P. 1
Aralin 13 Ang Asya Sa Sinaunang Panahon

Aralin 13 Ang Asya Sa Sinaunang Panahon

5.0

|Views: 25,351|Likes:
Published by quitzilipoctli

More info:

Published by: quitzilipoctli on Sep 11, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

09/15/2015

pdf

text

original

ARALIN 13 ANG ASYA SA SINAUNANG PANAHON: SILANGAN AT HILAGANG ASYA SILANGANG ASYA- binubuo ng 3 sentro ng kalinangan o kultura—China, Korea

, Japan CHINA- tahanan ng pinakaunang kabihasnan— ang Shang sa Huang Ho. JAPAN at KOREA- humiram ng kultura subalit iniangkop sa kanilang kapaligiran at sariling kultura CHINA • Pagpapalit ng naghaharing pamilya o dinastiya mula Shang hanggang Qing-bahagi ng kasaysayan ng China • MANDATE OF HEAVENpaliwanag sa pagpapalitpalit ng mga dinastiya • ALALAHANIN ANG TALAKAYAN TUNGKOL DITO • ALALAHANIN DIN ANG TALAKAYAN TUNGKOL SA KABIHASNANG SHANG ZHOU O CHOU (1122 B.C.E221 B.C.E) Dinastiyang Zhou- naipasa ang “Basbas ng Langit” at ang titulo ng “Anak ng Langit” sa hari nito nang tinalo ng Zhou ang huling hari ng Shang • Nagpatuloy ang pagunlad ng China sa ilalim nito • Naimbento ang bakal na araro • Itinayo ang mga irigasyon at dike laban sa pagbaha ng Huang Ho • Nagpagawa ng mga kalsada at sumulong ang kalakalan • Nagsimulang lumaki ang populasyon • PAKIKIDIGMA- naimbento ang sandatang crossbow at bumuo ng hukbong nakakabayo at gumagamit ng chariot KAHINAAN:

• MALAWAK ANG TERITORYO- mahirap pamahalaan—humina ang control nang lumaon • Nauwi sa panahon ng mga digmaan ng mga estado (warring states) • Lumitaw ang mga pilosopiyang CONFUCIANISM at TAOISM CONFUCIANISM • Pinasimulan ni Kongzi o Confucius • Naghain ng solusyon sa kaguluhan • Itinuro ang paraan ng tamang asal, tamang relasyon ng bawat isa at mabuting pamahalaan TAOISM • Pinasimulan ni Laozi (Lao Tzu) • Para sa kanya, ang kaayusan ay makakamit kung susundin ang daloy ng kalikasan

QIN o CH’IN • Isa sa mga nagdirigmang estado • Nagapi ang mga kalabang estado sa ilalim ng pamumuno ni Zheng • 221 B.C.E- napabagsak ang Zhou at iba pang estado at idineklara ang sarili bilang Shi Huangdi o Shih Huang Ti- ibig sabihin ay “UNANG EMPERADOR” • Naganap ang KONSOLIDASYON NG CHINA • Nagpatupad si SHI HUANGDI ng mga patakaran tungo sa higit na sentralisasyon ng kapangyarihan ng emperador • Nawala ang mga estadong-lungsod ng Zhou-napalitan ng malakas at sentralisadong pamahalaan

medisina.254 kilometro) na Great Wall of China • Libu-libo ang namatay sa mga gumawa nito • Malupit ang panahon ng paghahari ni Shi Huangdi sa kabila ng positibong programa • Pagkamatay niya.C. makasasama sa China ang maraming libro at ideya na tumutuligsa sa Qin • Iminungkahi na ipag-utos ang pagkontrol sa mga iskolar—ilang daang iskolar ang hinuli at pinatay—sinamsam ang maraming libro at sinunog ang mga ito— itinira lamang ang mga aklat tungkol sa agrikultura.000 magsasaka ang nagsilbi para itayo ang 1. at mahika • Nagpatupad ng iisang sistema ng pananalapi para sa buong imperyo • Nagpatayo ng mga kalsada sa buong teritoryo • Iniutos ni Shi Huangdi ang pagpapatayo ng GREAT WALL OF CHINAbilang proteksyon laban sa pag-atake ng mga mandirigmang nomadiko mula sa Hilagang Asya • Para sa mga Tsino. bumagsak din ang dinastiya HAN (206 B.-220 C.E) .naging pinunong ministro ni Shih Huangdi • Para sa kanya. ang mga taga-Hilagang Asya ay BARBARO • 300.400 milya (2.• Piniling tagapayo ang mga iskolar ng pilosopiyang Legalism • LEGALISM.E.kailangan ang malulupit na batas at mabibigat na parusa para maabot ang kaayusan • LI SI (Li Ssu).

