P. 1
ANG_WIKANG_FILIPINO_MULA_SA_KONSEPTO_NG_PAGPAPLANONG_PANGWIKA_...

ANG_WIKANG_FILIPINO_MULA_SA_KONSEPTO_NG_PAGPAPLANONG_PANGWIKA_...

|Views: 1,990|Likes:
Published by ChilleMae

More info:

Published by: ChilleMae on Sep 14, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/12/2014

pdf

text

original

ANG INTELEKTWALISASYON NG WIKANG FILIPINO Christian George C. Francisco Fakulti, Kagawaran ng Filipino at Panitikan ccfrancisco@mail.dasma.dlsu.

edu.ph
Layunin ng papel na ito na ipakita ang proseso ng pagpaplanong pangwika, paraan ng pag-iistandardays, pagmomodernays, mga salik sa pag-iintelektwalays ng wika gayundin ang gamit ng wikang Filipino sa edukasyong Pilipino sa kasalukuyang panahon. Ayon kay Constantino (1996), ang wika ang siyang pangunahing instrumento ng komunikasyong panlipunan. Bilang instrumento, maaaring matamo sa pamamagitan nito ang mga instrumental at sentimental na pangangailangan ng tao. Ang wika ay behikulo para makisangkot at makibahagi ang tao sa mga gawain ng lipunan upang matamo ang mga pangangailangang ito. Samakatuwid, ang pahayag na ito ni Constantino ay nagpapatunay lamang na napakahalaga ng papel na ginagampanan ng wika sa pang-araw-araw na buhay ng tao. Gamit ang wika, nagagawa ng tao na masatisfay ang kanyang mga pangangailangan maging ito man ay pansosyal o pampersonal. Nagiging instrumento ang wika upang makisangkot ang tao sa mga nangyayari sa kanyang paligid. Dahil dito, mahalaga para sa isang tao na maging maalam siya sa kanyang wikang ginagamit upang ito ay magamit niya sa paraang tiyak at planado. Para sa mga taong aral sa wika, hindi na bago ang katawagang pagpaplanong pangwika o language planning. Sa larangang ito, tinatanaw ang mga maaaring pagpiliang wika mula sa isang komunidad para gawing estandardisado. Sentro rin ng pag-aaral ng PP ang konsyus na paggamit ng isang wika sa isang lipunan, kung saan, ito ay kinapapalooban ng pagkalap ng mga datos o informasyon upang bumuo ng desisyon kaugnay sa kung anong wika ang pinakaangkop na gagamitin sa isang lipunan (Eastman, 1982).

Ang PP ay binubuo rin ng dalawang mahalagang meyjor komponent. Sa komponent na ito mahihinuha natin ang mga konkretong batayan sa maayos na pagpili ng isang wikang sasailalim sa estandardisasyon. Una, ang patakarang dapat sundin; ikalawa, pagpili ng wika kaugnay sa napagkasunduang patakaran. Ang una ay binubuo ng apat na mahahalagang salik. Ang mga ito ay ang sumusunod:

1. FORMULASYON – Ito ang yugto ng deliberasyon at/o 2.

3.

4.

pagdedesisyon kaugnay sa wikang pipiliin. Mahalagang isaalang-alang dito ang layunin ng mga gagamit nito. KODIFIKASYON – Ito ang yugto kung saan nagkakaroon ng teknikal na preparasyon ang mga language academies ng napagkasunduang patakaran. Mahalaga namang tingnan dito ang pananaw, paniniwala, saloobin ng kapwa magpapatupad at tatanggap ng napagkasunduang patakaran. ELABORASYON – Ito ay pinaiiral ng ahensyang pangwika na kung saan inihahanda na ang mga materyal na kakailanganin sa pagpapalawak ng gamit ng piniling wika. IMPLEMENTASYON – Ito naman ang yugto ng pagtanaw sa epekto ng plinanong pagbabago sa wikang pinili.

May inilahad pa rin si Eastman (1982) kaugnay sa paraan ng pagpili ng wika. Sa katunayan, may sampung kategorya kung saan maaaring makapamili ng isang wika na sasailalim sa estandardisasyon:

1. Indigeneous Language – Wikang sinasalita ng mga
sinaunang tao na nakapanirahan sa isang lugar.

2. Lingua Franca – Wikang gamitin ng mga taong may 3.
magkaibang unang wika na may tiyak na layunin sa paggamit. Mother Tongue – Wikang naakwayr mula sa pagkabata.

