You are on page 1of 553

Hincmar (0806?-0882). Hincmari,... Opera omnia, juxta editionem sirmondianam ad prelum revocata.

Varia accessere monumenta quae suppeditarunt Surii, Pertzii, etc.,


collectiones memoratissimae, accurante J.-P. Migne,... Tomus I. - ...Sequuntur J.... 1852.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGLE

CURSUS COMPLETUS
SIVE
BIBLIOTHECA DNIVERSALIS, INTEGRA, DNIFORMIS, COMMODA, OECONOMIGA,

OMNIUM SS. PATRUM, DOCTORUM SCRIPTOMMQUE ECCLESIASTICORUM


QDI
AB MYO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA
FLORUERUNT;
RECUSIO CHRONOLOGICA
OHMIUMQUJE EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICvETRADITIONISPER DDODECIMPRIORA
ECCLESLE S^ECULA,
1UXTA EDITIONES INTERSE CUMQUE
ACCURATISSIMAS, NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTISCOLLATAS,
PERQUAM DILIGENTER CASTIGATA;
DISSERTATIONIBUS,COMMENTARIIS LECTIONIBUSQUE VARIANTIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA
,
OMNIBUSOPERIBUS POSTAMPLISSIMAS EDITIONES QU/ETRIBUSNOVISSIMIS S.ECULISDEBENTURABSOLUTAS
DETECTIS, AUCTA;
INDICIBUSPARTICULARIBUSANALYTICIS,SINGULOS SIVE TOMOS, SIVEAUCTORES ALICUJUS MOMENTI
SUBSEQUENTIBUS, DONATA;
CAPITULISINTRA1PSUM TEXTUM RITE DISPOSITIS, NECNON ET TITULISSINGULARUM PAGINARUMMARGINEM
» SDPERIOREM DISTINGUENTIRUSSUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS,ADORNATA;
OPERIBUS CUMDUBIIS TUMAPOCRYPHIS, ALIQUA VEROAUCTORITATE IN ORDINE ADTRADITIONEM
ECCLESIASTICAMPOLLENTIBUS, AMPLIFICATA ;
DUOBUSINDICIBUS GENERALIBUS LOCUPLETATA : ALTERO S CILICET RERUM, QUOCONSULTO, QUIDQCID
UNUSQUISQUEPATRUM INQUODLIBET THEMA SCRIPSERIT UNOINTUITU ALTERO
CONSPICIATUR;
SCRIPTUR^E SACR^E, EX QUOLECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES
ET IN QUIBUS OPERUMSUORUM LOCISSINGULOS SINGULORUM LIBRORUM
SCRIPTUR.ETEXTUS COMMENTATI SINT. '''
BDITIOACCTJRATISSIM-A,
C-ETERISQCEOMNIBUSFACILE ANTEPONENDA, Sl PERPENDANTUR : CHARACTERCM NITIDITAS
CHARTJEQUALITAS,
• TUMNUMERUS,
1NTEGRITAS TEXTUS,PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUMVARIETAS
FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE IN TOTOOPERISDECURSU CONSTANTE T^^
PRETIIEXIGUITAS,
8IMILIS, PR^SERTIMQUE ISTACOLLECTIO, UNA,METHODICA ET CHRONOLOGICA, ^0>\
SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS HIC ILLIC SPABSORUM, ty 4£n\%}\
PRIMUM AUTEMIN NOSTRABIBLIOTHECA , EX OPERIBUS AD OMMES jETATES, /vJ3 \<^
LOCOS, LINGUASFORMASQUE PERTINENTIBUS , COADCNATORUM. I ^3 \ U5
SERIES SECUNDA,
IN QUA PRODEUNTPATRES, DOCTORES ECCLESI^ELATIN^E
SCRIPTOBESQUE
A GREGOKIOMAGNOAD iNNOCENTIUM
III.
'Slccurante
3«s^- SJliflne,
CLEII
BIBLIOTHECJE UHIVIIII,
SIVE
IN SINGULOS
COMPLETORUM
CURSUUM SCIENTIjEECCLESUSTICiERAMOSEDITORE.

PATROLOGIABWA EDITIONETYPIS MANDATAEST, ALIA NEMPE LATINA, ALU GRJECO-LATINA.


VENEUNTMILLE FRANCISDUCENTAVOLUMINA EDITIONISLATINJE; OCTINGENTIS
ET
UILLE TRECENTA — MERELATINAUNIVERSOS
GR£!CO-LATINjE. AUCTORESTUMOCCIDENTALES,TUlfl
EQUIDEMAMPLECTITUR
ORIENTALES ; III AUTEM,IN EA, SOLA"VERSIONE LATINADONANTUR.

PATROLOGIJE TOMUS CXXVI.


HINCMARI RHEMENMSARCHIEPISCOPI,JOANNIS VIII, MARTINI I, ADRIANI II, PONTI-
FICUM ROMANORUM,BERTARH ABBATISCASSINENSIS,ETC, ETC.
HINCMARITOMUSPOSTERIOR.—CJSTERORUM TOMUSUNICUS.

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,


'IHVIADIGTADAMHOISE, PROPE PORTAMLUTETI^EPARISIORUMVULGOVEXFER NOMINATAM,
SEU PETIT-MONTROUGE
1852
SiEGULUM IX.

HINCMARI

RHEMENSIS ARCHIEPISCOPI

OPERA OMNIA,

JUXTA EDITIONEM SIRMONDIANAM A» PRELUM REVOCATA.

VARIA ACCESSERE MOOTMENTA

QU.E SUPPEDITARUNT

SURII, PERTZII^ETC. COLLECTIONES MEMORATISSIMiE

SEQUUNTUR

JOANNIS VIII, MARINI I, ADRIANI III,


PONTIFICUMROMANOllUM
EPISTOLA: ET DECRETA.
TOMCM
CLACDUNT
£. BERTARII ABBATISCASSINENSIS,HARMOTISANGALIENSISABBATIS, S. REMBERTI HAMBTJR*
GENSISEPISCOPI,AIMOINIMONACUISANGERMANENSIS, RATPERTISANGALLENSIS,
Scrlpta vel scriptorasn fragmenta qnue snpersnnt.

ACCURANTE J.-P. MIGNE,


BIBLIOTHEC/E
CLBBI UNIVEBSJE,
SITE
CURSLUMCOMPLETORUM
IN SINGULOSSCIENTIJEECCLESIASTICJE
RAM09 EblTOUE.

HINCMARI TOMUSPOSTERIOR.— OETERORUM TOMUS UNICUS,

VENEUNTDUO VOLUMINA
14 FRANCISGALLICIS.

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,


INVIADICTAD-AMBOISE,PROPE PORTAMLUTETLE PARISIORUMVULGOVENFER NOMINATAE,
SEU PETIT-MONTROUGE.

1852
ELENCHUS

AUCTORUM ET OPERUM QUI IN HOC TOMO CXXVI CONTINENTUR.

HINCMARUS RHEMENSIS ARCHIEPISCOPUS.


(Operum continuatio.)
Epistolae. Col 9
Opuscula et episto.se guae spectant ad causam Hincmari Laudunensis. 279
JOANNES VIII PONTIFEX ROMANUS
Epistolee et decrefa 651.
MARINUS I PONTIFEX ROMANUS.
Privilegia. 967
Epistola ad monachos S. ^Egidii. 969
ADRIANUS III PONTIFEX ROMANUS.
Privilegium pro monasterio placentino. 971
Eoistola ad Sigibodum Narbonensem episcopum. 973
S. RERTARIUS ABRAS CASSINENSIS
'
Carmen de S. Renedicto. 975
Appendix.ad scripta S. Bertarii. — Vita sanctee Scholasticae virginis. 979
Quomodo per annum jejunandum sit. 987
HARMOTUS SANGALLENSIS ARBAS.
-
hiscriptiones in templo S. Olhmari. 989
Epitaphium Grimaldi. 991
S.-REMRERTUS HAMBURGENSIS EPISCOPUS.
Vita S. Bemberti, auctore anonymo, ejus eequali. Ibid.
Vita S. Anscharii archiepiscopi Hamburgensis, auctore S. Remberto. 1009
AIMOINUS MONACHUS SANGERMANENSIS.
.Histona translationis S. Vincentii martyris ex Hispania in Galliam. 1011
rDe translatione SS. MM. Georgii, Aurelii et Nathalise ex. urbe Corduba.
Parisios. 1027
De Miraculis S. Germani. Ibid.
Acta translationis S. Savini martyris. 1039
RATPERTUS SANGALLENSIS MONACHUS,
De casibus monasterii S. Galli. 1047
Poemata varia. 1079

E\ lypis MIGNE, an Peiit-Monirougc.


OPMUM HHRI COHTIO.

EPISTOLA PRIMA. A piscat, et sapiat quaro granditer Dcus oflcnditur


EPISCOP0RUM DIOECESEON RHEUENSIS ATQtlEROTHOHA-quando in sic grandibus et apertis non ignoranler
t GEXSIS » ADLUDOVICUM GERMANLX REGEM b. peccatur. Unde scriptum est : Descendantin infer
numviventes(Psal. LIV).ld est, labantur in peccatum
(Ex Aclisprov. eccl.Hhera.lom. I, pag. 217.)
scienles. Qusc divina permissione merilo uiundi pa
Domno LUDOVICO, regi glorioso, episcopi Rhemo- tienlis, propler communia peccala uoslra, paslorum
rura dioeceseos aique Rolhomagensis, qui adesse scilicet et gregum, propter delicta regis cl regni,
potitimus eveniunt sicut scriptum est : Immissiones per ange-
I. Excusanl cur ad convenlumBhemensemvenire non losmatos, viam fecil Dominussemitir ircesuw (Psnl.
poluerunt. LXXVII). Tamen, sicut Veritas proleslatur, uon eri«
Litteras dominalionis veslrae quique nostrum ba- sine ultione vindiclaenec ipsi virga furorisDomini.
buimus,quibusjussistisut vobis vn Kalendas Decem- Sic legimus, sic audivimus, sic vidinius, cl pio cerlo
bris Rbemis occurreremus, quatenus ibi nobiscum sic cito videbimus : quoniain licet peccatores sinius,
et cum caeleris fidelibus veslris de restauratione sed pcenilentes, et in divina clementia fortiler confi-
sanciae Ecclesiae, et de slalu ac solule populi Chri- denles, ministerium sacrum operanle Spirilu sanclo
siiani, tractaretis. Sed nos ad plnciium illud occur- B suscepimus, sine quo sacra non ininistramus, et
rere non poluimus, et propter incommoditatem et nobis dictum a Veritate veraciter scimus : Non vos
breviiatem lemporis, et propier inconvenientiam estis qui loquimini, sed Siiiiitus Patris ves.ri qui lo-
loci; el, quod est lugubrius, propter confusionem quitur in vobis(Matlh. x).
tumultus exorli. Scd et divinis legibus, quasel vos III. Quod swpius illum ad ineundam cum fralre con-
observaturoscum vestris frulribusnobisdcnuntiastis, cordiam hortati sunt. .
caulum esse dignoscilur, quia sicut nec arcbiepiscopi Et licet dominatio vestra melius noverit de quibus
sine coepiscopi, ila nec coepiscopi sine arehiepisco- scriptis, mandatis et dictis dicamus, lamen non ab
porum consensu vel jussn, nisi quaead proprias per- re est si etiam et nos illa ad memoriam vestram re-
tinenl parocbias, debent praesumere, et in tam an- ducamus. Primo quidem per llildegarium <=,venera-
gusto tempore archiepiscoporum litteras non valui- bilem episcopum, scriplis et diclis; secnndo per
mus deconventu babere. Quapropler noverit vesira ^Eneam «^, honorabilem episcopum, litleris el ver-
sublimitas quia mandatum vesirum nostra non con- bis; item per jEneam verbis, deinde per Hincmarum
tempsit bumililas; sed, sicut longe est ante nos Rbemensem et Wenilonem Rolhomagensem episco-
dictum, qui jubet impossibile, facit se contempli- pos; iterum per eosdem, cum aliisquos ipsi vocastis, ea
"
bilem. quae saluti fuerunl congrua sufficienler audislis,
II. Querunlur quod eorum monitis et consiliishacle- quando sicut et ante petiviintis, ut frater vester et
nus non parueril. omnes fidelesillius ante vestram fideliumquevestro-
Sed et tractatum de restauralione sanctae Eccle- rum praesenliam in rationes loco et lempore congruo
sise, ei slatu ac salute populi chrisliani, quod nunc venissemus, et quse male gesta forent, vestro con-
vos vobiscum babere velle dicills, justius et rationa- silio et auxilio cum Dei adjulorio fuerint emendata.
biiius illud haberi pottiissel, si nostris, quin poiius Pro quibus omnibus dictis non obatidientibus valde
divinis consiliis el observaiionibus alque obtestatio- limemus quod dicitur : Si sermonem meum servave-
nibus superno respeclu obtemperare voluissetis; runt, et vestrum servabunt (Joan. xv), et reliqua quae
quia non nostra scripsimus, mandavimus, diximus, Dominus comminalur. Et si illa non sunt exandita,
sed quac, dictante charitate, quceDeus est, in lilteris putari potest et nec isla, quae vos dicilis apud nos
sacris invenimus, et quae nalurae insita recognosci- velle quaerere et andire, exaudienlur. Videturque
mus.Caelerum quse contra illa quaescripsimus, man- quibusdam, ut sicut Dominus, quando qusesivit ficus
davimus, diximus, acta sunt vel aguntur, naturalis in ficulnea cui maledixil, cum non esset, teste Evan-
legis morbus et vitium eliam a rainus sapientibus rv gelio, tempus ficorum, aliud voluerit significare; ila
esse dignoscilur. Qua de re prudens quisque resi- et in hoc citato et incongruo conventu, remota do-
a Hincmar,arclieveque de Reims; Immon.eveqiie t>On allribtie cellc lettre a Hincmar de Reims.
de Noyon; Ermenfroi, eveque deBeauvais; Hiucinnr, c Hihlegiire, evfiqnede Meaux.
cvequc dc Laon. d Enec, eveque de Paris.
PATROL.CXXYI. 1
dl HINCMARIRIIEMENSISARCHIEPISCOPI 12
lmnalionis vestrae sincerilale, cle qua niliil. conlra A ducrunt; et Iatebat sub melle venenum. Et comple--
puritatem volumus auliimare, alia qusedam possinl tum est in illis, complenturque in islis Psalmislae
inleliigi. Et quia beatus Petrus omnem monet episco- dictum : Qui loquunlur pacem cum proximo suo,
pum ut paralus sit ad salisfactionem omni poscenli mala aulem in cordibus eorum (Psal. xxvn); et reli-
se ralionem.quoe nunc videmus, pro tempore damus qua quaesequunlur. Et receperunt illi in sseculoislo
fidcliter dominationi veslrce consilia. quoe nota sunt, et receperunt in sscculoaltero quse
in isli iniuen-
IV. Ut consideret cur in fratris regnum venerit, et tesjudicio plenius cognoscenlur. Quorum:
utrum lalia sustinere velit, qualia fecit. cxitttm, limere debuerant actionem et facient,
si illos respexerit Dominus qui respicit humiles
Primo quidem in ipsa radice cordis advenlum et custodit parvulos. Et sic pestilente flagellalo, ut
vcstrum in hoc regnum inspicite, et coram oculis scriptum est, sapientior erit parvulus; et sapienl,
Doniini, cui secundum Psalmistam, cogitatio homi- quia non repellet Dominus plebem suam, nec obli-
nis conlilelur, slatera scquitalis ponderate; et quid- viscetur in finem : Quoniam Propter miserfam
quid bortalores et consiliarii ac laudalores vestri inopumet gemitnmpauperum nunc exsurgam(Psa/.xi),
vobis dicant, ad cor redile; et quidquid ad accusa- dicit Dominns. Alioqui sicut tunc dixit illis, ila ex
tionem et commendationem adventus vestri invenire " nunc dicitDominus islis : Tacui, nunquid semper la-
et dtcere poluerilis, veslram conscientiam interro- cebo? quam si parturiens clamabo (Isa. xLit).Nondum
gale; et si talia sustinere vullis qualia facitis, judi- venit hora mea, sed nunc est bora veslra, et po-
cate. Et illam horam quam cerli estis qttia nullo teslas lenebrarum. Et quidcm in b.ic die tua,quae ad
modo poteritis effogere.quando anima veslra dc cor- pacem,tibi! nunc autem abscondita sunt ab oculis
pore exiet, ante mciilis oculos ponile, quando tolum tuis, quia venient dies in le. Roga tibi, qusesumus,
mundum et omnem potestalem, el omnes divitias, in tali loco ubibene possisintendere homiliam sancli
el ipsum corpus derelinqu.et, et sine adjulorio uxoris Gregorii legere in lectione Evangelii : Videns Jesus
ac filiorum, el sine solatio el comilalu drudorum civitatem, flevit super illam. Precamur vos,Domine,
aique vassorum nuda et desolala exibit, et quidquid ut et diem anle menlis oculos habeatis, quando cum
cogilavit et ordinare disposuit, infectum dimitlet, omnibus hominibus anima vestra proprium corpus
sicut dicit Scriplura : In illa die peribunt omnes cogi- rccipiet, et venietis ante faciem ceterni judicis in
taliones eorum (Psal. CXLV) ; et videbit omnia pec- conspectu omnium angelorum ct hominum : in qua
caia sua et sentiet, videns diabolos se constringentes die, sicut dicil sanctus Pauhis, judicabit Dominus
et coarctantes, et quidquid contra charitatem et _ unumqucmque, non psr jilienuin testimonium, sed
fidem debitam cogitavit, parabolavit, et fecit in isto occulta uniuscujusque per cogitationes accusantes,
sfeculo, et per dignos pcenitenlise fruclus non emen- aut etiam defendentes, quando recipiet unusquisque
davit, anie oculos semper habebit, el effugere volel, propria corporis prout gessil, sive bonum, sive ma-
et non valebit. Nam certum esl quia ad omnes homi- lum. Et non despicienlur lunc nostra verba quae
nes, quando egrediuntur de corpore, veniuat diaboli, scripsimus, ab eis qui nunc illa conlemnunt; quando
et ad juslos et ad peccatores : sed et ad ipsum Chti- sine dubio rcplicata erunt in lestimonium in ipso
slum venit, in quo suum nihil invenit, sicut scriptum tremendo judicio, et nullus illorum te lunc adjuva-
est : Venit princeps hujus mundi, el in me non habet bit, qui nec seipsum adjuvare sufficiet, quando ibunt
quidquam (Joan. xiv). qui talia agunt qualia audimus el senlimus alque
Et crede nobis veraciter, rex utinam semper bone dolemus, si in talibtis perseveraverint, in iguem
et cli.isliane, nec longe est, sed satis et plusquam aHernuni, el jtisti, qui injusla patiuiitur, in vilam
speretur, prope libi est illa hora. Propterea non le seicrnam.
seducant isla qiinevides. ln temporc quippe patris
veslii vidimus per aliquos incepla et facla quae in V. De eis quw utcrudeliter et impie, qua transibat,
istos isla videmus fiebant, eu proltibeutel compescal.
tempore isto, per qui conficiunt,
fieri, et per alios videbuntur compleri. El quando Quia tanta el (alia crudelia el abominanda fieri,
libi adveniet bora exilus tui, sicut rident nunc, pcr parochias quas perlransilis, audivimus, et quae-
quando perle obtinent quae volunl, in hora volunla- dam senlimiis, qiisedam sentire limemus, et illis qui
tis suse; sic ridcbunt et in bora exitus lui, et quse- senserunt et sentiunt condolemus, quse calamitatem
reni quomodo per alium teneant quaeper te obtinue- et miseriam qiiam a paganis « patimur, superanl.
runt. Quod et lieri polesl ul quidam eliam quaerant qiioniam a chrislianis in cliristtanos, aparenlibus in
iu tempore tuq. Sed et illi, nisi dignaro pcenitentiam parenles, a rege christiano in regem chrislianutn, a
egerint, miserabiliter ad illam horam venient exitus fratrc in fratrem, contra omncs leges divinas et
stii, sicut vcnerunt et illi qui dcfecerunt a patre luo humanas agunlur ; contra quos clamat Ecclesia a
cum fratre tuo. Nam ut illi ordinanles sediliones in paganis afflicta : Et super dolorem vulnerum meorum
iiaternam reverentiam, sic et isli vos excilantes in addiderunt (Psal. LXVIU): Et nos omnes cunctique
fralernam dilectionem, nomen pacis et staluni Ec- palienles, Sustinuimus pacem,et non venit; qucesivi-
clcsiae, et salutem ac uniiatem populi oblendcre stu- mus bona, efecce lurbalio (Jer. xiv); proplerea talia
» Pagrtnis, par les Normands, qui n'eiaient pas encore conve;lis au cbristianisme.
15 EPISTOLyE. U
prohibele, compescite etsedale; quoniam pahitium A ritis reslaurarfe, debila episcopis et sibi commiss.s
vestrum debet esse sacrum, el non sacrilegum. Pa- ecclesiis privilegia intemerala, sicut divinitus con-
laiiuin enim regis dicilurpropter rationabiles homi- stiluta sunt, cuslodite. Praecepta et immunitates et
nes inhabitaules, et non propter parieles insensi- honorem earum, sicut avus et pater vesler conser-
biles, sive macerias. Et rex a regendo dicilur, ut se vaverunt, conservare curate. Et quse frater vester
sub Deo et bonos cum Deo puritale cordis, veritale dominus nostcr, qui et paterna donatione, et vobis-
oris, firmilale stabililalis regat, et pravos a pravi- cum, cum vestris veslroruraque fidelium muluis
tate corrigat et in rectitudinem dirigat. El si qusc iirmitalibus, regni partem accepit, pro cultu ct ho-
male facta sunt emendare venistis, pejora quam nore ccclesiarum egit, similiter conservate; et re-
viderimus a christianis in chrisiianos fieri, ingerere ctores ac pastores ecclesiarum ut patres ct Chrisli
non debetis. Et si pacem facere advenistis, paccm vicarios colite, sicut sancta Scriptura prsecipit, di-
pacifice ab anctore pacis obtinere debelis. Et si di- cens : Sacerdoles Dei sanctifica, et magnalis humilia
scordiam effugare el charitatem redinlegrare veni- caput luum (Eccli. vn). Eorumque spiritualia con-
slis, illam qnam Chrislus per Paulum docuit, mon- silia obaudile, ilerum dicente Scriptura : Inlerroga
slrare debetis. Ait enim : Charilas non est ambitiosa, palres tuos, et annuntiabunt tibi; majores tuos, et
non agit perperam, non qumrit qum suasunt; non B dicent libi (Deut., xxxi); Et item : Interroga sacer-
gaudet super iniquilate, congaudet aulem verilali (I doles meos lcgem meam (Agg. n); Et Dominus per
Cor. XIII); quse esl de corde puro et conscientia Malachiam prophelam : Labia sacerdolis cuslodient
bona, et fide non ficta ; quaeoperatur per dilectio- scienliam, et legemrequirent ex ore ejus,quia angelus
nem, el non per potestatem, vel indebitam cupidi- Domini exercituum esl (Malach. n). Eosque tempore
lalem : sine qua charitate, sicut scriptum est, incongruo et inopporluno nolile inquietare ; sed li-
eliamsi qui tradiderit corpus suum ul ardeat, nihil ceat eis ministerium sacruro, ad quod ordinati sunt,
illi prodest. Quam omnibus Dominus in signum de- in populi salulem peragere : sibique domestica cura
dit, ut sciant si qttisque est chrislianus, aut si in- subjectos nolite conculere, et non sinalis debone-
trabit in regnum Dei, an non, dicens : In hoc cogno- stare, sive opprimere. Ul presbyleris honor con-
scent omnes quia discipuli mei esiis, si dileclionem gruus et jura debita, quae canones et capitula avi
habueritis ad invicem (Joan. x.) Nam qui in pri- et patris vestri slatuerunt, conservenlur, salagite.
mordio fidei discipuli appellabanlur, nunc chrisliani Ut episcopi quietam liberlatem suas parochias cir-
dicuntur. Et ipsa est veslis nuplialis, quam qui non cumeundi, et proedicandi ac confirmandi, atque cor-
habuerit, de nuptiis ccclestis convivii in fuluro ju- rigendi habeant, ordinate. Ut missus reipublicsc, id
dicio ejicielur in lenebras exleriores, et in ignem C est minisler comilis, cum ipsis, si jusserint, eat,
scternum, ubi eritfletus et slridor dentiuni. qui liberos homines incesluosos, si per admonitio-
VI. Ui contra paganos polius arma convertat; et illos nem presbyteroruni venire ad episcopum noluerint,
qui ab illis fugiunt, vexari a suis non sinal. eos ad episcopi placitum venire faciat, commendate.
Ipsa charitas vos contra paganos accendat; ut qui Ut si episcopus pro quacunque necessilate ecclesia-
tunc rooli non sunl ad pietatem ut nobiscum irent slica ad vos direxerit, ad quem suus missus veniat,
conlra eos, qui de isto regno amplos babebanl et per quem quse rationabiliter pelierit, obtinent, in
habent honores (quod si facerent, et zelo recto palatio vestro, sicut comes palatii est in causis rci-
accensi unanimiter vellent, expelli aut disperdi pa- publicae, ministerio congriium conslitulum habctc.
Ut temporibus a sacris regulis conslilulis cora-
gani, adjuvanle Domino, poterant), vel nunc qua-
cunque iiUenlione a doininalu illorum per vestram provinciales synodos cum episcopis, et specia-
ordinationein sancta liberetur Ecclesia, et regnum, les cum presbyteris, habere quiele possint, an-
nuile n. Res et facultates ecclesiasticas, quoc sunt
quod contra eos redimitur, a tribulo indebilo eri-
vota fideliuro, pretia peccatorum, stipendia an-
piatur. Sed et qui fugiunl a facie paganorum, cum
in illas partes venerint in quibus digilis, rcfugium cillarum et servorum Dei, deprsedari et ab eccle-
siis discindi nolile snstinere ; sed forliter, ut rex
tranquillum inveniant, et non lalem deproedalionem
ut nec incolaevivere nec fugientibus solalium pos- cbrislianns et Ecclesiae alumnus, resislite atque dc-
sint prsebere. Quia nunc peccatis tiostris exigenlibus fendile. De quibus consecratis Deo rebus quod ha-
complelur quod olirn dictum est per prophelam: Qui bent liberi homines ecclesiis servienles per disposi-
tionem rectorum ipsarum ecclesiarura, ideo consti-
fugeril a facie leonis, irruet in ursum; et cum intra-
verit domum, et innisus fuerit super parielem, morde- tuerunt aposlolorum succesores hocordinari, ut
bil eum cohiber. Et cum effugerinl arma ferrea, ir- quia creverunt fidclium vota, et increverunt fidelium
ruenl in arcum areum (Amos v.) In omni enim mala, augeretur per dispensationem ecclesiasiieam
parte miseri, proh dolor! affliclionem inveniunt. regni militia ad resislendam malorum nequitiain,
ecclesioe defensioncm haberent et
VII. Ut privilegia el immunilates ecclesiarum con- qiiatenus ipsoe
servet, rectoreique illurum non inquielet, nec pos- pacem, et christianitas oblinerel tranquillitatcm.
sessionesdiripi permittut. Quapropter sicul et illae res ac iacullates de quihus
El si Ecclesiam Dei, sicut noois scnpsislis, quse- vivunt clerici, ita et illaesub consecralionc immuni
a il oarait aue Louis de Germanie avait defendu aux eveaucs de tenir des conciies.
15 HINCMARIRHEME.NSISARCHIEPISCOPI 16
tatis sunt, de quibiis debent militare vassalli; et A in libro Capiiulorum ejus, quicunqiie lihrum illum
pari luilione a regia potestate in ecclesiarum usibus habet, et legere volueril, invenire valebit. Hanc
debent muniri. Quia vero Carolus * princeps, Pip- etiam relationem et in scripluris habemus, et qui-
pini regis pater, qui primus inter omnes Francoram dam nostrum etiam viva voce domnum Ludovicum
reges ac princeps, res ecclesiarum ab eis separavit imperatorem pairem veslrum referre audivimus.
alque divisit, pro hoc solo inaxime esl aelernaliter Sed el sacri canones Spiritu sancto dictati, eos qui
perdiius. Nam saiiclus EuchcriusAureliancnsiuinepi- facultaies ecclesiasticas diripiunl, et res eeclesiasti-
scopus,qni in inonaslerio sancii Trudonis requiescit, cas indebile sibi usurpant, Judse traditori Chrisli
in oralione posilus ad alterum esl soeciiliimraptus, similes cowpiitant. Et saacti qui cum Deo in cceto
et inter csetera quae, Dominosibi ostendente, con- regnanl, et in terris miraculis coruscant, divinoju-
spexit, vidit illum iu inferno inferiori torqueri. Cui dicio lanquam necalores pauperum ab Ecclesiseli-
interroganli, ab angelo ejus duclore responsum est, minibus et a coelesti regno secludunl. De quibus
quia sanctorum judicalionc, qui in futuro judicio sacrilegis in prophetia psalmi prsedicium est: Qui
cum Domiuojudicabunt, quorumque res abslulit et dixerunt: Hereditate possideamus sanctuarium Dei.
divisit, ante illud judicium anima et corpore sempi- Deus meus, pone iltos ul rotam, et sicut stipulam
ternis pcenis est depulalus, et recipit simul cum B ante faciem venti. Et sicut ignis qui comburit sylvam,
suis peccalis pcenas propter peccala omniun qui res et sicut flamma comburens monles, ita pertequeris
suas el facultates in honore et amore Domini ad illos in tempestate lua, el in ira tua turbabis eos. Itn-
sanctorum loca, in lumiiiaribus divini cultus et ali- ple (acies eorum ignominia(Psal. LXXXII.)
inoniis servorum Christi ac pauperum, pro anima-
rura suarum redemplione tradiderunl. Qul in se VUI. Ut monasleria laicis ares.iiuat. Carolo concessa reli-
giosispersonis
reversus sanctum Bonifaciumet Fulradum, abbalem
monasterii sancli Dionysii, et summuin capeHaiuiin Mouasteria etiam religiosa alijue prsecipua cano-
regis Pippini ad sevocavit, eisque talia dicens in nicoruin el monachorum alque sanclimonialiumlta-
signum dedit ul ad sepulcrum illius irent, et si cor- bitacula, quae ab auliquo tenipore parenles veslri
habitu consliiueru-ni, el in eis rectores
pus ejus ibidem non reperissent, ea quse dicebat, sub religioso
vera esse concrederent. Ipsi autem pergcntes ad el reclrie.es fecerunl, el quando parentes veslri pri-
prsedictum monasterium, ubi corpus ipsius Caroli malum regni lenuerunt, et elktm quando sanclus
bumatum fuerat, sepulcrumque illius aperientes, vi- Remigius Francos ad fidem, cooperante Domino,
sus est subito exisse draco, et totum illud sepulcrum converlii, et cum rege ipsorum baptizavit, et frater
interius inventum esl denigratum, ac si fuisset C vester dominus nosler partim juvenluie, partim fra-
exuslum. Nos aulem illos vidimus qui usque ad no- gilitate, parlim aliorum callida suggestione, eliam
slram aetatem duraverunt, qui huic rei inlerfuerunt, et minaruin necessitate, quia dicebanl petitores,
et nobis viva voce veraciler sunt testati quce audie- nisi eis illa loca sacra donaret, ab eo deficerenl, et
runl atque viderunl b. Quod cognoscens filius ejus ipse aliquando per vos, sicul nunc patet, aliquando
Pippinus synodum apud Liplinas congregari fecil, per fratrein veslrum regntnii desiitutus ab eis per-
cui praefuit cum sancto Bonifaciolegatus apostolicae deret, talibus, sicul scitis, personis commisit, debito
sedis Georgius nomine °; nam et synodum ipsain privilegio rcstituile. Nain idem frater vester et di-
liabeinus, et quanlumcunque de rebus ecclesiasticis, vina inspiralione, el sacerdolali redargulione, et
quas pater suus abstulerat, poluit, ecclesiis reddere etiam ab aposlolica sede commonilus, ex aliqua
procuravit. Et quoniam omnes res ecclesiis a qui- parte quse perpere egit, correxeral : quae autem
bus ablataeerant, resliluere, propter concerialionem adhuc incorrecta eranl, quomodo emendarc possel,
quain cum Waifario Aquitanorum principe habebat, saepe gcmebundus quserebal. Absit autem ut vos,
non praevaluit, precarias fieri ab episcopis exinde qui pro restaiiratione sanctse Ecclesisehuc venistis,
petiit, et nonas ac decimas ad restauraliones lecto- aut illa quaeipse emendavil deteriorelis, et sicul ille
rum, et de unaquaque casata duodecim denarios ad offendit, et vos offendatis, aut quae ipse necdum
ecclesiam unde res erant beneficiatae, sicul in Iibro emendare potuit, inemendata sinatis: qui ssrpe, sic-
capilulorum regum babetur, dari constituit, usque ul et nos lesles suraus, fralres vestros de lalibus,
dum ipsae res ad Ecclesiam revenirent. Unde el iiiomiistis elin oiniiiaununliulione quam communi-
domnus Carolus imperalor, adhuc in regio nomine UT faciebalis, promptissime indu disputabatis; sicut
consliliilus, edictum fecit ut neque ipse, nec lilii el sccus Teudonis villain, in loco qui Judicium dici-
ejus neque successores, hujusmodi rem agere at- tur, capitula quse babemus cum vestris fralribus
tentarent: quod manu propria firmavit, cujus pleni- acceplastis, et in chirographoapuJ Marsnam manu
tudinem habemus, et de quo capitulum excerptum propria confirmaslis. Contra quod si forle aliquis

<>Carlus ou Carolus, Charles-Martel. Carloman, maire du palais, en 743. Hincmar pre"-


*>Maigriile lemoignage des eveques du concile de tcnd que Georges, legat du saint-siege, y assista
Quierzy, on doit regarder ceilcpreteivdue vision de avec saint Bonilace, c'esl une erreur: Georges ne
saiul Eucher comme une fable. ful envnye en France qu'apres la mort de cet eveque.
c Le concile de l.eslines a ete lenu par 1'ordre de
17 EPISTOL/E. I*
in vos debent inlendere : quos si
egit, non propterea vos immunes erilis, si illud quod, A quia omnium oculi
tesle Domino, pepigistis et confirinastis, observare, nialo excmplo destruxeritis, qui per vos et a vobis
dubio
qnod absit, non sludueritis. Neminem quippe adju- in bonum debuerant oedificari, sub tantis sine
vat quod aliena mala reprebendit, nisi el ipse illa in futuro sasculo poenis vos necesse est torqueri.
caveat: quod demonstrat Paulus, dicens : Pulas, o Propterea oporlet ut qui rex eslis, et dominus ap-
Iwmo, quod lu evades jndiciutn Dei, qui eadem agis peltamini, in illuni semper suspenso corde suspicia-
qum judicas? (Rom. n.\ tis a quo videlicet, Rege regitm et Domino domino-
rum, nomen regis ct domini muluatis. Et sicut ille
IX. Ut reclores monasteriorum soUicileprovuleant, disponit orbem terrse in oequitate, et ad boc, sicut
ut servi et ancillm Dei secundum ordinem vivant.
in Hbro Sapientise dicilur, consliluit hominem ut
Reclores eliam monasleriortim, qmbus roonasteria ipse simililer faciat, imitamini illum, si vuliis re-
commiltilis, firmiter et obnixe prsecipite ul secun- gnare cum illo. Quia qni dicit se in Cbrislo manere,
dum ordinem el babituro ac sexuro, quo inhabi- debet,sicutilleambulavit,et ipseambulare.qui dicit:
tantes conslituti sunt, sollicile et solerter proevideant Estote el vos perfecti, sicutet Pater vesler cmlestisper-
ut secundiim debitum ordinem servi vel ancilke feclus esl (Matth. v). Et si dixeritis quomoilo possum
Domini vivant,et necessaria slipendia in victu et B esseperfeclus,cuni alia scriplura dicat: Si quis in verbo
vestitu, el cseteris quibusque babeant, et domos ac non offendit, ille perfeclus est vir, non cadit a per-
servilores, prout competil, sicut religiosi et babilus fectione quinou peccat malitiae cupidilate : Septies
et conveisaiioni&reclores, eis provideant, susceplio- enim cadit justus~et resurgit: impii aulem corruunt
nem etiam hospitum et pauperum nullomodo negli- in malum (Prov. xvi). Et : Juslus, cum cecideril,
gant. Quin et inconvenientes personse, et res lales non collidelur, quia Dominus supponit manum suam
quse religiotii non congruiint, in monasleria non (Psal. xxxvi). Qualilercunque vero quis peccet, cu-
introducanluiv non dicimus : quoniam religiosos piditalis volunlate aul fragililalis necessilate, nemo
rectorcs providentiam el curam debitam inde illi prsevalet melius indicare quam conscienlia sua ,
sumere debere non ignoramus quae non poiest latere oculos inspecloris sui. Pro-
X. Ul kospitatia peregrinorum ad lioc ad quod depu- pterea ila oportet vos vivere, judicare el agere
tata sunl, episcoporum concilio a rectoribus suis etiam in occulto, quasi sitis semper in ptiblico; quia
administrentur. saepe talis vos verbo laudabit, qui corde aciiter re-
Hospilalia peregrinorum, sicut sunt Scottorum , prehendet, sscpo ctiam illa quoe vobis et in vobis
el quse lempore antecessorum vestrorum regum laudaverit, apud alios de vobis reprehensibiliajudi-
constructa et constituta fuerunt, ut ad boc ad quod C cabit. Si aulem, ul dicimus, adjuvante Domino,
depulala sunt teneanlur, et a rectoribus Deum li- vivere, judicare et agere proevalebitis; si vos non
incnlibus ordinenlur, custodiantur, ne dissipentur, stimulaverit amor privatus; si vos non inflair.maverit
obtinele. Sed et rectoribus monasleriorum el xeno- cupiditas glorise, diviliarum , possessionuni, et po-
docbiorum, id est bospilalium, pnecipite ut sicut ca- tentalus; si non plus crediderilisaliense linguoe,quani
nonica docet auclorilas, et capilula avi et patris proprise conscientise; si vos non roseril tinea adula
veslri praecipiunt, episcopis propriis sint subjecli, lionis; si non vos usserit Iivor alienoefelicilatis; si
et monasteria atque hospitalia sibi commissa ipso- vos non vexaverit neglectus animae et amor carnis;
rumregant consilio; quoniam episcopi palernam si creilideritis regem Ghrislum non pro se, id est
sollicitudinem eis, secundum ministerium illorum , non pro sua necessilale morluum, sed pro nobis, ut
sludebunt impendere. El quia sa?pe unicuique in viveremus qui mortui eramus; el vos plus sludeatis
omni ordine competentem legem et jusliliam, una aliis vivere in salntis suse ulililatibus, quam vobis
cum fralribus veslris, frequenti annunliatione per- ipsis in propriis vcJuntalibus; si scieritis vos esse
donaslis, ecclesiaslici et religiosi babilus viri ac fe- morituros, et.vos credideritis de faclis propriis ra
minse, alque peregrini et pauperes, in quihus spe- lionem Domino reddituros; et quse digne receperi-
cialiter Cbrislus suscipitur, perdonationem vestrain " tis, sine fine vel immutatione aliqua babiltiros.
sibi senlianl semper adesse. XII. Quprnodo domesticos reger.e, quid Deo, quid
XI. Quod regem ila vitam instituere conveniat, ui subditis reddere, et quaks palatii ac reioubticm
omnibus sil exemplo. minislros conslilueredebeat.
Et quia de stalu et salule populi chrisliani, sicut Domum veslram domesticam sic nutrite, regile et
nobis scripsislis, vultis quserere, primo a vobis ip- disponite,ulquandoregnipopu!us ad vos convenerit,
sis incipite, qui alios debetis corrigere, sicul scriplum in vobis et in domesiicis veslris videant qualiter se
est : Medice, cura lemetipsum (Luc. iv); el munda alque domum , cum tanta hurnilitate alque castitate,
debet manus a sordibus csse, quae alienas sordes quam sobrie, quam juste, quam pie nutrire, dispo-
curat delergere. Et quae in aliis debetis corrigere , nere debeant, el gubernare : quia sicul quidam sa-
nemo in vobis juste valeat reprehendere. Super piens dixit, secundum morcs domini erit familia
qu.intos cnim estis in regni culmine, lanlorum mo- custodila. Et ideo domus regis schola dicitur, id est
ribus debeiis servire, et sicut lucerna supcr cande- disciplina; quia non lamum scholaslici, id est di-
labruro in domo posita, bonilatis exempla monstrare; sciplinati el bene correni sunl, siculalii; sed potiu*
4-j IIINCMARIRIIEMENSISARCIIIEPISCOPl 20
ipsa schola, qttacinlerpretatur disciplina, id esl cor-, A magna sollicitudine facianl, scientes scriptum essc :
rectio, dicitur, quce alios habilu, incessu, verbo, Indicabo tibi, homo, quid sil bonum, id esl, facere
. el actu , atque lotius vanilatis conlinentia corrigal. judicium et juslitiam, et sollicitum ambulare cum
Et vos, sicut paxillus non bene infixus, nisi in Do- Deoluo (Mich.vi). I.i esl, ut quodilliplacet, libi pla-
mino virlutum innixi forliter fueritis, et vos cade- ceat et facias; quod illi displicel, libi displiceat ct
lis, et qui in vobis pendent, labenlu.r. Quapropter, non facias. Quod si per fragilitatem feceris, non
sicul Dorainus sub'poleslate conslilulos cx lenlato- contumaciler vel pertinaciler in tuo malo facto per-
rum occasione docuit reddere quoesunt CoesarisCse- severes; sed statim pedem sicut a ferro calido re-
sari, et quse sunt Dei Dco; ila ct vos qui sub Dco voca, et in viani voluntalis Domini Dei tui dirige.
estis et super homines estis, reddile quse sunl Dei Et sicut scriptum esl :Quia sunt viw qnm videnlur
Deo; et sicul Coesar aequus, quse subditorum sunt, Itominibusbonm, et ducunt ad interitum (Prov. xvi),
subditis reddile. Reddite Deo puram et immacula- fac sicutScriptura tibi praecipit, quicunqne es homo.
lam fidem et sincerissimum cullum in sacerdolibus, Interroga devia bona, et ambula per eam (Jer. vi),
in ecclesiarum privilegiis, in sacris locis, in eccle- quia sicut dicitur in Evangclto: Atnpla via est qum
siaslicis et religiosis viris ac feminis, in defensione ducit ad perditionem, et multi vadunl per eam : arcta
Ecelesiac et cbristianitatis, in sequitate et juslitia B et angusta via est qum ducil ad vitam , et pauci inve-
populi chrisliani, in sublevatione et iranquilli- niunl eam (Malth.vti).Proptcrea quicunque es homo,
late el consolalioneomnium indigentium, sicut prae- audi propbetam, et ora cum prophela : Legempone
roisimus. Reddite illi quolidianura pensum in quoti- mihi, Domine, viam justificaiionum luarum, el ex-
diana oratione, in justis el assiduis elcemosynis. quiram eam semper (Psat. cxvin). Et: Deduc mein
Offerlc illi devotionem veslram in sacrisoblationibus semitammandalorumluorum, el viam iniquilatisamove
cl lacrymis secundum magnitudinein ac multitudi- ame,etdelegeluamisereremei (ibid.).QuiasiculJere-
nem quolidianorum peccatorum profusis. Reddite mias prophela dicit : Non est hominis via ejus, nec
subditis judieium cum misericordia, justitiam cnm viri est ut ambulet et dlrigat gressus suos (Jer. x);
sequitate. Studele exallare humiles et Deum timen- sed u Dominodirigentur gressus viri, el viam ejus
tes, et debellare alque humiliare superbos. Studele votel (Psal. xxxvi). Ipsi comiles simililer quan-
a bonis plus diligi, quam timeri. Curate ut mali, si luni potuerint, similes sibi tiinentes Deum, et justi-
non p"ropterDeura, vel propler timorcm vestrumma- liam diligenles per se miuistros constituant, qui
lum agere metuant. Non plus apud vos linguadolosa, sicut seniores suos benignos et affabiles pagensibus
manus plena, obsequiura indebiltim valeat, quam suis viderint, el ipsi pro modulo suo illos imilari iu
^
veritas, sequitas et sincerilas, scientes scriptum : oinni bonitale et justitia certent.
Qui exculit.manus suas ab omni munere, iste in ex- XIU. Ut eos qui propler has sediiionesexcommunicati
celsis habitabit (Isa. xxxm). Unde consequenler in- sunt, ad Ecclesimpacem revocarestudeat.
telligi debet, etuon aliud. Munusenim esta lingua, Homines etiam et polentes sseculi, qui inter istas
favor; munus a manu, doftaiio; munus ab obsequio seditiones legis jugum et
jusliliam oequitatis refuge-
indebita subjectio. Conslituile ministros palatii qui runt, et talia ac tanla fccerunt
Dcum cognoscant, ament, et metuant, qui maximam sticam et pro quihus ccclesia-
episcopalcm cxcommunicatioi:em nierue-
curam gerant quatenus quicunque necestuosi pala- runt, ad leges et juslilise tramitein
revocale; et ut
lium adierint, et per quos perrexeritis, palrem et ad suos
episcopos humililer, sicul eis necesse est,
consolatorem mirantes, gaudendo vos videre accur- veniant, jubele vel
cogilc; et ut Ecclesise, in quaw
rant, non, qualiter dicere nolumus, gemendo et aut cuin debila necessaria humililale
peccaverunt,
maledicendo refugiaul. Conslituile comiles et mi- satisfaciant, aut humiliter et veraciter se
nistros reipublicae qui non diligant munera, qui excusent,
absolvi a Dominoper roinisteriura episcopale
odiant avaritiam, qui deleslentur superbiam, qui qualiler
valeant, sua.lele, atque regia poleslale proecipite.
non oppriroant ncque dehonestent pagensesa, qui D Et si forte
vos, vel quicunque alii de eorum socie-
niessesel vineaset prata ac sylvas eorumncquaquam lalis el
conjunctionis communicationeinfecli el con-
devastenl; qui eorum pecora vel friskingasb, vel demnali sunt, pceuileuiiam qtiiscunque se recogno-
quoecunqueillorum siinl, non prsedentur, nequedi- scendo faciat; quia, tesle sacra auctoritale, non
ripiant, et per violentiam ac mala ingenia quae illo- potcrit absolvia suis, qui pcccatis damnabililer gra-
rum sunt nulo modo auferant, qui episcoporum valur externis. Sicut orans Deum sanclus
prophela
suorum consilio quae Dei sunl, et Clnistianiiati David demonstrat, diceus : Ab occultis meis munda
conveniunt, faciant; qui placita non pro acquisi- me, Domine, el ab atienis
tione lucri teneant, seJ ul casce Dei, et viduac, ac parce servo luo (Psat.
et el liti- xvm.)
pupilli, populus jusiiliam habeant, plus
g;mtes ad concordiam, salva juslilia, revocare stu- XIV. Judices viltarum rcgiarum quatiter constiluendi
sint.
(ieanl, quam conimiltcre ut ipsi inde aliquod lucrum
possint habere : quos si pacificare non potucrint, Judices deniquc villarum rcgiaruro consliluite
tunc sicut rectum est, juslum judicium decerni cum qui non sint cupidi, qui non diligant avaritiam, et
* Pagenses, paysans. Friskiwjas, jeuncs porcs.
EPISTOLJL 22
Sl
usuras nec ipsi faciant, nec pecunias regias vel sttas i verenlia regibus debeatur, et quod episcopi ad sa-
subditis usuras fieri cramenla adigendi non sint. ,
ad usuras donent, neque a suis
sinant : quse omnia vos super omnes ministros ve- Hcec, quia litteris vestris significaslis, quod no-
stros odire debelis et fugere. Etservos regios jmlices biscum de reslauratione sanctce Ecclesioe, et slalu
rion opprimant, nec ultra quod soliti fuerunl reddere ac salule populi ehristiani, tractare vellelis, domina-
tempore palris vestri ab eisexiganl; neque pcr an- lioni veslrse scriplo respondere curavimus : quia et
garias in lempore incongruo illos affliganl; ncque pro inclementia aeris, et pro inconvenientia tempo-
per dolos, aut per mala ingenia, sive incoiivenienles ris, et propter imminentem diem Domiui nosiri Na-
precaliones, colonos condemnent: quia si per lales lalis, venire ad prsesentiam vestram nequivimus.
vel alias hujusmodi facliones pondus argenli vel auri Operamini vos interim ista quac cum lidelibus vc-
liabueritis in arca, majuselgravius pondus eritpec- slris sine nostra corporali praesentia operari valetis.
cati quod habebilis in conscientia veslra el anima. El cum tempus congruum et sacris canonibus desi-
jEdificent villas vestras moderalis castiliis, ul el ho- gnatum advenerit, quando et pro paganorum hifesla-
neslas necessaria sit, et familia non gravelur. Labo- lione, cl pro exorti tumultus ac deprocdalionum at-
rent et excolanl terras el vineas in lempore cum de- R que rapinarum miserrima nimis confusione, nobis
bita sollicitudine, salvcnl ct dispensenl laborala cuni licueril cum dominis et confralribus ac comproviu-
fideli discrelione, faciant nulrimenta congrua el ne- cialibus arcbiepiscopis et coepiscopis synodum, fa-
cessaria; custodiant silvas, unde haueahlpastiones; vente Domino, celebrare, quoehis sunt residua, cum
defendant et excolant prata, unde babeanl-pabula ; eis sicut cum magislris et patribus tractare, et ve-
quatenus non sil vobis necesso per qnascunqne oc- straedominationi debitum consilium dare sludebimus.
casiones qtiorumcunque hortatibus circuire loca epi- Et si Deus soliditatem et salulem Ecclesiae atque
scoporum, abbaturo, abbatissaruro vel comilum, el regni in manu veslra adunare et prosperari decre-
majores quam ratio postulal paratas a exquirere, el verit, quoe cum archiepiscopis et coepiscopis nostris
pauperes ecclesiaslicos et fidelium vestrorura man- plus congruere divinis disposilionibus viderimus,
suarios in carricaturis et paraveredis b conlra debi- agere sub famulalu recli regiminisveslri studebimus.
tuni exigendis, gravare, et peecatum de faculiatfrbns Polens est enim Deus minus bonum initium in per-
lndebite coiisumplis in animam vestram congerere. fecte bonum comroutare processum, cui noscilur esse
Neque a comitibus vcl fidelibus vestris plus studeatis possibile quod impossibile solenl homines judicare.
qtiam lex et consuetudo fuit tempore palris veslri, dc Si enira sapientia veslra dignum judicat loqui el tra-
hoc quod de francis accipiunt, exquirere. Quin po- ciare cum vicino rege ejusque fidelibus, secedenle
tius habeatis unde sufficienler et honesle cum do- de ista parle regni domino noslro, fralre videlicet
meslica corte veslra possilis vivere, et legationes pa- vestro, raullo magis nos oportet exspeclare lempus
latium vestrum adeuntes recipere, el, sicut scripUiin canonicum, ul cum fralribus et comprovincialibus
est, unde possilis de justis laboribus necessitatem archiepiscopis et cpiscopis loquamur, quia generalts
palienlibus tribuere : quia rex el largus debet esse, causa immuiet lotius Cisalpinseecclesiae. Maximeau-
et non quod largiatur de injustitia vel iniquitate de- tem nobis necesse esl loqui cum illis archiepiscopis
bet conquirere. Judices vero villarum colonosdistrin- et episcopis, qui consensu et voluntate populi regni
gant ul non ecclesiasticos homines vel francos pau- istius dominum nostrum fralrem veslrum unxerunt
periores, aut alienos servos, propler privilegium re- in regem sacro chrismate divina traditione, quemque
giinn oppriniant, aut silvas vel qusecunque aliorum sancta sedes apostolica maler noslra litteris aposto-
sunt in sua vicinitate devastent. Quia rex jtistus, qui licis ut regem honorare studuit et confirmare. Legite
justiliam debet diligere, ministros et colonos impios libros Rcgum, et invenietis quanta reverenlia repro-
et iniquos non debet babere; sed omnibus in se et balum et abjeclum a Domino Saul ducere dignum
in suisdcbet imitationem debitamdemonstrare : quia duxit sanclus Samuel, cujtts locum in Ecclesia nos
si ipse Deum dilexerit, omnes bonidiligcnt illum; el p licct indigni tenemus. El altendile quam magni pen-
si ipse Deum limuerit, omnes mali timebunt illum. dit sanctus David, in loco illius electus, et unclus a
Et rex atque sui ministri per amorem Dei bonum fa- Domino, mitleremaiium inChristum Doraini; cum
ciant, et omnes bona facere doceant, et per timorem Saul non solum ex alia progenie, verum ex alia
Dei mala fugiant, et omnes in illis mala fugere di- tribuerat; et illum rejectum, et se electum a
scant. Missosetiam tales perregnum constituite, qui Domino cognoscebat; etnibil firmitatis Sauli David
sciant^quaHter comites et coeteri rainistri reipublicse fecerat, sed plurimum adjulorium et devotam
justitiam et judicium populo faciant, qui sicul eonii- servitulem ei impenderat. Et nequebello auferre,
tibus prsDpotiunlur, ita scientia, justitia ac veritate
eis praeemineant. neque ingenii dolo, illi regnuro subripere atlentavit.
Et cum mullos adhoc suasores etauxilialores ha-
XV. Ul synodus episcoporum regni exspectetur, in
qua quid facto ipsis opus sit deliberent. Quanta re- buisset. iiulli autera ut hoc moliretur accommodavil.

