tªJ kWgo
í« thšoô¥ò« rhɤJthuK« ne®nfh£o‰F tªJ
É»wJ. ïij¤jh‹ eh« xU R‰whf fz¡»L»nwh«.
ïnj mo¥gilÆšjh‹ fofhu K‰fS« RHš»‹wd.
12 k¡F všyhnk ne®nfh£oš tU»‹wd.
óÄ cU©ilahdJ. mJ RHš»wJ. mj‹ xU R‰iw
eh« fz¡»l nt©L« v‹whš v‹d brŒtJ?
ï¥nghJ ek¡F xU nfŸÉ vG«. mjhtJ, ir¡»Ÿ
r¡fu¤â‹ R‰iw ms¥gj‰F mj‰FŸS« btËÆY«
ïu©L milahs§fis eh« V‰gL¤âÆUªnjh«.
mt‰iw it¤J¤jh‹ mj‹ R‰iw msªnjh«. ï¥nghJ
óÄÆ‹ R‰iw ms¥gj‰F v‹d milahs« ïU¡»wJ?
mj‹ R‰iw v¥go ms¥gJ?
óÄÆ‹ R‰iw msªJ mij m¿tj‰fhf mj‹ xU

94

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

gFâÆš f£lhakhf milahs« ïlnt©L«. mj‰F
btËÆš mjDl‹ nr®ªJ RHyhj xU bghUis
milahs khf f£lha« V‰gL¤j nt©L«. óÄ¡F
btËÆš ek¡F X® milahs« ïU¡»wJ. ehŸnjhW«
eh« mij¥ gh®¤JtU»nwh«. mJjh‹ NÇa‹. óÄ
R‰¿ tU«nghbjšyh« NÇa‹ e«ik¢ rªâ¡»wJ.
ïij¤ jh‹ NÇa cja«, c¢r«, mÞjkd« v‹»nwh«.
ï¥nghJ eh« xU Koî¡F tunt©L«. óÄ cU©il
ahdJ. ïj‹ Ãy¥gu¥ã‹ všyh¥ gFâfËY« k¡fŸ
thœªJtU»wh®fŸ. óÄÆ‹ xU R‰iw¡ fz¡»Ltj‰F
x›bthU gFâÆš tá¡F« k¡fS« j§fŸ ïZl¤â‰F
jŤjÅahf óÄÆš xU F¿p£il V‰gL¤â¡
bfhŸsyhkh? mšyJ všnyhU¡F« bghJthf óÄÆ‹
xU gFâia k£L« F¿plhf mik¡f nt©Lkh?
všnyhU¡F« bghJthf óÄÆ‹ xU gFâÆš xU
F¿pL ïU¥gJjh‹ rÇahdJ. m¥goÆUªjhšjh‹
óÄÆ‹ RH‰áia e«khš rÇahf fz¡»£L tuKoí«.
jŤjÅahd F¿pLfŸ mik¡f¥g£lhš bgU«
bgU« FH¥g§fŸ ÃfG«. ahU« vijí« rÇahf¥ gâî
brŒa KoahJ. m¥gona gâî brŒJ it¤jhY« 0360o»Ç¡F« 360 F¿pL v‹w É»j¤âšjh‹ F¿pLfŸ
ïU¡F«. ï¥go eh« mik¤J¡ bfh©lhš ah® v¥
nghJ, v§F, v‹d brŒjh®? mšyJ v‹d brŒa¥
ngh»wh® v‹gij xUnghJ« ahuhY« òǪJ bfhŸs
KoahJ.
óÄÆ‹ RH‰áia eh« V‹ fz¡»lnt©L«? ïâš
ek¡F v‹d m¡fiu? KjÈš eh« ïij¤ bjǪâU¡f
nt©L«.
eh« thG« fhy¤ij fz¡»Ltj‰F«, cyf thœ¡ifÆš
ÃfG« Ãfœîfis k¡fŸ gâî brŒJ it¤J¡ bfhŸ
tj‰F«, el¡fÉU¥gt‰iw¤ â£lÄLtj‰F« óÄÆ‹
RH‰áia fz¡»£nl Mfnt©oa f£lha« kÅj
rKjha¤â‰F ïU¡»wJ.
rÇ ï¥nghJ eh« óÄia¡ fz¡»l¤ jahuh» É£
nlh«. óÄÆš mªj¡ F¿p£il eh« v§nf nghLtJ?
ïªj Éõa¤âš ek¡F ah® tÊfh£LtJ? eh« ïj‰F

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

95

xU tÊia¤ njo¥gh®¡»nwh«. óÄÆš F¿plhf eh«
mik¡F« ïl« v¥go¥g£l ïlkhf ïU¡f
nt©L«? mªj ïl¤âš v‹dbtšyh« ÃfHnt©L«?
mJ 0o»Çí« 360o»Çí« nrUÄlkhF«. mjhtJ v§F
eh« R‰iw Mu«ã¤njhnkh m§Fjh‹ mªj¢ R‰W
Koí« ïlkhF«. ï¥go óÄ j‹Dila xU R‰iw
Mu«ã¤J Ko¥gJjh‹ e«Kila ehË‹ msålhF«.
ï¥nghJ eh« ï§F v‹d el¡»wJ v‹gij e‹whf¡
ftÅ¡f nt©L«.
F¿pL cŸs mªj ïl« »H¡F« nk‰F« rªâ¡F«
ïlkhf ïU¡f nt©L«.
ï§F ïu©L »HikfS« ïu©L njâfS« ïU¡f
nt©L«.
#&«M bjhGifí« YA® bjhGifí« khW« ïlkhf
ïU¡f nt©L«.
»¥yh âir khW« gFâahf ïU¡f nt©L«.
NÇa‹ c¢áÆš ïU¡F« xnu gfÈš »H¡F¥ gFâ
k¡fŸ giHa njâÆY« »HikÆY«, nk‰F¥ gFâ
k¡fŸ òâa njâÆY« »HikÆY« ïU¥gh®fŸ.
nk‰F¥ gFâ k¡fŸjh‹ njâiaí« »Hikiaí«
KjÈš bjhl§Fgt®fŸ. ï§F ïu©L gFâ k¡fS«
mUnf mUnf tá¥gt®fŸ.
cjhuz¤â‰F, nk‰F¥ gFâ k¡fŸ uksh‹ khj¤â‹
Kjš njâ¡FŸ btŸË¡ »Hik ïUªjhš, mnj
neu¤âš »H¡F¥ gFâ k¡fŸ õmgh‹ khj¤â‹
filᤠnjâ¡FŸ ÉahH¡»Hik ïU¥gh®fŸ.
ïiwt‹ e«ik fZl¥gL¤jÉšiy; mUŸ òǪJ
É£lh‹. V‰fdnt mj‰fhd xU gFâia ïiwt‹
îzƤnj it¤âU¡»wh‹.
ïuití«, gfiyí«, NÇaidí«, rªâuidí« c§fS¡F
mt‹ tr¥gL¤â¡ bfhL¤jh‹. e£r¤âu§fS« mt‹
f£lis¥gona tr¥gL¤j¥ g£LŸsd. MŒªj¿a¡
Toa r_f¤â‰F ârakhf ïâY« rh‹WfŸ cŸsd.
âU¡F®M‹ 16:12

96

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

NÇaidí« rªâuidí« j« tÊfËš (Kiwahf¢)
bršYkhW mtnd c§fS¡fhf tr¥gL¤â¡ bfhL¤
jh‹. mtnd ïuití« gfiyí« c§fS¡fhf tr¥
gL¤â¡ bfhL¤jh‹.
âU¡F®M‹ 14:33
NÇaD« rªâuD« fz¡»‹gona cŸsd.
âU¡F®M‹ 55:5

NÇa‹jh‹ ek¡F óÄia¤ bjhlhj xU F¿plhF«
v‹gij ïiwt‹ ek¡F ï§F bjËîgL¤âÉ£lh‹.
ã‹ tU« trdK« ek¡F¢ rh‹whf ïU¡»wJ.
ïuití«, gfiyí« eh« ïu©L m¤jh£áfshŒ
M¡»ndh«. ã‹d® ïuÉ‹ m¤jh£áia k§f¢ brŒ
njh«. c§fË‹ ïu£rfÅlÄUªJ Ú§fŸ mUis¤
njo¡ bfhŸtj‰fhfî« M©LfË‹ v©Â¡if
k‰W« fz¡if Ú§fŸ m¿tj‰fhfî«, gfÈ‹
m¤jh£áia¥ gh®¥gj‰FÇajhfî« M¡»ndh«.
x›bthU bghUisí« bjËthf ÉtǤnjh«.
âU¡F®M‹ 17:12

óÄÆ‹ R‰iw ms¥gj‰F mâš X® milahs«
ïU¥gij ïiwt‹ ã‹tU« trd¤âš F¿¥ãL»wh‹.
ïu©L »H¡F âirfS¡F« ïu£ rf‹; ïu©L nk‰F
âirfS¡F« ïu£rf‹.
âU¡F®M‹ 55:17

xU ehis msåL brŒtj‰F mšyhà îzƤJŸs
mªj ïl« ï¥nghJ v§nf ïU¡»wJ? mij v¥go¤
njo¥gh®¥gJ?
ïij¤ njo¥gh®¥gj‰F xU K‹ndh¡F« âir
nt©L«. m¥go xU âir ïUªjhšjh‹ mij
ikakhf it¤J m§»UªJ ã‹dhš tªJ ã‹ gFâ
nrUÄl¤ij xU F¿plhf mik¡fKoí«. mªj
ïl«jh‹ ïu©L »H¡F ïu©L nk‰fhf ïU¡fKoí«.
ï¥nghJ eh« mªj K‹ndh¡F« âir vJ v‹gij¤
njLnth«.
ïu©L nk‰F k‰W« ïu©L »H¡F âirfis eh«
v ¥g o ¡ f ©L ã o ¥g J? j ‰n g hJ Ÿs » U¤ Jt ¡

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

97

fhy©lU¡F 0o»Çahf (ãiu« bkÇoa‹) »ß‹É¢ir
it¤JŸsh®fŸ. mnj nghš ôj®fŸ bkÇoa‹ M~¥
b#Ury¤ij 0o»Çahf it¤JŸsh®fŸ. x›bthU
rKjha¤â‰F« xU K‹ndh¡F« âir ïUªjJ. ïªj
mo¥gilÆš ek¡F ehnk xU K‹ndh¡F« âiria
V‰gL¤â¡ bfhŸsyhkh? mšyJ cyf k¡fis
ftd¤âš bfh©L všnyhU¡F« bghJthf xU
Ô®it¡ fhzyhkh? ek¡F ïâš ah® tÊfh£LtJ
vd¤ njo¡ bfh©oU¡ ifÆš âU¡F®MÅ‹ 2:143
trd« ek¡F tÊfh£L»wJ.
ï¥nghJ mªj ïl« v§nf ïU¡»wJ vd eh« óÄÆš
njo¥gh®¥ngh«.
ek¡F Û©L« ïiwt‹ bjËîgL¤J»wh‹. K‹ndh¡
F« âir x‹iw ïiwt‹ ek¡F V‰gL¤âíŸsh‹.
mªj¤ âiria K‹ndh¡f nt©L« vd f£lis
Æ£LŸsh‹.
Ú§fŸ k‰wt®fS¡F rh£áahs®fshfî«, öj®
c§fS¡F rh£áahsuhfî« ïU¥gj‰fhfnt, eh«
c§fis eLÃiyahd rKjhakhŒ M¡»íŸnsh«.
öjiu¥ ã‹g‰Wnth® ah®? j« ïu©L Fâ§fhš
fË‹ ÛJ ã‹nd âU«ã¢ bršnth® ah® v‹gij
e‹whf m¿tj‰fhfnt »¥yhit mik¤njh«...
âU¡F®M‹ 2:143

ï›trd« ek¡F K‹ndh¡F« âiria m¿É¡»wJ.
K‹ndh¡F« âir x‹W c©L v‹whš mªj¤ âiria
ã‹dhš xU Koî všiy nt©L«. mjhtJ, »H¡F¥
gFâÆš t á¥gt ®fŸ k¡fhÉš cŸs fmg¤
Jšyhàit nk‰F âirÆš K‹ndh¡F»wh®fŸ.
nk‰F¥ gFâÆš tá¡F« k¡fŸ »H¡F âirÆš
K‹ndh¡F»wh®fŸ.