Kadalasan itong ginagawa sa matataas na antas ng karunungan gaya ng: simabahan. kalakalan. Malaki rin ang magiging ambag ng mga larangang pangwika tungo sa pagpapalakas ng intelektwalisasyon. Sa kabilang banda. World Language – Wikang ginagamit sa malawak na saklaw ng mundo. Regional Language – Komong wika na ginagamit ng mga taong may magkaibang wikang pinagmulan na naninirahan sa isang partikular na lugar. Larangang pangwika na nagkokontrol (Controlling 2. ang estandardisasyon ng wika naman o language standardization ay isang sangay ng pagpaplanong pangwika na konsern sa kaisahan sa likod ng linggwistikong pagkakaiba-iba ng mga wika. domains of language) – Ang wika at varayti ng wikang ginagamit dito ay dinidikta kapwa pasulat at pasalita. may proseso ang pag-iistandardays ng wika. Vernacular Language – Wika ng isang sosyal na grupo na nadomina ng ibang wika. Dahil nga nagiging diktador kung ano ang wikang gagamitin. Second Language – Wikang natutunan bilang karagdagan sa unang wika. Malaki ang papel ng domeyn sa estandardisasyon dahil ito ang susukat sa lawak ng gamit ng wika. Ayon dito. 9. ang wika ay maaaring maging moderno subalit hindi intelektwalisado. gayundin naman ang wikang ginagamit sa tabloyd ay hindi rin maaaring iklasipika na intelektwalisado. negosyo. ensaklopidya at iba pang mga nasusulat na materyal). Sa kaso naman ng modernisasyon. medisina at iba pa. binigyang paliwanag ni Eastman (1982) na ito ay ang paglago ng popular na pagkakakilanlan ng isang estandardisadong pambansang wika mula sa mga gumagamit nito. paaralan. pamahalaan. Official 6. National Language – Wikang ginagamit sa politika. nadedevelop ang isang wika tungo sa tinatatawag na estandardisado at intelektwalisado. language – Wikang ginagamit sa transaksyong pampamahalaan. masasabi nating intellectually modernize ang isang wika kung ito ay nagagamit sa mga matataas na karunungan gaya ng agham. makodifay ito sa pamamagitan ng paghahanda ng teknikal na preparasyon o ng mga kagamitan (libro. inilahad naman sa jornal ng Komisyon ng Wikang Filipino ang dalawang yugto para masabing modernisado ang isang wika. Samantala. 8. 7. Alinman sa mga nailahad na ito ay maaaring mapagpilian o maging batayan tungo sa pag-iistandardays ng wikang napagkasunduan. midya at iba pa. Tungo sa pag-iistandardays ng wika. mahalagang makapamili muna ng wika. 5. industriya. Nagkokontrol nang bahagya sa larangang pangwika (Semi-controlling domains of language) – Ang wika at ang mga varayting ginagamit naman dito ay pasulat subalit tanging tagapakinig lamang ang mga . Tunguhin ng dalawang yugtong ito na maintelektwalays ang wikang ginagamit ng isang partikular na lipunan. Pidgin – (Nabuo sa pamamagitan ng paghahalu-halo ng wika) Wikang kadalasang ginagamit ng mga taong may magkaibang pinagmulang wika. teknolohiya. paaralan. industriya. Ang una ay tinawag na Popularly Modernized Language o PML at ang pangalawa ay ang Intellectually Modernized Language o IML. kinakailangan na maging malawakan ang pagpapagamit nito sa iba’t ibang domeyn tulad ng: simbahan. Nangangahulugan ito ng katiyakan at wastong gamit ng mga salita. midya. komersiyo at iba pa. Matapos nito. Maaaring sumailalim ang isang wika sa mga sumusunod na larangan: 1. sosyal at kultural na pagkakakilanlan. negosyo. batas. Ang wika na ginagamit sa enterteynment ay pwedeng tawaging moderno subalit hindi ito masasabing intelektwalisado. Ayon kay Eastman (1982) mula kay Haugen (1966). Sa kabilang banda. 10. pamahalaan.4.