a Paratas, Frais de receplion. b Carricaiuns et paraveredis, carrorum <Aajjto-


rum ad subvectionem operis.
«3 HLNCMARlRHEMENSISARCHIEPISCOPl 24
quamvis mu.tas persecutiones et morli proximas ab A\ honorabo,ethi qui temnunlme, erunl ignobiles(I Reg.
eo saepissimesuslinuerit. Insuper et bene scitis quid n). El : Qui vos tangit, tangit pupillam ocuti mei
de illo jusseVit, qui, licet mendaciter, pro illius (Zach. n). Et in psalmo : Nolite tangere christos
tamen gralia acquirenda se manum misisse in Chri- meos, et in prophelismeisnolitemalignari(Psal. civ);
stum, id est unctum Domim, nunliavit : nam si est quoniam : Qui matignantur, id est maligna aguul,
aliquis qui haec ignoret, nos ei dicimus quia gladio exterminabuntur : sustinentes aulem Dominum ipsi
eum interficere jussit. Sic et qui infideliteret contu- hmreditabuntterram (Psal. xxxvi), hoc esl regnum
maciter in' unctum qualemcunque Domini manum Dei. El cum venerit lempus et locus, sicul superius
initlil, Dominum Christornm Chrislum contemnit, ct diximus, loquemur cum noslris confralribus; el sicut
in anima procnl dubio spiritalis gtadii animadver- Domini justis dispositionibus viderimus conrenire,
sione perit. Ifsec dicimus, non ut exaggeraliones sine dubio faciemus. Et nou cst rationabilis causa
conlradominalionemvestramincongruasexqiiiramus, quaccontra hoc quod pelimus vos debeat stiraularc :
sed ut evidenlitispro qualitale noslri ministerii,quid, quia non sumus bujusmodi homines ut cum cogno-
excepta debila fide et beneficenlia, nobis in fratre verimus volunlatem Domini, velimus aut debeamus
vestro reverendum sil, demonslremus.Talem nempe quomodo resullare, vel rixas et dissensiones seu
vos debemus et volumus credere, ut nec vos regni B 1 seditiones, quas vulgus werras nominat, debeamus
augmentum cum animoe veslroe delrimenlo velilis commovere, conserere, vel tenere, quos Dominus
haberc, neque nos cum tali dedecore ad adjutorium pacis prsedicatores et sectalores voluil ordinare, et
ecclesiaslici regiminis et gubernationis recipere, ut peccata nostra atque nobis commissorum, et eliam
sine sacerdotio simus; qno privali erimus, si contra lolitis populi, constiluil plangere et curare, el bellum
Deum et ralionis auctoritalem, nos, ecclesiasque cum viliis, et pacem cum fralribus jussit habere.
nostras vobis sluduerimus commitlere. Ecclesisesi- Nos equidem pacem et quietem, non rixas et bella,
quidem nobis a Deocommisssenon talia stuit bene- oplamus et qnserimus : Quia sicut dicit Apostolus :
ficia, el htijusmodi regisproprielas, ut pro Hbitusuo Non sunt nobis carnalia arma, sed spiritalia, et po-
inconsulle illas possit dare, vel tollere : quoniam tenlia (II Cor. x), quibus sumus calceati pedes in
omnia quse Ecclesiae smit, Deo consecrata sunt. praeparatione evangelii pacis, induli lorica justilise
Unde qui Ecclesioealiquid fraudalur aul lollit, sacri- et galea salutis, accincli lurabos in veritale, haben-
legium secunduin sanclam Scripturam facere nosci- tes sculum fideicl gladiumSpirilussancti: quia non
tur. El nos episcopi Domino consecrali, non sumus est nobis colluctalio adversus carnem et sangui-
hujusmodl homines ul sicul homines soecularesin nem, sed adversus principes et poiest.ites, adversus
vassalliticodebeamus nos ciiililel commendare, sed C rectores tenebrarum harum, contra spiritalia nequi-
ad defensionem et ad adjutorium giibernationis in tioe in cceleslibus. Et non roilitamus lerreno regi,
ecclesiastico regimine nos, ecclesiasque noslras sed coelesli, pro saltile el noslra el terreni regis, et
committere, aul jurationis sacramcntum, quod nos tolius pnpuli nobis commissi : quorum officiumest
evangelica et aposlolica auctoritas vetat, debeamus nulli nocere, contra neminem infideIileragere,omni-
quoquomodo facere. Manus enim chrismate sanclo bus autem velle prodesse. Tandem, domine nobis
peruncta, quaede panc et vino aqua misto per ora- rex, contra Deum et contra animam vestram non
tionem et cnicis sigmun conficit corpus el Christi audiatis illos qtti dixerint, si forle vobis dixerint:
sanguinis sacramentum, abominabile est, quidquid non tibi sil cursc, rex, quae libi referunl illi fcllones
ante ordinalionem fecerit, ut post ordlnationem epi- atque ignobiles; hoc fac quod libi dicimus, quoniam
scopalus sseculare tangat ullo modo sacramentum. cum noslris, et non ctnn islorum parcnlibus, tenue-
Et lingua episcopi, quse facta esl per Dei gratiam runt parentes tui regnum. Nos autem obsecramus
clavis coeli, nefarium est ut sicut saecularis quilibet dominaiionem vestram, altendile polius, si chrislia-
super sacra juret in nomine Domini et sanctorum nus rex estis, sicut et Deo gratias egisiis, et in iilum
invocatione; nisi forte, quod absit, contra eum scan- ,' credilis, el per illum regnare vullis, Per quem, sic-ut
dalum acciderit Ecclesiaesuac; et inde sic temperan- scriplum est, reges regnanl (Prov. vm), el cujus est
ter agat, sicut, Dominodocente.constitueriinl recto- regnum, imo orbis lerrse et plenitudo ejus, quia
res Ecclesisesynodali concilio. El si aliquando sacra- idem Deusin carne veniens, qui solus rex fieri po-
menta ab episcopis exacta aut facta fuerunt, contra luit et sacerdos, el in ccelum ascendens suura re-
Deum el ecclesiasticas regulas, quae Spiritu sancto gnum, id est suam Ecclesiam, inter ponlificalem
dictalse et Christi sunt sanguine confirmalae, irrita auctorilatemelregiam poleslalem gubernandum dis-
sanctae Scriplurae paginis declarantur; el exigcntes posuit, et non elegit ad lioc divites el nobilcs, sed
alque facientes medicamenlo exinde salutaris poeni- pauperes et piscalores, et sicut scriptum esl : Igno-
tcntiae indigent a. Propterea exspectate , domine, bilia el conlemptibiliamundi elegit, ut confundalfor-
palienter sicut princeps chrislianus Ecclesiae filius, lia (I Cor. i). El fieri potest ul tales vobis isla di-
et honorate sanclsc Ecclesiaerectores; ut vos hono- canl (si forle ininus necessario Deum timenles vobis
ret qui nobis dixit: Qui vos audit, me audit; et quii dixerinl) cum quorum parenlibus diabolus, qui se-
vos spernit, me tpernit (Luc. x). Et: Honorantes mei cundum Scripturam: Est rex super omnesfiliossuper-
* Voyez le concile de Pontyon, de l'an 876, otii Ilincmar pr6la le serment de fidclileau roi.
53 EPISTOL^. !iG
bim (Job XLI),regnum Cbristi, quod est Ecclesia, A cellentissimus rex noster, quse de illa vobis scriptis
conturbaverit, et nunc eos in regno suo, id est in et verbis per legatos vestros aposlolalui vestro re-
inferno, relineat, et secum in ssecula retinebit. Pro nuntiandaspopondit.adimplerevellet. Quod si eorum
certo autem scialis quia cnra nostris parenlibus, id animos ad id prolelandum esse intentos investigare
est cum apostolis, Christus, Rex regum, regnum possemus, nequaquam eam reciperemus. Alioquin,
suum, id est Ecclesiam, conquisivil, ampliivil, et id est si aliter egissemus, gratia et communione
rexit, et per nos et nobiscum, utinam non ad judi- vestra frui nequaquam valeremus. Quam vestrae
cium noslrum dicamus! eamdem Ecclesiam, id est auctoritatis epistolam ut oportuit reverentersuscepi,
regnnm suum, quolidie acquirit, anget, atquc guber- et coepiscopis noslris eam relegi, et pro preefata
nal idem Dominus Jesus Chrislus, sicut diclum esl a Juditb apud palrem et malrem illius quantuin po-
Domino Ecclesix per prophetam : Pro patrihus tuis tuimus, ut mandnstis communiter intervenimus et
nali sunl tibi filii (Ps. XLIV);id esl pro apostolis, patemis ac malernis obtulibus eam prsesentare stu-
creavit libi episcopos, qui te regant et doceanl. Cum duimus. Posl quae voluimiis, quia sic nobis secun-
qua Ecclesia nobis a Deo commissa, rex christiane, dum sacras regulas, sicut eas intelligiinus , visum
et domine, sicut lilteris vestris jussislis, jejuniis et fuerat (non enim sine dignis pceniteniise fiuclibus
oralionibus, ac litaniis, Dominum summnm guber- B absolvi posse putamus, quod anatheraatis vinculo a
nalorem in navi sancise Ecclesiae fluctuante in hoc sacris regulis innodatum videmus) ul juxta eccle-
mare, id est saeculo naufragoso, peccatis noslris siaslicam traditionem prius Ecclesise quam laese-
communibus dormienlem pulsare e! excitare, et pro rant satisfacerent, et sic demum quod praccipiiint
vobis deprecari stndebimus : ut quantocius pro sua jura legum mundialium exsequi procurarent. Sed
ineflabili pielaleevigilel^l imperet veniiset mari, id quoniam litleras vestras, quae inde nihil prjecepe-
est, tentationibus diabolicis et inquielndinibus soccu- runt, imo eliam nullam protelalionem in eorum
larium hominum, ut redeat quanlnlacunque tran- conjunctione fiendam significaverunt, sibi sufficere
quillitas, gralia et misericordia ejusdem Domini no- voluerunt, et sine veslra auctoritale, ad quam cla-
slri Jesu Christi, cui est et sit potestas et honor, et maverant, cogi nisi alio se modo submitterent non
gloria et iroperium, in soectilasaeculorum.Amen. debuerunt : ex allera epistola veslrse sanclitalis eis
EPISTOLA H. retuli, quod non leges ecclesiasticas dissolvislis, sed
ADNICOLAUM PAPAM. preces pro eo misislis, qui puniri secundum Ieges
De vacalione sedis Cameracensis, et de Balduini el mundanas polerat, qualenus locum poenitendi ha-
Jitdith conjunctione : deque Rothadi depositione,ac beret quod contra leges divinas admiserat. Sic et
hmresi Cothescalci. C Salvator noster, qui vull omnes homines salvos
(F.xSirmondo., fieri, et neminem vult perire, in cruce apud Palrem
Domiuo unice singularilerque suspiciendo Palrum jure sacerdotis pro suis persecutoribus intercessit;
Patri, et summa veneratione honorando , reveren- quod in eis qtii post passionem ejus crediderunt, et
tissimo papae NICOLAO, HINCMARUS, nomine non me- compuncti pcenitenliam egerunl, qui cum Patre
rito Rhemorttm episcopus, ac plebis Dei famulus. omnia donat efficaciter impelravit. Ad cujus instar
In epislola veslrx sanclitatis, per Odonem episco- apostolorum vicarius, ad quorum liroina confuge-
pum episcopis in regno Lotharii pro praejudicioCa- runt, et calholicae atque apostolicaeEcclesiaesum-
meracensis Ecclesioedirecta, relegi vestram auctori- mus pontifex , quod in hominem regem et in leges
talem sciscilaluriiin, cujus negleclu eadem Ecclesia muridi peccalum esl perdonari pelislis : ut quod in
ultra decimtnn mensem pastore vacaret. Unde ne ut regem cceli etterrae, et in leges coeleslis regni of-
neg'igens a veslro aposlolatu succensear , indico fensum erat, haberent inducias per pcenitentiam
auctorilati vestrae, post directas Lothario et episco- abolendi. Econtra carnales, et etiam quidam eoruni
pis regni ejns, atque Hilduino, qui eamdcm Eccle- qui antea conjunclioni hujusmodi conlradicebant,
siam irregulariter occupat, ita ut antequam ipsas hac defensione ut cis visum fueral se protegentes,
millerelis epistolas, hactenus prsejudiciuin perma- sed sicul se habetverilassalute nudanles, ab istius
nere : meque Lotharium regem et legatis et litteris, novissimae vestrae episloloe verbis recedere nolue-
prout polui, saepeet eo usque commonuisse, donec runt, quara sine prolelatione eoruin conjunctionera
regiis suis lilteris mihi respondit, Hihluinum ad debere fieri demonstrare dicebant. Dicenti vero
vestram auctorilatem suum legatum misisse, et nihil mibi, quia pro nulla poteslate terrena quod de
aliter de prxfata Ecclesia nisi ut egerat disponere ecclesiasticis regulis intelligeretur dimittere dcbe-
debuisse, donec a voliis inde responsum acciperet. rera : maxinie cum eliam mecum, imo cum Deo,
Balduinus quoque in proximo nunc decurso mense doranus rex nnsler filius vester Carolus facerel:
Octobrio, quinto Kalcndas Novembris, per duos ho- quasi consulendo mihi quidam hoc dederunt con-
niines suos mihi litteras auctoritatis veslrae direxit, silium , in quo non meis, scd verbis eoruin utar,
in quibus continelur, ut easdem litteras coepiscopis quoemansuetudo veslra, velut exeraplum et doctrix
provincise nostrce legerem , el Judilh paternis ac disciplinse Dei, milis et humilis corde ac patiens
maternis oblutibus prcesentandam susciperemus, si sequanimiter suslinebil, dicentium, ut quia non sac-
tauien intelligeremus, ouod confesliin prafalus ex oularis, sed ecclesiastica pietas dc hoc mihi negotio
27 HINCMARIRHEMENSISAKXHlEPlSLOPi 28
imperaret, conspirationem resistentium aliquantu- A el designalis riostris vicariis, ad veslram pracsenliam
lum declinarem, ne quisquam aemulusnoster vestroe cum eodem Rothado ire non poluerunt, et ob id
sanctilali suggereret, quasi in contemptum sancli diutius quam voluerimus immorati fnerunt : interea
Apostolalus vestri et sedis aposlolicsehoc egissent, Luido legatus domni nostri regis a vestra redieus
et vcstroc mansuetudinis erga me animiim commo- sanctitale pridie Katend. Decerabris vestras aposlo-
veret, et quamcunque excommunicationem, sicut licas litleras domno noslro regi filio veslro in
pro Rothado actum fuerat (quod lamen ad me nori civitale Anlisiodoro delulit; el quia filius ejus alque
pervenil, nisi quantum Odo episcopus, el poslea aequivocus Carolus, qui palris animum in qui-
Luido dclulii), antequam ad aiicloritalera vestranl busdam offenderat, et ob id ad ejus praesentiam
geslorum seriem inde mittere valuissemus, vel quo- quorumdam suggestiorie aliquantulum venire distu-
modo res gesta fuerit per legatos veslros resciretis, lerat, palrem legatis suis petiit,ul meam parvila-
obtineret. Praeserlim cum in hac epislola vestrae tem cum aliis quibusdam suis fidelibus pro eo ad
auctoritatis legatur , quod si aliler egissemus quam ipsius vestigia deducendo transmitteret : quatenus
in ea scriplum est, gratia et communione vestra nostro interventu patrera placabiliorern invenire va-
frui nequaquam valeremus. Quo conlra mihi di- leret, exiguilatem humililatis raeaedomnus rex illuc
centi hoc in epislola vestra ob id posuisse, ne fe- B in suum venire servitium jusserat. Quo mox ut veni,
mina illa a nobis deciperetur, et non ob hoc, ne mihi lilteras vesiras legendas donavit. ln quibus
Ecclesixsatisfaceret.responderunt.cur aliter vellem licet pro sua dignatione sublimitas vestra humilita-
vestram epistolam intelligere, quam vobis placuit lem meara sine ulla merili praerogativa benigne
eam componere, cum de in praelerito mihi trans- tractaverit, et a mea insipienlia scripta, sapientia
roissis ejus sensum possem manifoste cognoscere. vestra , supra id quod scio atque intelligo, non
Quaproptcr memor prseleritarum epislolarum mihi tamen absque induclo cauterio, laudare dignata
et episcopis regni filii vestri domni Caroli a vobis fuerit: lameh in eis videor mihi videre vobis roul-
missarum , atlendens eliam quae in epislola ntiper liloquium meiim increscere. Unde dignelur sanctitas
per Luidonem mihi benignilas vestra mandaverat vestra dignanter suscipere, quod bealus Augustinus
(hacc enim in Antisiodoro post adventum Luidonis de suo multiloquio Domino dominorum andacter
ventilabanlur) inter metum praelerilarum et spem non dubitavit dicere (lib. xv de Trinil. in (ine), cum
posterioris epistolae mihi miliora monstranlis, con- se inde apud eum voluit excusabilem reddere, inler
tentionera in hac causa dissiraulando vitavi, et con- alia scribens : c Loqui mullum non cst niniium, si
descensionem quasi in tempus aliud differendo tamen est necessarium. »
dissimulavi : exspectans ut in causae htijus quse Qua de re, sanctissime domine el Pater reve-
instat dispositione veslra, ex Rothado discere valeam rentissime / aequanimiter sustinete modicum quid
qualiter de reliquo in hujusmodi agere debeam. insipientiae mese, sed et supporlate me, si adhuc
Sicque nibil nobis de ecclesiastico minislerio eis quiddam de Rothadi causa vobis jam sufScienter
interdicentibus, sed lamen quod valuimus noslram notissima quasi repelens scribo. Cum quo, quia
prsesentiam ab hoc negotio subduceritibus, Balduinns vobis placet cui euncta bona placent, mittiraus vi-
et Judith jura legum sxcularium quse elegerunt carios noslros, non ut accusalores ad confligenduni,
exscqui studuerunt, Domnus eliara noster rex filius sed ut a Rhotado, atque a vicinis nostris', qiii cau-
vester huic desponsalioni et conjunctioni interesse sam pleniter ac veraciler aut ncsciunt aut scire non
non voluit: sed missis publicae rei minislris, sicut volunl, accusali. Quod non in contemptum sedis
vobis promisit, secundum leges saeculi eos uxoria apostolicae, appellanlem Rothadum secundum Sar-
conjunctione adinvicem copnlari permisit, el ho- . dicenses canones sedem apostolicam, sed eum qui
nores Balduino pro veslra solummodo petitione ad eleetorum jirdicium de certis capitulis provoca-
donavit. vit, juxla Carlhaginenses et Africanos canones, ac
Denique ad epistolam veslrse auetoritalis, ad quam n decreta beati Gregorii, regulariter judicavimus
me misistis, obedienter audiendam, generaliler om- vestrse suminoe aucloritali huinililer iirtiraandum.
nibus episcopis regni domni nostri Caroli regis Absit enim a nobis, ut privilegium primae et summse
gloriosi pro Rothadi eausa per Odonem episcopum sedis sanctae Romanse Ecclesiac pontificis pro sic
transmissam, sicut litterisexiguitali meae direclis parvo pendaraus, ut conlroversias ct jurgia tara su-
sanctitas veslra prsecepit, conveni, et simul cum perioris quam eliam inferioris ordinis, quse Nicaeni
eisdem venerabilibus episcopis, quantum ex me et caeteri sacrorum conciiiorum caiiones, et Inno-
fuit, mox anlequam synodus solveretur, vestrawi centii alque aliorurn sanclseRomanaesedis pontifi-
jussionem de eodera Rothado, ne aliqua mora vestrse cum decreta, in synodis provincialibus a meiro-
prteceptionis implendae, aut de soperventione paga- polilanis praecipiunt teiminari, ad veslram sum-
norum, aut de alia qualibet causa interveniret, ad- raam auctoritalcm fatigandam ducanuis. At si forte
implere euravi, sicul et legati domni regis »c nostri de episcopis causa nala fuerit, unde certa el ex-
etlitlerae pleniter vestrae notum facient sanctitati. pressa in sacris regulis non habearaus judicia, et
Sed quoniam causa interveniente, quain vobis ipsi ob id in pro.vinciali vel in eomprovinciali neuueat
lcsati referent, stalim ttt praecepimt» datis litteris, examine diffiniri, ad divinum oracuktm, id est
29 EPISTOLJE. 30
aposlolicam sedem nobis inde est recurrendum. Si A lissime redargutus fui, cur incorrigibilem el mi-
etiam de majoribus causis a provinciali cpiscopo ad nislerio sacro inulilem landiu scienter contra Dei
electorum judicium non fuerit provocalum, et in voluntalera et -sacram auctorilatem portarem. Ego
aliqua causa idem episcopus fuerit judicatus, id est vero, quamvis saepissime el regem, et coepiscopos
a gradu suo in comproviiiciali synodo dejectus, et ac vicinos suos, et etiam nie mtilto ssepius, quasi
pulat se bonam causam habere, el appellaverit qui ex studio ad iracundiam provocare satageret, li-
dejeclus est, et confugerit ad episcopum Romanac cet non possel, sciens periculosissiinum esse in
Ecclesioe,et voluerit se audiri : si justum putaverit sacerdole perlurbalam et prsecipitem iram, prae-
ut renovelur examen, scribendum est ab bis, qui cipitemque proferre sententiam, et perseculionum
causam exarainarunt post judicium episcopale, supplere sseviliaro, dissimilitudines morum, conlu-
cidem summo ponlifici, et ad illius disposilionem macias inobedienlium, el malignarum tela lingua-
secundum seplimum Sardiccnsis concilii capilulum rum, diu illum non sine timore de periculo aiiinia-
renovabitur examen. Nam de nietropoliiano per rura sibi commissarum portavi, et cum amplius
sacras regulas constiluto, qui ex antiqua consuetu- porlare nondebui, ad plurimorum episcoporum con-
dine ab aposlolica sede pallium accipit, sicul Leo ad cilium, ul vel cos audirel, dcduxi: quorum non
Anastasium, quod et Nicoenumconcilium innuit, et B audire consilium, sed adversum me postulare judi-
caeteri Romanoesedis poulifices in decrelis suis ex cium roaluit. Ad cujus petitionem ut ei satisface-
sacris canonibus raonstrant, sedis ipsius pontificis rem, ut vel sic erubesceret, et a cer.pta se stultitia
etiam ante judicium est senlentia praeslolanda. Is revocaret, judicio me devinxi, velut jam vestrse
enim est qui secundum Ezechielem prophetam mo- sanclitati plenius aliis litleris inliinavi, et replicare
ratur in gazophylacio quod respicil viam meridia- me pro vestrae auctorilatis satisfaclione cogit neces-
nam et excubat in custodiis templi (Ezech. XL, 45). sitas, ut cognoscalis quoniam nihil in eum egi animo
Et nos nielropolilani ad comparaiionem illius su- inimico, sed zelo divino, quanlum in conscientia
roiis qui in minislerio altaris, quod est ante faciem mea perspicere valeo. Sed et domno regi, ac epi-
templi, in quo carnes incendunlur, servimus , et scopis regni ejus, et quamplurimis tam ecclesiasli-
conlroversias carnaliura in synodis provincialibus cis quam ssecularibus viris, haecsunt nola quse dico
laboranles dirimimus, et de roajoribus ac majo- Post depositionem aulero illius, obtinui ut iinam
ruro causis ad examen sumrase sedis ponlificis abbaliam valde bonam ei domnus rex et episcopi
posl judicium referre curamus. Homines enim sub consentirent, et omnes nos illi sicut patri de noslris
illius polestate sub nobis commililones habemus, impendiis serviremus : quatenus qui in deliciis vi-
ct dicinius buic vade et vadit, et alio veni et tatn semper perduxerat, non frangerelur. Tantum
venit : quoniam ut Leo dicit (epist. 82,ad Ana- ut seditiosus et molestus Ecclcsiae cui praefuerat
stasium): i El inter beatissimos aposlolos in si- esse non decertaret. Quod primum quidem acquie-
militudiue honoris fuit qusedam discrelio potesla- vit. Sed, ut dicunt qui hoc se scire lestantur, qui-
tis, et cum omniuin par esset eleclio , uni tamen dam cpiscoporum regni Lolhari', zelo amaro contra
dalum est ul cseleris praeemiiieret. De qua forma nos ducti, quia illorum consiliis de Waldrada non
episcoporum quoque orla esl dislinclio, et magna acquievimus, et etiam aliqui dc Germania, ul qui-
ordinalione provisum, ne omnes sibi omnia vindi- dam dicunt, ad Ludovici sui regis suasionem, quo-
carent, sed essent in singulis provinciis singuli, niam cura eo non feci sicul Roihadus in fralris sui
quoruro inter fralres baberelur prima sentenlia , et de regno expulsione, persuaserunt eidem Rolhado,
per quos ad unam beali Pelri sedem universalis ut non se a seditione movenda concrederet, el ipsi
Ecclesiaecura confiueret, et nibil usquaro a suo ca- apud vos obtinerent ut reslilueretur. Nunc aulem,
pite dissideret. Qui ergo scit se quibusdam praeposi- sicut jussistis, ad vestram praesentiam ct disposilio-
tuni, non moleste ferre debet aliquem sibi esse prae- nero illum perduci apud donmum noslrum regein
latum : sed obedientiam quam exigit, eliam ipse p. filium veslruiii obtinuimus, credentes quia quod
dependat. » Quam Rothadus a suis exigere magis, Domino inde placabilius etit, cordi vestro inspirare
quam sacris regulis salegit dependere, cum eliam dignabilur. De quo quia benignissima dignatio ve-
sancti angeli in coelo leganlur suis potioribus obe- stra tnilii servo per Luidonem dignata esl scribere,
dire. Et ideo ad hoc pervenit ut dejici promerueril, uljuncto mihi integro collegio fratrum, sccundum
quem per plures annos et beneficiis impensis, et roodiim ibi descriptum, vestra aposlolica censura
inonitis atque obsecralionibus, per me et per co- freltis, sludereni ilhim pristino reintegrare decenter
episcopos, ac per quoscunque familiares potui, ad officio: scial reverenlissima el amantissime colenda
obediendum sacris regulis commonere curavi. Mul- dulcissima vestra paternitas, hoc me agere nequi-
lolies eliara et per litteras melropolilanas , el ex visse, pro his quoe continenlur in subditis. Videlicet
aposlolicaesedis auctoritate, minas ei inculcare cu- quia cum litteris ad veslram auctoritalem deferen-
ravi, et ex lectione calholicorum quam graviter dis ideni Rothadus jara coramissus eral eis, qui ad
jlfendebal ei ostendere studui; ad quoe responde- veslrain praesentiam illum dedueerent, ct mihi uon
oat, quia nibil aliud facere sciebain , nisi ei meos erat possibile integrura fratrum collegium convo-
libellos tota die ostendere. Unde a multis el frcaucn- care : quoniam, ut supra scripsi, a dicecesi noslra
51 HINCMAMRHEMENSIS ARCHIEPISCOPl 82
longius eram remotus, iri filii vestri regis nostri ser- A
i scopos, qui sciunl et me una cum eis scire norunt
vitio : ct quoniam sine illorum judicio,-qui in ejus Rothadi negligenliam et diulinam in sacro minisle-
deposilione fuerant, et quibus inde scripsislis, re- rio inutililalem, de ejus restilulione alloquerer,
stilui regulariler non valebat: et episcopi aliarum omnes nie insnffiarent, et amenlem penitus judica-
provinciarum per meam convocationem in multis rent. Si etiam Rothado, ut se concrederet, quod non
occupali congregari non poterant. Sed et coepiscopi suse salutis intuitu faceret, beueficia nos impetralii-
Rhemomm provinciae ab ipsa synodo, in qua epi- ros proinitterenius, quoniam pene omnes in islis
slolam sanclitalis veslrae audiviraus, causa resi- provinciis sciunt, quia secundum Carlhaginenses et
stendi Normannis ad suas sedes festinare malura- Africanos canones, el decreta beati Gregorii, ele-
verunl. Pauci eliam numero cpiscopi, qui niecum in clorum se commisit judicio, el amplius qtiain quin-
filii vestri regis noslri erant obseqnio, cum eis be- genti interfuerunt diversi ordinis viri , videntes
nignilalis veslrae commendationem de Rothado re- quando cahx aureus cum gemmis a caupone el la-
legi, responderunt non se scire talem vitam atque bernaria per missum regis de illius pignore sumplus
intelligentiam, taleque sludiuin sacri ministerii in et delatus fuit in synodnra, el scientes coronas ar-
eo fuisse, ul in hoc se miscere auderent; prseserlim genleas a Judseo, cui illas dederal, resumptas, el
cum is, qui antea aliquam reverenliam de deje- B ' facullates ecclesiaslicas ab eo suppressas, et laten-
ctione sua habebat, et semper inobediens et sacris ter commeudatas, indeque receptas et Ecclesiae
regnlis, et regise dignitati, et nietropolilano privile- reddiias, et vasculaargentea, quae non pauci ponde-
gio fuerat, nunc effrenalius ad mullorum malura ris a longo tempore in Ecelesia pependerunl. Sed et
exemplum, el plurimorum benevolenlium scanda- alia, quse sui decessores ac prsedccessores, caeleri-
lum, desaevireet negligentius atque perniciosius vi- que fldeles pro remedio animae sua? eidera Ecelesise
vere voluntatibus suis serviens cum libertate debc- obluleruiit, ab eo sine consensu metropolitani ac
ret. De eo aulem qnod benigniias animi vestri pen- coepiscoporum, et sine cecononii ac presbyteroruni
sans non belluinum, sed humanum hominis ar.i- et diaconorum suse Ecclesiaeconsensu pro libilu suo
mum, scripsit dicens : i Fortasse cognoscet delictum donata. Cum eliam bealus Gregorius multoties in
suum, el sua sponle in judicio quo judicalus est epistolis suis ex sacris canonibus scribal, quaecun-
perseverare deligei. Quod si feceril, apud regero que episcopus post ordinationem episcopatus acqui-
Carolum, dileclissimum videlicet filium vestrum, sierit, omnia esse Ecclesise in qua exstitit ordina-
agendum est, ut liberalilate sua eidem congrua bc- lus. Unde conslat quia nec ipse sine ceconoinoel
neficia, quibtis sufficienter cum suis suslentari ac conscientia clericorum illa debeat dispensare.
honorifice degere possit, benigno menlis laigiatur *-' Sed el oinues urbis incoke ac populi, qui cum
affeclu : » sciat dignalio veslra, non illum esse bu- rege et episcopis ad syuodum conveneruni, et ut
jusmodi temperantise. Nam ab eo quod ccepit nun- revera ad spectaculum currentes, eum viderunt
quam potuit revocnri. usque ad ostium synodi venienlem, et nuie ut
Quae eliam ego famulus vestrae dominatioms me- nianiaticum redeuntem : quique sciunt qtiantam
dilalus sum cum corde roeo, et conferens cum fide- bcnignilalem regis el fratrum spernens, quafiter de
lissimo filio vestro domno meo rege glorioso, in hac certis capitiilis, unde sacri canones expressa decre-
causa providi, vestrse sapientissimae auctorilali vertint judicia , judicalus lacrymanlibus rege et
scribere dignura duxi. Id csl, quia licet fretus ve- episcopis durior saxo recesserit, pularent nos, qui
strse auctoritalis litteris, per Luidonein meae exi- eum secundum sacros canones, (sicul eos intellexi-
guilali direclis, quaruro mcntionem fecislis in epi- mus, judicavimus, et poslea ut fpsi prsecipiunt
stola, quam filio vestro domno noslrd regi misistis, canones per coepiscopum nostrum qui eidem judicio
quasque illi relegi, apud euin obtinere possem, ut interfuit, prius judicium noslrum de eo referre , et
missis suis, qui Rothadum ad veslram deducendura nunc illud ipsum cum noslris litleris atque vicariis,
praesentiam susceperunt, mandaret, quatenus ab f. sicut jussislis, ad aposlolicam sedem , quae paternos
arripiendo Romam ilinere exspeclarent, donec op- canones servandos confinnat, et confirmalos ac
poriunum tempus episcopos regionum noslrarum observandos sua observatione demonstrat, dirigere
convocandi advenirel: quia non erat ratio, ut aliis procuravimus,) de veslroe auclorilatis justitia et
notificaretur, cur Rolhadi transmissio tardaretur aeqnitalis libramine dubitare, et ideo ut se concre-
anlequam episcopis veslrae aucloritalis epislola le- deret locarium ei promitlere, sicque nos ut insanos
geretur, poterat fieri, ut qui me divina clemeutia et merito denotarenl. Cum etium si fieri posset, quod
stta benignitate et amoris devolione colunt, ct ali- ab illa prima et sancta sede ac summo aposlolatu
quid seslimant esse cum nibil sim, coguoscentes vcslro fiendum non credilur, ut lalis a vobis cogni-
meo obtenlu id accidisse, in me scandalum pateren- tus reslilutus in ordine nominelur, nulla nobis de
lur, quasi conlemni aut negligi facercm vestram caelero conscientia de sibi a vobis coramissis anima-
commeridalioiiem, qui inlra conslilutos a vobis dies bus esset periculum. Et cum oranes in islis regioni-
in epistola per Odonem episcopum missa, ad obe- bus scianl quam negligens et contemptor sacrorum
diendum vestram. accelerari fecerira quanlura polui canonum , et quandiu quamque patienter alque
jussipnem. Elsi quando in unum convenirent, cpi- bcnigne fucril tolcratus, cl a quam invitis, quia sc
53 EPlSTOLiE. 31
corrigere noluit, secundum sacras rcgulas, sicut eas A Unde illura vestra discrelissima pielas, quoecompas-
intelleximus, fuerit judicalus, nullam babere posse- sionein proximo, et rectiludinem diclare viliis no-
mus verecundiamde restitulione illius, si foret facta vit, suis apostolicis lilteris sufficienler prsemonuit:
a veslri sumnii pontilicalus pielate, quia omnes quique inler alias secordias tantae duritise esse
senes cum junioribus scimus nostras Ecclesias sub- dignoscitiir, ut ciim mulloties sine ullo respectu
ditas esse Romanse Ecclesi;e, et nos episcopos in limoris vel araoris divini, et absque ulla humana
priinatu beati Petri subjectos esse Romano pontifici, verecundia, per tol annos et iri lantis causis,
et ob id salva fide, quae in Ecclesia semper viguit, lolies sacris canonibus , et decrelis sanctae sedis
et, Dominocooperante, florebit, nobis est vestroe Romanse pontificum, et suac melropolis privi-
apostolicae auctoritati obediendum. Nobis quippe legio, ac synodalibus judiciis resullaverit, el per
cum aliis qiiibttsque scriptum est, quia Jesus erat lantos annos tanlisperque toleratus a sua stullitia
subdilus parentibus suis (Lttc. n, 51), nobisque ilenj serevocare contenipserit, a rege et episcopis multi-
scriplum est: Obediteprmpositis vestris, et subjacete pliciter obsecralus in hoc adduci potuit, ut sacris
eis (Heb. xii, 17); et: Nihil per contentionem,neque canonibus et decrelis sanctoe sedis Romanae ponti-
per inanemgloriam(Philip. II, 3); et: Et si quis vult ficum, et secunduin ea suse metropolis privilegio c!e
conlenliosusesse, nos latem consueludinemnon habe- R cietero se obediturum subscriberet, quoniam sine
mus, neque Ecclesia Dei (I Cor. xi, 16).Proplerea horum observatione neino nostruni polesl esse epi-
loculus cum fidelissirao filio veslro, domno meo scopus, et sic pace fraterna in omnibus polirelur.
rege glorioso, ilii replicavi, quod saepe inculcavi, Postea aiitem sua sponte in libello suaeprofessionis,
quodque libentissime accepil et adimplere cupit, perquem ad eleclorum judiciuni provocavit, haecse
quia sicut Dorainiest lerra et pleniludo ejus, orbis observasse impudenter, quia scienlibus cunctis
terrarum et universi qui habitant in eo, et ipsius mendaciter, synodo misit, e't sic ad judicium pro-
est regnum et cui voluerit dabit illud, ita ipse supra vdcavit, quae se servalurum ne judicaretur subscri-
fundamenlum apostolicoepctrae suain fumlavil Ec- bere detreclavit. Quod ideo, sicut po.slea nobis
clesiam, quam et ante passionem et posl resur- dtxeruut qui ab ipso audierunt, subscribere noluit,
reclionem suam, speciali cura et singulari privilegio quod et nos percepimus, ne vincerelur : sed si in
bealo Petro, et in illo suis commisit vicariis. Cujus noslra rex et episeopi permaneremus sentepiia,
sedem suaeque sedis pontificem qui honoral, illum Romam iret anlequain vincerelur, el quando illuc
honoral qui dixit: Qui accipil si quem misero, me veniret, his per veslram jussionem, cum a vobis
accipit(Mallh. x, iO); el ab ipso honorabilur dicenle: foret uobis nolentibus absolutus, subscriberet: iion
Honoranles me honorificabo, el qni contemnuntme 'C intelligens, imo iutelligere non valeus (excoecavit
erunt ignobiles(IReg. n, 30). enini eum raalitiasua) veslram auctoritaiem sapien-
Idcirco quia mulli sciunt qualiler se Rothadi re- lissime inlelligere, quare Domimis de ccelo allo-
clamatio habeat, et quidam inde aliler dicunt, et qucns Pauhim et dicenti : Quid me jubes, Doniine,
omnes generaliter sciunt, quoniara vestra auctoritas facere? non omnia quae agenda illi eraut exposuil,
illum cum nostris vicariis ad suum praecepit desli- sed ad Ananiam, a quo agenda audilurus et acce-
nari judicium, dignum el juslum est, utquemcun- pturus erat, illum direxit (Act. ix, 6). Sic et angelus
que episcopum Romanus pontifex ad se Romam Cornelium, poslquam illum exauditum esse denun-
venire mandaverit, si inlirmilas vel-gravior qusecun- tiavit, ad Pclri doclrinam atque obcdientiam raisit
que necessilas vel impossibililas , sicut sacri prseli- (Act. x, 5). Quem licet ante baptismum sancto,
gunt canones, eum non detinuerit, ad illum venire ut ita dicaraus, Spirilu baplizalum, bealus Petrus
studeat, raullo magis etiam is, quem pro lali que- illius baplismate, qui baptizat in Spiritu saucto, et
rela ad se quocunque modo clamanlem proesentisc in quo credenlium corda fide purificantur, baptizari
suaeindicat exhibendum. El quicunque viderit vel praecepit. Unde facta quoeslioiieconlra eum eliam a
audierit, quod rex el episcopi aposlolicaesedis sum- " minoribus suis, tamcn fidelibus, cur ad gentes inlra-
mum pontificem prompte obaudiunt, et honorant, ' veril, isdem apostolorumprinceps suminorum gralia
et promptius et humilius eis subjecti sui obedient. donorum replelus, et innuraerabilium roiraculorum
Nam , ul bealus Gregorius dicit, sictit languenle poteslale suffultus, qnerelaenon ex potestate, sed ex
capite subjecta membra in cassum vigent: ita gloria ralione respondit, causamque per ordinem ea man-
et bonore coronato, id est honorificalo ac decoralo suetudine exposuit, qua humilitate praefato Corne-
capite, subjecla membra ejus honore ac decore lio se adorare volenti dixit: Vide ne feceris : nom
fulgebunt. Et Rolbado iri ntillo poterat melius el ego ipse homo sum sicut et tn (ibid., v, 26).
salislieri, quam si ad veslram pergeret proesenliam, Si enim in querela fidelium, ul Gregorius dicit,
et ci lantorum subscriptionibus cpiscoporum, qui aliquid de sua potestate diceret, profecto doclor
Deo et vobis mentiri nohint, et allegaiionibus mansuetiidinis non fuisset. Humili ergo eos ra-
tot vicariorum eorumdem episcoporum, fuerit illum tione phicavit, atque in causa reprebensionis suse
bonam causam nequaquam habere oslensuni. Quam- humiliter ralionem reddidil, et eliam (estes adhi-
obrem sibi ipsi, et non vobis reputare debebit, buit, diccns : Venerunt aulem mecumet sex fralres
auia sine bona causa se et multos alios fatigavit. isti (Act. xi, 12). Ciijus bumilem aiicloritatero, ct
35 IIINCMARIRHEMENSIS ARCHIEPISCOPI 36
niansuetissimam potestalero, et reclissimam praeili- A unitatis nostrae firma esse compago, nisi nos ad iu-
calionem dicentis : Non dominantes in clero, sed separabilem soliditatem vinculum charitatis astrin-
forma facti gregis (IPetr. v, 3), secultis bealus Gela- xeril: quoniam sicut in uno corpore multa membra
sius in deeretis suis ad omnes episcopos de instituiis habcmus, omnia autem membra non eumdem actuni
Ecclesiasticis dicit (epist. 6 ad univehos episcopos): habent : ila mulli unum corpus sumiis in Chrislo,
« Cumque nobis contra salularium reverenliam regu- singuli autem alterius membra. Connexio tolitis cor-
larum cupiamus lemere nihil Hcerc, et cum sedcs poris unam sanilatem, unam pulchriludinem facit.
apostolica super his omnibus, favenle Domino, quae El hsec quidem connexio lolius corporis unanimi-
paternis canonibus sunt praeflxa, pio, devotoque tatem requirit, sed praecipue exigit concordiam sa-
studeal tenere proposilo, satis indignum est, quem- cerdolum. Quibus et si ordo est generalis, non
quam vei Pontificum, vel ordinum subsequcntium, tamen communis est dignilas omnibus.
hanc observantiam refutare, quam beali Petri se- Haec aulem servala alliori intelligeiitia circa su-
dem et sequi videat et docere : satisque conveniens pradictos sunt acta, et a praediclis docta, ut cogno-
sit, ut corpus Ecclesise in hac sibimet observatione scatur, qualiler minores poltoribus debeant obedire,
concordet, quara illic vigere conspiciat, ubi Dominus et poliores minoribus providere, et ordo a Deo dispo-
Ecclesiae totius posuit principatum. > De Barnaba B silus ab omnibus et in omnibus valeat conservari.
quoque el Saulo dicenle veraciler, Paulus aposlolus Unde summus Ecclesiae pastor docet : Si quis mi-
non ab hominibus, neque per hominem, sed per nistrat, tanquam ex virtule quam administrat Deus,
Jesum Chrislum et DominumPalrem. Qui poslquam ul in omnibus hoMrificelur Deus (I Pelr.rv, H),
diulius fruili sunl apostolorum consorlio, non ipsis qui servis suis commisil negotia sua, et unicuique
aposlolis, sed juxta fidem sacrae historise, minislran- secundum propriam virtutem. Sicut et de Spiritu
libus Domino prophelis et docloribus, qui erant sancto scripluin est, qui dona dividit singulis prout
Antiochise, dixit Spiritus sanctus : Separate mihi vult. El hinc juxta Sardicense conciliura (can. 7),
Barnabam et Saulum in opus ministerii, ad quod summus primae et sanctse sedis Romanac Ponlifex,
assumpsi eos. Tunc jejunantes el orantes, imponenles- pro examinis renovalione ad se reclaraanlis et con-
que eis manus, dimiscrunl illos (Act. xin, 2). Et ipsi fugientis cura sua clamationc dejecti provincialis
quidem missi a Spirilu sancto abierunt vocali apo- episcopi, non statim singularilate privilegii et auclo-
stoli, et in sequenti anno, id esl quarto decirao post ritaiis suse restituil: sed remitlens eum ad provin-
passionera Doroini, licetqui operalus est Pelro in ciara, ubi causa patrata fuerat.et in qua juxia
apostolatum circumcisionis, operatus sit et Paulo Carthaginenses canones, et jura legis Romanae,causa
inter gentes, tariien juxta condiclum Jacobi, .Cephae'C potest diligenler inquiri, et quod non sit difficile
et Joannis, gentium magislerium una cum Barnaba lestes producere, veritas inveniri, aut finilimis epi-
Paulus accepit. Idem quoque Paulus apud Corin- scopis dignalur scribere, aut e latere suo mitlit, qui
tbios negligenlibus reetoribus de iricestuoso scripsit: habentes ejtis aucloritatem prsesenles cum episcopis
Congregalis vobis et meo spirilu, tradidi hujusmodi judicent, el diligenter causam inquisitam diffiniant,
n interilum carnis Satanm, ut spiritus salvus sit in aut dignatur credere episcopos snfficere, ut negdtio
die Domini (I Cor. v, &).Ipsi enim Corinthiorum terminum possinl imponere. Et Innocentius (epist. 1,'
rectores illtim tradiderunt in interilum carnis Sa- ad Viclricium) si, quae causae vel conlentiones inter
tanae : et Paulus cognilo ejus opere, sua aucloritate clericos tam superioris ordinis, quam etiam inferio-
ctim illis, et comperla ejus pcenilentia, ipsi eum re- ris, fuerinl exortse, congregatis secundum synodum
slituerunt, et Paulus sua auctoritale cum illis: Cui, Nicaenamejusdem provinciae episcopisjurgium prac-
inquiens, aliquid donastis, et ego, nam et ego si qnid cipit terminari. Et Bonifacius de Maximo scribit
donavi, propter vos.in persona Chrisli (I Cor. n, 10). (epist. 2, ad episcopos Gatlia;), ut ad provinciam ve-
Hincbeatus Gregorius (Mortd. lib. xxxm, cap. 8) j nire cogatur, el illic se conslilulo prscsentare judi-
« A- bono, inquit, vestro non dissenlio, meura sit cio, et quidquid de illo duxerint provinciae episcopi
quod ipsi fecistis. Cui velul si dicere proesiimamus, ^. decernendum, cum ad eum relatum forel, sua fir-
quare ita caute discipulis te eopulas ? quare vel te maretur aucloritate : quatenus, ut idem ad Hilarium
illorum, vel illos tuis actionibus tam solltcita menle scribit (epist. 3), melropolitani sui ttnaquseque pro-
discipulorum confirmas? ut non circumveniamur, vincia in omnibus rebus ordinalionem semper ex-
imruil, a Salana (ibid. v, 11). Non enim ignorainus speclet, sicut scriplum est in Nicaenoconcilio, tit
cogitationes ejus, id esl ne hoc quod bene mens in- sicut apud Alexandriam, quia et urbisRomaeepiscop^
choal ipse in malitiaefinem verlat. Et Innocenlius : parilis raos est, sirailiter et apud Antiochiam csete-
Haecad Corinlhios aposlolica est declarata benigni- rasque provincias, suis privilegia servenlur Eccle-
tas, ut in uno spiritn- ditctam ac rednclam senten- siis. Unde bene placuit annis singulis per unam-
liam boni semperindifferenler sequantur. > Et Leo quamque provinciam bis in anno concilia celebrari,
ex Aposlolo (Leo, epist. 88, ad Anaslasium): i Nemo ut communiter omnibus simul episcopis congregatis
quod snum est qumrat, sed quod alterius (I Cor. provinciae, discutianlur hujusmodi qusestiones. Et
x, 24); et: Unusqnisqueproximo suo placeat in bono hsec dico, non, quod absit, pra-judicans summoe
ad wdi&cationrm IRom. xv, 2). Non enim ooterit scdis aposlolicae, et sancti apostolatus vestri in ali-
*i EPISTOL,E. 38
quo polestatem , cui in omnibus sum, sicut recluin A . demonstrant, Cartbaginensis cnncilii, iroo aposlolicoe
est, obedire paralus : sed quia summum aucloritali sedis, quoe in suis eidem pracsedit vicariis, decreta
vestrae obsequium praeslare me puto, cum ea quae sequentes : videlicet ut a quibuscunqne judicihus
senlio, aut ad probalionem, aut ad correctionem ecclesiaslicis ad alios judices ecclesiaslicos, ubi est
huinililer sapienliae veslri roagisterii pantlo, el Ro- niajor auclorilas, fuerit provocatuin, non eis obsit,
thadi mores vobis intimare procuro, ne mea negli- quorum fuerit soluta sententia, si convinci non po-
gentia, qui eos novi, vos lateant, qiiatenus certius tuerint, vel inimico anirao judicasse, vel aliqua
quod vobis placueril de illo vestra auctorilas decer- ctipiditate aut gratia depravati, unde nobis et con-
r.ere valeat. Quem si nunc in dcposilione judicium scientia perhibet testimonium, et omnibus qui in-
veslrum manere decreverit, scimus de benignitate terfuerunt notum factum fuisse dignoscilur, quo-
et modeslia ac pielale filii vestri domni regis Caroli, niain illum servare quara judicare maluimus, si pro
quoniam quidquid de illo prsefalo filio vestro prae- sacrorum canonum neglectu eoruin jndicio, per
ceperitis , el rationabiliter poterit adimplere, sine quos, Spiritu sanctoinspirante, promulgali sunt, cum
ulla relractatione obediet. Sed et coepiscopi nostri eo quem corrigere nequibamus damnari pariter non
de Ecclesiarum suarum slipendiis abundantissime timeremus. Et idcirco nullo inimico aniino, nulla
iIII impendenl. Mea eliam exiguitas, sicut nunquam B '. cupiditate aut gratia depravati, ftenies illius incor-
ad relribulioiiem mali propler contemptus et conlu- rigibilem secordiam ct irrevocabilem pertinaciam,
melias ab illo mihi illatas pervenire volui : ita quid- regularia in eum judicia exsecuti siimus, quae ab eo
quid benignitatis potero, libentissime abundanlius suspendere~diutiusnon prcesumpsimus. Vestra etiaro
etiam quaro unquam fecerim, impendere procurabo. sapiens el summa auctoritas in decernendo altendet
Si vero sine ulla satisfaclione tam diulini contemplus Aposlolnm docentem, quia quorumdam peccala prm-
sacrorum canonum, et sedis apostolicoedccretorum, cedentia sunt ad judicium, quorumdam etiam et sub-
ac suaemetropolis privilegii, atque synodalium judi- sequunlur (I Tim. v, 24). Quee sicut beatus exponit
ciorum, quibus nec obedire, nec se obedilurum de Ambrosius (in Apolog. David, c. 6), ac si posita in
cactero profileri vel subscribere voluit, et absque bilance, in judicio sunt exarainanda, utrum bona
professione, vel subseriplione suse correctionis et opera amplius pensando remuneranda praocedant,
obedientiae,coram fralribtis suis, quoruin mullolies et mala facta minima miserieorditer dimitlenda
regularia spreverat monila, cum inde pluraliter in demonstrent, an male facta amplius pensando prae-
Leonis et Gregorii epislolis relegatur. Si eliam , ut ccdant, ul mereanlurdamnationis judicium, et bona
illa praetereamus, quse ob sacerdotii verecundiam et paucula suffocent. Quia et nos pro modulo noslro,
opprobrium saecularium, sequenles Africaniim con- C * non solum utililalem, verum et noxielalem in Ro-
cilium, nec ad nolionem in synodum dcduci per- tliado cum faclis suis pensavinaus, et velut ficul-
misimus, parvi pensis et sine aliqua correclione neam infructuosam, terram rationalenrdiuiius ii;u-
dimissis eis capilulis auclorilali vcstrae sub fidei liliter occupantem, et etiam post plura tempora,
stipulalione direclis , pro quibus fuerat judicatus ab pluresque admonitiones, quasi cophinos piugucdinis
episcopis, ad qiiorttm judicium provocaverat, secun- sibi apposilos non recipientem, sed slerilcm perma-
dum expressa sacrorum canonum et apostolicae nentem, non sine dolore cordis succidendum provi-
sedis decreta, Cceleslinodicenle (episl. % episcopis dimus.
per Apul. et Calab.) : « Quaeenim a nobis res digna Et cum bsec ita se habeant, aosqtie uuDuaiione
servabitur, si decretalium norma conslilutorum pro confido, qnia illud, qtiod in praefalo Carlhaginensis
aliquorum libilu licentia'populis permissa franga- concilii capilulo sine ulla interpellatione subsequi-
lur? » Mevestrae pietati placueril illum reslituere, lur, decrelum vestri motieraminis nequaquam prae-
ul primaesedis et matris ac magislrae omnium Ec- leriret: Sane, inquit (concil. African., can. 89), si
clesiarum ponlilicis, cunctorumquc episcoporum ex consensu partium electi fuerint judices, etiam a
patris atque magislri, regulare judicium ferre con- pauciore nuniero quani constitulura est, non liceat
venit, aequoanimo feram. Credo tamen diligenlis- v' provocari. Qui nuraertts constitutus in duo.lecimo
siraam discretionemvestram provisuram contemplum superiori capitulo demonslralus, et consensus par-
ac contumaciam subjeclorum erga prselatos suos, tium expelitus, in dijudicalione Rolhadi constat
et Hberiatein impune dclinquendi contra canones fuisse coinplclus. Quorum el si jndicium pro qua-
sacros, quse hinc in noslris regionibus poterunt, ut ctinque causa forte rationabiliore, et adhuc nobis
quibusdam videlur, noxias vires accipere : proeser- incognila, veslroe summae auctoritali, quam mulla
lim cum sapicntissimae auctorilati vestroe eonstet nobis occulla non transeunt, placuerit refragari,
esse notissimum, demonstrare Sardicense concilium quia metim est mea vobis obediendo coramittere, et
in septimo suo capitulo , qnaliter dejecti el ad se non judicia veslra discutere, sustinebo, el eontra
claroantis episcopi restitutionis vel in deposilione veslram restitutionem regularem, si forte in eo
permansionis exsecutio,cumindemnitate simpliciter agenda visa fuerit (in qua vestra disponet auclori-
ludicantium , ab apostolica sede debeat celebrari. tas, qualiler isdero viclor, ut solet, et voti compos
Qaod et Innocentius, et Bonifacius, verum et Leo in quse sunt episcopi de reliquo faciat), non rccalci-
dccretis, et Gregorius evidenlius in epislolis suis trabo : ducens pro magno, si a diulinis et niultis
50 HIXCMARIUHEMENSISARCHIEPISCOPI 40
tnolestiis, quas ab illo et pro illo passus sum, jam A Treverensis, comuiissa fuit. lmer quas, Rhemensem
tandem aliquando valeam respirare, et nunquam scilicet et Treverensem Ecclesiam (has enira duas
mihi contingat ulterius contra illius inquietudines lanlum provincias Belgica regio habet), hsec semper
inutiliter laborare. Et quod non solura ab ecclesia- distinctio fuit, sicut in ecclesiasticis monumenlis
slicis personis, verura et multo magts eliam a soe- invenimus, et vetuslissimam consuetudinem semper
cularibus noslra judicia conlemnuniur, et pro nibilo obtinuisse comperimus, ut isdem episcopus non loci,
ducuntur, dicenlibus eis, et ad ntedium devocan- sed dignitate ordinis prior secundum sacras regulas
tibus illa, quae mihi veslrae auctoritali non sunl iiaberetur, qui foret in qualibet istarum Ecclesiarum
ascribenda, ut non animuni dulcedinis vestrae in metropoli antea ordinalus. Mibi vero necesse erit
aliquo moveam, quod summopere cavere desidero. me laliler gerere, ne toties auctoritatis vestrae
Si qui in provincia nostra, quorum querela illo re- epistolas excommunicaliones inlentanlcs et objur-
stitulo ad vos valeat pervenire, de majoribus causis gationes, quas raro et magna necessitate fiendas in
decaetero quaedam commiserint, sicut de auibusJam apostolicorum virorum liaeris legimus, ferentes de
rebus frequentius quam in islis retroactis lenipo- reliquo accipiam, sicut istis lemporibus, peccatis
ribus commiltuntur, ne a Deo damner silenlio, eos meis merenlibus, frequenter accepi. QUOQsi sancti-
commonere slttdebo, et si corrigere se voluerint g tali veslrae placuerit, non vobis opus agere in post-
congaudebo, sin aulem, ad veslrum eos judicium modum erit, donec apostolica veslra jussio me in-
provocabo. Qui si ire voluerint, vestra sancta sa- obedientem in aliquo contra regulas sacras per
pientia quid indc melius viderit decernere procu- conlemptum, quod absit, invenerit. Qui enim quare
rabit. Si autem ire noluerint, facienl quod sibi ulile Dominus in Evangelio centurionis fidem laudet di-
judicaverint. Me ulinam binc a divina damnatione cenlis: Dic verboet sanabilur puer meus (Matth. vm,
sententia sancli 'Ambrosii liberet, qua dicil: Si, in- 8) intelligit, quam operatorium sit episcopi, imo
quiens, quis potestaiem non habet quera scit reum sicut in Patilo in se Ioquentis Christi, quanto magis
abjicere, aut probare non valet, immunis est. Sic- pontificis aposlolicae sedis verbum, et quam obe-
que, ut puto, quia in mullis occupatus, et ilineris dienda sit ipsius prajceptio, eliam sine ulla admira-
longitudine atque insoliditate obstriclus, de omni- tionis adjectione cognoscit. Quod et scientibus in-
bus,' antequam insolentium querela ad vos perve- culcare, et nescienlibus intimare sapientibus el in-
niat, ad apostolicam sedem referre non valeo, in- sipientibus debitores debemus episcopi: quibus si
firmilate gravatus, et gratias Deo lermino jam vi- de reliquo verba iniquorum praevaluerint aJversum
cinus, potero praecavere ne a quocunque sanctitalis nos, sicut jaclitant prbferenles, non erit necesse de
vestrae animus erga me moveatur, ut aliqua mihi C provincialibus synodis, in quibus hactenus Iabora-
excommunicatio intentetur. Et licet noverim se- vimus, magnopere laborare : quippe quoniam erit
cundum Aposloli Evangelium, redditurum Domi- et lex et spes sibi quisque. Quod quidem vestra hu-
num unicuique secundum opera ejus (Rom. n, 6), mililati meae scripsit sublim«las, prirao vos com-
tesliraonium reddente illis couscientia, et inter se motos esse ad Rothadi causa.m inquirendam cura,
invicem cogilationum accusantium aut etiam de- qua pro universis fratribus veslris constringimini,
fendenlium, in die qua judicabil occuita hominum : cum debita reverentia gralanter accepi, inlelligens
et ut Leo dicit : Si quid per servitutem nostram, quia in numero fratrum nos qualescunque melro-
videlicet sacerdotalem, bono ordine et gratulando politani computari debemus. Ea propler, sicut ve-
impletur affectu, uon ambigamus per Spiritum san- slrse discretioni providendum est, ne subjecti epi-
ctum nobis fuisse donatum, et quod secus fuerit, scopi a nietropolitanis irregulariter condemnenlur,
raium esse non polerit : modis omnibus, quantum ita nihilhominus providendum esl, ut melropolitani
ipse donaverit, a quo est omne datum optimum et a subdilis suis episcopis non irregulariter coniera
omne donum perfectum, providere sludebo, ne a nantur. Deinde quod perfectissime scripsislis se-
communione sedis aposlolicac, quod absit, quolibet cundo, quoniain sedem aposlolicam Rothadus no-
modo extorrem me ultiinus dies, qui mihi incertus " scilur appellasse, et ne videaiuini Ecclesise vestra?
est, et subilo venire polest, inveniat. Erit enim, privilegiorum detrimenta diebus vestris aequani-
quanivis tardius quam necesse sit, quoniam ego miler lolerare, et hoc nihilorainus a nobis et ab
gravis peccalor, gravi carcere corporis diu inclusus omnibus esl rectissime suscipiendum, et soler-
teneor, raerilo in multis afflictus, providenlissirao lissime conservandum. Quod el ego pro modulo
Domino providente, ct tempus el persona in Rhe- meo, servandum esse volui et volo, et, faveute Do-
morum Ecclesia, quando et in qua ab apostolica mino, in bac devotione manebo, sciens privilegium
auctorilale privUegium integratum sibi ex anliqua metropolitanae sedis Rbemorum, cui me divina di-
consueUdihe collatum et conservatum habebilur: gnatio servire disposuit, in summo privilegio san-
quee niuiquam excepto Romano ponlifice primatem ctae sedis Romaiise mauere, et privilegium esse
babuit, nisi quandiu ejocto sine ullo crimine ab ea sedis Romanac, si sua aucloritale privilegium sibi
suo ponlifice Rigoberlo violentia tyranni Milonis, subjeclae sedis fecerit vigere, et studuerit coniir-
lempore Caroli priricipis pastore vacans, Bonifacio mare.
•ocSlolicae sedis Iegato aliquanJiu, sicul et Ecclesia De co vero quod teriio ioco au meuiinn "dcvoca-
XI FPISTni./E. 42
siis, scribere aliud nihil proesumpsi, nisi qnia causa A inde apud domnum noslrura regem adjuvarem , ut
Rolhadi a causis illorum, de quibus scripsislis, est quoniam prsedictum hominem in sua fide acceperal,
pene in cunclis dissimilis. De eo quod landem apo- nulltim malum baberet. Cui respondi, ut leneret
slolica vestra benignitas indigniiati meae scribere ipsum bominem secum, ne inlerim ullum malum
est dignala, ut haec vobiscum cogilem, et quod de pateretur, donec ad cortem redirem, et quan-
Rothado decernitis approbem, et non ad mei inju- lum possem inde illum adjuvarc curarem. Ipsum
riam id vos egisse aliquantulum aulumem : quan- autem hominem ncc tunc nec postca vidi, riec quo
tum valeo totis medullis cordis, cum omni suppli- abscesseril cum episcopis audivi.
catione et debita ac submissa humilitate, immensas Quse idcirco sanclitali vestrac scribere sludui, ttt
gratiarumactionessancloaposlolatui veslro rependo, si aiiquis malivolorum nostrorum more suo vobis
cuin oflini sinccritate animi rescribens, quia sicut quiddam sinistri ex hoCjSuggerere volucrit, quid
mihi scribere dignali eslis, ita per omnia credo. Et inde verum sit cognoscalis, et erga me vestrum
quia privilegium veslri sumroi pontificatus, ut con- animum non movcalis. Rationem denique, quam
decet et omncs desideramus, evindicatum habelis, reddidi corairi electis judicibus, de quibus per libel-
quod ncmo noslrum contradixerat, in deduclione lum provocalionis ad elcctorum judicium fueram a
Rothadi sicuti prscccpislis ad veslram prxsentiam, Rolhado impetilus, ipsi venerabiles episcopi vestrse
ut perJonare dignati estis, videre desidero, et visu- auctoritali Iraiismiltunt. De gestis vcro a Rolhado
rum me cssc confido, quia non aliud nisi ut supra post excommunicationem suam in provinciali syn-
monstravi, quod reguloc sacrae prsecipiunt, et mihi odo compilatis, quac per vicinos nostros ad vos
peiendum, et vobis conccdendum est. Postulo vide- in derogationein noslram pervenisse audivimus,
licet, ut sic Rolhado ab auctorilate vestra compas- episcopi Rhemorum provinciseper communcs Iegatos
sio exhibeatur, ul vigor ccclesiasticus non dissolva- noslros vestrae sanctitali quae sciunt intimare cura-
tur : et sic vigor ecclcsiaslicus conservelur, ut runt.
debita misericordia et necessaria sufficienlia ei non Item post aliquanta de promolione ipsius domni
denegetur. Quatenus nec ipsius exemplo ad exceden- Hincmari ad episcopalum,quw jam superius parlim
dum alii provocenlur, necquibus in istis regionibus, prmnotata non curavimus hic ileranda. Denique proe-
longius ab aposlolica sede remotis, censurae eccle- fato Ebone defunclo, Ecclesia sed et parocbia no-
siaslicae moderalio est commissa, hinc, quod absit, stra, secundum consuetudinem quam ex antiquo
conspiciant, unde aul negligenlia, aut dissolutione habuit etiam de his cpiscopis qui in episcopatu
lepescant, vel lerminos quos staluerunt palres usque ad obitum in eadem Ecclesia non permanse-
transgrediendi maleriem se sumere posse dicant, ^ runt, ipsius nomcn inter sacrosancla mysteria iit
quos, sicut inlelleximus, nos hactenus serVasse pu- episcoporum calalogo recitare pietatis gratia coe-
tamus. Vos videbiiis quid inde faclo melius erit, pit, ct hactenus facit. Quod ego, nc scandalizarem
ct nobis in judicio vestro videndura est quid Deus devolos, quasi invidens saluti Iraternae, maxime
vclil : quoniam injusta esse non polerunt divina autem quiescenlis in Domino animoe,qui non pro
jttdicia , quae a soliditale confessionis apostolicae exorbilatione a catholicoe fidei sanitale analhema-
pelrse, adversus quam inferi portae, id est sugge- tus, sed sua conscientia stimulanle primuin a seipso
stiones vel operaliones pravae, non procvalebunt, et postea a synodo, sed et apostolica sede danina-
dictante jiislitia proferenlur. tus exstitit, hoc probibere sine apostolicoe sedis
Epistolam, quam mihi aucloritas vestra cun» aucloritate ncquaquam praesumpsi, dicente beato
obtesiatione praecepit Rothado dirigcrc , domnus Cooleslino papa, quia ncfas est bscc pati religiosas
nosler rcx, filius vcsler, mox ul ad eum venit, per ammas, quarum affiictione, qui merabra nostra sunt,
abbatero suiim Rolbado dircxit. Rodulfus quoque nos quoquc convenit macerari. Nunc aulem in epi-
ejusdem fiiii vestri domni nostri regis avunculus, stolis sanctitalis vestrse, quas Engeluvinus diaconus
tcrtio Idus nunc elapsi mensis Decembris a Ludo- r.obis altulit, invenimus ut Teotgaudnm et Gunlha-
vico Geruianiaerege reverlens, cum valde vesperi a JJ rium in calalogo episcoporum non recipiamus. Et
corte regis nosiri ad mansiones nostras super flu- Anliochenum concilium, ut prsemisimus, et mclius
vium Ligcrim, secus conrinium regni Aquilanise fe- ipsi scitis, de co qui post damnalionem juxta prse-
slinarem , misit ad roc homincm suum nomine cedentem consuetudincro cpiscopale praesumit nii-
Rodulfum, mandans quia prsefalus rex Ludovicus nisterium, quod Ebonera fecisse non dubiura est,
quemdam hominem Rothadi, cum epislolis vestrae rescribere mihi dignetur aposlolica vestra auctori-
sanclilalis, manui et fiJei suac commisit, quatenus las, uirum cumdem Ebonem inter episcopos in sa-
ita proesenliam domni noslri regis Carolt cum cris dypticis in Ecclesia nostra nominare permit-
cisdem episcopis eum perducerct, ut nullura malum lam, an ne de caetero in episcoporum catalogo no-
ei inferret. Est enim apud domnuin noslrum re- minetur prohibcre debeam : quatenus vestra auclo-
gem idem homo accusatus, quod fraudalus sil res rilale fultus, quid in nostra Ecchsia indc sit obser-
et ihesaurum Ecclesioc, et post pcrjurium inde vandum, sine atnbiguitale decernentibus vobis de-
commissum, fuga lapsus ad Ludovicum regem per- monslrem.
rexeril. Unde idem Rodulfus petiit ut ego illuin CaelerumLuido mihi dixit quod cura eo rationem
PATKOL.CXXVI.
43 HINCMARIRHEMENSISARCHIEPISCOPI 44
de damnalione et reclusione Gothescalci habuissc- A snm catholicis auribus displicere, revocarc se a sua
tis. Unde quoniam per alios jam audieram ad san- opinione debuerat, nec ita Ecclesix prxsules com-
clitalem vestram verba venisse, misi auctoritati movere, ut damnationis sentenliam mereretur exci-
veslracquaedam ex verbis ct catliolicorum sensibtts pere. Quam tilique, si in suo sensu voluerit perma-
in rotula, qualiler contra ipsius pestiferi hominis nere, nulliis poterit relaxare. A qua damnaiionc si
sensum sentiam, per Odonem cpiscopuro, et nibil vohiissct ad sensum catholicum resipisc.ere,paralus
inde responsionis accipere merui. De quo nihilomi- scmper fui et sum, quoniam sic venerabiles judica-
nus ul redderem ralionein, quidam episcopi, quo- veriml episcopi, eum in catholicx Ecclesix conimti-
runi nihil de illo intereral, quoniam nec eos, i:t nionem rccipere, sicut ei jubeo qux sunl corpori
ipsi ir.anifestis indiciis prodidcrunl, ad hoc charitas ncccssaria ministrare.
commovcbal, nec aucloritas dcducebat, me ad con- Si aulem vcstra calholica sapienlia vult scire qux
ciliabulum nuper Melis babitum, quod vocari syn- conlracatholicam fidein ex veteri hxresi Prxdesti-
odum vetuistis, sicut intelligo, irregulariler quatto naliana, quxprimum in Africa, postea in Galliis per
die anlequam congregaretur, cuni ego longitis qtiaro idem tempus , quando et Nestoriana bxresis cst
octoginta, et idem Gothescalcus plusquam cenluin exorla, el lempore Cxlestini papx, ipsius auctori-
millibus ab ipsa civilalc disparati esscmus, nibil mc B tate, et inslanlia sancti Prosperi esl rcvicta, dicero
antc prsemonituni per queindam laicum hominem videatur, de multis pauca vobis nuraero, sed non
litteris vocaverunt. Et nunc ideo breviter de co san- pondere, capitulaliin significamus.Dicit, quod ct ve-
ctitati vesirae suggero, quoniam antcquam ad epi- leres Prxdestinaliani dixerunl', quoniam sicut Deus
scopalus ordinem pervenircm, sicut abbas suus et quosdam ad vitatn xternam, ita quosdam prxdesli-
monachi, inter quos fuerat conversatus, ei lestimo- navitad mortem xlernam. Dicit, quod ct veteres
nium perhibent, in metropolis EcclesioeRliemorum Prxdestinaliani dixerunt, quoniam non vult Dcus
monaslcrio in Sucssonica parochia, quod Orbacus omnes homines salvos fieri, sed tanlum eos qui sal-
dicitur, habitu monachus, mcnte ferinus, quietis vantur; omnes autem salvari quoscunque ipse sal-
impatiens, el vocum novitate delectans, ac inler varevoluerit, ac per hoc quicunque non salvantur,
suos mobilitate noxia singularis, de omnibus quse penitus non esse voluntatis illius ut salveiilur. Qno-
in his regionibus perverse lunc temporis sensa niam si non omncs salvantur quos vult Deus salvc-s
cognoverat, quacdamsibi elcgit capilula, ut novilale fieri, non oinnia quxcunque voluil fecit; et si vuli
vocum innotcsci valcrcl, utque simplicium et de- quod non potcst, nun omnipotens, sed infirmus cst.
ceptorum sensus perverlere, ct magistri nomcn Est autero oninipotens qui fccit quodcunque voluil,
usurpando post sc discipulos trahcre, illisque qui C dicenle Scriplura : Omuia qumcunque voluit Domi-
ad stta vola pnrrientes auribus raagislros sibi coacer-. nus fecilin cosloet in terra,in mari el in omnibus
vare decertanl, quserere indebile, quoniam legilime abyssh (Psal. cxxxiv, 6); et item : In volunlutetua,
non polerat, siroulalione vitae religiosoeet doclrina Dominc, cuncla suntposita, etnon est qui possit re-
prseosse. Quique a Rhemorum chorepiscopo, qui sistere lute voluntati : si decreveris satvare nos, con-
liinc erat, conlra regulas preshylcr ordinatus, a tinuo liberabiinnr (Esllier xm, 9). Dicil, quod ct ve-
inonasterio irregulariter exiens, peragratis regio- tcres Prxdesiinatiani dixerunt, quod non pro totius
nibus plurimis, et exitiosa semina salor pcssinius mundi redcroptionc, id cst non pro oronium homi-
seroinans, tandcm in Moguntina civilate habilsc num salule et rctlcmptione Dominuset Salvator no-
synodo et Rabano archicpiscopo libellmn sni erro- sler Jesus Christus sit crucirixus et morluus, sed
ris porrigens, damnatus ab omnibus Germanix epi- tanlum pro his qui salvantur. Dicit quoquo modo,
scopis, cum litleris synodalibus ad metropolim dispari traditione, scd pari errore, quod et veteres
Rhcmorum, ctii jam auctore Domino prxeram, cst Prxdeslinatiani dixerunt, exponens senlcntiam apo-
remissiis. Poslea autem a Belgicx, Rhemorum ac stoli Pelri, eum qui emil eos negantes(II Petr. n, 1).
Galliarum provinciarura cpiscopis auditus, et in- Baplismi, inquit, sacramenlo eos emit, non tamcu
venliis bxrciicus, quia rcsipisci a sua pravitate non " pro eis crucem sttbiil, neque mortem pertulil, ne-
voliiit, ne aliis noceret qui sibi prodesse nolebat, quc sanguincm fudit. Quod atilem baptismi perce-
jmlicio prxfatartiro provinciaruni episcoporum, in ptio rcdcmplio nuncupatiir, doclor genlium manife-
nostra parochia, quoniam Rothadus, dc cujtis pa- sle fatelur : Notite conlrislare, inquil, Spiritum san-
rochia crat, illi nescicbal resislcrc, et novitates ctum Dei, in quo signali estis in die redemplionis
amans timebatur a nobis ne discerct prava sentire, (Eplies. iv, 30). Atilla qux propria et specialis est
qui noluit disccrc recta docere, neve idem Golhe- soloruro omnitini cleclorum, quam eis tantummodo
scalcus, cttm aliis communem vitam ducens, errori crucifixiis imperlivil pius Redemptor ipsorum, sicut
suo faccret esse communes, monasteriali custodix a prsRicritis, ila niniirum a prxsenlibus, nalos et
mancipatus cst, docente Aposlolo : Hxreticum ho- nasciliiros, vivos el morluos, videlicet omncs pari-
rnincm posl primam et secundam correptionem de- lcr clcclos redemit, erttit, abluilque peccatis. Ipsi
vita, sciens subvcrsuai esse lnijusmodi et proprio prorsus, ipsi sunt mundus pro quo passus est Donii-
judicio condcmnalum (Ti7. 111,10). Qui ut Leo papa lius, ul ipse dixit : Panis quemego dedero, caro mea
dfi Eutyche dicit, cum vidcret insipicntix sux sen- .-•:«»io mundi vila (Joan. vi, 52). El ilcm alibi idem
43 EPISTOL.E. 46
Gothescalcus scribit: «Absit procul a me, ut vel V tare. Unde non solum idiolas iu udmirationem sui
illud soluramodovelini somniarc, nedum semel su- abducere, verum et sciolos et incautos, atque zelura
surrare, ut ullum eorum perpeiualiler secum per- Dei sed non secundttra scienliam habentes, in sen-
iliirum antiquus rapere valeat anguis, proquibus re- tenliam suara solitus erat traducere. El non solunt
diuiendis tam pretiosus Deo Patri Domini nostri Fi- doclorum suorum doctor videri appetit, sed et hoc
lii sui fusus est sanguis, Amen. » Et item loquens solerler satis inlendit, ul secum loquentes vcl in
ad Deum: « Claret itaque salis aperte, quod nullus sermone capere valeat : el si de veritate non pote-
tibiperit, quisquis redemptus esl pcr sanguinem rit, invincibiliter sacramenlis affirmare cnrabit, ea
crucis tux. » Quod Prxdestinatiani veteres non dixe- secum loquentes dixisse, qux forle non dixerunt, ut
runt, isle ut audacius ita perniciosius dicit, Dcita- ipse verax, et illi qui ei contradicunt probentur
tein sanclx Triniiatis trinam esse. Sunt et alia qux esse mendaces, et adversus suam doctrinam do-
ipse et alii plures in istis partibus dicunt, qux nobis cenles. EPISTOLA III.
sanx fidei adversari videnlur. Qux dum per alium
ADEP1SCOP0S SVNODI SUESSlONENSIS.
quam per vilitatem personse mex auctoritas veslra
cognoverit, forte atlendet solertius, et qux inde ti- De Vulfado el collegis, quorum judicium Nicolaus
menda sunt docere sludebit quantocius. Erit enira B papa jusserat in hac synodo renovari.
in proximo inde necessilas : quia et si eorum corda (ApudSirmond.)
in iusania perversi sensus ebulliunt, orlhodoxi ta- HINCMARUS, Rhemorum episcopus, REMIGIO, WENI-
nten regis noslri tempore prava qux senliunt eloqui LONI,et cxleris arcbiepiscopis et episcopis, domni
non prxsumunt. Ita ut aperte videamus impleri papx Nicolai auctoritate ad synodum, quo et exi-
quod scriptum est: Congregans sicut in utre aquas guitatem meam cumcoepiscopis nostris venireprx-
inaris(Psal. xxxn, 7). Aqua enim maris sicut in cepil^ in hanc Suessorum civitatem pro causa Vul-
utre congregala est, quia amara hxreticorum scien- fadi et collegarum ejus convocatis.
tia quidquid hodie in islo regno filii vestri domni Si vobis visum fuerit per quoscunque ad rei noti-
Caroli pravum senlit, in pectore comprimit, et aperte tiam, secundum seriem litlerarum domni apostolici,
dicere non prxsumit. Meam quoque exiguilatem et canonice per ordinera ctincta qux in snprascriptis
occulte canino dente corrodunt. Facile aulem, adju- fralribus gesta sunt, examinare et subliiiter investi-
vanle Domino, porlare valebo. Quia et mihi paucum gare, ut quod justum et pium sensura fuerit de
superesl temporis spalium, et si inter filios Eccle- causa eorum sine contradictione, sicut idem domntis
six, permillente Deo, in me acceperint polestatem apostolicus et fraternilati veslrx et humilitali mex
corporaliter affligendi, divina gratia adjuvanle, exer- C scripsit.possitisperficere,devoteaclibenteraccipiam.
cebunt patientiam. Sed elsi lantuinraodo roale sen- Et si hanc qux sequitur brevem responsioncm,
tiendo adversabuntur, exercebunt quanlulamcun- quantura ex me est, ad apostolica scripla viderilis
que scienliam, et ttt eliam inimici secundum prx- vobis sufficere, non ingratum forte habebitur, quod
ceptum Domini diligantur, exercebunt benevolen- ad rem pertinenlia succinctissimc rcfero. Videlicet
tiam. Prxfatum autem Gothescalcuro, si vestra au- quia Rhemensis Ecclesix filii de collegio Vulfadi, ab
ctorilas mihi scripserit ut eum a cuslodia solvam, Ebone post deposilionem stiam ordinati, non meo
et aul ut ad vos eundi, ul per vos ejus doctrinam judicio, nec ab episcopis solummodoRhemorum pro-
cxperiamini, aut ad quemcunque ex noraine desi- vincix, primum suspensi el postea dejecti, ut nieo
gnatum pergendi licentiam donem, quia ut melius vel comrauni cum eis tantura placito, juxta Nicxnos
ipsi scitis, sicut absolute quisque ordinari non valet, et Antiochenos canones (Nicmn. can. S, Antioch.
ita nisi ex ipsius consensu, cujus esse dignoscitur, c. i), humaniorem aut alterara susciperesenlentiam
cerlae personx commendandus, el ad certum locum valeanl; sed prius suspensi, et processu lemporis
monachus, vcl quisque sub regula conslitulus, a a synodo episcoporum quinque provinciarum, ad
loco suo absolvijuxta reguias sacras non valet, ve- quam provocaveranl, secundum decrela Innocenlii
stris jussionibus iiullomodo resullabo. Tantum ul D ad Rufum et Eusebium, inspeclis qux scripsit ad
auctoritatero vestram babeam, ne tanlorura episco- Marlianum, et juxta Zosimi successoris Innocentii
porum judicium mea prxsumptione parvipendere decreta ad Patrocltim Arelatensem episcopum et ad
videat. Non enim illius delector, quam jusle susti- Massiliensem Ecclesiam (Innocent., ep. 21 el 22;
net perlinaciter conlumax , quantulacunque reclu- Zozimus, ep. 6,11 el 12), sed el alias plures Ecclc-
sionis molesiia : sed doleo a qua revocari non po- sias, de his quos Proculus vitx sux conscius, datis
tesl perfidiam. Quem si cuicunquc commendandum litteris in abdicationem sui, per professionis alque
vestra auctoritas viderit, hoc in commendationc subscriptionis sux libellura sacerdotio subraotus
etiam providebil, ut cui commendabitur catholictis ordinavit, juxtaque sacros canones, et Leonis ac
sit, el gravitalem ecclesiaslicam, et vigorem ac cxterorum Romanx sedis ponlificum decreta, qux
Scripturarum scientiam habeat, quia non solun hic ponere prxtermisi, et studio brevitalis, et ut
Scripturas ad suum sensum violenter inflexas, sec vobis notissima, sunt judicali, et ab ecclesiasticis
et caiholicorum dicta delruncata per lotum diem ordinibus dejecti, prxjudicante Leone papa, atque
sine respiratione aliqua prxvalet roemoriter decan- dicenle (epist. 1, ad episcopos Campaniw) : < Om-
47 HINCMARIRHEMENSISARCHIEPISCOPI 48
uia decretalia consliluta, lam beatx rccordationis Ascdis, regularibus vestris diffinilionibus, solliciUis
Innocentii quam omnium decessorum nostrorum, servare unitatein spiritus in vinculo pacis, consen-
qux de ecclesiaslicis ordinibus el canonum promtil- tiam. Qui islorum fralrum, de quibus agitur , vel
gala sunt disciplinis, ita a veslra dilectione custodiri quorumcunque aliorum felicilati non invideo, nec
debere mandarous, ut si quis in illa commiserit, quamcunque malitiam eos nocere festino : quorum
veniam sibi deinceps noverit denegari. > In qua, ut salubrera ac regularero stalum et cupivi ct cupio,
regulx sacrx dicunt, perfecta et canonica episco- ct quxsivi et quxro, et de quorura dejectione dolui
porum quinquc provinciarum synodo, quoniam Ec- satis ac doleo, quia nemo majus dispentlium de illo-
clesix mihi commissae filii finitimos episcopos pro rum dejectione babel quam ego. Quos , sicul mihi
causa sua interpellarunl, et hujusmodi Africx pro- domnus apostolicus dignalus est scribcre , justum
vincix canones (conc.Afr., can. 92) vicinos episcopos quid vel pium senticns, sine rctractalione in suis
audire, et inter eos ac proprium cpiscopumadhibitos ordinibus consensu ac judicio coepiscoporuro Rhc-
ab eis episcopos jubent querimoniam diffinire : ego mensis provincix restituere malurarera, si illos ab
Vulfadum et collegas ejus non judicavi, neque ab eisdem gradibus cum eorum tantum judicio dejecis-
ordinibus ecclesiasticis populi vel dejeci, nec etiam sem. Ad quod me, juxta ejus vcrba discietissiuia,
cum judicibus corum subscripsi, sicut norunl qui B quia eos non dcjcci, flecti munda conscientia non
interfucrunl, et ipsa etiam episcopalia gesia, eorum permisit. El hoc meo ausu facere vereor, quoniant
inconvulsis subscriptionibus subnixa a quibus fuere a vobis, auta decessoribus veslris, quinque videlicet
palrata, prxsenlialiter monstrant. Unde, jubenlibus provinciarum episcopis, quorum meo consensu expe-
eisdeiri episcopis, lanlum bajulus fui, causam vide- tierunt judicium secundum sacros eanones cleclo-
licet Ecclesix mihi commissx ab illis diffinitam ad rtini ex conscnsu partium diffinillone fuere dejecli.
sedem aposlolicam deferendi. Qnx domni aposlolici El idcirco aliorum opus in illorura restitutione nul-
Benedicti privilegio sub anathematis interpositionc, latenus usurpare prxsumpsi: quia, sicut scitis, rc-
ul inde quxstio nullis aliquando tcmporibusorialur, gulx sacrx usque ad similem excusalionis vindiclam
sunt coniirroata; et demttm domni Nicolai papx deccrnunt, ul ab aliis dejectiab aliis non recipianlur,
confirmatione, sicut sanclx rccordalionis Bene- minime autem resliluanlur : sed aut corurodero, attt
dietus pontifex illam confirmavit, salvo Romanx majoris concilii episcoporum discussiones ac judicia
sedis in omnibus jussu atque judicio, sub lerribili prxstolentur. El quia Leo dicit (epist. 95 ad Rusii-
anathemale , ut quxcunque' persona , roagna vel cum Narbon.) ul in his qux vel dubia lucrint, aul
parva, lemerario ausu contra hoc suum aposlolicum ^ obscura, id noverimus scquenduni, quod nec prxce-
decrelum agere prxsumpserit, ana*thematisvinculo ptis evangeliciscontrarium, nec decrelis sanclorum
sit innodatus, sunt roborala : vclut hic poleslis re- inveniattir adversum, et dommis ac Pater noster
texere, et sigilla eorum salva, ac incorruptas Nicolaus papa vobis ut niihi videtur scripsit, quouiam
scripluras alque subscripliones valetis inspicere. Et qux stiitula sunt de prxfatis viris, violanda non du-
qtiia sedes apostolica, ut in decrelis suorum pontili- cat, nisi forsan sacris legibus invenianlur adversa,
ctim legimus, in hoc prorsus sua sibi raagnopere simplici ac sincera cordisinlenlione ex regnlis sacris
jnra conservat, et alicna custodit, imo sua propria perspicue tardilali sensus mei monstrari exspeclo,
facit, ut omnis quxstio ad eam relata judicio el sux ulrumquxdiffinierunlfralresetcoepiscopi noslri, sic-
confirinatioiiis decisione finem accipiat, omnem ex ut haclenusobservalasiint,decxtero ut regulis con-
hac causa suspicionem querulilatis hx duorum prx- cordantia debeant observari, an illorum diffinitiout
clarissimorum luroinarium confirmalioncs atque inventa legibus sacris adversa dcbeat refulari. Scd
subscriptiones a nostris regionibus el menlibus abs- et mihi ostendi cxspeclo aperlius, quara in suis sa-
lulerunt. Nunc vero, quia isdem domnus el pater cris lilteris intclligere valeam, si domni Benedicli,
noster Nicolaus papa suis epistolis ex hoc negotio a ac ejusdem donroi Nicolai, super camdem diffinilio-
vobis sanxit refricari judicium, raonenie Apostolo : n nem sub analhemate confinnationis privilegia, nisi
Obedileprwpositisveslris, et subjacete eis (Heb. xni, forte illa ipse sua singulari auctoritale dissolvenda
17), quodprivilegio apostolicx sedisdeipsis fratribus et immutanda viderit, quorum summam firmiiatem-
deccrnit vel decrevcrit, ut corapetit mex subditioni, que nobis omnibus scripsit in apostolicx sedis reser-
obedio et obediam,sicut hactenusconservavi ea qux vatam arbitrio potestatis, nos sine regularum et se-
doniniBenedictiel suafuerunt auctoritatefirmata. Et dis aposlolicx prxjudicio, sineque noslro communi
itein dicente Apostolo : Idipsum dicatisomnes,et non periculo, dissolvere et immutare possimus, Coeles-
sinl in vobisschismata(I Cor.i, 11), sicut servavi usque tifio dicentc (epist. 3): Qux a nobis res digna serva-
in prxsens qux prxdecessores quoruradam vestro- bilur, si decretaliuro norma constilulorura pro ali-
rum cum quibusdam ex vobis regulariter ex iisdcra quorum libilu licenlia populis permissa frangatur?
fratribus diffinierunt: ita et qux de ipsis canonice Sed eta nobisnon estparvipendendagrandilerLeonis
juxta tenorem epistolarum doroni aposlolici diffinic- papx ad Leonem Augustum de se scripta sentenlia
ritis, priscis, ut dicit Gelasius (Decr. cap. 2), pro (epist. 84), Si qux, inquit, destruxi hxc xdifico,
sui reverentia manenlibus constitutis, et reservato prxvaricatorem me cqnslituo, et eis me ultionum
pcr omnia senlenlix ac juris privilegio apostolicx condilionibus subdo, quas non solum aucloritas
40 EPISTOLJE. 50
bealx memorix Marliani, sed etiam ego mea confes- A quidquam facere quod Patrum possit regulis obviare,
sione firmavi. Dc quibus ultionum condilionibus necesse est ul ea hinc decernalis, ne aut in quseslio-
quid a sanclo Spiritu per concilia provincix Africx, nero reveniant, aut occasio exinde alicujus prxsum-
quidve Dei saptenlia, qua, ut scriplum est, condito- ptionis cxsurgat, aut illadissolverelemporibus nostris
res legum justa decernunt, Iegibus sit decretum, vel successorum nostrorum oporteat. Quanla, inquit
mclius ipsi scilis. Quod si etiam hoc de se intelli- Symmachus (epist. 1, ad AZonium),vicariis bcalissi-
gens, et his iegum conditionibus subdi tantus papa nii Pelri apostoli judicabilur esse veverenlia, si qux
el primx sedis pontifex prxcavendo refugil, quali- in sacerdotio prxcipiunt eisdem transeunlibus dis-
ler eisdem ullionumcondilionibus subdi prxcavendo solvantur? quia, ul idem dicit, non potest cx pcrte
timere nos debeamus stibjecti, patenler ostendit. firmum esse quod generalitatis tangit injuriam.
Sed et decontemptoanathemale necessitale (rmanto EPISTOLA IV.
roagis dclibcralione?) rile prolato, quod in prxfalis ADEAMDEM SYNODUM SUESSIONENSEM,
pririlegiis conlinetur , quid sanctus Gregorius ad
Theoclislam palriciam dical (lib. ix, epist.79), sa- De Ebone Rliemensi,quod ab episcopalu jure deje-
veslram a Deo doclam non latet. Et clus, nec legitime postea restitutus, clericos ordir
pientiam Syni- nare non poluerit, et quod hi quos ordinaral, in
machus dicit (episl. 1 ad JEonium) ad ipsam sacro- B 1 synodo Metdensi suspcnsi, in Suessionensigradu
sanctam calholicam religionem pertinere, cujtts om- spolialisint.
nis polcstas infringiliir, nisi universa, qux a Domini (ApudSirmond.)
sacerdotibus semel regulariter slatuunlur, perpelua IIINCHARLS Rbemorum episcopus sanclx svnodo
sint; quod alias conlin^ere poterit, si successor de- domni pipx Nicolai aucloritale convocatx.
cessoris actibus non tribuerit ftrmitatem, et robo- CAP.I. Dc Ebone, unde quiJam loquuntur, qtti
raudo qux gesta sunt, facial rata esse qux gesserit. causam ejtis nesciunl, vel scire aut audirenon volunt,
Et Gelasius (epist. II ad Germanos): « Palres, in- cum quocunque per conleniioncm nullam conferam
quit, noslri calholici videlicet doclique pontifices, quxstionera , quia nec domntis aposlolicus mihi
quidquid pro fide, pro veritate, pro communione agendumhoc scripsit, neccum codem Ebo.nc in vita
catholica alquc apostolica, secundum Scriplurarum sua exslili altercalor, nec post mortem cjus illius
iramitcm, traditioncmque majorum , facta semel sum derogator, necejus sedis invasor exstili, quam
congregatione sanxerunt, inconvulsura voluerunt ab co secundum regulas sacerdotio defunclo quarlus,
deinceps firmumque conslare ; nec in hac eadem post eos qui eam tenucrunl, canonice in ea electus
causa denuo qux prxfixa fucrant retraclari qualibcl ct ordinatus regendam suscepi. Rationc autem tli-
recenti prxsumptione permiserunt. Sapientissiuie (C clanlc, quatn omni poscenti negarenon debco, veri-
pcrvidenlcs, quoniam si decrela salubriter cuiquam tatem proferre licite valeo. Idcm namqtie a se,
licercl iterare, nullum conlra singulos quosque pror- juxta sacras regulas et traditionem ecclesiasticam,
sus errores stabile persisleret Ecclesix conslitutum, ac decrela sedis Romanx ponlificum, Zosimi, Joan-
ac semper iisJem furoribus redivivis oronis inlegra nis atquc Gregorii, sicut ab eis constiluluin raulto-
diffinitio turbaretur. » tics legitur, per profcssionis sux libellum, ea mode-
Hxc ilaqtie de liueris divinitus inspiratisaccepta, ratione, quam Leo magnus papa decrevil ad univer-
vel pro rei notilia manifestata, non ad resullandum, sos episcopos per Samnium, Picenum et Tusciam
quoJ absit, in aliquo domni papx decrelis apostoli- (ep. 80), dictaturo et propria manu subscripluin, in
cis, vel ad resislendum veslris regularibus diffini- synodo se deposuit, et episcopah ministerio spoliavit,
tionibus profero; scd ut quomodo his qux in deje- alque secundum suam professionem et subscriptio-
ctione illprum diffinila sunt haciemis obedivi, sic in nem a quadraginta tribus episcopisjudiciura deposi-
eorum restilulione, cujtis eslis a domno apostolico tionis suscepit: sicut ille ipse libellus, quem synodo
arbitri constiiuii, si a vobisfienda canonice inventa porrcxit, elnolitia synodalis, qux habemus, eviden-
ct patrjta fuerit, quantum ex me est, prxfatis regu- ler oslendunt. Ut enira dicil Gelasius, ideo vocatur
lis sacris, ct episcopalibus atque apostolicx scdis " adjudicium certa quxcunque persona, ut aut fatea-
cxinde coniirmationibus, periculose non obviem , et tur objecta, aul ut convincatur objeclis. Sedhunc el
a prxccplionibus, qux in aposlolicis epistolis conli- aclio pene omni mundo nola convicit, et ipse pro-
iientur, a quibus Doniino annuente vel transverso, pria se voce et subscripla professione damnavit.
ut dicitur, ungue scienter et per contumaciam non Poslea verosine ulla regulari reslitulione idem mi-
cxorbilabo, in nullo per ignoranliam deviem. et qua- iiisleriuin episcopale, quo se privaverat, cpnlra s;i-
litcr absque discrimine sequi dcbeara regularem vc- cros canones usurpavit. Et demum sub jiapa Sergio
stram, quoruni cx delegatione sedis apostolicx in- Romam vcniens, ab eo, ut damnalus in laica tan-
terest, diflinitionem, per ipsarum regularum trami- lum communione maneret, districla sententia, sicut
tein liquido coguoscere valeam. Ad hoc enim vel etgesla ipsius papal demonstrant, condemnatus ftiit.
niaximc ad synoJum venit episcopus, at aut discat, Qui cum metropolis Rhcmorum, in qua fuerat ordi-
aut doceat, aut corrigatur, aut corrigat. Et Cccle- natus, per decennium post depositioncm ejuspastoro
siiiiodicenlc(Z)ecn»t.20, episcopisper Apuliam,elc), vacaret, sed et usque ad terminum vitx sux, cum
ut nulli sacerdoti suos liceat canoncs ignorare, ncc fere decem et septem annis postdamnationero suain
51 HINCMARIRHEMENSISARCHIEPISCOPI 52
vixent, camdero sedem, qua regulanter se pnvavtt, A consenserunt, de quibus in noslro sxculo quosdam
canonice non repeliil, nec oblinuit, neque ullum ca- audivimtts, quosdam eliam qui hoc egerunt vidimus.
nonicx sux reslilutiouis documentum synodo cuili- Sed, monenle Scriplura, nondebemus lurbam sequi
bet, vel principibus lerrx, ac populis, qui eum dam- ad male agendum, et ut Innocentius loquens de Bo-
nalum fuisse noverant, secundum regulas sacras noso dicit (decret. 5G), « Qtioties a populis, aut a
ostendit. Et si quis vult dicere eura fuisse regulari- turba peccatur, quia in omnes proplerintiltitudincm
ter, conscnsu episcoporum, vel sedis apostolicx re- non potest vindicari, inultum soleal transire. Priora
stitutum, sicut sanclus Gelasius in dccretali sua ergo dimillenda dico Dei judicio, et de reliquo
epislola de Acacio dicit (in lomo de analh. vinculo), maxima solliciludinc prxcavendum. » El de incon-
quera sui complices ac fautorcs reslilulum fuisse gruo sacris Scripluris ac sanctorum decretis mullo-
fingebant, doceat a quibus et ubi ille consensus re- rum consensu, item in dccretis aposlolicx seJis lc-
stiltilionis sit gestus, si secundum Ecclesix regulas gitur, qtiia etsi omnes sacerdoles, et mundus assen-
celebratus, si palerna traditione profectus, si majo- liat, damnatio consentienles involvit, non prxvari-
rum more prplatus, si competenli examinalione de- calionem consensus absolvit. Non enim crimcn mi-
promptus, si ad primam sedem, cujus intererat, de nuitur, sed accrescit, cum gencrale fit ex privato,
senlenlia qua lenebalur obstrictus, secundumEccle-. B Hoc enim Deus omnium indicavit, qui niundum
six regulas est rclalum, si eadem qux ligavit ab- peccanlem generali diluvio interemit; ct sacrum
solvit. Si hxc ita gesta non sunt, cum nec a pontifi- dicit Nicxnum concilium (can. 9), qtiia quod irre-
cibus legitirae et ecclesiasticis legibus fuerit expedi- prehensibile est calbolica dcfendil Ecclesia. Naro si
tus, nulla sxculari polestate potuit prxtcr Ecclesix boc impunefuerit licilum, ut hi auctoritalem in sa-
tramilem prorsus absolvi. Nec quisquam ei post de- cris ordinibus minislrandi, vel eosdcm ordines tri-
posilionem quasi resliluto communicare debuerat, buendi usurpcnt, qui aul penitus non aceeperint, aut
in ea duntaxat causa, unde a seipso et ab episcopo- conlra regulas ordines sacros acceperint, aut quibus
rum concilio, insuper et ab apostolica sede excom- regulariler miuislerium sacrorura ordinum fuerit
municatus exslilcrat, sinc restitulionis sux canonicis interdictum, omnis ordo et vigor ecclesiaslicus non
litleris, ab eis a quibus fuerat reslitulus secundum tantum nulabit vel confundeltir, quara penilus de-
morein confeclis, sicut sacri canones et decrela struetur.
Felicis papx demonslrant (Fclix, in synodo Bom., CAP.III. Quia denique in Moguntina provincia
epist. 59). Quapropter, ut Leo ad Theodorum scri- niinislravit, contra omnem auctorilatem esse cogno-
bit, quod manens in c-orporenon reccpit, consequi scitur. Nam Antiocheni canones de vacanle episcopo
exutus carne non poterit. Unde laliter visum est de ^ et vacanle Ecclesia rcgulam prxfixerunt (can. 16,
illo tenendum, sicul Gelasius de Acacio dicit (de 17, 18); sed ct de illo qui manus impositionem
tomo Anathem.), Talis est, inquiens, dictus, qualis episcopalus accipit et minislrare dclreclat, necnon
ligalus cst, lalis usque in finein permansit, talis esse et de illo qui ordinalus nuilo suo vitio ad parochiam,
non destilil. Ila talis esj hotlie, qualis csl el Jictus, in qua ordinalus fueral, non accedit. De quibus re-
non talisessejam non polest. Nunquam igitur, talis gulis nulla Eboni convenit. Et canoncs Sardiccnses
permanendo solvendus esl. Et constat quia corae- (can. 21) de vim injuslc patienlibus, et pro disci-
dens fructus vix sux, suisque consiliis saturalus, plina et calholica confessionc, vel pro dcfcnsioiie
doccnte Innoccnlio, qui particeps factuscstdamnalo, veritalis expulsis, vel pcricula evadere quxrcntibiis,
quomodo debeat honorem accipere invcnirenon pos- quid leneri debcat manifesle demonslrant. Sed nec
sum, dimisit reliquias suas parvtilis suis. Sed ct de ista regula Ebonem absolvil; cum el saccrdotes,
eo omnem quxsiionera, secundum leges ecclesiasti- et omnis pene inunJus, el ipsa etiam sedcs aposlo-
cas et mundanas, quas probat Ecclesia, qui damna- Hca ejus falsis criminibus appetilum, et quadairi
tusfuit anno Incarnationis Dominicx 853, indiclione traditione pro lionoribiis cum juranienlo exinde ac-
xin, sub die Kalendarum iv Nonas Martii, jam tri- n ceptis venditum, ct ab impcrio, atqtie abipso Eccle-
cennale et amplius eo lempus cxcludit. six aditu, pitim Augustum Ludovicum satagenle
CAP.II. Sed dicitur usque ad vitx sux lerminum ipso abjectttm gravissime ingemuerit, ct innoxium a
episcopale ministeriumin omnibus ccclesiaslicis mu- criminibus inventum, et juslissime restitulum, tolus
niis pcregisse. Qux prxsumplio a sanum sapienti- in orbe lerrarutn mundus gaudio exsullaveril, ct
bus non sumilur in exemplum : quia el in veteri et Ebonem dejiciendum, qui irreverenlius manum in
in novo sacerdotio vettts hoc arlificium esl diaboli, chrislum Domini miseral, ut rcum majesiatis, una
ct quia plures hoc prxsumpserunt, sicut Bonosus, cum ipso clamaverit. Sed neque neccssiiate cogente,
conlra cujusmorbum Innocenlius, ct Proculus, ad- propria amissa provincia, secundumChalcedonenses
versus quero iaboravit non modice Zosiinus, et canones (can. 20), civitate in qua ordinalus fuerat
Acacius, quem dejecitFelix, et sequens sacros cano- captivala, pulsus ab hostibus cxstitit, ut alibi in-
nes, ac decreta prxdecessorum suorum, cum prx- cardinari valeret, sicut in decretis beati Gregorii, et
sumplione et usurpatione sua peremit et exslinxit aliorum sedis Romanx pontificum invenimus; nec
Gelasius. Et plures alii fuerunt, qui in hanc prx- ipjuste et conlra regulas sacras dejectus, et regula-
^umptionis sentcntiam transierunt, el transeunlibus ritcr sedi sux se^undum Sardicenses canones (can;
53 EPISTOLJE. »*
j Quamqneordiiiationemmeam,sanclx meraorix gra-
3) jussu sedis apostolicx rcfricalo judicio restilutus, A
ulio documentocanonico invcnilur. Quaproptcr ab tiaetnomineBenedictus, sedet domnus ac Pater no-
ipsa, ubi immorabatur, parochia conlra concilium sterpapaNicolaus, suis privilegiiseamcorroborarunl.
Africanumappelitus, ul ibi decrelum cst, poteslale Quxinepiscopali concilio, et ante ordinationero ele-
judiciaria per rectorem provincix protinus excluili, clio, et postea ordinatio canonice patrala fuisse, non
et neque ab Ecclesiis quibus prxfuil, neque a quoli- conlra cujuscunquequxstionem, sed adversus susur-
bet iiomine defensari dcbucral. Conslat ergo juste rantium atque occultc mussitantiura derogationes, ut
dejeclum ea qux sua non fuerant prxsumpsisse : omnis iniqtiitas oppilaret os suum, ex sacris regulis
cujus non necesse est nos mcrila aclusque discutere, est demonstrala. Sed et illud in causa cst, cur inde
cum habeat conscientix et operis sui lestcm quem in nullam altcrcalionem conlra querocnmque modo
habet et judiccm. Nam, ut Leo dicil (episl. 84 ad intrarenon deliberem, qnoniam domnus papa suis a-
LeonemAuguslum), qnx patefacta sunt quxrere, et postolicislitteris mihinonscripsit.tit cuicumque inde
qiuc perfecla sunt retractare, el qux sunt diffinita per quxstionem debeam rcddererationem.Quod non
convellere, quid aliud esl, quam de adcplis gratiam de diffidentia dico, quasi documenlorum probainenlis
i:on referre, et ad interdictx arboris cibum impr«- ad ista deficiam, in quojure si qitis audet, audeo et
bos appetitus raortiferx cupidilatis extendere ? I ego ; sed et Lconis ad Leonem Auguslum verba pro
B
CAP.IV. De mea etiain ordinatione, cui forte si modulomeo sequens, dicenlis (epist.84), quia de rebus
aliqui occulle, quod aperte non audio, deroganl, in et apud Nicxam, et apud Chalcedonem, sicul Deo
iiullam altcrcalionem conlra quemcunque inlrabo, placuit defuiilis , iiullum audcmus inire Iractalum ,
quia, sicut dicil Apostolus, in nioiiuis lcslamentum tanquam dubia vel iiifirnia sint, qux lanta per
cst confirmatum (Heb. IX, 17). Nam cum Rhemen- sanctum Spiritutn fixit auclorita3. Cum tanlus ac
sem Ecclesiam Folco fere per novein annos sine tantx sedis papa se ad hxc dixerit non audere ,
ulla regulari Ebonis reclamatione tcnuissei, et post ego tanlillus honiuncio super ea qux tol conciliormn
eum Noto pene per annum et dimidium eanidem se- et tanioruni pontilicum sedis aposlolicx de ordina-
dem siroiliter sine ulla Ebonis repctitione lenuisset, lione raea, qualiscunque plebisDci famuli, sicul cer-
sub Sergio papa in synodo plurimorum archiepisco- lissima monimenta declarant, approbavit et fixit
porum et cpiscoporum apud Bellovacum diceccseos auctoritas, lanquam de re dubia vel infirma, nullum
Rhemorum habita, a clero et plcbe ipsius metropolis, audeo inire ccrtamen.
6ed et ab episcopis ejusdeni proviucix petilus, et ab CAP.V. Dc his autero fratribus nostris, de quibus
archicpiscopolunc meo, et proprio episcopo, necnon nuper nobis communiterdomntis aposlolicusscripsit,
et a ccepiscopis ipsius provincix, sectindiimLaodi- C si vobis ad apostolicascripla non sufiicitbrevis a me
cense concilium (can. 12), cum conscnsu abbatis mei dala responsio, ccce babelis gcsla episcopalia, et
et fralrum monaslcrii in quo degebam, episco- privilegia domni Benedicti et domni Nicolai, qux
pis Rbemensis provincix, et clero ac plebi ipsius vobis demonslrant qua ratione et quo ordine, quave
uietropolis per canonicas lilleras Iraditus, et cum auctoritate, et a quibus, ct ubi, ct quando patrala
decreto canonico, prxsenlia vcl conscnsu omnium sinlqux in eos acta fuerunt. Quibus omnibusper-
suffraganeorumipsius metropolis, et a metropolita- scruiatis, secunduro domni et Patris noslri apostolici
no meo, qtii me illis tradiderat, sum in cadem Ec- papx discretissimum ac regulare mandatum, quod
clesia,omnibus acclamantibus, absque ullius contra- juslum et pium invenerilis, secundum canones sa-
dictione vel repetitione, canonice el secundum de- cros decernite, et absque ulla, quantum cx me cst,
crela sedis Romanx ponlificum ordinatus : ipsaque contradiclionc perficite : quia sicut in prxcedenti
ordinalio mea non solum Rheinorum provincix epi- schedula vobis scripsi, nec illius apostolicis prxce-
scoporum, orJinaloruin videlicet meoriiui, sccun- plis, ncc veslris regularibus definilionibus conlra-
dum Africaniim concilium siibscriplionibus est ro- dicain.
borala , verum et oinnium pene Galliarum; alque CAP.VI. Cxlerum si vestrx beneplacitx voluulali
Neustrix, necnon et Aqtiilanix episcoporummanibus " necessariumvisumfucrit, nonad ullam contentiouem,
subscripta epistola ad prxfatum Sergium papam nec adversum alictijus quxslionem, sed ob plenio-
unanimiter dirigenda; sed et ediclo domni regis rem rei noliliam, ut de Ebonis adhuc latius rcgulari
Caroli raanu propria confirmato, ct sigillo ipsius depositionc, et nulla canonica restilulione, scd ct
corroborato, cst comprobata. Qux omnia Sergio, de mea qualiler celcbrata sit ordinationc , vel qua,
antequam niittere ad illium concurrerem, in brevi ratione fratrcs ct coepiscopi nostri iri synodo Mel-
defunclo, Leoui papx sunt missa. Indequc a domno densi lilios Rhemensis Ecclesix, dc quibus agilur,
imperatore Lolbario, suam epislolam eidem Leoni suspenderunl, vcl unde accepit Suessonica synodus
papx diiigeiile, in qua scripsit quantum pro resti- non debere in gradibus ecclcsiaslicis eos manere,
tulioncEbonisapud Sergium papam sategerit, et nihil ralioncm ct ordinero , atqtte auctoritalem, qux ibi
obiinerepotuerit, favoribus prosecula, et ab eodem ostensa, ct a solliciiudine exiguilatis mex suscepta
Leonepapa el usu pallii et privilegiosedis apostolicx, sunl, ne offendamrclicens dicendam in temporc ve-
ac pluribus apostolicissuis epislolis.ut videlicetin loco rilalcm, veslrx fralernitali pandere non negabo.
pastoris sacerdolio defuncti, estmultoties approbala. Tanluni ut non vos morosa, et forie vobis si nola est
m IHNCMARIRHEMENSISARCHIEP1SC0PI 56
non necessaria ratio ixdeal, et sic veritas a me pos- A narratur altitudine*dignilatum, et in cujus virtute
sitostendi.qualenusvestrseunanimilalischaritaserga bonis operibus corda ponenda sunt, gradibus utiquc
me debeat conservari. Qui absque nostro detrimenlo distribulis, cunclis Deus noster et rector populis
non solum fralribus, sed et inimicis prodesse deside- prxdicandus est Chrislianis : ubi nemo sibimet ali-
ro.el aposlolicis mandalis quacunquecontumacia non quid jam xstimetimminutum, cum ct de uniuscujus-
resuito, nec fratemis vcslris monilis et regularibus que gradus perfectione nil deperit, et convenienter
(liffinitionibusintentionem vcl manus obvias tendere retinendo quodccelestidispensationecollatumcst, pa-
paro, ea tamen conditione, quod et vos velle ct stu- riter nobis et cognoscibilem Deum fieri, el iribuit
dere ccgnosco, ut regularum stalus et sedis aposto- csse reclorcm. Nam etsi quid indulgelur de leinpo-
licx privilegiuin maneat, ct comraune periculum rum quantitate, moribus aggregala strenuilate pen-
noslrum vitari prxvaleat. satur, si vitx jaro proposilo continetur, quod prote-
Posl hanc schedulam, synodo ostensa sunt gesta lata fuerat xlalc curandum : dummodoilla nullale-
episcopalia Suessonicx synodi per manus Hincmari liusdissimulatasubripiant.quorumquodlibetsiinesse
Laudunensis episcopi, et gesta synodi Bituricensis claruerit, merito clericalibus infulis reprobabilem
provincix per manus Raginehni Tornaccncis epi- cpnyincal esse personara. Et si illa nonnunquam si-
scopi, et privilcgium domni Bencdicti per manus B nenda sunt, qux si cxterorum conslet inlcgrilas ,.
Erchanravi Catalaunensis episcopi , et privile- sola nocere non valeanl; illa tamcn sun( magnopere
gium domni Nicolai per maniis Hodonis Belva- prxcavcnda qux recipi sine manifesla decoloralione
censis episcopi. Et post hxc omnia , data cst non possint. Et Africantim concilium , de virginum
qux sequitur schedula, qualiler piiscis , ut tlicit velalione relractans (can. 93), ila inonere constitu-
Gelasius, pro sui reverenlia manentibus conslittilis, tioncm prioris concilii, ubi nulla pertirget nccessi-
ct salvis apostolicx sedis privilegiis, cum eorum tas, decrcvit, ut non obsit posteriori concilio certis
etiam salvamenlo qui synodo subscripserunt, in qua pro causis ea qux consliluta fuerant immutanti, nec
fralres de quibus agiltir fuerc dejecli, per inthil^en- posterius concilium priori obviel (can. 55), ubi nulla
tiam et auctorilatem domui papx in suis prdinibus illud perurgei necessitas immutare. Sed et dc Dona-
recipt et provehi possint absque conlradiciione, tislis dccrevit, ut conscnlienlibus fratribus et co-
migralis jam omnibus, qui in Ebonis deposilionc episcopis, maxime aulem apostolica sede, a quibus
fuerunt, episcopis, excepto solo Rolhado; scd et eis indefuerat diffinilum, quatenus secundum unius-
qui illi excommunicalo dicebantur communicasse, cujusque episcnpi catholici volunlaiem atque consi-
et aliis in eorum locis subslitutis, ac per cos, ut ita lium, qui in eodem loco gubernat Ecclesiam, si hoc
dicamus, innumcris ordinalis. Tantum ut de cxtero " paci Cbrislianx prodesse visum fucrit, in suis ho-
scandala, qux hinc valcnl cmergi, domni aposlolici noribus suscipiantur, sicul prioribus ejusdem divi-
auctoritate et providcntia dcvitentur. sionis teroporibus faclum esse manifesiuni est :
EPISTOLA V. quod roullorum et pene omnium Africanarum Eccle-
ADEPISC0P0S SVNODl SUESSI0NENS1S, siarum, quibtis talis error cxorltis csl, excmpla le-
stanlur. Non ut concilium, quod in transmarinis
Quodabsquenecessitatemutarinon debeant quw semel
in conciliis staluta veljudicala sunt. partibus de bac re factum est, dissolvatur, sed ut il-
lud roaneat circa eos qui sic transire ad Caiholicain
(Apttd Sirmond.) volunt, ut nulla per eos unitalis compensaiio pro-
HINCMARUS Rhemorum episcopus REMIGIO, WENI- curetur. Per auos aulem vel omnimodo perfici, vel
LONI,el cxleris archiepiscopis el cpiscopis, domni adjuvari manifestis fraternarum auimaruni lucris
papx Nicolai auctoritate ad synodum, quo et exigui- calholica unitas in locis quibus deguntvisa fuerit,
tatcm meam cum coepiscopis nostris venire prxce- non eis obsit quod contra hontfrcs eorum, quamvis
pit, in hanc Suessorum civitatem pro causa Vul- salus nulli interclusa sit, in transmarino concilio
fadi et collegarum ejus convocalis. slatulum est.
scribente beato lnnocentio 2, ad ^ Unde manentibus statutis, absque regularum et
Legimus, (cpist.
Exuperium), quod de quibusdam observalio prior du- apostoliex sedisprxjudicio, et judicanlium ullo dis-
rior, posterior intervenienle misericordia inclinalior crimine, quos non solum auctorilas Carlhaginensis
est. Et sanctus Leo dicit (epist. 95, ad Rusticum), concilii ab omni nxvo defendit, si eorum fuerit so-
quia sicut quxdaro sunt qux nulla possunt ratione luta sententia, qui convincinon possunt vel inimico
convelli, ita multa sunt qux aut pro consideratione animo judicasse, aut aliqua cupiditale aut gralia de-
xtalum, aulpro necessitate rerum, oporteat tempe- pravali; vcrum et idem concilium, sed et Antioche-
rari. Velut et de quodam indulgentix jure dicit, in num, alque decreta sedis Roraanx ponlificum, Inno-
quo, inquiens, non regulam conslituimus, sed quid centii, Zosimi atque Leonis, eos commendant, per
sit tolerabilius xstiraamiis. Et facundissimusGela- qux sua confirmavere judicia, qux fratres et coepi-
sius (epist.C): Priscis, inquit, pro sui reverenlia ma- scopi nostri in Suessonica synodo Rhemensis Eccle-
nenlibus constitutis, qux ubi nulla vel rerum vel six filiis, ab Ebone post depositionem suam ordina-
temportim perurget angustia regulariler convenit lis, censura ccclesiaslicx severitatis judicaverunt,
custodiri. liic procu! dubio, qui in ecclesiasticarum ubi eos non judicavi, nec cum judicibus eorum suh-
fr7 EPISTOLiE. 58
scripsi: manenlc etiam, ul oportet el neccsse csl, A prsesulis Alexandri. Gratia namque Dei, et oralioni-
auctoritale privilegiorum domni Bencdicti, et dotnni bus vestris, in nullo schismale reperlos, sed siue
ac Palris nostri Nicolai papx; si illi placet cui macula in calholica el apostolica Eeclesia perma-
cuncla bona placent, ut decessoris sui Benedicii et nentes, dignuin est poteslatem habere et eligendi
sua privilegii a se confirmali senlcnlia de his fratri- quemlibet, et nomina eorum dandi qui clcro sunt
bus propter misericordiam pcr indtilgentiam immu- digni, ct absolute facere omnia secundum lcgem et
tetur, ubi cxinde scriptum habetur, salvo Romanx sanctiones Ecclesix. Si quem vcro conligerit rc-
sedis in omnibtis jussu atqiie judicio: et alitcr decre- quiescere in Ecclesia, tunc provehi in honorem
lum confirmelur, nobisque tenendum mandelur, defuncli eos qui imper assumpli sunl, solummodo
juxla moderalionem Innocentii, qui observationem si videanlur digni, et poptiltiseos elegerit, condccer-
priorem duriorein, posteriorem autem interveniente nenle siinul et consignante maxiinx Alexandrix
inisericordia inclinaliorein dicit (epist. 2, ad Exu- civitalis cpiscopo. Hoc ilaque aliis quiJem conccs-
perium); et vestra fraternilas, qui eosdemfratres ju- sum est omnibus : in pcrsena vero Melelii neqtia-
dicastis, vel quorum decessores illos judicaverunt, qtiam eadera placuerunt proptcr priorem indiscipli-
unanimi benignitate, justitia, pietate condita con- nationem ejus, el propter procacitates ejus ac petu-
senserit atque decreverit, sicut sacra et myslica Ni- B ianlix volunlatem, ne ulla daretur aticloritas vel
cxna synodus de Novatianis (ccin. 8), et per indul- potestas homini, qui posselrucsus easdemindiscipli-
gentiam, in epislola ad universos episcopos per naliones instruere. El Anaslasius junior papa, ad
jEgyptum, Libjam et Penlapolim conslitutos, de Anastasium impcratorem scribens de ordinalis a
Meleliodamnato clementi consilio , dum subtili ve- daranato Acacio (epistola unica), recipiendos in stiis
raque raiione nullam veniaro mereretur, et ab eo ordinibus dicit. Quanquam eadem epistola sacris
posl damnationem illius ordinalis , quos Melelianos canonibus el decrelis Innocentii, Zosimi, et Leonis,
appellal, decrevit. alque Gelasii, a quibusdam non convenire dicatur;
Nam idem Melelius, ul in veraci et recipienda quia ut ambigtia senlenlia in eadem epistola idem
hisloria legimus, unius civitatis jEgypliorum epi- Anaslasius scribit, et baplizavit catholice, non ca-
scoptts, sub Petro Alexantlrinx civilatis arc.hiepi- nsnice : nec secundum sacras rcgulas, neque secun-
scopo, quisuscepitDiocleliano imperantemartyrlum, dwn Ecclesix calholicx consueludinem sacerdotes
depositus est, et propler alias mullas causas, ct vel levilas damnalus ordiuavil Acacius, quia possunt
maxime quia in persecutione fiJe negata sacrifica- etiam iiilcrdiiin htici catbolici baptizali, ul dicit
veral. Ergo damnalus habuit multos sequaccs, et Gelasius, catholicc baplizarc, et etiara criminosi
bxrcsiarches factus est eormn qui hacleiuis ab eo '" adhuc sedenles super cathedram, sicut Scribx et
in jEgyplo Meletiani vocantur, nullam jusiilix sa- Pliarisxi, et sicut Judas, pro ministerii dignitate
lisfaclionero habens cur remanserit ab Ecclesia se- inter apostolos sibi commissa, et nondtim Judicio
paralus. Dicebal quidem injtislitiam se passum, ct aperlo amissa, pro suo officio qux in eodero nii-
obloquebatur sibi derogabatque Pelro. Sed Pelrus nislerio operanda sunt operari. Sunt et alia, qux
in persecutione percepta martyrii palma defunctus hic poni poterant, nisi obviari eis ab aliis conslitulis
est; istc vero retulit detractiones in Acbillam, qui sancloruroque decretis manifcsle cognoscereliir;
post Petrum suscepit episeopatum, el rursus in quoniam, ut Daniel dicit : Pcrtransibunt pturimi, et
Alexandrum, qui post Achillam noscilur ordinatus. multiplex erit scientia (Dan. xn, 4), aliter tle hujus-
Inter hxc igitur supervenit quxstio Ariana, et Me- modi decreta fuisse iiiveniunlur. Et idcirco isla
letius una curo suis defendebal Arium, conspira- posuisse sufficial, qux indulgentix potius misericor-
tione facta cum co adversus episcopum. De quo diara sequi, quara censurara juslitix intentare vi-
Meleiioct ejus coraplicibus"prxfala sacra synodus de:itur.
in prxscripla epistola, pacis redintegramlx et uni- His ergo ita se habentibus, quanlum ex me est,
talis gratia, hxc decrevitad locum, Placuit, inquiens sedis apostolicx benignitati, el vestrx fratcrnitatis
(epistola conc. Nicmni ad jEgyplios), Melelium qui- bene placilx consensioni, sollicilus servare unilatem
dem clemenli consilio, dura subtili veraque ratione spiritus in vinculo pacis, in fratrum islorum regulari
nullam veniam mereretur, manere quidein in propria statu non obvio. Quorum, sicut in prxcedenti sche-
civitale, niillam vero omnimodis habere potesiatem dula vobis porrecta prxmisi, salubrem ac regula-
'
ncque eligendi, neque ordinandi, nec in provincia, rem stalum et cupivi et cupio, el quxsivi et quxro,
nec in qualibct civitate, purumque nomen laniuni- ct de quorum dejectione dolui salis el doleo, quia
modo possidere. Eos autem qui ab co sunt constiluti, nemo majus dispendium habel de illorum dejeclione
niyslica ordinalione firmatos habere honorem et quam ego. El hxc quidcm scripsi pro mediocritate
niinisierium, ut tamen sequentes sint modis omni- ingenioli mei, devolionem menlis raex circa fralrcs
bus universorum in singulis parochiis et ecclesiis a ostendens, priscis, ufdicit Gelasius, pro sui reveren-
charissimo et comminislro nostro Alexandro conse- tia manentibus conslilutis, et reservato per omnia
cralorum, ut in his nulla poteslas sit placilos sibi senleniix ac juris privilegio apostolicx sedis, elnon
eligere, aut nomina eorum prxferre, aut omnino prxjudicans vestrx vel cujuscunqiie rationabiliori,
aliquid agere prxtcr volunlatem Ecclesix calholicx scu plus lenendx, ac majoris auclor;ta(is senicnlix,
59 HINCMARIRIIEMENSIS ARCHIEPISCOPI CO
quam si milu oslensa fueril paratus snm sine con-.A manifesle demonstrat, Lingonensem Ecclesiam pa-
tradiclione aliqua sequi. Illa tamen modis omnibus store viduatam, ut ibi ordinarctur episcopus, sub
in istorum statu, si tamen a vobis unanimiler inde nomine vocati episcopi usurpare prxsumrisit, ejus-
consensum, et a donino papa fuerit confinnatuin, qtte facullalcs, qux secundum Chalcedonense con-
conditione servata, qttam ct aposlolica sedes pro cilium (can. 25) penes coeonomumfuiuro debuerant
ecclesiaslico vigore ab omnibus petimus faciat con- reservari episcopo, suis suorumqtie usibus arroga-
