You are on page 1of 8

ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 31 π.Χ. – 330 μ.Χ.

ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ (8ο Κεφάλαιο)

Λέξεις – Κλειδιά

η περίοδος που η Ρώμη εξουσιάζει με βάση το


Αυτοκρατορικοί χρόνοι αυτοκρατορικό σύστημα διακυβέρνησης (31 π.Χ. –
330 μ.Χ.)
η ειρήνη που επικράτησε για αρκετό διάστημα μετά
Ρωμαϊκή ειρήνη τη βασιλεία του Αυγούστου
βαρυφορτωμένο ύφος που επιζητεί το φραστικό
Ασιανισμός εντυπωσιασμό
λιτότερο ύφος που επιδιώκει τη σαφήνεια και
Αττικισμός καθαρότητα του λόγου
ασκήσεις στις οποίες η ρητορική τέχνη καλείτε να
Προγυμνάσματα υπηρετήσει την
ανάπτυξη ή την υποστήριξη μιας φιλοσοφικής σκέψης
όρος που οφείλετε στο Φιλόστρατο Β και δηλώνει τις
Δεύτερη σοφιστική τάσεις της
ρητορικής από τον Αισχύνη και μετά
ο άνθρωπος που προσφέρει μέσα από κάποιο
Σοφιστής φιλοσοφικό ρεύμα με τη
δύναμη της πειθούς το ελληνικό παιδευτικό ιδεώδες

Σελίδα 1 από 8
ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ (11ο Κεφάλαιο)

- Παιδεία, φαντασία και πνεύμα δίνει εικόνα του σατιρικού που στόχο έχει να
ψυχαγωγήσει αλλά και να σατιρίσει την κοινωνία της εποχής του, παρόλο που
μιλά με πρόσωπα και πράγματα του παρελθόντος
- Σατιρικός διάλογος (δείγμα της ωριμότητάς του), εξυπηρετούσε τις δικές του
εκφραστικές ανάγκες αλλά επηρέασε με το περιεχόμενο και τη μορφή του
ολόκληρη την ευρωπαϊκή λογοτεχνία
- Προσφέρει γέλιο με ύφος σοβαρό, μιλά με αστείο τρόπο για τα σοβαρά
(σπουδογέλοιος)
- Τη μελέτη και μίμηση συγγραφέων και ποιητών του παρελθόντος τη ξεπέρασε
και την έκανε δημιουργία
- Έργα που μιλούν και δίνουν πληροφορίες για τη ζωή του «Περί του Ενυπνίου»,
«Δις Κατηγορούμενος», «Απολογία»
- Μετρημένος αττικιστής
- Αντέδρασε στις υπερβολές της ρητορικής και στράφηκε στο διάλογο
ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ
Περί του Ενυπνίου
Δις κατηγορούμενος
Νιγρίνος
Ρητόρων Διδάσκαλος
Προμηθεύς ει εν τοις λόγοις
Βάκχος και Ζεύξις
Φάλαρις 1 και 2
Τυραννοκτόνος
Αποκηρυττόμενος
Μυίας Εγκώμιον
Προλαλιές
Μένιππος ή Νεκυομαντεία
Ικαρομένιππος ή Υπερνέφελος
Κατάπλους ή Τύραννος
Χάρων ή Επισκοπούντες
Όνειρος ή Αλεκτρύων
Τα προς Κρόνον-Κρονοσόλων-Επιστολαί Κρονικαί
Ζευς Ελεγχόμενος και Ζευς τραγωδός
Θεών εκκλησία
Βίων πράσις και Αλιεύς
Δραπέται
Συμπόσιον
Δις κατηγορούμενος
Νεκρικοί Διάλογοι
Ερμότιμος ή Περί Αιρέσεων
Πλοίον ή Ευχαί
Περί παρασίτου ότι τέχνη παρασιτική
Ανάχαρσις ή Περί γυμνασμάτων
Τόξαρις ή Φιλία
Νιγρίνου Φιλοσοφία
Επιστολές
Λίβελοι
Δημώνακτος Βίος
Σελίδα 2 από 8
Αληθή Διηγήματα και Λούκιος ή Όνος
Επιγράμματα
Ποιήματα

Ο ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΤΕΡΟΙ ΜΕΛΕΤΗΤΕΣ


• Helm: Επιρροές από τον Μένιππο
• Mc Carthy: Αντίπαλος του Helm
• Bompaire: Έλλειψη συνδετικότητας των έργων με την εποχή
• Baldwin/ Παπαιωάννου: ο Λουκιανός, άνθρωπος του καιρού