mga propesyon na may bahaging larangan (sub domains) tulad ng medisina at abogasya. Hindi sapat ang pasalitang paraan para masabing intelektwalisado ang isang wika. Sa mga bansa kasing ito ay patuloy pa rin ang pagdevelop sa tinawag ni Sibayan na idyomang pedagojikal. Ngayon. ensaklopidya at iba pa) na magagamit ng tao tungo sa paglago ng kanyang kaalaman.3. ang ikalawang uri naman ay tumutukoy sa mga intelektwalisadong wika na saklaw lamang ang bansang pinaggagamitan nito. batas. inilahad ni Acuna (1994) na ang mga pambansang wika sa buong mundo ay maaaring iuri sa tatlo: Intellectualized languages of wider communication.” Nangangahulugan lamang ito na ang Filipino ay kailangang umasa sa mga intelektwalisadong wika hindi lamang sa mga wika sa Pilipinas. ang pagiintelektwalays dito ay nararapat ifokus sa mga lawak na kumokontrol na wika o controlling domains of language. ang kultibasyon ay isang proseso na nagmumula sa kodifikasyon ng wika tungo sa kultibasyon at elaborasyon nito. mga lawak na ayon sa kanya ay nagdidikta ng wikang inaasam at pinapaboran ng mga taong gumagamit ng wikang iyan. ano naman ang hinaharap ng wikang Filipino kaugnay sa isyu ng estandardisasyon at intelektwalisasyon? Ang tanong na ito ay nagdulot ng mga kalituhan sa maraming Pilipino. pangkalakalan. ito ay dapat payabungin at pagyamanin pa batay sa iba pang mga wika sa Pilipinas. Ang unang uri ay tumutukoy sa popular na mga internasyunal na wika gaya ng: Ingles. ang salitang intelektwalisasyon ay nagdudulot pa rin ng pagkalito mula sa iba’t ibang taong sangkot sa paggamit ng wika. Sa kultibasyon papasok ang konsepto ng intelektwalisasyon. negosyo. and developing national languages. masmidya at literatura. Halimbawa nito ay ang gamit ng wika sa mahahalagang larangan tulad sa edukasyon. Samantala. Ani Neustupny (1970). Aleman at Espanyol. Halimbawa nito ay sa relihiyon at enterteynment. Sa kaso ng Filipino. ani Sibayan. Isang magandang halimbawa Gayumpaman. At ang panghuling uri naman ay tumutukoy sa mga bansang nasa proseso pa lamang ang intelektwalisasyon ng wika gaya ng Indonesia. Di-tulad ng nauna. Di-nagkokontrol na mga larangan ng wika (Noncontrolling domains of language) – Ang wikang gamit dito ay pasalita lamang na kadalasang makikita sa tahanan at lingua franca ng isang bansa. confined. Pranses. Kadalasang sagot na maririnig sa kanila ay ganito: Ang Filipino ay patuloy pa sa pagdevelop tungo sa estandardisasyon at intelektwalisasyon nito. Malaysia at Pilipinas. Samantala. Ang wikang ito ay sapat na upang magamit sa lahat ng domeyn ng isang bansa. Samantalang nililinang. hukuman. Ito ay pumapaloob sa apat na dimensyon: seleksyon. agham at teknolohiya. estandardisasyon. independent and intellectualized national languages. Sapagkat ayon na rin sa Konstitusyon sa ilalim ng Artikulo XIV ng Seksyon 6: “Ang wikang pambansa ng Pilipinas ay Filipino. industriya. nangangahulugan lamang na ang tanging layunin ng intelektwalisasyon ay upang . Sa paliwanag naman nina Espiritu at Catacataca (2005). gumagamit nito. ang wika ay intelektwalisado kung ito ay nasusulat. Ang mga wikang ito ay ginagamit bilang mga kontroling na domeyn sa paggawa (work) at iba pa. Kinakailangang ang wika ay nakapagpapalimbag ng iba’t ibang balon ng karunungan (libro. Sa paliwanag ni Sibayan (1999). pamahalaan. hindi kasinghigpit ang paggamit ng wika rito. Sa kabuuan. Ang pahayag na ito ay totoo. nakaankla sa pagpaplanong pangwika ang salitang intelektwalisasyon. magampanan ng wika ang kanyang mga tungkulin sa mga gumagamit nito. diseminasyon at kultibasyon. Ipinahihintulot rin nito ang pakikibahagi ng tao sa iba’t ibang gawain subalit hindi kinakailangan na maging dalubhasa ang isang tao sa paggamit ng wika. kahit mga dalubwika ay patuloy na nagdedebate kung estandardisado o intelektwalisado ba ang Filipino. Halimbawa ng mga bansang ito ay ang Korea at Japan.