servari, et a vcstra fralernitate necesse est provi- vit; decernente ipso concilio ut eos qui ausi fuerint
deri, ne hac, quod absit, occasione auctoriialem in post diffinitionemroagnx et universalis hujus synodi
sacris ordinibus ministrandi iistirpent, qui aul peni- quidquam ex his qux suiil probibita perpelrare,
lus non acceperint, aut conlra reguhis acceperint, dccrcvit sancla synodus (can. 12) a proprio biijus-
vel quibus regulariicrminisieriiimfuerilinlerdiclum. modi gradu receclere : et Anliochcno concilio, de
Quoniam si hoc impune fucril licitum, omnis ordo damualis aliquid prxsiimenlibus de ministerio, ut
et vigor ccclesiaslicus non lanlum nutabil, qtianlum nullo modo liceat cis nec in alia synodo spem resti-
pciiiliisconfundelur. Sunt cum islis el alia, de qui- tulionis babere. Et ab hac prxsumplione synodali
bus provide clomniaposlolici summa auctoritas, et auctorilate , cujus liabcnius constilutionem, revo-
sub ejus magislerio hinc veslra solers roiisidcrabil 1$catus, jubenle Doniino, si peccavcril frater tttus, in-
sagacitas, qux in alio diplomale mea vobis ostendet crcpa illum, ct si pcenilenliam egeril, dimitlc illi,
liumilitas, ne sub hiijns rei occasione in Ecclesia pcr salisfaclionis libcllum propria manu firnialiiin
possint emergi. Vestra aulem prudcnlia ct hxc recipcre coimiiiinioncm, qua regulariler secundum
clarius, et alia, qux scnsus mei paucilas non potcst Nicxnos et Chalccdoncnses canones ac decreta Ge-
atlingere, conlemplabilur, ct doinni aposlolici super- lasii ftierat privatus, promeruit, sicut idem ipse li-
eminens sapientia mullo sollicilius et videbit qux bcllus, qui prx nianibus habctiir oslendit. In quo
providenda sunt, et prxsentibus inedclam cl fuluiis sub jnrejurando per sanctam Trinitalem unius dei-
imponel cuslodiam. tatis professus esl se iitinquam el nusquam ad sibi
iiilcrdictam prxstimplionem, et ad graduum cccle-
EPISTOLA VI
siasticorum adminislralioncm iillerius aspiraturum,
ADEPISCOPOS SVNODI, SUESSIONENSIS.
neque aliam hujusmodi lcmerilatero, qua pax Eccle-
De - lufado, qnod Lingonenscm Ecclesiam pastore six valeat
viduatam usurpare prwsumpserit, ac per sidisfn- perlurbari, el qtiics sacerdotalis possit
clionis libeltum nunquam se ul.erius ad graduum iiiquielari, scienter vcl libenter ulterius moliluruin.
ccclesiaslicorumadminislrationein aspiraturum pro- Quem Iibellum coram cpiscopis Pardulo Laudunensi,
(essus sit. C Gitnlberlo Ebroicensi, Mnca Parisii, coramque rege
(Apud cumdem.) ct quamplurimis aliis, nobis judicibus suis a synodo
HINCMARUS Rbemoruin cpiscopus, REMIGIO, WENI- constilutis porrexit; dcccrnenle bealo Gregorio, ut
LONI,et cxleris arehiepiscopis et episcopis, domni revertenies a scbismate jurejurando profileanlur et
popxNicoIai aucloritalcad synodum,quo etexiguila- subscribanl, se nunqiiam ad scbisma quo reJierant
tem nieam cum coepiscopis noslris venire prxccpit, reverstiros. Et secuntltim tradilionem Leonis papx
in hanc Suessorum civilalem pro causa Vulfadi et scribenlis ad Januarium episcopuni (epist. 3): « Sa-
collegaruni ejtts convocatis. Iuberrimum est, inquil, et spirilalis medicinx utili-
Quod invitus dico, et supprimere in totum non tale plenissimum, ut sivc presbyleri, sive diaconi,
audeo, ne forle mihi ab his qtti hoc sciunt impule- vel cujuslibei ordinis clerici^ gui se correctos videri
tur quod callidilate aliqua occuliaverim veritatem, volunt, prius errorem suum damnari a se sine ain-
et si hxc causa, jtixta veterum constitutionem.jutli- biguilale fateanlur : ut sensibus pravis el dutluro
cio synodali decrela, sine diffinitione synodalis sen- pereroptis nulla aspirandi supersit eccasip, nec ul-
tentix roodo quolibet fuerit refr.igata, dileclo fratri luni membrum Ecclesix laliitm possit sociclalc
nostro Vulfado ad noxam cnjuscunque redivivofurore violari, cum per omnia illis professio propria coepe-
valeatdepulari.Isdcmnarnque dilectus frater noster, rit obviare.» Et ad Flavianum Couslanlinopolilanum
post oumia qux de sua et collegarura suoruiii adju- episcopuro de erroneo ab ecclcsiaslica disciplina
dicalione a synodp episceppruni quinque previncia- (epist. 12) : Si, inquil, fideliter aut utiliter dolet, et
rtun diffinita, et a sedis aposlolicx auctoritate sub qtiam recte mota sit episcopalis auctoritas vel sero
analhemalis interpositione sunt confirmata, sine cognoscit, vel si ad salisfactionis plenitudinem,
atidientia el consiiio episcopalis concilii sacerdotum omnia qux ab eo male sunt sensa, viva voce et
qui eum judicaverunt, sineque aiicloritate Romani prxscnli subscriplionc damnaverit, non erit repre-
ponlificis qui ipsa judicia confirmavil, inconsulia bensibilis erga corrcclum quanlulacunque misera-
eliam Rhemensi Ecclesia, extra provinciam ejus, tio, quia Dominus noster verus el bonus Pastor, qui
in qua baptizatus, et in clericum lonsus, alque per animam suam posuit pro ovibus suis, et qui venit
plures annos in Ecclesia publice sacras Scripturas animas salvare non perdere, imitatores nos sux vult
legil, ubi sicut Africanum dccrevit concilium cap. esse pietalis, nt peccanles justitia coerceat, conver-
58 postquam semel legit, ab alia Ecclesia inconsulte sos autem misericordia non repellat. Et ilem ad
recipi non debuerat, sicut idem concilium cap. 21 Analoliuro Constantinopolilanura cpiscopum de At-
01 EPISTOL^E. Ci
tico presbytero scripsil (episi. 82), ut remota omni A Rhemorum provincix, archiepiscopis et episcopis
dubilatione Chalcedoncnsis synodi diffinitionem de illuc ex mandato veslro convenienlibus occurrere
fide, quam et apostolicx sedis firmavit auclorilas, feslinavi, quo eliani dilecltim fralrem nostrnm Vul-
profiteatur se per omnia servaturum, adjecta sub- fadum venire commonui. Eos ctiam fratres noslros
scriptione inanus proprix, qux in Ecclesia populo de ipsius collegio, qui sub nostra cura dcgunt, me-
prxsente reciletur. Quibus constat eos qni ab ecde- cum addnxi. Quos sicut mihi scribcre dignali esiis,
siaslica tradilione deviant per contemplum, laliler justum quid velpium scnlicns, sine retractatioae in
recipi debere : quoniam, ul Ililarus dicit (episl. 2), suis ordinibus consensu ac judicio coepiseoporum
non minus in sanclarum tradilionum delinquitur Rhemensis provincix resliluere maturarem, si illos
sanctiones, quam in injuriam ipsius Domini prosili- ab eisdcro gradibus cum eorum lanlum judicio
lur. De quibus, si a sua professione vel subscri- dcjecissem. Sed quoniam synoJi cpiscoporum quin-
piione exorbitaverint, Carthagincnse dicit concilitim que provinciarum, quorum meo consensu expelie-
(concilium Carth. n, can. 15), Si qnis, inqiiiens, runt judicium, diffinitione fuere dejecti: et sicut
conlra suam professioneni vel siibscriptionein ve- nielius sapienlia veslra novit, saeri canones usque
nerit in aliquo, ipse sc lionore privabit. Et sanclus ad similem excomniunicalioriis vindictam decernunt,
Gregorius ad Maximum cpiscopum Salonilanum de B ut ab aliis dejecti ab aliis non rccipianlur, minime
Andrea diacono dicit (episl. 125, lib. vn), qtiia fla- autem resliltianlur, sed aut eoruindem aul majoris
gitari judiciuro non debct de causa quam ipse judi- concilii episcoporum diffiniliones ac judicia prxslo-
cavit. Sed quia conlempta fuerat indcbita prxstim- lenlnr, aliorum opus in illorum rcstilulione nullate-
plione, non solum diffinitio synodalis cpiscoporum, nus usurpare prxsumpsi quos mco arbilrio ab offi-
sed el aposlolicx scdis domni Benedicli papx au- cio non suspendi, ct in prxfata synodo episcoporum
Ctoritas, opportuniiale invenla, per venerabilem quinque provinciarum, non tanlum non judicavi vel
fratrem ct coepiscopnm nostrum Hodonem exem- dejeci, verum nec cum juJicibus eorum subscripsi,
plar privilegii domni Benedicli sub fijei astipula- quia mihi commissx Ecclcsix filii finitimos episce-
tionc dirigens domni Nicolai pnpx auctoritati, ab eo pos juxta canones Sartlicenses pro causa sua intcr-
quod sutis dece^sor firmaverat corroborari poposci: pelhrunl, et Africx provincix canones liujtismodi
non ad injuriam, quod absil, sedis apostplicx, quasi vicinos episcopos audire , el inler eos ac propriura
ejus aclhuc in ambiguum seutenlia dticerelur, et ob episcopuin adhibilos ab cis episcopos jubent queti-
id non s-.ifficerenlqux ab et semel domni Benedicli nioniam diffinire. Unde humiliter obsecro, ne pro
papx aucloritale, ut intle quxstio millis aliqttando inobedientia mihi repulelis, queniani eos non stalim
temporibtis oriatur, et aspiranles indebite anbelitus C restitui, qui ad synodum, sicut prxcepislis, hoc solo
comprcssi funciitus perpetuo maneant, fueranl con- meo ausu agere veritus, obedienter occurri, et his
firmala : sed qttoniam incaula prxsumptio utconsli- qux fratres et coepiscopi nostri, veslrx sanctissimx
tutio geminaretur exegit, qttalenus si obslinatio patemilalis devotissimi filii, veslra fulti aucloritalo,
permanere deligerel, se post tot probibitiones diffi- de illorum reslilutione dccreverunt, secundura quod
nita impune non posse lentare cognoscercl. Hxc mystica Nicxna synotlus, scribens ad dioecesimEc-
r.on per maliliam dicla. sed ne ut palareniur per clesix Alexandrinx, de ordinatis a Melelio damnato
vafriliem tacila, ad veslram noiitiam necessarinra episcopo clemenii consilio sialuit, videlicetut mysti-
duxi perducere, qui canonice cuncta pcr ordiuein, ca ordinalione firmati habcrent honorem el ministe-
qux in prxfato fralre r.ostro Vulfado el collegis ejus rium, el proveberetur quilibet eorum in bonorem
gesta- sunt, secundura prxceplionem domni noslri episcopi in Ecclesia defuncti, si visus forel dignus,
papre, examinare el subiilius invesligare, et si qtiid Ct eum populus elegisset, cum consensu Alexandrini
jusluin piun que sensum ftieril, de illorum reforma- episcopi, sub ctijtis cura dioecesis illa degebat, con-
linne debctis perficere, ne quid forte prxtermissum dccernente quodammodo similia Africano concilio
vidcatiir, quod vobis scire, el tmde a vobis convenutt de Donalistis, qux non vobis ut incognila ingerun-
diffiniii. D tur, sed ut notissima inculcanlur, sacrorum cano-
EPISTOLA VII. nnni et sedis aposlolicx manciUibus conslilulis pa-
ADNICOLAUM PAPAM , ralissime annuere, el sollicilus scrvare unitaiera
Per Egilonem missa cum actis synodi Suesstonensis spirilus in vinculo pacis, obtemperare curavi: re-
anno 866. servato per omnia senlentix ac juris privilegio ejus-
(Apudeumdem.) dem apostolicx seJis, et salva diffinitione ac confir-
Dominosanctissimo et reverenlissimo Patrum Pa- matione exspectatx vestrx discrelionis, alque aticlo-
tri NICOLAO , primx ac summx sedis apostolicx et rilalis. Et quia SynpJp, per hunc venerabilem
universalis Ecclesix papx, HINCMARUS, Rhemorum archiepiscopum Egilonem, qui interfuil actionibus,
episcopus, et veslrx sanclissimx palernitatis devo- dirigente epislolam omnium nostrum, qui adesso
lissimus famulus. potuimus, cum ipso voce loquenlera, quoniam si eis
Decimo quinto Kalend. Seplembris, indiclionis manuin porrigitis, vobiscum pariter porrigemus,,
xiv, secundum veslram apostolicam jussionero, ad Vulfado et ejus collegis pro disceplalione diversa
Suessorum civilalem, cum fralribus ac coepiscopis jiiJicanlium, in eadem synodo oranibus consonan
63 iilNCMARI RHEMENSIS ARCHIEPISCOPI 61
ter idipsum senlienlibus, sedem apostolicam non A salubritatis rationem vobis lriandare non valeo. Et
fuit necessariuin appellare. Idcirco hujusmodi lega- alia manu. Deus omnipolens sanclilatem vestram,
tum , qui meam vobis reprxsenlans pcrsonam, cu- atl docirinam et correclionem sanetx sux Ecclesix,
juscunque diversa sentieulis allegationibus, qux in suo apto serviiio per annorum mulla curricula
niodo ntillx sunt, responderet, et vestram exinde conservare dignetur, domine sanclissime et reve-
diffinilionem referret, omisi dirigeie, quia qtix ver- renlissime Palrum Pater iu Domino. Data Kaiendis
bis et scriplis mihi per istum religiosum archiepi- Seplemb., indict. xiv.
scopum exinde seqttenda atque lcnenda mandaveri- EPISTOLA VIII.
lis, pro scirc ct posse obedire el conscr-vare curabo, ADECILONEM ARCIIIEPISCPrUM SENPNENSEM.
sicul hactcnus ea, crnx inde fuerant slatuta et con- Bomam euntem tnslruil de iis
firmata , servavi. Nec causa inobedientix missiim quw in synodo gesta
sunt in causa Vulfadi, el quemadmodumin Urbe
mcx snbditionis cum hoc vcncrando archiepiscopo gerere se debeat.
diniisi transmittere : sed quia sic iniellexi in litteris (ApuJ eumdem.)
vestrx auctorilatis contineri, lunc soltim, ut vcrbis HINCMARUS, nomine non merito Rhemorum epi-
earum ular, si disceplantibtis , vel forlassis alia at- scopus, ac plebis Dei famulus, sanclissimo et rcve-
que alia deccrnentibus nobis, prxfati dejecli sedem " renlissimo EGII.ONIarchiepiscopo, et charissimo ac
appellaverint aposlolicam, et cjus speciali se juJicio unanimi alque fidissimo niihi, piurimam in Salva-
damnaii vel absolvi petierinl, si cgo, vel si Yulfa- lore salutem.
dus, aut socii cjus, ad vos venire per nos non pos- Qtianta fiducia vestra ular dilectione ex vcslra
semus, vicarios nostros ad iioc negotium ventilan- menle pensare potestis. Non enim aliter in nicnte
dum ct finiendum, mox post consuminattim conci- mea vos teneo, quain me altcrum exceptis peccatis
lium xv Kalend. Seplembris prxsenlis xiv indiciionis meis. Quaproplcr sictil in vobls e* de vobis coniido,
aucloritate vestra collectum, nostras prxsentaluros et sicul vobis et pro vobis in omnibus esse cupio,
vobis personas, nullam penitus excusalionem prx- ila erga me in omnibus sitis. Cxlerum exeinplar
tendenlcs, ulrique ad scdem beati Petri niitleremus. epislolxdomni apostolici ad domnum Caroluni.qiioJ
Unde supplico, ul merear scripto binc vestram dif- non manJastis, sed el exemplar epislolx niilii di-
finitioriem recipere, quam paralus sum, ut oportet, rectx, sicut mihi mantlastis, dilectioni vestrx trans-
obnixius observare. Geslorum aulem seriem de om- mitto. Exemplar autem epistolx, qux uniforniiter
nibus qux in concilio relata, examinala, atque per archiepiscopos islius regni direcla est, vos ha-
reperta sunt, qux sicut vcneranda decreta staluunt, betis, sine qua ire non debetis. Mitlo etiam vobis
"
discretioni vestrx dirigi prxcepistis, ut qux salu- capitula in quibus summa conliiieliir de oimiibus
bria videbunlur corroborenlur: si forte aliqua stipcr- epistolis, quas pro ista causa nobis omnibus domiius
sunt epistolx synodali, qux debeant cxplanari, hic apostolicus misit. El necesse vobis eril ul ipsa ca-
venerandus ac religiosus sanctilatis vestrx devolis- pilula bene coguila habcalis, et memoria lenealis
siinus lilius, et unanimis fraler ac consacerdos no- . qux sparsim in ipsis cpisiolis continentur, ut si illi
sler Egilo archiepiscopus, plena iidelique relatione quos sciiis more suo sua dicta involvcre volucriut,
apostolicx aucloritati vestrae poterit patefacere, et habeatis verilalem quani illis respondere possilis.
sicul ea visu et attditu compcrit ac episcopaliler Dc sciiptis dcnique qtix poriexi in synedo, de qui-
contulit intimare. Sed et de prxfalis fralribus no- bus inaudaslis ut disccrnerem si vobis ad pertatidum
slris, Rbernorum Ecclesix filiis, ab Ebone post de- necessaria rorcnl, non mihi visum est vos ullain ha-
positioncm suam ordinatis, qui inler canonicos et bere nccessitatcni : sed viJetur niihi, quia si ostensa
monachos, urbanos et parochianos, una cuin Vul- fuerinl apostolico aul Romanis, ut aliquam dubita-
fado apud nos non sunt aroplius quamnovem, tle '* tionem pcssinl afferre tlomno apostolico, quasi
c|uibus sanctissima v.estra palernitas mihj scripsit, conleniioncsinter nos fucrinl inreslilulione Vulfadi,
ul cum dejeclionis sux causam venire ad examen . el una cuni vcslro missatico stisp.ectasynodi el niea
optuverint, nullum ex his quilibet indignationcm cpislola fiat, inde aliquod impedimcnlum el dilalio
meam sustineat, nullura ad ccepta peragenda per ad ea qux senior nostcr cilo obtinere vult de ipso
suggestionem meara paliatur incomraodum, qtialitcr Vulfado. El pulo non displicebit quibusdam, si ali-
me antca et postea erga eos egisse in synodo fralres qua occasio inlerciderit, unde ad illos sil ei necesse
et coepiseopi nostri tina curo eo repererint, sufficien- recurrere, etsicut mibi jam mandalum esl, incre-
ter dignalioni vcstrx prxvalet cnarrare. Quorum scit apostolico et Romanis tanla Iegere. ln scripio
salubrem ac singularem statum el cupivi et cupio, et qnippe quod primuni tledi, nihil aliud babetur nisi
quxsivi et qtixro, et quorum dejectioni coudolui, et quia ego uon suspcndi eosdem fralres ab officio,
statui eorum congaudeo. De Telberga cliam regiua, neque judicavi, ncqiie a gradibus ecclesiaslicis cos
unde sublimitati vestrx ab bumilitate mca mandari dejcci, neqtie cum judicibus corum subscripsi, sed
rogaslis, quia Lolharium vel ipsam Tetbergam, synodus episcoporuin quinque provinciaruiii, et
postquam Arsenius venerandus episcopus et sanctx quod vos regulariter inJe inveniretis, ego sine cun-
Ecclesix Romanx apocrisiarius, ab Altiniaco palalio ctatione sequercr sectmduro tenorem epislolaruro
domni Caroli rcgis gloriosi pcrrcxit, non vidi, certx domini apostolici: undc ct synodus et ego ralioiiem
65 EPISTOL^E. <5G
reddimus m epistolis nostris domno aposlolico, iA sedit Rodulfus, manibus eorum subscripla; in qua ab
quare eos ego non reslitui. Alterum atitem scri- ipsis qui interfuerunt, et ab Aiulfo qui unus fuil de
ptum ideo dedi, quiasicul scitis non putabat meVul- judicibus Ebonis audicrunt, comprobalum fuit eum-
fadus ad illum condescendere velle; ct licet non in dem Ebonem regulariter fuisse deposilum. Deinje
mea prxsentia, tamen audiebam per alios illum ostcnsa sunt privilegia domni Benedicti et dom
dicere inlerdnm, Ebonem non fuisse regulariter de- Nicolai, qui suis subscriplionibus ct Ebonis deposi-
positum, inlerdum autem regulariter reslitutum. lionem et islorum dejectionem conlirmaverunt. Qtix
Et ideo demonstravi eumdero Ebonem regulariter si omnia vobis longum fuerit enarrare , brevitcr
depositum, et non reguiariter rcslilutum : qui da- poteritis dicere, qttx bene firma lenere debetis, quia
mnalus anno Incarnalionis Dominicx 835, iv Nonas scilis quales sitnl quidaro; et peto ut non displiceat
Martias, et per decem et septem annos postea in vobis quod talia vobis mando firma tenere debere,
carne vivens, suam sedem regularilcr in synodo non quasi me putem vobis sapienliorem, quia ex chari-
repetiit, neque oblinuit, nec etiam suam canonicam lale hoc dico, et lalia mihi a vobis mandari vcllcm,
rcslilulionem, aut a sede apostolica, aut a synodo si tale niissaticum habcrem sicut vos habclis. Verba
regulanter factam, secundum canones et decreta aulem qux vos firma babere debelis, et etiam
sedis Romame.ulli synodo in vila sua ostendit, et 1B vestri, si aliquis inde fuerit tentatus, ista sunt :
oinnem quxslionem de illo secundum leges ecclesia- Quia secundum tenorem episloiurum tlomni aposto-
slicas et humanas jam tricennale ct eo amplius tem- lici, sicut in cis scriplum habetur, cuncta per ordi-
pus excludit. Quoniam ul Leo ad Theodorum scribit nero qnx in istis fralribus gesta sunt canonice cxa-
(epist. 59, sub mcdium), quod manens incorpore" minantes, invenislis Ebonem juste et rcgularitcr
non recepit, consequi exutus carne non poteril. De diposilum et non regulariler reslitulum, et islos
cujus deposilione adnioduin pluta habco quam in fraires non a me, setl a synodo episcoporum quinque
synodo niodo oslenderim, sicut et in ipsoscripto in provinciarum judicalos sectindum sacros canoncs,
synodo esl relectum, ubi me canonice electum etca- et decrCla Innocentii, Zosimi, et Leonis , sicut in
r.onice ordinatum roonstravi. In quibus sicut sciiis synodali epistola conlinetur. Et quia in domni apo-
et rex etomnesconcordaverunt, scienles mc non in stolici epistolis continetur ut qux stalula sunl non
durilia velle contra Vulfadum persistere, qui inter- ducat dissolvenda , nisi sacris legibus inveniantur
dum etiam dicebal quod meus non esset clericus, adversa ; et in eisdem epislolis inlelligCns synodus
anguslians sicut scilisut qualicunque modo gradus ipsius benignilalem erga hos fratres, invenla est
possel habere. Qux eliam scripla vobis non ad os- ista auctoritasNicxni concilii de ordinalisa Meletio
tcndeiidum sed ad babenduro mitlcrem, si notarius 'C quondain damnato episcopo, quam episcopi in sy-
noster infirrous illa transcribere concurrissel. nodali epislola illi unanimiter mandanl, ulpriscis,
Postea autem oslensa est synodus, cui ego non sicut dicil Gelasius, pro sui reverentia mancnlibus
subscripsi; in qua ab ipsis, qui Ebonis damnalioni conslilulis, et salvis aposlohcx sedis piivilegiis, cu-m
iiitcrfuerunt, el verbis et scriptis atque auctorilati- eorum eliam salvainento qui synodo subscripserunt,
bus, corara rege comprobalum fuil, qualiler Ebo a in qua fralres de quibus agitur fuere dejecli, per
se, juxta decreta Zosimi, Leonis, Joannis et Gie- indulgentiaui ct auclorilatem ipsius in suis ortlini-
gorii, per libelluro professiouis manu sua subscri- bus recipi et provehi possint absque contradictionc,
plum, et aquadraginta tribus episcopis, secundum migralis jam oronibus qui in Ebonis deposilione
suam profcssionem et subscriptionem, regulariler fucrunt episcopis, exceplo solo Rothado. Verum et
deposilus fuil, et regulariler restilutus non fuit: et illi episcopi, qui eidem Eboni post dcposilionem
ob id, secundum decreta Innocentii, qui scribens ad suam dicebanlur communicasse, jam atl divinum
Marlianum Naxitanum episcopum (epist. 28), jussit judicium migraverunt, et aliis in eorura locis sub-
eos recipi iu suis ordinibus quos Bonosus anle da- stitutis, ac per eos, ut ita dicamtts, innumcris or-
innationero suam ordinavit. Poslea scribens ad Ru- dinatis, a nullo istorum fralruin restitutio contra-
fum et Eusebium ac cxteros Macedonix episcopos D ' dicitur. Tamen si vos non gravarel, mulitim vellem,
(epist. 27), eos quos post damnationem suam itlem ut omnem pleniludinein suprascriptam tle Ebonis
Bonosus ordinavit, nequaquam recipi in ordinibus deposilione , et dc islorum adjudicalione domno
ecclesiasticis pcrmisit, Et secuiiduin decrela Zosiroi apostolico referretis : quod sapientix vestrx com-
ad Aureliura et ad universos episcopos per Afri- mitto arbitrio, cui melius credo, quam si ipsa scii-
cam el cxleras provincias conslilulos (epist. 6), et pta traiismitlerem. Est etiaro , quoniam si aliqua
ad Massiliensem Ecclesiam, et ad Palroclum Arela- scripla per vos mitterem, et vos illa portassetis, nisi
tensem episcopum, de his quos post damnalionem tanluin epistolani synodaleni, et mcam epistolam
suam Proculus ordinavit, qui se libello profcssiouis concordanlem eidem cpistolx, scitis quaies siinius :
sux subscripto in synodo deposuil; et secundum posset fieri ut aliquoruin roenles inde contra nos
decrela Leonis et sacrorura canonuin , qui excom- scaiidaliini sumerent; quod et modoin synodo quan-
municalo communicarunt in dejeclione permanere tum potui devitavi, ubi sicut comprobatum cst islos
isli fialres judicati fuerunt. Ostensa esl eliam sy- fralres non judicavi, nec eidem synodo subscripsi.
nodus episcoporum provincix Bituricensis, cui prx- Et erant auetoritales canonicx, et dccrcterum sedis
67 HINCMARIRHEMENSIS ARCHIEPISCOPI 08
Romanx ponlificum, quibus ipsi episcopi hos fratres A postea traclavi, sicut coram ipsis in synodo comprp-
jiidicaveriint, et qui eidem synodo subscripserunl, bavi, ne talem me xstimet, sicut me.xmuli mei illi
me tacente riecesse habebant hoc statttere quod ju- depingunt. Et habete excroplaria de epislola syno-
dicaveriinl ct subscripserunt, aut contra professio- dali, et de mea epistola : ut si aliqui inde quiddara
nem et subscriptionem suam euntes, secundum Car- voluerint dicere, postquam illas aposlolico dederilis,
Ihaginense concilium se honore privarent; et pri- habeatis earum exemplaria, et habeatis eas bene
vilegia sedis Apostolicx diiorum ponlificum qualia cognitas. Simililer salagite, ut illas epistolas, quas
stint, et qux confirmaverunt quod ipsi episcopi ju- domnus apostolicus de ista causa facere jubebit,
dicaverunt, ipsi vidistis et audislis. Tamen ne scan- legalis anlequam huc roillantur, ne aliquem doluro
dahim fieret, secuttis exemplum Domini qui dixit in eis scriptores, sicut dicunlur facere, possint impo-
ad Petrum : Nos censum non debemus, sed ne nere. El non obliviscamini ut faciatis cerlum aposto-
scandalizemtis eos, videlicet qui censtim exigebant, licum , qnia illa epislola quarti Leouis papx de
da stalerem de ore piscis pro me et pro te (Malth. istorum fratrum reclamalione, quara memoral in
xvn, 26), vitalo scandalo et prxjtidicio sedis apo- stiis epistolis, istis Cisalpinis regionibus non inno-
stolicx, ut non nos, sed ipsius auctoritas si volneril, luil, nisi per suas nuper missas epistolas; et rogale
solvat et immulet suam sentenliam qnam ligavit el " aliipiem de veslris memorosum bominein, qui vos
confirmavit, servandam vidi unilatem spiriius in sxpe admoncat, qtioniaro occupati erilis, ul non
vinculo pacis, similUer et in hoc sicut et ibi, ut obliviscaniini iinpelrare gesta pontificum, ab iniiio
nullum ego scriptum mittam, nec vos aliud portetis, geslorum Sergii papx,in quibusinvenilurEbo fuisse
nisi quoj cum regc.cl cum episcopis nobis convenit. damnalus, usqtie ad prxsenlem annuni istius prx-
Eamus simpliciler, quia sicut Scriplura dicit : Qui sulatiis, quia r.os iu istis regionilms satis hoc indi-
ambalat simpliciler, nmbutat confidenler (Prov. x, gcmus. Nam aliorum pontificnm gesta, si vos non
9). Sed si locum videritis, dornno apostolico aperire habetis, per me aut per Fulericuin habere poleritis.
debetis, quoniam nmlti jam dicunl, si illa firnia non De omnibtis islis qttx dilcclioni veslrx manJo ,
fuerunt qux tunc inde confirmata sunt, nec ista qualiler vobis placeant, aul qualitcr displiceant,
qux raodo liunl iirmaerunt. Et nibil esl jam firmum qtiantum vobis placueril et lictierit, et qux milto
quod episcopi et apostolica sedes decernunt; neque qualiter ad vos salva pervt neiiiit, per isttiin mis-
de nostris jucliciis, nec eliam cle excommunicatione sum nostrum mihi liiteris remandate. In conclusione
cnrant; nec presbyleri a nobis degradati pro noslro auteiu vobis scribo, quod sanclus Petrus apostolns
judicio stium ministcritim dimittent, quia nihil est ^ Apollinari dixil, quando etini Ravennam prxtlicare
firmum quod agimus : sed sictil vult rex, et sicut transmisil, Domintts nieus Jesus Chrlslus miltat
nos aut odium movet, aut gralia, aut cnpidius, aut angclum suum coram te , qui cttsiodiat vias luas
timiditas, ila et noslra el aposlolicx sedis vadunt ante te, et aimuat qux postulaveris.
judicia. Et recordari debetis apostolico, qualiter de
sua excommtinicatione et proprix roanus confirma- EPISTOLA IX.
lione fecit Gunlharius. Qtia de re providendum est ADEGILONEM EUMDEM ARCIIIEPISCOPUM.
in talibus, quia jain hoinines plus proclives et vo- De Gothescatcoejusque assertionibus, el de Prudentio
lunlarii sunl ad impune peccandum, qiiaui ad regu- episcvpo, ut suggeral ponlifici.
larem disciplinam suscipiendam et observandam. (Apud eumdem.)
Et si domnus apostolicus a vobis qtixsierit ipsas Charissimo el fiJissimo niihi plurimam in Chrislo
auclorilates, qualiter isli dejiciendi jutlicati fuerunt, salutem.
potesiis si vobis videlur illi respondcre, quia unani- In aliis litteris ideo lanta vobis scripsi, ul habere-
miler episcopi suum studium ad hoc converterunt, tis rci urdinem et plenitudinem , ac verilatem de his
ut isti fralres resiitiierenlur : unde illi miserunt qux fuerunt gesta in syuodo, quia domnus aposlo-
auctorilatem quam invenerunt. Et quia non fuit D licus , sicut in vobis directa Iegetis epislola , cuncla
eorum studium ut in dejectione permanerent, illas quoe.ibi gesta fuerunt plena fidelique narratione ad
auctoritates sacrorum canonum, et decrelorum In- se referri prxcepit, et animus vester, ad iter subita-
iiocenlii, Zozimi, Leonis, qux supra dictx stint, et nenm et difficileoccupatus, intenJere forte ad cuncta
illi sunt cognitx, ei transmillere omiserunt. De non potuit, licet inde in epistola synodi sufficienler
quorum restitulione, si VulfaJus in causa non foret, sit positum, et etiaro de aliis qux scribo, mihi verbis
saiis Ecclesia indurare potuissel, qui intcr canoni- vobiscum conferre non licuit, qux peto, sed el ista
cos et monachos, urbanos et parocbianos , una cum qux sequuiilur, utin lalium mantisnon veniant, unde
Vulfado non sunt amplius qnam novem. Ego tlico scandalum possil oriri. Posl illas atitero scriptas Iit-
quod mihi videtur charilatis affectu ; veslra autem leras, liunliatum est mihi, de cella nostra, qux vo-
prudenlia, et ad hxc et ad plnra alia, Deo gratias calur Altumuillare, monachum nostmm nomine
satis sufficiet. Pelo cliam ut ad hoc quod domnus Guntberlum aufugisse cum libris, et vestimentis, et
aposlolicus mihi scripsit de durilia Pharaonis, sicut caballis, et aliis eliam qux furari potuit. Qui sxpe
in epistola mihi missa legitis, ei ex ordine condi- pro suis negligeiiliis regulariter correptus fuit : et
calis quam benigne eosdem fratrcs ct anlea el quia sxpe Gotbescalco furtim se conjunxerat, et lil-
l
fi9 EPISTOLJE. 70
leras ei dederat, et ab eo acceperat, secundum re- .A Baptismi, inquit, sacramento eos emit, non lamen
gtilam in gravioribus culpis missus fuit, el dicitur pro eis crucem subiit, neque mortem periulii, neque
illius perversa doctrina depravalus. Et sicut mihi sanguinem fudit. Unde latius dicta.in suis scripiis
dictum est, quasi ipsius Gothescalci reclamalionem inveniunlur, qux in altera scbedula vobis milto, ut
vult perferre ad doinnum apostolicum , videhs qua- si fuerit vobis visum, domno aposlolico eam nion-
liter illa adversuro mc, qux de istis partibus ad illuin slretis a me vobis direclam, non ad illi ex mea parle
veniunt, suum ctirstun accipiunt. El audiens, qnotl ostendendam, sed ad vobis habendam. Sunt etalia
domnus aposlolicus domno regi Carolo de me scti- qnx dicit.qux mihi videntur esse perniciosa et filei
psit, qttia scmpermc tegere non debel a lalibus, nec calholicx conti*aria,qux si ad hoc vcnerit probabmit
'valel: ut providerem ne pro eis landem ajiqnantlo sapientcs alque calholici. Milii de lanlis ac lalibus
incurramqux non opto, el ipse fralcr el alii licentcr laliter%npelilo stiflicit sedfere in angulo domaiis, et
qux volunt aut nioliuiiliir, atit faciunt. Nam ego non conserere' cbraentionum manus cum imilicrc
nescio in quibus domnus aposlolicus lam sxpc se litigiosa in domo communi : et sullicit ul sit mih
lexisse me dicat. Si enim de Roihado dicit, 11011 sin- anima mea pro spolio. Nam idem Gothescalcus, vcl
gulariter mea auctoritas, sed episcopprum regtii quia jam tempus est ut veniat quod Pauhis prxdi-
doroninoslri Caroii, ad quos contra me provocavit, B xit aposlolus de ultimis temporibtis , vel inviJia
eura dejecit, sicut subscriptioncseorttm demonstrant. mei, quasi mc langat cjuoJjussn episcoporum illum
Si de islis ordinalis dicit, sicut modo coniprobatum cuslodio, diciturmullos habere fautores, sicul Isaltuit
vidislis et audislis , ego eos non judicavi, neque de- domnum PruJenlium, sictit scripta ipsitts leslantur,
jeci, neque cum jadicibus eorum subscripsi. Si de qux a phiribus qni illa habent possunt proferri. Qtii
Golhescalco dicit, de quo, sed et dc prxfatis ordi- etiam, videlicet tlomnus Prudentius , in Amiali
nalis, ab Arsenio scriplo interrogalus sCriptis ratio- geslorum noslrorum regum , qux composttit, ad
iiem reddidi, eumdem Goihescalcum a duabus syno- confirmandum suaro scnlcnliam, geslis anni Doiiii-
dis damnalum , jubenlibus episcopis postquam judi- nicx Incarnationis 859 indidit dicens, Nicolaus pon-
catus fuil custodiendum accepi, ne alios sua perversa tifex P.omanus de gralia Dei et libero arbitrio, tle
doclrina noceret qui sibi prodcsse nolcbal. De quo veritate gcminx prxJeslinationis, et de sanguinc
cliam lilteris domno aposlolico suggessi, qualis cjus Chrisli, ulpro credenlibus omnibus fiistts sit, fide-
sit doclrina, et utrum vellel ut ei licentiam ad eum liter confirmat et catholice decernit. Quod per alimn
cundi darem , an alteri eum per suaro jussionem non audivinius, nec alibi legirous. Unde quoiiiam
commendarem, ne sine auclorilale duarum synodo- ipsa gesta, quibus nxc conscripta sunt, jam iu plu-
rum diffinitionera dissolverera. Si iili placet pcr C rimorum manus devenerunt, necessc esl ut taliter
seipsum audire, niandet, et cgo illum dimiltam ut ad cle hoc domno apostolico snggeratis, ne scandalum
eum vadal: quia si rex illum ncn misciit, ege nen inde in Ecclesia venial, qnasi ipse quod absit talia
babeo tantos custodes qui eum deducant. Si eliam sicut Golhescalcus senlial. Et precor ut de inea parte
illi placet ut alius eum rccipint, cl suam doclrinam nihil ei dicatur, quia commotiim dicilur habcre
sive synodus, sive quilibel episcopus audiat, et si suum aiiimum erga me, ronliis ad euni contra me
bona esl sequatur, si prava cst, ab cis qui cum au- scribentibus, ct mibi derogantibus, ne scandaliim in
dierint refellalur. Et illi quibus hoc commendaverit, nie inde relorqueal unde culpam non habeo. lpsum
facient de illo quod sacris regulis vidcrinl convenire, auteni Annale quod dico rex bnbct, et ipse est ille
sicut illi de eo fecerunt qui se sacras regulas inlel- libcr, quem coram vobis iu Ecclesia, ubi vos nolis
lexisse putarunt, nihil mea interest. Tamcn si commendavit, coram vobis ab illo mibi prxstitum ei
aliquis vos interrogaverit de sua doclrina, hanc esse reddidi. Plura denique vobis de ipso Gplhescalco
illi respondere potestis, sicut ct verba et scripia scribere poterain, quam perniciostts sit,' et niulto
iilius deinonstrant. roagis noxius cril roultis, si ab ipsa cuslodia fuerit
1. Dicii enim deilatem sanclx Trinitatis trinam absolulus : quia pro cerlo lalia dicit et lalia facil,
esse, sicut sunt Ires sanctx Trinitatis personx. D in quibusevidenler cognoscittir autdoRiuoniacusesse,
2. Dicit ita geminara esse Dei prxdeslinalionem, ut aut maniaticus : el scitis quoniam mania esse non
siculDeus quosdam ad vitamxternam, ila quosdam solet absquc dxmonc. Et si aliquis vos interrogave-
prxdestinaverit ad mertem xlernaui. 3. Dicitqupd ril cle ipsius custodia, lalem esse veraciter illi re-
iion vult Deus pmnes horoines salvos fieri, sed lan- spcndcre potestis : QuidquiJ fratres in cibo et polu
lum cos qui salvantur : omncs aiilem salvari quos- habent, lioc eiquolidic sinc ulla negligentiaminislra-
cunque ipse salvarc voluerit, ac per hoc qiiicunque lur; vcsliinenla illi a.l suffieientiam offeruntur, si
non salvantur, penitus non essc voluntalis illius tit vult ille aecipere : Iigna ad focuin facicsidnm illi suf-
salventur. 4. Dicit qtiod non pro toiius munJi re- ficienlcr danlur. In raansione in qua ciegit camina-
demplione, id est, pro omnitim hominum salute ct tumhabet, et necessarium. Lavacra illi non dene-
redemptione, Dominuset salvalor noslcr Jesus Chri- ganlur : sed poslquam in camdcm maiwionem in-
suis sit crucilixus et roorlmis, scJ tantuin pro his travil, non solum corpus lavare noluil, verum nec
qui snlvantur. 5. Dicit exponens senlciiliain apo- inantis, necfaciem Antea enim, sicut illi icstantur
Sloli Pelri, rum iui emit eos Dominum neg nles, inter quos conversaliis erat, turpissimus ct aJhue
71 HlNCMAfURIIEMENSISARCIIIEPISCGPI 72
quanlum polesl in sua turpitudine manel. Et sciatis seraphim : Sanclus, sanclus, sanctus Dominus Deus
quia maxiina nausea in ista Ecclesia commovebitiir, ' Sabaoih (Isa. vi, 3). Et concinente David : Benedicat
si ad syiiodum venire jussus fuerit, aut de ipsa cu- nos DeusDeus noster; benedical nos.Deus,et metuant
stodia absolulus exstiterit. Qux non pro medico, eum omnMfines lerrw (Psal. LXVI,8). Et confitenie
quia nulla mibi inde esl cura nisi pro aliis, sed vos Paulo : Ete ipso, et peripsum, et in ipso sunt omnia.
probabilis me verum dicere. Tales enim surgent qui Ipsi gloria (Rom xi, 56). Cum esse Deus unus dici-
adhuc lalent. lur, et in noinine, non in nominibus, credens qui-
que baplizari prxcipitur, et a serapbim ter Sanctus
EPISTOLA X.
canlatur, et umis Dominus Deus Sabaoth conlitetur,
ADEGILONEM EUMDEM '.-.'
ARCHIEPlditSOrtJM. et a David ter Deus nominatur, et metui peromnes
* -* iines terrx unus oratur, et a Paulo post Trinitalis
Gothescalci ejusdem doctrinw ube$pr exposilio, quam
prwcedenli epislola promitteuat. confcssionem tinus Deus gloriiicatur, trium perso-
narum sanclx Trinitalis una deitas, qux Trinitatis
(Apud eumdeni;) esl unitas, demonslralur. Ac per hoc, quantum ex
HINCMARCS, nomine non merito Rhemorum epi- se est, ista perniciosissima lixresi, iJoIoIalrix vi-
scopus , aC plebis Dei faiimlus, sanclissimo ct rcve- delicet malre, a mystica Nicxna synoJo gladio ver-
rentissirao EGILONI archiepiscopo. bi Dei perempla, et ab isto nuper resuscitata, fides
SI aliquis vos interrogaverit de Gothescalci do- in qua baplizali siimtis, et qua corde creditur ad
ctrina, unde vobis jam qnxdam scripsi, hanc esse jusliliam , et ore confitetur ad salutem evcr-
interroganli rcspondere polestis, sictit et verba et liliir.
scripla illius demonslraiit. 1. Dicit euiin deiialem 2. Liberi arbitrii opera , sive bona sive mala,
sanclx Trinitatis trinaro esse, sicut stint tres san- nihil valere ad nieiilum, sed sive ad vitam sive ad
clx Trinitatis personx. 2. Dicit ila gcminam csse inorlem, cuncta Dei pnedeslinaiioiiem agere, ab isia
Dei prxilesiinaiionem, ut sicut Dcus quosdam aj prava doclrina cnucleatiir. A qua el reprobis lolliiur
vilam xternam, ila quosdam prxdcslinaveril ad mcrituni damnationis, el juslis meritum auferlur
morlem xternam. 3. Dicil quod non vult Deus om- sttlutis. Ac per hoc ficc illi jusle daninantur, qui
nes honiines salvos fieri, sed lanluin cos qui salvan- justi esse non possunt : nec isti juste remuncraii-
liir : orones autem salvari, quoscunque ipse salvare ltii'i quia aliud quam jusli esse non possunt. Nec
vulncrit. Ac per hoc quictinque non salvanttir, pe- injuslis ergo qiiidquain accjuirit merituin, nec in ele-
nitus non esse volunlalis illius ut salvenlur. Omnia, ctis aliquid gratia operatur : sed in uiraque parle
inquil Scriptura, quwcunquevoluit Dominus fecil in cl perdilio et salus non est ex judicio proprix ac-
cmtoel in terra, in mari ct in omnibus abyssis (Psal. lionis, sed ex prxjudicio Domini voluntatis, totum-
cxxxtv, 6), etc; In volunlate lua, Domine, cnncta que Dei opilicio reputabitur. Non eniin potesl di-
sunt posita, el non csl qui possit lum resistere votun- cere iigmeiitunj ei qui se finxil, Quare roe fecisti
tati (Estlier xm, 9). Ergo non vult omnes salvos sic ? Non igitur aliquis libero arbiirio condemna-
fieri, sed laiiltim eos qui salvanlnr, qtiia si vult bilur, nec qtiisquam pro gralia misericordias Domi-
quoJ iion potest, omnipotcns non est. 4. Dicil quod ni in xlernuni cantabit. Si eniin, qtiod cxcus isle
non pro totitis mundi redemptione, id est non pro in nieridie palpans non videt, Iiberum non esset
omniiim horoiniim salute et redemplione, Dominus arbilrium, unde lolus in massa perdilionis Adam
et Salvator noster Jesus Chrisliis sit crucifixus, sed perditus, cum suis cliam aJditis jusle judicaretur
tantuin pro his qui salvantur. 5. Dicit exponens sen- mundus? Etrursum, nisi Dei gralia esscl, quomodo
tenliain aposloli Petri, eum qui emil eos Dominum cx eadem massa perditionis eleclus, id est, gratia
neganies (II Petr. n, 1), Baptisjni, inqtiil, sacra- lectus salvaretur mundus? Misericordia, inquit psal-
menlo eos emil, non tamen pro eis crucem subiil, nms, el verilas obviaverHnlsibi, justilia et pax oscu-
neque sanguinem perltilit, neque sanguinem fuclit. latw sunl (Psal. LXXXIV, 11 )* Misericordia quidem
Uncle latius clicta in suis scriptis inveniunlur. Ex est, qua salvanlur elecli: verilas auiem est, qua
quibtis mortiferis capitulis quanta exiliosa prodeant, in raassa perdilionis deseruntur reiicli. Justilia qui-
catholicus et lilleralus quisque conspicere po- dcm cst, quia non assuniunlur reptobi : pax vero
icst. his est, qua de una eadenique massa perditionis gia-
1. Hinc enim adinvenlione diaboli dicentis ad lia fiunt probi. Uiuie Paulus dicil: Stipendia enim
Adam : Erilis sicut dii (Gen. m, 5), phiralitas deo- peccali mors, gralia aulem Dei vila wterna (Rom.
ruin inducilur, quoniam si trina est Deilas, tres dii vi, 25).
erunt. Unitatem quippe in Trinitale, non eadem 3. Sed el male interprelando Scripturam : Omuia
persona, sed eadem iroplet essenlia , id cst deitas , quwcunque voluit Dominus fecit in ctslo et in lerra,
qux Trinitatis est unitas. Et in lege Domino dicen- in mari et in omnibus abyssis ( Psal. cxxxiv,
te : Audi, Israel, Dominus Deus tuus Deus unus esl 6); In voiuntate lua, Domine, c:ncla sunt posi-.
(Deul. vi, 4). Et in Evangelio : Ite, docele omnes ta, ct non- est qui possit luw resislere volumati
gentes, baplizantes eos in nomine Palris , el Fitii, el (Estlier xin, 9), iniquus Deus, qui inferl iram
Spiritus sancti (Mattli. xxvm, 19); et canlanlibus his qui conlra prxdcslinationem et voluniatem
75 EPISTOLiE. 74
ejus salvari non possunt, et bis qui alicno, itl est. A bris remanentes pereunt, pereuntium est meritum.
pnmi parentis peccato venditi sunt, el pro quibus Universw enim vim Domini misericordia et veritas
non est data redemptio. ab illo asseveralur. El vel Ut enim reus dami«tur, inculpabilis Dei juslitia
non intelligens, vel scienter mendaciter inlerprc- est; ut aulero reus juslificetur, ineffabilis Dei gralia
tans ex Scripturis quod bene et vere dictum est, est. Et redemptio humani generis omnibus proposita
dum Deum inlirmum dicere vitat, iniquum facit, est, sed fidelibus dat salutcm. Sic enim dilexit Deut
dedignans, usus pessimo prxceptore seipso, ab alio mundy,m,ut Filium suum unigenitum daret; ut omnis
discere qualiter debeat intelligere, quia sunt qux- qui credit in eutn non pereat, sed habeat vilam wter-
dam qux dicitur non posse omnipotens, docente nam; qui autem non credit,jam judicalus esi (Joan.
Paulo, Deus fidelis permanet, seipsum negarenon po- m). Quod et Dominus ostendit quando sacramenta
test (II Tim. n, 13). Qui etiam niutari, mentiri, passionis sux discipulis et apostolis suis tradidit
falli, peccare, miser fieri, vinci ac mori non polest. dicens : Hoc est corpus meum, quod pro vobis trade-
Qtix et his similia si posset, vel si hxc velle posset, tur (Luc. xxn, 19); et: Hic est sanguis meus, qui pra
omnipotens non esset. Unde nunc longum est scri- vobiset pro mullis effundelur (ibid.). Utrumque enim
bere, et st hic nebulo in his sanum sensum habe- in Evangelio invenilur. Inter quos, quibus hxc tra-
ret, in hac sententia non erraret, qui dum dedigna- B didit, erat et Judas, reproborura tenens parlem, si-
tur fieri discipulus veritalis, si ei liceret, magister cut et cxteri discipttli electorum partem ferebant.
fieri vellet erroris. Idem quippe non pro omnibus sed pro multis tlixit,
4. Necnon et loquenlc de scipso in magno Pctro: quia non omnes credittiri erant. Effusio enim san-
Non tardat Dominus promissis suis, sed patienter guinis Christi, justi pro injustis, tam fuit dives ad
ut si universitas captivorum in redempto-
mqitpropter vos, nolens aliquos perire, sed omnesad pretium,
rem suum crederet, nullum diaboli vincula retine-
pamilenliam reverli (II Petr. III , 9); et in divino renl.
vull Qui autem non credunt, ipsi sibi damnatio-
Paulo : Omnet komines salvos fieri, qui dedit nem acquirunt. Nam sicut incarnatio, prxdicaiio,
redemplionem temetipsum pro omnibus (I Tim, u, 4, miracula, ita et mors Christi, salus et honor est
et 6); et: Gratia Dei pro omnibus gustavil mortem credenlibus, non credentibus autem Iapis offensio-
(Hebr. u, 9); et: Si unus pro omnibus mortuus est, nis et petra scandali, veluti in Scripturis multpties
ergo omnet mortui sunt, et pro omnibus mortuus esl el passim qui iegunt inveniunt, et in nalura creatu-
Christus (II Cor. v, 14); et in propheta cum jura- raruin ccnspicitur, per quas invisibilia Dei cognosci
mento propter incredulos : Vivo ego, dicit Dominus, a Paulo dicunlur (Bom. i, 20). Unus naroque ac
nolo mortem peccatoris, ted ut convertatur et vivat. C idem sol liitum stringit, et ceram liquat, et condilor
Et in omni catholica Ecclesia, quse pro omnibus ac redemptor, atque salvator noster, non alia cogi-
hominibus ex traditione apostolica illi supplicans, tatione justus adjuvat, atque alia injustos damnat:
iegem hinc credendi lege nobis slatuit suppli- sed una eaderaque vi naturxsingularis, sibi semper
candi, veritatem mendacem dogmatizal. Et cum indissimilis, dissimiiia disponit una prxdestinatione
Christus de diabolo dicat: Mendax est ab initio, et sua, qux semper in bono est, et sic est gemina,
pater ejus (Joan. vm, 44), si idem Chrislus juxta sicut unus sanctus Spiritus et dtro ejusdem data,
istius doctrinara mendax est, suis ipsis verbis, quod una charitas et duo ipsius prxcepta. Una Dei prx-
nefas est dicere, similis ei, id est diabolo, mendax destinatio, aut ad donum pertinens gratix, aut ad
esse convincilur. Esl autem Deus verax, et Gothes- retribulionem justitix. Non ut Deus reprobos prae-
calcus raendax : quia unus ideraque Sol juslitix destinasse credatur, quod absit, ad pcenam, sicut
Christus, ut repararet omnium vitam, recepit omnium creditur electos prxdestinasse ad gloriam, et eis
causam, inde in omnes nianante justitia, ubi est gloriam prxparasse perennem; sed ejus prxdesti-
omnis humana suscepta natura , non culpa, qui nalione, veluti ei canitur a propheta : Misericordia
omnibus ortus est, omnibus venit, et pro omnibus et veritas prmcedent faciem tuam (Psal. LXXXVIII, 15),
passus est, et omnes vult salvos fieri qui pro omni-'. D per misericordiam conferantur qux ad donura per-
bus passus est; sed non ab omnibus videtur, et non tinent gralix, et ad verilatem justi judicii referan-
omnes salvantur. Lux enim lucet in tenebris, et lene- lur qux reddunlur retribulione juslitix. Bonus est
brm eam non comprehenderunt : quod non pertinet enim et justus in omnibus Dominus, quoniam bo-
ad culpam lucis, sed ad tenebrarum. Lux quippe num est cum debitum redditur, et justum est, cum
venit in mundum dicens : Ego sum lux mundi: qui indebitum sine cujusquam fraude donatur, sicut
tequitur me non ambulat in lenebris, sed habebit lu- scriplum est: Cuivultmiseretur, et quem vult indurat
tne» vitm (ioan. vm, 12). Sed dilexerunt homines (Rom. ix, 18). Miseretur nimirum Deus, gratis im-
tenebras magis quam lucem. Erant enim eorura partiendo misericordiam, et auferendo nequitiam:
mala opera. Et item comprehendentibus lucein te- obdurat autem, non imparliendo maliliam, sed juste
nebris, ipsa lux per Apostolum dicit: Fuislis ali- non impartiendo misericordiam; sicut dicilur ob-
quando tenebrm, nunc aulem lux in Domino (Ephes. durasse cor Pharaonis, id est per gratiam non
v, 3). Quod autem quidam sequentes lucem salvan- emollisse, et traditiisse quosdam in reprobum sen-
tur, salvantis est donum; el quod quidam in tene- sum, id est, ex retributione justilix per gratiam no»
PATROL. CXXVI, o
75 HINCMARIRHEME.NSISARClfiEPISCOPI 7£
liberasse a reprobo sensu, Et multa alia hoc genere tA aspera in vias planas fecerunt, facile posse revinci
locutionis dicta, in Scripturis inveniuntur. cognoscitis. Non igitur est perfunctorie transeuri-
5. Et qujtrioculus est per prophetas, dicente Dei dum quod Cceleslinus scripsit pro talibus aiqiie"A&
Spirituper aposlolos et evangelistas : Unus esl Deus, talibus (&list. 8, ad episcop. Gatlim). < Merito, iri-
tfno fides, unum est e,lbaptisma (tiphes. iv, 5); in.quo quiens, causa nos respicit, si silentio favearhus er-
s/inctificatio spiritus per aspersionero fit sanguinis rori. Ergo corripianluf liujtismodi; non sil bis lil;e-
(jhrisli, quo redempti suraus de vapa, qoslra cqn- rum babere pro voltuitale sennonem. Desinat, si ila
versatipne palernx tradilionis j^ PejjU IL). ^gtypfc.. res suht, iifcessere novitas vetuslaiem; desinat Ec-
enim ejusdera Jesu Christi Fitii^x fg^f^i»1?* <?£ clesjsirum quietem inqtiiefcdo turbare. » Alioquin,
omni peccato (I. Joan. u,£k aui ^^M u( Leo dicit, inferiorum ordinum culpx ad ntillos
"^JM^1,&
ianguinem Jesus Chrislus, tian iftsjjpfyg/f l9»j|<( «/* ma^is sunl refefchdaB,quam ad JesiJes negligentes-
aqua et spnguine. Et Sfllrilvs efyqu} liftijjpetur qup- «iuerectores, qiii imiltam sxpe nutriuni pestilentiam,
niam Christus est veritas: quia tres suntqju} {.estim.o- ctum riecessariarij dissimulant adliiberc mcdicinaro.
nium dant, spiritus, aqua et sanguis, et, tre,s,untjt», Mnita'vo6is scri(iere poteram de bis, sed et de aliis
dictis hnjus procacissiini liominis, si
jtunJ (U.oan. y, 6). Spirilus ulique sanclifica,lionis, exitiQsissnnis
qt. sangujs, redemptionis, el aqua baptismatis, quse JP licuisset," c't arilea hiric vobis scribere mpJitalus
tria unum sunt, pl, individua manent, njhjlque eo- fuissem. V.': .' Sed - .- in arliculo
*' quia ;SM niissi
' :'.•..jam prpfectionis
:''jfr,. -,
rum a gui cpnn^xjone sejungitur. Et haq fitie, viyit nostri, quem ad vos dirigebam, nuhljsltum est miiii,
etproficit calhqlica Ecclesia, mtrodata,tjtvagrp aq,ua^ habitu lanturamodo raonachum iiostruiii, ejustleni
ui, verbo, quoniam non est ununi, et salutare ha- Gothescalci complicem, in partes Itai\ae quo pefgi-
his qux furari de hioriastetio pottiit aufu-
ptisma, qu©4 in eadem catliqHca celebratur Eccle- (is, cunt
sia, vel a,qua sine verbo, yel verlrom sine aqua; sed gisse,' hecessarium duxi, accilb liotario, Vel hxc
cum aecedit verbqm ad elemenlum, efficitur sacra- parva el uimulluario sermene qu8e"rtieiisdri sugges-i
menliim, spiritu qui in principio ferebalur super sit emissa, vestrse sapientix intMnaro; ut si forle
aquas sanclificatum, quod unp mili^um lancea ape- ilclem pestifer lii illis partibus, de iizania magistri
wfiBle lalus Cbristi in cruce, continuo exivit de se- sui ahqua s^inina-veril.,et, a.qujhu#ih»,ntintle inter-
creto divinae bunianUatis et humanse diviiiitatis, r<)gati(uenli%, babeaiis quse iijis (Uidooliyna ejus
sciiicet sanguis et a,qua, unde lavacro rigaluj t\, ceita respond^ ^ssi^is, et ftc,PSft«fflife «Aetenius
poptilo Ecclesia credentitim, qujorum corda fide qux missus npster tftni diu, inprari cogeijgtp^, ut ei ne-
datur per spiritum. pjjr,ifie*atur, quique sne saivi ' cesse foret vos IPHJJIUS seqqj.
tiunt, quoniam chariiwDui diffusa est in cordHwt,q MSTOLA XI,
nostris per Spirilum smclum qui datus est nvbis
(Rom. v, 5), in quo eredqnte§ sinnati sumus spiritu
pjqmissionis sanfatse, Et item, eodem dicentft Apo* Bttipfindetm^repatams ejus liueiis^ purgans se de
siolo : In qm sigmti, sufwts «*».die rttemfHiom «Wmftomt et
Wffir % *°lW ^' M¥k
Yulfadt, wm de Benealcti papm pnvilegto, et
(Ephes. iv, 30^, ute#t:. in.eodein saci)amemo bapfctr Aetit s$Hoi$<Suessidhensi4,:de^Qi^mtAidmto usu
sroatis, in quo nuifc»qsi diacreflo reiiaioruta, dioettte
Apostok): Qukunqm b.aptimti}*»»».«* inCfviMp, in
morleipsiut baptyzaX.tsumus(Rqtn. yi, 3),;,pt; 0,«**»- Doroino sanctissimp et reverftnlteimo Patrum
que in Chritto baptwli, etfit, Qh^Utmninduyiiis, j%on Patri NICOLAO, primx ac summaesedis apostolicx et
est Judwus neque Grcecus,non, esl servus neqye-lilpjj aniversalis Ecclpsise papx, UiNCMARos, riheraorum
non est masculus nequefm'n»> omnesenim ununp,esltf episcopus,et vestree sanctissimce patjeniitatis devo-
in Christo Jesu (Gal. iu, 27). Quonia.roquos aujts$x#g lissimus faniulus.
in torpore, aut setaf d^scernjt i% teinjore, ajj, ii)i- Decinlo tertio Kalend. Junii praeseniis xv.indktio-
maculato divini fontis utoro orones iij unaflv mrii nis, mandatus a domno nostro, devotissimo fiUo
gratia mater infantiamj t». renatus ex aqi* el SJB1-Pvestro, Caroio rege glorioso, obviam illi eunti ad
ritu, nou soluin smritalis, sed etiam iiy^iJiiiliSir colloquium fratris sui Ludovici regis gloriesi ad
fit spiiitus, et per adoptionis graliam DeiJ\ilius, Meiis civitatem, quo secum me duxit, ari palatium
cttm visibiliter vid^ntibus, appareat ca,rq et bpmim» ejus qupd Salmontiacus dicitur in Laudwtenti paro-
filius. Contra qu» prooia, ipsius unjtus eiusdemque ebia veniens, et secandum jussienerir illius fnatres
baptismaiis veritas ista pestilentissiBao 4vgraale aostrdfi de Valfadi coflegio mecum ducens quo et
evacuatur, quqd nuHaiii, crjedentibus spem salutis fratresac consaeerdotesiwstr», RotljadusSniessorura
relinquit, neq a qup cj;*dtnHfiSsalulero sperare pos- episcopus, et Hincmatrus Laudanensis episcopus
simus, faciens Deum imqpro atqu^ jnendacem, el convenerunt , oonveniente elian», pr^tfatcv ttiieclo
personarum acceptcrem, dAmittifc.Quae, sed et alisB fratre nostro Vultado, Httpras sanctissira». patefcni-
ipsius blaspheinix, Scriplurarum auctprilate, et ca- nitalis el prxcellenlissimae apctorilalis ves^rx coram
tbolicorum tradiiione, qui in se loquente Doroino, eodero donino rege el praedictis fralribus nostris, ab
a cujus facie est sapientia et inteliectus, ei qui do- Egilone venerabili archiepiscopo Sennensia«cepi. ln
c«t liominem scientiara, bxc prava in directa et quibus, sed et in fitteris generaliter «d episcopos qui
TT EPISTOL-iE. 71
meain commota,
in synodo vestra auctoritate congregata apttd Sues- A dam faclione adversus exiguitatera
siones fuertml ibideni relectis, tantas et talesincre- taro duriler constaret, et utinam expttrgaret. Sie
pationes indignitati mex a dignilate veslra illatas enim bonx memorix domnus Lolharius in initio
inveni, sicut peccata mea roereiitur. Unde siprxsens ordinationis meae, apud Sergium, et poslea apud
corpore vobis adessem, qtiod sanctus Spiritus per os successorem ipsius Leonem, pro contenlione regni
beali Renedicti in Regula ab ipso dictala prxcipit, fratrem suum habebat domnumCarolum,
quam erga
sine cunctalione vel aliqua mora exsequi procura- Unda
minima pujus obsequiis fideliter adhxrebam, sategit.
rem. « Si quis, inquit, frater pro quavis
causa a quocunque priore suo corripitur, quolibet postea. DCQ\p.spirante, pcenitentiamegit.etlilteris
excesserat corri-
mpdovel si levitersenserit aniraos prioris cujuscun^ ad seJem apostolicam missis quod
Per quos etiara serenissima sanctilatis
qtie contra se iratos vel commotos quaravis modice, gere sttidtiit.
mox sine mora tandiu prostralus in terra antepedcs vestrx iranquillitas erga indignitatem meam tolies
ejus jaceat satisfaciens, usque dum benedictione sa- et adco sit commota, non debet a me conquiri, nec
netur illa commotio. » Quod quia corporaliler ante indebilis suspicionibus debeo agitari.
vestrx sanctilalis vestigia implere non valeo, meute Duo tamen sunt, qux tenere ne veraciter puto, et
et spirilu ubicuiique sum cum debita raenlis devo- " lertiiini quod in menle mea cognosco. Scilicet quia
Uone adimpleo, suadente beato Gregorio, sanctitatis comroolio animi vestri erga humiHlatem meam, non
veslrae prxdecessore, atque dicente in expositione ex veslris propriis molibus, sed alienis procedat
evangelicx senienlix : Si offers munus tuum ad suggestionibus. Et si vera essent qux vobis de me a
altare (Malth. v, 23), ac reliqua. « Debemus, inquit, quibusdam audio dicta, non solum merito erga me
ad proximum quamvis longe positum longeque dis- taliler moveremini, verum et incomparabiliter seve-
junclum mente ire, eique aniraum subdere, huroili- riu^quam movearoini zelo rectitudinis accendere-
late illnni ac benevolentia placare; et scilicel condi- mini. Sed gratias illi, cnjus gratia sum id quod sum,
tor noster, dtun tale placitum nostrse menlis aspe- quia perhibente mihi testimonium conscientia mea,
xeril, a peccato nos solvet, quia munus pro ctilpa licet in aliis sim peccalor, taroen in his de quibus me
sumct. > Et quia temptts antiuum, quod in Htteris apud auctoritateiri vestram audio denolari, non talis
huroililati meaedirectis de causa fratris Vulfadicol- sura in oculis diviriis, qualis depirigor in auribus
legarumque ejns inveni, ex benignitatis vestrx com- humanis. De tttmore namque erga sedem apostoli-
molionemihi conccssum intellexi, diulius susiinere cam, omniiimEccIesiarummatrein atque magistram,
passus non fui, quin post reversionem de prxfatc ja*n apud sanclx recordalionis Sergium alque Leo-
itinere, nunc eonsequenler isto qui instat mense ^" neni fueram denolatus; sed debilis obsequiis, co-
Julio prxsentis xv indiclionis, cum domno nostrc operante Doroino, quocunque se locus mibi prxbtiit,
rege in hosle ex omni regno suo collecta contra monslravi quod fidelis et devolus, humilis quoque
Brittones et Nortmannos iilis conjunclos, sicut el atque subjecius semper in omnibus et ubique erga
cxleri confratfesac consacerdoles nostri, secundum sedem apostolicam et ejus rectores exstiterim ; et
noslrarum regiouum gravem consuetudinem, cuni niodo cum tumore, quem quantum potui ab ineunte
suis vaclunt, quam longe infirmitale atlritus potero: xtate vitavi, dolosilate atque crudelilate, apud san-
cum bominibus commissae mihi Ecclesix perre- ctam et prudentissimam sinipHcitaieni veslram vi-
ctnrus, quantocius potui vestrx sublimitati saiisla- deor denotari. Qui postquam sensualiter percepi
clurtis, has hiimililalis meaelitleras ad vestrx san- dictum a"sancto Spiritu et iniprecari a sancta Dei
ctitatis vestigia, quoniam propter insidias principmr Ecclesia, de his qui in corde et corde loquuntur :
milii infestorum, quibus ad sua vota placere nor Disperdal Dominus universalabiadolosa(Psat.xt, i);
audeo, aperlenon valui.modo quopolui transmiltere ac, mula fiant labin dolosa (Psal. xxx, 19); et ut
maturavi. Denique post prxfatas vestrx auctorita- virum sanguinum, ila nihilominus et dolosum abo-
tis epistolas, releclum est in supradicto loco decre-
^ minari a Domino (Psal. v, 7), dplositatem et erude-
tum vestrx prxceptionis de restilutione prxdicto' lilatein quasi a facie colubri fugiens exsecrari cu-
fum fratrum nostrorum, et quod decrevistis libenlei favi (Eccli. xxi, 2) sciens beatos esse misericordes,
amplexi sumns. Et qnod prxfalus venerandus archie etjudicium illi filturum sine misericordia, qui noii
piscoptis Egilo iriihi ex vestro mandato inde injun facil misericordiam. De quibns vitiis in istispartibirs
xit, siiie felracialione exsequi procuravi. Qua de n Ecclesia mihi commissa, sed nec vicinx Ecclesiae
nil atiter, nisi veiuti a vestra auctoritate est diffini adversura nie haclenus fuere conqueslx, sed nec
tum, in poslmodum repetere cupio, sicut in processi modo conqueruntur. Unde datur intelligi quoniam
horum doloris mei apicum pro commotione erga riii illi qui de nie ista falso disseminant, si vel simili-
veslra explanans ptenius fnculcabo; in quibus, u ludines atiorum criniinum in me percepissent (quod
legitur, a doloroso diclum : Siljocutus fuero non quie rion ad excusandum exctisaliones ih iieccalis fateor).,
icel doldr meus, et tiiacuero non recedet a me [Jo\ iitiqqci ybliisnoii tactirsselitv S^d ryeHedictUs'Ddhii-
xvi, 7). Scio enira quia nisi multam rubiginem h nus, qui hactenus iioii tieSit rociifi cap^ioHeirideiiii-
nje conspiceret fictor mens, non toties roe isio igm bus eoruin, qui sxpe expugnaverunt nie a' jiivehiiiie
purgationis, exapostolicx sedis aitcioritatequortim niea, et non ppltierunt ihihi; proicgente Dorohio
79 HINCMARIRHEMENSIS ARCHIEPISCOPI 80
qui de multis tribulationibns eripuit me, in quem A datis lilteris in abdicalionem sui sacerdotio se
spero quia et adhuc eripiet. sponte amovit. Quem, ut Alexander papa in decretis
Hxc, domine et Pater sanctissime, cum omni suis ostendit, metus aut vis vel fraus, qux a nemine
animi contritione, et qua possura humililate de- pertulit, innoxium vel excusabilem reddere nequi-
posco, ut pensantes quanlo cordis moerore sinl di- verunt; neque, ut Gregorius de Pompeio monstrai,
cla, non aspernanter accipiatis, et non subdole au- violentia aut afflictio, qux a nullo suslinuil; nec
clorilati veslrx subjectionem meara scripsisse vobis eliam reclamatio ad apostolicam sedem, quam prse-
a quoquam persuaderi sinalis. Nec ea qux modo sens in judicio non emisit, ei consulere debuerunt,
dignalioni vestrx scribere fisus de clemenlia vestrx qui nullo cogente, nec etiam postulante, sed propria
benignitalis prxsumo, ad hoc scripta intelligalis, sponle, conscius criminum, de quibus parlim in
quasi increpationibus vestris duriler suseeptis, con- synodo fnerat accusatus, partim autem, nisi locum
tumaci corde resislere, et quse scripsistis irreve- peleret quxrendi consilinm cum quibusdam epi-
renti fronle vel erecta cordis cervice dissolvere, scopis, foret nihilominus accusandus, et de quibus
aut veslris aposlolicis jussionibus vel dilfinitionibus se purgare non poterat, secundum eoruradem epi-
resultare modo quolibet vel in modico velira, qui scoporum consilium, sequentium Africaiiuni conci-
sicut domino famulus et patri filius, in omnibus B Hum propter Ecclesix opprobrium, et insolentem
satisfacere et parere aposlolicx vestrse auloritati insultalionem sxcularium, ne dignitas sacerdolalis
desidero. polluerelur, libellura temperanlia, quam beatus Leo
Cxterum de Ebone, de quo humilitati mex san- ad universos episcopos per Campaniam et Samnium
clilalis veslrx subliraitas scripsit, mulla et in regum cxterasque provincias decrevit, manu sua subscri-
et in geslis episcoporum, qui jam nos ad Dominum ptum, propriaque confessione attestatum, synodo
prxcesserunt, et adhuc nobiscum in suis monu- sine ulla resultatione porrexit. Et Africani canones
mentis atque subscriplionibus vivunt, habentur, testimonio episcopi, etiam de se menlientis, adeo
qux apud nos el apud alios in nostris regionibus credi debere dicant, ut episcopatum amittat, siout
conservantur, multa etiam in scrinio sanctx et et Dominus in Evangelio monstrat dicens: Ex ore
summx sedis Romanx haberi non dubito. Unde ne tuo te judico (Luc. xix, 22); et: Ex'verbis tuisjusti-
videar quasi mei causa raortuo derogare, et sepulti ficaberis, el ex verbis tuit condemnaberis (Matlh. xu,
reprebensibilia gesta velle resuscitare, de aclis qux 37); et David prophela mentiendi quod occiderit
apud nos exinde conservantur, cur et qualiler de- Saul: Sanguis tuus super caput tuum : os enim tuum
posilio ejus acciderit, rationabilius videtur a nobis locutum est adversum le (II Reg. i, 16). Et sanclus
sileri, quam pleniter et ex ordine dici. Sed et contra ^4 Gregofius de Andrea : Quia flagitari judicium non
mulliplicem sapienliam vestram, qtiae excedil no- debet de causa quam ipse judicavit, quia si verum
tUrum sensum atque inlelligentiam,, et contra ve- de se confessus fuit (sicut in libello sux professionis
stram sumraam auctoritalem, qux supereminet no- quem habemus scriptum est, cujus exemplar cum
slram subjectionem, de illius qualicunque deposi- exeraplari nolitix synodalis sanclae memorix Leoni
lione quamcunque contentionem, quod absit, con- papx direclum est, in quo pro reatibus suis a pon-
sercre, vel quamcunque resullationem inire non tificali ministerio alienum se reddidit, et alium in
volo, non prxsumo, non debeo. Prareeriim cum et loco suo absque repetitione canonica consecrari
ipse, et iili qui eum non clamantem vel reaistenlem, decrevil), tanquam criminosus suo testimonio a mi-
sed potius, quantum ab eis qui interfuerunt videri nisterio ponlificali cessare, et juxta Leonis et Gre-
potuit, sponle conniventem, ante triginta et tres gorii decreta, ad promcrendam misericordiam Dei,
annos jam evolutos Judicaverunt, illic procul dubio privatam secessionem expetere debuit. Et si ialsum
sinl, ubi unusquisque sub tanlo judice, cujus oculis de se protulil, tanquam falsus conlra semetipsum
nuda et aperta sunt omnia, non possunt perdere sui testis abjiciendus fuit, prohibenle Doraino : Non
merili qualitatem. Verumlamcn ut pauca ex eorum _, loqueris conlra proximum tuum falsum testimonium
gestis ob rei notitiam vobis suggerendam comme- (Exod. xx, 16). Quod si non licuit contra proxi-
moremus, Hildemanno Ecclesix Belgivacorum epi- mum, multo minus contra semelipsum. Et idcirco,
scopo calumniis, quibus fuerat denotatus, regulari ut judices sui dixerunt, juste et rationabiliter a pon-
salisfactione exuto, Ebo, qui pridem cum aliis ar- tificali ministerio alienum una cum ipso eum red-
chiepiscopis et episcopis libellum, quem habemus, diderunt. De quibus, quantum rescire possumus,
de restitulione imperaloris Ludovici manu sua cum qui in noraine episcopi tunc fuerunt, in islis Cisal-
addilainenlo archiepiscopi edidit, in eadem synodo pinis regionibus nerao in corpore vivit, nisi solus
secundum tradilionem apostolicse sedis, velut Zo- Rolhadus; licet adhuc plures supersint qui Eccle-
simus de Procuio, Joannes de Contumelioso, Gre- siam et provinciam suam euin prius nullo impetente
gorius de Paulo decernentes ostendunt, et sicut deseruisse contra regulas sacras noverunt, et post
Gregorius multoties de episcopo non valente pro ejus depositionis ordinem cognoverunt. Et Aposto-
infirmitate corporis ad minislerium episcopale as- lus testamenium dicit in morluis confirmalum(Hebr.
surgere, quod si voluerit hoc modo, videlicet dato VII,9). Verum et de his qui me in illius loco ordi
Jibello, ab episcopatu se removere valeal scripsil, naverunt, non babeniur superstites, nisi prxfatus
81 EPISTOLi_. 8_
Rothadus el Erpoinus; quaravis in islis provinciis, A j prxsumpsi. Qui in monasterio, ubi ab ipsis rudi-
Rhemorum scilicet, Trevirorum, Agrippinensium", mentis infanliaesub canonico habilu educatus, inJe-
Moguntinx, Lugdunensium, Arelatensium, Narbo- que eductus, in palatio domni Ludovici imperatoris
nensium, Rothomagensium, Turonensium, Seno- non modico tempore mansi. Conversis autem ad re-
num, Bituricensium, Burdegalensium, non faciie gularem vilam et habitum fralribus in monasterio
plures inveniri possint episcopi, vel presbyteri, aut sancti Dionysii, ubi nutritus fuerara, in illud, sxcu-
diacones, qui aut ab iilis non sint ordinati, qui in lum fugiens, sine spe vel appelitu episcopatus aut
Ebonis deposilione fuerunt, et me quidam eorum alicujus prxlationis, diulius degui, et exinde assum-
et ab eis ordinati ordinavexunt, aut qui in ordina- ptus, familiaribus obsequiis prxfati imperatoris, ac
tione mea consentientes non subscripserunt, seu episcoporum convenlibus, pro sola obedientia mihi
qui a me aut ab illis non sint ordinati; quos ego injuncla inserviens, post aliquot annos monasterit
Dei gralia ordinavi. Qui post decenniuro quam idem quietem repelii. A quo, peccalis meis exigentibus,
Ebo, sicut Cisalpini episcopi dixerunt, depositus rupto anchorx fune, quo me in porlu negligenter de-
fuerat, el sine regulari repelilione vel reclamalione vinxeram.sub oblentu salutis plurimorum, persua-
permanserat, atque post annuin quam a Sergio papa sus horlamentis eorura quibus facilius quam mihi
sententiam notam susceperat, quam rectissime au- B necesse foret credidi, ad tempesiates maris magni et
cloritas veslra, ut videlicet divinx legis oraculum, spatiosi periculosissime sura rejactalus. Emenso
in epistola synodali per Egilonem direcla nobis autem anno post ordinalionem meam, Lotharius
exposuit, in synodo apud Belgivacum civilalem imperator, ut prxdixi, causa fralris sui erga me
Rhemensis provincix, a clero et plebe Rhemorum , commolus, epislolas a Sergio pnpa exegit, sicut
metropolis, sed et ab episcopis ejusdem provincix postea mihi innoluit, pro refricando concilio de
pelitus et eleclus, et cum decreto canonico prx- Ebonis depositione, quasi discordia cssct in Rhc-
senlia et unanimitalis consensu omnium suffraga- mensi Ecclesia pro mea ordinatione, quod nullale-
neorum ipsius metropolis, cunctis acclamantibus, nus conslitit. Unde isdem domnus aposlolicus lilleras
millo autem reclamante vel contradicente, regula- domno Carolo misit, prxcipiens ut Guntboldum Ro-
riter in eadem Ecclesia sum ordinatus, sicut epi- thomagensem archiepiscopum, ciinicxlcris episcopis
stolx de ordinalione mea[ sanctse memorix Leoni regni sui quos prxdictus Guntboldus ad hoc sibi
papx directae, et scripla ecclesiaslicx tradilionis, eligeret, obviam missis ejus Treveris ad banc cau-
qux in Rheraensi Ecclesia conservanlur, ostendunt. sam discutiendum dingercl, et me ad ipsam syno-
In quibus inler cxtera secutos se fore dixerunt dum venire faceret. Ipsi quoque Gunlboldo inde
episcopi, ordinatores videlicet mei, aucloritatera G litteras misit, ul cum post diera sanclx Resurrectio-
Africani concilii, quod missis episcopis, Ecclesix nis raissos suos idem domnus papa in servitium iin-
diutino tempore pro fnga Equitii destitulx jussit peratoris mitteret, ad prxdicluro locum cum episco-
ordinari episcopum. Et Damasi papse decreta, ad pis hanc causam difliniturus adiret. Sed et mihi inda
Paulinnm episcopum (epist. 3) a congregata in urbe lilleras misit, ut ad idem venirem conciliuin. Nog
Roma synoda direcla, de episcopis adhuc etiam in autem exspectavimus eosdem missos usque ad con-
slatu suo manentibus, et contra regulas transmi- dictum terminum, et non venerunt. Quapropter au-
grantibus. < Eos, inquit, qui de Ecclesiis ad Eccle- ctoritate litterarum domni papse Sergii, annusnte
sias migraverunt, tandiu a communione nostra ha- domno nostro rege Carolo, cum consensu archiepi-
bemus alienos, quandiu ad eas redierint civitates scoporum et cseterorum episcoporum regni ipsius,
in quibus primum sunt constituli. Quod si alius, alio Gunlboldus synodum condixit, quo Ebonem litleris,
transmigrante, in loco vivenlis est ordinalus, lan- quarum exf.raplar babemus, per Erpoinum provinciae
diu vacet sacerdotii dignitate qui suam deseruit Rhemensis episcopum directis, ex auctoritale prae-
eivitatem, quandiu successor ejns quiescat in Do- dicti papx convocavit, ut secundum ejus commenda-
mino tionem hanc causam regulariter difflniret, et difflni-
Ego autem decernentibus sacris canonibus Car- D tionem ipsius rei ad sedem aposlolicam secundum
thaginensis concilii, ut quicunque clerici vel diaconi, sacras regulas rclerre curarel. Quo isdem Ebo sibi
prb necessilalibus Ecclesiarura non obtemperaverint; conscius venire non voluil, nec ul apud sedem apo-
episcopis suis, volentibusees ad honorem amplioremi stolicam, a qua notam sententiam suscepit, absolve-
in sua Ecclesia promovere, nec illic in gradu suoi relur sategit, cum eundi illuc facultatem habueril,
ministrent, unde recedere noluerunl. Quod et san- quoniam diu in Italia immoralus, et proprietatem
ctus Gregorius in epistola ad Galliarum episcoposi de facultatibus Rhemensis Ecclesiae comparatam
'
approbat dicens (lib. vu episl. 110, ind. 11) : < Sicutt possederit, et abbatiam sancti Columbani aptid Lo-
is qui invitatus renuit, quxsitus refugit, sacris esit tharium obtinuerit, sed el in istis regionibus alteram
altaribus admovendus, sic qui ullro ambit, vel im- abbatiam adeptus fuerit, quas et habuit usque duni
portunum se ingerit, est procul dubio repeilendus. »i legationera in Grxciam a Lothario susceptam exsequi
Mentiset corporis ad obediendum episcopis et ordi- detrectavit, et ob id honores quos a prxfato impe-
natoribus meis colla supposui, quoniara aliter ducluss ratore acceperat perdidit, et per clementiam Ludo-
devotioue, sicul tunc roihi videre videbar, agere nonl vici regis Germanix in provincia Mogunlinacondu-
»5 HINCMARIRHEMpSIS ARCHIEPISCOPI U
ctum promeruit. Et nullum documentum canoriicum A esse jam non potest: nunquam igilur talis periua*
desua restitutione vel a sede apostolica absolutiorie, liendo solvendus est.
sicut prsecipiunt regulx, in vita sua synodo ulli De dileclo autem fralre noslro Vulfado et ej«s
ostendit. Qui sine docuinenti testimonio, vel litteris collegis, de quibus niibi sunima dignilalis vestne
de sua restilutione, iit Felix papa decrevit, mini- ailctoritas qux sibi placuit scripsil, nibil aliud
.strare vel recipi in ministerio sacro non debuit, a se sanctitali vestrx scribere prxsumpsi, uisi quod in-
et a plurimanim provinciarum metropolitanis curii cfcpaiiohes vestfas nbn ncgligenter sed diligenier
suis coepiscopis in judicio prsesens, et aci Secl^rii suscipio, et prxceptiones obedieiiier obauJio; et
aposlolicam non reclamnns, consonariter cxciiisM. • 'cjliia ilfis Siifllcere deBet prseslabiiis auctorilatis
Maxime quia per tot annos, etiam phst accettam veistrcebenignilas, et mfhi abundanter sufficiet, si
senlentiam a sede apostolica, innocehtiam Sifahj satisfactlonem humilitalis mex suscipicntes, credere
non asseruit, quam demonstrare non potuit; scd ei dignaii fueritis me vobis siropliciter scripsisse. Nam
quia anle regularem audientiam, vel ante prolatarh secundum ordinatorum meorum prxceptionem, qui
et conllrmalam atque ostensaro a sede apostolica inihi hecdum duobus exaclis mensibus post ordina-
suam restitutionem, per edictirm imperiale Lotharii tionem meam, in synodo apiid Heidis civilalem ha-
imperatoris, quod liabemus, minislefium episcopale B bila prxceperunt, eatenus ignorariti, quod febo post
prxsumpsit, quod, ul Gelasius in epistolis suis de depositionem suam aliqtios in Rbemensi Ecclesia
Acacii damnatione oslendit, manifestissime sacris ordinaverit, ut cis mecura usque ad diligentiorem
est canonibus inimicnm, qualia et qtianla Judicia traclatum ministrare non pef milterem, egi. Et hoc
incurrerit melius ipsi scitis. Nani el si, ut prscdixl- ipsum eisdem fralribus, decernenle Caribaginenw
inus, exigente imperalore Lothario, a sede aposlo- concilio ul ordinatis episcopis vel clericis prius ab
lica litterx missx fuerunl pro Synodo ex bac causa ordinaloribus suis placita conciliorum auribus ep-
congreganda, cum legatus ipsius sedls in has partes rum inculcenlur, ne se aliquid contra slatuta con-
veniret, tamen sicut ad nullam synodum, sed nec cilii fecisse pcenileanl, per Pardulum lunc diaconum
ad eam quam Guntboldus auctoritale lillerarum Ecclesix Rheraensis qui iiilerfuil synodo mandave-
domni Sergii papx congregaVit, isdem Ebo conver rtitit. Quoniam canones posteriores anlerioribus
nit: ila nec missus a sede aposlolica pro synodo ex jubent deferre, post synodum apud Suessiones ba-
lioc congreganda in islas parles advenh, veluti et bitam, cum eorum litteris, quarum exemplar habe-
epistola ipsius imperatoris, necnon et episcoporura irius, et quas in Romano scrinio inveniri posse
Belgiiese,Gallix, Neustrix et Aquitanix provincia- existimo, cuin meis pro eorum petitione liileris, et
rum epistola, cum lilleris domrii regis Caroli, sanctx C cum aliis petilionibus meis, ad sedem apostoIicaiH
memorise Leoni papx direclx, quas in scrinio Ro- (ionino papx Leoni pro confirmandis eoruin gestac
mano credimus 'servari, demonslrarit. Sicque sxpe- cx eisdem fralribus ad synodum non coaclis, quae
dictus Ebo, absque ulla repetilione vel reclainatione non scripsi, nec eis subscripsi, sicut et insynodo
susesedisapudquamcunque synOduhi,vel apud sedem veslra auctorilateccllecta eslendi, medirexisse non
apostolicam, a qua fueral decretum ut nec commu- denego. In quibus gestis veram prxfatorum fralrum
nionem inter clericos.susclperet, post datas litteras proseculionem adversum rae silentio non firroavi.
papx Sergii pro synodo ex bac catisa congreganda, Unde ex communi consensu, secundura canoues
ciim missos suos in istas paftes dirigeret^ et post sicut eos intelleximus, Judices postulavi; quorum
synodum auctoritate litterarum ipsius congregatam^ senlentiam sequendam vidi usquequo majoris wtr
quo vocatus, ut prxdiximus, non convenit, usque ad ctoritatis aliter exinde diffinitionem acciperem. Re-
obitum suum permansit. Videlicet, sicut superius c.epta aulem domni papaeLeonis excusatpria epistohi
memoralx litterx auclotitatis vestrx demonstram, cur eadem gesta non cpnfirmaverit, «dicens inn»
taHsasede apostolica et papa Sergio babitus, qualis csetera, < causas pro quibtis boc usqueac) lew$wa
abaWis non ignorabaliirliabeii., ld est, utcodex epi- suspendimus charitati veslrx diceraus. Prima igiteir
° hxc est,
scop^iiisostendit, pro crinirolbus suis honore priva- quia sicut ab episcopis prxnoinioata synb-
tus, et ab Ecclesia pulsus, et ideo, ante synodalis dus utiliter venrtlata .siye. sopita pst, ila per alifuos
exarhihis discussionem, ad quam Dei juditio non cx eis, ut dubilatio foret radicitus evulsa, statwta
perVenit, seciindum sacros Nicxnos canones non vestrx synodi destinare debuistis; » nesciens qokt
receplus. nos roelropolitani in istis regionibus no_ habemus
Quod ergo, ut Leo scribit, manens in corpore polestatero ut sine consensu vel ftissione regis a«t
non recepit, consequi iexulus carne non poterit; n.os ipsi ire aut coepiscopos uoslros (riioquarn lexv-
sicut sanctus Gelasius de Acacio dicit, qui a sede gius possimus dirigere. Subjunxit autem itlero poft-
apostolica damriatus et non restilutus, Hcet Anasla- tifex in suis apostolicis lilteris dicens:« Alia aulero
sius papa, sicut in libro episcopali legimus, eum juxta votumveslri desiderii id nos perficere minime
recipere voluerit, vitam finivit. Talis est, inquiens, permisit, eo quod legali sedis apostolicx prseseate*
dictus qualis signalus est nunquain esse solvendus, ibidem non fuerunt, neque imperialis epislola «o-is
talis usque in finem perroaiisil, talis esse non (Scsli- lalis est prxsentata, qux hoc quod expetenchioi
tit. lta talis esl hodie qtialis esl et diclus, non lalis inisistis specialiter indicare poluisset. Quariawi-
fj5 EPISTOLiE. «>
licet causa hsee est, quia hi quos depositos cuaritas A scireetposseobedire et conservare curabo.» Quatn
vestra aucloritatc synodi fore affirmat, per proprias eoistolain idcir.co ut veraciier venis cohfitear si-
litteras sedem apostolicam appellati sunt, et volunl giUatam oon misi, quia synodus epistplam a se di-
iterum noslra se Apostolica audiri pneaentia , et rectaro non $igillayit, ducens ^ncohgfuum^,iit quo-
hfrrt: si ciilpabiles invenli fuerinl, non sc ahnuunt niam archiepiscopus de ipsa synodo, qui eidem ve-
canonicam subire censuram. » stris ad ,§am vocatus aposlolicis liitefis interfuit,
El postquam bas litlcras domni papx Leonis ac- ad vos mitlebatur, quasi incredulo epistoTa sigillata
cepi, sicut mihi innotuit, domnus Lotharius, petente comnjitteretur, et quod synodus hon egit ego agere,
quodam episcopo regni sui qui adhuc vivit, per Pe- ne scandalnm cuiquam generarem, noh prxsumpsi.
trum Afetinum episcopum prtefato dorano papse Saoctitas igilur veslra, charitate qux omnia cre-
mandavit « gesla episcoporura de eisdem clericis dit replela, veraciler mihi credal, quia simpliciter
non 'firniaret. Qux cum ad fratres el coepiscopos el absque ullo dolo irt reslilutione prxdiclorum fra-
noslros retuli, regantibus eis apud Loiharium im- trum, postquam veslram dispositipiiem inde rescivi,
pcratorem, epistolam exinde, ipso ex animo Iar- ex benivola menle consensi, et simpliciter ac sine
giente, per missos mebs obtinui, ubi inter cxtera ullo dolo seripsi qux vestrx sanctitali transmisi. h.
ita scriptum habettir : < Sed ad nostraspetitionesex- B quo consensu rooJo quolibet poslea non diverti,
sequendas el oblinendas Petrum venerabilem et dile- nisi veluti in prxfalis litteris yobis scripsi, dicens,
clissimum nobis Spoletinum episcopum viva voceno- reservato per omnia senlentix ac juris privilegio
slra viceexsecutorem instruximus; etaliuraPelrum, apostolicx sedis, et salva diifinitione ac confirma-
venerabilem xqueet amantissimum episcopum Are- tione exspectalx vestrx discretionis atque auctorita-
tinum, litleris commonuimus, et alios tidelesvestros lis. Nunc autem, suscepla diffinitiphe de illorum
alque nostros similiterinde monuimus , » et reliqua. reslitutione, quara veslra sicut decuit el ordo popo-
Sicque cum isla epistola, et cum legalione iropera- scit summa aucloritas prxcessit, et subsequente
toris, per prxfattun venerabilem episcopum missos synodali consensu vestrx perfectio firmationis cor-
meos cum litteris Romam direxi, quibus in via nun- roboravit, nunquam vel nusquam exinde quamcun-
lius venit de obitu papx Leonis. Pervenientes autem <pie querimoniam contra quemcunque molior vel
' Romam cum
prxfatis Hlteris, et inlervenientibiis dispono, iiitendo vel cupio habere, removere, exci-
prxdictis episcopis, domnus nomine el gralia Bene- tare sive conserere. Nec medilalus sum, litteris pro
dictus mihi quoel riosiis privilegium inde direxit. hoc vestrx benignitatis acceptis, a consensu in sy-
Synodnm antem pro sxpe dictis clericis, aut a nodo, conlra ipsius diffinilionemet vestram confir-
Pelro Spolelino , aut ab alio aliquo in islis regio- C nialionein, aliquid removere ex tunc in ppslnipdum
nihus, nec fama nec veritale ex aposlolica auctori- usque in sempiternuro. Quia enini nullp criinine pro-
tate congregatam, vel congregari jussam , sicut et prio dcnptali, nescientes Ebonem damnalum, non
per alios in islis partibus rescire poteslis, unquam importunead ordinalipnem, siculipsi dicunt, etnon
andivi. Nisi illam qu» anno prxterito vestrae au- csl qui conlradicat, se ingesserunt, sed electi et
cloritalis jussione exstilit congregata, in qna eorum vocati obedierunt, sicul secundum excellentiam sa-
restilutioni sectindum iTadilioncm majorum para- pienlix vestrx domno regi Carolo scripsislis, si nol-
"lissime anrihi. Quam iposieaqtiain iilleras vestrx lenl ohedire volenti eos ad majoiem graduin prove-
auetoritaiis incTesirSoepi, «ahrbrem ac regularem here, orones illi velut procaciter renilenles reprehen-
cnprvi, et ideirco ab iipsis^ui eos destituerunt, v«U derentur, et tanquam conluinaces circa sacros ca-
non a miriori nnroetV»,nna cum meo consensu eos nones damnarenlur, veluti iu epislola episcppis, qui
restitni ptetoptavi.Ut^propterea inde usque acl syno- per gratiam Dei et decretum veslrum apud Suessio-
dnm exspeetavi, etptenius a sede apostolica v«str.i nis urbeni convenerunt, directa intiraastis : qualis-
anetoritate flrniahdam ieupivi, eujtis arbilrio pote- cunque fuerit vel quxcunque perlulerit Ebo, a se
stalis reservat* etat sunijmi ac rirmitas privilegiorum prdinatis, qui nibil prxler humilitatem et obedien-
apostolfc* Sedis, «ietat«t veslrae episbeke nobis dj- tiain «xhibuerunt, nullum prprsus intulit offendi-
rectse eontinent, elin «pfstok «ynodali, cujus exem- culum, quoniam el be*i,lissiii)usLeo ad Mauros scri-
plar habemus , sanctse auctoritati vestrae dircjetA bens, Ua,4e quodam Maxij^pnrxcipii dicens (epist.
comtnuni consensu scripsimus. In qua nuUammefj- M , sttji finem); « JJHa^muiji^qupque, licel repre-
tionem de tfnacvnque Ebonis depositione habuimHS. hensibiliter .^rdiiiatuinj Ja^mensi Donatisia jara non
Sed et Htieris mese exiguitatis siroplici mente in- est, ct a sjiiiiui schisjnalicx pr.avitalis alienus est,
serui iriler cxtera dkjens": * Qnia synodofer hunc ab eDiscapafi,quam xjupquomptloadeptus est, non
venerabilem archiepiseepum Egitouem, qui inLerfu.it repellimus dignilale. > El Anaslasius ejusdeiii apo-
actionibns , dirffcehte episloiajii oirniiuin uostruro stolicx sedis prxsul, quod mali bona roinislrando
qui adesse pottrimuS, cum ipso voce loquentem. sibi tanlummodo noceant, nec Ecclesix sacramenta
Quoniam si els manus porrigitis, vobiscum pariler commaculent, ad Anaslasium principem scribens
porrigemus; et item post aliqtianta. Qux verbis jet ippistola unica), evidentissinia ratione demonstrat.
Scripiis mihi per islum rcligioMnn ar<ihiapis£0^>um Cui sane pio sensui, sicut in eorum decrelis cum
exinde seqnenda atque tenenda mandaveritis, pro additamento conditionum legiinus, juxla quemdant
87 HINCMARIRHEMENSIS ARCHIEPISCOPI feg
modum non inconvenienter coaptari posse videtui A nodo vestra auctoritate congregatx cum privilegio
quod bealus Augustinus scripsit, de cujus sensu ac vestrx sanctitatis ostendi, et ineorruplas scripturas
verbis Anastasius papa in prxfata epistola hinc qux atque sigilla monstravi, et ex integro, coram filio
dam assumpsit. < Si quem forte, inquit, coegerii vestro domno rege Carolo, audienlibus omnibus
extrema necessitas, ubi catholicum per quem acci- episcopis et qui synodo interfuerunt, relegi feci.
piat non invenerit, el in animo pacem catholicam Unde in epistola synocli vestrx aucloritali direcla
custodiat, per aliquem extra unitatem catholicam scriptum inter cxtera habelur ad locum : < In suis
positum acceperit quod erat in ipsa catholica uni- ordinibus reslituere maturaremus , quin prxdictos
t*ateaccepturus, si statim etiam de hac vita emigra- fratres, nisi privilegiis sanclse Romanse sedis, per
verit, non eum nisi calholicum deputamus. Si autem reverendura confratrem nostrum Hincmarum ar-
fuerit a corporali morte liberatus, cum catholica; chiepiscopum nostrx unanirailali prolatis , qux de
congregationi etiam praesentia corporali redierit, ipsis viris quxdam statuerunt, debila reverentia
unde nunquam corde discesserat, non solum non exhiberetur; quorum summa perfecta et integra
improbamus quod fecit, sed eliam securissime veris- firmitas, ut claret et justum est, in apostolicx sedis
simeque laiidamus, quia prxsentera Deum credidit reservata est arbilrio polestalis. > Quod synodus vo«
cordi suo, ubi unitatem servabat. » Lxemplar deni- B bis non scriberet, si integraprivilegia eis nonosten-
que privilegii sanctx memorix Benedicti, sine ulla dissem.
mutilalione vel adjectione seu immutatione, per ve- De eo quod benignissima et sanctissima paterni-
nerabilem fratrera el eoepiscopum nostrum Odonem tas vestra mihi est dignata scribere, ut non arbilra-
sanctissimx palcrnitati veslrx transmisi. De quo et rer ad discrimen quodlibel qux mihi mandata sunt
in epistola a me per illum vobis directa, inter alia exaggerasse, cinn meliora esse vulnera diligentis,
si placet potestis relegere, ubi scriptum habetur : quam frauduienta otlientis oscula esse non nesciam,
< Mitlerem, inquara, ipsam aulhenlicam privilegii sed ne adeo in privilegiorura meorum defensioncm
chartam, quam beatx recordalionis prxcessor ve- vel elationem immoderatius erigar, ut apostolicae
ster domnus Benedictus mihi sua auctoritate dire- sedis jura quoquomodo lemere tetigisse videar, ve-
xit; sed timui ne mihi inde aiiquid sinistri in via raciler fateor, boc nunquam in cor meura ascendit,
contingeret, et solatio, quod inde adversus insur- qui semper et apostolicse sedi, et ejus recloribus,
geniium impetus habeo, fierem destitutus. Vestra postquam mc nosse polui, pro meo scire et posse fi-
vero dignatio in scrinio sanctx Romanx Ecclesiae deliseldevolus, el humilisac subjectus exsiiti, sum,
ex more exemplar illius potest requirere, et utrum ' el, adjuvante Domino, permanebo. Privilegia aulem
ila se habeat evidenter agnoscere. In quo si vestrae sedis apostolicx non ideo pelii ut mihi non sufliceret
sanclitali placei, necesse est nobis ut quxdam su- quod sacri canones et decreta sedis Romanx ponti-
peraddaiis, qux hic frater ac filius noster, juxta ficuni cuique metropoli sedi concedunt, et nec alia,
quod necessitates nostras cognoscit, vestrse suggeret vel amplius quam Eeclesix Rhemorum collalum est
.. sanclitati. Quia sicut sanctus Augustinus dicit, ne- ex anliquo, inihi largiri specialiter petii, neque ap-
cesse est ut ad nova morborum genera nova quse- peto. Sed quia non solum dicecesis, verum et paro-
ranlur raedicamentorum experimenla. Sed et de chia mea, inter duo regna sub duobus regibus habe-
synodo apud Suessionis habita, de qua, factione tur divisa, et res mihi commissseEcclesix sftb roul-
cujusdam clerici nostri, qui a nobis negligentiis suis torum principum potestate conjacere videntur, de
lerrilus aufugeral, quiddam ibi sub quadam du- quibus aut parum aut nihil utilitatis Ecclesia nostra
bitatione est positum, hic fraler ac filius noster vo- potest habere : quia veteres constilutiones jam quasi
bis rei veritatem poiest narrare, qui eidem sy-v pro vili apud quosdam habentur, his novis decretis
noiio interfuit, et adhuc in nomine abbatis subscri- carnales et animales homines territi, quiddam reve-
psit. > rentius contra Ecclesiam indignitalimex cemmissam
Hxc sunt verba mea in epistola sanctx pale.rni- agerent. De quibus priviiegiis, quorum defensionem
lali vestrx directa. Nam, si inde quod ibi est posi- mihi non ariogo, sed nec de aliis quibuscunque est
lum si ita est erasissem, superflue quod quiddam ibi unde inflari valeam vel efferri, qui et si justus fue.
sub quadam dubitatione esset positum scriberem. Et ro, non levabo caput saluratus afflictioneet miseria.
si aliquid ibi adderem, mutarem, vel demerem, ut Postremo de pallio, a mea prxsumptione non cerlig
in scriiiio sanctx Romanse Ecclesix exemplar illius teroporibns et juxta morem aliis metropolilanis dif-
requireretis, et utrum ita se haberet agnosceretis, finitis uso, unde vestrx sanctitatis auribus intima-
scribere non auderem. Cxterum si quocunque mo- tum esse indignitati meae scripsislis, aucloritati
do, quacunque occasione, a quocunque aliter ad vos vestrx veraciter fateor, quod et in istis regionibus
. delatum fuit, tamen ego per prxfatum venerabilem per alios si vobis placuerit rescire valebitis, quia
coepiscopum noUrum, sicut se habet, exemplar nisi in die Natalis Dominici, et in die sanctx Resur-
ipsitts privilegii vobis direxi. Quod si vobis non fue- reclionis ejus, vix in toto anno eodem pallio utor.
rit txdiuin rescrvato in Romano scrinio illud quod Quoniam de illorum numero, peccatis meis exigen-
per eum misi conferre, verum invenietis. Sed et tibus, factus, de quibus scriptum est: Impedimenta
illum ipsum privilegii tomum, et nori exempiar, sy- fecernnt eos miseros, raro in decretis festivi-
89 EPISTOLi£. 90
tatibus, quo pallio uti metropolitanis concedilur, in A. EPISTOLA XII.
sede mea, propter multas occupationes et necessila- ADMCOLAUM PAPAM.
tes Ecclesix et regni, esse mihi permillitur; et nisi
quando in eadem sede sum in decretis festivilatibus, Ejusdem argumenii cum superiore, maximaque ex
non solum non tolies sicut mihi concessum est, parle iisdem verbis contexta.
verura vix aut nunquam eodem pallio utor. Pro cu- (Apudeumdem.)
jus usuapud sedem apostolicam nihil petii, nisi si- Domino sanctissirao et reverentissimo Patrum
cut decessores ac prxdecessores mei eo uti et in Patri NICOLAO , primx ac summx sedis apostolicx et
episcopi ordinatione solebant. Non enim usum pallii universalis Ecclesix papx, HINCMARUS, Rhemorum
esse meae digniiatis puto, sed genii sedis melropoJis episcopus, et vestrx sanctissimx paternitalis devo-
esse cognosco.Et cum muiti sint sancti episcopi qui tissimus faraulus.
eodera pallio non utuntur, non nescio quia si sine Litteras sanctissimx paternitalis et prxcellentis-
virtutibus, quas exponenlc bealo Gregorio pallium sinix auctoritalis vestrx, xm Kalendas Junii, indi-
signat, paUio utor, et si excellenliorem cxteris Rhe- ciionis xv ab Egilone veuerabili archiepiscopo Sen-
morum provincix sedfbus metropolim sedem pallii nensi accepi, in quibus, sed et Htteris generaliter ad
usus demonslrat in oculis horainum, non taraen ma- B 1 episcopos, qui in synodo veslra auctoritate congre-
jorem me facit in oculis Domini. Et veraciler con- gata apud Suessiones prxterito anno fuerunl, tantas
fiteor sanctx veslrx pateruitati, quia si episcopus et tales increpationes indignitati mex a dignitate
ordinatus non essem , non solum pallii usura non vestra illatas inveni, sicut peccata mea merentur.
quaererem, quoniam scio, sine ordinalione episco- Quibus ad omnia respondere et humilitali u.ex prx-
pali, fide recta et operibus bonis per Dei graliam sumptiosum, et sublimitati veslrx consiat incon-
vitaro xiernam me potuisse acquirere. In islo sse- gruum; prxsertim cum post multa, pusillitatem
. culo cognoscens illud, sicut modo cognosco, episco- meam refoventes, mihi scribere dignali fueritis di-
palem ordinem non subirem, si vitare valerem. Sed centes : < Hxc ne nos arbitreris ad discrimen quod-
ct nunc Jam suflicit mihi anima mea pro spolio. Ego libet tux sanclitatis vel dignitatis exaggerasse, cum
enim multis affliclus infirmitatibus, et xlate grava- meliora esse vulnera diligentis quam fraudulenta
lus, ac injuriis fatigatus, jam delibor, et tempus mex odienlis oscula non nescias. > Cxterum, quoniam
resolulionis instat. Quapropter licet alius ab amicis propter multas et maximas ac pene continuas infe-
meis Cisalpinis in partibus Romanis, ut a multis slationes paganorum atque falsorum Chrislianorum,
jactatur, confingar, ad aliud me oportel lendere, et quas paiimur, continue laborantibus anlea episcopis
de aliis cogitare quam alicui poinpx ac ostenlationi,' C regionum nostrarum, in unum convenire non licuil,
miuimeautem in ecclesiastico ministerio applaudere, ut nobis communiier vestrx sanclilatis epislola
aul modo quolibet inservire. communiter missa relegeretur, et sicut jussislis,
Haec aulem, de quibus clarissimx sanctitati et quxcunque super hac re de qua agilur scripla tara a
famosissimaesapienlise vestrx scripsi, non ad ullam vobis prius et nunc quam a nobis edita reperiuntur,
conlroversiam, vel contumacem resullationem, quod et quid inde humililas mea el illi dejecti clerici sedi
absil, proluli; sed animatus veridica senlentia ve- apostolicK suggesserittius vcl retuierhnas, hi voiu-
strx, imo divinx auctoritatis, quam mihi scribere. lufti unum ordine quo missa sunt redigerentur, et
dignati fuistis, dicentes quia veritas libtjret, raen- apostolicx sedi, ut compelens esl, eorum nobis
daciuro vero perdat, humiliier Veritalis narralionem exemplaribus reservatis, sumrao sludio dirigercntur.
suggessi, Tattdem roex servituti a vestra dignalione Nunc in aliqua regni parle aliquantulum de paga-
remandari deposco de fratribus nostris, Rhemensis norum intestalione respirantes, sed aharum anxie-
Ecclesix filiis, vestra auctoritale in suis ordinibus tatum geuiitibus laborantes, et adhuc graviora quse
restitulis, quoniam venerandus archiepiscopus Egilo imminent metuenles, et fratres ac coepiscopi nostri
ex veslra auctorilate eis prxcepit ut in suis gradibus devotissimi filii vestri, qux jussislis, videlicet de
minislrarent, et ad altiores ascendere non prxsume- D Ebonu dejeclionc, et de ipsius reslitulione, ac fra-
rent, utrum debeam eos ad altiores gradus prove- tris Vulfadi ct collegarum ejus promotione, et de
here, si confratres ac comministri nostri illos elege- prxfati Ebonis iterata repulsione, atque ad aliam
rint: quoniam eorum animos mea incuria lxdere Ecclesiam migratione, sed et qux de ordinatione
nolo, et ne contra veslram jussionem ac dispositio- mea compererunt, exsequi studio fideli procurant:
nem agam modis omnibus devilare cupio, qui apo- et humilis mea servilus, de his quse indignitati mese
slolicx sedis decretis in omnibus parere desidero. veslra scripsit dignatio, omni humililale ac puritate
Deusomnipotens sinceritatem veslram, ad doctrinam conscripta, his qux auctoritati vestrx colleclis diri-
et correctionem sanctx sux Ecclesix, in suo apto gunt, subjungenda et suggerenda atque perferenda
servitio per annorum multa curricula conservare secundum vestram prxceptionem eis"porrexi. De
dignetur, doinne sanctissime el reverentissime Pa- dilecto scilicet fratre nostro Vulfadoet ejus collegis
trum Pater in Domino. de quibus mihi surama dignitatts vestrae auctorilas
qv» sihi placuil scripsit, nihil aliud sanclitati vc-
strae scribere prxsumo, uisi quod increpationes ve-
91 HINCMARIRHEMENSISARCHIEPISCOPI »2
stras non negligenler, sed diligenter suscipio, et A i quendam vidi, usquequo majoris auctoritatis aliter
prxceptiones obedienler obaudio. Et quia illis suf- exinde diflinitionem acciperem. Recepla autem
ficere debet prxstabilis auctoritatis vestrx benignitas doinni papx Leonis excusatoria epistola, et cmtera,
etmihi abundanler snfflciet, si satisfaclionem ltu- ut supra, usoue ad finem epistolm.
militatis mex suscipicntes credere dignati erilis,
EPISTOLA XIII.
me vobis simpliciter ac veraciter inde scripsisse.
Nam secundum ordinatoruni meortim prxceptionem, AOMorucuos ALTOVILLARENSIS MONASTERH.
qui in Ebonis dejectione fuerunt, et mihi necdum Ut Gothescalco,si ante mortem resipuerit, spiritatem
duobus exaclis roensibus post ordinalionem meam, et corporalem liumanitalem exhibeant.
in synodo apud Mekiis civilatem habila prxcepe- (Aputleumdem.)
runt, eatenus ignoranli quod Ebo post dejectionera Pro tempore, sicut raibi licuil, dixi vpbis qua
suam aliquos in Rhemensi Ecclesia ordinaverit, ut conditione, si se Gelhescalcus, antcquam anima
eis mecum usque ad diligentiorem traclatum mini- illius egredialur de corpore, recognoverit, et spiri-
slrare non permitterem, egi; et hoc ipsum eisdem talem cl corporalem humanitatem ilii exhibeatis.
fratribus, decernenle Carlhaginensi concilio, ut Sed ne quid vobis desit in ulla gralia, auctoritatem
ordinatis episcopis vel clericis prius ab ordinatori- B ] inde ecclesiasiicam ex verbis orthodoxorum vobis
bus suis placita conciliorHii auribus eorura incul- transmitlo. Ait eiiiin de bujusmodi Leo (epist. 12,
centur, ne se aliquid conti * staluta concilii fecisse ad Flavianum), ut si fiJeliter el ulililer dolet, et
pceniteanl, per Pardulum, lunc diaconum Rhemensis quaro recle inola sit erga etini episcopalis aucloritas
Ecolesix, qui inlerfuil synodo, mandaverunl. Ab ea vel sero cognoscit, vel si ad satisfaclionis plenitu-
autem synbdo Pardulus roecum Rhemis reversus, dinem, omnia qux ab eo male sunt sensa, vel viva
eisdem fratribus, qui nobiscum erant et de quibus voce vel signo coropetenli damnaveril, reconciliatio
agebalur, hoc quod mihi prxceperunt episcopi relu- el communio illi uon denegelur, sicut Coelestinus,
iil, et ut nou in gradibus, quos ab Ebone post depo- et Leo, el sacri canoites decrevcrunt. El si in hac
sitionem suam acceperant rainistrarent, usque ad confessione ac communione obieril, sicut cxteris
diligentiorem tractatuin.observarcnt prxcepit. Fra- fratribus, ila el illi communem sepulturam, acsepe-
ter quippe Vulfadus adhuc mecum non erat; sed liendi officium et orationein post obitnm exhibele.
post plures evolutos roenses, si rite remetior, ante- Quia Dominus noster, verus el bonus paslor, qui
qnam fere anni spatium complerelur, de alia pro- animain suam posuit pro ovibus suis, et qui venit
vincia ad me veniens, cum benignitate est et cum animas hominum salvare, non perdere, imitatores
liberalitate susceptus,elhoiiorabililerhabiius, usque- C ' nos sux vult esse pietatis, ut peccantes quidem
quo domno nostro regi Carolo, ipso pelente, illurn juslitia coerceat, conversos autem misericordia non
commeiniavi. Defuncto auteni Ebone anno Incarna- repellat. Si aulem in obstinatione sua usque ad
tionis Dominicse851, Indiclinne xvi, xm Kalend. mortem permanserit, tenendum nobis de illo est
Aprilis, quia prxfati fratres nostri ab ee ordinati quod sanctus Leo de communione privatis et Ua
qni mecum erant, post annos circiler oclo sux ab defunctis dicit (epist. 95, ad Rusticum): < Horum,
officio suspensionis, anno scilicet Incarnationis Do- inquiens, causa Dei Jttdicio reservanda est, in cujus
hiinicx855 me.pelicrunt, eisdem fratribus ad syno- manu fuit, ut laliiitu obitus usque ad communionis
dum irepermisi it his qui indigucruiu, subsidium remediura non differretur. Nos autera quibus viven-
necessarium, ut id ipsum concilium sine difficultate libus non comraunicaviraus, niortuis communicare
ire possent, mimstrari prxcepi. Ubi eos non Judi- noii possumus. > El ilem (epist. 59 ad Theodorum):
cavi, nequedejeci, nec etiani cum judicibus eorum < Si, inquit, aliquis eorum pro quibus Dominosup-
stfbscripsi, sicut norunt qui interfueriinl, et ipsa plicamus, quocunque inlerceptus obstaculo, a niu-
«pisctopaliagesta, qux aulheniica cunr>subscriptio- nere indnlgentix prxsentis exciderit, et priusquam
nibus episcoporum qui eis subscripserunt, sine mea ad constiluta remedia pervenerit, temporalem vilam
sriDScriplione,prxtcrilo anno in synodo veslra au- ^humanaconditione finierit, quod raanens in corpore
ctoritate apud Siiessiones habita ostendi, demon- non recepit, consequi exutus corpore non polerit.
slrant. Et quoniam cancmesposteriores anterioribus Nec necesse est nos eorum qtii sic ebierint roerita
jubent deferre, prxcipientibus eisdero episcopis, aclusque discutere, cum DominusDeus noster, cu-
cum eorum littens, qnarum exemplar Iiabeinus, ct jus judicia nequeunt coraprehendi, quod sacerdolale
quas in Romano scrinio inveniri posse existiroo, ministerium implere non potuit, sux justitis reser-
eum meis pro eorum petitione Iilteris, et cum aliis vavit. » Et sanctos Joannes apostolns dicit: Btt
peiitionibus meis ad sedem apostolicam domno peccalum ad mortem : non pro Hlo dico ut quit rotftt
papx Leoni. pro confirmandis eorum gestis, qu» (I Joan. v, 16). < Peccatum.inquit Gregorius (Morai.
non scripsi, rae direxisse non denego. In quibus xvi, cap. 28), esl usque ad mortem, quia scilicet
gestis veram prxfatorum fralrum proseculionem peccatum quod in hac vita non corrigitur, ejus ve-
•dversum me silcmio non Urmavi. Unde ex com- nia frustra post morlem postulatur. > Peccamm
muni consensu secunduis canones, sictit eos intel- quippe usque ad inferos dicilur, quod ante finem
•iximiis, "udices postulavi, quorum seiitentiam se- vitx prxsenlis pcr correclionero ac poenitentiam non
93 EPISTOL^. 94
emendatur. Et talium memoriam, scilicet in pec-. A niinis conlicerc fallaciter arbitrantur. Reprchendefti
calo perseverantium usque ad mortem, minime licet nihilominus moliunlur eo quod octo IiebdomadibuS
inler sacra altaris mysteria celebrari, in quibus pro anle Pascha a carnium et seplem licbdomadibus a
eis oratur, qui nos prxcesserunt cum signo lidei, casei et ovorum estt more suo non cessanius. Men-
ct dorniiunt in somno pacis, in Chrislo vitlelicet tiunlur quoque nos, sicuti per alia ipsorum con-
quiescenles. Dormiunt ergo, ut calholici doctores scripta indicalur, agntim in Pascha more Judxorum
dicunt, in somno pacis, qui ab unitate el socielate super altare pariter ciim Dominico cnrpore benetli-
Christi Ecclesix nec per hxrcses, nec per schisinala, cere ct offerre. Quin et reprehendere salagunl quia
nec per morlalia crimina scparali sunt. ln quibus penes nos clerici barbas radere suas non abnuunt;
etsi aliquando fuerunl, lanien per poenitenliam sa- et quia diaconus non snsceplo presbyleralus oflicio
nali.ei per pralipnem Ecclcsix, cui in Petro diclum npud nos episcopus ordinatur, cuin ipsi ctiam illum
est : Quodcunque solveris super terram, eril solulum. qttem palriarcham sutim nominanl ex laico stibito
cl i» cwtis (Malth. xvi, 19), rcconciliati cl reJem- tonsuralum ac monachum facttnn saltu ad cpisco-
ptionis mysierio sociali, utiipie in pace obierunl, patns apicem imperiali favore ac brachio provehere,
•iiiserante HIo qui non vull morlcm peccatoris, sed ul ipsi putant, minime formidaveruni. Et adhuc,
ul convcrlatur ct vivat. Ncque enini piorum animx B quoJ gravius est et insanins, a missis nostris conlra
roorliioruni separantur ab Ecclesia, qux regnal imnc omneiii rcgulain, el prxler omnem consucliidiiiem,
cuiii Christo in vivis ot moriuis. Propterca enim, libellum lidei, si sc ab illis rccipi vcllent, exigerc
sicul dicit Aposiolus, moriuus esl Chrislus, ul et vi- niolicbunliir, in quo lam ista capitula, quam ea te-
lorum ei motiuormn dominetur (Rom. xiv, 9). Untle nenlos analhcmalizarent, necnoii epistolas canoni-
ct alibi ail: Quoitiiunnon posuii nos nd iiam, sed in cas ab his ei quem stium ceciinieiiicum patriarchain
acqttisilionem salulis per Dominum nostrum Jesum .ippcllanl dandas improbe requirebant. Et ipse in-
Christum, qui mortuus esl pro nobis, ul sive vigilemiis vasor Conslantinopolilanx EcclesixPhotius in scri-
sive dormiamus, simii/ cum illo vivamus (I Tliess. v, plis suis, sc archiepiscoptim atque universalcin
9). Qiiiescenlcs aulein in Chrislo sitnt, dc qiiibus patriarcham appellat. Et imperatores Grxcorum
dicil Aposloius : Et morliti qui in Christo sunl rcsur- legatos apostolicx sedis curo epislolis vcncralione
geni primi (I Tliess. iv, 1G); et cle quibtis ilein scri- qiut debuerunt reciperc noluerunt. Intle iiiiiisquisquc
ptuni est : Beatus qui luibacril partem in resurre- vestrtim qui inclropolilani jura soiiilus esl, junclis
clioneprima; non twdetur a morlesecttnda (Apoc. xx, sibi fiatribus ct coepiscopis suis qui sub se sunt,
(>;.Uritle et Juda pontifex, sicul in libro Macba- tle his cliligcntem curam suscipiat, et quid invidis
'
ba.-onimlcgin.uis(7/ Macliab. xn, iGj.prohisqtiicum '-' eorum dclraclionibus opponi neccsse sit rimari
pielate dorniiiipiicm acccpcrunt, misit Hicrosolymis sludeal, et invcnire summopere gcstial, alque in-
offerenda. Et si,:it prxroisi, in obstinaiioiie sua veiilum nobis ocius transmittere minime parvipen-
Dermanens roorliius fuerit, sicul ex auctoritate dat, cl prxsulalui noslro scripla divinilus inspirata
beali Gregorii et sacrorum eanonuni accepinius, sapicntia vestra reprehendendo et forti prorsus in-
cum psalmis et hymiiis atl sepuiluram deporlari, vectione feriendo lantam eorumdcm iroperalorum
vel in commuui fralrum sepultura sepeliri non de- vesaniam mitlal. Qux nos suscipiehles, rursus ea
bet; pjivalx auleni septilturx bumanitas, sictit vo- cum aliis assuctionibus nosiris ad ipsoruin quoque
bis dixi, ei non cst deneganda. dementiam confulandam niitlere valeamus. Qna-
EPISTOLA XIV. prcpier, fraler charissime, secundum donini apo-
slolici comnieiidalionem , dc his pcr trainilcm Scii-
ADODONF.M EPISCOPUM DEI.LOVACENSEM.
plurarum ci Iraclilionem niajoriiin , qux illi couvc
De objectionibtisGrwcoruma Nicotao papa in Galliam nienter rescribere possimus, quxrere ct in iinum
niissis, ut ad eas respondealur.
colligere slude, ut cum simul atijuvaiue Dominp
(Apudeemdem.) venerimus, qux quisque liostruin invcnil singillatim
HiKCHAitus Rhcmoriun episcopus, dileclo fralri et ]D comniuni studio relegamus, el qux eidem domho
venerabili episcopp ODONI salutcm. papx a nobis incle scribcnda stini orclinciuus. Data
Domnus apostolicus communiter nobis et aliis quaiio Kalendas Januarii, indiclioiie prima.
episcopis regni donini noslri Caroli epislolaro misit, EPISTOLA XV.
iu qua continetur quodGrxci tam Ecclcsiara Roma- ADCAROLUM REGEM.
nain specialiter quam omncm gcncraliter qux lingua
Lalina utitur, conanlur reprehcndere, quia jejuna- De Hincmaro Laudunensi.
mus in Sabbatis, quod Spirilum sancturo ex Palre (Act. prov. eccl.Rhem.)
Filioque procedere dicarous, curo ipsi liunc lanlum Domino CAROLO regi glorioso, HINC.MARUS, nomi.ue
ex Patre procedere fateantur. Dicunt prxlerca nos non merilb Rhcmorum episcopus, ac plebis Doi
abominari nuptias, qtiia presbyleros sorliri conjuges famulus.
prohibeinus; et insimularc tcnlanl quod cosdem Ecce, domine, sicut liic dilectus fralcr, venera-
presbyleros chrismatc linire baplizalorum fronles bilis coepiscopns noster Odo, ac roissi vestri verbis
inliibeiuus, quod lamen cbrisma uos ex aqua flu- plenius possunt dicere,elcxiguilas niea his litterulii'
95 HlNCMARl RHEMENSIS ARCHIEPISCOPI 98
dominationi veslrx dixit ralum significare, Hin-.A auctoritate apostolica et generali episcoporum con-
cmaro episcopo rebus et facullatibus ecclesiasticis sensu, ecclesiastico vigore, ac reipublicx chrislianx
quibus spoliatus fuerat, revestito, in provincia, et cohibente religione destruxerunt, velut in ejus epi-
competenti Ioco, ab eleclis ex ulriusque partis con- stolis ad ipsum Mauricium imperatorem , et ad plu-
sensu judicibus secunduin leges ecclesiaslicas, sine rimos archiepiscopos direclis ostenditur. Quod et
potestatis vestrx aliquo detriroento, el cum bonoris divx memorix avo vestro Carolo subripuit, sicut
ycstri augmento, dicente Dei spiritu per Psalmi- majorum traditione, etverbis etscriptis didicimus.Et
stam : Honor regis judicium diligit (Psal. xcvm), in libro primo Capitulorum cap. 112 deroonslratur,
quxslio contra eumdem Hincmarum commota, re- de liberis hominibus ad servitium Dei sine sua li-
gulariter audita et ventilata esl ac definita, quantum cenlia non converlendis. Quod Ecclesia et respublica
ad ministerium episcopale pertinuit, licet isdem non consensit, quodque postea correxitj; sicut in
cpiscopus ex integro non fuierit revestitus. Contu- eodem Hbro cap. 154 raonstratur. De rebus nihilo-
macium autem causa, alterum finem exspeclat. Non minus ecclesiasticis dividendis eidem avo vestro
igitur, quod in adolescenlia veslra, quando aniraus incongruentia quxdam subripuit, qux oris profes-
hominis lubricus, et ad indebila usurpanda solet sione, el edicli subscriptione correxit, sicul in prse-
esse proclivus, Domino vos cuslodiente, non acci- B fato primo libro Capilulorum, cap. 74 evidenter
dil, in perfecla xlale vobis subripi, minime aulem osiendilur. Unde prxjudicium ad lempus exlortum
persuaderi leges ecclesiasticas, vel in modico in- vel usurpatum , pro legis judicio nemo sanum sa-
fringi.sive convelli a quocunque sustineatis.« Scien- piens tenuit, relinet, vel lenebit.
tes (sicut Constanlinus et Constans iroperatores in Cxlerum in secundo libro Capitulorum cap. 13
ediclo sux legis quo inimunilatero Ecclesix, ac suis conlinetur, ut« Si taiis causa in qualibet provincia,
ministris conferunl) deberemagisreligionibus,quarn aut in aliquo comitatu orla fuerit, qux aut ad inho-
officiis, et Iabore corporis et sudore reropublicam norationem regni, aut ad commune damnum perti-
