ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ

ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ
Στάμου Ευαγγελία , Φιλόλογος
Ηλ. ταχυδρομείο: estamou@uoi.gr
Τάξη: Γ' Γυμνασίου
Ενότητα 12: ΠΛΟΥΣΙΟΙ ΚΑΙ ΦΤΩΧΟΙ, Μέγας Βασίλειος, Ὁμιλία πρὸς τοὺς
πλουτοῦντας, 4
Ενδεικτικός απαιτούμενος χρόνος: 1 διδακτική ώρα

Η ιδέα του σεναρίου
Ένας ευχάριστος τρόπος να εξομαλύνουν οι μαθητές νοηματικά το αρχαίο
κείμενο, κατανοώντας παράλληλα ότι η αρχαία ελληνική γλώσσα δεν είναι
μια ξένη γλώσσα και ότι η νέα ελληνική αποτελεί συνέχειά της.

Στόχοι:
1. Επαφή με το αρχαίο κείμενο.
2. Νοηματική εξομάλυνση του αρχαίου κειμένου.
3. Κατανόηση μιας λέξης μέσα στα συμφραζόμενά της.
4. Παιχνίδι αντιστοίχισης της σημασίας των λέξεων-φράσεων του αρχαίου
κειμένου με τη μετάφρασή τους.

Απαραίτητο υλικό:
-

Σχολικό εγχειρίδιο

-

Λογισμικό γενικής χρήσης (Word, PowerPoint)

-

Λογισμικό: Φυλλομετρητής (Internet Browser)

Ηλεκτρονική διεύθυνση: http://www.greek-language.gr Κέντρο Ελληνικής

Γλώσσας

Πορεία διδασκαλίας
Αφόρμηση - Αφετηρία: Κατά τη διδασκαλία του κειμένου Πλούσιοι και
Φτωχοί, Μέγας Βασίλειος, Ὁμιλία πρὸς τοὺς πλουτοῦντας, 4, οι μαθητές
ακούνε το αρχαίο κείμενο που διαβάζεται από τον καθηγητή και στη
συνέχεια ρίχνουν μια γρήγορη ματιά στο λεξιλόγιο του κειμένου.
Διδακτική διαδικασία: Γίνεται νοηματική εξομάλυνση του αρχαίου κειμένου
από τους μαθητές. Το κείμενο προβάλλεται στην οθόνη σε ένα έγγραφο
του Word όπου, δίπλα σε κάθε άγνωστη λέξη του λεξιλογίου είναι κρυμμένη
και η σημασία της. Οι μαθητές διαβάζουν, με τη σειρά, περιόδους λόγου
του αρχαίου κειμένου και αποκρυπτογραφούν οι ίδιοι τις άγνωστες λέξεις
ή φράσεις. Έχουν παράλληλα τη δυνατότητα να δουν σχόλια σε κάποιες
λέξεις ενώ, μέσω του συμφραστικού πίνακα του Κέντρου Ελληνικής
Γλώσσας, κάποιες άλλες να τις κατανοήσουν στα συμφραζόμενά τους.
Ανάπτυξη δραστηριοτήτων: Σε ένα αρχείο PowerPoint προβάλλεται σε
πίνακα το λεξιλόγιο με ανακατεμένες τις σημασίες των λέξεων και οι
μαθητές, με τη βοήθεια του καθηγητή καλούνται να τις αντιστοιχίσουν.

ΕΝΟΤΗΤΑ 12

ΚΕΙΜΕΝΟ
ΠΛΟΥΣΙΟΥ ΚΑΙ ΦΤΩΧΟΙ
Από το διδακτικό βιβλίο «αρχαία Ελληνική Γλώσσα» της Γ΄ Γυμνασίου
Μεγάλην ἔχε τὴν ψυχήν· τοῖχοι δὲ καὶ μικροὶ καί μείζους τὴν αὐτήν χρείαν
πληροῡσιν. ῞Οταν παρέλθω εἰς οἰκίαν ἀνδρὸς ἀπειροκάλου καὶ ὀψιπλούτου καὶ
ἴδω αὐτὴν παντοίοις γεγανωμένην ἄνθεσιν, οἶδα, ὅτι οὗτος οὐδὲν τῶν ὁρωμένων
τιμιώτερον κέκτηται, ἀλλὰ τὰ μὰν ἂψυχα καλλωπίζει, τὴν δὲ ψυχήν ἀκόσμητον
ἔχει. Ποίαν εἰπέ μοι, χρείαν περισσοτέραν περέχουσιν ἀργυραῖ κλῖναι καὶ
τράπεζαι ἀργυραῖ, ἐλεφάντιναι στιβάδες, και ἐλεφάντινοι δίφροι, ὥστε τὸν
πλοῦτον διὰ ταῦτα μὴ διαβαίνειν πρὸς τοὺς πτωχούς, καίτοι μυρίοι ἐφεστᾶσι τῇ
θύρᾳ, πᾶσαν ἐλεεινήν ἀφιέντες φωνήν; Σὺ δὲ ἀρνῇ τὴν δόσιν, ἀδύνατον εἶναι
λέγων ἐπαρκεῖν τοῖς αἰτοῦσι. Καὶ τῇ μὲν γλώσσῃ ἐξόμνυσαι, ὑπὸ δὲ τῆς χειρὸς
διελέγχῃ·