Araneta U. ang wika ay kailangang NASUSULAT para masabing intelektwalisado ito. Nagagamit ba ang Filipino bilang pangunahing wika ng instruksyon mula sa kindergarten hanggang level pampamantasan? 2. pangunahing pangangailangan sa intelektwalisasyon ang manunulat sa kurikulum at mga teksbuk at isang idyomang pedagojikal sa Filipino. kinakailangan na magamit ito sa pagtuturo sa mga Pilipino sa halos lahat ng larangan o antas. may apat na katangian ang isang intelektwalisadong wika. aktibo. walang kalituhan kaugnay sa palabaybayan nito. Kulang ang “political will” sa pag-iintelektwalays nito. biyolohiya at iba pa sa pamamagitan ng maramihang panghihiram sa Ingles. PNU. Ingles pa rin ang ginagamit sa mga larangang ito bilang pangunahing midyum ng komunikasyon. para maisakatuparan ito. nararapat na ito ay kodipikado sa mga diksyonaryo at iba pang referensiya. Sa kabilang banda. ani Espiritu at Catacataca (2005) mula kay Sibayan (1988). negosyo at iba pa. Mahalaga ito sa konsepto ng intelektwalisasyon dahil tumutukoy ito sa lawak ng gamit ng wika. Gayumpaman. Ang Ingles man ay umasa rin sa mga intelektwalisadong wika tulad ng Griyego. Ibig sabihin. 2. tinukoy sa jornal ng KWF ang mga kadahilanan kung bakit kailangan ng Filipino na umasa sa Ingles. . Halos lahat ng nakasulat na bersyon ng makabagong Filipino kabilang na iyong sa mga paaralan ay puno ng hiram na salita sa Ingles. Kulang ang suportang ibinibigay ng mga nasa industriya. ang wika ay nararapat na maunlad at tanggap sa iba’t ibang rejister na ang ibig sabihin ay nagagamit ito sa iba’t ibang larangan o bahaging-larangan. ang wika ay nararapat na may kakayahan na maisalin sa iba pang intelektwalisadong wika. hindi maiiwasang maging mabagal ang tinatahak nitong landas tungo sa intelektwalisasyon. patnubay at iba pang mga kagamitang panturo na magagamit mula sa unang baytang sa elementarya hanggang antas tersyarya isinulat ng mga ekspertong manunulat ng mga teksbuk at kagamitang pangkurikulum at mga iskolar at mga eksperto sa pamamaraan ng pagtuturo. Ang idyomang pedagojikal ay ang kabuuan ng mga ginradong teksto. may mga binaybay ng tulad ng sa mga orihinal at karamihan naman ay isina-Filipino ang pagbabaybay. At panghuli. Kung kaya. komersyo. ang Filipino ay kinakaharap ang napakaraming problema. mga sanggunian. DLSU. Sa madaling salita. mahirap makamit ito subalit ito ang mga katangian ng isang intelektwalisadong wika na maaring magamit bilang kontroling na domeyn ng isang bansa. Malinaw na ipinakikita sa mga pag-aaral tungkol sa mga intelektwalisadong varayti ng sinasalitang Filipino ng mga mag-aaral sa anim na pamantasan sa Metro Manila (UP. marami at malawak ang gumagamit ng wika partikular na ang pasulat na anyo kaysa pasalita. kung kaya. Una. Ilan sa mga problema ay ang mga sumusunod: 1.na nito ay ang wikang Ingles. Sa kasalukuyan. Kung babalikan natin ang unang pahayag ni Sibayan. Pangalawa. iminungkahi naman ni Sibayan ang mga tiyak na referensiya upang masubok kung intelektwalisado ba talaga ang wikang Filipino. 1. para masabing intelektwalisado ang wikang Filipino. 2. Ang Filipino ba ay ang pangunahing wika sa trabaho kung saan Ingles ang kasalukuyang gamit? 3. ang wika ay estandardisado. PUP at PLM) na kayang talakayin ng mga mag-aaral ang kanilang mga takdang aralin sa matematika. Pangatlo. Latin at Pranses. Samantala. Ang Filipino ba ay ang nais at mithiing wika ng mga Pilipino upang magamit sa kanilang sosyo-ekonomiko at intelektwal na pag-unlad? Ani Sibayan. Narito ang mga kadahilanan: 1.