.contineri. » Et sicut sxpe solelis recolere, bealum neat, qux etiam sine nostra potestale corrigi ncR
Gregorium Brunichildi reginx Francorum scripsisse: possit, nos diu latere non permittatis, qui omnia,
« Faciie quod Dei esl, el Deus faciel quod vestrum Deo auxiliante, corrigere debemus. Quidquidhacte-
est; » huic prxmittens senlentix : « Confidimus, in- nus in his qux ad pacera el juslitiam (otius populi
quit, quod lanto propitius causas vestras sua pietale pertincnt, et ad honorem regni, ac communemtilili-
disponet, quanto ipse de sua vos esse videt causa lalem, aut a nobis, aut a vobis neglcclum est, de-
sollicilos. » Olim enim , sicut Honorius et Theodo- berous,Deoauxiliante, certare qualiterabhinc noslro
sius in lege data Ecclesix scribunt, ut eorum ulamur '-' et vcslro studio emendatum fiat «. >In quarto etiaro
verbis : « Clericos indiscretim ad sxculares judices libro cap. 24 scriptum est: « Si quis aliqtia neces-
deberf deduci infaustus prxsumplor edixerat, quos silale cogente homicidium commisit, comes in cujus
abdicata tyranni prsesumplione, episcopali audientix roinislerio perpelralum est, et compositionem sol-
reservamus. Fas eniro non est, uli divini muneris verc, et faidam per sacramenlum pacificare faciat.
ministri temporalium polestalum subdanlur arbi- Quod si una pars ei ad hoc consenlire volueril, id
trio. » Quae lex postea a decessoribus et prxdeces- est aut ille qui homicidium commisit, aut is qui
soribus vestris regibus, Ecclesix et ministris suis compositionem suscipere debet, faciat illunTqui ei
conservata fuil; nisi forte aut per excessum prin- contumax fuerit ad prxsentiam noslram venire, ut
cipum, aut per negligentiamepiscoporum ad tempus eum ad tempus quod nobis placuerit in exsilium
aliquomodo exstilit violata : qux aut correctione, miltamus, donec ibi casligelur, ut comili suo in-
aut innovata conslitulione indigens per eos ad sla- obediens esse ulterius non audeat, et majus damnum
tum solidatum est reducla, vel in slalu solido con- inde non accrescat d. >
firmala. Sicut in avi, et patris veslri capitulis in Cur autem ista vobis bene scientibus scribo, quia
libro primo Capilulorum habetis qux in quaterniun- vobis tacere non audeo, patenter ostendo. Jam
culis « vobis nuper apud Pislas oblatis et postea plusquam quatuor annis ex quo Luido in parochia
cuusa compendii, in rotula b dominationi vesirx a nostra invitus homicidium perpelravit, unde Lolha-
me collecta, et vobis dala sine difficultale potestis rius nepos vester in regno suo, sine rcspeclu alicu-
relegere. Potest enim fieri ut alicui principi ante jus personx, regium ministerium adimplevil. Nunc
vos, hinc subreplum ad modicum fuerit, et iterum autem ad Pistas, et inde ad Rasivum eumJera Lui-
xterna lege correctum. Sicul Juiianus, el postea donera ut cum hominibus dominationis vestrx paci-
imperator Mauricius decreverunt, ut ei qui semel in ficatus esse posset, sicul vobis et nepoti vestro con-
terrena militia signalus ftierit, nisi aut expleta mili- venisse audivi, ducere studui; et secundumcommen-
tia, aut pro debililate corporis repulsus, in mona- dationemvestram per legale Judicium causa perrexit,
sterio recipi, et Christo eum mililare non liceat. usque ad id loci, ut ne faidam homines vestri
Quod religiosi imperatores, et sanctus Gregorius jurarent. Vias inde ad vestram comraendationem
a II s'agit dti prcniier raemoire pr&ente a Charles c Capitulaire de l'an 815, cap. 13.
le Chauve. Voy. ci dessus dans les opuscules. 4 Capitulaire de Pan 819, cap. 13.
b Second rr.emoire au roi. Voy. ibid.
97 '< EPISTOI„E 98
petierunl, cum Judicatum fuerit, ut eisdem leudem A . qux ego in Scripturis loquor, et non ex te, id est
rewadiaret et homines vestri faidam jurarent. Et si ex tuo animali et carnali sensu. Et sanctus Leo sa-
alia eidem Luidoni quaerere vellent, in mallo illius cros canones Spirilu Dei conditos et totius mundi
de quibuscunque vellent eum interpellarenl ct ipse reverentia consecratos dicit. Et de legibus quibu»
jcistitiam redderet. Quod et ipse Luido humiliter ob- Ecclesia moderatur et Christianitas regilur, Chrisli
tulil. Poslea autem qualiter inde actum fuerit, vos Domini sapienlia dicit : Ego sapientia habito ih con-
non latel; scio tamen quia sicut Capitula dicunt, silio : per me reges regnant, et legum conditoret
inde actum non fuit. Nec tantum inde in palatio justa decernunt (Prov. vm). Conditores quippe leguin
vestro fuit exsecutum, quantum capitulum jubet, ul non nudo verbo, sed scripto leges condiderunt et
quilibet comes in suo comitatu inde facere per condunt, et subscriptione confirmaveruntatquecon-
auctoritatem debet. Unde vos inquietare lunc pro- firmant. Quas non illi reges custodiunt de quibus
pler Aquitanorum prsesentiam nolui. Deus, qui ut scripturo est: Facit hypocritam regnare
Nunc autem, quia ipsi vestri homines et proprie- propter peccala populi (Job xxxiv) dicit: Ipsi re-
tatem, et beneficium, in vestro regno, et in mea gnaverunl, et non ex me: principes exstiterunt, et non
parochia habenl; sed et Boso in nostra dicecesi cognovi(Ose. vui). Sed illi regeseas condunt atquc
beneGciura vestrum habet, consideret inde sapien- B conservant, de quibus item Dominus, ut prxraisimus,
tia vestra qualiter secundum ministerium vobis a dicil: Per me reges regnant, quales, prmmiltens,
Deo commissum , et secundum honorem vestrum Dominum timete, jubet honorificare apostolus, di-
inde fiat, ne hxc causa diutius ex ve&lra parle, cens : RegemIwnorificate et obedileregi quasi prm-
imperfecta remaneat et si majus damnum inde fue- cellenti (I Petr. n) : videlicet qui Regis regum obe-
rit, periculum anima veslra, quod avertal Dominus, dit roandalis, et ejus cuslodit judicia. Alioquin ut
contrahat. Utrum autem vobis placeat, ut ipsi ho- sanctus Pelrus dicit : Obedire oportet Deo magit
mines vestri cum raisso vestro, in nostiam para- quam homtnibus (Aet v). Hinc enim ejus coaposto-
cbiam, ubi proprietatera et beneficium habent et lus dicit : Non est potettat niti a Deo. £t: Qui po-
ipsa causa corrigi debet, veniant; aut nisi venerint, teslatiresistit, Dei ordinationi resistit (Rom. xm).
quod in regno vestro babent in bannum mittalur , Quia nihil fit in mundo, nisi quod aut Deus mise-
atrt aiiler inde fiat, vestrx sapientix intererit. Ego ricorditer facit, aut fieri juste permittit. Cum ita-
autcm quoniam amplius hanc causam differre non que reges ex iUo regnant, misericordia illius esl, ut
audeo, si inlerim aliud quod ralioni et auctorilali salventur populi eis commissi : cum vero non ex
conveniat, a vobis aut ab illis inde non accepero, illo, sed perniittenle justo ipsius judicio reges re-
in die missa sancti Reinigii, vita comite, Domino C gnare videntur, vindicta est peccatoris populi et
adjuvante, ubi locus serraonis mei inter sacra mis- regnantis cumulus poenx. Sed fldeles quique pole-
sarum soleronia venerit, anle corpus illius sacratis- stali aul a Deo collalx aut a Deo permissae non re-
simura qui vere est episcopus, auctoritate Dei, et sistuul, cura juxta Petri vocem : Sub manu Dei hu-
sanctorum aposlolorum, et ipsius Francorum apo- miliantur (I Petr. v) et de bonis principibus gratias
stoli, in quibus et nobis licet mdignis, pro patribus referunl; et de his qui ad purgationem suam a Deo
natis filiis, Dominus dicit : Quwcunque ligaveritis ' regnare permissi sunt, gementes exsultant; sicut
tuper terram erunt ligata et in ccelis(Joan. xx), eos scriptum est: Exsuttaverunt filiw Judw in omnibut
qni ad pacem redire noluut, sicut canones sacri judiciis tuis, Domine (Psal. xcvi). Sicque non re-
prsecipiunt, el quolibet modo consentientes eis, ab sistunt ordinationi Dei, qui novit, non mala facere,
omni societale totius Christianitatis cxcommunicare sed ordinare. Resislunt aritem iniquis iniquorum
curabo, donec ad pacem quam Christus ostendit et operibus et mandalis. Unde scriplum est:. Verba
docuit, redire, cum debila salisfaclione procurent; tapientium quasi slimuli, el quasictavi in altum defixi
eosque, sicut prsecipiunlcanones, regibus et episco- (Eccli. xu), quia nesciunt culpas palpare, sed pun-
pis et quibuscunque potuero, litteris excommunica- jv gere, et lolerant patienler propter Dominum illata
tos esse denuniiabo, ut non comraunicantes excom- mala sibi a principibus malis. Quapropter, qui no-
municatis, excommunicali et ipsi pariter habeantur. bis derogant dicentes, quod volumus lota die loqui
Non enim vobis vel nobis parvipendenda est senten- per Scriplurara, si de omni verbo otioso reddent
tia beati Gregorii, qua concordans Apostolo, prse- rationem in diemjudicii (Matth. xn), sicut Veritas
sertim de poteslatera habeutibus dicit: • Qui non non raenliente ore dicit, videant quid sustinebunt,
corrigit resecanda, coraraitlit. » de hoc crirainoso detractionis, et contra nos mur-
Audivi denique quosdam reprehendere nos epi- murationisverbo. Non enim cum sancto Moyse illis
scopos et dicere, quod volumus tota die per Scriptu- dicimus : Nec conlra nos ett murmur vettrum, ted
ras parabolare. Quod devotio religionis vestrx nou contra Dominum.Nos eni mquid sumut? (Exod. xvi.)
sinat suis auribus susurrari. Apostolus namque lllisque cum Apostolo inculcamus : Neque murmu-
plenus dicit: Quwcunquetcripla tunt, ad nostram raverilis sicut quidam murmuraverunt, et a terpen-
doetrinam scripla sunt: scripla tunt autem propter tibus perierunl (I Cor. x). Quibus enim increscit
not (Rom. xv). Et Dominusad prophetam : Audient legere, vel scribere qux scripta sunt, vel scribun-
nuntiabiseit ex me (Jerem. 111).Ex me, inquit, id est tuf, sciant, quia non de ignoranha judicabuntur;
M HINCMARI RHEMENSIS ARCHIEPISCOPI 100
sed de conlemptu quo nolunt scire, quo nolunt. \ scitis. Et iUe enim, sicut ipsi legitis in Scripluris,
legere, vel audire condemnabunlur. De qualium in exeroplura Judx filiuni hominis tradit, non qui-
choro Dominus dicit : Noluit intelligere ut bene dem Judxis peccatoribus, sed lamen peccaloribus,
qgeret; iniquitatem meditatus est in cubili suo,(Ptal. membris videlicet suis, qui illud inxsiimabile Do-
xxxv). Q.uraenira non dicit, non poluit intelligere, mini corpus violare prxsumit. El vx iUihoinini qui
sed noluit inletligere, aperte rcalum contemplus de- ad mensam Domini maUgpus aecetlit, qui insidiis
nuntiat, pro quolibet contemplor merito debilas mente condilis, qui, prxcordiis rapina aut aliquo
poenas luet..... scelere pollutis, mysteriorum Cbristi secrelis parti-
EPISTOLA XVI. cipare non meluit. Vae, inqiiam, iUi presbytero, vx
illi diacono, vx illi subdiacono, vx Uli clerico, vx
AD CLERICOS PALATII.
illi honiini, dc quo Jiesus, qui altaribus sacrosanctis
Ut Itominum suorum rapinas reprimanl. inter immolandum, utpote proposita consecraturns
(ApudSirmond.) munera, adesse non dubitalur, astanlibus sibi mini-
HiNqMAitus Rbemorum episcppus fralribus noslris, stris ccelestibus, queri cogilur quod in ccena disci-
presbyteris, diaconibus, subdiaconibus , et cxteris pulis de Juda dixil : Ecce, inquiens, manus tradentis
clericis in palatip domno nostro regi el doranx re- B me mecum est in mensa (Luc. xxu, 21); et vx flii de
ginx, ac illorum fidelibus ecclesiastico ministerio qtip dicit Paulus aposlolus, quod quasi speciali pri-
constilentibus. vilegio in ccena Doniini quando hxe srinl tradita
Audio de hominibus vestris quia multa raala, ra- legimus : Quicunque manducal panem hunc aut ca-
pinas scilicet et deprxdaliones, et fornicaliones, et ttcem Domini bibit indigne, judicium sibi mariducat
adulteria in parochia mea faciunt, et etiara de vobis el bibil non dijudicans corpus Domini (I Gon. xi,
audio qnja illis rapinis consenlilis, ul videlicet qtii de 29). Sed sic ad mensara Domini aecedat sine reve-
illis viviits, el vestros homines alque caballos exinde rentia el timore de peccatis suis, sicul lxtus acce-
pascily& Vlfll6 limendum est ne elde vobisdicat Do- dii, quando socius suus illum pleua mensa pascit de
minus pejrprophelam: Et erit sicut populus, sic sacer- rapinis suis. Et quod idem dicit Apostolus: Ideo
dos (Ita. xxiy, 2), Sed mihi non esl necesse multum inler vos multi infirmi et imbecilles, et dormiunt
laborare a4monend_C;, iri;vobiSjqui et ministerio et do- (ibid., 30), id est moriuntur, multi, hoc mon-
ctrina latesesMs* utnon so)ura yosabstinere aroalo, stralur in exgmplo de iufirmiiatibus et mortibus
sed eliam alios a- nialo divertere et bonum facere corporalibus aliquorum, qttod fit in anima in spiri-
debere admonerescjaliset debeatis.Tamen proinini- talibus infirmitatibus alque morlibus oranium irre-
slerio imposito adrooneo vos cura Paulo appslolo, et C verendorum. Et qua fconte aocedit sacerdos imino-
obleslorin Ghristo et per Chriatum, qui perPaulum lare, el diaconus minislrare, ad sanctum altarium,
locutus est, ut exhibeatit vos sicul Dei minislros, ne ul pro aliorura peccatis Dominum placatum faciant,
viluperelur minisierium nostrum (II Cor. vi, 3 et i). qui non solum de prxteritis suis peecalis illi non
Et quia jejunia. pascbalia inchoastis, anle oculos salisfaciunt, sed insuper quotidianis ac recenlibus
hahete quid ia;Bascba,, id, est in transitu suo ex boc illum ad iracundiam provocant? et cum quaU fidu-
mundo ad Palrem, Dominus Jesus tradendo corpus cia aliquis horao laiem intercessorem pro se ad
et sanguiucm auum discipulis suis de reprobo disci- Deum in altario ministrando transmittit, qui Deum
pulo dix.U.:Ecce manus tradenlis me mecum est in quotidie non mediocriter oflendit, quando si ad
ntensa ; vmattlem homini illi per quem filius hominis suuin parem illum transmilterei qui ipsi interces-
tradetur (Luc. xxn, 21). Hoc pascha quolidie sa- sori iraltis exisierel, plus illum ad iracundiam quam
cerdotes iromolando, diaconi ministrando, subdia- ad placalionem excilaret ? Hoc enira Pascha, quod
cont Qljsequendo, et cxteri clerici Araen respon- itinc Dorainus in novo rayslerio egit, quotidie cele-
dendo,. ceieb^ratispleno ore de rapina, pleno corde bratis, quotiesetinque missam agitis, sicut ipse lunc
de iniqu,i,la.le,.An piiliti estis quod scriptura est in " omnibua episcopis et presbyteris et cxteris fidelibus.
Evangeljo.: Post buecellam introivit in Judam Sa- celebranitbus atque astantibusi ad hoc terribfle sa-
tanasi (J,oan,.xm, 27.) id est in quera inlroierat cramentum in apostoUg suis dixit: Heec quotiescun-
priusiuf Dpminuro traderel suadendo, lunc in eum que, inquit, feceritit, in- meam memoriam facietit
inlroiit p)pi)issimepossidendo; sicut scriptiiin est: (II Gor.. xi, _&). Videte quales oum Domino ad Do-
Inlravii ^ulem S,a{unas.in Judam qui dicitur Scarioth roini passionem celebrandam aceedilis, qui de tali-
(Luc. xxi}, 3); et itera : J,am enim miserat diabolut bus miseriis coinquinati eslis; si taraen, ita ut audivi,
in cqr /i<4f, ti( txadfrs/ Domimnt (Joan. xm, 2); veshis boujiriibus oonsentitis. Unde nisi vos cor-
diciu,in,e^: Posl. buccettam inlroivit in reseritis, quiounqMe de niea dioscesl sunt, slhe
ac <JeiL}t||i
eum Saianas. Qnia cum inlravit sanctus panis in dtibio usque ad sfnodum ab ollleio et cpirimunibne
pienuni de inifluitate ventreni, intravit hoslis anti- privabo; el qui de mea dicecesi non sunl, de roea
quus, qui diciuij; diabolus et Satanas, in crudelera parocbia et ditecesi eos excoromunieabo, et ad suos
et impiam menleni; et ad quera finem illa commu- episcopos, qui eos corrigant atque dijudicent, di~
nicatio ei peivenil, quain ideo accepit, ut malam vina auclorilate reciire mandabo. Quod ut necesse
coascjftBli,am menjiretur alque cclaret, ipsi melius non sit fieri, fratres el filii, et vos ac vestros corri-
101 EPISTOL^E. 102
gile, et alios admonete, quia sicut majus peccaturo A deprxdationibus et fornicationibus, et aliis crimini-
vos peccanles habetis qtiam populus, sic majorera bus qux raergiinl eos qui illa faciunt in infernum,
gloriam apud Deiim habebitis, si vos ac vestros et de illis qux in mea parochia facta babelis, con-
cuslodierilis, et alios admoniieritis, scientes quia fessioncm puram et tlignam pcenilenliam faciatis.
qui converli facil uuum peccatorem ab errore vix Qua; mala vobis et omnibus Cbrisliaiiis Paultis apo-
sux, quid inde seqnitur, quanto roagis si vobis et stolus enumeral dicens : Nolilc errare, neque idotis
vestris, tle quibus ralionem reddetis, ad salutern servientes,neque adulteri, nequemolles, neque mascu-
consulerc sludueritis? Domino etiam nostro regi et lorum concubitores, rieque fures, nequeavari, neque
amabiliorcs et venerabiliores eritis, et securius vos ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei
ille Ecclesiis prxficere, quando locus evenerit, et possidebunl (I Cor. vi, 9), si vel in uno de istis
nos ves audacius et amabilius, nulu Dei el ipsius peccalis quicunque homines vitaro istam finierint.
dcmini nostri favore, ordinare valebimus. Et iteruni idem Paulus apostolus dicil: Si quis fra-
ter, id est si quis Chrisliaiius, nominatur, et est for-
EPISTOLA XVII. nicator, aut avarus, aul idolis serviens, aut ebriosus,
DIOECESIS RHEMENSIS. aut matedicus, aut rapax, cum tali honliue nec ci-
ADpr.ESBVTEROS
B bum dcbet verus Christianus accipere (I Cor. v, 11).
Ut excommunicationem denuntient iis a
qui deprmaa- El iterum dicit : Nonsolum
Hoiiibusadmoniti non abstinuerint. qtti faciunt, sed et qui
consentiunt [acienlibus, digni sunl morte(Rotn. i,52).
(Apudeumdcin.) Quoniamsicutdemonstrat sanclusJoannesaposlolus,
HINCMARUS Rhemorum episcopus omnibus presby- qtii alictii consentit lalia mala facere, id est si in
teris in parochia noslra consislentibus. euiii emendare potest, aut illi polest vetare ut non
Sicutvobis sxpe dixi, sacerdotes meclici sunt spi- faciat, autsi lalcm non potest corrigere, et ab illius
rilales, et infirmi homines sunt peccalores. El Hcet se potesl commmtione separare, et non facit, com-
nos peccatores siinus, lamen dignalione Dei officium munical el particeps esl operibus illius malignis
sanandi peccatores suseepimus; sicut sxpe roeJici (11 Joun. xi). Et itleo, Iratres et filii, videte quantx
corpore infirmi per inagisterium.medicinse infirmos iniseriie el tle paganis et clealiis malis Christianis
solent sanare. El qtiando usilata inlirinitas venit in super nosveniunt, el quoiidie qui isla uiala faciuut,
aliquo, usitatam faciunt medicinam; qtiando autein Je isto sxculo ex niajori parle ad tormenla, quaa
inusilala infirmilas nascilur infirino, cle meJicinx sinc fine, pro roalcfactis qux in parvo tempore fe-
experimento inusitatain meJici faciunt lnedicinain. cerunt mortui vadunt; et timentes Dei judicium, re-
Propterea, fralres, unusquisque vestrum quoties- C trahite vos ab ista rapina el a cxleris malefactis.
ciinque cantat missani, usque dum ista quani pali- Maxinie in isto tempore, quanclo alia peccata, quse
mur miseria in parochia nostra cessaverit, quoniam per totum annum sicut fragiles homines cominittitis,
tales homines sunt qui non propler salutem, sed poenitere et salisfacere Deo inde debelis, ut com-
propter consuetudinem, ad ecclesiam veniunl, et munionem corporis et sangtiinis Domini ni sanclis-
tisqueadEvangeliuin, juxta quod ista prxdicare de- simo die rcdemplionis noslrx non ad judicium, sed
bueratis, m missa stare solenl et recedunt, stalim aci salulem accipere possitis. Quia si quis de istis
post Apostplum,id est posl Epistolam, hanc admo- peccatis plenus ad illam sanctam conimunioneni
nitionem noslram ab inilio usque ad finera, cum accesserit, sine dubio suain perdilionem accipiet,
verbis prophetx vel Apeslpli legite, quia utinam sicut et Judas fecit, quiDoininum tradidit, et laqueo
nen ad judicium npstrum dicamtis, et nes Dei app- sirangulalus quo se suspendil roedius crepuit, et
stoli, id est Dei missi sumus. IU quoniam ipse per diffusis visceribus in inferiium perrexit. Quoniam
corporalem prxsentiaiu eis qni in parochia nostra sicut ille Dominum Judxis tradidit, ila isle corpus
tanta ma1afaciunt annuntiare non possum, verbum el sanguinem Chiisli accipiens peccatoribus suis
Dei per nos ad illos transmissum, quod alligari qua- roembris in condemnationem tradit. El de hoc quod
cunque infirmitale uon polesl, illis eorum salu- D ille passus esl in anima simul et corpore, multos
tem anniiiitiet. Et orate pro illis et pro nobis oinni- exspeclat Doroinus ad pceniientiam, ut non patian-
bus, nt ipsi resipiscant a laqueis cliaboli, a quo capli lur in corpore. Omnesauiem male hanc cominunio-
lerientur ad Dei voluntateiri, et Deus nobis paiien- nem accipicnles patiuntur in anima et peribunt in
liam sufferendi donet, et Hberet nos a inalis qux seternum, nisi Dei gratia fuerint liberali per pce-
palimur propter peccata noslra, et det pacem in hitentiara. De istis qux dico petesl fieri ut diabolus
diebus nostrts. Et admonilio nostra ad illos ta- humanx salutis inimicus iramittat in corda vestra,
?is est. cum auditis qucd tale periculum sit hanc sanctam
Precor vos omnes in amore Dei, legationem ejus communionein accipere, si ab iniquilalibus vestris
porlans, per Christum, qui pro vobis crucifixus est, vos non vultis retrahere, et dicatis : Si tale periou-
et per Spiritum sanclum, per quem in baptismale lttm est nobis, sicut iste cpiscopus dicit, communi-
sanctificati eslis, tam qui de parochia mea estis care, absiinebinius nos ab illa conimtinione.quia uon
quam et vos qui de aliis parochiis in purochiam relrahiinus nos a mala operalione. Unde iterum au-
islam venistis et venitis, ut abstineatis vos ab istis ditc quibuscunqtie diabolus ista stisurrat. Quoniam
HINCMARlRHEMENSIS ARCHIEPISCOPI
' Dominus dixil de baptismo quod nuilus potesl. A nem ab his malis non cessavil ad communionemnon
salvus, nisi quit renatus fuerit ex aqua el Spiritu accedat, sciens qui conderonationem accipiet. Et ex
(Joan. ni, 5), ila de hac sancta cororounione verbo Dei mandabo, ut nullus presbyter in mea pa-
"-" Niti manducaveritis carnem filii hominis, et rochia de alia parochia veniens illis missam canlet
U eivtt tanguinem, non habebilis vitam in vobis qui se ab islis malis non correxerint, sicul in Chri-
">vi, 54). Et sicul dixit: Qui crediderit et bapti- sti amore vos deprecor. Et nemo despicial dicens :
kgttufverit talvut erit (Marc. xvi, 16); id est si quod Quid si iste episcopus talia comraendaverit ? Sciat
ab- pro cerlo quia qualiscunquc ego sim, Deus verax et
promisit in baptismate, diabolo el ejus operibus
renuntiando, et in Deum fide qux per dileclionem omnipotens est qui dixit nobis : Qumcunque ligave-
est credendo, quod est ut in fide et bonis operibus ritis tuper terram, erunt ligata et in ccelo(Malth.
permaneat, et si post baptismum peccaveril, per XVIII,18). Et si aliquis dixerit: Ad illos dies in al-
confessionera et dignara pcenitentiam illis qui in teraro ibo parochiam, sciat quiscunque ille non ho-
eum peccaverunt dimittendo, et bonis operibus in- minis sed Dei illusor et suus ipse deceptor, quia si
sistendo, hoc quod male fecit emendet. Ita etiara in alteram parochiam communicare sic excommuni-
de hac sancta communione dixit: Qui manducat calus perrexerit, quoniam majus etiam judieium
carnem meam et bibit meum sanguinem, in me ma- " corara Deo-sustinebit, quia pntat se illum effugere
net et ego in eo (Joan. vi, 57); et : Si quis man- posse qui ubique est, et cujus verbo, non mea po-
ducaverit ex hocpane, vivet in mternum, et ego re- testate secundum hominem, sed secundum divinum
tutcitabo eum in novissimo die (ibid., 52, 85). ministerium, illum excommunicabo. Et non irasci-
Propterea attendite, omnes Christiani, quia sine mini, dilecti fratres et filii, quia paterna dilectione
ista communione. nec remissionem peccatorum po- vos moneo. Sed corrigite vos, attendentes commina-
teslisaccipere, nec deinfernoliberari.nec ad regnum tionem Dei et ad me et ad vos factam. Ait enim
Dei potestis pervenire. El qui istam communionem Dominus unicuique qui oflicium sacerdolale susce-
cum odio ct corde pleno de iniquitate, sicut dixi, et pit: Si annunliaveritis iniquo iniquitatem suam, et
cum voluntate peccandi accepcrint, judicium et con- conversus fuerit ille iniquus ab impietate sua, ille vila
demnationem sibi accipient. Et ideo nullum consi- vivet, et lu animam tuam liberasli. El si non annun-
lium aliud restat ei quicunque vult salvus fieri, nisi tiaveris iniquo iniquitalem suam, el non fuertt conver-
ut ab iniquitatibus cesset, et inde poeniteat et offerat sus itle impius ab impietate sua, ipse iniquut in ini-
Deo confessionem de prxterilis peccatis et profes- quitale sua morietur, sanguinem autem ejut de manu
sionem, ut in reliquum cesset a peccalis, quantura C tua requiram (Ezech. m, 39). Quapropler, fratres et
ei Deus adjutorium dederit, et bonis insistat operi- filii, allendite, quia Deus omnipolens est qui ista
bus, el conlisus de misericordia Dei, mundo corpore dixil, et ipse nos fecit, et ipse nos redemit, et anle
etpura conscientia et contrito corde accipiat com- illius Judicium omnes astabimus, et ibi judicati eri-
munionem corporis et sanguinis Domini. Et lunc mus nos sacerdotes, et principes ac seniores, qui
non erit ei in condemnationem, sed in remissionem vos admonere et castigare debemus, et pro nostris
omnium peccatorum, et in fortiludinem, ut possit ac vestris peccalis -, el vos etiam Jiidicati eritis, non
resistere diabolo, et ad regnum Dei pervenire. Quo- solum de peccatis qux fecistis, el non pcenituistis,
niam sicul qui adhmret meretrici unum corpus effici- sed eliam de admpiiitionibus et castigationibus quas
lur ita qui digne communicat de ista communione conlempsistis. Deus omnipotens, qui per me ista
unus spirilus est cum Domino (I Cor. vi, 16), et in loquitur in auribus vestris, per se.hxc loquatur in
in tali homine in cordibus veslris.
quo Deus habilat et ipse iu Deo, et
in Deo habilat, non habebit
quo Deus habitat, et qui EPISTOLA XVIII.
et auctor atque horlator diabolus,
peccatum peccati
damnabiliter locum ; et si ita perseveraverit, post D PRESBYTEROS RHEHENSIS PAROCBLE.
mortem in refrigerio erit, et post resurrectionem I> De baptitmo.
in sanctorum angelorum consortio cum Christo sine (Act. pfov. eccl. Ruem.)
fine regnabit. Et nolite sperare quia tantura ad ter-
rorem vestrum, et non ex veritate hoc dicam.
fliNCHARUS episcopus ac plebisDei famulus dilectis
fralribus hujus Rhemensis parochiae comoresbyteris
TeslisestDeusquia sicutex ore Dei per Scripluras
ve- noslris
accepi, ita et hic ad salutem et correctionem
slraui scripsi. El scialis quia nisi vos correxeritis Cupiens vos in omni sensu et doctrina atque ope-
Dei esse ditatos, pro imposito
ut ista mala dimittalis, omnes qui in ista mea pa- ris perfeclione gralia
mex ministerio singulis et in commune
rochia ista mala tacitis excommunicabo, et presby- exiguitali
teris mandabo ut nulli communionemscienter donent, vobis quxdara de actione sacri baptisraatis breviter
ista mala post istam adraonitionera relectam in ex pleniludinis latitudine sanctarum Scripturarum,
qui calholicorum patrum curavi excerpere
mea parochia fecerit, neque illi qui facienli volun- et doclrina
vestrx ingerere, ul secundum sacram
tarie communicavit, aut facienti mala consensit. Et et notilix
omnibus ad communionem accedentibus presbyter Scriptuiain inteltigatis in sanclo iniiiiiierio cuncla
istam adnionitio- qux agilis, et ul in aperto sermonc non sil in vobis
quiscunque denunliet, ut qui post
»03 EPISTOL4:. 10«
difficultas intelligendi, neque in prolixo lacdium le- A \ Cpoperatur homo sanclo Spiritui in salute hoininis ;
gendi el raemorix commendandi. sed et ipse homo qui baptizandus est, cooperari am-
Dominus Jesns Chfislus, crealor et redemptor no- bobus debet in salute sua ; id est Spiritui sancto et
ster, dicit in Evangelio: Nisi rjuis renalus fuerit ex sacerdoli buniiliter corpus prxstare ad sacri myste-
aqua et Spiritn, non intrabil in regnum cmlorum rium lavacri, eianiniam voluntariead calholicxfiJei
(Joan. m); untfe discipulis suis mandavit dicens: susceptionem.
Ite, docete omnes genles, baptizantes eos in nomine Ut vim cognoscatis lnijtis sacralissimi juxla san-
Patris, et Filii, el Spiritus sancli, docentes eos ser- clorum Patrum inlelligenliain et statuta ecclesia-
vare omnia qumcunquemandavi vobis(Maltlu xxvin). stica, veslrx charitali eadem sacramenla catholica
In istis paucissimis verbis totius sanclx prsedicalio- inlerpretalione ostendam. Nam magna sanclilate et
nis ordinem exposuit, bis docere dixit, et semel ba- venerabili significatione quidquid in eis geritur sta-
piizare. Primo omnium fidem calholicam docere tulum esse, neminem dubilare fas esse credimus.
prxcepit, et posi fidein acceptam, in nomine sanctx Primo, paganus catecliumenus, id est instructus,
Trinitatis baptizare 'jussit. Deinde fidc imbulum et fit accedens per ordinem traditum ad baplismum,
sacro baplismale ablulum evangelicis instruere prx- id est sanctam tinclionem; et renuntiat maligno
ceptis mandavit. Primo (idcs docenda est, et sic B spirilui et omnibus damnosis ejus pompis.
baplismi percipienda sunlsacramenta, deinde evan- II. Accipit manus impositionem et crucem in
gelica prxcepta tradenda sunt. Al si aliquid horum fronte, in nomine Patris et Filii et Spiritus sancli :
trium defuerit, salutera animx sux auditor habere el exsufflatur in facie, ut fugato diabolo, Christo Deo
non poterit. Hic namque ordo catechizandi, id est noslro parelur inlroilus.
inslruendi in adultx xlatis viris ubique firmiter rc- III. Exorcizalur, id est, conjuratur malignus spi-
tinendus est. Fragiliori vero xlati pia mater Eccle- ritus, ut exeat et recedat, dans locum Deo
sia concessit, ut qui alieno in palernx prxvaricatio- IV. Accipit catechumenus salem, ut putrida et
nis Hgalus est peccalo, alterius in baptismi mysterio fluxa ejus peccala sapientix sale divino munere
abrenunlialione et fidei professione solutussil. Etsi roundentur.
boc non esset, quanti perirent infantes, ex quorum V.Deinde vero symboli apostolici tradilur ei fides,
numero cceleslis quolidie xdificatur Jerusalem? Abs- et oratio Dominica ; ut vacua domus et a prisco ha-
que fide quipps baplisma non proficil, dicente bilalore derelicta, fide ornelur, et prxparelur babi-
Aposlolo : Sine fide impossibile esl placere Deoi tatio Deo. Quorum expositionem, id esl symboli et
'Heb. n). Inter impossibilesiquidem el di/ficilehoc oralionis Dominicx, habelis in scrutinio quod fil in
interesse iegiraus. Diflicileest quod licet vix, tameni C aperlione aurium, sicut vobis credimus esse notum.
fieri polesl: impossibile vero, quod omnino ab hu- Quod enira symbolum Grxce dicitur, latineindicium,
mana fragililale fieri non potcst. Ideo ipse Dominus; vel signuni, sive collatio interpretatur. Indicium,
in Evangelio stupentibus aposlolis, quis ex divitibus> quia pcr id indicatur fidei integritas. Signuro , quod
salvus fieri possel, rcspondit: Apud liotnines, hoc: eo bene retento et intellecto fideles ab infidelibus
impossibile est; apud Deum autem omnia possibiliai discernuntur. Collatio, quia in eo sancti aposloli
sunt (Matth. xix). Decendus est ilaque horoo ralio- omnem fidei inlegrilaiem conlulerunt: quod autem
nalem habens iulelligcntiam, et multiracda prxdica- orones Aposlolipari fidei sinceritate corde reline-
lione atlrahendus, ut sacrx fidei veritatera agno- bant, ere cenfessi sunt; et singuli prcprias senlen-
scat; el raaxirae Dei oronipolentis pro eo deprecandai tias conferentes, symbclum, id est lolius fitlei col-
est clementia: quia otiosa est lingua docentis, sii lationem ediderunt. Discessuri enira ab invicem per
gralia divina cor non irobuit audiloris, dicente ipsaj lotius orbis prpvincias normara' futurx prxdicatio-
Verilate : Nemopolest venire ad me, nisi Pater meuss nis in commune statuerunl; ne localiler ab invicem
attraxeril eum (Joan. vi) ; el ut xqualiler sanctam(i discedenles, diversum aliquid veldissonumprxdica-
Trinitatem salutem hominis operari inlelligalis, dicilt _ rent. Oratio autem Dominica, quam omnes Chri-
el ipse Dominus in Evangelio : Nemo potest venire e sliani sincero corde frequenlare necessario debent,
ad Patrem, nisi per me (Joan. xiv); ilem et de Spi- i- ideo sic appellatur, quia pelentibus apostolis ut eis
ritu sancto ait : Nisi quis renatus fuerit ex aqua et•t insinuaret qualiter orare deberent, Dominus noster
Spiritu, non polesl introire inregnum Dei (Joan. m),i. Jesus Cbrislus, sicut sacra Evangelia docent, hanc
Quod enim visibiliter sacerdos per baptismuin ope.:- orationem illis composuit, et sic eos orare prxcepit.
ralur in corpore per aquam, hoc Spiritus sanctuss VI. Tunc fiunt scrulinia, id est explorationes.vel
invisibiliter operatur in anima per fidem. Tria sunlit investigationes secundum morem vobis cognitum,
in baplismaiis sacramento visibilia,ctlria invisibilia,
i. utexploretursxpius, quara firmiterpost renuntiaiio-
Visibilia sunt, sacerdos, corpus et aqua; invisibili£ a nem Satanx sacra verba datce fidei radicilus corde
vero, spiritus, et anima, ct fides. llla tria visibilisa defixerint; et sicut vobis nolum est per decretos
nihil proficiunt foris, si hxc tria invisibilia non ope-
s- dies in sancta Quadragesima fiunl scptem scrulinia,
rantur. Sacerdos corpusaqua abluit, Spiritus san- sccundum formam sepliformis Spiritus.
ctus animam iide justificat, et hoc est qucd Aposlo- i- Vll. Deinde tangit consecrando sacerdos nares et
lus ait : Cooperatores enim Dei sumus (I Cor. m)|. aures de sputo, et dicil: Effela quod est adaperire
. ATROL.CXXVl
107 IIINCMARIRHEMENSIS ARCHIEPISCOPI 108
(Matlh. vn), et reliqua. lnler cattera qnippe conse- A cedant. Sed sicul noslraruiri regionura consuctudo
cralionis exordia, de saliva oris sui sacerdos nares ab eis non est reprehendenda, ila nec a nobis illa-
langit, et attres consecrandi, et dicil : Effeta, quod rurii consuetudo, quia non abhorrere a fitle videtur,
est adaperire. Obsurduit enim homoabaudiendovitx penilus est abdicanda : cum in unius fidei soliditate
verbo, ppslquam mprlifera serpentis verba cenlra in quibusdam rebus obesse non soleat diversa con-
Deum limidus attdivit; el surdiialem quam primtis suetudo. Sicut et sacramenla Veterisac Novi Testa-
hpmo peccando promeruit, omnis per traducem vi- rrienli, licet pro lemporum ratione discrepent, iides
rilis seminis generatus ab illo contraxit. Per sali- lamen una, eademque concordat: quia quam nos
vam quidem oris sacerdolis, guslus quo iniiiandus per appstplps factam, eamdem patres Teslamenli
est supernx sapientix designatur : quia ex capitein Veteris dispensatienem Christi per prophelas didi-
quo onroes sensus hominissunt,saliva descendit : et cerant esse venluram.
Apostolus : Caput, inquit,C/iWs(iZ)«is (I Cor. xi),et VIII. Posthxc vocalo ex nomine consecrando, in-
divinilas hominem assumens, quoddam ex conne- terrcgal enm sacerdes, si abrenunliet Satanx et
xione duarum substanliarum in una Dei Filii perso- omnibus operibus ejus, et reliqua.Post cujus respon-
na collyfium fecit, unde genus huraanum, quod cce- sionem ungit eum oleo exorcizato, in pectore et
cum a primis parenlibus nalum eral, illuminaret. B inter scapulas, dicens : « Et ego linio te oleo salutis
Non ab re sputo aures tangunlur et nares : ul qui in Christo Jesu Domino nostro in vitam xlernam. >
exspuens linguam muti tetigerat, et sputo luttim fe- Pectus quippe perungitur oleo, ut signo sanctx cru-
cerat, et oculos cxci nati aperueral, ntinc per mini- cis diabolo claudalur ingressus. Signalur et inter
slerium sacerdotum, et auditum spiritalem his qui scapulas, ut undique muiiiatur. Item in pecloris
baplizandi sunt, tribuat; et recte loquendi, id est et inter scapulas unclione signatur fidei firmilas, et
verx fidei confitendi facultatem prxbeat; et nares, operuro bonorum perseveranlia. Signatur eliam
quibus bonum Christi odorem capiant, aperial. Per baplizanduspectore et inter scapulas de oleo sanclo:
lacluro vero narium, ut abjeclis delectalionibus no- ul iHius olei sancli, videlicel Spirilus unclione linia-
xiis, solum Chrisli semper amplectalur odorem, de tur, de qua Aposlolus ait: Sicut unctio ejus docet
quo dicitAposlolus : Chrisli bonus odor sumus Deo vos de omnibus (I Joan. u); ante et relro munilus
in omni loco (II Cor. u). Et ut meminerit se juxta contra omnia, prospera sive adversa, sit cir-
exemplum beati Job, donec superesl halitus in co el cumspectus. Abrenunliat autem baptizandus dia-
spirilus Dei in naribus ejus, non loqui iniquilaiem bolp, id est, resistil, sicul jtibet Pelrus apeslplus,
labiis, nec lingua mendacium meditari debere. Per- dicens : Resislile diabolo, el fugiet a vobis (I Pelr. v).
rb per taclum aurium, ut relicte audilu lingux ne- ^ Abrenunlial quidem, id est, repudiat, spernit, reji-
quam , audiat verba Christi, et faciat ea : similis cil, contradicit, abnegat, relinquit, sive aliud quid
vero prudcnli, qui xdificavit domum suaro supra quod hoc vcrbo in hoc sensu exprimi polest. Quam-
pelrani : qui incorporalus Ecclesix, qux corpus vis enim illius verbi quod esl nuniio, sensus in
est Cbrisli, dicit cum Psalmisla : Sacrificium et promptu sil, cura sine prxposilione proferlur : ac-
obtationem , veterum scilicet cxremoniarum, no- cepta prxposilione interdum a sua significationc non
luisti : aures aulem perfecisti milii, ut annun- Ionge recedit: ut est illud, nuntio et renuntio; inter-
tiem omnes laudationes luas in portis filiw Sion dum vero in alium sensum vertitur, et est illud : Sic
(Psal. xxxix), et: In me sunt, Deus, vola tua, quw ergo omnis ex vobis qui non renuntiat omnibus qum
reddam laudaliones libi (Psat. LV).Legimus quoqtte possidet, non potesl meus esse discipulus (Luc. xiv).
in quibusdam regionibus esse consueludinem, ut Quam sententiain beatus Gregorius exponens in
etiam labia consecrandi de saliva sacerdolis tangan- bomilia Evangelii, renuntiare abnegare, intelligi de-
lur, auctoritate sacri Evangelii : quia poslquam Do- bere.ostendil. Denique baptizaudus pest abrenunlia-
minus in aures surdi et iinili misit digilos suos, tioneni Salanx, interrogalur si abrenunliet omnibus
sputo leligit linguam illius, et subintulil : Effeta, p. operibus ejus. Qux sunl aulem opera Satanx, divi-
quod est adaperire. Et statim apertx sunt aures nus apostolus Paulus, in quo loquilur Christus,
ejus, et solulum esl vinculura lingux ejus, et loque- demonstral scribeus ad Corintbios : Si quis frater
batur recte. Et in quibusdara regionibus alii oleo est fornicator, aut avarus, aut idolis serviens, aut
sancto tangunl calechumenorum aures et nares : maledicus, aut ebriosus, aut rapax, cum hujusmodi
quia nemo potest per gratiam sancli Spiritus, qux nec cibum sumere (I Cor. v). Et item : An nescitis
oleo designatur, fidei sacraraenla cognoscere, nisi quia iniqui regnum Dei non possidebunl? Nolile
audiat prxdicantem, dicenle Apostolo : Fides ex au- errare: neque [ornicarii, nequeidalis servienles, neque
ditu, auditus auiem per verbum Christi (Rom. x). adulteri, neque moltes, neque masculorum concubi-
Nares quoque simili tactu saiiclificaiitur : ut hi qni lores, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque
ad baplismum veniunt adrooneantur tanli mysterii maledici, neque rapaces, regnum Dei possidebunt
sacramentum per graliam sancli Spiritus usque ad (1 Cor. IV). Et ad Galalas : Manifesta sunt opera
mortem inviolatum alque inlegrura custodire. Ut carnis, qum sunt [omicatio, immundilia, luxuria,
quandiu spirilum vilx hujus naribus suis allrahunt, idolorum servitus, veneftcia, inimiciliw, conlentiones,
a Chrisli Doniini lioslri cullura et servitio non re- mmulaliones, irw, rixw, dissensiones, sectw, incidiw,
10,9 KPISTOL/E. 110
komicidia, ebrielales, comessaliones et liis simitia, A ctum. Quas necesse est inconvulsx mentis inten-
quw prwdico vobis, sicul prmdixi, quoniam qui talia ikne servare fidelibus, et ul inlemerale custodiri
agutrt, regnum Dei non consequenlur (Galal. ui) : nisi possint, illitis sempcr atljutorium requircrc, cujus
per debilos pcenitentix frucius, antequam exeanl de gratia in baptismale suiil renali.
corpore, ca cooperianl, et devolis precibus, eleemo- EPISTOLA XIX.
synis, jejuniis, flelibusque el hostix salutaris obla- ADLUDOVICUII III REGEM, BALRIFILIUM.
tionibus, abluere illa curaverint. Abrenunliat enini Ut tiberam episcopieleciioneminBellovacensiEcclesia
baptizandus omnibus diaboli pompis, id esl spiri- fieri permittat.
lualibus viliis, ut sunt ambitio, arroganlia, vana (ApudSinnond.)
gloria, ostentatio et cxtera biijusmodi, qux de su- Domiiio LUDOVICO regi glorioso HINCSIARUS episco-
perbix fonte procedunt. Pompa quippe proprie dici- pus ac plebis Dei famulus.
turpublica ostentalio cum mulla ambilione. Ambitio CAP.1. Episcopi qui apud martyrium sanctx Macrx
quippe pbantasia dicilur Grxce : quo nomine desi- in nomine Christi convenimus, non pro ulla indebita
gnalur multiplex apparatus et poropa regalis officii. voluutate, sed pro sanctx Ecclesix ac vestro et regni
Et hac conditione post abrenuniialionein, ut prx- vebis commissi honore ac salvaraenlo, sicut scripia
raisimus, oleo sanclo linilur. ]] demonstrani, qux vobis per consacerdoles nostros
IX. Et sic fonle verbis soleranibus cousecralo, transroisirous, relecla prxsumptione cleri et plebis
adslante baplizando juxta fonlem, obsequente pa- Ecclesix Belvacensis, qui personam regulis sacris
trono interrogat eum sacerdos, si credit in Deum incongruam, cum decreto singulorum manibus robo-
Patrero oronipotemein, et reliqua secundura niorem. rato, nobis prxsentaverunl in synodo, veluti Jam
Et respondente illo secundum ecclesiasticam con- fuit actum, quando Fromoldum quemdam elege-
sueludinera; post supradiclani iriuam diaboli ct runt, et rejecto illo propler insipientiam el iropro-
pomparum, ac operum abrenunliationem, postque bitalero, Odo ex vicina parochia ibident cum decrelo
trinam verx fidei confessionem, quia non potest canonicp fuit electusj releclis coram omnibus qui
quisque nisi trina abrenuntiatione et trina confes- adfuerunl sacris cancnibus, secundum easdem sa-
sione purgari; trina mersione baplizalur in nomine cras leges censtituimus designatos ex nomine dile-
Palris, et Filii, el Spirilus sancti : ut sicut interior clos fratres el venerabiles coepiscopos nostros, per
homo, qui acl imaginero sanclx Trinilalis conditus quos vestrx doroinalioni litteras direximus, in qui-
est, per invocationem sanclx Trinilalis ad eamdem bus inter cxtera hxc continentur :« Ul sicut sacrae
revocatur imaginero; el qui tertio gradu peccati, id leges et regulx prxcipiunt, archiepiscopis et episco-
cst, cogilatione, loculione et operatione cecidil in C pis collimilanearum diceceseonelectionem concedere
mortem, terlio elevatus de fonte per gratiam resur- dignemini, ut undecunquei secundum formam regu-
gat ad vitam. Et sicul interior homo iu fide sanctx Iarem eleclionis, episcopi talem eligant, qui et san-
Trinilatis ad iroaginera sui conditoris reformandus ctx Ecclesix utilis, et regno proficuus, et vobis fide-
est, ita et exterior trina mersione abluendus esl : lis ac devotus cooperater existat: et consenlienlibus
ul quod invisibiliter Spiritus operalur in anima, boc clero et plebe eum vobis adducant, ut secundum
visibiliter sacerdos imitelur in aqua. Nam originale ministerium veslrum res el facultates. Ecclesix,
peccalum tribus inodis aclum est, delectalione, con- quas ad defendendum et luendura vobis Dominus
sensu et opere; ita et omne peccalum, aut cogita- commendavit, sux disposilioni commillatis, et cum
tione, aut locutione, aut operalione efficilpr; ideo consensu ac litteris veslris eum ad metropolitanum
triplici generi peccatorum trina videlur ablulio con- episcopum ac coepiscoposipsius diceceseos, qui eum
venire; vel propter originale peccalum, quod in in- ordinare debent, iransmiltalis, el sic sine scahdali
fanlibus valel ad perditionem, vel propter illa qux macula ad sanctum sacerdolium provehalur. » Et
in provectioris xtatis hominibus, voiunlate, verbo reliqua qux inde ibi sequunlur.
vel faclo addunlur. Et quia secundum sanctara CAP.II. In quibus verbis nulla indebita cujuscun-
Scriplurara unus Deus, una fides, unum baptisma, " que voluntas, nihil conlra Doinini voluntatera, nihil
ler baplizandus mergitur in nomine Palris, et Filii, conlra vestrmn honorera, nihil contra regni vobis
et Spiritus sancli, ul Trinilas unum appareat sacra- commissi resenat salvamentum : sed prdinis pleni-
menluin; et non baptizclur in nominibus Patris et tudp, qualiter electus vilx merite et sapientix
Filii et Spiritus sancli, sed in uno nomine, quod dectrina a metrepoliiano et provincix coepiscopis
inlelligitur Deus, juxta Apostolum. Igilur unus est debeat juxta Nicxnum sanctum et magnura conci-
Deus, una fides, iinum baplisma : sed dux sunt lium regularitcr ordinari, ubi inter alia scriptum
paclior.es qux in baptismate paciscunlur, quas pa- est (can. 6) ; « Ulud, inquit, generaliter clarum est
troni suis susceptis, cum ad intelligibilem xtatem quod si quis prxter senlenliam melropolitani fuerit
pervenerint, insinuare sollicite et inculcare debent. factus episcopus, bunc magna synodus diffroivit
Quaruro pactionum una est qua diabolo abrcnunlia- episcopuro esse non posse : flrmitas autem.eorum
lur, et omnibus operibus ejus, et omnibus pompis qux gerunlur per unaraquamque provinciara metro-
ejus : et altera qua quisque baptizalus professusfuit politano tribualur episcopo. > Et de hac mystica
se credere in Patrem, et Filium, et Spirilum san- Nicxna synodo sedes aposlolica contestatur (Leo,
Hl HlNCMARlRHEMENSISARCIIIEPISCOII n<».
cp. 56, ad Analol.): « Quia lanlo divinilus privilegio0 A el munerum acceptione, ob vitx meritum ct sapien-
est consecrala, ut sive per pauciores, sive per pluresi tix donum eliganlur, ut exemplo et verbo sibi sub-
episcopos, ecclesiaslica judicia celebrentur, omnii jeclis usquequaque prodesse valeant. j» Nolaiidum
pcnitus auctorilate sit vacuum quidquid ab illiusi est sane quod dicitur: « Secundum statula canonum
fuerit constitutione diversum. » Debetis igilur in- eligantur , » ut exeroplo et verbo sibi
subjectis
ciinctanter adverlere, sicut sanctus papa Leo ad1 usquequaque prodessc valeanl. Et sacri canones
Leonem Auguslum scripsit (epist. 81), regiam po- dicunt (Ccelestinus,Decret. 18) : « Priinura enim illi
lcstatem vobis non ad solum mundi rcgimcn , sedI (quin clerici uniuscujusque
Ecclesix) reprobandi
roaxime ad Ecclesix prxsiJium esse collatam, uti sunt, ut aliqui de alieuis Ecclesiis merito prxferan-
ausus nefarios comprimendo , et qux bene sunt tur. » Et item : « Ul episcopijudicio raetropolitano-
statula defendalis, el veram pacem his qux sunt rum et eorura episcoporum qui circumcirca sunt,
turbala restilualis. Quod et optare et quxrcre atque provehantur ad ecclesiasticam poleslatem : hi vide-
servare debetis.sicut anlccessores veslri imperalores Hcel qui plurimo tempore probantur tam verbo fidei
ct reges fccerunt. Et non debelis inflexibilem Dei quam rcctx conversalionis exemplo. » Atlendendum
voluiilalem, qui si mulat sentenliam, non mutat est igitur qualiter hoc imperiale capilulum sacris
consilium, ad humanam et fragilem voluntatem " regulis et anliquerum imperatorum legibus congruat,
veslraro velle infleclere, quod fieri non potest, scd ostendens quoniam, sicut et leges et regulx dicunt,
vestram volunlalcm Dei volunlati subdere, sicut in electione episcopi assensio regis sil, non electio,
Chrislus nobis el omnibus Chrislianis, ex humani- in episcoporum vero exsecutione sit eleclio, sicut
tate sua loquens , sequendura dedit cxempluin , ct ordinatio.
dicens : Non venivolunlalemmeam facere, sed volun- CAP.IV. Sunt qui dicunt, ut audivi, quia res
tatem ejus qui misil me Palris (Joan. v, 30, et vi, 38); ecclesiaslicx episcopiorum in vestra sint poteslate,
Et: Fiat non sicut ego volo, sed sicul tu vis, Paler ut euicunque volueritis eas donetis. Quod si ita est,
(Matth. xxvi, 39). Si enim a divina voluntate huma- ille malignus spirilus, qui, ut superius prxmissum
na voluntas vestra perseveranler, quod non permil- est, primos parentes nostros perdidil, perdilione»»
tat Doniinus, discordaverit, respondenda sunl mi- vestram in aures veslras susurrat. Sanctus namque
nislerio episcopali aposlolorum verba : Obedire Spiritus per eos qui cuin Christo in ccelo regnant,
oporlet Deo magis quam hominibus(Act. v, 29); el: et in terris miraculis coruscant dixit, et usque ad
Si justum est in conspeclu Dei vos potius audire nos scriptis pervenire fecit dicens : « Res et faculla-
quam Deum, judicale. Non enim possumiisquw vidi- les ecclesiasticx oblaliones appcllanlur, qtiia Domi-
tnus et audivimusnon loqui(Act. iv, 19). ( no pfferunlur, et vpta sunt lidelium, ac pretia pecca-
C
CAP.III. Nam si quod a quibusdam dicilur, ut tcrum , alque palrimonia pauperum : si quis illa
audivi, quando pelitam apud vos electionem conce- rapuerit, reus est damnalionis Ananix et Saphirx,
ditis, illum debent episcopicl clcrus ac plebseligere, et oportet hujusmodi tradere Satanx, ut spiritus
quero ves vultis, el quera jubetis (qux non est divi- salvus sit indieDoniini.» Quotl prxlali gloriosi iro-
nx legis clectio, scd bumanx polcstatis exlorsio), si peralorcsCarolus elLudovicus in primo Hbro Capitu-
ita cst, ut dici a quibusdam audivi, ille malignus lorum suorum ita insertierunl dicentes (cap. 83) :
spiritus, qui per serpentem primos parentes noslros « Quiajuxta sanctorum Palrum lradilionem,novinius
in paradiso decepit el inde illos ejecit, per tales res Ecclesix vota esse fidelium, prelia peccatorum,
adulatores in aures veslras hxc sibilat ; quia hoc in ct patriraonia pauperum, cuiqoe non solum habita
Scripluris lam Veteris quam Novi Teslamenii non conservare, verura etiam iiiulia, Deo opilulante,
continelur, neque in calholicorura dictis, vel sacris conferre optamus. Tamen ut ab ecclesiaslicis dc
canonibus, nec etiain in legibus a Christianis irope- lion dividendisrebus Ecclesix suspicionem dudum
ratoribus et regibus promulgatis hoc scriplum vel conceplam penitus amoveremus, slaluimus ut neque
decrelum invenitur,sed laliadicta infernus evorouit. nostris, neque filiortiin, et, Deo dispensanle, succes-
Christus enim per Apostolum loquens, taleui jubet ** * sorum noslrorum temporibus, qui nostrara vel pro-
eligere : Qui potens sit exhortari in docirina sana, et genitorum nostrorura volunlatem vel exemplum
eos qui contradicunl revincere (Tit. i, 9). Et si quis imitari voluerint, ullam pcnitus divisionem aul
conlra hoc loquilur, iniquitalera contra Dominum jacluram patialur. » Quod et vos servare oporlet,
loquitur, et inler blasphemos a sancto Spiritu com- si feliciter vultis regnare, qui raindris potestatis et
pulalur. Sic enim atavus vester Carolus et abavus aetatis alque sapienlix adhuc eslis, quam et illt
Ludovicus imperalores intellexerunt, et ideo in pri- iiierunt, qui hxc et servaverunt et servanda pro-
mo libro Capitulorum suorumpromuigaverunl scri- mulgaverunt.
benles (cap. 84, de episcopisetigcndis): < Sacrorum, CAP.V. Recordamini, quxso, professionis ve-
inquiunl, canonum non ignari, ut in Dei nomine strx, quam in die consecralionis veslrx promisislis,
sanclaEcclesia suo Hberius potiatur honore, assen- sicul ab illis qui interftierunt accepimus, quamque
sum ordini ecclesiasticoprxbeinus, ut scilicel episco- manu propria subscripsislis, et super altare coram
pi per eleclionera cleri et populi, secundumstatula episcopisomnibiis qui aJfuerunt Dominooblulistis:
canonum, de prepria dicecesi, remota pcrscnarura el diligenter relegi eam facite coraro vobis el fide-
113 EPISTOLiE. »4
Ubus veslris, quorum consilio et auxilio sanclaro K gregali, constituerunt (can. 25) ut ullra tres menscs
Ecclesiam et regnum vobis commissum gubernare prdinaliones episcoporum non differantur, cum de-
debetis, et si aliquid per ignoranliam, vel aliorum creto judicio, ut qui ausi fuerint, post diflinilioneni
ex his
suggeslionem, ab ea exorbitaslis, nolile negligere raagnx el universalis hujus synodi, quidquam
inde Domino satisfacere. Et quod in epislola mihi qux sant prohibita perpetrare, decrevitsanclasyno-
directa et in synodo relecta scripsistis, sicut vobis dus a proprio hujusmodi gradu recedere. El Domi-
duo
expedil attendite. Sic enim ibi est scriptum : « Jun- nus in Evangelio dicit : Ubi fuerint congregati
Et:
gamur simul, ut ego rex, et vos sacerdos Dei, mi- aut tres in nomine meo, ibi sum in medio eorum.
nisterium condigne tam in divinis quara in buraanis Si duo ex vobis de omni re consenserintsuper lerram,
adiraplere valeamus ofliciis.» Quatenus devotione et fiet. Et: Quwcunquealligaveritis super terram, erunl
operatione ostendatis, quia Christus, a quo legiti- Jigala el in cmlis(Maltlt. xvm, 18, 19, 20). Si ergo
nius omnis episcopatus cepit exordium, et omiiis adcsse dignabitur ubi duo vel tres fuerint, quanto
principatus accepit provectum, auclor sit vestri magis ubi tanti ex sanctis Palribus congregati hxc
regiminis, et protector fiat vestrsc sublimilatis. Per irrefragabiliter decrevere servanda?
quem vos obsecro episcopali ministerio, talia vestro CAP.VI. De eo quod in litteris vestris, quas pridie
tempore in sanclam Ecclesiam inlroclucere non len- B Nonas transacti niensis Maii, deferente clerico no-
telis , qualia magni imperatores ct antecessores mine Teulberlo relegi, volunlarie vos subjicere velle
vestri suis leroporibus inlroducere non praesumpse- exiguitalis mex consiliis, et secundum quod horlatus
rimt. Et quoniam sine sancto Spiritu miiiisteriiiin fuero, agere et disponere in ecclesiasticis etsxcuh-
episcopale non agitur, non sit vpbis leve in episcepis ribus negotiis, et mex fiducix vosmetipsos subjicere
contristare Spiritum sanctum, cum Dominus terri- velle,et secundum daluraa me consilium regni vestri
liililer comminans dicat: Qui scandalizaverit unum jura componere: vestrx dominalioni rescribo, ut
de pusillis islis, expedit ei ul suspendalur mola asi- Domini voluntatem vestrx voluntati prxponere in
naria in collo ejus, et demergalur in profundum ma- oranibus studeatis, cujus voluntatem per sanctas
ris (_fa({A.xvui, 6). Et Aposlolus : Nolitecontrislare Scripturas, et per eos qui jam in ccelo cum illo re-
Spiritum sanctum Dei (Ephes. iv, 50). Et ilem idem gnant, et in terris miraculis coruscant, et per sacras
Apostolus dicit: Per fidem habilare Chrtstum in cor- leges a Christianis imperatoribus el regibus promul-
dibus noslris (Ephes. ui, 17), qui jam sedens ad galas, sicut ipse dicit: Per me reges regnant, el con-
dexteram Patris de ccelo Saulo intonuit dicens : ditores legum justa decernunt (Prov. vm, 15), po-
Saule, Saule, quid me persequeris ? (Act. ix, i.) De- testis cognoscerc : sed et per scripta a nobis ex
monstrans quoniain in membris suis Chrislus per- G synodo apud marlyriura sanctx Macrx habita, el
sequitur ct scandalizatur, et in membris suis susci- per consacerdotes noslros vobis direcla, poteslis
pilur, velut se dicturum electis in Judicio pollice- agnoscere. Scd salis deleo, et mullum tiineo, quia,
tur: Quandiu uni de minoribus meis fecistis, mihi nt cum venia veslra dicam, quanturo in bac causa
fecislis (Matlli. xxv, iO). Et sanctus Spiritus in eis de qua agitur paret, plus intenditis scqui propriani
in quibus habitat contrislatur, sicut ex Aposloli voluntatem quam divinam aucteritatem, et eorum
verbis supra ostendimus. Et quia jam tempus trans- q-ji se importune ingerunt cupiditatem quam sanclx
iit, ultra quod sacri canones Spirilu Dei conditi et Ecclesix utilitatem; el eorum de quibtis dicit Apo-
totius mundi reverentia consecrati decernunt ut or- stoltis, quoniam nesciunt quw loquuntur, neque de
dinationes episcoporum non differantur, sicul syno- quibus affirmanl (I Tim. i, 7), adulationis favorcm
dus apud marlyrium sanctx Macrx secundum leges quam vestram ipsam salulem. Quod scripsistis,
el regulas diffroivit, electionem episcoporum, qui vota omnium qui comraorantur in Belyacensi Ec-
designati ad hoc negotium exsequendum una cum clesia, in Odacrum concordare, non est mirum si
consensu veslro fuerunt in synodo, sicut in epistola stulti et iniprobi ac cupiditate cxcali toties taliter
vobis directa ab eadem synodo scriptum habelur, agunt, non correcli de rejeclione pravx sux ele-
deminalio vestra consenliat, el non differalis' acce- ® ctionis in Frompldum, etreprebatp Rodulfo, et a se
lerare, ut vobis siiggessimus, quatenus ipsa ecclesia electo Honorato sacro episcopali ordini adhuc fidei
diu contra sanctt Spiritus promulgalionem non vacet doctrina incongruo, perdiderunt eleclionenv sicut
pastore, et vos, quod absit, non raetliocre incurratis ostensum est illis in synodo, et per sacras regulas
periculum. Quia enim sacri canones (conc. Anilu, non ulterius illorum, sed episcoporum esse. electio-
can. 16) perfectum dicunt esse concilium, ubi cum nera, quam non prxire sed subsequi, et non se ab
suis suffraganeis interfuerit melropolilanus antistes, ea debere excidere, et nunc contra regulas et leges
multo magis ratum leneri debet quod melropolitani sine visitatore prxsumpserunt electionem. Unde
cum episcopis diversarum provinciarum secundun) peferendum est eidem plebi illud propheticum.:
sacras leges et regulas decreverunt. Sexcenti nara- Frons mutieris merelricis facta est tibi, nescis. erur
que triginta et eo amplius episcopi, quorum nomina kescere-(Jer. m, 3). Et Jacobus Apostolus tam tales
scripta sunt in coelo, quorumque nomina babemu.s clericos quara plebeios redarguil dicens : Aduiteri,
scripta in libris noslris, in Chalcedona civitale apud nescilis quia amicilia hujus mundi inimica est Deo ?
Martyriumsanclx Euphemix in Christi nomine con- (Jac. iv, i) Adulteros eoim recie nuiicupal, quos
1, 5 HINCMARlRHEMENSISARCHIEPISCOPI llfi
derelicto amorc sapienlix cceleslis.qnxdicit : Lcgcs \ morlem corporis mei, in dicecesiRhcmensi in
gradu
meas custodite (Levit. xvm cl xx) , ad amplcxum ccclcsiaslice valeat ministrare.
potius amicitix mundialis esse deflexos increpat. CAP.IX. De ee qued scripsislis, quia si vestrx
Quapropler potius merentur excomrnunicationecor- voluniati, ecclesiasticisvidelicet regulis conlrarix,
rigi, quam corrupti in voluntatibus suis audiri. Sed obseculus fuero, eos quos mibi chariores et familia-
forte non est ita ul vobis est dictum. Dominalioni riores cognoveritis, honorare in omnibus
curabilis,
autem vestrx ostcndo quod scriptum est, Spiritu tantummodo ul in hac pelilione vestra vobis consen-
sanclo dictante, in Decrelis aposlolicx sedis : Quod tiam, non meis, sed sacrorum canonum verbis re-
si et omnes saccrdoles, et mundus erroris assentiat, spondeo, quia sccundum eosdem sacros canones,
damnatio consenlientes involvit.non prxvaricalionis pro incligentibus, et milii conjunctis, et pro aliis,
damnalionem conscnsus absolvit. Non enim criraen sicut prxcipiunt, ad salutis vestrx augmcntum et
minuitur, sed accrescil, cum generale fit ex privato. polestalis honorem , regiam potestatem vcstram
Hoc enim Deus indicavit, qui mundum peccanlem petitionibus adire curabo, quandiu Dominus me in
generali diluvio inleremit. corpore morari prxceperit. Verum, sicut sanctus
CAP.VII. Quodscripsislis, ut sicul seroper regibus Innocenlius papa dicit : Sollicitos vos pro salule
prsedecessoribusvestris in omni ulilitate regni pro-'. 8 libenler audio; conlra caput autem non libjjnter ad-
ficuus ct devotus fui, ita vobis fidelis et devolus milto. Et sanctus GregOriusexponens (hom. 37, in
exislam. Quod ct baclenus observavi et observare Evang.) senlenliam Evangelii: Si quis venit ad me,
cupio. Vos autem sanctx Ecclesix, et ejus rectori- el non odit patrem suum, et matrem, et uxorem, et
bus, alque mibi servale quod illi conservaverunt; et filios, et fratres, el sorores, adhuc aulem et animam
pro devotionis fidclilate, quam vobis curo cxteris fi- suam, non poiesl meus esse discipnlus(Luc. xiv, 26),
delibus vestris in eleclione veslra , non sine magno dicit: « Quoniaro quisqtiisjam xtema concupiscit,
labore, ad provectionem regiminis, quo jam nomine, in ea quam aggreililur causa Dei, cxtra patrem,
det Dominus etiam virlule potiti estis, nolite retri- extra malrem, extra uxorem, extra filios, cxtra co-
buere raihi raala pro bonis , suadentes , non tamen gnalos, exlra semelipsum fieri debet, ut eo verius
auxilianle Domino, pcrsuadenles, ul in senecta mea cognoscat Deum, quo in ejus causa neminem reco-
declinem a sacris rcgnlis, quod nec pro cupidilalc, gnoscit. » Unle in hoc cpiscopali ministerio carna-
nec pro amore vel liraore haclenus feci, ut a gradu lem propinquum, nec amicum videlicet animi fami-
cpiscopali, quo per triginta ct sex annos gratia Dei liarem, carnali affeclu recognosco, sed senlentiam
usque inodo funclus fui, merito decidam. Non enim Dominiatlendo, qui dicil: Qui non intrat per oslium
excidit mihi a menle sententia Salvatoris, qua dici- in ovile ovium, sed ascendit aliunde, hic fur esl et
lur : Quid enim proficithomo, si lucrelur universum latro (Joan. x, 1). El ide« neminem eligo, neminem
mundum, se aulem ipsum perdal, ct aninmsuw detri- recognosco, nemincm recipio, nisi qui vita el mo-
mentum faciat ? aul quam dabil homocommutalionem ribus, et scienlix calholicx doclrina, per clavcs
pro anima sua ? (Luc. ix, 13; Mallh. xvi, 23.) Et sacri Ecclesix ad hcc episcepale minislerium accedit, et
canones Spiritu sancto decreli (concil. Carth. n, sciat el faciat qued sacrum ministerium pcslulat.
can. 13): « Si qtiis , inquiunt, contra suam profes- Et qupniam non est Deus personarum acceplor, sed
sionem vel subscriptionem venerit in aliquo, ipse se in omni genle, qui timel eum el operalur justitiam,
lionore privabil. » Et si vobis consensero, ut conlra acceplus est ilti (Act. x, 34), in hac causa nullius
divinas ct Iiuniaiias leges, et conlra veslram et persenam accipio, sicut sanctus prophela virum
meam, coram pluribus in synodo episcopis cohi- Justum describens dicit: Qui excutit manus suas ab
bentibus, profcssionem facialis, me perdam, et vos omui munere (Isa. xxxni, 15). Ncque enim dixit
iion salvabo, dicente Aposlplp : Non solum qui fa- tanlum a munere, scd addidit ab omni, id est a
ciunt, sed quiconsenliuntfacienlibus,digni sunl morte munere manus, a raunere Iingux, a munereobsequii,
(Rom. i, 32). El sicul in ecclcsiaslicis el in munda- n sicut jam vobis scripsi, si mentc voluisselis re-
nis legibus scriptum habelur: Prava facientes alque condere.
consenlientes par judiciorum pcenaconstringit: nec CAP.X. Vestram denique cbaram mihi dominatio-
oculos oporlet
cxpers facinoris xslimalur, qui licet ipse nen fe- nem solerler atqne attente anle mentis contra
cerit, facientes lamen in familiaritatem foeJusque habere, quod, sicut jam vobis scripsi, qui
receperit. sacros canoncs ordinantur, et ordinatores et ordinati
CAP.VIII. Quod scripsislis , ul per meam volun- hxrelici sunt, sicut sanclus Gregorius et cxteri ca-
lalem el ministerium Belvacensis Ecclesix episcopa- tholici Ecclesix sanclx doclores atque rcclores mul-
lum dilecto filiomco ct fideli vestro Odacro lribuei\e lolies in libris suis ostcndunt. Quam hxresim sanctus
valealis, si veslrx dominalioni de illo esl cura, hoc Petrus primum in Simonem Magumxtemo anathe-
nullatenus facialis, ne forle si fecerilis, el ipse epi- mate condemnavit (Act. vm). Sed el hujusmodi non
scopium illud, ct paslore vacantem Ecclesiam, con ordinationis, sed exordinationis medialores, prxfa-
tra sacras Ecclesix regulas invadere prxsumpseril, tnm magnum et sanclum Chalcedonenseconcilium
si
sacris legibus et regulis exigentibus, qued npn oplo, (can. 2), si clerici sunt, proprio gradu privari,
sine ulla exceplione
rpntingat ut ullcrius, nec in vila nica , nec post vero laici aut irionachi fueriul,
117 EPISTOL^E. 1,18
aut respectu aliciijus personx, analhemalizari prx- A 1 rumtamen quia et ex his a me vobis rescribi roga-
cipit. Proplerea horlor dominalionem vestram ut a slis, qux ila iuter se dissentiunt, ut a principiis rae-
tali mediatione vel interventione vos cavealis. Ne dia, et a roediis ultima dissonent, sicut de quodam
vero pro alicujus temporali placidilale xlernuin peri- roonstro antiquus poeta dicil:
culum incurratis, sed et dileclus filius meus, fidelis
vester, pro quo salagilis, non obliviscatur quoJ jam Prima leo, postremadraco, media ipsachimocra,
in epistola vobis directa, capellanis vestris me inler missis et Htteris vestris, pro Belvacensi
alia scripsisse recordor, canonicam decretam sen- fatigatus Ecclesia rescribere vobis ad quxdam loca, Doroino
tenliain, qua dicilur : Sicul is qui invilattis renuit,
adjuvanle, curabo, secundum proverbium, quod in
quxsitus refugit, sacris est allaribus admovendus, antiquorum libris Juvenis legeram :-Bos lassus [or-
sic qui ultro ambit, vel qui importune se ingerit, tius
figit pedem.
est procul dubio repellendus. Qux itaque prxmissa
sunt, non mea, neque a rae excogilaia sunt verba, I. De eo quod in prioribus mihi dalis litteris ad
sed a Cbrislo, et per aposlolos, ac ejus sanctos, locum scriptum babetur : « Petitionem lilii dilecti
nullo modo opprtet- respuere palrem, » hec
Spiritu sancto prclala. Propterea illi qui audire ea juslam
non sufferunt, vel obaudire contemnunt, timeanl B 1 exiguilas mea, sed et Deminus approbat dicens disci-
Dominum dicentem, qux nuper quin.to decimo die pulis suis : Si quid pelieritis Palrem in nomine meo,
ante sanclum Pascha legi omnes in ecclesia audivi- dabit vobis (Joan. xvi, 23). Nomen enim DoininiJe-
mus : Qui esl ex Deo verba Dei audit: propterea vos sus, id est satvator interpretatur, et illa pelitio justa
non auditis, quia ex Dso non eslis (Joan. vni, 47). est, qux ad veram salutem pertinet. Quam petitio-
Unde sanctus Gregorius (liom. 18, in Evang.) : Si nem quoniam Dominus non respuit, nec quilibet
enim ipse verba Dci audit qui ex Dco est, et auJire Christianus debet respuere. Si autem ecnlra verain
vcrba ejus non polest quisquis ex illo non est, in- salutem quilibet pelierint, audient a Jacobo apo-
male pelalis
lerroget se unnsquisque si verba Dei in aure cordis stolo : Petitis et non accipitis, eo quod
percipit, et intclliget unde sit. Et sanctus Patilus (Jac. IV, 3).
aposlolus, per quem ipse loculus est Christus : Nolite II. De eo quod ibidem subsequitur : «Nostrx peti-
communicare operibus infructuosis tenebrarum : ma- tioni ac volunlati clementer favealis, et desiderium
gis aulem et redarguile (Eplies.\, 11). Et item idem nostrum ad prxsens adimplealis, » rescribo ut veli-
Apostolus : Si qttis non obaudit verbo nostro per lis et desideretis quod Dominus vult, cui Psalraista
episiolam, hunc nolale, et non commisceaminicum '_ dicil: Domine, ante te omnedesiderium meum (Psal.
illo, ut confundalur (II Tliess. m, 14). Unde sacri xxxvn, 10); securus volunlati vestrx favebo, et
canones excommunicalis communicantes excommu- quantum polero vestrum desiderium adimplere cu-
nicatos esse decreverunl. Hxc de ccelo Chrislus, et rabo. Vos autem altendite quod orani honiini qui
sancti ejus apostoli, atquc sancti ipsius cum eo jam Domino placere vult, dicit Scriplura : Post concu-
in ccelo regnanles intonant: etnos, licet peccatores, piscentias luas, scilicet improbabiles, non eas, et a
in lerra episcopi, et Chrisli vicarii, atque apostolo- luu voluntaie, carnali videlicet, averlere (Eccli. xvm,
rum successores in lerra, ejus virtute ct ministerio 50); el : Sunl viw qum videntur hominibus re-
divino proseqtiimur, imilari desitlerantes quod de clm, quurum ftnis usque ad profundum inferni de-
sancto viro cantaicius, quia pro lege Dei sui cerlavit mergit (Prov. xvi, 25).
usque ad mortem : fundatus enim erat supra firmani III. De eo quod ibidero subsequitur ex OJacro, in
petram. Petra, inquit Aposlolus, erat Christus (I Cor. prxcedenlibiis litteris salis vubis respondi.
x, 4). Conveniant ergo in pace Chrisli, sicut statu- IV. De ep quod mox subsequitur, « Quia meus
lum secundum sacrcs canones fuit, in synodo epi- missus Allramnus monachus vobis relulit ex mea
scopi et clerus ac plebs Belvacensis Ecclesix cum parte, nihil aliud me velle ex hoc agere, nisi illud
Iibero consensu vestro, sicut regium minislerium rj quod vos et Hugo abbas el Theodoricus comes cx-
dccet, el Juxta legalem ac regularem formam electio terique vestri lideles decernercnt,» scio islud man-
exsequatur et ordjnalio prosequatur dalum ex me non processisse, nec ipse fraler mihi
EPISTOLA XX. talia se dixisse professus est. Remitlo autcin illum
ad vos, ut corani fidelibus vestris, aut profitealur se
ADF.UMDEM LUDOVICUM III REGEH.
ita dixisse, aut veraciter deneget lalia vobis ex*mea
De Odacro invasore Ecclesix Belvacensis. parle non ambasciasse. Unde puto ut sictit in nc-
(Apudeumdem.) mine interprisum est, ita sil el in ambasciato. Nam
DominoLUDOVICO regi glorioso HINCMARUS episco- iste frater nosler a vobis ad me rediens arobascia-
pus ac plebis Dei famulus. vil iniliLex vestra parle, ut pedem mcum basiaret
Ex Utteris sigillo vestro subter signalis, quas mihi et peteret ut ad opus Odacri honorarem vos de epi-
Warinus clericus Idibus prxsenlis Junii mensis ex scopio Belvacensis Ecclesix. Cui respondi, quoniam
veslra parte donavit, non slatui ad singula vobis sicut mclius et bonorabiliiis atque salubrius scivi,
rescribere, quoniaro de prxcedentibus mantlatis et vos inde honorare curavi, bortans ut sicut profcssi
Ihteris veslris jam suflicienler vobis rescripsi. Ve- eslis in die consccralionis vestrx, in regimine iegnj
119 HINCMARIRHEMENSIS ARCHIEPISCOPI 120
prxdecessorum veslrorum honpretis Deum, A contra illorum consueludinem), nihil amplius facic-
consentiendo ei, conservando sanctx Ecclesix ac ip- tis prxler quod factum habetis, donec fratri veslro et
s;us recloribus leges ejus qui dixit: Honorificantes censanguineis vestris regibus illud mandelis, eteorum
me honorificabo (l fieg. u, 50), velut in lilteris jussionibus vel imperio ac vestro, omnes convo-
scriptum habetur quas per eum vobis direxi. Dixit centur archiepiscopi et episcopi ex eoruro regnis et
etiam mihi quid de voluntale Hugonis abbatis ex vestro, et sic ex hoc auctoritativa difliniatur ratio,
hoc dixeritis, et quam moderate ad interrogatio- vestri hpnpris dignilate plena, » vos videte ne pro
nem exinde vestram Theodoricus Cpmes respen- hoc illicilo faclo canonicas sustineatis senlentias,
derit. vel in hoc sxculo, vel in futuro. Nam nos ex hoc
V. In ec qupd in priniordiis Htterarum , quas quod egimus non timemus corara archiepiscopis et
postprxmissas prxdictus clericus mihi dedit, scri- episcopis reddere rationem, quia nos npn babemus
ptum habelur:« Si vobis in ordinatione Odacri non alias evangelicas vel apostolicas litteras, sed neque
consensero, pro ccrto scietis non me velle vestrum alios canones vel decreta sedis Romanx pontificum,
benigne tractare honorem, nec decus debitum et nec eliam alias sacras leges, quibus una cum sanctis
privilegia prxdecessorum vestrorum vebis ccnsen- canonibus catholica moderatur Ecclesia, quam illi.
lire velle, sed in pmnibus vestrx reniti vpluntati, > IB Nam cum illis jam, el etiam in domini papx synodo,
scriptcr vester et scnsu et litteratura menlitus de sanctis Scripturis et sacris regulis ac legibus
est. probabilem babuimtis rationem.
VI. De hcnore prxdccessorum vestrorum impe- IX. Qupd mandastis, quia nihil aliud ex ille illi-
ratorum et rcgum, et qualiler privilegia sanctx Ec- citc facte facietis nisi qued factum babelis, si vos
clesix ac rectorum el ministrorum ipsiusdecreve- non facielis, faciet Dominus quando illi placuerit.
runtet conservaverunt, in aliis Htteris sufficicnter Non vixit tot annos" Ludovieus imp.erator quetpater
vobis scribere studui: qux si vobis non profuerint, suus Carclus; npn vixit lot annos Carolus avus
nec plura proderunt. vester quot annos pater sittis vixit; non vixit paler
Vil. De co quod ibidem subsequittir, « Qualiter vester lot annos quot paler suus : et quando slatis
contra similero veslrum honorem veslrum cvindica- iu illo statu ubi avus vester et pater vesler stelerunt
retis pro viribus, quanlp magis oportet eum conlem- apud Compendiura, inclinate oculos ubi Jacet pater
nere, nie videlicet, qui veslrx dilioni commissus ve- vester, et si nescitis, interrogate ubi morluus fult
slrum abjicere satago ne pollens prxvaleat hono- et ubi jacet avus vesler, et non exaltetur cor vestrum
rem, » qui vobis hoc scribere mihi qualicunque ^ ante eum qui mortuus fuit prp vpbis et pro nobis
ministro Chrisli persuasit, non benc Dominum, ne- * omnibus, et resurrexit a mertuis et jaro non mori-
que Scripturas ejus cognovit. Sicutenim jam vobis tur : et cerli eslote quia moriemini nescitis qua die
ex Scripturis divinitus inspiralis innotuit, duo sunt vel qua hora; et ideo necesse est et vobis el nobis
quibus principaliler mundus hic regitur, auctorilas omnibus secunduro advocalionem Domini paratos
sacra pcntiflcum, ct regalis poleslas : in qtiibus esse, quia nescimus <jua hora.veniel nobis finis : et
tanlo gravius ponclus est sacerdotum, quanto eliam ideo non exaltelur cor vcstrnm contra euiri , in cujus
pro ipsis regibus hominum in clivino reddiluri sunt manu vita diesque nostri consistunt. Vos cito defi-
examine rationem; et pontifices reges ordinare pos- cielis, et sancla Ecclcsia cnm suis rectoribus sub
sunt, reges autcin poniilices ccnsecrare ncn pos- Chrislo reclore secundum proroissioncm ejus per-
sunt; ct pontificibus dixit Deus : Qui vos audit, me manebit sicul luna perfecla in mlernum (Psal.
audit, el quivos spernil, id cst conlemnit et despicit, LXXXVHI, 58).
me conlemnit (Luc. x, 1G); et: Qui conlemnunt me, X. De eo quod ibidem subsequitur:«Insuper aliud
erunt ignobiles (I Reg. n, 30). Non ergo debueratis cxinde si necessitas fuerit quod rectum est facie-
ita inverecunde qualicunque pcntilici scribere, ve- rotis, » ut inlelligo, ad limorem mibi incutiendum,
slrx ditioni commissum, qula sicut dixit Doroinus p. qualenus jussioni vestrx licet invitus obediam, scri-
aposlolis suis, quorum minirous sum merilo, suc- bere voluistis. Unde respondeo : Dominus mihi ad-
cessor autem officio : Non vosme elegistis, sed ego jutor, non timebo quid facial mihi homo (Psal. cxvn ,
elegi vos (Joan. xv, 16), ita et ego juxta modulum 6). Et : Dominus illuminatia mea et salus mea, quem
meum humili corde ac voce dicere possum : Non vos thnebo ? Dominus proleclor vila rnew,aquo trepidabo?
me elegislis in prxlatione Ecclesix, sed ego cum (Psai. xxvi, 1.) Et alia Scriptura dicit : Sortes mit-
collegis nieis el cxteris Deiac progenitorum vestro- tuniur in sinum, sed a Dominotemperanlur (Prov.
rum fidelibus, vos elegi ad regimen regni, sub con- xvt, 33); et ipse Dominus ad prxsidem ante qucm
ditione debilas leges servandi. stetit : Non haberes, inquit, in me poteslalem, nisi
VIII. De ep qtiod ibidem subsequitur, « Ex hoc tibi dalum fuisset desuper(Joan. xix, 11); et sumraus
facto, id est quia Odacro Ecclesiam Belvacensem quondam archangelus nec unam oviculam Job servi
paslore vacanlem commisislis (facientes contra re- Dei rapere potuit, nisi Doroino permiltente. Sed
gulas ecclesiasticas, conlraque anliquorum et Cliri- utinam aulpervos, autperquemcunque sibi placue-
siianorum regum leges, conlraque prxdecessornm rit, educat me Dominus de isto carcere, videlicet
ac progenilortim vcstrorum promulgaliones, sed et inlirmo et senili corpere, ad cum quem sua gratia
121 EPISTOL^. 122
largicnte ex loto corde desidero videndum, non incis, A ncc quibuscunque vel qucriinicunque lerroribus vel
meritis, qux nulla nisi mala sunt, sed sua indebilai blanditiis, cx bac causa unde agilur, a sacris legibus
niisericordia et gratuita gralia. Sed et de eo quodI el rcgulis deviabo.
dixistis, « Quia insuper et aliud si necesse fuerit EPISTOLA XXI
quod recluni estfacietis, » amplector qtiotl promit- COJiCILIITUSIACENSIS AD RERUM ECCLESIASTICARUU
tilis, quod rectum est erga me facielis. Igitur rectum PERVASORES ET ADPAUPERUM PR^EDATORES o.
est, ul Scriplura oslentlit, ut per quw quis peccat,
per Itwcel lorqtiealur (Sap. xi, 17). Nam quia contrat Unde el quando ac qualiter acciderit ul res eccle-
liurimorum volunlales, etminasj alque suggestio- siasticm Domino sint consecrnlw, et quantum sit
nes, in eleclione vestra consensi, opto et gaudeo, periculum pauperes deprwdari.
ut si inde pcccavi, Domino permiltenle, hic per (ApudLabb., Conc.lom.VIII.)
vos et non in futuro per Doroinum lalionem recipiam, Anno Incarnalionis Dominicx 860, indictione
sicut legimus de sanclo Pascbasio, qui per ignoran- ix, xi KalenJas Novembres, sancta synotlus con-
tiam errans in cujusdam electione consensit. gregata in villa Tusiaco Tullensis parcecix, cpisco-
XI. Et quoniam tanlopere satagitis de ordinalionc porum xiv provinciarum, LugJiinensiuin vitlelicet,
OJacri, mandate rnihi teropus coiistiluliim, quantlo B Rothomagensium, Turonensium, Senonum, Vien-
episcopi Rhemorum dioeceseos, sed et venerabiles nensium, Arelalensium, Vesontionum, Mogonlinen-
episcopi ac dilecli fralres noslri, qui a synodo apud sium, Agrippinensium , Trevirorum , Rhemorum ,
martyrium sanclx Macrx habita ad vos cum iitte- Biturigensium, Burdigalensium, Narbpnensiuin, ora-
ris dirccli fuerunt, valeant convenire ad eumdem nibus Dei ficlelibuset sanctx Ecclesix filiis, ad quos
locum, et faciam me, vita et possibilitate comite, hxc divinx constitulionis notitia potueril pervcnire,
illuc obviam eis portari, et veniat vester OJacrus pacem el salulem oplal in Domino.
cnm elecloribus suis sive palalinis, sive Ecclesix Deus omnipolcns, stiminus et verus, unus ac
Belvacensis, et si vobis placet, etiam illuc vcnile, solus, Pater scilicet, et Filius, qui esl consiibstan
aut missi vestri, el Domino dicente : Qui non intrat liale Verbum ejus , et ntriusque Spirilus sanctus,
per ostium in ovite ovium, sed ascendit aliunde, hic utrique coxternus ac coxqualis, Trinilas inconfusa
fitr esl et latro (Joan. x, 1); et : Qui inlral per os- atque inseparabilis, qui solus habet immoiiali-
tiumin ovile ovium, huic osliarius aperit (ibid., 3). tatem, et luccm habital inaccessibilem, quero
Ego, inquit, sum ostinm; per me si quis inlroierit, nemo hominuro vitlil, nec videre potest, nec Ioco-
salvabitur (ibid., 9). Et videte, aut per missos rurn. vel finito vel inlinito spalio conlinetur , nec
vestros audite, si vestro Odacro osliarius nperiet C temporum vcl finito vel infinito voluiriine varia-
oslium ovilis sui, et intret securus , ut audiant oves tur; neque enini est in ejus substantia, qua
vocem ejus, et non sit mercenarius, sed pastor, et Deus csl, quod brevius sit in parle quaro lolo;
Ecclesia Belvacensis sub mercenario non gcmal. Et qui sine inilio est el perroanet sine fine, incoin-
notum sit nobis, sed et ipse Odacrus pro certo sciat, mulabili xlernilale vivens; creavit omnia simul,
quia si ad nos non.vencrit, et in obstinalione sux ex quibtis currerent lempora, et iroplercnlur loca ,
prxvaricationis manere delegerit, dicente Apostolo, temporalibusque et Ucalihus rerum molihus sxcula
Qttia verbum Domini non est alligaium (II Tim. n , volverenlur. In quibus rebus quxdam spiritalia,
9) in sermone Domini, qui est vivus et efficax, et quxdain corporalia, visibilia siquidem et invisi-
penelrabilior omni yladio ancipiti (Hebr. iv, 12), nos bilia condiclit : formans maleriein, quam nec alius,
ad eum ibimus, ubicunque fuerit in Rhemensi pro- nec nullus, sed omnino ipse inforinein ac forma-
vi.icia, et quod sacri canones de contemplore suo et bilero insliluit, ul formalionem suam non leropore,
Ecclesix contra leges et regulas invasore judicant, sed origine prxveniret; leslanie Scriptura : Qui
in illtim quod ad nos perlinet exsequi procurabinius, vivitin mternum, creavit omnia simul (Eccti. xvm).
ut nunquam vcl nusquam in Rhemensi provincia in El: In principiofecil Deus cmlumel terram (Gen. l);
ecclesiaslico gradu ministret, et omnes de cxtero D el omnia opera sua bona valde, qux in coelo sunt
in hoc illi comunicanles, secundum sacros canones et qtix in lerra. Duas quoque barum crealurarum
Spirilu Domini conditos, et Christi sanguine confir- suarum ralionales crealuras, scilicet angclicam et
inatos, excommunicati usque ad Ecclesix satisfa- humanam, imaginis et similitudinis sux dole dila-
clionem erunt. Sed et qui contra auctoritalem ac las, cum libero arbitrio condidit; ut sicut ipse
4'alionem, contraque ipsam suam saluiem, in hac non necessitale, sed nalura est bonus et voluntarie,
causa vos slimulal,; sicut dicit Aposlolus, porlabit et ita ipsx rationales creaturx non constrictx neces-
judicium quirunque est ille (Gal. v, 10). Paulus apo- sitate, sed bonx essent, ut nalura, ita et voluntarie.
stolus necessitate compulsus, scripsit Corinlhiis: Quia si tales essent ut Hberx volunlatis arbilrio
Factus sum insipiens, vos me coegislis (II Cor. xn, maluin vitare et bonum non possent agere, lapidi-
11); et ex quanto dolore vobis compellentibus hxc bus et cxleris rebus insensibilibus alque irraliona-
scripsi, ille videt cui gemitus meus non est abscon- bilibus polius quam Deo siroiles essent, et merilo
ditus. Et scilole cerlissimc quia, Domino adjuvante, illius rctribulione carerent, nec esset undc pro
a Ilanc epislolain scripsit Ilincinarus noster,
123 1IINCMARIRIIEMENSIS ARCHSEPISCOPI 124
qualitate voluntalis et actionis remiinerarenlur a A . tono pcrseverandum, liberum arbilrium, gralia libe-
Deo. Qni ideo bonus est quia vult, non quia cogitur; ralum, et gralia decorruptosanalum, gratiaprxven-
f(uique bonum velle non ex accidenli, Sed ul et tum, aJjulum el coronandura. A bono aulem defi-
oonus el omnipotens esset essenlialiter habet. Cui, ciens, ct in raalo proficiens homo, post casum primi
secundum quorumdam opinionem, sententix non bominis habet arbitrium liberum, scilicet justitix
repugnat quod dicit Apostoltis : Seipsum negare libcrum, peccati servum : quo qui se elongant a
non polesl (I Tim. n). Porro nec peccaro, nec Deo volenle congregare filios noleniis Jerusalem,
mori potest. El tamen non falso angelus et homo, peribunt. Unde quia gratia Dei est, salvatur mun-
qui potuere peccare, iraaginis el siinilitudinis ejus dus; el quia inest liberum arbitrium homini, ju-
dignitate donati leguntur. Quia aliud est similitudo dicabitur mundus. Ex his nanique ralionalihus crea-
et aliud signaculum similitudinis, et aliud imagi- turis, angelica viJelicet et hiimana, angelos ad se
nem esse et aliud ad imaginem facturo esse. Solus cognoscendum alque perpetuo collaudandum in
quippe coiisubslantialis Filitis essenlialiter imago ccelesti gloria collocavit. Untlc pars quxdam angelo-
invisibilis e,t splendor et figura est substanlix Dei rum ex superhia debriata per libcrum arbilrium ceci-
Patris. Sic ad Oinnipotentis hoc vel magis om- dit, qui appellanlur diaboli; et tales suo vitio sunt
nipolentiam perlinel, quia aliuJ non potest quam B ' effecti, ul jam non velint necpnssinl meriti esse boni.
bonum velle, et aliud quam bontis et omnipotens Sictil el illi qui perliberura arbilrium in volunlale
esse, et seipsum negare, peccare quoque, vel Conditoris permanserunl, ipsius gratia etretributione
roori, mutari, falli, miser iieri, seu vinci non po- juslitix acceperunt in nmnerequed Crcator, cujus si-
test. Haec atque linjnsmodi absit ut possit Omni- gnaculuin simililudinis sunt, habel cssentia ul non
potens. Se.d quia non vult, non polest, quia ct velint nec valeanl essa mali. Ilominem vero opifex
ve!le non potest. Non enira potesl Justilia velle Deus corpore de limo terrx formavit, cui animam de
facere quod lnjiisluro est, aut sapienlia velle qnod incomprehensibili nobis sux viriulis opere , in
slulluni est, aut verilas vellc quod falsum esl. moribus ct xlernitate ad iroaginem etsimilitudinem
Ac pcr hoc non solum oslendil verilas Omnipelcn- stiam condilam, in qua, inleriore videlicet hcmine,
tem non esse quod ista non possit, sed eliain cogit per fidem in npbis habitat, insufflavit. In quo ctsi
veritas pmnipptenlem nen esse qui hxc possil. exterior homo noster corrumpilur, renovamur in-
Volens enim est Deus quidquid est : xlernus ergo, duenles novum hominem , qui secunJum Detun
et incoinmiitabilis, et verax, et bealus, el insupe- creatus esl in justitia, el sanctitate, et veritatc. Et
rabilis volens est. Si ergo pptest esse qucd non factum euindem piimum hominem in animam vi-
vult, omnipotens non est : est autem omnipotens, C * ventem, itl esl faclam animam ralionalem, faclam
ergo quidquid vult potest: et ideo quocl non vult carnem vivificanteiii, atque in duabus et ex duabus,
esse non potest, qui proplerea dicitur Omnipotens, scilicct spiritus ac luli, subslantiis in unitale pcr-
qiipniam quitlquid vult pplest. De que et psalmus sonx subsistentem, in paradiso deliciarum, quem
dicit : In cmlo et in lerra omnia quwcunque voluil plantaverat ab initio, posuit, ut operarelur eum,
fecit (Paal. cxxxiv). Nihil enim in coelovel in terra vel in eo, sicut el qux ei prxcepit, et custodiret
fit, nisi quod ipse aul propilius facit, aul fieri jusle ne illa admilleret qux et sicut illi prohibuit. Cui
permillit. Qui vult omnes homines salvos fieri, ex latere fabricavit mulierem , dum in somno
et neminem vult perire. Sed justus Dominus jus- corporis obdormivit, unde et dixil : Erunt duo.in
titiam diligens, et iniquitatcm non volens, cis quos came una (Gen. n); ilaque jam non sunt duo, sed
ad imaginem et simililudinem suam fecil, nec una caro, secundum prxseientiam suam, qua novit
post primi hominis casum vult lollare violenter omnia etiam anlequam fianl , vero demonstrans
sux voluntalis arbilrium libertiro ; quibus reddere indicio quoniam sine transfusione seminis viri ex
paratus est meritum , ut Scriplura demonslrat : femina ipse venlurus esset in carnem, ad redimen-
Quis es(, inquiens, Iwmoquivuttvilam ?(Psal. xxxm.) dum hominem, qui in carne condidit bominem. Et
Et ac si respondenli : Ego, Dominus dicit : Di- qui eum fabricavit ex pulvere, quo sine seminis
verle a malo, et fac bonum. (ibid.) Et e regione transftisione horoinem fecit ex homine , homines
volens salvari dicit : Volunlarie sacrificabo tibi quoque fabricetur ex semine. Quique corporis morlc
(Psal. LIII). Et : Ex voluntate mea confitebor illi in cruce pro omnibus morlis dcbitoribus , solus
(Psal. xxvn). De quo scriptum est : Quia non priva- inter raorluos liber a inortis debito dormiens, prx-
bil boniseosqui ambulantin innocenlia(Psal. LXXXIII). deslinatiis Filius Dei in virtute secundum Spiritum
Ut aulem ambulantes ambulent et persevcrent in sancliiicationis, et prxdestinatorum ornnium caput,
innocenlia, sanal et adjuvat eorum arbitrium gra- aclumcn, atque exemplum faclus ex muliere, legis-
tia , atlestautc Aposlolo : Gratia Dei in me vacua que lator qui legi nihil deberet, factus sub obedien-
uon fuit, sed abundaniius illis omnibus luboravi : tia legis, ut-eos qui sub lege peccati et morlis futuri
non aulem ego, sed gratia Dei mecum (I Cor. xv). eranl, rediraeret, ut adoplionem filiorum , quam in
Quibuset aliis Scripturx senlentiis, quoniampost Adara perdiluri eramus, recipereraus : de his qui in
castim primi bominis iiicsl horaini ad benc volcndiim, euin credere volueriut, sive advenlum ejus in carne
el ad bonum incipiendum, ct pcrficieiiduin alque in pni-cesserint, sive etiam forent siculi (nam per gra-
123 EPISTOL/E. 126
liam, inquil, DoininiJesu salvari credimus, quemad- .A parenle meruiinus, promerenles regnuin Dei, quia
modumel itli (Act. xv), xdificalurus erat Ecclesiam non sunt condignwpassiones hujus temporis ad futu-
aperlo lancea lalere, de quo produxil aquam ct san- ram gtoriam qttm revelabitur in nobis (Rom. vm); et
guinem , quibus nunc lavacro rigatur et poculo, iu istius agonis scamroate certanles, sine viatico non
id est niundaliir aqua baptismalis, et pcr fidcm iili valemus subsislere.
incorporalur potalo sanguine redemplionis, ji stifi- Primiliva Ecclesia.id eslfideles in exordionascen-
cata spiritu sanctificalionis. Hoc sacramenium ma- lis Ecclesix vendebant omnia qux possidebanl, et
gnum est in Clirislo et in Ecclesia (Ephes. v) : qux deferebant possessionum suarum pretitim ad pedes
eodem Spiritu sancto ab immaculato divini fonlis apostolorum, docentes non debere a rationali horoine
utero suos regenerat natos, quo el de illibala vir- serviri, sed dominari divitiis, et uli eis in transilum,
gine Christus est nalus. Idem namque priinus non eas amare pro xterna pervenlione. De quo pretio
homo, quia et Eva ipsa est Adam, cpnditus ut do- dividebatur singulis, prout cuique opus erat. Cum
minaretur creaturx a Crealore faclx, el disponeret autem gratia Dei coepit mulliplicari credentium
orbern terraruro in Justitia et xquitale , et in dire- numerus, ad quprum suslenlatienem non sufliciebat
ctione cordis judiciuin judicaret, si in accepla lege prelii rcditus, quoniam omnes ad boc non dabant,
vilx et disciplinx libero arbitrio perroansisset; **neque valebant compelli, ul a conjugio et in totuni
vidclicet si in Conditoris voluntate pcrseverasset ut a mundanis vacarent actibus, ne sxculum deperiret,
non peccaret; nec ipse moreretur, nec mortales, donec omnes qui salvandi sunt, id esl omnes prxde-
neque niortis ac gehennx filios generaret. Sed merito stinali, veluti scriptum est, filii Dei, qui erant dis-
hujus permansionis, et retribulione justilix, sicut persi, id est in massx generaliter perdilx ex debito
et sancti angeli acceperunt, accepisset in munere, relicliene censpersi, et ex ea, antequam muhdus
quod Creator, ad cujus imaginem et simililudinem fierct, prxdeslinatione Dci, cui nihil prxtcritum
condilus est, habet essentia , ut nec peccare vellet transiitacciditquefuturum, elecli, scilicct gratia Dei,
ncc jam cadere posset. Ipsi autem diabolo invidenli congregentur in unum, in pleniludincm videlicet
quia illuc eral homo lerrenus per debilam obedien- ccelestis ac sempiternx Ecclesix, ad quam lanti ex
tiam ascensurus, unde ipse cecidit per superbiam hominibus salvalis et eidem sociandis sunl ascensuri
angelicus spirilus, et mendacia suadenli plus cre- unde diabolus cum suis sequacibus cecidil, quanti
dens, quam volunlali condiloris sui obcdiens, abu- illic electi angeli remanserunt : ul unum ovile
sus arbilrio Hbero deseruil Deum, et desertus jusie unius pasloris scilicet, et individux Trinilatis per-
a Deo, peccavit ac cecidit; etper malum velle per- petua visione et pcrfecla cognilione, qux esl non
didit bonum posse, qui per posse bonum vincere " solum horoinum, sed et angelorum vita, sinc fine
poluit velle malum. Qua de re facta est massa gaudeat, socielate gloriosa repletum : constiluit
perditionis lotius humani generis. De qua si nullus idem Dominus el magisler salulis pcr sanctos suos,
ad salulem eriperelur, irreprehensibilis esset Dei in quibus et cum quibus loquebatur, et per quos
justitia; quia vero multi. salvanlur, ineffabilis est suam gubernabat, el usque hodie meritis et precibns
Dei gralia, qui ab ipso mundi priroordio, incipiens gubernat Ecclesiam, ut credentes ncn jam ex asse
ab Abel justo, salulis bumanx prxcones mtindo in possessiones et prxdia venundarent, sed de ipsis
sua infirmitate languenli, et in peccalorum suorum possessionibus Domino consecrarent. Unde qni quasi
tenebris labescenli, donec ipse lux mundi advenirel, specialiler eidem dominoruin Domino adhxrent, et
per patriarchas et legis doctorcs, alque prophetas ac roinislri sermonis, et donorum xternx salulis, alquc
juslos, verbis et prodigiis prxdicans, consolando medialores inter Deuni et homines ope fiunt assidux
prxmisil. Tandem ipse, qui semper unum et ubique intercessionis, vivant; ct in omnibus necessariis,
est ciim Patre et Spirilu sancto essentia majeslatis, siue quibus huroana fragilitas non polest subsislere,
propter nos homincs et propler noslram salulem, eis in eleemosynas eerum, qui easdem pcsscssienes
opere conceplus ejusdcm Spiritus sancli, natus ex n Dcminp ccnsecrarunt, ministretur : ut dum Clnisli
Maria virgine, id est ex virginea roalernx carnis pauperes atque minislri Ecclesix ex his in prxsenli
substanlia, in duabus et ex duabus naturis atque subsistunt sxculo, largilores possessionum de sua
subslantiis, divinitalis scilicet el humanitalis, verus fideli eleemosyna, sicut et in baptismale, a malp
per omnia Deus, et verus bomo anima ralionali et fundilus conversi, et cum fide recta perseveranles
humana carne in unilate personx subsislens, ad nos in bonis operibus, mundentur a peccato et eflician-
per prxsenliara assumptx veniens carnis, factis et tur Chrislo, cui eas devoverant, consorles in ccelp,
dictis ad aliud in se credcntes sxculura invitavit, id sicut ipse dicil in Evangelie : Dale eleemosynam,el
esl ad gloriam sempiternam, quam angeli sancli ecceomnia munda sunl vobis (Luc. xi); el itcm :
babent in ccelo, et ad quam oblinendam condilus Quod uni cx minimis meis fecistis, mihi fecislis. Ve-
fueral primus homo. Et quoniaro ad illam pervenire nite, bencdicli Palris mei, percipite regnum quod vo-
non possumus, nisi sicut nos docuit de quo scriptum bis paratum est ab origine tuundi (Mallh. xxv). Qua-
est: Quia sic oportuit pali Ckristum, et inlrare in propter sicut illi qui seipsos ac divitias et possessio-
glqriam suam (Lue. xxiv), dux et doclor hujus iline- nes suas Domino fideli menle consecraverunt, bxre-
ris, scilicel per labores ac dolores, quos in primo dcs Dci et cohxrcdes Christi per prophelas et
127 HINCMARIRHEMENSIS ARCHIEPISCOPI 128
aposlolos, et ab ipso Domino appellanlur et fiunt, A . non solum cos, sed et oriines consentientes
ita el tales possessiones alque facullates, Dominoin eis , quia non solum qui faciunt rei judicantur,
suis ecclesiis et in specialibus servorum ipsius usibus sed etiam qui facienlibus consentiunl. Par enim
consecratx, propter fideles Chrisli, qui eis et exindc poena et agentes el consentientes comprehendit. A
aluntur, Dei hxreditas, cum orbis terrarum et pleni- qua pcena consensus liberi esse non possunt illi
tudo ejus ipsius sit, quasi specialiter appellantur. quorum minislerium est , cl qui lalia possunt pro-
Sicut enim, quando omnis domus Israel Domini bibere, compriroere et emendare, et ea non student
hxreditas vocabatur, tribus tamen Levi, quasi deci- corrigere. » Et sanctus Gregorins inepistola ad Sabi-
malio adhuc eliam in lumbis Abrahx a Deo electa, num subdiaconum : «Sacrilegium.inquit, etcontrale-
cum decimis et primitiis, urbibus et suburbiis, ges est, si quis quod vencrahilibus locis relinquilur,
villabus alque possessionibus et facultatibus cunctis, pravx volunlatis studiis suis tentaverit compendiis
specialis Domini hxreditas, pars, vel assumptio retinere. » Elsanctus Augustinusin sermone Evange-
dicebatur: ita ct isli, qui cleros, id est sors vel pars lii sancti Joannis dicit:« Fur sacrilegus loculorumsa-
Domini appellaniur, cum omnibus ecclesiis, id est crorum et Dominicorum esl Judas; et qui aliquid de
divinis ovilibits ad se pertinenlibus, specialis Chrisli Ecclesia furaluret rapit, Judx perdilo comparatur.»
hxreditas dicitur el existit, cum omiies credenles B Et item in sacris canonibus a sancto Spirilu dictalis,
ac cretlituri, lam ex circumcisione quara qui ex et Chrisli sanclione confirinalis, scriplum est (con-
prxputio, Chrisli hxreilitas appellentur, dicente cil. Tolet. i, can. 11) : « Si quis de potentibus cleri-
Propheta : Detts, venerunt gentes in hmreditalem cum aut quemlibet pauperum aut religiosum
tuam (Psal. LXXVIII);et: Poslula a me, el dabo tibi exsppliaverit, el inantlavcrit ad ipsum episcepus ut
gentes kwreditaicm tuam, el possessionemtuam ter- euroaudiat; si cenlempserit, invicem mex scripta
minos lerrm (Psai. 11).De quibus quicunque indebile percurranl per einnes provincix episcopos, ot
quoJam abutitur, sine ulla dubitatione illa maledi- quoscunque adire poluerit, ut excororminicatus
ctione multalur, et ipsa tenelur obnoxius, quam et habealur, donec audiat et reddat aliena. > El item
coelestis et omnis terrena continue Deminp decantat scriptum esl (concil. Agallt. can. 4 ) : « Clerici
Ecclesia : Qui dixerunt, inquiens, hmreditate possi- eliam, vel sxculares, qui oblaliones parenluro, aut
deamus sanctuarium Dei. Deus meus, pone iltos ut donatas, aut icslaiiiento relictas, retinere praesum-
rotam, et sicut stipulam anle faciem venti. Sicut pserint, aut id quod ipsi donaverunt ecclesiis vel
ignis qui comburil sitvam, et sicut flanima comburens monasteriis crediderint auferendum, sicut syno-
montes, ila persequeris illos in tempestate lua, et in dus sancta constiluit, velut necalorcs paupe-
ira tua lurbabis eos. Imple facies eorum ignominia, ut C rum , quousque rcddant , ab ecclesiis excludan-
quwrant nomen tuum, Domine.Erubescant et contur- tur. »
bentur in swculum swculi, et confundanlur et pereant, Unde sumraopcre cavcanl potentiores quique,
et cognoscanl quia nomen libi Dominus, tu solus al- unusquisque in ordine el dignitate sua, ne prxsu-
tissimus in omni lerra (Psa/.LXxxn). Sanctus queque manl in damnalionem suara res sibi ecclesiasticas,
Anacletus papa, ab ipso beato Petro apeslplp pres- neque faligent, vei affliganl inconsuetis consuetudi-
byter erdinatus, ppstea in sede Romana successor nibus Dei ecclesias, et loca sancioruro : scientes
illius faclus episcopus, cum totius mundi sacerdo- quia, ut prxmisimus, res ecclesiasticx vola sunt
libus judicavit: « Qui abstulerit, inquiens, aliquid fidelium, patrimonia pauperum, pretia peccatorum;
patri vel matri, bomicidx particeps est. Pater no- et in tuilione atqtie defensione Christi consistunt,
ster sine dubie Deus est, qui nos creavit; mater qui eas lerrx principibus aique primoribus ad de-
vero. noslra Ecclesia, qux in baptismo spirilaliler fendendura et conscrvandum, non ad aiOigendum
regeneravit. Ergo qui Christi pecunias et Ecclesix vel usurpandum , sive prrxsumendum , commisit.
rapit, aufert vel fraudalur, homicida est, alque ul Nam, quxcunque prxlendatur a quocunque uti-
homicida ante conspeclum justi judicis deputabitur. lilalis, sive necessilalis occasio, ille corda om-
Qui rapit pecuniam proximi sui iniquilatem ope- nium conspicit, qui novit cogitationes hominum,
ratur; qui autem res Ecclesix abslulerit, sacrile- et remunerat actiones et etiam cogitationes irremu-
gium facit et ut sacrilegus judicandus est. » Item, neratas nullatenus derelinquel. Quocirca omnis qui
sanctus Urbanus papa el martyr : < Res et faculta- vult salvus fieri, et ab xterna morte Iiherari, et
les ecclesiaslicx oblaliones appellantur , quia Da- ad xternam vilam pervenire, altentissima cordis
mino offeruntur, cl vola sunt fidelium et prelia aure exaudiat quid Spiritus sanctus per eos locutus
pcccalorum alque patrimonia pauperum. Si quis est, quibus dixit Dominus : Ecce ego vobiscum sum
illa rapuerit, rcus est damnationis Ananix et Sa- omnibus diebus usque ad consummalionemswcuti
phirx, et oportet hujusmodi tradere Salanw, ut spi- (Matlh. xxviu); et : Non vos eslis qui toquimini,
rilus salvus sit in die Domini (I Cor. v). » Item, sed Spiritus Palris vestri qui toquitur in vobis (Matth.
sanclus Lucius papa : « Rerum ecclesiasticarum et x); et : Quwcunque alligaverilis super terram,
facultaiuiri raptores, a limiiiibus sanctx Ecclesix erunl ligata et in cmlo; et qumcunque solveri-
anathematizalcs aposlolica auclorilate pellimus et tis super terram, erunl solula et in cwlo (Malth.
damnamus, atque sacrilegos esse jtidicamus , et xvni); ct : Accipite Spiritum sanctum : quorum
129 EPlSTOLvE. 130
remiteriiit peccala, remittuntur eis, et quorum re- .A studuil secreta Doroini vcrba, inlcr morlalia crimina
tinuerilis, retenta sunt (Joan. xx); et : Qui vos au- ea posuit dicens : An nescitis quia iniqui regnum Dei
dit,me audit; et qui vos spernit, me spernit (Luc. x). non possidebunt ? Nolile errare : Neque fornicarii ,
Dicunt enim illi qui in cceloet in terra miraculis neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles ,
coruscant, qui et usque hodie nobiscum vivuntet neque masculorum concubitores, neque fures, ne-
cum successoribus noslris usque in perpetuum vi- que avari, neque ebriosi, neque maledici, neque
vent, quoniam apud Dominum esl roerccs eoruni : rapaces , regnum Dei possidebunt (I Cor. vi) ; et
< Si quis oblationes Ecclesix extra Ecclesiam acei- .iierum dicit: Si quis fornicator est, aul avarus,
perevel dare voluerit, prxterconscienliam episcopi, aut idolis serviens, aut maledicus, aul ebriosus , aut
vel ejus cui hujusraodi officia comraissa sunt, nec rapax, cum hujusmodi nec cibumsumere (I Cor. v);
curaejusvolueril agereconsilio, anathema sit (concil. id csl cum lali non homine, scd cum lali diabolo,
Gangr., can. 7). >Analhema aulem inlcrpretaiur in non licet Christi discipule, id esl Christiane houiini,
Romana lingua alienatio ; quia omnis lalia faciens , ante satisfactionem, id est correctionem atque emen-
quandiu in illis peccatis manct, licet nos episcopi, dalionem, et dignam pceniientiam, cibum sumerc.
qui in apostolis et cum aposlolis , non nostro me- Sanctus qucque Jpanncs appstplus eleclus et di-
rito, sed gralia divina, Hgandiel solvendi polestatem B lectus Cbristi, qui in ccena supra pectus ejus re-
accepimus, interdura tardi, inlerdum divini sensus cubuit, talem hominem eliaro salutare vetat: Nec
ignari, interdum qux committanlur nescientes, ali- ave ei, inquiens, dixeris, neque in domum eutn rece-
quando etiam commissa, ul expedit, corrigere non peris. Qui enim dicit ei, Ave, communicat operibus
valentes, qux statuta sunt exsequi dissimulcmus ejus malignis (II Joan. x). El item sanctus Paulus
vel etiam negligamus, ut lalem bominero ab Eccle- dicit unicuique Christiano : Nec communicaveris
sia et fidelium societate excommunicantes non scgre- peccatis alienis (I Tim. v). El Doniinus, quando ven-
gemus : jam lamen a sacris canonibus excommuni- lurus est judicare vivos cl morluos, et in adventum
catus et prxdaranatus est, donec pcccalum illud de- ejus omnes honiinesrcsurgenlcuni corporibus suis,
serat, et per salisfaclionera ecclesiaslicam el sacer- et reddent de factis propriis ralionem, se in judicio
doialem reconciliationem Domini gratiam el fidelium dicliirum promitlil in EvangcHo his qui peccata sua
societatem recipiat. El quicunque in peccatis suis et eleemosynis redimerc cum possent noluerunl : Ite,
lalibus sceleribus implicatus, ante salisfaclionem maledicti, in ignem wternitm, qtti paratus esl diabolo
necessariam vilam islam finierit, communionem et el angelis ejus (Malth. xxv). Unde cogitandum est
socielatem cum electis in regno Dei habere nuilale- rapioribus, quo ibunt illi qui aliena rapiunt, si in
nus poterit; nec de inferni pcenis et dxmonum so- C infernum ibunt qui eleemosynas non fecerunl. Et
cielate unquam liberari valebit. Sed sunl forlc tales item Dominus per Isaiam prophetam dicit raplori-
qui privilegia de locis et rebus Deo dicatis, sanclo- bus : Rapina pauperis in domovestra (Isa. m); el:.
runi manibus corifirmata, parvipendentes sibi, quia Lacrymw viduw ad maxillam descendunl; et excta-
volunt, non quia possunt, excommunicationes usur- matio ejus super deducentemeas; a maxitla in cmlum
paloribus rerum et facultalum ecclesiaslicarum a coram Deo ascendunt, et Dominus non deleclabiiur
sanctis Domini intentalas alleviant diceutes sc pro in illis (Eccli. xxxv), scilicet viJux lacryniis, qui
hoc illala damnalione, id est analliematis vinculo , paler orphanorum cl defensor viJuarum qucrilur
non teneri. De quibus sanctus Gregorius iaepistola contra judices dicens : CHMSO vidumnon ingreditur
ad Theoctislam patricium dicit: < Ipsi, inquiens , ad eos (Isa. l). Quapropter sciant raptores, in cujus
sibi testes sunt, quia Chrisliani non sunt, qui Iiga- doino sive corporis, sive mansionis, rapina est pau-
meiita sanclx Ecclesix vanis se xslimanl conatihus peris, quia non habilal in illa doroo Spiritus sanctus,
solvere; ac per hoc nec absolutionem sanctx Eccle- scd spiritus roalignus. El si accetlit ad communio-
six, quam prxstal fidelibus, veram putant, si liga- nem corporis et sanguinis Chrisii ante dignam sa-
turas ejus valere non xstimant. Contra quos diulius tisfaclionem, non roundaliir pcr illaroconimuiiionero
disputandum non est, quia per omnia despiciemli et D a peccato, sed plenius possidetur a diabolo : sicut
analhemalizandi sunt; et uudc se fallere verilalem Judas, quando in ccenam Dpminicumplenus rapina,
credunt, inde in peccalis suis veraciler liganlur. » el iniquilale, et avaritia alque cupiditate, commu-
Si qui sunt igitur qui sub nomine Chrisliano hxc nicare prxsumpsit de manu Demini Salvalpris. Et
aul prxdicare audent, aut taciti apud semelipsos te- ferte tales ertint, cum bxc audierint, qui Jicant :
nere, eoset ego, et omnes calholici episcopi, atque Ncn communicabimus. Sed sciant, quia sicut Domi-
universa Ecclesia, anathematizainus , quia verilati nus dixit: iVisiquis renatus fuerit ex aqua el Spirilu
conlraria sentiunt et contraria Ioquuntur. sanclo, non intrabil in regnum cmlorum (Joan. m),
Rapinx quoque el deprxdationes qux in istis re- ila dixil: Nisi manducaveritis carnem meam, et bi-
gnis jam ex consuetudinesic ab omnibus pene tenen- berilis tneum sanguinem, non habepitis vitam in vobis
lur, quasi peccala non sint, aul quasi levia peccala (Joan. vi); et sicut dixit : Qui credideril et baptiza-
sint, sanclus Paultis aposlolus, per quem loculus tus fuerit, salvus erit (Marc. xvi); ila etiam dixit:
est Chrislus, et qui anlequam mortis debitum solve- Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem
ret, ad terliura caium el paradisum fuil raptus, ubi meum,in me manet, el ego in eo; et ego resuscitabo
131 HINCMARIRIIEMENSIS ARCHIEPISCOPI 132
eum in novissimodie, el non morietnr in wternum }\ tate sit quisqiie Clnistianus, ad vos ex Domiiio
(Joan. vi). Proplerea uiillum aliud restat salutis mandata dirigimus, qui de omnibus hominibus dicit
refugium, nisi ut declinet quisquis vult salvus fieri oinni episcopo : Tu aulem audiens nuntiabis eis ex
ab istis malis el ab aliis morlalibus criminibus, et me (Ezech. xxxm). Ex me, inquit, cl non, Ex te.
pcr pcenilentiam reconcilielur Deo, et communicct Propterca hxc sicut Domini mandala suscipile :
vivilicis mysteriis, ut vivere valeat in xternum. cujus potentix non poleslis, et cujtis voluntati atque
Nihil eiiim prodest ulli homini si Christianus voca- niandato non debetis resistere, si non vultis ut
tur, si opera Christi, qux prxcepit ipse Chrislus, vestri proprii inimici saluti vestrx obsistere. Nos
non fecerit: imo etiam magis ad •suum judicitim autem talia vobis lacere nec possumus nec aude-
Chrislianus vocatur, qui sub nomine Christi idola mus, quibus Dominus per prophetam dicit quod si
colit diaboli. Ipsa enim Veritas, qux Deus est, pro- non annuntiaverimus vobis, sanguinem veslrum de
'
lestatur, quia qui servit mammonx (sic enim dx- manu nostra reqniret. Et ab illis Patribus et prx-
mon diviliarura prxpositus appellalur) diabolo ser- decessoribus noslris, quoruro vices lenemus in
vil, vel idola colit diaboli : qui servit luxurix, vo- lerris, coram Domino degradamur in coelis, si 11011
luntati carnis pro Dee servit; unde scriplum est : exsequimiir qux illi staluerunt regttlis divinitus in-
Gloria eorum in confusioneest (Philip. 111),id est in. IB spiralis. Quapropter si vos ab his unde commone-
genilalibus merobris, qux vulgc verecunda appel- inini quanlocius non correxeritis, sicut illi in coelo,
lanlur. Deum quippe Scriplura glcriam appellavit, et nos in terra, nna cum apostolicx setlis prxsule,
qux dicit de Judxis : Mulavcrunl gloriam suam in et omni sacerdoium unanimitate, vos a Christi et
similitudinem viiuli comedentisfenum (Psal. cv). Sed liJelium ejus consortio segregabimus. Qnod ne nos
el de eis qui glerianlur quandp sua libidine caslita- agere compellatis, vos pro Chrislo et vestra saltite
lem expugnanl, et aliorum loros maculant, hxc qux obnixius deprecamur. Vos autem si mandatis Domi-
supra idem dicit Apostolus: Gloria in pudendis eo- nicis obedire studuerilis, et vestram salulem, prx-
rum qui terrena sapinnt (Philip. m); et alibi Scriplu- sentem scilicet et futuram agetis; et gloria atquc
ra : Lwlanlur cum male fecerint, et exsullanl in rebus corona noslra coram Deo erilis, qui de vobis redde-
pessimis (Prov. n). Contra quod prxcipit ul qui glo- mus illi in die judicii ralionem, sicut et vos de vobis
riatur, in Domino glorielur (I Cor. i). Qui servit ipsis et de omnibus vobis commissis rationem eslis
avaritix, idola colit, sicut Paulus tlicit: Et avari- sine dubio reddituri. Et ideo roulto stuJio satagilc
tiam qum est idotorum servitus (Coloss.III). Qui ser- ut in illa tremenda die ab iuiquortim consortio sc-
vit gulx ct ebrietali, ventrem pro Deo colit; unde grcgati sitis; quod lunc erit si roodo a diabolicis et
ilem dicit : Quorum Deusventerest (Phitip. m). Qux *^"malis operibus atque a perversis hominibus vos se-
ita non ulique ad dignitatem dominantium, sed ab paraveritis : vindicanles conlra diabolum, et vilia
infelicilate faniulantium, sic appellat Aposlolus. Qui atque peccata, honorem vesirum, qui boroines ad
rfatrem, id esl Cliiistiaiium hominero, injuste per Dei imaginem facli eslis. Ad hcc enim, sicut scri-
potentiain opprimil; aut pro acceplione munerum piuin est, ut Deum tiroeal et mandala ejus custodiat
jusliliam facit, diabolum imitatur, el juslitiaro ven- faclus est omnis homo, propter quem factus est Dcus
dit, qux Chrisius est, sicque similis Judx esl. Qui homo, qui cum Deo Patre in unitate Spiritus sancli
veritatem pervertit pro invidia, aul verilalem reti- vivit el regnal in sxcula sxculorum.
cet, aut dicit pro muneribus, diabolum imitalur, et EPISTOLA XXII.
Judx similis est. Et sic de cxteris vitiis inlelligen-
dum cst. Et cui vitio quisque servit, illi diabolo ADRODULFCM LENSEM
BITCRICENSEU ET FROTARIUM BURDIGA-
, METROPOLITANOS APULTAHl/E.
subjectus est qui eidem vitio prxposilus est, et cum
eo siue fine torquebitur, nisi digne antea pceniluerit. De nuptiis Slephani, et filiw Begimundi comitit.
Et ne principes lerrx, vel quilibet Christiani, di- HINCMARUS, nomine non merilo, Rhemorumarcbi-
cant: Episcopis, presbyteris et monachis stricliora episcopus, ac plebis Dei famulus, reverentissirao
D
prxcepta dedit Deus; nos qui homines laici et sx- Biluricensiumarchiepiscopoetcharissimo fratri Ro-
culares sumus, hxc cmnia attendere ncn valcmus, DULFO et FROTARIO fratri et honorabili Burdigalen-
audiant quid Deminus in Evangelie dicat : Qui est siura archiepiscopo, cum oranibus provinciarum ve-
ex Deo, verba Dei audit; propterea vos non audilis, slraruin episcopis venerabilibus, plurimam oplat in
quia ex Deo non estis (Joan. vm). Et qui non est ex Salvalore salulem.
Deo, certum est quia ex diaboli parte est. Et quid Nuper synotio episcoporum quatuordecim pro-
lucrabilur, si etiam lolum mundum habuerit, el vinciarum, Lugdunensium videlicel, Rothomagen-
animx sux delrimentum palialur? Aut quam dabit sium , Turoiiensium, Senonum, Viennensium, Are-
bomo commutalionera pro anima sua? ldcirco qui- laleiisiuni, Yesonlioneiisium,Moguiilinensiuin,Agrip-
cunque est homo, audial dicenlem sibi Doroinum pinensiuro , Trcviroruin , Rhernorum , Bituriccn-
per prophelam : Indicabo libi, homoquid sit bottum: sium , Burdigalensiuin, Narbonensium, apud Tu-
Facere judictum et jusliliam, el sollicitum ambulare siacum viUain Tullensis parochix, anno Incarna-
cum Deo tuo (Mich. vi). tionis Dominicx 860, indictione IX, mcnse Novem-
Hxc, fralres el filii, in quocunque ordine et digni- brio habita, dclatx sunl lilterx querelam Regi-
133 EPISTOL.-E 154
mundi ceniitis adrcrsns Stephanuro deprorocnles, A i desponsala niihi puclla sub pccnilcnlia occulle ma-
quia videlicet itiem Regimundus filiam suam prxfato nens, sine niea cl ipsius xlerna damnalione, in con-
Stephano legaliter ad conjugii copulam dederit: sed nubio illam mihi potiiissem conjungere. Qui ostei:-
ipse non illa ulatur ut conjuge , co quod , ul fate- dit inilii librum quem, ut spcro, canones appel-
tur, ctim aliqna ejusdem puellx propinqua quon- lavit, ct legit coram me, quoniam quandiu potest
dam carnali commercio se miscuerit: sed ctini qua, affiuitatis propinrpiitas compulari, mihi, ncc cui-
vel quam proxima affinitale conjuncta, indicare non quanr Chrislianp, cum cognata sua, vcl quam co-
velil. Hic litterarum sensus, si ritc remetior, qua- gnatus babuit, vel cum duabus cognatis salubriler
rutn verba non teneo, conslitit in synotlo recitalus. licercl conjungi; et qtiandiu in tali iuceslu roanere-
Unde licet talis accusalio non mererelur synodaliter nius, nec ego, ncc illa, frucluosain pcenitcntiam
obtinere responsum , quia neroo quemquam per agere pessemus : neque talis inceslus, nisi separa-
scripdiram absens potest regulariter accusare : et si tione nostra ab invicem sanari valeret. Inlerea ac-
legaliter filiam suam alleri nuptuiii tradidit, earo a cidit discortlia inler domnum regem seniorem
sua potestate dimisit; pro qua ex hoc negotio, quod| meum, cl nieam juventutem, inlanlum ul in illo
fortc ulruro ita an non sit latere potcrat, aul aliter regno solide non possem subsistere. Proplerea ex
quam sit diclum interprelari, illum cui eam tratli-. B I utraqiie parte constrictus, nec frangere desponsalia
dit canonice accusare non poterat. Qtia de re accu- polui, nec eamdem sponsaro mcam in conjugem
sationem sfve inlerpellalionem adversus marituini ducere ansus fui : ne cum discordia senioris mei,
suum, si necessiias poslulat, uxor debet conserere, ,• etiani ipsius Regimundi, et nobilium parenluin ejus,
consilium autem pater clebetpro illa exindc quxrere, accumiilareliir discordia ; et sic aut dc regno fundi-
vel correctionem viri ejus, suadendo, vel suggerendoi lus pelleret, aut si in regno manere vellem, oc-
inodis quibrs poluerit, et ipse agere satis. Sed quo- cmuberem. Et iJcirco per duo placila siiblerfugi,
niam bxc ralio per trcs circiter annos a plurimis ne sponsam incam in conjugem duccrem. Tandem
vcnlilalur, et ambo viri nobiles el illuslres, el juxla aulein necessitale compulsus, quia causa milii de
sxculi clignitalem potcnles, si inter se liinc diutius; vita instabat, dolavi eam, et publicis nuptiis hono-
dissidcnt, maximum scandalum in Ecclesia et de- ratam accepi. Scd ne illam, qux adhuc sana erat,
Irimenlum in regno ob hoc accidere poterit, et quia mecuin perderero, et mihi cumulatius perditionem
isdem Stephanus ibidern in domni regis eral obse- acquirerem, inlactain haclenus ccnservare disppsui.
quio, visum est synodo ut eum accerseret, etquid [ Et quoniam ita se rationis veritas per orania habeat,
de bis diceret per ipsum rescirc curaret. Vocato, «t non tlolo, neqtie odip, sive despeclu alicujus, aut
autem ut hxc relata fucre, post qnxdam sux re-', C amore feminx alterius, nisi sicut vobis modo Deo
sponsionis obloquia , peliit ttt tanlummodo cum epi- lesle narravi, hoc egerim : qualicunque modo vobis
scopis sibi loqui liceret. El recedenlibus aliis, qux, placet, per meipsum, et per parentes alque amicos,
sibi visa fuerunt episcopis iniiiiiavit. Ctim inter cx- seu fideles meos, hoc vobis verum esse sacramenlo,
tera dixerunt episcopi, quia de talibus , cx quibtisi vel alio quolibet convcniente modo demonstrabo:
Regimundi Ioculx sunt litterx, etqtix per oinnium ct si vullis ac quxritis, quanloscunque servos meos
pene ora in regnis plurimis ventilentur, ei non se- decernitis inde in judicium mitto, et quale consi-
crelum dare consilium, neque privalum decernere lium mihi inde secundum Deum ad meam salutera,
possent judicium. Quaproplcr el ipse, quod hinc et secundum sxculum ad competentem honorem,
apud sc cral, in omnium dixit velle venire notiliam, et ad pacificationem Regimundi, et ad salvameiUum
et necessariura obtinere consilium, et salubre sibi et honorem ipsius pucllx dederitis, paratus sura in
decerni judicium : velle tamen prius, ut synodus omnibus, quibus valuero, obedire.
Auditum autem eum synodus jussit secetiere, et
patienler ejus audiret scntentiam, et ttinc demum
sibi donaret consilium, et promulgaret jutlicium. dicentibus singulis, prout cuique visum fuit, dccre-
El ut personam illius inducamus loquenters : Ut lum est, ul vos comprovinciales archicpiscopi, cum
assolet, inquiens Stepbanus, in fragili juventutis D I coepiscopis vestris, in regni illius convenienli Ioco,
xtale cum quadaro femina juvene mihi convenit. el lempore synodum condicalis, el placitum fiat, ubi
Sed et quando teinpus mihi advenit, ut roore prx- princeps cum priinoribus terrx intersit: ne, quod
decessorum mcorum legitimum conjugium peterem, absit, ex utraque parte, cum parentum et amicorum
una cum consensu parentum et amicorum raeorum, auxilio, illustres isti viri convenienles, operanle
ipsius Regimundi ut nobilis viri, filiam meis nala- diabolo seditiosus valeat exoriri lumultus. Et hanc
libus compelentein apud eum in conjugcm legaliter causam rex, cum viiis nobilibus, inter viros nobiles
petii, et oblentam legaliter desponsavi. In me aulem pacilicare procurct. Vos aulem episcopali auctori-
reversus, et sciens quid fecerim, ad cenfesserem tale, et canonica diffinilioneeam diriinere, et ad de-
meum perrexi, et consilium ejus quxsivi: ut quo- bitum alque salubrctn lerminum sludealis pcrdu •
niam juvenis feniina, cuni qua carnali comraercio cere. Revocato aulem Stephano, conditio ista illi
ntistus fuerain, propinqua istius puellx exslitit, et proposila, et ab co est gralissime accepta. Hujus
audieram qnod a quarlo genu, et in reliquum per- aulero rei moduni, et ordinem diffinilionis, quoniam
linenles sibi copulari non valerenl, utrum cum hac pusillilas intclligentiunculx mcx, quid exinde senli-
13S HINCMARIRHEMENSIS ARCHIEPISCOPI 156
ret, jussa synodo suggerere sluduit, communi con- .A ita ut Stephanus, tunc si nccesse fueril, credulitas
sensu sanctx unanimitati complacuit, ut ea Hlleris ralioni et auctorilati conveniens sacramenlo exinde
commendaret, et sapientix vestrx, sicut tunc fue- suscipiatur, vel per convenientem personam salisfa-
runt in concilio acceptata, transmilieret. Et idcirco ctio, si ita necessitas exigit, judicio expetatur, quia
non quasi nescientibiis hxc qux sequiinlur vobis non pro dolo.neque pro alia qualibet causa, Slepha-
necessaria, nec ut arrogans aucloritalem speeialis nus sea carnalicopulapuelljj hujus sublraxerit, nisi
scienliae, vel jaclans diflinitionis audaciam, sed ut pro ea quam ipse synodo indicavit : videlicet qnia
Ecclesix ac vester amniuni videlicel servorum do- cum puellx sibi desponsatx consanguinea, et carnis
niini servus, et plebis dominicx famulus, quanquam cognatione propinqua, carnaliler concubueril.
non ut debui, lamen ut polui, devolionis obedienlia Hoc enim sanclus Lco papa, et beatus Gregorius
colligere, et collecta vobis transmittere precuravi. in re dubia a presbylero, vel a quolibet tam viro
In quibus nihil de civili judicio, cujus cognitores qtiaro feroina, nobili vel ignobili, per sacramcnttim
non debemus esse episcopi, ponere, sed qux eccle- fieri manifeste decermmt, siettt qui legere voluertt
siaslicx definitioni noscuntur competere, quanlum invenirevalebil; inter extera tlicenle beato juniore
occurrit memorix, breviler studui adnotare. Ordi- Gregorio, in epislola per Denualduin presbyterum
nemjudicii de nondum sponle confessis, vel aperle B , direcla ad Bonifacium, Mogunliiiuin episcopuin : In
convictis, quoniam aliter iieroo, ut Leo papa decer- causa, inquiens , in qua cerli non fuerint tesles,
nit, potest regulariter judicari, sanclus Gregorius in qui criininis illali approbenl veriiaiem, jusjurundum
commonilorio ad Joannem defensorem demonslrat erit iit medio, et illum lestem proferat accusatus de
dicens: Primum ut judicium ordinabiliter fiat, qua- iiinocentix suxpuritale, cui nuda et aperta sunt
tenus sint alii accuiatores, et alii tesles : deinde ut omnia, habealqtie conscientix sux testem, quen»
causarum qualitas, si digna cxsilio vel condemna- babebit et jtiJicem. Qux sacramenti purgatio, et in
tione sit, exploretur : el prxsente ee qui accusatur, ecclesiaslicis, et in exleris legibus usiiatissima , et
sub jurejurando conlra eum leslimonium proferatur, de fidei veritale etiam a primis sxculis esse conslat
et scriptis acluum inseralur : et accusatus licentiam exorta. Judicium auleni, nonnist pro pacis cliari-
respondendi et delendendi se babeat. Sed et de per- lalisque concordia, inler coxquales fieri solet; fit
sonis accusanlium et leslificantium sublililer est autero a subjeclis ad salisfaclionem majorum, quod
quxrendura, cujtis condilipnis, cujusve cpinipnis, in bac causa nisi ex placiio fiat, non polest ex au-
aut ne inopes sinl, aul ne forle aliquas conlra accu- ctoritate rcquiri. Hinc autem cognita veritate, quo-
salum inimicilias liabeant: et ulrum lestimonium ex * niam dictuni est nobis, requiri a Stephane, ut fenii-
auditu dixerint, aut certe specialiter se scire testati C nam designet ex npmine, et certam prepinqiiitalis
sint : el ut scriplis jutlicata parlibus prxsenlibus aflinitalem dcroonstret, pro cujus concubitu buic
sententia recitclur, et sic omnia solemniter robo- pucllx se non valet salubriter carnali copula cora-
renltir. De manifesta autcin, et nota plurimis causa, niisccre : quia contra rationem et auctoritaleni ec-
vel qux ila confitetur, ut ista, si tamen ita et puella clesiasticain, et Christianx devotionis morem , ab
dixerit ut Slephauus prolitetur, quia sxpe inler eo quxritur, si forte ab eo quxriiur, qux ex hoc
masculos audirous el feminas, quia quod aller dicit, apostolica decrevit aucloritas, et calholica lenet
alter sxpenumero denegat: non sunt quxrendi lesles, Ecclesia, hic ponere dignum duximus : Leo univcrsis
ut sanclus Ambrosius in epislolam ad Corinlhios di- episcopis per Campaniam , Samniura el Piceimni,
cit, de fornicatore exponens sententiam aposloli: Ju- atque universas provincias salulem. Magna indigna-
dicis, inquit, non esl, sine accusatore damnare, quia tione cemmpveor, el dolore mullo contrislor, quod
et Dominus Judaro, cum fur esset, quia non est ac- quosdara ex vobis comperi, aposlolicx traditionis
cusalus, "minime abjecit, cognito opere isto pellen- oblitos, ct sludio sui erroris intentos. Et posl ali-
dum illuro fuisse de coelu fralernitalis, onmes enim quanla : De pcenitentia scilicet, qux a fidelibus po-
crimen ejus sciebant, et non arguebant. Publice stulatur, ne de singulorurn peccatorum genere libello
enim novercam suam loco uxoris habebat; in qua scripta professio ptiblicelur, cum reatus conscien-
re neque teslibus opus erat, neque tergiversatione tiaruro sulficiat solis sacerdotibus indicari confes-
aliqua polerat tegi crimcn. Et paulo post: Absens sione secrela. Quamvis enim plenitudo fidei videalur
facie, prxsens aulem auctorilate Spiritus, qui nus- csse laudabilis , qux propter Dei tiraorem apud ho-
quam abest, jam judicavi ut prxsens euni qui hoc niines erubescere non veretur : tanien, quia non
admisit. Quapropler necesse esl ul Stephanus puel- omniuro hujusmodi sunl peccala, ut ea qui pcenilen-
lam adducat ad synodum, et pater ipsius puellx liam poscunt non timeant publicare, removeatur
venial, el inlerrogettir puella, si verum est quod improbabilis consueludo, ne mulli a pcenitentix re-
Stephanus dicit, se illam hactenus servasse inta- mediis arceanlur, duin aul erubescunt, aut roeluunt
ctam. Et quoniam de allera femina audivimus, quia iniroicis suis sua facta reserari, quibus possint le-
volens liberari a conjuge, persuasa super se aliqua guin conslitutione percelli. Sufficit enim illa confes-
qux non erant, ut fertur, jam dixerit: debila ei li- sio, qux primum Deo offerlur, tunc etiam sacerdo-
hertas tribuatur, et pcriculum indicetur, ne per- ti, qui pro deliclis poenitentium peccator accedit.
suasa pro veritate mendacium fateatur. Et si dixerit Tunc enim plures ad pcenitenliam potuerunt provo-
157 EPISTOLJE. 138
cari, si populi anribns non publicetur conscientia jA juncla, legitiroe dotata, elpublicis nupliis honcstata,
poenilenlis. Et quoniam qnaliter debeal iniri con- sexuura commistione conjungitur. Et tunc habent nu-
jugium, et vetus et nova lex edocet, Domino per ptix in se Chrisli et Ecclesix sacramentum, et tunc
Mpysen prxcipienle, et Evangelio deraonstranle : perlinerenoscilur mulieriUaad malrimoniuro, inqua
Cvm esset , inquil, desponsala maler Jesu Maria et sexuum commislio, et nupliale docelurfuisse myste-
Josepk antequam convenirenl (Mallh. l), id est anle- rium. De quomysterio Paulo aposlolus ad Ephcsios di-'
quam nuptiali celebratione convenirent, sicul in cit: Qui suam uxorem diligit, seipsum diligit. Nemo
nuptiis celebratis iclem ostendit,, quas sua prxsen- enim unquam carnem suam odio habuit, sed nutrit
tia sanciificare, et miraculo ibidem patrato illu- et foveleam, sicut el Chrislus Ecclesiam; quia mem-
slrare dignalus est. Sed el sanctus Evaristus , bra sumus corporis ejus, de carne ejus, el de ossibus
quarlus a bealo Petro Romanx sedis episcopus, ejus. Propter hoc relinquet homo patrem el matrem
ct sanctus Sirieius, et beatus Leo, atque cxleri suam, et adhmrebiluxori suw, et erunl duo in carne
quique doctores ostendunt, qux omnia hic po- una. Sacramentum hoc magnum est; ego autem dico
nere propter pluralilatem et longiludinem devi- in Chrislo et in Ecclesia (Ephes. v). Hinc sanclus
tamus. Ambrosius roysterii sacramenluro grande in unitate
Tantum dicere necessarium duximus, et inler B J viri ac feminx esse significat : nec hoc lantuin
xquales legitima fiunt conjugia, cum a parenlibus, prodit, sed aliam causam, qux non discordet a me-
quorum inlerest, pelita, et legaliter desponsata, et rooralo niyslerio, flagitat, quam scit ad profeclum
dotala, el publicis nupliis honorata feraina conjugii humani generis perlinere, boc esl Ecclesix el Sal-
copulx socialur, et ex duobus tinum corpus uiiaque vaioris, ut sicul relictis parentibus homo uxori
caro efficitur, sicut scriptum esl : Erunt duo in sux adhxret, ita et relicto omni errore Ecclesia
carne una (Gen. u); jam non duo, sed una sunt adhxreat, et subjicialur capili suo quod csl Christus.
caro.Et : Quod Deus junxit, homo non separel (Mnt- Quoniam una natura in viro et femina cst : itl-
th. xix). De qua conjunctione magnus Leo papa ad circo vir quasi seipsum et mulierem diligere com-
Narbonensem scribit episcopum : Non omnis, in- monelur. Naturali ratione mulier porlio corporis
quiens, mulier viro juncta uxoreslviri, quia nec viri est: acper hoc vir in muliere seipsum diligit;
oninis filius hxres esl patris. Nuptiarum autem fce- quo modo si fomicetur in seipsum peccat, quia dtio
dera inter ingeuuos sunt legitima/et inter xquales. in carne una sunt. Non crgo personx substantiam
El paulo posl: Unde cum societas niipliartim ila ab dividunt, ut perpersonas numerus fial naturx; scd
initio constiluta sit, uiprxiersexunmconjunclionem, *sunt in unitate nalurx. Et sanctus Augustinus in
haberet in se Christi et Ecclesix sacramentum; " Hbro de Nnptiis et Concupiscentia dicit : Sane non
dubium non est eam mulierem non pertinere ad tantuni fecunditas, cujus fructus in prole est, nec
inatrimonium, in qua docelur nupliale non fuisse tantum pudicitia, ctijus vinculura fides est, veruni
Biysteriura. Et nos e regione hinc eliara osteridere ctiain quoddam sacramenlum nupliariim comnien-
possumus, quia non omnes nuplix cenjugalem co- dalur fidelibus conjugatis, uncle dicit Aposlolus :
pulam faciunt, quas non sequitur eommislio se- Viri, diligite uxores vestras, sicttt et Christus dilexit
xuum: sicut nec semper illius est filins omnis et Ecclesiam (Epkes. v). Hujus procul dubio sacramenli
haeres, ctijus esse noscilur hxres. Nec habenl nuplix res est, ul mas cl femina connubiocopulali, quan-
in seChristi cl Ecclesix sacramentum, sicut bea- diu vivant, inseparabiliter conjiincti perseverent;
tus Augustinus dicit, si se nuplialiter non uluiitur, nec liceat, excepta causa fornicaiionis, conjiigem a
id esl, si cas non subsequitur commistio sexuum. conjuge dirinii. Hoc enim custoditur in Chrislo et
Nec perlinere poterit illa mulier ad malrimonium, in Ecclesia, ut vivens cuin vivente in xlcrnum nullo
cura qua docetur non fuisse commislio sexuum : divorlio separeturin civitate Domini noslri, in monte
sieut dtibiuni non est eam mulierem non perlinere sancto ejus, boc est in Ecclesia catholica. El san-
ad matrimonium, in qua docelur nuptiale non fuisse _ ctus Gregorius in epistola ad Tbeoclistam palriciam
inysteriura. Quod ila esse prxfatus Leo demonslrat dicit : Per se-eiiimVerilas dicit : Quod Dominusjun-
dicens : Unde cura socielas nuptiarum ita ab initio xit, homo nonsevaret (Matik. xix). Qux ctiam ait:
constiluta sit, ut prxler sexuum conjunclionem Non licet dimittereuxoremexcepia causa fornicationis.
Iiaberct in se Christi ct Ecclesix sacramenlum. Et Scirousenimqiiiascriplumest :Eruntduo incarneutia
iiem idein : Igilur, inqtiiens, qui filiam suam viro (Gen. n). Si igitur vir et uxor una caro sunt, el reli-
habenli concubinarn in malrimonium dederit, non gionis causa vir dimitlil uxorem, vel mulier viriun in
ita accipiendum est, quasi eam conjugato dederit: hoc mundo renianeiilem, vel fortasse ad illicita mi-
nisi forle iUa mulier et ingenua facta, et legitime granlem, qux est ista conversio, in qua una
eademque
dolaia, et publicis nuptiis honestala videatur. Pa- caroex parte transit acl conlinentiam, et ex parle
terno arbitrio viris junctx carenl culpa, si mulieres, manet in pollutione? Si vero coiivoniat
uirisqiie
qux a viris habebanlur, in malrimonio non ftierunl. contincnlero vilam ducere, hoc quis autieal accu-
Quibus sententiis evidenter ostendit, quia tunc est sare ? qtiando cerlum est, quia oinnipotens Domiiiiis
vera legitimi conjugii copula, quando inler ingenuos, qui minora concessii, majora non
prohibuit. Et post
et inter quales fit, et palerno arbitrio viro niiilicr aliquaula: Si vero continenliain,
quam vir app tit
PATROL. CXXVI. 5
139 HLNCMARlRIIEMENSIS ARCHIEPISCOPI 143
uxor non sequilur ; aut quam uxor appelit, vir rc- A ter casteque custodiant. Solumcst enini, quodeliam
cusat, dividi conjugium non licet: quia scriptura slerile conjugium lcnet jura piclalis, jam spe fecun-
est: Mulier sui corporis poieslalem non Itabet, sed dilatis amissa, propter quam fueratcopulatum. llxc
vir : simititer vir non Itabet poleslalem corporis sui, bona nuplialia laudet in nupliis : qui laudarc vult
sed mulier (I Cor. vi). Et inepistola ad Adrianum nuplias. Et in Genesi ad lilteram : Quotl bonuin ha-
Panormitanum : Nam, inquit, excepta fornicatio- bent nuplix, et quod bonx sunt nuplix, peccatum
nis cansa, virtim uxorem' relinquere, divina lex esse nunquam polest. Hec autem triperlitum est,
nulla ratione concedit: quia postquam copulalione fides, proles, sacramentum. In iide altenditur, ne
conjugii viri alque mulieris unum corpus cfflcitur, prxter vinculuin conjugale ctiin allera , vel allero
non potcst ex parte converti, et ex parte in sxculo concumbaltir : in prole, ut amanter suscipiatur,'bc-
reroanerc. Et sanctus Auguslinus in libro de nigne nulrialur, religiose educetur : in sacramenlo,
fiono conjugii : Ad hoc enim nuptix sunt, ut illa ul coiijugiura non separetur, el dimissus, aut dimissa,
concupiscentia, redacla ad legitimum vinculum, ncc causa prolis alteri eonjungatur. Hxc csl lan-
non dcformis et dis.solula fluilaret, babens de se- quam regula nuptiarum, qua vel naturx deioralur
ipsa irrefrenabilem carnis infirmitatem, de nu- fecundilas, vel incontinenlix regitur pravitas. Nunc
ptiis aulcm indissolubilem fidei societatem : de " cum his qux sancli doclores dicunl de nuptiis, con-
seipsa progressum immotleraie coeundi, de nupliis feramus Slephani nuptias, non habentes amorem
modum oaslc procreandi. Debent ergo sibi conju- prolis, sed necessitatem vitandi exsilii, sive morlis:
gati, non solnm ipsius sexus sui commiscendi fidem, iion babcntcs servandx conjugalis castilatis fidem,
Hberorum procreandorum causa, quxprima eslhu- sed incurrendi incestus mortiferi non parvipenden-
mani generis in isla mortaliiate societas; vcrum dum limorem : non habenles incorporationis uni-
ctiam inlirmitatis invicem excipiendx, ad illicilos late Christi et Ecclesix sacramenluin, sed superdu-
concubitus evilandos, mntuani qiiodammodo servi- cenles lurpitudini velamenltim : totumque quod iit
lulem : ut ejsi alteri eorum perpetua conlinenlia pla- eis est actuin, figroentum simulalionis fuit, non ve-
ceat, nisi ex alterius consensu, continere non pos^ ritas. Qux nuptix, licet inter ingenuos el inter xqua-
sit. Ad hoc cnim uxor non habet polestatem corpo- les, palerno arbitrio desponsationem atque dotatio-
ris sui, sed mulicr :ut et quodnon filiorum procrean- nein prxcedente, ftierunt celebratx, eliarosi jam
dorum, sedinfirmitalis el inconlinenlix catisa expe- sexuum commislio eas subsequeretur, legitimain
tit, vel ille de matrimonio, vel illa de marito, non conjugii copulam obtinerenon possent, nec ratum
sibi alierulrum negent; ne per hoc incidant in dam- conjugium slabilire valerent, quin polius irrita omnia
nabiles corruptelas, lenlante Satana, propler incon- " fierent: quoniam non sine separatione, propler in-
tinenliam vel amborum, vel cujusquam eomm. ccstus crimen, qnod habere non potest Chrisli et
Et item in eodem libro : Generationis ilaque causa Ecclesix sacramenlum, vulnera qux concumbentes
fieri nuptias Apostolus ita tesiis est : Volo, iiiquit, inflicla susciperent, medicamento pcenilenlix in eis
juniores nubere: et quasi ei diceretur: Ut quid ? con- sanari non valerent, sicut subsequenles onhodoxo-
tinuo subjecit : Fittos procreare, matres familias runi et Ecclesix magistrorum sententix demonslra-
esse (I Tim. v), ad fidem caslitalis illud pertinere : birot. Quapropter tales non mysticx, neque legales
Uxor aulem non habet poteslalem corporis sui, sed in oculis Dei sunt nuplix.
vir : simililer el vir nonhabet poleslatem corporis sui, Quia si per Slephani et puellx, non anle Deum
sed mulier (I Cor. vi), ad sacramenti sanctilatem ; legaliter ductx, sed magis abductx, coitum camalis
et illud : Uxorem a viro non discedere: quod si disces- coiniiiistioiiis ex his duobus unum corpus «flicere-
serit, manere innuptam, aut viro suo reconcitiari (I tur, noii secundum nupliale bonum, sed secundum
Cor. vu), et : Vir uxorem ne dimillat. Ilxc omnia incestale malum, propter incestum Stephani unuin
bona sunt, propler quxiiuplix bonx sunt, proles, corpus efficerent, sicut scriptum est : Qui adhwret
fides, sacramentum. merelrici, unum corpus efjicilur (I Cor. vi). Et sic
Et in libro de Nupliis et de Concirpisceniia : In puella ab incestu sana, per coitum juncla Stepbano,
nuptiis tamen bona nuplibilia diligantur, proles, fi- incesluosi caro fieret: et Stephanus illi junctus, sic-
des, sacramenlum : sed proles, non ut nascaulur ul anlea fornicator, ita et posl conjunclipnem il-.
tanluin, verum etiam ut renascantur. Nascilur nam- lius, quoniam cum propinqua ejus concubuil, quotl
que ad pceuara, nisi renascalur ad vilam. Fides au- nondum erat, incestuosus existeret. Et propterea
tem, non qualem habenl inter se eliam infideles ze- saniorc consilio, el puellx sanilali, qux necduin in-
lantes carnem: quis enim vir, quamlibetimpius, vult firmaia erat, intaclam eam servans providit, et se,
adulteram uxorem ? aul qux mulier, quaralibel im- ne gravius offenderet, cautius secunduroDeum juxta
pia, vult aduilerum virum? Hoc enim in connubio quod res conjacuit custodivit. Quia sicut sacri canc-
ltonuronaturale eslquidem, carnale taraen, sed mcm- nes dicunt, tale cennubium, vel potius adullerium,
brum Chrisliani coujugis adultero conjugi debet li- sine separatione sanari non poterat, si carnaliter
mere, non sibi, el a Chrislo sperare fides prxmiura miscerentur. Unde ibidem scriptum est (concil.
qupdlibet conjugi. Sacraraenlum vero, qued nec F.paon. can. 30) : De incestis conjunctionibus nibil
separati et adulterali amilttini conjuges concordi- prorsus venix reservamus, nisi cum adulter-ium se-
"
141 EPISTOL^E. 142
paratiohesanaverint. Incesluosos vero nullo conjugii A Christus et Ecclesia, huic eidem ordini maritus et
nomine censemus deputandos, quos etiani designare uxor aslringilur. Sed videndum, ut quomodo in
funestum est. El S. Gregorius in epislola ad Felicem Christo et in Ecclesia sancla conjunctio est, ila ct in
Sicfliensem cpiscopum, quem audierat perverse muliere sancta sit copula. Sicut aulera non oronis
interpretari quod bealus Gregorius Augustino An- congregatio hxrelicorum Christi Ecclesia dici potesl,
glorum episcopo consiliuro secundum indulgentiam nec caput eoruni Christus est; sic 11011 omne matri-,
de Paganis aquarto genu, et in reliquum, ne a fide monium, quod non viro suo secundum Chrisli prx-
refugerent, dederat, quodque ipsi venerando papx cepta conjtingitur, rile conjugium appellari polesl,
suggesserat, ad eumdem Felicem rescribens dicit: sed magis adulterium. De quibus ita sacri definiunt
Progeniem, inquiens, suam unumqiiemqiie, de bis canones : Sane quibtis conjunctio illicita interdicitur,
qui fideliler edocli, et jam firraa radice plantali babebunl ineundi melioris conjugii libertatem. Et
slant inconvulsi, usque ad sepliinain observare de- in synodo apud Liplinas (an. 743) habita, cui sub
cernimus generauonem , et quandiu se agnoscunt; Carlomanno principe Georgius episcopus, et Joan-
aflinitale psopinquos, ad hujusmodi copulx non ac- nes sacellarius, ac sanctus Bonifacius, ex prxceplo
cedere socielalem : nee eam, quam aliquis ex pro- Zacharix papx prxsederunl, Iegitur, ut si vir mu-
pria consanguinitale conjugem babuit, vel aliqua, B lieri desponsatx, dotatx, ac publicis nuptiis ductx
illicita pollutione macuhvit, in conjugium ducere: secundum Apostolum debilum conjugale.non potue-
ulli profeclo Cbristianorum licet, vel licebit : quia ril reddere, et hoc aut ambonim confessione, aut
incestuosus esl talis coitus, et abominabilis Doraino, cerla qualibet approbatione fuerit manifeslum, ut
et cunclis fidelibus : incesluosos vero nullp conjugij separenlur, et mulier, si se conlinere nequiverit,
nomine depntandos a sanclis patribus dudura legi- alteri viro legaliter nubat. Videlicet, quia secundum
mus conslitutum. diffinilionem sancti Leonis papx, ct tradilionern do-
Nec hoc quoque in hac solliciliidinis parle relin- cloium superius demonstralam, dubiura non est,
quimus, quod homines incesluosi a liminibus san- earamulierera nonperlinere ad malrimonium, in qua
ctx Ecclesix sunl separandi, usquequo per salisfa- conjunctione sexuuin non docetur Christi et Eccle-
ctionem precibus sacerdotura eidem sanctx Eccie- sixsacramenlum, hoc est nuptiale fuisse myslerium.
six calholicx reconcilienlur. Et in edicto canonico Multo magis autem hujusroodi, de quo agitur, se-
antecorpusbeali Pelri prolalo: Siquis de propria co- paralo conjugio, aliani legaliter adire licebit copu-
gnalione, velquam cognatus habuit, duxerit uxoreni, htm, cui concubitum non conlraxit impotentia car-
analheraa sit. Et responderunl oranes tertio, anathe- nis, sed reverentia nieiuis. In copula vero conjugali,
ma sit. Et non dubium esl bnic anathemalismo nu- C in qua desponsalione, dolalione et nupliarum sa-
plias Stephani subjacere debuisse, si cum isla con- crainento, corporis scilicet, unitale, Cbrisli elEccIe-
cumberet, qui se cum cognata ejus concubuisse fa- six docetui- fuisse mysterium, nisi morte corporis
telur. Et item in canonibus scriplum esl (conc. Ilerd. inlercedente, conjugii non poterit solulio fieri, sicut
can.i) : Dehisquiseinceslipollutione commaculant, evangelica et aposlolica lesiatnr auctoritas, et oro-
placuil, ut quousque in ipso deteslando et illi- niuro calholicorutn doctorum chorus. Et beatus Au-
cilo carnis conlubernio perseverant, usqne ad mis- gustinus in libro de adullerinis Conjugiis dicit:
sam tanlum cathecumenorura in Ecclesia admittan- Qucniam si vel pro intolerabili ac diuttirna infirmi-
tur; cum quibus eliam, nec cibum sumcre ullum tate concubilum vir exercere, aul feraina suslinere
Chrislianoruni, sicul'Apostolus jussil, oportel. Et nequiverit, necetiam pro sterililale, seu religionis
hinc plura ex canonibus potiiissemus congerere, si continentia, aut pro alia qualibet escepta fomicalio-
incestu inlercedenle quod Stephanus devilavit, se nis causa, Vir et uxor, legaliter et carnali oommi-
et uxorera suam propler hoc necesse fuisset disjun- stione conjuncti, separari non valebunt. Quapropler
gere. Nunc autem, ne nupliali siinulaiioni super- banc Iegem a Domino audienles discipuli dixerunt :
addatur incestus, quoniain oportet eos, et corara . Si hwc causa ita cum uxore habetur, non expedit nu-
divinis et coram bumanis oculis legaliter ac raliona- bere (Matth. xrx). Non tamen pro hoc Dominus suara
biliter disjungi, qui non legaliter in divina juslilia mulavrt senlentiam. Unde el Lee ad Nicelam Aqui-
visi fuere conjuncti; talia sancloruni Patrum donc- leiensera episcnpum scripsit, ut si per bellicam cla-
mus testimonia, qux ad agendam causam sinl ma- dcm, et gravissimos hostililalis incursus, ita qux-
nifestissime perliiienlia. dam fuerint divisa conjugia, ut abductis in captivi-
Sanclus Ambrosius in Epislolara ad Corinthios talem viris, feininx eorum remanseriiit destilulx,
dicit: Non esl eniin fraler, aut soror, servituli sub- qux viros proprios, aut interemplos putaverint, aut
jectus in ejusmodi, hoc est, non debet reverenliam nunquam a doroinatipiielipstium crediderint Iiberan-
conjugii, ei qui horruit auclorem conjugii. Non enim dus, in aliorum conjugum ainplexus sblitudine co-
ratum est matrimonium quod sine Domini devotione gente transierint, quia a Domino scriptum est: Jun-
est. Et sanctus Hieronymus in tertio libro commenli giiur mulier viro ; et: Quod Deus junxit, homo non
Epistolx Pauli ad Ephesios : Quomodo ilaque Chri- separel (ibid.), si rev«.'rsi, vel raptx reVersse'fuerint
sto subjecta esl Ecclesia, sic subjecla sit uxor viro ccnjuges, legitima fcedera nuptiarum rediniegranda
suo. Quem enim habet principalum et subjcctionem perdocuit. Nec tamen tanquam pervasorem quem
145 IlINCMARiRIIEMENSIS ARCHIEPISCOPI 144
quam judicari, qui personam ejus marili vel uxoris, A , quippe usus se ita habct , nl si quid in eis per car-
qtii vel qux jam ncn xstiniabatur, assumpsit; sed nis commislionem fiat, quod excedit generandi ne-
inculpabile judicandum quod necessitas inlulit, ct cessitalero, quainvis venialilcr faclum contaminatio
restilucndum quod fides poposcit. Mulieres autem, sit. Et posl pauluhun : Bonuiii igitur nupliarum, per
vel viros, posteiiorum virorum vel uxoruni delecla- omncs gentes atque horoines in causa generandi csi,
lionecaplos, et ad.priorumcoiijugum aroorem retlire et in fide caslitatis; quod autem ad populum Dci
nolentes, communione privari decrevit. pertinet, etiam in sanclilale sacramcnli, per quairt
Et quia ecclesiaslicx regulx de his eliam defini- nefas est eliain rcpudio discedenlem alteri uubere ,
tionisscntentiam proferunt, qui sponsaliliorum ficleni drim conjux ejtis vivit, nec sallem ipsa causa pa-
infriiigunt, videtur nobis, non secundum auctorita- rientli, qua: ciiro solu sil qua ntiplix liunt, nec ea re
lem promeiiclo, sed consilium, si forte vobis ita vi- iion subscquente, propler quam fiunt, solvilur vin-
sum fucrit, dando, ut quia Sieplianus, si sponsalitio- culuin nnptiale, nisi conjugis niorie.
rurafidem fregisset, secundumlegemcivilemirotllam El staliin tle ordiiiatione cleri atl plebem supposuit,
eorumdcm sponsaliliorum judicarelur componcre : sub quo sensu in libro de Nupliis ct Concitpiscenlia
cl ipsa puella, post desponsalitia dotcm acceptam, dicil: Ita manet eliam iiiter viventes qoiddam con-
quaro tle seipsa, si carnaliter jnngeretnr, mercari B jugale, quocl nec sepafatione, nec cum altero copu-
debuerat, ul eaindem doiem habere non debeat-, lationc possit auferri. Manet aulem ad noxam crimi-
non ipsa, sed Sicphanus, ut videtur, cominisil; nis, non advinculum foederis; sicut apostatx anima,
Ifabeal loco mtiltx sponsalitiortim dolem a Sle- qux de conjugio Christi recedens, eliam fide perdiia
phano sibi dalam, el cum eadem dote patri resti- sacramcntum fidei non aroisit, quod lavacro rege-
ttialur, et nnbal parenlum consilio cui vult, tanluro neralionis acceperal. Redderelur enim procul dubio
in Domirio,siiqne pax inler parenlesejus et Stepha- redcunti, si amisisset abscedens.
nuro. Et nc quis argule liis qux posuimus volens Et iu prxccdenlibus ipsius libri dicit de sacra-
resisiere dicat: Si dos roaiiebit, et dcsponsalilia, roeiito hupliarum : Propterea, inquiens , sacraniei»-
ntquc celebralx nuptix non neganliir, quomodo esse tum nupliarum temporis nostri, sic ad uiium virurri
polerit, ut et Slephanus maritus, et illa uxor non el uxoreni redaclum esl, ut Ecclesix dispensalorein
Tnaiieanl? aul quoinodo iflc altcri feniinx, et illa non liceal ordinare, nisi unitis uxoris viruin. Quod
alteri viro se sine adullerio conjungere poieruni? acutius inteilexerunt, qui nec euiu, qui Catechume-
prxserlini cum idem sanctus Augusliiiiis in prxfatp itus vel pagantis habuerit alteram, ordinandum esse
libro de Bono conjugii dicat: Si fial ordinalio cleri censuerunl. De sacTaraentoenira agilur, non de pec-
ad plebemcongregandam, etiamsi plebiscongregatio C ( calo. Nam in
baptismo pcccala omnia dimiltunlur.
non subsequalur, manel lamen in illis ordinalis sa- Sed qui dixit: Si acceperis uxorem non peccasti, et
cramenluin ordinationis: et si aliqua culpa quis- si nupserit vitgo non peccal, et quod vult facial, non
quam ab officiosuo removeatur, sacramentoDomini peccal si nubat (I Cor. vn); satis declaravit nuplias
semel imposilo non carebit, quaravis ad jiiJicinm niilluro esse peccatum. Propter sacramenti aulcm
permanenle : sic et in islis desponsationc, dolatio- sanctitalem, sicut fcmina, eliamsi catechumena fue-
ne , et nuptiis permanenlibus , conjugale vinculum rit viliata, post baptismuin in Dei virginem conse-
permanebit, el alteri neino eorum, nisi cujuslibet crari, ita non absurde visum cst, eum qui excessrt
ex eis morfe intercedcnle, sinc athilierio se polerit uxortim numerum singularem , non peccatum alr-
jungere. Audiat, si quis hxc fuerlt conatus oppo- quoilcdmniisisse, sed normamquaindam antisissesa-
nerc, quia de dotalilio puellx habendo, non nisi craui, non ad vitxiionx merilum, sed ad ordinatio-
propter pacificationem parentiiin ejus et Slephani, nis ecclesiaslicx signaculuin necessariam. El liinc
loco inullx fractorum sponsaliliorum dixiirius, quara dicat, si quis ad hxc qnx prxdiximus opponere at-
niultam si dissolulo dotalitio puellxparenlesexigere teniaverit, ct nuac Stcphanus morte prxventus fuc-
malucrint, aut utraquc indulgere, vel utraque repo- rit.el illa intacta.sicutliacterias inanct, permanserit,
scCre, ipsi viderint, et legibus civilibiis eorunideni- B
- ct nubere non voluerit, quia calechumeua vitiata,
que pacificalioni exinde conveniat.Nos aulero, quoJ post bapiismum in Dei virginero consecrari non po-
ad nos pertiriet, aslute forte qtixrcnti respondc- teril, utruro bxc in sacrani virginem ab episcopo
inus, quoniam banc comparationein de ordinan- consecrari valebit, qui non nisi virginem in virgini-
dis posilam beatus Auguslinus, non de imagi- tatis professione, vel in tegiliroa conjugii copula,
naria viri et uxoris conjiinclione, sed de incor- sacrare debet: sicut nec episcopus fieri, qui prxter
porata per scxuura coramistionein copulatione virginem et unarn duxit uxorero. Dicat etiam, si
posuit, sicul in proxime prxcedentibus inlit : Se- post morteni Stephani virgo permaneal, et se contl-
qucnlur, inquiens, aguum pueri cantanles canlicum nere non polueril, el nubcre magis quam conlinere
novuni, sicut in Apocalypsi scriplum est, qui cura elegerit, utrum fratri ejusdem Stephani copulari
mulieribus se non contaminaverunl, nec ob aliud, valebit. Qtiibus cum contradicere non valebit, aut
nisi quia virgines permanserunt. Nec ideo se arbi- in quseslione sua deficiat, aut ei nostra solutio salis-
trentur mcliores esse primis palribus sanctis, qui faciat. Et hxc in viia Stephani, de consecratione si
nupiiis, ut ila dicam, nuptialitcr usi sunl. Earuin dclegerit, vel de maritalione si nialueril puclla, fieri
m EPISTOL^E. iirt
posse ralione el auctorilate monsiranlc cognoscat: t\ esse servandam, quoniam non soTnmmulier non ha-i
sciatque ul (radilione ntajoreni cloeuirous propter bet potestaleni corporis sui, sed vir, sed similiteret
talemdesponsationcm, dolalioueiii, alqucpro lalibus vir non habet poteslalem coporis sui, sed mulier
miptiis, sicut istx fucrunt, non essc conjugium , (/ Cor. vn): etpropterea, nisiex communi consensu,
quihus defuit conjunclio sexuum, ac cum prolis spe non valent etiam propler continentiaro separari;
tidci sacramentum : qux ut plurimiim in omni salu- adco ut si vir conlra volunlalem mulieris conversus
lari actione, tum etiam in hoc negotio , in quo per tendeaiur, aut mulier sine veluntale viri cenversa
nupliale niysierium vir el uxor una caro cfficiunlur, velelur, mulieri vir vel vire mulier, a sancto Gre-
sed in haptisinate operositis operaliir, quo per fidei gorio in epistola ad Secundum Taurominilanum
sacranieniuia, non soluin generaliter ornnis Ecclesia episcopum, et in epislola ad Adrianum Panormita-
eorpus Christi, ut dicit Aposlolus, et pleniludo lit nura, jubeatur restilui. Si aulem ex communi con-
ejus, verum sigillatim singulusquisquefidelisChristo sensu se mulare permiserint, et quilibet eorum se
hicorporatus membrum ejus efficiiur. inde retraxerit, ad conversionem suum sequi parero
Unde S. Beda in bomilia Evangelii dicil : Nam vi- prxcipitur. Catisa aulem fornicalionis vir aul mulier
detur, inquiens, qui baptizalurin fontem descendere, ab inviccm discedenles, propler sacramenlum nu-
viJetur aquis intingui, videlur de aquis ascendere : ]B ptialis conjunctionis , aul innupti quousqiie alter
sola autem lidelium pielas novit, quia peccator in eorum moriatur manebunt, aul sibi reconciliari stu-
fontera descendil, sed purificatus ascendil. Cxterum debunt. Reconciliatio autem , post pocniieiitiam-ct
oculis insipientium videlur talis exire de fonlc qua- rcconciliationein sacerdotalem ejusqui peccavil, ficri
lis inlravit, lolumqiie ltidus essc quod agitur. El in debet, ul prius restilualur Ecclesix sacramento, et
hac desponsatione, dofatione , atque in his nupliis, postea nuptiali roysterio.
lolum siinulalio fuit, non veritas. Proplerea sicul Et hinc sanctus Auguslinus in secundo Hliro de
sanctus Leo, de bis qui formaro lanUim baplismi adutterinis Conjugiis dicil: Licite itaque dimiltitur
sine sanctificationis virlule susceperunt, deccrnit ut conjuxob causam fornicationis, sed mancl vinculum
episcopali confirmatione firraenlur : ita lixc nou pudoris, propler quod fit reus adulteriiquidimissant
conjugii fldes, sed copulationis imago, ecclesiaslica duxerit eliam ob hanc causam fornicalionis. Sicut
functione solvatur, et in eo qui indiget ecclesiaslica emm in se manente sacramcnlo regenerationis cx-
inedicina sanetur. ccmmunicatus cujusquam criminis reus, nec illo,
Cxlerum si hxc qux posuimus stuJiosis vel cn- sacramento carel, eliamsi nunquam reconcilietur
riosis nequaquam suflicinnt, apponere adhuc etiam Domino; ita si manente in se vinculo foederis con-
alia procurahimus. Ait enim beatus Augiislinus in C jugalis, uxor dimitiiiur ob causam fornicalionis, nee
libro de Nupliis el Concupiscentia : Relinquet liomo, carebit illa vinculo, eliamsi nunqtiani reeoncilietur
inquiens, patrem et matrem, et adhwrebit uxori suw, viro : carebil aiileni, si morluns fuerit vir ejus ;
et erunl duo in carne una (Gen. n): quod magnum reus vero excommunicaltis id.eo nunquam carebit
sncramentum dicit Apostolus in Chrislo et in Eccle- rcgeneralionis sacramenlo, etiani non reconciliaius,
sia (Ephes. v). Quod est in Christo et in Ecclesia quoniaro nunquam morilur Dcus. Reroanet itaque
liiagnuin, hoc in singulis quibusque viris atque uxo- ut, si sapere secundum Aposlolum volumus, non di-
ribus miniinum, sed tamen conjunclionis insepara- canius virum adulterum pro mortuo depntaiidum,
bilis sacramentum. el ideo licere uxorem ejus alteri nubere. Quamvis
Quapropter legaliter etnuptialitercopulatiexcepta enim sit raors adulleriuin, non corporis, scd quod
causa fornicationis, separari non possunt; el causa pejus est, animx; non lamen de ipsa morie loque-
fornicationis separali, aut permanere innupti, aut batur Apostolus, cum dicebat • Quod si mortuus fue,-
muluo debent reconciliari , sicut evangelica et apo- rit vir ejus, cui vtill nubat (I Cor. vn); sed de illa
slolica docet auctoritas, et Africana synodus defini- sola qua de corpore exilur. Et itero in eadem : Hxc
vit: Placuit, inquiens, ul secundiim evangeHcam ct namqiie alligatio quaiidoquidcmnoasolvitur, etiam-
aposlolicam disciplinam, neque diniissus ab uxore, si per rcpmliuiii conjux a casta conjuge separelur;
rieque dimissa a marito, alleri conjungalur; seclita mullo minus solvitur, si non scparala mcechetiir.
maneant, aut sibiinet reconcilienttir. Quod si con- Ac per IIPCnon eani solvii nisi mors conjugis, not)
tempserint, ad pcenilenliain redigantur. Etquh uxor in adulterium corruentis, sed de corpore exeunlis,
a niarilo, vel roarilus ab uxore, nisi causa fornica- Quapropter si recesscrit mttlier ab adullero viro, et
lionis, IIOIIvalel neqiic debet discederc, ex hac ei reconciliari non vult, nianeat innupta : el si di-
evangelica et aposlolica doctrina beatus Augusiirois miserit vir aduheram mulierem, et eam non vult
m libro primo de adulterinis Conjugiis ad Pollentium recipere, nec posl pcenitenliam, custodiat continen-
dicil : Quis est qui dicat, si discesserit roiiHer a tiani, elsL non volunlate eligendi potiorisboni, certe
viro non fornicante, ut innupta permaneat, ctim ei ex necessilate vitandi perniciosi mali.
nisi a viro fornicante disccdere omnino non Uceal? Et binc lalius in prxfatis libris doclor facimdis-
Et item : Ilanc solam causam fornicalionis Dominus simus dispulat, sicut qui inlelligenter legeril, nesci-
magisler excepil, cum de dimiltenda Ioqueretur re non poterit. Sed et in priino libro de Nuptiis et
uxore : declilqtie intelligi talcm formam cliam a viro Concupiscentia dkit, quia lavacro regenerationis,
147 HINCMARIRHEMENSIS ARCHIEPISCOPI 148
ct verbo sanctificalionis, omnia prorsns mala homi- ^ Et sicut cpera bona aJ salutcm xlemam non pro-
nuro regeneratorum rounJantur, atqne sanantur, sunt sine baplismalis sacraroento : et non est bapti-
rion soluni pcccala, qux oinnia tunc remittuntur in smum verum, quia non est secundum Scripturani
baplismo, sed eliam qux poslerius humana ignoran- unurn, id est, in unitale calholicx fidei unicum, si
tia vel infirmilate centrahunlur : non ut baptisma, catbolice non fuerit celebralura : sic et legitimum
quoties peccatur, toties repetator, sed quia ipso, gt verum non potest esse conjugium, in quo docetur
quod semel dalur, fit ut non sohim anlea, verum nuptiale non esse mysterium, vel quod nou doeetur
eliam poslea, quorumlibet peccatoruni venia fitleli- nuptialiter copulatum. Unde el Doroinus de nupliis
bus impetretur. Quid enim proclest vel ante baptismum Joannem volentem nubere, ut tradunl historix, non
pccnilenlia, nisi baptismus sequeretur, vel poslea, post celebratas nuplias, scd dc nupliis, et antc car-
nisi prxcedercl? Et in epistoia ad Bonifacium seri- nis eopulalionem, vocando retraxit, qui legem non
bit: Non aliquid remanet in baptismo , quod non solvere, sed adimplere venit. Dc cujus scilicel Joan-
dimilialur, prxterilorum oronium peccalorum, si nis futura uxore, nisi eum Dominus, non sofnm ante
taraeu ipse baptismus non frustra foris babeattir, carnis unionem, verum et ante nitpliarum percele-
sed aut intusdelur, autsi foris datnr, non foriscum * braiionem, revocaret, sieut de beati Pelri uxore,
illo remanealur. Et quidquid ab eis, qui post acce- qux conlinentissiine perseveravit, non regitur utrmn
ptum baplismum hic vivunt, humana inlirmilale in continenlia manscrit, an secundum Iegem vete-
contraliitur quammcunque culparum,propler ipsum rem, ut seinen in Israel relinqneret, alii forte nubere
lavacrum dimittitur. delegerit : in cujtis arbilrio hoc non maneret, si
Hinc tiquido demonstratur, qiiia sicut ut semel post legales nuplias fuissent nuplialiter copulati;
acceptum baptisnii sacramenliim, quo quisque fidelis nec Joanni essct liciuim, secnndum Evangelii docu-
in unitate catholicx Ecclesix Chrislo incorporalur, menliim, si dcsponsal.amf dotalam, et publicis nu-
postea nulla interveniente causa amiltitur : sic ct pliis honorataro duxissct, cliaro anle unionem carnis
vinculum conjugale, legaliter et nuplialiter celebra- relinquere, si non delegissct ex consensu rn eontr-
tum, indissolubiliter manet conncxum licel fomica- nentia permanere, sed aliam ducere. Sicul non Hcet
tionis causa vel quacunque de causa videatur scpa- Stcphano istam, quam desponsavit, dolavit, et pu-
ralum. Causa. vero fornicatiouis separatum, si post hlicis nuptiis hoiioravit, licet ei non sit misius, relin-
pceiiitentiam fueril reunitum, non lamen ideo erit quere, et aliam etim poenkentia, vel sine pcenitenlia
reiteratum, quia permanet unum. Sed si in conii- ducere, nisi in islius ccncubilu incestale inalum po-
nentia poenitenliali, quod magis peenitenlibus conve- _ tuisset inteivenire : scd aut cx consensu cumipsa
nit, manere conjuges non valebunt, reeonciliatione in continciitia Stcphanus permaneret, aut si se cott-
medicinall ex conscnsu mtiluo, post ccclesiaslicam tincre non possel, cum ea nupiialiter copulatus ma-
rQConciliationem,indulgeiitia compulabilur essc sa- neret. Si auiem sine incestu, cum hoc tlebito ortline
natum : sicut nec baptismum, quoties peccaiur, coroniistt forent, nisi ex multio cpnsensu propter
toties reiteralur, sed pcenitenlix medicamcntp per cqnlinculiani separari non possent, aut propler for-
reccriciliationem ec.clesiaslicam, non iteratum crc- nicationem separali, vel innupiii permanere, vel
dilur, sed divina gralia reparatur. Reparari auletii sibimet reconciliari deberent : ct si cum inccslu
de npn amisso eo modo dicitur, sicul mcns et cor- fuissent conjuncti, separatione eoruro ac pceniicnlia
pus eucharistix perceptione reparari, et salislactione adulierium secundum auclorilatem canonicam sanari
congrua renovari menlis nostrai spiritus legitur. El deberet.
sicut qux anle baptismum, vel pcst baptisinura hii- Et ha:c sibimet ila concinere sacra demonslrat
mana ignprantia vel infirniitate peccantur, baplisma- auctoritas, dicens de Maria et Jpseph : Antequam,
tis rounere est ut dignis pcenitentix fructibus remit- inquit, convenirent (Matth. i), id est, anlequam
tantur : ila ntipliarum bono defenditur, ne crimina nupiiarum, splcmnia rite celebrarenl. Verbo enim
habeantur, qux ab Aposlolo secunduro indulgentiam 0 conveniendi, non ipsum concubitum, sed nuplias,
concedunlur : illa videlicet, qux concupiscentia im- qux prxcedere solent cpiicumbendi tempus, insi-
pellcntc non nisi conjugibus concedunlur; lantuni ut nuat, quaudo ea qux prius desponsala fuerat, esse
cum legalitcr nuptis naturaliter eonciimbalur. Naiu- conjux incepit. Et paulo post: Voftrit occuttedimitte-
ralitcr aulem dicimus, quia de Ona legitur (Gen. re eam (ibid.). Videns Joseph sponsam concepisse
xxxyui), quod cum uxore naturaliter non coiicum- suam, quam bene noverat a nullo viro fuisse alta-
bens inlcriit percussus a Doinino. clam, cum esset juslus, et juste omnia veUet agere,
Unde bcatus Augustinusin libro.de bonp conitigii, oplimuni duxil, ut neque hoc aliis protleret, neque
et de Nnpuis et Conciipisceiilia, et in aliis suis libris, eam ipse accipcret uxorem, scd mtilatp occulte
suflicientissime dispuiat. Sed et ibidem inter alia nuptiarum proposilp , in ccnclitipne eam spensx
tlicit : Quod ergo prxcipiunt aposioli conjugibus, manere paterelur ut erat. Sed si eam ccculte di-
hoc est nupliarum; scilicet, uxori vir debitum retl- niitleret, neque acciperet cenjugem, et illa sponsa
clat, etuxor viro, et fiiios procreare, matres faniilias pareret, nimirum perpauci essent, qui eam virgi-
esse. Quod autem venialiter concedunt, aut qupj ncm, ct non potius autumarent esse meretricem,
impeditad orandum, riOriCpgunlnuptix, scd fcrunt. cl quasi adultera lapidarelur a Judxis.
«9 EPISTOLJE. »59
Unde et sacri cancnes in capilulo, in quc de pa- t\ tuam, el reliqtia , qu» lalius ibidem prosequi-
rentibtis, qui fidem sponsaliiioruin frangunt, decer- lur.
nentes providentissime statiierunt aJjungere (conc. Qua de re his edocti testimoniis sacrx auctonta-
Elib. c. 54). Si lamen, inquiunt, sponsus vel sponsa tis, quicunque desponsatas, dotatas, publicis nu-
in gravi crimine fuerinl deprebensi, excusali eruiit ptiis honoratas uxores ingenuas, vel ob hpc factas
parentes : quia qued parentes (idci fractx debuis- ingenuas duxerint, aut in perpelua cenlinenlia
sent jutlieium punitionis suslinere, ad eos jam qui maneant, aut nisi hcc ciimen incestuale, vel aliud
merucrant perlinebit. Et ut ad siipeiioris exempli quedlibet prohibuerit, quod in se vel secum non
onlinein redeamus, propterea coiisilium Jcseph re- recipit Cbristi et Ecclesix sacraroentum, nuptialiter
peule consilio meliore inutalur, ut videlicet ad nubant, si se ex consensu continere non poterunt,
conservandam Marix famam, ipse eam celebralo et non nisi fornicationis causa disjungantur : qui
iiupliartiin conjugio conjugem acciperet, sed casltis disjuncti, aut innupli permaneanl, aut si continere
castam perpeluo cuslodiret, ut sequitur : Hwc autem non possunt, sibi posl pcenitentiaro reconcilientur.
eo cogitante, ecce angelus Domini in somnis apparuit Ubi autera, ut in Stephani nuptiis, periculum ctiiit
ei dicens : Joseph, fili David, noli timere accipere periculo vitandum emerserit,. minus pericultim ad
Mariam conjugem luam (Malth. i) B majus devitandum periculum , nt sanctus Grego-
De ctijtis conjugii genere Siricius ad Himerium rius in libris docet moralium, eligatur: sed el ip-
Tarraconensem episcopum scripsit, dicens (cap. 4): sum quod eligitur periculum non negligatur, ve-
De conjugii violatione requisisli, si desponsalam rum dignis pcenitentix fructibus, videlicet piis ope-
alii puellam aller in malrimoniuro possit accipere. ribus, et profusis lacrymis, ne xternaliler pericu-
Uoc ne fiat rnodis omnibus inhibemus, quia illa lum raaneat, sed salutari remedio temperetur, aut
benediclio, qttaiii nuplurx sacerdos iroponit, apud penilus evadatur, apud omnipotenlis Domini misc-
fideles cujusdam sacrilegii instar est, si ulla trans- ricordiam oblineri modis omnibus salagalur.
gressionc violetur. Elin concilio Ancyrano (can. 10): Nosautera hxchis idcirco interponere necessaritnn
Dcsponsatas puellas, et post ab aliis raptas, placuit duximus, quia quosdam, etiam qui se doclores esse
erui, et eis reddi, quibus anle fuerant desponsatx, dicebant, audivimuspertinacicontentione intendere,
eliamsi eis a raptonbus vis illata constiterit. Qux quasi ex verbisbeali Ambrosii, et sancti Augustini,
snpra laxato ordine non inodo sponsx, veruni qux parum diligenter intenderant, virum non for-
cliaui qnasi coujuges factx, etiam violenler corru- nicantem, et a fornicalore niuliere discedentem,
plx, ila sponsis reddendx sunt, sicuteliam separati, aliara illa vivenle ducere posse, et qux causa for-
sive fornicationis causa, et absque mutiio consensu C nicationis a viro recesseril, non posse reconciliari :
disjuncli coujuges rejtingendi sunt : fornicationis illam autero qux non causa fornicationis, sed alia
autem causa separali, aut inniipli manebunt, aut qualibet recesserit, aul reconciliari, aut innuptam
ex coiisensu sibimet muluo reconciliaDunliir. De debere remanere; non advertentes, quia sic adulte-
miplialisaulem, sed inntiplis, id est de nupliarum rino sensu inlerpreiabantur verba Aposloli, sicut
celebraiione, in quibus arrhx sponsaliorum , el et illi, conlra quos olim beatus Auguslinus istos
benediciio sacerdotalis, et dotalionis confirmaiio, librps descripserat, el Africaua synpdus, qux prx-
elChrisli atque Ecclesix myslerium ad complelionis misimus, definivit, quandp el Coeleslianes eviscera-
perfeclionem dirigitur, sed non carnis unione cora- vit, el ipsas etiam Pelagiancrura medullas excussit.
pletur, sed consilium bonum, ut de Joseph dixiinus, Necmirum : sic enim piavo erant infecli dogmate,
consilio roeliore mulalur, ut in conlinenlia perpetuo sicutet mcdemi Prxdestinatiani, qui veterurn Prx-
roanealur, ibidem ilerum scriptum est : Exsurgens destiiialiaiioruni hxresiin, quasi de sancti Augusliiii
aulem Joseph a somno, fecit sicut ei prwceperal an- verhis compilatani instaurare laborant. Quoruro
gelus Doinini, et uccepil conjugem suam, et non co- capila confregit, et veiiicero capillorum perambu-
gnoscebat eam (Matih. 1). Accepit atitem ail nomen " lanliuin in delictis suis conquassavit, atque conlri-
conjugis, ob causas nccessaiias qux tunc iinuiinc- vil beatus Coeleslinus papa in epistela decrelali ad
banl; et non cognoscebat eain ad opus conjugale, Venerium, et cxleros Gallicanos episcopos : et is-
sed ulerque in continentia pernianebant. tlem beatus Augustinus in libro de Correplione et
Quod et Paulus licenler lieri posse in Epislola Gratia, et de Prxdestinatione sanctoruro,. ac Bono
priina ad Corinthios, et Augiisliuiis in libro primo perseverantix. Sed et sanctus Prosper, ex delega-
de Nuptiis et Concupisceulia denionslrat dicens: lione sedis apostolicx, in absolulionibus objectio-
Quibus vero placuerit ex consensu ab usu carnalis num Gallorum, Vincenlianorum, atque Massilien-
concupisccnlix in perpeliiuin continere, absil ut sium, in libris etiam de Vocatione gentiuin, catbo-
vinculum inter illos conjugale rumpatur : inio fir- lico sensu, et perfecla evidenlissimx rationis fa-
rnius erit, quo magis ea pacta sectim inierint, qux cundaque doctrinaeorumargumenla dissolvit. Verba
chariusconcprdiusque servanda sunt, non volunlariis autein eorurodem auctoruro, unde imperili niagistiL
corporum uexibus, sed volunlaiiis affeclibus animo- lalia insulsa captarunt, hic poneremus, si non pro-
rtim. Neque enim fallaciter ab angelo'diclum est ad solutipne nedum componere vilarerous.
Josepli : Noli timere acciperc Marium conjugem Addenduin eliara nccessaiium duxirous, ul Ms
131 HINCMARIRIIEMENSIS ARCIHEIISC0P1 152
sanclorum sentenliis cognoscamus, nuplias, quas A t larem suscipial, ct cum dignis pcenitentix fruciibus
concubilus pro quibusdam causis non sequilur, solvi peragat, ut qui suo neglectu Ecclesiam, et multos
posse, et propter inconlinentiam feminas ad alias Ecclesix filios scandalizare prxsumpsit, Ecclesix et
convolare valere. Sed subtilis invesligatio, et ratio- ejus rectoribus atqtie filiis satisfaciat, et post salis-
nabilis discrelio in his prius est adbibenda, uirura factionem, si se conlinere non polerit, Juxla senlen-
quasi naluralis in viris sil hujusmodi comroistionis liani magni Lconis papx ad Rusiicum Narbonensera
iropossibilitas (quia et stmt eunucbi, sicut scriptuiu cpiscopuro, et seciinduro decreta sancli Tolelani
cst, qui de matris utero sic nati sunt,) an hoc impe- concilii (Decrel. cnp. 25, conc. Tolet. vi, can. 8),
dimenlum opcratione cliaboli, sicut fieri assolet, illis copulam uxpris legitiiwx exspeclal, ne ilerum forni-
accidit. Quod si per sortiarias (33. q. 1), atque ma- calionis crimen incurrat. In quo laroen, cum eodera
leficas, occullo, sed nunquam vel nusquain injuslo, Patre loqueules sanctissimo, non regulam conslitui-
Dominici judicio permittenle, el diabolo operante, rous, sed
quid sit tolerabihus xstiinamus. Nam se-
accidit, bortandi sunt quibtis isia eveniunt, ut corde cunduro veram
cognitionem nihil magis ei congruit
contrito, et spiritti huroilialo, Deo et sacerdoli de
omnibus peccalis suis puram confcssioneni faciant, qui poenitentiam agit, quam caslitas perseverans, et
el proftisis iacrymis, ac largioribus cleemosynis, et 'B menlis, et corporis. Cui ne laqueutn injiciamus, re-
orationibus, atque jejuniis , Domino satisfaciant, medii roanum porrigimus, non imperium actionis
cujus judicio, pro suo meritp, et ab illa benedicticne imponimus.
privari invili ineruerunt, qnam Dpminus primis pa- Quia eliam sanclus Siricius de benedictione spon-
rentibus anle peccalum in paradisc donavil, qua sarum in decrelis suis quxdam ponere sluduit. De
etiam post peccalnm genus hiiinantiiii in tolttm pri- quibus, quod nolum est, sacri canones decernunt, et
vari non voluit : et per evorcismos, atque cxtera nos exinde aliqua diximus, et plura alia diceremus
roedicinx ecclesiaslicx mtinia, ministri Ecelesix la- si his nupliis, de quibus loquimur benedictionem
Tes, quanttim annueril Dnminus, qui Abimelech ac sacerdotalein dalara fuisse ex more ecclesiastico au-
domum ejus Abrahx orationihus sanavit, sanare direinns. Sed-quibus debita fides defuit, locum be-
procurent (Gen. xx). Qui forle si sanari non pote- nedictio sacerdotalis non habuit: prxserlim cum
Tunt, separari valebunt. Sed postquam alias nuplias scriptum sit: ln quamcunque domum intraveritis^
expetierit, illis in carne vivenlibus, quibus Junctx primum dicile: Pax huic domui; et si fuerit in ea>
fuerint, prforibus quos reliqiterant, eliamsi possibi- filiits pacis, requiescel super illum pax veslra: sin
litas coneumbendi eis reddita fuerit, reconciliari _. aulem, pax veslra ad vos-reverletur (Luc. x). Et Pe-
iief|uibunt. Incestuosas autem nuptias, propter in- trus Domino et-fidelibus dicit: Fide purificans corda
cesttis crimen, quod habere non polest, ut prius eorum (Act. xv). Et item scriptum est: Omnia opera
diximus, el iterum dicimus, Christi et Ecclesix ejus ex fide, et kerum, QuoA non est ex fide, pecca-
sacraineiitum, nen debere manere, sed crirnen sepa- tum est (Rom. xiv). Et ubi peccalum manct, ante
ralicne et peeniienlia debere sanari noscamus. Sle- congruam satisfactionein benedictio locum non ha-
phani vero nuplias, de quibus agitur, ne incestus bet. Nihil enim, ut beatus dieil Gregorius, prpdest
adniittalur, debere dissolvi modis omnibus cognosca- oratio, ubi iniqua est aclio.
mtis : ct nuptias qux nuptiale habent mysterinm, Poslbxconinia, si Regimundus ftliam suam reci-
iion quacunque alia, nisi sola fornicationis causa, pere non veluerit, aut illa in sua libertate manere
possedissPivi.dpcenleVeritatis aucteritate teneamus. decreverit, indieandum esteis, quoniam si ipsa slu-
Queniam elsi ccmmuni consensu continenliam vove- prum quodcunque consenserit, ad illum, vel ad il-
riul conjuges, tanlo obnixius, quanto spiritalius in lam, non aulem ad Stephanum, quod perpetralum
Domino juncti manebunt : quorum conjunclioni, ac fuerit pertinebit. Dcbetis etiam vos', sancli antisli-
indivisx separalioni, nutta simulalio in ocnlis ejus les, et Regimundo et Slephano, atque illorum parcn-
intervenire valebit, qui cordium ac renum serutator rv tibus et amicis, ex divino mandato suggcrere, inti-
esse dignoscilur. mare, atqtie prxcipere, ut pacem inler se, qtiam
Untle Stephanus pro fornicalione, de qua, nisi Dominus prxcepit, et sine qua euni nisiad judicium
coactus necessitate eam publicaret, secreta confes- videre non poterunt, babeaiil; el terrx principes
sione poenilentiam agere poterat, et quia sacro nu- cum primoribus tlebent salagere, ne pro hac causa
ptiarum mysterio, Hcetnecessitate compulsns, siniu- in Ecclesia, et in regno, scandala et sediliones fiant.
lalionis culpani superinduxit, sicut ille qui /i/.aniam Quod qui eoruni obedirc conleinpserit, juxta cvan-
tritico superseminare non metuit: el quoniam post gelicum prxcepluni, sicut eHiniciis.et publicanus
tale connubium, antequam lcgalitcr dissolveretur, elficialur : et secundum Aposlolum, qui non obcdit
quod quasi legaliler visum fuit initum, alios pravo verho noletur, ut nemo ei comroisceatur; et qiii
exemplo destruens, concubina ustis ftiisse diciiur, lianc pacis doctrinam non receperit, nullus ei Ave
juxta modum ctilpie, cum piclalis rootleslia, quia re- dicat, ut non communicet peccatis ejus, cl sicut ca-
verenliam Deo exhibtiil, ne iiicestimi fornicaliotii nones decerntint, cblatio ejus nec in sacrario reci-
adjtingerel, a proprio episcopo secuntluin c-Jtisarbi- pialur. Et qui ad pacem redire noluerit, landiu ex-
trilim, qui canones sic dccernuiit, pcenilentiam rcgti- coromunicatus mancat, qiianrtiu aJ pacem rcdire
153 EPISTOL^E. iai
conteinpserit, el ad charitatem, qux operit mullitu- A ubi propter Hilderici episcopi xlaiis prplixitatem et
dinem peccatoruin, quanlocius redire festinet. diiiturnaro xgriludinem, quxclam acl sciciiliam et
Et itcro in canonibus scriplum est, ut de concilio religionero perlinentia, necnon et xdificia et cxtera
bini vel lerni Judices ad quxque diflinienda deligan- quxque necessaria neglecta invenil. Quapropter a-
tur alque lniltanlur, qux ecclesiastico debent exa- familiari suo Bptlpne clerico domni et nulritoris
minari ac diffinirijudicio, et alibi rationabiliusalqiie inei Hilduini abhatis sacri palatii.cTericorum siiinnii,
convenientius quani in eoJero concilio poterunt de- quemtlain clerieum ipsius Bodonis propinquum, no-
finiii; el qiiisquis probalus fuerit pro conlumacia mine Waiidehnarum, qui cantilenaro optime a Teu-
nolle oblemperare judicibiis, cum hoc prirox sedis gario magistro in sancli Dionysii inonaslerio didicil,
episcopo fuerit probalum, det liltcras ut nttllus ei ad erudiendos clericos suos oblinuit; cui ahbatio-
comiroinicet tlonec obiemperel. Qua de re sancta lam sancli Sanctini in beneficitim dedit. Iclcm au-.
synodtis vos, qui primaruro sediumregni Aquitanici leni Wandclmariis in Toco sibi commisso quater-
eslis, aJ hanc causani diffiniendam, cum coepisco- niuiiculos vahle eonlrilos, et qux in eis scripla fue-
pis veslris, ct principibus, ac terrx illius primori- rant pene delela, de Vila et actibus beati Sanctini
bus, eligere studuit qiiorum diflinitioni sinc suo pe- repeiit, quos ob familiaritatis notitiam, el quia nie
riculo et excoiniiiuiiicationis inveclione, qtiisquis B sciolum putabat, ad exhaurienda ca qux iii eiscleni
vobis obtemperare distuTerit, evadere non vatebit. qiialcrniiinculis contineri videbanlur, ct ad tran-
Hxc de evangelica verilate, et aposlolica atque scribendiim aperte in nova pergaroena mihi com-
canouica auclorilale, seu catholicorum doctrina et misit. Quod et sludiose peregi, et mihi emcndala
tradilione, sicul synodus sancta jussit, pro medio- emendanti reslitui. Sed quia diti est quod idero
critate ingenioli mei colligere sludui. De quibus, Wandclmarus etiam anteobitum Ilucberli deftinclus
siculaudivi quoniam quidam faciunl, nemo conlra fuit, et sicut audivi, idem loctis negleclus exslitit,
me debet irasci : quia non mco sensu mea verba ac derotim iu eadero urbe Nortroanni fuerant, ct
composui, ncque.quod nieuni non esl mihi arrogare quxdaro ineendio concreinaverant, quxJam vcrc»
prxsumpsi, iieque slatucndo vel imperando in hac prxtlantes diripuerant, nescio si ipsi qualerniunculi
causa, quotl non cst mcuni, quiddam scribere pro- vel eorum exemplaria in eadem urbe valeant repe-
ctiravi, nulliiis prxjiidicans sanx sententix, nec riii. Proplerea eerum exeinplarium quod mihi re-
tlehonprans anctcritalero, aut ad obsequendi quem- linui, vestro devoto et bono studio offerendum pu-
quaro cogere volens necessitatem. SedcumbeatoLeo- lavi: ut si qux sunt illorum reliquix, qui negabant
ne scribente ad Rusticum Narbonensem episcopum, Dominum et Patrem noslrttni, patronum noslrnni
dileclissiinaro atque reverenlissimam fraternitatem '" Dionysium esse Areopagiten, et a bcato Paulo apo-
vcstram coromoneo, quia sicut quxdam sunt, qux stolo baplizalum, ac Atheniensiiim ordinatum epi-
nulla possunt ratione convelli, ila multa sunt qux scopum, et in Gallias a sancto Cleraente directum,
aut pro consideratione aitatum, aut pro necessilate cx his qux Grxca testificatio et Ronianx sedis
rerum oporleat leniperari: illa semper condilionc asscrtio ct Gallicana inliinat conteslalio, ralum et
scrvata, utin hisqtixvel dubia fuerinl, aut obscnra, in hac rccognoscant, qtiod inde anle nos dicluin
id iioverimus seqnendum, quod nec prxceptis evan- est. Nam veritas sxpius agitata magis splendescit
gelieis coiitrarium, nec decretis sancloruin invenia- in lucem.
lur adversum. EPISTOLA XXIV.
EPISTOLA XXIII. ADCONVENTUM EPlSCOrORUM.
ADCAROLUM IMPEBATOfiEU. Bcsponsioad inlerrogalionem Gttnlharii arcliiepiscopt
Coloniensis, de uxore Bosonis quw virum suum
Deauctorilate VilwS. Dionysiiab Anaslasio transtatw. retiqueral.
(ApudMjbill., Analect.pag. 212.) (ApuJSirmond.,ex veleri codiceBibliotli.Tbuan;e.)
Domno glorioso CAROLOiinperatori Auguslo, ,n HINCMARUS, noiiiiiie, non merilo, Rhemoruro epi-
'
HI.NCMARUS, nomine, non merito, Rhemorum episco- scopus, ac plebis Dci famulus, sacro CONVEN-
pus, ac plebis Dei famulus. TUI.
Lecla beati Dionysii Passione a Methodio Con- Quidam bealo Ambrosio quxdaro proposuit, ad
stanlinopolim Roma directo Grxce diclala, et ab quorutn solulionein in crastina illum ad ecclesiam
Anastasio utriusque lingux peritc et undecunqiic invitavit, unde sermoiiem adoriens (De Incarn. Do-
doctissiino, aposlolicx sedis bibliothecario, Laline mini) : «Ad solvcnduin, inqtiit, debiliim creditori
conscripla, sicut in prxfalione sua narrat, reco- meo adveni. Scd ct ego de inihi proposila heri
gnovi his qux ibi scripla smit ea qux in adolescen- quxslione, cujus solutioncm nunc assero, liroc
tia legeram consonare,-videlicct per quos el qua- clomno Gunthario pro tribus causis rcsponJere non
liter gesla marlyrii beati Dionysii sociorumque ejus potui : videlicct, quia ad rcvertendum jam jamquc
ad Romanorum notitiam indeque ad Grxcorum commovebamur, ct quoniam plures viri sapientes iu
pervcnerinl. rSam quando Deo disponenle in Fran- cenventu consislunt, quorum quidam certant pro-
coiiofurth palaiio nati eslis, Hucberto prxcentori ponere, quidam aiitem absolvcre, iiilerduin neces-
palatii episropiuin Meldensisurbis comroisstira esl, sitate conipiilsus lanla vclocitatc cogor verba cou-
155 HINCMARIRHEMENSISARCITTEPISCOPI 150
fuudere potius quam proferre, antequam alius raihi. A corporis sui, sed vir; et vir non habei potcstatcm
sentenliam ab ipsis labiis rapiat, ut ncc bucca corporis sui, sed mulier (ibid.). Uxori vir debitum
efferre sufficiat quod vcl convulsa memoria sttb- reddere debet, et uxor virp, ut npn tentenlur a Sa-
miuislrat. Sed et sicut scriplum est: Qui fortUer tana propter inconlincntiam. Qnod qui eoruni non
premit ubera, exprimit bulyrum; et qui vehementer fecerit, nisi ex consensu propter Deum dimiseril,
emulget, elicil sanguinem (Prov.xxx), timui ne si parem suum, irrio partem corporis sui mcechari
inconsuile ac prxpropere responderem, in carna- facit. Si lu huic feminx poenitentiam ppsueris, qux
lem inlelleclum deciderem, qtiia occupatum ad alia pars est cerppris viri dioecesis allerius, sine con-
cpr meum me dereliquerat, el Iiimcn intelligen- sensu rectoris et viri, contra regnlas ecclesiaslicas
tiunculx serenum mibi vel mecum non crat. Qua- facis, et, clocenle Leone papa, honoris communione
propler distuli, donec si forle sectindutn prophe- privaris. El item : Si huic feminx lege pccnitenlix
tam (Ezech. m) miiterclur manus, qux me cibaret inamini iroponis, et illa membrum capul suum (ca-
intellectus volumine : qtix videlicet toties millilur put enim mulieris vir), in alleram provinciam se-
quolies qux ame neseiebaraus divina nobis gratia cuta fuerit, sub providentia allerius prxsulis quis
revekmlur. Qua de re proposilionem donini Gun- euram de ejus accipiet pceniienlia? Quis ut recon-
tharii prxferamus, et solulionem ex largilione di- B ciliclur secundum canones, ad ejus allendet lacry-
vjnae gralix iro captu nostrx intelligeiili* refe- mas et confessipnem, qnam non audivit? Quis ei
ranius. nianuin ad reconcilialionem imponet, sacris regulis
< Si, inquit, femina Bosonis ad nos venerit, et decernentibus, ut nenio-episccporum sub manu pp-
« publice confessa fuerit, dicens: Mea culpa, virum siuini alterius sacerdplis ad reconciliationem susci-
< roeuni adulleravi: quapropter tiinore mortis per- piat, neque reconciliatum sine lilteris vel consensu
« terrila ad vos confugi, qui Dei estis vicarius, reconcilialoris recipiat? Et quomodo partem cor-
< ut me et Deo salvelis, et a morte corporali, poris, iroo liominein alterius episcopi el parochix
i. qux mihi iraminet ex parle inariti mei, me li- jmlicabis, quin poenitcntiali judicio condemnabis?
«. beretis; tilruin debeam illi publicam pcenilen- cum scriptum sit, qtiod sanctus Gregorius hinc in
< liam impouere, quam aut in parochia mea, in suis decretis exposuit : < Si transieris per messem
<. quara confugit, sejuncta a viro suo peragat, aut amici tui, fricans confricabis spicas manibus luis, et
« eam eidera viro suo sub lali conilitione reddere manducabis, falcem autem non mittas (Deut. xxin),
< debeam, ul nullo raodo eam interficiat, sed posl sive falce non melas, id est honiines parochix
< pcenilentiam illam in conjugio habeat. Quam si alterius verbo prxJicationis et exemplo operis
< interfecerit, sciat se ecclesiaslica damnalione 'C(ita taroen ut nen conculces siropliciorcm fra-
< plectendum, quoniam nefas est quemquam in trem luum, ne incitlas in ruinam et laqueum, va-
< publica poenitenlia positum a quccunque inter- nam scilicet gloriam diaboli) in corpus Clirisli,
< lici. t qux est Ecclesia, festiua trajicere, falcem autem
Resppndemiis: Feminam illam in tua vel alterius jutlicii nou permilteris niillere , vel falce judicii
cujusque parechia nalain, baptizataro, nutriiam, melere, itlest incidere sive abscidere. » Et quoniam,
adultaro, facultatum hxreditate dilalam, BPSP ex sicut ipsc Boso dicit, eidetn mulieri",qux caro sua
alia nen mpdp parochia, vcruin ex alia provincia est, nullum crimcn impingit, sed non modicam ne-
nalus, et per umnia increroenta in perfectum vi- gligentiam, quia ab ejtis se subtraxit scrvitio, et
rum perduclus, sub alierius episcopi cura degens qiianluro ex ipsa est, illum moechari fecit, contra
secunduin legcm divinam et humanam, apud eos aucloritaiem alquc justiliam eum dimittens, et in
quorum intererat obtinuit, desponsavit, dotavit, aliis regnis circitcr pcr triennium immorans, con-
publicis nupliis bonofavit, et sibi in conjugii copula tumax mandalis illis adco exstitit, ut nec coropellata
sociavit, et unuui corpus unamque carnem secum per tanla lempornm spalia ad eum redierit, pro
effecit, sicut scriptum est: Erunt duo in carne una; domni apostolici est jussioue illi paratus indulgere ;
jam non sunt duo, sed una caro (Gen. n; Matth. restat ut rex, in cujus rcgno degit, secunduni con-
xix); ct : Quod Deus junxit, homo non separet scriplionem chirographi regum nostrorum , cam ad
(Alatth. xix); nisi forle perpetuo, ex consensu, viri sui prxsenliam adduci faciat, et tu cpiscopus,
propter contincntiam, undc tanto conjuncti stint in cujus parochia iinmoratur, quia hoc non cst regis,
amplius quanto et spirilualius; aut ad tenipus, ut sicut sanctus Gregorius de his qui ad Ecclesiaro con-
yacent orationi, et reverlanlur iterum in itlipsum, fugiunt prxcipil, si exposcit necessitas, securilalem
ne tenlentur a Satana propler inconlinenliaro (/ dc xquitale sibi servanda apud virum ejus expetas
Cor. vn); aut causa fornicationis, qua separali, aut et obtineas, et post hoc missus reipublicx viro
sic, id est innupli cl separali maneant, aut mutuo uxorem fuga lapsam restiluat. Qui vir, si sacra-
recpncilientur. Quoniodo ppleris inferioreni partero menluin fregerit, et apostolicis monilis inobediens
corporis bomiiiis illius qui sub alterius, providenlia exstiterit, episcopus ad cujtis curam perlinct, ca-
degit, separare, el tenere sub pcenitentia, qux nec nonicuro judicium in illum proinde exerat. Si aulenv
orationi continenler sine consensu partis supcrioris confcssa, vcl legaliterde adulterio convicla, iacolu-
vacare potcsl? Mulier enim nun habct potcstatem rois cvaserit, Icgc ccclcsiastica pccnitentix iUaiu
157 EPISTOL/E. 158
isdem episcopus subigat, quia et mundanis legibus A Lcge Iibrum xvi legis Rcmanx, lege decrela Da-
cautum alquc usilaturo esse dignoscilur, ut iuala masi, percurre Leonis epislolas et cxlerorum ppn-
qua?perpetrantur in illis locis emendcntur, in quibtis tificum de diversis conciliis atl irr.peralores trans-
perpelrata fuisse legatitercomprobantur. Prxlerhsc missas; revolve Augustoruin edicla de hxrcticis ad
nifiil miiii videlur agendum, nisi aut domni aposto- petilionem pnntificttm proniulgata, scrutare Cxsa-
lici monila exsequamur aut judicium incurramus. rum nostrorum capilula, et invenies quanlum pro-
De sacramcnlo autem, quoniam qtiasi ad pietalem fueril atque prosit legum severitas, DOIIsolura
confugit ecclesiaslicam, quia tuum, id est episcopalc ecclesiaslicx Ienitati, verum totius Cbrislianitatis
poposcit auxilium, quod cx iinpunitate, in menibrc- oplandx paci et colendx tranquillitati. Sapientia
rum vel vitx , si ila qualilas facti exegerit, Iegali namque, videlicet Christus Dci virtus el Dei sapien-
privatione requiris, super id quod sanclus decrevit tia dicit: Per me reges regnant, et conditores tegum
Gregorius pro eis eliam qui ad sacraria sacra con- jusla decemunt (Prov. vm); ct, Aposlolus : Lex
fugerint requirendum , videlicet de xquilale ser- quidem esl sancla, et mandalum sanctum, et justum
vanda, stibtiHter debes perpendere, ne videaris vel el bonum (Bom. vn, 12). Unde Ambrosius : < Man-
dicaris non soltim Ecclesix, verum et lotius mundi datum lcgem intelligi evangelicus sermo tcslalur.
statum el ordinem atque vigorem velle confundere B Ait eiiim : Si vis ad vitam venire, serva mandata
atque destruerc, et apostolicx alque aposlolicorum (Maltlt. xix). El item Apostolus: Lex propter trans-
virorum doctrinx obsistere , qui non solum leges a gressionesposita est (Gal. m, 10). Et: Lex-non est
Cbrislianis regibus promulgalas observaverunl, el posita juslis, sed injustis et non subditis, impiis et
observantcs tradiderunt, verum eliam promulgandas peccaloribus , sceleratis, contaminatis, patricidis et
expeliefunt, sicnt in Carthaginensis atque Africani matricidis, homicidis, fomicariis, masculorum con-
concilii cxterorumque coiiciliortiiii canonibus, ct in cubiloribus, plagiariis, mendacibus, el si quid aliud
decretis aposlolicx sedis multolies reperitur. Unde sanm doctrinw adversalur (I Tim. i, 9). < Etitem :
et sanctus Gregorius commonitoria a.dJoannem de- Nam qui pr\ncipantur.non sunt timbri bonis operibut,
fensorem et ad alioS eliam ex integro de lcgalibus sed malis (Rom. xui, 3). Unde Ambrosius : < Prin-
edictis condiderat, et sanctus Gclasius ad imperato- cipes hos reges dicit, qui propter corrigendam vilam
rem Anastasium scripsil (epist. 10, sub iniliuni) : et prohibenda adversa crcanltir. Dei habentes ima-
< Si eniin, inquiens, quantum ad ordinem publicx ginem, ut sub uno sint cxteri. » Et item Apostolus:
pertinet disciplinx, cognoscenles imperium tibi su- Vis autem non limere•polestatem? Bonum facilo, et
pcrna disposilione collatum, legibus ttiis ipsi quoque habelis laudem ex illa (ibid.). Hinc idem doctor:
parent religionis antistites, ne vcl in rebus mundanis Q < Laus ex potestale tunc surgit, cum quis innocens
exclusx videanlur obviare senlentix, quo, oro, te invenilur. Dei enim minister esl tibi in bono. Ma-
decel affectu eis et convenit obedire, qui prxrogan- nifestum esl ideo rectores dalos ne inalum flat. Si
dis venerabilibus sttnt allributi mysleriis. >Et san- aulem malura feceris, time. Non enim sine causa
clus Leo ad Turibium Asluricenscm episcopum scri- gladium portal: hoc est, ideo comminatur, ut, si
bens (epist. 4, sub inilium) : < Merito, inquit, palres fuerit conteinplus, vindicet. Dei enim minister est,
nostri, sub quorura lemporibus hxresis hxc nefandar vindcx in ira in cum qui male agil. Quoniam futu-
prorupit, per toliim mundum inslanler egerunt ut rum judicitim Deus slaluit, et nulluni pcrire vult,
impius furor ab universa Ecclesia pellerelur; quando liuic sxculo rectores ordinavil, lerrore inlerposilo
etiain mtindi principes ila hanc sacrilegam amcn- hominibus, vcltil pedagogi sint, erudientcs illos quid
liam delestati sunt, ut auctorem ejus cnm plerisque servenl, ne in poenaro incitlani fuluri judicii. ldeo-
discipulis legum publicarum ense proslernerent. que subditi eslolc, non soluro propler iraro, id est
Videbant enim oronein curain bonestalis auferri, ulliencm prxsentem, sed eliain propler conscien-
omnero conjugioruro.copulani clissociari, simulque liam. Recle dicit subjcctos debcre esse, non solum
divinum jus Iiuroanumque subvcrli, si hujusmoJi piopter irani, id est uitionem prxsentem, parit enim
"
bominibus usqtiam vivere cuin tali professione li- vindiclam , sed propler fulurum Judiciura, quia si
cuisset. Profuit diu ista districlio ecclesiaslicx leni- hic cvascrinl, illic eos pcena exspectal, ubi, accu-
tali, qttx elsi sacerdotali conlenla judicio cruenlas sante ipsa conscienlia, punienlur. » Et sanctus Cy-
refugit ultiones, severis tamen Christianorum prin- prianusin nono abusionis gratlu dicit:< Quia regem
cipuiu constilulionibus adjuvalur, dum ad spirilale non iniquiini, sed corrcciorem iniquorum esse opor-
nonnunquam recurrunt reroediuni qui liment cor- tet. » El item ibi inter cxlera : < Debet furla cohi-
porale judiciuin. Ex quo autem mullas provincias bere, adulleria punire, iropios cle lerra perdcre,
hosttlis occupavil irruptio, et exsecutionem Iegum parricidas et perjurantes non sinere vivere, filios
lempestates interclusere bellorum, ex quo inter sa- suos non sinere impie agere. » Et bealus Joaunes
cerdoles Dei difliciles commealus, et rari cceperunt Chrysoslomus in homilia decima sexta Matlhxi
esse convenlus, invenil ob publicam perturbalionem evangelislx: < Auditis, inquil Dominus, quia dic.lum
secrela perfidia libertalem, et ad mullarum mentium est antiquis ; Oculum pro ocuto , dentem pro denle
subversioiiein his malis cst incilata, quibus dcbuit (Matlh. v). Non enim ut nobis vicissim effoderemus
esse corrccta. > oculos sanxit banc legcm , scd ut metu quo ab alio
159 HlNCMARlRHEMENSIS ARCHIEPISCOPI lCO
islud lirriemus pali, ipsi qtioque talc quidpiam cave-- A j lali sicul isle est sacerdoli: Quare, inquit, tu em.rras.
renius admitlere , ut et qui ipso volunlalis bono o justitias meas, et assumis testamentum meum per os
uollcnt a cruJelitatc desinere, sallem metu coge- i- tuum ? Tu vero odisli disciplinam, currebas cum furey
reiitur oculis parcere proximorum : si vero illudA et cum adulteris porlionem luam ponebas (Psal. XLIX,
crudele dicilur, el homicitlam el ailulterum coerceri•i 16-18). Non enim foveret malos si bonum diligeret:
crudele dicatur. Sed insipieniium omnino isla verbaa sed diligens Dominum, et odiens vitium, quod suum
sunt, et extreroo furore dementium. Ego eiiiro adeoo agcret, et quod a Deo per conditores legum justa
meluo dicere hxc esse crudelia , ul bls contrariaa decernenles decreltim est non oppugnaret. Et iniqux
etiam initiua perdoceam, qtiod certe coinmunis quo-i- muHeres ac perversi bomiiies inquient : Faciamus
que ralio deprchendit. Tu enim dicis quia oculumn quod vohimus, et adeamus ecclesiam vel episcopuro,
pro ociilo jussit auferri, idcirco crudelis; ego autemn et erimus impunili. Irine namquc vituperabilup
refero, quia nisi prxccpisset islud , lunc vere apudd minislerium nostrum , et erimus centemptibiles ,
plurimos lalis fuisset, qualern tu eum falso essee ut videllcel legalem juslitiam injuslis a Dpmino
conquereris. Denique serroone fingamus omnemn posilam conlemnentes , quia unaquxque lex jusla
legem esse dissolulam, ncc quemqiiaro pro bujusce-!- crimen non h:\bel, ne sit injusla, et tamen crimi-
niodi factis formidaresuppliciuro, setl cunclis prorsuss B ] iiosum punit, ut vere sil justa. Et e regione qtiidaro
malignis ticere uli moribus suis, el adulleris, et!t jaclabunl, ScripUira dicil: Ne sis mutium jttstus.
homicidis, el furibus, et perjuris, el parricidis,i, Beati quoque miserieordes (Eccli. vn; Malth. \).
nonne sub hac licentia oninia parilcr una confusio 0 Et : Judicium illi sine misericordia, qui non facit mi-
iniquiialis invplveret ? Nenne mille sceleribus et!t sericordiam (Jac. n, 15); et: Superexaltet judicinm
cxdibus urbes , fcra , domus , roaria , (ptusquee mhericordia (ibid.); et Dominus adulterx : Nec
omiiinp mundus fuisset iroplelus? Nam si legibuss ego te condemnabo : vade, et amplius noli peccare
cerle dominaritibtis, et vigenle comniinalione alquee (Joari. VIII, 11). Et tu sacerdos, cui misericordiam
terrore, vix lamen voluntates cohibentur malignx,>, nisi misero debes impendere, et illi claudis non nii-
si etiam hec prxsidiuin defuisset, quanam pcselt scrcndo roisericordix viscera, qui in eum liber es a
malilia ratipne frxnari ? aut qux IIPIIin vitam ho-i- piinilione?Qnam ulriusque partis derogalionem crga
minum peslis irrueret? Nec lainen seluni istud cru- sacris mysleriis servientes provide atque discre.e
dele esl, permittere scilicet roalis agere qux velint: cavcns bealus Gregorius ad Leontium exconstileiu
secl aliud quoque islo certe nihil minus, id estlxsuinn scribit: < Debet, inquiens, gloria vestra ineminisse
cl inimerito affliclum negligere alque despicere?? quia nunquam meas epistolas pro cpmmendalione
Dic enim mihi, si quis feros homines ac semperr C ' alicujus accepit, nisi ut prolectionem veslraro fa-
inaligncs in unum colTigens, gTadiis armaret, to- cienle justilia prxslaretis, qtiia lurpe est defendere
tarnque circumire civilatem juberet, atque obvioss quod prius non conslilerit jusliim esse. Ego quiJem
sibi quosque confodere, quid tandem hoc essett bomines propler Justitiara diHgo, non anlem jusli-
immanius? At si alius eos quidem, qui ab illo armatii liam propter homines postpono. > Et ad Romanuni
essent, ligarel, violenterque constringeret, eos veroa defensorem (lib. vn, episl. 24, indict. 2) : < Patro-
qui inlerimendi erant ab iniquis illis manibus libe- cinia ecclesiastica, sive mea suscipiatis scripla,
raret, quid e regione islo invenirelur humanius?? sive etiam minime fuerint direcla, sub tanto mode-
Hxc igitur eliam ad legum transfer exempla. Quxe ramine debealis impcndere , qualenus hi qui in
cnim oculum pro oculo effodere prxcepit, timoremi furtis publicis implicali sunt, a nobis non videan-
quasi carnificum peccatoribus immittens, illiuss tur injusle dcfendi, ne opinionein male agenlium ex
similis invenitur, qui illos quos dixi cohibuit arma- indiscrelx dcfensionis ausu in nos ullo modo trans-
tos. Qui vero nullam omnino poenam decrevit no- feramus : sed quantum decel Ecclesiam, admonehdo
ccnti, sed armasse libi iniquitatein videtur, eumque3 et verbum intercessionis adhibendo, quibus valutis
iinitatum fuisse qui sceleratos illos gladios inslruxit,, succurrite, ut et illis opem feratis, el opinionem
hincqiie totius civitalis immisit exitiiim, videsne3 * sanctx Ecclesix non inquinet,is.> Sed et tle his qui
queroadmodum non solum nulliiis crudeHlatis, ve- ad septa ecclesix, et etiam ad ipsa sacraria confti-
ruro etiam maximx pietalis sunt illa prxcepta? »i gerint sanctuarii, ad Joannem episcopum Carali
Et in epistolis beali Gregorii idcm compelenlii lanx civitatis scribit : « Si, inquiens, de quibusest
ultione plectendis maleficis et iniquis sxpenumero> quxslio, ad ecclesiam foriasse refugerinl, i(a debet
qui legere volueril, invenire valebit. causa disponi, ul nec ipsi violenliam patiantur, ncc
Unde, frater charissime, collige, quia contra hxc; hi qui dicunlur oppressi damna sustineanl. Curx
agere aut exigere, non solura est piclalis jura con- ergo vestrx sit, u( eis sacramento ab his quoruui
fundere, veruro et sacerdolali innoccnlix ac purilalii intcresl, de servanda lege cl justilia promitlant, et
detracl.ionis moleslias importare, et derogalionisi per omnia coinrooneanlur exire, alquc suoruin
hlasphemias irrogare. Dicent cnini nialiloqui : Pau- acluum reddere rationem. >
Ius dicit: Non solum qui faciunl, sed qui consentiuntt Hacc, domini et fralres, rogatus, vobis audien-
facientibus,digni sunl morte(Rom.i, 32), iste iniqups; libus, a suprascriplo venerabili consacerdote nostro,
coerccri non sinit. Undeel Dominus per Psalrais'.anit s:ipiculix veslrx tlcposui ; qu;e si illi ad interioga-
HCl EPISTOL/E. iCe
-tionem siiarii non videntnr stifficere , plnra biiic A quxque titrum probabilia , aul per auciorilalem et
poterit in sanctorum paginis legere, et a nostra rationem iinprobanda sint, catholici Iectoris judicio
mediocritate in soltilionibtis quxslionum, de quibus derelinquo. Loquens Dominus de juJicio quotl iu
ab aliis interrogatus sum, vicesimx secundx, et secundo advcntu sue est futurum per ignem , com-
vicesimx oclavx lalius inveiiire. memoravit illud quod priinum per aquain factuin
Quoniam quidem supra chirographi regum noslrp- Cst : Sicut, inquicns, faclum esl in diebus Noe, ila
rum memoriam feci, qux de his ibidem conslitula erit et in die filiis hominis (Matlk. xxiv, 37). Et re-
sunt hic subnectere procuravi (Capilul. Caroti Calvi, ferens quod per igneui Sodpmam judicavcril, siroi-
lil. 8, c. 4) : « Et qnia per vagos el tyrannica con- liter, inquit, siciit faclnm est in diebus Lot (Luc.
suetudine irreverentes horoincs pax et quies regni xvu, 28). Sclerlia Chrislianilalis , inlei- acta et
perturbari solet, volumus ul ad quemcunque no- agenda judicia ccnsislentis , ex anliqtio sanxit et
slrum lalis venerit, ul tle his qux egit raticroem et frequentavit Judiciiiro quocl fil per aquam, quodquc
jtistitiam subterfugcre nen possit, nemp cx nobis sub Noe facturo fucral in arca lidei, liberans inno-
illuin ad aliud recipial vel retineal, nisi ul ad reclam cenles et condemnans iioxios. In ignila autero aqua,
rationem et debilani enrcndationem perducatur : et sicul facturo est sub Lot in igne, et fienduni in ad-
si rationem reclam sublcrfugerit, oinnes in eoni- B venlu Filii honiinis, Petro atteslante, qui, dicit:
mune, in ctijus rcgiuiiii veneril, iiluin perseqiiarour, Quod cmli eranl prius et terra, de aqua, et per aquam
donecaut ad rationem perducatur, aut de reguo de- consistens Dei verbo , per qum ille tunc mundus
leatur. Siroilitcr et de eo agenduin esl, qui pro ali- aqua inundatus periit. Cmli autem qui nunc sunt
"quo capilali ct publico criniinc a quoiibel episcopo et terra, eodem verbo, reposili sunl, igni reservuli
•corripitur, vel excomrnunicalur, aul ante excomiiiu- in diem judicii el perditionis impiorum kominum
nicaiionem crimen faciens, regnum et rcgis regi- (II Petr. ni, 5); aperte docens quia non alii cceli
men mutat, ne debitam poenilentiam suscipi:it, aut sunt igne pcriluri, quam qui aqua perdili, hoc est
'susceptam legilime peragat : interdum ciiain in- inania hxc el nubilosa venlosi aeris spaiia. Neque
ceslam propinquam suam, aut sanclimonialeni, vel enim aqua diluvii, qux quindeciro tantum cubilis
raptani, sive adulteram, quam illic ei non licebat roontium cacumina transiit, ultra aeris xtberisque
habere, fugiens secum ducit. Hic talis, ciiin epi- confinia pervenisse credenda est. Quocunque autem
scopus, ad cujus curam perlinebit, nobis notum pervenire potuit, eo iiimirum, Juxta, prxfatam
"fecerit, diligeutcr perquiratur, ne morandi vel la- beali Pctri senlenliam et ignis judicii perveniet. Sed
'tendi locum in regno alicujus noslrum inveniat, quia scriplum esl: Cwlumetterra transibunt ^Mattk.
et Dei ac nostros fideles suo morbo inficial, sed a 'C xxiv, 35); et iicrum : Terra vero in mternum stat
nobis, vel per ministros rcipublicx conslringalur, (Eccle. i, 4), sciendum est quia ctelura et terra per
~et ut simul cura diabolica prxda, quam secum eam quain nunc habent imaginem transeunt, atta-
daxit, ad episcopum suum redeat, el de quocunque men per essentiam sinefine subsistunt. Prwterit eiiim
crimine publico debiiam pcenitentiam suscipiat, aut figura hujut mundi (l Cor. vn, 31), el erunt, inquil,
susceplam legilime peragere compellalur. » cmlumnovum et lerra nova; qux quidem non alia
condenda sunt, sed hxc ipsa rcnovabunlur.. Transient
EPISTOLA XXV. et permanebunt, quoniam ab ea specie quam nunc
ADHILDEGARIIIM EPISCOPUM MELDENSEM. babent tengentur, el in sua semper nalura serva-
De judicio aqttw frigidm. buntur. Unde scriptum est : Mutabis ea , et muta-
buntur (Psal. ci, 27).
(Apudeuradem,ex codiceS. RemigiiRhemensis.)
Quapropter fieri aquam ignitam, ad hxc duo co-
HINCHABUS Rbemorum cpiscopus , ac plebis Dei pulata in unum indaganda judicia, illud videlicet
famulus, dilecto fralri ac vcnerabili episcopo HIL- quod jam per aquam faclum est, et iUud quod per
DEGARIO salutem. igncm fiendum esl, Hcet sinl pro leroporum varie-
Dum confabularemur, et inter nos de quibusdam "1 late disparia, sed unum sunt operationis roystcrio,
quxreremus, surrao habitus est de judicio aqux in quibus sancti liberanliir illxsi,et reprobi puniuii-
frigidx, de quo Rabanum venerabileni archiepisco- tur addicli, Ecclesix, quam designavit arca diluvii,
pum Moguntinx civitaiis quxdara scripsisse dixisti, credilur tradidisse auctorilas, qux etiain inde
ex cnjus scriplis quid mihi vidcrelur sciscitari cu- sanxit ut aqux baptismalis halitu sacerdolali san-
rasti. Unde inter alia et ine scripsisse ad inlerro- ctus insufflelur Spifitus, qui inier ipsa mundi priraor-
gationera fratrum ac coepiscoporuro noslrorum de dia ferebatur super aquas. Ut jara lunc virlutem
regno quondam junioris Lolharii tibi respondi, sanclificalionis aquarum naiura concipcrel, et quo
qux ex scriptis noslris excipi et tibi transmitii ma- rubigo omnium excoqiiiturpeccatorum, cerei luniine
gnopere postulasli. Et quia scriptum est: Omni pe- sanclificato accensi a loco teneantur iinmissi, donec
tenli le da, et votenti mutuari a te ne avertaris ejusdem fonlis consecralio complealur, per eniii qui
(Matth. v, 42), qux petisli de responsionibus exi- nocentis mundi crimina per aquas abluens, regcne-
guitatis noslrx ad interrogaliones prxdictorum fra- rationis speciem in ipsa diluvii effusione signavit,
trum noslrorum excerpla lux dilectioni Iransmillo, ut unius ejusdemque elenieuli myslerio . cl linis
165 .? HINCMARIRHEMENSIS ARCIIIEPISCOPI 164
esset vitiis, et origo virtutibus, quique venturus A Hebrxos per mare Rubrum, respiciente Domino in
est judicare vivos et morluos, el sxculuroper ignem. vigilia malulina per columnain ignis et nubis, sub-
Quia iri eodem baptismatc, in quo signanter Moyses mersi sint quasi plumbiiro in aquis vehementibus, et
prophela lignuin velut in myrrbato fonte miscrat, et ne untis quidem supcrfuit ex eis (Exod. xiv, 24). Et
dulcoratus est (Exod. xv, 25), prxdicata per Domini filii Israel super litlus stantes viderunt jEgyptios
sacerdotem sanguinis Chrisli crace, tres unuiri morluos. Et infideles ac peccalores lerra sustinere
sunt, non nalura, sed operalionis mysterio, id est, non potuit, quando aperta est et deglutivit Dathan,
sanguis rederoptionis, spiritus sanclificationis , et et operuil super congregationem Abiron (Num. xvi,
aqua lavacri: ubi exsufllatus et exorcizalus immtin- 32). Et Petruin fide fidenlem aqux instabilitas se
dus spirilusexit ab homine, fitque mundi judiciuro, calcanlem susliiiuit, in fide vero dubilanlem jam
et princeps mundi foras ejicilur, el qni in verilate pene diniersura obsorbuit, quando eum Chrisli
non slelit, mentlax et pater mcndacii a veritate na- dcxlera allevavit (Mattlt. xiv,29); et ipsius Episloke
lurx secernitur, qux ad imaginem Dei condita, el ex seiitcntiam (/ Petr. m, 20) de ligura baptismalis ia
aqua et Spiritu sanclo renata, ad suum reformalur arca diluvii exponentes Patres catholici, dicunt nuia
priiicipiinn, ac fide interius exteriusque purgatur, iion aliis, sed ipsis aquis hxrelici el mali Cbrisliani
et ab oroni figmenlo mendacii totiusque malitix B ad inferna merguntur, quibtis orlhodoxi el jusli.qui-
innoccns comprobatur. Sed el si quis frigida tan- que ad ccelestia regna sublevantur. Sed sciendum
lum aqua, vel ignili cujuscunque eleraenti Judicio, nobis est, ul bealus dicit Gregorius (hom. 26 in
in auctorem et gubernalorem elemeniorum, quem Evang.), < quod divina operalio si ratione compre-
omnia iideliter invocatum senliunt elemenla, sicut hendiiur, non esl admirabilis: necfides.habet meri-
in Moysi virga et aqux in sangiiinem versx, el ite- luiii, cui humana ralio prxbet experiroenlum. Et
ruin sanguis in aquas , et petra qtix dedit aquam cum Paulus aposlolus dicat : Est enim fides speran-
(Exod. vn, 20; xvn, 6), et sub Eliseo sal vellignum darum substan.ia rerum , argumentum non appa-
aqux iminissum (IV Reg. i, 21), indubitanli fide, renlium (tlebr. xi, 1), profeclo Hquet quia fides
qux est argumentum non apparenlium, credens illarum rerum arguincntum esl qux apparere non
fieri salis sibi decreverit, nihil differt. A qua enini possunt. Quse enim apparent, jam fidem non ha-
frigida, sicut et in baplisniale sacralur, in diluvio beut, sed agnilionem. » Sed hxc ipsa Redempto-
innoxii cum arca sunt ad coeluro levati, et noxii ris nostri opera, qux ex semetipsis comprehendi
perditi, igneque sunt Sodomitx puniti. Et in libro nequaquam possunl, ex alia ejus operalione pen-
Numeri aqua frigida, in quaro Doroinus imprecalio- sanda sunt, ul rebus niirabilibus ficlem prxbeant
nes jussit elui, bausta a muliere adullera compu- facla roirabiliora. Et idcirco Dominus quxdam
trescendum femui' ipsius legitur (Num. v, 27). Et de Sciipiuris per seroetipsuin dignalus est expo-
Joannes Apostolus de olei ferventis dolio evasit illx- nerc, ul sciamus rerum siguificaliones quxrere in
sus. Et qui aquara ignitam delegerit, inlelligat quo- his eliam qux per seuielipsuin noluit explanare.
niam venientem ad fulurum judicium terribilem Ju- Unde iu responsum accipianl, qui in diviuis judiciis
dicem lempestas ignisque coroilabuntur, sicut scri- atque miraculorum signis experimentuin liuiiiaiix
ptum est: Ignis in conspectu ejus nrdebit, et in cir- postulant rationis, qiipniam et justos continens arca,
cuitu ejus tempestas vatida (Psal.xi.ix, 3), ut qua fideliuro est designata EccTesia, fides sanctx
tempestas cxaminet quos ignis exuret. Et ignis ille Trinitatis, qux per incariialionem Jesu Christi xdi-
futurus sanctis erit pervius, qui rapientur nubibus ficata, el oinnes de qiiibus dixil Doroinus: Finis ve-
obviam in aera Doroino, et iiiflammabit in circuitu nit universm carnis coram me, repleta esl terra ini-
inimicos ejus. quilale a facie eorum, et ego disperdam eos cum
Quoniam quidem de purgationis judicioper aqtiara terra (Gen. vi, 13), superfliiente aqua operti, el non
fervenlem vel frigidam se ralio inlulit, dicamus onincs submersi snnt, scd innoxii liberati, et pimili
quod quidam sagacis ingenii vigilantcr adjiciunt. stinl noxii, sicut scriptum est: lugresstts est Noe, et
Constal nimirum, ul inquiunt, quia in aqua ignita filii ejtts, uxor ejus, et uxores filiorum ejus cum eo
coquunlur culpabilesi, et innoxii liberantur incocli. in arcam, propter aquam diluvii (Gen. vri, 7); et post
Qnia de ignc Sodomilico Lot justus evasil inuslus. paululum : Rupti sunt omnes fonies abyssi magnm, et
Et fulurus ignis, qui prxibit lerribilem Judicem, calaraclm cceliapertw sunt, el fncta esl pluvia super
sanclis erit innocuus, et sceleslos aduret : ut olini terram quadraginla diebus ct quadraginla noctibus
Babylonica fornax, qux pueros omnino non contigit, (ibid., 11); et item : Et multiplicatw sunl aquw, et
neqtie conlrislavit, vel quidquam moleslix inlulit, levaverunt arcam in sublime a terra (ibid., 17); et
sedvincula eorum coroburens, incendit quos reperit posl pauca : Consumptaque est omnis caro qum mo-
de Chaldxis ministros regis qui cam succendebanl vebalur super terram. Bemansit aulem solus Noe et
(Dan. III, 48,'50). Sed in aqux frigidx judicio qui- qui cum eo eranl in arca (ibid., 21, 23); et ilein
busdam non conslare videlur quod innoxii submer- post pauca : El clausi sunl fonles abussi, et cataractw
gunlur, el aquam culpabiles supernatant, cum iu ca- cxli (Gen. vm, 2). El nubes una, lenebrosa facta
taclysini judicio innocentes cum arca levanlur, et est JEgypliis, et luminosa Hebrxis, ut iterum scri-
noxii submersione perieriut. El ^£gyptii insequentcs pium esl: Tollensquese angelus Dei, qui pracedebai
165 EPISTOL.E. 163
caslra Israel, abiit post eos, el cum eo pariter co- A piisronmChrisli sanguine rubricatiim, et ipse Moyses
lumna nubis priora dimittens, post lergum slelil in- dnccm Cliristum, qui nos per baplismum cduxit de
ter caslra JEgijpliorum el castra Israel. Et erat nubes jEgyplia servitute ad terrain repromissionis; vide-
tenebrosael illuminans noclem, ila ut ad se invicem licel de peccati servilute et mortis dominalione, in
toto noclis tempore accedere non valerent (Exod. xiv, libertatem glorix filiorum Dei, et in regnum xlernx
19). Et una eademque virga exlenta super aquas, vitx, prxfigtiravit, sicut et petra per desertum con-
tjux erant quasi pro muro a dexlris et a sinistris, sequens populum, qui nos in eremo islius sxculi
filios Israel iransduxit, sicut scriplum est, per aquarn •mysteriis suis consequitur. Unde item dicit de ba-
nimiam (Sap. x, 18), et involvit ^Egyplios in mediis ptismale idem Apostolus : Quicunque baptizali su-
flticlibus, ut ne unus quidem superfuerit ex eis, mus in Clirislo Jesu, in morte ipsius baplizati sumus.
quos viderunt Israelitx morluos super Iittus maris Consepulli enim sumns cum illo per baptismum in
« Quid esl, inquit Joannes
(Exod. xiv, 28), quos respexerat Dominus in vigilia morte (Rom. vi, 3).
liiauilina, ut diximus, in columna igriis el nubis, et Chrysoslomus (homil. 10 in Epist. ad Bom.), in
expandit nubem in proteclionemsuorum, et ignem ut morte ipsius baptizati sumus? ut et ipsi moriamur
lucerel eis per noctem (Psal. civ, 39), videlicet Chri- sicut et ille. Crux cnim est baplisma. Quod ergo
slum, qui esl columna lucis, lenebras infidelitatis B crux Chrisli et sepulcrum , hoc nobis baptisma
depellens, et lucem veritatis ac gratix spiritalis af- factum est, lainelsi non^eisJem ipsis. Quapro-
feclibus humanis infundens, el per columnara nubis, pter non dixit: Complanlati morli, sed simititudini
qui est Spiritus sanclus. In qtto baplismate typus mortis (Hom. vi, 5). Ipse nainque carne et mortuus
liaplismatis jam sicut et in diluvio monslrabatur. et sepultus, nos autem peccato in utroque. » Quibus
Adhuc addamus quia invpcavil Elias nomen Domini dictis colligi posse videlur, ut consepultus Christo
Dei sui, et dcscendit de ccclo ignis (IV Beg. i, 10); per baptismum in morte, et liberatus per idem ba-
invocavit et Eliseus nomen Domini, et de aqua fer- ptismum a morle, et per peccalum ad eamdero ser-
rum securis levalum esl ad manubrium Hgneum et vitulem et morlem reversus. Anima, inquit, quw
supernatavit aquis (IV Beg. vi, 7). Gravior enim est peccaverit, ipsa tnorietur (Ezech. xvm, 4), complan-
ferri species quam aquarum liquor. Advertimus tettir similitudini morlis in aqua, ut aut noxius
igitur majoris esse graliara quam naturam. De his comprobatus, velit nolit, quia sxpe bona invilis
omnibus beali Ambrosii sufficiat explanalio, ut col- prxstantur, cpnfiteatur, et per emendationis ac cor-'
ligi possit assimilatio cur in frigidx aqux judicio . rectienis confessionera liberelur iterum a morto
unius fiat mersio, alterius sublevatio. Ait enim in commissi peccati: aut innoxius Dei jtidicio demon-
librc de Sacramenlis sive mysteriis (tib. n, cap. 6): " straluS, inler peccati reos non tenetur a nobis,
* Veruintamen, ne in hec sxculo diaboli fratts vel complanlalus similitudini mortis in aqua. Mare
insidix prxvalerent, invenlum esl baplisma. De quippe, sicut supra ostensum esl, baplisma desi-
-quobaplismate audi quid dicat Scriptura, irao Fi- gnans, nihil in se morluum retinet; quod, ut scri-
lius Dei, quia Phariswi, qui noluerunt baplizari pturo est, morluos Mgyptios ejecit super litlus (Exod.
bapiismo Joannis, consitium Dei spreverunt (Luc. xiv, 31). Ergo jEgyptius morluus, id est peccato
vn, 3). Ergo baplismum consilium Dei est. » Et post obnoxius, quandiu negando in peccati sui morte
paululura : < Quod mergis, solvitur sentdulia illa : manet, ab aqua invocalione veritalis, qux Chrislus
Terra es, el in lerram ibis (Gen. m, 19). Impleta sen- est, sanctificata non recipitur, nen tenetur. Veniat
tenlia, Iocus est beneficio remedioque ccelesti. Ergo autem Hgatus institis iniquitatum suartim feras de
aqua de terra, possibilitas autem vitx nostrx non latebris malx ccnscientix confitendo, et per cenfes-
admillebal ut terra operiremur, et de terra resurge- sienem veritalis censepelielur in aqua, quasi quc-
remus. Deindc non terra lavat, sed aqua lavat. Ideo dammodo complantatus similitudini mortis verissimx
fons quasi sepultura est. » Cxlerura, ut dicit Apo- veritalis, liberatus ab eadem veritale.
slolus, omnis Scriplura divinilus inspirata utilis est Colligalur autem fune qui examinandus in aqtiam
ad docendum, ad arguendum, ad corripiendum, ad dimillilur, quia, ul scripturo esl, funibus peccalorum
erudiendum in justiiia, ut perfectus sit homo Dei ad suorum unusquisque constringitur (Prov. v, S2).
omne opus bonurn instrucius (II Tim. m, 16). Et Qui ob duas causas colligari videtur : scilicel ne
sicut in Patrura catholicorum dictis legimus, mar- aut aliquam possit fraudem in judicio facere, aut si
garitum esl sermo divinus quod ex omni parte fo- aqua illum velut innoxium receperil, ne in aqua
rari potest; et qui ad inslruclionem fidelium Scri- periclitelur ad tempus valeat relrahi. Nam et Lazarus
pturarum teslimonia profert, etiamsi aliter illa ex- quatriduanus morluus, per quem designatur quisque
posuerit quam ea intellexerint per quos fuere pro- criminum inole sepullus, Iigatus inslitis sepultus,
lata, non esl fabricator mendacii, salvo majoruro et eisdem colligatus instilis a sepulcro Domino
intellectu, hinc dicaro quod ex corum verbis pro vocante legitur egressus, et ipsius jussu a discipulis
exiguilate ingenioli mei exsculpere conjiciendoposse disligatus (Joan. vi, 39). Et hoc examinandus judi-
suspicor. cio colligatus in aquam dimittitur, et colligalus
Sanctus Apostolus docet (/ Cor. x) Rubrum mare, relrahitur, et aut purgalus stalim judicio arbilro-
quod sub duce Moyse palres noslri transierunt, ba- rum absolvitur, attt usquc ad ptirgalionem collig»'
!S7 HlNCMARIRHEMENSIS ARCIIIEPlSCOPl 1«8
tus judicio examinalur. El ilem in sacra bisloria ,A Credis et in Spirilum sanctum? Dixisti : Credo,
legiinusquia venit Elias ad Jordanem cuin discipulo lertio mersisli, ut mulliplicem lapsum superioris
Eliseo, et involulo pallio suo percussit aquas , qux xtatis absolveret trina confessio. Denique, ut vobis
divisx sunt, et transierunt ambo. Postea levavit afferamus exemplum , sanctus aposlolus Pclrus,
Eliseus pallium Elix quod ceciderat ei, ct veniens posleaquam in passiene Doniini lapsus videtur infir-
ad Jordanem percussit aquas, alque, invocato Deo roilale ccndilionis bumanx, qui antea negaverat,
Elix, divisil ac transiit (/ V Beg. n)> Recle enim per postea ut illum lapsum aboleret et solveret, terlio
Jordanem fluxus nostrx morlalilatis exprimitur , interrogatus a Christo si Christum aniarel, lura ille
qtiia et Jordanis Latinc dicilur descensus eorum, dicit, Tu nosti, Domine, quia amo te (Joan. xxi, 15).
scilicet Chrislianorum. Quia, inquil Gregorius (Mor. Terlio dixit, ut tertio absolverelur. > Sic et invenlus
lib.xxxm, c. 6), in Jerdaneflumine ipseauctor redem- in judicio noxius, si fuerit forte super pltira suspe-
plionis noslrx baptizari dignaliis est, recte Jordanis ctus, ilerato esl judicio examinandus, quousque
noinine eorum mulliunlo cxprimilur, q,ui inter sa- invenialur einendallonis confessione probatus. El acl
cramentuin baplismatis tenentur. Undescriptum est lioe assumamus sancti Arabrosii verba dicentis:
in Job de antiquo hoste humani generis : Et habet < Denique ut vobis afferainus exemplum, sancliis
fiduciam quod influat Jordanis in os ejus (Job XL,18); B apostolus Petrus posteaquam in passione Domini
quia poslquam iniidelc.s quosque a mundi origine lapsus videtur infirniilale conditionis lromanx, qui
rapuit, adhuc se posse suscipere eliain fideles prx- ante negaverat, postea ut illum lapsum abolerel et
suroit. Nam ore pestiferx persuasionis eos quotiJie solveret, lerlio interrogatur a Christo si Cbrisluiu
devorat in quibus a confessione fidei reproba vita amaret, lum ille dicit: Tu nosti, Domine, quia amo
discordat. Unde ac si pallio EHx involuto aqua ie.Tertio dixit, ut tertio absolverelur. »Et quoniam,
perculilur et dividilur, el per eam transilus prxpa- sicut supra ostendhnus divina auctoritate baptisrauni
ralur, quando (ales, u( prxmisimus ex verbis sancti esse judicium, uiide et JorJanis baptisma designans
Gregorii, colliganlur e( in aquam dimiUuntur : et interpretatur rivus judicit , quo princeps inundi,
quasi aqua dividilur, cum aut quosdam aqua reci- mendax, et paler ejus foras ejicitur, et baplismuro
pit, et innoxios ostendit, aut quosdam rejicit, et censilium Dei est, consitiuro divini viri ad ignola
noxios esse demonstrat; et Iransilus prxparalur, invesliganda invenerunt judicium aqux frigidx. In
ctiin aut quidara a reputatis criminibus ad innoxios quo aqux frigidx judicio, ad invocallonem veritalis,
transferendi judicantur, aut a negatione sua rei inter qtix Deus est, qui verilalem suo mendacio cupil
criroinum noxios declarato judicio deputantur. Nam obtegere, in aquis, super quas vox Doraini majesta-
et quande qui pulalur et qtti esl noxius, in aquam 'C lis intonuit, non potest mergi, quia pura natura aqux
examinandus diinilliiur, a dimillentibus, seciinJuin naturam Ir.iniaiiam, per aquam baptismalis ab emrii
quenidam motlum formx baplismatis, Dominus in- mendacii iigmento purga(am , iteruin mcudacio in-
vocatur, qualenus veritas unde requiritur deroon- fectam non recognocit puram, el iJeo eam nou
slretur, et teuebras ignorantix nostrx illuminare recipit, sed rejicit ut alienam. Et ut in baptisroale
dignelur, ne aut innocens injustea nobis damnetur, ab homine spirilus iminundus , id esl princeps
aut nocens sua negalione, aut diabolica frautle ali- bujus roundi ejicilur, ila et qui a diabolo, principe
quo modo impunilns evadat. Sed et ipse qui exami- videlicet mundi hujus , per peccalum reoccupa-
nandus in aquani dimitlitur, invocalionem invocan- lus, sicut scripluro csl (Matth. xu, 45), quia
tiiini sua responsione et denotalione conrirniat, juxta cum exierit ab bomine reverlilur ad eum a bo-
formaro quodammodo anle baptisma, quando aul ore nis operibus vacantem, irao vacutim, curo aliis
patroni, qui alieno, id est originali peccalo perditus, septera spirilibus nequioribus se ab aqua invoca-
aliena fide salvalur : aut adultus peccala sive con- tione divini nominis sacrala rejicitur. Quero honii-
tracla, sive admissa confitetur, abrenuntians diabolo, nem non naturalem, sicttt ex aqua et Spirilu rena -
el oiiinibus operibus ac pompis ejus, et ad interro- tus est, purgatum, non carnis deposilione sordium,
galionem sacerdolis, ul in quo jaro non esl immun- sed interrogalione et confessione conscieulix bonx
dilia cjus per negationein abscondita , sed percon- in Deum, verum polius lalera de quo iu Levitico
fessionem publicata, illum recipiat aqua , et conse- scriplum est senlit : Omnis, inquit, homo, qui accet-
peliatur Chrislo, et demergantur peccala ejus, juxta seril de stirpe vestra ad ea quw consecrala sunt, et
Scripturam in profuudum maris, ad instar JEgyplios quw oblulerunl filii lsrael Domino, in quo est immun-
in niare Rubrum, de fidei sux confessione respondet, ditia, peribit coram Domino (Levit. xxn, 3). Non
sicut sanctus Ambrosius in libro de Sacramentisdicit dicit : In quo fuit immunditia. Immundilia quippc
(lib. II , c. 7): < Interrogatiis es : Credis in Deum ejus in ipso est, qui mendacio contegit veritalera;
Patrem omnipolentem ? Dixisti : Credo, et mersisti, etidcirco de stirpe sacerdotali : Vos, inquit, genus
hoc est consepullus es. Iterum interrogalus es: eleclum, regale sacerdolium (I Pelr. n, 9); et in
Credis in Dominum nosirum Jesum Christuni ct in Apocalypsi : Fecisti nos regnum Deo et sacerdotes
crticem ejus ? Dixisli: Credo, et mersisti. Idco et (Apoc. v, 10), ad ea qux consecrata sunt Domino
Christo es consepultus. Qui enini Christo consepe- accedens, quandiu iinmunditia ejus in ipso est, non
lilur, cum Christo resurgit. Tertio inlerrogatus cs : polerit aquis iuvocalione Dei sanctitatis iniuiergi, ut
409 EPISTOLiE. 170
ronoxiuspcreal, sed perciindus monstrabidir. Expnr-. \ igne consumpta. Sed et Gedeonis sacrilicium cuui
gale, inquit Apostolus, velns fermenlum, ut sitis nova superfuso Jure, cujus abundanlia solel ignis exsliii-
consparsio, sicut eslis azytni (I Cor. v, 7). Ac si pa- gui, per angelicum minislerium, igne etiam lambcnle
tenter dicat : Rcputalum de crimine, atque negan- pelram consumptum est (Jud. vi, 19); et in unius
tem, quein idoneis teslibus judiciario ordine com- ejtisdemque elementi mysterio et finis esl vitiis, et
probare nequitis, aul sacramento, aut Dei Judicio ex- origo virluiibus, operante Spiritti sanclo, in aqua
purgate.ne in mcdiovestri manensanathema, dicalur sacri baptismatis. Hxc cliligenslcclor Iegat, et non
vobis : Anallicma in medio lui, fsrael, non poteris mirabiturin judicioaqux frigidx innocenies ab aqua
stare coram inimicis tuis (Josue vn, 15). El item rccipi, nocentes aulem non recipi : sicut et in aqua
dicit Aposlolus : Nolile communicare operibusinfru- calida coquuntur noxii, innoxii vcro reservantur
cluosis tenebrarum (Ephes. v, 11). Unde Augttslinus incocti. Quia ct Christus, cccleslis medicina Palris,
(de vcrbis Domini serm. 18) : « Nolite communi- verus humanx mcdicus salutis, invocalus a suis
care, hoc est, nolite consentire. El quia parum erat fiJelibtis, ul et medici camis ipso inspirante solent,
non conseniire si sequerelur negligenlia disciplinx. contraria contrariis, calida frigidis, frigitla calidis
magis, inqttit, et redarguile. Duobus modis non te cural. El in veteri Ecclesia, qux vocatur usitalius
maculat nialus, si non consentias, et si redarguas. » B Synagoga, cle unius ejusilemque seditionis homini-
Igitur arguendiis est peccator, et si negaverit el bus, quosdam terra absorptos operuit, quosdam
ordine judiciario comprobari non poterit, examine- vcro super terram edax flamma consumpsit (Num.
lur, ulprobatiis nianifeslus lial, et reprobatus latere xvi, 30 ct 35). Dumque caro innoxia Salvatoris
non possil. Deprehensus aulem confiteatur et poeni- aquis frigentibus tingiiilur, opposita qiiondam
'eat, et non tenebitur fune peccatorum suorum, quo noxiis rompbxa ignea paradisi restingtiilur. Sed et
esl illigatus, ut non mergalur et lavetur aqua salu- disposilione ipsius elemcnlorum conditoris atque
lari perfusa lacrymis, ctdimergatur ut ^Egyptii, et rectoris, uno codcmque sole lutum stringitur, cera
qui corrupli erant carnali corrupliorie coram Do- liqualur. Hxc dicla sint, quia elemenlum instabile
iuino, sicut plunibum in aquis vehemenlibus, et in mergendo, pro fide credenlium, quosdam recipit.
secunduni prophelam : Projiciantur iniquitates ejus quosdam aulem non recipit : sed et fcrvore elementi
in profundum maris (Micli. vn, 19), qtiia anleacuui ejusdem quidam coqiiuntur, et quidam evadunt
mcndacio suo mergi ut ablucrelur non poterat, incocli.
donec cnnfessione a se illud in profunduro projice- Nec prxlereundum quia legimus in capitulis Au-
rel, ct ablutus emergerel, qui ante iconfessionem gustorum (arfdi(. iv, cap. 80) fuisse velitumfrigidx
sicut ferruro Elisei prcmebaturaqua (/V Beg. vi, 7), C aqux judicium : sed non in illis synodalibus, qux
usquetium ad confessiouem divini nominis ad lig- de certis accepimus synodis. Quotl, ut quidara in-
ntim rediit: ita niliiloniinus negans peccati pondere sulsc tlicunt, propterea fuerat velituro , quoniam
premitur anxia conscientia, usque dum pronuntiaiis quasi rebaplizalur, qui in nomine Doinini aquis
iiiipielalem peccati sui Domino, in cujus ligno crucis iniraergilur. Sed hoc ihidem scriptum neqtiaqtiam
omiiiuni Imminum, tit dicit Arobrosius, levatur reperiinus. Nec nos eliain ignoramus quia bcalus
infirinilas. Et hoc est diluvium, qtiod et baplisma, Ambrosius plura tlicit baptismata, id est plura ba-
quo peccata omnia diluunlur, sola jusli mens et gra- ptismatis aduotal prxconia. Et sacri canones reba-
tia resuscitalur, pridem quippe mtirlui negatione piizaliones omnibusut vitandx siint prohibent: nemo
peccati. Legat devolus libruni Dialogorum bcati lamcn cst pene fidelium, qui se sine crucis signo,
Gregorii (lib. n, cap. 23, 24, 5, 28, 7, 6), et invc- vel invocatione divini nominis aquis etiam ad lavan-
niet sanctimoniales non correctas, et pro incorre- dum immiltat, jubente Apostolo : Omnia agendum in
ctione sua a sancto Benedicto excommunicalas, post nomineDomim (I Cor. x, 31); et non se illo bapli-
morlem lempore communionis de sepulcris ab Ec- zaii ptil.it baptismate quo renalus est ex aqua et
clesia, quia non comniunicabant, exissc, post recon- spiritu. Sermo enim, et opus Dei, cunctaque sacra-
cilialionem autem, se in suis sepulcris continuisse, u menla divina, manna sunt, quod sicut scriptum est •
el pueri raonachi corpus a terra leneri non poluisse, Habuit omne dcleclamenlum, et omnis saporis suavi
quia Benedicli gratiam non habebat, el vas vilreum talem (Sap. xvi, 2), quodqtie sicut pro desiderio sus-
signo crucis per Bcnedictum cdito disruptum: et cipientium quondam factura est in saporera gustan-
iterum vas vitreum in ingens prxcipiiiura, saxorum titim, ita et hxc pro devotione credenlium fiunt
molibus aspersum, ejtis Jussione propter inobedien- causa ostensionum. Velut incarnatio Domini in rui-
liam projeclum, alque iucolumc reservalum, et di- nam et resurreclionera multorum est, et crux ejus,
scipulum ejus Maurum super unclas laci deainbu- pereuntibus quidem sltiltilia est, crcdentibus vero
Tasse : ferrum autero de profundo laci, Elisei roore, in salulem virtus Dci cst, et prxdicatio ipsitts aliis
per ipsum in manubrium revocalum fuisse. Et sicuti estodor mortis in mortem, aliis odor vitx in vitam ;
scripturo divinis paginis conlinetur (II Mac. i, 20), et baptismalis sacramenlum, quod vcrbis solemnibus
sacer ignis absconsns, post multa annoruni currictila consecralur, ut calholici doctores produnt, infuleli-
in crassam aquaro versus reperilur, eadeni aqtia bus csl ludificalio, ficlelibusautcm redemptio. Si
super oblaluro saerificinm vcrsa divina polentia est atttem extra Domini institutionem ct aposloiicam fit
Pvrnoi.. CXXVI. 6
fri HINCMARIRHEMENSIS ARCHIEPISCOPI 172
tradilioncm, lavacrum est corporalium sordium, ,\ EPISTOLA XXVI.
ivon ablutio peccatorum. Veluli et sanctus Augusli- ADHILDEBOLMJM EPISCOPUM SUESSIONENSEM.
rius de consecratione corporis et sanguinis Domini
rioslri Jesu Chrisli in libro conlra Faustum dicit illam , infirmilate detentum, juxta petilionem tit-
xx, 13) :« Panis et calix non qualibet sed terarum confessionis ejus, absentem reconcitiando
(lib. cap. absolvit.
certa consecratione mistus fit nobis, non nascitur.
Proinde quod non ita fit, quamvis sit panis et calix, (Apudeumdem,ex codiceS. RemigiiRhemensis.)
alimenlum est refectionis, non sacraraenlum reli- HINCMAIUJS,nomine, non merilo, Rhemorum epi-
gionis. » scopus, ac plebis Dei farouTus,charissimo filio et
Et ipsa sacramenta altaris devole ad se accedenli- venerabili fratri nostrp HILDEBPLDO menlis et corpo-
lius vita, indevolis judicium, sicut et panis vitam ris salulem tribui a Deo deposco.
fortium roborat, parvulorum neCat, et lenis sibilus Quando confralres et coepiscopi nostri, Hodo et
equps miligat, catulos insligat, et sol qui ceram Rainelmus, Willebcrtus quoque, eiAdalbernus atque
Tiquat, lutum stringit, sanis oculis ltiraen est, et Geroldus, et noviter ordinatus Hatlebertus, mecuin
Hppienlibus tenebrx ; utque venenum mors est Rhemi fuerunl, bttmilis ac sincerx mcnlis lux con-
bomini, et vita serpenti, sic et istud Judicium firmi- B fessionem relegi, etpro tua animx el corporis salute
'4er et rite credenlibus ostensio verilalis, bxsitanti- per omnem noslram parochiam Domini misericor-
bus autem el dubiis error involvens esse dignosci- diam implorari poposci.Et quoniam fralrem nostrum
lur. Quoniam sicut Paulus dicit: Est enim fides Hodonem ad le iturum cognoveram, non putavi
sperandarum subslanlia rerum, argumenlum non ap- necesse fore ut tibi litleras mitterem, quia ipse el
pareniium (Hebr. xi, 1), profecto liquet quia, expo- unnnimiiate nostra, el ministerio cpiscopali, ea qux
nenle beato Gregorio (hom. 26), fides illarum rerum agenda sunt erga infirmum fratrem per se agere
argumenlum est qux apparere non ppssunt. Qux poterat. Sed quoniam presbyterum tuum ad me mit-
etenim apparent, Jam ftdera nen habent, sed agni- tens eumdem breviculum confessionis lux mihi re-
lienem. Sic in hec divino judicio his, de quibus misisti, pelens ut absolutorias litleras libi transmit-
anlea dubitabamus, divina oslensiene monstralis, lam, quam devotionem luam gratanter suscepi: scio
*rux corporalibus cculis videre nen ppssumus, oculis enim quia non in me bona merita qux nulla siint,
iidei centemplanles credulitatem acccmmpdare debe- sed virlutem ministerii immerito mihi coromissi
riius. Sieul Tbpraas anlea dubitans, dum Dorainuni atlendis. Et ideo per verba sancti Leonis exsecuiie-
palpavit, aliud vidit, et aliud credidit: a mortali nera ministerii indignilalis mex, et fidem tuam, ad
Hominem G pontificem confessionis noslrx Jesum millo. Ait
quippe homine Divinilas videri non pOtui(.
igitur vidit, el Deuni cotifessus est, dicens : Dominus enim idem sanctus Leo, quia aliter in Ecclesia Dei,
meus, et Deus meus (Joan. xx, 28). Videndo ergo qux corpus Chrisli est, nee ra(a sunt sacerJotia,
•credidit, quera considerando verum hominem, hunc nec vera sacrificia, nisi in nostrx proprietale naturx
Deum quem videre non poterat exclamavit. Ita et veras non Pontifex reconciliet, verus immaculati
verilatem rei de qua dubitamus, quia corporalibus Agni sanguis ernundet. Qui licet sit in Palris dexlera
oculis videre nequibamus, divinx oslensioni creden- consiilutus, in eadero (amen carne quam sumpsit ex
les, veritalem, qux Deus est, exclamando iaudare Virgine sacramentum propiliationis exsequilur, di-
debemus, cum impleri viderimus quod dicit Aposlo- cente Apostolo : Ckrislus Jesus, qui mortuus est pro
lus : Nolile judicare ante lempus, quoadusque veniat nobis, imo qui et resurrexit, qui est in dexlera Dei,
Dominus, qui et iUuminabit abscondita tenebrarum, qui etiam interpeltat pro nobis (Rom. vin, 34); cujus
et manifestabit consiiia cordium (1 Cor. iv, 5). Venit misericordix nec modum possurous ponere, nec
quidem nunc Dominus ad illuminalionera nostrarum tempora diffinire, apud quem nullas patitur venix
tenebrarum, ut cognoscamus veritatem per manife- moras vera confessio, dicente Dei Spiritu per pro-
stalionera ipsius judicii, qui venturus est ad manife- " pbelam : Cum conversus ingemueris salvus eris; et
slanda consilia cordium in futuro judicio. Haec alibi : Dic iniquitates luas prior, ut Justificeris ; et
autem dicimus, non quo quemquara reprehendamus, item: Quia apud Dominum misericordia et copiosa
non apud eum redemptio(Psal. cxxix, 7); et sanclus dicit
quia nec ibi scriptum est cur hoc judicium
debeat fieri, sed lanturamodo diclum ne fieret, aut Ambrcsius : Beatus qui vel sub ictu morlis avertit
nostra, quasi sapientius prolata, quam alii invenire a viliis. Beati enim quorum tecla sunt peccata (Psal.
ex sanclorum docuraentis prxvaluerini, sive prxva- xxxi, 1), quia scriptum est : Desine a malo et fac
leant, defendere salagamus. Unusquisque enim bonum , et inhabila in smculum swculi (Psal.
in suo sensu abundat. Tanlum qnilibet hoc caute xxxvi, 27). Quicunque ergo desierit a peccatis, et
provideat, ut a fide calholica et traditione apo- fuerit ad meliora conversus, habebit superiorum in-
stolicx sedis non discrepet. Sed qux senlimus hurai- ditlgenliam peccatorum, qux fuerit vel poeni-
liter proferenles, parali suraus, si quis conveuientius lehdi confessus affectu, vel corrigendi aversus in-
nobis oslenderit, sine conlenlione sano intellectui genio.
cedere, et libentissiine non modo consenlire, quin Quapropter sicut principali sentenlia constat,
etiam discere. quia in muliis cffendimus onines, unde ingeniisci-
173 EP1ST0L;E. 174
mus ; ita principali sententia consolamur, quia si A divinum par beatum Joannem consilium : Memor
confiteamur peccata nostra, fidelis esc et justus, esto unde cecideris , et age pmnitenliam, et prima
quin Jesus Chrislus, conJitoi et redemplcr ac sal- opera fac (Apoc. n, 5). Sed seiendtim est quia Itmc
valor noster, quem habemus advocatum Juslum bona opera nos a culpis mundant et liberant, cum
apud Patrem, et est propitiatio pro peccatis noslris, perpelrata mala plangimus et abJicamus. Naro qui
et interpellat pro nobis, fiJeliter confilentibiis nobis semper peccare vult, et quasi semper bona agere,
dimiltit nobis peccata nostra, et emundal nos ab scire debet quia commista pravis actibus opera bona
omni iniquita(e. Quibus animali divinis senteniiis, aniinam non redirount, quam a vitiis non compe-
frater et consacerdos noster HilJebolde, ccnfilenli scunt. Cor, inquit, conlritum et humiliatum Deus
tibi peccata tua, per ecclesiasticam apcstplicx au- non despicil (Psal. L, 19). Quisquis enim peccala
ctorilatis potestatem, quam Dominus nosler Jesus plangit, nec lamen deserit, cor quidem conterit,
Cbristus tradidit discipulis et apostplis suis, dicens : sed humiliare conlemni(: quisquis vero peccata sua
Aectpife SpiriJnm sanctum : quorum remiserilis pec- jam deserit, nec tamen plangit, jam quidem humi-
cata remittuntur eis (Joan. xx, 22, 23); e( per eos- liat, sed conterere cor recusat. Quolidiana autem
dem aposlolos suns ipsorum successoribus, quorum Ieviaque peccala, secundum Jacobi Apos(oli (cap.
vices licet indigni tenemus, etsi non merito, tamen B v, 16) horiameiKum, alleru(rum coxqualibus quoli-
nominc alque officii susceplione, eamdern potesta- die con.'Uenda sunt. Qux quoticliana eorum oratione
tem donavit, et in se credenli (ideliter dixit: Fiat cum quoticlianis piis aclibus credenda sunt mun-
tibi secundum fideqi tuam (Matth. VIII, 13; ix, 22), dari, si cum benignitate menlis in oratione Donri-
gratia et omnipotenlia sua, virtule sancli Spiritus, nica veraciler dicilur : Dimitte nobis debita nostra,
qui cst remissio omnium peccatorum, dimiltat libi sicut et nos dimittimus debiloribus nostris (Luc.
omnia peccata tua, liberet te ab omni malo, conser- xi, 4).
vet in omni bono, et perducat le ad vitam xternam, Frater charissimc, de quelidiana communiono
etad saiiclorum sacerdotum consortium, Amen. corporis et sanguinis Domini noslri Jesu Chrisli
Et quia, dulcissime frater, lali infirmitate, sicut noli te securare ut quolidie te illa non raunias :
ipse nosti, delenius corporc ad te ire non possum, qualenus per hanc comniunionem sacramenlorum
spiritu et devolione ad te vado, et qupd ipse ccrpp- ejus tinum effectus cum eo, in quo princeps mundi
raliter erga te gererem spiritu ago, et per commini- veniens nihil suura invenit, et ttdelis in omnibus
slros ac compresbyleros nostros in te agi corporali- verbis suis, et sanctus in oronibus operibus suis
ter posco : mittens manu mea, secu(us majorum dixit: Qui manducat carnem meam el bibil sangui-
exempla, in inanu istius presbyleri oleum sanctifi- C nem meum, in me manet et ego in eo (Joan. vi, 57),
catum, ut eliam obseqttio ineo per ejus mentionem, ah omni hoste munitus, securus ad conditoris et
Spirilus sancli gralia, qui est remissio omnium redemp(oris ac salvaloris tui prxsenliam venias.
peccatorum, indulgcnliam percipias omnium deli- EPISTOLA XXVII.
ctorum, et consorlium sanclorum episcoporum. Ve-
ADADIUAXllM PAPAM.
lut ex superfluo denique, queniam bxc te egisse nen
dubilp, bonaro devolionem tuaro commoneo, ut Respondet ad ea qum ponlifex de regno Lolharii et de
islam ab tlincrnuri nepotis causa mandarat.
prxler generalem confessionero, quxque
ineunte xlale, usque ad hanc in qua nunc degis, te (Apudeumdcm, ex editione 1'arisiensi.)
commisisse cognoscis, specialiter ac singillatim Dco Domino sanctissimo et reverenlissimo Patrum
et sacerdoli satage confileri; et diiin untimquodque Patri ADRIANO , prknarix sedis apostolicx et univer-
erroris tui inquinamentum singillatim confiteris et salis Ecclesix papx, HINCMARUS, nomine, non me-
deflcs, simul te de omnibus actorum lacrymis mun- rito, Rhemorum episcopus, ac plebis Dei famulus.
cles. Unde dicilur per Propbetain : Divisiones aqua- Excellentix vestrx auctoritas nuper xiv Kalend.
rum deduxit oculos meus (Psal. cxviu, 156). Divi- Novembris, indict. iv, mihi per legalos suos mullis
sam quippe ex oculis aquam deducimus, quando ) et magnis increpationibus repletam, sicut sibi pla-
peccatis siugttlis dispertitas Iacrymas confitendo cuit, misit epislolam. De quibus, ul viri flagellis
exhiberous. Qux singillatim de singulis semel sa- eruditi verbis ular, quaiittim ad huroanura speclat
cerdoli sufficii confessio facla, si post hanc confes- judicium : Non viro qui similis mei esl respondebo,
sionem, et per sacerdolale consilium eraeiidationem, nec qui mecum in judicio possil audiri : hec est qux
non fuerint iterata peccala. Quotidie tamen de sin- utrumque valeat argusre , el ponere manum suam in
gulis singillaiim cnm gemiui vel lacrymis in ora- ambobus (Job IX, 31, 32); et : Si loculus fuero,
(ione Deo est facienda confessio, ut ila confilens non quiescet dolor meus; et si tacuero f non recedel a
Domino curo Psalmista dicere possil: Amplius lava me (Job xvi, |7). Proplerea non ex xquo ad omnia,
me ab iniquilate mea, et a peccato meo munda me. sed ad quxdam de his qux scripsislis, de quibus
Qnoniam iniquitalem meam ego cognosco, et pecca- tacere non audeo, brevi et humili sermone mihi est
tum meum contra me est semper (Psat. L, 3). Si au- respondendum. Quia scripsistis me reminisci debere,
tem quiddara subreptum fuerit de his quxper dignos si unquam epistolis non rescriplum sit, et cpnve-
pcenitenlix fruclus deleta sunt, recurrendum est ad nicnlibus responsis de negotiis de quibus agcbatur
175 MNCMARi RHEMENSIS ARCHIEPISCOPI 176
apostelicx sedi remissnm, sictit me prc veslre ccn- A vel non resislendp censenserit, nonjam pastoris,
templu fecisse penitus ccnslat, quando nuper per sed raercenarii nomine se neverit censendum, et
vfcos missosin Galliarum partcs epislolas lam mihi quia jam ncn pertinebit ad eum de ovibus, non
quam aiiisdeslinasiis, et nullum inde responsum re- pertinebit censequenter de pastoralibus dignita-
cepislis.Humilitersuggero, quiaMiinquampercontera- tibus. Qux aitictn in epistolis ad episcopos et
plum a sedis aposlolicx prxceplionibus deviavi, et regnorum primores regni quondara Lolharii di-
in vestra epis(ola per commemoratos missos veslros, reclis conlineantur, melius ipsi scilis, qui eas
Paultim scilicet el Leonem venerabilcs episcopps, legislis. Audivi eliam qtiod similes epislclx, sicut
pusillitati mex directa scripsistis quid inde agerem , donino nostro Carolo, et cpiscopis ac piiinoribiis
sed nen scripsistis ut inde vobis rescriberem. Ve- regni ipsius directx sunt, dorono nihilominus Ludo-
rumtamen eisdem missis vestris verbis respondi, vico regi glorioso, et episcopis ac regni ejus pri-
pro viribus me jussionem veslram exsecuturum. Egi moribus missx sunt, quo'< vos qui de regno ejus
aulem exinde quanlura valui, et quanlum mibi estis cerlius scitis. Mihi quoque exiguo Rhemorum
agehdum esse videre potui, et quod me agere non episcopo auctori(a(e sua domnus apostolious specia
posse vidi, ad potcstalis veslrx aucieritatem tracta- liler commendavi(, ut vice sua lam reges,, quanf
lione mea referre curavi, sicut et vobis innotescen- B cxleros Dei ac mundi roinistros adrooncndo, sua-
(Uimcujus rci exitum el effcclus cerliludinem scivi, dendo, ac prohibendo a cupidilatis vel avaritix vilio,
quando prxfalas increpalorias lilleras mihi raisislis, el ul aliena non snscipiant, alque regnurn quondam
parabam scilicet, qtiomodo ipsa die, quando epi- Lotharii et homines in eo degentes non invadant,
stolas veslrx auctc/ritalis mihi Paulus et Leo vene- comprimant et compescanl. Sed et per mullos el a
rabiles episcopi dederunt regi et episcopis, et Te- inultis auJio, divulgaluro inter principes nostros,
gnorum primoribus, qui tam de regno quod anlea doroinos scilicet ac reges gloriosos , mutuis sacra-
domnus Carolus habuit, quam et de regnc quod olira mentis firmatum , ut inter cos qui se dicunt ipsius
rexLotharius habuit adfuerunt, relegi, et cis ut ita regni hxredes esse xqua divisio ipsius regni iiat :
servarent- denunliare curavi. qux firmilas si facta non fuisset, ul mulli aflirmant,
His antem quidem episcopis regni qtiod anlea jaro seJitio inter populos illis subjectos exorla fuis-
domnus Carolus iiabuit, delulerunt epistplara, ad sct. Et si ipsa firmitas exsecuta non fucrit, prxlia
eps generaliler directam transmisi. Jndeque episce- et sediliones, sicul jam fuerint post obitum clomni
pis tara ex regno suo quendam Lptbarii, qui in At- Ludovici imperatoris, inter eos exsurgent, et
tiniaco Jttssu ipsius dorani Caroli regis convenerunt, maxima strages poptili ac perditio animarum inde
eamdem epistolam relegi, el prxfato domno regi 'J proveniet, quod poslea emendari non polerit. Qua-
Carolo, sed et episcopis regni ipsius, et episcopis propler inter lanta et talia pericula, scilicel domni
regni dudum Lotharii, et episcopis regni Ludovici , spostolici prxceplum negligere, et pactura juramen-
sed et ipsi Ludovico regi Germanix banc schedulam tis in nomine Domini et sancloriim ejus inler reges
qux subsequilur, post juramenta inter reges sine me noslros firmalum dissolvendum judicarc, et secli-
facla, dedi. In qua sic auctorilalis vestrx prxce- liones populoriun ac prxlia parvipemlere, ct utec-
ptionemindixi, ut periculis imrhinentibus commemo- clcsiarum rectores ac viri nobiles, de roultis parli-
ralis, quompdp eis ebviare, et illa orania penitus et bus a paganis impetiti, et sine rege ac principe,
insimul commovere non poteram, relalione ad au- nisi quem ipsi post morlem Lolharii pro sua quisque
cloritatem veslram, et si non resistentibus, vcl mihi convenienlia elegerint, sicut falentur, existentes,
consulerem. Ipsa aulem scbedula, et regibus, et non debeant vel sicut habent neccssitalero non ha-
episcopis, ac regnorum primoribus a me recilala beant libertalem rectorem eligere, qui sanclam
et data, ita se habel: « Domnus apostolicus Adria- Ecclesiam, et eos atque Chrislianitatem in illo
nus, sicut multis est cognitum, et Htteris suis, quas regno consistentem defendal et gubernet, dicere an-
prae manibus habeo, exiguilati mex dignatus esl in- xians sine generali unanimitale episcoporum regni
timare, regibus et prxsulibus ac regnorum primo- domni Caroli, quibus domnus apostolicus de causa
ribus in his Galliarum parlium regicnibus, et inter regni Lotharii sifam misit epislolam, quam eis, sicut
cxtera auctcritate ministerii sui mandavit, ut re- mihi est prxceptum, direxi, de his qtix prxmisi,
gnumquondam ac regis Lotharii, quod domno impe- qiiantum ex me est, iiulii definilioni audeo consen-
ratori Ludovico spiriluali filio ejus hxreditario tire,- reservato per omnia privilegio sententix domni
jure debetur, et quod ad eura post mortera ipsius papx, cujus auctoritas, si aliquid de actis corrigen-
Lolharii rediet, velhoroines in eo degentes, mor- duro fuerit, admonilione paiercia corriget, et qtix
talium nullus invadat, nullus commoveat, nullus ad slabilienda sunl poteiilroborare. >
se conetur inflectere. Quod si quis prxsumpserit, De hoc vero quod mihi scripsistis dicentes : « Quis
non solum per sux auctoritalis minisierium infir- melius te novit, quod filii quondaro Ludovici lmpe-
mabilur, verum etiam vinclis analhemaiis obligaius, raloris, in unum convenienles, regnum inter se di-
nomine Christianitatis privatus, cum diabolo omnino : viserunt, jureque jnrando sibi invicem promiserunt,
locabitur; et Si quis noslrum de episcopis lam ut ntillus eorum regnum allerius fratris sibi iisur-
nefariae temeritatis auclorem vel facendo fugeril, paret, aul omnino pervaderet, et tunc Carolus rex.
177 EPISTOL.-E. 178
jtiramencis conlemptis, illtid regnum quod Lelhario /Vsecundum ordinem Ecclesix, sive ultro confessum,
imperatore defuncto domino serenissimo imperatori sive accusalum, alque convictnm. »
fiiio ejus debetur invasil.et fiJem debitam violavit?» Sunt.enim leges, ct canones, ac decreta sedis apo-
Reverentix vestrx debita humililate rcspontlebo, slolicx ex eistlem canonibtts promnlgala, qux ma-
quoniam etsi ila csse ut scribitis scirem, cum ipsc nifestant qualiter et a quibus, vel ubi quis debeat
rex Carolus i(a esse non confileatur, ncc vcl legali accusari vel judicari; de quib-js sanclus Augustiims
vel regulari judicio incle convictus appareat, et in libro de vera Religione (cap. 31) dicit : « In istis
raullis atiestantibus fateatur hanc regni partem sibi temporalibiis legibus, qtianquam de bis bomincs
a palre Ludovico Auguslo, conscnsu tam episcopo- judicent cum eas instituunt, (amen cum fucrint in-
riun quam cxteroruni procerum totius imperii siitutx atque firmatx, non licebit judici tle ipsis
lradilam, el a fratre Lothario sacramcnto publice judicare, sed secunJuro ipsas. » Et sanclus Gelasius
foulirmatam , seqiiendum tamcn mihi arbiirarer in decreiis suis ad Orientales episcopos : « Idco, in-
qtiod prxmisso judicio dicit Africanum concilium qtiit, vocatur ad jndiciuni cerla qtixcunque persona,
(can. 100) : « Ut magis caveat episcopus ne tlicat in ut aut faleatur objecla , aut vincatur objectis. » Et
qucmquam, quod aliis documentis convincere non iterum (// Reg. xu) : « Nathan propheta palam pu-
potest. » IR bliceque in facie regis David et coramissum pronunr
Unde sanclus Aiigiislinus, qui eidem concilio liavit errerem, et ipsum cpmmissum non tacuit, et
interfiiisse legilur, a secle apostolica , bealo Coe- cciifessipne cnrrcctum conseqneiiter absolvit. » Et
leslinp dicente, pro vila sua atque merilis ac sanctus Bonifacins longe ante decrevit : « Et accu-
magnn scienlia inter magistros opiimus habilus, in satus prxsens, si confidit, ad pbjecta rcspondeat. »
libro de PoenileiHiat!ici((homil. 50, cap. 3) : « Ple- Non insurgendiim ergo mihi est vistim ad judican-
riquc boni Clirisiiani propterea taccn(, e( sufTerunt dum illiini qui non confessus, aut in aliquo sive
aliena peccata qtix noverunt, qnia documentis scepe sxcnlari, sive ecclesiasiico judicio nominalus est
deserunttir, et ea qux ipsi sciunt indicibus ccclesia- alqtie conviclus : nec ulruniquc fui ausus assumere,
slicis probare non possunt. Quamvis cnim vera sint ut ejus ipse forem ct accusalor ct judex.
q:ix;laro, non tamen jiidici facile crcdcnda sunt, Dc eo quod sanctilas vestra exiguitali mex scri-
nisi cerlis indiciis demnnstrentur. Nos vero a com- psit, qiiia silui, e( contra (alc facinus saltem leviter
munionequemquam prolribere non possuraus, qtiam- non insurrexi, non soluro consors, setl e(iam, quod
vis baic prohibilio nondum sit morlalis, sed meJi- es( dc(erius, hnjiis lyrannidis auclor ipse videor,
cinalis, nisi aut sponle confessum, aut aliquo sive cttni vcnia ct pace vestrx sublimitalis dico, quia ille
sxculari, sive ecclesiasticp Judicip npminalum atque C qui forle hac opinione, sed non cognitione, ad inju-
conviclum. Quis enim sibi ulrumque aticlcl assume- riaro et increpaiionem meam vobis suggessit, scire
re, ul cniqtiam ipse sit accusatoret jutlex? Cttjus- debuerat vestrx auctorilatis gravitatem sufficienter
r.iodi regulam eiiam Paulus apostolus in Epistola ad recclere quod scriptum est : Causam qnam nescie-.
Corinthios breviter insinuasse inlelligitur, cum qui- bam ditigenlissime invesligabam(Job xxix, 10). E.t
busdam talibus commemoratis criminibus, ecclcsia- ut hcatits dicit Gregorius (Moral. xix, cap. 14) :
stici judicii formam ad omnia similia ex quibusdam < Cum omnia nncla el aperta sint ocuUs Domini,
darc(, ai( : Scripsi vobisin Epislola, non commisceri tamcn mala Sotlomx noluil audita hidicare, qui ait:
(orncariis, et reliqua (/ Cor. v, 9); et aliqttando Descendam, et videboulrum clamoremqui venitad me
jost : Si quis frater nominetur attt fornicalor, aul operecompleverinl,an non est iia, ut sciam (Gen.
rapax, cum ejnsmodi nec cibum qnidem simut sumile. xvni, 21). Omnipotens ilaque Dominus et orania
Quid enim mihi de his qui foris sunl judicare ? nonne sciens, ctir ante probationem quasi dubilat, nisi ut
de liis quw sunt inler vos judicalis ? de Itis autem qui gravitalis nobis exempluin proponat, ne mala homi-
foris sunl Dominusjudicabil. Aufertc inalum a vobis niim ante prxsumamus credere quani probare ? »
ipsis (ibid., 11, 12, 15). Quibtis verbis satis ostendit Nain ul vestrx dignationi vcraciter fatear, nec au-
non teinere aut quomodolibel, sed per judicium au- D ctor, nec consors, nec consensor uUius tyrannidis
fercndos esse malos ab Ecclesix comniunione : et unquam, vel usque ab ipsis cunabulis hactenus ex-
si per judiciutn auferri non possunt, tolercntur po- stiti. Hxc qui vobis lalia nunliavit, acljuvanle Do-
lius, ne perverse malos evitando quisquc ab Eccle- roino, de me probare non valebit. Et quia non silui,
sia ipse discedens, eos qnos fugere videliir vinciat et in annuntiando vel cxsequendo ea qux mihi a
ad gebennam. Et ilem : Si quis fraler nominatur for- vestra auctorilalc prxcepta sunl, pro scire el posse
nicator, aul raptor, et reliqua. Eam, inquit, nomina- roeo, dcses vel segnis non exstili, sicut et anle scri-
tionem inlelligi Apostolus volult, qux fit in quero- plis ostcndi, ct cora.m roissis vestris viva voce mon-
quam, cum sentenlia ordinc judiciario atqtie iniegri- stravi.
(a;e profertur. Naro si nominalio sufficit, multi dam- De hoc quod dicitis, quia bonorc ct dignitale
r.andisunt innocenles, qtiia sxpe falso in ciuemquam cxteris Caroli regis regni episcopis sum sublimior,
crimen nominatur. Noluit cnim homiuem ab homine. suggero quia scienlia et meritis inferiorem, et non
judicari ex arhilrio suspicionis. vel eiiaro exlraor- dignilate ac honoreloci priorem cxteris roclropoli-
dinario usurpato judicio, seJ polius ex lcge Pei, tanis me essa cognosco. Quia sicut Iiinoceiitius et
179 HINCMARIRHEMENSIS ARCHIEPISCOPI 130
Bomfacius, ac cxteri sacrx sedis Romame. pontifi- A nione vel prxsentia sublraxero, dicunt secundum
ces in decretis suis ex sacris canonibus promulgalis concilium Africanum (can. 100), quandiu illi non
dicunt, unaquxque provincia suo metropolilano comraunicavero, ut mihi ab illis non communicetur
debet-esse conlenta. De hoc quod scripsistis, ut si episcopis. Prxsertim cum ipse rex se perjurum esse
ipse rex Caroius in obstinationis sux perfidia post denege(, se invasorem allerius et non ad se perti-
meam conventionem persistere maluerit, quam juxla nemis regni diffileatur, se tyrannum non esse con-
vestra monila resipiscere, ab illius me communione firmet, se hxrelicum vel sehismaticum, quihtis
atque consortio sequestrem, et secundum aposto- apostolus nec ave a quoquam dici prxcepit, non
lum : Ne ave ei dicam (Joan. i, 10), si vestrx com- esse confiteatur : sed confessione recOe fidei, et
munionis volo esse particeps, prxsenliam ejus modis amplexione ecclesiasticx pacis, se calholicum e( in
omnibus devitem,cummagnocordis doloreacgemitu pace ecclesiaslica manere e( permanere velle de-
dico, quoniam et ecclesiastici et sxcularis ordinis nionstret : et secundum leges ac canones, prxsens
viri, qui diversis de regnis Rhemis civilalem plurimi in judicio, aul ad objecta respondere, aut objectis
ccnvenerint, quos mandalum vestrum ibidem mibi convinci, se nen refugere dicat. Et ut de regia per-
delatum, quia non debuit, lalere non poluit, exigui- sona, inquiunt, reticeamus, nec sicut quemlibet ple-
tali mex, qui quantura scivi et potui semper aposto- B beium vel liberi capitis virum , in istis regionibtis,
licx sedis privilegium'extuli, improperando dixerunt secundum ecclesiasticas regulas et secundum leges
et dieunt: Nunquam hujusmodi prxceplionera ab publicas , illum accusatnm vel sponte confessum,
illa sede ulli decessorum meorum missam fuisse, aut legaliler ac regulariter apertc convietum audi-
cum inier reges sacramen(is e(iam ccnfedceratos, vimus. Sed in libris illa satis notissima ad legendum
scd inler patrem et filios, ac inler fratres prxlia et oculis ingerunt, qualiter proavus suus Pipinus.a
seditiones eorum lemporibus fuisse noscantur. Et Stephano ipsius auxilium pelente, et pro liberatione
aliis peccatis mcis reputo, me hac intentionis vestrx Romanx Ecclesix in Galliam veniente, in rcgem sit
comminatione singulariter ab aucloritate vestra iin- unctus, cum adhtic degeret Romana Ecclesia sub
pelitum, cum cxteros episcopos regni sui, confra- nomine et non auxilio defensionis Grxcorum iinpe-
tres scilicet et consacerdotes meos, tantum monue- ratoris , e( idem Pipinus non excoramunicaiione
ritis, increpueritis, redargueritis et instruxeritis, apostolica, sed virlule boslili, Haistulfum qualein-
noii lameu sicul me illos de participalione commu- cunque regcm Christianum oppressit, et Ilaliani
nionis veslrx intentando comminari voluistis, nec do:niiit, atqtie justilias saucli Pelri oblinuit.
etiam eos qtti, ut quidara dicunl, regem nostrum in Simililer el qux avus ejus Carolus lemporibus
regnum quondaro Lolbarii pro sua necessilate in- C Adriani et Desiderii regis Longobardorum egerit, et
vitaverunt, ct honores ex eodem regno obtinuerunt, qtiomodo patriciatum Romaiiuin suscepit, quomodo
neque iilos qui regibus et regnorum primoribus etiam (emporibus Leonis papx nomen imperatoris
sicut ego veslram prxceplionem et de ipso regno aJeptus fuit, et qux in Italia, et qtianta erga Roma-
inlerdktionera non intimaverunt, et cx adverso naro Ecclesiam fecerit; et quompdo Stephanus in
ascendentes non restiterunt ul ego , qui secundum Belgicam veniens, et Rhcini patrem suuro iroperato-
quod polui jussionem vestram perficere procuravi, et rein coronans sacraverit; e( quomodo Gregorius
iiihilemolumenli, etquanlum passus est pedis in re- subrep(us cum Lolhario patre suo repugnante in
bus cum plurcs ex Ecclesiamihi commissa diuturnis Franciam venit, et pax pbslea in Francia ut antea
temporibus abstractx in eotlem regno habeantur, non /uit, ct ipse papa ctim lali bonore sicut decue-
nec aliud quodcunque commodum, nisi impedimenta rat et sui anlecessores fecerunt, Romam non rediit.
et dispendia sim adeptus. Et computant quanla isle ab episcopis et pepulo
Sed etdomnp nostrp regi Carolo ad exaggerationem qui regem non babebant, et a paganis el sediliosis
dicitur a quibusdam, quod nec pro Lothario, sicut impetebanlur, in regnura quod Lotharius habuit
muUoram cerla, rtplUia, et infan(es inde genili pro- invitatus exordinata ordinaverit : et dicunt sxcula-
lestati sunt, publico adulterio denotalo, el apud " rein scripluram dicere , quia omne regmini sxculi
sedem apostolicam accusato, in ctijits par(e regni hujus bellis quxrilur, victoriis propagatur, et non
non sokim pars dicecesis, verum et pars parochix apostolici vel episcoporuni excommunicationibus
lriex conjacuil, lalem prxceplioncm et coraminalio- oblinetur, et Scripluram divinam proponunt dicere i
nem ab antecessore vestro nuilus episeoponim in Quia Domini esl re.onum, per quem reges r.egnant, et
isto regno acceperit, nec etiara ab hxreticorum, cui volueril dat illud (Psal. xxi, 29; Prov. vm, 15;
vel schismalicorum, sive tyrannicorum imperalo- Dan. rv, 29) ; ministerio angelorum el bominum.
rum ac regum,. quales fuerunt Constantius Arianus, Quibus cum verba beati Jacobi aposloli opponimus,
ac apostata Juliamis, etMaximus lyrannus, prxsen- dicentis : <7nr/«r
bella el lites inler vos? Nonne hinc?
tia et salutatione sive collocutiene, sedis appstplicx id est ex concupiscenliis vestris, qtiw militanl in
ponliflces, vel alii magnx aucterilaiis atque sancti- membris vestris? Liligalis et belligeratis, el nen
lalis episcppi, cum loctts et ratio ac causa exigit, se kabelis, propterea quod non poslulalis (Jac. iv,
suhtraxisse legunlur. Et si, aliis episcopis regi 1,2).
nostro communicaiitibus, ego rae ab illitts commu- Et ideo, quia Domini est regnum, et per eum regct
181 EPlSTOLiE. 182
regnant, ab illo regnnm poslulare debelis, qui litiga- jl nisi cum talibus vivere, nec eos lucri possunt facere
tis et belligeratis pro temporali gloria, cum, si Domi- Chrislo, si eorum colioquium conviviumque vitave-
nura pia inlentione pos(ulare(is, ipse vobis necessa- rint. Unde et Dominuscum publicanis et peccalori-
ria ad usum (emporalerr. et ad fruendum perpeluo bus comedens : Non est, inquil, opus sanis medkus,
superna bona iribueret. Et cum potestalera a Chri- sed mate habenlibus. Non venivocare justos, sedpec-
slo sancio Petro primo apostolorum, et in eo suis catores (Marc. n, 17). Et paulo pos(: « Quibus salis
successoribiis datam, sed et aposlolis, et in cis epi- osteiulit, non temere et quomodolibet, sed per Judi-
scopis, ponlificium ligandi et solvendi collatum illis cium auferendos esse malbs abEcclesixcommunione,.
insinuare volumus, respondent: Et vos ergo solis et si per judiciura auferri non possunt, tolerentur
oralionibus vestris rcgnum contra Nortmannos e( potitis, ne perverse malos evitando, quisquam ab
alies impe(en(es defendite, et nostraro defensionem Ecclesia ipse discedens, eos quos fugere videtur
nolile quxrere; ct si vnltis aJ defensionem habere vinciat ad gehennam. Quia et ad hoc nobis sunt in
nostrum auxilium, sicul volumus de vestris oratio- Scriptuiis exempla proposita, vel in messe (Matlh.
nibus babere ailjulorium, nolite quxrere nosirum iu), ut palex sufleranlur usqttead ullimum ventila-
dispendium, el petite domnum apostolicum, tilquia brum, vel infra illa retia (Luc. v), ubi pisces boni
rex et episcopus simul esse non potest, et sui ante- 1B cum malis usque ad segregationem, qux futura est
cessores ecclesiaslicum ordinem quod suum est, et in lillore, hoc est in line sxculi, xquo animo tole-
non rempublicam, quod regtirn est, disposuerunt, rentur. » El itcm idem cx senlentia Pauli: « Duobus
non prxcipiat nobis habereregem, qni nos in sic mojis npn te roaculat malus, si non conscntias, et si
longinquis partibus adjuvare nonpossit conlra subi- redarguas : hoc esl non communicare, nen ccnsen-
taneos et frequentes paganorum impetus, et nos tire. Comnmnicatur quippe, quantlo faclo ejus con-
Franccs ncn jubeat servire, quia istud jugum sui sorliuro volunla(is et approbationis adjungitur. Hoc
aiitecessores nostris anlecessoribus non imposue- ergo admonens nos Apostolus ait: Nolite communi-
runt, etnos illudportare nonpossumus, qui scriptum care operibusinfructnosis tenebrarum (Ephes. v, II).
esse in sanctis libris audimus, ut pro libertate et Et quia parum erat non consentire, si sequeretur
hxreditate nostra usque ad mortem certare de- negligenlia disciplinx, magis aulem, inquit, el redar-
beamus. Etsi aliquis episcopus aliquem Chrislianun guite (ibid.). Videte quemadmodum ulrumqiie com-
conlra legem excommunical, sibi po(es(a(em li-
plexus esl. Nolite communicare, magis aulem el re-
gandi.tollit, et nulli vitam xternam polesl tollere, darguile. Quid est, nolite communicare? Nolite con-
si sua peccata illi eam non lollunl. El non convenit sentire, nolite laudare, nolite approbare. Quid est
uni episcopo dicere, ut Cbristianiim, qui non est iC autem, magis et redarguite? Reprehendite,-corri-
incorrigibilis, non prppter propria crimina, sed pile, coercete. » IIoc enim secundum prxceplio-
pro terreno regno alicui toIlenJo, vel acquirenJo nem veslram verbis el seriplis egi sxpissime. Et
nomine Christianitalis debeat privarc, et eum cuin in episiola concilii ad Donalislas (epist. 152 Augu-
diabolo collocare, quem Cbiisiiis sua morte et suo slini), idem doctor solertissimus dicit : « Quisquis,
sanguine de poteslale diaboli venit reJimere, ct inquil, in hac Ecclesia bene vixerit, nibil ei prxju-
Christianos pro fiatribtis sttis animas stias docuit dicanl aliena peccata : quia unusquisque in ea pro-
ponere. Propterea si domnus apostolicus vult pacem priiini onus poiiabil, sictit Aposlolus dicil: Et qui-
quxrere, sic pacera quxrat ut rixam non moveat, cunque in ea corpus Cliristi nianducaverit indigne,
quia non nos concredemus tit aliter ad regnum Dci judicium sibi manducal el bibil (I Cor. xi, 29). Cum
pervenire non possimus, si illum quem ipse coromen- aiitem dicit judicium sibi manducat, salis ostendit
dal terrenum regem non habuerimus. El alia de ju- quia non alteri judicitim manducat, sed sibi: quia
ramentis, et perjuriis, et de lyrannide, de quibus communio malorum non mactilat aliquem partici-
scripsistis, sed et de firmitatibus qux inter reges patione sacramen(oruin, sed consensione fac(orum..
nostros factx fuerunt, et de seditionibus qux pro Nain si in faclis malis non eis quisquam consentiat,
illo regno exortx fuerunl, et ad internecionem mullo- "• portat roalus causam suam et personam suam, nec
ruro pervenirent, nisi ipsx firmilates exsecutx fuis- prxjudicat alteri, quem in consensione mali operis
sent, nobis dicunt qux vestrx auctoritali mandare socium non habet criminis. » Et in prirno libro de
nobis non convenil. Quapropter, quomodo ipsius re- Baplismo (cap. 17) dicit: « Spiritualcs sive ad hoc
gis, in cujus regno parochia et provihcia rnea consi- ipsum pio studio proficientes, rion eunt foris, quia
slit.eteorum quicum eodegunl.sineaniinxpericulo, et cum aliqua vel perversi(a(e, vel necessitale hemi-
et mihi commissx Ecclesix delrimento, consortium num videntur expelli, ibi magis prebant quam inlus
vel prxsenliam valeam devitare non video.cum bea~ permancant, cttm adversus Ecclesiam nullatenus
tus Atigustinus in prxfato libro de Pcenitenlia dicat: eriguntur, sed in solitla unilalis petra fortissimx
Scripsi vobis, inquil Apostolus in Epistola, non com- charilatis robore radicanlur. Ad hoc enim per(ine(
misceri fornicariis, non utiquefornicariisktijus mundi, quod in illo Abrahx sacrificto dicilur : Aves autem
aut avaris,aut raptoribus, aul idolis servienlibus: atio- non divisit. »
qttin debueralis de hoc mundo exire (I Cor. v, 9). Igitur qui me a selida unitatis cathclicx et apestp-
Non enim poss int homines in hoc mundo viventes, licx Ecclcsix petra npn divido, et sicut aostis,
185 HINCMARIKHEMENSISARCIHEPISCOPI 134
scnptis, et etiam pracsenlibus veslris missis, adeo i\ cipue, in quem lantam comminationero intentastis,
ex vestra jussione verbis restiti regi, ac regnorum erga regem nostrum gerere debeamus, cum bealus
primoribus, ut et coram eisdem missis coiiiminaretur Auguslinus Apostoli exponens senlentiam dicat:
mihi, quoniam si in mea senlenlia permanerem, « Aposlolica, inquit, doctrina, ut omnis anima subli-
ad altare Ecclesix mese cantare possem, dc rebus mioribus potestalibus subdita sit, et ut reddanlur
vero et horainihus iiullam potestatem haberem, a omnibus omnia, cui iribulum tribulum, cui vecligal
veslra communione non debeo separari aliorum fa- vecligal, etcxtera, salvo Domini noslrr cullu, coii-
clionibus quorum, quantuni ex me est, non coiiimu- stitutionis humanx principibus reddamus, quando
nico quxcunque sunt tenebrosis operibus. Qtii, et ipse Dominus, ut nobis hujus sacrx doctrinx prx-
inquit Dominus, peccaveritmilti, deteboeum de libro beret exemplum, procapile hominis, quo erat indu-
meo (Ezeclt. xiv, 9); et : Anima quw peccaverit,ipsa tus, tribulum solvere non dedignatus est. Jubentiir
morielur (Ezech. xvin, 20). Sed et in peccantibus, eiiam servi Christiani et fidcles biroi dominis suis
ul Jjene nostis, et bealus dicit Gregorius, eausxpen- temporalibus xquanimiter (ideliierque servirc, quos
sandx sunt, et lunc HganJi atqtie solvendi polcstas Judicaturi sunt, si usque in (inem iniquos inyene-
exercenda. Qux polestas, ut Leo drcit, in alios rinl, aut curo quibus regnaluri sunt, si et illi ad
apostolos, et ad oinnes Ecclesix principes coinroea- **verum Deuroconversi fuerint. Omnibus tamen prx-
vit: sed ideo singulariter Pe(ro credi(ur, quia cun- cipitur servire humanis poteslatibus atqtie terrenis,
clis Ecclesix recloribus Petri forroa proponitur. quo usque post teropus prxfinituro, ab istius sxcttli
Manet ergo Pelri privilegium, ubicunque ex ipsius - confusione, lanquam de caplivita(e Babylonix, sicttt
ferlur xquit ite Jntliciuin : nec nimia esl vcl severi- Hierusalem liberettir Ecclesra. Ex cujus caplivilalis
tas,vel remissio, ubi niliHestligaliim, nibil solutum, occasione, si e(iam (erreni reges, desertis idolis pro
nisi quod bealus Pelrus aut ligaverit, aut solverit. quibus persequebantur Clirislianos , uiitun veruni
Qualiler eliam fraler et saccrdos noster OJo, Belva- Deum et Chrislum Dominum cognoverint et colanl,
censis episcopus, mecum pro oblemperandis vestris pro quibus Paulus apostplus jubet orare Ecclesiam,
jussionibus laboraverit, iiJem legati vestri vobis cum persequerenlur Ecclesiam, ttl securam et tran-
innoleseere possunt. Sed et alix comminationes in quillam vilam agamus cum omni pielale et castitale
nos sunt jaculalx, quas aclbucnolo proferre, quas- (I Tim. n, 2), sicut el ille popnhts in Babyloniam
quc scio, si Dominus illis permiseril, ut jam in deli- ductus per Jeremiain jubetur orare pro rege Baby-
beralione, ita sine reiraclalionc coniroinantes in lonix, et beatus Petrtis diei(: Sithjecti estole omni
opere monstrare curabunt. Et ut mihi expsrimcnlo r kumanm crealurw propler Dominum, sive regi, quasi
videtur, propler meam inlerdictionem, vel propter prwcellenti (I Petr. n, 15); et ilem : Dominum
lingux huraanx gladium, nist alius eis obstiterit, timete, regcm\honorificale(ibid., 17). Omni hunianx
rex vester veTregni ejus primores non dimittenl, ut crealurx, iriquil doctor sagacissirous, oiniu dignitati
quod cceperint quantuin polerunl non exscquanlur. homiiiuin, omni personx, omni principatiii, cui vos
Elnescioqnomodo ipsius regis, vel inler tjnos habito, divina disposilio subtli voluerit. » Hoc est eniin
prxsentiani etcoromunionem vei consorlium valeam quod ail propler Dominum, quia non est poleslas,
devitare-, cum rex et cohabitantes mecuin una cum nisi a Deo, et qui poleslali resislit, Dei ordinalioni
rege, non soTumin parochiam, verum et in civila- resislil (Rom. xin, 1, 2). Et iteui sanclus Augustinus
lem meam sxpe conveniant, et ibi tandiu sicut regi in serinone EvangeliiJoannis (scim. C) : « Legunlur,
complacet degant, et cum lanla mullitudine, tam de inquil, leges niauifestx, ubi prxceperunl iroperato-
regno quod antea habuil, quam el de rcgno quod res, eosqui prxier catholiex Ecclesix comniunio-
Lolharius habuit, nccnon dc aliis regnis ad euro nem usurpanl sibi nonien Chrislianum, nec volunt
confluentibus, sicut missi vestri viderunt, et hoc in pace colere pacis auctoreni, nibil noinine Ecclesiae
quam sxpe illi videtur, in civitale mea sustineo, qui audeaut possidere. Setl quid, inquiunt, nobis et
ecclesiam et plebem inilii commissam deserere, et , iinperatori? Sed Jaro dixi de jure huinano agitur :
aliorsum ut mercenarius non valeo fugere, nec quo et lamen Aposlolus voluil scrviri regibus, voluit bo-
extra regnum ejus fugiam habeo : sed regio cultu norari reges, et dixit : Regem reveremini. Noli di-
eo recepto, de ecclesiaslicis faculiatibns, sicu( prx- cere : Quid mihi et regi? noli tlicere possessiones
cipit et quandiu prxcipit, illi et sibi obsequenlibus tuas, qui et ipsa huroana Jura reiiiinliasli, quibns
servio, ut quiele,. secundum quod inslal tempus, possidentur possessiones. « Et si per jurareguro pos-
cum roihi commissis degere possim. Dicil enira hanc sidebunt possessiones, non possunl utregi de eccle-
poleslatem suos decessores babuisse, quam ipse siaslicis possessionibus obsequium non exhibeanl,
nullius interdiclione diraittet. sicut antecessores mei suis anlecessoribus exbi-
Qux omnia supra et infra dicta, sicut non ad ac- buerunt.
cusanduro, sic nec ad exciisandum in advocationc Quapropler, dorane pater reverentissime, consu-
prxfali regis depromo : xtatem enim habet, ipse de lite secuiidum privilegium sedis vestrx subjectioni
se loqualur, neque ad resislendum ves(rx auctori- nostrx , ne taHa nobis cujuscunque suggesiione
tati, neque ad contradicendum vcstrx prxeeplioni, mandelis, unde inter episcopalem aucloritiUem et
sed consulendumqtialiler nos cpiscopi, et ego prx- regalem polcstatem, inter Ecclesiaroei rempuLlicaiu
185 EPISTOLiE. 186
lantum scandalum possit oriri, quod facite ac sine A sictit muttis est notiiro, ab eo pltu iroa suffero, et ti-
dispendio religionis , veldetrimenlo ecclesiasticarum meo ne in Scriplurx sententias incidat quibus dici-
rerum, unde servi el ancillx Dei debeant nutriri, el tur : Quj menlis est durw corruet: abominatio enim
eccksiastica negotia conlineri, postea non possit se- Domino est omnis arrogans (Prov. xxvm, 14; xvi, 5);
dari, quia sicul Abraham dixit ad Domrnum : Absit et : Qui se exaltat, liumiliabitur(Malth. xxni, 12). Et
hoc a te, Domine, non est hoc luurn, qui judicas sictit ilta de quibus niihi pro eo scripsistis mentlaci-
omnemterram (Gen.xviu, 25). Et hanc mexsuhjectio- ter dicia sunt, etiam aliquis vobis suggessit quod
nis humillimaro suggeslionero ea benignitate susci- eiira ire Roniam prohibtierim, vel dissuaserim,
pite, qua primus apostolorum non solum minoris mendacium vobis nihilominus dixit, sicut et plures
sui aposloli redargulioneni pro simulatione suscepit, in islis regionibus sciunt, et scriplis ad eum sxpe
verum etminoruro suorum qnxstionem, cur ad prx- directis possum ostendere.
ptilialos inlraverii, salisfacere ac lenire curavit. De eo quod pusillitati mex veslra rescripsit su-
Epistolam autem generaliier episcopis regni doinni blimilas, -uteumdem Hincinarum , et alios tres epi-
noslri Caroli a vobis directaro quantocius polui me- scopos oninium episcoporum regni tlomniCaroli vicem
tropolilanis regni sui direxi, ut et ipsi per suos coe- ferentes atl synoJum Roinam milterem, vestra sciat
piscopos illam transrniltant, quateiius scienles prx- B aneloriias, qnia nec prxdictum Hincinaruin , nec
ceptionem veslrara, qttodjnbcalis exseqni studeant. eiiam queirtlibel episcoporuin dicecesees Rhemorum ,
Vestra denique auctorilas misit mihi prxlerito anno mininie aulcro aliarum provinciarum episcopos, nisi
epislotam, per missum coepiscopi nostri Hincmari, domnus rex illis prxcepcrit, Romam, vel in aliquaro
prxcipientem ut oris mei officio Nortmannum , qtii pariem , mea commendalione mitlendi habeo pole-
res Ecclesix Laudunensis invaserat, excommunica- siaiem, nec ipse ego ultra fines sui regni absque il-
rem. Sed ipse Norlmannus, sicul manifestum est, lius scientia progredi valeo , sicut missis vestrx
multis in islis regionibus, in qtiibus leges gt canones sanctitalis coram OJone venerabili episcopo, et An-
exorlas causas agitari et definiri prxcipiunt, res segiso religioso presbylero et abbate, quibtis nostrx
ipsius Ecclesix non invasil, ex qiiibusquasdam idem causx sunt cognitx, dixi. Epistolam quoque, sicut
Hincmarus episcopus domno regi Carolo , sine me» mihi scripsislis, domno noslro regi Carolo a vobis
et coepiscoporura »c coinministrorum suorum coai- directam, et a me dandani pro Hincmaro, qux ul co-
sensu eoncessit, ul eas Nortmanno beneficiaret, sic- ram illo relegerelur, et quod in ea pelebalis imple-
ut plurimi sciunt, et in scriplis suis domno regi, ret me inslare jussislis , fralerHincmarus milii non
ei mihi direclis fatettir. Qtias siquidem res nuper deciit, nec etiain misit, sed sictit attJivi, a Reroigio
domnus rex Ecclesix Laudunensi reslituit, quasdam j et Hartluiro arcbiepiscopis aliarum provinciaruni
etiam res prxdictus episcopus filio Nortmanni sibi eam regi dari oblinuit. Deus omnipotens sanclitatem
commefldato in beneficium dedit, quas ab eo rece- vestratn , ad honorem sanctx sedis , et correctionein
ptas (enet. sanclx sux Ecclesix, in stio apio servitio per anno-
Prxterea si vcstrx complacet aucloriiati, qtiando rtiin inuta curricula conservare dignelur , domine
talia et liujusmodi ad vos veniunt, et inde prxcipcre sanclissiroe et reverentissime Patrum Pater in Do-
poslulamini, inlerponite si ita est ut vobis innohiit, mino.
qtiatenus sanius vestra Jussio jusle et rationabiliter EPISTOLA XXVIII.
ponderata valeat exsequi. Et metropolitaiuis qualis-
cunque, qui secundum sacros canones excomnuini- ABADRIANUM PAPAM.
cationes intentalas a provinciali episcopo , si inde Caroli Calvi regis nomine.
ad me venerit proclamatio, debeo retractare , si ve-
stro benigno sedet animo, in obsequium iilius paro- (Vide inler cpistolas Caroli Calvi, Patrolpgix, tom.
chianum suum juberi non debeo excommunicare. CXXIV, col. 881.)
Alleram siquidem raihi pro negotio ipsius Hinemari EPISTOLA XXIX.
direxistis epistolam dicentes : « Miranda es( plane ' ADADVENTIUM EPISCOPUM METENSE.M.
vestra fraternitas , quare minislerio juris episcopalis debeant ordine consecrari melropolilanus atque
Quo
in regionibus illis abuiUur : et mullorum charilas diwcesunus episcopus.
ahundanle nequilia refrigescere dicilur. Hincmarus
(Apud Siimond., ex codiceS. LaurenliiLeodieosis.)
nanique neposel xquivocus tuus venerabilis duntaxat
sicut audivimus non miuima in sua Ec- HINCMARUS, Rhemortiin episcopus, domno ADVEN-
cpiscopus, ,
clesia susiinet deirimen(a, sed vobis, ut ita dixerim, TIOglorioso pontifici sahitem.
(epescenlibiis , huUara consolalionem potuit inve- Sicut jussistis, milto vobis consecrationem epi-
nire. » Unde humililer auclorilali vestrx rescribo scopi, et cxeroplar decreti, quod in anipla pergamena
quomodo, ul scriptum est, sicut audio Jtidico , et debet scribi, ut confirmationes cleri et legalorum
vos sicut autlistis seripsislis ; sed qui veslrx sanc- singulorum monasteriorum, et priinorum presbyte-
titati hxc verbis vel litteris intimavit, raendacium rorum parochix ac plebis, ibi valeant scribi : et si
vobis dixit. Phiiinnim enim pro eo cl apud regem el isdein electus in diaconii gradti adhuc est, canonic-i
apuJ alios laboravi, sed el a prxcedculibus anuis , tempore debel presbyier ordinarL Sabbato aulero
1£? HINCMARIRHEMENSiS ARCHIEPISCOPI m
prxcedentc Dominicam, quando elecius estordinanr iA Domino Deo nosfro.Et respondente choro adsingula,
dus, convenire debent episcopi diceceseosad princi- incipial consecrationem canlando : Vere dignum et
palera ecclesiam metropolis, et publice coram ora- justum est, usque ad wterne Deus; et tunc, sicut
nibus debel recitari decretum, elinterrogare debent ipsa consecratio conseqniitir, et semper teneant ma-
episcopi, si omnium vota, sicul ibi conlinelur, in rius dextras episcopi super capul ordinandi. Ut au-
eumdem eleclum concorderit. Et post respcmsionem tem venlum fuerit ad loca in quibus sunt cruces
illorum, debent interrogare episcopi, si has virtutes, signatx, accipiat cpnsecrator vas chrismatis in sini-
qux ibidem conlinenlur, credunt vel sciunl esse in slra manu, et cum dcxlro pollice, cantans qux ibi-
eodem electo. Et accepta inde responsione, debent dem coiilineiiliir; per singula locafaciat crucem de
interrogare episcopi-, si aliquis ibi esl, qui conlra chrismate in verticero consecrandi, et perfecla con-
eumdem electtira aliquid diccre, vel ordinalioni epi- sccratione, et respondentibus omnibus Amen, tollan-
scopali coiitraritim illi velit objicere, ut exeat et di- tur ab cpiscopis Evangelia de collo ejus, et mittat
cal meroor coinmunionis sux. Quod si aliquis quid- annulum in dexterx manus digilo qui prxcedit mi-
dam illi objecerit, habetis in canonibus quid inde sit niniiim, dicens ad quid illi annulus dalur. Signum est
faciendtini. Sin autem omnes concordes fuerint in enim fidei, ut audienlibiis se ex divinis mysteriis
ejus eleclione, referendx sunt ab omnibus Deo lau- JJ ] signet qux el quibus signanda sunt, ct aperiat qux
des, et examinandus est idein eleclus ab episcopis, et quibus aperienda sunt. Deinde donet illi bacuiura
secundum capiiultim Carlliaginensis concilii, quo sancli regiiniiiis, et del a se ordinaio pacem, el sic
manifeslatur qualis debeat ordinari episcopus. Siila per ordincm ordinatus osculelur episcopos et pona-
credat, el simplicihus verbis caiholicam fiJem pro- lur sella juxta eum qtii illum ordinavit, et sedeat
fileaiur, sicut ibideni scriptum habelur, et lunc nio- ibi mclropoiitanus cpiscopus : alioquin si non esset
nendus est idem electus, ut ipsa nocte, secundum metropolitanus, in ordine consecralionis sux sedere
tradilionem apostolicam, se studeat Dominp ccin- deberet. El lunc legalur Aposlolus ex Epistola ad
mendare. Timolheum, qualis debeal esse episcopus ; et explela
Doniinica autem tlie. maUirius episcopi dicece- missa, ordinatus metropolitanus episcopus ducatur,
seos et clerus ac plcbs convenire debebunt ad lo- vcl deporletur, ad calhedrain principalis ecclesix,
cura, ubi secundum consuetudinem solet metropo- cantantibtis clericis ca qtix ad hoc opus conveniunt.
lilanus episcopus ordinari. Et prxparatis omnibus, Hluc aulem perveniens rcsideal in principali catbe-
et episcopis et ecclesiasticis minislris in vestibus sa- dra,et commendet minislris ecclesiasticis ul uniis-
cris, et stantibus episcopis secus altarc, idero ele- quisque in suo ordine ministret sibi atqtie sibi com-
ctus indutus ponlificalibus vestibus a prirooribus 'C missx Ecclesix. Inde pergat in sacrarium, et incce-
clericis ejusdem metropolis de sacrario debel ednci, plo Introiiu ad missam secundum raorem procidat,
el in ultimo Tocopost episcopos collocari. Is aulein el salutalo aliari ascendat ad sedem suam, et slet
episcopus dicecesaneus, qui consecrationem fusurus ibi donec in suo loco inciplat Gloria in excelsis Deo
est super eum, incoepto Introitu ad missam sccun- de gradibus sedis,el posl dalam orationem resideat
dum morem procedat. Et finiloInlroitu Jicatur Ky- in sede sua, coiisedenlibus secum episcopiset pre-
rie eleison, prosequenle ab ipso episcopo Gloria in sbylcris. E( complehi niissa, babeat episcopus qui
excelsis Deo. Et post Gloria in excelsis Deo, dicat eutn ordinavit lilteras manibus suis subscriplas,
hanc cralipnem, qux pritna est in rolula consecra- quas sacrj canones ordinalo ab ordinatoribus suis
tionis. Statim auteni post cpmpletam ipsam oralio- jubenl accipere, prxfereutes diem et constilem : et
nem, antequam legalur Apostplus, cpniropneat cle- aulequam ordinatus ab allari discedat, miltant eas-
rura et plebero ut orent pro ordinando eleclo et pro dem lilteras super altare, unde eas accipiaut et
ordinatoribus cjus, et accipiat electum manu sua donenl illas a se ordinalo, et sic perfeclis omnibus
dexlera per mantim illius, ct incipiatur lilania, et benedicalur Dominus. Cxlerum quando provincialis
tam ipse cum eteclo, quam et cxteri qui adfuerint ordinatur episcopus, ipsx canonicx lilterx a metro-
episcopi, inctirventiir anle altare, nsqtie dilm brevi- "D politano el cxteris episcopis subscribendx sunl,
ter pro lempore finiatur lilania. Ut autem clerus quandiu legitur Apostolus et canlalur responsorium
incceperit dicere Agnus Dei, erigant se episcopi, et et allelnia, et statim post missara finitam danlur ab
qui funcletconsecraiioneiii accipiat qualuor Evange- episcopis ante altare ordinato provinciaU episcopo,
lia, et aperiat per inedium, et inciirvaio ipso electo et archiepiscopus et alii episcopi vadunt ad sua.lpse
ante aliare, mittal ipse Evangelia super coilum el aiitein ordinatus cantatmissam ubi locus estoppor-
cervicem ejus, el leneant ipsa Evangelia super eura tunus.
duo episcopi, unus ex uua parle, alterex altera, et De bis omnibus qux mihi mandaslis, et de liis
tam consecrator quam omnes episcopi, teneant ma- eliam qux non niandaslis, ut sit, veluli dicitur,
ntis dextras suas supercaput ordinandi.ct dicat con- quod supererogaveris, vobis rescripsi qualiter ordi-
sccralor: Oremus. Propiliare, Domine, supplicationi- nationem agamus episcopi, et qualiler in me acla
bus noslris, et reliqua. Etoralione complela, el res- fuerniit. Decrelum aulem et consecrationem episco-
pondentibus omnibus, Amen, dicat consecrator : palera, quxibi memoralur, ego non habui, quee ta-
Dominus vobiscum, Sursum corda, Gratias aqamus men vos hahere posse cognosco.
189 EPlSTOLiE. 190
EPISTOLA XXX. \ videadir, et constantissime teneatur, maxime quia
ADEPISCOPOS. unictiique concessum est, si judicio offensus fuerit
De jure metropolitanorum, cum de Ansegisi primalu cognitoruro, ad concilium sux provincix, vel elram
agerelur. universale provocare. » E( binc sancUis Ccelestinus;
ad rei firmitatem commemorans decrela prxfati
(Apodeumilem,ex Mogunt.edit. Joan. Buswi.) Bonifacii, decrevit ut unaquxque provincia suo me-
I. Domini el sanctissimi ac rcverendissimi patris tropolitano debeat esse contcnta, dicens (ad episc.
liostri apostolici papx Joannis decrela ex sacris Galliw, c. 4): « Piimum, ut juxla decrela canonum
canonibus promulgata, sicut et sancti decessores ac unaquxque provincia suo melropolitano contenla
prxdecessores sui ex eisdera sacris canonibus spirilu sit, ut decessoris nostri dala atl Narbonensem epi-
Dei conditis, et totius mundi reverenlia consecralis, scopum continent constiluta, nec usurpationi locus
promulgaverunt, quantum ex nobis est, non prxju- alicui sacerdoli in alierius concedalur iijuriam. Sil
dicanles sen(en(iis fra(rum etcoepiscoporum nostro- concessis sibi conlentus unusqiiisqiielimilihus.alter
rum, qui absentes sunt, ad quos hxc sua scripla in allerius provincia nihilprxsumat.» Et item ideiri
niiltuntur, reverenter suscipiraus, singulis roetropo- (Ad episc. Apulim, c. 1) : « Nulli sacerdoli suos li-
lilanis suo jure servalo, velut mystica Nicxna syno- B ceal canones ignorare, nec quidquam facere, quod
dus irrefragabiliier servari decrevit, dicens (can. 6): Patrum possit regulis obviare. Qux enim a nobis
<Antiqua consueludo servetur per ^Egyptum,Libyam res digna servabitur, si decretalium norma consti-
et Pentapolim, ila ut Alexandrinus episcoptis horum tulorum pro aliquorum libilu , licenlia populis per-
omnium babeal potestatem, quia et urbis Rorox cpi- missa frangatur ? » Et sanctus Leo ad Theodorum
scopo parilis mos est. Similiter autein et apud An- Forojuliensem episcopum (epist. 92): «Sollieiludinis
liocbiam cxterasque provincias suis privilegia ser- quidem (ux is ordo esse debuerat, ut curo metropo-
venturEccIesiis. Firmiias autem eorum, qux gerun- litano tuo primitus de eo qnod quxrendum videba-
tur per unamqiiamque provinciam metropoliuitio tur esse conferres, ac si id quod ignorabat dilectio
tribualur episcopo. » lua, etiam ipse nescirel, inslrui vos pariter posce-
H. Qux sancti et magni concilii Nicxni decreta retis, quia in causis, qux ad generalem observan-
bcatus Innocentius ad Alexandrura Antipchenum tiain perliuent omnium Domini sacerdotum, sine
episccpum ita explanat, dicens (epist. 20): « Revol- primatibus nihil oporlet inquiri. >
venles itaque auc(ori(atem Nicxnx synodi, qux una IV. Et quia sancta Romana Ecclesia, cui sollici-
omnium per orbem lerrarum roentem explica( sa- tudo omnium Ecclesiaruro in beato Pelro principe
cerdotum, qux censuit de Antiochena Ecclesia, G aposlolorura est commissa, plures roelropolitanos in
cunctis fidelibus, ne dixerim sacerdolibus, esse ne- speciali sua dicecesi habet, sicut sanclus Leo apud
cessarium custodire, qua super dicecesim suam prx- Anastasium Tliessaloniccnscm episcopum monstrat
Jictam Ecclesiam, non super aliquam aliam provin- (epist. 88), similiter et Alexandrina Ecclesia in sua
ciam recognoscimus conslitutam. > El Bonifacius dioecesi; sed et Antiochena sedes nonnullos melro-
papa scribens ad Hilariurn Narbonensem episcopum polilanos in sua dicecesi habet, sicut sanctus Inno-
(epist. 3): « Convenit, inquit, nos palernarum san- centiiis ad.Alexandruro ejusdein sedis episcopum
clionum diligentes esse cuslodes. Nulli ctenim vitie- scribit (epist. 20), el in ecclesiasticis bisluriis ac
tur incognila synodi conslitutio Nicxnx, qux ita synodalibus gestis iiivenimus, eisdem etiam metropo-
prxcipii, ut eadem proprie verba ponamus, Per litanis, quos suis vicariis sancla Romana commisit
iinamquamque provinciam jus melropolilanos singu- Ecclesia, secundumNicxnos sacros canonessua jura
los habere debere, nec cuiquam duas esse posse decrevit servari, veluli ad eumdem Anaslasium
subjeclas. Quod illi, quia aliter credendum non est, idem bealus Leo scribens (epist. 88): « Igitur, in-
servandum sancio Spiritu suggerente sibimet, cen- quit, secundum sanctorum Patrum canones, spiritu
suerunt. > Et post aliquanta : « Quod idcirco dici- Dei condUos, et totius mundi reverentia consecra-
nius, ut adverlat cbaritas tua adeo nos canonum ^ tos, metropolilanos singularum provinciarura epi-
prxcepla servare, ul ita constitulio quoque noslra • scopos, quibus ex delegatione noslra fraternitalis
(lifliniat, quatenus metropolitani sui unaquxque tux cura prxlenditur, jus traditx sibi antiquilus
provincia in omnibus rebus ordinationem semper dignilalis intemeratum habere decrevimus, ita ut
exspectei. > a regulis prxstilulis nulla aut negligentia, atit prx-
III. Et sancta synodus episcoporum Africx pro- sumplione discedant. > Attendendum est igitur si
viucix scribens ad S. Cceleslinum papam (in fine aposlollca sedes metropolitanis sux specialis dioece-
synodi Africanw); < Decrela, inquit, Nicxna, sive seos, sicut in epistolis bcali Gregorii ex Regesto le-
inferioris gradus clericos, sive episcopos ipsos, suis gimus, quos propler longinquilatem suas vices
inetropolilanis aperlissime commiserunl. Prudenlis- agenlibus delegavit, sua jura secundum sacros Ni-
sime enim Jusiissimeque providerunt quxcunque cxnos canones servari prxcepit, sictit et in epistola
negolia in suis locisubi orla sunt finienda, nec ttiii- prxfati Leonis ad prxdiclum Anaslasium dicilui!
cuique provincix graliam sancii Spirilus dcfuluram, (epist. eadem ante superiora) : « Si quid grave, in.-
qua. xqiiilas a Chrisli sacerdolibus, et prutienter quiens, iiKplerandumque gessisset metrppolitanus*.
191 IHNCMARlRHEMENSIS ARCHIEPISCOPI 192
nostra erat exspeclanda censura, ut nihil prius ipse A ciium, quidquid ab illorum fuerit conslllutione di-
decerneres, quam quid nobis placcrct, agnosceres. versuin. > Et paulo posl: < Sancli illi et venerabiles
Vices cnim nostras ita tux credidimus charilali, Patres, qui in urbe Nicxna, sacrilego Ario cum sua
ut in partem sis vocatus sollicitudinis, non in ple- impietate damnato, mansuras usque in finem mundi
niludinem potestalis. » leges ccclesiasticorum canonum condiderunl, et apud
V. Illis inelropolilanis (qui et primates multoties nos in tolo orbe tcrrarum in suis constiltilionibtis
in sacris canonibus appellanUir, quique in loco de- vivunt, et si quid usquam aliier
quam illi statuere
functorum archiepiscoporum el melropolilanorum prxstimitur, sine cunctatione cassatur, ut ad
ab episcopis uniuscujusque provincix sine interro- perpeiuam utilitatem generaliter inslitula quxnulla
sttnt,
galione alterius priinatis prxvalent pi-Jinari, et ex comrotinicatione varienlur, nec ad privalum tralian-
antiqux consuetiidiiiis lege, a sede apostolica, cui lur conimodum, qux ad bonum sunt commune prx-
sollicittido et prxlatio oroniuro Ecclesjarum in pri- fixa : et manentibus terminis quos coiislittterunt Pa-
matu est sancti Petri collala, pallii solent genio in- tres, nemo injus tendat alienum, sed inlra fines
signiri, et in loco decedentiuin episcoporum, sinei proprios alque legitimos, prout quis vahierit, in la-
consullu vel HceiHia priniatis alterius, in sua pro- tiludine cbariiatis se exerceat. > Aliud eiiim sunt
vincia quique possunt episeopos ordinare), sua juraLB " seJes, aliud prxsidenles, et magnus
debent modis omnibus secundum eosdem sacrosj nor est inlegritas sua. unicuique ho-
Nicxnos canones conservari : qui inviolabiliter cle- VII. Et item idem ad synodum Chalcedonensem
creverunt, ut sicu( Alexanclrinx Ecclesix, quia ett scribens (epist. 65): « De custodiendis, inquit, san-
urbis Romx episcopo parilis mos est, simililer elL ctoruin Palrtim statulis,
qux in synodo Nicxna in-
apud Anliocliiam, cxlerasque provincias suis pri- violabilibus sunt fixa decrelis, observantiain veslrx
vilegia serventur Ecclesiis. De quibus sacris cano- sanclilatis adinoneo, ut jtira Ecclesiarum, siciit ab
nibiis prxfatus sanctus Leo ad Ariatolium Constanti- illis cenliim decem et octo Patribus divinitus
inspi-
nopcililanuiiiepiscopum ita passim dicit (epist. 56):: ralis sunt ordinala perraaneant. Nihil alienum im-
< Post consecrationem Antiocheni
episcopi, quami probus ambilus concupiscat, nec per alterius immi-
tibimet conlra canonicam regulam vindicasti, doleoj nulioneni suum aliquis quxrat
augmenlum. Quan-
etiam in hoc dileclionem tuam esse prolapsam, utt tumlibcl enim exlorlis asseiitaiionibus sese instruat
sacratissimas Nicxnorum canonum constiluUoness vanilatis elalio, e( appe(itus suos conciliorum xsli-
conareris infringere, tanquam opportune se tibi hoc3 niet nomine roborandos, infirmum
alque irriliun
tempus obluleril, quo secundi honoris privilegiumi erit quidquid a prxdictorum Patrum canonibus di-
sedes Alexandrina perdiJerit, et Aniiocliena Eccle-. G ^ screparit. Quorum regulis apostolica sedes quam
sia proprieiateni terlix dignitalis ainiseril, ut his5 reverenter iitatur, scriptorum meorum , quibus
locis juri tuo subditis, omnes Melropolilani episcopii Constaritinopolilani antistitis conatus repuli, polerit
proprio honore priventur. Qnibus inaudilis et nun- sanclitas vestra lectione cognoscere, et me, auxi-
quaro aute tentalis ita prxveniris exeessibus, utt lianle Doinino noslro, et catbolicx fidei et palerna-
sanctaro synodum, ad exstinguendam solura hxre- ruin traditioiium esse custodein. > Et ad Martianum
sim, et confirmationem fidei calholicx, studio Chri- Auguslum (epist. 57) : « Privilegia Ecclesiarum san-
stianissimi principis congregatam, in occasionemi ctorum Patruro canonibus institiila, et venerabilis
ambitus trahas, et ut conniveiHiam suam (ibi dedatt Nicxnx synodi fixa decretis, nulla posstinl impro-
impellas, tanquam refulari nequeal quod illictte3 bitate convelli, ntilla novitate mutari. In quo opere,
voiueril uutltitudc. > auxiliante Cbiisto fideliler exsequendo, necesse est
VI. Conspna his et iri aliis decretis aposlolicxB me perseverantem exhibere famulatum, qtioniam
sedes habentur : < QuoJ si et omnes sacerdoies ett dispensatio mihi credila est, et ad meum lendit
mundus assentiat, Jamnatio consenlienles involvit, reatum, si paternarum regulx sanctionum, quse in sy-
non prxvaricationeni cpnsensus abselvit. NPIIenima iicdp Nicxna, ad totius Ecclesix regimen spirilu Dei
crimen minuitur, sed accrescit, cum generale iit exc ," inslruente sunt conditx, roe, quod absil, connivente
privato. Hoc enim Deus omnium indicavit, quii violentur, el majorsitapud me unius fratris volunlas,
mundum peccanlem generali diluvio iuleremit. ,> quam universx domus Doinini conimuuis utililas. >
Etilem S. Leo ad prxfalum Anatoliuin (ibid., postt VIII. Et ad Pulcheriaro Augustam (epist. 58) :
superiora) : «Illa, inquil, Nicxnorum canonum perr « Contra statuta palernoruro canonuro, qux ante
sanctuni vere Spiritum ordinata conditio in niilla a longissimx xtatis annos in urbe Nicxiia spirituali-
unquam parle est solubilis. Nulla sibimet de multi-_ bus sunt fundata dectetis, nihil cuique audere con-
plicalione congregalionis synodalia conciha blan-- cediiur : ita u( si quis diversum aliquid decemere
diantur, neque trecentis illis decem, atque octo epi- i- vclit, se polius minuat, quam illa corrumpat. Qux
scopis quantunilibet copiosior numerus sacerdotumn si ut oportel a cunciis poiiiificibus iruemerata ser-
comparare se atideal vel prxferre, cuin tanto divi- ventur, per universas Ecclesias ti anquilla erit pax
nitus privilegio Nicxna sit synodus consecrata, utit et firma concordia, nullx de mensuris harum dis-
sive per pauciores, sive per plures ecclesiastica ju-i- sensiones, nullx de ordinalionibus Htes, nullx de
dicia celebrenlur, omni penitiis auclorilate sit va- privilegiis anibiguilates, nulla eriwi de alieni usur-
,95 EPISTOL.-E. 194
niinislerii aliqnos in
patione ceiiamina, sed ea qiixjure cbarilatis ratio-1 \ Iransgredi, et ad promotionero
nabilis est et morum el ofliciorum servabitur unani- Ecclesiis ordinare, licet censensum videantur prx-
milas. Et ille vere erit inagniis, qui fuerit lotius bere nonnulli, nisi litteris tam metropolitani, quam
ambi(ionis alienus, dicente Domino : Quicunque cxterorum qui cum eo sunt episcopprum, rpgalus
votuerit inter vos major fieri, erit vesler minisler; atlveniat, et sic ad actioncm ordinalio accedal. Si
et quicunque volueril inter vos primus esse, eril ve- vcro nullo vocante inorJinato more deproperet,
s!er servus. Sicul filius hominis non venil minislrari, super aliquibus ordinationibus, et ecclesiasticis
sed minislrare (Matlh. xx; Marc. x). Et lamen hxc orJinationibus ail eum lion perlinentibus compo-
illis tunc insinuabantur, qui de pusillo volebant nentlis, irrita qtiidcm qux ab eo gerunlur existant,
crescere, et de infimis ad sumraa transire. » El ad ipse vero incompositi motus sui, et irralionabilis
Maximum Antiochenum cpiscopum (epist. 66) : audacix subeat ultionem, ex hnc jam damnatus a
« Tanla apud me est Nicxnerum cancnuni reveren- sancip cpncilio. > Et consona linic dicil in capiie
lia, ut ea qux sunt a sanclis palribus ccnstilula, viccsimo secuiido cujus conclusio talis est : < Si
ncc permiserim, nec paliar aliqtia nevitale violari. orclinarenon polueri(, niilla(enusjiidicabit. »
Etsi enim diversa nonnunquam sunt merita prxsu- X. Et hinc sanctus Gelasius in Jecretis ad omncs
lum, tamen jura permanent sediiim, quibus eisi B episcopos de Insliliitis ecclesiaslicis (episl. (i) :
possunl xmuli perlurbationem aliquam fortassis « Cunique, inquit, ntibis conlra salulariiim revcren-
inferre, non tamen possunt minuere dignitatem. liain regulitrtiin ctipiamtis letrterc nihil licerc, et
Nimc auteni ad oronia generaliter pronunliare stilfi- cum sedes apostolica superior his omnibus, favente
ciat, quod si quid a quoquam contra Nicxnorum Domino, qux paternis canonibus stint prxfixa pio
canonum statuta in quacunqne synodo vel lentalum devoloque sluJeal lenere proposilo, salis inJignuin
esl, vel ad tempus videtur extortum, nihil prxjudi- esl queniquam vcl poniificuin vel ordinuiii subse-
cii potest inviolabilibus infcrre decrelis. El facilius qucntium, hanc observanliam refutare, quaro beati
erit quarumlibet consenstonum pacium dissolvi, Pelri sedem et sequi videa( et docere, salisque con-
quam prxdictorum canonuro regulas ex ulla parte veniens sit, ui loliim corpus Ecclesix in hac sibi-
corrumpi. » Quoniam universx pacis tranquillilas met observationc concordel, qiiaro illic vigere con-
non aliler poterit cuslodiri, nisi sua canonibus re- spiciat, ubi Dominiis tolius Ecclesix posuit prir.ci-
verentia intemerala servelur. Quidquid eniro prxler palum. » AllcnJenilx summopere sunt oinnibus
speciales causas synodalitim Coucilioruni atl exanicn nosiralibus inter cxleros prxcipue horum duorum
Episcopale defertur, potesl aliquam tlijiiJicanili ha- herouni sentcntix, Loonis et Gelasii, ne prxsuroant
bere rationem, si nihil de eo csl a sanctis pairihti. C discipuli quod licere sibi magistri non voluerunt,
apud Nicxam diiOniluiii. Nam quod ah illorum el si ad lanli lonitrui magnivociim sonitum tremttnt
regulis et constitutione discordat, apostolicx scdis cedri, quid facicntlum sit labulis. Ait eniro Leo
nunquam poleril obtincre consensum. (epist. 56, adAnaloliiim), < quod Nicxnorumcanonum
IX. Et sanclus papa Hilarus ad Leontium, Vera- per sanctiim vere Spiritum ordiuata conditio in nulla
num ei Viclorium episcopos, inier cxtera ad locum cuiquam sit parlc solubilis. > In qua senlcntia :iulla
(epist. 4) :• < Ita vestrx charilali cognitionem adncxx persona excipitur, quarunqiie prxdila potestaie vel
qiierimonix delegamus, ul nihil adversuni veneran- dignitate. El Geiasius (epist. 6) : < Cumqtie, iiiquit,
dos canones, nihil contra sancix memorix deces- nobis contra salularium reverentiam regularum
soris mei judicium valeat, quidquid obrcptum nobis cupiamus lemere nil Hcere, salis indiguum est
esseconstiteril. Nohimusnamque, fratres charissitni, quemquam hanc ohservantiam reftilare, quam heati
Ecclesiarum privilegia, qux semper sunt servanda Petri sedem et seuui videal et docere. >Hinc san-
confundi, nec in allerius provincia sacerdotis alie- ctus Auguslinus, lempore prior, loco poslerior, ab
rura jus habere permiuiinus, quia per hoc non minus omnibus sedis apostolicx ponlificibus in suo lero-
in sanclarum traditionum delinquilur sancliones, pore, ac post suum obilum, imo et a cuncta calbo-
quam in iiijuriam ipsius Domini prosilitur, ctiin '' Hca Ecclesia inter magislros optimos recepiissimus,
exspectatio fructus noslri minislerii, > non in re- in libre de Vera Religiene (cap. 21) dicit : « Spiri-
gionum lalitudine, scd in acquisitione ponitur ani- tualis hpmo Judicat umnia, ipse atitein a neminc
marum. » Et item idem ad episcopos diversaruin judicalur, id est a nulle hpniine, sed a sela ipsa
provinciarum (episl. 10) : < Hxc ad universam lege, secundum qtiam juJicat omnia, quoniam et
charitalem vestram el jam pcr fralrem et coepisco- illud vcrissime diclum est : Oportet nes omnes
pum nostrum Anlonium scripta direximus. Quibus exhiberi ante tribunal Christi. Oinnia ergo judicat,
adrooniti communis omnium sollicitudo procuret, quia super omnia est quando cum Deo est; cum illo
ne quisquam fiater in allerius prorupturus injuriam autero est, quando purissiuie intelligit, et tota cha-
transcendat lerminos venerandis Patribus conslilu- rilale qtiod intelligil diligit. lta etiain qtiantum po-
tos. > De qnibus terminis Anliocbcnum concilium, test, lex ipsa eliaro fit, sectinJuro quam jnJicat
in magna synodo Chalcedonensi collaudatum, capite omnia, et de qua judicare nulliis polest : sicut in
deciroo terlio dicil (conc. Antioch.,can. 13)': < Nul- isiis lemporalibus legibus, quanquam de bis bomi-
lus episcopus ex aiia provincia audeat ad aliam nes jiiJicenl cum eas insliluunl, laraen cuin ftieriut
195 HINCMARIRHEMENSIS ARCHIEPISCOPI 196
inslitutx atque lirmatx, non Hcebil judici de ipsis A tes nostras ejusdem remedio dispensalionis excubias.
judicare, sed secundum ipsas. Conditor tamen legum Et licet de singulis non indigeas edoceri, a quo jam
teroporalium.si vir bonus est et sapiens, illain ipsam probavimus acutius universa servari, gratius tamen
consulit xtemam,de qua nulli anima:judicare datum esse solet, si ituris trames ostendilur, et laboraluris
est, ul secundum ejus incommulabiles regulas, quid injuncti operis forroa monstratur. Paternas igitur
sit pro tempore jubendum vetandumque discernat. regulas, et decrela sanctissimis diftinita conciliis ab
iEternam igilur legem miindis amrois fas est cogno- omnibus servanda mandamus. In his vigilanliam
scere, judicare non fas est. > tuam, in bis curam et fratemx monita exhortalionis
XI. Cujus sentenliam et bealus Gelasius confir- oslendimus. His ea.quanta dignum est, reverentia
mat in decrelis ad episcopos per Dardaniain consti- ciisiodiiis, nulltim relinquit culpx locum sanclx
tulos, dicens (epist. 2, sub initium): < Confidirous, observationis obstaculum. Ibi fas nefasque prx-
quod nullus Jam veraciter Chrislianus ignoret, scriptum est, ibi prohibilum, ad quod nullus audeat
uniuscujusque synodi conslilulum, quod universalis aspirare, ibi concessum quid debeal mens -Deo
Ecclesix probavit assensus, nullam magis exsequi placitura prxsumere. Quoties universx poscit reli-
sedem prx cxleris operlere quam primam, qux gionis causa concilium , te ctincli fratres evocante
unamquamque synodum et sua aucloritatc conlir- B conveniant: el si quos eorum specialis negolii pul-
mat, et continuata moderalione custodil, pro suo sat intentio, jurgia inter eos oborta compesce, di-
scilicel principalu, quein bealus Pelrus aposlolus scussa sacra lege determinando certamina. Quiquid
Doroini voce percepluin, Ecclcsia nihiloroinus subse- aulem illic pro fide et veritale conslitutum, vel
queiuc, et lenuit semper, et retinei. > El Syiiiina- provida dispensatione prxceptum, vel personx no-
cbus papa ad Cxsariuin Areialensem episcopuin strx auclorjlate fuerit coiifirmalum, tolum, atl
(epist. 11): i Ralionabile csl ulsancta Arelalensis Ec- scienliam nostram instructa relationis altesta-
clesia propriis privilegiisperfruatur, el quod veluslas tione perveniat. Eo fit ut et noster animus oflicii
prxslilil, et Palruin aitctoiitas toboravit, nova non charitale dati, et tuus securilate perfrualur aceepli.
debel violare prxsuuipiio: sic taroen, ut cxierarum Deus le incolumem custodiat, fraler charissime. >
Ecclesiarum privilegia leinpoiibus acquisila non ti- XII. Et sanctus Gregorius in epistola ad Virgi-
lubeni, quia non polesl ex paiie iirinuro esse, quod lium Arelalensem episcopum (lib. iv, epist. 52):
generalilatis tangit injuriaro. Manenlibus siquidero < Fralernitati lux, inquit, vices nostras in Eccle-
his qux Patrum conslituta singulis Ecclesiis conccs- siis qux sub regno sunt prxccllentissimi filii nostri
serunt, deceniiiiius ut circa ea, qux tam in Gallia Childeberti, juxta antiquum morern Deo auctore
quam in Ilispania provinciis de causa religionis G committimus. Singulis siquidem melmpolilis secun-
emerserint, solerlia tux fralerniiads invigilet. > dum priscam consueludinem proprio houore serva-
Et post aliquanta: < Igilur quemadmodum supra 10, pallium quoque transmisimus. > Et in epistola
dixiuius, per singulas Ecclesias beneficia, qux sunt ad Doroinicuin Carthagmensem arcbiepiscopum
diu cuslodita, serveulur. > Et hiiic sanclus Hormisda (lib. xi, epist. 39): De ecclesiasticis, mquit, privi-
in epislpla ad bealum Reraigium Rhemcrum epi- legiis quod veslra fraternitas scribit, hoc poslposita
scppuro scripsil, dicens : <Dileclissiino fralri Renii- dubilatione tcneat, quia, sicul nostra defendiinus,
gio Hormisda. Suscipienles plena fralerniialis lux ita singttlis qnihusque Ecclesiis sua jura servamus.
congralulalione colloqtiia , quibus nos gerroanx sa- Nec cuilibet favente gratia ultra quam meretur
lutis lux lxlificavit indicio corporali curo spiritua- impartior, nec ulli hoc quod sui Juris esl ainbilu
Ubus officiis ineolumilate subnixia , congruum esse stimtilante derogo : sed fratres meos per orania
perspeximus hanc ipsaro quara menle gerimus verbis bonorare cupio, sicqtie studeo honore singulos sttb-
aperire lxlitiam. Agis enira suinmi documenla vebi, duminodo non sit quod alteri jure ab altero
poiilificis, dura et prxdicanda facis, et ea insinuare possil opponi. > Et ad Na(alera Salonitanum episco-
non diflers. Prxrogalivam igitur de nostri sumpsi- pum (lib. eod., epist. 37): <Quod, inquit, dicitis no-
nius eleclione indicii, quando id operatum le esse stris temporibus debere servari, qux a meis quoque
didicimus, quod cxleris agendum obnixius impera- prxdecessoribus tradila atque custodita sunt, absit
mus, ul in provinciis lanla longinquitate disjunctis , hoc a me, ut statula majorum consacerdolibus meis
et aposlolicx sedis vigorera, et Patrura regnlis stu- in qualibet Ecclesia infringara, quia mihi injuriam
deas adhibere custodiain. Vices ilaque noslras per facio, si fratrum meoruin jura perturbo. >
oinne regnum dilecti et spiritualis filii nostri Clodo- XIII. Hxc ita, ut supra ostensum est, de antiquo
vei, quem nuper adminiculante superna gratia jure singulis metropolilanis servando, et subse-
plurimis, et apostolorum temporibus xquiparandis, quenles sacratn Nicxnam synodum conciliorum
signorura miraculis prxdicationeni saluliferain canoaes staluerunt. Silicet Anliocheni, dicenles
comilanlibus, ad fidem cum gente integra convcr- (can. 9): < Per singulas regiones episcopos convenit
tisli, et sacri dono baplismaiis consecrasti, salvis nosse meiropolitanum episcopum solliciludinem
privilegiis, qux melropoUlams decrevit antiquitas , totius provincix gerere. Propter quod ad metropo-
prxsenii aiictoriiale eomniilliiiitis : augenles sludii lim omnes uiidiquc , qui negolia videnlur habere
hcijus purticipaiione roinisterii dignilatem, relevan- concurraut, et reliqua. » Et ConslanlinoppTitaiii
197 EPISTOL.*. 198
canones decreverunt (can. 2), ut illa qux sunt per \ < In Gulharum, inquit, episcopis, nullam tibi auclo-
unamquamque provinciam ipsius provincix synodus ritatem tribuirotis, quia ab anliquis prxdecessorum
dispenset, sicut Nicxno constat decrelum esse con- raeorum tempoiibus paltium Arelatensis episcopus
cilio. Et universale Chalcedonense concilium dicit accepit, qucm nos privare aucloritate percepla mi-
(can. 1): < Regulas, inquiens, sanctcrum Patrum per nime debemus. > Et posl aliquanta: « Ipse auclori-
singula nunc usque cencilia cpnstitutas propritim tale propria episcoposGalliarurn judicare non pote-
rebur obtinere decrevinius. » Et item idem (can. 19): ris, sed suadendo, btandiendo, bona quoque opera
< Decrevit itaque sancta synodtis secundum Palrtim tua eis imilanda monstrando, pravorum mentes ad
canones bis in anno episcopos in id ipsuro in una- sanclitalis sludiuin reforma, quia scriptum esl in
quaque provincia convenire , quo metropolilanus lege : Per alienam messem transiens falcem miltere
antistes probaverit.et corrigere singula, si qux for- non debes, sed manu spicas conterere ct raandu-
lassis emerserint. > care (Deut. xxiu, 25). Falcem eniro jtidicii mittere
XIV. Sic et Africx provincix sancta concilia de- non potes in ea segete, qux alteri videlur esse coro-
creverunt, ut qux in Nicxno concilio slaluta sunt missa, sed per cffecluin boni operis frumenta Do-
omni modo ronserventur, et utqui posterius ordinati minica vitiorum suorum paleis exspolia, el in Eccle-
sunt prioribus se non audeant anteferre, Unde inter B six corpus nionendi)et persuadendo, quasi maiideiiJo
cxlera ad locum dicit Aurelius (cap. 53): « Non converte. Quod vero ex aucloritate agendum est,
decuerat, inquiens, ut hxc repeteremus, nisi forte cum prxdicto Arelaiensi cpiscopo agatur, ne
exislerent inconsideraix mentes quorumdam, qux prxterroilli possit hoc quod antiqua Patruin insti-
ad bxc statuenda nostros acuerent sensus. Sed tutio invenit. >
communis hxc causa est, quam insinuavit frater et XVI. Et quod de uno hoc primate Gallicano, qui
consacerdos noster Valenlinus, ut unusquisque a sede apostolica pallium acceperat, dixit, boc et
nostrum ordinem sibi decrelum a Deo cognoscat, et de reliquis Gallicanorum et Belgicorum alque Ger-
posteriores anterioribus deferant, nec eis inconsul- manicorum primatibus est utique iutelligeiidum.
lis aliquid agere prxsumant. Qua de re dico, prout Inter quos, sicut et inter reliquos episcopos, hxc
captus animi mei relinet, eos qui pnlaverint spretis condilio regularis servatur, ut qui prius fuerit or-
majoribus aliquid prxsunieiidum , compctenter esse dinatus, prior habeauir, velut idera S. Gregorius
ab orani concilio coercendos. Xantippus cpiscopus in alia epislola ad prxfalum Auguslinum patenter
primx sedis Numidix dixii: Audivil oninium fra- oslendil. De quibus primatibus iidem sacri canones
trum prxsenlia proseculionem fralris et consacer- dicunt, ut quisquis episcoporum accusalur, ad pri-
dolis noslri Aurelii, quid ad hxc respondenl ? Datia- 'J raatem provincix ipsius causara deferal accusator.
nus episcopus dixit: Qux majorum decrevit sen- Et qui provocandum putaverint, ad priroates sua-
lentia hoslro assensui mancipabunlur, ut qux prx- rum provinciarum , sicut et de episcopis sxpe con-
terilorum conciliorum geslis lenentur Carlhaginensis siiiuiuiii est, provocent. Et episcopus, qui ad syno-
Ecclesix nostra assensione plene aputl omnes lirma dum non occurrerit, ad primatem suum jubelur
teneanlur. Universi episcopi dixerunt: Hic ordo et rationem impedimeiUi sui reddere. Et si episcopi
a Palribus el a majoribus servalus est, et a nobis inler quos causa versattir, diversarum sunt provin-
Deo propilio servabilur, salvo etiam Jure primatus ciarum, ille primas debet judiccs dare, in cujus
Numidix et Mauritanix. t provincia est locus, de quo contenditur, et quxstio
XV. Et item iidem sacri canones (conc. Milevil. per episcopos judices jubetur fihiri, sive quos pri-
c. 14): « Placuit ut quicunque deinceps ordinanlur males dederint, sive quos inter se conquerenles vi-
per provincias Africanas , litleras accipiant ab ordi- cinos ex consensu delegerint.
naloribus suis.manu eorum conscriplas, conlinentes XVII. Ordo aulem ac prxrogaliva prioralus non
consulemet diem, ut tiulla altercaiio de poslerioribus solum secundum sacros cancncs et decreta sedis
vel anterioribus orialur. Unde Pelagius , antecessor Remanx ppnlificum, inter episcppos est conservan-
sancti Gregorii, ad Childebertum regem Francorura " dus, verum et inter presbyteros, sicut sanclus Leo
scribit de Sapaudo Arelalensi archiepiscopo (Pelag.l, in decrelali sua epislola ad Dorum Benevcnlanx ci-
epist. 11), increpans eum, ut ipsius verbis utamur, vitatis episcopum, ex eisdem sacris canonibus pro-
quoniam ad pelitionem episcopi ab eo ordinati in mulgata, inter creteradiCit ad locum (epist. 6) : < Si
judicium, sequenlis civitatis episcopi, quod nulla amhienlis intentio, aut imperila faventium studia, itl
ecclesiaslica lege el ralione conceditur, judicandum quod nunquam habuit consuetuclo, poscebant, ut
juberelis occurrere, ul ipso de coiiculcato loci sui incipiens emeritis, et novellus prxferretur antiquis,
prxjudicio conquerente, illum qui usurpavii, necesse tuxfuerai induslrix atque doctrinx, ut injuste pe-
sit de illicita prxsumptione culpari. > Et sanclus tentiura desideria rationabili auctoritale cehiberes,
Gregorius vigilantissime servari decrevil ut poste- ne quem in sacerdetali propere provehebas honore,
riores se prioribus non prxferant, et ut nullus me- ad injuriam eorum quibus sociabatur inciperet, mi-
tropolilanus in alterius melropolilani provincia, in- norquc se fieret, dum in illo non bumililatis virlus,
consulto eo quiddam Juris prxsuroat, scribens ad sed elalionis vitium robprarelur. Neque enim igno-
AugustinumAnglorum episcopum (interrogatione 9): rabas dixisse Domimun, quod qui se humiliat exat-
199 IHNCMARIRHEMENSIS ARCHIEPISCOPI 200
tabitur, qui vcro se exallat, humiliabitur. Eumdem- A inconcusse Jiixta sacras regulas conservatis. Qtix
que tlixisse : Quicunque vull inter vos major fieri, tit temporibus Thcodosii et Honorii impcralorum ,
vester minister, el quicunque voluerit inler vos primns ponlificatu papx Zosimi, per septem provincias ,
etse, erit vester tervus (Marc. x, 43). Vos autem scilicet Viennensem, Lugdunenscm, Narbonenseni
quxritis de pusillo crescere et de honore majores primam et secundam, et Alpinam, et Novempopn-
esse. Ulrumque enim inordinatum, utrumque prx- lanam, ct secundam Aquitanicam emanavit, ut de
posterum est, et omnis laborum fructus auferlur, his provinciis honorati vel possessores, judices ct
omnis meritorum mensura vacualur, si tantum quis episcopi prxraiarum provinciarum, ab Idibus Au-
assequiliir dignitalis, quantum adulalionis obtinuit, giistiquibuscunque mediis diebus in IdusSeplembris,
ut cupiditas eminendi non solum superbientem mi- in urbe Arelalcnsi, quxct Conslantina vocatur, aJ
nuat, sed eliam coiiniventein. Si vero, ul asseritur, concilium forense vel ecclesiasticum convenirent.
primi secundique presbyleri circa Epicarpium sibi- Ila ut de Novempopulana et secunda Aquitanica ,
met prxponendum, tara buic assenlaliofuil, utiilum qux provincix longitis conslilutx sunt, si eorum
cum sui dedecore poscerent bonorari, nec hoc qui- jutiiccs et metropolitanos occupatio cerla relinerel,
dem illisproprio sejudicio Jejicientibus triliui debuit legalos suos juxta consuc(udincm milteren(, sieut
quod volebant, cui lam miserx veluntati le dignius in etlicto prxfatorum imperalorum, et in epistolis
fuerat obviare, quam cedere, Deformis aiitein et apostolicx sedis ponlificum invenittir. Deinde bie.
ignava subjeclip bene sibi consciis, et non irrilam priinaius per prxfatas provineias Viennensi civitali
facienlibus gratiain Dei, prxjudicare non poluit, ut commissus est, indcque hanc soiliciludinem cpisco-
primatcs suos quocunque commercio in alterutrum pus Arelalensis recepit.
transferentes, subsequentium suoruin minuerent di- XIX. Demum in regno Clodovci, nuper cum nte-
gnitalem, et qitem ulliinum sibi anteposuerant, cx- gra genle ad fidem conversi per sanctam prxdica-
teris prxraineret. Prxdicti igitur preshyteri, qui lionem beati Reroigii, Domino cooperanle etserrao-
indignos se bonoris sui ordine sunt professi, licet nem cunfirmante sequentibus signis, beatus Horraisda
privari etiam sacerdotio mererenlur, tamen ut eis viccs suas eidem sanclo Remigio Rhemorum Duro-
pro appstolicae sedis pietate parcatur, ultimi inter corlorum antiqux metropolis episcopo, qux prxce-
omnes Ecclesix presbyteros habeantur. Et ul judicii denlibus temporibus babuit sub se duodeciin civita-
sui sentenliam ferant, inferiores etiain illo erunt, tes, videlicel Suessionuro, Catalaunorum, Veroman-
quem propria sentenlia sibiraet prxtulere, cxtcris dortim, Atrebalum, Camaracensium, TPrnacensium,
omnibus presbyteris in eo ordine permaiieniibtis, r SilvaitecUim, Belgivagorum, Ambianensium, Mori-
quem unicuique ordinationis sux lcinpus ascripsit. ntiro, id esl, Poiilicnm, Boiioniciisiuiii,elLaiidunum
Nec qtiisquain prxler prxdictos duos iinminutx di- Clavatum, in quo castro cx sua parochia idem sau-
gnilatis palialur injuiiam, sed in eoruro statum clus Remigius Afiicanorum canonum el apostolica
tanlumnioJo hoc recurrat opprobriuro, qui novello fultus aucioritale consliluit episcopum, per Belgicas
et immature ordinato inferioresfieri elegere, ut illam et quasdam provincias Gailicanas commisit, ut Dci
evangelicara scnieniiam ad se senliant pertinere, ecclesias, quas Franci adhuc pagani devastaverant
qua dicitur : Quo judicio Judicaveritis, judicabitur et incenderant universa prxdanles, ct quxcunque
de vobis; et qua meusura mensi fueritis, eadem perperam gesta fuerant, ad debitum stalum reduce-
remelielur vobis (Matth. vn, 2). Paulus vero presby- ret, manente privilegio Arelalensi Ecclesix in sibi
ter ordinem stium," de quo laudabili firmitate non antiquiuis delegatis provinciis.
cessit, oblineat, nec ulterius aliquid in cujusquam XX. Postea vero, tempore heati Gregorii Virgilius
prxsumalur injuriaro. > Arelatensis episcopus, pctente Childebeiio rege, in
XVIU. Hxc ita de jure singulis melropolitanis regno ipsius, sicut decessores illius in prxfatis pro-
conservando, et ul posteriores se prioribus suis non vinciis habueraut, hanc delegationem eodem beato
prxferant, sed ordinem sibi a Deo traditum quique p Gregorio committente suscepit (lib. iv, epitt. 52).
conservare procurent, a Nicxnis canonibus Spiritu Denique lempore Caroli principis, quando propter
Dei conditis, el lotius mundi reverenlia consecratis, disconliain ct conlentioncm de principalu inler eura
cxleristpie sacris canonibus irrcfragabiliter decretis, et Raganfredum, et frequenlia ac civilia imo plus
ac providentia et auCtoritate pontificum aposlolicx quam civilia, quia inteslina et parricidalia belia, in
sedis ex eisdem canonibus promulgatis, ad eorum qui Germanicis et Belgicisac Gallicanisprovinciis omnis
sciunt memoriam, vel nescientium forte notitiam religio Christianilatis pene fuit abotita, ita ut episco-
commemorare debere putavimus, quoniam in Cisal- pis in paucis locis residuis, episcopia laicis donala
pinis provinciis delegatio vicium aposlolicx sedis , el rebus divisa fuerinl, adeo ut Milo quidam lonsura
propter Simoniacam hxresira exslirpandam, et ad clericus, moribus, babitu, el aclu irreligiosus laicus,
prxsumplionem, quia laici polentes rcpcnte tonsura- episcopia Rhemorum ac Trevirorum usurpans insi-
banlur, et ordinabantur episcopi , amputandam , mul, per mullos annos pessumdederit: et multi jam,
sicul in apostolicx sedis ponlificum, maxime autem maxime in Orienlalibus regionibus, idola adorarent,
in beali Gregorii epislolis legimus, fuit exorla, pri- et sine baptismo manerent, Gregorius a primo se-
vilegiis siugularum provinciariiin metropolitanis cundus, sed et terlius Gregorius. Winfrid cogno-
201 EPISTOLJE. 202
mento Bonifacium legalum aposlolicx sedis ad refor- A rum ac prxdecesscrum sucrum ccilato, ila dicit ad
mandam Christianiialis religionem, primo presbyte- locum. Inter hxc quidem et boc sancimus, ne quili-
rum, postea vero episcopum ordinatum direxerunt. bet tux dicecesees regulis subjectus Ecclesix, te
Cui per annos viginti quinque in eadem prxdicalione centempte, impune audeat seu valeataliena expetere
sine cardinali sede laboranti, prxfatorum successor aut exspectare judicia, ut almorum traditionibus
Zacharias papa inter caetera in privilegio sibi directo Palrum canonuraque promulgationibus est consti-
scripsit atque firmavit ad locum ita dicens (epist. 14): tutum, salvo in omnibus Jure apostolicx nostrx se-
< Ubi Deus prxdicalionem tuam auxit, oblinere vo- dis, ut ab ipso veluli Christo sacris est cautum cano-
luisti, ut tibi episcopalem Ecclesiam, vel successori- nibus : sed cuncti, sive in prxlatione, sive in subdi-
bus tuis confirmare debeamus, juxta eorumdera tione debila, ordincnfab ecclesiasticis regulis tradi-
filiorum nostrorum Francorum pelitionem. Et idcir- tum observantes, obediant et studiosius, obtempe-
co auctoritate B. Petri apostpli sancimus, ut supra- rare procurent.
dicta Ecclesia Mcguntina perpetuis temporibus tibi XXIII. In quo decrelo et beali Innecentii scriben-
et.successoribus tuis in melrepplim sit cenfirmata, tis ad Victricium Rothomagensem episcopum est
babens sub se has quinque civitates, id est, Tungris, secutus deerelum, quo dicit (Innocent. /, episl. 1) :
Coloniam, Warraaciam, Spiratiam, et Trectis, et B « Si qux, inquiens, causx vel contentiones inter
Germanix gentes, quas tua fraternitas per suam clericos, tam superioris ordinis quam etiam infe-
prxdicationem Christi lumen cognoscere fecit. His a rioris, fuerint exortx, placuit ul secundum synodum
nobis diflinitis, per hujus nostrx confirmationis pa- Nicxnam, congregatis ejusdem provincix episcopis,
ginam in tua Ecclesia perpetuis temporibus pro sui judicium lerminetur. Nec alicui liceat, sine prxju-
confirmationehxc conservari mandamus. >Sicenim dicio tamen Romanx Ecclesix, cui in cmnibus cau-
et sacri Africx provincise canones (cap. 86) decreve- sis debet reverentia custediri, relictis his sacerdcti-
'runt, ut quos adminiculante divina gratia episcopus bus, qui in eadem provincia Dei Ecclesias nutu
potuerit lucrari ad calholicam unitatem, ad ipsum divino gubernant, ad alias cenvplare provincias.
pertineant. Quod si quis forte prxsumpserit, et ab ofliciocleri
XXI. De primatu quoque in aliis provinciis item summotus, et injuriarum reus ab omnibus judicetur.
idem Zacharias papa ad eumdem Bonifaciuro scripsit Si au(em majores causx in medium fuerin( devolu-
lioc modo (epist. 8): <Et quia si deberes in Bajoarix tx, ad sedem apostolicam, sicut synodus statuit, et
provincia jus haberc prxdicationis sciscitasti, an beata cpnsuetudo exigit, post judicium episcopale
non, quam a decessore nostro habuisti concessam, referantur. > De qua hic specialiter reverentia
nos denique, auxUiante Deo, ea qux tibi largitus est C dicat, apostplicx sedi reservari debere, cui in
dccessor noster, non minuimus, sed augemus, et omnibus rebus debet reverenlia Custodiri, sicut
non solum Bajoariam, sed etiam omnem Galliarum synodus s(a(ui(, et vetus consuetudo exigit, et
provinciam, donec te divina jusseril superesse ma- quos canones, terlio et quarto ac septimo demon-
jestas, nostra vice per prxdicationem tibi injun- strat capitulo.
ctam, qux repereris contra Christianam religionem, XXIV. De quibus et S. Gelasius in commonitorio
vel canonum instituta, spiritaliler stude ac ad nor- dato Faustp contra Orientales episcopcs dicit ita
mam rectitudinis reformare. > (epist. 3) : « Viderint ergo, si alios habent canones,
XXII. Sed et cum Ebbo quondam Rbemorum quibus suas ineptias exsequantur. Cxterum isti, qui
episcopus sein synodo quadraginla quadtor episco- sacri, qui ecclesiastici, qui legitimi celebrantur, se-
porum scripto et propria subscriplione ac viva voce dem apostolicam ad judicium vocare non possunt. >
pro crirainibus suis damnavit, et a sacerdolali mi- Et aliquanlo superius : « Ipsi sunt canones, qui ap-
nislerio alienum reddidit, quem postea Sergius papa, pellationes totius Ecclesix ad hujus sedis examen
sicut eliam in gestis ejus legitur, condemnavit, de- voluere deferri, ab ipsa vero nusquam prorsus ap-
functo domno Ludovico imperatore, conlentione de pellari debere sanxerunt, > et reliqua. Qui vero
** prxfalam epistolam sancli lnnocenlii ad Victricium
regno inler filios ejus exorla, primum ad Lotharium,
dcinde ad Ludovicum damnatus idera Ebbo se con- Rothoroagensem archiepiscopum, ex sacris canoni-
tutit. Qui reges, quoniam per merita sanctorum, bus promulgatam, de qua prxmissi decreti ejus
adminiculanle Domino et domno noslrp Caroto, sentenliam hic posuimus, diligenter a principio sui
violentia non valebant, per insidias, tam apud apo- asque ad finem relegerit, inveniet eadem de privi-
slolicam sedem quam et apud quoscunque valebant legiis singulorum melropolitanorum, scilicet prima-
episcopos, et quaquaversum polerant, Rhemorum tuum provinciarura, quae et sanctus Bonifacius ad
episcopo laqueorum tendicula injicere qux prxpara- episcopos Gallicanos ct ad Hilariura Narbonensem
verant, et res ipsius Rhemensis Ecclesix, qux in episcopum consliluit, videlicet, ut nullus metropo-
diversis regnis silx sunt, a pluribus usurpari ccepe- lilanus duas metropolitanas civilates, duasque pro-
runt, gratia et noraine Benedictus papa, in privile- vincias debeat babere subjeclas, sed unaquxque
gio Rhemorum episcopo, qui nunc eidem servit Ec- provincia metropolitani sui in oranibus rebus ordi-
clesix, B. Petri et apostolicx ipsius scdis auclori- nationcm seniper cxspectet, et de majoribus causis
tate, secundum sacros canones, ct decrela decesso- ad scdcro aposlolicam singuli metropolitani ex suis
PATROL. CXXVI. 7
203 HINCMARIRHEMENSISARCHIEPISCOPI 204
provinciis post episcopale judicium referant, ul j\ tne servum feci (I Cor. ix). Non enim nosmelipsos
quidquid singuli metropolilani curo suis suffraganeis prwdicamns, sed Jesum Chrislum Dominumnostrum,
duxerint decernenJum, cuni relaturo ad sedem ape- nos aulem servosveslros per Jesum (II Cor. iy), salva
slolicaro fuerit, ejus, ut condecel et necesse est, memorata contiiiione privilegii gralia el nomine
auctorilate firinetur, aut emendetur. Benedicli. Si autem non desierit digitura exten-
XXV. Sed et qui vigilanter eamdero epistolam dere, et loqui quod non prodest, audiet cum
recensnerit, reperiet bealum InnocenUum decre- Apostolo : Tu quis es, qui^judkas alienum servum?
visse, ea qux in illa scripla sun(, et a cunclis pro- Domino suo slal aut cadif. Stabit autem : polens est
vinciaruni priniatibus ei ab omnibus episcopis de- enim Deus statuere illum (Bom. xiv, 4); et: Mihi pro
bere servari. Et ilein in prxfato bcati Benedicti minimo est, ut a vqbisjudicer (I Cor. iv, 3); ne illa,
papx privilegio est Jecretum : « El hoc promulga- qux auclorilate canonica atque apostolica aedificata
ratis alqtie staluiinus, ut te,.qui priinas ipsius pro- sunt in prxfalo privilegio, mea deslruantur consen-
vincix esse tlignosceris, nullius unquam infesla- sione, dicente magno papa Leone ad Leonem Au-
tione conlra canonica apostolicaque decrela, sive gustum, cum peteretur annuere qux illi fasnon erat
judicia ecclesiaslica tilii commissa, aut virlule aut consentire (cpist. 84): « Si qux, inquit, destruxi,
facultate nutlari, vel ante audienliam Romani pon- 1B hxc xdilico, prxvaricalorera me consiiluo, el eis
tificis, a quocunqiie damnari statuimus, oranemju- me ultiomim conditionibus suhdo, quas non solum
dicantli ordinem comprehendil, ut suis vitlelicet li- aucloritas bealx meraorix principis Martiani, sed
bere ulens legaliter ac regulariter, si judicandus etiam ego mea consensione firmavi, quia, ut idem
est, ad elec(orun) judicum, vel ad ejus vicarii, cum alibi dicit, sicut in mala suasione delinquitur, ita et
fucrit specialiler ad hoc deputatus, judiciura inira in inala consensione peccatur. >,Sequitur in eodem
sux terminos provincix provocetur pro certis exi- privilegio.
stenlibus causis, quibus majores nalu legaliter ac XXVII. «Et, hoc vpluraus, ne quilibet ex provincia
regulariter apud canonicos judices accusari valent, el dioecesi melrppoli tux tibique subjccta, Jus se-
«Heruin et dilationura, atque in discussione perso- cundtim ecclesiasticas consliitiiiones primalui Ec-
narum accusantium et leslificantium, utruin debeant clesix lux et tibi debilura quoquo mqdo per con-
vel non debeant ad accusationem vel lestiiiionium teiiiptum ccnvetlerc, aut ubi veJ,Ecclesix tux quam-
admitti, canonica et legali forma servata, et sic de- cuiique viclentiam.cpqtrq eadero caupfljca censliluta
mum legaliter vel regulariter convictus vel confes- et decrela Romauorum pontifieum, perlinaciter
sus apostolici papx judicio primas Rheroorum pro- inferre prxsumat, ctira anathemalis interpesilione,
vincix reservelur, sicut S. Leo ad Anastasium cui C nostra aposlolica et beati Petri apostoloruni prin-
vices suas commisit de metropolitano scripsit epi- cipis auclpiilate prpbibemus. Optamus fraternita-
scopo (epist. 88) : Sed etiam, si quid grave into- tem tuam in Cbristo nunc et semper bene valere. >
lerandumque gessisset, nostra erat exspectanda Qux constilulio quantum sacris canonibus Nicxnx,
censura, ut nihil prius ipse decerneres, quam quid Antipchenx, Chalcedonensis, Sardicensis, et Africx
nobis placeret agriosceres. > Unde et in prxfalo provincix synodis, sed; et decretis apostolicx sedis
privilegio sequitur : « Sed si compellatus appellare pontificum ac sacris legibus cpnsonet, nemo est
ad hanc sanctam sedem volueris apostolici papx qui dubitat, si sacros canones«t decrela sedis Ro-
judicio reservari, noslra, imo beati Petri aposloli, manx pontificum ac venerandas lege% cognitas
auctoritate prxcipimus, nec alicui cujuscunque juri habet. Quia eniip scriptum est: Post concupiscen-
vel judicio te subjici, excepta potestate sedis Roma- tias tuas non eas (Eccli. xvm); et: Alliora te ne
nx pontificum. > quwsieris (Eccli. ni); et beatus scribit Hormisda :
XXVI. Et in hac senleniia canonici privilegii Elevalio semper afferl saluli pcriculum , per quam
domni Benedicti altendat, si quis forte supra men- ipsius invenlor diabolus angelica powstate privatus
suram suam ire voluerit, et non de his quibus dicit. est, satis superque suffecit, ac suificit, semperque
Dominus : Ecce ego mitto vos (Matth. x), sed de his ° sutficiet prxsignato Rhemorum Ecclesiaeservienti,
esse delegerit, de quibus Dominus dicit: Ipsi ibani, qux per sacros canones et decreta sedis Romanx
et ego hon mittebam eos (Joan. xxiu); quia primas pontificura unicuique sunt metropolitano collaui.
Rhemorum provincix apostolici papx judicio reser- XXVIII.Hxc tantum propter vitandam prolixita-
vari B. Petri apostoli auctoritate cum anatheinalis tem , quia hinc suflicienter in canonibus sacris et in
interdictione prsecipitur, et nec alicui cujuscunque decretis prxdecessorum suorum habelur, de privi-
Juri vel judicio subroitti periiiiuiiur, excepta po- legio donini Benedicli, quod in scripio sanctx
testate sedis Romanx pontificum. Contra qux si Romanx Ecclesix noscilur contineri, et in.synodo
aliquis nostratiura prxsumere non voluerit, sed apud Suessiones ostensum est, et si uecesse fuerit,