‫ﻠﹶ ـﺔﹲ‬‫ ـﺮِﺏِ ﻗِﺒ‬‫ﻐ‬‫ﺍﻟﹾﻤ‬‫ ـﺮِﻕِ ﻭ‬‫ﺸ‬‫ ﺍﻟﹾﻤ‬‫ ـﻦ‬‫ﻴ‬‫ـﺎ ﺑ‬
‫ـ‬‫ـﺎﻝﹶ ﻣ‬
‫ﻄﱠﺎﺏِ ﻗﹶـ‬‫ ﺍﻟﹾﺨ‬‫ﻦ‬‫ ﺑ‬‫ﺮ‬‫ﻤ‬‫ﺎﻓِﻊٍ ﺃﹶﻥﱠ ﻋ‬‫ ﻧ‬‫ﻦ‬‫ﻋ‬
.ِ‫ــﺖ‬‫ﻴ‬‫ــﻞﹶ ﺍﻟﹾﺒ‬‫ ﻗِﺒ‬‫ــﻪ‬‫ﺟ‬‫ﻮ‬‫ﺇِﺫﹶﺍ ﺗ‬
413 ‫ﺭﻭﺍﻩ ﻣﺆﻃﺎ ﻣﺎﻟﻚ ﺭﻗﻢ ﺍﳊﺪﻳﺚ‬

98

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

``fmghit neh¡» Kf¤ij¤ âU¥ò«nghJ »H¡»‰F«
nk‰»‰F« ïilÆš fmgh ïU¡»wJ'' vd ck®(uÈ)
T¿dh®fŸ.
m¿É¤jt®: eh~ãî

üš: Km¤jh khÈ¡ 413

»H¡F« nk‰F« rªâ¡F« mªj ïu©L âirÆš k¡fË‹
Fâ§fhš (KJF¥gFâ) neU¡Fne® X® ïl¤âš ïiza
nt©L«. fmghÉš eh« bjhG«nghJ e«Kila
KfK« ek¡F vânu ÉgtÇ‹ KfK« neU¡F ne®
rªâ¡»wJ. ï›thWjh‹ Fâ§fhšfË‹ mªj rªâ¥ò«
Ãfœ»wJ. Fâ§fhšfŸ rªâ¡F« mªj ïl«jh‹ ehis
msÉL« ïlkhF«. mªj ïl¤ij¤jh‹ ïiwt‹
nk‰f©l 55:17 trd¤âš TW»wh‹.
ïJ KÞÈ« rKjha¤â‰F k£L« cŸsjh. mšyJ
cyf k¡fŸ midtU¡F« bghJthdjh v‹gij eh«
Û©L« Û©L« njo¥gh®¤njh«. ïšiy ïJ KÞÈ«
fS¡F k£L« ïšiy. cyf k¡fŸ midtU¡F«
bghJthdJ. mij¤ âU¡F®M‹ bjËîgL¤J»wJ.
ïiw¤öj® KA«k¤([š) mt®fS¡F K‹ò mD¥g¥
g£l ïiw¤öj®fŸ x›bthU gFâ k‰W« bkhÊ¡F¤
jh‹ öj®fshŒ ïUªjh®fŸ. Mdhš ïiw¤öj®
KA«k¤([š) mt®fis ïiwt‹ x£Lbkh¤j cyf¤
â‰F« cyf« mÊí« ehŸ tiu¡F« öjuhf mD¥ã
cŸsh‹.
öjnu! eh« c«ik kÅjFy« KGik¡F« e‰brŒâ
TWgtuhfî« m¢RW¤â v¢rÇ¥gtuhfnt mD¥ã
íŸnsh«. Mdhš, kÅj®fËš bgU«ghnyh® m¿ahkš
cŸsd®.
âU¡F®M‹ 34:28
óÄÆš »H¡F« nk‰F« rªâ¡F« xU gFâÆš ïu©L
ehLfŸ mUnf mUnf mikªJŸsd. mt®fŸ xnu
gfÈš Mdhš ïUtU« bt›ntW »HikÆY« njâ
ÆY« ïU¡»wh®fŸ.
~ãÍ (Fiji Iland) v‹D« ÔÉš k¡fŸ tá¤J tU»wh®fŸ.
mj‹ jiy efu« Rth (Suva) ïJ fmghÉÈUªJ +9
kÂneu¤âš cŸsJ. fmghÉš btŸË¡»Hik
#&«M bjhGtj‰F 9kÂneu¤â‰F K‹djhfnt

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

99

ït®fŸ btŸË¡»Hik #&«M bjhHnt©L«.
ït®fŸ nk‰F neh¡»¤ bjhHnt©L«. ïªj ehLjh‹
cy»š ehis KjÈš Mu«ã¡»wJ.
ïªeh£L k¡fŸ #&«M bjhG« ïnj neu¤âš ït®
fS¡F mU»š ïU¡F« rnkhth (Samova) ïj‹
jiyef® mãah (Apia) eh£L k¡fŸ ÉahH¡»HikÆš
YA® bjhGifia »H¡F neh¡» bjhHnt©L«.
ït®fŸ fmghÉÈUªJ -14 k neu¤âš ïU¡»wh®fŸ.
mjhtJ fmghÉš #&«M bjhGif elªj¥ ã‹d®
mnj ehS¡fhd #&«M bjhGifia ït®fŸ 14 kÂ
neu« fʤJ¤ bjhGth®fŸ.
ï§F x‹iw¡ ftÅ¡f nt©L«. fmghÉÈUªJ +9
kÂneu¤ijí« fmghÉÈUªJ -14 kÂneu¤ijí«
T£odhš 23 k neu«jh‹ tU»wJ. m¥goahdhš
24 k neu¤âš ï‹D« 1 k neu« v§nf nghdJ?
x‹W« M»ÉlÉšiy. mJ flš gFâÆš ïU¥gjhš
Ãy¥gu¥ãš fz¡»lÉšiy. nkY« ïªj ïu©L
ïl§fS¡F« ïilna cŸs öu« 1156».Û. MF«. Mdhš
mt®fŸ ïUtU¡F« 23 k neu« ɤâahr« ïU¡»wJ.
ïij¤jh‹ ïu©L »H¡F ï‹D« ïu©L nk‰F vd
ïiwt‹ brhš»wh‹. ïªj ïl«jh‹ 0o»Çí« 360
o»Çí« ïizí« ïlkhF«.
ï›thW óÄÆ‹ xU ehŸ RH‰áia eh« xU »Hik¡F¡
bfhL¡»nwh«. thu¤âš VG ehŸfŸ ïU¡»‹wd.
thu¤â‰F óÄ VGKiw RHš»wJ.
òÇjY¡fhf ï§F X® cjhuz« bfhL¡f¥gL»wJ.
fmghÉš A{Uš mÞt¤ v‹D« fš ïU¡F« gFâ
x‹W ïU¡»wJ. mj‹ _iy »H¡F¥ gFâia neh¡»
ïU¡»wJ. ï«_iy U¡Dš Ϫ¤ vdî« miH¡f¥gL«.
mªj _iyjh‹ jth~¥ - R‰iw Mu«ã¡F« ïlkhF«.
mâš R‰iw nk‰»ÈUªJ »H¡fhf R‰W»nwh«.
ïnjnghyjh‹ óÄí« nk‰»ÈUªJ »H¡F neh¡»
RHš»wJ. ïij M‹£o »sh¡ tŒÞ - fofhu¢ R‰W¡F
vâ® R‰W v‹gh®fŸ.

100

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

m§F jth~¥ brŒtj‰fhf v›thW VG Kiw eh« R‰¿
tU»nwhnkh m›thW óÄ thu¤â‰F VGKiw RHš
»wJ. fmghÉDŸ v§»UªJ EiHªjhY« A{Uš
mÞt¤ fšÈUªJjh‹ R‰iw¤ bjhl§fnt©L«.
xUKiw jth~¥ brŒJÉ£L kWgoí« eh« jth~¥
brŒa ÉU«ãdhš e« ïZl¤â‰F 8,9,20 vd R‰W¡
fis¡ bjhluKoahJ. 7R‰W¡fis cŸsl¡»aJ
jh‹ xU jth~¥ vd¥gL«. m›thnw VG Kiw óÄ
RHštJjh‹ xU thu« vd¥gL«. xU thu¤ij
ïilÆš K¿¤J¡ bfhŸsKoahJ. ïÞyh« fh£o¤
jªj ïij mo¥gilahf it¤J¤jh‹ cy»š ï‹W
ehŸ, thu« vd¡ fz¡»l¥gL»wJ. Mdhš, ïªj
c©ikia ahU« btËÆš brhštâšiy.

khj¤ij v›thW fz¡»Ljš?
ehË‹ msåL k‰W« thu¤â‹ msåL F¿¤J eh«
m¿ªJ bfh©nlh«. ï¥gona eh« thu§fis k£L«
fz¡F it¤J¡ bfh©nl nghdhš e«khš ïa§f
Koíkh? e«Kila x›bthU beho¥bghGJ« fz¡
»l¥gl nt©L«. e« brašghLfŸ m¿a¥gl nt©L«.
ïj‰F eh« v‹d brŒayh«? thu§fis x‹¿iz¡F«
X® msit ek¡F nt©L«. mªj msitia eh« khj«
vd miH¡»nwh«. mªj khj¤ij eh« v¥go
îzÆ¥gJ? ï¥nghJ eh« mij neh¡»¢ bršnth«.
óÄ j‹ m¢áš RH‹W bfh©L NÇaid¢ R‰¿tU»wJ.
mjhtJ j‹id¤jhnd óÄ R‰¿¡ bfh©L NÇaid¢
R‰¿tU»wJ. Mf óÄ¡F ïu©L R‰W¡fŸ ïU¡»‹wd.
mj‹ xU R‰iw it¤J eh« ehis msåL brŒnjh«.
M©Lfis ms¥gj‰F ï‹W cy»š gy eilKiwfŸ
cŸsd.
»®nfhÇa‹ fhy©l®
ôj®fË‹ fhy©l®
ïªâa bkhÊfË‹ fhy©l®fŸ
Ód¡ fhy©l®
ghãnyhÅa‹ fhy©l®
muò ehLfË‹ fhy©l®fŸ