C. Hindi lamang sa mga disiplinang teknikal gamitin ang Filipino. Kinakailangan din ng mga taong handang ponduhan ang programang pang-intelektwalisasyon. Catacataca P.geocities. . Isang hamon sa kasalukuyan sa mga Pilipino partikular na sa mga akademisyan kung paano ba maiintelektwalays ang wikang Filipino? May iminungkahi kaugnay rito si Sibayan. The language issue in education. inc. B. Kinakailangan ng mga pablisher na handang maglathala ng mga publikasyon sa Filipino. Ang Filipino ang hindi magiging ganap na intelektwalisado sa madaling panahon. USA:Chandler and sharp publishers. at Espiritu C. Manila: KWF.3. C. 4. Manila: LSP-DLSU-M. Mula ito sa kanyang EO 210 na pagpapalakas sa gamit ng Ingles. Wikang Filipino: kasaysayan at pag-unlad. walang libro o Ang mga mungkahing ito na inilahad ni Sibayan ay ang mga maaaring mapagnilayan ng bawat Pilipino habang patuloy na dinidivelop ang wikang Filipino. Mismong ang akademiya ay may kakulangan tungo sa intelektwalisasyon ng Filipino. P. Kulang sa pondo mula sa pamahalaan kaugnay sa pagpapalawak ng gamit ng Filipino sa iba’t ibang ahensiya nito gayundin ang mga sapat na treyning.al. Mga piling diskurso sa wika at lipunan. Huwag magturo ng Filipino kung materyal na nakasulat sa Filipino. bagkus. Manila: Rex bookstore. Ang Filipino ay kailangang tanggap ng nakararaming bilang ng mga Pilipino lalo na sa erya ng kontroling na domeyn ng wika. Kinakailangan ng mga praktisyuner at employer na naniniwala sa epektibong gamit ng Filipino sa anyong pasulat hindi lamang sa pagtuturo gayundin sa pagkatuto. 3.QC: UP press.com/CollegePArk/Field/4620/fil_ met. Kinakailangan ng mga tagatangkilik at tagapagpaunlad nito. Isang nakakalungkot na pangyayari dahil hindi masalamin ang kahalagahan ng pagkakaroon ng isang pambansang wika na siyang makapagbubuklod at magbibigkis sa isang kulturang makaPilipino na kakikitaan sana ng ating identidad. Magsilbi sana ito gabay nating lahat tungo sa mabilis at malawakang estandardisasyon at intelektwalisasyon ng ating wika – ang wikang magsisilbing tagapagbuklod sa lahat ng mamamayan ng bansang ito tungo sa iisang mithiin makabansa. 6. Jornal __________. Mga Buk Acuna. Ang mga ito ay refleksyon ng realidad na kasalukuyang kinakaharap ng wikang Filipino. Dagdag pa ang mismong Pangulo ng bansa na nagnanais na ibalik ang Ingles bilang pangunahing midyum ng pagtuturo. Atienza. 2. Ang KWF at intelektwalisasyon ng Filipino. (1996). (1998). 7. B. magamit ito sa iba pang disiplina. (1999). (1994). J. M at Constantino. Pagkamahinahon ay higit na kailangan din. San Francisco. et. 1. Eastman. 4. Internet Link http://www. Language planning: an introduction. Ito ay sa apektong pagdevelop ng mga libro na naka-Filipino.html. MGA REFERENS A. 8. The intellectualization of Filipino. (1982). Manila & QC: Congress of the Philippines. 5. Sibayan. 5. (2005).

cgcfrancisco@yahoo.com/mgababasahinsafili123/kfp/030106 .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->