Το τερπνόν μετά του ωφελίμου


Απλοποίηση παραδοσιακών στοιχείων
πρώιμο στρώμα διαλογικών συγγραμμάτων
μίμος
στοιχεία Νέας κωμωδίας
οξεία σάτιρα
θεματική από τους Κυνικούς, την ματαιότητα και ανοησία
συνδυασμός πεζού λόγου και έμμετρου

Σελίδα 3 από 8
ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ (13ο Κεφάλαιο)

3ος π.Χ.
Αντίγονος από την Κάρυστο Βίοι Σύγχρονων φιλοσόφων
Φιλοσόφων που
Έρμιππος από τη Σμύρνη Βίοι συγκαταλέγονται γενικότερα
άνθρωποι των γραμμάτων
2ος π.Χ.
Σωτίων από την Αλεξάνδρεια Διαδοχή Φιλοσόφων
Σωσικράτης από τη Ρόδο Διαδοχή Φιλοσόφων
Απολλόδωρος από την
Χρονικά
Αθήνα
1ος π.Χ.
Αλέξανδρος ο Πολύΐστωρ Διαδοχαί Φιλοσόφων
Δημήτριος από τη Μαγνησία Ομώνυμοι
Διοκλής από τη Μαγνησία Διαδρομή των φιλοσόφων
1ος μ.Χ.
Παμφίλη Ιστορικά Υπομνήματα
ος ος
1 – 2 μ.Χ.
Πλούταρχος Βίοι Παράλληλοι
Φαβορίνος Παντοδαπή Ιστορία Απομνημονεύματα
ος ος
2 – 3 μ.Χ.
Φιλόστρατος Βίοι σοφιστών
Διογένης Λαέρτιος

Σελίδα 4 από 8
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ
- περ. 50-120 μ.Χ., Χαιρώνεια Βοιωτίας
- ιερέας των Δελφών
- Ηθικά
- Βίοι Παράλληλοι
- Η συγγραφή βιογραφιών δε ξεκίνησε αρχικά με πρωτοβουλία του Πλούταρχου αλλά
του ζητήθηκε από άλλους. Μέσα από τη συγγραφή βιογραφιών ο Πλούταρχος
ανακάλυψε και δικά του κίνητρα που τον ώθησαν στην ολοκλήρωση τους. Τα κίνητρα
σχετίζονται με την ανάδειξη ηθικών ιδιοτήτων που διαφαίνονται στις πράξεις των
ανθρώπων
- 22 ζεύγη βιογραφιών διασώθηκαν, 46 βίοι παράλληλοι + 4 μεμονωμένες βιογραφίες =
50 βιογραφίες
- Οι 4 μεμονωμένοι είναι προγενέστεροι των υπολοίπων, ενώ οι υπόλοιποι
τοποθετούνται στη 2η περίοδο της ζωής του (όταν μεγάλο μέρος των ηθικών είχε
γραφτεί)
- Χρονολογική σειρά των Ελλήνων που βιογραφούνται
- Βάση τον τόπο καταγωγής των Ελλήνων (Σπάρτη, Αθήνα κ.λπ.) και έπειτα τη
χρονολογική σειρά
- Σειρά κατάταξης εκδοτών που ακολουθούν όσο είναι δυνατόν τις χρονολογίες των
Ρωμαίων
ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΒΙΩΝ
Θησεύς – Ρωμύλος Αρχή της εξιστόρησης παραθέτει κάποια
χαρακτηριστικά που εκλαμβάνει ως κοινά
στη ζωή των δύο ανδρών, έστω κι αν
γίνεται τεχνητά ή οφείλεται σε
συμπτώσεις χωρίς κοινή αιτιολογία π.χ.
και οι δύο θεωρούνται ιδρυτές των
πόλεων (Αθήνα – Ρώμη). Ασθενέστερο
κριτήριο ομοιότητας οι αρπαγές των
γυναικών που αποδίδονται και στους 2.
Τα κοινά τους χαρακτηριστικά τους ο
Πλούταρχος τα συνοψίζει, τα εμπλουτίζει
και τα αξιοποιεί μετά την έκθεση των
βιογραφιών σε ένα καταληκτήριο τμήμα,
όπου εκτίθενται τα σημεία τα οποία ο
καθένας βιογραφούμενος υστερεί ή
υπερτερεί έναντι του άλλου (σύγκρισις)
Σόλων – Ποπλικόλας Είναι βίοι 2 ανθρώπων με πολιτικό
στοχασμό και πολιτική δράση, στο τμήμα
της σύγκρισης ο Σόλων αναφέρεται ως
επιτυχέστερος στην αρχή της πολιτικής
του παρέμβασης και λιγότερο τυχερός
στην τελική υπεράσπιση, από την άλλη ο
Ποπλικόλας ως ευτυχέστερος στην τελική
εφαρμογή των πολιτικών ρυθμίσεων
Θεμιστοκλής – Κάμιλλος Λείπει το τμήμα της σύγκρισης
Αριστείδης – Κάτωνα; Ιδιαίτερα συγκρίσιμοι. Όμοιες επιδόσεις
σε πολεμικό, πολιτικό και ηθικό πεδίο
Κίμωνας – Λύκουλλος Προσωπογραφικές διαφορές και
αναλογίες στο χειρισμό όμοιων