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

101

ïit mid¤J« fhy©l®fŸ. x›bthUtU« xU
Kiwia¤ jk¡bfd it¤J¡ bfh©L khj§fisí«
fz¡»£L tU»wh®fŸ. fhy¤ij ms¥gj‰fhf óÄ
NÇaid¢ R‰¿tU« ehŸfis¥ ãǤJ khj§fshfî«,
mªj khj§fis x‹¿iz¤J M©Lfshfî«
fz¡»L»wh®fŸ. ït®fË‹ ïªj KiwÆš Ãiwa¥
ãu¢áidfŸ cŸsd. gy ehŸfŸ ïªj cyf¤ijÉ£L
fhzhkš nghdJjh‹ mt®fË‹ ïªj¡ fhy©l®fŸ
brŒj ò©Âa«. ïj‰fhd xU Ô®it ït®fŸ
ï‹Wtiu bfhL¡fîÄšiy. ït®fŸ ïªj Kiwia¡
ifahS« fhybkšyh« ït®fshš ïj‰F Ô®î
bfhL¡fî« KoahJ.
v¥go v‹whš, óÄ NÇaid¢ R‰¿tUtj‰F vL¤J¡
bfhŸS« fhy msî 365.2421 ehŸfŸ MF«. ïªj
ehŸfis ït®fŸ gÅbu©lhš tF¤J khj§fshŒ
M¡»wh®fŸ. ï¥go ït®fŸ gÅbu©L khj§fshŒ
M¡Ftj‰F ïâš vªj KfhªâuK« ïšiy. VbdÅš,
óÄ NÇaid¢ R‰¿tUtij gÅbu©lhf¥ ãÇ¥gj‰F
vªj F¿pL« msî« ïšiy.
eh« fhy¤ij ïH¡f¡TlhJ. ïÞyhÄa mo¥gilÆš
kÅj‹ j‹ thœ¡ifÆš x›bthU beho¥bghGâ‰F«
gâš brhšÈahf nt©L«. vdnt, ï¥nghJ eh«
fhy¤ij m¿ªJ brašgL« âiria neh¡»¢
bršnth«.
e«Kila ïiwt‹ ek¡F ï¥nghJ« mUŸòǪâU¡
»wh‹. ek¡F mt‹ âU¡F®Mid mˤâU¡»wh‹.
vJthf ïUªjhY« mâš cuá¥gh®¤j ã‹d®jh‹
eh« xU Koî¡F tunt©L«. ïj‰F ïiwt‹
brhšY« Ô®î v‹d eh« âU¡F®Mid¡ nf£ngh«.
thd§fisí«, óÄiaí« gil¤j ehËÈUªnj
mšyhàÉl« mtDila gânt£oš khj§fË‹
v©Â¡if g‹Åu©nl...
âU¡F®M‹ 9:36
e«Kila ïiwt‹ ek¡F khj§fË‹ v©Â¡if
gÅbu©L vd m¿É¤JÉ£lh‹. m¥goahdhš
mt®fŸ gÅbu©L khj§fshf¥ ãǤâU¥gJ rÇah?
mªj Kiwia ehK« V‰W¡ bfhŸsyhkh? eh«

102

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

KÞÈfŸ - ïiwtD¡F k£L« f£L¥g£lt®fŸ.
vijí« Muhahkš kh®¡fkhf vL¤J¡ bfhŸS«
J¢rš ek¡F ïšiy. ïiwtÅ‹ mâfhu¤âš eh«
ifit¡fkh£nlh«.

‫ ﻗﹶــﺎﻝﹶ ﺇِﻥﱠ‬‫ــﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ــﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ــﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠــﻪ‬‫ ﺻ‬‫ﺒِــﻲ‬‫ ﺍﻟﻨ‬‫ــﻦ‬‫ﺓﹶ ﻋ‬‫ﻜﹾــﺮ‬‫ ﺃﹶﺑِــﻲ ﺑ‬‫ــﻦ‬‫ﻋ‬
ِ‫ﺍﺕ‬‫ﻮ‬‫ـﻤ‬
‫ـ‬‫ ﺍﻟﺴ‬‫ـﻪ‬
‫ ﺍﻟﻠﱠـ‬‫ـﻖ‬
‫ﻠﹶـ‬‫ ﺧ‬‫ﻡ‬‫ـﻮ‬
‫ـ‬‫ـﻪِ ﻳ‬
‫ﺌﹶﺘِـ‬‫ﻴ‬‫ ﻛﹶﻬ‬‫ﺍﺭ‬‫ﺪ‬‫ـﺘ‬
‫ـ‬‫ ﺍﺳ‬‫ـﺪ‬
‫ـﺎﻥﹶ ﻗﹶـ‬
‫ـ‬‫ﻣ‬‫ﺍﻟﺰ‬
‫ـﺎﺙﹲ‬
‫ ﺛﹶﻠﹶـ‬‫ﻡ‬‫ ـﺮ‬‫ ـﺔﹲ ﺣ‬‫ﻌ‬‫ﺑ‬‫ـﺎ ﺃﹶﺭ‬
‫ـ‬‫ﻬ‬‫ﺍ ﻣِﻨ‬‫ﺮ‬‫ ـﻬ‬‫ ﺷ‬‫ ـﺮ‬‫ﺸ‬‫ـﺎ ﻋ‬
‫ـ‬‫ﺔﹸ ﺍﺛﹾﻨ‬‫ ـﻨ‬‫ ﺍﻟﺴ‬‫ﺽ‬‫ﺍﻟﹾ ـﺄﹶﺭ‬‫ﻭ‬
‫ ﺍﻟﱠــﺬِﻱ‬‫ـﺮ‬
‫ـ‬‫ﻀ‬‫ ﻣ‬‫ـﺐ‬
‫ـ‬‫ﺟ‬‫ﺭ‬‫ ﻭ‬‫ﻡ‬‫ـﺮ‬
‫ـ‬‫ﺤ‬‫ﺍﻟﹾﻤ‬‫ـﺔِ ﻭ‬
‫ـ‬‫ﺫﹸﻭ ﺍﻟﹾﺤِﺠ‬‫ﺓِ ﻭ‬‫ـﺪ‬
‫ـ‬‫ ﺫﹸﻭ ﺍﻟﹾﻘﹶﻌ‬‫ـﺎﺕ‬
‫ـ‬‫ﺍﻟِﻴ‬‫ﻮ‬‫ﺘ‬‫ﻣ‬
4662 ‫ﺎﻥﹶ ﺭﻭﺍﻩ ﺍﻟﺒﺨــﺎﺭﻱ ﺭﻗــﻢ ﺍﳊــﺪﻳﺚ‬‫ﺒ‬‫ــﻌ‬‫ﺷ‬‫ﻯ ﻭ‬‫ﺎﺩ‬‫ﻤ‬‫ ﺟ‬‫ﻦ‬‫ﻴ‬‫ﺑ‬
``mšyhà thd§fisí« óÄiaí« gil¤j ehËš
ïUªj (giHa) Ãiy¡nf fhy« âU«ãÉ£lJ. X®
M©L v‹gJ g‹Åu©L khj§fŸ MF«. mt‰¿š
eh‹F khj§fŸ (nghÇLjš Éy¡f¥g£l) òÅj
khj§fshF«. (mªj eh‹F khj§fËš) _‹W khj§fŸ
bjhl®ªJ tU»‹witahF«. mit ~Jšfmjh,
~JšA{, KA®u« k‰W« #&khj° [hÜ¡F«
õmghD¡F« ïilÆYŸs Ks® Fy¤J ‘u#¥' khj«
MF«'' vd (‘A{#¤Jš tjhÉš' ciuah‰¿anghJ)
ïiw¤öj®([š) T¿dh®fŸ.
m¿É¤jt®: mó g¡uh(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 4662

mt®fis¥ nghy eh« 365.2421 / 12 vd ehŸfis eh«
tF¤jhš khj« x‹W¡F 30.4368 ehŸfshf ãÇ»wJ.
ï¥nghJ eh« Û©L« mšyhàÉlK« mtDila
öjÇlK« br‹W khj§fËš ehŸfË‹ v©Â¡if¡F
VnjD« tÊ ïU¡»wjh vd¤ njondh«. mj‰F
ïiw¤öj®([š) gâš T¿íŸsh®fŸ.

‫ـﻪ‬‫ ﺃﹶﻧ‬‫ـﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ـﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ـﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠـﻪ‬‫ ﺻ‬‫ﺒِـﻲ‬‫ ﺍﻟﻨ‬‫ﻦ‬‫ﺎ ﻋ‬‫ﻤ‬‫ﻬ‬‫ﻨ‬‫ ﻋ‬‫ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ﺿِﻲ‬‫ ﺭ‬‫ﺮ‬‫ﻤ‬‫ ﻋ‬‫ﻦ‬‫ﻋﻦ ﺍﺑ‬
‫ﺓﹰ‬‫ ـﺮ‬‫ـﻲ ﻣ‬
‫ﻨِـ‬‫ﻌ‬‫ﻜﹶ ـﺬﹶﺍ ﻳ‬‫ﻫ‬‫ﻜﹶﺬﹶﺍ ﻭ‬‫ ﻫ‬‫ﺮ‬‫ﻬ‬‫ ﺍﻟﺸ‬‫ﺐ‬‫ﺴ‬‫ﺤ‬‫ﻟﹶﺎ ﻧ‬‫ ﻭ‬‫ﺐ‬‫ﻜﹾﺘ‬‫ﺔﹲ ﻟﹶﺎ ﻧ‬‫ﻴ‬‫ﺔﹲ ﺃﹸﻣ‬‫ﺎ ﺃﹸﻣ‬‫ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺇِﻧ‬
‫ـﺎﺛِﲔ‬
‫ﺓﹰ ﺛﹶﻠﹶـ‬‫ ـﺮ‬‫ﻣ‬‫ ﻭ‬‫ ـﺮِﻳﻦ‬‫ﻋِﺸ‬‫ﺔﹰ ﻭ‬‫ ـﻌ‬‫ﺗِﺴ‬
1913‫ﺭﻭﺍﻩ ﺍﻟﺒﺨﺎﺭﻱ‬

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

103

``khj« ï¥goí« ï¥goíkhŒ ïU¡»wJ. ehnkh c«Ä
rKjha«; (thdïa‰ãašgo) vGJtijí«, fz¡»L
tijí« eh« m¿ªâU¡fÉšiy. mjhtJ áy ntis
ïUg¤bjh‹gJ ehŸfshfî« áy ntis K¥gJ
ehŸfshfî« ïU¡»wJ!'' vd eã([š) T¿dh®fŸ.
m¿É¤jt®: ï¥D ck®(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 1913

ï¥nghJ eh« ÉʤJ¡ bfh©nlh« ïÞyhÄa
mo¥gilÆš khj§fË‹ ehŸfŸ 29 mšyJ 30
Mf¤jh‹ ïU¡f nt©L«. 29 ¡F¡ Fiwthfnth 30¡F
mâfkhfnth ïU¡fnt TlhJ.
m¥goahdhš ï‹W eilKiwÆš eh« ã‹g‰¿tU«
»U¤Jt¡ fhy©lÇš khj¤â‹ ehŸfŸ 28,29,30,31 vd
ïU¡»wnj; ïij eh« ã‹g‰wyhkh? fhy©lU«
ïiw¢r£lkhF«. ïij eh« Û¿dhš e«Kila Ãiy
v‹d? Û©L« ïªj¡ nfŸÉia âU¡F®MÅl«
it¤njh«. mJ bjËthf xU gâiy¢ brh‹dJ.
mªeèî - kh‰Wjš - ÃuhfÇ¥igna mâf¥gL¤J»wJ.
ïj‹ _y« ïiwkW¥ghs®fns tÊ bfL¡f¥
gL»‹wd®. VbdÅš, mšyhà jL¤jâ‹ v©Â¡
ifia¥ ó®¤âah¡Ftj‰fhfî«, mšyhà jL¤jij
É£LÉLtj‰fhfî« X® M©oš mij MFkh¡»¡
bfhŸ»‹wd®. k‰nwh® M©oš mij jL¤J¡
bfhŸ»‹wd®. ï‹D« ïiwkW¥ghs® T£l¤ij
mšyhà ne®tÊ el¤j kh£lh‹.
âU¡F®M‹ 9:37
m¥goahdhš ek¡FŸs fhy©l® vJ? ïªj¡ nfŸÉ
ia eh« Û©L« âU¡F®MÅl« it¤njh«. Rkh® 14
ü‰wh©L¡F K‹d® k¡fS« ïnj nfŸÉia ïiw
tÅl« K‹it¤jh®fsh« âU¡F®M‹ brh‹dJ.
ãiwfŸ F¿¤J c«Äl« nf£»wh®fŸ. ``mit k¡fS¡
F¡ fhy« fh£o (Calendar) Mfî«, A{Í‹ fhy¤ij
m¿É¥gitahfî« ïU¡»‹wd'' vd¡ TW«.
tá¡F« ïl§fS¡FŸ mt‰¿‹ ã‹òwkhf tUtâš
ò©ÂaÄšiy. khwhf, ïiwtD¡F mŠRgtnd
ò©Âath‹. vdnt, tá¡F« ïl§fS¡FŸ mt‰¿‹