pinairal ang mga aral ng Confucianism—naging opisyal na pilosopiya ng estado • Panahon ni WU DI o WU TI. sining at pagsusulat ng kasaysayan • Naimbento ang papel. porselana at waterpowered mill • Nabuhay sa panahong ito si SIMAQIEN— kinikilalang Dakilang Historyador ng China .• Kinilala bilang isa sa apat na dakilang dinastiya sa China • Itinatag ni Liu Bang— pinalitan ang mararahas na patakaran ng Qin • Binawasan ang malaking buwis. • Napatanyag ang SILK ROAD—kalakalan na nagdadala ng mga produktong Tsino tulad ng seda at porselana sa malalayong lugar sa Kanluran • Ang mga opisyal ay pinipili mula sa mga iskolar na Confucian • Nagkaroon ng regular na civil service examination upang pumili ng dapat manguna • Maraming pagsulong sa teknolohiya. medisina. • Pinalakas ang paglikom ng buwis at kapangyarihan ng imperyo. Korea.natamo ang rurok ng tagumpay ng Han • Pinalawak ang teritoryo sa pamamagitan ng pagsalakay sa iba pang teritoryo tulad ng Manchuria. tinanggal ang malulupit na batas na Legalist. hilagang India at bahagi ng Timog Silangang Asya.

isa sa mga pinuno ng mga pagaalsa-itinatag ang dinastiyang T’ang • Tinawag siyang Emperador Tai Cong • Pangalawa sa dakilang dinastiya ang T’ang • Nanumbalik ang kasiglahan at kasaganaan ng lipunan at kulturang Tsino • Bumalik ang matatag at mahusay na pamamahala sa tulong ng mga iskolar na Confucian • Sumigla ang agrikultura dahil sa bagong uri ng palay at bagong paraan ng pagtatanim • Sumigla ang kalakalan dahil sa mga bagong kalsada na naging daan para sa lalo pang .E) • Nagkaroon ng mga pagaalsa • LI YUAN. nagkaroon ng mabilis na pagpapalit ng dinastiya at maraming digmaan • Nakapasok sa China ang mga nomadikong mandirigma • Watak-watak ang China nang may 400 taon • Umabot ang Buddhism sa China • Bumalik ang konsolidasyon sa ilalim ng SUI-itinatag ni YANG JIAN • Inayos ang Great Wall of China na napabayaan ng mahabang panahon • Itinayo ang Grand Canal na nagdugtong sa Huang Ho at Yangtze River • Inayos ang dating capital ng Han.SUI Nang bumagsak ang Han. ang CHANG AN Labis na nagdusa ang mga magsasaka dahil ginamit silang mga manggagawa sa mga proyekto ng Sui T’ANG (618-907 C.

Mongol at Jurchen • Bagamat nasakop. Xixia. nagpatuloy ang pamumulaklak ng sining at panitikan • KALIKASAN-naging tema ng panitikan— ang paglipas ng panahon at ng buhay ng tao—gayundin ng mga pinturang landscape at iskultura • Lalo pang umunlad ang arkitektura at paggawa ng porselana • Naimbento ang gunpowder • Nagsimula ang tradisyon ng footbinding—binabalot nang mahigpit sa bendang bulak o seda ang paa mula sa daliri hanggang sa sakong upang pigilan ang paglaki nito • Isa sa malaking kontribusyon— paglitaw ng NEO_CONFUCIANISM . SONG o SUNG (960-1278 C.masiglang palitan ng produkto at ideya • Lubos na kumalat ang Buddhism • Naimbento ang woodblock printing na nagpabilis sa paggawa ng kopya ng anumang sulatin.E) • Nagkawatak-watak ang China nang bumagsak ang T’ang • Naitatag ang dinastiyang T’ang • Ikatlo sa mga dakilang dinastiya sa China • Nagpatuloy ang kasaganaan • Itinatag ng isang heneral na si ZHAO KUANGYIN • Nagpatuloy ang hamon ng pagsasalakay ng mga pangkat-etniko sa Hilagang Asya tulad ng Khitan.