obaudiens Aposlolum dicentcra : Nihil per conten- adhuc valet ostendi, duxiraus commemoranda : non
tionem, neque per inanem gloriam (Philip. n), cha- ut domni et Patris nostri apostolici papx Joannis
ritose, sicut frater a fratre, qux paciset dilectionis canonicis el aposlolicis prxceptionilms, quod absit,
sunt expetieril, audiet cum Apostolo : Cum liber resulteinus, qui etiam anle et post privilegia bxc
essem ex amnibut, duntaxat vobis, omnium vestrum collata, sedis apostolicx jussione, et domni tunc
205 EPISTOLiE. 906
regis Caroli, nunc autem gratias Deo iroperatoris A esse qux gessent.Quanta enim vicariis beatissimi
Augusti, verum el invitalione confralruin ac cocpi- Petri apostoli judicabitur esse reverenlia, si qux in
scoporum nostrorum, sequentes aposlolicain regu- sacerdolio prxcipiunt, eisdeni iranseuniibus dis-
lam , qux «Jicit : Per chariialem servite invicem, solviinlur? > El sanctus Leo papa in decretis suis
subjecti invicem in limore Chrisli (Gal. v) , per prxfixit (episl. 1) : <Hoc itaque adroonitio nostra
diversa loca diversasque provincias , ad synoJos denunliat quod si qnis fratrum conlra hnecconslitula
convenire studuimus, et prout dederil Doroinus venerit, vel venire tenlaverit , et prohibita fuerit
possc sludebirous, ut prsedictum est, et sxpe dicen- ausus adroittere, a suo se noverit officio submo-
duro est, quia non ab re est sxpius verbo repetere, vendum, iiec communionis nostrx fulurum esse
quod semper necesse est animo retinere, servato consorlero , qui socius esse noluit disciplinx. Ne
jure privilegii doroni Benedicti, si nos fralerna cha- quid vero sit, quotl prxtermissum a nobis forle
ritas invitaveril, poiiusque jussio apostolicx sedis , creclattir , omnia decretalia conslituta , tam beala;
et prxceptio domni noslri Caroli imperatoris Au- recordationis Innocentii, qtiam omniuin decessoruro
gusti nos ad synodum , sicul prxcipiunt regulx, nostrorum , qux de ecclesiasticis ordinibus et ca-
vocare decreverit pro talibus, qux forte provinciali nonum promulgala sunt disciplinis, ita a vestra cli-
nequiverint examine diffiniri, maxime in causa fidei B lectione cuslocliridebere roanclamus, ul si quis in
vel generalis religionis, sicut in apostolicx setlis illa coinmiserit , vcniam sibi dcinceps noverit denc-
ponlificum , et in epistelis legimus Auguslpriim. gari. » Quia enim in Lege et in Evangelio tluoiiiin
Qupniam imperatorein auctoritate convocatas gene- vel irium leslium rata scntentiaconiprobatur, quanto
rales synodos, et in bisloriis ecclesiasticis et in epi- studio lioruin qualuor, t!c qttalibus dicil Dorointis :
stolis aposlolicx scdis pon(ilicum reperinius. Si duo ex vobis consenserinl super lerram, de omni
XXIX. Ei sanclus Gregorius reges Francorum re fiet, tle prxstitutis anteriorum privilegiis consei-
synodps in Gallicis et Belgicis provinciis convocare vandis miiforinis senleniia dcbcat conservari, cor-
sxpe commonuil. Sed quoniam , ut Leo monuit daltis quisquc attendat, ct unJe quisque noslralimii
(epist. 56 ad Anatolium), mens potenlix avida nec pro fideli rcvcrciitia ac conscrvalioiie mciiluin sibi
abslinet velilis, nec gaudet concessis, el diflicile est bealx remiineraiioiiis polest acquirere, ne prxva-
ut cupiditas iniproborum non aliquid supra mensu- ricantio periculuro incurrat, magnopere caveat.
rarn moliatur appeiere : ne quis nostrum oblitus XXX. TanJem brevilcr coroiiieinoiare censtiiroiis,
prxceplionis Aposloli, imo per Apostolum Domini, quia sancto c( veneraiulo viro Bonifacio in Frisia
qui dicit : tn oinnibus exhibeamus nos ipsos sicut * verbuw Doniiui prxJicanle, anno Incarnationis Do-
Dei ministros, nemini dantes ullam offensionem,ut minicx 75 i, niarlyrio coronalo, el Simoniacx lix-
non vituperelur ministerium nostrum (II Cor. vi) , resis pravitate, et neopbylorum prxsumptione , :tc
aul improbitate, aut assenlaiione contra prxfata cxtciis quibusque pro leinporiim oppoiiimilale et
privilegia pertinacitcr moliatur insurgere , et peri- qualitale corapositis, hactenus proviucix Cisalpinx,
culum intenlaix dainnalionis possil incurrere , de- temporibus Pippini regis, et Caroli ac Ludovici im-
cerneule Zosiuio papa ad Aureliuro , et universos peralorum, sine hoc primiceiio, vel primale a sede
episcopos per Afripam constitutos , universosque apostolica delegato annos circiter viginli trcs (into
episcopos per Gallias et septero provincias consti- annos nonaginta) inaiiserunl, et metropolitanis sin-
tutos, et universis episcopis per Hispaniam consti- gulis suo Jure servato , apos(olicx sedis favore, et
lutis, a pari (epist. 6). « Cum adversus, inquit, sta- principuni suorum dispositione , secundum sacros
lula Palruni venilur.non lantum illorura providentix canones, et decrela ejusdem sanctx sedis ponlifi-
alque senlentix , qui in xvum victnra sanxerunt, cum, quxque fuerunt agenda, venerabiles episcopi
sed ipsi quodammodo fitlei et catholicx disciplinx per auctoritatera canonum sacrorum, et decrela se-
irrogatur iujuria.» Et sanctus Hilarus papa, ut supra dis Ronianx pontificum peregerunt.
ostendimus, dicit (epist. 11) : < Non minus in san- n XXXI. Diogo interea Melensium episcoptts, faslu
clarum traditionem delinquitur sanctiones, quam in regix prosapix subvectus, hanc prxlalioiieni in Ci-
injuriam ipsius Domini prpsilitur. > Et sanctus papa salpinis regionibus, nacta quadam oc.casione,lempore
Symmachus ad Cxsarium Arelatensem episcopum Lotharii imperatoris apud Sergium papam obtinuit;
dicit (epist. 1) : < Cura ad Triuitatis instar, cujus sed quod affeclu arobiit, effeclu non babuil; etqtiod
una est alque individua poteslas unum sit per di- efficacix usu, non consenlientibus quibus intererat,
versos antisliles sacerdotium, quemadmodum prio- oblinere non, poluit, palientissime ul eum decuit
rum stalula a sequentibus convenit violari? Huc loleravil, ne scandalum iratribus et consacerdotibus
accedit quod hxc si eveniat sentenliarum varielas, generans, schisma in sanctam Ecciesiam iutroJucc-
ad ipsam sacrosanctam catholicam religionem cre- re(. Quem lantx generosilatis ac Jignilalis virura
dimus pertinere, cujus omuis potestas infringitur, quisque nostrum imitari debuerat, ue indebite appe-
nisi universa qux a sacerdotibus Domini semel teret quod non habebat, qui sine contciHionc npp
Statuuntur perpetua sint. Quod alias contingere exsequi perlulit quod adeptns fueral. Cum legamus,,
poterit, si successor decessoris actibus non tribuerit quia pravorum prxsumptio, non solum ex sua tor-
firraitatem, et roborandp qux gesta sunt, faciat rata titudine, verum etiam cx ccroparalione reclorum,
207 HINCMARIRHEMENSISARCHIEPISCOPI 208
quam sit damnanda monstratur, dicenlc Scriptura: .A super attitudinem nubiuml Pcslitenlia et gladiusper
Probala autem virlus corripit insipientes (Sap. n). mundum sxvit, gentes insurgunt gentibus, lerra
Quanlumque fralernum scandalum, ut ex altitudinis cencutilur , crbis cum habitatcribus suis terra de-
nostrx rapina, si forte aliquis noslrum hoc morbo biscenle sorbetur, omnia enim qux prxdicta sunt
laborat, fratribus scandalum non generemus, vitare fiunt. Rex superbix prope est, et quod dici nefas
debeamus, Domini sentenlia demonslrat dicentis ad est, sacerdolura est prxparatus exercitus, quia cer-
Petrum, ut vitando scandalum exigentibus censum vici militant elationis, qui ad hoc positi fuerant, ut
pro eo et pro se daret, quem non debebant. ducatum prseberenthumiHtalis.Sedhac inrc, ctianisi
XXXII. Et quoniam anni triginta secundum leges nostra lingua minime contradicat, illius virlus con-
publicas, ut notum est, et Juxta constitutionem ec- tra elationem in ultionem erigitur, qui supcrbiae
clesiaslicam, ut demonstrat Gelasius papa, huraanas vitio per semetipsum specialiler adversatur. Hinc
adimunt quxsliones, et Jusliniana lege, ac decrelo enim scriptum est: Deus superbis resistit, humilibus
fteali Gregorii ex eadem Tegeproroulgato, negotia autem dat graliam (Jac. iv, 6). Hinc rursus dicitur:
iirier venerabiles Ecclesias, ac monasleria, locaque Immundus cst apud Deum qui exaltat cor; hinc con-
religiosa anni quadraginta determinant, si supersli- tra superbienlem hominem scriptum est: Quid su-
tiosus appetitus excellenlix avidarum menlium no- .B perbis, tcrra et cinis (Eccli. x)? Hincper semelipsam
slrarum sufferre valeret, non sedera apostolicam, Veritas Jicit: Omnis quise exallat humitiabitur (Luc.
vel aures imperiales, sine ulla nova necessilate, pro xiv, 11). Qux ut nos ad viam vitx per humilitatem
hoc indebito supercilio inquietaret, cum quies epi- reduceret, in scmelipsa dignata esl quod nos admo-
scoporum Cisalpinarum provinciarum , sine hujus nct demonstrare, dicens: Discitea me quia mitis tutn
inquietudinis scandalo alque dispendio, post tanla et humiliscorde (Matth. xi, 29). Nunquiduam mcnle
tempora ntanere valeret. Si enim quique nostrum excidil, quod Veritas dicit : Qui scandatizaveril
regulam pastoralem beati Gregorii sequi per «Jrunia unum de pusillis istii qui in me credunt, expedil ei ut
ut debueranius maluisseraus, metasnostrx mensurx suspendatur mola asinaria in collo ejut, et demerga-
nequaquam transcenderemus, et quod cujuscunque tur in profundum marit (Malth. xvui, 6) ? Quod ta-
noslratium civitas unquam non meruit, appetere men si considerare negligimus,contra tantx elalionis
devilaremus. Timere quippe ac cavere debemus, lumorem judicia superna vigilabunt. >
qux passimbeatusGregorius in epistola ad Joannem XXXIII. His ila se habentibus, quia, ut sanctus Leo
Constantinopoliianum episcopum Roina scripsit, et dicit (epist. 56), quoties ob occurrentes causas ge-
unicuique nostrum altiora se quxrenti de ccelo dicit neralis congregatio facla fuerit sacerdotum, diflicile
^
(lib. II, epist. 38): < Perpende, inquiens, rego, quia est ul cupiditas improborura uon aliquid supra men-
in hac prxsumptione lemeraria pax tolius turbatur suram moliatur appetefe, sicut sxpe et etiam in uni-
Ecclesix, et gralix contradicitur communiter omni- versalibus synodis legimus accidisse, si quid in hoc
bus effusx. In qua nimirum ipse tantum erescere humilitatis nostrx conventu, duorum vel trium fa-
poleris, quanlumpenes temetipsum decreveris: tan- vore, ac paucorum silenlio, fastu imperialis poten-
toque major efficeris, quanto te a superbi et slulti tix, contra suprascripta sacrorum canonum et apo-
vocabuli usurpatione restringis , atque in tanlum stolicx sedis pontificum decreta ex eisdem sacris
proficis in quantum tibi non studueris derogando canonibus promulgata, contraque singulis metropo-
fratribus arrogare. Quis, rogo, iu hoc tam perverso lilanis antiqua privilegia, etiam et per sacras leges,
vocabulo, nisi ille ad imitandum proponitur, qui de- quibus una cum venerandis canonibus sancta mode-
spectis angelorum legionibus secum socialiter con- ratur Ecclesia, conservanda, immaturo atqueincon-
stilulis, adculmen cohalus est singularitalis erum- siderato jussu est superinductum, sive sancitum,
pere, ul et nulli subesse, et solus omnibus prasesse prohibeute Domino, ut non plantelur nemus secus
viderelur? Qui eliam dixit : In cwlum conscendam, templum suum, id est ne obumbrelur, et decolorelur
super aslra cmti exaltabo solium meum; sedeboin typo lerreni principatus sinceritas etfulgorhumili-
monte lestamenti, in tateribus Aquilonis. Ascendam tatis ecclesiasticse, juxta decrela myslicx Nicxnx
super altitudinem nubium, similis ero Altissimo (Isa. synodi, quodicitur : < Siduo aul tres propter con-
xni, 14). Quid enim fralres tui, omnes universalis lentiones proprias contradicunt, obtineat sentenlia
Ecclesix episcepi, nisi astra cceli sunt ? quorum vita plurimorum, spretisque, ut diximus, si duo vel tres
simul el lingua, inter peccata erroresque hominum, propter assentalionem forle non corde, sed verbo,
quasi inter noctis tenebras lucent. Quibus dum cu- vel silentio conspiraverunt, generalitas noslra Deo
pis temelipsura vocabulcelaticnis prxponere, eorum- auctore non anntiit, Sed corde ac contradiccnte ore
que nomen lui coinparalione calcare, quid aliud di- constantissirae abnuit, et sententia plurimorum de-
cis, nisi in cmlumconscendam, super astra cceliexal- bitum robur alque vigorem obtinuil, obtinet, ac ad-
tabo solium meum? An non universi episcopi nubes juvante Domino perpetim oblinebit. > Quia, ut me-
sunt, qui et verbis prxdicationis pluunt, et bonorum moratus sanctus Leo ad Maximum Antiochenum
.operum luce coruscant? Quos dum vestra fraternitas episcopum scripsit (epist. 66): < Si quid a quoquam
despiciens sub se premere conalur, quid aliud dicit, conlra Nicxnorum canonum statuta in quacunque
njsj hPC quod ab antiquo hoste dicitur: Ascendam synodo vel tentatum est, vel ad tempus videtur ex-
209 EPISTOL^. 210
tortum, nihil prxjudicii potest mviolabilibus inferre j\ absit, non mediocre periculum est, qui cum parere
decretis. Et facilius crit quarumlibet consensionum debeanl despiciunt. >
pactura dissolvi quam prxdicloruin canohum re-
EPISTOLA XXXI.
gulas ex ulla parte corrumpi. >
ADQUEMDAM EPISCOPUM.
XXXIV. De eo autem quod quidam frater impe- De translalionibus
riali edicto velut dato sibi collatum fuisse (quod non episcoporum, contra Actardum
Namnetensem.
Uli, sed nobis de illo, sicut lectionis audilu compe- v"" "*
(Apndeunidem, ex codiceVirdunensi.)
rimus, a sede apostolica est direclum, quibus non
est donatum)visusest exsultasse, idem sanctusLeoad Servus Christi et servorum ejus dilecto fratri et
Anatolium Constantinopolilanum episcopurn scripsit venerabili episcopo salulem.
De quibus apud exiguitatera meam prudenlia tua
(epist. 54): « Alia, inquit, ratio est rerum sxcula- el mox ac festinato brevilerque sibi quitl
rium, alia divinarum, nec prseier illam petram perquirit, inde sentiam obnixe responderi deposcit, obediens
quam Dominus in fundamento posuit stabilis erit
ulla construclio. Propria perdit, qui indebiu concu- poslulanli respondco cui negarc nibilhabeo, quia nec
dicente Scriptura : Qui abscondit frumenia
piscit. > Et ut Gelasius dicil, nunquam invenitur de debeo,malediciiur in benedictio autem super capnl
pontificibus nisi Ecclesiam judicasse, et non esse B vendentium populis,
humanarum legum, de talibus ferrc sententiam abs- (Prov. xi, 26) ; id est, qui scienlix
verbum abscondit, a Doroino audiet: Serve male et
que Ecclesix principaliter constilutis ponlificibus,
obsequi solere principes Christianos decretis Eccle- piger, quare non dedisli pecuniam meam ad mensns,
et ego veniens recepissemulique quod mettm est cum
six, non suainprxponerepotestaleni, episcopiscaput usura?
subdere principem solitum, non de eorum capitibus (Luc. xix,23.) Benedictioautera super caput
vendenlium, quoniam qui dal conservis in leinpore
judicare. tritici raensurain, aDomino audiel: Euge, serve bone
XXXV. Et in lege Valenliniani, Thecdpsii et Ar- ei fidelis, quia super pauca fuisli fulelis, super mnlta
cadii decretum est de episcopis : < Habent, inquiunt, le consliluam (Matth. xxv, 21). Et quidam calholi-
illi judices suos, nec quidquam his publicis cominune cus doctor ait : Invidix siquidcm maculam tle sese
cura legibus, quanlura ad causas tamen ecclesia- non abluit, qui alleri conferre denegat hoc quod
slicas pertinet, quas decet episcopaU aucloritate seniit. Igitur qux non suffers tibi per tcinpus
decidi. > Qux non dicimus, quoti absit, poleslali ac plenius ac latius responcleri, breviter ac capilula-
per hoc Dei ordiuationi resislenles, sed potius ob- tim, ab exordio rei Imjus incipiens, ad inlcrrogala
sequenies, quia sicut Dominus prxcepit reddi qux C rescribo.
sunt Cxsaris Cxsari, et qux sunt Dei Deo (Matth. I. Ad quid Dei Filius forraam servi accepit Apo-
xxn), ita quae sunt imperatoris obsequia obedienter slolus monslrat dicens : Per unum hominem pecca-
ipsius obsequiis exhibemus, et qux sacerdotii sunt lum inlravit in mundum, et per peccatum mors, et
ordini sacerdotaU dependimus, sicul memoratus ita in omneshomines pertransivit, in quoomnes pecca-
sanctus papa Gelasius ad Anastasium imperatorem verunt. Fidelis sermo et omni acceptione dignus,
discrevit atque decrevit (epist. 10) : « Duo sunt, quoniam Jesus Chrislus venit in hunc mundum pecca-
inquiens, imperator Auguste, quibus principaliter lores sulvos facere. Omnesenim peccaverunt, et egent
mundus bic regitur, auctoritas sacra ponlificum, et gloria Dei (Bom. v, 12).
regalis potestas, in quibus tanto gravius estpondus II. Ad quid apostoli ab eo sunt ordinati, ipse ma-
sacerdotum, quanto etiam pro ipsisregibushominum nifeslat dicens : Ecce ego mitlo vos. Ite, docete omnes
in divino reddituri sunt examine rationem. No- gentes, baptizantes eos in nomine Palris, et Filii,
sti ctenim, fili cleraenlissime, quod licet prxsi- et Spiritus sancti, docenteseosservare omnia qumcun-
deas humano generi dignitate, rerum taroen prx- que mandavi vobis (Luc. x, 3; Malth. XXVIII,19).
sulibus divinarum devotus colla submittis, atque ab Sic luceat lux veslra coram hominibus, ut videant
eis causas tux salutis exspectas, inque suroendis D opera vestra bona, et glorificentPatrem vestrum qui in
ccelestibus sacramentis, eisque ut competit dispo- cmlis est (Mattk. v, 16).
nendis, subdi te debere cognoscis religionis ordine III. Horum in Ecclesia locum tenent episcopi, de
potius quam prxesse. Nosli ilaque inter hxc ex quibus quasi ore ad os alloquens Ecclesiam per apo-
illorum te pendere judicio, non illos ad tuam velle slolos fundatam, Spiritu sancto afilatus Psalmisla
redigi voluntatem. Si enira, quanlura ad ordinem prxcinuit dicens : Pro patribus nati sunt tibi filii
pertinet publicx disciplinx, cognoscentes imperium (Psal. XLIV,17); qui ordinantur singuli, secundum
tibi superria dispositione collatum, legibus tuis ipsi aposlolicam tradilionem, pcr singulas civitates, et
quoque parent religionis anlislites, ne vel in rebus sicut ad Tiluin scribil Aposlolus : Hujus, inquiens,
humanis exclusx videanlur obviare sentenlix, quo rei gratia reliqui le Cretw, ut ea quw desunt corrigas,
rogo te decet affectu eis obedire, qui prxrogandis et conslituas per singulas civitalespresbyteros(Tit. i,
venerabilibus sunt aUiibuli mysleiiis? Proinde sicut 5), id est episcopos, sicut paulp post demonstrat :
non leve discrimen incumbil ponlilicibus, siluisse Oporlet, inquit, episcopumsine crimine esse (ibid., 7).
pro divinitatis cullu quod congruil : ila his, quod Episcopus enim nomen est officii, sicutpresbylerest
211 HINCMARIRHEMENSISARCHIEPISCOPI 212
i.omen aetatis, non corporex, sed sapienlix et viUe A modum et pro populo, itaetiam pro semetifso offerre
immaculalx. Sicut per quemdam sapienlem dlcitur : pro peccatis (Hebr. v, 1). Et ilem idem : Si quit
Senectttsvenerabilis est, nOndiuturna.neque numero episcopatumdesiderat, bonum optts desiderat (I Tim.
annorum computata. Cani sunt aulem sensushominis, iu,l). «Ipse, inquit sancliis Gregorius (Reg. past. i,
et wtas senectulis vita immaculata (Sap. IV, 8). Hinc cap. 8), sibi lestis est, quia episcopalum non appelit,
est ergo quod aJ Moysem Dominus dicit : Congrega qui non per hunc boni operis minislerium, sed hd-
miki sepluaginta viros de senioribus Israet, quos tu noris gloriam quxrit. Sacrum quippe oflicium non
nosti quod senes populi sinl (Num. xi, 16); in quibus solum non diligit omnino, sed nescit, qui ad culmeti
quid aliud qiiain senectiis cerdis requiratur , cum regiminis anhelans, in occutta meJilalione cogniiio-
lales jubentur eligi qui senes sciunlur? Si enim se- nis cxterorum subjeclione pascilur, laude propria
nectus in eis ccrporis quxreretur, a tantis sciri po- lxtatur, ad honorem cor eleval, rerum affluenlium
terant, a quantis viileri. Duin vero dicitur quos lu abundanlia exsultat.Mundi ergo lucriim quxritur sub
nosti quod senespopuli sint, profecto Hquet quia ut ejus bonoris specie, qup mundi destrtti lucra debue-
sanctus dicit Gregorius, seneclus menlis, non cor- runt, cunique mens humililatis culmen arripere ad
poris, eligenda raonslratur. Hinc el Paulus acl Ti- elatiencm cogital, quod foris appetit, intus immu-
molheum scribit : Nemo adotescentiam tuam cou- B tat. » Et idem alibi de verbis Domini: Sicut m;tit
temnat, sed exemplum esto fidetium in verbo, in tne Paler, et ego mitlo vos (Joan. xx, 21). Pater,
conversalione,in charitate, in fide,in castitate(l Tim. incpiit, Filiutn misit, qui hunc pro redemptione ge-
IV, 12). Hanc atilem tradilionem, singulos per sin- neris huniani incarnari conslituil: quem videlicet
gulascivilales ordinandos episcopos, atictoritas apo- in mnndo venire ad passionem voluit, sed tamen
stolica constiluit, sicut sanclus Clemens, successor amavit Filiuin, quero ad passionem misit. Electos
beati Petri aposloli, ex traditione ipsitis promulgavit, vero aposlolos Dominus non ad mundi gaudia, sed
veluti sanctus Anacletus ab ipso beato Petro aposlolo sicul ipse missus est ad passipnes in munclummittit.
presbyter ordinatus, ppstea Roraanx sedis episco- Itaque dicitur : Sicut misit me Paler, et ego milto
pus, in epistola sua demonsirat, docente sancto vos, id est, ea voscharitate diligo, cum inler scan-
Spiritu per Prophelam : Deus tocutus est in sancto dala persecutorum milto, qua me cbarilale Pater
suo, twtabor el partibor Sichimam, et convallemtaber- diligit , quem venire ad tolerandas passiones
naculorum dimetiar (Psal. LIX,8). Hinc sanctus Ba- fecit.
silius : « Nunc, inquit, quod hanc prxcipuam et V. Ordinalis aulem singulis episccpis in civitali-
veluti privatain quamdam hxretlilalem populi in di- bus singulis, non ad raundi gloriam, sed inter scan-
visionem vocabo, elcommuneracumcxleris omnibus C dala persecutorum, non licet eis mulare civita(es in
faciam. Cum autem divisum fuerit lestaraentum in quibus sunt regulariter ordinali, nec transferri de
omnes, el cuncla ejusulilitas universis cceperitesse civitate ad civitatem pro terrena cupiditate vel glo-
communis, Deo pro nobis omnibus melius aliquid rix ambitione, sicut sanctus Gregorius in bomilia
providente, tunc etiam convallis tabernaculorum di- Ezechielis prophetx tractat dicens (homil.5): <Thro-
melietur, hoc est universus orbis terrarum, qui val- nus ejus, quin Dei, flamma ignis, rolm ejus ignis
lis tabernaculorum pro habitaculis corporis dictus accensus (Dan. vn, 9). Hi enim qui animarum cuslo-
est hic, velut quadam sorle divisus alque dimensus des sunt, el pascendi gregis onera susceperunt, mu-
per singula loca Ecclesiarum Dei parochiis et incola- tare loca minime permiltuntur. Sed quia uno in loco
tibus dislinguelur. Tunc etiam ea qux divisa sunt in positi Divinitatis in se prxsentiam portant et ardent,
unitate fideicongregabil ille qui pacificat per san- thrnnus Dei flamtna ignis dicitur. Hi aulem qui
guinem suuin qux in lerra sunt, sive qux in coelis, amore Domini in prxdicatione discurrunt, rotx ejus
et qui medium parietem sepis solvens facit utraque ignis ardens sunt, quia cum ex ejus desiderio per
unum. > varia loca discurrtint, unde ipsi ardent, et alios
IV. Ordinantur aulera singuli episcopi in civitati- . accendunt. >Sicut B. Paulus gentium ordinaius apo-
bus singulis, non pro lemporalium honorum pole- ^ siolus, totum ut ila dicamus mundum Evangelio
statibus, non pro villis et possessionibus, non pro Christi replevit, et rota Christi non uni civitati tan-
facultatum copiis, quas tamen episcopi, susceplo tum prxsedil, sed et multis civilatibus per suam
ministerio, secundum regulas el leges sancto Spiritii prxsenliam evangelizavit, ul sacra narrat historia,
promulgatas , conscrvare Juste, ac ralionabiliter et per suas Epistolas confirmavit. Hinc et sacri ca-
ampliare el dispensare debent, ut re vera Deo dicata nones Africani concilii decreverunt ut non liceat
et consecrata sancluaria, vola fidelium, pretia pec- fleri rebaptizalionem, reordinationem, vel transla-
catorum, et patrimonia pauperum, sed pro Iucrandis tionem episcoporum; et si quilibet episcopus de civi-
animabus et salvantlis hominibus, sicut dicit Apo- tate in qua ordinatus fuit ad aliam transierit civita-
stolus : Omnis pontifexex hominibus assumptus, pro tem, eamque invaserit, nisi ad propriam civitatem
hominibusconslituiiur in liis qum sunt ad Deum, ut sponte vel commonitus redierit, liberurri esse adver-
offerat dona et sacrificia pro peccatis, qui condolere sus eum rectorera adire provincix, ut secundum
possit his qui ignorant et errant, quoniam et ipse cir~ statuta gloriosissiraorum principum aucloritate judi-
cumdatut est infirmitate, et propterea debet, quemad- ciaria protinus excludatur. Sed et coUigendum est
213 EPISTOL.E. 214
qua.m grande scelus fil hujusmodi translatip, qux A 1 est incardinadis. Sed pes(ea sedem nen mutavit
rebaplizationi et reerdihatipni cpmparandp conjun- sicut iri epistela beali Gregerii qui' legit invenire
gilur. De rebaptizatione autem, quam grande sit valebil. Et ut anliquiorum temporum exempla prae-
piaculum, in sacris canonibtis, et in pontificum Ro- tereamus, teinpore Caroli principis, ctiin ordoeccle-
roanoruro decretis, specialiter aiHem in epistola siasticus et Christiana religio in islis Cisalpisiis
Felicis papx ad universos episcopos per diversas regionibus pene fttil abolita, Winfrit, cognomento
provincias conslilulos, quisquis legere voluerit inve- Bonifacius a tertio papa Gregorio Romx fuit ordi-
nire valebil. De reordinatione vero S. Gregorius in natus episcopus, et pro animarnra lucro in islas
epistola ad Joannem Ravennensem ila dicit (tib. n, regienes direclus. In quibus ejus prxdicalione et
ep. 33): <Illud, inquiens, quod dicitis, ut is qui ordi- sanctx conversationis exemplo cum ordo ecclesia-
natus est iterum ordiuetur, valde ridiculum est, et sticus et religio ccepit reparari, aliquandiu in civi-
ab ingenii vestri consideralione extraneum : nisi tate Agrippinensi Colonia sedit, et emergenle neces-
forle quod exemplum ad medium cleducitur, de quo sitate alque utilitale atl Moguiilinam civitatem trans-
et ille judicandus est, qui lale aliquid fecisse perhi- lalus, ibi est archiepiscopus rcgulariter incardiiia-
beiur. Absit enim a fraternitate vestra sic sapere. tus, sed setlem poslea non mulavit, sicut in epistolis
Sicut enim baptizalus serael ilerum haptizari non B • apostolicx sedis pontificum studiosus lector cogno-
debet, ita qui consecratus est semel, in eodem ite- scere pravalet.
rum ordine non valet consecrari. > De lapsis autem, VIII. De eo siquidem qui non suo vii.io, sed alieno
qui ad ordinem cleri per ignorantiam vel ordinan- reputlio, ad aliam in qua ordinalus non ftiit civita
tiura dissimutalionem veniunl, et de presbyteris sine temlransfertur, Antiochenicanones dicunl (cun. 18)
examine provectis, sacrum Nicxnum concilium, et < Si quis episcopus ordinalus ad parochiam minime
decreta Gelasii ex eodem promulgata ccncilip, quid cui est eleclus accesserit, non suo vitip, sed quod
agendum sit patenler estendunt. eum aut populus vitet, aut propter aliam causara,
VI. Si aulein causa certx necessitalis vel utilita- noii tamen ejus vilio perpeiratam, hic et honoris
lis exegerit ut quilibet episcopus de civitate in qua sit etministerii parliceps, dummodo nihil molestus
ordinalus est ad aliam civitalem transferatur, syno- Ecclesix rebus exislat, ubi niinislrare cognoscitur.
dali disposilione, vel aposloliox sedis consensione, Quera etiam observare conveniel quidquid synodus
aperlissima ratione manifestum fieri debet, quia perfecta provincix judicando decreverit. » Et hinc
transfertur de civltate, in qua ordinadis fuil, ad in Ancyrano concilio decretum est de his qui ad
aliam civitalem causa fidei, non temporalis commo- episcopatum provecti sunt, nec recepti (can. 17) :
di, pro animarum Iucro, non pro rerum lempora- C <Si qui episcopi prdinati sunt, nec recepti ab illa pa-
litim quxstu, non suo vitio, sed aliorum repudio, rochia in qua fuerant denominati, voluerinlque alias
necessitate persecutionis, non ardore ambitionis vel occupare parochias, et vim prxsulibus earuni in-
prxsumptione proprix voluntalis; neque, ut dicit ferre, seditiones adversus eos excitande, lies abjici
Aposloius, quisquam sumat sibi honorem sed qui vo- placuit. Quod si voluerint in presbyterii erJine, ubi
ealur a Deo tunquam Aaron (Heb. v, i). Sicut el prius fuerant, ul presbyteri resiJere, ripn abjician-
Cbristus non semelipstim clarificavit ut pentifex fie- tur prppria dignilate. Si autera seditiones conimo-
ret, sed qui Iecutus est ad cum : 7'« es sacerdos in verunl ibidem constitutis episcopis, presbyterii quo-
mlernum secundum ordinem Melchisedech(Psal. cix, que honor talibus auferatur, lianlque daronatipne
4). Aliud est enim muiare et alind mulari, sicut netabiles.» Dicit enim Antiechenum capitulum, quia
alitid est ministrare et aliud ministrari. Unde et regulx sacrx prxcipiunt, ut nullis invilis delur
Dorninus in Evangelio loquilur dicens : Non veni episcepus, cleri elplebis eterdinis consensus ei de-
minislrari, sed ministrare (Matth. xx, 28). Non ergo, sideiium requiratnr, et ille omnibus prxpenatur,
ut in decretis aposiolicx sedis legimus, mtitat sedem quem cleri plebisque consensiis concorditer postu-
- qui non mutat riienieiri, id est, qui non mulat qua j. larint, ne civitas episcopum non optatum aut con-
suscipi episcopatus debe(, intentioiiem, ut transeat teinnal, aut oderit, et fiat roinus religiosa quam
de civitale ad civitatem' pef cupiclitatem et ambi- convenit, cui non licuerii babere quem voluil. »
lionem. IX. De eo qui necessitate persecutionis de civilate
VII. Nara ut de multis exempli gratia quxdam in qua ordinatus fuit (ransit ad civila(em, Sardicen-
devocemus in medium, bealus Petrus causa fidei, ses canones dicunt (can. 21) : < Ul si aliquis episco-
ordinato pro se episcopo in Antiochia, insequeris pus vim perpessus est, et inique expulsus pro disci-
magum Simonem, Romam venit, in qua per viginti plina et catholica confessione vel pro defensione
et quinque annos apostolatum et episcopatum gessit. verita(is, effugiens pericula, innocens et devotus ad
Augustiniis, a bealo Gregorio papa causa fidei ad aliam venerit civitalem, non prohibeatur immorari
Anglos rola Chrisli directus, postquam ad prxdica- quandiu aut redire possit, aut injuria ejus remedium
tionem ejus gens iUa fidem recepit, ab Arelalensi acceperit, quia durum est eum qui persecutionem
episcopo, jussione beati Gregorii episcopus est ordi- patitur non recipi, etiam et Iarga benignitate huma-
natus, deinde ab eodem beato Gregorio in civilate nitas ei est exhibenda.» El hinc S. Gregorius ad uni-
regia ejusdem gentis accepto pallio arcbiepiscopiis versos episcopps per IUyricum (lib. i, epist. 43) :
215 HINCMARIRHEMENSIS ARCHffiPISCOPl 216
< Fratres coepiscoposquenostros, quos et captivitas3 A eis, per quos illorum est ecclesiastica supplenda ne*
diversarumque necessitatum angustix comprimunt,, cessilas, ut aut pariler vivant, aut parHe^.sufferant
debetis consolandos convicttirosque vobiscum ini quod eos paterfamilias volet perpeli. Quod si conti-
ecclesiasticis sustentationibus libenter suscipere: : gerit ut sive alii minus, alii majus, sive omnes xqua-
non quidem ut per communionem episcopalis thronii liter patiantur, qui eorum sint qui pro aliis patian-
dignitas dividalur, sed ut ab Ecclesia juxta possibi- tur apparent, illi scilicet qui cum se possent talibus
litatem suflicientia debeant alimenta percipere. Sic; malis eripere fugiendo, ne aliorum necessilatem
et proximum in Deo et Deum in proximo diligerei desererent manere maluerunl. Hinc maxime proba-
comprobamur. Nullam quippe eis nos in veslrisi tur illa charitas quam Joannes apostolus comraeudat
Ecclesiis aucloritalem tribuimus, sed lamen eosI dicens : Sicut Christus pro nobis animam suam po-
vestris soialiis contineri summopere hortamur. > suit, sic et nos debemus pro fratribus animas ponere
Et hxc novissima verba epistolx hujus concordant (I Joan. III, 16). Nam qui fugiunt, vel suis devincti
prxmisso concilii Sardicensis capilulo. necessitatibus fugere non possunt, si comprebensi
X. Sed et persecutio pro qua episcopus de civi- patiantur, ipsi non pro fratribus utique patiuntur.
tate ad civitalem transire possit vel debeat, attente Qui vero propterea patiuntur, quia fratres qui eis
consideranda est, quam canones Sardicenses de-»" ad Christianam salutem indigebant, nolunt deserere,
monstrant (Can. 21). « Si aliquis episcopus vim sine dubio suas animas pro fratribus ponunt. > Et
perpessus est, et inique expulsus pro disciplina et post aiiquanla : < Cur enim sibi putant indifferenter
catholica confessione, vel pro defensione veritatis, obtemperandum esse prxcepto, ubi legunt de civi-
effugiens periculum innocens et devotus ad aliam tate in civitatem esse fugiendum, et mercenarium
venerit civitalem, quia solent a calholicis hxretici non exhorrent, qui videt Iupum venientem, et fugit
vel schismatici seu criminosi persequi. > Et sanclus quoniara non est ei cura de ovibus? > Et paulo
Augustinus in epislola ad Honoralum episcopum post : < Fugit Apostolus, cum a persecutore ipse
ostendit (epist. 180) : « Reslat, inquiens, ut nos, proprie quxreretur, aliis utique necessitatem simi-
quorum minisleriura quanlulxcunque plebi Dei ubi lem non habenlibus, a quibus illic ministerium absit
sumus manenli, ila necessarium est, ut sine hoc ut desererelur Ecclesix. >Sicut fugit S. Athanasius
eam non oporteat remanere, dicamus Domino : Esto Alexandrinus episcopus, cum eum specialiter appre-
nobis in Deum proteclorem, et in locum munitum bendere Constanlius cuperet imperator. Et aliquanto
(Psal. xxx, 3). Sed boc consilium tibi propterea superius : < Non enim quisquam est qui dicat mini-
non sufiicit, ut scribis, ne contra Domini prxceptum stros manere oportere, ubi jam non fuerit quibus
vel exemplum facere nitamur, ubi fugiendum esse ^1 necesse sit ministrare. >
de civitale in civilalem raonet. Recolimus enim Et hinc S. Gregorius in libro Moralium (It&.xxxr,
verba dicentis : Cum aulem persequenlur vos in civi- cap. 14): < Intueri libet illum sessoris sui calcari-
tate ista, fugile in aliam (Matth. x, 23). Quis autem busexcitatum contra armatos hostes, quantus Pau-
credat ita fieri hxc Dorointtmvoluisse, ut necessario lum fervor accenderat, quando eum Ephesi ad ir-
ministerio, sine quo vivere nequeunt, deserantur rurapendas thealri turbas zeli tlamma rapiebat.
greges quos suo sanguine comparavit ? Nunquid hoc Scriptum quippe est: Repleti sunt ira, et exclama-
fecit ipse, quando portanlibus parentibus in JEgy- verunl dicentet: Magna Diana Ephetiorum. Et im-
ptum parvulus fugit, qui nondum Ecclesias congre- pteta est eivitas confusione, et impetum fecerunt uno
gaverat, quas ab eo desertas esse dicamus? Nunquid animo in theatrum (Act. xix, 28), rapto Gaio et
quando apostolus Paulus, ne illum coraprebenderet Aristarcho Macedonibus comitibus , atque mox
iniroicus, per fenestram in sporta submissus est per subditur: Paulo aulem volenteintrare populum, non
murum, el effugit manus ejus (// Cor. xi, 33), de- permiserunt discipuli. Quidam aulem et de Asim
serta est qux ibi erat Ecclesia necessario minislerio, principibus, qui erant amici ejut, miserunt ad eum
et non aliis fratribus ibidem constitulis quod opor-T-. rogantes ne te daret in theatrum (ibid., 30). In
tebat implelum est ? Eis quippe volentibus hoc Apo- quibus profecto verbis agnoscimus quo impetu con-
slolus fecerat, ut seipsum servaret Ecclesix, quem tra cuneos adversantes irrueret, nisi eum per ami-
proprie persecutor ille quxrebat. Faciant ergo servi cos et discipulos charitatis frena tenuissent. Sed si
Christi, ministri verbi et sacrameriti ejus, quod obviare hostibus, si ultro pugnara petere, si nosmet-
prxcepit sive permisit. Fugiant omnino de civitate ipsos semper relinquere in cursu nostri fervoris
in civitatem, quando eorum quisquam specialitera debemus, quid est quod isdem prxdicator egregius
persecutoribus quxritur, ut ab aliis qui non ita re- de semetipso fatetur dicens : Damasci prmpositus
quiriintur, non deseratur Ecclesia, sed prxbeant gentis Aretm regis custodiebatcivitatem Damasceno-
Cibaria conservis suis, quos aliler vivere non posse rum ut me comprehenderet,et per fenestram in sporta
noverunt. Cum aulem omnium, id est episcoporum dimissm sum per murum, el sic effugi manut ejus
et clericorum, est comrnune periculuin, ii qui aliis, (II Cor. xi, 33). Quid est quod equus iste modo
indigent non deseranUir ab his quibus indigent. Aut sponte armatorum cuneos impelit, et modo se ab
igilur ad loca raunila oranes transeant, aut qui ha- armalis hostibus quasi trepidus abscondit, nisi boc
benl remanendi neccssitatem, non relinquantur ab quod necesse est ut in ejus artiiiciosa virlute disca-
'
21? EPISTOLvE.' 218
rnus, adversariorumpugnam, et constanter aliquan-. A na Ecclesia cardinalem necesse duximus constituere
do appete^-et prudenter aliquando declinare. Ne- sacerdolem, ut et susceptam semel animarum curam
cessc quippe est ut per omne quod agimus inmenlis inluitu fulurx retribulionis impleas, et licet a lua
trutina positum hinc pondus, illinc fructum nostri Ecclesia sis-hesle imminenle depulsus, aliam qux
laboris xstimemus. Et cumpondus fructum superat, pastere vacat debeas Ecclesiam gubernare. Ila ta-
laborem quisque innoxie declinat, dummodo se in men, utsi civitatem illam hcstibus liberam eflici, et
aliis exerceat, in quibus lucro fructuum pondus la- Doiriino protegente ad priorem stalum conligerit
boris vincat. Cum vero subsequenti quantitale fru- revocari, ad aliam in qua et prius erdinalus es Ec-
cluum mensura laboris aut xquatur aut vincitur, clesiam revertaris. Sin aulem prxdicta civilas ccn-
labor non sine gravi culpa declinatur. Unde prxdi- tinua captivftatis calamitate premitur, in qua a
calor sanctus, cum Damasci valde obstinatas mentes ncbis incardinalus es debeas Ecclesia permanere.»
persequentium cerneret, eorum noluit adversitati XI. His auctorilatibus Actardus,, Namnelensis
confligere, quia semelipsum, quem profulurum episcopus, prius a NominoioBrittonum duce de sua
multis noverat, vidit posse deficere, et aut nullis se civitateexpulsus, a dorono rege Carolo, fugato eodem
illic aut paucis prodesse. Secessum ergo a certamine Brittonuni duce, consilio episcoporum illtnti quem
petiit, et pugnaturum felicius ad alia se bella ser- B in sede Namnetensi isdem tyrannus fecerat exordi-
vavit. Non enim loco virtus, sed Tocusvirtuti defuit. niiri, in monasterio sancti Martini jussit exsulare, et
El idcirco forlissimus miles ab obsidienis angustia Aclardum in sede sua reslitui. Postea aulem a Sa-
certaminis campum quxsivit. Ubi aulem subjuganda lomone lyranno eurodem Actardum a civitate sua
regi proprio multa adversariorum colla conspexit, expulsura, in vacante Morinensi ecclesia concilii
subire belltim vel cum morte non limuit. Sicut ipse consensu concessit aliquandiu irrimorari, donec pe-
cum Hierosolymam pergeret, cumque discipuli pas- tentibus clero ac plebe provincix Turonensis, et
sionem illius per propheliam prxscitam prohibe- conbibenlibus episcopis, ad provinciam suara rediit,
rent, sibimet ipsi attestatur dicens: Ego enim non el a ponlifice apos(olicx setlis in vacanle melropoli
solum alligari, sed et mori in Hierusalem paralus sum fuit incardinatus. Qui Actardus non debuerat sedem
pro nomineDomini Jesu. Neque enim facio animam suaro mutare, si valeret ibi consistere, vel si alius
meam pretiosiorem quam me (Act. xxi, 13). Quia aliquis esset, qui siroili vel forte majori utilitate re-
prxdicator egregius , despeclis poteslatibus sxculi, gulariter in Turonensi ecclesia posset ordinari, di-
nullos minarum sonilus perlimescit. Videaraus cente Ccelestino ( epist. 1, ad episcopos per Vien-
alium equum Dei, quomodo terram sorbeat, quo- nen., elc.): « Tunc aller de altera eligatur ecclesia,
modo nullus eum turbx terror attingat. Scriplum si de civitatis ipsius clericis, cui est episcopus or-
est : Supervenerunt autem quidam ab Antiochia et dinandus, nullus dignus, quod evenire noncredimus,
Iconio Judwi, el persuasis turbis, lapidantes Pautum polerit inveniri. Primum enini illi reprobandi sunt,
traxerunt exlra civilatem, mstimanles eum mortuum ut aliqui de alienis ecclesiis merito prxferanlur. Ha-
este. Circumdantibus autem eum discipulis, surgens beal unusquisque sux fruclum militix in ecclesia,
intravit civilatem, et postera die profectus est cum in qua suam per omnia pfficia transegit xlatem : in
Barnaba tn Derben. Cumque evangelizassent civitati aliena stipendia minime alter obrepat, nec aliis de-
itti, et docuissent multos, reversi sunt Lystra, et bitam aller sibi audeat vindicare mercedem. >
lconio, el Antiochia, confirmantet animot discipulo- XII. Quod auiem isdem Actardus apposuit, ut
rum (Act. xiv, 17). Perpendamus ergo qux bunc utrasquesedesTuronensem scilicetet Namnetensem
equum possent minx compescere, quando eum ab simul teneret, contra Clialcedonense concilium (can.
inteniioue sua non valet mors ipsa prohibere. Ecce x) egisse videlur, quo decrelum est: <Nonlicere cle-
lapidibus obruilur, nec tamen a veritatis sermonc ricum in duarum civitatum conscribi simul ecclesiis,
removetur. Occidi potest, superari non pptest. Velul et in qua initio ordinatus est, et ad quam confugit,
exstinctus extra urbem projicilur, sed inlra urbem quasi ad potiorem, ob inanis glorix cupidilatem.
jy
die alio illxsus prxdicator invenitur. 0 quam forlis Hoc autem facienles revocari debere ad suam ec-
huic viro inest lirmitas! o quam victrix poena! o clesiam in qua primitus ordinati sunt, et ibi tanlum-
quam dominalrix palientia ! Ad agendum repulsione modo ministrare. Si verojam quis translalus estex
provocalur, ad prxdicandam salutem plagis erigi- alia in aliam ecclesiaro, prioris ecclesix, vel marly-
lur, ad propellendam laboris lassitudinem pcena re- riorum qux sub ea sunt, aut ptochiorum, aut xeno-
fovelur. > Sed et isdem bealus Gregorius in epislola dochiorum rebus in nullo communicent. Eos vero
ad AgneUum episcopum scribit (lib. xi, ind. 11, qui ausi fuerint, post diifinitionem magnx et uni-
epist. 13): < Quia igilur ob cladem hostililatis, nec versalis hujus synodi quidquam ex his qux sunt
in civitale, nec in Ecclesia tua est cuiquam habi- probibila perpetrare , decrevit sancta synodus a
tandi licentia, ideo te auclorilate noslra Terraci- proprio hujusmodi gradu recedere. >
nensi Ecclesix cardinalem conslituimus sacerdo- XUI. Quod autera quidam contra hoc capitulum
tem. > Et in epistola ad Joannem episcopum (lib. xi, hujus magnx et universalis synodi, quasi ex verbis
ind. 10, epist. 25): < Te Joannero ab hostibus beali Gregorii satagunt se raunire, ut duas sedes
captivatx Lisitanx civitatis episcopum in Squillita- simul tenere valeanl, cuni nulli Christiano sit
819 HINCMARIRHEMENSIS ARCHIEPISCOPI 220
Ucitum, vel duas uxores simul, vel uxorem et con- A queniium, hanc observantiam refulare, quam beati
cubinam insiraul habere, tliligenler verba ejustlem Petri sedem et sequi videat et docere, satisque con-
beali Gregorii in epistola ad Bacandum episcopum veniens sit, til tolum corpus Ecclesix in hac sibimet
cwent discernere, qua tlicit, non de longius civi- obscrvatione concordet, quam illic vigere conspiciat
tatulis a se invicem disparalis, sed de collimitaneis, ubi Dominus Ecclesix lotius posuit principalum. >
et de tara cleri quam plebis immintilionedestitutis, Et item idem : « Patres, inquit, nostri , catholici
ct rebus ac facullatibus desolatis. < Et temporis videlicet doclique pontifices, quidquid pro fide, pro
necessitas nos-, inquit (lib. i, episl. 8), perurget, veritate, pro communione catholica atque aposto-
et imminulio personarum exigit ut destitutis eccle- lica, secundum Scriplurarum tramitem tradilio-
siis salubri ac provida debeamus disposilione suc- nemque majorum, facta seniel congregationesanxe-
eurrere. Et icieo quoniam ecclesiaro Minlurnensem runt, inconvulsum voluerunt deinceps firmuroqiie
fiHidilus tam cleri quam plebis destitutam deso- constare, nec in hac eailem causa denuo qux prx-
latione cognovimus, tuamque pro ea petilionem, fixa fuerant relractari qualihet recenti pixsum-
quatenus Forraianx ecclesix, in qua corpus beali ptione permiserunl, sapientissimepervidenies, quo-
Erasmi martyris requiescit, cuique fraternitas tua niam si decrela salubriter cuiquam liceret iterare,
prxsidet, adjungi debeat, piam esse ac justissimam B nulluro contra singulos quosque prorsus errores
prxvidenles, necessarium duximus, consulentes tara stabile persisteret Ecclesix constilutuin, acsemper
desolationi illius, quam tux ecclesix pauperlali, isdem furoribus redivivis omnis integra diffmitio
reditus supradicux ecclesix Minlurnensis, vel quid- lurbarelur. >EtSynimachus dicil(episf. 1, JEonio) :
quid ei anliquo modernoque jure vel privilejjio < Ad ipsam sacrosanctam calliolicain religionero
potuit poteslve qualibet ralione compelere, ad tux perlinere, cujus omnis potestas infringilur, nisi
ecclesix jus potestalemque liac prxcepti nostri universa qux a Domini sacerdolibus semel regula-
auctoritate transmigrare. > In cujus verbis quisque riter statuunlur pcrpetua sint. Quod alias contingere
debet attendere, quia dicit qued temporis necessi- poterit, si successer decesspris actibus non tribuerit
tasperurget, et imminutio exigit personarum, ut fiimilalem, el roborando qux gesla sunt faciat rata
destitulis ecclesiis debeat succurrere, et necessa- esse qux gesserit. > Et item idem (episl. eadem) :
rium ducit tam desolationi loci, quam paupertati « Qiianta vicariis bealissimi Pelri aposloli judica-
ecclesix consulere. Volunt elram quidatn, ex quo- bitur esse reverentia, si qux in sacerdotio prxci-
rurodam novelli temporis adinventione, usurpare piunt, eisdem transeuntibus dissolvanlur ? » Et
prxsumptionem, quatenus liceat eis sedes suas itein : « Non potest ex parle firmum esse quod
mutare, non causa utilitatis, sed superduclo quasi C generalitaUs langit iiijuriani, et quod quasi ad aslru-
velamento necessitalis, revera quidera ambitione clionera, magisautem ad destructionem posilum est
cupiditatis; in qua commemorantur quidam de in adinventione prxmissa. > Unde sancti Patres
civitatibus ad civitates, et etiam de minoribus ad Nicxni capite secundo dicunt (can. 11) : < Quoniam
poliores translati fuisse episcopi, antequam hinc pluraaulpernecessita(em,au(alias cogentibus hoini-
cerlx diffinitionessacrorum canonum fuerc prxfixx, nibus adversus ecclesiasticaih facta sunt regulam; >
quas transgredi perniciosum est. Manifestum, sicut et sanctus Lep papa capite quadragesimo quarto
sanctus Hilarus papa ad LeoiHium et ad cxleros Decrelalium suorum dicit, omiltenduro esse el incul-
episcopos scribit dicens (epist. 11) : < Quia non pabile judicanduin, quod necessitas intiilit. Quam
minus in sanctarum tradilionurn delinquiUir san- alienuin a ralione et aucloritate aslructioiiis hujus
cliones, quam in injuriam ipsiusDomini prosililur. > perniciosx permissionis sit, qui eadem capitula legil
Et sanctus Ccelestinus (epist. 11):«Nulli sacerdotum patenter agnoscit, quia illius secundi capituli Nicxni
suos liceat canones ignorare, nec quidquam facere, concilii processus, quod perpere actiim eatenus
quod palrum possit regulis obviare. Qux enim a fueral, ne deinceps quisque prxsuroat, cum magua
nobis res digna servabitur, si decretalium norma _ interminatione prohibuil, et capituluro quadragesi-
constitulorum pro aliquorum libitu licenlia poptilis mum terlium Leonis ab hac ratione penitus est alie-
per.nissa frangatur? > Et sanctus Lep (epist. 1) : num, sicut trigesimum octavum capitulum in decre-
» HPC admonitio nostra denunliat, quod si quis tis suis ad Anastasium Thessalonicensem episcopum,
fralrum contra hxc cunslitula venire lentaverit, et sed id ipsum capilubim evidenter ostendit. Sed el de
prohibila fuerit aiisus admittere, a suo se noverit his qux per necessitatem fiunt, potiusque usurpari
offlciosubmovendum, nec coromunionis noslrx futu- videntur, sanctus Innocentius in decretis suis ad
rum esse consortem, qui socius esse noluit disci- Rufum et Eusebium ac cxteros episcopos dicit
plinx. » Et sanclUs Gelasius (epist. 6 ad univer- (epist.27) :« Pervideat ergo dilectio vestra hactenus
sos epiic.) : < Cumque nobis conlra salutariiim talia transisse, el advertite quod utique ut dicilis
rcverentiam regularum cupiaraus temere nil licere, necessilas iroperavit, in pace jam ecclesias consli-
et cum sedes apostolica super his oninibus, favente tutas non posse prxsuraere. > Et paulo post :
Domino , quse paternis canonibus sunl prxlixa, pio < Priora ergo dimittenda dico Dei judicio, et de
devotoque studeat tenere proposito, salis imlignum reliquo maxima sollicitudine prxcavendum. > Videre
est quemquam, vel ponlificum, vel ordinum subsc- igitur et mentis et cprporis oculo qui haecadinvene-
221 EPISTOLJE. 222
runt debuerant Panli sentenliam qua dicit : Non A cilium dicil (can. 11): < Ut etiamsi (alis aliquis exsti-
enim stimiissictit plurimi adulteranles verbum Dei lerit lemeraritis, ut forlassis excusationem afferens
(II Cor. u, 17).« Adtilter, inqtiit beatus Gregorius asseveret quotl poptili lilteras acceperit, cum mani-
(Jfora'. xvi, cap. 25), in carnali coitu non prolem festum sit potuisse paucos prxmio et mercede cor-
sed voluplatera quxrit, et-perversus quique ac vanx riimpi, eosqui sinccram fidero non habent, ut cla-
glorix serviens recte adulterare verbura Dei dicitur, roarent in Ecclcsia, et ipsum petere videreniur epi-
quia per sacrum eloquium non Deo lilios gignere, scoptim, omnino has frauJes damnandas esse arbi-
sed suam scientiam desiderat ostenlare. Quem enim tror, ita ut nec, laicam in fine coromunipiiem lalis
libido glorix ad loquendum trahit, voluplati magis accipiat. > Quia verc duahus metropolitanis sedi-
quam procreationi operam impendil. » Sic et qui btis tintis meiropolitanns episcopus regulariterprx-
pro opibus et facultalum copiis ac rebus terrenis sidere non poterit, sanclns Bonifacius papa auctori-
Ecclesiam suam ratitat, adulter merito vocalur, ct taie Nicxni concilii manifeslatscribensad Hilariura,
inter adulteros depiitahitur. Narn civitatem, in qua Narbonensemepiscopum (epist.8):« NuIIi, inquiens,
Comes inhabitat, et clerici ac laici nobiles, sed et videlnr incognita synodi coiistilutio Nicxnx, qux
ignobiles atque ruslici laboraiores, et etiatn Judxi ita prxcipit ut eatlem proprie verba ponamus; per
ul ferlur inhabitant, et in parochia sttli nomine B unamquaniqiie provinciam Jus melropolitanos sin-
Christiano degunt, episcopum catisa cupidilatis, aut gulos habere tlebcre, nec cuiquam duas esse posse
ardoreambitionisdeserere, et alteram sedem vacan- subjectas, quod illi, quia aliter credendum non est,
tem invadere; et cuni illa in qua ordinalus fuit, et servaiidum sancto Spirilu suggerente sibimet cen-
in qua sine periculo roortis degere valel, tenere, siierunt. lEtpost aliquanla : « Quod idcircodicimus,
non solum turpe sed et periculosum atque pernicio- ut advertat charitas tua, adeo nos canonum prx-
sum esl, cum sacri canones etiam de vacante epi- cepta servare, ut ita constitutio qupque noslra
scopo in Ecclesiam vacanlem prosiliente decernarit diffiniat, quatenus metrppplilani sui unaquxquepro-
(conc.Anlioch.can. 14),« ut si quis episcopus vacans vincia in omnibus rebus ordinationem seniper ex-
in ecclesiam vacantem prosiliat, seJemque pervadat speclet. » Cogunt, inquit Augustinus, mullis inve-
absque integro perfectoque concilio, hic abjicialur nire metlicinas mullorura experimenla morborum.
necesse est, eisi cuncius pppulus quem diripuit eum Et qtiia, ut Daniel dicit: Pertransibunl plurimi, et
habere delegerit. Perfectura vero concilium iilnd multiplex eril scientia (Dan. 12, 4), pro teniporuin
est, ubi interfuerit metropolitanus anlistes. > Sed diversitate, et morborum varietale, alque bominum
et de eo qui irrationabiliter et irregulariter civitalera sanitale, quxclain concedunlur, sicul Noeet filiorum
suara in qua ordinatus fuit deseril, et ad aliam C jus usibus alimenta nova permissione concessa,
'transil, Sardicense concilium dicit (can. 1) : < Non deinde, per Moysem populo Judxorum prohibita,
minus mala consueludo, quam perniciosa corruptela rursusque nobis sunt ita concessa, ut qux Judxis
funditus eradicanda est, ne cui liceat episcopo de fuerunt velita in pecoribus, nobis prohibeantur in
civilale sua ad aliam transire civitatcni. Manifesta moribus, sicut Doininus in Evangelio dicit: Audi-
est enira causa qua hoc facere tentat, cuin nullus in slis quia dictum est antiquis : ego autem dico vobis
hac re invenlus sit episcopus, qui de majore civitale (Matlh. v, 21). Quapropter quod licituin fuit, neces-
ad minorem transiret -. tiiule apparet avaritix ar- sitate vel utilitate, de transmigraiidis episcopis ab
dore eos inflamraari, et ambitioni servire, et ut ecclesiis adecclesiasante sacrarum regularum prx-
dominationem agant. Si omnibtis placet, liujusraodi fixionem, postea intanlum fuit, est, et eril illicitum
pernicies sxvius et auslerius vindicelur, ut nec contra easdem sacras regulas usurpare, ut sanctus
laicam communionem habeat qui lalis est. » In hoc Gregorius Nazianzenus, vir doctissimus, catholicis-
capituio majoret minor civitas, non solum pensanda simus atque eloquentissimus, el vitx merilo a.e sa-
est nomine, sedet possessione, sicutet avaritia rion pjentixdoclrinavenerandus.qui apud Grxcos Theo-
solum pecunix esl ac possessionis, seJ etiaro altitu- logus cognominatur, multorum decreto episcopo-
dinis. In nomine Melropolitano avarilia dicitur, D rum, tiI in hisloriis ecclesiasticis legimus : de parva
cum supra modum sublimiias ambilur : in possea- civitate Nazianzo Constaminopoliincausa fidei trans-
sione, videlicet in rerum ac facultauim copiositate, lalus, quain pcr annos duodecim insignissime gttber-
est avaritia, quam Apostolus idolorum serviliilem navit, et ab hxresi Ariana gloriosissime Tiberavit, et
appellat. Et sanctus Leo papa hoc sequens capilulum dogma Nicxni concilii quasi jam niorluum in eadem
decrevit (epist. 88 Anastasio TkessaL), < ul si quis regia civilale suis expositionibus resuscitavit, ag-
. episcopus civitatis sux raediocritate despecta admi- noscens episcopos inurnmrare eo quod esset el alia
nistrationem loci celebrioris ambierit, et ad majo- civilale contra canones translalus ad aliam, vilare
rem se plebemquacunque ratione transieril, a cathe- imo auferre fraternum volens scandalum, ne schisma
dra quiilempellalur aUena, sed et carebil et propria, in Ecclesiam inlroducere videretur, monenle Apo-
ul nec illis prxsideat, quos per avariliam concupivit, slolp : In omnibusexkibeamusnosmetipsossicul Dei
nec illis quos per superbiam sprevit. Suis igitur ter- ministros, nemini dantes ullam offensionem,ul non
miuis quisque conlcnliis sit, nec supra iiiensuram viluperelur minisierium noslrum (II Cor. vi, 4), ad-
juria sui affectet augeri. >Et iiem Sardiceose con- veniente Coiislaniinepolim Theodosio principe, pa«
m HINCMARIRHEMENSIS ARCHIEPISCOPl 324
cilice impetrala licenlia, habilare ulterius in eadem A i dicit: Si tradidero corput meum ut ardeat, charitatem
civitate declinavit, sequens Domini senlenliam di- non habeam, nihil mihi prodest; ac si aperte diceret:
centis ad Pe(rum, ut qui censum non debebant, Extra Iocum suum conflalionis mihi ignis adhibitus
exigenlibus censum darent, qualenus scandalura de- tormento me cruciat, mundatione non purgat. »
vitarent. Qui scandalizaverit, inquit Doniinus, unum Auro enim locus est in quo conflatur, id est unitas
de pusitlis istis qui in me credunt, expedit ei ut sus- catholicx Ecclesix, in qua baptismum, et opera
pendalur mola asinaria in collo ejus, et demergalur bona, et etiam marlyrium prodest, extra itlam
in profundum maris (Matth. xvm, 6). Per molam quippe, nec baptismus, nec opera bona, nec etiam
quippc asinariam, ut sanctus Gregorius in Paslorali martyrium proficit. Quia etiam cognati sunt haere-
regula exponit (part. i, cap. 2), « sxcularis vitx tici et schismatici, et solemnibus orationibus sextx
circuitus ac labor exprimitur, et per profundumma- ferix anle Pascha monstratur. « Uinc ergo, ut
ris exlrema daranatio designatur. Qui ergo ad san- sanctus Ccelestinus scribit (epist. 8 in fine)', legem
clitalis speciem deductus, vel verbn cxtercs destruit, credendi lex staluat supplicandi. » Sed et quam
vel exemplc, melius prcfecte fuerat ut hunc ad mer- grave peccalum schisma sil, sanctus Augustinus in
lem sub exteriori habitu terrena acta constringe- libro secundo de Baplismo (cap. 6) ciemonstrat, di-
rent, quara sacra oflicia in culpa cxleris iraitabilera * cens : « Afferaraus divinam stateram de Scripturis
demonstrarent: quia nimirum si solus caderet, ut- sanclis, tanquam de thesauris Dominicis, et in illa
cunque hunc tolerabilior inferni posna cruciaret. > quid sit gravius appendamus : imo non appenda-
El item (part. m, cap. 5):« Scire etenim prxlatide- mus, sed a Domino appensa recognoscaraus, tem-
bent, quia si pervcrsa unquam perpetrant, tet mpr- pore illo quo Dominus priora delicta rccentibus
tibus digni sunt, qupt ad subditps suos perditionis pcenarum exemplis cavenda monstravit, et idolum
exempla transmittunt. Unde necesse est ut tanto se fabricatum atque adoralum est, el propheticus liber
cautius a culpa cuslodiant, quanto per prava qux ira regis conlemptoris incensus el schisma tenta-
faciunt non soli moriuntur. » At si aliquis dixerit, turii, idololatria gladio punita est, exustio Hbri bel-
non cgo invado Ecclesiam ad quam multorum con- lica cxde et peregrina captivitale, schisma hiatu
sensu episccpprum et plebis transmigre, penset sel- lerrx sepultis aucloribus vivis, et cxteris ccelesti
licite, sicut et sanctus pensavil Nazianzenus Gre- igne consumptis : quis jam dubUaverit hoc esse
gorius, qux, ut prxmisimus, a sacris suntprxfixa sceleratius commissttm, quod est gravius vindica-
canonibus, a quibus per conlemptum deviare in tum ? »
schisma est ruere, sicut sanctus papa Hilarus paten- . Hinc et in decretis aposlolicx sedis est scriplum :
ler oslendit (cpist. 11): « Nonminus, inquiens, in san- ^1 Sicut enim juslos ad xternam vitam Dominus prae-
ctarum traditionum delinquitur sancliones, quam in dixit ituros, sic impios aeterno damnandos interitu :
irijuriam ipsius Domini prosililur. > Qua sententia ut sicut non potest finiri bealitudo justornm, sic nec
beatus Hilarus papa hxreticos el schismaticos pari- impiorum tormenta finiantur. Hxc hxreticis schi-
ter denotavit. Schismaticos quidem, in eo quod dixit, smaticisque sunt. Et quia quidquid nunc gerit Ec
non miiius in sanctarum traditionum sancliones de- clesia, mystice typus est fulurorum, si gustabuni
linquilur, et hserelicos, in ec qued dixit, quam in de pane ccelesli, id est de suavitate divina, ge-
injuriam ipsius Domini prosilitur. < Nam hxretici, hennx participes, hxrelicis schimaticisque damnatio
ut S. Gregorius ex sententia apostoli Pauli qua dicit: est corporis et sanguinis Cliristi communio. Quis-
Si tradidero corpus meum ut ardeat, charitatem au- quis ergo assentit schismatico, schismaticus esse
tem non habeam, nihil mihi ptodest (I Cor. xm, 3), negari non poteril. Quod etsi omnes sacerdotes ei
demonstrat (Mor. xvm, cap. 14), prava de Deo sen- mundus assentiat, damnatio consentientes involvit,
tiunt, schismatici recta de auctore tenent, sed uni- non prxvaricaiionem consensus absolvit. Non enim
tatem cum fratribus in sanctarum tradilionum san- crimen minuitur, sed accrescit, cum generale fit
clione non tenenl : ilh errore fidei, isii vero schi- . ex privato. Hoc enim Deus omnium indicavit, qui
smatis perpetratione divisisunt. Undeet in ipsaprima mundura peccantem generali diluvio interemit.
parle Decalogiutrarumque parlium culpx reprimun- <Et sicut non polest, ut Gelasius scribit (epitt. 10,
tur, cum divina voce dicilur : Diliges Dominum ad Anaslasium), perversitatis communicatore su-
Deum tuumex totocordetuoetex tota animatua, et ex sceplo, non pariler perversitas approbari: sic non
tola virlule tua (Deul.Mi, 5), atque mox subditur : potest refutari perversitas complice sectalore per-
Diligesproximum tuum sicut teipsum. Qui enim de versitalis admisso, cum dicat Apostolus non solum
Deo perversa sentit, liquet profecto quia Deum non qui non facienda faciunt reos videri, sed etiam qui
diligit: qui vero de Deo recta senliens, a sanctx consentiunl facientibut (Bom. i, 32). Legibus enim
Ecclesix unitale divisus est, conslatquia proximum publicis criminum conscios, susceploresque latroci-
non amat, quem habere socium recusat. Quisquis nanlium par judiciorum pcena constringit, nec ex-
ergo abhac unitale matrisEeclesix, sive perhxresim pers facinoris xstimatur, qui, licet ipse non fecerit,
de Deo perversa sentiendo, sive errore schismatis; facientes tamen in familiaritatem fcedusque rece-
proximum non diligendo dividihir, ci.aritatis hujus; perit. Hinc ergo audiamus quomodo et Dominus
graiia privatur, de quahocquodprxrnisimiis, Pauly? vocet eos, qui in ovile ovium contra sacros canor.es
225 ,v EPISTOL^E. 226
Spiritu Dei conditos insiliunt, id est regimen Ec- A cularibus curis inhient, et quod unicuique visum
clesix rapiunt potius quam assequunlur, Qui non fuerit liberius agant.» Et alia, qux in snis locis
intrat, inqtiit, per oslium in ovile ovium, ascendit lector invenire valebit. Sed el sicut in epistola
aliunde, hic fur est et latro (Joan. x, 1). De qua- beatx mernorix Nicolai papx ad quosdam episcopos
P.bus idem per prophetam dicit: Ipsi regnaverunt et Belgicx provincix directa continetur, Grxci conlra
non ex me principes exstiterunt, et non cognovi(Ose. eum fremuerunt, quia ipse, sicut et prxdecessores
vui, 4).»« A se, inquit Gregorius (Pastor. i, cap. 1), sui, sacerdotes ab uxoribus abslinere prxcepit, vo-
et non ex arbitrio[siimmi recloris regnaht, qui s»a lentes per canones statuere ut Hceat illis uxores
cupiditate accensi, ctilmen regiminis rapiunt potius - habere. Nos autem moderni et Gallicani episcopi,
quam assequuntur: quos lamen internusjudexetpro- novos canones facere conamur, ut liceat nobis quod
vehit,et noncognoscit,quia quospermittendotolerat, gravius est quam carnali commercio, spiritaii
profecto perjudicium reprobationis ignorat. » Ti- aduKerio, aut duas uxores, id est duas sedes simul
raenda est igitur eis qui talibus favent a beato Ge- habere, aut uxorem simul et concubinam tenere,
lasio ad sensum prxmissa sentenlia-Pauli, qua dicit: vel vivente licet iniirma uxore, id est Ecclesia no-
Non solum qui faciunt, sed qui consenliunt facien- stra perseculione qualibet rebus ac possessionibus
tibus, digni sunt morte(Bom.1,52), quia, ut Leo dicit, B imminuta, ad allerius copulam transmigrare. Cum
in talium prxlatione non est populis consulere, sed sicnt vir non habet potestatem corporis sui, sed
nocere.necprxstare regimen, sed augere discrimen. raulier, quandiu uxor ejus licet infirma vivit, ita et
XIV. Quod scripsisti, episcopum de quo agilur episcopus non habet potestatem ecclesiam, videlicet
dicere ad excusandas excusationes in peccalis, quo- plebem suam deserere, et alteram invadere vel
niarii sunt in civitale melropoli, in qua ordinatus usurpare, quandiu, sicut sanctus Augustinus dicit
fuerat, ministri ecclesiastici, qui indigentiura ne- (episl. 180, Honorato), in ea residui sunt conservi
cessitalibus possunt consuiere, sed ipse non habet sui, quibus prxbeat cibaria, quos aliter vivere nor.
sufficienliam rerum ac facultatum, quibus in ea ho- posse novit. Quod si fecerit, tanlo majus committit
norabiliter possit subsistere, unde se conatur ex- adullerium, quanlo spirilatiter adulterat, et plebem
cusare, inde magis videtur accusare, et cupidit.atis suam adullerare facil, si alteri eo viveute et in
atque cauterio ambitionis inurere, qui plus posses- sacerdotii incolumitate manente se junxerit, quia
siones terrenas quam animarum lucra videtur ac- mulier non habet potestalem corporis sui, sed vir,
quirere. Debuefat enim in mente habere quod spi- quandiu vir ejus vivit, et plebem quam invaserit
ritus Paulo dixit, ut non exiret de civitate in qua secum adulterare facit, ut beatus Itinocentius in
ei multus populus erat, sed constanter prxdicaret. C decretis suis ostendil, loquens de repudio viri a(que
Quid enim scit, utrum multi de paganis illis, qui in iworis, quod merito intelligendum ac sequendum
eadem civitate habitant, sint a Deo prxdestinali ad est de spiritali episcopi et Ecclesix, in qua primum
vitara, qui per prxdicationem ejus oris et operis ordinatus fuit, conjunclione.
converti poterant, et ubi Christiani sunt salvari < De bis, inquit (epist. 11, ad Exuperium), requi-
valerent, si in ea maneret, etiamsi necessitas eum sivit dilectio tua, qui inlerveniente repudio alio se
ibidem taliler manere cogeret, sicut Pauius se man- matrimonio copularunt, quos in utraque parte adul-
sisse apud Corinlhios dixit: Ego, inquiens, in in- teros esse manifestum est. Quiviro vel uxoreviventg,
firmUateet limore el tremore multo fui apud vos (I iruamvis dissocialum videalur esse conjugium, ad
Cor. ii, 3). Legat igitur decimam quarlam beati aliam copulam festinarunt, neque pessunt adulteri
Gregorii homiliam ex lectione sancli Evangelii, Ego non videri, in tantum ut etiam hx perspnx quibus
sum pastor bonus (Joan. xi, 14), et inveniet qualiter tales cpnjuncli sunt, etiam ipsi adulterium ccmroi-
ac quanlum ab auctoritale et suo ordine deviaverit. sisse videantur, secundum illud quod legiraus in
Sed et scandalum in Ecclesia misit, sicut et quidam Evangelic : Qui dimiserit uxorem suam et duxerii
episcopi, etiam a longe prxcedenlibus temporibus, aliam, mwchalur : simililer et qui dimissam duxeril,
scandalum pro sua quiete et voluplatibus in Eccle- 1" mmchatur (Matth. v, 21), et idee ouines a cominu-
siam intromiserunt, ordinantes chorepiscopos, et nione fidelium abslinendes. At si uxpr episcepi, ec-
eis qux summis ponlificibus conveniunt agere per- clesia scilicet ac parochia ejus, fuerit qualibetop-
rniCtentes.Quos apostolica sedes sxpius reprobavit, pressione persecutionis desolata, id est de solo ela-
et aposlolico mucrone recidit, sicut in decrelalibus psa, ut in ea non lemaneant quibus necesse sit mi-
eorum qui voluerit recensere invenict. Inter quos nistrare, licite vatet episcopus ad vacantem aliani
Damasus papa de talibus dicit episcopis (epist. 5 ad ecclesiam transmigrare, sicut supra verbisbeatorum
episc. Numidiw): < llli, inquiens, episcopi, qui talia Augustini atque Gregorii est demonstratum. Et plebs
sibi prxsumunt, videntur mihi esse merelricibus episcopp sup viduata, id est vacans, carne vel re-
similes, qux statim ut pariunt, iufantes suos aliis gulariter defuncto sacerdotio episcepum viduatum,
nutricibus tradunt educandos, ut suam cilius libi- id est vacanlem, regulariter pptest suscipere, veluii
dinem explere valeant. Sic et isti infantes suos, id Apcslplus de muliere dicit : itfortuo, inquiens, viro,
est populos sibi commissos, aliis educandos tradunt, nubat cui vult, lantum in Domino (I Cor. vu, 39).
ut suas libidines expleant, icl est pro suo iibilu sx~ Sanclus quippe Leo, inier praecipuossedis Romanx,
227 HINCMARIRHEMENSISARCHIEPISCOPI 228
Drnalus prxcipuus, dc viro et rauliere Aposlpli sen- A <Clnisiiani nou sunt, qui ligamenta sancUe Eccle-
lenliam exppnens, quid per hanc coiijunclioneiii in- six vanis se xslimaut conatibus solvere : ac per
telligi voluerit patenler ostentlil : Sacramenlum hoc, hec nec absolulionem sanclx Ecclesix, quam prx-
inquiens, magnum est: ego autem dico in Christo et stat fidelibus, verain pulant, si ligaturas ejus valere
in Ecclesia (Ephes. v, 32). Utique duo sunt, Deus cl non xsliinaul. Coutra quos diulius dispitlandum non
borao, Christus et Ecclesia, quse de sponsi carne esl, quia per Pinnia despiciendi el analhemalizand:
prodivit, el de latere Crucifixi manaute sanguine et sunt, et unJc se fallere veritatem credunt, inde in
*qua, sacramenlum redemptionis et regeneralionis peccalis suis veraciter iuiplicantur, eesque et egp
accepit. > e( oiunes catholici episcopi, aique universa Ecclesia
El idem alibi : Unde, inquit, cumsocietasnuptia- analhemalizamus, quia vcrilati contraria sentiunt,
rtim ita ab initio constiluta sit, ut prxter scxuum et coulraria loquunlur. »
conjunctioneni baberel in se Chrisli el Ecclesix sa- Hxc idcirco clerebus et facultatibus Ecclesix vi-
craraenlum, non ergo fornicetur quisquam, iuJebila duatx sub oeconomo fcituro reservandis Episcopo
voluulate abiens post uxorem legilimo et spiriiali bic interposuimus, ut atlendat de que agilur episce-
sibisorlitam conjugio, sed diligat et foveat eam, sic- pus, quia si ncroini Cbrislianp eas licet prxsumere,
ut Christus Ecclesiam : neque post pastorem suiim, B multo niinus item episcopus, sine sui slatus periculo
in fide el in bonis operibus manentem, quero ordi- ac animx detrimeiiLo, ecclesix invasx res et facul-
nante Deo legilima sorte suscepit, Ecclesia abiens tates prxvalet usurpare. Sicut enim comes civitatis
fornicelur, sed in ea vocatione qua vocati suiil ma- homo sxcularis, et alii etiam sxculares, el majoris
neant, veluti sacrse Scripturx et traditiones eccle- et roinoris poteslatis, habent unde in sua inetropoli
siaslicx prxlixeriint. Sieniin, quia concedente Apo- possint consistere, et comniinistri ejus ecclesiaslici
stolo unius uxoris vir assuini in sacerdotium Jttbe- valenl ibitlem vivere ; sic et ipse, nisi eum cupidilas
tur, ut uxorem quam anle sacerdolium habuit ca- et ambitio unde ejiceret, ibidem vel de operibus ma-
stis foveat et tuealur auxiliis, et non eara destilu- iiuuro, vel de decimis fiJelium ac collalione presby-
tam debet relinquere, niullo minus sacerdos dcslitu- terorum, et si alilernon possel, vel subcensu, sicut
tam, aut pro superinducla, vel cuin superindiicta Hierosolymis patriarcha, et \iri religiosi ac fideles
deserere vel negligere, minirae autem curo alia tina in Coiduba, el in aliis civilatibus per Hispaniani fa-
cum ipsa debet mcechari ecclesia:et sicut non adul- ciunt, ibi valeret manere, et conservis in tempcre
lerare verbum Dei, ita nec adulterare debet Eccle- tiitici mensuraiii denare, id estverbum prxdicaiie-
siam suam. Nisi enim viri et uxoris legalis conjun- nis iinperlire, et ininisleria qux non nisi ab episco-
ctio ad episcopi et ecclesix sibi conjunctx raysteriura n pis ministris ecclesiasticis et plebibus possunt c!c-
pertineret, magnum Chalcedonense concilium de- pentli, sicut sunt orJinaliones ecclesiaslicorum roi-
functo sqo episcopo vidualam ecclesiam non vocaret, nistrorum, sicut est confeclio sacri chrisinaiis, ct
cujus jeditus penes ceconoraumfuturo reservari ju- consecratio olei exorcizati et ad infirmorum tinclio-
bet episcopo, nec ab aliis quibusque, vel vivente vel nem consecrati, sicut est confirroatio et consignatio
defuiicto cujuscunque civitatis episcopousurpari, vel baptizatoruro, sicut csl maiuis impositio et recpnci-
pcssumdari : quotl qui prxsumpserint, verenda est lialip publice pcenitenliuin, et velatio virginum, cl
illis seiitenlia ejusdera sancli et universalis concilii, alia qux per siiigula non necesse est compulare:
qua inlentando decernil (can. 10) : < Eos, inquiens, qux non nisi ab episcopis valent regulariler fieri, et
qui ausi fuerint, post diiliiiilionem magnx et univer- in utrisque civitatibus, tanto spatio inter se distan-
salis hujus Synodi, quidquam ex his qux prohibita tibus, ab uno episcopo congruis lemporihus non va-
sunt perpetrare, decrevit sancta Synodus a proprio lenl, iino nec debent, nec regulx permillunt exse-
hujusmodi gradu rccedere. » Et de transgredienti- qui. Qux etsi per tempora possunt in sua metropoli
bus qux constituta sunt, itera conjuncte dicit (can. ab eo fieri, convincitur in ea posse immorari, et quas
27) : < Si quidein clerici sunt, decidant gradu pro- sibi a subdilis competunt exsequi. Legat namque
prio; si vero laici, anaihemalizentur. »» Sic eliam D secundam epislolam Pauli aposloli ad Corinlhios,
de rernro ac facullaluro prxsumptoribus, et aliorum cttni quanla difficullate alque cum quanto lahore
'' conciliorum canones, et
aposlolicx sedis pontifices prxdicalionis ministerium fuerit exseculus, qui
multoties decreverunt, qux non parvipendent qui prxler labores quos sustinuilin carceribus, in pl.-igis
irrefragabili Doroini senleniix credunt, dicentis in supra modum, in mortibus freqtienler, in flagellis,
Petro, et apostolis onroibus, et in eis illerum suc- iri lapidatione, in naufragiis,inilineribus sxpe vexa-
cessoribus : Qumcunqueligaveris super lerram,ligata tus ftiil, periculis fluminutn, periculis latronum, peri-
erunt et in cmlis (Matth. xvi, 19). Naro sicut Petrus culis exgenere, periculis' ex gentibus, periculis in ci-
respondit pro interrogalis a Chrislo apestplis omni- vitale, pericutis in solitudine, periculis in mari, peri-
bus, ita et Chrislus hxc in Pelro dixit apostplis, et culis in falsis fratribus, in tabore et wrumna, in vigi-
successeribus eorum omnibus, quibus manet hoc liis multis, in fame et siti, in jejuniis multit, in fri-
privilegium, a quibus fertur ex apostolorum xqui- gore et nuditate, prmter itla qum extrinsecut sunl,
tate judiciura, sicut sanclus Leo et Gregorius evi- instantia quotidiana, sollicitudo omnium Ecclesia»
denler ostendunt. UndesanctusGregorius item dicit: rum (II Cor. xi, 25, 26, 27, 28), et manibus suis la-
229 EPISTOLiE. 23Q
boravit, qux necessariasibietsuis fuerunt, ne qitem-1A (Ephes. v, 11). » Hinc sanctus Augustinus :« Duo-
libet gravaret, et inveniet se a successione illius bus modis non te maculat malus, si non consenlias
extorrem, cujus sequi detractat exemplum, et illo- et si redarguas : hec est ncn cominunicare, non
rum constringi judicio, qui Jam in ccelis cum Deo consenlire. » Coiiiinunicattir quippe, quando facto
regnant, et sancio Spiriiu inspirali sacros canones ejus cousortiuro volunialis vel approbalionis adjun-
per eunidem sancluni Spiritum prolulerunt, quibus gitur. Hoc ergo nos adnionens Aposlolus ait: Notite
decernitur, ut hujusmodi nec in eo episcopos, ut su- communicare operibtts infructuosis tenebrarutn; et
pra seripsimus, habeatur, nec cominunionem laicaro quia paruiii eral non consentire, si sequeretur ne-
merealur, sicul evidenter sanctus Leo aposlolicx se- gligentia disciplinx, Mugis aulem, inqtiit, et redar-
dis pontifex in decretis suis ilerato decernit (episi. 1, gnite. Quid est nolite coinmunicare ? Nplite censen-
infine) : « Hoc, inquiens, admonilio nostra denun- tire, nolile lauJare, nolite approbare. Quid esl au-
liat, quod si quis fralrum contra hxc conslituta ve- lem inagis et redarguile ? reprehendite, corripite,
neril vel venire tenlaverit, et prohibita fuerU ausus coercele. Nam et sanclum Africanuin concilium eos
adroidere, a suo se noverit ofiicio subniovendura, qui negligunt loca atlsuam cathedram perlinentia in
nec communionis nostrx futurum esse consortem, catbolicain unilalem lucrari, conveniri » diligenli-
qui socius esse noluit disciplinx. Ne quid vero sit, B bus vicinis episcopis, ut id agere uon morentur, si-
quod prxterniissum a nobis forte credatur, oronia gnanter cum diffinitione certissima prxcipit, sicuti
decrelalia consliluta, lam bealx recordationis Innp- suo loco diligcns lector inveniet: Et conslat esse
cenlii, quam cmniuro decesserum nestrprum, qux cerlissimum, quia iste civitatem suaro, in qua re-
de ecclesiasticis crdinibus et cancnum promulgata manenl plures qui episcopali ministerio indigcnt,
suni diiciplinis, ita a vestra dilectione custodiri de- pro alia quietiore ac locupletiore mulaverit, et al-
bere mandamus, ut si quis in illa coiinniserit, ve- terum loco suo orJinari permiserit, quia, ut supra
jiiam sibi deinceps noverit denegari. > ostendiinus , duabus uieiropolitaiiis civitatibus prx-
XV. Cur enim non posset religiosus homoet epi- sidere non potcsl, non pro animarum lucro, sed
scopus ac continens, sine uxore et filiis, ila in civi- pro temporali augmento cum spiritali suo delri-
tate sua vivere, sicut sxcularis homo comes,-uxo- mento hoc agat, quia, ut Leo dicit, non pulabitur
rem habens et liberos, eliam inter paganos vivit: honor ille legitirous , qui fuerit contra tlivinx legis
prxserlim cum alias possessiones et abbalias largi- prxcepla colIalus.Fau(oresau(em ac ordinalores hu«
tione domni regis habeat, uiide sumptus habere va- jusmodi sanclipapxSimpliciipercellit decretalis sen-
Iet, quibus ad Deo serviendum, et ministerium sutim teniia qua dicit, Privilegium, inquiens , meretur
exsequendum in plebe sibi commissa sufficere pos- 'C ainitlere qui perinissa sibi abutilur potestate. Hxc
set ? « Sed sunt, inquii Gregorius (kom. 14 in Ev.), quantum pro lempore et occupatione licuit, et
nonnulli qui dum plus (errenaro subs(antium quam Doroinus ad-mentero inihi venire concessil, de his
oves diligunt, merito nomen pasloris perdunt. Dc qux interrogaveras , Frater charissiroe, tibi respen-
quibus protinus subJitur : Mercenarius aulern, et dere curavi. Qux si cuiquaro displiciierint, non
qui nonesl paslor, cujus non sunt oves propriw, videt centra ine sed centra se irascatur, quia contra
lupum venientem, et dimillit oveset fugit (Joan. x, verba divina nisi in maluro suum irasci non pplerit.
12). Non pastor sed mercenarius vocatur, qui non Dum ergp est in via, id est in hac vila, ccncordet
pro amore intimo oves Dominicas, sed ad lempora- cuni adversario sue cilo, ne forte tradat eum ad-
les mercedes pascit. Mercenarius quippe, qui loctun vcrsariiissuusjudici.etjuJextradateuni minislro, et
quidem pastoris tenet,sed lucra animaruni nonqux- minister mittat illuin i:i carcerem, Amen, non exiet
rit, terrenis commodis inbiat, honore prxlationis intle donec reddet novissimum quadrantem. Nolum
gaudet, lemporalibus lucris pascilur, impensa sibi ab cst vel parva de sciiplttris scientibus, quia in hoc
hominibtis reverenlia Ixlatur. Islx sunt clcnim mer- loco adversarius nosler dicilur sermo Dei, quoniam
cedes mercenarii, utptoeo ipso quod in reginiine jiihet conlraria operibus nostris raalis quae agimus:
laborat, hic quod quxrit invcniat, et ab hxreclitate Cui si non concordaverimus, justo Dei jutlicio per
gregis in posterum alienus -exista(. » (ibid.,post ministruin raittemur in carcerem, et non exiemus
aliqua.) « Et lupus rapit el dispergit oves. Lupus inde, donec reddamus novissimum quadrantera, id
venit et mercenarius fugil, quia malignus spiritus est, exsolvaraus et ininimuw peccatum.
mentes fidelium in lenlatione dilaniat, et is qui lo- EPISTOLA XXXII.
cum pastoris lenet, curam sollicitudinis non habet: ADJOANNEM PAPAM,
animx pereunt, et ipse de terrenis cororoodis Ixta- CaroliII imperatorisnoniine.
tur. > Unde quia sicut beatus dicit Gelasius ( epist. De judiciis et appetlationibus episcoporumet pre-
10, ad Anastasium) : «Duo sunt quibus principaliter sbyterorum.
mundus hic regitur, auctorilas sacra pontificum et (ApuJ eumdem,ex eJltione MoguntinaJoan. Busa>i.)
regalis polestas, sequendum est episcopis ac princi- Sanclissimo ac reverentissiroo Patri JOANNI
pibus terrx consilium hortantis, inio prxcipienlis sumino ponlifici et universali papx , CAROLUS
Apostoli : Nolite, inquit, communicare operibus in- gratia Dei imperator Augustus ac spiritalis fiHus
fructuosis tenebrarum, magis autem el redarguite yesler.
231 j HINCMARIRHEMENSISARCHIEPISCt3# 232
I. Antequam provincix Transalpinx, propter A religionis sumpsit initium, et fjnetidie gratias Deo,
seditiones el bella frequenlia, progenitorum nostro- sumit augmenlum, et si quid male in agro Domi-
rum temporibus , sacrarum legum ac regularum nico pullulat, decreli ves(ri falce recidatur. Si etiam
notitiam et observationem plene caperenl, sicut quorumcunque negligenlia , vel prxsumplione a
postea per incrementa studio illorum ab bac sancla prxslilutis regulis est disccssum, veslrx auclorita-
sede gratia Dei ceperunt, gloriosx roemorix avus tis industria sit reformatum.
nosler Carolus imperator Auguslus, diu per egre- IV. Sicut Dei virtus Christus et Dei sapienlia,
gios ac prxcipux auctoritatis et sapienlix viros, de ordihem ac dignitatem aposlolorum et septuaginta
presbyteris ex crirainibus diffamatis, qualiler Ju- discipulorum in carnis prxsentia dislinxit, ut leclio
dicari vel purgare se debeant perquisivit, et reperil, sancti Evangelii palenter ostendit : ita idem ipse,
sicut in sux imperialis aucloritatis edictis , qux in per quem reges regnant, et conditores legum justa
alia schedula habemus scripta , posleris servanda decernunt, sacris legibus el canonibus, spiritu suo
reliquit, quxque usque ad nostra tempora ex tunc condilis , et lolius mundi reverenlia consecratis ,
in Transalpinis regionibus servata, et quando ne- ordinem et dignitalem episcoporum, qui locuin in
cessilas postulavit exsecula fuerunt. Ecclesia tenenl apostolorum, et presbyterorum, qui
II. In diebus autem domini et genitoris nostri B subrogantur loco septuaginta discipulorum, et in
piee memorix Ludovici imperatoris, cum ipsa te- adrainislralione et in honore , sicut et in Veleri
pesci exsecutio aliquatenus coepit; apud papara Testanienlo inler suramos ponlifices et iuter rainoris
Eugeniura inde ab eo commonitio facta es(. Qua de ordinis sacerdotes discrevit. Quapropler ab omnibus
re syuodum iisdem universalis papa convocans, honorandi ac venerandi sunt pro palribus nati
inler alia generalia decreta promulgare curavit, qux filii, id esl pro apostolis ordinati episcopi, et ordi-
Leo IV tempore fralris noslri Lolharii, el nepotis nis dignitate, et illius honore, qui eis apostolis
nestri Ludpvici, cbservanda decrevit, sicut in ge- dixit: Jam non dicam vos servos, sed amicos meos
stis synodalibus, et in hujus sanctx Romanx Eccle- (Joan. xv, 15); et: Qui vos audit me audii, el qui
six arcbivo haberi crediraus, et ab bac sancta vos spernit me spernit (Luc. x, 16); et de eis : Ite,
sede nostris decessoribus directa venerabili san- nunliale [ratribut meis (Matth. xxvm, 10). Et alia,
ctione babemus. Cum aulem non longe anle hos qux de illorum veneranda honoratione sacrx Scri-
annos nepos noster Ludovicus Ilalix imperatpr plurx textus eloquitur.
inslinctu quprumdara conlra nps se commovit, V. [Qui forte si aliqui temporalibus rebus sunt
missx suntnobis epistolx quasi ex apostolicx hujus pauperes, et forte meri(o diviles, pro eerto autem
sedis auctoritate ac nomine, quas tenoris inconve- G stint ordine sacro sublimes, a nullo quolibet, sive
nienlia hanc sanclam et discretissimam sedem non ecclesiastica, sive sxculari potestate prxdito, debent
misisse ostendit. vilipendi, nec potentibus sxculi modo quocunque
III. Et quoniam pravis sxpius prava quam recta postponi, prxcipiente omnibus apostolo Jacobo:
innotesci solent, nala hinc occasione, Transalpina- Nolile in personarum acceplionehabere fidem Domini
rum regionum presbyteri, a suis episcopis de certis nostri Jesu Christi glorim (Jac. n, 1), quia non qui
criiniriibus regulariter ab ordine sacerdotali dejecli, ditiores ad sxculum, hi in divino examine sunt me-
et poenitentix subacli, sine licenlia et conscientia liores. Nonne, inquit, Deus elegit pauperes in hoc
primatum et episcoporum suorum , huc venire, et mundo, diviles i» fide, et hwredes regni, quod pro-
hinc epistolas, qux regulis non conveniunt, referre misil diligenlibus se? (ibid., 5.) et Paulus : Igno-
cceperunt. Quas non jussione aposlolica, sed, ut bilia et contemptibitiamundi elegil Deus, et reliqua.
assolet etiam in republica, propter rnulliplicia re- (/ Cor. i, 28.) Et sanctus Gregorius in cpislola ad
claraatorum negotia , quorumcunque ministrorum Mauricium iniperatoreni (lib. iv, epist. 51) : < Sa-
quasi pia miseralione factas, et nos illius regionis cerdotibus, inquit, non ex lerrena poteslate Domi-
putanl episccpi. Quaprepler quia, ut sanclusAugu- nus noster cilius indignetur, sed excellenti consi-
slinus dicit (epist. 50, ad Bonifaciumcomiiem),cogunt deratione, propter eum cujus servi sunt, eis ila
multas invenire medicinas inullorum expcrimenla dominetur, ut eliam debitam reverenliam iinpendat.
morborum, intermissis ;propter prolixitatem sacra- Nam in divinis eloquiis aliquando sacerdeles dii,
rarum legum capilulis prxdecessorum nostrorum aliquando angeli vocantur. Nam et per Moysem, de
imperalerum, quibus ecclesiasticx regulx conso- eo qui acl juramentum deducendus est, dicilur:
nant, necessarium duximus pandere sanctissiinx Appiica illiim ad deos, id est ad sacerdotes. Et
veslrx palernitali, ac surarax auctoritati, qualiter rursum scriplum est: Diis non delrahes (Exod. xxu,
regulas de honore in suo statu episcoporum, et de 8), scilicet sacerdotibus; et propheta ait : Labia
appellatione , si necessitas et ratio in dejeclione sacerdotis cuslodiunt scientiam , et legem requirent
illorum poposcerit, sed et de appeUatione presby- ex ore ejus , quia angelus Domini exercituum ett
terorum iulelligimus, el intelligi a recloribus Trans- (Malach. n, 7). » Quid ergo mirum si illes veslra
alpinaruin Ecclesiarum didicimus : qualenus ab pieias dignetur hcnprare, quibus in sue eloquio
hujus sanctx sedis aucloritale nostra sana, ut cre- bonorem tribuens, eos aut angelos , aut deos, ipse
dimus , intelligenlia confirinetur , a qua fidei ac eliam appellat Deus? Ecclesiastica quoqne teslalur
233 * EP1ST0L;E. 234
hisioria quia cum pix memorix Constantino principi A riuntur, sed aliorum animarum, quas pravis exemptis
in scriplo oblatx accusationes contra episcopos fuis- destruxerunt, rei sunt. Et contra , quot suo vel
sent, libellos quos acceperat incendit, dicens : verbo, vel exemplo, vel quibus poteslas est data
< Vos dii estis, a vero Deo constituli : ite, et inter correptionis correptione, quia sxpe invilis bona
vos causas vestras discutite, quia dignum non |est prxstanlur, dicente summopalrefamilias ad servum,
ut nos judicemus deos. Iu qua taraen senlentia, id esl prxlatorum chorum : Exi cito in vias et sepes,
pie domine, sibi magis ex humilitate, quam illis et compelle intrare, ut implealur domus mea (Luc.
aliquid prxslilit ex reverenlia impensa. Anle eura xiv, 23), Domino lucrati fuerint, pro lantis glorix
quippe pagani in republica principes fuerunt, qui coronam accipient, altestante Aposlolo : Qui con-
verura Deum nescienles, deos ligneos et lapides verti fecerit peccalorem ab errore viw sum, salvabil
colebant, et tamen eorum sacerdetibus maxiraum animam ejus a morte, et operiel multitudinem pecca-
henprem tribuebant- Quid ergp mirum, si Chrisiia- lorum (Jac. v, 20). >
nusimperator veri Dei sacerdeles dignetur hcnprare, Vn. Cxterum quia non est homo in terra qui fa-
dum pagani, ut prxdiximus , principes bcnprem ciat bonum et non peccet, et nec ipsi sine peccalo
impendere sacerdclibus noverunt, qui diis ligneis et fuerunt qui coelesti magisterio adlixrebant, dicente
lapideis serviebant? > Et idem sanclissimus atque B Joannc : Si dixerimus quia peccatum non habemus,
facundissimus et discretissimus , veraciterque in nosipsosseducimus, et veritas in nobis non est(I Joan.
osulis Dei humiUimus , in epistola ad Joannem i, 8); el Jacobus apcslplus dicit : In multis offendi-
episcppum Syracusanum, scribens de. episcopp mus omnes (Jac. m, 2); et, ut Scriptura cstendit,
Conslantinopolilano, inter alia dicit (lib. vu, epist. in angelis reperla est nequilia (Job iv, 18); si neces-
64, ind. H) : < Quod sedi apostolicx dicat se velle sitas cum mnlta penderaliene atque examinatione
subjici, si qua culpa in episcopis invenitur, nescio ccegerit episccpps ab episccpis judicari, vel presby-
quis ei episcopus subjectus non sil. Cum vero culpa teres ab episcepis a gradu ecclesiastice dejici, sicut
non exigit, oranes secundum rationem humilitatis in henpre alque administraliene, sic et in dijudicatiene
xquales'sunt. > alque appella(ione, discretionem auclorUas sacra
VI. Post Constantinum autem, quique Christiani Jistinxit, decernens, ul si necessitas et pondus le-
imperatores, decessores ac prxdecessores nostri, galis ac regularis accusationis exigit, episcopum ju-
leges de episcoporum honore ac privilegio condide- dicari debere a suis judicibus cpiscopis, a quibus
runt. Proinde, Pater sanctissime, quia, ut sanclus regulariter una cum primate provincix poluit se-
Gelasius dicit (epist. 10, ad Anastasium), duo sunt cundum Nicxnos et Antiochenos canones el decreta
quibus principaliter mundus bic regitur, auctoritas C sedis Rpmanx pontificum ordinari, congregatis una
sacra pontificum, et regalis potesUts , ad quas ap- cum primate provincix ipsius regionis episcopis se-
pcllari potest , et a quibus nemo permitlitur cundum Sardicenses canones, atque a consliluto,
appeUare, sub oculis districli et xquissirai judicis juxta Carlhaginenses canones, duodecim episcopo-
Dei, qui sine personarum acceptione judicat, nostra rum numero, si plures nequiverint congregari, ca-
pouderemus Judicia : quia etsi plerumque existunt nenice judicetur.
inler negligenles vel desides fratres , qux oporteat VllI.<Et si isdem accusalus et judicatus episcopus,
majore auctoritale curari, <sic tamen esl, utsanclus congregalis ejusdem regionis episcopis, degradu suo
Leo dicit (ep. 88, ad Anastasium), adhibenda cor- dejectus apostolicaro sedem appellaverit, et confu-
rectio, ut semper sit salva dileclio, et plus erga gerit ad episcopum Romanx Ecclesise, et ab eo se
corrigendos agat benevolentia quam severitas, plus audiri voluerit pest judicium, juxta Sardicenses ca-
cobortatio quam commotio, plus charitas quam po- nenes (conc. Sard., can. 7), et decreta Innocentii
leslas. > Episcopos sane in suo statu manentes ad Viclricium, et Bonifacii ad Gallicanos episcopos,
debita veneratione colamus, et a nobis eis compe- et Leonis ad Anaslasium, scribendum est ab his qui
tenti honore impenso, cxteris exemplum reverenlix causam examinarunt Romano pontifici. Et si judi-
erga sacerdotalem ordinera prxbeamus : quia si nos " caverit renovandum esse judicium, renovelur, et
sacrum ordiuem in personis eorum vilipendimus, det judices; si autem probaverit talem causam esse
qui velut in speculo, ad sumendura exemplum, in ut non refricentur ea qux acta sunt, qux decreverit
oronium, qui subjecti nobis sunt, oculis positi su- confirmata erunt. Et si justum putaverit ut renove-
mus, pro tanlorum culpis a dislricto judice, summo tur examen, scribere his dignetur episcopis, qui in
Videlicetpontifice et rege reguro dijudicabimur, quot finitima et propinqua provincia sunt, ut ipsi diligen-
nostro facto delinquendi, quod absit, exempla prx- ter omnino requirant, et juxta fidem veritalis deti-
buerimus. Sicut idem beatus Gregorius in Regula niant. Quod si is qui rogat causam suam audiri ite-
pastorali terribiUter intonat, dicens (part. i, cap. 5): rum, deprecatione sua moverit episcopum Roma-
< Scire etenim prxlati debent, quia si perversa num, ut e latere suo presbylerura miltat, erit in po-
unquam perpetrant, tot morlibus digni sunt, quot lestate episcopi, et quid velit, et quid xstimet. Et
ad subdilos suos perditionis exempla transmittunt. si decreverit mittendos esse , qui prxsentes cum
Unde necesse est, ut tanto se caulius a culpa custo- episcopis judicent, habentes ejus auctoritatem a
diant, quanlo per prava qux faciunt, non soli mo- quo destinati sunt, erit in suo arbitrio. Si vero crc-
PATHOI.. CXXVl. 8
235 HINCMARIRHEMENSISARCHIEPISCOPI 236
diderit episcopos suflicere, ut negotio terminum iro- jVarbilrio vel Judicio qui euiu judicaverunt, cum epi-
in finitima el propinqua provincia sunt
ponanl, faciel quod sapienlissiroo consilio Judicave- scopis qui
rit. Interim tamen alter episcopus in cathedra depo- prxcipiunt terminari, quatenus sive in manenda,
siti episcopi post appeilationem ejus non ordinetur, sive in immutanda sententia, juxta Nicxnos cauoncs
antequam causa ejus fuerit in judicio episcopi Ro- commune sit placituin. De quibus sacris canonibus
inani determinata. > Nicxnis Africanura concilium ad sanclum Ccelesli-
IX. Quse constitutio appellationis ad apostolicam num papam scribens (cap. 105), < Prudenlissime,
sedem non discordat a sacra et mystica Nicxna sy- inquit, Justissimeque providerunt, quascunque ne-
nodo, de qua magiius Leo papa ad Anatolium scri- gotia in suis locis ubi orta sunt finienda, aec unicui-
psit (epist. 56). < llla, inquiens, Nicxncrum cano- queprovincix gratiam Spirilussanctidefuturain, qua
num per sanctum vere Spiritum ordinata condilio xquitas a Cbristi sacerdotibus et prudenter videalur,
in nuUa unquam parte est solubilis. Nulla sibimet de et constantissime teneatur. >
XII. Beatus quoque Innocentius ad Victricium
multiplicatione congregationis synodalia concilia
blandiantur, neque trecenlis illis decein alque octo Rotliomagensem episcopum duo capilula magni cou-
sacerdo- cilii Nicxni: De his videlicel qui comraunione pri-
episcopis quantumlibel copiosior numerus
tum comparare se audeat vel prxferre, cum tant» ]B vantur ex clero; et aliud : Ut per singulas provin-
divinitus privilegio Nicxna sit synodus consecrata,- cias suis privitegia serventur Ecclesiis ; et capitulum
lit sive per pauciores, sive per plures ecclesiastica Sardicensis concilii de episcoporurn ad apostolicam
va- sedem appellatione, uno capitulo sagaciter atque
judicia celebrentur, omni penitus aucloritate sit
cuum, quidquid ab illorum fuerit constiuuione di- patenler explicat, dicens (epist. 1 Innocent.): « Si
versum. > De cujus privllegio et B. Ambrosius dicit qux auteni causx vel conlenliones in(er clerices
non tam superipris gradus, quam eliam inferioris, fue-
(lib. I de Fide, c. 9);« Non humana industria,
coropositione aliqua , trecenli decem et octo epi- rint exortx, placuit ut secundumsynodumNicxnam,
scopi ad concilium convenerunt -.sed ut in numero congregatis omnibus ejusdera prcvincix episcopis,ju-
eorum, per signum sux passionis et nominis, Do- dicium teririinetur; nec alicui liceat, sine prsejudicio
minus Jesus suo se probaret adesse concilio, crux tamen Romanx Ecclesix, cui in omnibus catisis
in trecenlis, Jesu nomen in decem et octo est sacer- debet reverenlia custodiri, reliclis his sacerdotibus
dotibus. > « Et mihi, inquil Hilarius (De synod., irt qui in eadem provincia Dei Ecclesiam nutu diviuo
fine), ille ipse numerus hic sanctus est, in quo Abra- gubernant, ad alias convolare provincias. Quod si
ham victdr regum impiorum, ab eo qui aeterni sa- quis forte prsesumpserit; et ab officiocieri subraolus,
cerdotii est forma benedicitur. » Et hinc item bea-' " et injuriarum reus ab omnibus judicetur. Si aulem
tus Leo papa ad Anatclium (epist. 56, post supe- majores causx in medio fuerint devoltitx, ad sedem
riora); < Sancli illi et venerabiles Patres, qui in apostelicam, sictit synodtis statuit; et beata con-
urbe Nicxna, sacrilego Ario cum sua impietale suetudp exigit, ppsl judicium episcopale referanlur.»
damnato, mansuras usque in finem mundi leges ec- In eo eriim quod dicit, ut secundum synodum Nicx-
clesiaslicorum canonum condiderunt, et apud nos nam, congregatis ejusdem provincix episcopis de
in toto orbe terrarum in suis constitutionibus vi- exortis causis Judicium termineltir, capitultim Nicxni
vunt, et si quid usquam aliter quam illi statuere concilii de excemmunicalis exptanat: In ee qued
prxsumitur, sine cunctaliene cassatur. i ad alias quemcunque de ecelesiaslice ordine pro-
X. Quod sanctum et mysticum concilium prxci- hibet convolare provincias, aliud capilalum Nicxni
pit (can. v): < De bis qui communione privantur, concilli expticat, quod jubet, ut per singulas pro-
ut sive ex clero, sive ex laico ordiiie, ab episcopis vincias suis privilegia serventtrr Ecctesiis , sine
per unamquamque provinciam sententia regularis prxjudicip (amen Romanx Ecctesix : u( si majpres
oblineat, ut hi qui abjiciuntur, ab aliis non reci- causx, quaruro una est de episcopi judicati appel-
piantur : requiratur autem, ne pusiUanimitate, aut, "-. latione, in medip fuerint devplutx, acl setlem app-
contentiorie, vel atio quolibet episcopi vitio, videa- slolicam, sicut synpdus, quin Sardieensis, statuit, et
tur a coiigregatione seclusus. Ulhoc ergc decenlius vetus consuetude exigit, post judicium episcopale
inquiratur, beite placuit annis singulis per unain- referantur. Scilicet, ut aut juxta prxmissom septi-
quamque provincialn bis in anno coticilia celebrari, nium Sardicensis concilii capitnltim , appellantis
ut communiter , omnibus stmul episcopis congre- episcopi causa in previncia, in qua fiiit exorla, dif-
gatis provincix, disculianlur hujtismodi quxstiones, finiatur, aut judicium episcoporum provincix, se-
ct sic, qui suo peccaverunt evidenler episcopp, ex- cundum decreta Bonrfacii, appstolicx sedis aucto-
ccmmunicati rationabiliter ab omnibus sestimenlur, ritate ccnfirmetur, et sicut Lcc scripsit, ejusdem
usquequp vel in cemmuni, vel episccpo placeat hu- sedis senlentia rcbprelur. Quia vere sancttis Inno-
lnanicrera prp talibus fcrre senlentiam. » centius non Nicxnam, sed Sardicensem syiroduro
XI. Cujus sanctx synocliconstitutionem Sardiceu- de appeltatione episcopi ad sedem aposloficam iu
ses canones rion convellunt (cap. 7), qui cum pon- auctoritatem traxit, qal utrasque synodos legii,
tiiicis Rcmani vicaric vel arbilrie causam episcopi aperte ifttelligit.
in provinciali synodo judicali, eliam cpiscopoiuni XUl. Sacrx leges ac regulae, presbyleros et c#-
237 EPISTOLJ*. 238
teros inferioris gradus clericos, non alibi quam A chenum episcopuro (epist, 30): «Revolventes, inquit,
apucl suos episcopos prxcipiunt accusari: a quibus, auctoritatem Nicaenx synotli, qux una omnium per
sicut Africx provincix canones decernunt, eorum orbem terrarum mentem explicat sacerdolum, qux
causa debet audiri, et sicut sanctus Gregoruis con- censuit de Antiochena Ecclesia cunctis (idelibus, ne
stituit, cum presbf teris vel clericis sux parochix dixerim sacerdotibus, esse necessarium custodire,
Judicari. Qui forte si de judiciis episcoporum suo- qua super dioecesim suam prxdictam Ecclesiam,
rum questi fuerint, ad quos eis sit provocanduni, de nen super aliam aliquam prpvinciam, reccgnoscimus
appellatione presbyterorum ae diaconorum ad vi- constitulam. » Et Bonifacius papa ad Hilarium Nar-
cinos et finitimos episeopos, papa Zosimus in com- bonensem (epist. 111): <Nulli, inquit, videtur in-
monitorio per Fausiinuni episcopum et Philippum cognita synodi Nicsenx consti(u(io, qux ita praeci-
ac Asellum presbyteros directo Carthaginensi eon- pit, ut eadem proprie verba ponamus, per unam-
cilio, in concilio Sardicensi capilulo decimo se- quamque provinciam jus melropolitanos singulps
ptirao continetur hoc modo, Osius episcopus dixit habere debere, nec cuiquam duas esse subjectas.
(cap. 17) : « Quod me.aclhuc movet, reticere non Quod illi, quia aliler credendum non est, servandum
debeo. Si episcopus quis forte iracundus, quod esse Spiritu sancto suggerente sibimet censuerunt. Quod
noo debct, cito et aspere commovetur adversus pre- B idcirco dicimus, ut advertat charitas tua, adeo nos
sbylerum sive diaeonum suum, et exterminare eum canonum prxcepta servare, ut ita conslitutio quo-
cVEcclesia voluerit, providendum eSt, ne innocens que nostra difflniat, quatenus meiropolitani sui una-
damnetur, aut perdat communionem, et ideo ha- quxque provincia in omnibus rebus ordinationem
be"at potestaiem is qui abjectus est, ut episcopos seraper exspectet. » Et his consoiianter Ccelestinus
finitimos interpeliet, et causa ejus audiatur, et di- (ep. 11, per Viennen. et Narbon.): < Juxta decreta,
ligentius tracletur : quia non oportet negari ei au- inquit, canonum, unaquxqueprovincia suo metro-
dientiam roganti. Et ille episcopus, qui juste aut politano contenta sit, ut decessoris nostri data ad
injuste eum abjecit, patienter accipiat ut negotium Narbonensero episcopum eonlineiit constituta. Nec
discutiatur, ut vel probetur sententia ejus a pluri- usurpationi locus alicui gacerdeti in alterius conce -
mis, vel emendetur. Tamen priusquam orania dili- datur injuriam. Sit concessis sibi conlentus unus-
genter et fideliter examinentur, eum qui fuerat a quisque limitibus, alter in alterius provincia nihil
communione separatus , ante eognitionem nullus prxsumat. > Et Leo adMaximum episcopum (epist.
debet prsesumere nt eum communioni societ. Hi 66 : < Etsi, inquit, diversa nonnunquam sunt me-
vero, qdi convetiiunt ad audiendum, si viderint rita prxsuhnn, jura tamen permanent sediuro. >
clericorum esse fastum et stfperbiam, quia nori de- G XVI. Et Antiochenum concilium, a.magua synodo
cet ut episcopus imthiam vel contumeliam patiatur, Chalcedonensi actione duodecima favorabiliter col-
severkwibuseos verDiscastigent, ut obedianthonesta laudatum, sequens decreta Nicxni concilii (can. 6):
pnecipienti episcopo; quia sietrt ille cleriels sihce- i Si quis; inqttit, a proprio eplscopo cemmunione
rnm exhibere debet arriorem charitatiSj ita quoque privalus est, hon ante suscipialur ab aliis, quarn
vieissim rttinistr) inftieala debent episcopo sud ex- suo reconciliettlrepiscopo atit certe adsynodum qtix
hil>ereobseqriiai » congregatur oeeurrens pro se satisfaciat, et per-
XIV. Nec hoc capituliim Sardicensis concilii dis- suadens cPricilip'sententiam stisclpiat alterara. Hsec
sentire videtur a capitulo Nicaeni coucilii,.quo ex- atrtem diffifiitib iflaneat circa laicos, et presbytercs,
pressius et apertias; quattt Sardieense eoncilium, et diaconos, omflesque qiii sub regula esse mon-
decrevit de bis qui cemnliYnioHeprivantttr a pro- stfantur. > Et loqiiens de conciliis capitdio *igesimo,
prio episeopo, sicut stipfa posriirriUs,et dC privile- dicit: <Inipsis coneillis adsint pfesbyteri.etJdiaConi,
giis singotorum metropolitariorurn dicens (can. 6) : et oftines, qui se Ixsds existimant, et synndi expe-
« Antiqua corfsueitudo servetor per ^gypturft, Li- riantur exaruen. Nuilis vere liceat apud se celebrare
byam et Peniapolim : ila ut Alexandrinus episco- eoncrlia, prxter eos quibus metiopplitana Jura ri-
pus horum omnium habeiat polesta(em, quia et tfrbis dentur esse camrrtissa. > El ctfpiiulp decimo sexto :
Romx episcopo parilts mos est. Simiiiter antem et « Perfectum vefo conciliiim illud est, ubi interfuerit
apud Antiochiam, cxterssque provineias, suis priVi- raetrcpolitanus antisies. >
legia serveritur Ecclesirs.» Quod exporiit Arrtiocfrena XVII. Appellarites aatem pfesbyteri, vel diaconi,
synodBs dieefts (can. 9): «Per sihguias fegTones a quibus et quaiiter Sint jirdicartdi, 'sacri Carthagi-
convenit epistJopos nosse, iriefropolitanum episcc- herises canpnes capitulo vigesirap et capitulo v^ige-
pum soUicrtudiitemtotlus pfovincise gerere. Propter simri octavo evideuter esiendurit. Ubi autem inter
quod ad metrepolim omnes uhdique, qui negotia accusalores et accusatos causa debeat agilari, Car-
videntur habere, concurrant. » Et Constahlinopoli- tKaginense conciliura slatnit, dicens (can. 30): « Ut
tanutn concilium dicens (can. 1):» Ut illa qux siiht acehsatus, vel accusator, in eo Ioco, nnde esi ille qui
p^ertinamquamque provinciaro, ipsius pfovincix sy- accrisatur, tocum sibi eligat proxirnum, quo non sit
noJtis dispenset, sicul Nicxno constat decretura difficile testes producere, ubi causa finiatur. » Ei
esse concitio. » binc legesdicnnt:' « Criminum discussio ibi agitanda
XV. Et hinc Innocentius ad Alexandrura Antio- esl, ubi crimen admissum est. Nam alibi criiuinum
239 HINCMARIRHEMENSIS ARCHIEPISCOPI 240
reus prehibetur audiri. » El item : « Si quis adver- A iisdem synodis, ante longissimx selatis annos usque
sarium, aut repetitione, aut criminis objeclione ad noslra lempora servata, et a decessoribus ac
eorum secuta et exsecuta fuerunt.
pulsaverit, provincia, in qua consistit ille qui pulsa- prxdecessoribus
lur, suas exerat actiones, nec xstimet adversarium Qux si etiam illis servata, et ab eis secula et exse-
suum alibi aut tongius pertrahendum. » Uli vero qui cuta non fuerint, nihil prodest eos secundum sacros
pulsalus fuerit, si judicein suspectumhabuerit, liceat canones et decreta sedis Romanx ponlificum, pro
manifestis criminibus com-
appellare, scilicet ecclesiasticis ad finitimos episco- accusatis presbyteris de
pos, ut Sardicenses et Carthaginenses canones, ut provinciales episcoporum synodos frequentare, sed
licenter quisque presbyterorum quodlibet,
prxraisimus, decreverunt, vet ad provincialia con- faciet
cilia, sicut sacri Nicxni et Antiocheni canones con- unde si fuerit redargulus, veniat Romam.
stituerunt, et sicut Africanum concilium in epistola XX. Et quia pro singulis presbyteris episcopi
ad Coelestinum papara ostendit (cap. 105): « Uni- Transalpini regulariter jttdicatis missos dirigere, et
cuique, inquiens, concessura est, si judicio offensus actionum documenta scribere non valent, nec testiura
fuerit cognitorum, ad eoncilium sux provincix, vel necessarias personas, vel propter sexus, vel propter
etiam universale provocare. Nisi forle quisquam senectulis infirmitatem, vel pro multis aliis impedi-
est, qui credat unicuilibet posse Deum nostrum B inentis, huc producere, fiducialiter poterit menliens
examinis inspirare justitiam, et innumerabilibus quique innocentiam suam asserere, cum iion erit
congregatis in concilium sacerdotibus denegare, aut qui mendacia ejus possit refellere. Unde, sicut pra-
quoraodo ipsum transmarinum judicium (quod misimus, legum et canonum conditores, prudtV""-
tantumdem est, Transalpinum),ratum erit, ad quod sime justissimeque viderunt, quxcunque negolia in
testium necessarix personx, vel propter sexus, vel suis locis, ubi orta sunt, finienda, et per expressa
propter senectutis infirmitatem, vel multis aliis in- regularum judicia discretissime judicanda, et post
currentibus impedimentis, adduci non poterunt? » Judicium conservanda. Maxime de subintroductione
XVUI. A judicibus autem, sivequos juxta Africa- contra regulas mulierum : pro qira ab episcopis
nos canones primates dederint, sive quos ipsi vicinos Transalpinis presbyleri regulariter judicati ad hanc
ex censeiisu delegarint, causa finienda regulariter sanctam Romanam sedem insciis suis episcopis ve-
provocari non potest. Et sanctus Gregorius in epi- niunt, et eis epistolas eorum refragantes judicia de-
stela ad Gallicancs episcepps (tib. xi, epist. 110) : ferunt, eosque vel comrainistros illorura ad hanc
« Nec hoc, innuit, in hac sellicitudinis par(e relin- sedem ad conquerendum contra eos venire prxci-
quimus, quod de habendis per parochias conciliis piunt, quod nullis antiquorum legibus vel patrum
Patrum providentia utilitatis causa sancitum est. C regulis decretum fuisse legiraus.
Unde ne qua inter fratres dissensio, ne qua inler XXI. Quas epistolas sacris regulis obvias, ut in
prxpositos et subjectos sint fomenta discordix, in prxfatione hujus opusculi commemoravimus, nec
unura sacerdotes convenire necesse est, ut de inci- aucloritate aposlolica fuisse missas, sed compilatas
dentibus causis disceplatio, et sit salubris de eccle- quorumcunque vafricia credimus. Non enim sibi ipsi
siastica observatione collalio; quatenus dura per sedes apostolica potest esse contraria vel diversa.
hoc et prxlerita corriguntur, et regulam futuram De qua Gelasius papa dicit (epist. 11 ad Dardan.) :
suscipiunt, omnipotens ubique Domiaus fralrum < Confidimus, quod nullus jam veraciter Christianus
ccnccrdia collaudetur : cujus vobis adesse prxsen- iguoret,uniuscujusque synodi constitutum, quod uni-
liam, si hxc observabitis, scitote, quia scriptum versalis Ecclesix probavit assensus, riullam niagis
est: Ubi fuerint congregati duoveltresin nomine meo, exsequi sedem prx cxteris oporlere, quam primam,
ibi sum in medio eorum (Matth. xvm). Si ergo ad- qux et unamquamque synodum, et sua auctorilale
esse dignatur ubi duo vel tres fuerint, quanto minus contirmat, et continuata moderalione custodit, pro
non deerit, ubi plures convenerint sacerdotes ? Et suo scilicet principatu, quem bealus Petrus apo-
quidera, quia de adhibendo bis in anno concilio " slolus Doniini vpce perceptum, Ecclesia nihilominus
Patrum sit regulis statutum, non latet; sed ne forte subsequente, et tenuit semper, et relinet. » Et
aliqua impleri hoc necessitas non permittat, semel item (epist. 1): < Cumque nobis conlra salularium
tamen sine excusatione aliqua decernimus congre- reverentiam regularum cupiamus temere nil licere,
gari, ut exspectatione concilii nihil pravum, nihil et cum sedes apostplica superier his omnibus, fa-
prxsumatur illicilum. Nam plerumque , etsi non vente Domino, qux paternis canonibus sunt prxfixa
amore juslitix, metu tamen examinis, abstinebitur pio devotoque studeat tenere proposito, satis indi-
ab hoc quod omnium notuin est posse displicere gnum est, quemquam vel ponlificum vel ordinum
judicip. » subsequentiura banc observantiam refulare, quara
XIX. Hxc itaque TransalpinisEcclesiis, earumque beati Petri sedem et sequi videat, et docere, salis-
recloribus, a sede apcslplica, de appellatione episco- que conveniens sit, ut totum corpus Ecclesix in hac
porum ad hanc sedem apestolicam, et de presbyte- sibimet observatione concordet, quam iUic vigere
rorum ac diaconorum appellatione, si de judiciis conspicial, ubi Dominus Ecclesix teiius posuit prin-
cpiscoporum suorum quesli itteriiit, ad comprovin- cipatura. > Potest enim fieri ut illi qui in vicinis
ciaius synodos, et dijudicalione regulari eorum in parochiis sunt hujussanclx Romanx Ecclesix, qui-
24| EPISTOL^E. 242