104

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

thršfŸ tÊahfnt thU§fŸ! ï‹D«, Ú§fŸ
bt‰¿bgW« bghU£L mšyhàit mŠR§fŸ!
âU¡F®M‹ 2:189

ïiwtD¡nf všyh¥ òfG«! mt‹ ek¡F¤ bjË
th¡»É£lh‹. rªâuÅ‹ go¤ju§fŸjh‹ M©Lfis
ms¡F« msit vd ek¡F m¿É¤JÉ£lh‹. rªâuÅ‹
njŒªJ tsU« go¤ju§fŸjh« ehŸfË‹ v©Â¡if.
mJ xUKiw ts®ªJ njŒªjhš xU khj« v‹gij
ek¡F ïiwt‹ Û©L« TW»wh‹.
NÇaid xË mË¥gjhfî«, rªâuid xËia¥
ãuâgÈ¥gjhfî« mtnd M¡»dh‹. M©LfË‹
v©Â¡ifiaí«, fhy¡fz¡ifí« Ú§fŸ m¿í«
bghU£L mj‰F (Ãyî¡F) gy go¤ju§fis c©lh¡
»dh‹. j¡f fhuz§fŸ ï‹¿ ït‰iw mšyhà
gil¡fÉšiy. m¿îŸs k¡fS¡F¤ j‹ m¤jh£áfis
ÉtÇ¡»wh‹.
âU¡F®M‹ 10:5
M«, óÄ NÇaid¢ R‰¿tU« ehŸfis¡ fz¡»lhkš
rªâu‹ óÄia¢ R‰¿tUtij¤jh‹ fz¡»lnt©L«.
eh« KjÈš ehis msªnjh«; ã‹d® thu¤â‹
ehŸfis¡ fz¡»£nlh«; ï¥nghJ khj§fË‹
ehŸfis fz¡»l¥ngh»nwh«.
eh« nkny gh®¤j âU¡F®MÅ‹ 10:5 trd¤âš gy
M©LfË‹ v©Âifia eh« všyh¡ fhy§fËY«
m¿ªJ bfhŸtj‰fhfnt rªâuD¡F gy go¤ju§fis
V‰gL¤âajhf ïiwt‹ TW»wh‹. ï‹D« 55:5 trd¤
âš NÇaD« rªâuD« fz¡»‹gojh‹ ïU¡»‹wd
vd¡ TW»wh‹. ït‰iw všyh« ftd¤âš bfh©L
MŒî brŒa eh« bršnth«.
ï¥nghJ ek¡F¤ bjÇ»wJ; rªâu‹ óÄia¢ R‰¿
tUtj‰F MF« fhy« 29 ehŸfshfî«, áy ntisfËš
30 ehŸfshfî« ïU¡»‹wd. ïâš vªj khj¤âš 29
ehŸfŸ v‹gijí«, vªj khj¤âš 30 ehŸfŸ
v‹gijí« m¿ªJ bfhŸtj‰F eh« it¤JŸs
msit v‹d? rªâuid ms¡F« Kiwia ek¡F ah®
f‰W¤ jUtJ?

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

105

óÄ j‹ m¢áš RHY«nghJ NÇaid âdK« F¿¥
ã£l ïl¤âš kh‰wÄšyhj ÃiyÆš eh« gh®¤J
tU»nwh«. Mdhš rªâuid e«khš âdK« xnu
ÃiyÆš gh®¡fKoatâšiy. mj‹ ts®¢á É»j¤âš
ɤâahr¤ij¡ fh©»nwh«. ïJ V‹? v›thW?
rªâuD« cU©il tot« bfh©l xU Jiz¡ nfhŸ.
eh« rªâuid¥ gh®¡F«nghbjšyh« mj‹ xnu
gFâia¤jh‹ gh®¡fKo»wJ. kW gFâia e«khš
gh¡fKoahJ. Mdhš, mªj xU gFâÆš eh« gh®¥gJ
NÇaÅÈUªJ tU« btË¢r¤â‹ ãuâgÈ¥ig¤jh‹.
Mdhš mijí« e«khš xnu khâÇahf¥ gh®¡f
Kotâšiy. ïij¤jh‹ 2:189 trd« ek¡F njâ vd¡
F¿¥ãL»wJ.
ï¥nghJ ek¡F x‹W bjǪjhf nt©L«. mjhtJ
rªâuÅ‹ R‰¿‰fhd mså£il eh« v§»UªJ
bjhl§» v§F Ko¥gJ? ïªj¡ nfŸÉiaí« eh«
âU¡F®MÅl« it¤njh«.
ï‹D« rªâu‹ xË k§», NÇaD« rªâuD« x‹W
nr®¡f¥ g£L ÉL«.
âU¡F®M‹ 75:8,9
rªâu‹ xËia ïH¡F« xU neu¤ij nk‰f©l trd«
F¿¥ãL»wJ. ï¥go xU Ãfœî el¥gij eh« MŒî
brŒí«nghJ, NÇaid¢ rªâu‹ kiw¡F« xU Ãfœit
eh« M©LnjhW« gh®¤J tU»nwh«. ïij eh«
NÇa»ufz« vd miH¡»nwh«. ïªj neu¤âš rªâu‹
xËa‰¿U¥gij eh« fh©»nwh«. xËa‰W ïU¡F«
ïªj Ãiy rªâuD¡F mj‹ x›bthU R‰¿Y«
V‰gL»wJ. ïJ V‰gL«nghJ óÄ, rªâu, NÇa‹ xnu
ne®nfh£oš tU»‹wd. ïij eh« mkhthir (New
Moon) vd eh« miH¡»nwh«. AÔÞfËš F¿¥ãl¥gL«
fãa, c¡Äa, F¥ãa, F«k v‹w rªâuid¥ gh®¡f
Koahj Ãiyí« ïJjh‹ vd¥ òÇa Ko»wJ.
rªâid¡ f©zhš fhzKoahj ïªj Ãiyia eh« 0
vd¡ fz¡»£L rªâuÅ‹ go¤ju§fis v©z
Mu«ã¤jhš khj« 29 ehŸfis¡ bfh©ljhŒ ïUª
jhš 28 go¤ju§fis f©zhš fhzKoí«. khj« 30
ehŸfis¡ bfh©ljhŒ ïUªjhš 29 go¤ju§fis

106

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

f©zhš fhzKoí« v‹w Ãiyjh‹ ïU¡»wJ.
ïij¤jh‹ âU¡F®M‹ ã‹tUkhW TW»wJ.
giHa ngߤj§ FiyÆ‹ ghisia¥ nghš MF« tiu
rªâuD¡F¥ gy go¤ju§fis V‰gL¤âÆU¡»nwh«.
âU¡F®M‹ 36:39

gh®¡fKo»w x›bthU go¤ju¤ijí« khj¤â‹
ehŸfS¡F¤ njâahf¡ fz¡»£L tªjhš xU khj« 28
ehŸfis¡ bfh©ljhfî«, xU khj« 29 ehŸfis¡
bfh©ljhfî« jh‹ ïU¡F«. m¥goahdhš xU
ehË‹ njâ v§nf kiwªJnghdJ? ï‹W k¡fŸ
jLkhWtJ ïâšjh‹. Mf, rªâu¡ fz¡»š khj¤â‹
ehŸfis 29 Mfî« 30 Mfî« eh« v¥go vL¤J¡
bfhŸtJ.
ï§F nk‰F¿¥ã£LŸs âU¡F®MÅ‹ trd§fis
eh« e‹whf kWgoí« go¡f nt©L«. khj¤â‹
filáÆš rªâu‹ m¿É¡F« j‹ xËÆHªj Ãiyia
xU ehshf ïiwt‹ m¿É¡»wh‹. mij¤jh‹ khj¤â‹
filᤠnjâ vdî«, 0 vdî« eh« F¿¥ãL»nwh«.
óÄ, rªâu‹, NÇa‹ _‹W« ne®nfh£o‰F tU«nghJ
rªâuÅ‹ xU R‰W KotilªJ kW R‰W Mu«gkh»wJ.
Kjš R‰W KotiltJ« kW R‰W Mu«gkhtJ« xnu
neu¤âšjh‹ el¡»wJ. mªj¥ ãiw ãw¡F« ïl¤âš
NÇa‹ c¢áÆšjh‹ ïU¡F«. k¡Ç¥ãnyh, ïuÉnyh,
~g{Çnyh ãiw ãw¡fhJ.
ïj‹ mo¥gilÆš eh« khj¤ij ï¥nghJ Mu«ã¥
ngh«. ï§F x‹iw eh« ftÅ¡f nt©L«. vijínk
eh« x‹W v‹nwh Kjš v‹nwh Mu«ã¡f KoahJ.
VbdÅš x‹W¡F K‹ò K¡fhš ïU¡»wJ; mj‰F
K‹ò miu ïU¡»wJ; mj‰F K‹ò fhš ïU¡»wJ
v‹gij eh« e‹whf m¿nth«.
cjhuzkhf, 1 neuoahf tªJÉLâšiy 0.1 0.2 0.3 0.4 0.5
0.6 0.7 0.8 0.9 v‹w Ãiyfis¡ flªJjh‹ 1 v‹D« v©
tU»wJ.
Mf, eh« xU khj¤â‹ filá ehËš NÇa‹ c¢áÆš
ïU¡F« neu¤âš 29 k‰W« 0 mšyJ 30 k‰W« 0 v‹w

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

107

Ãiyia mil»nwh«. ïªÃiyia milªJÉ£lhš
mL¤j khj¤â‰fhd òâa R‰W k£Lnk Mu«ã¡»wJ.
ïijit¤J¡ bfh©L eh« m¥nghnj njâia kh‰w
KoahJ. fhuz« m‹iwa njâ m‹iwa ehS¡FÇa
jhF«. mªj ehS« mªj kh¤â‰nf cÇajhF«. ïij¤
jh‹ eã([š) ã‹tUkhW F¿¥ã£lh®fŸ.