ang kanilang kayamanan ay mula sa pawis ng ibang tao YUAN (1278-1368) • Nasakop ng Mongol ang Hangzhou. artisano at *mangangalakal • Karaniwang mula sa uri ng may-ari ng lupa ang mga iskolar ng Confucian • Pinakamababa ang tingin sa mangangalakal sapagkat ayon sa Confucianism.na binuo ni ZHUXI (CHU HSI)-isang dakilang iskolar na Confucian • TRADISYUNAL NA LIPUNANG TSINO: *EMPERADOR AT PAMILYA *May-ari ng lupa o gentry. capital ng Song • Itinatag ni KUBLAI KHAN noong 1267 ang lungsod ng DAIDU (Beijing) sa hilagang China • Naging capital ng dinastiyang Yuan-ANG UNANG DINASTIYANG BANYAGA SA CHINA • KUBLAI KHAN-apo ni GENGHIS KHAN • Magaling na mandirigma ang mga Mongol • Taglay nila ang kasanayan sa pagsalakay sa kabayo. mahusay na taktika ng pakikipaglaban. disiplina at katapatan sa pinuno • Ang mga katangiang ito ay ay nahubog ng pamumuhay sa steppe • Pinairal ang Confucianism bilang pilosopiya ng pamahalaan at ang iba pang tradisyong Tsino . magsasaka.

tuluyang napabagsak ang Mongol sa Daidu .1368.para sa nakararaming Tsino • Sila naman ay nanatili sa sariling kultura • Mga Dokumentonakasulat pareho sa wikang Mongolian at Tsino • YUAN.bahagi ng mas malawak na imperyong Mongol na sumasaklaw sa Hilagang Asya hanggang Kanlurang Asya • Nagkaroon ng maraming manlalakbay na banyaga tulad ni Marco Polo • Kaayusan ay nakatulong sa pagsulong ng kalakalan • Naging ligtas ang paglalakbay sa kahabaan ng mga ruta ng kalakalan tulad ng Silk Road • Ipinapasa sa rutang ito ang kaalaman at produkto sa pamamagitan ng mga mangangalakal MING (1368-1644 C.isa sa mga rebelde .pinalitan ng mahihinang emperador • Dumami ang pag-aalsa ng mga Tsino laban sa Mongol • ZHU YUANZHANG.E) • Kublai Khan.Itinatag ang dinastiyang Ming • Ikaapat na dakilang dinastiya ng China • Nanumbalik ang mga Tsino sa pamamahala ng sariling bansa • Ipinaayos muli ang Great Wall of China • Ibinalik ang sistema ng Civil Service Examination at burukrasyang Tsino • Pinalawak ang kalakalang pandagat .Unti-unting lumakas ang kanyang hukbo na nakabase sa Nanjing .

C.• Nagkaroon ng ekspedisyong sa ibayong-dagat sa pamumuno ni Admiral ZHENGHE • Nakarating sa TSA.sinalakay ng Han ng China noong 109 B.E) • GOJOSEONpinakamalakas. itinatag ni DANGUN • Mula sa pagiging estadong pamayanan.Naglagay ng apat na mga kolonyang Tsino o commandery upang pamahalaan ang hilagang bahagi ng Korea noong 108 B. at nasakop ang Gojoseon • HAN.E) • Nanatiling malaya ang Timog-tinirhan ng mga hiwalay na pamayanang agricultural • Unti-unting lumitaw ang tatlong kaharian— GOGURYEO o dating KOGURYO. ito ay naging kaharian • KOREA..C.E. Persian… • KABUUAN: muling umunlad ang kulturang Tsino at lumago ang ekonomiya KOREA • Alamat ni Tangun/Dangun GOJOSEON o LUMANG JOSEON • ISKOLAR: nagkaroon ng hiwa-hiwalay na estadong pamayanan sa Korea noong Panahong Bronse (1000 B.C.C.E TATLONG KAHARIAN (313-668 C. TA. BAEKJE at SILLA • Matapos mapatalsik ang mga Tsino.300 B.E.E • Nagpatuloy ang pangingibabaw ng mga Tsino sa hilagang bahagi hanggang 313 C. tinawag ito na panahon ng Tatlong Kaharian GOGURYEO • Unang nabuo sa tatlo .