ijiie juxla sacras regulas, ad manus impositionem, A rem habere non permittitur, maxime ab omni femina
ct ad synodos huc convenire solent, ipsi pro recla- sit abstinendus. Et itern : < Sacerdos etenim, ar>t
matione contra presbyterorura suorum ad prxfatam quivis alius in ordinem ecclesiasticum provectus, si
examinationem cbnveniant, sicut sacri canones ac in eo scelere inveniatur, quo abjiciendus exisiat,
leges prxcipiunt, ut ad primatem uniuscujusque depesitus prpvidentia episcepi bene prcviso lpco
provinciae, qui negotia videntur habere concurrant, constituatur, ubi peccata lugeat, et ullerius non com-
vel ad synodum, qui se lxsos existimant, quo mittat. > Sic et magntts Leo papa, Tongeante hanc
non sit difficile testes producere , invitentur. Trans- constitutionem, auctoritale sacrx Scripturx ad Hi-
alpinis autem, et aliis, qui in similiter longinquis re- lariuro Narbonensem decrevit(epist. 95, ad Busticum
giohibus coramorantur, aposlolica sedes, et sacrorum Narbon.), <ut presbyteri vel diaconi lapsi ad pro-
canonura promulgalores, loquente in eis sancto Sui- merendam raisericordiam Dei, privatam expetant
rilu, qux sunt unicuique provincix possibilia et secessionem, ubi illis salisfactio, si fuerit digna, sit
auctoritati convenienlia, atque paci Ecclesix con- etiam fructuosa. >
gruentia, tenenda et exsequenda discretissime XXIV. Cum hxc ita se habeant, non est perfun-
prxfixerun(. clorie attendendum vestrx pontificali auctoritati, et
XXII. Legimus etiam, quamvis rarissirae, prx- B nostrx imperiali potestati, quid prxdecessores no-
ceptuma sede aposlolica, quosdara de Ionginquipribus stri de servandis sacris legibus et sanctis regulis
parochiis specialis diceceseos Romani pontificis, ad decernentes constituerunt, ex quorum pluralitate,
cujus sollicitudiuem universalis Ecclesia perlinet, pauca numero, non pauca pondere hic censuimus
propter conlumaces contentiones aliquos invitatos ponere. De legibus namque Valentinianus, Theodo-
fuisse : sed de Transalpinis regionibus, quibus de- sius et Arcadius decreverunt dicentes(l. n Cod.
crela privilegia servari debent, tale quid pro presby- Theod., De Constitut. principum): < Perpensas se-
terorum et diaconorum appellatione a sede apostolica renitatis nostrx longa deliberatione constitutiones ,
prxoeptum fuisse non legimus. De ecclesiasticis nec ignorare quemquam, nec dissimutare permitti-
nihilominus privilegiis in epistoiis beati Gregorii mus. lnterpretatio. Leges nescire nulli Hceat, aut
legimus ad Dominicum Carthaginensem episcopum qux sunt statuta conteranere. > Et sanctus Ccelesli-
(lib. xi, epist. 39): <Vestra fraternitas, inquit, hoc nus paria de sacris canonibus dicit (epist. 5): < Nulli,
postposita dubitatione relineat, quia sicut nostra inquiens, sacerdoti suos liceat canones ignorare,
defendimus, ita siugulis quibusque Ecclesiis sua jura nec quidquam facere, quod Patrum possit regulis
servamus. Nec cuilibet, favente Christi gratia, tiltra ohviare. Qux enini a nobis res digna servabitur , si
quam meretur impertior, nec ulli hoc quod sui juris decretalium norma constitutorum pro aliquorum li-
est ambitu stimulante derogabo; sed fratres meos bitu licentia populis permissa frangatur? > Quia, ut
honorare per omnia cupio, sicque studeo eos in ho- Hilarius papa dicit (epist. 11, ad Leontium), « Non
norem subvehi, dummodo non sit, quod alteri Jure roinus in sanclarum traditionurn delinquitur sanctio-
ab allero possit opponi. > Et alibi idem hinc dicit nes, quam in injuriam ipsius Domini prosili(ur,cum
(itb. xi, epist. 37) : < Quod vero dicitis, vestris tem- exspectalio fructus nostri ministerii, non in Iatitu-
poribus debere servari qux a meis quoque decesso- dine regionum, sed in acquisitione ponatur anima-
ribus tradita atque custodita sunt, absit hoc a me, rum. >Et ilem, de legibus prxfati Augusti (1. m Cod.
ut slatuta majorum consacerdotibus meis in qualibet Th., eod.): < Omnia conslituta non prxteritis ca-
Ecclesia infringam, quia mihi injuriam facio, si fra- lumniam faciunt, sed futuris regulam imponunt. In-
trura meorum jura perturbo. > terprelatio. Omnes Ieges non ea qux anteriori tem-
XXIII. Tandem hinc, prxter antiquas regularum pore facta sunt damnant, sed in futurum observanda
ac legum constitutiones, in promptu haberaus syno- constituunt. >
clalia capitula aposlolicorum, Eugenii, anno iroperii XXV. Et hinc Symmachus papa (epist. 1, ad
decimo lertio dorani et genitoris noslri Ludovici, et n JEonium): < Dum ad Trinitatis instar, cujus una
anno decirao iniperii Lotharii fratris nostri, mense est atque individua poteslas, unum sit per diversos
Novembrio, atque Leoiiis IV, anno Lolbarii trice- antistites sacerdotium, quemadmodum priorum sta-
sirao seplimo, et Ludovici nepolis nostri anno quinto, tuta a sequentibus convenit violari ? Huc accedit,
mense Decembrio decreta,quibus prxcipiunt, <ut si quod hxc si eveniat sententiarura varietas, ad ipsara
quispiam sacerdolum, id est, episcopus, presbyler, sacrosanctam catholicam religionem credimus perti-
diaconus, vel etiam subdiaconus, de quacunque fe- nere, cujus omnis potestas infringitur, nlsi unlversa,
niina criraine fornicationis suspectus, post primam, qux a Doroini sacerdotibus semel rcgulariter sta-
secundamque et tertiam commonitionem (metropo- tuur.tur, perpelua sint. Quod alias contingere peterit,
lilani, vel alterius episcopi, atit ejus cui subjacere si successer decesseris actibus ncn tribuerit finni-
videtur) invenialur fabulari cum ea, vel aliquo raodo latero, et roborando qux gesta sunt, faoiat rata esse
conversari, canonice judicelur. > Quapropler unus- qux gesserit. Quanta enim vicariis bealissimi Petri
quisque episcopus in tali re sludiose ac diligenter apostolijudicabitur esse reverentia, si qux in sacer-
curain habere debet, ne Ecclesia Christi a propriis doiio prxcipiunt, ea hisdem transeuntibus dissot-
possit sordidari minislris : quia cum propriam uxo- vantur ? > Hxc igiltir servemus nostris lemporibus,
243 IIINCMARIRHEMENSIS ARCIIIEPISCOPI 241
lanlo gralius , qiianlo el. Ecclesix et iinpcrio erit A aninias, qux non moriuntur, e( viviiicabanl animas
capacius, et servando qux legaliter ac regularilcr qux non vivunt (Ezech. xui). NPHmorietilem qnippe
gesta sunt, rata esse faciamus qux legaliter ac re- mortificat, qui justum damnat, et non viclurum
gulariter gesserimus. vivificare nititur, qui rettm supplicic absolvere co-
XXVI. Suggerendum etiam vestrx stimmx aucto- natur. Causx crgo pensaiidx siint, et tunc ligandi
rUati necessarium credirous, ut de quorumdam epi- atque solvendi poteslas exercenda. >
scoporum coercenda inconsideratione, alios decreto XXVIH. Qui beatissimus doctor Spiritu sancto
generali insiruentes, cautos efficiatis : ut quoriiin repletus passim in diclis suis ostendit, quQniam epi-
debent esse matura el pcrpensa Judicia, non sinl scopus, qui in ligando et solvendo inlerini arbilriuni
prxcipites in proferendis scnienliis*, nec facile ac non seqnilnr judicis, ipse ligandi el solvendi pole-
intliscrete, neque aliter nisi juxta sanctarum Scri- state, quin et regnoDei se privat, si ailigationis ma-
pturarum tramitein, traditionemque majorum, et ledictum non juciicio juslitix, secllivore vintliclx
pro evidentibus culpis, quemcunque a communione depromit, Paulo alleslante, qui clicit : Neque mate-
corporis et sanguinis Domini Dei noslri Jesu Christi, dici regnum Dei possidebunt ( 1 Cor. vi). Quia vero
in quibus post unicum baptismum pra:cipue liu- sacra Scriptura duohus moJis nialcdictum memorat,
manx salulis recouciliatio et summa consistit, pro B aliud videlicet quod approbal, el aliud quod dam-
suis injuriis,vel animi sui molibusaciracunilia sepa- nat, aliter enim maledictum proferlur judicio ju-
rent. Quoniam «ira saccrdolis, ut sanclus dicitGre- slitix, aliter livore vindictx, sancli viri, cum in ex-
gorius(/iom. 17, in Evang.), nequaquam debet esse coroniunicationis alligatione roalediclionis senlen-
prxceps et perturbata, secl magis ex consilii gravi- tiani proferunt, non ad hano ex voto lividx ultionis,
tate meluenda ; ncc dcbent temere indiscussa jtuli- sed ex jtislitix examineeriimpunt. Intiisenim stihtile
care, necpassim dicla sine probalione credere, sed Dei juilicium aspiciunt, et mala foras exsurgenlia,
auctoris nostri facta pensare, cui cum omnia nuda quia maledicto alligandx excoromunicalionis fcriie
el aperta sint, mala tamen Sodomx noluit ante judi- deheant, cognosennt, et eo in alligalionis ac ewcom-
care, sicut sacra docet historia, quam probare, nos municationis maledictp npn peccant, quod ab in-
instruens ne mala hominum ante prxsumamus cre- temo judicip npn discerdanl. Contra excommunica-
dere quam probare. > tionis matedictum, livere vindictx depromplum,
XXVII. Sequantur auiem in proferenda judiciali voce Paull prxdicantis admonemur, qui ait: Be-
sententia sanctorum Romanx sctlis pontificum docu- nedicile, el notite maledicere (hom. xu, ii), quia neque
uienla, Leonis, atque Gregorii : « Beaiissimo Pelro, maledici regnum Dei possidebunt (I Cor. vi, 10).
inquit Leo (serm. 3, in Anniv. assumpt.), a Christo " Nam si a quotibet non forlasse ex roalilia, sed ex
dicilur : Tibi dabo claves regni cceloruro, et qux- lingirx incuria, maledietionis verbum jacutatnr in
cunque ligaveris super lerraro, emnt ligata et in proximum, apud dislrielnm judicem, a quo de otioso
ccelis; e( quxcunque solveris super terraro , erunt verbo ratio in die jtidtcil poseilnr, damnabilis est
soluta ei in ccelis. Transivit quidem etiam in alios ille sermo, qui maliiia non caret, et peenalis est ille,
aposlolos jus istius potestalis, et ad omnes Ecclesix qiii ab utilitatis bonHate vacal, pensantkini esl
principes decreti htijus constitutio commeavit : sed magnopere quanta anrmadversione pleclenda est ab
non frustra uni commendattir quod omnibus inlime- episcopo, ctijus sermo semper sate, id est sapienlia,
tur. Petro enim ideo hoc singutariter creditur, quia conditus esse prxciprtur (Co(os. iv, 6), jaculata in
cunclis Ecclesix rectorihus Petri forma prxponUur. proximum injustx alligationis exeommunicatio, cpix
Manet ergo Petri privilegium , uhicunque fertur ex polius vocantla est maledictio.
ipsius xquitale judicium. Nec niraia est, vel severi- XXIX. Sequamur itaqne Ecclesix sanelse rectores,
tas, vel remissio, ubi nihil ligatura, nihil est solu- quorum dorsa menlium incuttes sunt hominum pec-
ttnni, nisi quod beatus Pelrus, aut ligarit, aut solve- calornm, dicente Psalmisla : Supra dorsum meum
rit. > Hinc certa consideratione datur intclligi quia n fabricaverunt peccatores (Psal. cxxvm, 3), in separa-
in Judicando non es( Pe(ri privilegium, ubi non cx tione a coromunione, et reconciliatione sacranienlo-
ipsius ferlur xquUate judiciiim. Est igitur prxjudi- rum Christi, sacruin Nicxnum concilium, et Africa;
cium, non judicium, quia non jure diclum, id est provincix canones, Siricii quoque, e( InnoceiUii,
non Justitix tege prolatum. EtS. Gregorius (hom. 26 a(que Leonis decreta, et epistolam ipsius Leonis ad
in Ezech.) : < Sxpe agitur, ul qui nescit lenerc mo- Theodorum Forojuliensem episcopnm (epist. 59).
deramina vitx sux, JuJex vilx fiat alicnx, ut vcl Jscd et quem cleecclesiastico ordine, clarescentibus
danvnet immeritos, vel atios ipse ligalus solval, cuni gravioribus culpis , gradu privaverint, coinmunione
sux voluntatis motus , non autem causarum merita corporis et sanguinis Chrisli, ut canones prxlixe-
sequittir. Unde fit ut ipse hae ligandi ac solvendi ruiH, non privenl. Hxc est eniro, Scriplura dicente,
potestate seprivet, qtii hanc pro suis volunlatibus, directa via, ila ul recli ambulent in ea, et nec slulli
et non pro subjectorum moribus exercel. Judicare errenl per eam (Isa. xxxv, 8). De injuste siquidem
enim tligne de subditis nequeunt, qui in subjeclo- excommunicantibus, vel excomniunicatis, quid etiani
rum causis sua vel odia vel graliaro sequunuir. lex Justiniana decernat, vestram sapienliam lalere
Unde recte per prophetam dicilur : Moriificabant non potest.
215 EPISTOL^. 246
EPISTOLA XXXIII. A futurus episcopus, qui sacris cancnibus non valeat
ABEPISC0P0S RHEMENSIS DIQECESIS ET OMNES ECCLE- ebviare, et cum decreto singulorum manibus robo-
Sli RECTPRES ET FIDELF.S. rato ad metropplitanum et cxteros previnciales
Advertus Odacrum, cujus excommunicationem episcppos,ipso interventore mediante, perducatur ad
notifical. ordinalionem, et sic communi cunctorum decreto
(Ex Act.prov.Eccl.Rliem.) rationabili, et secundum regulam ecclesiasticam
HINCMARUS episcopus ac plebis Dei famulus, cum comprobato, secundum quarlum et sextum capilu-
collegis nostris venerabilibus diceceseosRhemorum lum myslicae synodi Nicxnx, ct juxla vicesimum
episcopis, omnibus Ecclesix sanclx rectoribus alque quartum capUulum Antiocheni concilia ordinetur,
fidelibus, ad quorum notitiam hxc sequentia pote- sicut et sanclus Gregorius iniiltolies in regesto suo
runt pervenire : ut scientes a quibus, et qualiter, ac decernit. Quos sacros cariones Odacrus, invasor per
quotiens, et pro quibus excessibus Odacrus invasor exteras ppleslales viduatx Belvacensisecclegix, con-
Ecclesix Belvacensis, suffraganeaenostrx metropolis, temnens alque conculcans pro nihilo duxit, et Jam
sil excommunicatus, ab ejus pernieiosa comniunione plusquam anniim usurpans, sua lyrannica de-
se caveant, ne, ut scriptum est, picera tangentes vaslatione captivatara, contra magnum Cbatce-
inquinentur ab ea, et ovis morbida, uisi quanlocius B donense concilium sexcentorum triginta et eo am-
a sano grege fuerit separata, multc* suo mprbo infi- . plius episcoporum, quod praecipit inlra tres men-
ciat. ses ordinationes episcoporum celebrari (conc. Chat-
I. Sicut longe ante prxdictum est a Deo per Psal- eed., can. 25). Npn reverens divinum judicium,
mistam : Convallem tabernacutorum dimetiar (Psal. nec pensans quantum periculum sit, quia in pre-
cvu), hoc est, utcaiholici dpclcres produnt, univer- xime prxcedenti ccenx Dpminicx die, multi ab
sura erbem terrarum, qui vallis tabernaculorum pro Odpne*episccpp prp publicis criminibtis jn pti-
babitaculis corporum dictus est, eliam priusquam blica pcenitentia cousiittiti, quod nisi ab episcppo
Chrislus mundo per incarnationem Hluxerit, dimen- fieri Hcet, sine reconciliatione et communione sacra
sum fuisse legimus, quam dimensionem haberous. gementes remanserunt, quanti sine canonico ba-
Et posl, ut item ipse prxcepit, Dislribuite, inquiens, ptisrao et episcopali consignatipne relicti fuerunt,
domos ejus (Psai. XLVII),videlicet universalis Eccle- quantis rusticanaruni parpchiarum jn tantc tempere
six toto terraram orbe diffusx, per cuslodiarur» pa- presbyleris defunctis, ipsarum parochiarum parvuli
rochias distinclam cognoscimus, quam etiam dis- sine baplismo perire petuerunt, quanti viri, quantse
linclionem habemus. Untle sacri canones, spiritu feminae, sine reconciliatione et sacri plei unctione
Dei conditi, et tolius mundi reverentia censecrati, C atque sancta communione, et sine eorum animarum
deeernunt dicentes (eonc. Anlioch., an 3|i, can. 9): per orationes solemnes commendatione de.isto sx-
< Per singulas regicnes episcopes convenit nosse cuio exierunt. Contra cujus diminam pervasienem,
metropolitanum episcopum sollicitudinem lotius pro- ultra termiimm constilutum a prxfato magno con-
vincix gerere, > et reliqua qux ibidem sequuntur. cilio, sancti Dei, per quos sanclus Spiriius ea qux
Et sanctus Bonifacius papa, explanans sextum capi- ibi sunt difiinita decrevit, et Jam cum Cbristo in
tulum mysticx Nicxnx synocli, per quam sanetus ccelpregnant, terribiliter clamant, eps qui ausi fue-
Spiritus est locutus ail: < Metropolitani sui una- rint post dilfinitioneiii magnae et universalis hujus
quxque previncia in pranibus rebus prdinationem synodi quidquam ex his qux sunt prohibita perpe-
semper exspectet. > trare, decrevil sancta synodus a proprio hujusmodi
II. Propler nos autem homines, etprppter neslram gradu recedere. Et sanctus Gregorius ad Gallicanos
salutem, mediater Dei et hpminum homo Christus episcopos scribens de bujusmodi impostore (Ub.vn,
Jesus ad homines dixit: Non sum missus nisi ad epist. 110) : < Dum, inquit, non oiiicium sed nomen
ovesqumperierunt domus lsrael(Matth., 15); et item allendii, sacerdos non esse, sed dici tantumroodo
dicit : Et atias oves habeo, qum nonsunt ex hoc ovili, inaniter ccncupiscit. Quod si sic Hcet, quid per hoc
et illas oportet me adducere, et vocemmeam audient, aliud agilur, nisi ut nulla de actu probatio, nulla
et fiet unum ovile,et unus pastor (Joan., x). Sanclaro sollicitudp de raoribus, nulla sit de vita discussio?
designans Ecclesiam ex circumcisione ac prxputio Ex qua re, si recte libraminis examinatione pense-
sub se pastore vero, qui posuit animara suam pro lur, dum improbe ad iiiaiiem gloriam locum festinat
ovibus suis, ipso angulari lapide uniendam. De enjiis utililatis arripere, eo ipso tnagis quod honorem
sanctx Ecclesix ovili idem dicit : Qui non inlrat quxrit indignus est. Sieut autem is qui invitalus
per ottium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, hic renuil, quxsilus refugit, sacris est altaribus adroo-
fur est et latro (Joan., 10). Quatiter aulem et qno vendus, sic qui ultro arobit, vel importune se inge-
ordine quisque ad hujtis sancti ovitis custodiam, id rit, est procul dubio vepellendus. Nam qui sic nititur
est ad regimen sanclx ecclesix accederc ac provehi ad aUiora conscendere, quid agit nisi ut crescerolo
dcbeat, sacri canones patenter ostendunt. Videlicet decrescat, et aseendendo exlerius interius in pro-
ui pperam dante intcrventcre censtitutp, episcopo funchimdescendat? >
pastore vidualx ecclesix, et a clero et a plebe, se- III. Idem sanctum magnumque concilium decrevit
cuiiduroapostolicam et canonicaro formam, cligatur (conc. Chalced, can. 25) :,< Ut reditus vidualx
247 HINCMARIRHEMENSIS ARCHIEPISCOPI 248
ecclesix penes ceconoinum ejusdem ecclesix inlegre A / c(ori(a(e intendimus, in hac tyrannica Odacri per-
conserventur, > quos prxdictus invasor Odacrus sine vasione vacantis ecclesix invenimus. Apostelus
ulla divinx legis reverentia usurpare prxsumpsit. namque dicit: Avarilia, qum esl idolorum servitus
Quapropter cum aliis btijiismodi prxsumptpribus ab (Coloss. m). Et beatus Gregorius loquens de tenta-
eedem sancle ei magnp concilio percellitur, ut qui tione Dominica in Evangelii homilia, et altera sen-
ausi fuerint post diffinitionem magnx et universalis ten(ia prxfali apostoli oslendit avariliam esse non
htijus synotli qiiidquam ex his qux sunt prohibita soluni pecunix, sed etiam altiludinis. Et Odacrus
perpetrare, decrevit sancta synodus a proprio hujus- invasor vacantis ecclesix, quia secundum sacrorum
modi gradu recedere. canonum tramitem, ad provectum episcopalis ordi-
IV. Odacrus, relicto ecclesiastico judicio et sacro- nis, ut res et facultates ipsius ecclesix possideret,
rum canonum diffinitione, per sxcularem potestatem Deo judice, pervenire non meruit, per sxcularem
invasor rerum et facultaluro ecclesiaslicarum Belva- po(es(atem prius res et facultatem ipsius ecclesix
censis Ecclesix, quse secundum sacras regulas vacanlis oblinuit, ut saltu quoquo modo ad altilu-
oblationes appellantur, quia Domino offeruntur, et dinem episcopalis nominis perveniret, et sacertios
fota sunt fidelium, ac pretia peccalorum, atque non esse, sed dici tantummodo inaniter concupivit.
patrimonia pauperum, ipse in se damnationis sen- B I Non attendens, quia sic ab ipso Christo, suromo
tentiam jaculavit, quia sicut sanctus Leo papa curo - pontifice, ac rege regum, sunt distincta potestatum
Romana synodo diffinivit (epist. 96) : < Quicunque officia, ut spiritalis actio a carnalibus distaret incur-
snb regula positi, relicto ecclesiastico judicio, ad sibus, et militantes Deo minime se negotiis sxcula-
patrocinia laicorum convolare, el judicia eorum ex- ribus implicarent, ac vicissim non illi rebns divinis
petere, et prxtermisso sacerdete sux ecclesix, ad prxsidere viderentur, qui cssent negotiis sxcularibus
disceptationem sxculariura venerint, sacris Hminibus, implicati. Et sxculares viri sacerdotum penderent
id esl ab ecclesix aditis expelti, et a ccelesli arceri Judicio, non sacerdotcs ad suam deberent redigere
altario, icl est a corpore et sanguine Christi separari voluntatem : et sacerdotes sxcularium judicia discu-
jubentur. >Elcanones sacri diffiniunt (conc.Antioch., terent, non autem sxculares sacerdolum judicia
can. 2) : < Ut quilibet regulx subjectus Ecclesix, moleslarent, sicut litterx divinitus inspiratx mani-
prxter consilium et litteras episcoporum provincix, feste demonstranl, et Constantinus magnus iropera-
ct prxciptie metropolilani,adierit imperatorem.hunc tor in Nicxno concilio se illorum judiciis subdens
reprobari et abjici oportere, non solum a comiiiu- ostendit. His igilur ita se habenlibus, Odacrus per
nione, verum et ab honore cujus particeps videtur avaritiam et allitudinis, et possessionis, in perva-
existere. » Et sanclus Hilarus papa in decretis suis : C' sione vacantis ecclesix idololatra esse ostenditur.
« Non minus, inquit, in sanctarum traditionum de- Per Moysen de Domino dicitur : /n dextera ejus
linquilur sanctiones, qunm in injuriam ipsius Do- ignea tex (Deut. xxxm). < ln sinistra, inquit Grego-
mini prosilitur. > Schismalicus igitur, ab unitate ritis, reprobi qui et ad sinistram ponendi sunt,
Ecclesix per sacrortim canonum contemptum, qui a dexlera aulera Dei appellanltir electi. In dextera
sanclo sunt Spiritu conditi et lotius mundi reverenlia ergo Dei Iex ignea est, quia electi raandata coelesiia
consecrati, seipsum scindens, licet forte eodem nequaquam frigido corde audiunt, sed ad hxc arao-
cultu, eodem ritu credat ut calholici, in malo tamen ris intimi facibus inardescunt. >Et Apostolus dicit:
suo per cupiditatem manet damnationis dissidio. Deus noster ignis consumensest (Hebr. xn); et De-
Quantum aulem sit malum dissidium schismatis, rainus : Ignem veni mittere in terram, et quid volo
sanctus Augustinus in Hbro de Baptismo ex sacris nisi ut ardeat ? (Luc. xn). Ignem Dominus in terram
demonstrat Scripttiris hoc motlp : < Npn afferamus miltit, cum afilata Spiritus sancti certla carnalium
staleras dolosas, ubi appendamus quod votumus, et incendit. Spirilus igitur sanctus ignis est. Et sacri
quomodo volumus, pro arbitrio nostro dicentes hoc canones, sicul legimus, sanclo sunt Spiritu condili,
grave, hoc leve est, sed afferamus divinam sialeram quos Odacrus facibus sux cupidilatis succensus,
de Scripturis sanclis lanquam de thesauris Domini- j) ] cum non per spiritalem ecclesiasticam tradilionem,
cis, et in illa quid sit gravius appendamus, imo sed per carnalem sxculi polestatem paslore vacan-
non appendamus, sed a Doraino appensa recogno- tem ecclesiam usurpavit, Spirilum sanctum quo
scamus. Tempore illo, quo Dominus priora delicta facti sunt conditi canones, reclamanle Scriptura :
recentibus pcenarum exemplis cavenda monstravit, Spiritum nolile exstinguere (1 Thess. v), quanlum
et idolum fabricatum atque adoratum est, et prophe- ex ipso est exstinguere procuravit, et aiictoritaieni
ticus liber ira regis contemptoris incensus; et schisma sacrorum canonum, ne vigerct in ecclesia sua mo-
tentatum, idololalria gtadio punita est, exustio libri iilione quasi incendere altentavit. Quia vere cum
bellica cxde et peregrina captivitale, schisma hialu catholicx unitate Ecclesix, a quo propter suos
terrse sepultis aucloribus vivis, etcxteris ccelesti excessus sicut ostendimus et in reliquum oslendy-
igne consumplis, quis jam dubitaverithocesse sce- raus, est excommtinicatus, sacros canones lotius
leratius commissum, quod est gravius vindicatum? > niundi reverentia consecratos non sequitur, sicut ex
Quaetria gravia commissa, et non levi punitione vin- suprascriplis sacrissententiis manifeslatur, schisma-
dicanda, si diligenter sanctarum Scripturarum au- licus esse negari non potest, sicut sanctus Angusii-
249 EPISTOLJE. 250
nus in (ractalu Evangelii secundum Joannem osten- A sis, sicut etiam sotemnes oraliones universnlis
dit. < Habemus, inquiens, sancuim Spiritum si ama- Ecclesix in die sancti parasceves aperte demon-
mus Ecclesiam, amamus antem, si in ejtis compagei strant, annuente veritate estendere procurabimus,
et charitate consistimus. >Et in epistola concitii adI quia nec a damnatione simoniacx hxreseos est
Donatistas : < Quisquis a catholica Ecclesia fuerit immunis. Dominus dicit in Evangelio dej largiendis
separatus, quantumlibet laudabiliter se vivere exi- sacris ordinibus : Gratis accepistis, gralis date
stimet, hoc solo scelere quod a Chrisli unitate dis- (Matth. x). < Prxsciebat, inquit beatus Gregorius,
junctus est, non habebit vitam, sed ira Dei manet nonnullos hoc ipsum donum accepti Spiritus in
super eum. Quisquis autem in bac Ecclesia bene usum negoliationis inflectere, et miracuiorum signa
vixerit, nihil ei prxjudicant aliena peccata, Quia ad avaritix obsequium declinare. Hinc est enim,
unusquisque in ea proprium onus porlabit (Gal. v), quod Simon magus per impositionem manus edita
sicut dicit Apostolus, Et quicunque in ea corpus miracula conspiciens, percipere donum Spiritus
Christi manducaverit indigne, judicium sibi manducat sancti pecunia veluit, scilicet ut deterius venderet
et bibit (I Cor. xi). Cum enim dicil judicium sibi qucd male cemparasset. Unde bene cum juslum
manducat, satis ostendlt quia non alteri judicium virum describeret prcpheta ait: Qui excutit manus
manducat, sed sibi, quia communio malorum non g suas ab omni munere (Is. xxxiu). Neque enim dicit,
maculat aliquem participatione sacramentorum, sed qui excutit manus suas a munere, sed adjunxit ab
consensu faclorum. Nam si in factis malis non eis omni, quia aliud est munus ab ebsequie, aliud mu-
quisque consentiat, portat malus causam suam et nus a manu, aliud munus a lingua. Munus quippe ab
personam suam, npn prxjudicat alteri, quem in ebsequie est, subjectio indebite impensa, munus a
censensione mali operis socium non habet criminis.» raanu pecunia, muiius a lingna favor. Qui ergo sa-
Qui vero ex quocunque statu, vel qnocunque ordine cros ordines tribuit, tunc ab omni munere manus
schismali ejus favent, atlendanl et appendant diffini- excutit, quando in divinis rebus non solum nullam
tionem apostolicx sedis, quam decretis suis inseruit pecuniam, sed etiam humanam gratiara non requi-
dicens, < Quisquis, inquit, assenlit principi schisma- rit. > Unde Dominus vendentes et ementes ex tem-
tis, schismalicus esse negari non poterit. Quod etsi plo eliminat, quia vel eos pro munere impositionem
omnes sacerdotes et mundus assentiat, damnatio manuum tribuunt, vel eos qui donum Spiritus emere
consenlientes involvit, non prxvaricationera con- nituntur damnat. Vendentes quippe in lemplo sunt,
sensus absolvit. Non enira criraen minuilur, sed qui hoc quod quibusdara jure competit ad pretium
accrescit, cum generale fit ex privato. Hoc enim largiuntur. Ementes vero in templo sunt, qui dato
Deus omnium iudicavit, qui niunduro peccantem C patronis prxmio emunt peccalum. Hinc est quod
generali diluvio interemit. » Isdem vero, ut Jactant sacri canpnes simeniacam hxresim darananf, et ees
fautores sui, et applaudunt ei complices prxsumptio- sacerdelip privari prxcipiunt, qui de largiendis ortli-
nis sux, non proponens Dcum anle conspeclum nibus pretium quxrunt. Et cum prima contra san-
suum, persuadet sibi tenere et usurpare res ac fa- c(am Ecclesiam simoniaca hxresis sit exorta, cur
cultates a se invasx ecclesix, eliarasi ad nomen non videtur quia eum quem cum pretio ordinat pro-
episcopale pervenire nequiverit, assuraeiites in au- vehendoagit ut hxreticusfiat? sacri namque cano-
gmentum suae damnaiionis exempla de quibusdam nes et ordinantes et ordinatos pro munere, sed et -
ecclesiis, qux quoruindam principum lemporibus interventores irrefragabiliter damnant, sicut lector
diu sine pas(pre vacarunl, sua opera quasi ev mor- in secundo capitulo magni Chalcedonensis concilii
(uis pellibus, ut bealus demonstrai Gregorius, cre- poterit invenire. Nos quidem non incerta relatione
dentes iiiiroiri, dnm pravi(alem\suam ex alienis sxpe fatum Odacrum.non solum pecuniam, sed et
pravUaUbus tuenlur. Quia enim talia contigisse res per non ignolas personas pro percipiendo episco-
considerant, se hxc facere licenter putant, quod pali ordine obtulisse comperimus. Et sanctus Augu-
schisma esse contra traditionem ecclesiasticam et stinus in libro de utilitate credendi ait: < Hxreticus
sacrorum canonum conslitutionem palenter ostendi- D est qui alicujus (emporatis commodi et maxime glo-
tur. Quod sanclus Gregorius in Evangelii homilia rix principatusque gratia, falsas ac novas opiniones
redarguit dicens: < Sunt nonnulli, qui dum plus vet gignit vel sequitur. llle autem qui hujusmodi
lerrenam substantiam quam oves diligunt, merito homini credit, homo est iroaginatione quadam pie-
nomen pastoiis perdunl, quia non pro ampre inlime tatis illusus. >
pves Dpminicas, sed ad temperales niercedes pa- VI. In privilegio Belvacensis Ecclesix, consensu
scunt. Mercenarius quippe est, qui lccum pastoris dorani Karoli nos episccpi qualucr provinciarum,
tenet, sed lucra animarum' non quxrit, terrenis Rhemcrum scilicet, Rhetomagensium, Turonprum
commodis inbial, honore prxlationis gaudet, lem- ac Senonum, majorum exempla secuti, canonica et
poratibus lucris pascidir, impensa sibi ab hominibus episcopali auctoritate decernentes subscripsimus ,
reverenlia Ixtatur, et pro eo ipso qtiod in regimine < Ut nulla sxcularis potestas de rebus episcopii Bel-
laborat, hic quod quxrit inveniat, et ab hxreditate vacensis Ecclesix prxsumat. Si quis vero regum,
gregis in poslerum alienus exislat. > sacerdotum, et judicum, atque sxcularium perso-
V. Cxlerum quia cognaia sunt schisma et hxre- narum, hanc conslitutionis paginam cogiiosceus
251 IIINCMARIRHEMENSIS ARCIIIEPISCOPI 252
contra eatn venire tentaveril, reum se divino jmlicio A i vere, ac per hoc nec absolutionem sancloe Ecclesise
exislere de perpelrala iniquitale cognoscat. Et nisi quam pnesiat lidelibus verarn putant, si ligaturas
vel ea quse ab illo sunt male ablata reslituerit, ejus valere non seslimant. Contra quos diulius dispu-
vel digna pcenitenlia illicita acla defleverit, a sa- tandtim non est, quia per omnia despiciendi et ana-
cratissimo corpore ac sanguine Dei Doniini Rc- themalizandi sunt, et unde se fallere veritatem cre-
demptoris nostri Jesu Christi alienus flat atquc in dunt,inde in peccatis suis veraciter ligantur, eosqtic
aeterno-examine districtae ullioni subjaceat. « Et in et ego, et omnes calbolici episcopi, atque universa
hac constitutione noslra Domini nobis aclfnisseprse- Ecclesia, anaihematizamus, quia veritati eontrarise
sentiam credimus, secundum promissioncm suam senliunt et contraria loquuntur. »
qua dicit: Vbi fueruni congregali duo ant tres in no- VIII. Sacri denique Nicscni canoncs deccrnunt, de
mine meo, ibi sum in medio eorum (Malth. xvm). Si his qui communionc privantur, scu ex clero seu ex
ergo adesse dignatur ubi fuerint duo vel tres con- laico online (conc. Nic. «».525, can.b):« Abepisco-
grcgali in nomine suo, quanlo magis npn deerit, pis per unamquamque provinciam sententia regularis
nbi plures auctorilatem illius sequentes conveniunt obiincal, ul bi qni abjiciunlur ab aliis non recipian-
vcl consentiunt sacerdoles? Qui aulem ex bis qui tur. > De cujus magni concilii privilegio sanctus
jam ad Doniinum perrexerunt in sedibus corum B I Hilarius et bealus Ambrosius mirabiliter scribunl;
successerunt, sicut sanclus Siricius in decretis suis sed et magnus Leo papa dicit (epist. I0G, ad Anatol.,
demonstrat, in eorum labores curasque debent suc- c. 2 et 4): « Tanlo, inquiens , divinitus privilegio
cedere, et quse antecessores eorum slatuerant regu- Nicsena est synodus consecrala, ut sive per paucio-
lariter, conamine summo defendere. Nam , inquit res, sive per plures ecclesiastica judicia celebrehiur,
Symmachus papa, « Dum ad Trinitatis instar, cujus omni penitus auctoritale sit vacuum, quidquid ab
una est atque individua potestas, unum sit per diver- illorum fuerit conslitutione diversum. > TSt ilem
sos antistites sacerdotium, quemadmodum priora (episl. 55) : « Sancti illi et venerabiles Palres, qui
slatuta a sequentibus convenit violari? Huc accedit in urbe Nicrcna, sacrilego Ario cuni sua impietate
quod hsec si eveniat sententiarum varietas, ad ipsam damnato , mansuras usque in fiiiem mundj leges
sacrosanctam catholicam religionem credimus per- ecclesiasticorum canonum condiderunt, et apud
tinere, cujus omnis potestas infringitur , nisi uni- nos in toto orbe terrarum in suis constitutionibus
versa quse a Domini sacerdotibus semel statuuntur vivunt, et si quid usquam aliter quam illi slatuere
perpetua sint, qnod alias contingere polerit, si suc- prssumilur, sine cunctatione cassatur. > Et item
cessor decessoris actibus non tribucrit firmitatem.et idem in decretali sua epistola ( epist. 12, ad episc.
roborando qusegesta sunt faciat rata esse quse ges- C ( Afric, c. 2) : « Beali Pauli apostoli per Spiritum
serit. Quanta enim vicariis beatissimi Petri apostoli Dei emissa prseceptio est, qua in persona Timolbei
judicabitur esse reverentia, si quse in sacerdotio omnium Christi sacerdotum numerus eruditur, et
prsecipiunt, iisilem transeuntibus dissolvantur? > proinde unicuique nostrum dicitur : Manus nemini
VII. In privilegio domni papse Nicolai, quod tem- cito imposueris, neque communices peccalis alienis
pore Odonis episcopi ecclesise Belvacensi contulit, (1 Tim. v); > etpaulopost : « Quid est communicare
ad locum ita scriptum est: « Nullus itaque regum, peccatis alienis, nisi talem effici ordinationem, qua-
nullus judicum, nullus cujuscunqne s;iecularispolen- lis illeestqui non meruitordinari? sicul enim bor.i
tise dignitate fultus, in rebus vel villis vel agris vel operis sibi comparal fructum, qui reclum tenet in
mancipiis, vel quidquid ad monasleria ibidem de- eligendo sacerdole judicium, ita gravi semetipum
scrjp!a*collatum fuerit, potcslalem habeat vel do- afficit damno, qui in suum collegium assumil indi-
rninandi vel accipiendi, vel auferendi, prseler epi- gnum.Non ergoin cujusquam persona proetermitten-
scopum Bclvacensis, qui per tempus fuerit eidem dum est, quod institutis generalibus coniinetur, nec
prselalus ccclesioe : sed quidquid in auro vcl in ar- putandus est honor.ifle legitimus, qui fuerit conlra
genlo, vel in quacunque supellectili, vel in omni divinse legispraecepla collatus. >Et ilem idem : « Su-
facullatis substanlia ipsis est monasteriis hodie de- D ] perflue extra Ecclesiam positis resislimus, si ab his
legatum, yel futuris temporibus fuerit collatiim, qui intus sunt in cis quos decipiunt vulneramur.
episcopi Belvacensis distribulioni et ordinationi fiat Oportet etenim nos evangelici meminisse prseccpti,
subjectum, nec alterius potestatis jus vel dominalio quod ab ipsa veritale praecipitur, ut si nos oculus,
super eis potestalem aliquam, nisi quantum divina aut pes, aut dextera scandalizaveril manus, a com-
auctoritas ctlex et juslilia permittit, obtineat page corporis auferatur, quia melius sit bis in ecclc-
oculis ad ignem perpetuum vadat. Undo ipsi ct sia carere inembrorum , quam cum ipsis in aHerna
suis complicibus inculcanda est sentenlia beali Gre- ire supplicia. >
gorii, quam in epistola Gracorum partibus contra Abjicienda prorsus pestifera haec a sacerdolali
quatuor male sentientium capitula posiiit, qui ana- vigore palienlia esl, qusc sibimet peccaiis aliorum
thematizati cuni aliis perniciosis persuadebant sibi parcendo non parcit, sicut Heli quondam sacerdos,
anathematis vinculo non leneri. « Ipsi, inquit, sibi filiorum suorum delicta tolerando, cum ipsis divinie
testes sunl quia Christiaui non sunt, qui ligaincnta juslitia; sententiam meruil expertiri, quia segni in-
sanctae Ecelesiaevanis se rcslimanl coualibus sol- dulgenlia dissimuiavil plectere peccatores. Igitur
253 EPISTOL^E. 254
juxta prseceptum Levitici, in qtio leprosi domorum A praecipiunt regulse. Accusatores autem ac lesies ad
lapides a sacerdote inspici, el qui ex eis purificari accusandum vel ad testificandum tales suscipiuntur
nequiverit, jam inter immundos computari, ac de secundum Africanum concilium, quales publicaeleges
ordine mtindorum lapidum prsecipitur erui, et de in mallo vel audientia ad accusandum et ad leslifi-
ccelesti aedificio, videlicet sancta Eeclesia, velut eanduni admillunt. Si autem mala fama ex simili-
indignus abjici, ac divino examine alius qui dignus tudine per' parochiam de presbytero exierit, ei
csl in loco illius substitui, quia ssepe fatus Odacrus accusalores et testes iegalcs deftierint, ne conlra
non est clericus Rhemensis nostrse provineise, et Apostolum infirmorum corda de inala fama presby-
contra sacras leges et regulas vacanlem pastore teri percutiantur, el ne viluperetur tninislerium
suffraganeam metropolis nostrse ecclesioe invadere noslrum, neque securiores presbyteri exislentes
praesumpsit, et reditus ecclesise viduatse, quas ma- licenlius in peccatum labantur, secundum decreta
gnum Chalcedonense concilium penes oeconomum majorum, cum denominatis sibi vicinis presbyteris,
ejusdem ecclesioeintegre conservari prsecipit, sacri- quos scimus se nolle perjurare sacramento, famam
lege usurpavit, cum difTmitojudicio ipsius concilii, aiam purget. Si autem denominatos a nobis sibi
et excommunicatione episcoporum quatuor provin- presbyteros ad famam suam purgandam habere ne-
ciarum, insuper et domni papse Nicolai apostplicoe•* quit, et alios ad secum jurandum conduxeril, quo-
sedis ponlificis, a nobis evangelica et aposlolica niam experti sumus quosdamadinvicemconspirasse,
atque canouica auctorilale sit excommunicatus, ut ut reputati mutuo in sua purgalione jurent, sicut
nunquam vel nusquam in provincia metropolis Rhe- et presbyteri pleni iniqua cogitatione adversus Sn-
morum Ecclesiaein gradu eeclesiaslico ministret, ct sannam conspiraverunt, coram misso nobiscredibili,
si in pertinacia suae-pervasionis de coeteromanere presbyteri, qui in purgatione infaniati sacerdolis se
proesumpserit, nunquam vel nusquam in Rhemensi tina'cume.o ad jusjurandum offeruni, examiiialionem
provincia cum aliquo Christianp cpmmunicel, neque judicis per advocatum infamali presbyteri recipiunt,
corpus et sangu.inemChristi, nisi forte, juxta mysti- ut in sacramento se Dco non perdant, sicut quosdam
cani Nicaenara.synodum (can. 13), in exitu positus huic jam reviclos comperimus. Invocatio autem
viaticum munits sacrse communionis accipiat. super eum qui ad judicium exit lalis habelur, quod
EPISTOLA XXXIV. ipse presbyter talem accessum et frequentationem
ADJOAXNEM EPISCOPUM CAMERACENSEM. et cohabitationem contra sacros canones cum illa
femina non habuerit, unde mala suspicio et incon-
De Hwwhio el malm famm presbuteri purgatione. veniens sacerdoti fama merilo posset exire. Sicut
(ApndSirmond.,ex codiceS. LaurentiiLeudiensis.) G enim vitiosi presbyteri, suadenle diabolo, adinve-
HINCHARUS Rhemorum episcopus ac plebis Dei niunt, ut in mansis suis de alode, vel naturali, vel
faniulns , dilec(p fratri el venerabili coepiscopo comparato, feminas habeant, quae illorum pannos
.loAtjNisalutem. lavant, et veslimenta iliis faciunt, el interdum etiam
Iste presbyter, nomine Hunoldus, dixit milji quia claves facultatum illorum praevideant, sicque cum
presbyteros habens cttm quibus famam suani sacra- eis inconvenienter cohabitent, ita, sicut sanctus
mento purgare vpluil de qttadam,femina, et quoniam Auguslinus dicit, varia morborum genera nova qnae-
exaniinatioiiis judicium n.pl|iit facere, ul illi presby- rere cogunt medicamentorum experimenta, nt quia
tcri cum eo securius jurare possent, sacerdotale inlerdicto canonum et legum obaudire non curant,
ministerium interdiclum esl illi. Uude qualiter in ccnsurae severitale ab eisdiscedere limeant. Data xv
nostra parochia ex. auctoritale majorum tenemus, Kalend. Apriles, indictione vn.
tiisB dileclioni mandamus. Sicut S. Gregoritts dc-
EPISTOLA XXXV.
crevit, per idoneos lesles sacramento inquiritur de
malaefamsepresbylero, ut inde scientes nec inenda- ADOHNES EIDELES.
cium dicant, nec verilatem. reticeant; et exceplis . Godbaldi presbyteri de femina conmcti depositio.
accusatorihus, et sgx testes jurent. Et post hoc jura- (ApuUeumdem,ex veteri codicesancti LanrentiiLeo-
mentum, npn inlerrogamus de concubitu presbyteri diensis.)
cuni quapuiique feniina, quia pec hpc canones ha- HINCMARUS episcopus ac plebis Dei famulus.
henl, sed de accessu el fiequcn.tatione, ac cohabi- Notumsit omnibussanctaeDei Ecclesiserectoribus,
lalione ciiqt feminis confra interdiclum sacrorum ministris quoque ac filiis, ad quos hsec poterunt
cauomim, unde niala suspicjo el inconveniens sacer- pervenire, quia Godbaldus quondam preshyter paro-
tloti fama exivjt. Et post illorum leslimonium, sc- cbix nostroe, de quadam fcniina nomine Doda cri-
ptimus teslis, si condilio vel qualitas personoe per- minalus, el idoneis testibus comprobatus,.el secun-
iiiiuil, ad judicium exil, qupd illi sex veritatem inde dum sacrps canones ad judiciuin provocatus, de
per sacramentum dixeruiH : qnia mulli jam depre- ipso judicio conscientia sua redargutus fuga lapsus
hensi apud pos habenlur, quoniain pretio conducli cst. Propterea secundum sacros canones Spiritu
se perjuraverunt. Et si hoc modo presbyter con- Dei conditos, et toliiis mundi reverenlia consecralos,
viclus fueiit de inconvenienti cohabiiatione conlra omni sacerdotali officioesl privattis, doccnte bcalo
leges el canones cuni femina, deponilur, sicul sacrae Bonifacio papa (epist. H ) : « Quod si adessc ne-
258 HINCMARIRHEMENSIS ARCHIEPISCOPI 256
glexerit, dilationem sententise de absenlia non lucre-.A gii nomine deputatur, si se continere non potuerint,
tur. Nam manifestum est confiteri eum de crimine, post p«enitentiam et reconcilialionem, quibus con-
qui indulto et tolies delegato judicio purgandi se junctio illicita interdicitur, habebunt ineundi melio-
occasione non ulitur. Nihil enim inlerest utrum in risconjugiilibertatem. Quandiu autem inipsa illicila
prsesenti examine omnia quse dicta sunt comproben- conjttnctione permanserint, nullus Chrislianus quo-
tur, cum ipsa quoque pro confessione procurata cunque modo eis communicet, quia cum talibus
toties constet absentia. > Data ex synodo in Rhe- cuicunque Christiano nec communem cibum sumere
mensi metropoli habita x Kalend. Maias, indict. xn. licet. Propterea, fralres ac filii, omnes scilicet Chri-
EPISTOLA XXXVI. stiani, separate vos ab omnimoda eorum commtt-
nione, ne, quod absit, communicantes illis pariter
ADOMMES FIDELES.
perealis. Nec mirum si inter homines hsec ratio
Fulcheri et Hardoism ob incestas nuptias excommU' custoditur, cum et inter jumenta hoc fieri sciatis,
nicatio. ut ea quse scabiem habere videntur, separentur a
(Apudeumdem, ex veteri codicesancti LaurentiiLeo- sanis, ne illorum morbo caetera damnentur vel
diensis.) pereant. Et dicente Domino : Nolo mortem peccato-
HINCMARUS episcopus ac plebis Dei famulus. B ris, sed ut convertalur et vivat (Ezech. xxxm, 21), si
Notum sit omnibus sanctae Dei Ecclesiae rectori- antequam se ab hoc inceslu separent, quisquam
bus, minislris quoque ac filiis, ad quos hsec polerunt in infirmitatem deciderit, et vel sic jam in despera-
pervenire, quia Fulcherus et Hardoisa, carne pro- tionem de vita temporali devenerit, si vel tun ex
pinqui, contra legis praecepta et prophetica dicta, corde poenituerit, et coram Deo et sacerdote ac flde-
contraque evangelicam et apostolicam atque canoni- libus hominibus confessus ftterit, et fidejussores de-
cam regulam, sed et contra leges humanas, non derit, ut si de ipsa infirmitate convaluerit ulterius
conjugio sed incestu, carnali commistione conjuncti ad illam incestam conjunctionem non rediet, cum
sunt, sicut idoneis et veracibus testibus, compulata aliis peccatis suis de hoc incestu puram confessio-
utriusque cognatione comprobatum est. Et quia nem faciat, et a sacerdole reconcilietur, et sancto
obedire divinis et humanis legibus noluerunt, ut se oleo ungatur, et communio corporis et sanguinis
ab ipso incestu disjungerent secundum sacros cano- Christt ei largiatur. Si vero in hac pertinacia usque
nes, a sacra communione corporis et sanguinis ad mortem permanserit, et sine reconciliatione et
Christi, et ab omni Chrislianorum socielale abjecti communione corporis et sanguinis Christi quisquam
sunl, usque dum, Domino respiciente, a laqueis dia- eorum mortuus fuerit, sine psalmis et hymnis atque
boli, a quo capti tenentur, per pcenitentiam separati, 'C orationibus, et non cum aliis Christianis sepeliatur :
ab ipso inceslu resipiscant, decernente B. Gregorio quia sicut sanclo Spirilu inspirante scriptum legi-
(Gr. jiiiiior., can. 8 et 9) : « Si quis, inquit, conso- mus, quibus viventibus non coinmunicavimus, mor-
brinam suam duxerit in conjugio, analhema sit; tuis communicare non possumus. Data ex synodo in
et responderunt omncs tertio : Anathema sit. > Et Rhemensi melropoli habita, decimo Kalendas Maias,
item : « Si quis de propria cognalione, vel quam indictione duodecima.
cognatus habuit, duxerit uxorem, anathema sit; et
EPISTOLA XXXVII.
responderunt omnes tertio : Anathema sit. > Vos,
fratres ac fUii, qui litteras non didicislis, scitote ADENGILGAR1UM VIRUM ILLUSTREM.
quid sonat in nostra lingua analhema, id est alie- lllum argnit quod hominem suum inconvenienler
ju-
natio, ut a Christo, a quo nominanlur Christiani, et rare coegerat.
a Christianorum societale atque communione sint
lales alieni, donec ab illa illicita conjunctione se (Apudeumdem, ex Flodoardi,lib. iu, cap. 26.)
Separent, et per poenitentiam et sacerdolale ministe- HINCMARUS episcopus ENGILGARIO salutem
rium Christo et sanctae Ecclesiae, id est, Christianis Pervenit ad nos quia hominem tuum Ratramnum
reconcilienlur. Progeniem vero suam divinae leges D ' irrationabiliter et inconvenienterpericulosum sacra-
uiiumquemque Christianum tisque ad septimam ge- mentum jurare fecisses : qui licet tibi servitium
neralionem, et quandiu se cognoscunt afnnilale pro- debeat, tamen sub noslra cura et tu et ille de salute
pinquos, observare decernunt, ut nemo ex propria vestra esse debetis. Propterea mando libi quia valde
consanguinitale conjugem habeat, vel quam ex pro- miror le non inteUexisse gravius esse periculum
pria consanguinitate aliquis conjugem habuit vel cum hominem aut suadendo aut terrendo in perju-
aliqua illicila pollutione maculavit, quia incestuosus rium mittas, quara si te solus perjurares, quoniam
cst talis coitus el abominabilis Deo et cunclis homi- in te unum perjuriura, imo pro perjurio homicidiura
nibus. Et incestuosos a liminibus sanctae Ecclesiae perpetrares : cum autem alium perjurare facis, et
praecipiunt separari, usquedum per satisfaciionem te et illum perdis. Et ideo mandamus ut si ita causa
ftecibus sacerdotum, eidem, ut prsemisimus, sanctae habetur sicut ad nos pervenit, ab ecclesia et altario
Ecclesiae canonice reconcilientur. Si autem ab hoc te abstineas donec ad nos venias, et de tali incautela
racestu, in quo perditi jacent, separare se voluerint, aut dignam excusationem facias, aut dignam poeni-
quia sicut sacne Ieges dicunt, incestus nullo conju- tentiara accipias.
257 EPISTOL/E. 258
EPISTOLA XXXVIII. A et me elegit, ac cum caeteris episcopis ordinavit, et
ADANASTASIUM ABBATEM qui dicitur dicere quod quidam episcopi a ssepedicto
Romam missa cum increpalorias papm litteras Ebone annulos el baculos acceperint, cum qusedara
accepisset. synodus Gallicana quae Toletana vocatur dicat :
(Apudeumdeoi,ex codiceecclesi» Laudinensis.) Episcopus, presbyter, aut diaconus , si a gradu suo
HINCMARUS Rhemorum episcopus sanctissimo et injuste dejectus in secunda synodo innocens reperia-
fidissimofratri ANASTASIO religioso abbati plurimam tur, non potest esse quod fuerat, nisi gradus amissos
in Salvalore salutem. recipiat, quoniam corara altario de manu episcopo-
Multis inftrmilatibus et anxietalibus pressus pauca rum, si episcopus est, orariura, annulum et baculum,
scribo cui multa debeo, et quem multum diligo ac de et sic demum de reliquis persequilur gradibus. Unde
quo mullura confido. Caelerum epistolse domni apo- constat quia isdem Ebo dejectus, secundum hanc
slolici, per Egilonem venerabilem archiepiscopum constitutionem , ab episcopis annulum et baculum
nobis directae , ad nostra scripla respondentes, in accipere, et non episcopis dare debuerat. Et quia
quibusdam aliter sonuerunt, quam nos suaesanctitati Scriptura dicit: A filiis tuis cave, et a domesticisluis
et auctoritati scripserimus. Sed certus sum quia non attende (Eccli. xxxn, 28), et unusquisque se a proxi-
aliter ipse nobis rescripsil, nisi ut in scriptis ex B mo suo custodiat, et in omni fratre suo non habeat
nostra parte sibi porrectis invenit. Nos tamen, vera fiduciam ; et inimici hominis domestici ejus (Mich.
exeuiplaria eorumdem scriptorura a nobis missorum vn, 6), ego per missum meum exemplaria scripto-
habentes, de quibusdam causis non ita scripsimus, rum nuper in synodo apud Trecas factorum mitte-
sicut habere scriptis ejus relegimus. Unde si et in rem, ne forte ab amicis meis, quorum infestationem
his scriptis , de synodo apud Trecas sub sigillis palior, aliqua fortassis erga me in eis compilentur,
quinque episeoporura, consensu omnium qui inter- si solide, propter quorumdam principum erga rae
fuerunt directis, aliter, quod futurum non credimus, commotionem,quibus ad sua vota placere non audeo,
a quocuuque fuerit missum, vel contra ea transmis- sicut hic prsefalus venerabilis et consacerdos noster
siim, hic venerabilis frater et coepiscopus noster vobis viva voce dicerepotest, valerem. De quo cha-
Actardus vera exemplaria scriptorum ejusdem syno- rissimo et fidissimo fratre, et venerabili ac prudenti
di ex authenticis accepit, quse domno apostolico episcopo,vestram pcto indubiam charitatem, ut domno
monstrare si fuerit necesse valebil. Quoeforle col- apostolico, et patri nostro Arsenio, et caeteris fami-
lata his, quae Leoni papaeab episcopis provinciarum liaribus vestris eum commendetis, et ejus necessita-
Cisalpinarum , et a Lothario imperatore, sed et a " tibus atque ralionabilibus petitionibus pro viribus
rege Carolo directa fuerunt, de quorum exemplario- concurratis. Et quoniam, quando ad synodum apud
rum sensu hsecmissa episcopi collegerunt, ut autu- Trecas veni, non putavi eum cum legafione synodali
mo, non discordare intellectu invenientur, quan- ex ipsa synodo Romam iturum, talia vel ita condigna
quam mitius qusedam scripserint qui gestis non exenia mecum non altuli, ut domno apostolico, et
interfuerunt, quam illi qui ea quse gesserunt, Sergio carissimo Patri nostro Arsenio, ac vobis condighe
papoe mittenda et Leoni missa scripserunt. Et de mittere possem ; et post synodum ad civitatera
restitutione Ebonis per ediclum Lolharii imperaloris nostram inftrmus remanens in quadam Ecclesise
in scriptis suis ideo non miserunt, quoniam ipsi nostrse viUula, redire ante profeclionem illius non
episcopi, quorum ibidera nomina sine illorum sub- potui, ne in totum vos quantulacunque benedi-
scriptionibus sunt adnotata , eidem qualicunque ctiuncula visitare dimitterem, pro nostrae exiguitalis
restitulioni se non interfuisse dixerunt, sicut et memoria milto vobis per eum crusnam de pellibus
Rothadus modo in synodo apud Trecas dixit. Est variis, cum panno coloribus vario, qua... Cwtera per-
eliam, quoniara et a Sergio post eamdem restitulio- pauca desunl.
nem damnationis. sentenliam in eum prolatam EPISTOLA XXXIX.
lcgerunt, sicut codex episcopalis, et litterae domni r, ADCLERUM ET PLEBEH BELLAVACENSEM.
apostolici per Egilonem nobis missae demonslrant. Pro episcopi elatione.
Sed et de charta transtnigralionis ad aliara parochiam,
a Gregorio papa prsefato Eboni facta, nihil in prae- (Ex Act., prop. eccl. Rhem.)
diclis eorum scriptis habetur, quoniam in istis HINCMARUS sanctae metropolis EcclesiaeRhemorum
noslris regionibus antea visa non fuit, nisi modo, episcopus, ac plebis Dei famulus, clero et plebi in
cum dilectus frater noster Vulfadus apud Trecas eam parochia Belvacensi consislenti.
nobis ostendit: quse utrum a Gregorio, cui successit Quia defuncto dileclo, vel venerabili, confratre ac
Sergius, data fuerit an non, ex scrinio sanclae sedis sacerdote nostro, patre videlicet ac pastore vestro
Komanaeutcredimussciri valebit. Ordinatores quoque Odone, electione canonica a doinino nostro rege
tnei Rbemensis provinciae suuraganei episcopi, ssepe vobis solita benignitate concessa, necesse erit ut de
passim, sedet in synodo professi fuerunt eidem Eboni, eligendo atque conslituendo vobis pastore, vel do-
iioii communicasse in his unde fuerat excommunica- ctore atque rectore, secundum ecclesiasticas regulas,
t"S, nisi tnodo frater Rolhadus, ut quidam pulant, votis nostris in unum Domino mediante convenien-
causa etga ine zeli, qui eumdem Ebonem danmavit, libus, prasmissis jejuniis el litaniarum obsecrationi-
259 IHNCMARIRHEMENSISARCHIEPISCOPI 260
bus, traclare quanlocius malurelis: et exorato eo a A non de oinnibus sil laicis constitulum. Neque enim
quo est omne datum optimum, et omne dohum per- clerici nasci, el noh fleri possunt; sed designata
feclum, quique facit unanimes habitare in domo, ila sunt genera, de quibus ad clericalum pervenire non
vos cum studiis hujus venerandi fratris ac coepi- possunt : id est si qUis fldelis militaverit; sl quis
scopi noslri a, cui secundum institutionem canoni- fidelis causas egerit, hoc est, postulaverit; si quis
cam visitatoris offlcium in Ecclesia, cujus amore vel fidelis administraverit; si quis vir ante servivil; si
vigore fovemini, delegavimus, in electione regulari quis publicahl poenitentiam pro culpis cfiininalibus
concorditer; ut paslore vos diulius destitutos non egit; si quiisbigamUs, vel maritus Vidusefuit, vel si
doleatis. De cujus videlicet a nobis consecfandi epi- concubinam, vel pellicem novit. Cavete niliilominus
scopi electione, pro imposito nobis minislerio, et ne illitleratum, vel alicujus haereseos peste corru-
cura totius provincise secundum mysticae Nicsense ptum,aC aliqUofuiii membrorum damna perpessum;
synodi canones delegala, fraternitati vestrse aucto- non negociatorem clericum, aut inhonestis et turpi-
ritatem divinilus promulgalam intimare satagimus. bus lucris incubahtein, aut liofrehdis quibusdam
Primo scilicet, ut decretum sine visitatoris prsesen- criminibus implicatiim vel diffanlatura, vel daeinoniis
lia nemo conficiat, cujus testimonio clericorum ac sirrilibusque passionibus irretitiim, eligere attenle-
civium possit unanhnitas declarari. Deinde , ut de B tis : sed domui Det dignuffi, fldeleril atque pruden-
ecclesia vestra, sive sit in civitate, sive in mona- lem mlnistrura dispensatorem eligite. Quatenus in-
sleriis, his disciplinis institutum, et ita apostolicse terius exteriusque decenter ornalus, foffnam vi-
formse convenientem, de diaconibus vel presbyteris vendi vobis religiosa conversalione demonstret, el
eligalis vobis, auctore el faulore Domino, conse- sana doclrina, inter hujus mundi ac tribhlalionum
crandum episcopum, sicul cum de eligendo atque tenebras, recto calle gradiendi sine offensione ad
constilucndo episcopo ageret, Tilo ct Timotheo Pau- portUm salutis seternseIumen mauifeslafe pfsevaleal;
lus depingil aposlolus. Et si, quod absil, de civitatis et contra barbaricam infeslationem, si quod absit,
ac parceciae vestrae clericis, ordinandus episcopus acciderit, vobis ferre auxilium prudentia sciat, viri-
nullus dignus, vel idoneus summo sacerdotio, quod Utate valeat, temperantia consulat: et sic exteriora
evenire non credimus, polerit inveniri : tunc alte- administret, ut interiora non deserat; sic inieriori-
rum de allera diceceseos nostrse ecelesia, unde no- bus serviat, ul exteriora penilus non relinquat; et
bis secundnm Africanum concilium (can. 22), sine ambidexter, conlemplalioni mente inserviat vitae
cujusqttam conttadictione, ordinandi queraquam ca- activse serviliis intentus, ut ftdelis servus et pru-
nonice electum et petitum est altribula licentia, dens, conservis in tempore trilici mensuram, id est
"
eligere, procurate; qui merito vitae et scientisc do- modum verbi fidei, probate dispenset. Non solum in
ctrina vobis praeesse valeat, el prodesse : quique praedicationis sermone, ac conversalionis exemplo,
sacris canonibus, praecipue capitulo Carthaginensis verum in cunctis saluti ac vitse necessariis necessa-
concilii (eonc. Garth. an. 398, can. 1) : Qnalis de- ria et opportuna praevideat.
beat ordinaei episcopus, non debeat obviare; et a Hujusmodi autem, quanlum Dominus dederit,
decretis Patrum, Siricii videlicet, Innocenlii, Ccele- ipso cooperante electum cum visitatore vestro, prae-
stini, Leonis, Gelasii, atque Gregorii, quanlum pa- sente scilicet confralre nostro, et cum decrelo ca-
titur bumana fragililas, et poteritis conspicere, non nonico, ad humililatis nostrae sollicitudinem exami-
valeat quoquomodo discrepare. Si etiam de alterius nandum adducite : quia, ut longe anle nos dictum
dioecesl archiepiseopi, vel paroecia episeopi, quem- est, non est facile dimittendus, cui est proximus
piam vobis nolum proficuum et tililem eligere ma- 'committendus. Praenoscerevos denique volo, quia si
lueritis : necesse vobis e-it, cum beneplacito illius personam a sacris canonibus deviam scienter nobis
episcopi, cujus inlererit, etlitlcris canonicis petitum adduxeritis, non solum ex ea pontificem non habe-
obtinere, et ad nos illum medianle visitalore vestro bitis, verum etiam pro illicita electione, ut contem-
examinandum adducere; quatenus, si congruus sa- n ptores canonum, judicium incurretis. Sed et nostro
cris canonibus inventus fuerit, vobis ordinetur epi- ac coepiscoporum nostrorum judicio refutata ratio-
scopus. Anle omnia aulem cafete in electione ponti- nabiliter electione vestra ineongrua, talem secundura
ficis nialum simoniac» haereseos, he pfo dato aliquo, Laodicenses canones sludebimus eligere, qui vestris
vel promissione tlticiM,'neque pro gratia cujuscun- viliosis voluntatibus non valeat consenlire. Quia si-
quc vel famifiaritate aut propinquilale alicnjus, cut bene petentibus dicil Dominus : Petite, et acci-
quempiam atlenlelis eligefe. Non eut», cui nulla pielis (Malth. vn), ilst et per apostolum male peten-
natalium, nulla morum dignitas suffragetof : vel qui tes redarguit, dieens : Peliltj, el non accipitis, eo
originali, aut alicui cotfditioni obirgarus detmeatur. quod male petatis (Jac. iv). Pelite, fratres, a Deo,
Neminem ex laicis neophyturo, kl est nervileratton- 01 vobis pastorem secundum cor suum tribual. In
sum, et sine disciplina, vel non per tempors consli- cu}us eleetione si non plus lemporalia quam spiri-
tuta ad ecclesiasticos gradtfs provectum. Qttod ideo tualia commoda studueritis attendere, graliam suae
specialiter designamus, quia cum canones dicant : electionis eleeiioni vestrae, bonorura operum et pio-
< Nullus ex laicis ordinetur; > demonstrant quod rum sludiorum auelor et cooperator studebit ac-
a Hadeberti Sylvanectensis episcopi.
261 EPISTOL/E. 202
commodare, qui non sicut homo tantum in facie, A } profltendo : Quanlum sciero et potuero , Domino
sed singulorum corda scrutatur, et reries. Cui est adjuvante, absque ulla dolositate, aut seduclionc,
hpnor et gloria, potestas et imperium, in seecula et consilio et auxilio, secundum nieuni ministerium,
satculorura. Amen. et secundum mcam personam fldelis vobis adjutor
EPISTOLA XL. ero, ut illam poteslalem, quam iri regio nomine et
regno vobis Deus concessit, ad ipsius voluntatem,
Fragmentum. et ad vestram ac fldelium vestforurri salvationem,
ADCAROLUM CALVUM REGEM. cum debito honofe et vigore tenere et gubernare
Quales judices conslituere debeat ad causas mter ec- possitis.
clesiasticos et swculares dirimendas. EPISTOLA XLI.
(ApudSirmond.) Fragmenlum.
ADLUDOVICUM REGEM GERMANI_.
Regia igitur sollicitudo , a Rege regum et aequis-
simo judice Deo Ut in directione cordis judicium Pro Bertulfo Trevirensi archiepiscopo.
judicet constituta, provide solliclteque studere de- (Apudeumdem,ex Flodoardi,lib. m, eap. 38.)
bet, ut tales judices Ctim episcopis ad causam ihter Proinde sicut non Ieve discrimen inchtnbit ponlf-
ecclesiasticos et sseculafes dirimendam eligat et _] flcibus silulsse prd Divinitatis ciillu quod congruit,
cortstituat, qui religiosi sint ct Deum tiriieant, et ita regice potestati, quod absit, riOn mediocre peri-
non muneris pfa;mio, non favoris vel pfopinquitatis culum est, si cUmdebeat parere refugi quod ei ex
aut amiciliaegratia, non ihdebitce subjectionis obse- divina voce a sacerdotibus nuntiafur, Domino di-
quio, non altcrius pariis odio, personam accipiant cente in Evangelio : Qui est ex Deo, verba Dei audit.
iu judicio, sed absque contcntione ac livorc , sicut Si aulem vObis aliquis minus devotus suggessit,
ipsa Veritas dicit, non secundum faciem, scd justum quod in eadem metropori, iu contemptu veslro, vel
judicium judicent: et hoc uon in publico judicii contra fidelitatem vestram, melropolitahum ponti-
loco, sed inprivato, quia episcopi, noii in consisto- ficem ordinari fecimus: quin potius consensu uria-
rio regum, non iri praetorio judicum, nec nisi ab nimitatis nostrae ipsi secundum sacros canones_ordi-
episcopis, aut in synodo, aut in privalo loco, a pri- navimus, quia, ut scriptum est, sicui Ceus loci an-
malibus depulatorom aut a se electprum judicum guslia non continetur, ita verbum ejus non est
judicio debent aut possunl regulariter judicari. Et alligatum , coliaudante Redemplore ac Salvatore
prataxato moda supradiclas leges , tam pubUcas nostro, quod centurio in hoc sensu dixerat : Dic
quam ecclesiasticas, in suis temporibus scrvari de- verbo, el sanabitur puer meus (Matth. vm,8), vide-
crevisse didicimus antiquos imperalores et proede- C licet quod hic dixeris, illic flet. Qui in discipulis
cessores ac prcgenilores veslros episcopis et viris suis hodieque nohis, licet indignis, loquitur : Spiri-
ecclesiaslicis, et nobis veslra dilectissima et beni- tus Patris vestri loquitur in vobis, qui replet orbera
gnissima dominatio servaluram se et verbo et terrarum. Nolite credere , qusesumus , prava sua-
subscriptione promisit in Carisiaco, ilbl hoc capitu- denti, quia pro certo sciatis non in conleraptu veslrc,
lum consultu ac consilio fideltum vestrorum, tara neque ccntra fidelitatem vestram, in eadem metre-
episcoporum quam et laicorum condidistis, et ei peli sedepontificem ordinavimus ; sed perpendentes,
subscripsislis dicentes : Quanlum sciero el rationa- quod et vos melius scitis, qtianla et per quanta
bililer potuero, Domino adjuvante, unumquemque tempora ipsa Ecclesia desolata et destituta sit,
vestrum , secundum suum ordinem et personam , et quanta contra Dei volunlatem, non solum in
honorabo et salvabo, et honoratum ac salvalum eadem parochia, sed et in tola provincia ad eam
absque ullo dolo et damnalione vel deceptione con- pertinente, increverint, cum nihil canonice sinepri-
servabo. Et unicuique compelentem legera et justi- mate suffraganei episcopi agere valeant, nisi quod ad
tiam conservabo. Et qui illam necesse habuerit, proprias parochias pcrtinet, ibidera commodilalem
et ralionabiliter petierit, rationabilem misericor- _ rcgularem invenienles canonice pontilicem ordina-
diam exhibebo, sicut fidelis rex suos fldeles per vimus : quod et secundum divinas leges agere pos-'
rectum honorare et salvare, et unicuiquc competen- sent atque deberent ipsius metropolis suffraganei, si
tem Jegem el justitiara in uaoquoqtie ordine con- tanti numeri forent, ut per sc regulariter possent
servare, et indigentibus et rationabiliter petcntibus ordinare pontificem, qui non minus quam a iribus
rationabUem misericordiam debet impendere. Et pro proevalel regulariter ordinari. Prosequitur etiam, de-
nullo homine ad hoc, quantum dimittit humana fra- promens aucloritates sanclorum Palrum, quibus fulti
gilitas, per sludium aut malivolentiam, vel alicujus hoc egerani; et subinde: El quia tot in eadem pro-
indebitum hortamentum deviabo, quanlum mihi vincia suffraganei non erant episcopi, ut nietropo-
Deus intellectum et possibilitatem donaverit. Et si lilanum regulariler ordinare valerent, quoniam
per fragilitatem contfa hoc mihi subreptum fuerit, Ecclesiae Rhemcnsis el Trevirensis comprovinciales
cum hoc recognovero, volunlarie illud emendares atque sorores, et ex auctorifate et ex antiqua con-
cttrabo. Nos autem fideles vestri, episcopi et caeterii suetudine habentur, ea conditione, ut qui prior eo-
laicalis ordinis qui adfueruot, hoc capitulum, et vo- rum fuerit episcopus ordlnatus, prior eliam habeatur
biscum condidimus, el ei subscripsimus unusquisquei in syuodo, et sibt muluo consilip el auxilio foveau-
263 HINGMARIRHEMENSIS ARCHIEPISCOPI 264
tur, atque fulciantur, Trevirensis provinciae episcopi jV de hujusmodi decreverunt, et de ccelo super eum in-
a primale provinciae Rhemorum solatium suae ordi- tenlant, etin judiciodivino adaeternam damnaiionem
nalionis secundum sacras regulas qusesierunl, sicut exerent, nisi dignam poenitentiam egerit. El cmtera
sancli Sardicenses canones dicunt (cap. 5), scilicet de auctoritalibus sacrorum canonum. Posl qua: sub-
< ut si contigerit in una provincia, in qua plurimi jungitur : Unde vestra religiosa et nobis charissima
fuerunt episcopi, unum forte remanere episcopum, dominatio certissime sciat, q.uiaquandiu isle frater
et populi convenerint, episcopos vicinae provinciae nosler Berlulfus a nobis in Trevirensi Ecclcsia ordi-
debere illum prius convenire episcopum, qui in ea nalus episcopus in hoc morlali corpore vixerit, alter
provincia moratur, et ostendere quod populi petant in eadem Ecclesia ordinatus episcopus non erit -.
sibi rectorem, et hoc justum esse, ut et ipsi veniant, nisi forle ipse, quod absit, sacris regulis obvians,
et cum ipso ordinent episcopum. Quod si conventus per easdem sacras regulas deponalur : et isdem
litleris tacuerit et dissimulaveril, nihilque rescri- prsesumptor et aposlala monachus Walto de mona-
pserit, satisfaciendum esse populis, ut veniant ex slerio Trevirensis parochiae, nunquam,jam judicio
vicina provincia episcopi, et orilinent episcopum. > Spiritus sancti super eum prolato, in Trevirensi
Ex quibus rite colligitur quia si provincia Trevi- Ecclesia, quam exitiabiliter usurpavit et laesit, po-
rensis non nisi unum vel nullum haberel episcopum,'. B terit esse episcopus. Et si, ut diximus, pro vestra
episcopi Rhemensis provinciae petenti clero et po- reverentia hoc non differremus, non solum per sa-
pulo Trevirensis Ecclesiae deberenl ordinare episco- cros canones decerneremus, ut nunquam et ntts-
pum. Cui Ecclesise omnes nos, quorum nomina quam ad gradus ecclesiaslicos praesumeret accedere,
prsescripta in capite hujus epislolse legit gloria verum sub anathemate eum ponentes, retrudi in
vestra, unanimi volo alque consensu, fralrem et ergastulo secundum sacras regulas decerneremus:
consacerdotem nostrum Bertulfura, ut praemisimus, et si in conlumacia sua perstiterit, sine ulla retra-
regulariter pontificem ordinavimus, sicut ex sacris clatione modisomnibus decernemus.Apraefalisautem
regulis et ordinationis ejus gestis oslendere possu- inienlalionibus sacrorum canonum vos immuneui
mus, et si necesse fuerit, ostendemus. Quapropler atque exorlem a Domino, per quem reges regnant,
ipsius ordinationem, et disposilionem rerum ac fa- et ex quo et per quem exordium sacer cepit episco-
cultatum ecclesiastiearum, sicut sacri praefigunt palus, fieri totis nisibus exoramus, illius clementiant
canones, ita defendimus, et perpetuo defendemus, deprecantes ut det vobis velle et perficere pro bona
sicut et ordinem nostrum, qttia si ipse non est epi- voluntate quae praecepit, qualenus mereamini per-
scopus, nec nos debemus nominari episcopi. Et si cipere aeterna gaudia, quse se diligentibus repro-
quis voluerit contra ordinationera ejus sinistri quip- G mittit.
piam dicere, exeat et dicat, verumtamen memor EPISTOLA XLH.
communionis suae; quia aut ipse non comraunicabit Fragmentum.
ecclesiastico et episcopali ordini, aut nos non com- WILIGISO ET C—TERIS MONACHIS S. DIONTSII.
municabimus minislerio episcopali. Quod pretium pro decima qumri non debeat.
Unde verbis beali Leonis Theodosium Augustum (Apudeumdem,ex Flodoardi,lib. m, cap. 25.)
quondam alloquenlis : Vos, Christianissime et ve- ut alii ecclesiastici et religiosi viri
nerabilis nobisque charissime rex, cum consacerdo- Absit, fratres,
hoc audiant, quia monachi de monasterio sancti Dio-
tibus nostris alloquimur; implentes reverentiam
decimam vendere quaerunt, ut de ipso pretio
clemenliae vestrae sinceri amoris ollicio, cupientes- nysii
infernum comparent. Multo magis autem absit ut
que vos placere per omnia Deo, cui pro vobis a nobis hoc laici audiaut,
et ab Ecclesiis nobis commissis supplicatur, ne quod nemo etiam peccatis publicis
in mea parochia facere audet. Si enim
ante tribunal Domini rei de silentio judicemur, ob- implicatus
aliquis de alio monaslerio quam de nostro hoc len-
secramus coramunius deitatis inseparabili Trinitate,
tare, quanto magis facere praesumeret, ab omni com-
quas tali facto laeditur, cum ipsa vestri sit custos et nuinione illum de
auclor regni, et coram sanctis angelis Chrisii, ut in 0 parochia mea excommunicarem,
et cmlera.
eo statu et immunilate seu privilegio cura suo ponli- EPISTOLA XLIII.
fice Trevirensem Ecclesiam esse jubeatis, atque con- Fragmentum.
ervelis, quo veslri progenitores atque prsedecesso- ADTEUDULFUM COMITEH.
res, sed et in quo fraler ac nepos vester Lolbarius, Ecclesiam pretio vendere non prmsumat.
pater scilicet ac filius, canonice conservaverunt:
quatenus et vos meritum inde apud Deum, et bea- (Apudeumdem,ex Flodoardi,Iib. tu, cap.26.)
lum apslolorum principem Petrum, in cujus honore Propterea scias quia si vel unum denarium tibi
ecclesia ipsa est consecrala, habeatis, et nos am- aliquis clericus pro ipsa ecclesia, vel pro alia aliqua
plius debitores in oralionibus et caeteris debilis ob- in mea parochia, per se aul per immissam personam
sequiis acquiratis; quia nisi pro veslra reverentia dederit, per me ordinalus in ea non erit. Si autem
hoc differremus, jam in pervasorem ipsius Ecclesiae. vis ibi habere presbyterum, adhuc mihi talem cle-
judiciumin terris exertum haberemus, quod sexcenli ricum qui aptus sit sacro minislerio, et ego illuni
et triginta episcopi in magna Chalcedonensi synodo inquiram, et illi ecclesiam dabo, et tunc illum ordi-
205 EPISTOLJ:. 200
nabo, si mihi salisfaclionem feceril quod nullum A meus Lotltarius, potesl veraciter cognoscere quUt
prelium inde donaverit. Et si tu ita facere non non tantum iUi, sed nulli homiui in mundo suiii iu-
volucris, ego ordinabo qualiter populus ibi oUicium lidelis ; el si vult creJere, credal : sin autem, cutn
Iiabeat, ttsque dum ibi ordinem presbyterum. Cui si ille inler principes, et ego inter episcopos, ante
aliquod impedimentum contra divinas et humanas Rcgem regum et Episcopum cpiscoporum veneri-
leges feceris, et manifestum fuerit, presbyter ibi mus, tunc quid inde verum sit, plenissime sine ali-
permanebit, et tu et omnes qui tibi consenserint, ab cujus judicalione cognocet, etc.
omni Christianitate usque ad satisfactionem eritis EPISTOLA XLV.
separali. Ifcec, chare fili, ideo mando tibi, et aliler Fragmentum.
commonco, quia salvum et lionoralum te cupio, et
ROTRUDI ET CJETERIS SORORIBUS MONASTERII S. CRUCIS
inler DliosEcclesiae te in loco filii habere volo, et ET S. RADEGUNDIS.
si me coegeris, ut sieut Dominus dicil in Evangelio,
Pro electioneabbatissm ipsius monasterii.
sis vclut elhnicus et publicanus, non mihi sed til.i
reputare debebis. Postquam istas litleras diclavi, (Apudeumdem,ex Flodoardilib. m, cap. 27.)
ttictum est mihi quod matricularios a minislro meo Proplerea diligite sorores anle omnia, et in
constilutos de illa matricula ejecisti, et ibi Bonarium B privatis colloculionibus, et in publico vestro con-
misisti, et pro illa malricula in prelio untim asinuin ventu, remilitle et abjkile fundilus a cordibus
accepisii. Quod si ila est, non solnm criminaliter veslris omnes injurias, et scandalorum fomiles,
fecisli, quia coutra otnnes leges ecclesiaslicum mi- quae hactenus inler vos ortoe fuerunt, tit nulla de
nisteritiin homo laicus usurpasli, el eleemosynani, sorore sua vtndiclam, aut pro sermone, aut pro fa-
id est misericordiam paiipcrum, ac per hoc Deum, clo, vel pro aliquo despeclu quaeral, aut a Deo, aut
qui miseiicordia miserorum est, sicut Judas proditor, in sxculo. Quia sicut Dominus protestatur, sinc
vendidisti ; sed etiam lurpiler in hoc niniis fecisti, concordia quidquid ei obtulerilis non illi placebit.
tit de mendicitate, de qua mendici vivere debent, Sive enim oravcrilis, sive sacriftciuin obtuierilis,
comes et honoratus regi consiliarius in prclio asinum sive vos afflixcriiis, sine hac charilatis concordia
aecepisli, etomnesqui hsecaudiunt, peusare possunt nihil Deo placabile erit, quia sicut Apostolus dicit:
qualiler de aliis cansis pro amore el limore Dei, et Eliamsi tradidero corpus meum ut ardeat, charita-
reverentia lui ministerii, juste et rccte facis, qui lem non habeam, nihil sum (I Cor. xm, 3). Et scitis
de lali miseria sine ulla verecundia turpe lucruin quia regula quam professaeeslis, propter scandalo-
icquiris. rum spinas quoe oriri in monasterio solent, oralio-
EPISTOLA XLIV. C nem Dominicam in matulinis et vespertinis officiis,
Fiagiuenlum. ita ut omnes illam audianl, a priore orari praecepit,
ADIRMINGARDEM AUGIJSTAM CONJUCEM LOTIIARH nt timenles convenienliam qua dicimus : Dimilte
IMPERATORI5.
nobis debila nostra, sicut et nos dimiltimus debitoribus
De co quod apud Lotharium falso accusalus fuerat nostris, omnem rancorem de corde noslro pellamus.
infideliialis.
e\ Flodoardilib. Quaedum prius egerilis, ne per vestratn discordiam,
(Apudeumdem, m, cap. 27.)
quod absit, regulaiis eleclio de vestro monastcrio
Ego scio quia ei multa de rne dicta fuerunt con- pereat, adunate vos ad Dei voluntatem, et regularis
traria, sed si vull poterit cognoscere non esse vera; devolionis unanimitatem, vesliamque ipsam salu-
tamen non eum audeo reprehendere, quia dominus lem, proesenlem scilicet alque selerniam, cum cha-
est, nec in ejus persona dico, sicut legilur in Scri- ritatis concordia, quoeest omnium viilutura maler,
pluris : Qui libenter audii verba mendacii, ministros ct cum humilitale, quaeesl custos ipsarum virtutum,
quoque habebil impios (Prov. xxix, 12) ; videlicet atque cum vera obedienlia, quae scala esl qua ad
qui de erga eum piis voluntarie loquentur impia. coelum pertingitur, el in vobis salubri eleclione
Qui illi ea dixit ex mea parte quae mihi mandastis, concordate, et vosmelipsas ad regularem normam
aliler quam verum sit dixit, male aulem interprela- " reducile, et constringite ac conservale : quia aliler,
tus est bene dicla. Si voluissel cognoscere verum, sicut meliiis ipsac scitis, salvse esse ncquaquam vale-
el aliquis missus mihi de sua parte veniret, ut vera tis. El sicut animos ab inquielis molibus, ita et lin-
ex me cognoscerel, sicut venit et me qualemcunque guas a provocalivis iracundias vobisque nocivis ser-
Christi Domini sacerdotem suggillavit, libeiilissiiue monibus cuslodite, contestanle Apostolo : Omnis
suo animo satisfacerem. Demeo autem misso, sicut clamor el in.iignatio a vobis auferatur, cum omni
dominalio benignissima veslra mandavit, ut ad eum malitia, et omnis sermo malus ex ore veslro non
dirigam qui ei hoc aflirmet, quod de ejus infidelitale procedat (Ephes. iv, 30,31); ne sicut solent homines,
nihil velim tractare, scitis quanta mendacia nunc prius dolore commoti, et postea aliquo gaudio, quasi
per islud vadunt saeculum, et quanta sinceritas victoriosi oblinentes quas desideraveranl, exhilarati,
debeat esse in sacerdole, et quantam merito domno de quocunque homine quae non conveniunt aliqua
meo velira servare fidelitalem. El idcirco ne mali vestrum dicat: ne et palieniiae meritura intitiiibus
interpretes male oonum interpreteniur, hoc adhuc sermonibiis coram Deo perdatis ; et si aliquis ftierit
facere non possum. Tamen, si vult credere doiunus qui aliqua piovocatione quaincunqiie veslrum ad
PATUOL. CXXVI.
267 HLNCMARlBHEMENSISARCHIEPISCOPI _J3
hoc instigare voluerit, ut quaecunque indebita de A nes constituitur, non erretur ? Nam lotius familiae
quocunque proferat, qualiter illam comprehendere Domini status et ordo nulabit, si quod requiritur in
possit, ut rationabililer damnare praevaleat, locum corpore, non sit in capite. Ubi est illa beati Pauli
nec diabolus nec astutus homo exinde aliquo modo apostoli per Spiritum Dei emissa prscceplio, qua in
habeat. Sed tales vos exhibete ut, interius exterius- persona Timothei omnium Chrisli sacerdotum nu-
que decenler ornalse, dignas atque exaudibiles ora- merus eruditur, et proinde unicuique nostrum dici-
tiones et pro vobis et pro seniore ac domina vestra, tur : Manus nemini cito imposueris, neque commu-
proque non solum amicis vestris, verum eliam et nices peccatis alienis (I Tim. v). Unde religiosa
pro inimicis ad aures Domini mitlere valeatis. sapientia veslra inler alia hsec duo decrela beali
EPISTOLA XLVI. Lconis sagacissime ponderabit, quibus dicit ut in
AD_NEAHPAR1S1ENSEH EPISCOPUM. domoDomini nihilsit inordinalum nibilqueprjcposte-
De ordinatione Bernonis, Parisiensis acoluthi. rum. Quaesi idem sanclus et sapiens ila aperle non
eccl. poneret, sublilitas intelleclus vestri siifficienler enu-
(Ex Actis prov. Rhem.) clearet. Proplerea, domine reverenlissiine ac cle-
Noslri fralres de monaslerio sancli Dionysii, per menlissime, dignetur mihi dominalio veslra litteris
licenliam doniini abbalis Ludovici, ad educandum B suis significare quem vullis de coepiscopis noslris, ut
atque erudiendum commiserunt mihi qiieradara ado- ei ex more litleras canonicas dirigam, el visitatoris
lesccnlem nomine Bernonem quem vestra fralerni- olficio fungens in eadem Ecclesia electionem cano-
las acolylhum ordinavit. Propterea, quoniam sine nicam faciat; et aut per se, aut per lilleras suas,
vestra licenlia eum nolumus in nostra Ecclesia diu- vicario suo deferenle, eamdem eleclionem, cum de-
-tino tempore immorari, petimus dileclionem vestram creto canonico singulorum manibus roborato, ad me
ut de illo nohis lilteras canonicas facialis, quatenus referat, ut per me ipsa elcctio ad dominationis ve-
eum in Ecclesia noslra possinius regulariter ordi- slrae discretionem perveniat. Et qttia in domo Dci,
nare. ut ex verbis Leonis praemisimus, nihii auctoritas
EPISTOLA XLVU. palilur inordinalum esse nihilque praeposterum, cum
ADCAROLUM REGEM. vola concordia cleri ac plebis in eleciione regulari,
Vt.clero et plebi SHmnectentinovi episcopielictionem vel vestra dominalionis cousensuin cugnoveriinus,
pe.rmUlat, et visilatorem designet qui pnesit ele- litlcras melropolilanae aucloritatis super electionein
£lioni. certae personae ad coepiscopos Rhemorum diceceseos
(Apud Labb. t.
Conc, VIII, pag. 1866.) dirigeinus, cerlum diem et locum eis designanles,
Domino CAROLO regi glorioso sit semper salus et " quando et quo ad ordinalionem ipsius electi aut ipsi
vila. conveniant, aul litleras sui consensus per presbyle-
Septimo Idus Junii, circa horam secundam, vene- rum aut diaconum vice sua iransmiltant.
runt tres clerici et duo laici Silvancclensis Ecclesiae EPISTOLA XLVIII.
•adexiguilatem meam, innolescenles eamdem Eccle-
ADBEDENULPHUM LAUDUNENSEM EPISCOPCM.
siam, fratre et consacerdole noslro Erpoino defun-
clo, viduatam esse pastore; ferenles etiam ipsius Ut visitatoris officio fungalur in eleclione episcopi
Cameracensis.
Ecclesise tam cleri quam plebis pelilionem ut eis
pastor secundum sacras regulas tribualur. Quos in- ApudLabb. ibid.)
terrogavi si •verbumhaberent de pace [/"., de.parle] HINCHARUS sanctse melropolis EcclesiaeRhemorum
cleii ac plebts JEcclesiaeipsius cx aliqua designala cpiscopus, ac plebis Dei famulus, dilecto fralri ac
persona : qui responderunt se non aliam petitioncm venerabili coepiseopo nostro. HtDENULPno salulem.
ex parle sociorum suorum afferre, nisi ut apud solt- Dilecto fratre ac vcnerabili consacerdotc nostro
tam miseiicordiam veslram, liberam illis ac regula- Joanne Ecclesiae Cameracensis defunclo, hortor ac
rem electionem oblinere salagerem, qualenus secun- moneo dilectionem luam, fraler charisslme, ut ejus-
dum sacras regulas ille, canonico visilatore directo, 1D dem Ecclesise offlcio visilalori» nostrse limiiililatis
ab omnibus Ecclesiae ipsius alumnis valeat eligi, cui metropolilana delegalione suscepio, ad camdem Ec-
debeat ab oinnibus obediri. Ego atitem, licet, ut clesiam quantocius sludeas properare, ac assiduis
pfsefaium est, sacerdotem veslrum Erpoinura per horlationibus clerum plebemque Ecclesiae publice
fratrem Hildeboldum compresbyterum noslrum oc- admonere festines, ut remolo privato sludio, uno
tavo Idus Judii defunclum audierim, non tamen sla- eodemque consensu lalera sibi prasficiendum expe-
tui antea dominationi v«slrae quidquam inde sugge- tant ac elsgant sacerdolem, qui et tanto minislerio
rere, aut pro eadem Ecclesia poslulare priusquam dignus valeat reperiri, et a venerandis canonibus
secunduin regularem morem ab ea legatos accipe- nullatenus respualur. Formam autem eleclionis,
rem. Quia, ut Leo in decrelis suis dicit (cap. 49) : qualiler et qualem eligere debeant, tuse dilcctioni
i Si in quibuslibet Ecclesisc gradibus providenter transmitto, quam publice coram omnibus tua solerlia
scienlerquecurandum est utin domo Domininibil sit relegi faciat, ne de ignorantia se quilibet excusare
inordinatum nihilque praeposlerum, quanlo magis pnevaleat. Quaeeleclio non lantuni a civitalis cleri-
elaborandum csl-ul in eleclione ejus, qui supra om- cis erit agenda, verum el de omnibus monasteriis
2C9 EPISTOLiE. 270
ipsius parochise, et de rusticanarum parochiarura A rum paslorem eligite, qui merito vitas et scientiaedo-
presbyteris.-occurrant vicarii, coramorantium secum ctrina vobis prseesse valeat et prodesse, quique a
concordia vola ferentes, sed et laici nobiles ac cives canonibus sacris non discrepet. De cujus electione
adesse debebunt, quoniam ab omnibus debet eligi, decrelum canonicum unanimi voto agere, et sigilla-
cui debet ab omnibus obediri. Et si posl lectiOnem tim omnium vestrum manibus in prcesenlia htijus
formae electionis a nobis per tuara dilectionem eis visitatoris veslri roborare salaglte.
transmissse, concordes omnes in quamcunque regu- EPISTOLA LI.
larem personam inveneris, moneas eos decretum
canonicum ab eis fieri, ac sigillatim omnium mani- CLERIET PLEB1S LACDUNENSIS ADIIINCMARUM RHEMEN-
bus roborari; et cum decrelo canonico, alque cum SEHARCHIEPISCOPUM.
tantis qui sufficienter omnium vice testimonium Pro ordinatione Hedenut/i.
electo ferre possint, cum eis mandavero, eumdem (Ex Actlsprov.Eccl. Rliem.)
electum ad nos adducere curent.
Domino reverendissimo et sanctissimo HINCMARO
EPISTOLA XLIX. archiepiscopo, caeterisque nostrae diceceseos sanctis
ADHADEBERTUM SILVANECTENSEM EPISCOPCM. g Patribus et episcopis, clerus Laudunensis, cum totius
paroeciae plebibus, et sibi conjunclis praesulibus,
Vt visitalorit officio fungatur in eleclione episcopi selernam in Domino Jesu Christo salutem et
Betlovacensis. pacem.
Canonicis regulis et apostolicis institutionibus sla-
(ApudLabb. ibid., tulum esse recolimus, ut quoties quselibet civilas
Eadem est ae prmcedens, hoc tantnm diserimine rninisterio pontiflcalis dignilatis caruerit, proprioque
quod sub initium adjecta est mentio consensus regii pastore vacaverit, cum decreto electionis, singulo-
hocmodo: Officiovisitaloris, consensu domini nostri rum pelentium manibus roborato, metropolitanum
Ludovici regis, nostrae liumilitalis, etc. Sub pnem adire pontiflcem debeant, et de substiluendo, in loco
vero, verbis illis omissis, cum eis maodavero, paulo ejus qui decessit, pastore, pelitione supplici commo-
longius excurrit in hunc modum : Eumdem eleclum nerc, quatenus et civitas sollicitudine paslorali de-
ad nos adducere lecum examinandum procura. Tua stitula proprio recuperetur pontifice; et qui ordi-
anlem dilectio, fralcr charissitne, solerli cura in hac nandus est, gratiosius possit accedere : quia cui
eleclione invigilet: prsescrtim cum nobiscum tibi debet ab omnibus obediri, ulique debet et ab omni-
necesse erit ei qui ordinandus est manus imponere; bus eligi; ne civilas non optatum episcopum aut
qui bene nostri prseccptionem beati Pattli apostoli Q contemnat, aut oderit; et fiat minus religiosa, quam
per Spiritum Dei emissam, qua in persona Timothei convenit, cui non licuil habere quem voluit: hi vero
omnium Chrisli sacerdolura numerus erudilur : qui ordinaturi sunt, in quem viderint omnium vota
proinde unicuique noslrum dicilur : Manus nemini propensius concordare, promptius liberiusque illi
cilo imposueris , neque communicespeccalis alienis manus imponere possenl. Quapropter cum decreto
(I Tim. v, 22), elc. nostrseeleclibnismanibussingulurumnostrorumrobo-
rato ad paternilalem vestram accedenles, Hedenul-
EPISTOLA L.
fum Ecclesiae nostrae filium, el in Ecclesia nostra,
ADCLERUM ET PLEBEH CAMERACENSEH.
suffragantibus slipendiorum meritis, ad onus usque
Vt canonicam electionem factant cum visilatore sibi sacerdotale promolum, vita et moribus ac sancla
[designalo. conversatione idoneum approbalum, quem per licen-
(Apud Labb. ibid.) tiam veslram, favente Christianissimo imperatore
HINCMARCS sanctaemetropolis EcclesiseRhemorum Carolo, pari consensu ac concordi devotione, alque
episcopus, ac plebis Dei famulus, clero et plebi in unanima volunlate elegimus, per manus vestras, ac
parochia Cameracensi consistenti. cseterorum vestrse diceceseos sanctorum episcopo-
Quia defunclo dilecto et venerabili confratre ac _ rum, consecrari, nobisque el Ecclesiaenoslrse doelo-
consacerdote noslro, Patre videlicet ac paslore vestro rem atque pontificem institui imploramus, precaraur
Joanne, necesse est ut de eligendo alque constiliien- ac pelimus. Elegimus autera eura nobis fore pasto-
do vobis pastore et doctore secundum ecclesiasticas rem quem aposlolicse formae, qua episcopum orna-
regulas volis noslris in unum Domino mediante con- tura beatus Paulus esse oportere demonstrat, con-
venientibus, proemissisjejuniis ac lilaniarum obse- gruere, et sacris - non obviare canonibus Chrisli
crationibus, traclare quantocius maturetis, el ex- gratia cooperanle confidimus. Oramus sanclam pa-
orato eo a quo est omne datum oplimum, et omne lernilatem vestram nunc et sempei in Christo bene
donum perfectum,quique facit unanimes habilare in valere.
dorao; ita vos una cum studiis hujus verierandi fra- Datum qttinto Kalendas Apriles, in basilica sanctse
tris ac coepiscopi nostri, cui secundum instilulionem Marise genilricis Dei et Domini noslri Jesu Christi,
cauonicam visitatoris officiuminEcclesia cujus amo- anno lncarnationis ejusdem Domini noslri Jesu
re ac vigore fovemini, delegavimus, in eleclione re- Christi 876, regni domni Caroli imperatoris xxxvi,
gulari concorditer unialis. Talem autcm vobis futu- ct imperii primo, indictione nona.
271 HINCMARIRHEMENSIS ARCHIEPISCOPl 272
EPISTOLA Lll. ii Evangelio quid Redemptor noster per seipsum
ADCLERUM ET PLEBEM LAUDUNENSEM. fecerit: videlicet quia ingressus temnlum cathedras
vendentium columbas evertit. Columbas enim ven-
De ordinatione Henedul/i Laudunensis episcopi.
dere; est de Spiritu sancto, quem Deus omnipotens
(Ex Actisprov. eccl. Rhem.) consubstanlialem sibi per impositionem manuum
HINCMARUS sanclse metropolis EcclesiaeRhemorum hominibus tribuit, commodum temporale percipere.
episcopus, clero, ordini et plebi in sancta Laudu- Qtlod qui agere praesumit, suam Deo judice calhe-
nensi Ecclesia consislenti, in Domino pacem et sa- dram ipse evertit, et quos cum precio ordinat, pro-
lutem. vchendo agit ul sec.um el ipsi simoniaci hasrelici
Sicut bealus papa Innocentius docet, oporlet nos ftant; et pro bcnediciione maledictionem a bealo
hoc sequi quod Ecclesia Romana custodit, a qua Pelro apostolorum principe Simoni Mago, qui donum
principium sacraeinstitulionis nos accepisse dubium sancti Spirilus prelio emere voluit, jusle illalam,
«on est. Propterea documento ac verbis beati Gre- una cum ipso, per ipsum, a quo non benedicuntur,
gorii vos alloqui procuramus, insinuanles quia pro- sed maledicuntur, judicio ejusdem Spiritus sancli
babilibus desidenis vestris nihil attulimus larditatis, suscipiant. Et quoniam, sicuti comperimus, quidam
fratrem jam et coepiscopum nostrum Hedenulfum B diversis adinvenlionibus turpia lucra seclanles, qtiod
vobis ordinantes, prsesentia vel consensu ac lilteris minislris allaris minime convenit, defunctis piesby-
coepiscoporum tolius nobis commissae provincias, teris,juxta quod didicerant viduatas ecclesias facul-
secundum sacros canoncs, sacerdolem, pastorera lales haberc, exenia pro his obtinendis exegernni;
quoque. atque rectorera. Cui his litleris, quas sacr-i et gradus ecclesiaslicos eis non tribuebant antequara
canoncs, ordinatos prius de conciliorum placilis, ne illis eadem exenia persolverentur; et synodos temere
se aliquid contra eorum statula egisse pocnileat, frequentabant, ut factione ministrurum suorum di-
instruclos, ab ordinaloribus suis, manibus corura verso modo denarios quasi pro eulogiis accipcrenl;
conscriptas jubent accipere, secunduin tradilionem et, quod diclu nefas est, eliam pro sacri chrismaiis
ecclesiaslicam dedimus in mandalis, ne unquarn dispensalione, vel de ecclesiarum consecratione,
ordinalioncs praesumat illicilas, ne bigamum, aut quaecunqueemolumenta ingenio caperent; etnecesse
qui virginem, si de conjugalis agendum est, non est.ut conlra pestifera morborum genera, salubria
esl soriitus uxorem, neque illiteratum, vel in qira- medicamentorum quaeramus experimenta : sicuti et
libet corporis pafte vitiatum, aut ex publice pceni- de manus imposilione, ita et d.e hac simoniacx
tente aut curiae vel cuilibet conditioni obnoxiuin, hsereseos ingcniosa et male studiosa collatione,
notalumque, ad sacros ordines .permittat accedere. C quiddam eum accipere inlerdicimus, monentes
Sed et si quos. hujusmodi forle repererit, respectu illum attendere comminationem Domini per prophe-
divino non audeal promovere. Alienum etiam cleri- tam dicentis : Ne forle egredialur ut ignis indignalio
cum sine voluntate et consensu episcopi sui conlra mea el succendatur, et non sit qui exslinguat propler
sacras regulas non sollicilct, non suscipiat, non in malitiamsludiorumveslrorum Uerem.xw, 12). Unde
sibi commissa Ecclesia ordiuet: nec eos qui probalse iterum iratus dicit: Visitabo super vos juxla fruclum
fidei non fuerinl, sacris ordinibus praesuniat quoquo sludiorum vestrorum (ibid., 14).
modo applicare. In ordinaiioue aulem presbylero- Verbis qiioquebeali Gregora eum monemus, illi-
rum ac diaconouim, caeterorttmque ecclesiastici queinterdicimus, ul sacerdotes per suam parocbiam,
ordinis mini&trorum, a tolius muneris, id est a quotics ad consignandos infanles egressus fuerit,
manu, a lingua, aut obsequio indebito, juxta quod ultra modum gravare minime debeat, nec summara
Dominus per prophctam prsecipit, quantum patitur collationis, qua su> praedecessores, qui hoc bene
humana fragtlitas, tnundas et cordis ct corporis misericorditer at>rationaibiliter, alque sacris consti-
inanus exhibeat : ne uno eodemque gladio et dan- tulioitibus exseculi sunt convenienter, conteRti
tera et accipienlem munus inlerimat, ct illicito fuerunl, excedat. Et de capellis autiquilus subjeclis
tminere pollaens manus, aliis se benediclionem D ecclesiis, non aequalem,sicut de principalibus eccle-
credat tribuere, cum fuerit jam propriae iniquitati siis, collationem exigat; sed principalis ecclesia,
subslratus, et sua nihiloininus ambitione caplivus. cum sibi subjectis capellis, debitam et antiquilus
Ab eis etiam quos ordinaverit, indebitum el conlra consuetam collationem conferat. Principales vero
sacras regulas sibi sacramentum iieri non compellat. ecclesias aliis ecclesiis loco capellarura non subjiciat:
Sed slcut Dominus, prsescius nonnuUos accepli san- quia sccundum sacros. canones non iicet episcopis
ctt Spirilus donir.n iu ustim negolialionis inflexuros, parochiam anliqiiitus constituiam inconsulte con-