‫ـﺎ‬
‫ـ‬‫ﻨ‬‫ﺍﺀَﻳ‬‫ﺮ‬‫ـﺎﻝﹶ ﺗ‬
‫ﻠﹶ ـﺔﹶ ﻗﹶـ‬‫ﺨ‬‫ﻄﹾ ـﻦِ ﻧ‬‫ـﺎ ﺑِﺒ‬
‫ـ‬‫ﺰﻟﹾﻨ‬ ‫ﺎ ﻧ‬‫ﺓِ ﻓﹶﻠﹶﻤ‬‫ﺮ‬‫ﻤ‬‫ﺎ ﻟِﻠﹾﻌ‬‫ﻨ‬‫ﺟ‬‫ﺮ‬‫ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺧ‬‫ﺮِﻱ‬‫ﺘ‬‫ﺨ‬‫ ﺃﹶﺑِﻲ ﺍﻟﹾﺒ‬‫ﻦ‬‫ﻋ‬
ِ‫ــﻦ‬‫ﻴ‬‫ﻠﹶﺘ‬‫ ﻟﹶﻴ‬‫ــﻦ‬‫ ﺍﺑ‬‫ــﻮ‬‫ﻡِ ﻫ‬‫ ﺍﻟﹾﻘﹶﻮ‬‫ﺾ‬‫ﻌ‬‫ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺑ‬‫ ﺛﹶﻠﹶﺎﺙٍ ﻭ‬‫ﻦ‬‫ ﺍﺑ‬‫ﻮ‬‫ﻡِ ﻫ‬‫ ﺍﻟﹾﻘﹶﻮ‬‫ﺾ‬‫ﻌ‬‫ﺍﻟﹾﻬِﻠﹶﺎﻝﹶ ﻓﹶﻘﹶﺎﻝﹶ ﺑ‬
‫ــﻦ‬‫ ﺍﺑ‬‫ـﻮ‬
‫ـ‬‫ﻡِ ﻫ‬‫ـﻮ‬
‫ ﺍﻟﹾﻘﹶـ‬‫ـﺾ‬
‫ـ‬‫ﻌ‬‫ﺎ ﺍﻟﹾﻬِﻠﹶﺎﻝﹶ ﻓﹶﻘﹶﺎﻝﹶ ﺑ‬‫ﻨ‬‫ﺃﹶﻳ‬‫ﺎ ﺭ‬‫ﺎ ﺇِﻧ‬‫ﺎﺱٍ ﻓﹶﻘﹸﻠﹾﻨ‬‫ﺒ‬‫ ﻋ‬‫ﻦ‬‫ﺎ ﺍﺑ‬‫ﻗﹶﺎﻝﹶ ﻓﹶﻠﹶﻘِﻴﻨ‬
‫ـﺎﻝﹶ‬
‫ ﻗﹶـ‬‫ـﻮﻩ‬
‫ـ‬‫ﻤ‬‫ﺘ‬‫ﺃﹶﻳ‬‫ـﺔٍ ﺭ‬
‫ﻠﹶـ‬‫ ﻟﹶﻴ‬‫ـﺎﻝﹶ ﺃﹶﻱ‬
‫ﻦِ ﻓﹶﻘﹶـ‬‫ﻴ‬‫ﻠﹶﺘ‬‫ ﻟﹶﻴ‬‫ﻦ‬‫ ﺍﺑ‬‫ﻮ‬‫ﻡِ ﻫ‬‫ ﺍﻟﹾﻘﹶﻮ‬‫ﺾ‬‫ﻌ‬‫ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺑ‬‫ﺛﹶﻠﹶﺎﺙٍ ﻭ‬
‫ ﻗﹶــﺎﻝﹶ ﺇِﻥﱠ ﺍﻟﻠﱠــﻪ‬‫ﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ﻮﻝﹶ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﺻ‬‫ﺳ‬‫ﻛﹶﺬﹶﺍ ﻓﹶﻘﹶﺎﻝﹶ ﺇِﻥﱠ ﺭ‬‫ﻠﹶﺔﹶ ﻛﹶﺬﹶﺍ ﻭ‬‫ﺎ ﻟﹶﻴ‬‫ﻓﹶﻘﹸﻠﹾﻨ‬
‫ــﻮﻩ‬‫ﻤ‬‫ﺘ‬‫ﺃﹶﻳ‬‫ﻠﹶــﺔٍ ﺭ‬‫ ﻟِﻠﹶﻴ‬‫ﻮ‬‫ﺔِ ﻓﹶﻬ‬‫ﻳ‬‫ﺅ‬‫ ﻟِﻠﺮ‬‫ﻩ‬‫ﺪ‬‫ﻣ‬
1820‫ﺭﻭﺍﻩ ﻣﺴﻠﻢ ﺭﻗﻢ ﺍﳊﺪﻳﺚ‬
eh§fŸ c«uhî¡fhf òw¥g£lnghJ g¤D e¡yh
v‹D« ïl¤âš ïw§»ndh«. v§fS¡F ãiw
bj‹g£lJ. v§fËš áy® mJ ï¥D [yhÞ - _‹wh«
ehŸ ãiw v‹wd®. v§fËš ï‹D« áy® mJ ï¥D
iyyjŒ‹ - ïu©lh« ehŸ ãiw v‹W T¿d®. eh§fŸ
ï¥D m¥ghÞ(uÈ) mt®fis¢ rªâ¤J, eh§fŸ ãiw
gh®¤njh« v§fËš áy®, mJ ï¥D [yhÞ - _‹wh«
ehŸ ãiw v‹wd®. ï‹D« v§fËš áy® mJ ï¥D
iyyjŒ‹ - ïu©lh« ehŸ ãiw vd¡ T¿d®
v‹gij¤ bjÇɤnjh«. Ú§fŸ vªj ehËš mij¥
gh®¤Ô®fŸ vd ï¥D m¥ghÞ(uÈ) nf£lh®fŸ.
eh§fŸ mij ï‹d ï‹d »HikÆš gh®¤njh« vd¡
T¿ndh«. mj‰f mt®fŸ, ârakhf mij¥gh®¥gj‰
fhf mšyhà Ú£oU¡»wh‹. Ú§fŸ mij vªj¡
»HikÆš gh®¤Ô®fnsh mJ mj‰FÇaJjh‹ vd
ïiw¤öj® ([š) T¿dh®fŸ vd bjÇɤjh®fŸ.
m¿É¤jt®: mòš g¡jß
üš: [ëà KÞÈ«, AÔÞ v©: 1820

108

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

29 mšyJ 30 njâfËš ãiw bj‹g£lhY«, mJ
ïU¥gij eh« m¿ ªJ bfh©lhY« mJ mªj
khj¤â‹ filá ehS¡FÇa ãiwjhnd jÉu tU«
khj¤â‹ Kjš ehS¡fhd ãiw mšy. ïij ï‹D«
mG¤jkhfnt eh« brhšy ÉU«ò»nwh«.
óÄ j‹ m¢áš xUKiw RHštij xU ehŸ vdî«, VG
Kiw RHštij xU thu« v‹W«, rªâu‹ óÄia
xUKiw R‰¿tU« fhy msit xU khj« v‹W«
rªâu‹ 12 Kiw óÄia¢ R‰¿tUtij X® M©L
v‹W« mšyhà fz¡if ek¡F¥ nghâ¤JŸsh‹.
ïij¤jh‹ cyf k¡fŸ midtU¡F« ehŸfh£o fhy©l® vd mšyhà F¿¥ãL»wh‹. ïªj mo¥
gilÆš k£L«jh‹ gy M©LfË‹ fz¡if e«khš
JšÈakhf¡ fz¡»l Koí« v‹W« mšyhà brhš
»wh‹. ïªj¡ fhy©lU¡F kh‰wkhd vªj¡ fhy©
liuí« ïiwe«ã¡ifahs®fŸ V‰W¡ bfhŸsnt
TlhJ v‹W« mšyhà brhš»wh‹.
NÇa‹ ek¡F ehŸ khWtij Kiwahf mjhtJ
»Hikia m¿É¡»wJ. mšyhà Éâah¡»íŸs
rªâuÅ‹ go¤ju§fŸ khW« »HikfS¡F njâia
m¿É¡»‹wd. ehŸ khWtij njâiait¤J fz¡»l
nt©L«. RU¡fkhf¢ brh‹dhš njâí« ehS« x¤J¥
nghf nt©L«. ïij rÇ brŒtj‰F¤jh‹ mšyhà
ãiwÆ‹ tot§fis kh¿kh¿ tu¢brŒ»wh‹. ïªj
Éâ¥gojh‹ mšyhà cyf¤ij gil¤j ehËÈUªnj
brašgL¤âtU»wh‹.

ãiwãwªJÉ£lhš khj¤ij v¥go Mu«ã¥gJ?
Ï{Ç 1430 M« M©L Jš fmjh khj¤â‹ filá ehŸ
29 MF«. m‹W â§f¡»Hik (16.11.2009) MF«. m¥nghJ
r®tnjr neu« 19:14 MF«. Jš A{ khj¤â‰fhd òâa
R‰iw rªâu‹ bjhl§F»wJ. ïJ njŒãiwÆÈUªJ
ts®ãiwahf khW« gFâahF«. bj‹ mbkÇ¡fhî¡F
bj‰nf ïU¡F« bj‹gáã¡ flš gFâš ïªj Conjunction
el¡»wJ. ãiw ãw¡F«nghJ, mJ ãw¡F« ïl¤âš
NÇa‹ c¢áÆš ïU¡F« v‹gij eh« V‰fdnt
F¿¥ã£oUªnjh«.

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

109

t Hi ka hf cy »š K j š eh is K j ‹K j y hf ¤
bjhl§»tU« ~ãÍ Ï{Ç 1430 Jš A{ khj¤â‹ Kjš
ehis¤ bjhl§F»wJ. cy»š â§f£»Hik ãiw
ãw¡F«nghJ mt®fŸ br›thŒ¡»Hik fhiy 07.05
kÂÆš ïU¥gh®fŸ. ãiw ãwªj â§fŸ»Hik 29 M«
ehŸ. m‹W òâa ãiwãw¡»wJ. ãwªj ãiwia eh« 0
vd¡ F¿¥ãL»nwh«. mL¤j ehŸ br›thŒ¡»Hik
khj¤â‹ 1 M« ehŸ MF«. 29 + 0 = 29, 0+1 = 1.
eh« V‰fdnt F¿¥ã£LŸs âU¡F®MÅ‹ 55:17
trd¤â‹go cyf¤âš ïu©L »Hik k‰W« ïu©L
njâfŸ v¥nghJ« ïU¡»‹wd.
Ï{Ç 1430 Jš A{ khj¤â‹ ãiw r®tnjr njâ¡
nfh£o‰F »H¡nf ãwªJŸsJ. ïij njâ¡ nfh£o‰F
nk‰nf cŸst®fŸ vL¤J¡ bfhŸs nt©L«.
VbdÅš, ãiwãwªj ïl¤âš ïU¥gt®fŸ â§f¡
»HikÆš ïU¡»wh®fŸ. nk‰F âirÆš ïU¥gt®fŸ
brŒthŒ»Hikia milªJÉ£lh®fŸ.
x›bthU»Hik¡F« njâia m¿É¥gJ rªâuÅ‹
ntiyahF«. njâí« »Hikí« khwhkš ïU¡f
nt©L«. ~ãÍ eh£od® br›thŒ¡»HikÆš EiHªJ
É£lhš mªj ehS¡fhd njâia rªâu‹ m¿É¡f
nt©L«. rªâu‹ rÇahf j‹ m¿É¥ig¢ brŒJÉ£lJ.
ï¥nghJ ~ãÍ eh£od® mªj m¿É¥ig V‰W¡
bfhŸs nt©L«. mt®fŸ m¥go V‰f kW¤J
É£lhš »Hikí« njâí« kh¿ÉL«. mjhtJ mt®fŸ
mij òj‹ »Hikjh‹ ã‹g‰w nt©L« v‹whš
kWgoí« cyf¤âš xU njâÆš ïu©L »HikfŸ
vd FH¥g« V‰g£LÉL«. ïªj¥ãu¢áidia¤
Ô®¥gj‰F eh« r®tnjr rªâu¡ fhy©liu¡ bfhL¤jhf
nt©L«. f©zhš gh®¤J mšyJ jftš nf£L¤jh‹
khj¤ij Mu«ã¡f nt©L« v‹whš cyf¤âš xU
gFâ k¡fŸ xU ehŸ ïu©L ehŸfŸ vd ïHªJ
bfh©nl ïU¥gh®fŸ.
FiwfŸ jh§»a, jtwhf ïU¡F«, kÅj®fŸ V‰gL¤â
íŸs »U¤Jt¡ fhy©liu eh« ã‹g‰¿ tUtJjh‹
ï¥nghJ ek¡F bgU«ãu¢áidahŒ ïU¡»wJ.