σιωπῶσα

γάρ

σου

χεὶρ

τὴν

ψευδολογίαν

κηρύσσει,

περιαστραπτομένη ὑπό τῆς ἐπὶ τοῦ δακτυλίου σφενδόνης. Πόσους δύναται εἷς
σου δακτύλιος χρεῶν ἀπολῦσαι; Πόσους οἴκους καταπίπτοντας ἀνορθῶσαι; Μία
σου κιβωτός τῶν ἱματίων δύναται δῆμον ὅλον ῥιγῶντα περιβαλεῖν, ἀλλ’
ὑπομένεις ἄπρακτος ἀποπέμψαι τόν πένητα, οὐ φοβούμενος τὸ δίκαιον τῆς
ἀνταποδόσεως τοῦ κριτοῦ.
Μέγας Βασίλειος, Ὁμιλία πρὸς τοὺς πλουτοῦντας, 4

ΝΟΗΜΑΤΙΚΗ ΕΞΟΜΑΛΥΝΣΗ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

Μεγάλην ἔχε τὴν ψυχήν· τοῖχοι δὲ καὶ μικροὶ καί μείζους
χρείαν πληροῡσιν

τὴν αὐτήν

. ῞Οταν παρέλθω εἰς οἰκίαν ἀνδρὸς ἀπειροκάλου
καὶ ὀψιπλούτου

καὶ ἴδω αὐτὴν παντοίοις

γεγανωμένην ἄνθεσιν

, οἶδα, ὅτι οὗτος οὐδὲν τῶν ὁρωμένων

τιμιώτερον κέκτηται

, ἀλλὰ τὰ μὲν ἂψυχα καλλωπίζει, τὴν δὲ ψυχήν

ἀκόσμητον ἔχει. Ποίαν εἰπέ μοι, χρείαν περισσοτέραν περέχουσιν
ἀργυραῖ κλῖναι

καὶ τράπεζαι ἀργυραῖ, ἐλεφάντιναι στιβάδες
, και ἐλεφάντινοι δίφροι

, ὥστε τὸν πλοῦτον διὰ

ταῦτα μὴ διαβαίνειν πρὸς τοὺς πτωχούς, καίτοι μυρίοι ἐφεστᾶσι τῇ θύρᾳ
πᾶσαν ἐλεεινήν ἀφιέντες φωνήν

; Σὺ δὲ ἀρνῇ

δόσιν, ἀδύνατον εἶναι λέγων ἐπαρκεῖν τοῖς αἰτοῦσι
ἐξόμνυσαι

,
τὴν

. Καὶ τῇ μὲν γλώσσῃ

, ὑπὸ δὲ τῆς χειρὸς διελέγχῃ

· σιωπῶσα

γάρ σου ἡ χεὶρ τὴν ψευδολογίαν κηρύσσει, περιαστραπτομένη ὑπό τῆς ἐπὶ τοῦ δακτυλίου
σφενδόνης

. Πόσους δύναται εἷς σου δακτύλιος χρεῶν ἀπολῦσαι

;

Πόσους οἴκους καταπίπτοντας ἀνορθῶσαι; Μία σου κιβωτός τῶν ἱματίων
δύναται δῆμον ὅλον ῥιγῶντα περιβαλεῖν

, ἀλλ’ ὑπομένεις ἄπρακτος ἀποπέμψαι

τόν πένητα, οὐ φοβούμενος τὸ δίκαιον τῆς ἀνταποδόσεως τοῦ κριτοῦ.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
Πατήστε διπλό κλικ στην παρακάτω διαφάνεια

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ
ΓΛΩΣΣΑ
Γ΄ Γυμνασίου

ΕΝΟΤΗΤΑ 12

ΠΛΟΥΣΙΟΥ ΚΑΙ ΦΤΩΧΟΙ
Μέγας Βασίλειος,
Βασίλειος,
Ὁμιλία πρὸς τοὺς
πλουτοῦντας,
πλουτοῦντας, 4

Δραστηριότητες
Στάμου Ευαγγελία, Φιλόλογος