• Lumawak sa hilaga • Matatapang na mandirigma at magagaling na hari.nasa ilalim ng magaling na harinagplanong sakupin ang mga katabing kaharian . relihiyong Buddhism at tradisyon ng pagsusulat ng kasaysayan PINAG-ISANG SILLA • Ikaanim na sigloGOGURYEO at BAEKJE ay pinahina ng mga sigalot sa kani-kanilang kaharian • SILLA.E.tinalo ang hukbong Tsino at pinatalsik mula sa Korea • Umabot ang teritoryo hanggang sa Manchuria • Dahil nasa bukana ng hilaga. 3 Kaharian ay magkakaugnay sa WIKA AT PANGKAT ETNIKO • LIPUNANpinamumunuan ng mga aristokratikong mandirigma • Hiniram mula sa Hansistema ng pamahalaan.isaisang nagapi ang mga kalaban • 313 C. walang tigil ang pakikipagsagupa sa mga hukbong Tsino at nomadiko sa Hilagang Asya BAEKJE • Nabuo sa timog-kanluran • Mas mapayapa t malapit ang pakikipag-ugnayan sa China at Japan • DAGAT.naging daan ng interaksyon SILLA • Huling nabuo sa timogsilangan ng Korea • Pinakamahina noong simula TATLONG KAHARIAN SA KABUUAN • Mayaman ang kultura • Hiwa-hiwalay man.

unang bumagsak. sunod ang Goguryeo • Napag-isa ng Silla ang halos kabuuan ng Korea • Panahon.E) • Itinatag ng mga aristokratiko ng Goguryeo na ayaw sumuko sa Silla • Matatagpuan sa hilaga at umabot hanggang Manchuria • KULTURA-pinagsanib na kultura ng T’ang at Goguryeo • Ika-10 siglo-nasakop ng mga nomadikong Khitan GORYEO o KORYO (935-1392 C. Templong BULGUKSA at SEOKGURAM BALHAE (698-926 C.• Nakipag-alyansa sa dinastiyang T’ang laban sa Goguryeo at Baekje • BAEKJE. napatalsik ang natitirang sundalong Tsino sa Korea • Nagkaroon ng kasaganaan at kapayapaan • Pinairal ang sistema ng pagsusulit na Confucian para sa serbisyong sibil PERO mga ARISTOKRATA lang ang pinayagang kumuha • Nagpatayo ng maraming templong Buddhist sa palibot ng GEUMSEONG (GYEONGJU) • Hal.tinawag na Pinag-isang Silla o Unified Silla • Hinarap naman ang T’ang-matapos ang pitong taon.E) • Itinatag ni WANG GEONisang heneral ng rebeldeng prinsipe ng Silla • Pangalang Koreanagmula sa pangalan ng kaharian • Nilipat ang kapital ng Korea mula Geumseong tungo sa Kaesong na malapit ngayon sa Seoul .

sumanib na rin sa Goryeo • Patuloy na namayani ang Buddhism bilang relihiyon • Confucianism.• Korea. Goguryeonaging tagasunod ng Mongol JOSEON o YI • Pinakahuli at pinakamahabang dinastiya ng Korea • Itinatag ni YI SEONGGYE • Inilipat ang kabisera sa Hanseong (Seoul) • Namayani ang Confucianism • HARING SEJONGtinaguriang “Ang Dakila” • Naabot ang tugatog ng pag-unlad • Pagsulong sa larangan ng agrikultura.banal na kasulatan ng Buddhismmay 300. teknolohiya.000 bloke ng kahoy • Umatake ng sunudsunod ang mga Mongol— sa huli.napasailalim ng iisang kaharian • ARISTOKRATIKONG BALHAE.bilang pilosopiya ng pamahalaan SINING • Nakalikha ng sariling istilo ng porselana na tinawag na CELADON— makintab at kulay bughaw at berde TEKNOLOHIYA • Pinaunlad ang woodblock printing • Naimbento ang movabletype ng paglilimbag • GAMIT ang kaalaman sa woodblock printing— binuo ng mga Korean ang TRIPITAKA. at astronomiya • Naimbento ang alpabetong KoreanHANGUL-pinalitan ang pagsulat na Tsino .

