You are on page 1of 731

Odilon de Cluny (saint ; 0961 ?-1049). Saeculum XI. S. Brunonis, Herbipolensis episcopi (ex recensione H. Denzinger), S. Odilonis,...

Opera omnia... Accedunt Gregorii VI,


Clementis II,... epistolae et diplomata ; Radulfi Glabri,... opuscula historica... accuran.... 1853.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGIJE

CURSUS COMPLETUS
SITF,
BIBLI0THECA CNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,

OMNIUI SS. PATRZJM, DOCTORUM SCRIPTORUMQUE ECCLESIASTICOMJM


QUI
AB MYO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA
FLOKDERDNT;
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIUMQ.UM EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLiC.-ETRADITIONISPER DUODECIMPRIORA
ECCLESi^ SJECULA, _
JUXTAEDITIONES ACCCRATISSIHAS, INTERSE COUQUE NONNOI.L1S CODICIBUS HANUSCRIPTIS COLLATAS.
PERQUAM DIL.GENTEI! CASTIGATA;
DISSEHIATIONIIIUS, COMMENTARHS LECTIONIBUSQVE VARIANTlDUS CONTiNENTER ILLUSTRATA ;
OHNIBUS OPERIBUS POSTAHPLISSIMAS EDITIONES QU.ETRIBUSNOVISSIMIS S.ECUL1S DEBENTUR AllSOLtlTAS .
DETECTIS, AUCTA;
INDICIBUS PARTICULARIBUS ANALVTICIS, EINGULOS SIVETOMOS, SIVEAUCTORES ALICOJUS MOMENTI
SUBSEQUENTlBliS,DONATA ;
CAPITULIS
1NTRA lrSI.MTEXTUM RITEDISPOSITIS, NECNON ET TITULISSlNGULARUM PAGINARUM MARGINEM SUPF.RlOREti
DISTINGUENTIBUS SULJECTAMQUE MATERIAM SiGNIFiCANTIBCS, ADORNATA ;
GPERIBUS CtJMDUBIIS TUMAPOCRYPIIIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE 1NORDINE ADTRADITIONEM
ECCLF.SIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA;
DUOBUS INDICIBCSGENERAI.IUUS LOCUrLETATA : ALTF.ROSClI.lCIiTHERUM, QUOCONSULTO, QUIDQUID .
UNUSQUISQUF. PATRUM 1NQUODLIBET TIIEMA SCRIPSKRITUNOINTUlTD CONSPJCI..TUR ; AI.TEBO
SCIUPTUU/E SACHJE, EX QUOLECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES
ET 1NQUIBUS OPEBUM SUORUM LOCISSINGULOS SINGUI.ORUM LlBROllUM
SCRlrTUH^TEX1USCOMMFNTATI SINT.
EDITIOACCURATISSIMA, CJETEH.SQUE OMNIBUS FACILEANTKPONENDA, SI PERPENDANrUR : CIIARAC.TERUM NlTlDltAS,
CIIART/EQDALITAS, INTEGRITAS TEXTUS,rEIIFECTlOCOIIIIECTIONIS, OPEIiUM RF.CUSOR.UM TUM VAIIIETAt
TUMNUMEIUIS, FORMA VOLUMINUM PKRQUAM COMMODA SHilQUF.1NTOTO01'FRISDIXURSU CONSTANTKIl
SIMILIS.PRETIIE .IGUITAS.PR/ESERTIMQUE ISTACOLLECTIO, DNA,METIIODICA F.TCHRONOLOGIC/^^^V.
SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORDMQUE HACTF.NUS IIIC ILLIC SPARSORUM ,/ *lfi\.
PRIJJUMAUTEM IN NOSTRA BIULlOf HECA, F.XOPERIBUS «D OMNES.ETATKS , / ^ ^QV<^\
LOCOS,LINGUAS FOllMASQUE PERTlNENTlbUSl, COADDNATCRUM. j I ^, \Vp \
' '
SERIES SECUNDAi \^\ r \$k \
l"RQUA rRODEUNTPATR1.S, DOCTORKS SCRIPTOUESOUE ECCLESIJE LATlMl'* \ o \
A GKEGORIOMAGNOAD INNOCENTIUM III. -A Y^A
\V^V\
ACCDRANTE J.-P. MI&NEj \-A ^M^\
EXBklOTHECffi CLERI UHIVSRS2S, \*£>\ C^ — j
SIVE V \ c^yJS?/
CUnSUUMCOMPLETORDM IN SINGULOSSCIENTI.E ECCLESIASTIC*RAMOSEDITOKE.X ^^>?/
PATROLOGIABINA EDITIONETTPIS SIANDATAEST, ALIA NEMPE LATINA,ALIA GR^CO-LATINA.—
VENEDNTMILLE FRANCISBUCENTAYOLUMINA ET
EDITIONISLATINJ3; OCTINGENTIS
— SIEUELATINAUNITERSOSAUCTORESTUMOCCIDENTALES,
SJILLETltECENTAGR-ECO-LATINvE. TUM
ORIENTALESEQUIDEMAMPLECTITUR ; HI AUTEM,IN EA, SOLAVERSIONELATINADONANTUR

PAf ROLOGIU TOMUS GXLII.


S. BRUNO HERBIPOLENSIS EPISCOPUS, S. ODII0 ABBAR CLlIiNIACENSIS, BERNO ABBASAU-
GIENSIS, GREGORIUS VI, CLEMENS II, ROMAKI POJNTlFICES, RODULPHUS GLABER, WIPPO
PRESBYTER, ETC.
TOMUS CNICUS.

EXCUDEBATUR FT VENIT APUD J.-P. Mlf.NE EDITOREM,


IN VIADICTADWMBOlbE, PROPE PORTAMLUTETI^ PARISIORUMYULGOD'ENVER NOMINATAM^
SEU rETIT-MONTRODGE

1853
ELENGHUS

AUGTORUM ET OPElttJM QUI IN HOO TOMO CXLII CdNTINENTUit.

SANCTUS BRUNO HERBIPOLENSIS"EPISCOPUS.


Espositid in psalmos, col. 50. — Coinmeniarius in Gantica, col. 530.—C.o.raoeii-
;tariusin Oralioneoi Dominicam, Symbolura aposlolorumetfideiH A-thanasii, col.562.
GREGORIUS VI PAPA.
•Epistolae et diplomata, coi. 574-.
_ CLEMENS II PAPA.
Epislolae et diploniata, cbl. 578.
OLIVA AUSONENSIS SIVE VlCENSIS EPlSCOPUS
Sermo in nalali S. Narcissi episcopi, col. ,591. — De cotwersiono beatae Kfrss,
<eo/. 594. — Epislola?, col. 599.
HODULFUS GLABER CLUNIACENSJS MONACHUS.
Historiarum libri quinque, col. 611. — Vila S. GiHllelmi abbalis Diviorien-
sis, col. 698.
SEIFRIDUS ABBAS T-EGERNSEENSIS.
Episloia3, col. 719.
VASO LEODIENSiS EPISGOPUS.
EpistoLa^xo/. 763. — Gfearla, col. '765.
ODORANNUS MONACHUS S. PETRI VIVI.
Chronicon, col. 769. — Historia jtransiationis SS. Saviniani, Potenliani el socife-
rrim, col. 777. — Opiiscuia XIII, coi. 799.-.— Hymmis in S. Saviniauum sociosque
ejus, col. 826. — Epilaphia Senoneiisia, col. 830.
S. ODILO ABBASCLUNiACENSIS. V
Epistolaa, col. 939. —Vita B. Maioli abbalis, col. 94-3. — Hyinrii IV in vigilia
B. Maioli, co/-.-962. — Vita Adalheidaa iuiperatricis, col. 963. — Miracula 'ejusdem,
col. 983. — S. Odilonis sermones, vol. SJ91, — S.Odilonis Credulilas, cio/. 1035. —
Carrnina sacra et preces, co/. £035-.
BERNO ABBAS AUGlJi; DIVITIS.
i)e officiis ecclesiaslicis, col. 1055.—De celebratione Adventus Domini-, cot. 1079.
De jejnnio Quatuor Ternporum,' col. 1087. —Opuscula de musica, fco/. 1097.—
Epistolae, col. 1156.— Vita -S. Meginradi, coi 1176. — Vita S. Udalriei, col. 1183.'
— Carmina, col. 1203.
WIPPO PRESBYTER, CONRADl SALICI JST HENRICI III IMEP. SACELLANUS.
Vita Conradi Salici, col. 1217. — Paiiegyricus Henrici HI, col. 124-9. — Pro-
vf^rJ^rs c ol 12o9
HELGAUDUS FLQRIACENCIS MONACHUS.
Vita Roberli regis, col. 1267.
GEBARDIIS I CAMERACENSIS EPISCOPUS.
Acta synodi Atrebatensis in Manichasos, col. 1269. — Epistolse, col. 1313.
HUGO LINGONENSIS EPISCOPUS.
De corpore e\. sangume Domini, col. 1325.
HALINARDUS LUGDUNENSIS EPISCOPUS.
EpistolaB, co/. 134-5.
JORDANUS LEMOVICENSfS EPISCOPiJS.
Epistola ad Benedictum VIIL col. 1349. — Diplomata diio, col. 1351. — Acta
concilii Lemovicensis II, col. 1353..
GUlDO DE CASTELLIONE REMENSIS ARCHIEPISCOPUS;
Diplomata, col. 1405.
ANSELMUS MONACHUS S. REMIGII REMENSIS.
Historia dedicationis ecclesia3 S. Reinigii Remensis, coL 1415.-

Ex lypis MIGNE,ati Peiit-Muiiiiouge.


. ANN0DOMIKI HXLY.

- — — HERBIPOLENSIS EPISGOPUS.

PROLECMMENA. .
""..

"I. De S. Brunonts Viia et rebus geslis. t^ do I, CarinthioBduce et niatre Malhilde, Hermnr.ni Jl


I. S. Bruno (Brun) -Herbipuleiisis s. Wirzebur- ducis A]amaniiorum,filia.Consangtiineos habuiiGrc-
gensis episcopus, ex illustri dueum Saxonise, Fran- govium V, sumnium pontificem el iinperalores Cosi'-
coniseel Carinthiae prosapia, quae Ottones el Franco- radum II et Benricum III. Quoe genealogia ut uno
nicos Csesares germinavit, ortus eSt, palre Conra- intuitu paleat, inlegrum arborem subjicimus.

Brunonem nostrum filium fuisse Conradi I ex Ma- B: filium fuisse Ciionradi ducis ex Maihilde. Ex quo
thilde, ex iispalet, quae Hermanmis Conlraclusad recte conclusilP. jEmilianus Wssermann (3), Bruno-
a. 1054 de ejus genere tradit (i), eum ftlhiin fuisse nem nostrum et Conradum II, Carinthiaj ducem,
ex Malhilde Cuonradi ducist si conferas cum iis qute ejusdem patris ac matris filios fuisse. Hinc patet
ad a. 1024 de Juniore Conrado prodit (2), eum item quantopere errent ii (4), qui Conradum II palrcm
(1) Ed. TJssermann I, p. 206. hellen. Leipzig, 1744, tab. 27. _
(2) Il)id..p. 201. (4) Bruschius, Fries in cbronicisWirceb.,.Hieron,
(5) Episeopatus Wircebnrgensis. Typis Sanblnsia- Megiserus in Annalibus Cariulhiaf."
nis, 4794, 1.1, p. 4/. G(. Ilubner Genealogiphe Ta-% '"
PATROL CXLII. .-..'•' • *. '''.""'
'
U S. BRUNO IIERIilPOI.ENSIS EPISCOPES. 1<3
Bruncnis faciunl, quotl et ex eo capiie falsum esse \ do IV comite de Ilcnncbcrg, mareschalli numere
apparet, quod Couradus istc anno 1059 imnuiiura pro more fiiiigente introductiim fuisse (15), nicmorke
moricc, ul aiunl annales Hildesienscs (o) defunclus iradituin est.
sit, Bruno vero jam canus a. {045 diein supremum Kon desunl, qui anno 1055 (16) episcopum factum
obierit. Palel porro falsissimum esse, Brunoiiein ex dicanl, diversumque diem inccepli episcopalus tra-
comitibus de Qucrfurt fuisse oriundum (Gj, vel ma- dant (i7).
irem babuisse Malhildem de Quernfuri, filiam Ge- Yerum probatissimi quique auctores (18) in an-
bhardi de Quernfurl el Sopbiaj de Mansfeitl, ut mnn 1054 coiiseniiunl. Cumque certum sil, Bruno-
alii (7) auiuinarunt. Fabula ista licet a mullis cl nein 27 Maii 1045 diem supremum obiisse, porro
gravibus aucloribus tradalur, nullis tamen anliqui- eum annos II, niensem 1, dies 14 in cathedra iier-
talis monumenlis nitilur, imo tabulis Quernfuricn- bipolensi sedisse, dubitari niiqiiit, eum a. 1054 epi-
sium genealogicis (8) refulalur et exindeorlum traxii; scopatu polirum fuisse, ciim taiitidem temporis a
quod Brunoncm nostruin quidam -cum S. Brunone, 14 Aprilis 1054 ad 27 Maii 1045 usque defluxerit.
cpiscopo elmarlyre alque Borussiaeaposfolo a. 1009. 5*. Bruno, in episcopum promolus, vere se a Deo
pro fide inlerfeclo, qui revcra comes de Quernfurl daium, ut eum Annales Hildesienses (19) vocant,
fuit, coiifuderinl; alii vero, Iicel utrumque dislin- a ostendil : c Yir erat, ul ait Trilhemius (20), per om-
guerenl, fama illa Brtinonem Ilerbipolcr.sem ex ea- < nia Deo el hominibus accepius, juslus, doctus et
dem Queriifiirieiisium stirpe ftiisse, deecpti, genea- c christianse legis cultor et propagator inlegerri-
logiam coniposuerint, quse omni caret fundamenlo. e mus. » Episcopus factus, pergit idem abbas Span-
Ex eadem sancli noslri genealogia verosimile fit heimensis c in omni sanctilale el jusliiia omni
admodum, euin llomen Brunonis a palruo Brunone, c tempore diligeniissime studuit et omne bonum
qui .postea Gregorius papa V fuil, sortitum fuisse. c quod verbo docuit, prius opere demonstravit. i
2. Quid ante episcopalum gesserit Bruno, niemo-
Eluxit vcro praesertim inter sanclissimi viri vir-
ria prorsus inlereidit, nisi qtiod eum prseposi-
cultus divini zelus. Ilinc ela-
lum YII sumnii templi -Goslariensis fuisse, ex mona- tutes eximius quidam
boratum inagno labore opus, cui prailudimus, in
chi Haiiierslebieii-sisnarraiioiic de basilica Goslarien-
Psalmos, qnod S. Kiliano oiierens eeclesisesuse ca-
si ejtisque praqiosilis (9) discamus.
a. "lliedrali donavit; huic vel consecrata niaximasolein-
5. Cum Conradus II im.peralor 1054 Quadrage- nitale vel exlructa
simaj lempore Wirzeburgi comitia celebrarcl (10) atque ornata summa liberalitate
templa.
patruelem suum Brunoncin , eonsenlicnie unanimi-
ler clero (11) in Meginhardi defuncti •locum, ecclesiie Z - Anno Christi 1054, 7 sepl. Bruno sacellum S. Be-.
a abbale
Hcrbipolensi praaponi curavit et in ejns gratiam nedicti monaslerii in Schwarzach Wolfgero
iisdem in comiiiis sedis piivilcgia amplissime con- exlructum consecravit (21).
firmavit (12). Bruno vero in die Pasehse (15) quai Aimo 1050, 8 l;al. Jun. dedicalioni ecclesi.-e Bu-
tunc 14 Aprilis fuit S. Burchardi locum, episcopus storfianaj apud Paderbornam Bruno a Mcinwerho
XIX, oceupavil; porro feria quinta posl Pascha episcopo adscilus una cum S. Bardone Moguuiiuo
Meinungse homagium suscepisse (14) el a Gebhar- el Herinianus Coloniensi arcbiepiscopis inlerfuit,
! (D) Ap. Pertz Y, p. 103. ibid. VII, 425, Cbron. Wirceb. Baluziainim ibid. II,
' (6) lia aliqui aji. Frios. 244 morlem praedecessoris, de qua eadem habeiur
{/) lla Bruscliius, Elias Reusnerus in auciario ope- dissensio in cliem21 Marlii 1054 reponil. Denique
ris genealogici E«cn).tzwv,p. 45, el c.x iis llensciie- duo nionup.iciilaiiabentur omni exceplione superiora
nius in Actis SS. ad diem 17 Maii, etPagius, Cril. et stinl acius cousecralionis ecdesias S. Burchardi
Baronii ad a. 1043 n. 2, aliique ; Trilhemius Saxo- Ilerbipoli facise a. 1042, in quo eadem consecralio
riem facit. dicebaiur anno VIIIeoiisecralionis Brunonis perracia
(8) Cf. Hiibner op. cit., t. 11.tab. 554.- (ap. Gropp. Ciiron. Wirzeb., l. II, 206) et acuis con-
(9) Ap. Leibnitz, Scripll. reium Brunsvicensium brata secralionis crypUe eeclesia; cathedralis, quas cele-
t. 11, p. 507. Q esl die*21 ab ohiiu Brunonis et dicitur facta
(10) Monuai. anonym. ap. I.udewig Scriplt. rerum anno XI consecraiionis ejusdem.
Wircebnrgen. iii notfs ad 1-risii Chrun. (19) Pertz, Y, 169.
(H) Bruscbitis. (20) Annalium, l. I, p. 1G9.
(12) Monuin. vetus ap. Baum 1745. in pisedicatione ha-
bila in jubiitco Brunoniano anni (21) Monnm. anonym. ap. Ludcwig Scripll. Wir-
(15( Ilerni. Contracius ad a. I.1054. ceb., p. 407. Bruschius, Cenluria moiuisierioriini,
(14) Mon. vet. ap. Ludewig c. f. 145.. Chronicon Seinvarzacense ap. Ludewig
Scriplt. rerum Germ., l. II, p. 16, quod ejusmoiii
(15) Siiangeiiberg, Chron. Hennebergen., f. 74 faciuni in VI ld. Sept. 1058 reponit. In ecclesia
'cf.f. 81." Schwarzacensi, modo a Yaiuialisdestructa, habeba-
(16) Bruscliius, iluo chonegraphi ap. Gropn. Coll. tur olim lapis, in quo episcopus astans S. Petro so-
novissima Scripti. reruui Wirceb. 1, 819, 6"25duo denli ecclesiam oflerebat, in sculptis infra verbis
inonum. vett. ap. Ludewig 1. c. liujusmodi : c Bruno episcopus t S. Peirus apustu-
(17) Fries 14 Martii cpiscopalu poiitirn, monum. lus. > Ifec ex exceptis habeo Fabricii cujusdam,
ap. Lud. 20 Apriiis 1035fer. 5 posl Pasciia Meinun- qui sa:cuIoelapsoplurima ad iiistoriam nosinun in
per-
bi.iio-
ga: fuisse conleiidiinl. tmentia niagna diligentia congessii, qnte
(18) Herm. Conir. Ann. Hildesien. ap. Pertz V. theea Universilalislisservaiilur.
§9. Ami. Aiigtisiani, ibid. Y,J25. Bernoidi Clnon
i% - prtflT.F.GfiMENA. li
qiiorum adhibito consilio se ecclesiam cum eanonico- A S. Crucis, Marias Beiparas, S. Andresc nposloli,
rum coliegio extruxisse in diplomatc donationis le- S. Burchardi et S. Remigii dedicavil, assisientihus
slatus S. MeinwerhtiSjPadcrboi-nensisepiscojms(22). Suidgero , Bainbcrgensi-episcopo, qui poslca Cle-
Eodem amio 1050 die 15 Aug. curiani qunmdam niens II sumiuus pontifex fuit, Ileriberlo Eichslct-
in Paderbornensi episcopatu sitam Sunrgk nomine teiisi, Severo Pragensi, Cadalo Cilizensi, el Ehrcn-
quam ex palerna hasreditale, facm cuin fralre par- frido Bwlianensi (27).
tiiione (25), possidebat, quce, tesle Frisio, 200 mar- Eodem anno 1042, die S. Burchardo sacra, quas
cas argenti (24) ferebat Deoel S. Kiliano obtulii, boc est 14 Oct. a Gozonnnno , Eiehsteilensi cpiscopo,
esl ecclesiassuascaihedrali quastunc S. Kiliani voca- invitatus, astiiit dedicalioni ecdeskeS. Walburgis.
batur, donavit; duplexque praslerea tributum ex ea- Cumque episcopus iste tertio post die prscmatiira
dem villa singulis annis ecclesiascjusque clero solven- morte, abreptus fuisset, Brunoni sepeliendi officium
dumprocuravit. Cujus donationis diploma aulhenti- obligil (2S).
cum prolegomenis noslris integrum suhdidimus. Quas Plurimas dcniqiie ecclesias el scholas in propria
ut magis firmarentur, Bruno iiedum in festo S. Johan- diocesi vcl exlruxit vel reddilibus dolavit (29).
nis Baptislae post sermonem ad populuiu habiium, id Maximam vero sanclissimi praesulis solertiam
se facturum pubiice cdixit, ul si quid a quoquam B ipsa cathedralis ecclesia sibi vindicavit, qiiam male
ohjici posset, libere proferendi tenipus haberet; sed struclam ct vetustate ruinosam a. 1042 (50) a ftin-
Mogunliam eliam jjroficiscens suhsistentes ibidem damenlis erigere instituil, lolumque patrimoniiun
Conradum II imperatorem et episcopos S. Bardo- in extruendam ornandamque impendil (51) anno
nem Maguntinum et Rothonem Paderbornensero, denique 1045 presbyterium et subjacentem crypiam
ul Herbipoli festum Yirginis Assumplas secum ce- absolvit (52). Unde in parte apsidis exleriori adbnc
lebrarent et donationi ut testes assislerent, in- videtur insculplum cjus monogramma, de quo plura
vitaverit (25). Imo el labuke aereas insculptam in poslea dicemus. Non id tamen assec.utus est piissi-
ecclesia Sunvyk affigi curavit. Ea lamen prasdia mus prassul, ut ecclesiam, quam restitui curaveral,
postmodum. ad episcopos Paderbornenses ccsserunt, ipse Deo consecrarel. Anlequam iter in Ilungariam,
jamque sscculo xvi ineunte apud llerbipolenses, am- quod ultimum fiat, aggrederetur, jam erypias dedi-
plius non eranl (26). cationem paraveral; verumtamen morle prasreplus
• Die Pentecostes anni 1042 ecclesiam S. Bur- alteri opus perficiendum reliquit, qui fuit S. Bardo,
cbardi Herbipolilanam a Willemulho, ejusdem mo- diclus Chrysostomus, archiepiseopus Moguntinus.
naslerii abbate, 1055 incceptam et modo feliciier ad Die igilur 15 Junii 1045, quas vigesima prima post
fastigium perduclam in honorem S. Trinilatis, G Brunonis ohiium fuil, consecrala est (55).
(22) Schaten Annales Paderbornenses, t. I, 498. archivio capituli asservatur t. JI, p. 15 el B. Neu-
Yiia S. Meiirwerki ap. Leibnilz, Scriptt. rerum niann in descriplionededicationis lempli aulici 1745
Brunsvicen. t. 1, p. 565. p. 7-9 ubi singula aere sculpta habentur. Est aiiieni
(25) Frisius Chron. Herbip. aclus consecrationis, quod in Brunoniana chronolo-
(24) Mon. anonym. ap. Baum, 1. c., p. 112 ait gia mngni esl momenti secundum apograjihum (fac-
1100 marcas prolulisse. simile) ap. Keumami hujus tenoris : c Anno incnr-
(23) Frisius, Schnlen, I, 507. ( nationis Domini millesimo XL° YI°, iudiclionc
(20) Frisius, Sehnten , I, 510. Tesialnr hic locum c xv, regnanle gloriosissimo rege Heinrico,
illum in feriili regione npud Borgenlrich silum fuis- c regni cjus YII°, ordinalionis autein ejus nnno
se, vcruniinnien sua astate nonnisi quasdamecclesias c XV11°, Xl° vero ordinalionis anno Brunonii;
rudera extitisse. lbid- c Wirziburgensis ecclesiae vcnerabilis cpiscopi,
(27) Frisius, Reinliard Chron. Wirceb. ap. Lude- c XX»primo die obiius sui, YI° Kalend. scibcet
wig, Hofmaiin Ann. Bainbergenses ap. eimdem t. I, e Juiiii, dedicaia esl haeccrypla in honorem sancia;
p. 67 Scripit. Bamb. Aclus coiisecraiionis olim in c Trinilalis ac S. Crucis et S. Mnriasseniper Virgi-
capitulo S. Burchardi asservatus allegaltis a Gropp. c nis et S. Slephani proiomnriyris ct in iionorem
Chron. Wircch. l. II. 200. c onmiuiii snnciorum mariyrnm cl eoruni, qiioruui
(28) Briischius Cal. episcoporum Eysieilen. f. 185 c reliquise hic coiiiincntur. Hocesl de cnpillis sancti
vcrso, Greiser Cai. episc. Eysleiieii. I. X Opp. U c Sihcphnni proiomariyris ct de lapide, quo h;pida-
p. 845 ex anonymo Hasenriedfano anni 1075. c lus est, de velo Glodcsindis Y, ab angelo eijuxia
(29) Brnschius, Keltlerinserm. in Jubikeo Bru- < altare S. Stejdiani nllaio etimposito, quo iuvuluue
noniano 1745 babito. c sunt reliquias dc osseliumeri S. S;c|)hani. Desaii-
(50) Frisius. c dnlio et lunica S. Stsphani, de sanguine S. Sie-
(ol) Tritbemius in Ann. Frisius. c phani. Reliquias S. Viti marl. Reliquiie S. Lam-
(52) Ilimmeistein, der Si-Kilians-Dom zu Wurz- c berii M. Reliquias sanctornm Ccelesiiniel Tnurini.
burg. 1850, p. 7. c Rcliquiie sancii Marcelliani M. BeliquifcS. Blasii.
(55) Cum a. -1699 amoverelur nlinrc crypias in- c Reiiquius S. Georgii M. sancluruni Iufaiiiiuin.
venlaesl capsula nurea, in qunm Bruno rcliquias c Sancioriim marlyruinMarcclliniei. Pciri.Sancloriim
reposueral et sigillo clauseral, in cujiis aperculo c Dionysii ei Paucra.ii. S. Sixti M. S. M. SlC|)hani
verba BRUKOEPS inscnipia crani. Hasc sinuil c pp. elCyriaci. S. M.= uricii M. S. Lunrwilii M. S.
cum actu consecralionis el trilnis incensi granis in c ApolIinaVisM.Sanciorum mariyruin Proti elCnry-
plumbenm lliecam sigillo Bardonis clausam immissa c sogoni. S. Alexandri. Dccraiicula S. Laurcniii.".»
erat. Quas siinul a. 1745 , cum a Fridcrico Carolo Isolanduiii laincn vel in ipsooriginali vel in apogra-
de Schoenborn, tunc Brunonis sticcessore, tcmpliim pho mendtim haberi, cum lcgcndum sit a. i')i-'> iu-
aulicum consecrareiur, in summo altari recondiia dictione xm, u! egregie ostcndii iunc icirqwri»
sunt. Hasc ex dinrio Joh. Bern. Maycr. episcopi P. Gropp. celeberrimus Hisioriogrnphus . nosler,
Ghrysopolilani el suffraganei llerbipolefisis, quoclin nisi velis ipsum actum sibi contradiceiC.
•iS ; S. BRCNO IIERBIPOLENSISEPISCOPUS. ffi
5. Nec ininor fuit S. Drunouis in paupercs cura, A in caihedrani Eichsietteniem, defiuicto frairc Hori-
siquidem ex ejusdem curias Sunryk diclte redditibns, berlo vacantem, prnmolus esi (59).
quibiis calliedralem ecclesiam cliiaverat, singulis flcnricus rcx, a. 10-55cx Pannonia redux, Clmas
annis per lotam Qiiailragesiniam duodccim paupc- colloquiiiin gcncrale iiahuil. Posl Conslantiam lem-
res iinlriri, feria vero sexla in Parasceve vcsliri jiore synodi cuin qiinni pluriinis cpiseopis veml;
eiiam jusserit (54). die nuiein indv.lgenliw; quas est fcria 5 in Cffiua
5. Tanlas Brunor.is virtutcs mngis qtiam sangui- Boinini, cum cpiscopo ConsU-iiliensigradus conrren-
?iis vincula eum inipcraloribns Conrado II et Hen- dens, suos 'subditosad jiaccin horlalus esi cdicloque
rico HI accepiissiinum rcddidere. Keque lanien IS pacem firmnvii, omnihusque, oui se hrsisseui, cx
crat "Bruno, qui poliiicorum more aiiiam regiam se- chrislianas legis insliliiio puhlice condonavit (40).
querelur et rcgtim graiia sibi consiilerel, sed ea qua Iuiercideruiii quidcm montunenta, quibus in sjiecie
•pollebat auetoritale, ut ecclesiis prodcsset, aique jirobare jjossenms, Brunoncm iiostrum iuier aucto-
prasclara quasque promoveret, usus esl, quod se- res lam egregii edicti fuissc. Veruiniamen prassu-
qucntibus exemplis probabinius. iiieiidiim esl, cuni uijiote hujierii principem conciliis
Cum a. 10-10 Augiisias comiiia cclebrarcnlnr, inlcrfiiisse; et ex siniiliier actis vero admodum
Brunonis nostri aliorumque cjiiscojiorum iiilerveniu B simile esi, etini prie oninibus illis amuiineraiidum,
Ilenricus rex ccclesiam in 'Rinichnach mouaslerio qui rcgi iem adeo inaudiiam alqne germaiiorum
Altaheusi -10Kai. Fcbr. altribuit (55). illius aivi moiibus adeo repugnnntem suaseriuit.
Pnulo pos! 9 Knl. Febr. cjusdem anui Bruuoniset Triliiiilur eliam a plurimis Brunoni nostro insi-
Thielrici Meiensis interventii Henrieus comilalum gne ejnsdem generis faclum, quod in obsidione Mc-
llasbanias eceleshe Leodiensi conccssit (56). ciiolaneiisi a. 1057 (ll)accidii. Narrnnt Conradum
Anno sequcnie 10JI ali.erum prassiaiilissimum juiperatorem pcrdueiles quosdam Longobarditu epi-
Iseneficium cidem ecclesite Leodiensi piasstiiii. Cum scojios, iutcr quos ei Mediolancnsem, in viucula
csniinin episcopum ibidein clectus fuissct Wazo, vir conjecisse. Ilic vcro cuui custodia evasisscl, iex
jiius ac docius, ct.ad j'egem , qui Ratishonas, Bohe- cum iiiscculus Mediolaiium per inlcgrum annuni
JIIOSaggressurus, loorabatur, ccnseiisus regii impc- obsedil, uliumque in ejus caihedram sufiecil. Cum
irandi cnusn niissus fuissel, muli.inulicorum cieeiio- igilur Conradus castrum quoddam S. Ambrosii
ncm sine regio favore factam cassam esse et cx prope Mcdiolanum Curhilum dictum ohsidcret, die
capellanis regiis aliquem , qui non laiitum prasesse, Penlecosies, cnm ccelum nniea serenum fuissel,
"sed el prodesse sciret, promovendum, eausabanlur. horreuda tempeslas exorta est tnniaquc fuiguia, tit
Jamque regis jtivcuis animus in id pro.pendebai, ul iJ multi homines cl cqui in castris jierimerenlur, qui-
ad Leouienses aiierum desiinaret, nisi e.vuniverso dam eiiaui pras horrore menie caperenlnr. Eos vero
ecetu Bruno soius cum Ileritnamio Coionieiisi resti- qui extra cnsira fucrnni, reduces nihil se de lem-
tissenl, aiiiiiiinque rcgis et proccruiu ad saniora pestale sensisse dicebant. lmperatorem vero codem
xraxissenl (57). tempore missas nsliiisse, cpiscojium auiem Bruno-
• Amio 1042 5 Jan. Henricus rex in Heereslicim
nem, Beriulfum imperatoris secrelarium aliosque
Brunoni ejusque eeolesite varia priedia iu pago Co- leslatos csse, sa S. Ainbrosiuiii vidisse, gravia regi
cheiignw ad .Cochernm silo, in Sindriiigen nempe, miiiitanlcm, nisi obsidione cederei.
Sucuielleudorf. Gerolzhagen ct Bucli concessit (58). Wijipo jircsbyier imperaioris familiaris, qui vi-
Hiijus eiiam donatiouis aclum in apjiendice addi- tam Conradi seripsil, tempeslalem meniorat, de
diiinis. visione lacet (42).
Eodem anno Brimonis insiiiicin Gozmannus ex Mulii iiideiiniic Brunonem episcopum nomi-
comilibus de Bolhenburg, ctcricus Wirzeburgensis, naiil (45) , quin ejus sedem iiidiccnl, cum la-
(54) Vide diploma donnlionis. Iiapnrro ms, anti- P. Ncugarl in episcojjniu Consiaiuiensi I, 555.
quum allegaluin n Batim in sernione supra cil. -) (41) Disaiino, quo id aeiuni fticrll, ceriant auclo-
(55) Ilansitz Gcrm. sacra l. ii, ji. 169. Diploma res. Bruschius, Sjinngenberg (Chron. lienneberg, 1.
cxiai in rebus Aliahen. audition. Gevvoldi. ii, c. 1). Ciiion. nj)7 Gropp (.Novis.coil. I, 825),
(56) Liueras exianl ap. Chapeauviile I, 279, et ap. ei allcrum (in cxrurpiis Fnbricii fol. 150 vcrso),
Aubeft. Mirteum in o»p. diploinal. et hisl. l, 1. aiinuni 1054 iiidigiiaul. Iierm. vcro Conlraclus,
p. 264 ed. 2. Bruxeli. 1725. Cnnradiis ahhas Urspertrensis, ann. Hildcsicn. np.
(57) Anselmi gesla poniificum Lcodiensitim ap. Peilz V. 99. Angiislam V, 123, Mellicenses XI,
Pertz IX, 220. 498 nda. 1057 reierun! Conradi iser iu lialiam, in
(58) Frisius el alii, Lang. Regesta Boica I, 85. quo rcvera factuiu id fuisse admiticiulum esi, cum
(59) lia aiionyuius Hasenriedianiis ap. Grciserum ypud Muralorium (Ault. llal. t. I, p. 609) baheatur
Cat. epp. Eyfiatien.
" l, X, opp. 857, qui ciiam ait diploma -Conradi dalum in obsidione Mediolanensi
Heriberinm ad Bruiionis jietiiionem promoium iii pervigilio Pcnlccostes 1057. Ouinhio e\|)lo>leudus
fuisse. Cum id ve.roa. lOii facnnn ftiissc ojiorieret, csi Sigehenus Geiiiblacensisqui a, -1059ndniitiil.
quo Brunoni miliuui adliuc cu:n Wirzeburgensibus (12) Apud Pistorium script. reruni Gerni. t. III,
eral vinculuni. (!e !iac reaiiis imiicium comimtiinuir. p. 48i, iteni, Hepidannus ap. Goldasl. Rerum Ala-
(40) Cf. Hartzheiu! conellia Germ. III, 110, et niaiiii. I. I. Teinper.laieiii etiam reiiceut lierm.
aueior s ab eo allegalos. Kl vero facli ad a. 1045 Conlr. et Conradus abhas Urspcrgensis.
cuin Ilciinaiino Oiiilraclo, noirvero ad a.. 10-44 ul. (15) higeberl. Gismblacen.nj). Pistorium I , 855,
aun. liildcs. et Ilarzlidiii egen.HU,egivgie osten.iii' Per.z' Vifl, 55o. R.'cob;ilui5'"Ferraric'n.np. Murator.
17 ^^---.-^ ' pROLEGOMENA. . .18
^-'-
iJCn plurimi ea faslale Brunones episciipi fuerinl. A dam vetustum ascendit 'cum Brunone HerhiiiOiensi,
Brunonem vero noslrum uno ore omnes Herbipo- Alamanno, abhatemonaslerii in S"nesseiistein,-non
lenses (44) fuisse ac lunc missam prassente impera- lotige a castro siti, el Reichhihie, vidua Albcrti, co-
loie canlasse dicunt, adeoque in ipsas proprii Her- mitis de Ehei'sberg, quac defuncto in prascedeute-
Bipolensis leciiones hsec hisloria admissa aiqne in Quadragesima marito, tune casielli domiha erat^
ecclesiis nostris est depicta. Est vero scriptor anna- Bum vei'o comitissa regem rogaret, ul hepoti stitt
liumUildesiensium,"cujus verbaannalisiceSaxoni (45] ex fratre, Welfoni nempe III,- feuda a "mari.o-poV
liTiam im^ruTs^^ sessa^concederel, solarium^prseiiimia"vetustate~cor-'"
ne Bruno noster cu.mBrunone Mindensi (1057-1045) ruil. Rex in balneum subjacens lapsus; incoluiiiis
confusus non fueril.Nimirum tradunl isli, Brunonem evasit, Reichhildis el abbas Alamannus sine mduciis
Mindensern ipsa illa Penlecostes die, qnas tempe- cxtincti sunt, Bruno gravissiiiie lassus usque ad
state infesla fuil., in campo prope Mediolanum. seplimum vel octavum diem, qui feria ii posl Pasclia
aslahle rege et procerihus, episCopalem unctionen: fuit, vilam protraxil. IlaAventiiius el Frisius (48).
ab Herimanno, Coloniensi archiepiscopo, suscepisse : Erranl tamen isti auclores et eos secuti Johannes
<leapparente tameri atque a Brunone viso Ambrosic MuelIerHerbipoleiisis,AdlsreiterBrunnerusque Boici
silent. Praspropere saneP. /EmiIianus<Ussermann(46 B chronographi curn fabulam quandamde spectro,
dixitalios visionem illamBrunoni Mindensi iribuere quod paulo ante casum Brunoni infausta prasdixeril,
eum nequaquam illi de viso a Mindensi Ambrosic admittunt. Narrant enim, cum navis, quas episeopus
loquanlur; praspropere editores Perlziani, in indicc Yehebalur ad vorticem illum, qui Danubium in illa
Vel in notis, ubi Bruno episcopus ihdefiiiite in lexli regione infeslum reddit, pervenisset, stclisse iu-
-seiiploruin vocabatur, Mindensem indigilariiiit. Nor . nionte spectrum quoddam atri coloris, quod Bru-
uegamus lameii aliquid duhii exinde: oriri. Yerum- nonem ita alloculum sit:'« Ego, episcope, sum inahis
lamen cum vero similiiiiium sit, Brunonem nostrun genius luus; meus eris , quocumque ieris; modo
Conradum in Italiam seeulum fuisse, cum euni ac quidem libi pansam, Sed mox nie iierum videbis. i
id vasalli officium adegeril, alque eum crebris Vici- In ipso loco usque ad a. 1550 stetisse turrem, cjuain
bus regis aulam secutum fuisse videamus, cun diaboli diclitabant. Ilac de fabella Ba"ron'.usin nolis
porro inter illius prsesulis consecralioiiem divin; ad marlyrologium Romanum Avenlinum, quod san-
illa palipolueril, nihilque decrelorium obslet; cen- ctitati Brunonis a Romanis ponlificihus commen-
semus, ea quas in ecclesia nostra hucusque tradiu daias obsit, acriter cai*psit. Qtias sane a plehecula
atque admissa fuere, sua possessione non esse lur.. invenla est, quas, cum sibi in menlem inducere non
banda.. Nonnullaj tamen. circunistantiaj incerte re- ppssel, sanclissimum virurn tnm infelici casuexlin-
jjianebun.t (47). elum fuisse, id sihi aliter extricare non valuit,.nisi
6. Cum denique Bruno Henricum III in Hungariam odio diahoii aelum esse. Dies 'Brunohi einoflualis
ut Petrum i-egem restitueret, proriciscenlem seque fuit27 Maii 1045 et de anno quideni nulla clubilatio.
i;etur, accidit infaustissimus ille cnsus, qtii sanclis- Diem vero diversimode indiCanl auctores, ita lanien
simum prassnlem suo gregi eripuil. Cum enini re! ul" moniimenlorum pondus el numerus diein 27 Maii
circa feslum Pentecostes in castrum ad Danuhinn certissimam plane reddaiit (49).
ex adverso oppidi Ips situm, Besenburg, ( Bossenher! Hermanhus quidem Contractus el es eo Bernol-
S. Pcersenburg) dictum, diveriisset, solarium quod- dus (50) eum 7 Kal. Junii ad siiperos evolasse di-