Σελίδα 5 από 8
περιστάσεων
ΗΘΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ
Περικλής – Φάβιος Μάξιμος Πραότης και δικαιοσύνη κοινές και στους
δύο. Ικανότητα να αντιμετωπίσουν θετικά
τις αρνητικές αντιδράσεις των πολιτών
και των συναρχόντων τους ωφελώντας
τελικά την πατρίδα τους. Τα κριτήρια
αυτά δεν εμπόδισαν τον Πλούταρχο να
συμπεριλάβει και ανεκδοτολογικά
στοιχεία π.χ. διακωμώδηση του Περικλή
από Αθηναίους κωμωδιογράφους για το
σχήμα του κεφαλιού του
Νικίας – Μάρκος Κράσος Στο τμήμα της σύγκρισης τα παθήματα
του Νικία στη Σικελική εκστρατεία και
του Μάρκου στους πολέμους με τους
Πάρθους. Πλούτος φαίνεται πιο ενάρετος
ο Νικίας
Αλκιβιάδης – Μάρκιος Κοριολανός Ασύμβατες μεταξύ τους. Ιδιοφυή
πολιτική και προσωπική γοητεία του
Αλκιβιάδη δύσκολο να εντοπιστεί σε
άλλο ιστορικό πρόσωπο. Στο τμήμα της
συγκρίσεως διαπιστώνει κυρίως διαφορές
και μόνο κοινό σημείο μια μορφή
υπερηφάνειας που ωθεί τον Κοριολανό σε
αντιδημοτική συμπεριφορά και τον
Αλκιβιάδη σε επιδίωξη υπέρμετρης
δημοτικότητας
ΆΛΛΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ
Δημοσθένης – Κικέρων Επιτυχημένη αναλογία ανάμεσα στον
εκφραστή της αττικής ρητορικής και τον
δεινότερο εκπρόσωπο του ρωμαϊκού
λόγου
Φωκίων – Κάτων (νεοτ.) Λείπει η σύγκρισις. Τα γεγονότα της
ζωής τους δεν δικαιολογούν τον
παραλληλισμό των βίων τους, η θετική
δράση τους και η ηθική στάση τους
προσφέρουν έναν κοινό παρανομαστή
Δίωνας – Βρούτος Φιλοσοφική παιδεία και η σημασία στη
ζωή τους βασικός κρίκος
Τιμολέοντας – Αιμίλιος Παύλος Κοινό σημείο: στους αγώνες κατά των
Καρχηδονίων και της Σικελίας
(Τιμολέων), πόλεμοι και νίκες κατά των
Μακεδόνων (Αιμίλιος). Δυσκολεύει τον
Πλούταρχο το ηθικό μέρος και ειδικότερα
η αδελφοκτονία του Τιμολέοντα
Σερτόριος – Ευμένης Και οι δύο πολέμησαν επικεφαλής
αλλόφυλων στρατών. Σερτόριος
πολέμησε για την ησυχία που
επιθυμούσε, Ευμένης από ανάγκη και
αληθινή αγάπη για τον πόλεμο
Φιλοποίμενας – Τίτος Φλαμίνιος Οφέλη των Ελλήνων από τη δράση του