YANGMIN at CHONMIN • YANGBAN.layunin na salakayin ang Korea at China • Sa tulong ng China.ordinaryong tao—magsasaka . hindi nagtagumpay ang Japan • ADMIRAL YI SUNSINnatalo ang mga barkong Hapones dahil sa imbensyon ng GEOBUKSEON (turle ship)-barkong nababalutan ng bakal. • Kinuha at dinala sa Japan ang mahahalagang yamang cultural ng Korea tulad ng painting at istatwang Buddhist • Artisanong tagagawa ng porselana.pagsalakay ng mga Hapones at Manchu • 1592-1597-nilabanan ng mga Korean ang mga samurai na Hapones • TOYOTOMI HIDEYOSHIpinuno ng Japan.sinalakay ng Manchu ang Koreangunit di b umagsak ang Joseon LIPUNANG KOREAN • Binubuo ng apat na uring panlipunan—YANGBAN.dinala din • 1627-1636.• HANGUL-pinatingkad ang pagkakakilanlan ng mga Korean DAHIL kinakatawan nito ang tunog ng wikang Korean • Dumami ang bilang ng marunong sumulat at bumasa • Ika-16 at 17. CHUNG-IN.“dalawang grupo”—sibil at military • Aristokratiko na pinagmulan ng mga opisyal ng kaharian at hukbo • May-ari ng malalawak na lupa ang mga pamilya • CHUNG-IN.gitnang urikinabibilangan ng mga naninilbihan sa kaharian —tagasalin at tagasulat • YANGMIN.

C.JIMMU TENNOunang emperador • Sinakop ang mga kalabang angkan na nasa kapatagan ng Kyushu at Honshu noong 600 B.• CHONMIN. mas naunang nanirahan sa Japan kaysa sa mga tinatawag na Hapones ngayon • Unti-unting itinaboy tungo sa hilagang isla ang Hokkaido ang mga Ainu PANAHONG YAMATO at NARA • Panahon ng paglaganap ng impluwensyang Tsino sa Japan • Korea-naging tulay sa pagdating ng Buddhism at Confucianism kaakibat ang: pamahalaan. minero. at sistema ng pagsusulat ng mga Tsino • REPORMANG TAIKAlumawak ang kapangyarihan ng emperador JAPAN ALAMAT. mangangatay ng hayop.babaing tagapag-aliw • Banal-apo ni Amaterasudiyos ng araw • Yamato-ngalan ng angkan • Ainu-kalaban ng mga Yamato.alipin. pagkain. arkitektura.E . magkukulti ng balat ng hayop o tanner • KISAENG. batas.mababang tao.

lilitaw ang mga independenteng HAN o LUPAING KONTROLADO NG MGA DAIMYO o PINUNONG PIYUDAL KULTURAL • Namulaklak ang kulturang aristokratiko na nagbibigay-daan sa representasyon ng kagandahan • Napatanyag ang eleganteng pagsusulat ng tula. sining ng calligraphy at pananamit • Naisukat ang dakilang nobela na The Tale of Genji ni Murasaki Shikibu o Lady Murasaki • Huling bahagi ng panahon ng Heiannagkaroon ng labanan ng mga angkang aristikratiko • Nabuo ang mga pribadong hukbo o pwersang military dahil sa pagtindi ng labanan • Lumitaw ang grupong BUSHI (mandirigma) at .E • Pinakaunang permanenteng lungsod sa Japan na kinopya sa lungsod ng Chang An sa China FUJIWARA o PANAHONG HEIAN • Itinayo ang bagong kapital ng Japan sa HEIAN • Nagpatuloy ang paghiram ng kulturang Tsino at sentralisasyon ng estado • ANGKAN NG FUJIWARAmaisasantabi ang emperador • Nagsimula ng maging REGENT si FUJIWARA KAMATARI ng batang emperador • Namahagi ang Fujiwara ng lupa sa mga angkang aristokratiko at mula rito.• Binuo ang isang sentralisadong pamahalaang halaw sa China • Itinayo ang lungsod ng Nara noong 710 C.