110

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

e«Kila všyh¡ fhÇa§fisí« mªj¡ fhy©lÇ‹
mo¥gilÆš brŒJtUtjhš rªâu¡ fhy©l®
v¥go ïUªjhš v‹d vd f©LbfhŸshkš É£L
É£nlh«. rªâu¡ fhy©liu¥ ã‹g‰w nt©oa
f£lha« ek¡F V‰g£oUªjhš ârakhŒ ïj‰F xU
Ô®it¢ brhšÈ ïU¥ngh«. mjhtJ »Hik kh¿dhš
njâ khW«, njâ kh¿dhš »Hik khW«; vdnt xU
»Hik¡F xUnjâjh‹; mâš vªj¤ jtW« ÃfHnt
TlhJ. ïâš eh« bjËthf ïU¡f nt©L«. xU
njâ¡F ïu©L »Hikí«, ïu©L »Hik¡F xU
njâí« vd eh« kh‰¿aik¤jhš nkrkhd bgU«
bgU« FH¥g§fŸ c©lhF« v‹gij m¿ant©L«.
ïij KÞÈ«fŸ jÉu k‰w k¡fŸ e‹whf¥
òǪâU¡»wh®fŸ. vdntjh‹, »®nfhÇa‹ fhy©lÇš
ã¥utÇ khj¤ij 2000 M©oš k£L« 30 njâfshf
M¡f nt©L«. m¥go brŒjhšjh‹ fhy©lÇš
V‰g£LŸs jtiw rÇbrŒa nt©L« vd¡ T¿aij
cyf k¡fŸ V‰W¡ bfhŸsÉšiy.
ï¥go všyh« ãu¢áidfŸ tu¡TlhJ v‹gj‰fhf¤
jh‹ ïiwt‹ ek¡F mH»a Ô®it¡ bfhL¤JŸsh‹.
mij ã‹tU« trd« ek¡F¤ bjËî gL¤J»wJ.
ãiwfŸ F¿¤J c«Äl« nf£»wh®fŸ. ``mit
k¡fS¡F¡ fhy« fh£o (Calendar) Mfî«, A{Í‹
fhy¤ij m¿É¥gitahfî« ïU¡»‹wd'' vd (öjnu)
TW«. tá¡F« ïl§fS¡FŸ mt‰¿‹ ã‹òwkhf
tUtâš ò©ÂaÄšiy. khwhf, ïiwtD¡F mŠRg
tnd ò©Âath‹. vdnt, tá¡F« ïl§fS¡FŸ
mt‰¿‹ thršfŸ tÊahfnt thU§fŸ! ï‹D«,
Ú§fŸ bt‰¿bgW« bghU£L mšyhàit mŠR§fŸ!
âU¡F®M‹ 2:189

rªâu‹ V‹ vj‰F v‹gij ï§F ïiwt‹ bjËî
gL¤J»wh‹.
rªâuÅ‹ go¤ju§fŸ fhy©l® MF«.
ïij it¤J¤jh‹ fhy¤ij¡ fz¡»l nt©L«.
tz¡ftÊghLfis ïij it¤J¤jh‹ mik¤J¡
bfhŸs nt©L«.

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

111

ãiwãwªJÉ£lhš cyf¤ njâ¡ nfh£o‰F »H¡nf
ïU¥gt®fŸ j§fË‹ »Hikia khj¤â‹ Kjš
ehshf vL¤J¡ bfhŸs¡ TlhJ. mij mªj khj¤â‹
filá ehshf vL¤J¡ bfhŸs nt©L«. Mdhš,
njâ¡ nfh£o‰F nk‰F¥ gFâÆš ïU¥gt®fŸ K‹nd
brštgt®fŸ; j§fË‹ »Hikia mL¤j khj¤â‹
Kjš ehshf vL¤J¡ bfhŸs nt©L«. ïij¤jh‹
mšyhà 2:185 trd¤âš És¡fkhf¢ brhš»wh‹.
kÅj®fS¡F (ÓÇa) tÊfh£oahfî«, bjËthd
m¤jh£áfis¡ bfh©ljhfî«, (r¤âa« k‰W«
mr¤âa¤ij¥) ãǤJ m¿É¥gjhfî« cŸs F®M‹
uksh‹ khj¤âšjh‹ mUs¥g£lJ. vdnt, c§fËš
m«khj¤ij milªjt® neh‹ò neh‰f£L«...
âU¡F®M‹ 2:185

vdnt ïªj mo¥gilÆš brašgL«nghJ k£L«
jh‹ FH¥g§fŸ jÉ®¡f¥gL«. ïiwt‹ T¿íŸs ïªj
Kiw¡F kh‰wkhf brašgL«nghJ FH¥g§fŸ Úo¡F«
v‹gij És§»¡ bfhŸsnt©L«.
ãiwãwªJÉ£lhš mL¤j ÃÄlnk eh« ehis
Mu«ã¡f nt©oaJ jhnd V‹ jhkj¥gL¤j nt©L«
v‹w nfŸÉia vG¥ònthU«, mªj ehis ahUnk
v©Â¡ifÆš vL¤J¡ bfhŸs¡TlhJ bghW¤âUªJ
mj‰F mL¤j ehis¤jh‹ Kjš ehsh¡f nt©L«
v‹W TWnthU«. ~g{® neu¤â‰FŸ tUgt®fŸ
k£L«jh‹ vL¡f nt©L« v‹W TWgt®fŸ ï§F
nkny ju¥g£LŸs És¡f¤ij x‹W¡F ïU
Kiwgo¤j¿ªjhš ï‹õh mšyhà bjËî »il¡F«.

jtW« jiyt®fS«
jLkhW« k¡fS«
âU¡F®M‹ k‰W« eã([š) fh£o¤ jªj Kiw¥go
M£á brŒa¡Toa ïÞyhÄa ehL x‹iw¡Tl
ï‹iwa cy»š fhzKoaÉšiy. KÞÈ« ehLfns
ïU¡»‹wd; mªj ehLfË‹ M£áahs®fŸ ïÞyhÄa
r£l§fËš xU gFâia k£Lnk brašgL¤â
tU»wh®fŸ. ï¥go¥g£l NHÈš KÞÈ« ehLfËY«,

112

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

KÞÈ«fŸ bgU«gh‹ikahf thH¡Toa ehLfËY«,
KÞÈ«fŸ áWgh‹ikahf¡ thH¡Toa ehLfËY«
jŤjÅahf ïÞyhÄa ïa¡f§fŸ brašg£L
tU»‹wd. ïªj tifÆš ïÞyhÄa rKjha¤âš
ãÇÉid¡F¥nghJkhd ntiyfis ït®fŸ brŒJ
tU»wh®fŸ. ïªj mik¥òfË‹ bghW¥ghs®fŸ
ïÞyhÄa r£l§fis všyh« m¥gona mkš gL¤J
tjhf¡ T¿tU»wh®fŸ. Mdhš, ïij e«gKoaÉšiy.
xU ïa¡f¤â‹ bghW¥ghs®fŸ k‰bwhU ïa¡f¤
njhL x‹¿izªJ brašgLtâšiy. xnu eh£oš
ïU¡F« ïÞyhÄa mik¥òfŸTl ïÞyh¤â‰F
vâuhd gšntW m¢RW¤jšfŸ ïU¥gij m¿ªj
ÃiyÆY« j§fS¡FŸ x‰¿izªJ brašgLtj‰F¤
jahuhf ïšiy. xUtiu xUt® Érk®á¥gâY«, j§
fisí« j§fË‹ ïªj ò©Âa gjÉfisí« fh¥gh‰¿¡
bfhŸtj‰fhf vijí« brŒa¤ Jªjt®fshŒ
ïU¡»wh®fŸ. mt®fŸ bfhL¡F« th¡F gh¡fh»
ÉL»wJ. ne‰Wtiu ngátªjij ï‹W kW¡»wh®fŸ.
ï‹W ngRtij ït®fŸ ehis kW¡fkh£lh®fŸ
v‹gJ v‹d âra«. ït®fŸ j§fË‹ ïa¡f§fis
ts®¡f¥ ãwªjt®fŸ; ïÞyh¤ij ts®¡f¥ ãwªjt®fŸ
mšy®. ït®fË‹ ïªj Ãiy bgU« ftiyia
mË¡»wJ.
VbdÅš, ïJ mt®fis k£L« jh¡F« nehašy x£L
bkh¤j rKjha¤ijí« mÊÉš jŸS« ò‰WnehahF«.
ïªj nehŒ rÛg fhykhf k¡fËl« mântfkhf¥
guÉtU»wJ. ïj‰F it¤âa« gh®¡f nt©oa
fhyf£l« tªJÉ£lJ. mªj it¤âa« ï‹õh
mšyhà ïªj r®njr Ï{uh fhy©liu mik¤J
mj‹go midtU« x‹whf¢ brašgLtj‹ _ykhf¡
Tl el¡fyh«. r®tnjr ïÞyhÄa rnfhju¤Jt¤J¡F
ïJ tÊtF¡fyh«.
ïa¡f§fË‹ bghW¥ghs®fËš áyU¡F j§fË‹
bghW¥ò¡fis czU« g©òTl ïU¥gâšiy.
RaeyK«, f®tK«, r®tâfhuK«, ghug£r« fh£L«
j‹ikí« kȪJ fhz¥gL»wJ. ït®fËš áy®
ï‹W ïiw¢r£l§fis¡Tl mlFit¡fî« jahuh»

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

113

ïU¡»wh®fŸ. rfy fhÇa§fisí« brŒJKo¤JÉ£L
eh§fS« ïÞyhÄa îth»fŸ v§fS¡F¡ f£L¥gl
nt©L« vd¤ J¢ryhf¡ f£lisÆL»wh®fŸ.
ïÞyhÄa bghW¥ghs®fŸ v‹whš mt®fS« rÇahf
ïU¡f nt©L«, k¡fisí« rÇahf tÊel¤j nt©L«.
m¥go mt®fŸ rÇahf tÊel¤J«nghJ mªj
bghW¥ghs®fS¡F KGikahf¡ f£L¥g£L k¡fŸ
thHnt©L«. mªj¥bghW¥ghs®fŸ ïÞyhÄa
r£l§fËš jtwhf tÊfh£L«nghJ« mt®fS¡F¡
f£L¥g£L el¡f nt©L« v‹gJ ïÞyh« ïšiy.
ïiw¢r£l§fnshL ÉisahLgt®fS¡F¡ f£L¥
g£lhš mj‰F¤ Jiznghd F‰w¤â‰F Mshf
neÇL«. ïiwt‹ ɤJŸs rªâu¡ fz¡»‹go KÞÈ«
rKjha« brašgLtJ f£lhakh»wJ. ïJ jtW«
nghJ ïghj¤J¡fŸ - tz¡ftÊghLfŸ jtwhd fhy
f£l§fËš mikªJÉL»‹wd. ïªj Éõa¤âš KÞÈ«
rKhja¤âl« x‹Wg£l áªjid nt©L«. ïa¡f¥
bghW¥ghs®fŸ j§fS¡F¡ ÑGŸst®fis ``ï¥go¤
jh‹ brašglnt©L«'' vd tz¡ftÊghLfËš
î¥gªâ¡f¡TlhJ. ÉušÉ£L v©z¡Toa msÉš
áy ešyt®fŸ ïU¥gijí« eh« x¥ò¡ bfh©Ljh‹
Mfnt©L«. ïij eh« kW¥gt®fŸ mšy®.
xnu jiyik xU #khm¤jh‹ ïU¡f nt©L« v‹gâš
vªj kh‰W¡ fU¤â‰F« ïÞyh¤âš ïlÄšiy.
Mdhš, jiyik¡F¡ f£L¥gLjš v‹gJ e‹ikahd
Éõa§fËšjh‹ f£L¥ghnl jÉu Ôikahd k‰W«
jtwhd tÊfh£LjšfËš f£L¥ghL xUnghJ«
ïšiy v‹gij És§»¡ bfhŸsnt©L«. mJ
bjhl®ghf eã([š) T¿íŸs brŒâfŸ ï‹iwa
NHÈš mtáa« fUâ ï§F ju¥gL»‹wd.