Σελίδα 6 από 8
Φλαμινίου (στοιχείο ελληνοκεντρισμού,
που τον ωθεί σε πολλά συγγράμματα).
Φιλοποίμενας προικισμένος σε ατομικές
ικανότητες και επιδεξιότερο σε
στρατιωτικές δραστηριότητες
Πελοπίδας – Μάρκελλος Πελοπίδας νίκησε σε παράταξη μάχης
τους Λακεδαιμονίους, Μάρκελλος έτρεψε
σε φυγή τον Αννίβα
Αλέξανδρος – Καίσαρας Δεν επιτάσσεται σύγκρισις
Δημήτριος – Αντώνιος Βλέψεις προς την δεσποτική εξουσία.
Θετικά στο Δημήτριο γιατί αφορά
ανθρώπους συνηθισμένους στη
δεσποτική εξουσία. Αντώνιος αρνητικά
αφορά ανθρώπους που μόλις είχαν
απαλλαγεί από την μοναρχική
διακυβέρνηση του Καίσαρα.
Πύρρος – Μάριος Ακαθόριστα τα αίτια του παραλληλισμού
Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΒΙΩΝ
Ισορροπημένος γλωσσικός πλούτος, συγκερασμός του αττικισμού, φιλοσοφικός
λόγος στη σκιά του πλατωνισμού και εν μέρη του αριστοτελισμού και στωικισμού
Υπογράμμιση ελληνικού πολιτισμού σε μια εποχή που δεν εκφράζεται με όρους
εξουσίας

ΦΛΑΒΙΟΣ ΦΙΛΟΣΤΡΑΤΟΣ
- 170-249 μ.Χ.
- Ρητορική και φιλοσοφία στην Αθήνα, έζησε στη Ρώμη, εκεί έγινε γνωστός ως
σοφιστής
- Τα εις τον Τυανέα Απολλώνιον
- Βίοι σοφιστών

Σελίδα 7 από 8
Λέξεις – Κλειδιά

Κατάλογος των έργων του Πλούταρχου με 227


τίτλους, που χρονολογείται τον 4ο αι. μ.Χ. και
αποδίδεται ψευδεπίγραφα σε γιο του Πλούταρχου.
Περιέχει ατέλειες και σφάλματα, δε περιλαμβάνει
Κατάλογος Λαμπρία ορισμένα έργα που σώζονται αλλά παρέχει συγχρόνως
πολύτιμες πληροφορίες για την έκταση και το
περιεχόμενο της συνολικής παραγωγής του
συγγραφέα
Πλήθος έργων που πραγματεύονται ηθικοφιλοσοφικά
θέματα σε μορφή διαλόγου ή διατριβής και
Ηθικά ονομάζονται έτσι επειδή στην έκδοση του Μάξιμου
Πλανούδη στις αρχές του 14ου αιώνα προτάσσονται τα
έργα εκείνα που αφορούν ζητήματα ηθικής
Πλήθος βιογραφιών που αποτελούν
αντιπροσωπευτικό και πολύτιμο δείγμα του
λογοτεχνικού αυτού είδους στην αρχαιότητα.
Βιογραφίες σημαντικών ανδρών Ελλήνων και
Βίοι παράλληλοι Ρωμαίων που κατατάσσονται ανά ζεύγη (ενός Έλληνα
και ενός Ρωμαίου) με κριτήρια κάποια κοινά
χαρακτηριστικά της δράσης και της προσωπικότητάς
τους.
Στους βίους παράλληλους τα «κοινά χαρακτηριστικά»
τα συνοψίζει, εμπλουτίζει και αξιοποιεί μετά την
έκθεση των 2 βιογραφιών σε ένα καταληκτήριο
Σύγκρισης τμήμα, όπου εκτίθενται τα σημεία που ο καθένας από
τους βιογραφούμενους υπολείπεται ή υπερτερεί έναντι
του ομολόγου του.
Προσδιορίζει την κεντρική περίοδο κατά την οποία η
ελληνική γλώσσα, μέσα από τις κατακτήσεις του
Αλεξάνδρου, εξακτινώνεται πέραν των ορίων του
Ελληνιστικός ελλαδικού χώρου και γίνεται όργανο συνεννόησης
όλων των περιοχών της Ανατολής που περιήλθαν
στην κατοχή των Ελλήνων
Ιδρύματα που οι ηγεμόνες χρηματοδοτούσαν για να
εξασφαλίσουν τις κατάλληλες συνθήκες για πρόοδο
της παιδείας. Εκείνη την εποχή γίνονται απαραίτητες
Βιβλιοθήκες σε κάθε μεγάλη πόλη. Μουσείον (ιερό των Μουσών)
μέσα σ’ αυτό δημιουργήθηκε η Βιβλιοθήκη της
Αλεξάνδρειας.
Η οικονομική υποστήριξη του πνευματικού κόσμου
Χορηγία από τις βασιλικές αυλές
Η ενασχόληση ενός ποιητή με περισσότερα από ένα
Πολυειδία είδη της λογοτεχνίας

Σελίδα 8 από 8