at pagsakay sa kabayo • RITWAL NG SEPPUKU O HARAKIRI (marangal na pagpapatiwakal)kaugnay sa tradisyon ng Bushido Pagtatapos ng panahong Hein= hudyat ng pagbubuo ng BAKUFU o pmahalaang military sa Japan PAMAHALAANG MILITAR • Iisang angkan ang dominanteng kaoangyarihan pulitikal ayon sa dami ng kontroladong samurai at malawak na lupain • SHOGUN (dakilang heneral). MINAMOTO 2.itinayo bilang sentro ng pamahalaan .Naging mahusay sa paggamit ng espada. pana.namumuno sa pamahalaan kaya kilala sa tawag na SHOGUNATO 3 SHOGUNATO SA JAPAN: 1. TOKUGAWA • Panahon ng Shogunatonawalan ng pulitikal na kapangyarihan ang emperador MINAMOTO O PANAHONG KAMAKURA • Unang shogunato sa Japan • Natalo ang angkang Taira • KAMAKURA. ASHIKAGA 3.SAMURAI (retainer o mandirigma na nagtatanggol ng mga daimyo) mula sa aristokrasya • Kasabay ang pagbuo ng tradisyong military na nakapaloob sa BUSHIDO o “Alituntunin ng Karangalan” • Mahalaga sa tradisyong ito ang katapatan. karangalan. at katapangan • SAMURAI.

NGUNIT sinalubong ng malalakas na bagyo kaya nasalanta ang mga barko nila • KAMIKAZE (banal na hangin)-mga bagyong simbolo ng proteksyon ng mga KAMI o espiritu sa mga Hapones ASHIKAGA o PANAHONG MUROMACHI • Napalitan ang Minamoto • Inilipat ang sentro ng pamahalaan sa MUROMACHI • Hindi lubusang nakontrol ang mga hiwa-hiwalay na daimyo kaya nagpatuloy ang labanan hanggang sa tuluyang sumiklab ang digmaang sibil noong 1573 • Nagtapos ang pamumuno noong 1568 TOKUGAWA • Naibalik ang pagkakaisa sa Japan sa pamamagitan ng 3 DAKILANG MANDIRIGMA: 1.• Nangibabaw ang aristikratang BUSHI at samurai • Namayani ang sistemang pyudal kung saan ang mga daimyo ay kailangang sumunod sa mga Shogun • DAIMYO.nanatiling makapangyarihan sa sakop na teritoryo • Naganap ang 2 beses na paglusob ng mga Mongol sa Japan. ODA NOBUNAGA 2. TOYOTOMI HIDEYOSHI 3. TOKUGAWA IEYASU ODA NOBUNAGA • Isang makapangyarihang daimyo • Sinimulan ang paggapi sa iba pang daimyo at pagkontrol sa mga Buddhist .

TOZAMA DAIMYOtagalabas na angkan.• Pinatay ng sariling basalyo • Pinalitan ni Toyotomi HIdeyoshi TOYOTOMI HIDEYOSHI • Ipinag-utos ang direktang pagbubuwis sa mga magsasaka at ipinagbawal ang Kristiyanismo • Ipinag-utos ang pagsalakay sa Korea • Nang namatay. sapilitang pinanatili sa Edo ang asawa at anak nito • Ipinag-utos ang pagsasara ng Japan sa mga banyaga maliban sa mga Dutch na maaari lamang makipagugnayan sa daungan ng DESHIMA • Patakaran ng pagbubuklodnaipatupan mula 1639 hanggang 1854 LIPUNANG HAPONES SA PANAHON NG TOKUGAWA EMPERADOR SHOGUN DAIMYO . FUDAI DAIMYOkasaping angkan 3. ipinatupad an g sistema ng SANKIN KOTAI o pagbisita ng daimyo sa EDO (Tokyo) bawat 2 taon • Habang nasa lupain ang daimyo. pinalitan ni TOKUGAWA IEYASU TOKUGAWA IEYASU • Itinatag ang isang sentralisadong pamahalaang military batay pa rin sa sistemang pyudal • Hinati sa 3 uri ang daimyu: 1. SHIMPAN DAIMYOmga kaugnay na angkan 2. dating kalaban na napasailalim • Para mangyari ito.