ُ‫ﺍﺀ‬‫ ـﺮ‬‫ ﺃﹸﻣ‬‫ ـﻚ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ﺖ‬‫ ﺇِﺫﹶﺍ ﻛﹶﺎﻧ‬‫ﺖ‬‫ ﺃﹶﻧ‬‫ﻒ‬‫ﻮﻝﹸ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﻛﹶﻴ‬‫ﺳ‬‫ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﻟِﻲ ﺭ‬‫ ﺃﹶﺑِﻲ ﺫﹶﺭ‬‫ﻦ‬‫ﻋ‬
‫ـﺎ‬
‫ـ‬‫ ﻓﹶﻤ‬‫ـﺎﻝﹶ ﻗﹸﻠﹾ ـﺖ‬
‫ـﺎ ﻗﹶـ‬
‫ـ‬‫ﻗﹾﺘِﻬ‬‫ ﻭ‬‫ ـﻦ‬‫ﻠﹶﺎﺓﹶ ﻋ‬‫ﻮﻥﹶ ﺍﻟﺼ‬‫ﻤِﻴﺘ‬‫ ﻳ‬‫ﺎ ﺃﹶﻭ‬‫ﻗﹾﺘِﻬ‬‫ ﻭ‬‫ﻦ‬‫ﻠﹶﺎﺓﹶ ﻋ‬‫ﻭﻥﹶ ﺍﻟﺼ‬‫ﺮ‬‫ﺆﺧ‬ ‫ﻳ‬
‫ـﻚ‬
‫ـﺎ ﻟﹶـ‬
‫ـ‬‫ﻬ‬‫ـﻞﱢ ﻓﹶﺈِﻧ‬
‫ـ‬‫ ﻓﹶﺼ‬‫ـﻢ‬
‫ـ‬‫ﻬ‬‫ﻌ‬‫ـﺎ ﻣ‬
‫ـ‬‫ﻬ‬‫ﻛﹾﺘ‬‫ﺭ‬‫ﺎ ﻓﹶﺈِﻥﹾ ﺃﹶﺩ‬‫ﻗﹾﺘِﻬ‬‫ﻠﹶﺎﺓﹶ ﻟِﻮ‬‫ﻞﱢ ﺍﻟﺼ‬‫ﻧِﻲ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺻ‬‫ﺮ‬‫ﺄﹾﻣ‬‫ﺗ‬
1027‫ ﺭﻭﺍﻩ ﻣﺴﻠﻢ ﺭﻗﻢ ﺍﳊﺪﻳﺚ‬.‫ــﺎ‬‫ﻗﹾﺘِﻬ‬‫ ﻭ‬‫ــﻦ‬‫ ﻋ‬‫ﻠﹶﻒ‬‫ ﺧ‬‫ﺬﹾﻛﹸﺮ‬‫ ﻳ‬‫ﻟﹶﻢ‬‫ﺎﻓِﻠﹶﺔﹲ ﻭ‬‫ﻧ‬

114

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

bjhGifia mj‰FÇa neu¤ij É£L« jhkj¥ gL¤J
»w mšyJ bjhGifia mj‰FÇa neu¤ij É£L«
ehrkh¡F»w jiyt®fŸ c« ÛJ ÃaÄ¡f¥ g£lhš Ú
v¥go ïU¥Õ® vd eã([š) v‹Ål« nf£lh®fŸ.

‫ـﺎ‬
‫ـ‬‫ﻬ‬‫ ﺇِﻧ‬‫ـﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ـﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ـﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠـﻪ‬‫ﻮﻝﹸ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﺻ‬‫ﺳ‬‫ﺎﻣِﺖِ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺭ‬‫ﻦِ ﺍﻟﺼ‬‫ﺓﹶ ﺑ‬‫ﺎﺩ‬‫ﺒ‬‫ ﻋ‬‫ﻦ‬‫ﻋ‬
‫ـﻰ‬
‫ـ‬‫ﺘ‬‫ـﺎ ﺣ‬
‫ـ‬‫ﻗﹾﺘِﻬ‬‫ ـﻠﹶﺎﺓِ ﻟِﻮ‬‫ ﺍﻟﺼ‬‫ ـﻦ‬‫ﺎﺀُ ﻋ‬‫ ـﻴ‬‫ ﺃﹶﺷ‬‫ﻢ‬‫ﻠﹸﻬ‬‫ ـﻐ‬‫ﺸ‬‫ﺍﺀُ ﺗ‬‫ﺮ‬‫ﺪِﻱ ﺃﹸﻣ‬‫ﻌ‬‫ ﺑ‬‫ﻜﹸﻢ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ﻜﹸﻮﻥﹸ ﻋ‬‫ﺘ‬‫ﺳ‬
‫ــﻠﱢﻲ‬‫ـﻪِ ﺃﹸﺻ‬
‫ـﻮﻝﹶ ﺍﻟﻠﱠـ‬
‫ـ‬‫ﺳ‬‫ـﺎ ﺭ‬
‫ـ‬‫ـﻞﹲ ﻳ‬
‫ـ‬‫ﺟ‬‫ﺎ ﻓﹶﻘﹶﺎﻝﹶ ﺭ‬‫ﻗﹾﺘِﻬ‬‫ﻠﹶﺎﺓﹶ ﻟِﻮ‬‫ﻠﱡﻮﺍ ﺍﻟﺼ‬‫ﺎ ﻓﹶﺼ‬‫ﻬ‬‫ﻗﹾﺘ‬‫ ﻭ‬‫ﺐ‬‫ﺬﹾﻫ‬‫ﻳ‬
‫ ﻗﹶــﺎﻝﹶ‬‫ــﻢ‬‫ﻬ‬‫ﻌ‬‫ﻠﱢﻲ ﻣ‬‫ ﺃﹸﺻ‬‫ﻢ‬‫ﻬ‬‫ﻌ‬‫ﺎ ﻣ‬‫ﻬ‬‫ﻛﹾﺘ‬‫ﺭ‬‫ﺎﻥﹸ ﺇِﻥﹾ ﺃﹶﺩ‬‫ﻔﹾﻴ‬‫ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺳ‬‫ ﻭ‬‫ ﺇِﻥﹾ ﺷِﺌﹾﺖ‬‫ﻢ‬‫ﻌ‬‫ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﻧ‬‫ﻢ‬‫ﻬ‬‫ﻌ‬‫ﻣ‬
369 ‫ ﺭﻭﺍﻩ ﺃﺑﻮ ﺩﺍﺅﺩ ﺭﻗﻢ ﺍﳊﺪﻳﺚ‬‫ ﺇِﻥﹾ ﺷِﺌﹾﺖ‬‫ﻢ‬‫ﻌ‬‫ﻧ‬
ârakhf vd¡F¥ ã‹dhš áy jiyt®fŸ tUth®fŸ.
mt®fË‹ gÂfŸmt®fis bjhGifia mj‰FÇa
neu¤âš bjhGtij É£L« âU¥ãÉL«. vJtiu
v‹whš bjhGifÆ‹ neunk nghŒÉL«. m¥nghJ
Ú§fŸ bjhGifia mj‰FÇa neu¤âš bjhGJÉL§fŸ.
m¥nghJ, ïiw¤öj® mt®fns eh‹ mt®fis
milªjhš mt®fSl‹ bjhGJbfhŸsyhkh vd
xUt® nf£lh®. mj‰F Mkh« Ú ÉU«ãdhš bjhGJ
bfhŸ vd ïiw¤öj®([š) T¿dh®fŸ.
m¿É¤jt®: cghjh ï¥D [hĤ(uÈ)
üš: mó jhñ¤, AÔÞ v©: 369

âU¡F®M‹ k‰W« eãtÊ¡F¥ òw«ghf¢ brašgl¤
ö©L« jiyt®fS¡F¡ f£L¥gl nt©oaâšiy
v‹gij nk‰f©l AÔÞfŸ TW»‹wd. m¥gona
f£L¥g£L elªjhš kWikÆš V‰gL« Ãiy F¿¤J
ã‹tU« trd§fŸ bjËî gL¤J»‹wd.
``v§fË‹ ïu£rfnd! ârakhf eh§fŸ v§fË‹
jiyt® fS¡F«, v§fË‹ bgÇat®fS¡F« tÊ¥
g£nlh«; mt®fŸ v§fis tÊ bfL¤J É£lh®fŸ''
v‹W« mt®fŸ TWth®fŸ.
“v§fË‹ ïu£rfnd! mt®fS¡F ïUkl§F j©
lidia¤ jUthahf! mt®fis¥ bgU« rhg¤ jhY«
rã¥ghahf” (v‹W« TWt®).
âU¡F®M‹ 33:67, 68.