Scnpt. rerum Iial. t. IX, p. 120, gesta ponlificun in Chron. ex jnarratione sibi a monacho monasterii
Caineracen. PertzlX,487. Albericus inonachus Iriun illius transmissa, dum 1550 in comitiis Augustanis
fontium ap. Leibnitz l. II accessionum hisioricarun esse.t. Breviter Ann. Aug. ap. Pertz, V, 126. Qme
P- 70, , Bruschius et post eum alii.narrant omnes regisau-
• (44) Cliron. III ap. Grop. Noviss. Coll. 1. I, 843 licos adfuisse re.gemque ieneslr-am npprehendisse,
monum. vetus ignoti auctoris ap. Ludewig p. 468, "n luec postea a fama rem augenle el oriiaiile-addilii
Bruschnis, Frisius, Reinhard, Joh. Miiller, Spangen- sunt.
berg vero (Chron. Henneberg. 1. II, c. \) nescio an (49) Ita triphsx Chron. ap. Gropp. (Noviss. Coll.
monumeiilo fultus, an ex chronicis Herbipolen. con- I, 817, 819, 825; Bruschius, ahbas Uspergensis,
cludens affirmal Popponem YIII, comilcm deHenne- Trilhemius, editor psallerii Reyseriauus uierque
berga. 1034, utpote vasallum a Brunone evoeatum. sasculi xv; Necrologium Onaldinum apud Ekkard
ul sein ltaliam sequereiur; de facto tamen lacet. Comm* de i'ebus Francia3 Or. I, 490V Ekkehanli
Chron. Wirceb. ap. Ekkard I, 818; Perlz. VIII, 50
(45) Ann. Hiides.PertzY, 10, ann. Saxo YIII, 6S0, Chron.Wirceb.ap. Baluz. Miscellan.1,501 ;PertzlI,
(46) Episcopatus Y/irceburgen. in S. lirunonc 244,Kalendarium in libro Casrimonialicatliedralis ec-
n.XIII. clesise, quod postea in hiblioihecam Schlimhachiaiinm
(47) Falsissimum sinedubiocst, regem tuncintei transierat, sasculi xv. Mortuarium Raderhornen. in
niissarum solemnia coronalum -fuisse.""Ussermannu.s caihedrali Trevicen. asservaium ssec. xn; Annalisia
Sigeberli veiba referens legendum putat; cum impe- Saxo, Perlz YHI, 687. Accedunt publica documenia
raior in parva ecclesia secus urbem murarelur non : omni exceptione superiora; ejntaphia nempe ipsa
coronareiur. Quod si Bruno noster inler missam, Brunonis, charta consecratioriis cryptas ecclesiae ca-
cousecrationis nenipe, Ambrosium vidil, facile inde thedralis, charta denique translaiionis a. 1257, de
exorta est opinio, ipsum niissam cantasse. qua infra ciicemus. ;
-(48) Avcntijins 1. v Ann, Boicorum n, 30. Fiisius - (50).Ap. Pcriz VII, 425. --.-
i9 S. BB.UNOHERHIPOLENSISEPISCOPUS. 20
cimt. Quod quidern iransmillendum crat, nisi An- A banltir in anniversario , quod
usque ad a. 1616in
dreas cpiscopiiBWirgebu-rgensis in stalutis synoda- Brunonis n emoriam celebratum esl.
l.ibus a. 1514 (51) legem tulisset, quas postea a Alieriini qnod eruciitos niulium exercuil, est ejus
Wolfraino 1329 et a Gottfrido IV a. -U40 in sua monogramma, quod in parie exieriore apsidis eccle-
statuta ad verbum suscejila est: diem iiemjie I3ru- si;c cathedralis insculptum est et in iiummis episco-
nonis anniversariam c Sabbato post diem S. Urbani, porujii Wirzehurgensiiim,
qui et duces Franconire
qtio felicitcr ciicm extrcmum clauserit ; celehraii- Orientalis erant et inde n Meginhnrdo , Brunonis
dam esse. Aiu.nl porro qui buic diei favent, diem pradcccssore, eudendas monctas
jus excrcebant,
illum fuisse illo aniso 20 Mf.ii. Yerum id ojipido usquead sasculixviiuem occurrit et csl liujus formas:
falsissiinum est undequaque. Nam Pentecosien ilJo Nos, nure de ojus sensu a di-
anno 7 Kal. Annales Corbeienses (52) iraduni fuisse, vcrsis dieta sunl, hic uon repele-
proindeque dies S. Urbnni, quoe 8 Kal. cst, fuit inus, sed de hac re ad eum (58) fj
ipsum Sabbaliuri ;n vigilin. Porro Brunoncin feria remiliimus, qui nodiiin egregie
2 post Penlecosten defuncium lestatur Frisius. Hinc solvil, el hujns signi vimeoexpo-
non dubito vel crrasse Andream vel lexlum corru- suit, ulverba sin l,Brv.noeviscomn.
plum, ei legendum esse, aiiero vel secundo post G Ejus domuni, nescio quo fundamenlo, aiunt fuisse
S. Urbaui die, quo Frisius in caihedrali cclebraium in loco qui dicilur Brnnnshof, non longe ah ecclcsia
fuisse aiiniversarium , consonaiite libro ceremonia- caihedrali.Bruno slaluras prasgrandis ernt, ut cx ejus
rum ecclesiic calhedralis anliqiiissimo, leslaiur. reliquiis concludere licel, cnpiie prn statura non
Errore deniqiic, qui Ionga serie auctorum propa- admodum magno, capillis cum obiil jnm cnnis (59).
galus est, facium est, ut in martyrologiis Galcsiniis Ejus memorinm el in lioc honore proseculi sunt rex
cumque seculi Baronius ei Canisius (55) festmn et Herhipolenses, qttod ejus nepoiem, Adalbcronem,
S. Brunonis in diern 17 Maii reposuerint ; imo ut in ejus locum suffecerunt (60).
ecclesia Herbipoiensis, Romanas fidelissima filia, II. De Bruuonis sanclilale et cultu,
Martyrologium Romanum secula, eumdem diem sus- 8. Bruno defunclus magnam post se sauct-it.vus
ceperit, cum alius ex propriis monumentis admit- exislimniionem reliquit. Inter episcopos illius asvi
tendus sil. sanctitale et scientin prasslantes jam a scriptore vilas
Sederal igitur in S. Burchardi caihedra Bruna S. Meinwerki apnd Leibnitzium (61) recenselur et
per annos 11, menses 1, dies 14. Nonnulli aimos ex testimoniis miraculorum, quas infra damus, se-
12, vel nienses 2inducunt (54). Illud vero fidissima quittir cum srcculo xn exeunte et xm ineunie a po-
u
inonumenta (55) leslatum reliquerunt. pulo chrisliano sanctum dictitatum et ut snnclum
7. Brunonis sacrum corpus ab ofiicialibus Herbi- invocatum fuisse. Dein creberrime beatus (02) diei-
polim iranslalum c-st, aiuntque (56) ipsos modum ttit et sanclus (65), ct a Deo datus (64) et venera-
luctuosissimi exitus aliqtianto tempore reticuisse, hilis (65). Eum cdilor psalterii Rcyserianus sasculo
ne plebs iiimio dolore turbaretur. Sepultus esl iu xv e.veunte vocal c prasclaruin episcopum religione
crypta ecclesias catliedralis, quam ipse ssdificaverat, et vita saiictuni, i ailque t viriuliim operibns efful-
jamque consecrare molilus fuernt. Epitnjjhiti.-nipsius sisse et commissumsibi a Domino gregem ct opero
hujusmodi fuit: c Anno Domini MXLYvi Knl. Junii et cxeinplo scinper pnvisse. > Coasvi Triiheniii de
obehit Bruno episcopus fundator (57). eojudicium, quod et lihro de Scripiorihus rcpeiii,
Supersunl el alia Brunonis monumenta, qtire supra dedimus. Clironograplii Ilerbipoleiises o.iiines
inenlionc non sunt indigna : et est praprimis .ejus consonaiit, praster mium Joamiem Mueller, qui cre
casula, quas in ecclesia eathedrnli asservaiur, cir- infrunilo ausus esl dicere, eum inler sanctos ninne-.
cumquaque clausa, coloris violacei etquondamojiere ratum non obstaiUibus diaboli in spectii forma np-
phrygio deaurata, quas uberius describenda foret, pareniis verbis. Quod nos cum fahella iila respui-
nisi manus Yandalicas devastassent. Hac casula ute- TP, mus indignahundi, c>:qua etiam si vera esset ncqui-
- (51) Concilia Germania;t. IY, 248» (58) Est hic vir rei nummismalicas nnstracperifis-
(52) Ap. Perlz, Y, 6. simus G. Keller, in Arohiviosac. hisi. Wircebnrgo;i.
(55) Marlyrolog. Germ., in ed. 5 non absoluta. t. Yl. fasc. 1, p. 68.
(54) Aliqui apud Frisium. (59) Cf. aciiim elevalionis et trnnslntionis anr.L
(55) Chron. duplex ap. Gropp ("Noviss. Coll. I, 1699.
817, 819) Chron. Wirceb. Baluzii, Ekkebardi Cliron. (60) Cf. addiliones Herhipolenses in codice quo-
Wirceb. Chron. in excerplis Fabricii f. 117; Cbarla dam annalistre Saxonis ap. Perlz YIII, 551.
iranslaiionisa. 1557.AmialislnSaxoadn. 1045, charta (61) Rerum Brunsvicen., 1.1, p. 556.
oousccratioiiis crypln:, aii hanc ccleiirataui fuissc ((;2) Actus t.ranslalionis a. 12-57et 1425..P.pi•.:•.->
21, die pusl Brunoiiis ohilum , auno consccralionis pliiu.n secundum a. 1257 Mariyrolugium ju-.eiixmn
ojus 11. Passionali Carthusiie Herhipolcu., a. 1485-
(56) Raumserm. supra cit, p. 114 exms. aniiqno. (65) Laureniius de Bibra in litteris ad Uaunacen-
(57) Exstnt adliuo. sarcophnguin islud Brunonis. ses, dc qnibus infra.
priniutn, cum cjiitapbio memoralo, et est meusa al- (04) Ann. Hildesieii. ap. Perlz V, qq..
laris, qiiod decani vocanl. Cf. Himnielstein loc. cii. (05) Actus consecrationis crynias si';im ab oiuiu
p. 55, et actum elevationis et translalior.is a, 1699 Brnuonis ccr.fcctus, cl i;i siaiui.s W liirauii ouisc.
tp Gropp (Soviss, Coll. II, 115). 1529.
- PROLEGOMENA.
gl 22-
deiii illud sequeretur. Neque ipse .Aveniinus, qui, h. non ftierit atque sufiicienti fundamerito carct, qupd
liase primus narravil exinde aliquid sanclitali Bru- Trithemius in iibro de Scrijjiorihus aii, eum iu
nonis conirarium conclusit. sanctorum Album relatum fuisse vel quas conjicitint
Yerum teslimonium de sui servi sanclitate majus Henschenitis in Actis sanctorum Bollanilianis (69) et
testimonio horiiinum exhibuit ipse Deus, per mira- Groppa (70), intercidisse tanlumniodo diploma pon-
cula, quibus vivus (66) el posl beatum finem coru- lificium, Bruoonem vero circa annum 1257 sanctis
Ecavit. solemniter aunumeralum. JSTamcerlissimum est,
97TCoTiflueriiii)Us~veToad^ejus^epulchruittlroriii^" ifoslra^ecclesia illi ex^
-nul!um-ciiiium7-ne"qii"e"in"1i'ac
nibus, cum crebra ibidem perpelrarentur rniracula hibitum fuisse, antequam ejus nomen in Marlyrolo-
jairi a. 1202 sub Conrado de Ravensburg puhlica gium Romamim reciperetur, sed contra celebralum
auctoritale conscripta siint, cujus actus inslrumen- fuisse ad a. 1616 usque in tota dicecesi ejtis anni-
fum prolegomenis adjecimus. Herhiannus vero I tle versarium, additis tJintummodo in cathedrali pro-
-
Lobdenburg (1225-1254) solemnem legationem a. priis quibusdam eerimoniis , qure in vulgaribus
1257 Romam destinavit, ut a Summo Ponlifice ejus exequiis consuetas noir suiii (71). Nihilplane de
canonizaiionem impelrarel .-(67). Gregorius IX, qui Brunone oecuriit in Missalibus "et Breviariis Iferbi-
turie Petri tenehat cathedram, a. 1258, Breve ad B polensibus sreculis xv, xvi, xvn impressis. Imo
ahbates de Brombach et Schocnthal, ordinis Cisler- expressis verbis id testalus est Laurentius deBibra,
ciensium el ad priorem fralrum Prasdiealorum Her- episcopus Wirzebnrgensis . (1490-1519), in litleris
bipolensium direxit, qiio iilis niiraculorum examen datis ad incolas.oppidi Baunach, curn ab ipso pete-
comroiltebatur. Quod et ab ipsis prassliium fuisse, rent, ut sibi licerel, Yicloretn quemdam ihi quie-
palet ex litleris.nd eosdem ah Innocenlio IV, qui scentem et *miraculis, uli dicehanl, coruscanlem ut
inlerim sedem Romanam occuparal a. 1246 dire- sancium colere. Quod ipsis minime eonCessilcaulis-
ctis, in quibus ex relatione eommissariorum de mi- simus prassul et ad id se maxirae eiemplo ecclesias
raculis plene consiare ait. Huic relationi prfcler sure cathedralis induci ait, c qure Brunoneiii episco-
actum a. 1002 forsan inservieral illud, quod se- cpttm, licel is muliis sil miraculls clarus, quia
Ctindo loeo in appeiidice damus. Concordat sane c lamen canonizari bacienus cum non cpiiligit,
iemjvus quo primum miraculum dicitur perae.liim, e chorus noster eum ut sanctum non colit, sed-
annus nempe 1257. YerunUanieii Ponlifex requisivit, « dignis lariien defunclorum officiis. eum non pras-
ut de virtulibus, cum testes oculati afferri non pos- c terit (72). J
senl,ex fania etscriotis aocumenlis testimonia adhuc Non prastermisere tanien Herbipolciisis clerus
aflerrentur. C et populus sunimfe in saiictissimum pasiorcm venc-
Inlerim nerbipolensisepiscopus Hermannus sacri ralionis signa edere, donec tandem conccdentc uni-
corporis elevationem et solemnem canonizalionem versali Ecclesia more ecclesiastico pro sancto colere
parans, pecunias coliigit a peregrinantibus et aliis, licult.
presbyterium et crypiam ecclesias cathedralis, in Anno 1257 die 15 Scpt., sederite Iringo eplscopo,
qua Bruno jaeebal, inslaurare el orrinre insiiluit. vetus sarcophagum iapidetim Bruiionis in novuni
Ab episcopis el capitulis ecclesiarum Germaniae majus atqueornatius incltisum esl, quod supra ve-
compluriumindulgentire etiam illis concessre sunt, tustum eminens apertum huic inde erat, ut in alta-
qtii ad caiioiiizalioiiem Brunonis et ad ecclesi;e ca- ribus, sub quibus sancli jaeebant in usu lunc CTht,
thedralis inslauraiioneiii eieemosynis contrihue- qua sepulcbri forrna usi homines postmodum sunl,
rent (68), verumtamen Iola pecunia in reficiendas ul per sepulchrum repentes virtutem a sancto
i3edesinsumpta, lotum negotium sletit. exeuntem sibi apjjlicarenl epilapliium insculpium
10. Hinc faclum esl, ut Bruno ad hodiernam est hujusmodi : « Anno Domini MXLY, vi Ka-
usque diem formaliter, ut dicere solent, canonizatus s lend. Junii ohiit -bcatus Bruno, fundator luijus

(66) Tritem. in Calalogo vivorum illiistrium G.er- D (69) Ad 17 Maii p. 59.


maniaB. '• (70) Noviss. Coll. t. II, p. 109.
(67) Frisius.et liIlerse Pontificise. '. (711Describunlur autcm a Gropp (Nov.CoII. II,
(68) Cf. Lang. Regesia Boica t. II Litt. palenles 110) el Kalendario el Casremoniali ecclesias calhe-
Hei-manni Wirzebusgen. ep. 1 Sept. 1257 p. 265. dralis Schlimhachiano in hunc modum. Priuie post
Prasposili el decani Herbipolen lilt: pat. 1257 p; 2"1 vesperas processio in eryptam iiislituehatur.. Prasce-
Mandatum pra^pos. etdecan.Bambergen. 8Mai 1257 denlihus duobus pueris "cappis rubris indutis cum
JJ. 263. Indulgentia Engelbardi episc. Nauniburgen. vexillis,ejusdem coloris et as.diiuo, procedebani ca-
Mai 1257 p. 265, Sifridi Mogunlini 28 April. 1237, nonici cum domiriis dc Iiauge et Novi Monasierii ad
p. 265, episc. Hildesien. 15 Jul, 1257 p. 265, episc. id invitatis. liicensabalur. sepulcrum B.runonis, posi-
Wormatien. 25 Mai 1257 p. 275, Hermanni ^Virce^ lis Siiper cereis. In ipsa die in crypta vigilireet niissa
burgen. episc. 1 Jan. 1240 p. 279. Baum iirserm. defunclorum canebanlur, ita lamcn,'ut celebrans
snpra cit, pi'H9 testatur in archivio regiminis ec- eolore violaeeo, hoc est ip.sa Biunonis cnsula lilere-
clesiastici suo lempoie exslitisse litieras indulgoii- lur et altare decentius oiuarelur. Frisius testalur
tiarum ab episcopisMoguntin. Bamhergen. Worma- delataseiiamin crjqiiam reiiquias S.Eiliani vespere -
lien. Spiren. Naumburgfen. Mersehuriteii. Hilde.-iieii. ac maiie, ihiqne per missas ofiiciumexposiias renian-
Halbersladien. ad promoveiidam S. Brunonis cano^ "sissc.
siizatioiiein daias. (72) An Gropp., -Koviss.-Coil. 1.11 p. 110;
25 S. BRUNO HERBIPOLENSISEPISCOPUS," 24
< -ecclesias, sedit annis II, mense uno et diebus qua- A in puhlicos ecclesias fastos relalus fuisset bruno,
< tuordecim. » Eadem occasione sacra ossa panrio quod sane canonizaiioni asquivalere videtur, religioni
serico purpureo involula sunt alque in ipsam tum- tamen sibi duxerint, eum honoiibus sanciis compe-
bam instrumentum bujus modi, sigillo eapiluli mu- tentihus prosequi. Licet a JoannePhilippo deSchoen-
nilum posuerunt. < AnnoDonlini MXLY, vi Kal. Ju- born litus Romanus in dicecesi introductus fuerit et
c nii obiit beatus Bruno' episc. Herbipolens. funda- Proprium Herbipolense 1665 ad nonnam breviarii
c ior liujus ecclesire, qui sedit annis XI, mense uno Romani typis mandari curaverii, Brtmonis lameu
c et diebus XIIII et translalus esl de loco, quo festum inter sanclorum nostrorum officia non.est
t sepultus fuit ad islum locum, anno DominicreIn- recensilum. Primum quod nobis occurrit oflieii in
< carnationis MCCLYII Ids Septembr. Pont. -Dni Brunonis honorem' instituii moiiumentum est Pro-
. t papas Alexandri anno III et pontificatus Dni Iringi, prium Canonicorum regularium S. Augustini in
c epise. Herbipolensis anno quarlo. ».' Srcculo XV, Heidenfeld anm 1689, uhi officium Brunonis, ab
ilerum aperlumfuit sepulchrum, ut ex scheda papy- bodierno tamen diversum, haheiur.
racea, qure 1699 est inventa, liquet, qure sic sona- Anno denique 1699 Johannes Philippus II de
bat : c A die depositionis in hunc locum reliquiarum Greifenklau sacrum Brunonis corpus elevari jussit,
< bti Brunonis homo sartofagum non fuil aper- B feslumque cum offlcio in dicecesi univcrsa celebran-
t lum, usque ad annum MCCCC...(73) in crastinum dum indixit. Sacra ossa, quse testeJPhil. Guil.' Yir-
t Assumptionis Yirginis gloriosre per Beicbardum . tung deHartung, medicinas tunc in alma Julia pro-
< decanum, Joannem Giltmar cuslodem et Hein. de fCssoresuavem efflabanlhonorem, quem pro nalurali
< Wecbmar, caiionicos et praslatos bujus ecclestae bahendum minime esse censuit, ab ipso apte dispo-
i ob bonorem reliquiarum prasdictarum. i sila,juncla atque ponlificalibus indumenlis vestita
. Eo eliam pras casieris defunclis episcopis horioi-a- sunt, ei 29 Sept. novo altari in crypta a Georgio
balur S. Bruno, quod ejus successores anniversa- Henrieo de Stadion, decano capituli exlructo inw
rium ipsius ab universa dicecesi celebrari prascepe- posila.
rint, Ila Andreas episcopus in synodo babita 17Maii Septingenlis a morleL. Brunonis elapsis annis a.
4514 staluit : c Item anniversarium reverendi do- 1745, regnanle Friderico Carolo de Schoenborn a
< mini, Brunonis, quondara episcopi Herbipolensis, die 17 Maii ad 25usque solemnissimejuhilseum eele-
< per nostros, subditos eivitatis] et dioecesis lloslras bratum est. Post vero a 1749 cum ci^pta iterum
< sabbato post diem B. Urbani, quo feliciler diemex- renovaretur alque dilataretur, sarCophagumiapi-
< treiuum clausit, p.ergiprascipimus juxia comaelv,- deum, quod primum fuit S. Brunonis sepulchrum,
< dinem bumiliter et devole (74). j Quod in statuiis G in ipsam ecclesiam iranslatum est, ut allaris,'quod
Wolfi'ami a. 1529 et Golfridi IV a. 1446 denuo in- decani dicunt, mensam exhibereti alque ipse sau-
cuicalum reperitur, clus iri eodem ipso altari reposilus ; mox vero sa-
II. Benique card. Baronius, litteris Pontificum erum corpus in altare S. Maiiini deiaium fuit, uhi
nisus, quas supra allegabamus, S. Brunonis nomen ad liodiernam usque diem in pace sepulluffl est
in Martyrologi.nm Romanum auctoritate Clemcuiis X atque fidelium devolione frequenialus (75),
xecognilunj et a. 1590 Autuerpi.rerecusum inlulit, III. I)e Brunonis scriptis,
Qtio faclum est, ql inde ab a. 1616 de Bniiionis 12, Quoci in vila Brunonis dcscribenda vidimus
cullu publico in diojcesim iriducendo serio iterum srepissime, eum, eum plurimi ea astrile Brunqnes
cogilareiur. Hloanrio annjversariuni. abrogaluin est, scientia vel virtutibus insignes, vixerint cum "aliis
quod in calhedrali qii.otaniiis in Brunouis nicmoriam cognoininibus confusum fuisse, id prreprimis cum de
; celebrari consueverat. Reniansit pridiana processio sciiptis inquirendum est, nohis occurrit. Staiunmur
et tumbre tljurifieatio, sed riin exequiarum anioto; igilur pro.firmo fundaroenlo, nullum estaliudBru-
etpromissa defunctorum subslituta esl solemnis de nonis scriptum, quod ad nostram rctatem deveiie-
SS. Trinilate, qure usque ad a. 1699 retenla sunl, ril, vel fldis anliquiorum teslimoniis commeridetur
Sequenli a. 1617 MarljTologium Romanum Wirce- . praster commenlarium in Psalmos, canlica, oralio-
Ijurgi in us.um Ilerbipolensiiim' impressum est; a. nem Dominicam el Symbola, quod ileratis curis
1616 miracula Brunonis ex documenlo a. 1202 lypis edere suscepimus, lllum eliam conlra Simoniacos
publici jurjs facta s.unt, quo.d et itcrum 1657 prassti- scripsisse conlendit anonymus Mellicensis De scrir
tum est. . ploribus ecclesiasticis (76). Nos vero cerlissime iri
Yerumlamen ea fuit antislilumHerbipolensiunierga eo erralum fuisse admiltimus, cum nullum pras-
ecclesiasticas leges observantia, ut eiiam postquani terea vesligium extet, quo boc opus Brunoni ad^-
ad diem 17 Maii p. 38 sqq. Gropp, Noviss. Coll. t,
(73) Gropp (Nov.Coll, t. II, p. 114)legil MCCCCXXXXX,
Joh. Bern. Majrer snffraganens Herbipolen. indiario II p. 108 sqq. ex diaiio Joh. Bern. Mayer, Suffra-
MCCCCXLIII. Legendum esi 1423 : nam Richanliis de ganei Herhipolen. quodin archivio capilu.li asser-
JJasbach fuil decanus «22-1455 et 1450-1454, Hen- vatur, l. II p. 15-16. Himmelsiein, Sl Rllinus-Dom
ricus Weckmar vicarius generalis 1416 el 1425. p. 22sqq. Grehner, Compend. Iiist, iiniversalisl764,
(7'4) Slatuto 8. Conc. Germ, t. IV, p, 246, t. 111p. 1217 el 1596Balth. Neiimann Dcscripli Ju-
(7S) Quoebucusque de S. Brunonis: cultu expo- bilrei Brunoniani 1745.
jita-suul, desuinpsimus cx Hcnschcnio iu AclisSS. (76) c 81. -
' .26
£5 PROLEGOMENA.
scribi queat, jamque Trithemius, qui srec. XY, in A e.ditore Reyseriano vix ter decies occunlt, ul nou
bac nostra civilale Herbipolensi abhas S. Jacobi iniegra auclorum verba, sed eorum tantum seusus
Scotorum fuil, teslelur : < Si quid aliud scripsit, ad referatur.
'
ine non pervenit. < Falsus est oppido Georgius Gaio- Post singulos psaimos ex antiquissimo usu (80)
pinus, cum sub nostri Brunoriis nornine commen- addita est oratio quasdam, qurcpsalmi fructum quo-
tarium in Peniateuchum Duaci 160S edidii. Nam dammodo colligat, quod-a concilio Agaibensi a.
Brunonis Aslensis, ahbatis Cassinensis , post vero 506, can. 50, prasscriptum fuerai, ut post Antipho-
- - episcopi-Sigriicnsis, qui eodem srcculo exeuiitevi- — nas coKecliones-perordinem ab episcopis-velpre-
xil, esse, nullus negabit, qui ea leget, qure inibi (77) sbyteris dicanlur. Id in Hispaniis usu veuisse ex
de conlrovei'sia habenlur, auclorem imer et archi- lilurgia Mozzarabica spparet verum idem et in Gal-
diaconum Benevenianum de ecclesia Siponlina agi- liis prasstitum fuisse dubitari nequil. Ere qure apud
lala. Qui vero ei conmenlarios in Pauli epislolas Brunonem liabentur, prima vice occurrunl apud
vel proverbia Salomonis adscribunl, ut Guil. Eisen- Alcunium in officiis per serias (81), tiim apud Bru-
grein (78), vel cuiri Brunone eodem Astensi, vel noncm noStrum, deinde apud Ludoifum de Saxonia,
eum fundatore.Carihusianorum confundunt. Huic sreculi xiv auctorem, in commentario in Psalmos et
etiam versus illi adversus malos et Iuerelicos sacer- B aputl Georgium Cassandrum in colleclione precum
dotes tiibuendi sunt, quos Ludewig in nolis ad ecclesiasticarum. Eas sasculo vni antiqmores esse,
Frisii chronieon ex Selneccero et jEgidio Periandfo inde deducil B. card. Thomasius, quod Romani
tanquam noslri Brunonis factum atlulil, psalterii lectionein sequantur, cujus usus longo ante
15. His igilur explosis, cujus geueris genuinum Walafridum Slrahonem temporein Galliis desierat.
ejus opus in Psalmos sil, aualis scopus ejus, quale Eas ex codicibus Yaticanis resiiluit B. Card. Tho-
pretium videamus. masius in suo rsalierio, nos vero, qUihus incum-
Florebat tuus quidem Herbipoli in domo Salva- bebal, Brunonem edere, cjus lcctionem ubique re-
loris schola, magistro tunc prasslaniissinio Bernulfo, ' limiimus. '
cui praecesserat Italus quidam ab episcopo Herbi- Simile quid hac iri re prassfuit S. Yolbodonius,
polim evocalus et integra series virorum pro illius episcopus Leodiensis a. 1020 defunclus proindeque
asvi conditione eruditissimorum, ita iillonge lateque Brunoni coasvus, quem Rainerus monachus, qui
scholre Herbipolensis fama dilataretur mullique ex ejus vitam scrijssii ait propria manu scripsisse libriim
ea ecclesiaruin prassulesprodirent. Niliiio secus est psalmorum, in quo unicuique psalmo composilam
praesumendum cleri non exiguam parlem pro tem- ex eodem el a se diclaiam suhjecit orationem. Qute
porum iiarharie ejusmodi fuisse, cui providendum tamen orationes, si eorum revern Yolbodonius au-
diversimode erat. Simile quid accidil in Yeronensi ctor fuit, a noslris dlversas fuisse oportel.
dicecesi, ubi niulii erant,' quibus Ratherius episco- Expositio orationis Dominicre el symboli aposlolo-
pus, eeclesias suas severissiinus refonnator in Itine- rnm per inlcrrogaiiones el quassiiones dispositrc si-
rario (79)prascipiehat, < ut unusquisque, si fieri pos- niillima est catechismo illi , qui in scrutiniis antc
set, exposiiioncm symboii et oralionis Doniinica? bnpiismum tunc adhiic babebanlur, qiiorum exem-
juxla tradllionem ortliodoxorum penes se scriptam colleclores
pla apud liturgicorum monumentoruni
baberet. i Uti vero lemporis ralio ferebai, qure. roperire esl.
cum anliquiorum populorum ingenia senuissent. 14. Maximi sane momenti nobis fuit indagare,
recentiorum vero infaniiam adliuc agerent, nonnisi1 qualis habendus sit texlus psalmorum, qiiem Bruno
aiiena congerere valebal, ita et Brunonis opus mers1 suo coinmentario supposuit, ulpole qui veiuslissi-
coinpilalia esl, undequaque ex Patrum scripiis col- lnum ct in nmltis plaue singulare nostrre Yulgatre
lccta, ila lamen ut negare non possimus, judicun 1 exemplar sil. Notaiidum prasprimis ipsum Brunonem
atque crisin ex colligendi modo eluceseere. bunc suum texlum in animadversionihus criticis,
Prasfalionis Brunoniahre partes suo loco propriii ' quas hinc inde occurrunt (82), a Romano Hieronymi
j)
auctoribus vindicabimus. Ipse vero commentaiiui ' psalterio et ea quam ex Hebraso immediale iranstu-
in Psalmos ex sequenlibus collectus est, quorun 1 iit, versione distinguere, imo semel et a Galli-
iioniina prasfixis iniiialibus litteris indicantur, ni- cana (85), eamque < nostram translationeni, » quasi
mirum : Augustinns (A) ; Pseudobeda (B), qui sre- ab aliis omnihus diversam dictilare. Quod el editor
pius in arguinentis occurrit, rarius in cpmmenlario > Reyserianus, vir oculalissimns vidil; nam in prologo
Cassiodorus(C), quo maxime usus esl;Gregorius(G) > suo animadvertii: c nostrum islud beatissimi nnti-
qui nonnisi sexies occurrit; Breviarium in Psai " < slitis Brunoni psnlteriuin in verhis cjunndoque cuin
mos, Hieroiiymo (II) iributum. InCnn.licisOrigcncs (0 ) c Iiebnca veritale aut Romana inlerpreintione con-
ajiquoties, Rhabiinus Maurus seincl allegantur. Tesli3 < cordans ab iisitaiis nostrre Gallicanie trauslaiionis

(77) In Deul. c. 25, II. (81) Patrologias l. CI col. 509. sqq.


(78) In caialogo tesiium catholicas verilatis. (82) Ps.44, 19 ; 67, 55.; 86, 5 -87, iit.-; 88, 19;
(79) Ap. Dache.riiimiu Spicilegio, t. I p. 576. 104, 22; 104, 27; 10G, -
40 ;131,15,
(80) Cf. B. Card. Thomasii Psalieriuiu cum can (85) Ps. 146 1.
(.icis, Ropiae 1697 praf. p. xi.
27 S. BRUNO IIERBIPOLENSISEPISCOPUS. 28
< diclionibus dissonal Ptinctatio quoque ex glos- A quihus sallem leclionem Brunonis sibi notam esse
c sis Ilieronymi, Auguslini nc Cassiodori, virorum iiinuii, qurc nuilibi praslerea occurrit in codicibns
c ulique doctissimorum in islo psnlierio fici-a atque Gallicani vel Romani texlus.Quatuorporro eranl(8S)
< noiinunquam ex glossa unius aliler, quam alierius, loci, in quibuscum Bniiioue et Romana Iranslatione
c facieiiiia, in plerisquc Iocis, a communi usilatacjue a Gallinana discedil. Brur.onis igitur lexius nobis
< punciatione discrepal. i visus esl illam forhiam Gallieani psnlterii exhihere,
Yerumiamen, si lem accurniius cxn.mines, senties qualis in firitaniiicis insulis temporis defluxu evase-
texlum Brunoiiis csse Gallicanum Hicronynii psal- serai, cuni a Bonifacio, Burcliardo aliisque inde in
lerium nuiltis licel in locis ab lisilalissima illa, quam has noslras regioncs trnnslalum est. Eo forsan re-
decaiilamtis, forma discrepans ; proindeque non er- ferendum esl, eiinm quod nil Walafridus Sirabo (89),
rasseB. Ca-rd. Thomasium (Si)el divinas Hieronymi psaheriiim Gailicanum habe.re Germanorum aliquos.
biblioihecaj edilorcs (85), cum dixeruni G.diicanum 15. Ojius suum Brunoncm opportel infra qua-
psalieiiiiin cuni oliclis ct asieriscis prima vice Bru- drienniuni quod ejus obiium prrecessit conscripsisse,
nonis, opiscopi Ilerbipolensis, commcnlariis illuslra- cum Papiam grammaticum in prasfatione (90) allc-
tum cditiim fuissc, nisi quod Brtmo saqjissime leciio- get, qui anno 1041 scripsit, de quo cf. Oudinum De
nes Iiabeal, qu;c ah ipsis rcccpt;e non suni in lexium rl scriptoribus ccclesiaslicis, t. I. col. 621 ed. Lips.
suas editionis, seil in noiis lamcn, ul codicuin, jiras- De hoc ait quidcm Albciicus in Chronico : c Anno
serlim Palatini varianles lecliones adduntur. « 1055, nniio 15 impcraloris Henrici filii Conradi,
Porro et id verissinium esl, Brunonis lcclionem c PapiaslibrumsuunijVidclicelElenientnriuindoclri-
saspius a Gallicano psaltcrio aberrarc, qualis in qtio- c n;e erudimciiluin edidit, quod probalur per nunie-
cunque codice esl, aique Ronianum sequi, inio vero c rum aiiiiorum, ubi ngit de astatibus sasculi in jui-
varianles haberi, qure ad nculrum liorum reduei c ma littera, cl enumerando pertingit ad hunc an-
queanl. Triplex vin nohis se offerebat, qua cjnsmodi c iium. i At in colapsus est Albericus ; nam, ila si
singularitaiis ralio deiegi poteral. Vel enim Bruno annos Ilenrici numeres, Papias a Brunone allegari
ipse Psallerium corrcxit, vel lexltim sequcbaiur ab non poteral, qui 1045 deftinclus esl. Iienricus au-
Alcuino correcium , vcl denique lextus Gallicani tem rex viventc adliuc Conrado patre a. 4028 est
psalterii apud Brunonem habebatur, qualis in Bri- coronalus, proindeque dupiex in ipso esl computtts
tannia sensiiri se formaveral, ei a piimispalrire no- annorum : alter a coronatione tempus complectens,
slras apostolis, qui ex insulis Britannicis veneranl, quo cum patre rcgnavii; aller a morte pairis, cum
buc translntus fuernl..Bruiioiiem ipsum lextuni cor- solus regnare ccepit. Hunc secutus esl Albericus,
rexisse, non videlur, cu.m in nolulis criilcis, de qui- Ccum illtim adhihere debuissel. Quod si facias annus
bus snpra dixiinus, nullibi correctorem agal, scd ad 1041 erit Henrici decimus lerlius.
iranslationem jam usu firniatam appellet. Instilui- IV. Prcesidia crilica — qvid in hac edilione prtesti-
mus igitur collationem tcxtus Brunoniani cum AI- tum fueril.
cuini opusculis in psalierium et commentario illo in 16. Inler Brunonis codiccs primum sane Jocum
Psalmos, qui falso qtiidem Bedas tribuilur, originis lcncbal Codex.autographus religiose iu ecclesia ca-
lamen BritannicrB esse prassumendus est. Verum lliedrali.cui eum donaveral aucior, olim asservatus,
lextus psalmorum in opere Alcnini, cui iiiulus: Offi- sumpluose scriptus, ut lcstatur editor Reyserianus.
cia pcr ferlas piane ad hodierni normam iminulaius Cochlei tempore (1555), ut ipse ait, aclhucin locti-
visus esl. In ijisius commentariis in psaimos pcruii- pleie anliquorum voluniinum bihlioiheca ecclesire
lentialesjgradunlcselcentesimum decimum octavum, Hcrbipolensis cxtabat. Ycrtim cumheili Suecici tem-
pauculos inveiiimtis locos qui cum Briiiione ei Roma- pore, vel ut alii volunt, propler iurbas a rusiicis sre-
no a Gallicano lextu discedeienl, niullo plurcs iii culo xvi molas, bibliolheca sub tecto ecelesire ca-
qtiihus a Brunone discrepabai, In confcrendo Pseu- thedralis ab.scondita,nec nisi longo post (empore de-
dobeda rcs meiins cessii el ceriissime admiilimiis, tecla fuisset, pene iniercidit codex preliosissimus,
evideniiorcm adbuc cvasisse probalionem, ni lextus B qui longo sludii crilici Iabore nos liberassel. Sequi-
Bedre ab amariuehsibus aliisquc inimutalus fuissel, tur Codex Saganensis, quo sujipeditanle Paulo Dul-
ila ut genuitia ipsius lecfio excommeniario ut plu- ciario, decano capiluli Btidissenensis, in cdendo Bru-
rimuui nobis desumenda fuerit, et nisi pars noiiexi- none tisus est Cochlens. Quo devenerii el iste nesci-
gua psalinorum in illo commcntario exposita uon mus. — Codex Ebracensis, sreculi xiv, in Universi-
esset. Nihilominus invenimus locos noveni (86) in laiis Herbipolensis biblioiheca asservatus, qui Bru-
qnibus ille ctim Briiiidne.consonat contra Gallicanum noiiem reddii abbreviaium integrum; in edenda hac
el Rornanum psallerium, .quorum duo sunl (87) in ediiione contulimus.
(84) Psallerium cum canlicis Romas 1697 procf. (87) Ps. 68, 51 dolorum eorum : 76. 6 scrobebam.
p. XI. (88) 26, 17 semiia ; 52. 7 in ulrem ; 40, 6 cor ejus
(85) Tom. X opp.Hicr. Pairolosias T. XXIX col. ad primiii!) slichon iransfertur ; M7. 5i qui ventu-
.119. liiitao. rus es.
(86; i's.'i, 5pi in onhilihiis; 92, 7 longiimiine ;
55, 14 repelli! : 103, 15 voeoui ; 105,57 intcrfoctn (89) de re';us ecclcsiasticis c. 25
I i8, 115 in tolo coide siuc mco ; iiS. ioOiiiiqiiitaie' (90) K. I.
29 PROLEGOMEXA. 30
.. Editionum numerum, locum el lempus non sine A . c et dictionum solum non sit ad formani aliorum
liiuliiplici errore indicarunt auctores bibliographi, c emendandam, nec aliorum ad iliud i et similia.
Nos in biblioihecis tum hujalibus, lum Monacensibus Divcrsa jdn.ue principia seculus esl Cochleus, qui
accuraiissimam insiitui inquisitionem curavimus et Iiuuc sibi finem prrcposucrai, utclericis el religiosis
alias jiraster sequenles deiegere non fuil. nd psalmos reciiandos obligatis njiluni quoddam ac
Edilio Reyseriana princeps, anno uli videlur 1480 compcndiosum Psnlmornm conimeiunrium compa-
in foiio minori herhipoli impressa.Censeni periii hoc rarei. Iluic ille rnaxinia cura aique sollicitudine !e-
fuisse allerum Jeorii Reyser ojius, quod posl brevin- nuii leciionem et punciaiionem autogrnphijijuodpras
lium hac in urbe imprcssii. Est autein lirec cditio ex oculis habebnt, et ideo dure se in hoc psallerio labo-
autograjiho Brunonis, ut ipse ediior nolnt, expressa. rassc ail. Hic vero qurc ad slrictain grainmatices
Reyseri editionem bis in quarlo recudit Anionius normam dicta non crant, correxit, duriores struclti-
Koberger, cujus ediliones pro primis iiaberi solenl. ras emollivil, addidil atque mutavit obelos cl asleri-
' Ednio
Kobergcriana 1 a. 1494 Norimbergas (91) cos. Quod ex utriusquc collaiioiie ajyjiaret,-cum Rey-
vel Colonias,uthahet Caveiis. ser illam conslanicr leciionein habeal, qure minus
Ediiio Kobergeriana II a. 1497 Norimbergre vel clegans , miiius grammaiiecs regulis adaplata, in
"~ B
Angusias, ut contendil Reimmaun (92) - lextti veio illam, quas minus consuela esl. Quod
Editio CoclileiLipsire 1555 in 4° edila a Joh. Co- vero ejus auctorilalem firmnt, id est quod codicem
chleo, notissimo Lulheri adversario, alque Conrndo Ebraccnsem constanter sibi consonum haheal, uhi
a Tiiuengen, episcopo Herhipolensi dicala , jintro- iste Brunonem in compendium non redegit, qtiibus
einanlibireGeorgio, Snxonire duce, fidei ortliodoxas de cattsis nos nullo modo dubitnvimus, Reyseri tex-
defensore constantissimo: Joanne a Schleyer, epi- tum ut pluriiiium resiiluere, licet eo ipso niultum a
scopo Misnensi, et Paulo Duloiurio, decano Budisse- vulgata Cochlci lectione recessuri eramus. Ejecimus
nensi, qui legatum esse voluit, a se pauperibus sacer- etiam quas Cochleus de suo nddidii, commentarios
doiibus relictum (95). Duas de liac sua editione cnnlicorum, collalionem ciim Hebraso tcxlu et alia
Cochlei epistolas a. 1552, servavil Joh, Bapt. Rie- ejusdem gencris, ctini nobis non Cochleus, sed Bruno
derer (94). edendus sil. Maximi vero nohis lnboris opus fuit,
UxcGocAileiciiilomBibliothecis Palrum,Coloniensi Brunonis prasfaiionem resliluere, pro qua Cochleus
1618 l. XI el Lugdunensi 1677 t. XVHI recusa est. propriam subslituerat Codex multa omiserat, alia
Prodiit denique HerJjipoli 1721 Psallerium Davi- addiderat, atque ipse Reyser hac in parle propria
dis cuin notis et commeniariis S. Brunonis, quoa- quredam immiscueral, ita tamenut distingui a Bru-
dam episcopi Herbipolensis, almas congregalion.is C nonianisqneaiit. Nos igitur, deficienlibtis aliis jirassi-
majori academicas B. M. V. annunliatas Ilerhipoli diis textum prasfationis quo meliori fieri poluit mo-
oblatum in 12°, quod iamen vix Brunonis editioni- do resliluimus ; in Iocis vero Palrum, ex quibus il-
bus annunieranduni est, cum commenlarius plane lam Briino congessii, ejus lectionem retinuiinus.
immutatus fuerit ex Leblanc et aliis. Jam vero omnia nos exple.visse confidimus, qui-
17. Quod ad prassidiorum recensitorum valorem bus Bruiionis operi prasludendum eral, neque super-
allinel, pras primis excludamus opporlet secunda- est aliud prasstandum, nisiul publicas illis gralcs
rias editiones omnes, remanebuntque conferendfe agamus qui consilio, opcrn, scrijitis ndjulores nostri
Beyseriana et Cochleana, porro codex, qui solus no- fuerunt, imprimis vero reverendo domino Anlonio
bis prassto fuit, Ehracensis. lnter Iisecprimiim iocum Rnland, theologire doctori alque in noslra hac
absque dubio editor Reyscrianus occnpal, vir saga- universilale Jtilia summo bibliolhecario, viro rei
cissimus et qui sanas o.riiicesprincipia sequehnlur noslrre anliquarire nc Iiilcrnrirc jierilissimo.
suo tempore vix non inaudita. Optiine enini ille vi- c Tihique (95), o pnier ier qunierque beaie, et
dit, editoris non esse auciorem suum corrigere, ne- c pontifex lolo asvovencrande, felix Bruno , grnles
que exhibere, quid ille dieere debucril, sed quid , c rcferimus. lmpeira ut digne .quoque moribus re-
dixerit. Hinc in prolegomenis hite exposuit : c Quoi! ' c spondenmus. Dignissimas enim grnlins agerc cst
c psalleria proptei' diversitaicm teinporum solnm in e Deo fideliler servire sancloriimqne vitain imiiari.
c verbis reperlrun non sunt emendanda. ; c Quod c
Idipsum quoque c.xDeo digne psallcrect in psalle-
< istud psalieriuin propler diversiiatem puncloriim c rio proficcre. i
(91) Cf. Rosder catnlog. librorum srec. xv Norim- 1521, rccensuii Lelong, Bilil. sncra ed. Boern. t. I,
bergre inipressoruni n. 210, 250, 405, qui his duabus p. 647, qute nullibi coinjiarct; videturesse Reyse-
leriiam pra-punit uiinil4S5, quas Reyseriana csse ria.ua. |
videtur. (94) Nacbricblen Zur Kirchen-Gelehrlen-und Bue-
(92) Cntalog. Biiil. iheolog. p. 557. chcrgescliichlel Bud. 2ics Sliieek, n. xxxn.
(95) Alterain Cochlei ediiioneni in folio-Herbipoli (95) Verba sunl ediioris Reyscriani.
51 S. BRUNO HERBIPOLENSIS EPISCOPTJS. 52

APPENDIX DOCUMENTORUM.

i. A mus in consorlium et j'us ministerinliiun ecdeshe


Diploma qno S. Bruno Deo et S. Kiliano propriam nostras. Ctti cum femina qurcdam lihera ot liheris
orta parentibus, nomine Richere legitime nupsissei,
villam, Sonneuruk diclam, donat. 15 Aug. 1050. niansos duos in Nalefingam ctim oinniluis aliinenti-
[Ex Luiiig, Specileijium ecclcsiaalicumdes dculsclien bus uiriusque in heneficium concessimus. Irisuper
Reiclis-Archivs, l. XVII, p. 718, et Schaten , quod et illa arbitraia fuit, ui liberlate sua el codem
Annal. Paderbornenses. I. I, p. 508.] heneficio cum posterilate sua polirelur. His ilaque
BRU.NOaiinucnle divina gratin Wirceburgensis prasordinatis circa qurc pliiriuium regjii caslestis
episcopus. desideriiiin studiosos nos reddidit et sollicilos , sla-
Noluin esse voliimus, nnno. et semper poteslali luinius, ul posl exiluiri viias nostras fidelis in Do-
regioe, oniniqiie Poniificali digniinii, pnriterque illu- mino fraier episcopalisilignitaiis in Ecciesia Wirce-
stribus Yiris, diicihus , ninrchionibus, coinitihus , burgensi succossor quolihet anno in festo S. Mi-
cjiiinibusque Chrisli fldelibus , niaxime aulem suc- chaelis cum duobus canonicis suis et X iniiilihus
cessorihus noslris, quod curiam quandam in Pader- Snnrich venint ibique tribtis seplimnnis et ultra ad
bornensi episcopatu silnm ex re nomen habenleii, jilacitum qiiasque perlraclando premaneat et villicus
Sunrike, itl est regnuni singulare, quain ex pnterna ei cuin subililis villieis de onibus Yovcwerken ctim
possedimus hasredilale, ob asternas reniunerniionis niulia copin scrvinl, convocntisque mjnisierialibus
spem obtnlimus Deo, snncloque mariyri ejus Kiliano et tota fnmilia in die S. Michaelis eos convivio par-
cum omnibtis ajipendiciis suis, videliceiminisieriali- licipnre facinl, el nbiluclis secum canonicis II pole-
Ijiis.lilonibus mancipiis, agris cultis et incultis, pratis, JJ dros dari juheal, sicque quolibet amio incipiens a
jjascuis, aquis, aquaruniqiie decursibus , jjiscniioni- summis et prioribus ecclesire snre usque ad infiinos
bus , molendiuis, silvis , viis et inviis , csxiiihuset eaiidem gratiam impendal. Ministerialihus autem,
reditibus , quassiiis ei inquirendis usqtie in saccula qni tempore messis ciim villico exploratores lotius
sasculorum. Hasc vero ex sincera devoiioue oblaiio reditus etdebiti cxliieiint, siniiliter II pnledros dari
et justa jlradilio noslra , quo ordine et tempore jiiheat. In prasmemoraiis quoquc tnhnlis asreis le-
factn sil, quia non minus patere volumtis, sciiplis gendo jura et instilula nostra prasvideat , el de
apjirobamus, quoi in die nativitnlis sancii Johannis CCCYIII inansis, ei de qiiam plurimis rehus eidem
Baplislae, in ecclesia complelo scrinoue ad pnpulum, ciirias aiiinenlibus universum debitum eodem tem-
audienle clero et pojiulo, a prasdicia curia proposi- pore jiersolvendum exquirat, cujus stimma CCIII
lum deiexiiiius, sed effectui niancipare usque in sunl. Inde YI snlmones magnos satis et quinqua-
diein assumplionis sancias Marire Virginis inducia- ginia nmrcas prroiiolald tempore domihus et fratri-
vinms, ut si forte quis per composiias rationes vo- bus persolvat. Iutle quoqne XII pauperibus gratia et
Itinlali et debberaiioni noslras contradicere vellel, miseiicordia intligeniibus quoque XL el qualihet
se "tum prassenlias nostrre exhibcrei.: super qtia re die cuique illorum, pro remedio animas nostras pa-
accepio consilio ex prudentia lidelium noslroruin nein ununn siniihiceum sutlicienleni magnitudine,
decreviimis aiiiiuatiin , tluin viveremus couliatrihus ires batnrios valeiuis cerevisia, triaallecia ei in pa-
uostris in fcsio beaii Patroni noslri mariyris Aposloli j'nsceve X ulnas linei panni, cingulum ex coreo cer-
'
ad vesii.tiiram eortim quinquaginia inarcas argenli vino, cnltellum el vaginam, caleeos II ex coreo
procurare ei sujiradictis prasdictre curias uiilhati- pu hireiiio procurabit, amjjlius duas marcas argenti,
bus, et de casieris noiiduii) exjiositis, nec in huc quiis venernbili frairi nostro Rodhardo episcopo,
pngina exponeiidis , quia in duabus lahulis asi'eis et omnihus cx divina gralia prxfuluris Paderburn.
couealeiiaiis in capella Sunryke locatis literis legi- "Ecclesiasepiscopis dandas , aut equiim lanium va-
bilibus insciilpiissemperquahiitas reperiiur. Deexiii- ientem disposuiinus , eo videlicet lenore , ul omnia
bns, et redilibus de cullis ei incultis , et de singulis bona ecclesire nostras, quaslonge iiimis a luilione
Supra iiominaiis,qiire Sacerdoti, qui eidem prassiica- noslra remota, eis verccommode siia sunt, luean-
pello Deo suisque servicndo, qureve nobis justitia , tur. Postqunm autem hasc omnia ex aUenlissimi
seu summo villico nostro debealur, rcperin.niur. Et cordis noslri prremeditalione fuernnt contexla, com-
aliinentes proprielali noslne ministeiialium jure in niunicalio canonicorum ecclesire nostrre tam junio-
iisdeni labulis suis nomiiiibus ne illorum posieritas- riini,.qunm senioriim consilio, quia indicius a nobis
a suo jure possit alienarii. llli qtioque suis nomini- lerminus, die videlicel assumpiionis sanctas Marias
bus de utroque sexu, qui duos fundos cerre quolibet Yirginis jam instabat, Dominum nostrum sereiiissi-
anno persolvant et de castero ab onini exao.tione 11111111 iniperaiorem Conradum, archiepiscopum Bar-
tam privala quam coiiimuiii liberi, quamdiu vivanl, donem, confrairem noslruin Roilhai'dum,Paderhurii
exislant. Iicm Iiionum juslitia, proul exigit iilililas in Moguntia ecclesia convenimus, et eos liiulta sup-
et necessilas de singulis singuln, utsinl in memoria piicntione nd hoc indimmus, quod' ad celebraiida
a genernlione in generalionem. Praslerea taleiii ])i';cdiciasdiei solemnia vonturos seWirceburg pro-
ohlinerejustitinm Liiones non uxoratos staliiiiiius, liiiserunt, quod et adimpletum est. Ipsavero dic
ei uiio anno dtiohus solidis levis nioneias servitium assiimplionis sanctas Marircnobis niissam celebran-
suum redimaiit vel serviant, et altero aimo non nD libtis,'finiio scrmone ad populum, snb lcsfuiionio et
serviani nec servitium redinanl, sed indigeniias et prassentia Christi el prasdiclorum principum scijicet
utiliiati sure consulant; fasniiueo autem sexu re- jiriperaioiis Conradi, Bardonis archiepiscopi el
demptionein leviiim nummorum slatuimus. Mjni- foliusecclesias vola noslra Deo saiicloque Kiliano
sterialibus vero nostris hoc officium injuugiinus, in oblalione saspius denominata, riulla honiinum
nl singulis annis tantum IY. ex eis in tempore nies- contradictione, persolvimus , et beatorum Petri el
s s ad prasdictam curiam veniant, et villico coiisu- Pauli aposlolorum , et jam dieiorum episcoporum
lant, ut una cum.illo de redilibus universis debittim noslroque banno et omnium animarum Deo consc-
exequiranl et suscipiant. tQuoruni linum noniine cralarum confirmavjmus, ila ut quicunque cujus-
Bichbqldum prce creloris nohis familiarem Iransiuli- cunque condilionis el potcstalis homo cuiiaiii Suiu
PROLEGOMEXA;
i-ike, qnre ohlalio nostra est,ahusu ccclesirealienare A tionisMXLH,IndiclioiicX, anno auteni domni Ilein-
vel prassumpseril, veljureet inslilula nostra, qua- liei lorcii, ordinalionis cjus XIV, regni vero Iil
2ia conlinei prasscns pagina, el tabulas asrerenliquo Herestheim, feliciier amen, feliciter.
niodo immulaverit , pcrpelui anatheinalis vincuio III.
ohligalus asternre daniiiaiioiii cum Juda iradilore
snbjaceal. Quare fralrihus noslris lam prassentibus, Episloia 58 Grcgorii pp. JX de canonhatione
S. Brunonis i Maii -J25S.
quani futuris, pervirtutem obedienliasinjunginius, tit
si quis lam lemerare, tam irrationabiliier agere [ex Reaistro Yaticani ab Henschenioin Aclis SS.
prassumpseril, ul ohlaiionem nosiram a donio Dei adi7 Maiiedita.]
alienel, in illum dalam exi omnninicatioiieni nuclo- Abbatihiis de Brnnnehacb et Scoreial Cisterciensis
litnli nposiolic;e significaiii el ut aucloriiale apostu- ordini Iierbipolensis dioscesis et Priori fratrum
l'ic2rursuin analhetiiaie leiiniur,elaborciit. Volenles pricdicatorum Ilerhipolensium.
hujtis iinque irrepreliensahilis ordiunlionis nostras Mirabilis Deus in sanctis suis, ut snas virlutis
Jirinitalein inconviilsam semper permanere. quid
mirabiliter nsnnifestei et salulis nostrre
qualiter uclum sit labulis asreis jain saspe diciis an- poteniiam
nolavinms , prassenlis chirographipnginas serialim causam coronntin misericordilcr opcrelur; fideles suos, quos
senipcr
iiiscrijisiinns, est sigillo imslroper jirassenii atlesla- honorat, ccelo, in inundo eliam frequentcr
iiuni plumbeam iinpressionem conlirmnvimus, ul ad eorum mcmorias signa faciens el pi-o-
sit nieinoriale a generalionc in generalionem. Cou- Fiiles digia, per qure pravilas confundatur lueretica, el
fratrem eiiam noslrum P. Paderburiieuseni ejiisco- B Catbolica confirmetur. Nos ergo quanias pos-
eisi non quantas debemus oninipolenii Deo
ptini, virum per omnia probahilem, huic aclioni no- suiniis, refcriiuus actiones, quod in diehtis no-
stras in prassenli jiagina, sub siibscripiionis suasatle- graliariim
slaiione, et sigilli sui impressioiie lesiimoniuni pcr- slris ad coiilirinalionem Calholicc Fidei ct confu-
hibere rogavimus, ut ejns quoque sauctilalis conlir- sionem hroreiicre praviiaiis, ovidenler iiinovnt signa
niei auclorilas, quod suasot iioslras ecclesias conlti- ei mirabilia portenia inuiiiitai, faciens illos coru-
limus. Ego Rodlmrdiis, Dei grulia Padcrb. episcopus scare mirnculis, qui Fiilem Caiholicam tam corde
ore nccnoii et opere tcnucruiil. Sicut eniin
prassenlis pagime nclioni per ornnia raiionabililcr qunm
stal)ilit;c, lam subscripiiouis ultcsUilione , qunm Yener. Fr. N. Episcnpus et dilecius filius dccauus
ei cnpiitiluin nc popuhis Herbijiolcnsis nobis per
sigilli noslri ii!i|)i'essioiieicsiiinoniuiii iidele jierlii- iiimlius suos et Iilierns iiiiimaruiil, Doininus iantani
heo, baiino opiscopaiis aucioiiialis , qun fmigor , inensorireDrunoiii episcopo Herbipolensi coniu-
coniirmo, ne h;ee fiimitas nb aliquo lenicre violelur, j)i;c
nisi ejus transgiessio niialhcmate puniilur. Acta lil gloriani, quod scpulcrum ejus lot et taniis dat
sunl auleni Incc anno Doininicas lncarnalionis coruscarc miraeulis , ut inier alios sanclos ejtis nou
MXXXYl. IndiciioneiV, die vero snncire assumplio- invocari suffragia sil indignuni. Quare Nobis bunii-
iiis virginis Marias. liier supplicntur, ut super miracuiis, quas per euin
Dominus ojieraiur, tesiimonia recipi faceremus.
'!- Yertim qttia in lain sancio ncgolio non esl nisi ma-
Ileinricus IJJ, rcx Brunoui, episcopoWircebnrgensi, turiiaie elgravilate prasvinprocedendum,de circum-
ejusqv.e eccicsiw prwdhnn citjusdam Jlcroldi, in speetione vestrn plenam in Domino iiducinm ohti-
locis Sindnringun, SuuichHendorf, Geroldesliagen,Q nenles nmndnimis, quntenus adscitis vobis viris
Iluoch cl Mcggendemuli, in pago Cochengorve,in rciigiosiset Domiiium liineniibus, de virlule moruin
comitalu lleiuiici comiiis silnm, donat. et veriiaie sigiiorum, operibus videlicel elmiraculis,
[Monv.mentaBoica. Yolumen vigesinuun iionuni, ' diligeniissinie inqiiirenies, dcposiiiones testium rc-
pars prima. Monachii MDCCCXXXI.] ceploi'iiiii sub sigillis vcslris inciusas usquc aii
noslriim beiicplaciium conservctis. Quodsi non om-.
(Chrismon.) In noniiiie sancias et individuasTrini-
divina faveme elcmcntia rex. Oinni- ncsDntum eic.
tatis. HEIKRICUS Latcran. Kaiend. Maii anno XII.
bus sancias Dei recclesire nosiriqiie. fidelibus tam
iuturis qtiam prassentiiiusiiotuni esse volunius, qua- IV.
liler nos pro amore Dci et ob remediuni aniniasno- Epislola 5Gi Innocenlii pv. IV. dc canonnalione
siras, et eiiain pcr iuierveiiiuin acpeiiiionem ncpoiis S. Brunonis. 5 Nov'. 12iG.
noslri Briiiiouis, sanclas Wirccburgcnsis ascclesiro Ilensciicnio ubisupra.)
[Ex
eptscopi, prassidiuiu eiijusdani Herohli, quod nd DudiiniYcuer. Fratri N. Episcopo et diieclis filiis
lioslrum rcgalc jus el potcsiulcui judicio legali deve-
nii siliini in lucis Siiideringun, Suniehllendorf, CnjiiliiloIlerbijiolcnsi inlimaiilibiis fcl. record. Gre-
Geroldeshagen , Buoch dictis, in pngo Cochengowe, Bruno gorio Pi'. Prreti. noslro, quod sancirc niemoiire
in comitaiu llcinrici comilis ad Koiviiiguii ciim Hcrbijjolcnsis episcopus, qui olim degens iu
omnibus suis jieriiueiiliis, terris, prniis, paseuis, iiiundo magnis jiollchat nieiitis, liiinc vivens in
lot coruscnt miruciilis, ut ejiis sanciitas ajier-
.campis, silvis culiis et inculiis, iuoleiidinis, aquis coslo lis indiciis coinprobetur, et cjus inter alios sanctos
aquarumque decursibus, exilibus ei reuiiibus, eidem p iion invocari
jam supradiclasceclesias,snnciasMarite sciiicel innlri suliingia osl indignum : nc pcr bcc
ui eiun sancioruin atlscriberct catn-
seiii]jcrque virginis (virgini) Dei, sancioque Kiliano sii|i])licantibus,
veiicraiidum : itlem prasdccessor vobis tledit
Clirisli mnrliri precioso, doiiaviinus ac clelegavimus iogo lilleiis in ut adscitis vobis viris reli-
ahsque omnium conlradiclioue, ailjiingenles quoque suts ei Deiiiiiniautintis, limeiitibtis de virtute inoruin et vcri-
.ejusuem prasdii parlem qunndam, silam in Io<o qui giosis laie signorum, operibus videlicct et iniraculis tiili-
. dicilur Meggcdeintili, cum oniiiihus maucipiis ad
jirasdicliiiiiprasdiumpertinentiljus, servis ct ancillis. geniissiiue inqiiirentes, dcpusitioncs lcsiium !'ece-
El ut hasc uoslra tradiiio in peipeiiiuin ah omnihus ptoruui siib sigiilis vcsiiis inclusas ad Sedcni
vera csse credatur, diligemiiisqueserveiiir, cnrtnm Apostollcam iidelitcr mitiereiis. Licet igiiur per
liaiicinde conscripiam, manu propria sublus firma- inqtiisilioiiem fac.lam sujjer iis per vos qunin de
jiiandiilo noslro ad Seilem iransmisislis camdem, de
viinus, ct sigillo nostro insigniri jussimus. Sancli miraculis |>!cuecoiisici, ]ier qure san-
Sigmim donmi Heinrici tercii (Monogramma) ipsitts citis t|tiis videiur haheri jiosse aputl Iioinines iu
1'egis'invictissiini. (Signum spcciale.) Lcclesia miiiiante; quia laiiien ad hoc ul in Eccic-
JL. S. sia triuniphauie sancius sil aliquis apud Deum,
Eberhardus cancellarius vice Barlhonis archica- jiCi-severantia solu suliicii, juxta illud : eslo fuiclis
. pellnni recognovil. usqne atl mortem, ci clnbotihi coronain vitas (tjuod
^Data III, .ISon.Jriiiuarii, anno dominicfflincarna- evidciiter ilia Joseph tularis iimica fiaurabai) nt
S. BRUNO IIERBIPOLENSIS EPISCOPUS. 5G
nieriiaTl niiracuhi siiii invioom lestenlnr, cum noc A ereclrc. Seqnenii die quasdam, Mechilt nominc,
merila sine miincuiis, ncc miracula sine mcriiis quiiiqne niinis contracta, esl erecla. Quidnm ser-
plcne sufiloiaufad poiiiibondinn iuler homines lesii- viihis Canonici noslras Ecclesire, qni ab infnnlia fuit
iiiotiium sanctiluii : ol projOer diuluriiilalem lem- conirnciiis, iioniine Reinhardus, est ereclus. Yirgo
jtssris non pussii in Tciilonia reperiri nliquis, ul quasdiun dc Bamhergensi civitate. juxia lumbam
nsseviiiir, qui super iis dc visu <jtie:il lesiinionium S. Kuuiguiiilis diiohus annis nsoraia fuil : qure iu
perhibere : Nns alleiulenles, quod in lam sanclo et nocie Reginasvirginis, media nocle curaia cst, et
pio negotio csl ciim graviiaie ncnon maiuiitalcplurima quinqiie nnnos iiu contracla fuit, quod in terrn mn-
prncedendiini, inandninusqiiod solnm per tesies, nihiis ambabus et peuibus serpehai, cui nomcn cst
sed fnninm elinm el aiidilnm ac scriptnras anllicn- Agnes. Quredam tle Ijihosen, Kunigundis iioniine
ticas de viin et conversalione ac nieriiis ejus, jier per anniim el diinidium contrncla in uno crurc,
vos vel alios fide diguos solliciie inquirenlcs, qure dumjuxla lunibnni S. Kunigiindis Bambergas fuit,
invencritis, nohis sub sigillis vestris lidclilcr trans- in somnis vidii qualiier S. Bruno eam eurans tlelie-
miilaiis. Qnod si non onincs, elc. ret : qure cum csset in itinere, c( navigio ad civita-
Datum Lugduni Nonis Novembr. amio Y. - tem vcllet vcnire, libere gressuin recepil. Quiilnm
V. puer, qui sex nnnorum fuit, de Ense, njiprehcnsus
est a lupo hora vespertina, et ad silvam delains nb
Teslimoninm miraculorum sancli Brunonis episcopi eo, et undecim vulneribus infcctus. Cujus mnier,
quondani llerbipolensis, conscriplimiAnno MCCII. dispersis crinibus ci vesiihus Inceralis, cum niiigno
Luna 22. J5 clamore invocnndoS. Brunoncm seqiiebatiir, el pue-
[Ex veieri Charla, modo in archivio rcgio asservnm. ruiii npud lupuni semivivum invenit. Quasul S. Bru-
(Begesia Uoica, II, 5, inipressiini Herbipoli 1616 et noiicm tcr invocavit, luptis n puero recessii, el sic
1057 etapud Ilenscheniuin).] per S. Brunonem evasit. Quasdamde Wormaiia, ab
Anno Incnrnalionis Domini liiillesimo dncentcsi- infaiilia surcla cl mula, testimonio multorum hone-
mo sccundo sexio decimo Kalendas Julii, Luna vice- storum virornm , qui tunc aderant, qui eliam postea
simn seciindn, visnsunt niirnculn in crypla snnctoriini venerunt, aiidiluni recepit elloquclam. Quasdamde
jiinriyruin Kilinni et sociorum ejus ei benti Prollio- noslra civilate, Gisela noniine, a dasmonioliberala
iiinriyris Stephani. fuil. Alia de noslra civilnte, Irmengart nomine ,
Primum esl quod cum quasdammulicr patipercula, visum reccpit. Sequenti die alia quasdam, Jutla no-
noniine Gcpa eonlracla esstst octo aimis et aniplius , mine, iliuminata fuit. ln Parasceve qnidam puer
in die Doininicn inane, cuin missa celebrareiur, triiim aniiorum, usque ad medinm diein in aqua
cadem muiicr casn Missre inlerfnii juxta tutnbam submersus fuii, et invenlus est morluus : cujns pa-
S. Brunonis Wircelnirgcnsis Episcopi : qure mul- ler el mater dum iiivocarent S. Brunonem el pcr
tis videniibiis gressum recepii. Eadem die cui- iiiYOcaiioiiemniultorum tesiimonio resusciinlus est.
dam niiilieri, iiomine Adelheidi , slrumas niagnre Quasdampuclla de Reizstadt, qualuor annis a d;e-
circa collum ad nihilum redactus, non amplius ap- nionio vexata, iiberala fuit. Quidam puer a furibus
paruertinl. Quarla letia ejusdeni bcbdomadas, eadtsm capttis fuit, cl in compedibus posiius : qui eum
evomiiit veiienum in magua quaniilaie, et ad ple- solus esset, iiivocavil S. Brunoneni, ct tciigit com-
nuni curaia esi. In illn nocie pntilo aute crepuscu- Q pedes, et solutus est. Quidam capius erat, qui
lum quredam virgo de civitaie Wirzburg Riclieide- iniiocens fuit: el dum suspenderctiir, invocavit
vin , recepit giessum , teslimonio inulloriiin. Qiiinta S Briinonem, el suspensus pependil de teriia usqtie
feiia cjustlem liabtlonintlas,niulier quasdam de Ehli- ad vesperas, quod non polerat mori. Dumque sus-
inan, media die, sacerdote suo sibi lesiiiiionium pendentes iraherenl eum per pcdes, ut oo ciiius
pciiiibeiitc, visum recepii. Circa jioctem qnasdam moreretur; non profuil: sedposteaa quodani trans-
virgo iiomine Bcriha de Vvirzburg, ab infamia rc- eunte sohilus fuit, et sic evasit. Quasdain juxta
traola, reccpil gressuin. In vigilia S. Joaimis Dn- lumham S. Brunonis, qure fuil obsessa, fuit ab-
piislas, miilier quasilam de Liinbach, nomine De- soluta. Quasdainarrepiilia , qure fuii liiaterundecim
jiiut, in tniitum conlracla, quod in lerra scrpebnt, -pueroruin, el in quolibet eoriim parlu a dasmonio
liherum reccpii grcssum. Scqueiui die , quasiluinde vcxala, nd uliimum per seplem dies plene obsessa
Leinach, c|ii;e in carrucn vencral, recepii giessuin. esi, iia, quod insanivil: el ad lumbnm S. Bruno-
Quidani puer de Duiiclbrunii, nomiiie Hcinricus, nis, liberata fuit. Quidam contraclus de istn civi-
in liianu cl uno crure conlraclus, est ctiralus. inie, iiiulioruni testimonio, ad lumhain S. Brunonis
Qiuednm puella de Bleichfeldt, Irmengart contracia, fuit ereclus. Qtiidam Eberh mercator de istn civi-
crecia osl. Sul) lcslimonio niiilioruni coiiligeruiil taie, in compcdibus ligatus, per S. Brunonem fuit
ista. In feslo S. Joannis et Pnuli, noniine Adelhcid, lihernlus et evasil. Quidani juier de Schmaikaldcn
e|ure fuil surda, ci niuta, et contracia, curaia esl. citra sex annos scnqicr serpebat in terra : qui
Eodein die qurcdnin dc Aihuseu, a gibbo miiximo, infra Passioncm Doinini roccpil gressum. Qui-
oiniiibus videiilihus curala est. Sequcnli dieferiu V T dnin puer de Tubern, qui snbniersus fuil in pu-
Ilcinricus de Lougingeii , qui sufticiens leslinior.iiini u leo, a prinia iisque ntl meridiem niorluus circa
uon hube.bnt, juravil quod uno crtirc longo lcnipore vcspcras vivus evasit. Quasdam virgo casca , in
coniractus liieril, et curatus csl. Feriu sexla puer Yigilia Ascensionis Domini,ad tumbam S. Bru-
cjuidam , longo ieni])ore conlrncins el inliinuis, cu- liouis, illuminnia esi. Puer Udahici, de Ehren-
j'alus es.l. Kodem die virgo quasdani de Gorbolsdorff hrebieshoven nohilis viri, in calcnlo labornns ad
niiliiis iilia, oiim deberei disccre psallciium, a d;o- tinnham S. Brunonis oblaius, muliorum leslimo-
inoiiio srepius vcxntn, perdidil loquchim sepieui nio liberatus csi. Qiiidam parnlviicns sex nnnis et
ciiebtis : el conveniendq nd iioslram civiiaiem , in amplius, qui mulios .habuii cugnatos in civiiale,
ilinere recejiil loquelam, mulioruin lestimonio. In curaius esi. Quidam de Fnlda innoceiiier suspensus,
vigilia S. Kil.iani, posi Matutinas, quasdain de aiixilio S. Brunonis evasit. QuasdamErdlindis Ele-
Windshsini, Weiitlehnui, manu conirncla, curaia inosinaria Douiini L. cie Sjihippe, iribus caieuis
esl. in die sancto D. Kiliani el sociorum ejus, vir lignln fuil, quarum una juxia lumbnm S. Chiliani,
quidain de Himmclslal, Iongo lemporc eascus, visum ahera in Mergeilieim, ieriia in Vigilia S. Kiliani ad
iccepit, Media die puer quidain de nostra civiiate, liimbam S. Brunonis decidit, et sic soluia clcurata
in nianii contractus cst curatus. In divisione Aposto- evasil. Quidain puer de lleyilingsvclt, in genibus ab
Joruui., quasdam, noinine Berlha dc Oclisenfurt jnfaniia ianlum debiliiatus, iia tjuod ire non possei,
coniracta , est erecta. Eodem die tle AYertlieimcl a pareiuibus suis ad tuinbam S. Brunonis oblatus,
Gcilenhausen , duas pucllas, bcno tcslimonio, sunl ibiticm gressum reccpil. Aller puer dc Karleburg,
57 PROLEGOMENA. U
cujus sinistra manus cnnlracta fuit, in prrr-senlia ,\ Quartum. i ndiims uxor iievoldi fnhn jiivaln dicit,
muliorum curalus esl. Uxor Sctillcii de Kissingen, qutid vidit Reuhardum coniracliim tiiu el vidil euin
elauda, ct in uno crure conuacia, delnia cst ad .siipra scpnlchrum B. Brunouis et nudivit Ciini invo-
tuiiibain S. Brunouis : cujus invocans gratiain, su- cauiein B. Grunonom ei slniim vidil eiim erecliim et
bito crure erecto gressum recepit, el pucr ejusdein curamm, c-I vidil etim deduci de scpulcro cuui Inu-
calculosus a calcido liberatus fuit. dihus: el vidit eum postca sanum et erecium pene
Y annos, et hoc vidit et audivil et interfuit. Requi-
YI. siia de tenipore tiicil, qtiod in asslate; de dic, non
Alterutn instrumenium de mhacuiis S. Brunonis. reeordatsir, de horadicil.quod ante lioram nriniani:
[Ex coilioe iiss. ranoniras Heidenfeldensis edidil rognln de qiir.nlilaie lemporis, dicit qiiotfanle oc-
P. Ian. Gropp. in CoilectionenovissimaScriptorwr o.isionem Euiseopi Conradi duobus aiiuis.
et rcrum Wirceburgensium, tom. II, p. 117.] Golebaldus filitis Wok-kenandi jnrnlus dixil, quod
novil ei contreclnvii Renhnniiim contraclum, et vi-
PrtiJiHHi.Mechlildis, quas moratur ultra Mogun- dit euin poslea sanalum. Requisitus nn fuerit apud
linm, jurnla dixil, se pcdem habuisse coinracmm sepiikruni, quando ciiralus liiil, dixil, quod non;
versus lerram sic, ui ire non poierat, scd super sed accuril ad sonum cainpauas, quando mirnculum
genua ferchalur supra leiram,el lioc cluobusannis: et
factiim fnil. Dicil cliam quod ad liiYocalioiieinB.
el lertio nnno nssumpsit sibi cruokns sub nsccllis, Brunonis et a]iud ejus sepulcrum fncium fuorii mira-
in eis veniebnt nd sepulchrum 13.Brunonis posuit culum ipsiim. Plura lesiimonia dchoc miraeulo in-
pedem oonlractum siqirn sepnlciiruin B. Brunonis el pJ venies infra.
JIOIIaudebnl acccdere nd scpulclirum, quin reputa- Quintum. De mngislro Alberto cnnonico et scho-
bat se indignam; et clixil hnsc vcrba : Doniine Jesu lastieo Herbipol. Hcinricus plebnnus in Oeliseufurt
atijuva me TB. Bruno adjuva nie per dnlcem et aiiimam jurnlus tlixit, quod, ctim esset de fnmilinM. Allierti
luani. Ei slaiim pes movebatur binc iude, sensit scholastici, qui lnborahal hydropisi, audivit ab ipso
liiagniiui dolorem in pcde, cl confcstim cnrala fuit M. Alherio, qui tlixit ei pariiculariier, qtiod fiierit
niultis prreseniibus cl videnlibus qui cum cam vcl- hydropicus et curalus fucrit ad scpiilcruni B. Bru-
lent ducerc circa sepulchriim, ciixil, Irela suni, tpiia nonis, et ad invoeaiionem ipsius : el rogntus de tem-
per me possuni incedere; nec pennisit se duci ah pore, dicit, quod in assiaie; de quaiiiifale tempoiis
eis, scd per se ivit recta, sine alicujus auxilio, el sic dixit, quod circa XXX annos. Idem de eodeni Al-
postea reela ei sana permansit. Iiiterrogata tle lem- berto dicit Fridericus cauior Majoris Ecclesias sa-
jiore, dixii, quoil circa lempus, quo consecrabaiur cerdos, quod vidil i\!. Albertnm scbolasticum sa-
Ecclesia Bambergensis amio Doniini MCCXXXVlI. num, ei postenhydropicum ei n mcdicis tlcsperniuni,
Secundum. Cliunegnndis vidua juvala dicit, se vi- qiiem poslea vidit curalum meriiis B. Briinonis, ut
disse quandam miilierem, diu euuiein supra scabella dicebatur. Requisitus, qiiomodo lioc ei conslet? rti-
jier1 civitiiiem; ct cum qundnm die ipsa lestisB. audi- cii, quod vidit pustulns, pcr quns Iiumor emanavit,
j-e Missam in crypla, ubi est sepiilchrum Bru- el vidil Iiumorem cmaiiaiilcm, et audivil ijisum di-
nonis, ail allnrc S."Stcphnni vitlil eundeni contractam ceiuein : istud fecit mihi Bruiio. Requisilus, qiinnlo
oirca allarc B. Brunonis et ponenlem scahella sua tempore plene receperil sanilaiem ? dicit, qnodjeirca
super sepulcbrum et cum nudirel Missam, nudivit XXX annos. Idem dicit de eodem Alhcrto Burchar-
conlraclaiu clanianleni : Ali! ah I ah I Saucic Bruno ; dus cnnipaiiaiius, servus S. Cluliani jtiratus, quod
adjuva me. Ei lunc incepit exiendcre erurn. lit tunc vidil M.Albertum senem el hydropicuni, quiad con-
se : eamus silium decani Persei, sicut ipse teslis audivit, fecit
ipsa lcsiis dixil mulieri, qttre erat juxta atl
et vidisamus quid hoc sit; cl veiieruni eum, ct se deferri ad scpulcrum B. Brunonis ei curatus est.
inter niunus enruni, el cukisdam viri honcsli, qui Rngaliis, quoniodo faclum fucril, dicil, quod per
niorliiiis esi, plene crecia est el curaia, et ipsi vide- qunsdani puslulas ccepit euliicre litimor aqure. Uo-
riinl eain surgere de terrn et circuiiiduccbani erim gaius, nn prresens fucrit, qunndo curnius esl, dicil,
circa sepukiiruiu; el tnnc setiii, et post panlnhim quod super sepulcium meriiis, ul crodilur, B. Bru-
ciixil : si quis jiivaret me surgere, ei hene irem, et nonis ccepii hiimor fluere, qui prius non fiuxerni;
pcr me. Et luiio,ipsa lcsiis ci socia iuveruni ipsam el sic intra dies XV curalus esl. ldem de eodemAl-
surgere, el ivit per se rccta el sana pcrinnnsii. Et berto clicit Heinricus saccrdos cum fnctus fuisset
hoc vidil el auciivit el pnodiclis inicrfuii. Inlerro- Iiydropicus, fecit se siqier sepulcrum B. Bruuonis
gaia de lempore dixit quod XXXIII anni suut; de defer.ri, el quiim ii)i ])er aliquot horas jacuissei, in-
die dixil, quod in die S. Vili. vocans aiixilium B. Brtinonis, ecce subiio orlas fue- .
Teiiium. Olio Accolyuis juvaius dicil, quod vidil ruiit duasvesic;o, una in crure, allern in pedcallerius
quaudam coniraciani diu, quas fcvebaiur super scu- crtiris, qure ru])l;e ihidem easperunl. omniiare sa-
helln per civiuuem, et frequeuier recipieiiatur ad niem, cl lolus ille bumor hydrojiicus eflluxil per eas
iuensas Dominoriiin pro paupere; et o.umipsc icsiis sujicr se.iiuicriiiii13.Briinonis, et iiberalus est. lluic
quadam die estel iu curia Dumini Bernonis, nudivit niiraciilo iuicrfuii et audivit.
quendam servuni dicenleni ; niagnus cininor esl in Tcstes a'ii miracvli quario loco posi.i.
crypta, et ipsc cucurrit velociter nd Ecclesinm et ' Godefiidiis picbanus Majoris Ecclcsire Herbipo-
intrnvit cryptiiin, el vidil, quod dicla oonirnctn lcnsis jurnins dixil, quod vidil. Rciiliardiini siqira
evixil de loco scpulchri el erigebnl se et chiniabal; dictuin, et viditel jmlpuvit nervos,qui conlruhcbniu,
S. Bruuo adjuva ine. El liiuc magis erigcbatur, et ci cx rchilu scil, quod nd tumbam 13. Bruiionis sil
luiic ipse leslis arripuil enm per lirachium, ci juvil ctirnlus, cl vidit eum conlraclum euraluui cuntein
eain siirgere, cl slaiini dimisii ca.m; ei ipsa j;er se ati ahare majus, ot alinre S. Mnrias el audivit eo
ivit reela usque ad siatuum, et sleliireeln tciiens curalo Cniivcnluin cnninro: Te Deum Inndmnus, pro-
slnlunin inanibus. Et vcstis, qu;e eral ei loiiga, jiier ctirutioiicni suam. luteirogaius de lemporo di-
quando contraclu fuil, adeo brcvis faclnet fuil ci, quod cil, ijiioil iu rosiatc. Rogatiis, quantuiu sit leinporis?
vix pcrliiigehal ei ad medium cocciuin, lunc teslis dicit, quod sint plus quam XXXVIauui; de luo.ocii-
vidil ]joj)liiein contracUe, lanquain si rupias essent xii, qmiil in crypta, ubi.sit sepulcrum B. Bninoiiis.
venrcct nervi; cl tunc circnindueia iiiii iribus vici- Ilerebardus c.intor ci sacerdos in Hiuigen jiir-nius
bus circa sepulehruni ; et iunc vcncrunl Doniini ct dicit de eotiem Ilonhardo jicromnia sicut Goilcfiidus
caninvcriiiit Lnudcs; et vitiit postca eam sanam 11 plebaiius .UajiuisEcclesiailcrbipol^prasier boc, quod
reclani. Ei hoc vidit el audivii ct iiiierfuii.Inierro- ncrvos noii ict'git.
gntus lic,lempore, tiicil : quod in asstaie; de bora, luiii) Ariioldiis cusios Majoris Ecclesire lierbipol
jnfra Missam'nia;orem: requisiius qnantum lciiipuris, jura.iustiicii, quud vidil cuiidciii llenliartlu.ii huigo
clicit.quod benetiicchalur cemitcriiiii) prasdicnturun:. tempoic co:;iracl::;n ct £;:::)evidil eiiiu frcqncuiure
"' •SO
59 S. BRUNO HERBIPOLENSiS EPISCOPUS.
sepulcruni B. Brunonis, el qunndo ad sepulcrum mi- cu- A non recordalur, sed fuit, quando episcopus Conra-
ralus fuil, elpulsatasfuermil campanas projuer dus vixit.
raculum, accurril cum aliis clericis, videns diclum Item dicit Hcimicus Sacerdos ih Hcrvelsladt jura-
corilracliim, erectum ad diclum sepulcrum. Et lunc lus, quod Dominus Berno canonieus Herbipol. lia-
cum aliis cahonicis et clericis canlabal: Te Deum bnit jiorieiiariuni contraciuni, nomine Renharduin,
laudamus, et hoc vidit el inlerfuit. Rogalus de tem- de quo superius menlio habiia, ab irifanlia el supra
pore dicil, quod non recordelur, quod puer fuit, hoc scabella iuccdeniem. Hie similiter stiper sepulcrum
excepio, quod dicii in asstaie fuisse. B. Brtinonis ad invocationem cjus erectus esl, qui
ltem Heimicus civis Herbipolensis juratns dicit, postea sanus visus et fortis, hoc vidil similiter.
quod viditeundemRenhardum Ylannis coiitiaeiuiii, Item Otto sacerdos de Meimningen juratus dicit,
el cum ipse contracius frequenlaret sepuleniin B. quod viditeundem Renhardum, et crura ijssius con-
Brunonis, ipse Custos sepulcri el tcstis niiraculi, tracta, el ire non poleral, sed ferehalur sujjra sca-
cum vellei eum repellerede sepulchro, ipse conlrac- bclla, ct quando auferehaiiiur ab eo scabella, de loco
tus respondit: ita ego indigeogralia Salvaloris, et 13. jecetlere non poleral, el vidil quod idem conuaclus
Brunonis, sicut alii.'El ciim ipse cusios explorarct, esseijuxia sepulchrum B. Bninonis ad invocalioiiciu.
an lalrones essent in ecelesia, statim rcversus eum ipsiuscuratiisesl; elomnesqui prresenies eraiil, invo-
invenit erecliim etcuratum ad sepulcr-uin B. Ilruno- c.abanl B. Brunonein,ct curatus recessil;el vidit emii
nis, et postea vidit eum saiium et hic in civilaie, et longo lempore postea saiium et erectum ; et hoc vi-
in Thiiringia, etviditeum in seniiio cpiscopi Hein- dit el audivit et piresens fuit. Reqnisitus de lenipore
rici Casei, el hoc vidii.el nudivil. Inierrogiilus de g dicil, quod XXXVI aniii sintvel plus, et in asstate;
teinpore dicil, quod in rcstnle, de die, dicit (juotl in dehora dicii, quod circa hrevem iionam.
nocie sexia Ferin; quaiiium temporis, dixii, quod

S. IMIUNOMS VERSUS DEDICATORII AD S. KILIANDM (96).

Sit collega-tufe sortis, Pater o Kiliane*


Anlistes dono qui te veneratur ia isto.

SANCTI BRUNONIS PROLEGOMENA.

i. G ut quod crebro male pullulat crebrius succidalur.


commoneo tam vos, qui-
Prmfalio Hieromjmi presbyteri super Psalmos, quce unde consueta prasfatione
sequilur. (97) bus forte labor isle desudat, quam cos, qui exemjjla-
Psalterium Romre dudum posilus emendaram ct , ria liabere istiusmodi volucrint, ut, qure diligenler
.juxla LXX interpretes, licet cursim, mngnn illud ex emendavi, cum cura et diligentia Iraiiscribnnliir.
parle correxeram. Quod qnia rursum videiis , o Nolet sibi unusquisque vel jacenlem lineam , vel
Paula el Euslocbium, scripiorum vitio depravatum, signa radiantia : id est vel ohelos -i- vel asleriscos X
plusque aniiquum errorem, quam novam emenda- et ubicumque viderit virgulam prrecedeniem, ab ea
tionem valere ; cogilis , ul, veluli quodam novali, usque ad duo puncta, quas (minio) (98) impressimus,
scissumjam arvum exerceam et obliquis sulcis re- sciat in LXX translaloribus JJIUShaberi. Uhi aulem
nascentes spinas eradiccm ; asquum esse diccntes, stellre similitudinem perspexerit, de liebraeis volu-
(96) Fuit bic in rcgione Herbipolensi episcopus epislolas tres orntiones Brnnonis , qurcadinfra haben-
librum De
regionarius, atque Franconire orienialis apostolns iur addidit et Alcuini prasfationem
aiiiio Clirisii 6S9 gladiis impiorum mariyr occubuit. psnlmorum usu (Palrol. t. CI. col. 468) iniregram
(97) Ila cod. R. vero hrec habet : lncipit epislola exhibet.—-Notamusporro nos his in Palrum locis et
B. Hieronyini ad Paulain etEuslocliium de psallerio, r, in aiiis porro, qurc Bruno congessit leclionemBni-
quod rursus secunduni editionem Sepluaginta corre- nonianam relinuisse. sicut et infra illud rubra deest
xeral, in qua docet, quid sit obelus el asteriscus. (98) Hoc vocabulum
Gf. Patrolog. t. XXIX col.J17-120 codcx Ms.huie in codicc; videtur proindc R. de suo addidisse.
41 PP.OLEGOMENA. ii
miuibus addiium noverit, asque usque ad duo (rubra) A.Aquila,
. qui yerborum Ilebrasoinni diligenlissimus
puncta juxta Theodolionis duntaxat editioneni, qui explicator esl, sela, lioc csl, diapsalma (108), scmper
simpliciiaie sermonis a LXX interpretihus non dis- iranstuleiii; eliiiveniamus jn |)salinorum quoque fine
cordat. Hasc ergo vohis et studioso cuique me fe- diapsalma positum , ut est illud in terlio : Dentes
cisse sciens , non ambigo mulios fore qui vel invi- peccaiorum conirivisli : Doniini cst salus et super
dia , vel supercilio inalinl contemnere prasclara, populum iuuiii benediclio tua, sela, id est seniper ;
quam videre^'99), et de turbulenio magis rivo quam et in vigesimo teriio : Quis est iste rex glorias? Do-
de purissimo fonle potare. niinus virtutum ipse est rex glorias, diapsalma, hoc
csl : semper, et conlra in psahnis nniltorum versuuiu
Hieronymus quoque in epistolaad Sunniani et Fre-
lelam (100) de differenlia LXX interpretum et He- peiiitus non iiivenintur; in tricesimo videlicet sexto
braicre verilaiis, de obelo et aslerisco sic aii : c Ubi ei septuagesimo septimo, et in centesimo decimo
quid minus hahetur in Grasco ) et trnnslntione Se- oclavo; rursus nonus psalmus distinguatur cnniico
pluaginla (101) i ab Hebraica verilate, Origcnes de diupsalmatis : cum utique, sicut-quihusdam placet,
translalione. Theodoiionis addidit et signuin posuit diapsalma esse nisi indicium silentii non possil.
asterisci, idesl stellam, quasqtiodprius ahsconditum Ex quo aiiiiiiadveriimus, hoc verbum superiora
videbalur illuminel et in medium proferal. Ubi g1 pariter etinferiora conneclere aut certe docere sem-
aulem quod in Hcbrasonon est in Grasciscodicibus piierna esse, quas dicla sunt, ut est illud in tenio psal-
invenitur obelam, id est j'aeentem posuit 'virgulam-, tno: Mullidicuui auiniasuiea?licmesls;uus nisi in Deo:
-quamiiosLatine veru possumus dicere.; quo osten- suo seinper. El rursuni: Yoce mea ad Doniinum ela-
ditur jugulandum esse cl coniodiendum, quod in itiavi et exaudivit mc de nionte sancto suo, semper.
•auiheniicis libris non invenitur. Quas signa el in' Et in quario,: Ut quid diligilis vanilntem et qiireri-
Gruscorum Latinorunique poematibus iiiveniiiiitur'. i tis Hiendacium? Scla. Et infra : Qure dicitis in cor-
Yerum ne existimareiur vel nulla necessilale vel dibus veslris ct in cubilibus veslris compuiigimini,
•uliliiale isla signa apposila, addidit B. Hieronymus soBipei'.Et in Abacuc : Deus ab austro veniel, c-i
in eadem epislola (102) dicens : Quas, signa c scilicei sanclus de monte Pharnn, scmper. Et infrn : Jura-
obeliasteriscique,sive, utPapias dicil, asierisci(105) ntenta tribubus, quas locutus es, semper. Scire au-
•duin per scriptorum iiegligenliam a jjlerisque quasi tem debemus, apud liebrasos in fme librorum unum
superflua relinquuntur, magnus in Iegendo error e tribtis solere subnecli, ul aut amen scribalur, aul
oboritur. J sela, aut salom, quod exprimil pacein; unde et
Salomon pacifieus dicitur. Igitur, ut nos solemus
-Nemo igiiur despiciat, quod ignoratum etiam
C contpletis opusculis ad disiinetionem rei alterius
damnum afferl,
sxbsequenlis mcditim inlerponere explicii, aul feli-
Uieromjmus de diapsalma sive diapsalmate ad Ru- ciler, aut aliquid istiusmodi: ila et Hebrasiea quas
ifinum alias ad Marcellam inliiulala epislola {104). seripta sunl roboranl, ut dicunt amen, aul in scm-
Quasacceperis reddenda sunt eum fcenore: sortis- piteinum; el scripta et scribenda conimeniorniil,
que (105) dilntio usuram parluriu De diapsalmaie no- ut ponnnl sela; aui tronsacla feliciter protestantur,
•stramsenleniiam flagiiaras, epistoke brevitatem cau- pacem in tiltimo subnolnntes.
sali suiiius ei rem lihri non posse explicari, liiieris Hrec nos de iniinio llebrasorum fonle lihavimus,
praslcxuimus. Yeruin.quid prodest laciturniias mea, non opinionum rivulos persequenlcs, neque erro-
cuin in co major tibi cupiditas silentio concite- rum, quihus lotus miuidiis i'eple!us esl, varielate
iur? (106)Ilaquc, ne te diulius traham, habeto pauca perierriti : sed cupientes et scire cl docere quas
•pro plurihus. Quidam diapsnlma commentaiionem vcra sunt. Quod si tibi non vidotur onerosum, quod
nielii dixcrunl esse; ulii pausniiojiem spiritus : non- Origenes de diapsahnale senserii, verbnni inlerpre-
nulli allerius sensus exordium; sun'1 et qui rylhmi tnhor nd vcrbum. Cuicinm scribens se inteiToganli,
distinctionem , et quia psalmi lunc lemporis jiincla cjiiidsibi verijum veiiet diapsalmntis in psnlmis, vei
voce ad organum canebantur, cujiisdam mnsicrc f adquitm referatur ulililatcm inlcr, crctera ait (109) :
varielalis (107). Kobis nihil horum videtur; cum Et quia novitia musia contemnis, saltem vetcris v.ni

,89) Ila R.; con. vero ms : conlemnere ct videre Lips. Asleiiscum vero herba csl apud Plinium H. N.
prreclara qtiam discere. Legendumest : coiiteinnere XX!l, 17, non vero signum criiicnni stellulas. Plura
cst invidere prrcclara , quam discere. /le nliegato a Brunonc Papia vide in prolegomenis n.
(100) E]i. 106, n. 7, lom. Pairol. XXII col. 810. 15
Hrcc el sequenlia el numeri II-VI usque ad illa : (101) Esl ep. 28 ad Marcellam inlegra (1. XXII
David filius Jessc, clesiitUin codice. Palroh coUSO).
(101) Ilrcc verha el iranslaiione Septuaginia a (105) Sic lcgcndum cum Br. , non vero fortisque.
Bruiioiie addiln sunt. (106) Legenduin : quid prodest ad lpyoSii>y.rr,v
(102 N. ss. col. 857. meuni? rnnjor tiiii cu|)idi:as silentio conciialu
(105) Hrccaddita stinl cpistolasHieronyini. Papias (10") Ediia adduiil: cxistinicnt sileniium.
iste gramiunlicus est, de quo Alberieiis in cbronico (108) Edila addtint.: quod ex sainech, lamed , J!e
ms. trndit euin elemeiilnrium doclrinre erudiincn- scriiiitur- .
inni ediriisse, quod species quasdnm glossarii erai. (109) Hrec verba : cuidam scribens usque ad imer
Vitie Oiidinuni de scriptoribus I. ( coi. 021 ed. cceleri;ait, de suo ndtlidil Briino, vel glossator qui-
PATHOL.CKLII. 2
f3 S. BRUNOMS BERBIPOLENSIS EPISCOPI . U
aucloriiaxe ducaris. Srepe requirens causas cur in A j cum adunata copulatio; diapsalma vero sermonum
quibusdam psalmis interponalur diajjsalma, obser- rupta conlinuatio; doCens ubicumque rejjertum
vavi diligenlissims in Hebraso et cum Grascocon- fueiit, aut personarum aut, rerum fieri permulatio-
<tuli invenique, qula ubi lingua Hebrasa sela,Grasca 'neih. Meriio ergo lale nomen jllic interpoiiitur,
vero habet semper, auialiquidisliusmodi,ibi Septua- ubi Tcl sensus, vel personas dividi comprobanlur.
ginta e.l Theodotidn el Symmaclius transtulerunt Unde et nos divisiones congrue faciemus, ubicunque
iu psalmis' diapsalma potuerif inveniri; reliquas
tiiapsalma. Neque vero nocel exemplis affirmare
^juod dicinius. In sepluagesimo quarto psalmo, cujus autem, prout datum fueril, indagabimus, uhi lanien
.priricipium est : ConuTebimur libi, Deus, confilehi- aucloritas hujus nominis potueiit inveniri.
inur Tibi, ei invoeabinrus nomen luum; posl illud, IV.
Ego confirmavi columnas ejus, apud Septuaginta et Quid sit psalterium el psalmi quare dicantur
Theodoiionem el •Symiiiachum est diapsalma; pro Cdssiodorus (111).
cjuo apud Aquilam : Ponderavi columnas ejus, sem- Psallerium est, ul Hierdnymus ait, in moduni
jier. In quinla auleni ediliohe : Ego sum quiparavi defireTitteras forniali
sexla vero : Coniirmavi ligni sonora .concavilas, ohe-
columnas ejiis, semper.Iri sum STentremin supeiioribus habens, ubi chorda-
^
cplumnas ejiisjugiter. Porroinllebraico habet posl ] rum fila religata, disciplinabiliter jjlectro percussa,-
Amuda, quod esl columnas ejus, sela. El rursum ih suavissiiuam dicuritur reddere canlilenam. Huic
sepluagesimo quirito, cujtis princijjium est: Roius in cithaire positio. videtur esse coiitraria, dum quod
.JudasaDeiis,iiiisraei magnum noiiien ejus, invenimus ista in imo continet, illud conversa vice geslat in
apud Sepluagiiita el Theodotionempost : Scuiuni et capile. Hoc autem genus organi canoruin atque
-frameam el heilum, diapsalma; ap'ud Symniacbum singulare aplatur corpori Domini Salvatoris : quo-
]j,osl : Clypeum et-^ladium elhellum, siniililer dia- niam sicut istud de altioribus sonat, sic et illud glo-
.psalnia ; pro quo apud Aquilam poSl: Clyjieum et riosre instilutionis superna (112) concelebral; sicut
gladitiin el bcslluin, stsmper. Apud Tjuiniam editio- efiam ipsein Evangelio dicit: Qui estde terfa, de terra
nem, post : Sculum et romphasam et helium, sem- est, eideiorraloquitur ; qui auienidecaslovenit,qua3
per. Ih sexta vero post: Sculum el giadium efbel- vidit et audivit leslalur. Unde quidam el hoc optis
ium, in 'ifinem. Eralcjue rursum in Hebiaico post
et sela." Ef iii eodem Davidjcuni psnlmos dictos esse prrefiniuiit, jjuiade
JJmdtania, quod esl, belluni,"
locuhi : ot" saivos, faciat superno culmine retonare noscuntur. Cognosce vero
psalmo post illum mites
quod isli tantum pro excellenlia sui dicantur psalnii,
terras, in Septuagliila, diapsaliha ; apud Symmacbum "
et nec-1 Q qui boc yolUmine continenlur.
simllito.r, diapsaima apud Aquilanv: semper; Psalterium quoque genus esse musicdruni Daniel
lion el apud quiiitam; in sexia vero in fincis; et
propbeia-lestaiur, inquiens vocem tubse, fisiulre,
in Hebraico eraf post anie dres, quod est, njiles et symphoniasomriisque
iia cum talem sanibucre, citliaras, psalterii
lerras, sela. Aique uniusciijusque musicorum. Nam el Paralipomenou expo-
edilibnis opinionem reperissemus, hsec annotavi- generis
nit, cum dicil de lignis -thyinis;(115) gradus factos
rnus;. Uirum autem cujusdam musiere canlilenre in domo JDoniiiii et in domo regia citharas quoque
alque rylhmi immulationem, qui interpretati sunt
et psalteria canlorihus. Hoc insliHimentUmmusi-
uiapsaima senserint aliudve inlellexerinl luo judi-
cum, psalierium scilicet, apud Hebrasos tlicitur
cio derelinqub.
lios maluimus in hac nahlum, quod iamen in suprascriplo libro fre-
Bucusque Origenes, ,cujus
quenti repeiilione vulgalum estr Ipsum vero psai-
.disputatione dumfaxal iniperitiam sequi, quam mum Grascum conslatesse vocabulum
quem diclum
.slultain habere sclenliam nescienlium.
1U. qiiidam volunt «JTO-rovi/avuv, hoa est a tangendo.
Nam el psallrias cilharoedas-vocamus docto pollice
Quid sit didpsalma, Cassiodorus (110). modulationes musicas exprimenles.
Inler exjjosiiores psalmorum de hoCnomine qure-
ilain noseitur provenisse diverSilas. Hieronymus D Psaliiiiis verol est cuin ex ipso solo ihstrumento
Hebraicre -linguasdoclissimus inquisitor continualio- musieo, id esl psallerio, modulatio qusedamduicis et
iiem Spirilus sancli esse confirmat, ob boc quia canora profunditur.
diapsalma sigjhificelseniper. Beatus autem Augusli- Canticum quoque est, quod ad honorerii Dei eani-
nus, rei*.um obscurarum subtilissimus indagator, tur, quando quislibertate jjrbprias vocis ulitur, nec
ihler ardua sine offensione discurrens, bancpotius ,.- loquaci instrumento cuiquam "niusicoconsona modu-
parlem elegisse cognoscitur, ut magis divisio"esse latioiiesoclaiur, hdc esl quod' eliairi nunc in "Diviiii-
videatur, nominis ijisius discutiens. qualilatem. tatis laudibus agitur.
Synipsalma ;quippe dicitur Grasco.vocabulo TO- Psalnio caiiiicumerat, cum, iiisirumento musico
-
dam; sed ita infeliciler verbis Hieronymf inlerpo- (111) Cassiodor. prrcf. in iJsalt. c; 4-8 1. c. col.
stiit, ut iila : El quid •—ducarisj quas Hieronymi 15,16. Desunt•hic tilnli capilulorum 5-8.
sunt, Origenis videantur. {112) Sic legendum cum.Br., hon 'superne, ui iu ,
(110) Est c. 11 ihtegrum pTasfatJonisin Psalte- editis.
iiuin i. LXXPatrol., col. 17. (115) Edita addunt: qurc vulgo ebena vocantui'.;
4S PROLEGOMENA. 15
prascincnle, canens chortis sociatis vocibns nccla-. A largiendam salutem, regni sui adornnda nvysieria
mabal, divinis duniaxaf sermonibus obseculus. pius Redemptor insinual.
Caiiiicumpsalmuserai, cuin, choro aiite cnnenie, Hrecideo prasfali sumus, ul cum venium fucrit
Tirsinslrumenti musici in unam convenieniiam com- ad loca talia inlrepidus leclor audire possit qnod
uiunilcr apiabaiur, verbaque liymni divini suavis se jnm salubriter didicisse cogiioveril.
copitla personabai (11«). YI.
Dicta S. Auguslini in prologo psalterii el aliorum de
Y. virlulibus psalmorum (117).
Qucviadmodum in Psalmis de Chrislo Dominosen- Canticum psalmorum auinias decorat, invilat an-
tiendum, Cassiodorus (115).
gelos in adjiiiorium, ftigat dasmones, expellit lene-
Tribus niodis psalmi loquunlur de personn Domi- bras,' ellicil sanctiiatcm honiini peccatori. Refeclio.
?ii Chrisii pro inslructione fidelium. Primum per id jiieniis esl, delei pcccaia, simile cst eleemosynis
qnodnd huniauilatem eius nosciturpertinere, ul est sanclorum. Auget fidcsm, sjiem, charilalem. Sicui
-illudsecundi psalmi : Asiiieriuit reges terras etprin- sol illuniinal, sicut aqua niiindifical, sicut ignis
cipes convenerunl in unuin advcrsus Do.iinum el. cxiirit, sicui oleum lcnilicai, diabohim offcndii,
adversus Chrislum ejus ; in vigesimo quoque g Deum oslendil, voluptnles carnalesexsiiuguit. Olcum
psalmo : Desiderium -ahimre ejus iribuisii ei et vo- miseiicordias esl, sors laslilire, pars angeloruni
luniale Iabiorum ejus nou fraudasti eum. Secundo electn. Asperitalcm ejicii, omnem furorem depri-
per itl qtiod asqualis el coasternus oslenditur Pairi, niit, iractmdiam frangit. Laus Dei nssidun est.
m est illudejusdem secundi psalnii : Dixit Dominus Siniile esi melli. Ganiicum psaliuortini carinenele-
ad me : Filius meus es lu, ego hodie genui te. Et ctum est apudDeum. Onmc peccatum expellil, viii-
in centesimo nono : Tectim principium indievir- ciilum cliaritatis connectii. Omnia pcnetrni, omnia
lutis turc in spleiidoribus sanctorum : ex utero anle implel, omnia docet, omnia significal. Aniniam
lucilerum genui le. Tertio a membris Ecclesite, cujus niagnifical, os purifical, cor l;elificat, lurriin excel-
ipse dux el caput est Gbristus, ul cst illud vigesimi sam asdifieal, honiinem clarifical. Sensum aperit,
primi psaliiii : Lnngea salulemen verbn deliclortim emne malum occidit, peiTectionem demonstral. Qui
ineoruin ; el in sexagcsinio octavo: Deus, lu scis Iiabet memoriam ct amorein illius, habct eliain
jnsipientiam meam, el dclicia mea a te non sunt timorem el laudem Dei in corde suo, neque inde
absciuidita. Quod dictum pro unoquoque fidelium cadet unquam , nec peribit oraiio ejus, sed in
debemus accipere. Cajterum delicia a Clirislo pro- postremo aprid Dcum gaudebit. Tranqiiillltns meniis
haiilur fuiidilus aliena: undc Tiehonius in libro C esl, et signifer pncis, quin psahni orant jsi-ofuluris,
Regularum latins diligenlCrque disseruit. Hoc si gemunt de prasseniibus, pecnitent de praslerilis.
animo recondimus, nulla confusionc lurbamur, quia Gi'atulankir de bonis opeiibus, gaudium coslesiis
«srror maximus inde nascilur quando iiicoiivenienter regni commemorant. Per oificium srepe cnntnlionis
reddilur alictii (116), ciuod dicluin constal ad sciitum acquirilur rcquilalis adversus cliabolicas
•aliud. polestales. Lumen veritalis oslentiunt. Senibus so-
Nam si imoTnodo fuisset locuius, quis ejtis geuui - lameii esl, juvenibus ornanieniuni el mentis seniii-
iiam subslnuiinm poluisset agnoscere, cum cliam tas el pcifcciio esi. Ipso 'adjuvanie ct donanlc, qui
nunc in iam evidentissima dislinctione naluram di- hasc per ora propheiica instiluii, el per coruni
vinilatis et humaniiatis Domini Cliristi ali.qui uitan- jugem frequeiiiniionem scsc cxornre docuii. Cui est
tur sacrilega voluniate cGiifimdere? Mulla quoque lans, honor ct magnificentia, heneiiiclio et claritas,
seoiinuum liiteram coiiimoiiet. multa spiritunliter sapienlia, gratiarum actio, virtus et fortiludo una
jubei, personns subilo deceuter immulat; ut nunc ciini Deo Palre ojusque Filio unigeniio. Domino
Christus Deus, verbum incarnalum et liomo faclus, nosiro Jesu Chrislo per infiiiila sascula sasculorum.
capnt Ecclesias; nunc ipsa Ecciesia, nunc homo Aineii.
juslus, nunc pojnitens loqui videalur ut omnia ne- 0 VII.
ccssaria tangnl el incliidat. Ubicjueplenissiiuiim De insiitutione ei auctbre ac cantoribus, numero t:lu-
^celeslium rertim sancium vibral cloqiiium et miiiii- lisquepsalmorum (118).
plici diversiiatc virtuluni propler liuiiiani generis David, filius Jesse, cuni cssel rex coiifiriiialus in
(111) Texlui Cassiodori hic addnniur scquenlia : Bruno, pauca tnmen ex ca deprompsit. Confer et
c De qtta diffcrenlia eliam ciicn titiilum psulini 66 Ambrosium in psabnuni 1.
cl 07 infra aliqua habes in glossa. J QU;C utium (118) Iliee siinl ex cominenlnrio in Psalmos Bedro.
Brunonis sinl, an editoris Reyseriaui nescio. falso adscriplo (Pnlrol. I. XCIII.col. i-Ti D.) ubi
(115) Cassiodor. I. c. c. 15 sed non iniegrum, liiulus habelur ejusinodi : c Ennrrnlio quahier.Sjii-
col. 17. riius S. Psnlterium diclnverit. J Qiire tamcirin co-
(116) Siclegendum cum Brunone, non alibi, ui esl dice noslro Ebracensi fonna lum a Heyseriiinn edi-
in. ediiis. lione, lum a Bedn tnm discrepanic liabenliir, ui.arl
"(117)Isteprologusin Psalmos, qui olim Augusiino ipsius normnm iniegra hie addere jjrretiilerimus,
irihiiebatur, est ijisa Bnsilii ad cjns oommentariimi licet non dubitemtis suprascriptum texlum R. ge-
inpsaimosprasfaiio,'ex inicrpreialioncRufini (Patrol. nuinum Brunonis esse. c David, filius Jesse, cum
i. XXXVI, col. 65). Quniii liccl iinilaius fucrit csset in rogno suo, quaiuor elcgii, qui psahnos face-
-s7 S. BRUNOMSIIEBBIPOLENSISEPISCOPI 48
regno suo, quatuor elegit psalmodiarum principes : A scribunlur ipsi David ad Clirisii pertinent sacramen-
Asaph scilicet, Eman, Eihan, et Idilhun. Ducenti tum,quia David dictus est Christiis.
aulem et ocloginla octo psalmos el canlica Domini
docebanl. Sunl vero omnes psnlmi CL. Quorum Sequunlurorationcsanlequampsalmiincij)iantur(\QQ).
et misericors Deus, qui revocas erranles
omnium liovem ipsius David inscribuntur, seplua- el Bcnigiius
duo vero vero et dtto salvaspceniientes, medeiam tribuis infirmaniibus,
ginla ipsi David, triginla gloiias coronam persevo.rantihus: exaudi me mise-
superscripli non sunl, duodecim quoque in Asapli rum et famuhiiii tuuni, per hos psalmos
filio- indigiium
-sujjcrscribiinlur, duotlecim in Iditbun, noveni clemenliam tuam imploraniem, ut cjuidquidhumili-
rnm Corc, duo in Aggreum et Zacliaiiam, unus lcr
hicoro, te largiente adijiisci mercar. P. D. N.
Sloysi et unus Salomoni. Dinpsalmala vero ponunlur
iii psnlterioLXXV. Caniica vero graduum iiumero Alia orcdio.
sunt quiiidecim, qu;o eiiam isto tilulo, sed non au- Deprecor niisericordiam luam ei pietatem. Domine
cloris nomine inscribuntur. Non enini omnium Jesu Cliristc, Fili Dei vivi; seio, quia pius ct miseri-
cors es, paliens et inullum henignus; te adoro, le
.psalmorum liiuli sunl, aul auclorum siveeliam cnn-
toriini aui jjsallenlium vel quorumlibet etiam homi- lnutlo, le deprecor. Tu enini exaudisti sanclos et ele-
nuiii aliorum nominibus [superscripli. Nanict pri- r, clos luos ab iuitio niiindi usquc in finem; lu cliam
intis psalmus niillo insignitus est litulo. Yerum de exaudi mc indignum el peccatorem le oranlem et
: et postulaiionem
primo alin ralio quani de creleris psalmis est; jni- deprecanlem suscipe oralionem
mus (119) elenim psalmus nulli assignatus esl, quo- meain, omnemque sensum spirilalem horum psul-
niam omniiim psalmorurn capui, principium atque moruin, quos coram te supplicitcr oro ve! canlo,
libi accepiabiles facilo. Qui vivis.
quodaminodo tilulus est. Deinde quis alius inieliigi-
liir in secuudo, nisi Dei Filitts primogenilus. cui Alia orulio.
•lanquam principio prasponi nil debuil? Cui cliam Suscipe, clemens et niisericors Deus, hanc obla-
inscriptio ideo non fuitnecessnria,quia ipse psalmus lionem psalmorum, quam ego peccalor omniumqiie
Clirisli iueiUionem facil, ul: adversus Clirislum criminum reus pro reniedio animre meas offero , -vel-
luum. Exprimendo igilur personam, iiiscribendi pro bis in ulroque sexu, qui mihi consanguinitaic
causam omnino non habuit. Ideoque et liiuluni ohelo vel familiaritale coiijuiicti sunt, et pro his, qui seiu
nolaium habel. Ordinem quoque historias imniula- manus nostras coinmiscrunt, vel nobis confessi fue-
lum legimus in titulis psalmorum. Sed psalmi 11011 runl, seu quorum eleemosynas suscepimus et pro
secundiim historiam , sed secundum propbetias omni populo Christiano vivis et defunclis, precor,
icgunlur : et ila ordinem psalmortim turbare non 'C niitissime Dcus, prosit eis ad veniaiu et reinissionem
potest ordo lituloruin. Psalmi vero omnes, qui in- peccatorum. Amen.
rcnt, id est, Asajih scilicel, Emaii, Elhan el Itlithun. Aggeum et Zachariam, Fiiint ilaque omues psalmi
Octoginta oclo ergo dicebant psahnos et CC sub David numero cenluin quinquaginta ; Diapsnlina
psalnia (syinpsahna) el cithara percutiebat Abiuth. numeroLXXY, cantica graduuui quindecim nuiuero.
Cum D.ivid reduxisset rircam in Jerusalem, post Psahnus prinius nulli assignatiis, quoniain omnium
aunos viginti revocaiamab Azotis, et niunsit indomo caput est. Deinde quis alius intelligilur in sccundo
Aminadab ;' nunc impusuit in subjugali novo et addu- nisi piiinogenilus, cui merito inscriptio non irierit
xii in Jerusalem electis viris ex oinni genere filio- necessaria?Deinde qnia ipse psnlmus Chrisli nien-
rum Isracl sejiluaginta millia viros. De trihu auicm lionem fncit, ul : advcrsus Christuni. laiilum expo-
Levi ducenla sejiluaginla oclo millia viros. Exquibus nendo personam, inscribeiidi causain oniuino non
quaiuor principes prrecsse causationibus (canialio- habet. Gi'dinem liistorias immulaium legimus in li-
nibus) iustiiuil : Asaph, Eman, Ethan, el Idilhun, lulis psahnoruni. Sed sicui psnhni non secundum
unicuique eorum dividens sepluaginta duos viros historinm, sed secundum propheiias ieguniur, ita
succlamantes laudem cantionum Domino. Et unus ordinem psalmorum lurbnre non poiest ordo litn-
quideni eorum feriebal. cymbalum, alius citliaram, lorum. Psnhni oinnes qui iiiscribunlur ipsi David ad
alius luba cornea exultans. In medio auieni Lcorum Clirisii pertinenl sacramentum, quia David diclus
stabat David tenens ipse psalterium. Arca auiem esi Christus. i
antecedebat sepiem choris et sacrilicium vitulus ; I) (119) Cf. Pseudobedam Comm.in Ps. 1. col. 185 c.
populus autem universus scquebatur post arcam. (120) Ista: orationes in codice ad initiuin prasfa-
Sunt omiies psalmi David numero CL. Quorum om- tionis iranslatrc suni. ln fine vero positie sunt tres
liium quidem iiovem fecit David ipse, irighita duo ali;e : Cliriste, qui es verus lnrgitor el indullor lucis
hon sunt suprascripli, septuaginta duo 111David, aslcrnas, Domiue qui jielere jubes et invcnire te frt-
duodecim in Asaph, duodecim in Idithun, novcni cis, obsecro ilaque Domine, ut liiemor sis, eic.
filiis Core; uiiuni Moysi, duo in Salomonem,duo in
49 EXPOSITIO PSALMORUM. SO"-

HERBIPOLENSIS EPiSCOPI

In Christi nominc incipit psallerium de tramia- A exemj)ia maias doclrinasChristus posleiis non reliii-
lione septunginia Interpretum, emendalum a sancio quit. C Esi enim calhedra doctorum, iribunal judi-
Ilieronymo in novtim. cum, et regum solium proprie dicitur.'II Unde sen-
Origo proplielire David regis psalmorum numero sus versiculi hiijus esl : Bealus tjui ncn cogitavil,,
ceiilum quinquaginta (121). non fccit, lion docuit mala.
2 Sed in leye Dominivolunlas ejus .'
PSALMUS PRIMUS (122). Et in legeejus medilabilur.die ac nocle..
C. B. Iste psalmus ideo litulum nqn babet, quo- C Lex Dei est in declinandis peccatis sancla pras-
niam capili Domino noslro Salvaiori (de quo abso- ceplio, in qua volunlas illius fuit, qui peccata non
iute (iiclurusest) nibil prasponi debuil; sanclam enim fecit. A C Intende vero quod secundo 'dicit in lege,
ojus iiiearnafionis vitnm, impiorumque ultiones in- r.on sub lege, quia Chrislus in lege fuit qui peccata-
sinuat. Unde p.l materia hujus psalnii eadeui est fjon hahuit, creteri niortaies sub lege qui deliclis
quas et tolius libri, scilicet Cbrisius integer.Td est oneranl. C Lex dicilur eo quod animos noslros ligei,
caput Redeniptor noster cum membris, id esl omni- suisque leneat obnoxios constiluiis. Medilari sein-
IJUSjustis el sanctis. per nullus valet legem Domini nisi Christus, sed et
1 Bealus vir qui non abiit in consilio impiorum: el U ille qni membrum ejus est, medilabilur semper le-
in via peccatorum non stelit, el in calhedra geniDei, qui eam omni purilale inqtianliim poterit
peslilenlicenon sedil. implebil. H Sive enim manducal, sive bihit, sive dor-
C Beatus vir, dictus quasi beneaplus (quiest mii. In nomine Domini omnia faciens, meditabitur
Cbristus) esl, cui optala omnia vcl desiderala suc- legem Deidie ac nocle, C Dies dicia est a paganortina
eedunl, virum egregie subjunxit. Yir enim a viribus diis. Nox eo quod noceat aspeetibus,. sive aclionibus
dicms est, qui nescit tolerando adversa deficere, aut nostris, dicla est.
in prosperis aliqua se elalione jactare. Tribus modis 5 El eril lanquam lignum quod plantalum -i- esl'"
hic ostendii eveiiire humanos errores, cogitaiione, secus decursus aquaruni-:
facio, et dicto. Cogilalione peccatrice abitur, facto Quod frucium suum dabil in tempore suo.
nialo "slalur longe a Deo. Dicto vero malre doctrinas, C Bene ligno fruclifero comparatus esl Christus,
sive glorialionis, sive peccaii consuetudine, in ca- propiercrucem quam pronobis suslinuil. Planlatum,
lliedra inficienie pesiilenlire sedetur. A Beatus igi- id est prasdicaium , secus decursus aquarum. Sicut
tur qui non abiit cogiiaiione a Deo in regionem lon- terrestris enim aqua, vila ei lignor-uni vireiitium,..
ginquam dissinniitudinis, id est cogitalione non pec- sie aqna baptismi salus esl in Crucifixuiu creden-
cavii. Quainvis essel positus in concilio impioruin, C lium. Fructum dahit, id esl Ecclesias conslituet;
id estquamvis impii hoc niolirentur ul abirel, veltili tempore suo, id esl quando healte Incarnationis sa-
Chrisius quanivis inter peccalores sit conversalus, cramenla suscepil. Fruclus a fruendo dicilur. II Li-
in viam eorum lamen non abiil. Adam vero abiit, gnum (cui Christus comparatur secundum niembra.
duni uxori a diabolo deceptas consensit, impii vero sua , id est quosvis vere Cinislianos) sapientiani
hoc molientes sunt diaholi, Scribas et Pharisasi, vel pulo, de qua el Salomon loquitur; lignuni esl vitas
omnes mali, in quorum viam Chrisitis sicui non his qui sequunlur eam , et Aposlolus Ghrislum ait
abiii, ita in ea non slelil. Quoniam eum sasculiet Dei virtulem el Dei sapieiiliam. Eril ilaque Cliristia-
jieccaiorum illecebra non temiil, uec in catbedra nus verus ianquam lignum, hoc esl Christo Filio Dei
peslilentias sedil, id est prava consueludine vel po- conforinis faclus corpori glorias ejus, scilicet.
lius doclrina, quia salubrem doctrinam docuil, et Chrisli.
(121) Hcecex codice ms. addidinms. Qnin vcro Pairol., col. 119.
genuina sinl, nullus dubiio, cutn in Gallicani psal- (122) Nolandum apud Brunouem Iiunc ordineni
lerii codieibus, quod sane edilioni Brunonianas sulj- conslanler fuisse observatum : primo loco posilus
jacel, idem titulus hnhealur : Incipit psaltcrium de eral titulus ejTsque exposilio, lunc numerus et ar-
. iranslaiione septuaginla Inlcrprelum, emendatum a n gnmenium psalmi. Nos Cochlei ordinem, eo qnod ad
S. Ilieronymo presbglero in novo. Ronianam vero comniodiinio.m mngis conferal, hac in re retinui-
editioiiem vocahan! psaherium emsudatuin a novo, nius.
id cst de novo. YiJe nolain iMarlianasi, icun. XXIX
5! S. BRUNOMS HEMBiPOLENSISEPISCOPI 52
<i Et folium ejus non defiuel : A PSALMUS II.
El omnia qucecunquefaciet prosperabuntur. AliGUMESTUM- TSALMI II.
C Prophela de conventu infidelii-;t; conira
C Folitim ejtts, sermones ipsius jjroinissioiiis
casu a veriiate sed Christum in passione loquilur. Et Dominu;'Chrisius
intehVe, qui nullo decidunt,
de omnipolenli regno et de inenarrubili geip,rafi:ue
onniia qure agit in actu prosperilntis perficit, qua
sua.
omnia accipienda sunt fructus et folia, id est facta TT. -i- Psaimus David \
et dicta.
C Esf iste psalmus babendas, primu-s in tituio,
5 Nonsic immj -f- non sic \ : sed-lanquampulvis seciindus in ordine; undc in Aclibus
a icrrce. aposloloruin
Quem projicil venlus -f- facie dicii.ur primus. H Vel quia apud Hebrasos, isie cuni
C Nonsic hnpii, vox est lerreniis, sicut est prirr.o tmus psahnus habeuliir sine lilulo. Pcr liluiuiii
invitaniis, bealus vir, quon.iarn non erit sicimpius, aulem intelligitur uniuscujusqtie Psalmi intellectus.
ul superius dix.il healos esse. Pulvis csi resoluiio Quid est enini litul.us nisi clavis, ul ila dixerim. III
terras, cui liomo (errenus comparniur ctim inflatur doinuin non ingredilur nisi per clavem, ita et
venlo. superbitc, et abjicilur sua levitale a firnin- uiiiuscujusqiie psalmi iiiiellcclus, per clavem hoe
inenlo prasceplorum Dei. jPulvis huc ill.iicqttoB esi, per titnlum inielligilur, in cujus, sciiicel per-
dispergitur, sic et impius (qui seniel D.eu.innegn- sona caiitatur, aut in persona Chrisii, aut in personn
verit) qutjcunque eum. uura diaboli traxeril, illuc Ecclcsias, aut in pcrsona Prophelas, et de q.ua
-erroreperducilur. re sit.
C Ideo nonresurgunt iinpii injiidicio: 1 Quare fremuerunt genies ".
. Neque peccaiores in consilio juslorum. El popnli mediiciiisunl inania.
C Corripit hic Propbcta populos, non soltnjt
GTmpir sunl, qui sanctam Trinilalem nullal&itis
confilentHr. C H Resurgunt impii , sed non in Juilasos, sed et gentiles, cur fremuissent conlr.a
jtidicio, quia jam judicati sunt. C Juslus surgit ul Cliiisluni, quod proprie ferarum esi; fremuerunt
eniin beljuino cpiia recta rationc carebanl.
Judicel, peccator ut judicelur. Iinpius, ut sinejuili- Meditaii siint furoro, non
cio puiiiatur. Peccatores sunt Chrisliaiii sea peccntis inania, ititelligenies ejus adven-
ttiMiesse fructuosuni omnibus credentihus.
obnoxn, qui ideo non resurgnnt in consilio juslorum, 2 Aslilerunl reges terra! el.principcs convenerunl
id est in judicio juslorum, quia jam illis, scilicet
in iinum
jnstis, per gratiam coiifcssionis peccala diuiissa Adversus Dominum : et adversus Chrislum ejus.
sunt. In qno numero et sancli suni, quia nulliisnisi C
^- Diapsalma.]
Deus sine peccato est. B Super Job : Hic ordines
C. Reges autem terras, Herodem dicit, qui infautes
notantur qiialuor de die judicii, id esl sancli qui jam
occidil, alterumque Herodem
judicairsiiiii nd regnum, el ctim Chrislo veniunt Pilalo in nece Chrisii consensit. nepolem ejus qui
ad judicanduiu. El iinpii jam adjudicati sunt atl PrincipesPliarisasos.
dicil : princeps dictus quasi prima capiens. Ye-
suppliciuin. Peccaloribtis dieilur qoi pasniien- neriiiU in unam voluntatem, non in nnum. con-
tiain egcriint : Yenile, benedicli; et qui non
Discedito a me. In consilio, id est in veuttim, adversus Dominum, id esl Patrem,
o.geruiit,:. C.Inisttimejus, id estFilium.
tsierno bono, quod sequi consilium fuit saneiis.
5 Disrumptimus vincula eorum :
C Yel in consilio, id est in judicio, m cuin "
El projicicimus -z-'a nobis jngum ipsorum.
eis jiidicen.l. Judicium enim in consiiio esl, iliiin
diversa C Yerba ista sunt deineniiiim Jtidasorum. Pula-
cjuasi ex consiiio assessoruni , peccaia bant
diversis pcenis punientur eni.in se vincula dirumpere, id est, evangc-
lica prascepia, si in auclorern legis ct in aposto-
7 Quoniam novit Dominus viumjuslornm. : los ojus m.alivola voluntate consurgerent, el jugum
El iler iiiipiorum peribil.
n ipsorum projicere, cum juguiii Dom.ini sil suave
C Bonorum viam,.i.d est,.opcra dicit ncsseDeuin, etoniis cjus leve (Mattli. xi). Yanaque voluntate de-
-iter iinpiortiiii perire, quasi Dominus ulcunque cepii, pul bant ejus doininationem gravissimam ,
Jieseiat. Sed est scnsus, boc scit Doniinus.quod in quam. se aJjjicere feslinahant, unde salvari poto-
bentiiudine permnncbil, hoc neseii, quod periijil, ranl.
id csi ciinbohis cum sequacibus stiis, qui est iter 4 Qui habitat- in cceiis irridebit -i- eos
impioruin in pcena perpetua. A Peribil igiiiir, pro El Bominus subsannabil eos.
noii novit, dixil, sed et planius diciiur, quia hoc C Cuslos Iiic sanclos dicit, in quibiis Chrislus
csi nesciri quod perire, et sciri mnn.ere cl esse. hnbilni. Irridcbil et suhsannabil, ex-humano more
OUATiO EXPSA.LMO I. suscipicuda sunl. Ctotcrum ," nec irridet tilluni
Deiis, nec vullu subsaiinat, sed virlute sua per-
Effice nos, Domine, Innqunm iTuctuosissimtim agil quasc.unqiiedisponii.'
lignum anle eonspeclum Imini, ut tuis imbribus 5 Tunc loquclur ad cos in ira siia .'
irrigali, inerenmur tibi"suavium frucluum libcrinle Et in furore suo ccnturbabil eos.
piacereper Dominum nosirum, elc. C Tunc ioquelur. lllud ieuipus significal veuUiri
55 EXPOSITIOPSALMORUM. 54,
judicii. Ira ergo Dei et furor vocaiur retribulio Ai_vilus propler limorem vidcalur , nddii.et CXSUL-
.jieccaiorum, nam illos motus Divinitas non pali- tate, sed ne iterum in iemeriiatem ealuiy subdit, .
lur, sed humana consuetudine hic Ioquitur. H Non cum iremore. Ilaque ne exsultaiio faceret nos ela-
auteni ail pnniet sed tiirbahit, ut absqtie peenis tos, addit, cum tremore, tit reverenter Deo ser-
qtii lurbaius est corrigalur , nam ira aliquando vialur.
necessaria cori eptio est, m patris in Hliuni, me- -12 Apprehendilediscipliuam :
dici in rcgroium. '
nequando irascaiur —:-Dominus c! puvaiis f.e-
C Ego autem conslilutus sum rex -f- ab eo\ super via -f- /usfa_"
Sion momem sanclum ejus, C Pie apprehendil disciplinnmqui se mtinil poeni-
Prwdiccins prcecepium ejus. tenlia vera conlra noxia vitia. Nequando in longa Dei
H Ego autem (vox Christi). conslilutus sum rex patientia pereal de via jusla, id esl dc Christo, qui
u Deo Patre pro parie carnis. C Sion Hebrnica est vera via reele ambulaniium ad vilam , dux..
lingna, Laline spccula diciiur, et liic Ecclesiam euntium, iter ad beatitudinem feslinauliuiii. .
significal, quam el montem appellal, propler al- 15 Cum exarserit in brcvi ira ejus.
titudinein hoiioris et fidei firniilatem. Prasdicans bcali omnesqui confiduntin.eo.
prasceplum, H C hoc est Evangelium. I3 C Exarsit. enini in brevi ira ejus, in illo jiidicio"
7 Dominus dixil atl me : Eilius meus es tu; brevijUbinoiieslsingiiloruni discussio, scdsimul om-
Ego hodie genui te. niajudical judex.H Beati omnes, qui non in liomines
C Dominus , significat Pntrem. Filius meus es neque in senietipsos, sed in .Deuni confidunl. Iste
tu, ut in Evnngelio : Hic est Filius meus dileclus psalmus finiljUnde superior incipil, idest a beatilu-
(Malh. III, 17). Dicendoauteni hodie, cocelernilatem dine, et ideo apud Hebrasos pro uno habentur.
suas majestatis osiendit. Genui te, illam nalivila- OEATIO EX PSAL.11.
tem significat, de qua dicitur : Generationem ejus Disrumpe, Doinine, nostrorum vincula peccato-
quis euarrabil (Isa. LIII)? rum, ut jugo tuasservilutis imiexi, valeamus libi cuin
8 Postuia ame, el dabolibigenleshmredilaiemluam: timoreet rcverenlia famulari. Per Dominumnoslrum ..
El possessionemiuam terminos terrce. Jesum Christum, eic.
G Postula a me, id esl obedi ut possis poslulare. PSALMUS III.
"
Poslulare enim Ific jubetur, ut petat secundum AT.GUMENTUM TSAL.III. .
Iiumaniiniem, el ncceptn possident. Gentcs naliones C Chrislus ad Patrem de persecuioribus suis ld-
ssgnificat; gens enim a genere vocitatur; Cum dicit quilur. Inslruilur fideiis populus ne.morlem formi-
Iiierediialem tuani, naluram sure Deiiatis oslendil. C^ det, quia auctor ejus resurgendo spem verre resurre-
Jiasredilas ab hero dicta est, id cst a Domino quori ctionis exhibuii.
in ea polesiale libera dominetur. Cum dicit pos- TITULUS rsALHi: Psalmus David cum fugerei a facie
sessionem, univeisas gentes crcdiluras signjficat. Absalon filii sui.
-Termini terras, suhstantiani in hoc oinnium cren- C Totus hic psalmus ad personain Chrisli re-
-Uirarum vult inlelligi. fertur. Oporlet autem eum tertium locum lcnere,
9 Rcges eos in vhga ferrea : quia sanctas Triuitalis,. el triduanre resurreetionis iti
Et tttnquam vas ficjuli confringes eos. se mysleria contiiiei. Nam per liberalionem David
C Reges eos, id esi polestatcm lyrnnnicnm au- resurxecfio Chrisii sigiiificalur.
ieres nb eis. Illi enim regunlur qui salvantur. Yirga 1 Domine,quid mulliplicati sunt qui Iribulanl' met
fcrrca forlitudo est asquitalis. Confrmges, icf est Mulli insurgunl adversum me.
per conversionis sludium conlcrcs in eis lerrenas Clsta verba dicit Prophela admirando, cur Judrei
ciipidiiales. Bene enim peccator vasi luleo com- Doiiiinum tribulasseiit el gentes , a quo salvari de-
paratur, ut confraclio ejiis facilis et vita luiea debeant, lam mtilii enim fuerunt surgenles contra
lnonslrelur, scd in melius. reparatur, cum divina Christum, ul de numero discipulorum Jutlas illis fue-
•graiia in spiritualem lioininem perducitur. E3 rilunus aggregatus.
10 Et nunc, recjes, intelligile .' 2 7I/H//Idicuni auimcemea: :
Erudimini -f- qui \ judicatis icrram. Non est scdusipsi in Deo -r- ejus \
C Nunc, reges. Roges dominatores vitiorum di- Diapsalma.
cit, qui Iirec inlelligere et iinplcre Domino pras- C Repeiit, multi dicunl, ul ostendat densissimam
sutnte valenu II Eruriiri, doceri est; ipsi enim hene stullissimamque inipiorum vesaniam. Ideo dicunt:
judicant terrnm , id est ecclesiam, qui bona quas Non est illi salus; putabaiit enim non habere Patreni
inlelligtmt afios docent. C Ter-ra aulem dicta est a dilectionem Filii, quem carnaliter permisit occidi.
terendo. 5 Tu aulem, Dominesusceplor meus -r- es \
11 Servile Domino in limore : Gloria meu ci exaltans capul mcum
i Ei cxsullale -f- ci \ cum tremore. C Ilic, Filius susceptorem Palrem vocal secundum
A Servite Domino. Et ne superbiant, suhdit, in formam servi, necnon gloriam el exaltalionem capiiis
tiniorc. C Sicut enini timor Dei delicta excludii, sui, ul divina hiimanaque substanlia una esset sins
iln securiias culpns admitlii. Sed ne miscra ser- aliqua confusione persona.
m S. BRUNONISIIEIUSIPOLE.NSISEPISCOPI oG
i 1 oce mewactDomiuum clnmavi, 1 (liom. x). Psalmus esl musicuin orgamnn capitc-
A
Et cxaudivi! me de montc sanao suo. Dia- soiiorum, vel polius esl melodin qun divina prroco-"
psulma. nia canebaiUur. Canliciim, quod supernas Jaudes
C Cum dicit : Yoce mca atl Dominuin clamavi, liuinnnis vocibus personabat.
Iioc esl: Pater, clarificaFilium tuiim.Exaudivii me; 1 Cum invocarem exaudivit me Deus iustitict
iil ibi, Clarificavi et ileruni clarificabo (Joan. xn). mece^
De niorite, id est de Diviiiitaiis altissima sumnii- In Iribulalione dilalasli mihi.
iate. C Yox Ecclesias ad Christum ; licct sciat se esse
5 Ego dormivi et soporalus «S-sum \ e! exsnrrexi : auditnm, tamen orare non cessnl. Tribnlntio csl.
Quia Dominus snscepil me. qiias dilatat in martyrio sanclam Dei Ecclesiam,
C Ego donnivi, dixit, id esl.post passionem in sc- cjuando codem tempore confessorcs fiunt et mariy-
pulcro quievi, quia celeriier resurrexit. Soporatus res coronanlur, lotaque turhn iustorum coiitritioui-
siim, sigiiai securam dorirutionem. Est enini sopor IJUSsemper augelur.
dnlcis quies et soinni suavitas. Exsurro.xi, cum ala- 2 Miserere mei: el exaudi orationem meam.
crilnte, dcposila mortnlitnte. Suscejiit Filium divina C Miserendum sibi esse dicil.pia matcr, si ejus
potentia, quia per-senon potuit resurgere liumana T B oratio pro filiis audirelur, quoniam quidquid lnein-
natura. bris iribuitur toli lioc corpori sine dubilatione pras-
6 Non. timebomillia populi crcumdanlis me. staiur.
-f- Ex\surge, Domine, salvum me fuc, Deus 5 Filii hominum, usquequo gravi corde?
meus. Vl quid diligiiis vanilatem ct quceritis menda-
C Timerc. non poiujt iniquum populum. cui erat cium? Dicipsalina.
in sua diviniiale maximum prassidium. Non dicit Fi- C Graves corde dicit fiIio« qui, agnita veritatc,,
lius exciiando Patrem,Exsurge, Domine, scd iropo- hoc cst Chrisio, adorarc magis clegerunl idola vu-
logice et figuraliier postulat in resurreclione juuer- nilatis. Yanitas qiiidem iiomen csl generalc vitio-
niim auxilium. Est enim tropus diciio, ab eo loco in rum, sed illud proprie vanu.in dicilur quod a.Deo,
quo propria esl, lrnnslntn in euin locuni in quopro- probalur alienum. Mendocium, hoc esl iclolum, taie
pria non est. Est itaque Scriptnris divinis mos iste enim nierilo siisceperuiii, quin eonlra veriiatem
ad experimendam causa;ii,per iropologiaincx.noslra erecla sunl. Diligere cnim debemus. proflcua, non'
consueiudine aliijua de Deo dicere noxia.
7 Quoniam -4-lu " percussisli omncs advcrsanles 4 Et scilole quoniam mirificavit Dominussanclum
mihi sinc causa C-i snuni :
Denics peccalorum conlrivisii. Dominuscxaudiet-5-me \ cumclamaveroad euin.
C Percussii Dominus Paler adversantes Filio, id C Hic indicat Propbeia arcanum sarictasIncarna-
csl, brc.relicos, qui insequunlur catholicas regulas tionis. Sanctum dicii, id csl Filium. Merito se ex-
sine causa, id cst sine ralione. Dentes conlrivii, auditum dicit, quoniam Cliilslum populis prasdicavit.
id esl verba mordacia delrahenlium divinis dogma- Clamat ad Christuni, qui illum bonis operibus -sup-
libus. Deus dielus a demendo esl, quoniam oninia plical.
demunt denles. 5 Irascimiui ct nolile pcccare.
8 Domini esl salus. Quce dicilis in cordibus veslris el in cubilibus
El -f- superpopulum tuum benediaio tua. veslris compungimini.Diapsalma.
X Diapsalma \ C Irasci debemus prasleriiis peccatis , scilicet
II Domini esi salus, id esl non ab liomine, scd a pcenilcndo, ut horreat nos, qui pcccavinius. Cum
Deo Paire, et super popiilum Chrisiianum benedictio dic.ilin cordibus et in cubiJibus, ostendit agnoscere-
Domin; descendit. Deum cogilationes lioniinuni. Cubile eiiim a cubando.
ORATIO EXPSAL.III. diciliir, quod est domicilium ferarum, et est sensus :
^
Efiiinde, Doinine, henediciioneiu luani super po- Deserite pravas cogiiationes, anlequam scelera per-
pulum luum, ul lua resurreciione inuniii, non ti- pelreiis, id csi aiiiequam in opera malas cogitatio-
meamus ab adversantium viiiorum millibus circum- nes ducalis; dum adhuc in corde siinl,. exstinguite.,
dari. Per -Jcsuin Cbrisium, etc. H Vol nocte expiate per Incrymas, quod in die co-
PSALMUS OII giinndo peccnstis.
ARGUMENTUM 1'SAL.IUI. 6 Sucrificaic sacrificiumjuslilice el spcrale in Do-
C Ecclesia oral ut ejus audiatur oratio, increjians- w.ino.
ihfideles quia vaniialem sequantur, moiieique gene- Mulli dicunl : Quis oslendii nobis bona ?
ralitaiem, ut sacrificium justitias Dco immoiet, undc C. Superius ndmonui.t mnier clemeniissima Ec-
i.ngeiuia ejus beneficia consequaiur. clesia ab anliquis idolorum sncrificiis et culturis
TT. In finem psulmus David canticum. recedendum, nunc horiaiur et Clirislianos semet-
C Psalmoriii.n finis non modo siguificat alicujus ipsos, non pecudes, recie vivendo Deo sacrificare.
rc-i c.onsumptionem, sed perfcctionem, el ideo hic Sperarcque docennirin Deo, qui salularia cjus jiro-
ad Christum esl relerendum , qui est fiuis legis missa oonsequamur. Quis oslendit nobis ho.na,.di~
57 EXPOSITIOPSALMORUM. -JS
cuni multi dubilando, quod nec pauci debuer mi, id v TT. Psalmus Davia pro ea quce licvreditalcm consc-
est resurreciioneni esse venluram et boiioruni pras- quilur.
niia? Cui interrogationi statim sancta mater re- C Pro en quasliasrediiatem consequiiur, Ecclesiam
spondet dicens : Signatum, etc. significal, cujus persona in hoc psalmo iniroduciiiir,
hona
7 Signalum csi supcr nos lumen vullus tui, Domine, quin, resurgente Chrislo, ad eam spirilualia
Dedisli lcelitiumin cordc meo. pervenerunt, id esl fides, spes, charilas.
I Verba mca -j- auribus : percipe, Domine \
C Signatum est super nos lumen vuilus lui, quia
sicut imminus imperaioiis lmbet imaginem, ita fide- Intellige ciamorcm nicum.
C Psalmus iste, til superior, ad Chrisli Ecclesiam
libus signa ccelestis rcgis impriniunlur in baptisino
Dicendo nutem verha mea, oris significat
et nliis sncrnmentis, hoc esl, signnculum snnclas perlinet.
clamorem ineunj, ut affeclum
crucis, quo dinbolus eiitignlur. Lumen est vultus psalmodinm. Inlellige Trina isla
eos illuminat cordis aperirel petit. repetiiio .uniim si-
Dei, impressio crucis, quia semper
se non ulla Lreiitiani dicit gnifical, cnm dicil"percipe,' iniellige, intende, ]>er
qui polluunt pravilale. unius rei sub varietate
i'ectrc fidei, tunc enim Iasiamur voraciter, quando figuram nielnboleni, qtire esl
recie credimus. A Vol lumen illud gralia Dei esl, verborum iterntio, auris ab auditu dicilur.
oralionis meai \
infusa menii reparandre, qua ralio iiisigniiur ut de- i 2 -h Intende voci
naiius regis imagine, et hoc ltimcn est totum et ve- Rex meus et Dcus meus.
liini hominis honum. C Intende voci, modo dicit, ut declaret oralioneni
hanc esse perfeclam qure inflammat affeclus meittis.
8 A fruclu frumenli el vini -r- el olei s:ii Rex meus el Deus meus el quoniam at! le orabo
Mulliplicati sunl. Domine, isla senlenlia dislingiiitur in personis, uni-
C Admonet eos qui carnalibus rebus intenli esse tas lamen credatur in natura, quamvis eniin ires
probantur, muliiplicnli suiilenim pessimis nciilms, nominet, uon tamen intendile, sed intende, lanquam
id est ninndana voluplate compleii. Ideoaddidit.sui, ad unutii dixil.
quia peecntores istis uiuntur terrenis fruclibus,iion 5 Queniam ad tc orabo, Dnniine :
secuiidum prascepla Dei, sed secundiim desitieria Manc cxaudies vocemmeam.
sua. Vel, sui, id est Chrisli, panis ciijus vivus esl, C Ad te orahp, id esl, non ad alinm, iit pagani et
et vinum inehrians, el oletim cajiul, id est menteii)
increduli, lunc se merito credit Ecclesia mane exau-
inipingiiaiis. Frumentum vero diciuin esl a frumine, diri, cutn in Iucem ccelestis convcrsaiionis eruperil,
id est a suinmn pnrtegulas; nntiqui enim caput gulrs el in exordio bonorum actuum verilatem ccoperit
frunien vocabanl. ( meiisilluminata cognoscere. Mane enim deprecaltir,
9 -In pace in idipsum : qui in lucida conversalione degere dignoscilur,
Dormiam el requiescam. juane enim dicimus , cum, discussis teiiebris,' ciari
C Ne putnres pacem istam lempornlem significari, liiminis advenlus infulsil.
sed inconiniulabilem caslestemque in corde perma- 4 Mane asiabo libi et videbo :
nenlcm, ideo dicit in idipsum, ut intelligas, nulla Quoniam non Deus volensiniquilalem lu cs.
varietale in seipsa veram pacem nmlatam. Dormiam, II. Repetil manc, id.est, incipiente luce viriuluin in
iii esl in ipsa pace vilam finiam. Requiescam in anima mea, qnando libi slare non alii sed libi slare
fuiura bealitudine, quando jam requies dabilursan- ccepcro.Non sedere, non jacere, sed siare, et sta-
ciis ct pausaiio gloriosa. tueiis supra petram pedes meos, liinc per isios grn-
•10. Quoniam lu, Domine, dus merebor le videre. Yel aslabo libi recie vivenclo,
Singuiaritcr in spe constituisli me. cl vidcbo, subauditur lc oculis cordis. C Esl ordo,
C Singulaiis spes est Ecclesias in menibris suis, tu es Deus, qui iiiiquilatem nolle cognosceris, quid
quia sola recipit reguum Dei, quod impii non pos- eiiim aliud potesl Deus vclle, nisi quod ipse proba-
sunl adiuisci. Cum dicit, Consiituisti me, significat tur prascipcre? sieui ait Isrtins , ego Dominus qui
dignam deiiberatamque senleniinm, qunni hic hnbe- *- loquor jusiitiam et annuniio recia (Isa. XLY).
iiins in spe, rbi possidelur in re. 5 Necjuchabilabit juxla te malicjnus;
ORATIO EX TSAL.Jill. Ncquc pernianebunl injusli anle oculosluos.
Exaudi nos, Doinine, et in tribuinlionilius nostris C Neqiictiiit lmbitnre juxta Chrislum in henlo-
niiserere nohis, cl qui solus magnificaris in populis, logno , qui gehemias crucialionc damnnndi siint.
diciinlnr qui
spiritalem lretiiiani tribtie, et in spe muiieruni fulu- H Recte illi cornm ipso non pcrmnnere
rorum conslitutis. Pcr Dominum nostrum, etc. ah ejus rcgno privandi sunt. Si eiiim Deus ignis
PSALMUSY. est, el ignis consumens, quicunque slipula est,
qiiicunque Iignum cst, fugit ah igne ne consiiiiia-
AUGUMEXTUM TSAL.V. iur. Si vero aurum, ignem non fugil quo purificaiur
C Ecclesia, suam poscens orationem auriiri, pras- (Deui. iv).
dicat hasreiicos ct schismaticos n Domini niunere 0 Odisli omnes qui opcranlur iniquilatem :
oxcludendos, feliciainsuper comnicmoraiis prasmin Perclcs .-r-omnes \ qui loqunmur mcndacium.
benlorum. II Non dixit,qtii operati sunt iiiiquiiateni, sed
69 S. BRUXONiSHERBIPOLENSISEPISCOPI fifl
qui operaiUur iniquilriLem. Nam Iinhentur odio a iA Iiun veriias non esl ni ore eornni, verum eiiam se-
Domiiio, qui pcrsevevaiit in peccruis iisque in finem pulcrum, elc.
vitas; amantur qui quod operali sunl male, emen- 11 Sepulcrum pctlenscsl gullur eorum. Linguis suis-
dant. Perdes eos, hrerelicos signilicat, qui lol cloloseacjebanl;
lioniiiies cum mendacio occidunt, quoi in hreresiin Judica illos, Deus,
introducuut. C Sepulcrum niortui , esl guttur mentientis,.
7 Virum sanguinum el dolosum abominabilurDo- quia sicut de sepulero felor iiialus, iia de ore hro-
minus; rctici prava docirina profertur. Patens, si clausum-
Ego autem in mulliludine misericordim ttiw. esset, minus feteret; si tacuisset, minns nocuissei.
C Vir sanguinuin esi, qui iiuinano cruore pollui- Agebanl dolose linguis, quia maliliam non solum in
lur, ille simililer, qtii decipil in graiia viviini, ut lingua sed eliam in actu oslcnciebant, non auleni.
liasretici. Dolosus esi, qui sciens malum, alienum optavil Ecclesia volo malediciionis, sed fuiura prre-
operari nititur exiiiuni, ui eum fraude decipkil. Et dixit. II Judica illos, Deus, ul scnliant le judiceni,.
esl dolus propric in faclo, fraus in verbo. Illi abo- qui te patrcni senlire nolunl : qui jiidicnturus es in
iiiinaiUur, ciui Chrisli prasmia consequi non nieren- ' fine, jutlica etiam liuiic, ul scianl ie res humanas
tttr. A Solcnt eiiim abominati dici exliasredali. Qui B respiccre.
aiilem consequiiur hasredilalem coslestem, exsultat 12 Occidanl a cogilalionibus suis ' secunduni mul-
in spe dicens : Ego aulem, etc. liludinem impielalum eorum expelle eos:
8 Inlroibo in domum luam ; Quoniam irrilaverunl te, Domine.
Adorabo ad lemplum sanclnm luum in limore G Decidere proprie dicilur, qui spei suas amis-
luo. sione fraudatur, decidant igitur inimici, ne impiela-
II C Introibunt justi in domum Cliristi, id est tcs impieialibus augeanl. H Expelle eos, ab impie-
sanclam Ecclesiam, sive coslesiem Hierusalein. C taliijus suis, vel ab Ecclesia. C Quia tnnltim pec-
Templum sanciuni, corpus est Domini quotljure cator ab illa longius reddilur, qtiaiitum numeroso
adorat Ecclcsin in timore. Quin iunc fidesfirina esi, crimine dilatatur. IrrilaveruiU asgroti mali,medicum
quando amore casio el timore, ciivinitas adorntur. bonuni, i.dest Christum, quia remcdia sure salutis
A Yel lemplum cce.Iesie: ad quod adoro, dum ei respuerunt.
opeiibus bouis el oraiionibus appropinquo , non in 15 Al lceienlur omnes qui spcranl in le;
eo vero seri prope el ad ipsum adoro, dum gloriam In aiternum exsullabunl el liabilabis in cis.
Dei uoi) video. C Lastenlur et exsultabunl in relernum, speranles-
9 Domine, deduc me in juslitia iua propler inimicos in Domino, quoniain videntur cl impii in hoc sasculo:
.meos; gaudere, soli autem jusli in futuro srecuio gaude-
Dirige in conspcclu meo viam tuam. bunt. II Felices sunt,qui merenlur lahernacula esse
C Postulat a Domino deduci ad aslerna gaudia Chrisli. ALastenlur igitur nunc, qui in islo sreculo.
maler Ecclesia, qure lric fatigntur diversis angustiis. spcratu in Domino, quoniam posl inorte.m in seier-
Justum esl, ul in sua juslilia velit Cinistus susci- linin exsiillabunl.
pere supplicanies, propter inimicos, hoc esi hrereti- 1-1 A.I gloriabunlur in te -J-omnes \ qui diligun! no-
cos ei paganos. Unus pravo dogniale nialedicendo, men luum,
nlier non credendo, inimici dicti. H Yiain, Scripiu- Qiioniam iu benedicesjuslo.
ram sanciam dicil, ne male intelligendo, in ea O Gloriabuntur omnes , signilicat in illa patria
corruat. A Yel viam qua itur ad le, prascepla ac- esse felices, qui Dominivisionefruuntur. BenediCes
c-ipe. Isiam luam viam dirige, id esi. ostende iii con- juslo, ne quis pulet prasnrissa prremia gnudiorum,
spectu mco, ut pras oculis habeam prascepla, et per sibi suis meritis esse atlribula, sed a Jjcnediclione
ea me i'egas. II Dirige in conspectu tuo viam meani, Doinini fieri accipienda. A GloriabuiUur igilur luiic
nec LXX Iiabcnl, nec Aquila, nec Simmachus, nec n qtii hic diiigunt, quoninm nd fruendiim habebuni
Theodocion , sed sola coine etlitio, denique in He- quod diligunl, qure est hrcretlitas reterna, de qua
braso iiabetur : Dirigein conspectu meo viam lunm, psalmus intitulalui'.
sieiii in orntione enini Dominica nomen Domini 15 Domine
sanctificari petilur, non quo nobis orantibus sancli- Ut scnlo boncc volunlalis iuai coronasli cos.
ficetur quod per se sanctuin est, scd quo petanius, C Prolegel nos Dominus sculo bonas volunlatis,
ut qtiod j)er naturam sui sanctum est, sanciifice- cuui nos dimbit incflabilibus muneribus, el ad regna
tur in nohis. Ergo ei iiunc propheta postulal, ut perpetua ad coronandum perriucel. A Bona ilaqiie
via Domini, quas per se recla esl, etiam sibi rccia Dei volunlas et iuisericordia in prassenti nobis est
fiat. ut sculum protegens; in fuluro, ut corona. C Di-
10 Quoniam non esl in ore eorum veritas; cit vero bonas, non jnslre, voiuniatis , oslendens
Cor eorum vantun est. sola Dei bonitate, non noslra juslitia, nos salvari.
II C Recie cnim dicitur, non esse in ore bcrasti- 0RATI0EX TSAL.v.
cpruni veritalem quas Christus est, quorum cor va- Pie Domine, qui allriii cordis gemitum", prius-
nitiis possidcbal, quia nec in cordc esl, cl noii so- quani proferalur, iutelligis : crrice nos, quassumus
GJ EXPOSITIO PSALMORUM. 02
leinjiluni paraciyti, ut mereamur scuto ccelesiis be- A- 1 Convertere, Domine, ci cripe animain mecim:
nevoleniice coronari. Per Dominum noslrum, etc. Salvum n:e fac propter misericordiam luam.
PSALMUS Yl. G Cum dicii : Converlere, vindictce relaxalio po-
sttilaiur, ut noii exignt a nobis debilas ultioncs.
ARGUMENTUM PSAL.VI.
Eripe : ab immineiiii supplicio. Salvum sepelil fieri,
B. Fidcles orani, benevolum sibi judicem fieri, non secundum sua merila, sed propter misericor-
, ssruinnas proprias quibus alfiicti ingeniiscunt nar- diam.diviiiniTi, in oua diun fixa spes ponilur venia
ranies, seque a peccaloruni consortio segreganies, facilius inipelratur.
nullani cum ipsis habere cupiuni poriionein. 5 Quoniam non <>stin mortc qui memor sit lui;
TT. In finem in hymnis pro octava David. Jn infemo -r-aulem \ quis confitebilur iibi?
C In fineiii jam notum esu Hymnus est Inus Divi- C Bene perfidos dicinms esse imniemnres Dei, qui
niiatis, nielri alicujus lege composila. Siquidom nullam fiduciam confessionis habeni. H Esl igitur
hymnus proprie canlicum laudis est, non cujuslibei, mors : peccatum morlale, infernus; cascitas despe-
sed Dei : qtiorum quodlibet deest, 11011 diciiur Iiym- raiionis. C Yel posl morlem lemporalem non est
nus. Sive enini non canaiur, sivc canatur el non in confessioad veniam, quantominus in-infcrno : ideo
laudem , sive etiam in latidem sed iionDei canaiur, R addidit : Quis confilebitur libi? subnudilur : ad ve-
hymnus dici non sueretur. Pro octavn vero significnt niani in inferno, ubi nulla remissio invenilur.
adYcntum Domini, qunndo finila liebdomada sascnli : G Laboraviin gemilu meo;
ad judicandum venerit munduni, unde et psalmus Lavabo per singulas nocles 'leclum meum: lacrg-
iste cum Iremore maximo fecit iniiiuin diccns : Do- mis meis slralum meitm rigabo.
niinc, ne in ira lua arguas me, neque in furore luo C Gemitus est enim dictusgeminalus luclus, eum
corripias nie. inalorum nostrorum reminiscimur, eifuturas poenre
1 Dominc, ne in furore tuo arguas me; timore terreniur. Lectum : delectalionem corporis
Neque in ira lua corripias me. dicit, quam potest liomo lacrymis lavnre : si euni
C IstePsalmus priinus esl psnlmorum jiceiiiientite. coniingnl cctlesti inspiralione dcflere. Slralum : si-
Sequilur xxxi, xxxvn, L, ci, cxxix, CXLII. Idco gnificat cumulum peccatorum, quod ideo bomo la-
seplem, quia vn modis peccata dimitlunlur, id cst crymis rigat, ut eodem saluberriuio imbre peccata
bajuismo, martyrio, eleemosynis, remillendo frnlri deleanlur. Leo.lus autem nb electis ac mollibus her-
peccata, converiendo peccatorem, abundantia clia- bis dictiis est, supra quas anliquilus quiescentium
riialis, pcenilentia pura; addenda quoque esl el corpora remillebantur in somnum. Rigare uberius
conimunio corporis Cbristi. Invcuiuniur vero dili- t* aliquid significat quam Iavare: qui quolidielacrymis
genlerinquireiili fortasse et alii rejuissionis motli : strnlum rigal, non poiest in cogitalione ej'us, libi-
psalmos vero poihilenliales non credas incassum ad dinum pompa subripere.
septcnarium iiumerum a mnjoribus perductos. C Noit 7 Turbatus est a furore oculus meus;
eniin supplicat Dominuni prophcta ut non arguatur, Inveleravi inler omnesinimicos meos.
cuni legilur : Quos amo, arguo; sed ne in severilnle G Oculus dicius quasi ocior lux, quotl cito inlenta
judicii danineiur. Ira est longa indignntio; furor respicial, sive quas palpebris oeculenfibus probniur
velox accensio menlis, sed ira vehcnieiilior, quibus occullus. Unde hic : Oculuni cordis dicit turbalum.
Domintis iiunqunm movehitur, sed jusin tranquilli- idesi,H tolum priucipalc cordis inei conlreiniiii. In-
tnte consislii eiinm punicndo. Translalivis igitur veternvi, id est, C in veieris hominis Adre nutiqui-
verbis hrcc de Deodiela suiil. late jiermnnsi. Inler inimicos, id esl, jnler spirilus
2 Idisercre mei, Dominc, (juouiam inftrmus sum; diabolicos, sive inlcr nostra peccala, qure ideo ini-
Sana me, Domine, quoniam conlurbatci sunl niica, quin nostras nnimas ad tarlara deducuul, et
ossa mect. ad hoc feraliier blaiidiunlur.
C liifirmiUilis confcssio : Dei misericordiam mo- .8 Discedile a mc, omncs qv.ioperaminiiniqiiilalem;
vei, a quo facileimpclranlur rcniedia, cuin vulnera Quoniam cxauditil Dominus vocemflelusmei.
jieccali lnaiiifeslaiitur. Ossa hic forlitutiinem uieiilis C Peiit prophela a se recedere socielnlem mulo-
significanl, qure cuni cieficit, vigor. inenlis oninis rum, ut sccurius possit suo Doinino servire, ulqme
elnbilur, sicut el ossibus corporis quussaiis, onnie nialorum colicgio peccavcral, fugatis a sc talibus,
corpus infirmatur. niniidaiis Domini dcvolissimus appurerel. Eo quoque
5 Ei animctmca turbata est vaidc; iiiotlo se probat ad plennin corrociioneni venisse,
Et lu, Domine, usquequo? quin se voluit a maloriun societaie dividere: unde
i! Dixit nnimrim sunm lurbatnm esse, scilicel per sequiiur : Exaudivit Dominus.
pasuiteniiam ad eiiiendandum. C Yalde : ideo dixii, 9 Exaudivil Dominus deprecationemmeam;
ne clemens Chrislus paterelur diutius tardare arijti- Dominiisoralionem meam suscepit
(oriiiin. Usijuequo, subnudiiur differs inisercri, qui C Deprecatio est: cum pietale frequens oratio, ct
usque •jd fineni preces supplicuni non soles oblivisci. deprecalio soln cst : quro niriiia decet, et imporltina
II Yel iisqucquo animam iiicani vebeiiicnier conlur- concilial. Nec vacat qnrcin nna poslulalionc, ter Do
bntain non eripis, non corrigis, non emendas. niiiuiiii dicii prasslilisse quod peliit : sciiicci iiS:
G3 S. BRUNONJS.HERBiPOLENSISEPISCOPI fii
inonstraret sanclam Trinitaiem adfuisse suas peli-. A nel, qui nuliam iniquilatem perpelravit, et ad David»
lioiii. qui Sauii bis in manu ejus cadenti, nulla mala retl-
10 Erubescanl el conturbeniur X vehementer\ om- didit.
' 4- Si reddidi retribuentibus milii mala;
nes inimici mei,
Converianlur et erubescant valdevelociter. Decidam merilo ab ininiicis meis inanis.
C Cum dicit erubescanl: vulf peccatores tanta C Nemo enim retribuit, nisi qui aliquid ante per-
•compunctione illuminari, ul pro his qure prius fa- cepit. Sed iste vir Deo plemis et patienlias viriule
ciehaul : se erubescant et emendeni. Conlurbenlur firmissimus etbenevolus peiil, rii si malum pro malo
scilicet limore futuri judicii. Dum dicil, mei: rela- reddiderit, decidat abinimicis inanis, id est, vacua-
xavit odium, eui mullitudo. erat donata culparum. tus sit fructu magnas niansuetudinis. Etnon solum
Averlarituf, id est, ut non permittantur irequo ten- boc, verum eliam (quod gravius est) si reddidi, etc.,
dunt, boc csl peccare. II Erubescant: noii leviter persequatur.
sed vehemenler, non crastino tempore sed cilo. C :o Persequatur inimicus animam meam et compre-
Et vide quas iste pasnitens staiim exaudiius el a liendat: et conculcetin terra vildm meam,
peccatis liberaius, evangelicas regulre obsecuiidans, Et gloriam meamin pulverem deducal. Diap-
pro inimicis suis ut converlantur exorat: ut sicul B salma..
ipse accepit vcniam, ita carnales inimicos ejus ad C Inimicum, diabolum dicit, qui animas quas
Domini gratiani redireconlingai. ' comprehendit conterit, quia bomines corpus solum
OIU.TJO EXPSAL.VT persequi possunt, sed diabolus eliam animam, quod
plus esl. Ac si dixisset, Si inimicismala reddidi,
Exaudiior omnium Deus, exaudi noslrorum fle- deducal bonorem suscepti ho-
quodiu prohibuisli,
luum supplicem vocem : el tribue iiifirmiiaUbus no- niinis ad imaginem Dei conslal faclus) in illum
(qui
slris perpeluam spspitatem, ut dum dignanter geini- venlus a facie terrre, id
lum nostri labpris suspicjs : tua nos semper mise- pulverem, inquem projicit
est, quasi nihilum redigal.
ricordia consoleris. Per. 6 -f- Ex." surge, Domine, in ira lua,
- -,. PSALMUS VII. Et exallare in finibus inimicorum meorum.
A.RGUMENTUM PSAL.VII. C Consurgal Dorninus in ira, qui non habet
•• C LslePsalmus ad Chilsti humc«iilaleni perlinet,
iram, id est in vindictam. H Yerum basc vindicla
qui per id quod iactus estbumilis : secundura suam qure dicitur ira, in diabolum poiius debet averli, qui
jusiitiam veiiiatemque se expeljt judicari. toiies puniiur, quoties sibi peccator eripitur, ulsic
-,TT. Psilmus David'qtiem cqnlavil Domino pro C inimici illum senliant per vindictam, quem nolue-
: verbis Cliusi filii Jenuni. runtper beneficia. C Exaltatur Deus, quandocon-
* H Sciendiim
iiaqueChusi inlerprelari Ethiopem, versis peecaloribus confess|o laudis ouertur Cliri-
ct loium islum psalmum conlra Saul esse conscri- sto; el hoc : In finibus, id est possessione diaboli,
plum : quem JJlhiopein vocal, propler tetros ejus iri qua ulique exaltacur Christus, dum a conyersis.
inores. Jeniini vero dicitur familiaBenjamin, de qua' laudalur.
Saul orlus csl. C Yel Chusi, Patre Auguslinodo- 7 * El : exsurge -j-, Domine Deus meus \ in prce-
cente, inlerpreialur silentium; filii aulem Jemini, ceplo quod mandasli,
filii dexlrae interprelatur. Et synagogapgpulorum circumdabil ie.
i Domine Deus meus, in te speravi; C Mandavit Dominus in prascepto, hoc esl, in
Salvumme facex omnibus persequenlibus meel Evangelio discipulis : terlia die resurgam, prascedam
libera me,. vos in Galiieam, dixit vero prcipter certitudinem
C Poslulat propheia liberari de universis inimicis, prophetias preeteritum pro futuro. Synagoga, hic col-
iiiaxime de spiritalibus nequitiis, quia carnales bo- lectionem slgnatreproboi'um,quasChrislum circtim-
stcs corpus impetunt, spiritales vero animas necare dahat, non credendo, propter rebelles Judreos qui
conlendunt. Salvum fac apecCalo, libera a diaboTo,D Christum persequebanlur. H Yel Synagoga, popuiuin
ul ab ipsius potestale lollamur; quando misericor- fidelium significat, qui credendo, Clirislum post re-
dia Domini a delictorum sordibus expiamur. surrcclionem circumdederunl.
2 Nequando rapial ul leo animam meam ; 8 Et propler hanc in allum -regredere ;
Dum.non esl qui redimat- neaue qui salvum Dominus judicat populos.
fuciat. G Propler lianc, id est Synagogam, in qua babi-
C Leoni conferlur diabolus, leoniet comparalnr lare Christus non potuil propter infidelilalem. ReT
Chiistus. Ille quod ad inlerilum rapit, Christusquod gredi enim esl, unde veneris iterala via reverti.
eripit ad salutem. Non est quiredimat, idestcum Cum dicit, judicat populos, omriipolentis Palris
Chrisius subvenire cessaverit, obstaniibusnoslris majeslas osienditur.
peccatis, illo temporc prasvalet diabolus rapere. 9 Judica me, Domine, secundumjusliliammeam,
5 Domine Deiis meus, sifeciistnd: Et secundum innocentiam meam super me.
Si esl iniauitas in manibus meis. C Cuin ponitiir, judica me, Iuimililas Chrisli hu-
H Iste versiculus et sequens ad Chrislum jisrli- m.anitalis exprimitur, qure de Marireulero assumpla
"
GS EXPOSITIO PSALMORCM." 65
est. Conslaleliam eum peccatum nullaletius habuis- A Dominum miracula facienlem, et de ejiis. riiorte tra-
se, quia peccalum nonfecil, ideo innocentiam suam clavit. Concepit dolorem, quando eos increpavit di-
oslendit. versis parabolis et a sua perversitate illos convertit.
10 Consumetur nequiHa peccalorum ; •Peperit iniquitatem, quando dixit CruCifige, ordo
El diriges juslum scrutans corda el renes, prasposlerus est. Prius enim suggeslione diaboli pec-
Deus calum Concipilur, deinde parlurilur et paritur.
C Petit propheta in persona Cbristi aecelerare 16 Lacum aperuit ei effodil eum,
nequiTiarn peccalbruin, id est, ut caropro riobis cilo Et incidirinfoveamquanifecit.
crucifigeretur, ut cito suusascensus clarificelur. Di- C Lacus dicitur quia ejus fundus lalet, el pro
recius est justus, quando resurrexit a mortuis, et ad fraude liic ponitur, quem Judre pravitas aperriit,
quia
ccelorum regna conscendit. Yirlutis enim Dei esl,
prinrus nequiter conira Christum fraudem Irichoa-
et corda noslra discutere, et corporeas deleclationes vit. Effodit, dum eum in sua damnatione perfecit.
intelligere, lioc est corda scrufari et renes. Tncidit in foveam, iri mortis scilicet locum. A Prius
11 Juslum adjiitoriummeumaDomino, enimfraudaiorlasditurdainnoiunocentiae, quamalium
Qui salvos facit reclos corde. lasdaf damno pecunire - , -.
A Juslum adjulorium, quiajam juslo tribuilur, et
17 Convertelur dolor ejus in caputejus;
est quasi medicina servans salutem. G Dicit etiani Ei in verticemipsius iniquiias ejus descendet.
liumanitas, suum adjutorium a Deo Patre, ut nobis
G Dolor enim dictus quasi domabilis horror, hic
spein inse credentihus sure pietaiis largiretur, quqd debemus caput pro anima accipere, huic
rectis corde el veniam tribuit el salutem. snhjeeia
sunl peccata obnoxia, qiiando refrenantur ne perpe-
12 Deus judex justus forlis •z-.el \ paiiens : .
trenlur. Yerlex enim dictus, quas dextra lasvaque
Nunquid irascelur per singulos dies"!
verlat capillos, signat rationem, quas supeiemiiiet
C Justus judex dicilur Deus, quia tribuil unicuique
Tuenli hreCaninia si peccatis facienlibus inclinatur,
in fine quod gessit. Eqrlis quia nullus valet resistere
necesse esl,'ut in verlicem, id est supra rationem
volunlati ejus. Et patiens, quia quolidie exspectat,
iitcoiivertaise peccans in poenitenliaiii (IJCor.v). ipsius, iniquitas descendat, nam cum supra iinpios
-
Irasci enim judicummore dicitur, cum illud in di- peecala propria descendunt, suis sceleribus in poenas
debilas desiinanlur.
vinitale non invenilur. Per singulos dies, id est 18 Confitebor Domino secundum jusiiliam ejiis
cunetis momentis, quibus peccala committimus, El psallam nomini Domini allissimi.
nam ubi esset gloriosa patientia, si mox sequerelur
sua vindicla culpam? P C Duobus liiodis confesslo dicitur,- cum peccala
nostra satisfaclione daiimamus, aut dignas Deo lau-
15 Nisi conversi fueriiis giadium sunm vibrabit;
des cum exsullaliorie celebramus. Justitiam qua su-
Arcum suum lelendil el paravil illum. • perbis resislit, humilibus dat gratiain, quia super-
C Gladium vibrabii (terrel propbeta conluraaces bos facit sua Crimina
Judasos qui cuiluris idolorum serviebant) id esl uni- suslinere, humiles vero digna-
tur absolvere. Psallere esl mandala Domini per-
cum Filium suum sub lucente clarilale missurus est.
el liymnos, voee et intimo corde cantare.
Yihrare enim illud dicimus quod modo lurneri, modo agere
Iremulas umbras ostendil, quod eonslal de Chrisli ORA.TIO EX PSAL.VII.
incarnatione proveiiisse, quando pcrfidis leiiehras, Scrulator cordium Deus, libera nos a persequen-
fidelibus lumen sure deilatis ostendit. Arcum, scri- libus nos, el da nobis in.iui exspeclalione judicii,
pluras Novi et Yeteris Testamenti accipimus, quibus firmam custodiam menlis, ut non retribuamus ini-
conlumaces terrentur. Telendil dixif, ne ejus pa- niicis malapro malis. Per Dominum nostruin Je-
lienlia remissa putarelur. El paravil illum, hoc po- sum, elc.
test de Deo dici, ut nios ipse sagittanliuni plene vi- PSALMUS Yln.
" '
dealur expressus. ARGUMENTilM PSAL.V;iII.
H Et in eo paravil vasa JJ
morlis;
C. Ecclesia laudes majeslatemque Domini Christi
Sagillas suas urdentibus effecil..
C Per areuui Vetus ac Novum Teslamenttnn dixi- decanlans, naiuram ejus hunianaui, ad magnarum
- mus, unde effeclus inorlis venit malis, qui ex scri- rerum dicit crevisse fastigia.
TT. In finem pro torcularibus, psalmus David.
pluris quandoque occasionem moriis capiunt, et sa-
gitlis ipsius vila prasstalur. De isio arcu, egressre • C In finem significare Dominum jam dixinius.Pro
sunt sagiltas, id su.nl ajjostoli, qui desideranlissimis lojxularibus, Ecciesia decJai-ala est, qure primo in-
animis, boc est ardentibus, prascepta salutaria uti gressulaudem Domini Iteta decanlat. A Ecclesia
sagitlas iransmiserunt, quibus impii vulnerenlur et auleni eadem ralione torcuiar qua area dicitur.
fideles curenlur. Eflecit, id est, operatus est. Et quis Multis enim variisqtie simililudinibus eadem res iu
lioc Deus fecit, fanien ecce, etc. Scripluris srope insinuatur. In area quippe grana a
15 Eccepariurilinjustiliam : -h el \ concepitdolorem, paleis, in lorculari vinuni a vinaciis dividilur, ita
Et peperil iniquilatem. in Ecclcsia boni a malls non loco sed affectu sepa-
C Parturivii injusllliam, plebs Jridasa, cum vidcret ranlur.
C7 S. BRUNONIS IIERBIPOLENSIS EPISCOPI C8
1 Domine Dominus nosier, A 6 Minwsli euin paulo minus ab angelis : gloria et
Quam admirabileesl nomeii luum intmiversa honore coronasli eum,
lerra ! El consiiiiiisii eum superopera manuum luariim.
G Nomen Domini vocabulum inenarrabile son.at, G Minoratus esl enim, non necessilate sedpietate
unde Cum dicit, quam admirabile esl: non potest et sponlanea volunlate, formam seryj accipiens : ex
explicarequod seiuit. Universa terra, quia per tpluin ea siquidem parie minor factus est angelis, qua cru-
mundum ejus religio sancla djlalatur. H Quod pro cem pro omnium salute suscepit. Bene autem dixit
nobis homo factus es, qtiod mortuus, quod resur- patilo niintis, quia et si morialem carnem accepii;
xexisti, in cunctis geiuibus est vulgaium, sed et tanien milla peccnla hahuit. H Gloria, cum in ejus
illud quod eievata esi, etc. descensu inferi claruerunl. Ilonore, cum vicit mor-
-.2 Quam elevata est magnifieenlia.lua to.m. Goronalus, circumdaius choro sanclorum
redii.t ex infernis. C Dum dicii opera maniium,
Super ccetos.
G Magnificeniia Dei est arcanum fncarnalioms, omnis illi creatura suhjecla monstratur.
Christi : qure elevata est, qtiando Christus resurgensi 7 Omnia subjecisli subpedibus ejus:
ascendit in ccelos, ut in alio iisalnio: Exallare, dici- Ovescl bovesuiiiversas: insuper el pecora campi.
tur, super ccelosDeus, elsuper omiiem lerram gloria1-- C Cum dicit Omnia, ostendit et terrena et supe-
lua (Psalm. LVi). riora ei esse suhjecta. Oves eleclum populum signat.
5& oreinfaniium el laclenlium perfecislilaudem1 Boves prtedicalores dicil. Iiisuper, id cst nOn solum
proplerinimicos luos, saiieti, sed eliam peccatores (qiios pecora sigififi-
Vl destruas inimicum el ullorem. cani) ei siilijeeli snnt, qui bene sunl pccora : dum
H Hcec proplietia in Evangelio completa. est, , in muncli istius Vohiptate pasciinlur. Oves surtt
qnando in leniplo pueri claniabant.: Osanna lilioi auiem, cum inlra Dei sepla claudUritur.
David, benedictus qui venil in nomine Doniinii 8 Volucrcs coeliet pisces maris,
(Maith. xxi). C Ut sit sensus, non solum a perfectis5 Qui perambulant semitas maris
et dociis es laudabilis, sed etiam ab incipietilimn Ctt C Yolucres cceli a volalu crebro dictas, supeibi
ore parvulorum mirahilis prasdicaris, utper iiifanies> liomines sunt, qui inflati verilo jactanlias quasi per
et lacteiiies, non pueros materiali lacte alendps, sed1 inane aeris volitant, et humilia dcspiciunt. Pisces
in fide parvulos qui rudimentis. fidei inibuli, fortio- philosophos dicit, qui hujus iiiundi rialiiram erra-
rem cibum non rccipiunl inielligamus (/ Coivni; ; tica curiositaie pertraetantes : Sicut pisces in mari
IJebr. v). Inimicos : paganos et blasphremos desi--,Q nataiU, qui per iiimiam curiosilatem non coniem-
gnal. Defensorem : Judreum perfidum, C H vel has-'".-plaiiles coslesiia, inlcr hujus sreculi fiuctus, rerum
reiicum dicij, A vel diabolum sure seclre defensoremi fluenliuni ocCulias anguSlias scrutanies,
putant esse
el peccali : dicunt quoque hasretici fidem se defen- vitam asternam. Et hi pedibus Cliristi
subjecti suni,
dere Clirisljanam, et peccatores veritaleni, dumi dUm converluiitur. Nam licel Christo omnia jure
peccata excusant. C Iiiimicum vero et defensorenii suhjecta sint, illos iamen proprie dicimus esse sub-
vel uliorem : Judasum perfidum specialiler dicit, quii j"ectos, qui ad cjtis onus lasve
pervenire me-
dum Palrem se pulal defendere, Filio exislil ini- riierunl.
micus, iia factum est, ut Dei quasi defensor, aper- 9 Domine Dominus hosler,
tissimus Deo probarelur adversarius. Quain admirabile est nomen luutn in universa
4 Quoniam videbo cxlos \ luos X opera digilorum1 terra!
tuorum:
C Bejjeiit sancta Ecclesia congrue siquidem verr
Lunam el stellas quas *- tu \ fundasli
sum de laude Domini, quem in cajjite dixit, quia
G Yidebo coslos, id esl.librosevangelicos.Digitus s
sum alplta et omega, id est initium cl
Dei dicitur : divinas operationis effectus. Lunam,' ipse dixit, Ego
finis (Apoc.i).
Ecclesiam dicil; stellas, j*ustos bomines. Fundasii,'D
. ut inleliigamus omnia in prasdestinatione Dei fun- ORATIO EX PSAL.VTIU
dala Admirahile nomen tuum, dmnipoietis uomine,
5 Quid esl homo quod memor esejus, supplices exoramus, utqui.6mne.in creaturammundi,
Aul filius hominis quoniamvisilas eum? ad usus homiuis suhjccisti, nos ad ture sefviiiuis
ouTciumdignos digneris euicere. Per Dominunf no-
C Quid eslhoino, cum despectione pronuniian-
duni esl, id esl fragilis et caduci Adre sequax, qui in1 slrum, eid
veteri peccalo socia pravilate permisius esl. Hujuss PSALMUS IX.
memor Domiims esl, quando ei per suam niiseri- ARGUaENTUM PSAL.IX,. -
cordiam peccala dimiliit. Filium hominis : filiunii C Propheta lastum se dicit Domino psalliiuiaim,
virginis Marias dicil; A C quia visilavit nos, cor- quoniam confudit diaholum pauperumque sanguinein
pus buniiliiatis noslras assumendo, el ilaa peccaloo vindicat, et peccalores ciini antichristo dicens por-
veleri liberando, visilavilDei Filius, hominis filium;; iluros, judicii tempus velociter^advenire deprccaiur,
quando Dei Fiiius faclus est hominis filius. T ne ciijnslibet iniquitas ultra prasvaloat.
m ' EXPOSITIOPSALMORUM. . . 70
,-.._.
TT. In finempro occuhis filii. A 6. Inimici defeceruntframecein finem:
Psalmus David, Ei chilales-i-eorum \ deslruxisli.
G In finem, pro occultis filii David psalmus. Finis C lnimici genitivus casus esl, id est diaboli, cujus
iste signat illuni: non in quo deficilur, sed in quo frameam -defecisse teslaitir, quando viruis diaboli
crescitur, qui nobis iniiium est boni, finis est mali. in fineOmnipotentisjudicio deslruelur. Framea-He-
Pro occultis filii-: personam significat Salvaioris, braieus sermo, Laiine gladius.Civiiales,qjopuIosin-
cujus niysleria et judicia nobis sunl occulta. Totus fideles, quoruni pectora diabolusin hoc sreculopos-
bie psalmus, in pefsonaTiCcleslre peT prophetam ^sidehal;in-ultima-Chrisli-nianifeslatioiie dicit con-^^
eanilur. - viclos.
.1 ConfiteborH- tibi \ Domine,in lolo corde meo; 7 Periit memoria eorum cum sonitu :'
. Narrabo omnia mirabiliatua. El Domhmsin aiernum permanel.
C In toto corde conuleiur Deum, qui nullis cogi- C Cum sonilu dicit, id est cum clamore maximo,
lalioiiibus mundanis fluctuat, quod esl perfectorum. quod fieri solel, quando res prosperasgravissimo
Narrabo, etc. HAc si dixisset quanlum me docuisli, fine clauduntur, ut nec polestas eorum videalur re-
tantuni narrabo. Qui narral quanlum intelligil : manere,necnomen.-Et ecee decora nimisque apia
omnia mirabilia Dei narrai, quamvis in se plura B diversilas, quia prius dixit impios perire, nunc in
-sint. . aeternum Dominumpernianere dicit.
2.: LcElaborel exsullaboin te; 8 Paravit in judicio thronum suum, elipsejudicabit
Psallam nomini luo,Altissime. orbemterrm in wquitale :
G pius_,estenim exsultare quam lastari. Exsuliare Judicabit populosin juslilia.
•est aniuii et corporis nioiu majori jocundissima li- C Paravit, «cilicet Deus homo, ut qul hie in iiumi-
bertate gaudere, lrelari vero : animo dilatari in liiate judieatiis est, ibi in maj*esl"ate judicaiurus ad-
gaudio, lastilia enim quasi lalitia, id est mentis la- veniat. Et ipse ulique Dominus Chrislus judieabit.
liludo, in gaudio dicitur. Psallam, H opere com- Orhem terras sanctos viros debemus accipere. Isti
pleani. NomenPatris Filius est. Allissimus"ipse est judicandi sunt in asquitatequi audiluri sunt: Yenile,
Deus. - benedicti Patris mei (Matih: xxv); asquitasenim pro
- 5 In converlendoinimicummeumretrorsum : placidilateetleni judicio poni solet. Populos, pecca-
Infirmabunlur et peribunla facielua. tores dicit. Isli cum juslitia judicandi sunt, quibus
H. Inimicum dicit diabolum, eui Dominus dixil: dicelur : Ite in ignem asternum (Ibid.j.
rYade retro, Salana (JtfaH/i;-xv.i).Putant.enim qui- 9 Etfaclus est Dominusrefugiumpauperi:
dam, non Petro sed diaholo,.Petro suggerenti Do- C Adjutor in opportunilalibus,intribulatione.
ininum respondisse : Yade, retro, Satana, id est ad- CMagna cogitatiogaudiorum, ipsum hahere refu-
verearie, seu iniiiiice. Infirniabuntur. Ilic pluraliter gium quein et judicem. Pauper Dei esl ille, qui ter-
omnes satelliles diaboli comprehendit, qui prius j-ena despiciens,ccslestia desideral. Hlud adjulorium
fortes eranl propler peccala nostra, modo infirmi; diilcissimumesi, quod in opportunitate, id est neces-
nos autem in Deofortes. Peribunl anle faciem. Cid sitate prasslalur. In tribulatione, cum animus affli-
cst anle graiiam [al. faciem] Chrisli. clorum ad compunctioiiemavidius incitatur.
i Quoniamfecislijudicium meumel causammeam. 10 - El spercnt in le quinoverunl nomenluuni
Sedisti super thronum -r- qui \ judicas jusli- Quoniam non dereliquisli qucsrentes le, Do-
liam. mine.
H. Fecisli judiciuni meum, vox Ecclesicc. Ac si . CSperentin te, non in sasculi blandimenla respi-
dical: genles elegisti, Judasos reprobasti. Causam ciant, sed in luam promissionem confidant, qui ho-
meam, id est, causasli pro me contra adversarios, veriint nomen, id est qui njajcstalem tuamsanclis-
et vindicasii me, el fecisli causam meam bonara. sima devotione veneranlur. A Nomen enim esl Dei:
Thronum Grascum esl, Laline sedes, quia unusquis- Dominus, vel Est. Quod novit, qui libenler ei servit
que sedesDei est. C Hic prsesens tempus pro futuro qui vere est. Itleo neiiio speret in fransiioriis, prasler
dixii, judicas, quia judicaturus sit astjuilalem. fuil et eril nibil hahentibus. Nam quod in illis fuiu-
5 Increpasli gentes, H- el \ periit impius : rum esl, cum veneril fit staliin prasleritum, exspc-
Nomen eorum delesti in ceternum,et in sccculum cUilur ciim cupidilate, amillilur-cum dolore, non
-i-.sceculi\ teiietur cum cerlitudine. C Seqnilur causa cur spe-
H. Increpasti gcntes per aposlolos, quia idola ad- reiil in Deum, quia non palilur eos descrere quos .
orabant. El periit impius, qtiia ab impio per prasdi- videtad se confugere
cationem factus est pius. Nomen eorum delevit,id 11 Psallile Domino^-qui\ habilal *-in\,Sion:
est nomen impielalis. C In sasculumsasculi, futu- Annuntiate inler genlesstudia ejus.
rum regnum signat, quod nulla astale nullo lempore H Psallile Domino, id esl prasdicale Dominum,
finietur, esl enim sasculum asternum post islud mu- et opeie implete qnod prredicalis. Sion speculatio
lahile sasculum; quod esl sceculum, id est sequens dicitur, id est Ecclesia, in qua hahitat Chrislus.
aslernitas istius sasculi, id esl,. istoTinito aliud iri- Annunliatc. Yox Proplielre admonel prredicatOres
cipit. .. prrcdicaresiudia ejtis, id esl mnndata Cbrisii.
71 S. BRUNONiSHERBIPOLENSISEPISCOPl _ 7-2
12 .Quoniam rcquirens sanguinem eorum recor- A sive a sinistris scu a oexteris j*udicioDei erit segre-
dalus est: gaium. Comprehensus est peccator operibus suis,
Non est oblilus clamorem pauperum. cum secundum qualilatem operis sui dignam reci-
C Quia superius dixii, prasdicate genlibus; ne pil ultionem.
quis pularet. inulium esse sanguinem niarfyrum, 18 Convertanlur peccatores in infermtm
tiixit requirens sangtiinem, ut vindicta terreret Omnes genles qum obliviscuntur Deum -
perseculores, el martyres promissio mulcerel. Non C Converlaiilur peccatores, dicit, id est abhujus
esloblitus dicil, ne pulent obiivis.ciDeum (propier niundi dolcctatioiie tollantur, ne diutius possint in
longinquitatem futuri judicii) retribuerc bona pau- sua voluptaie gaudere. Infernus autem dictus est ab
peribus Chrisli. eo quas illic animcejugiUr iiueranuir, aa quem sine
13 Miserere mei, Domine : dubio perventuri sunt, qui Domini prascepla con-
Vide humilitaiem meam de inimicis meis. temnunt. Ohlivisci Dominum est involvi errorihus
G PoslulatsibiPropbcta sicsubveniri, utvideatnr superslilionum et casno voluplatis, nam e coiilrario
a rege Cbrisio, quia ejus conspecuis auxilium est. illius memores sunt qui talia non requirunt.
Supplicai iierum inlelligi a Domine suam humilila- . 19 Quoniam non in finem oblivioeril pauperis :
tem desuperbiaperseculorum,-quia lanlum Yidenlur B 1'alientia pauperum non peribil in finem.
extolli.persecutores, quanlum humiliantur niarlyres. C JNonenim oblivio erit pauperis, quando venerit
14 Qui exallas me de porlis mortis : Doniinus in finesreculijudicareinundum, dicit etiam
Vt annunliem omnes laudaliones tuas in porlis non perire palieuliam quce fideles coronal. Nam si
filim Sion. . deesl homini palieniia, anima ejus non.est perfecla»
. C Porta vero mortis est diabolus vcl vitia illeee- In finein. H Quia si differtur auxilium a sanctis,
bi'osa, per quceinlroitur ad rcteriiam morteni. Exal- tanien nOiiauferlurnisi veiiit
tas me, id est longe facis a talibus. Liberatus ex. 1 20 Exsurge, Domine, non confortelur Itomo-:
;illis portis niorlis, pollicetur se pronuniiatuium Judicenlur genles in conspeclutuo. .-.',.
laiides Domini in portis Sion, id est in tolo orbe G Prospexit Projjheta adventum Anlichrisli et
sancta. Dei Ecelesice. A Portce enim Ecclesias sicut proclamavit.-Exsurge, Domine , non confortetur,
-sunt apbsloii, ita oninia opiiina sludia, per'quce id est non prcevaleai boiiio pessimus scilicet Anli-
;yehitur ad visionem pacis in Ecclesia. H. Porice christL >,cujus nequitiam noii valet sustinere bumana
eliam mortis.basrelici,. el omnis tiiala cloctrina. conditio. Gentes etiam petit judicari celerrimoad-
Portce; Sion,.id est Ecclesire boni prasdicalofes et Yentu, quce cum ipsd Anticbrislo scelera magua
sancla doclriiia. . * " faclurce sunt.
13 Exsultabo in salulari luo : 21 Consliiue, Domine, legislalorem super eos :

Infixce sunigentesjn-inleritu quemfecerv.nl. Ut scianl gentesquam hominessunt. Diapsalma :
C Merito ergo se dic.it Prophela in ipso gaudere, C Legislalorem, liic Anlichristum dicit, ut talis
-id est in Christo, ubi gaudii nullus est fiiiis. Infixas princeps deiur peccatoribus, non qui eos regat sed
eiiim gentes dicit, quce timore Domini uon teneii- cum ipsis simul depereat. II Sciant, cum damnatce
tur, id esl qnasi quibusdam clavis peccatorum iiga- fuerinl gentes, elc, quoniam spem suani i.nliominein
tas, ut non valeanl se excutere, quod uon iiuprobe posuerunt et non in Deum. C Tamen legislaior ve-
ad Judceos perlinere dicimns; ul ila sint malis suis rissimus solus Deus, AntichrisTusverd male el false
affixi Judasi perfidi, sicut in cruce clavis Dominum legislator erit.
infigere decreveruni: poenaeiiarii cuique sua csiini- 22' Vt quid, Domine, recessisti longe ?
cpiitas. . Despicis in opporiunitalibus, in tribulatione ?
16 In laqueo isto quem absconderunl : C Non Cessit longe Ghristus, quia ubique lotus
Comprehensus est pes eorum. est, sed quasi recessisse credilur cum subveiiii-elar-
C Laqueum vero occultaverunt quanlum polue- n daverit: Despici enim nos credimus si vel minimo
runt, et lamen Clirisium nil celare valueruni. Com- lempore ab auxilio Dei differamur, boc dixit Pro-
prebehsos illos dicimus qtios captio nodosa con- pheta pr-o anxietale gementium. Sed ille tunc niagis
slringit, sic fuil pes eorum, ia cst gressus aninii, et prceslat, cum niagnce.paiienlire nobis solatia mini-
uesiderium pravtim, quod eos ambulare fecil ad Stral.
vitia. A Laqueus quippe occullus dolosa cogilaiio; 25 Dnm superbii impius. Incendilur pauper :
pes animce amor, qui, si pravus est, diciiur cupidU Comprehendnntiirin consiliisquibus cogitant.
ias; si rectus, charitas. Eo movetur anima quasi G Superbit impius. Cum facla sucemalignre volun-
ad locuni quo tendit, id esl delectaiionem honam taiis superbus exjileverit, lunc niagis incendilur
vel malam. pauper calholicus ad studitim virlulis, quia, dum
17 Cognoscel Dominus judicia faciens : vitieiit pcccatorem nimis exaltaium, facile novil ca~
In operibus tnanuum suarum comprehemusest suruin, sed isli impii comprehendunlur debitis pcenis
peccator. puhiendi. k Yel, in consiliis cogitatioiium malarum,
Caniicum diapsalmalis. quibus cogitanl coniprehendere sanctos ad aflligen-
_ C Cognoscetur Dominus, quando bumanum genus duni.El cur superhiat ipius subdil, quoniamlaudaluf,
73 EXPOSlTiO PSALMORUM, 7-i
tstc. El lirce est magna ira Dei in impiuui, ut desit A 50 Sedet in insidiis cnm divitibus in occullis :
correo.lio el assil adulalio, adulautium cnim lingure Ut inlerficiat innoceniem.
alliganl animas in peccalis. C Cum dicit, sedet in insidiis, actus Anlichristi
24 Qv.oniam tauduiurpeccalor in desidcriis animce comparavit consueludiiii latrouum, tjui se occul-
-suca : taiilut inlcrficianl iiinoeeiilcs. Divitcs hic iu mniu
et iniquus benediciiur nccipiuniur, sicut pauperes-in bono. A Diviics enim
25 Exacerbabil Dominnm peccalor : srcculi dicii, quos diiahii ui eorum gioria aiios dcci-
Secuncium mnllilu-dinemirce sucvnon qucerei. p_i_a"i.C fiiierficere iiinoceuteni cst de_religioso fn- .
C Malus enini, dum ab alio peccalore lauclatur, cere sacrilegnm, cjusque aiiimam perpetua iuorlo
oxiolliiur in desiderio Iaudis, nec de correclione co- (iamnarc.
glial, cui laudator blnndiens invenilur. Sequiiur oi Oculi ejus in pauperem respiciunl :
^rgiimentiim ejus iniquitniis, ul ille beneuicatur qui Insidiaiur in abscondiio quasi leo in spciunca
male potius agere cognoscilur, dcccplus adulanliuni sua.
fnlsiiate. C Exacerbuhit Doniinumpeccntoi', i.desl nd C Cum dicit oculos ejns in panperem , scilicet
iracundiani concitahil sua indicibili superbia, quod spiriui respicerc, scicndum qnod non rcspicil ut
proprie de Aniichristo dattir inlelligi, qui irritnt B jjroficint illi pnuperi, sed ideo iniemiit ut occidai.
Dominum, quando se sun fnllncia non soium H Leoncni Aiuichristum iiomin.it, diabolus quoque
"terrenum regem sedetiam rerum omniimi prcedicu- e.l leo et riraco diciitir. Leo quando aperte persequi-
bil Deum, scd hoc ei eril ad ruinam, idco, ut falsus tur, draco quando occuite nocet. C Quod ait, UE
Deus, flainniis diguis punielur. Non rcquirel Deutw leo, ad vim perliiiet; seil quod addii, in cubili suo,
Aiiiichrislus, ul sua peccata crudelia diiniltantur, ad dolos perlincl suos, quihus laccraturus estChri-
quia in conspcctu suo non liabel Deu-m; ideo subdi- slianos.
lur, non csl, etc. 52 Insidiaiur ul rapial paupcrcm :
26 Non esl Deus in conspeclu ejus : Rapcre nauperem dum allrahit cum.
Inquinaiai suntvim illius in omni tempore. C Iteraiio insidiai-iun niminm callidiintcm hoslis
C 0 quam profunda ccccilas, Dcum ante oculos ostendit. Rnpcre pnuperem subitum periciilum nni-
non hnbere. De Aniicbrislo dicii, omncs scmilas ejus mas sign-ificnt. Dum atlrahit eum, id esl, dtini illum
essepollutas, id est cogitaiiones et facta sordidn; molilura veritale reducere, el ad venerationcm sui
nocesse ciiiin est ul sinl contnminnin qucc pestiferi noiiiinis molilur adducere.
ducatu diuholi sordidaiuur 53 In laqueo suo humiliahil eutn :
' C Inclinabil se tl eadet cum dominatus fuerit pau->
27 Auferuniur judicia lua a facie ejus :
Otnnium inimicorum suorvm dominabilur. pertniu
C Auferunlur judicia Dei a corde impii, quando C Laqucns significal dolum, quo corda simpli-
videt tardius venire quod celeritcr niertierit susti- cium capiiintiir. llumiiiabit autem, quiiiulo de vera
nere. Iloe -illi quoque augel inleritum, quod dicitur religione cadimlex suasionc diaboli, qui ad insanam
lenere principaluni iiiimicoriim suoruni, qua gloria- doctrinam perducuntur. Incliiiabil se tyraiinus, cum
tione ad scclcra pronior erit :.cum nullum sibi aniinum suum remiscrii in aliquod oiium cessando
obviam ire cognoverit. a tanla persecuiione, nimia acquisitione perdiio-
28 . Dixil cnim in corde suo : rum salialus. Post pccnas affliclionesque jusloriim,
Non movebor a generalione in gencrationetn sine cadet iiequissjmus cum suis saqiiaciluis de sna prre-
malo. siiniptione, quahdo illi supervcuerit repentinus in-
C Dicit Antichristus, JNonmovehor, itlesl nnllam leriltis; finem enim sreculi infolix nescit, quoninm
genlem iiitaclam relinquo, sed pergam de gcnle in eum in sna poteslnic Domiiius consliluiu II Ideo
genlem vindicandus. Aclus vero suos osiendit nno cinn se spernbit arihue. longe viclurum, rcpentinns
verbo, qunndo se dicil sinc malo niliil esse faclu- ei superveniet interitus.
riim. 51 Dixil eniin in corde suo : Oblituss est Deus :
29 Cujus malediclionc os plcnum csi ct amarilu= Aveiiil faciem suam ne videat in finem.
dine et dolo : CNimis stulta cogilntio , puinns Domintun fiJe-
Snb liugua cjv.s labor si dolor. les suos nolle rcspicere, pro quibiis pnssionem sus-
G Neqniiia ejus tluplici perversiialc describiiur. linuit, ciim proplcr ipsum docennlur oninia pos-
In orc quippe habebit blasphemam malediclionem , iialin et adversa susiinere.
.cuin sefilium Dci lneniitur. Aniariluriinem, quando 5'a -r- Ex \ surge, Domine Deus.
conlrariiceniibus sihi pcennm monis indicit et ari Exalleiur maiius tua ; ne obliviscaris vau-
supplicia jubel pervenii-e. Labor, cum diversis cla- perum.
dibus afiligil iunoxius. Dolor, cum innriyres fncii. C Exsurge, Deus, hocesl, celeritcr veni; exnlte-
Hasc bnbetin orequcc loctitiirus est publice; hcccve- ttirmnmis tun, operutioneni judicii significal. Illud
ro liabet sub lingun quas cogitnt. Cogilat vcro lnbo- cnim Piopheln desiderabal venirc, un-.le Anlichri-
rcm el rioloictn, quia sine his consummari non po- sius ] cssel occiiuihere. Ne cbliviscaris, nunc fo-
lesl coroun mariyrii, gat, nc secundum voluni iyranni ohliviscatur pa*a»;
PATROI.. CXLIT. - 3 ..
V: S. BRUNONISHERMPOLENSIS EPISCOPI 7G
peruni iii fincrn srecuii, tibi reiributio esl futura ii. viriuicm snimi ardore liieiuis. II Aurein Dei. cle-
meriloruin. menliam divinam dicii.
30 Propter quid irrilavit rmpius Deurn? 42 Judicare pupiiio el humili:
Dixit cnim in corde suo : Non requirel. Lt non apponat uilra magnificare se hcnio sv.y.er
C liilerrogando cnim dicendum osl, propler quid ierram.
irrilavit impius Dcum. Resjiondendum , ideo quippe C Ecce auciorilate prophciica admonemur, pupil-
qnoniam Deuiii impius pnlabat non posse sua facia lum bumilem Deo-esse graiissimum. Cuiii jiupillus
j-equirere et jianperum injurius, qunsi circa carJi- huniiiis diciiur, justissimus apjirobatiir, ui non aji-
nes cosli Dcus nnibuiuns, nosira non considerarel, ponai ultra , hoc os!, II ui non eievftt Anlichrisius
sed invcniet inemorem in futuro, quem sneraba! seullra super elcctos Dei. quia C tunc omnia niala
oblilum. finicnda suni, ciim suctor lnortis cum sun plebe ciam-
o7 Vicles (juoniam iu laborcm el dolorem consi- iiabitur. Hasc sunt occulta Fiiii, qure psalnii hujus
deras litulus canil.
Ut iradas cos in manns iuas. or.ATior.x rSAL.ix.
C Prophcta loquiiur nd Deum : Vides qtioniam Coufessioni nostrcc piam aurcm, Deus clemens,
libi nullus illudal; consideras cniin laboreni et do- !3 aperi, qui speranies in ic nunqunm consuevisii de-
lorcm, queni ilic perfidus sub lingna babuil, id ost rclinquere, ui exallali de porlis niortis perpelure,
in cogitaiionc sua revolvil. Ut tradas cum, id est possimus saivi tentatoris occultas insidias oflhgere.
• Per Doiiiiuum nosiruni.
.judicio tradiliis non evadet, sed digna faclis rcci
.jiioi, ciiin sstcrna clamnatione lorquebilur. PSALMUSX.
58 Tibi dereliclus csl yanper : JLIIGUJIENTUMPSAL.X.
Orphano tv. cris adjulor. C I)e lirercticls Prophela dicit, qui nituniur cafho-
C Cum dicit, tibi dcreiicius est pauper, ostendit licos iu suam converlcre pravilulem, Domiiri illis
quoniaiii qui Domino dcrelinquilur, nulia ulilitate judiciuni coniiiiiiians, et quid in illa lelributione de-
frnudnlur, hoc est enim pio principi dimitii, quod beani sustincrc.
'bonis omnibus tradi. Pnuper enim dictus a paulo TT. Jn finem -i- Psalmus \ David..
iarc. Piipilluiii vero dicit non cujus geniior carnalis C Sciendum est hunc psalmum probatum csse ad
"occubuil, sed cui pater sepullus est, id est inundus hasreticos deslruendos.
queni lion auinvil. Tu cris ndjulor dicit, ut ciim car- 1 In Dominoconfido:
nalitcr aifligi videas, eos iicn dubilcs csse liberandos. ^_ Quomodo diciiis animce mew : Transmigru\ in
59 Contere bracHtumpcccoioris el maligni: monlemsicul passer ?
Quarelur peccaium illius cl non invenietur. II In Domino confido. Yo.x Ecclesireconlra liccre-
C Iledit neqnilia Aniichrisli anle oculos Prophetce ticos. C Ac si dixisset, Dum ego suni in religionis
ot roga.i ; Coiilerebracliium ejus, id est ad niliiluni fixo cacumine conslilulus, quomodo suadelis me:
S'edige poientiam, qua male ulebantur peccatores, Traiismigra in montem , id esl ad hccreticam pravi-
quia iiisigniter impia faciebant. Malignus, quia ini- laleui, inenlienlesesse Christum ibi, ubi veritnsesse
cjiius suasor erit, ut quos ierrore non potcslpervcr- nulla probntur? Mons signifieal elevalam superbiam
•tere , saliem per nbxia prcemin conelur dedinnrc. nieniis, qua sola hceresis incurrilur, dum liasretici
il Quceriiur peccnlum iilius ncc invcnietur, hoc esl htiinilibus consenlire nolentes, super Ecclesiam sc
ad emendaiionein non est dignus venire. C Addidit, erigcre conantur. Passer brereiicum signai,qui ad
iiee inveiiielur, quia dubium non esi perire scele- jieiiuissimas prcedicaiiones inconslantis aninii le.vi-
stam polestalem, cujus auctor cst damnnndiis.A Ut tate transfei lur. Instabilis enim avispasser, et nlii
sic inveniatur peccalum et peccator ad damnatio- in foraminibus parietum, alii in roscidis vallibus,
ncm, qure non inveniuntur ad emcndalionem. lioniinlli in squalidis nioniibus babiianl.
.40 Domintis regnabil in cvternumel in sojctdum+ I i 2 Quoniam ecce pcccaloresinteiiderunl arcum : pa-
sa-culi \ raverunl sagiltas suas in pharelra :
Peribiiis cjenlescleicrra illius. Ut sagittcnt in obscuro reclos corde.
C Inicrfecto Aniicbrisio, redil Propheta nd orclc- . H Quoniani ccce peccalores, id csl hasrdiei, in-
ncm fuliirv.runi rerum, ubijam securitas sanctorum leuderuiu arcnni, id est ora illorum contrn Ecclcsiani.
et regimm relernum Chrisio Deo est, Genies, pec- Iutenderunt arcum, id est polenliam verhositaiis
CiUorosel impios tiicii, qui feraliter vivunl. De lerra siice. C Paravcrunisagilias, id esl verba vcncsnosa.I;i
illius, regiium signai Salvaloris , quo soli heali per- pliareira, id cst in corde. 11ui sagitteut, cic, idesi,
fruuiilur. cum viderinl in Ecclesin o.bscuralosimperitia vol
Ai Desiderium pav.perv.mcxaudivit Dominus: siinplices, laqueis dolosis vel occuliis illiciant.
Praparationem cordis coruni audivil auris tua. C Rccti corde suut dicli, qui nuHa iniqna perstia-
. ii Dcsiderium pauperum , dicil voltintatein Eccle- sione decipi potcrunt, vel in obscuro, id esi ohscuns
.sias, ui ei iribuerei regna coalornm. C Et prrcpara- ei nmbiguis sentciuiis corum, vcl cum persccutio-
.liouem cc-rdis, id esl coiicupiscentiam, quce oslc-nriit r.ibus tetris perturbaUir Ecclcsia. Quanuo liuior-ci
77 :'XPOSiTSO PSALMORUM. 7,_
peficuii cnvnntis honiiucs creJuriuii' fa-cilinsiiuiua- .-'
\ CUIT:OI:X JS.U.M.x. . .
-inri. Dirige oetilos [iiolatis ui;o stmer iiiimilem paupcr-.
5 Quoniam qucc pcrfecisli ciesiruxerun!: iniis nostras personam, omuijjolens Doiiiine, el cir-
Juslus -z- av.i.cin\ quid fccil? cnmda nos fidoi armis, tii nb iiiifjuitaium sng'::ii?
C Dieit ideni Proplicta desiruxisse hrerelicos legem cruii, valeainus ssquitateni ei-jnstiiinm .cusio.iire.
Dei otim iiuerpreintionibus faisis, couverlcnles in •Per Bomiiiuni.
iiecem qure-a Domino propiieiaia sunt ad saluieii!. PSALMUS XI.
'Subjungitur defciisio Domin! Chrisli : Jtistus qnid Ar.GUMEXTUSI PSAL.X!,
fecii? H Iioc esi, Chrisius munduni reuemit. C Yei, C Saivuiu sc Projjheta a inundi isiius neiTcrsilnift
si Scripturas subvertere volunt, qult! fccil eis fieri petit, quoninm ciolosi atque superbi, poler.tiniu
juslus, quod etiam illum jjcrsequuntur? Dei sceleratis oblocutionihus Ebuegnb.ini; promis-
i Dominus in lew.plotancto suo : sionemque Palris per Filitim dicens fnciendam, clo-
Domiiuii in cceioscdes ejus. <j;iia Domini sub brevitale eoilnuriui.
C Tcmphiui onim Dei saueUius esl, qucri csiis vos In finem pro oc.ava dic. Psaimus David.
(I Cor. ui), ut sciat htcreticus se posse n Deo ciis- C In fmein pro oclava die, utin soxto jisaimo jaiu
tverdi, a quo noscuuturcorda recie crorieniiuin pos- T1 dicluniesl, ad ccternnui pcninel requiem, peiit iintji;e
sirieri. Ccciuni enim sanctos viros- significat, cjuos Prophela iniquitnteiii niuncii deslrui, ut nd illaiu
riivinitas insidere dignalur. Terrcre igiiur hccreticos veriiatem fulurce promissionis debc;ii pervenire.
a seduclionc bonorum jier Domini judicium uililur ', Salvum-i- Ki.g_._Hc.,.[Jomine., guoniam dejecit
Propheia, ul si jusios seducerc non liment, saiteni s:;ncius.:
euni qui in iustis est et iiabilat timennt. Quoniam diininuicc\ tunt xerilales a filiis -ho-
.') Gculi cjus -i- in paupercin \ respiciuid ... minuin.
Palpebrivcjus inlerroganl fiiios hominum. C Saivum mc fuc, es;clamitl ad Domiiium Pro-
il Oculi Domini, id esl nspeeius et clenientia Di- piieia, peiit se salvuin fieri ab iilo a quo vuraui
Tinitntis pnuperem populum Chrisiiajium respic.il nd medicinam uovcrat invenire, ciicenssuncinni dcesse;
ndjuvanduin. C Pnlpebras, dicire a palpiianclo,signant aliter euim sauclus oeficere ncii poicrnt nisi fuissei
;sublilil;Uemdivini judicii acjudicia Dei occulta, in inter homines veriias imiuinula. Ycriimcum dicit
quihus nos interrcgal, id csl -coguoscil quid iiaiicat diminutas, evidentcr ostendii depravata Dci nnincra
iiiaisqtiisque. cx culuis hoiniiiunj, et coilnta beneiicia propria
& Bominv.sinicrrogal jualvm ei impium : perversiiaie maculnia. Dicit vero veriunes, de veii-
Qui av.lem diiigit isiquiiaicm odii animam *j intibus liomiiium loqucns , una esi Dci veiitns , qua
sumn. illuslraniui' aniincs sanctas.
H Dominus inlcrrogai, id cst cognoscil ot probai 2 Vana locnii suni v.uusquisqueadproximumsuum;
;_uslum et impium. C Hcc ideo dicilur, ul tinus- Labia cioiosaiu corde cl corde -*-loculi sunt \ .
-quisque circuiuspicial conscicntiam suam, de q;;a C Ynnu faisn signiltcnl, quanrio contra Dominum
uovil sohim Detiui ferre juriiciuni. Non ejiiin jus:us lcsiimonia f;;!sn qucerebani, lunc iuiniiuutcc sunt
-o.stqueni liomincs dicunl, sed (jiieni Deus probat veritales. Proximos dicil, ncn tam cognai.ione.gene-
jusium. Quid esl diligere iniquitaiem, nisi diaboluni ris quam jiarticipaiione sceieris soeiuios. in corde
stsqui? scuieiipsuni persequUur qui tiinbohim sequi- ct corde, quoiies vchimus doiosos osteii;!er.c, du-
lur, dum iilns scmitas vuli irc, quro ad fugicnda plicia eorum corda declaramus , quando simjilices,
ioea poenaruni pcrducui.-i. unum cor i;i cis csse lestamjr. Lociiti sunt, ut sub-
.7 I'luil super pcccaioreslaqueos : nudins liirila.
Jgnis ):( el \ sv.lphur )i- el \ syiriius proceUu- 5 Dispcrdal Dominus universa labia doiosa :
runt, pars calicis corum. JJnauam magniloquam.
CPluil, scilicel verba prasdicaiionis,quaspiis imbrcs C Disperdat clicilur contra Judusos , ut passiiu
sunt, perfidis autem laquei igniii. Ignis eliam est, pereant, qui se in una pravilaie coHcgeranl. Lingun
cnm cosflainmca cura consumit cupiditalis. H Sul- magtiiloqua est qure sibi aliquid inagnre potcstatis
plmr, pylredo peccatorum. C spiritus procellarum, assuinil, cl , ne hic in bono linguani mngniloquaiii
(luni se confuiidunt mcnle tuniuiluosa, pars calicis acccpisscs, prasdixit lahia dolosn. Considera vcro
corum, iri est mensura, qucepollutisactibus ebrian- pietslem dicenliS;, quod non bominibiis-(qiiia aliqui
iur. H Yel, iguis, cupiditas, sulphur, peccatoruni convertcndi eraut) sed ipsis vitiis nialedicil.
jmtredo, spirilus procellarum, pcena colcrnn; el i Qui dixeruul : Linguam noslram magnifica-
cpios ignis cxurii, lempesias exnnimni. bimus :
8 ."Quonittmjnslus Dominusel juslilias dilexil : Labia nostra a nobis sunl : Quis nostcr Domi-
-Equitalem vidil vullvs cjus. JIIISesi ?
€ Jiistum dicit Dominum amare jiislilinm , quia C lllos exponit, qui in prosperis rebus se jnctnii i
nescil alics respicere, nisi qui nortint custodire tes, gloriam sunm exalinrc prrnsunmni, et sibi ipsis
justitiain. requiuuem illam, seilicel quam ipse pron.i. fiopulanl non a Doo acecpisse. Istud quis noslcf
iii.is conceriil. Yulttis Dei propiliation.em significat. Doniinus esi, sacilegf-ruui vo;-!sasuiit con;r,:ii;^:!-,
7.S.; S. RRUNONIS HERBIPOLENSIS EPISCOPI m
tium vero Deo, el stiperborum. A Hypocriiarum cl A. PSALMUSXII.
et
philosophoruni , qui ingenio el sludio scientias AltGUMENTUM PSAL.XII.
«loquenliam acqiiisiias ex seipsis liabere putanl, C Respiciens Propheta inuiidum idololatricc man-
coiitemnenles non babentes eas, ideo subdit: cipalum, creduliiatem suani adyenlu sanclce Incar-
5' Propler miseriam inopum et gcmitum pau- nationisposcit expleri, ut yel sic confusa gentiliias
perum: suum posset agnoscere Creatorcm.
JSunc exsurgam, dicit Dominus. TT. //; firiempsaimus David.
C Exsurgam , dicit Prophcta in personam Palris C In finem : bic tempus significat incarnationis
deFilio; exsurgam, id esl,' apparebo el manifostaboi Chrisli. C Totus hic psalmus de cbaritate loqtiiiur
in Filio, II ut eos qui in miseria sunt in mundo Cliristi; plcnus Propbela Domini charilale, confi-
redimat. • denter dicit diiTerri sc diutius ab exspeclatione sua
6 Ponam in salutari : ct advenlu illius, cjuem licel fnma fide crederel csse
Fiducialiler -f- agam \ in eo: venturum , lamen de cjus lardilate conqiieritur.
.II Ponam in saluiari (vox Patris), id esl salutem et Cujus adliuc speraium advcntum cilius nou mere-
consolaiionem pauperum, forte gentium in Filio ; batur cernere, quoniam omni desideranti valde mo-
R
qr.i est lcclilia conlra gemiium. Fiducialiier agam lesta dilatio est. .,
in eo, C id est in Filio, quia potestas Palris ; fiducia 1 Usquequo, Domine, obliviscerismein finem ?
estFilii, cujus volunlali nullus valel obviare, quia Usquequo averlis faciem tuam a me?
: . • • G Usquequo cum dicit, apjjarilionem postnlal Chri-
cloquia, elc.
7 Eloquia Domini, eloquia easta ; araentum igne sti, quam in spiritu videbat; usquequo, id esl, quo-
,_.' examinalum : . •: usque , quandiu non liberas. II Polest vero cum
Probalum terrm : purgatum septuplum. Projjheta qtiilibct pasTiilens sub peccaiis gemens
Hic eloquia Doinini laudanliir (qua3 nullo nien- dicere : Usquequo, elc, pcrsequiintur cnim dasmo-
•dacio, nulla adulterina falsilate fuscantur) cum di- hes et mali homines gravissime yere pasnilentes et
isit, cloquia casta. Superius vero sermo bumanus Chrisii niandaia servare eiipienles. C In finem, id
'argurtur, cutn dicit, vana loculi sunl. Argentum est usque ad Chrisli adventum.
•lerrre'.., igne examinalum solcf essc piirissiinum , 2 Quandiu ponani consilia in anima mea,
fliiando frequeiiti fucrit decoctione muridatuni ; sic • doiorem in corde meo perdiem ?
"eloquia Domini pura, pulchra el rara. Purgaluin vel C Cum dicit quandiii, exprimitur hic maximus
examinalum, conlra illud ponilur, quod de peccato- ardor exspectaniis adventuoi Dei. II Ac si dieal: Pa-
tiljusaii.iabiadolosain^corde^eic. Septupluin.sepii- lior istam angusliam qupusqueie videam, sicul pro-
fqrinem Spiriliim significat, idesl, liworein Doinini, misisti veiiire. A'Dici.l vero consilia, id est cogila-
pietatem, scieniiam, Tortitudinem, consilium, inlel- iioiies ct traclatus, quoniodo et quando a servifuto
ligeniiam, sapienliam. A Perrqilce divinuni eloquium peccafi el diaboli liberari possit jier advenlum Sal-
^piendet, dum verhi DeiprccdieaTores el secuiidum valoris, et quia spes salulis proiraliilur, crcscit de-
; siderium in dolorem. C Per diem,id est
'eioquia ejus vivenles his cliarismalibus refulgent. ' per singu-
;
"S.-.Ttt, Dominf, sefvabisnos?- los dies ille amor lui advenlus, versus est in dolo-
Et cusiddies hos d geneialione hac 5« mtcrnum. rem mentis quo tardaveris.
";. H."Tu,"Domine, servabis hos iii rcternuiri (Eccle- 5 Vsquequocxaltabitur inimicus meus super me ?
sia rogai),;id:'cslin?fide servabis." Et custddies ab Respice et exaudi me, Doniine Deusmeus. .-
Ticcreiicis vel.Judccis.-siveTpeccaiorihus,sivca dia- G Ininiicum, diaholum dicit, qui dicilur exalialus
leclicisel philosopliis islius mundi in astenium. C ante adveiitum Doniini, cum gaudebat de iiumaiia
llic coriserval iie pereamus, ibi lrctificat in asternum capiivitate. Super. me, idest. sujier credul.latein
::et coronat. nieam. Exaudi me, noii sibi lanUim subveiiire petit
9 In circuiiuiinpii ambulanf: y. sed univisrsis fidclibus. Respice, ad illud referen-
Secundmn alliludinem tuam mutliplicasti ftlios duni; usquequo averlis faciein tuam a me. Exaudi
; vero, adillud qiiod dicil in capite psalmi: usquequo
; liomimtnu ..'..
C In circiiilu impios ambulare, esl lorluOsjs mo- oblivisccrisine in finem.
ribus vivefe, qiii nunquain feclam viani' ambidani, i Ulumina oculosmeos ne unquam obdormiam in
•'"•'' morle :'•
Cluislo derelicio, qui esl vera via. Secunduiii alii-
hon" secunduiii liieritUm hdiiiinis ' • Xequaiidodicat inimkus meiis : Prmvalui adr
tudinenV luam , ' ''
seii secuiidum poteiitiam divihas' vblunlatis ihuilipli- •--; •'':'i)ersus:eum. , .~ .
catur Ecclesia, hoc est de pietate et. niiseVicordia C Diim pelifiliuminari oculos, cordis bculos di-
ejus, percipieiis iii felribiitione Christi pi-omissri. cil, qui obdorniiuul in morte, quanilo, fidei lumirie
'
V -,..... OTtATlO E X PSAL.XI. sepuito, carnali dclccialione liauduniur; ipse est
llisercrc fragililatis noslrcc.'saiictissime Paler, •'enim sonnius, cleqnoiasiaiur iniinicus. Inimieiim,
el coneede: nobis eloquia lua,'' piudico corde coiiti- ./diaboluin 'dicil-el angeios ojus, quoriim consuetudo
nere,- ul possimus niuitiloqiiam' dolositatem insa- 'esi iiisiiliare'diirii capiunt, ct gaudere dum dece-
liJenUumdecliriare. Pei'JJominu'iri nosiriim. pio.s a se^cogiioverini.possideri.
81 EXPOSITIOPSALMORUM. ' '< SS,
5 fjiii. iiibulanl mcexsuUabuntsi motus fuero ; ! maculati, in poenampeccati etiam Deo abominahilea
A
. ego autetn inmisericordiaiup. speravi. facti suiu. '-'--,•
C ExsuliabuiU si molus fuero, id esl si a te fuero 3 Dominusde cceloprospexitsuper filios.hominumi.
uivisus per iiicredulilaiem vel peccalum ; inimici XJtvideat si est inlelligens,jut requirens D.euin^
efiiciiiiitiii'Iteli. In tua misericordia dicil, quia qui C Prospexit Doniinus,scilicel utnohismitleretuni-
aliunde suatn spem nonit nisi in Deum, sua fities genilum Fiiium surim. Super friios,id esiiiumanuiu
vacua esl. 0 virtus fidei ei firmilas magna credenlis geims. H Ul videre sanclos suos facial, per quos
in eum crederts a qiJcTprocerio^scilposstssalvaril fespicii, etirirquibus habitat, si sit sajiiens. G^Qui^
6 Exsullabil cor meum in salulari tuo : Deum niente inlel.Iigat.esse vefum Deum et liuini-
CanlaboDominoqui -j- bona\ tribuil mihi:*- et nem, ei requirat operatione Deum, sequendo nian-
Psallam nominipomini allissimi \ . dala ejiis, ut ab ojus voluntate hon discrepct. Setl
C Interior homo sahiiare Dei eonspexeral, quem quidviderinl sancii Dei.perquos Deus videre dici- '
cernere cupiebat carnalihus oculis. Cantabo, seilicct Hir, subtlit, onines declinaveruiil, ctc.
corde ubi nimia laslitia complehatur. Psallam operi- -4 Omnes declinaverunt, simul .imttiles facti suni:.
bus bonis, quod maximc Divinitas qucerit. Non est qui faciat bonutn. Non esl usque ad
ORATIO IiX PSAL.XII.. ]
B unitm.
Ke avertas faciem luam a nohis, omnipolensDeus, G Hic dicit omnes, id est loium, et significat
ne inimici noslri exallentur adversus nos; sed iia paiiem. Declinaverunl, scilicet a gralia Dei, el facli
cor nostrum salutaris tui exsultatione perfunde, sunl inuiiles sibi et aliis. Tanli enim et.lot de Jiidccis
ut facias somntim secundcemortis evadeie. Per Do- impii ftierunl, ul pene omnes pcrfidi esse ac perisse
Biiriiimnosirum. ; putareniur. A Similiter dc geiilibus, ohihes igiiuu
PSALMUSXIII. non intelligunt nec fequirunl, sed declinaverunt
-r ABGUME.NTUM PSAL.XIII. tam Juclceiquam geniiles.
C Ecclesia Judasos increpans qui viso Domino 5 -j- Seputcruinpalens est gullureorum \ . *Lin~
minime crediderunt, inani eos trcpidalione dicit guissuis doloseagebanl _ .
confundi qui fruciuosum limoreni Domini cqgno- -5- Venenumaspidum sub labiis eorum .
scere noluerunl, eorum in fine sreculi conversioriein C Herito ergosepulcrum dicluni est giillur eoruni:-
priedicens. qui pestiferos sermones proferehaiu, sicut sepul»
TT.Infinem-i-Psalmus\David.' crum felidos odores exhalat. Linguis suis dolose
C Finis Clirislum significat, ideo frequcnter re- agebanl, quibus mortifera verba loquehantur. Aspi-
pelilur, utsemperad Oninipoleniem audienlis ani-' C dum immane geiius esl serpenliuin, quod naturali
mus erigaiur. C rsalmus iste, Judasorum vesaniam obstinalione verba incantanlium perhibetur non ad-
vehemenli increpationecasligal, asper inveciionibuS. mittere, necavoto suo potest removeri, ei quoil
terribiiis profanis, amarus incredulis, ut hcce in- non valet ullo carmine niiligari, sicut alia genera
cicpatio nierito detur Ecclcsice. serpeniina; quod significat surdilalem moiiiferam
1 Dixit insipiens in corde suo : . Judasorum.Yenenumdicium est quod per venas cur-
Non est Deus. rat; sic el vola, maliguorum occulta cogitaiione
C Videns populis Judceorum Cbristum hiimiliter grassantuiv ,
venisse dixit: Non est Deus, nec intellexit ipsuin C -i-Qaorumosmatedklione et amqritudineplenum
csse qui a prophelis prcedictus est. El ideo Insuper esl '~:- .....;
gravius est, quia dixerunl hoc non in lahiis, sed in -s- Velocespedes eoruni ad :effundendnm san-.
corde, tit nialo volo pejor increduliias jungerelur. guinem *-, •
A Vel insipiens etiam genlilis dicitur, Deum non - C. Quorumos, id est Judceorum,quando pro bonis,
esse putans, qui corruptus est menle, lignum sibi admoniiionibus blasphemabant Christum. Amari-
Deum faciens.. tudine, cura de nece ejus tractabaut. Pedes, con-
2 Corrupti sttr.t et abomiitabilesfacli sunl instu- " silii progressus appellal, quibus de incepto niove-
diis -j- suis '_ mur ad exilus rerum. Cum dicit, veloces, dufuisse
Non est qui facial bonum-z-non est itsque ad illis ostenditconsilia moderationis. Ad effundendum
uhum \ . " ' •. -
sanguinem, itl est Domini SalvaloHs et suorum, ut
H Si enim tioliliam habuissent Dei, corrupti per sccleratcerei crescalimnianitas aclionis, dum et in
infidelitatem et abominabiles, id est odihiles non Dominum Salvaloreni manusiio.xias injiciunt. .'.
fuisseiit. Non esl usque ad unum. C Revera solus 7 -i- Contritio et infelicitas in viis eorv.m\ -f- et
Christus esl, sine quo aiiquod bonum vel incipere viam pacisnon cognoverunl \:
vel implere nullus valei. Alia liitera habet : Cor- -f-.Non esi iimor Dei anieoculoseorum \ .
rupti sunt in volunlatiljus suis. Yoluntas aulem II Contrilio , seilicet corporis Jiidasorum, infeli-
dicta esl a volaiu, quoniam aiiimus quo vull nimia citas animrc. In viis, in operibus eorum. Cur ? qnia
velocittite (ransfertur. Corrupti igiiur sunt Judasi, viam pacis, id est Chrislum non cognoverunl, nec
'diiin a Scripturarum sanilalerecedeiiies,in viliosos per fidemnec pef opera. Quare? quia non est timor
serisus incidcrtinl, ei ila nefandissima incredtilitau Dei in sensu eoruni, non enim nieiuuni futurum.
%% S. BRUNONIS HERBIPOLENSISEliSCOPf. U
Judicium. C. Yia impiorum conlritio esl, quia lerit i proplfetieaj inierrogniioni. respondel Doniinus , iri
rtlerilur; infelicilasque in ea csl ,.quia. nnnquaui Decalogi exempluni;: decem vir.lutihus ad beaiitu-
per ipsam nisi ad infausta supplicia pervenU.ur. . dinis suas atria pervenrrf, ,
8 Nonne cocjnoscent omnes qui operantur iniaui- 1 . Domine, qitis liabilabit in iabemaculo lud .-.-
laiem : ..", Aul qtiis requiescel in monte sanclo luo? \;
Qui devoranl plebem meam sicut escam panis ? : C Tabernacnlum diclum ex duohus nominibus, id
II Nonne cognoscent, ac si dicat: Si modo non esi.a taberna (quce esl clojnus pauperuni, quia non
oogiioscenl yenturam ullionem, cognostsent in ju- ariliuc legulis sed lantuni irabibus tegebatur) etcce^
dicio qur modo mala operanlur. Plebem meain de- naculo (quia ibi cosnabanu, sicut antiquis mos emf
vorant, id esl bcerelici popuium Ghristianuni sedu- scmer in die cihum suniere) significat catholicam.
"cunl, vel niali occidunt bonos, vel idololalrce crcs- fidem in qua habilat sancla Dei Ecclesia. Mons si-
(leiites. Sicut mrlhis esuiiens shie pane hcne potcst gnat fulnram Jerusalem. .4 Non aulcm quccrit quis
saturari, sic hasretici nunquam saiiantur liiiquilali- in Ecclesia cbsolulc hahitct, in qua el boni et mali
bus stiis, nisi persequantur Christinnos. A Yel sa- sunl, sed subaudieirduin reliquit, digne. Quis in ea,
tiniitur persecutione Christianorum, sicut escapanis scilicet digne,iinbilel. Quod ex eo prohatur qnod;
sntiatiir esuriens. ' subclit, aut quis, elc.
'
i) Doininum neninvocaverunt : 2 Qui ingredilur sine macttla,
Jllic trepidaverunl limore-i- ubi non eml liuwr "'. • El'.operalur juslitiam. _
. Ii Dominum non invocavcrunt, si enim invocas-. .: G. iiigredi inhernaculum sine onini iiiactilasolius-
senl , salvi essonl. Illic trepidaveruntin idolis el Domini-.fuil, Opcrabaiur justitiaiu ::cum cjecil de-
iitibiis vanis simulacrormn, qui Deum limcre de- temjjlo veiidenles et emeutes. H Meiiibroruin vero
liebant. C.Et quando dicebant de Chrislo : Si di- suorum esl, sine niacula peccati iriortalis incederev.
•niiilimus eum sic, elc. et per bapiismum sine omni inacula ingrcdi, quia
' i(i
.Quoniam Deus in gcneraiionc jusla est t.consi- sine minimis csse non possumus. : -
*
lium inopjs coiifudislis: 5. Qui loquiiiir veritalem in cordesuo;
Qttotiiam Dominus spes ejus cst. .'.- Qui non egildoluminlinguasua.. . .
. II Quoniam Deus; est in generaiione -justa ,id: es! ..,, IT Miilli loquuntur veritalcm, Iabiis,. scd non.-.-in;
-in popnlo Chrisiiano. C Ghristi consilium confu- corde, qui videntur vera dicere, sed cor cum labiis
ilistis, id esl sascipere noluisiis II dicentis : Poeni- non consonai,- quod diristus non fecit. Non elegit
. leiuiam agile. Inops dicitur Christus,. qui pro liobis ciohiniChristiis, quia. quce loctiiusest ore, compltsvit.
pauper factus cst. Dominus spcs ejtis- est.: Paler opere.ille-doiose agil, qui aliud agit et alitid di-
sntique Fiiii, quia linmanitas conforlala est de Divi- cit.
uilate. AYel quodlihet menibruai Cliristi exi.sleiis,qua .4 Necfecil proximosuo malum, ..•._•
Dominus spes ejusdem; inde conlemnilur magis .. Ef opprobrhim non. accepit adversus prpximos.
.linrie magis rcverendus esset. sttcs.. •:•_...
..II Quis clabit ex Sion salntarelsrael? cumaver- H Proximi sunt nobis omnes homines, et nulli
leril Paminns captivilatem plebis sum, debemus maltim faccre. Ille opprpbrium, id est de-
Exsullabil Jacob et Imtabitur Jsraet., . iraclicnem non accipit de fratre , qui piius non,
. • C Cum dicit, quis dabit, vult intelligi Dominum credit ma]a"de illo antetjuam probat. Qjii isfa supe-
Palrem, qui Dominum Chrislum in Sion ,id estin iius compreliensa coniplet, ille habitat . i.n yita.
Jernsalem miitcre dignntus esi. Ipse est ceteriia sa- celcrna. ..'._,-
lus Israel, id esl cretlenlium. Dtun averiit, id esl "5 Ad. nihilum deductus esl in canspeciu ejv.s iiigr
jdiaboluin daninaverit, qui Dei plehem persequi et. . _ lignus,
-capiivare feslinal. Exsultabil Jacob, id esi Judasorum Timerdes autem Dominum glorificat:.
el gantium populus collecins per graliam Dei. Lce- H Ad nihilum deduclus esl maligiius, id est dia-
.iabilur Israel,iioc est universalis Ecclesia. ' bolus , quia apud sanclos pro nihilo babelur. Qui
' , - OIUTIOF-XT-SAL.XIII. - tiinent Dornirium iimore sancto, Dominus eos ma--
ad nihilum deductus esl, quando ei
Dignarc , Domine, de eeelo sancto tuo respicere gnifical. C Yo.l nori lentabis Dominum
-ssipcsrfilios bonjinnin, el da nobis agnoseere viam dixit: Redi rclro, Satanas, - - -: ,,... -
.Deum tuum.
pacis, ut, aversa viiiormn captivitate, cceleslis Jer-u-
saiem habitacnlo perfj-iiamur. Per Doiiiinum no- 6 . Quijurat -_- proxhnq suo .*_<.'non decipit.:; qui
'" . pecuniam suam non dedil ad usuram ;."•"
..-sirum.
PSALMUS XIV. • Etmunera superinnocenies non accepii.
AnGUHESTLM TSAL.XIV. C Jurare enini dictum est, quasi jusle orar.e.
C Proijheticas inlerrogalioni respondel Dominus ,. lioc esl jusle loqui. A Non decipit proximum': qni
in Decsalogi exemjjlum decem virtutibus ad sure jural dare el subvenire proximo et promissum
beatilndisiis alria pervehiri. reddil.. Ii Yel non decipit anirna prqxinnim, id es't
TT. Psalmus David. corpu.Si. si. prrccepta Dei observat qrjce.observare
.. C.Psulffiiis isle non profunclirate.velatus est., sccl proiniilil. Sicutenim,pecunia;vjsihilis .p.rohibelur.ad
?5 ;:;;.KPQSlTiO;PSALMORBM._ . . f(T
usuram dari, ne is qui accipit magis -spolietur quam A' ceierrime ad eum suiUreversi,babet enimHehraic.v.
;
juvelur : ita verbum D.ei non solum diyilibus qui yeritas, multiplicala sunl idola eoruni.
pascnnl, yer.um etiam pauperibus hominibus: gralis 4 Noncongregabotonvetilicula eorum de sangiti-
debet insinuari. Kon aceipil munera super, id esl nibus ;,."'.'
conlra innocentes,- qui judicium 'juslum propier - - Nec memor cra nominum eorum per labia mea.
aliquod munus non suhvertit.. CQuasgentes dicit-uon sanguine pecudum aui
" \ictimarum consueludine congregandas, sed immo-
Qui facil ItcEC: . ~~ ~~~~~~~~~~~r~
Non comnwvebliur ih miernttmi —iuiione corporis et sanguinis Chrisli. Non Tuil ergo;__
"
C Non dixit qui cantat, sed qui faeil hasc , ipsc memor Christus nomiiium illorum quibus prius no-.
hnbitabil in labernaculo Domini, et in regno sanclo minabanlur, dicti filii iras, filii diaboli, sednovorum,
pjus requiescet : ut nos ad actualem virlulem -noniinuni memor esl, quibus-dicun.lur nunc Chris-.
irilerposita lege constringerel, _ne secrela lanti liani el filiiDei. Labia vero Christi: duo Testamenla
niinislerii, intcnii solis caniihus, inaniter. psalle- significant, quando utraque regnum Dei prasdicant
re.mus.. - . - ..."-.. ctln unius soni concordia sicullabiatemperantur.
0RATI0.EXPSAL.XII1I. •5- Dominus pars hmrediialis.mem ei calicismei;.
: Conccde nos, piissime Deus, sine macula ingreri.i g ; Tu es quiresliiitesTwredilatemmeammihi.
eeclesiam tuam, et averte nos a dolis proximi vcl ;C Pars basrediialis et calicis Dominus cst. Dicitr
usuris, ut dtim hcec secundum lu.um observamus Filius ad Patrem rion deilate minor, sedhumanitate
prasceptuin, iiqn commoveainur ab asmulis siippliciis suhjeclus: esse Patrem partem hasredilalis suas, sci-
iii reiernum. PerDominum noslrum. licet in fide g'entium Patri el Filio credenlium. G
..... PSALMUS.-X.Y...'..'., . . Calix, voluntatcm ac disliibulionen". Domini signat-
... ARGCM KTUMI>SAL. XV. Ilesiiiues aulem dixit,quoniani facienle diaboloper-
C Chiistus pro huniariitute susccpta a patre sc ierat genuS humanum. A Ipsa hceredilas resliluta,
conservari pelit, eique gratias refcri qui sua pti- est, qriando electos suos adimmortaliialem attraxil.,
lenlia iniquitalein hujus sccculi sujjeravit: et posl C Dictaest autemhasredilas abhero, id est Domino.
resurrectioriis gloriam in delectaiionihus dextra: Q: Fanes cecideruntmihi in prmclaris:
suas eum collocavit. .Elenim hmredilas meaprmclara esimihi.
Tiliili inscriptio-i-ipsi \ David. . H Funes : palriarchas et prophetas et aposlotos-
G Tituli inseiiplio ipsi David, verum hahc liluli vel quoscunque advocaveril Christus, signai:quos;
iiiseriptiohem non ad quamlihet nliani personaiii, ille recipit, in prceclaris, id est in opiimis, C liceredi-
sed ad Chrislum, referri debuisse : adjecium .esl_ C tas Christi: est mull.itudo sanctorum, qurepraselarn
ipsi David, quod ad Dominum Salyatorem compe- dicitur ChristOjlicel ab sceculi bominibus despicia-
tenier referri valet. Deprecatur hic assumpia hu- tur, qiiia ab eo elecla. Cecidissedixit, pro venisse.
manilalis natura, pro irosira proieciione coiiservari 7. BenedicamDominumqui iribuii mihiintellecium ,T
' a Judceis.
Insuper et usqtte ad noctem increpuerunt nie re—
1. Conserva ine, Domine, quonium spcravi in te : nes mei.
DixiDomino, Deus meuses lu : quoniam boiio- G Benedicit Filius Patri, secuiiduin liumanilatem-
'""', rttm meorum non eges. iribuenti sibi intellecium, quo omnia vera sancta-
G Sperassescsemperdicilin Domino.Dixi Doriiino: que cernebat, ne sibi humana infirmitas aliquid siiia
Filius dicit, aforma servi adPatrem,quiin djvinitaie gralia Patris applicaret, H Npx sigiiificat tempus.
asqualis esl Palri. H- Non indiguii Pater secunduiii passionis. C Renesvero, eogiialiqnem sigi.ifica_H.Ju-
suani majestaiemincaiTiaiioriis aut passlonis vei re- dceorum de qua Christus secunduin cariieni nnsce--
surrectionis, qure adFilium pertlnenl secundum hu- baiur, a quibus frequenter et usque in mortem in-
inanitatem, utnos redimerel. Sedquibus illaprosini: crepatus est. II YTclrcnes, id est delecialiones carnis,
addit sanclis, clc., istis hascsunl necessaria. " lunc increpanl, quando stimulanl ulpeccelur.-Elila
2 Sanclis qui in terra suni ejus; est voxisla non capitis sed membrorum Chrisii. vel
Mhificaviiy^omnes\ voluhtalesmeasin eis. capilis pro niemhris.
C Saiictos qui suntin terra viveniimn, signilical 8 Providebam Dominum in conspeciu meq semper:.
ijuiocentes el juslos. H In Ecclesia, quceicrra dicitui Quoniam a dexlris esi milti ne commovear.;
ejiis. C Per quos mirasfactce sunt voluniatesDci SaU . II Nam qui Doniiiium semper iniuetur oculis ineii-
vntoris, quando iilis obedientibus, et jussa Clifisli tis nuiiatenus ad deiicla convertitur. ;Dicit auteiu-
facieiUibiis, reddidit eos de mortalibus ceiernos. A causani Curnon moveatur, quoniamadextrisest Do-
.Sive niirificaVit, dum eos magnificavit niir_aculis,jier mihus, siquidem, a clextrisDomiripadjuvanie, sinistia,
quce imracula ostcnsum esi, quod prasdicalio eorum non prcevalct nocere; quod ."si-Doniiiius dexleraiii.
,el fidcs et opera fueriiii voluniaiisDci. '._.....! C-,~ partem non lenuerit, slatimcam diabolus.occupabit,.
S Iluliipiicata, sunt infirmitates eorttm: 5 Propter. hoc imlaiumesl cor meum. '',."....
'--". Poslea acccleraverttnl. . . : . Et cxsullavit lingua;,inea .y-f- insuper,\ xl caro.