• Ang rehiyon ay tirahan ng mga nomadikong pastoral na grupo • Dahil sa kapaligiran.SAMURAI MAGSASAKA ARTISANO kaya maraming marunong magbasa at sumulat na mga Hapones HILAGANG ASYA MONGOLIA.sikat sa hanay ng mga samurai • PAGLITAW NG MGA KABUKI o isang uri ng ng teatro at HAIKU isang uri ng tula-nagbago ang sining sa panahong ito AGRIKULTURA. MANGANGALAKAL KATAKANA AT HIRAGANAsariling sitema ng pagsusulat . MAGSASAKA 3.sa kasalukuyan ay kabilang sa SIlangang Asya dahil ang Inner Mongolia ay nasa ilalim ng China. sa kasaysayan. ang Mongolia ay kabilang sa kaganapan sa Hilagang Asya. lumitaw ang kulturang mandirgma • PANANAKOP ang batayan ng pagbubuo ng mga estado • MILITIRASO ang kabihasnan at talamak ang labanan • NGUNIT: bukas ang loob at mapagtangkilik ng mga impluwensiya ng ibang kabihasnan • EXAMPLE: pagyakap sa relihiyong ISLAM ng Kanlurang Asya at MANGANGALAKAL KULTURA • ZEN BUDDHISM. lumaki din ang populasyon • Malakas ang kalakalan at lumitaw ang uring mangangalakal TRADISYUNAL NA LIPUNAN NG HAPONES: NAHAHATI SA APAT NA URING PANLIPUNAN: 1. SAMURAI 2. ARTISANO 4.bumuti. Subalit.

E IMPERYONG MONGOL • MONGOL. nagpatuloy pa rin ang relihiyong katutubo —SHAMANISM MGA IMPERYO BAGO ANG MONGOL: HUN at XIONGNU Imperyong HUN at XIONGNO. Germany.ipinatupad ang masalimuot na hirarkiya ng hukbo na pinamunuan ng 24 aristokratikong opisyal • Sa ilalim ng bawat aristokratikong opisyal ay 10.BUDDHISM ng Timog Asya • Bagamat yumakap sa iba. yari sa balat ng hayop at ginawang tolda .000 mandirigma • Nanalanta sa China sa panahon ng dinastiyang Han • Sa ilalim ni Attila. at Italy at naging banta sa Imperyo ng Rome noong ika-4 na siglo C.tawag sa kanilang tirahan.ang Imperyong Hun ay lumusob mula sa Gitnang Asya tungong Iran at Silangang Europa • SInalakay ang Greece.estadong pantribo • Namayani noong neolitikong panahon hanggang kalagitnaan ng ika-12 na siglo • Mga nomadikong pastoral na grupo at paminsan-minsan ay nagtatanim ng butil • XIONGNO. MGA DAKILANG HARI: MAODUN AT ATTILA • MAODUN.pangkatpangkat na binubuo ng magkakapamilya • Makikita sa silangang bahagi ng Gitnang Asya • GER.nanirahan sa hilaga ng China • SISTEMANG PULITKALnakabatay sa katapatan sa kanilang pinunong mandirigma • EX.

kambing.nagbabadya na magiging dakila ang sanggol paglaki • Ipinagkasundong ipakasal sa isang batang babae. napatunayan niya ang katapangan at kakayahang mamuno • EX.ang tunay na pangalan) • Nang lumabas mula sa sinapupunan. at iba pang hayop • Itinatag ni Genghis Khan (Temujin. Kara Khitai at Khwarizm) • OGEDEI KHANipinagpatuloy ang . Jin. Nasagip niya si BORTE mula sa malaking tribu sa Merkit • Kalaunan.• Pagpapastol ang pangunahing ikinabubuhay • Aristokratikonagpapastol ng mga kabayo • Ang IBA. nilusob ang iba pang tribu na ayaw sumanib sa kanya • 1206-kinilala ang kanyang pamumuno ng KURILTAI o isang pagtitipon ng mga prinsipe at pinuno ng iba’t ibang tribung Mongol • Ginawaran siya nv titulong GENGHIS KHANibig sabihin ay Universal Ruler • 1206-1227-sinalakay ang mga karatig na kaharian ( Xixia. may hawak na namuong dugo sa kanang kamay • Ayon sa mga paring Shaman.nag-aalaga ng tupa. si BORTE noong 9 yrs old pa lamang siya • Nagsimula ang paghihirap ng pamilya nang mamatay ang amang si YESUGEI dahil sa lasong hinalo sa pagkain • Tumulong siya para mabuhay ang pamilya • Nang lumaki.