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

115

‫ﺔﹰ‬‫ ـﺮِﻳ‬‫ ﺳ‬‫ ـﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ ـﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ ـﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠ ـﻪ‬‫ ﺻ‬‫ﺒِﻲ‬‫ﺚﹶ ﺍﻟﻨ‬‫ﻌ‬‫ ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺑ‬‫ﻪ‬‫ﻨ‬‫ ﻋ‬‫ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ﺿِﻲ‬‫ ﺭ‬‫ﻠِﻲ‬‫ ﻋ‬‫ﻦ‬‫ﻋ‬
‫ ﻗﹶﺪ‬‫ﺲ‬‫ﻗﹶﺎﻝﹶ ﺃﹶﻟﹶﻴ‬‫ ﻭ‬‫ﻬِﻢ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ﻀِﺐ‬‫ ﻓﹶﻐ‬‫ﻮﻩ‬‫ﻄِﻴﻌ‬‫ ﺃﹶﻥﹾ ﻳ‬‫ﻢ‬‫ﻫ‬‫ﺮ‬‫ﺃﹶﻣ‬‫ﺎﺭِ ﻭ‬‫ﺼ‬‫ ﺍﻟﹾﺄﹶﻧ‬‫ﻠﹰﺎ ﻣِﻦ‬‫ﺟ‬‫ ﺭ‬‫ﻬِﻢ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ﺮ‬‫ﺃﹶﻣ‬‫ﻭ‬
‫ ـﺖ‬‫ﻣ‬‫ﺰ‬‫ ﻋ‬‫ـﺎﻝﹶ ﻗﹶ ـﺪ‬
‫ـﻰ ﻗﹶـ‬
‫ﻠﹶـ‬‫ﻮﻧِﻲ ﻗﹶﺎﻟﹸﻮﺍ ﺑ‬‫ﻄِﻴﻌ‬‫ ﺃﹶﻥﹾ ﺗ‬‫ﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ ﺻ‬‫ﺒِﻲ‬‫ ﺍﻟﻨ‬‫ﺮ‬‫ﺃﹶﻣ‬
‫ــﺎ‬‫ﻄﹶﺒ‬‫ــﻮﺍ ﺣ‬‫ﻌ‬‫ﺠﻤ‬
 ‫ﺎ ﻓﹶ‬‫ ﻓِﻴﻬ‬‫ﻢ‬‫ﻠﹾﺘ‬‫ﺧ‬‫ ﺩ‬‫ﺍ ﺛﹸﻢ‬‫ﺎﺭ‬‫ ﻧ‬‫ﻢ‬‫ﺗ‬‫ﻗﹶﺪ‬‫ﺃﹶﻭ‬‫ﺎ ﻭ‬‫ﻄﹶﺒ‬‫ ﺣ‬‫ﻢ‬‫ﺘ‬‫ﻌ‬‫ﻤ‬‫ﺎ ﺟ‬‫ ﻟﹶﻤ‬‫ﻜﹸﻢ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ﻋ‬
‫ﻢ‬‫ـﻬ‬‫ﻀ‬‫ﻌ‬‫ـﺾٍ ﻗﹶـﺎﻝﹶ ﺑ‬‫ﻌ‬‫ ﺇِﻟﹶﻰ ﺑ‬‫ﻢ‬‫ﻬ‬‫ﻀ‬‫ﻌ‬‫ ﺑ‬‫ﻈﹸﺮ‬‫ﻨ‬‫ ﻳ‬‫ﻮﻝِ ﻓﹶﻘﹶﺎﻡ‬‫ﺧ‬‫ﻮﺍ ﺑِﺎﻟﺪ‬‫ﻤ‬‫ﺎ ﻫ‬‫ﺍ ﻓﹶﻠﹶﻤ‬‫ﺎﺭ‬‫ﻭﺍ ﻧ‬‫ﻗﹶﺪ‬‫ﻓﹶﺄﹶﻭ‬
‫ﺎ‬‫ﻠﹸﻬ‬‫ﺧ‬‫ــﺪ‬‫ــﺎﺭِ ﺃﹶﻓﹶﻨ‬‫ ﺍﻟﻨ‬‫ﺍ ﻣِــﻦ‬‫ﺍﺭ‬‫ ﻓِــﺮ‬‫ﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ ﺻ‬‫ﺒِﻲ‬‫ﺎ ﺍﻟﻨ‬‫ﻨ‬‫ﺒِﻌ‬‫ﺎ ﺗ‬‫ﻤ‬‫ﺇِﻧ‬
‫ ـﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠ ـﻪ‬‫ ﺻ‬‫ﺒِ ـﻲ‬‫ ﻟِﻠﻨ‬‫ ﻓﹶﺬﹸﻛِﺮ‬‫ﻪ‬‫ﺒ‬‫ ﻏﹶﻀ‬‫ﻜﹶﻦ‬‫ﺳ‬‫ ﻭ‬‫ﺎﺭ‬‫ ﺍﻟﻨ‬‫ﺕ‬‫ﺪ‬‫ﻤ‬‫ ﺇِﺫﹾ ﺧ‬‫ ﻛﹶﺬﹶﻟِﻚ‬‫ﻢ‬‫ﺎ ﻫ‬‫ﻤ‬‫ﻨ‬‫ﻴ‬‫ﻓﹶﺒ‬
ِ‫ﻭﻑ‬‫ﺮ‬‫ﻌ‬‫ﺔﹸ ﻓِﻲ ﺍﻟﹾﻤ‬‫ﺎ ﺍﻟﻄﱠﺎﻋ‬‫ﻤ‬‫ﺍ ﺇِﻧ‬‫ﺪ‬‫ﺎ ﺃﹶﺑ‬‫ﻬ‬‫ﻮﺍ ﻣِﻨ‬‫ﺟ‬‫ﺮ‬‫ﺎ ﺧ‬‫ﺎ ﻣ‬‫ﻠﹸﻮﻫ‬‫ﺧ‬‫ ﺩ‬‫ ﻓﹶﻘﹶﺎﻝﹶ ﻟﹶﻮ‬‫ﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ﻋ‬
7145‫ﺭﻭﺍﻩ ﺍﻟﺒﺨﺎﺭﻱ ﺭﻗﻢ ﺍﳊﺪﻳﺚ‬
ïiw¤öj®([š) xU gil¥ãÇit mD¥ã, mt®fS¡F
m‹rhÇfËš xUtiu¤ jsgâah¡», mtU¡F¡ f£L¥
g£L el¡F«go gilåu®fS¡F c¤juÉ£lh®fŸ. mªj
m‹rhÇ (xU f£l¤âš) gilåu®fË‹ ÛJ nfhg«
bfh©lh®.
``Ú§fŸ vd¡F¡ Ñœ¥goªJ el¡fnt©L« vd ïiw¤
öj®([š) f£lisÆlÉšiyah?' vd¡ nf£lh®.
mt®fŸ, ``M«'' v‹wd®.
``Éwif¢ nrfǤJ beU¥ig _£o mâš òFªJ ÉL«
go c§fS¡F eh‹ c¤juÉL»nw‹'' vd mt® T¿dh®.
m›thnw mt®fŸ Éwif¢ nrfǤJ beU¥ig _£od®.
mâš EiHa Ãid¤jnghJ xUtiubahUt® gh®¤j
go ËW bfh©ld®. mt®fËš xUt®,
``(euf) beU¥ãÈUªJ j¥ã¡f¤jhnd eh« ïiw¤
öj®([š) mt®fis¥ ã‹g‰¿ndh«; m›th¿U¡f,
mâš eh« EiHa nt©Lkh?'' vd¡ nf£lh®.
ïj‰»ilna beU¥ò« mizªjJ; mtÇ‹ nfhgK«
jªjJ. ãwF ïiw¤öj®([š) mt®fËl« ï¢brŒâ
bjÇÉ¡f¥g£lnghJ.
``mâš k£L« mt®fŸ òFªâUªjhš mâÈUªJ
xUnghJ« btËna¿ ïU¡fkh£lh®fŸ; Ñœ¥gojš

116

kÅj Fy¤â‹ fhy©l®

v‹gbjšyh« e‹ikÆš jh‹'' vd ïiw¤öj®([š)
T¿dh®fŸ.
m¿É¤jt®: mä(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 7145

‫ﻊ‬‫ ـﻤ‬‫ـﺎﻝﹶ ﺍﻟﺴ‬
‫ ﻗﹶـ‬‫ ـﻠﱠﻢ‬‫ﺳ‬‫ ـﻪِ ﻭ‬‫ﻠﹶﻴ‬‫ ﻋ‬‫ﻠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ ﺻ‬‫ﺒِﻲ‬‫ ﺍﻟﻨ‬‫ﻦ‬‫ ﻋ‬‫ﻪ‬‫ﻨ‬‫ ﻋ‬‫ ﺍﻟﻠﱠﻪ‬‫ﺿِﻲ‬‫ﺪِ ﺍﻟﻠﱠﻪِ ﺭ‬‫ﺒ‬‫ ﻋ‬‫ﻦ‬‫ﻋ‬
‫ﺔٍ ﻓﹶﺈِﺫﹶﺍ ﺃﹸﻣِﺮ‬‫ﺼِﻴ‬‫ﻌ‬‫ ﺑِﻤ‬‫ﺮ‬‫ﻣ‬‫ﺆ‬‫ ﻳ‬‫ﺎ ﻟﹶﻢ‬‫ ﻣ‬‫ﻛﹶﺮِﻩ‬‫ ﻭ‬‫ﺐ‬‫ﺎ ﺃﹶﺣ‬‫ﻠِﻢِ ﻓِﻴﻤ‬‫ﺴ‬‫ﺀِ ﺍﻟﹾﻤ‬‫ﺮ‬‫ﻠﹶﻰ ﺍﻟﹾﻤ‬‫ﺔﹸ ﻋ‬‫ﺍﻟﻄﱠﺎﻋ‬‫ﻭ‬
‫ــﺔﹶ‬‫ﻟﹶﺎ ﻃﹶﺎﻋ‬‫ ﻭ‬‫ﻊ‬‫ﻤ‬‫ﺔٍ ﻓﹶﻠﹶﺎ ﺳ‬‫ﺼِﻴ‬‫ﻌ‬‫ﺑِﻤ‬
7144‫ﺭﻭﺍﻩ ﺍﻟﺒﺨﺎﺭﻱ ﺭﻗﻢ ﺍﳊﺪﻳﺚ‬
``khW brŒí«go f£lisÆl¥glhj tiu, xU K°È«
jk¡F ÉU¥gkhd Éõa¤âY« ÉU¥gÄšyhj Éõa¤
âY« brÉna‰gJ«, f£L¥gLtJ« flikahF«. khW
brŒí«go f£lisÆl¥g£lhš brÉna‰gnjh f£L¥
gLtnjh TlhJ' vd ïiw¤öj®([š) T¿dh®fŸ''
m¿É¤jt®: m¥Jšyhà ï¥D ck®(uÈ)
üš: [ëà mš òfhß, AÔÞ v©: 7144

r®tnjr tÈik Ä¡f xU #khm¤ij cUth¡Ftj‰F
ïªj¢ rKjha« jahuhf nt©L«. ï‹W ãǪJ »l¡F«
#khm¤J¡fis x‹¿iz¤J mj‰fhf¥ ghLgl
nt©L«. ïiwtD¡F« ïiw¤öjU¡F« K‰¿Y«
f£L¥g£ljhŒ mªj #khm¤ ïU¡f nt©L«. vªj
m¢RW¤jY¡F« ml§fhkš m¡»uk¤ij mÊ¡F«
tÈikia mJ bg‰¿U¡f nt©L«. cy»š mikâia
V‰gL¤â kÅj®fŸ midtiuí« kWikÆš Rt®¡
f¤â‰F miH¤J¢ bršY« neh¡f¤ij¡ bfh©oU¡f
nt©L«. Raeyk‰wt®fŸ, ïyhgneh¡F ïšyhjt®fŸ,
ïiwtD¡fhf cÆiuí« âahf« brŒí« g¡Ft«
cilat®fŸ mj‹ bghW¥ghs®fshŒ ïU¡f nt©L«.
ï¥go xU #khm¤ cUthF«nghnj ïiwah£á ïªj
k©Qy»š kyU«; mikâ Ãyî«. mj‰fhf eh«
gfY« ïuî« ïiwtid¥ ãuh®¤â¥nghkhf!
r¤âa¤ij vL¤Jiu¡F« bghW¥ig ïªüÈ‹
thÆyhf v§fshš Koªjsî eh§fŸ brŒâU¡»nwh«.
ïj‰F ïiwtidna rh£áah¡» it¡»nwh«. ïªj
c©ikia cz®ªJ brašgL« bghW¥ò«, mij

Ï{uh fÄ£o M~¥ ïªâah

117

ãwU¡F« vL¤Jiu¡F« bghW¥ò« c§fS¡F Ú§fŸ
thG« fhybkšyh« ïU¡»wJ. ïij xUnghJ«
kwªJÉlhÔ®fŸ. e«Kila v©z§fŸ brašghLfŸ
M»a všyht‰W¡F« ïiwtnd nghJkhdt‹.

ï‹D«, btË¥gilahf vL¤Jiu¥gij¤
jÉu v§fË‹ ÛJ nt¿šiy.
âU¡F®M‹ 36:17

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful