P. 1
ITALIJANSKI JEZIK I

ITALIJANSKI JEZIK I

5.0

|Views: 39,315|Likes:
Published by brankicilicica

More info:

Published by: brankicilicica on Aug 25, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

06/05/2014

pdf

text

original

UVOD MALA GRAMATIKA ITALIJANSKOG JEZIKA Svi se slažemo da je italijanski jezik veoma lep i melodičan.

To je jezik koji pripada romanskoj grupi kao i francuski, španski, portugalski i rumunski, a razvio se iz latinskog jezika, tako da mnoge reči u jezicima koji ne pripadaju pomenutoj grupi mogu da budu prepoznatlive po svojoj osnovi preuzetoj iz latinskog jezika. Melodičnost italijanskog jezika potiče i od toga što svaka reč praktično završava vokalom i što jezik ne poznaje slogove sa po nekoliko konzonanata bez vokala ( kao na pr. naše reči prst ili čvrst, grm, trn , vrh ili spremanje …). Italijanske reči se lako izgovaraju i nadovezuju, i u izgovoru se ne oseti nikakva prepreka (N.pr. Io studio l’ italiano ….) , tako da rečenice imaju tu posebnu melodiku i ritam. Italijanska gramatika, ipak, nije tako jednostavna i nije u potpunosti preuzela latinske konstrukcije, a osim toga, ima i dosta izuzetaka od pravila, i mada se konstrukcija rečenice ne razlikuje mnogo od naše, nije uvek moguće da se prevede kontekst kao u našem jeziku. Postoje veoma dobri udžbenici i gramatike koje detaljno obrađuju italijanski jezik a ova “mala gramatika” namenjena je studentima –početnicima, kao mala pomoć uz udžbenik “ Un giorno in Italia”. Olgica Kapetanić, Prof. Italijanskog jezika SADRŽAJ Uvod ITALIJANSKI JEZIK Abeceda Glasovi i znaci Samoglasnici (vokali) i suglasnici (konsonanti) Izgovor samoglasnika i suglasnika Diftonzi, polusamoglasnici i prividni dvoglasnici Izgovor slova Q,H,Z i kombinacije slova Kombinacija slova c, g sa vokalima E, i I - palatalizacija Izgovor: Ca, co, cu , che, chi - cia, cio, ciu, ce, ci Ga, go, gu, ghe, ghi - gia, gio, giu, ge, gi Kombinacija slova za dobijanje glasa “Š” Sc+i/e 1

MORFOSINTAKSA ČLAN Određeni član - Oblici određenog člana Primeri Neodređeni član - Oblici neodređenog člana Primeri Upotreba određenog člana Primeri Upotreba partitivnog člana Primeri

IMENICE PREDLOZI I PREDLOZI SA ČLANOVIMA PRIDEVI PRISVOJNI PRIDEVI KOMPARACIJA PRIDEVA GLAGOLI Konjugacije Način Vremena PREZENT Pravilni glagoli Nepravilni glagoli Inkoativni glagoli Pomoćni glagoli Prezent pomoćnih glagola ESSERE – AVERE IMPERATIV primeri PROŠLO SLOŽENO VREME PASSATO PROSSIMO Građenje participa Primeri Nepravilni participi Primeri

2

ABECEDA GLASOVI I ZNACI
ABECEDA, glasovi i znaci, izgovor Italijanska abeceda ima 21 slovni znak, iako u izgovoru ima više glasova tako da se koriste združena slova za dobijanje tih glasova koji odgovaraju i glasovima u našem jeziku. ABECEDA A B C D E F G a bi či di e effe dži H I L M N O P akka I elle emme enne o pi Q R S T U V Z ku erre esse ti u vu dzeta

SAMOGLASNICI (VOKALI) i SUGLASNICI (KONSONANTI)
Italijanski jezik ima 5 vokala (samoglasnika) i 16 konsonanata (suglasnika). Vokali – a, e, i, o, u izgovaraju se kao i u srpskom jeziku, s tim što postoje neznatne razlike u izgovoru zatvorenih vokala e, o kao i u izgovoru diftonga (dvoglasnik) i triftonga (troglasnik), tj. po dva ili tri vokala u kombinaciji i-a i-e, i-o, i-u (kada “i” dobija značenje poluvokala pa se izgovara kao naše J), ili prividnih dvoglasnika , kada se svaki vokal izgovara pojedinačno. Diftonzi, polusamoglasnici i prividni dvoglasnici Primeri: Diftong : piacere, piede, piove, piuma ( izgovor je najbliži našem pj – pjaćere, pjede, pjove, pjuma - zadovoljstvo, stopalo, pada kiša, pero ) Triftong: aiuola, piuolo, miei , tuoi ( izgovor: ajuola, pijuolo, mjei, tuoij – leja, kočić, moji, tvoji) Prividni dvoglasnik: violino, trionfo, patria, riunione, paura, aereo (violina, trijumf, domovina, sastanak, strah, avion ). Izgovor slova Q, H, Z i kombinacija slova

3

pr. zucchero. devojka. quota.u odnosu na naš jezik – nešto između. N.U italijanskom jeziku postoje u pisanju i izgovoru neka slova koja mi nemamo u našoj abecedi. U rečima gde je slovo “z” udvojeno i nalazi se između vokala. kao što je i izgovor za Š nešto mekši u odnosu na naš. e.pr. komarac. namirnica. š. questo.a. postoji slovo H koje se nikada ne izgovara. Kod reči stranog porekla. disprezzo (palata. kui bez obzira da li se slog nalazi na početku reči. Kada ne želimo palatalizaciju. mladić. Retki su italijanski nazivi u kojima se koristi slovo “j” . DŽ i Đ. slova koja ne pripadaju italijanskoj abecedi (j – i lunga.pr. izgovara većinom se kao “c”.: carta. Venezia (hvala. strina. pr. izvrstan. Kombinacija slova c. lj i nj za koje se koriste združena slova.osim “u”) . rečima stranog porekla i u nekim prezimenima.ics. y-ipsilon) mogu da se upotrebljavaju jedino u stranim rečima. dž-đ. Venecija) izgovara se kao “C” .o . ko. pa se zato i naziva “nemo ili muklo H” ili “acca muto”. requisito. pietanza. palazzo. quadro.w-vu doppia. N. Italijanko slovo “Z” izgovara se kao naše slovo “c” i kao “dz”. već se ti glasovi dobijaju tako što se koriste vokali I i E koji dovode do takozvane palataliazacije slova “C” i “G”. kao slovo n. Za glasove č/ć i đ/dž ne postoji određeni samostalni znak .pr. kua. ali je značajno u pisanju kao pomoćno slovo. chi – ki =ko). i i palatalizacija Ć/Č – DŽ/Đ Nešto složeniji za pisanje su glasovi kao što su naši č-ć. zanzara. cinema (cement. kuo. Izgovara se kratko. ragazzo. ragazza. slovo “H” se koristi u pisanju ali se uglavnom ne izgovara. Takođe. kao kue. U italijanskom izgovoru ne postoji razlika u izgovoru između Č i Ć. quello quanto. Hotel (čita se otel) Drugi znaci tj.cu izgovara se kao ka. costa. zia. bioskop) 4 . kultura) Ce. . već je to . zio. ci izgovara se kao če.pr. . zelo. obliquo. cultura (papir. ku Prim. N. u sredini ili na kraju. šećer. Ca. posle koga mogu da slede svi ostali vokali. : cemento. lezione. x. prezir) iako u reči azzeccare (=potrefiti) izgovara se kao “dz”. či Prim.co. zoccolo (stric.g sa vokalima e. Q ( koje izgovara se kao “ku” ali iza “q” uvek mora da sledi vokal “u”. polet. N. quinto. obala. pogotovo u grupama kod združenih slova. između slova C ili G i vokala e . čas. k .cappa. Npr. radi dobijanja određenih glasova (n. cokula) (na početku reči uglavnom se izgovara kao “dz”) U rečima grazie. delizioso.Jesolo (mesto blizu Venecije) ili Jovanotti (prezime). i ubacujemo nemo H. i .

go. gje.* teoretski postoji kombinacija ghiu – ali nema reči sa takvom kombinacijom slogova) Kombinacija slova za dobijanje glasa “Š” Sc+i/e Naše slovo “Š” dobija se kombinacijom nekoliko slova.ćo. đi Prim. suncokret) Cia. kje. buđia . šu Prim. glup. prstenasti okov. koje se piše ali se ne izgovara. peškir) Sce. chie. gi izgovara se kao đe. trešnje) ( u ovom slučaju slovo “i” se praktično ne čuje – pa se reči izgovaraju kao kamiće.: ragazzo. gjera. Che. chiu izgovara se kao kja. šo. asciugamano ( sablja. Botteghe. sciu izgovara se ša.Ga. venac) U slučaju gde imamo iza “i” još neki vokal. alav . : Genova. giovani. kju Prim. Chiamare. uscire (scena. ciliegie (košulje. Sciabola. elenchi. gie izgovara se kao će . izlaziti) Ponekada se u reči sa glasom “š” koriste oba vokala: i i e: 5 . gjotto – led. auguri (mladić. đu Prim. ljudi. gente.chio. gu Prim. u množini . ali u reči cielo – nebo – u izgovoru se čuje i nenaglašeno “i” – ćielo. dete) Gia. -gia. sci izgovara se še. gi Prim. pitati. ghio. zatvoreno) Ghia. inkjostro.laži ) Da bi dobili zvuk K ili G uz vokale “e” i “i” moramo da koristimo nemo H. ghirlanda (prodavnice. ki Prim. go. inchiostro. Kod izgovora slogova “ša. chi izgovara se kao ke. vlada. (umorne. Mangiare. Camicia. takođe. ši Prim.đe Prim. ghie. bugia – bugie . Scena. mladi. spiskovi) Ghe. Ghiaccio. čestitke) Ge. -gie u izgovoru se čuju ova vokala: n. chiuso ( kjamare. farmacia . kjuzo – zvati. Egitto. mastilo. gju Prim. governo. ghi izgovara se kao ge. šu ” vokal “i” ili “e” se jedva primetno čuju i praktično se ne naglašavaju u izgovoru. Scia. šo. sciocco. ghiu* izgovara se kao gja. buđie – laž. ciu izgovara se kao ća. gio. giudice (jesti. i u rečima koje u jednini završavaju na -cia. scio. gu izgovara se kao ga.cie. sudija) Cie. “I” se izgovora kao “j” Chia. bacio. chiedere.farmaćia. Camicie. kjo. Stanche.farmacie . gjo. Egipat. čilieđe. đo. giu izgovara se kao đa. ghiotto (gjaćo. ghiera. poljubac. pa se shodno tome ni ne čuje. Za dobijanje glasa “Š” treba da se koriste združena slova sc+ vokal i ili e koji dovode do palatalizacije. cio.ću Prim. girasole (Đenova. pr. kjedere. fanciullo (košulja. farmaćie – apoteka/e .

ali se koristi 6 primer: il ragazzo lo studente. naučnik) i tada se u izgovoru čuje. postoji član koji služi za označavanje imenice po rodu i broju. Testovi su teški ( .Prim. Ostrvo Kapri je prelepo (poznato svima) I test sono difficili. određeni i neodređeni. Mladić kojeg vidiš je moj brat (ovaj ovde). ali nenaglašeno. i slaže se u rodu i broju sa imenicom. gli amici le ragazze. Jedino slovo i zvuk koji ne postoji u italijanskom jeziku. le amiche . o kojima smo govorili). poznati studenti) Le amiche mi scrivono spesso. Scienze. iako. Tako razlikujemo dve vrste člana. stranu reč “garage”(garaža) i oni će izgovoriti “garaž”. Student je zaboravio knjigu (malo pre pomenutu). naučni. Oblici određenog člana 1) ODREĐENI ČLAN (articolo determinativo) označava bliže predmet ili biće. Prijateljice mi pišu često (moje prijateljice. neka. L’amico vero è un vero tesoro. ( naši studenti.testovi pred nama). scientifico. za razliku od našeg. Gli studenti al terzo anno sono molto bravi. Pravi prijatelj je pravo blago (jedan jedini je pravi) La mamma di Maria è molto gentile. Knjiga Umberta Eka je veoma interesantna. Studenti na trećoj godni su veoma dobri. je Ž. Oblici neodređenog člana 2) NEODREĐENI ČLAN (articolo indeterminativo) označava imenicu koja se bliže određuje sa značenjem «jedan. MORFOSINTAKSA ČLAN (L'ARTICOLO) U italijanskom jeziku. l’amico la ragazza. o kojoj smo pričali) Lo studente ha dimenticato il libro. i slovo “i”. Marijina mama je veoma ljubazna (poznajemo mamu) L’isola di Capri è bellissima. scienziato (nauka.le primer: i ragazzi gli studenti . Neodređeni član se takođe slaže u rodu sa imenicom . koristeći n. jedna. kao već poznate ili tačno određene. Il libro di Umberto Eco è molto interessante. jedno» ili imenicu sa neodređenim značenjem «neki. u odnosu na naš. neko». l’amica Množina I Gli – gli Le . (ova knjiga. Jednina Il Lo / l’ La/ l’ Primeri: Il ragazzo che vedi è mio fratello.pr.

Srela sam (neke) mladiće. pa može da se izostavi. Upotreba partitivnog člana U množini možemo da izostavimo član. ili da se koristi partitivni član . Vedo delle belle ragazze. Le ragazze sono le sorelle di Marco.predlog «di» spojen sa određenim oblicima člana. Ho trovato una matita. Il gelato mi piace molto. Videla sam (neke) nepoznate ljude. ili da koristimo partitivni član na sledeći način: Ho incontrato dei ragazzi. Ho degli zii molto simpatici. Našla sam (neki) kišobran. Ho trovato un ombrello. Našla sam (neke) olovke. (Taj) Kišobran je crvene boje. (Te) devojke su Markove sestre . Vidim neke lepe devojke. Ho conosciuto uno studente straniero. Jednina primer: un un ragazzo. un’ una ragazza. Sreo sam jednu (neku) prijateljicu. (Ta) tašna je od kože. Lo studente è italiano. Kupila sam (jednu) tašnu. degli amici delle delle ragazze. Ho uno zio molto simpatico. L’ombrello è di colore rosso. Sreli smo (neke) studente. Ho incontrato un’amica.delle amiche 7 . Ho incontrato delle amiche. Upoznala sam nekog stranog studenta. kada prvi put pominjemo nešto tada koristimo neodređeni član a kada o tome ponovo govorimo onda koristimo određeni član. (Taj) Sladoled mi se veoma dopada. Ho visto degli uomini sconosciuti. Ho preso un gelato di fragola. Abbiamo incontrato degli studenti. Videla sam jednog (nekog) nepoznatog čoveka. Primeri: Ho comprato una borsa. Ho visto un uomo sconosciuto. Uzela sam sladoled od jagode. Ho trovato delle matite. (Taj) Student je italijan. Našla sam jednu (neku) olovku. un’amica Primeri: Ho incontrato un ragazzo. Sreo sam (neke) prijateljice. Srela sam jednog (nekog ) mladića. un anno uno uno studente ali un amico Una . Imam (jednog) veoma simpatičnog strica. (Ti) Studenti idu na predavanja. u množini kao oblik ne postoji. Množina primer: Dei dei ragazzi degli degli studenti. Gli studenti vanno a lezione. U rečenici. Imam (neke) veoma simpatične stričeve.samo za jedninu. La borsa è di pelle.

jednog Rafaela ( = kupio sam Danteovu knjigu Božanstvena komedija. Milano je veliki industrijski 8 . Marko je tvoj brat. Najčešće se izostavlja. 2) Kod prezimena upotreba člana je promenljiva.pr. ili nekoga ko nam je blizak i svima poznat. Mediči. Srela sam (našu) Mariju. Primeri: Verdi è un celebre compositore italiano. član se upotrebljava: N. pr. Doneli su (neke) nove knjige. Ho comprato un Dante . (Te) knjige su na italijanskom. Nazvao me Morandi ( naš poznanik). a ako se koristi član ispred prezimena to onda označava da je ličnost poznata. un quadro di Raffaello) Kupio sam jednog Dantea. I Medici. UPOTREBA ODREĐENOG ČLANA Određeni član se redovno koristi ispred imenica. Član se koristi ako ispred imena grada stoji jedan ili više atributa. la brava Maria /dobri Đovani. Marco è tuo fratello. Io mi chiamo Maria. vredna Marija/ Član ispred ličnog imena može da se koristi ako se ime koristi u prenesenom smislu ili kada pominjeno izuzetno poznatu ličnost.pr. kada se pominje samo prezime a izostavlja ime. (Spisateljice) Deledda i Duse objavile su mnoge romane. jednu Rafaelovu sliku) . ispred prezimena se koristi član “la” . ali se u nekim slučajevima izostavlja. N. un Raffaello ( = un libro di Dante / Divina Commedia/. La Deledda e la Duse hanno pubblicato molti romazi. Ho incontrato la Maria. Il Caravaggio ha lasciato molti dipinti. Slušala sam (poznatu pevačicu) Madonu. Ho ascoltato la Madonna. N. osim kada je to sastavni deo njihovog imena. Il buon Giovanni. takođe kada pominjemo porodice po prezimenu možemo da koristimo član u množini. Karavađo je ostavio mnogo slika. / Ja se zovem Marija. Mi ha chiamato il Morandi. Milano è una grande città industriale. ili da je mi poznajemo. Kod ženskih lica. 3) Ispred imena gradova član se ne koristi.Hanno portato dei libri nuovi. pr. / Ako ispred lićnog imena stoji atribut. I libri sono in italiano. gli Sforza e i Borgia sono famose famiglie medievali. Najvažnija pravila o upotrebi članova: Ispred ličnih imena član se ne koristi N. Verdi je poznati italijanski kompozitor. Sforza e Bordžija su poznate srednjevekovne porodice.

Roma è la capitale dell’Italia. po pravilu nema člana Primeri: Essi sono amici dall’Italia. Posetila sam London i Pariz. la Serbia – Kanada. Idem u Afriku. Primeri: Vado in Africa. reka. Lep. La Specija se nalazi u Liguriji. la Toscana. kontinenata. zemalja i pokrajina stoje članovi: Primeri: L’Etna – Etna (vulkan) Il Monte Bianco – Monblan (planina) Gli Appennini – Apenini (planinski lanac) Il Tevere. Bila sam u Toskani i u Umbriji. Po. To je doktorov sin. Sono stata in Toscana e in Umbria. Ali: Sono stata nel Belgio e nel Canadà. On je nastavnik u srednjoj školi. Napomena: upotreba člana u odgovorima Chi è quel ragazzo ? Ko je onaj mladić? E’ il figlio del dottore. Rim je glavni grad Italije. poznat i romantičan grad Venecija. 4) Ispred imena planina. I vini di Toscana e i formaggi d’Italia sono molto buoni. L'Italia. Idem u Italiju. Srbija Il Piemonte . Korzika (ostrva) L’Europa. Italija. dok je Kairo glavni grad Egipta. Afrika Il Canadà. Ho visitato Londra e Parigi. in Francia. l’Arno – Tibar. Oni su prijatelji iz Italije. La Spezia si trova in Liguria. Švajcarsku. l’Africa – Evropa. l'Umbria – Pjemonte. mentre Il Cairo è la capitale dell’Egitto. Arno (reke) La Sicilia. il Po. Vado in Italia. in Svizzera. La bella. Vado nel Piemonte. velikih ostrva. in America. Vina iz Toskane i sirevi iz Italije su veoma dobri. Ameriku. u Francusku. la Corsica – Sicilija. 9 . zemalja i pokrajina ženskog roda uz predlog «in» i «di» ne korsite se članovi. Idem u Pjemonte. Umbrija Kada su u pitanju imena kontinenata. 5) Kada imenica stoji kao predikat. Bila sam u Belgiji i u Kanadi. famosa e romantica città di Venezia. Egli è insegnate di scuola media. Toskana.grad.

Marko dolazi sledećeg četvrtka. Voi siete studenti universitari. Marco arriva giovedì prossimo. narandže. Vi ste studenti. 6) Ispred imenice u funkciji apozicije ne stoji član. bluza. pisci . Primeri: Roma. pittori e musicisti. gonne e magliette. One su dobre devojke. scrittori. Rado jedem voće: jabuke. U ovaj restoran često dolaze glumci. Danas je utorak. U avgustu ćemo ići u Italiju. U nedelju polazimo na more. 8) U nazivima dela i raznim natpisima član se ne koristi Primeri: Dizionario della lingua italiana – Rečnik italijanskog jezika Prefazione. Rim. In questo negozio ci sono bellissimi abiti. “Božanstvena komedija”. capitale dell’Italia. Capitolo Primo . osim u slučaju kada prethodi atribut ( često i kada sledi) Primeri: Oggi è martedì. 7) Kada nabrajamo neodređeni broj lica ili navodimo neodređene količine predmeta. slikari i muzičari. u jednini obično stoji neodređeni član. Foskolo. Ti si dobar dečko. 18. On je student medicine. autore dei Sepolcri. ciliege. opera di Dante. trešnje. Ako je predikat bliže određen atributom. dok se u množini član izostavlja. sukanja e majica. Primeri: Tu sei un bravo ragazzo. camicie. ispred imenice se član se izostavlja: Primeri: In questo ristorante vengono spesso attori. Mangio volentieri la frutta: mele. 10 . Prvo poglavlje Entrata – Uscita . “Divina commedia”. autor “Grobova”. albicocche e uva. U ovoj radnji ima prelepih haljina. Esse sono brave ragazze . Danteovo delo. maj. Foscolo. arancie.Che cos’è quel giovane? Šta je onaj mladić? E’ studente di medicina. prestonica Italije. breskve i grožđe. In agosto andremo in Italia. Domenica partiamo al mare.Ulaz – izlaz Via Garibaldi – Ulica Garibaldi 9) Ispred imena dana i meseca član se ne koristi. 18 maggio.Predgovor.

Napomena: Treba imati na umu da je u osnovi i određeni član (il.. Andare in bicicletta. Dala sam torbe ovim devojkama.biti kod kuće venire in macchina (in treno) – doći kolima (doći vozom) Član se izostavlja ispred atributa koji označava materiju. U onoj ulici stanuje Jovana. sredstvo 12) Primeri: Una casa di pietra. Vetrenjača. Kuća od kamena (kamena kuća) Un braccialetto d'argento. ni predlog sa članom : Primeri: Questo libro è molto interessante.andare a casa. QUELLO/A ( i u množini) nikada ne stoji član. Quegli studenti sono italiani.Ali: Il primo sabato del mese si lavora. 11) Član se ne koristi ispred imenice u određenim predložnim izrazima kao što su na primer: . restare a casa – ići kući. ostati kod kuće andare in giardino – ići u baštu tornare in albergo – vratiti se u hotel stare in casa . Uzeo sam kartu od onog studenta. Govorio sam ti o ovim mladićima. E' arrivato nel marzo del 2000. Il vaso di vetro.lo. Pametan čovek. (Staklena vaza).) pokazni pridev. Došao je u martu 2000. sastav. 10) Ispred pokaznih prideva QUESTO/A. Camera da letto – spavaća soba Sala da pranzo – trpezarija Abito da sera – večernje odelo Scarpe da tennis – sportske patike (doslovno: cipele za tenis) 14) Član se često izostavlja u poslovicama i izrekama: 11 . Il mulino a vento. Ho dato le borse a queste ragazze. Ho preso il biglietto da quello studente. Bio je tužan novembar. Idućeg septembra idem u Francusku Era il triste novembre. Narukvica od srebra (srebrna narukvica). 13) Član se izostavlja ispred atributa koji označava svrhu.. Ova knjiga je veoma interesantna. Un uomo d'ingegno . Primeri: Carte da giuoco – karte za igranje. Vaza od stakla . Voziti se biciklom. Oni studenti su Italijani. Ti ho parlato di questi ragazzi. In quella via abita Giovanna. Prve subote u mesecu se radi Nel prossimo settembre vado in Fracia.lo .

Paolo ha scritto le lettere. Mi porti dei dolci? Hoćeš li mi doneti (malo) kolača? Ci vuole del tempo. Kupila sam sir i voće. Prendo del vino. Ci vuole tempo .pr. hleb koji obično kupujemo i jabuke). može da se koristi partitivni član: del. degli. Popiću malo vina. Ima grešaka. Ko se nadom hrani. Kupila sam hleb i voće ( n. Ci sono degli sbagli. Ko se ponaša kao ovca. Potrebno je neko (izvesno) vreme. Ci sono sbagli. Pavle je pisao pisma. Primeri: Ho comprato il pane e la frutta. Srela sam (neke) drugarice. Ne budi med da se svet ne poliže. to znači da pominjemo stvari ili lica o kojima jeveć bilo govora.pr. Kupila sam sir i voće. Došle su i devojke (n. Potrebno je vreme (Treba vremena). Vedo campi e boschi. pr. Ako ispred imenice koristimo određeni član. umire od gladi UPOTREBA PARTITIVNOG ČLANA Kada se gramatičkim subjektom ili objektom označava neodređena količina. Sono venute le ragazze. Ima (nekoliko) grešaka. Vidim polja i šume. Chi si pasce di speranza muore di fame. dei. delle Primeri: Ho comprato del formaggio e della frutta. della. dello.Primeri: Chi pecora si fa lupo lo mangia. Partitivni član ne sme da se koristi: a) u odrečnim rečenicama 12 . N. (dosl. Ho incontrato delle amiche. Zdravlje i sloboda vrede više od čitavog grada. vuk ga pojede) Sanità e libertà valgon più d’una città. Paolo ha scritto (delle) lettere. Upotreba partitivnog člana nije obavezna. Pavle je napisao pisma. Napomena: Upotreba italijanskog člana može da se odrazi na glagolski vid u srpskom jeziku. Ana i Marija). pa prema tome ispravno je i kada se kaže: Ho comprato formaggio e frutta.

Nema grešaka. d) u nekim ustaljenim frazama. stvari (predmete) i pojmove ( uključujući stanja .Primeri: Non ho comprato frutta. Ho fretta . Uzmi tri metra bele svile. pr. Nisu mi potrebni saveti. Prendi tre metri di seta bianca. b) kada se ispred imenice nalazi pridev za količinu: Primeri: Mangio molta frutta e poco pane. Kupi kilogram šećera. c) kada su količina broj i mera određeni.nemam vremena Ho fame e sete – gladan sam i žedan sam Ho sonno – spava mi se Abbiamo paura . korsiti se samo predlog DI: Primeri: Compra un chilo di zucchero. Danas imamo dva časa italijanskog. Non ci sono errori. Non ho bisogno di consigli. Ne pijem vino.). itd. Oggi abbiamo due lezioni di italiano.žurim (žuri mi se) Non ho tempo . Non bevo vino. Nisam kupila voće. radnje. može da se koristi neodređeni član: Primeri: Ho una gran fretta – veoma mi se žuri Ho una fame da lupo – gladan sam kao vuk In un secondo tempo – kasnije. kao što su n.bojimo se Hanno bisogno di pace – potreban im je mir Hai ragione – imaš pravo NAPOMENA: Ako se u tim frazama uz imenicu nalazi atribut. Jedem mnogo voća i malo hleba Voi bevete troppo vino e troppa birra. Vi pijete previše vina i previše piva. konkretne ili stvarne imenice (i nomi concreti) 13 . Imenice se mogu razvrstati na : 1. u neko drugo vreme Abbiamo urgente bisogno di medicinali – hitno nam trebaju lekovi IMENICE (I nomi sostantivi) Imenica (il nome sostantivo) je reč koja označava živa bića (ljude i životinje).

il cane (pas). il sogno. vulkana). A) Imenice MUŠKOG RODA u jednini obično završavaju na slovo . il cambiamento (promena). la parola (reč). c) imena materija (I nomi di materie). Aldo. l’aria (vazduh). u ovu kategoriju spadaju i tzv. Rea (imena pasa). Marco.označavaju bića i predmete u njihovoj individualnosti i dele se na: a) vlastite imenice ( i nomi propri) koje određuju pojedinačno bića ili stvari i predmete. literatura). tako da se ne menja njihova priroda: l’acqua (voda) il ferro (gvožđe). Za predmete ili stvari teže je odrediti rod. la musica (muzika) la letteratura (književnosti. planinske vence. la moltitudine (mnoštvo). la montagna (planina). la grandezza (veličina). la sedia ( stolica). MUŠKI i ŽENSKI. b) opšte imenice (I nomi comuni): bića ili stvari u opštem smislu. U italijanskom jeziku postoje dva gramatička roda. il fiume (reka). Fido. Takođe odnose se i na grupe ljudi ili stvari. koji pripadaju istoj vrsti: N. stvari koje realno ne postoje: il lavoro (rad). apstraktne ili mislene imenice (nomi astratti): to su pojmovi. imenice koje se odnose na stvari deljive. Elena. one imenice koje pripadaju istoj vrsti ili kategoriji: l’uomo (čovek). Imenice koje označavaju kompleksne (složene) pojmove L'autunno (jesen). Granica između stvarnih i apstraktnih imenica nije uvek jasno razgraničena .mladić il tavolo . apstraktne imenice (nomi astratti): l’idea. la felicità (sreća). l’argento (srebro). d) zbirne imenice ( I nomi collettivi) koje označavaju celokupnost – grupu bića ili stvari iste vrste : il gregge (stado). il pensiero (misao). il numero (broj). i Malavoglia (porodice). Paola (lična imena ljudi). il Vesuvio (imena planina. 1. imena naroda. pa se ti pojmovi mogu prepoznati po karakterističnim nastavcima. il concetto. geografske lokacije . N.o: Primeri: Il libro . gli Italiani (narodi). le Alpi. la linguistica (lingvistika). tj. La dirigenza (rukovodstvo) = I dirigenti (rukovodioci) 2. Fifi. tj.knjiga L'albero. ROD IMENICA (GENERE) U italijanskom jeziku postoje dve vrste roda: prirodni rod ( il genere naturale) i gramatički rod (il genere grammatikale o formale). prezimena. i Serbi.drvo L'uomo – čovek il ragazzo . Primeri: I Medici. il libro (knjiga). gli Appennini (planinski venci).sto il telefono – telefon 14 . la costellazione (sazvežđe). pr. Pr. pa apstraktni pojam može da bude personifikovan. koji po prirodi stvari označavaju muška ili ženska živa bića. l’odore (miris) . il Monte Bianco. porodična imena tj. i Francesi. una dozzina (tuce). tj. Catarina.

To su po pravilu reči stranog porekla. kao : La mano (ruka).poseta la mattina – jutro I ovde postoje izuzeci. l'auto (automobil). Takođe ima i nekoliko jednosložnih imenica koje završavaju na suglasnik.životinja Il fiore – cvet il giornale . one reči koje se završavaju na «o» a nisu muškog roda. tj. la dinamo (dinamo – motor).dijagram Muškog roda su takoše i sledeće imenice koje završavaju na –a: Il poeta . reči koje se završavaju na –a.novine Il motore – motor il televisore .dijafragma il diagramma .Postoje izuzeci od ovog pravila. tj.monarh il sistema . la moto (motor).televizor Il valore . (La foto. Il pilota – pilot Imenice koje završavaju na – i ( to su obično reči stranog porekla ili reči nastale iz latinskih složenica ) mogu da budu ženskog ili muškog roda: 15 . Primeri imenica muškog roda: Il latte – mleko l'animale .kecelja Il portone – kapija il segnale – signal.pitanje la visita . Il profeta – prorok. ili su naučni izrazi: Primeri: Il tema .dilema Il telegramma – telegram il monarca .vrednost il grembiule .kuća La ragazza – devojka La porta – vrata La borsa – tašna la barca – barka. već se za množinu samo menja član.film lo sport – sport Imenice koje se završavaju na –e mogu da budu muškog ili ženskog roda.sistem il diaframma . čamac la domanda . To su uglavnom neke imenice grčkog porekla.tramvaj il film . l'auto i la moto su skraćeni oblici od reči fotografia.pesnik . znak B) Imenice ŽENSKOG RODA u jednini obično završavaju na slovo -a: Primeri: La casa . automobile i motocicletta . i ne menjaju oblik u množini. la foto (fotografija). koje su muškog roda .tema Il problema – problem Il programma – program Il dilemma .a to su imenice ženskog roda).kafe-bar Il tram . Primeri: Il bar . la radio (radio aparat) . a muškog su roda.

la betulla (breza) b) Imena reka.mir Imenice koje se završavaju na . PREMA ZNAČENJU: a) nazivi drveća i grmlja su muškog roda (a plodovi su ženskog roda) Primeri: L'abete – jela Il pino .navika l'introduzione – uvod la similitudine . ten l'azione – akcija l'abitudine .vadičep il paraurti – branik (na autu) Neke od imenica koje završavaju na -e a ženskog su roda: Primeri: La capitale – prestonica La luce – svetlost La fine – kraj La cenere – pepeo la vocale .gione.orah (stablo) Izuzeci su sledeći: La palma (palma).jabuka (stablo) Il pero . la quercia (hrast).sezona La ragione .utorak il venerdì – petal il cavatappi .bor Il melo .sličnost la prestazione – usluga la solitudine .samoća la situazione – situacija la moltitudine – mnoštvo za neke imenice rod se utvrđuje na sledeći način: C.Tibar il Garda – Garda (jezero) il Tricorno .Primeri: (Ženski rod) La tesi – teza La crisi – kriza La metropoli – metropola La sintassi – sintaksa La prassi . -udine su ženskog roda.Triglav i Pirenei – Pirineji i Dolomiti – Dolomiti il ciliegio – trešnja (stablo) il prugno – šljiva (stablo) l'arancio – narandža (stablo) il faggio – bukva il tiglio – lipa 16 .vokal la parete . jezera i planina su muškog roda Primeri: Il Piave – Pjave (reka) Il Danubio – Dunav Il Volga – Volga Il Tevere .ponedeljak il martedì .kruška (stablo) Il noce . Primeri: La stagione .sneg la pace. -zione.razum La regione .praksa (Muški rod) il lunedì .zid la neve .regija La carnagione – put.

decembar Izuzetak je: la domenica (nedelja) d) Imena plodova (voća) su ženskog roda La mela – jabuka La pera – kruška La prugna – šljiva La ciliegia – trešnja La mandorla – badem Izuzeci su: Il limone – limun (plod i stablo). Imenice sa dva oblika (muški i ženski) Mnoge imenice u italijanskom jeziku. il Belgio (Belgija). il fico – smokva (plod i stablo) .o ( muški rod) menjaju nastavak u –a (ženski rod) 17 . il Canadà (Kanada). le Ande (Ande) c) Imena dana i meseca su muškog roda: Primeri: (il) gennaio .orah l'albicocca – kajsija la fragola – jagoda il lunedì .kesten la noce .januar (il) febbraio .petak il sabato – subota f) Imena gradova. zanimanja itd. il cedro – kedar (plod i stablo) e) Apstraktne imenice su ženskog roda la bontà – dobrota la virtù – vrlina la facoltà – sposobnost la capacità . pokrajina. ostrva. država su ženskog roda Milano – Milano Napoli . februar (l') aprile . il dattero – urma (plod.ponedeljak il martedì . stablo). D.Sicilija la Lombardia . a) Imenice na .sposobnost la tenacia – upornost l’audacia – odvažnost l'arancia . za muški i za ženski rod.Italija la Sicilia . kao i u našem. il Perù (Peru). ili životinje) imaju često dva oblika. koje označavaju živa bića ( ljude – lična imena.utorak il venerdì .Srbija Parigi – Pariz l’Italia . la Drava (Drava) la Senna (Sena).Lombardija l’Olanda – Holandija Izuzeci su: Il Cairo (Kairo).april (il) dicembre .Izuzeci od ovog pravila su: la Sava (Sava). il Piemonte (Pijemont).narandža la castagna . il Brasile (Brazil).Napulj Serbia . le Alpi (Alpi).

ujna) deda – baka b) Neke imenice koje u muškom rodu imaju nastavak –e. kuću 5.devojčica mladić . Menjanje imenice po padežima. kući 4.učiteljica sin . tako da se koriste predlozi i predlozi sa članovima (padežni predlozi) ispred imenice koja ostaje nepromenjena.Emilija učitelj . je sledeće: Jednina 1.kćer dečak . Primeri: Studente . i to se mahom odnosi na zanimanja ili titute. u ženskom rodu su na -a Primeri : Signore . kuće (iz kuće) 3. kućo 6.dottoressa Professore – professoressa Principe – principessa Barone – baronessa Poeta – poetessa student – studentkinja lekar – lekarka profesor – profesorka princ – princeza baron – baronica pesnik – pesnikinja PREDLOZI I PREDLOZI SA ČLANOVIMA (PADEŽNI PREDLOZI) Italijanski jezik nema padeže kao naš jezik. sem što može da bude u jednini ili množini.studentessa Dottore . u našem smislu.gazdarica Cameriere .devojka stric (teča. kuća 2. kuće la casa della casa (dalla casa) alla casa la casa (oh) casa nella casa con la casa le case 18 .cameriera konobar (sobar) – konobarica (sobarica) Portiere – portiera portir – portirka c) Neke imenice koje u muškom rodu završavaju na -e ili –a. u kući 7. ujak) – strina (tetka.Primeri: Emilio – Emilia Maestro – maestra Figlio – figlia Bambino – bambina Ragazzo – ragazza Zio – zia Nonno – nonna Emilio (Miloš) .essa. sa kućom Množina 1.gospođa Padrone – padrona gazda . imaju oblik u ženkom rodu sa sufiksom (nastavkom) .signora gospodin .

dell’uomo. 7. 6. 7. studenti gli studenti studenata (od studenata) degli studenti (dagli studenti) studentima agli studenti studente gli studenti studenti (oh) studenti u studentima negli studenti sa studentima con gli studenti Za imenice ženskog i muškog roda koje počinju vokalom važi pravilo kao i za upotrebu običnog člana: n. i . all’interno. 4. 3. 5. pr. all’amico. student studenta (od studenta) studentu studenta studentu u studentu sa studentom lo studente dello studente (dallo studente) allo studente lo studente studente ! nello studente con lo studente Množina 1. knjige knjiga (iz knjiga) knjigama knjige knjige u knjigama sa knjigama i libri dei libri (dai libri) ai libri i libri libri! nei libri con i (coi) libri Jednina 2. kuća (iz kuća) kućama kuće kuće u kućama sa kućama delle case (dalle case) alle case le case case! nelle case con le case Isto pravilo važi i za imenice muškog roda ( uz član il . 3. 3. 5. 2. 7. 6. 2. 6. 5. 8.gli) Jednina 1. nell’armadio. con l’aereo itd. 4. 3. 2. 4.lo. 5. 19 . dell’amica. 4. 4. 7. 3. 5.2. 6. 7. knjiga knjige (iz knjige) knjizi knjigu knjigo u knjizi sa knjigom il libro del libro (dal libro) al libro il libro libro! nel libro con il libro Množina 1. 6.

TABELA PREDLOGA SPOJENIH SA ČLANOVIMA (PADEŽNI PREDLOZI – PREPOSIZIONI ARTICOLATE) PREDLOZI + DI A DA SU CON* IL LO DELLO ALLO DALLO SULLO / LA I DELLA ALLA DALLA SULLA / 20 DEI AI DAI SUI COI GLI LE DEGLI AGLI DAGLI SUGLI / DELLE ALLE DALLE SULLE / DEL AL DAL SUL COL .odgovara predlogu za .Idem u Rim. ali ima i duge mogućnosti uz glagole kretanja – odgovara na pitanje komečemu. Sulle montagne c’è molta neve. Questo libro è per te.U kancelariji sam. iz. od.odgovara genitivu. Vado in Italia – Idem u Italiju. IN .Markova knjiga A . Sono in ufficio .odgovara dativu. za N.pr. Vengo con te a Napoli – Idem sa tobom u Napulj. Ho letto un articolo sulla crisi monetaria. Da luglio a settembre sono al mare – Od jula do septembra sam na moru Sono a lezione – Na času sam DA . Na planinama ima mnogo snega. con la macchina) Idem u Rim avionom (vozom.odgovara predlogu u . do . pr. Il libro è sul tavolo. pr.pr. PER . – Knjiga je na stolu. Pročitao sam članak o monetarnoj krizi.Od Milana do Rima je (ide se) pet sati vozom Costume da bagno – kostim za kupanje (kupaći kostim) CON . il libro di Marco.odgovara predlozima kod. koga –čega . Vado da Marco – Idem kod Marka. pr. autom) SU odgovora predlogu na. pr. Vado in Italia per studiare l’italiano – Idem u Italiju da učim italijanski. označava pripadnost. a koristi se i uz glagole kretanja N. Porto il libro a Maria – nosim knjigu Mariji Vado a Roma. na . Ova knjiga je za tebe.odgovara predlogu sa nekim ili nečim N. N. Vado a Roma con l’aereo (con il treno. ili odgovara na pitanje čije. ili gde. da (namensko) N. N. u ili o nečemu (uglavnom ide spojeno sa članom) N.OSNOVNI PREDLOZI SU: DI . Vengo da Roma – Dolazim iz Rima Da Milano a Roma ci sono cinque ore in treno .pr.

vostro. bello. Retko. u arhaičnim ili pesničkim oblicima. qualunque). gentile. quanto . La mia amica è italiana. Il nostro paese è molto bello.PER* IN / NEL / NELLO / NELLA / NEI / NEGLI / NELLE Predlozi CON i PER najčešće se ne spajaju sa članom. cattivo. rosso. nostra Vostro. mio. Ispred prisvojne zamenice stoji određeni član. b) povratno-prisvojne zamenice i pridevi. U italijanskom jeziku pridevi se mogu razvrstati u tri kategorije: 1. Il suo lavoro è interessante. Ova kategorija prideva deli se na nekoliko podvrsta: a) prisvojne zamenice i pridevi. quale . 2. mia Tuo. može da se naiđe na “Pel” = per il N. tua Suo. quello. sua Nostro. upitni odnos ili neodređenu količinu i slični su zamenicama. Per gli studenti. La tua ragazza è simpatica. brutto. n. tuo. buono. Ho visto la sua fotografia. Oni pripadaju poglavlju o brojevima.pr. Brojni pridevi (aggettivi numerali) . Jednina Mio. parecchio.questo.vostra Loro Primeri: Il mio amico è italiano. con il ragazzo. alto. osim sa il – i. e) neodređene zamenice i pridevi 3. nostre vostri. tako da ostaju odvojeno. vostre loro . itd. grande.pr. Zajednički pridevi ili pridevske zamenice (aggettivi indicativi o pronominali) – to su pridevi koji označavaju pripadnost. mie tuoi. PRIDEVI Gli aggettivi Pridevi su reči koje pobliže označavaju ili određuju imenicu i koji se u rodu i broju uvek slažu sa iemnicom. per le sorelle itd. Kvalifikativni ili opisni pridevi (aggettivi quaificativi) koji određuju neku osobinu (n.). Il tuo ragazzo è simpatico.pr. con le amiche itd. PRISVOJNI PRIDEVI Prisvoji pridevi slažu se u rodu i briju sa imenicom. La nostra casa è grande. sue nostri. d) upitne zamenice i pridevi. To je najbrojnija kategorija prideva. koji se slaže u rodu i broju sa imenicom. položaj. tue suoi . c) pokazne zamenice i pridevi. 21 Množina miei.

e mio nonno dorme.. Le tue idee sono creative. Lucia e Paolo sono tua sorella e tuo fratello. di. Primer: Carlo è il più bello. supruga.. kao i imenice. I tuoi libri sono interessanti. bella Komparativ più . è il meno bello. Je manje vredna od M. Bello. deda.... Je najbolja. ispred prisvojne zamenice u jednini. mogu da se završavaju na O. i na I... u množini na I. issimi /e 22 . A u jednini. brat. To se odnosi na rođake kao što su : majka. tetka (ujna. mentre mia figlia studia lettere . Ha portato le sue poesie. Silvia è la meno brava. Giovanni è meno bello di C. stric). KOMPARACIJA (POREĐENJE) PRIDEVA Pridevi u italijanskom jeziku prate u rodu i broju imenicu. La vostra collega è assente.. Superlativ (apsolutni) Pridev ( oduzme se zadnje slovo) + nastavak issimo/a.Il vostro pranzo è pronto. Tuo figlio studia ingegneria. otac. I miei genitori vivono a Belgrado. sin. baka.. ne koristi se član. suprug.. Suo zio va con mio nonno alla partita di calcio. Il loro appartamento è piccolo. L. E’ venuto con i suoi amici. G. = naj. pr. Takođe postoji i kategorija prideva koji se i u muškom i u ženskom rodu završavaju na E.... di Primer: Carlo è più bello di Giovanni.. Lucia è meno btava di M. S. N..sestra. Marina è più brava di Lucia. Le mie amiche sono belle.. Najmanje vredna. C. G. La loro stanza è ordinata. Je bolja. Manje lep od C. E u množini (za muški i ženski rod). Potete venire con i vostri ragazzi.... teča (ujna... Mia nonna e mia zia sono molto gentili. Kada pominjemo najbliže rođake. Superlativ relativni: il/la (i/le) più /meno . belle Gentile gentili KOMPARACIJA PRIDEVA Pozitiv bello. Pridevi. M. vrednija od L. Hanno dimenticato i loro libri. kćer. Siete invitati con le vostre fidanzate. Sono venute con le loro macchine. M.... Je najmanje lep. Stasera vado a cena con mio marito e con sua sorella. bella belli.. Karlo je LEPŠI od G.. Je najlepši Marina è la più brava. G. meno . Primeri: Mia madre e mio padre sono usciti. strina)..

Le professoresse sono gentilissime . Questi professori sono i più severi. Neki pridevi pridevi imaju pravilnu i nepravilnu komparaciju. Marina è elegantissima. najmanji) il/la minimo/a (minimalni) NAPOMENA : voditi računa da se pridev kao i član uvek slažu u rodu i broju sa imenicom. manji) il minore (najmlađi. je veoma simpatičan. veći od) il maggiore (najstariji. Le professoresse sono meno severe dei professori. Marco il più elegante (di tutti). I professori sono gentili. M.izvrstan) CATTIVO/A Più/meno cattivo/a di Il/la più (meno) cattivo/a Cattivissimo/a (veoma los) peggiore di il/la peggiore il/la pessimo/a (veona los) GRANDE più grande di il/la più/meno grande grandissimo/a (veoma velik) maggiore di (strariji od. Primeri: Marco è elegante. Isto je i za prideve koji se završavaju na -E. je veoma elegantna. Marina è meno elegante di Marco. I professori sono più severi delle professoresse. GRANDE . CATTIVO. Marco è elegantissimo. M. najveći) PICCOLO/A Più piccolo/a di Il/la più /meno piccolo/a Piccolissimo/a minore di (mlađi. Quelle professoresse sono le meno severe. I professori sono severissimi. GLAGOLI 23 . najveći) il/la massimo/a (maksimalan. Marco è più elegante di Marina. kao što su BUONO.bell+issimo = bellissimo (veoma lep) Primer: Marco è simpaticissimo. PICCOLO BUONO/A Più/meno buono/a di Il/la più buono/a Buonissimo/a (veoma dobar) migliore di il/la migliore ottimo/a (odličan.

soffia su glagolski predikati. diventare (postati). Broj : jednina .obavestiti. Izgledaš veselo (izgleda da si vesela). kondicional. pr. koji sa dopunom grade imenski predikat. Lice: prvo. Sembri allegra. Il film sembra interessante.jahati . Predavanje je interesantno. množina 3. chiamarsi (zvati se). Sono rimasto sorpreso.(I verbi) Glagoli su reči koje označavaju radnju. Postavljen je za direktora. N.trebati nešto . svojstvo ili samo postojanje subjekta.nasmejati. Noi cantiamo. N. zbivanje. N. E’ stato nominato direttore. pr. stanje. javiti . Aver bisogno (di) Andare a cavallo Far sapere Far ridere . poručiti . I bambini dormono. essere nominato ( biti postavljen. Način : a) indikativ. Il vento soffia. Možemo da pomenemo i sledeće glagole: sembrare (činiti se. naterati na smeh Glagolske odredbe (Determinazioni verbali) Jednim nastavkom glagol može da izrazi per odredbi: 1. Mi pevamo. Evropa je kontinent. konjunktiv. drugo. Ostao sam iznanađen. biti imenovan). treće 2. Kopulativni glagoli služe kao veza – spona (kopula) između subjekta i imenskog dela predikata. imperativ (određeni glagolski način) 24 . Najvažniji kopulativni glagol je essere (biti) . Deca spavaju. To su takozvani kopulativni glagoli. U ovim primerima glagoli cantiamo. La lezione è interessante. L’Europa è un continente. izgledati). Najveći deo glagola ima puno značenje i to su takozvani predikativni glagoli. pr. Prebledela si. Film deluje interesantno. koji sami grade predikat u rečenici – i to je glagolski predikat. Sei diventata pallida. Postoje i glagoli bez potpunog značenja koji traže imensku ili pridevsku dopunu da bi se izrazilo puno značenje. kao spoj dve ili više reči koje izražavaju jedinstveni glagolski pojam. dormono. Vetar duva. N. pr. Postoje i brojni glagoski izrazi.

Sreli smo njega.pr. I prati verdeggiano. 25 . može da se zameni akuzativom. Polazimo za dva sata. particip. Neki glagoli mogu da se upotrebljavaju i kao prelazni i kao neprelazni. On je došao juče kod mene. (Il treno ha attraversato il ponte).neprelazne glagole . (Sreli smo ga). Aktiv se deli na : . kao i glagoli kretanja. Ci siamo imbattuti in lui. pretprošlo složeno vreme I. Glagolsko stanje: aktiv i pasiv. pr. Neprelazni glagoli (verbi riflessivi) su oni glagoli iza kojih ne stoji objekat . futur egzaktni (složena vremena) 5. pretprošlo složeno vreme II. Partiamo tra due ore.i povratne Direktno prelazni glagoli (verbi transitivi diretti) su glagoli koji imaju direktan ili bliži objekat u akuzativu ili u partitivnom genitivu. pr. Ho letto un libro interessante. aorist. (imbattersi – sresti. imperfekt.pr. Naleteli smo na njega.b) infinitiv. futur I (prosta vremena) b) perfekt. N. Pročitala sam interesantnu knjigu. Abbiamo comprato dei libri. N. N. naleteti na nekoga = incontrare qualcuno) Abbiamo incontrato lui. po pravilu. Egli è venuto ieri da me. (Voz je prešao most). Il treno è passato per il ponte. Giovanna è arrivata poco fa.indirektno prelazne glagole .direktno prelazne glagole . Dalji objekat. Voz je prešao preko mosta. (Lo temono) Plaše ga se. Vreme: a) prezent. Indirektno prelazni glagoli (verbi transitivi indiretti) su oni glagoli koji uvode dalji ili indirektni objekat: N. Livade se zelene. Jovana je stigla malo pre. Kupili smo (neke) knjige. gerundiv (neodređeni glagolski načini) 4. Hanno paura di lui.

koje se u infinitivu prepoznaju po glagolskim nastavcima . 26 . GLAGOLSKA VREMENA PREZENT – Sadašnje vreme Ovo vreme se koristi za iskazivanje radnje u sadašnjem vremenu i uglavnom se slaže sa upotrebom u našem jeziku. ali može da se koristi i za blisku budućnost.podići U italijanskom postoje tri kategorije glagola – tri konjugacije. Io lavoro in una libreria. ere.umivati se Alzarsi – ustati Difendere . u smislu da su neki glagoli u infinitivu. u sažetoj formi. Oggi parto per la Svizzera. primetiti nešto .sramiti se . da bismo dobili glagolsku osnovu. Pr. s tim što se tada menja njihovo značenje. odbijemo karakteristične nastavke –are. ire. Ja radim u knjižari. Sutra idem na put – Sutra ću ići na put.Abbiamo cantato una canzone . U italijanskom jeziku ima dosta nepravilnih oblika kao i izuzetaka.braniti Lavare – prati Alzare .Pevali smo jednu pesmu Hanno cantato a orecchio – Otpevali su po sluhu Povratni glagoli (verbi riflessivi) su oni glagoli koji u infinitivu imaju povratnu zamenicu “si” ( u našem jeziku “se”). Primer : (apsolutno povratni glagoli) accorgersi vergognarsi pentirsi . pa tako i u ovom slučaju ima odstupanja od pravila. ostali glagoli imaju uz redovan oblik (prelazni glagol) i mogućnost povratne forme (gde subjekat izvršava radnju na sebi). za građenje raznih vremena. Ti glagoli imaju glagolsku osnovu izvedenu iz latinskog oblika. Tako je za prvu konjugaciju karakterističan nastavak -are Za drugu konjugaciju je nastavak -ere Za treću konjugaciju je nastavak .pokajati se Primer : (povratni glagoli) Difendersi . Danas putujem za Švajcarsku. koji potiču direktno iz latinskog oblika. na koju se dodaju lični nastavci.ire Shodno tome. te da njihovi glagolski nastavci ne odgovaraju onoj konjugaciji kojoj nastavak pripada.opaziti. N. Che cosa facciamo stasera? Šta ćemo da radimo večeras? Domani vado in viaggio. U kategoriju nepravilnih glagola spadaju i pomoćni glagoli essere (biti) i avere (imati).braniti se Lavarsi . Postoje apsolutno povratni glagoli (riflessivi assoluti) koji se upotrebljavaju samo u povratnom obliku. koji su izuzetno važni pošto se koriste i za građenje složenih vremena. što se u srpskom iskazuje futurom .

lei. Io sono a casa. Ja sam kod kuće. esse. ma essi possono restare. ali se koristi kada želimo nešto da naglasimo. nas. Avete un po' di tempo? Da li imate malo vremena ? Noi abbiamo fretta. a mama i tata su izašli.Gradi se tako što se na glagolsku osnovu dodaju lični nastavci.vas. oni se umivaju. esso. treba napomenuti da italijanski povratni glagoli ne odgovaraju uvek povratnim glagolima na srpskom (kao n. a prevodi se u našem jeziku kao “SE” ( iako bi doslovno značilo me. U našem jeziku se u svim licima koristi povratna zamenica “se” – ja se umivam.essa) (noi) (voi) (essi. N. Mi žurimo. s tim što se ispred glagolskog oblika nalaze nenaglašene lične zamenice (koje odgovaraju našem “se”). esso. ali oni mogu da ostanu. Sono a casa. te se. Takođe. Kod kuće sam. Primer: lavarsi (umivati se) sedersi (sesti) mi siedo ti siedi si siede 27 vestirsi (oblačiti se) mi vesto ti vesti si veste (Io) mi lavo (tu) ti lavi (lui. sedersi. U italijanskom samo se u infinitivu povratna zamenica “si” spaja sa glagolom na kraju (lavarsi..essa) si lava . njih)..lei. sedersi = sesti). Kod povratnih glagola prezent se gradi na isti način. mamma e papà sono usciti. dok se u italijanskom taj oblik menja po licima. loro) Lična zamenica ne mora da se koristi ispred glagolskog oblika. ti se umivaš ..pr. pošto se po glagolskom nastavku razume koje lice je u pitanju.are PARL-ARE Io parl-o Tu parl-i Lui/lei parl-a Noi parl-iamo Voi parl-ate Essi/loro parl-ano Prezent pomoćnih glagola -ere VED-ERE ved-o ved-i ved-e ved-iamo ved-ete ved-ono ESSERE sono sei è siamo siete sono -ire PART-IRE part-o part-i part-e part-iamo part-ite part-ono AVERE ho hai ha abbiamo avete hanno (Io) (tu) (lui. Primeri: . pr. vestirsi) a kada se menja po licima tada se nalazi ispred glagolskog oblika.