inilipat ni Kublai Khan sa Daidu o Beijing • Tinangkang sakupin ang Japan ngunit nabigo • Naging basalyo ang mga kaharian ng Goryeo sa Korea at Pagan.sa Mongolia at Silangang Asya 2. IL-KHANATE.pagpapalawak ng teritoryo • Ang mga nasakop ay hinati ni Genghis Khan sa kanyang apat na anak. GOLDEN HORDE o KIPCHAK KHANATE GREAT KHANATE (DAKILANG KHANATO) • Pinakamahalaga • KHANBALIK ang kapital • 1260. Daiviet at Champa sa Timog Silangang Asya CHAGADAI KHANATE o KHANATO NG TURKESTAN • Itinatag ni Chagadai • Nagmula ditto si Timur na nanalanta noong ika14 siglo IL-KHANATE ng PERSIA • 1258.sa Persia 4. GREAT KHANATE. KHANATO ng CHAGADAI.itinatag ni HULAGU. tinawag itong KHANATE o KHANATO • Bawat khanato ay may partisipasyon sa digmaan • Ito ang mga sumusunod: 1. ilang bahagi ng Gitnang Asya at mga lungsod ng Russia .sa Turkestan 3.kapatid ni Kublai Khan KHANATO NG GOLDEN HORDE • Itinatag ni BATU • Nakasentro sa Sarai (nasa lower Volga River sa Russia) • Sakop ang Siberia.

pag nakalabas na saka sasalakay ang mga nagtagong Mongol sa kapaligiran • Minsan.pag-urong upang pasunurin o magpahabol sa kalaban sa labas ng lungsod. imbensyon at produkto • Binantayan ang ruta ng kalakalan at nagpatayo . Arab at Tsino tulad ng catapult at battering ram para sa pagkubkob sa mga lungsod na napapalibutan ng matataas na pader • TAKTIKA SA PAKIKIDIGMA. may mga butas ang iba upang humuni habang pumapailang-ilang • Gumamit ng teknolohiya sa pakikidigma mula sa mga Persian.nagkawatakwatak at tulyang nabuwag noong 1502 MGA MONGOL • Mahusay na mandirigma • Mula pagkabata-sinanay nang mangabayo at gumamit ng pana • KASANAYAN: kaya nilang pumana kahit nasa likod ang target. kayang lumipat o magpalit ng kabayo habang tumatakbo ito • Sa DIGMAAN-hanggang apat na reserbang kabayo ang dala ng mga Mongol • Iba-iba ang hugis ng mga pana-may matutulis para pumatay.• Walang nagkaisang pwersa sa Europa na lumaban sa mga Mongol • 1440 C.E. naghahagis ng matutulis na metal sa daraanan ng kalaban upang matusok ang paa ng kabayo • PANAHON NG KAPAYAPAAN matapos ang pananalalakaynaging tulay ang kabihasnan ng Imperyong Mongol para magkaroon ng palitan ng ideya.

mula sa hilagang Asya • Naglakbay patungong Persia. palasyo.ng mga bahay-tuluyan para sa mga manlalakbay at mangangalakal impormasyon sa lahat ng rutang tatahakin • Teritoryong nasakophindi nanatiling buo nang mamatay siya noong 1405 • Naglaban-laban ang kanyang mga kamaganak at mahina ang kanyang mga anak IMPERYONG TURK • Turkong Ottoman. at iba pang mahalagang gusali • Inutos na pagpatungin sa isang malaking pyramid ang may isang libong ulo ng pinatay na biktima • Matagumpay ang pagsalakay dahil malakas ang pwersang military at may mga espiya na nagbibigay • Nagpapastol • Nakatira sa mga toldang tirahan na tinatawag na YURT • Tinanggap ang relihiyong Islam • Itinatag ang Osmanisang maliit na estado na may malakas na hukbo • Halaw sa salitang Osman ang Ottoman . Mesopotamia at namalagi sa Anatolia (Turkey) PANANALAKAY NI TIMUR TIMUR.nagmula sa Chagadai Khanate • Tinangkang bumuo ng imperyo • Nasakop ang Persia at Mesopotamia • Tinalo ang Golden Horde at India • Malupit sa pagsalakay: sinira ng hukbo ang mga paaralan.

Syria.malakapatiranitinuturing ng bawat mandirigma na kapatid ang isa’t isa • Natalo ang imperyong Byzantine at naagaw ang Constantinople sa pangunguna ni Sultan Mehmed II • Sa panahon ni Suleyman. naabot ang tugatog ng mabilis na paglawak: nasakop ang Egypt. North Africa. at Arabia .• HUKBO.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->