Prezent: Finire (završiti). preraditi . capisce essi/esse finiscono .(noi) ci laviamo (voi) vi lavate (essi. . Primer: io tu Lui/lei FINIRE. bevere) II konj. loro) si lavano ci sediamo vi sedete si siedono ci vestiamo vi vestite si vestono Postoji takođe i kategorija glagola koji se zovu inkoativni (incoativi) koje karakteriše umetak – isc između glagolske osnove i glagolskog nastavka. sopraffare . capisco noi fniamo. potvrditi) i drugi. rifare – ponovo uraditi. preferirati) Tradire (izdati). CAPIRE finisco . rasturiti . Primeri . Preferire (više voleti. raditi io faccio noi facciamo tu fai voi fate Lui/lei fa essi/esse fanno Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od FARE. esse.činiti. Io Tu dico dici . capiscono PRIMERI NEKIH NEPRAVILNIH GLAGOLA (PREZENT) Fare ( od lat. capite finisce. Ribadire (ponoviti.savladati . io tu lui/lei bevo bevi beve Dire (od lat. capisci voi finite. dicere) II konj. zadovoljiti Dare I konj. . kazati noi voi diciamo dite 28 beviamo bevete bevono Bere (od lat. koji su uglavnom glagoli po trećoj konjugaciji. capiamo finisci. Capire (razumeti). soddisfare – ispuniti. io tu Lui/lei – dati (Prezent) do dai da noi diamo voi date essi/esse danno – piti noi voi essi/esse – reći. facere) II konj. disfare – razložiti.

addurre – izneti. ardisci.. comporre ..ribadire . . sottoporre – podneti (na uvid). indurre – navesti. navesti . proporre – predložiti . deporre – odložiti.. apporre – položiti. nagovoriti. tradurre – prevesti .rasporediti . rasporediti . preneti. ponovo reći .ponoviti. introdurre – uvesti.lui/lei dice essi/esse dicono Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od DIRE. komponovati .predire –predskazati . ridurre . tradisce . ARDIRE – smeti. . deponovati . ali se to ne odnosi na glagole TRADIRE – izdati. preneti Trarre (trahere) – izvlačiti.sastaviti. staviti .. koji spadaju u kategoriju inkoativnih glagola (tradisco.smanjiti . supporre – pretpostaviti . tradisci. ardisco. ardire . indukovati . transponovati . ponere) II konj. contrapporre – suprotstaviti Condurre (conducere od ducere ) – voditi Io conduco Tu conduci Lui/lei conduce Noi conduciamo Voi conducete Essi/esse conducono Po istoj analogiji menjaju se i glagoli izvedeni od – DUCERE (-DURRE)... disporre . imporre – nametnuti . riprodurre – reprodukovati.oneraspoložiti ..) . upoznati .indire – zakazati .. izneveriti. predisporre – preraspodeliti. izvući Io traggo Noi traiamo 29 .. indisporre .. trasporre – pomeriti. sedurre – zavesti . dedurre – izvesti ( zaključak) .disdire – otkazati . – staviti Io Tu Lui/lei pongo poni pone Noi Voi Essi/esse poniamo ponete pongono Po istoj analogiji menjaju se i svi glagoli izvedeni od PORRE.contraddire – suprotstaviti se Porre (od lat. pokazati .

Esse devono presentarsi al concorso. Ja hoću (želim) kafu. estrarre – izvaditi. protrarre – produžiti. Ja mogu da ostanem. Oni žele da gledaju televiziju. odugovlačiti Postoji i kategorija takozvanih modalnih ili načinskih glagola – to su POTERE. . kojim se objašnjava radnja. DOVERE (moći. izvući . contrarre – sklopiti . ritrarre – naslikati . VOLERE. Vi možete da idete. Glagol SAPERE (znati) ne spada u modalne glagole. morati) koji su nepravilni. Essi vogliono guardare la televisione. distrarre – odvući pažnju . IMPERATIV Vreme kojim se izražava neka naredba. hteti ili ùeleti . iza kojih može da stoji imenica kao objekat (osim kod potere i dovere) ili se koristi drugi glagol u infinitivu. Ja znam engleski. Io so suonare. Io voglio un caffè. POTERE Io posso Tu puoi Lui/lei può Noi possiamo Voi potete Essi/loro possono VOLERE voglio vuoi vuole vogliamo volete vogliono DOVERE devo devi deve dobbiamo dovete devono SAPERE so sai sa sappiamo sapete sanno Primeri: Io posso restare. želja ili neki podsticaj. Noi possiamo guidare la macchina.Tu trai Voi traete Lui/lei trae Essi/esse traggono Kao i drugi oblici izvedeni od latinskog glagola Trahere . 30 . Ti moraš da učiš. Voi potete andare.trarre. Vi morate da idete kući. Io so l’inglese. Ja znam da sviram. sottrarre – oduzeti . Ona želi da krene (da otputuje). Lei vuole partire. Mi možemo da vozimo auto. One moraju da se pojave na konkursu. detrarre – oduzeti . pošto ovi glagoli ne mogu samostalno da stoje u rečenici jer njihovo značenje nije određeno. a u negativnom obliku može da označava i zabranu. Tu devi studiare. Voi dovete andare a casa. astrarre – abstrahovati . ali se koristi na sličan način.

Neka P. NON PRENDERE i dolci ! Đorđe. Maria (lei) non scriva il compito. prendiamo un caffe! Hajde da popijemo (mi) kafu! Ragazzi (voi) prendete un panino! Deco (vi) uzmite sendvič! Le ragazze (esse) prendano i dolci! Neka se devojke (one) posluže kolačima. -ere. Giorgio (tu) . nemoj da uzimaš slatkiše! (ZABRANA). OSIM ZA DRUGO LICE JEDNINE GDE SE KORISTI NON + infinitiv. (ti) uzmi jabuku! Giorgio (egli) prenda una mela ! Neka Đorđe uzme jabuku! Maria (lei) porti il libro ! Neka Marija donese knjigu! Ragazzi (noi). Primeri: Giorgio (tu) prendi una mela ! Đorđe. voi finite ! 3. nemojte da govorite laži! I ragazzi (essi) non dicano bugie ! Neka oni ne govore laži.Gradi se od glagolske osnove + nastavaka po licima. -ire) PRIMERI: STUDIARE 1. loro finiscano ! KADA SE RADI O ZABRANI. /// 2. Nastavci se razlikuju po konjugacijama (-are. (loro) studino ! SCRIVERE //// scrivi ! scriva ! scriviamo! scrivete! scrivano! USCIRE ///// esci ! esca ! Usciamo ! Uscite ! Escano ! INKOATIVNI GLAGOLI SE PONAŠAJU SLIČNO KAO I U PREZENTU. Lui/lei studi ! 1. (voi) studiate ! 4. Paolo (egli) non prenda i libri. Lei signore 31 . (tu) studia ! 3. ne uzme knjige. Io ///// 2. lice jednine. Ragazzi. (noi) non diciamo bugie ! (Hajde) da ne govorimo laži! Ragazzi (voi) non dite bugie! Deco. (tu) finisci! 3. lui/lei finisca! 1. noi finiamo ! 2. s tim što ne postoji oblik za 1. Za učtivo obraćanje koristi se treće lice jednine u ženskom rodu: Lei signora. (ona) ne piše zadatak. (noi) studiamo ! 3. Neka M. ISPRED GLAGOLSKOG OBLIKA STOJI NON. POŠTO GLAGOLSKA OSNOVA UKLJUČUJE I UMETAK -ISCPrimer: FINIRE 1.

uzmite kafu! Signora (Lei). vadano a casa! Gospodo . Gospođo nemojte tako da govorite! Signore (Lei). idite kući! Signore (esse). izvolite( raskomotite se)! Signore. dođite. venga. sedite! 32 .(Lei) Signora. si siedano! Gospođe. si accomodi ! Gospođo. non venga domani. non dica questo. U množini III lice: Signori (essi). Gospodine nemojte da dođete sutra. prenda il caffe’! Gospodine.

33 .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->