II Multijjlicalce snni .genfibus infirinitates., jd est meu rcquiescet in spe. - . ::-.:."-
idQla qucc (Doniino ycnicnle iii::cariic).-reliiicjucnlos :, C.pj-opic-r hoa-.o_.iodille-a do>aiis..soiiij;j'i;as.iilii,v
S7 S. DRUNONISIIERBIPOLENSIS EPISCOPi &S
ei i:i corde suo joeuiiJit-teo) ct exsultationeni lin- i\ diuriiiutione deiutlis) ut cxaiidialur
quotl rogat. Nuir
guos sibi esse lesUitur. II Caro Eeciesinm signrficai, in hibiis dolosis, sicut est oraiio eonim qui me h_i-
qtias requiescit ad icinpus in spe fiiiurre resurrectio- que damnant ct mcos, ul sunt Judai. A A Judreis
nis. Ecclesin enim cst caro Chrisli, ideo Clnisiiis eiiiin nianavii falsn senlenlia,
aptul quos innocens
lot|iiitur : Ecclesia, quceesl caro men, modo rcquie- daninatus esl, ct lalro eognoseiiur alisohuus.
scit in spe resurrectionis, ut ubi cajnil prrecessii, et 5 De vullu luo
judicium mettm prodeat .'
jnembra sequantur, quoniam, elc. C Vel iniclligiiur Oculi lui videani cvqv.ilales.
de cnruc bominis Clirisli, qunm pro nostra sniuie G Du vultu tuoprodent jiiriicium. Inusitnta focuiio
jiistsepit, qnns iu sepulcro quievit, in spe rcsurre-
esl, cjuia dc menic solet venirc scnlentia non de
clioiiis die lerlia factas.
vullu, sed hoe Clnisloconvenienter apialur, quiaille
10 Quoniam non dereiinqucs animam n:ea;n in in-
cjiiocfjudicat videi, qui soltis oninia secrela cogno-
ferno : scit. Oculi mci videant requilalem, hic rcqniuilem,
Ncc dabis Saiiclum ttium videre corrupiwnem.
ipsam divinilatem significnl, qnnm ipse Filius sem-
C Ecce Filiiis gratias agit Palri, quin ejus aniiua
per videl, qui asqunlisesi Pnlri. Sic alia littcrn hn-
non sii more coniminii;in inferno derelicin, sed cln- bet. Noslrn habet: Oculi
I tui"; et tunc asquilas nou
rificnla celcii resurreclione. Hic corriquionein, iri
diviiiiialcm, sed merila Chrisii et Judasoruiii signi-
esl piiircdiiieni jusle negal ficri, qure carnein consu- iicau
init liiimanam. Garo eiiini Chrisli non potuil cor-
i. Probasli cor meum -f- et \ visilasli nocte r
rumpi in sepulcro.
11 Noias mihi fecisli vias vilm: adimplebis me lce- Igne me cxaminasti. Et non esl invcnla in me
titia cum viilltt luo : iniquitas,
6 Ul non'loqnaliir os mcum opera hominum :
Deleclationes in dexleratua -f- usque \ in finciii.
II Vox jusloriiui, notas mihi fecisii, id esl, nie Propler verba labiontm luarum ego cuslodici
vius duras.
cognoscere fccisii mandata Chrisii. Ttinc eril plena C Prohalio hic significat passionein, qunndo inler-
Irclilia, cuni adunatum fuerit coi-piis, id est Ecclcsia
niorlis opiimn doctimenln palientix oslen-
m regno Dci, ubi spcculalur vitlius Dei. C hi dex- pcrictila
dil ; visilaiio, resurreclionem. Yisitntus est nocte,,
iera sua dicii, quoninm ruillateniis a paternn con-
quando anima ejus in inferno non esi derclicta. Igne
ieniplaiione disccssii. Finis siguificai perfeclionein cxaiiiinatus, id est, irihulatione
pnssionis. Nonest
aiqueaslernila.em.ul usque in finem, id esl ocrfecle
ei asternaiitci'. invenla iniquilas iii illo,. quam aduslio ulla deco-
OltATlOEX PSAL.XV. _; qucret.
C Yice durre sunl, quas debenl. homincs imilari,,
Conserva, Domine, sperantes in te, et efliccvo--
luntates luas iiobiscum, ul clarificati Icciiiia restir- qiiibus itcr viliorum leve cst. Nam cum peccala.
viredurce sunl; quas vias imniacur
reciionis lure, niereamur a dexlris luis cum sanctis vitauluiyhomini
lalus peccatis Christus ambnlavit. A Yel vire durre.
oniiiibus delectari. Per Dominum noslrum, etc.
PSALMUS XYI. dicuniuropera Iiominum,qiiassciHce(merenliiropera
hominum, opera cnim mala siinl opera bominuni,
AKGUJIEXIUH rSS.L.XVI.
iion Dci, illa aulem niereniur pusnam qtiam Ciiristus.
C Trifaria oraiio ab humanitnte Chrisii in psalmo
snsliimil.
depromitur. Primo, sccunduni jusliliam siiii petit
deherc resiitni. Secundo, ut a Judrcorum insidiis ejtis G Perftce gressus meos in semitis tttis.r
puiilas liberetur. Tcriio, resurrcclionem velocissi- Ul non moveantur vestigia mca.
main deprecaiur, nc inimicis diutius liccnt instil- C Pelit ergo Christus. grcssus suos ctislodiri, id-
tare. est, actus htimanos fidelitim suorum.memlirorum. !n
TT. Oraiio Davicl. semilis, id est in mandatis luis. Perfice, id est fae
II Oratio David. Isic psalmus caniaiur conlra Ju- , perseverare. Yestigia sunl signa pianlaruin; quas
^
cceos cx pcrsonn Chrisli; vei conlra hcerclicos, ex siguilicant aposlolos,. pro: quibus pclil Chrislus ul so
pcrsona Ecciesias. imilantes non nioveanlnr n Patre. A Yel, vestigia
i Exaudi, Dominc, jusiiliani meam : sunt doclrina sun, ab eo rclicta post nscensionem.
Iuiende deprecciiioneinmeam Qiiampelilnoninoveri,qutc ila firmaia est, ut eliam
C Yox Chrisii in pnssione, ei vox Ecelesire in iri- casluni lerraque irausibuiil, verba autcm Chrisli
bulalionc. Et Clirislus petit exaudiri jtislitiam suani, non (Maillt. XXIY).
quia obediens ftiil Patri usque ad moricm. Inierde- 7- Ego clamavi qitoniam cxaudisti- me, Deits:
precaiionciii et oraiioueni differeniia est : oraiio Jnclina ciuremtuammilii -i- et \ exuudi verba
sanctior est, quce fil pro devotis ui perseverent; mea
dcprecaiio vero pro suis peccatis vel alienis: vel C Ego clamavi. Ideo Chrislus clamavit nd Pnlrem,
aliqnid foriius est deprecatio qunm oratio. idestoravil, quoniam confidciiiei' suam oraiionem
2 Auribus percipc oralionem meam : sxaudiri a Palre sriebm. Inclinari aul.e.mpetit, quo-
Non in iabiis dolosts. niam ad eum non valet humana iniirmitas per se per-
II Oral enim Filius (cx infirmitate carnis, non ex venire. Tunc exaudit cuni sc benigr.um indulserit.
m . EXPOSITIO PSALMORUM. fO
8 Mirifica misericordias luas: \ 13 Dcmine, a pauas ae icrra dividc eos in vila co-
Qui salvos facis speranlcs in le. rum :
II Tunc mirificavil niisericorJias pnier stias, Dc abscondilis tnis adimplclus est venler eorum.
quando per apostolos et casteros sanctos infirmiintes H Yox Chrisii ad Pnlreni ul prasvenial animasstias
iudigeutinm curnvit. C Snlvos fucis.idcst inaslenia ne lasriereiur n principe diuholo, pncveniitjue eum
vita consiitues speranlcs in le. potestns diviniuuis, et allignvii el nd iiifernum per-
9 A resistcnlibiis dexicrcviux cuslodi me : duxit. C Framca, modo coutum, motlo loiieam,
Ul pupillam oculi. modo gladiiini significnt bis ncutum, qure lameii
C Dcxiera eniniPatris Filius esi, cui Judrei re- oiiinia ad inslrumcnla arnioruni certum est perti-
sisiere, id esl repngnare ausi simt. Pupilla enim nere. H Framea esl enim Patris, anima Salvaloiis,
jiars cst oculi, qua discernimus qnnliuues rernm, quanilo per ipsum diabolum vicil. C Suiit enim dia-
riicla a parvitale quasi pusilla. Cui comparatns est boli iniinici niniius Doniini, qui lnininuiini genus
Chiisius, qni in suo judicio iusios a pceealorijius conira Yoluntateni Domini senincr perversa volun-
taie riih.cerant.
segrcgnndos conspiciu Aptissiinc se pciil ciistotiiri
ul pupillam, cuin per ipsam rcs visualcs disccrni- C Prccntur etinm Pnlreni Filius, ut dividnnlur
nius, el in nostro corporc nil prccstaniius invcnitur. \- cretluli a paticis, id csl nb aposiolis, ut coiiverUiti-
tur ad Doniiiuiiii tle lerra, scilicct hiijus nmndi vi-
10 Sub umbra alarum tuarum prolege me:
iiosn. In viia eorum, id csl in miinrio isio, uhi poe-
A facie impiorum qui me afjlixerunl.
C A.hc suul Patris : miscricordin el clinritns, qui- nitenlicc locus esi, ut in Chrislum crederent. De
hus se protcgi snncla Dei Ecclesia expcislulal. C A absconriiiis tuis. Omne peccalum illi nboiiiinnliilu
fncie impiorum , rinsmoncs significnt et sequnces est ntt]uea conspectu cjus quusi nbscondilum, quia
exlrnneuni esl illi. lnde tlicit ndiinpleiiim esse ven-
corum, qir. nrdorem insidinriim in necem Doniiui
vel in snnctos curoulabant. Facies inslnnlinm impio- trem, itl esl, sensuin iiicrcdulorum. A C Yel tlivide
riiin nolnl, vel ipsorum iruciilentam prassentiam. Jurireosn terra eornm in universum orbem, cl hou
in vitn illn eorum, qunm solnm siinm pulniil, de
11 Inimici mei animammeam chciimdcderunt: adi- aslernn
despernntes. lnfuturo ntiiem quid tuncerit ;
pem situm eoncluseruiil: 16 Sciturali sunt filiis :
Os eorum loculitm esl superbiam.
Et dimiseiitnl reliquias suas parvulis suis.
C Iniinicos,-Jutiasos dicil. Aiiimam, vitam tempo-
ralem, qunm arriperc voluerunl, ciim einn gladiis II Snturnli sunt filiis, scilicel Jtukci qu: in pro-
cl fiislibus circumdericrunl. Coiicluriunt nclipa-inqui P ereaiione liliorum uiultiplicati suni, et rebus s;cculi.
nmlln voraciiaie pinguescunl: sic Juiliei scelc.rum Diniiseriml reliquias mulediclionis, hoc csl vindi-
liimielale incrnssnli, locuii sunt superbinm conlrn ctam iilam qiinm merebaiiiur, diceiilss : Snnguis
Chiisium impii; H vel contra Ecclcsiam, C sua ejus super nos el super lilios uostros. Reliqiieriint
mnln fncln defendcndo. fiiiis suis, quia illi sictit palres cxcascaii dispersique
siint.
12 Ptojiciciilcs me nunc chcv.mdederuntme:
17 Ego -f- aulem \ in jusiilia apparebo in conspe-
Oculos suos slaluerunl declinttre in terratn. clu iuo :
C Projicicnles, scilicct Christum exlrn civilnlem. Saliubor cum apparucril gloria lua.
Cireumdericriinl, non obsequio sed furorc in crucc.
Ocnlns mnli tleclinnnt in lerrnm, qunnido mnln co- C Apparcrc se dicit in coiispectu Palris cum ju-
volunlalcin impleverul. S_ilia-
gilniione aliqua in niente voivunl. II Yel oculos in slitia, quoniam ejus
tcrram slalueruni decliiiare, quando de. lerrenis co- bor dc himinui gc.neris crctluliiale, quando liiiiiicnis
et dc coeleslibus non mediiabaniur. sanclorum est siipplendiis. Gluria Pairis liinuifcsla-
giiahani,
iur in juriicio Doniini Snlvntoris, cum unusquisqiic
15 Sttsceperunt me sicul leo acl
pciralits prwclam:
El sicut caluiits leonis habitans in abdilis. recipiet pro nciibus suis.
C Siisceperunt me, id esl, Judari n Pilato, qunndo D OIUTIOnx PSAL.XVI.
dixil: ToIIite eum ct cruciligiic; leo riiaholns inlel- Convcrie, Doniine, oculos corciis noslri nd cer-
ligiiur, cui liic Juclrui merito coinginraniiir, cum nendnm lui judicii vcrilatein, uldum bic ignc.spiri-
eiiam co pejoies visi sinl, quoniam iile ftiit nusus tuali probainur, dc tuis in cclernum couspcclibus
Domiiium leninre, Judasi ntilem Doiiiinnmcrucili- ctim fruclu justilias saticmur. Per Doniinum no-
gerc. Cntulus leonis reliquum poptiluin Judasorum struiii, clc.
signal, qui se diaboli filios cfieceruni. Habiians in PSALMuS XVII.
nhditis, id cst, in insiriiis occultis;. malorum enini PSAL.XVII.
AP-GUMENTUM
liominum consuetudo esi mala vola trgere, ul sic
consilia eornm possint ad eficctuni venire. C Prnpheta Domino gralias agil, quod eum de gra-
i.i -f Ex \ surge, Domine, prwveni eum et suppian- vihus pcriculis iibciavit, loquiturque Ecclcsia quoil
la ev.m: anleadvenlnin Doniiui iimumcnis jsertulcril calanii-
Jiripe animam ineam ab impio : fnimcam iuam iatcssvox eliam Cbrisli inducitur ubi virlus ejus
ab inimicis mamis lucc. potestnsqiie descrihiiur.
91 S. I.RUNOMS HERBIPOLENSISEPISCOPI S2
TT. In finem puero domini David, qui loculus esl ±A nascamur in inundum. A Yel Chrislus in persona
ad Dominutn verba canlici hujus, in die qua cri- iiiembroruni suorum loquilur licec.
pv.il eum Dominus de manu omnium inimicorum 7- In tribidatione mea invocaviDominum :.
...- ejus : et de manu Saul el dixit. . Et ad Deum meum clamavi.
Tolus liic psalmus sub persona David ad Chri- H Humanitas invocavit divinilateni in passioue, et
- stum pertinet, qui esl finis, et puer vocitalus, et Ecclesia Christum. C Glamare autem pltis est qiiam
mami fortis, quod David sonal. Canticum ad con- invocare, .Crevit sermo, prqgredienle desiderio , et
tcmplationeni coelesliiini rerumperlinei. aceensus animus prosilivit avidius in clamorem.
-1 Diligam te, Domine, fortitudo mea : 8. • -f- Et: exaudivit de templo-i- sanclo \ suo vocetn
Dominus firmamenlum meum el refngium mcutn mcam :
el iiberalor meus. Et clamor meus in conspeclu ejtis introivil m
• C Diligit Dominum qui mandalis ej'us obtemperat, auret ejus.
H Templum, corpus Domiiiicum,.ubi- exjuidita esl
Diligo dicitur quasi de omnibus eligo. Recte coiififc-
tur Dominum esse suam virlulem, quo donaiilefor- liumanitas a divinitate. C Clamor isle : c.nusasjus.iitia-
lior fnctus esl David suis iniinicis. Pulchre oslendit est, quas ad Deum intrare poterat, quia pro niuudi;
-proplieia qnis ejus sit Domiims, singiilis enini diver- *B cludibtis suppiicahnt.
sisqtre verbis prasdicando : dcclaral quid sil Doml- 9 Commola est et contremuit lerra. Et funiatnenla
ims, qui esl niorio virliis, modo firmamenium, modo monlium conlurbala sunt el commola sitni:.
lcfiigium, modo adjutor, modo proteelor, modo li- Quoniam iralus est -f- eis \.
beralor, inodo cornu salutis, quas omnia Christus C Nunc propheta ad Incarnalionis secrela perve-
esl Ecclesias. nit, ordinemque ipsum mirahiii narraiione descrihil.
2 . Deus meus acijutor meus : H Commota esl ferra, quando terieni de infidelitale
Et sperabo in eum. in adve.nlu Christi ad fidem veneruiU et coiitr.e-
C Nam sperare de.fuluro specialiler se dicil, qui miscunl peccata sua. C Fundahienta hionlitim, sighf-
eiim in prceteiilis senserat adjutorem. ficat prassumptiones supcrborum, id esf divitias vel
5 Proleclor inetts el cornu salulis mem : bonorcs , crcteraque humana quibus illi innituntur.
Et susceplor meus. . Irntus est eis Deus , qnia vitia liumana prohanlur
II Protector mens, quia me protegis cl defendis. Domino esse exbsa.
Cornu salulis, quia infirniilatem confortahis, C ad 10 Ascetidit fumus in ira ejus : el ignis a facie ejm
injmicos dissijiandos. Cornua enim arma sunl bellua- ( exarsil:
.rum, quihus salutem suam solerii concertalione de- Carbones succensisunl av eo. - ....,,.
fendunt. Snsceptor nieus. Quoniain stisceplus cst C Fumus hic in bono positus est, qui succensiis
.Cliristus a Palre. profudil lacrymas pcenitenlice. Ira ejus : coniurba-
:"4 Laudans invocabo Domirium : tionem signal limoris fuluri judicii qiio conlurbantur
Et ab inimicis meis salvus ero. adeo peccalores, ul ad remedium pcfiiiiteiuiceperdu-
• ,G Laudanieni se dicit invocareDoniinum, et caniur. Ignis est charitas Dei, qui cgreditur a facie
ipsi Domini, quoniam ipsius illuminaiione eis concedilur
imiversam suam victoriam trilmere (non sibi) qui
chanias qui peccare dimiuuiil. Carboiies sricceiisos.
dignatus est ctincla prrcslare. El ideo abiiiimicis velul carbones inortui erant
salviim se fnciendum dicil, quin victoriam suam non peccalorCs dicit, qui
sibi videhatur applicasse sed Domino. Nnm quiali- prius peccando, iterum reviviscunt, succensi igne
vitiis poenitenlice. QuomodOautem succensi sinl carboiies
rterfacit, sni.scaptivus reddiiur, quamvls lioslcs
_ jiiortui, sequenler docet, scilicet venicnte DomiiiO:
superasse videalur,
• redemplore, quia inclinavii, elc. ;.
-5 Circumdederuniine doloresmoriis-:. •JI Inclinavit cwlps el descendit:
Et torrentes iniquilatis conlnrbaverunl me.
r El caiigo sub pedibns ejus.
II Circumtlederunl Christum, qui in inferno ge- ^
II Gceli, id est, angeli, sunt inclinati, quanrio-Gsi-
liiebnnt. Torrens dicitur fluvius excitatus hibernis
hriel ad Mariam venit. Et descenriil, scilicel Chri-
iriibribus, et significat turbam iniquorum rapidam ad stus, id est venit in carne. Caligo esl profunditas
iniqiiitaiem , qui conturbant Ecclcsiam, el niore dedit Deuspedibus, lioc est apo-
lofreiitis hieme tribulationisintumescunt, sed, adju- Scripturarum quam
vanie Ddmino, cito deficiunt et defluunt. ..stolis, vel cceieris sanctis. C Yel caligo diabolus esl,.
qua nientes obnubilat. -
(> Dolores inferni circumdederunl me : 12 El ascendit super cherubim etvolavit':. -
Prmoccitpaverunt me laquei morlis. -f: Volavit \ super pennas ventorum.
C Fiat, isiius versiculi talis est ordo verborum. G Cheruhim interjjreiatiir plenitudo scientire..
Circuuidederunt nie dolores inferni, et de paganis Ascendit super cherubim Cbrislus, quando videnti-
riieii, qni erunt dolores infeiiii, id est, qni in infefno bu.S4ipostolisccclos consceudit. Yolavil, id est, per
clebilo dolore torquendi sunl. Praeoceupare Davidsc "inunili spalia ejus fama velocior vento cucurrii,
dicit laqueos morlis, id esl realus originalis peccati, qunndo ipso in cunnbulis jacentc, magis eum stellrc;
qui nos ab ipso conceplu facit ob".oxios priusquam ciaritas jmntiavii. Quid cniin dici polcssl vclocius_
1.3 EXPOSITIO PSALMORLJ.. i'i
-•0,qui mox irt nalus in alia uiundi parte conspectus j,Lprcedicameiun rclerncevi.cc ore fiindebnnl. II Fuu-
est? Tunc ergo superala esl ccieriias veniorum, damentn, prophetas alque apostoios dicit esse ma-
quamvis in nuuiuo niliil velocius eisesse monsiretur. nifesialos. C Supra quos, orbis lerrarum , id est
13 -=- Et \ posuil lcnebras latibulv.msuum : incir- Eeclesias cedificatioconslructa esl. Christo eiiim vc-
cvitu cjus lctbernacultimeius : nienle paiuit quod obscuritas diviui tegebni eloquii.
Tenebrosa aqua in nubibv.sacris. 18 Ab incrcpalione-i- lua \ , Domine :
C Tenebrns, niysterium dicit ejus Incnriialioiiis, Ab inspiraiione spiriltts irce iv.cv.
..ii! qui in ticitate sun vidcri iic-npoleral velnia cnrne II Ab incrcpaiione : cum dicerei, nisi vos Filius
Luuiaua. Rcdeinplor nosicr apparcre!. Latihulum Iibcraverit, moricmiui in peccaiis vesiris (Joan. YIII).
secrelum niajeslaiis cjus significal, quod Innc rerclat C Sjriiitus irre lure, prcedicalores dicit, qui a Spiriiu
juslis quando eum fncie nd faciem videhunl in glo- sancto inspirali : delinquentes populos increpabani,
. ria. In circuilti proximitnlem signat tubernnculi, id vel increpatio . jirophelaruni objnrgalioppir' noiat
est diguitaiem bealornm saiictoruni, ut in caslojux.a juslam in peccatores popnlos.
ijjsuni habiicni, qui in ejus Ecclesin fideliier perse- 19 ji/isi- cle sttmino el accepil me :
vcrnnt. Aquam : Scripturnin dicit, qucccsl leuchrosn, Et assumpsil me clc.aquis muliis.
id est obscura in.prophelis, in prcedicatoribus veiiii, I _ C Yox Ecclesire, misit iiaque Pnter de summo, id
tjiiia et si dictn eoruin se quis puiet intelligcie, la- est Filium dc ccclo : el nccepil Ecclesiam nc sihi
• inen nd
ipsam dictorum virtuiem, siculiest loia- conjunxil. Assumpsit Ecclesinm de nqnis, qnnndo
; liter, vix potest jjcrvenire. bajilismalis regeneratione eam conquiril. Sive de
. 14 Prcvfiilgurcein conspeclucjus nules transieruni: aquis muhis, id est populis muhis collecla est Ec-
}i( Grantlo et ciirbonesignis \ . clesia.
_- C Prrefulgnraj nomiiialivus pluralis respondet ad 20 Eripuil me de initnicis meis forlissimis e! ctb liis
nulies. Nubes sunl pr.nsdicaloresdivini Yerbi. El est qui odcruni me :
sensus : llhc nubes quasaquam coiilinenl Dci, id esl Quonictm confortali sunl supcr mc.
eloquia divinn, sicul in hoc aere lenebrosas, id esi, C II Forlissimos inimicos, persrcniores e! hasre-
obscurrB videninr, ila in conspeclu Dei prasfiilgiii-cc tic.os dicii, qui snnctnm Ecclesinm semper nfflige-
sunt, id cst prrelticirire,quia ibi oihuia prasclare pa- bant. C Et ideo se mngis dlcit creplnm, quin ini-
lciit quas iiic stinl ohscura. Trausieruut nubcss, id Kiici conforlnli sunt supra ipsam in affJiclioneiem-
cst, prcedicatores ad gentcs, relieio lsraelilico popu- pornli. Tunc enim cresccre meruil, cum eam daia
lo. Grando, hoc esl increpalio prasclicnnlium, qui- dcsuper poleslale ininiicus afflisit. 0 vere divina
hiis corda increriulorum sliiuulanlur. Carbones C providenlia, ui snis nisibus desirualur inimiciis, et
jguis, clinritalis incendia, quibus mcns ficlelium re- cjiianto se putat nmplius hcdere, ianlo nccesse sit
viviscil. eum etiam sasvissima insecuiione pnesiarc.
io . El inionuii de cceioDominus : 21 Prccvenerv.nlme in die affiiciionis mcce:
Aitissimtts dcdii vocemsitam : ):-(grando ei car- Et faclus csl Domintts protector mcus.
bones icjnis \ . C Prccveiicrunt pseudoaposloli; prcedicntoresCIiri-
C Intoniiit, vox oinnipotentis Palris-esl: Clarifi- sli, conantes subverlere corda simpliciuin. In dic
cavi et iternm c.Iarificnbo Uoan. xn). Unde niulii affliclionis, qumido mnrlyrin Christiani susiintie-
crediderunt toniliuum esse. Altissimus dedit voccm runt. Ideo Deus proiector, quia homo cxsiiiit inqui-
suani quando dixit : Ilic est Filius meus diiectus. gnalor, Dcus enim Ecclesiam in persecutioiiibiis
elc. proiexit.
A Ycl intonuii Dominus jicr nposlolos ct prccdica- 22 El edttxil me in laliludincm :
tores miuis, qtice snnl de pasnis ictcrnis : ct pcr Salvum mc fccil quonicun voluil mc.
cosdem ciedit suavem vcicein, quce est de prcemiis C Prodiiria esl Ecclcsia in laiitudiiicm , quando
relernis, quia nubes transicrnul commiuanrio sup- per sccviliam perscculorum iiumcruni crevisse con-
plicia asterna non credeniibus : jirrcniia quoquc astcr- slal iidelium. Quoniain voluil, id esl, me eligit qui
nn crcdeniiijus proiiiitlendo. gratisvocat univcrsos, el salvos cfiicii sibi subjectos.
10 El misii sagiiitts suas c! dissipavit eos : in Eecicsia igilur caiholica hunc esse morern fide-
Fulgura mulliplicciv.itel coniurbavii cos. lium nulius ignorai, ui quanto plus pcrscc.itioiiibus.
C Sngiltns, evangelislas dicit, viriulum pennis, stringilur, lanlo aniplius fidei augmenlo dilaieiiir;
non suis sed ejus a quo inissi stint, rccin iliuera liinc eriim per grnlinni Dei exsurguni invicli animi,
irnnsvolantes. Eos dissipavit, ad quos niissi suut, lunc incendium charitaiis ardescil, cl faclo agmine,
id esl, separavil fidelcs rccipicndo, impios abjicien- in gladios stiaviicr ruunt, qui ruicrnas viias jiraunia
do. Fulgura inultijjlicavit, boc est miracula multa coucupiscunl.
fccit. H Coniurbuvii, quia per miracula apostolorum 25 »f El \ relribuet milii Dominus sccundum jtidi-
compuncii suiit ad pccnileiitinns. tiam mcam '
17 El apparuerunl fonles aquarum : F.i secnndum pitritaicn: mdnuum mcaritm relii-
Jil rcvclata SV.II!fnndamenla nrbis-i- terrarum \ . bucl milii.
H Fonies apostolos riicii. C Qni nqnn? , id c-st C --ceunu-iru justiliais: mcam,iti esl, scciiiiduiu
8o S. BRUNONiS 1IERBIP0LENSIS EPISCOPI S5
volunlaiem nieani a te niihi dniaui bonam per gra- A 51 Quoniam tu illmninas tucernam meum .'
linm. Iniiocenlinm innnuum, opera dicit pietatis, Domine Deusmetis, illumina lenebras meas.
qunm sanctorum virtus divino ir.uncre semper II Lucerna esl inlellcctus animas quas illiiminutur
exercet. a Chrisio. Tenehrns dicit ignorantiam cordis, quam
2i Quia cuslodhi vias Domini : peiit n Chrisio ilhuninnri.
Nec impie gessi a Deo meo. 52 Quoniam in le eripiar a lcnlalione :
C Yias Doinini, siiiit dileciio Dci et proximi quas El in Deomeo Iraiisgrediar inurum.
constal eos custoiiirc, qui nolunt a mandaioDei tie- C Iu le cripinr, non n me , lenialio diabo.tim
cliuarc. Impie agil, qui jtissa Domini dcciinare pras- signnl, cjiii oinnibus moinentis lentat. Bcne dixit
Slllllit, traiiEgredinr imiriim, id est obsiaciiiumpeccnlornm,
25 Qiioniam orati.a jttdicia ejtts in couspcclumeo : qnod esl murus morlis non snluiis, queui inter
Et jiisiilias cjus non rcpitti a me. Deum ct lioniincs morlalium nequitias conslruxe-
C Hnhet in coiispeciu suo judicia Dei, quijugitcr runt.
ejus icrrihilia judicia cogilal. Nunqunm rcptilit ju- 53 Dctts-f uieiis _impollula via ejus eloquia Domiui
siiiiam Dci a se, cui seinper in corde Clirisius sive igne cxaminala :
iusiiiiu peiTiiiiiiei.Rtspellunt jusiiiias Dei, qui car- B Prolector csl oiniiinmsperanliumin se.
nis frugiiiaie supernii, lungn prasccpiorum observa- C Impollutn vin cjus, hnc esl Incnrnniio Yerbi,
lione dcficienies, ccquiialem (qtiam custodire ccepe- qunm eonstnt polluiionem non liabuisse jieccnti. II
ruiil) deseriint. Eloquia Dei, siinl ejus igne fidci sivc tribiilnliouis
£G Et ero immaculalus cttm co : exnniihnin mnnilntn, icleo Deo siml plnciln sicul au-
El observabome ab iniquilate mea. ruin igneprobatuin. Qui in Chrisium credunl prole-
II Ero iminnculnlns, itl esl, persevcrnbo in illa giintur. C Nullus diniissus cst nisi qui in eum spe-
innoeeiuin Cbiislinnilnlis in qua vocalus stiin. 01)- rnre neglcxil.
servnho me, ut 11011 couverinr atl infideliiaiem in 51 Quoniitm qitis Deus prmler Dominnin ?
qua prius fui, sed firmiter persevernre volo in illn El quis Deus prwler Dcitm noslrum?
crcdtiliinie Clirisiianitaiis quani icnco. C Hoc contra pagnnorum deniciitiaiii dicitur :
27 -f El \ relribuel _;__/._ Dominus secundumjusli- qui deossibi nuiltifnria vnuitnie finxerc. Doininiim
liam meam : . . . posuii, quin ipsius servi siimus et ctim adoramus.
El secundum pitrilalcm manuum mearitm in con- Isie enini Deus Trinitns cst inseparnbilis, lautuiu
speclu ociiloruin ejus. • _ distincln personis non su.bsUiniindeilniis..
C Jiislitiam nieam, quam lu, Dcus, donnsli. HPcr• 55 Deus qui prwcinxil me viiiule :
nculos, aspccltis iiiiclligiiur cliviniiaiis. C Quin sicut: - El uostiil itnmacttlatamviammeam.
justi semper corrie Deum c.oiisiderant, ita ensvir- II Quod ail, pitecinxil nie, scilicet Spiiitus san-
lus diviun jugiler respicil, et uuieuique reddit se- ctus, qui nos armat contru polcslntes iuiquns. C
cindcim purilalem honnruni actuuni. Iiiimnciilauim viam, boc est viam purissimnm sinc
28 Cum sancto sanclns cris : sorrie tlelicti, qunm solus ille nmbuluvit qui peccala
El cum viro innocenlc innocens cris. non fccil, ct alios ainbulnre fecit in ea.
C Cuin sanclo viro, id est Domiuo Salvnlore, ipso) 56 Qtii pcrfecil pcdes meoslanquam cervorum:
prasstnnte snncli esse jjossuinus, prascipiiur eiiam_ • El supcr excelsa slaluens me.
"
ut ciim iiinocenlin ejus im.occnies esscs inerca- C Transmeavii Clirisius, delicla pungentia hujus
inur. Solent eniin mores liominiiui frequentcr eis_ sasculi el facies peccaiorum profiiudissiiuas, sicut
siiniles ficri qtios habueruiu doctores et prcecepto- cervus spiuosa fruclecia. Super excelsa sialuil eum,
res. itl csl DeusPnler supcr omncm alliludinem creaiurn-
29 -f- Et \ cutn ciecloclcclus eris : rum, tit Aposlolus nit : El donuvil IIII liomen, quod
Et ctim perverso perverlcris. csl siipcr onine nomen.
D
C Peieiidnni esl ul ciim elcciione Cbrisli (qui ele-.57 Qui docel mantismeasad prwlium :
ctus ah Isaia dicitur) [Jsai XLII]cligainur, quod lunc3 El posuisti ul arcum mrcum bracliia mea.
accidit nobis quando prascepiis cjus obcdinius. Cum. C Doceri, cst ab iminiiie.iHihusinsidiis cauium
perverso, id est, ctim diabolo subverleris, qui pro- fieri. Manus operationes significani, praslium cerla-
pria iniquiiale perversus cst, illos etenim iniquissi-. nien diaboli : brachia vero Christi, prophelas suni
mos similes sibi facit, quos ad suas ohedienticejurca cl aposloli perquos desideriiim siiie-Yoluniniis ope-
converiil. rnlus est. His 'coinparnt arcum cereuni, quin ne-
50 Quoniam ttt populum humilemsalvum facies: sciunlservi Dei prrcdicnndo mollescere, sed iu cce-
El oculos superborum liumiliabis. lesii lbrliliidine pennanenies, verbis snluiunbus
C Salvum facict populuin , cuni in die judicii atlj emissis, velui sngiuis eniinus jaculalis, devolorum
dcxtc.ram suam huniiles cnllocalrit. Oculi superbo- hominum cortla coiiipiinguiii.
runi, nrrognuicsdic.il, II qui pceniienliam ngere tle- 58 -f- Et \ dcdisii milii protec/ionetnsaiuiis lutv :
(iignantur; C quos humiiiabii cum descendoiil in;, Et dexicra ivasuscepi! me.
proTundilaieiii geheniice. C Protcciio snluiis, gloriam sig.ui_icaircsurrc-
87 EXPOSITIO PSALMORCJI. f-8
etionis, quando, mortnli cnrue dcposim, eamdem j , nos (Malili. xxvn), licccenini esi cnusa dispersioiiis
iiicorrnpiibilem resumpsil. Dextern, poientia divi- eorum, sanguis Chrisli scilicet.
nilatis esl, qurc assunij.ia lnliumanitatem in arierna 45 Clamuverunl nec.eral
qui salvos facerel ad Do-
rnajeslniecohsiituii. minum;
59 -f- Ei dhcipiina lua correxil me in finem \ : Nec cxtittdivit eos.
Et disciptina lua ipsa me docebit. II Clamahuni iiupii Cl Judasi in fuluro judicio ad
H Yox Ecclesicc,quem cnim diligit Deus corripit, Ciirislum, cuiu virierint spem snain in dinbolo cor-
et doelrinn lun (ul bnbcl nlin littera) ipsn me doce- ruisse. C Non cxaudiet eos,
hic quoniam infrucluosa
bit, quin nccesse est, dum sumus, semper sub illis est pceuileiuin, ubi jam cognosciiur esse justa
doclrina esse. Liule Pauhis, omnis, inquii, dociri- damnnlio.
na, in prapscnti non vidclur esse gntulii sed mce- 4G El comininuameos nt pulverem anle faciem venit:
roris, in futuro vcro inulium fruetum nficrl. Ul luium plntetirum clclebocos.
40 Dilatasli gressus meos subius me : C Iiilellignnt sc supcrhi et grandiloqui commiimcn-
El non sunl itifirmala vestigia mea. dos ul pulvereui: qui moliiinliirDnmiii.i prnvis nieii-
II Dilulnsli grcsssus meos, itl est sensum nicum in libus eonlrndicere. Aiite faciem vcnii, ut
quiescere
anipliludiiie lurechariUUis. A Quia lnlaiii fecisti chn- ^ non possint cum fiicrint imininuli. Bene luio com-
ritatein, lrilnriter opernnlem eiinni in liis scilicct pnrnt peccmorcs qui feiidis
pcccatis ini|uiiinhtur.
mortalibus rebus et mcnibris qnas suni sub me. H Delcbo, id esl, de medio sanctonim
lcillnni, quod
Non sunl infirmala vesiigia, iri est cxenipla ejus, a perliiict nd liilum
plnlenrum; lutum quijspe quia
succcssoribus sequenda.cl doclrina cjus. iiiollissimum fncile tuililur.
41 Persequar inimicos el comprelieiidam illos: 47 Eripies me de conlradiclionibus populi:
El non conveiiar donec dcficianl. Consliluesme in c.apttlgentium.
II Persequaf, vox Christi, id esi Chiisi.usJudruosvel C Ereplus est Cbiisiusricconlrncficlioiiibuspopnli:
geniiles, qui ci injiistc inimici facii sunt, vel Eccle- qunnrioexplosis perfidis Jiu!;eis, nd gcnliuin fiilonitle-
sia persequitur carnalcs afleclus, ct couiprchcndum
volioneinquc truiislalus esl. Coiislilulus esl iu caput
illos aulequaui comprchendar ab illis, el non con-
gcntiuin,qua!idt]|ierfideinillorui]i siisccpius cst; qtiia
vcrlar, scilicel ab hrtc inlenlione. Ponec delicinnt in fioniihusgeuiiiim, crucishubiieiuintvexilla radinre.
lilijusniodi carnalcs alfcclus in me sivc iniinici
48 Populus qttemnon cognoviservivil mihi.
Jtitlasi et mali oinnes a mnliiia vci a cogitationihus
-f Jn \ aitdilu auris obedivil milii.
jiruvis.
42 Confringam illosnec polerttnl slare: C CServit populus.Chri.sto, iriem gcmcs crediderunt
Ccidenlsubltts pedcs meos. Chrisio, qiieiii piius 1:0:1 cognovil, quin in illuin
creriil. II Obedivit aiicliiu nuris; qu'n miraliiliu Dei
II Aflligninillos (ut hnbei nlin trnnslntio) scilicet in
non videnlcs neque prreseiiiiam corptirnlcm, sed
nuiliis ninlis, siculjum faciuin leginius Judceis, tcm-
Titi. Nec stnrc in poslca aiiiiicriini, ci suis iloclorihiis obedicnles cre-
jioribus poleraiit, quia superbia ci fidcm i.npleveruni.
erecti fuerant. Cadent, sive ut adorcnt se hiimi- .lideruul, opere
lianilo, seu*ul conculcenlur damnaii. 19 Filii aiteni mcniiti sunl milii: filii idie.niinveterali
43 -f El prwcinxisli nte virlule ad bellum: sunt:
Siipplanlasli insurgenles in me sublus nic. El claudicaverunl a semilis suis.
CPrascinclus est eniin virlute Cliristus, quando H Filii alicni, filii diaboli, qirihus ipse clixit :
patientia ei forliludinc, adversa iniinicoruui supcra- fos ex paire clinbolo (Joctn. vm) esiis. C Men-
vii. Supplnniavit cos, quando qui coutrn euin insmin ili sunl milii, quanclo dicebnnt : Mngister, scinuis
cons|iirntione tumueruntj suo jiidicio sine dubio ijiiin a Deo venisli, ct in vcriinic viani Dei cloces
-subdcndi sunt, ut cuni suo instignlore perenni, qui i Mallh. xxn). Menliri esl cnim conirn ineniein lo-
auclori suo credere nolueruiit. lloc enimrie sjiirilibus i[ui, el illud in liugun prou:ere quoil cousiai iu
immundis dictum est, qui pcr Judccos Chrislo iniqua D ; ninio rion habere. A II lnvelerali simt, id esi in
certuniina nioverunl. i etcri lioinine reiiiniiserunl, quos iunovnre veni,
44 -f El \ inimicos meos dcdisti niihi donum: 1_t clnudicnrnnt. C Nnm clniitiicnre ciicimus cos,
E_ odienles me tiisperdidisli. cJii iino pcrie dcbiles sunt. II Ille cinu.licnt qui Pa-
C II Dorsum signnt conversionem eorum, qui t reni credil, cl Filium non creriit. C Jutlasi clnuili-
resisicnies noniini Clirisli, prius dorsiun veilcruiH canl, qui unaiii paite.in Scriplur.is, Yettis scili-
atl Cbristuni non fnciem, postcu conversi fncti sunt cet Testaiiicnium carnalitcr inlelligentes, aliam, iil
Ciirisiiaui, ul Pnulus nposiolus. C Ycl ciorsum ciede- csl Novum Tesiameninm rcspuenios non hnbeni.
ruiit quando vicli sunl, ct conversi, quorum fuga t 0 Vivii Dominus ci benediclus Dcus meus.
/qure per dorsum signalur) fncla esl Christi gloriosa El exalleitir Deus salulis tnecc.
victoria. Sicut Saulus victus (Act. ix), fnctus est II Reclc tlicit Ecclesia : Yivii Doniinns, qucm
vielor Paulus, qnoniam alins vicit coiiveriendo, prius J udasi in sepulcro clauseianl. C Bencdiclus dicitur
ipse victus. Dispersit odieules, qunnilo Jtidceos in I leus , cum ci riigna dcvolione laus pcrsolviiur.
eorum perfidia dimisil diceiucs : Sanguis ejus super I ialtetur, iJ cst in to:o orhe crcdatur. Nec poiexnt
99 S. BRUNONIS BERBiPGLENSIS EPISCOIT j00
iriitcr cxaltnrifqiii solus vocniui' et est Altissimus. A l Cceii enarranl gtoriam Dei : .-
fii Deus, qui das vindiclas tnilii. El subdis po- Et opera manuum ejus anmnrimil firmameii- •"
• lum.
ptilos sub me -." C Coeli aposloli sunt el projihelas, qui dc ari-
Liberalor meus de inimicis meis ^-iracundis \ .
veiilu Christi animiitiant gloriam ipsius. Operamnr :
II Deus , qui das vindictam niihi, subvcrieiido
iiuum ej'us, id esl ipsehomoqui exjnambus Chrisii
Judasbs; vel, Deiis, qui das vindiclas sanclis apo- Ar.nuiHi«u_.fimiameiiium , id est
siolis eorumque successoribus Ecelesicc solvendi el jilnsmalus-csi.
prasdicaiioyes, scilicet incarnaiionis Chrisli, JSCT .•
torrigendi- Et dedit poieslalem prredicaibribus ad
incrednlas. Libcratorem quani fiimabatur scliditas nostras fidei,"et iia in
rcgenduin gentes D_enm
jriicit. Petil Ecclesia se liberari ab hasreticis, scu a plurali dici -oporlet, nnnuntianl. Sed sccundum istnm,'
liUeram qute habel, annunli.ant, oporlet dici fi:-,.
peccatoribus, el hoc ab iracundis, C id cst.a fer- mamentum
vida malignilate suceensis. Yindicari diciiur Eccle- apostolos ct prophelas, qui annuntia- .;
verte riinl opera Dei, id est. facla virluiiim secundunV'
sia, quando ejus ininnci ad rcligionis pene-
liominem , ut incarnalionem , jiioricui-,. c.lc.. •".
tralia rediicnnlur.
- ,
{.2 )..( El \ ab irtsurgentibus in me exallabis me : . 2 Dies diei eruclat verbum :
- - A viro iniquo eripies me. B Etnox noctiindical scietiiiam. :. .
- II Dies, Christus sive apostoli. C. Eruetat verhiim
• II Ab insurgeniibus, id est a persecutoribus. A
viro iniquo, id est a riiabolo, ut in Evangelio : cum imdiando curda aposioloruni. puiissima cqs-
verba intimavit; vel, cum a|)ostoIi corda firie-s;
Iriiinicus.iromo iioc fecit (Matth. xrii); C Yel a lestja
litim luminosa prccdicatione iiluminaiH. Nox nocii,,.
quilibet scliismalico.
53 Proplerea confitebor tibi in ndlionibus, _Do._i_._e"'indicat scienliam, cum Judas Judasis Chrisltini; pro-:..
Et nomini iuo psalmuni dicam. ilidit ac tradidit a.d occidenrium. . .
C Propter illa quce superius dicta sunl : Confi- 3 ..Nonsunl loquelwneque sermoncs i - . ..."
V.bor tibi, id.esl iatidabo le per populos Cluislia- Quoriwinonaudianlurvoces.cortim.. --.
nos. Psalmus opus significal actuale, per quod divi- . ilC Noh Binil loquelas. Negando dicil millos esse •;
titias melitis opere quam vocihus laudatur, quori scrmoiiesnequeloquelas.quosapostoli nonpoluisseist .;
etirim Deus citius quam voces exaudit. Unde dicil : loqui. C Sermones, pertinet ad communes narra--.
Confilchor lihi, id est laudabo el operabfiiv . liojies; loquclre, ari;publicas snasioues. QtiodlUruai-; ;
que aposlolos fecisse-cerlissinj.iim.csi.j
1)4 Magniftcans salutes regis ejus : et faclens mi- 4 ' In omiiemterram e.rivit sonns eerum : . .--
sericordiam clirisio sno David ;. ' i1 El inftnes orbis *- lerrm \ vcrba eortim: ..-;.
•''"' El semini ejus vsque hv-smcuium. ".--- C Terram : hic horninein dehemus accijicre. So-
C Mngniucnl Pnter regem ipsius, id esl FiJiuin niis vero, famainirnculorum.esl. Fines tcrr;c , sunt •
in -told orbe lerrarum regnaturum. Christus uncius
manu Fecit in 1'cges, idcsl. noii-solujn adTiumiles., sed cli:'in nd.
inlerprelalur. H Davici, fcrlis.G principes geii.tiuniEyangelii verba pervenerunt , cl .
David misericordiam, quia-cum de persequeniiu.u oumes hoiniiies salubri cioctrina docuerunu - ....."'._
ferocitaie lihcraviu. Semen e.us, Doniinum sigj.i- .0 In sole posuil labernaculum situm.:
in
ilcat Salvalorem. Usqtie sasculum, hoc cst usqiie El ipse lancjuam sponsus pracedeiis tle ilmlamny.,.
in aslernum. Seniini Glnislo iniseiicordia facta esi, SHO. : - ;... -. . - ...
quando resuriexit coslosque accendil, ct nunc sedci
C In sole posui), iri cst, i« manifcstalione , qiiia
ztl. dexteram Palris, rex in ceternum. inanifeste venil. Dicil laberhaculum scilicel sui cor- _
ORATIO EXPSAL.XVII. " Et ipse, Ghristum Dominuin;dicil, qui, iau-;
poris.
'
FirmameiUum spei cl refugium pressuras', piissiine quam sponsus .Ecclesiassuae , processit de Ihulanio:
-
Dcus, salvri nos ab ininiicis ei a laqueis nioriis, suo, id esl cleulero Yirgtnali, Bene sponsus a.s-:on-
«t assumpli de muliitudine circumslantium tribif dendo oiciiur Chrislus , qui loties est promissiis a. -
iaiionuiri, devotissime sancio liomint luo cum iiino- jjrophetis. .;,__
ceniise puritate psallamus. Per Domintun noslrurii G Exsuliavu ul gigas ad curren damviam*%-suam\.;:
Jesum Chrisliiin Filiuin luum, elc. A sutnmo coeleegressio ejus.
CBene giganlicomparalur Christus, qui humanam
.'-'., .PSALMUS XYIH. naluram snperans niagniuidine succpotentire, ornnin
.yJCUMENTCM PSAL.XVIII. mundi vilia ciim. suo truculenlissimo auctore pru-...
C Doinini prasdicalores Propheta cpllaudans, ejus stravit. Hic via cursum significal ejus viias, quin .
incarnaiionem speciosissimedescribil; necnoiiprcc- scilicet homo natus , crevit, docuil, passus est. A--
cepla Kovi ac Veteris Teslainerili magnificaiis, ab summo Patrem significai. Egressio jialivilas Filti ..
occuliis viliis pnrgarise a Domino prccalur. . non tcmporalis, sed coasterna Palri. .". *'
TT. ~In finem psalmus David. 1 -Ei occursus ejusiisque adsutnmum ejus .:.-..
C inscrijifio liiuli hujus frequenler exposila est.; . Nec estqui se.abscondat a.calore ejus. . -.
I'er iotum igitur 'psnlnnre Pmphelce verha -611111: C Occursus ejuSjSeciintiumhoiniiieinfiicitur, qiiia.
<je Christo loqueniis.; -'" T-_..- ' .'_.-. .. •;.;,;; post assunipiiouem :carnjs,.in utratpie iiatura
" EXPOSIT.O PSALMORrM.
401 j,-..-.
Christuspermaneiis occurrii usqne ad siimmum , hi j\ id csl u jiraster.ilis peccalis. C Occultuin cst quod
<ssl,_usquead sedern pnternre majeslaiis, qua Palri originule dicilur, in qno concipimur el nascimur ct
Filiusseniper asqnalis esl. Calorejus Spirilris sancius secrela voluntale peccamus. Alienum eslquod mnlis
cst, a quo nemo potest abscondi, quia poientia suce liominihus suadeniibiis, sive diabolo suadenti com-
divinilalis iiiiiiiscujusque eorJa ccignoscil. niitiiiur, sed fit jiropriuni, quia consensus nosier
8 Lcx Domini immaculaia, convenens ttnimas : le- plectihilis ex arljiirio noslro adiiilietur, el ex iiln
stimonium Dominijidele : iradtice massa niortalium ab hnsle spiritaii corrupta,
Sapienliam prmslans parvulis. siue grntin Dei yelocilcr subverlilur, quia in primo
H Lex Domini Clirisius est irrcprehensibilis, quin honiine per inohedientiam vilialn nonslr.ilui'. Nani
lion haliuii peecaium. Convertii animas : rie cnpii- quain fucile csl anliquo insidialori infectis vcliui
vilnie in liberlalem. C. Tcslimonin qiue ricdit Isrne- snadere, qui jioluit iiberos alque incorrujilos sna
iilico populo firieiia fiierunl, quin plenissima veri- callidiiale decipere? Suni ergo alienn, quas ah aliis
laie cogiiiln siint. H Sapicnliam prrcslal parvulis, nosirn sunslone vel culpa acla suni, vel ulicniiii
nmi sensu snd liumilihns ct iiiiioceniibus. C Yel lex suasu aiit uuxilio nos facimus.
Dominivetus csl inimacululn, quin per legem novuni 14. Si mci non fuerint dominali : lunc immaculaius
opprobala. I1 ero.
9 Jusiitiw Dotnini recla, lcclificanlcs corda : El cmundabor a deliclo maximo
Prmceplum Dotnini Incidum , iilunitnans oculos. II Tiine tlelictn dicuniur, cum hoc servus lil pec-
Juslilire Domini revcra recle, quin non nliierfecil cati. Si isia peccala non perpetravero, ero iinmacu-
Dominus quas docuit. Reclas , ibi non sunt, quia Inius. El cmundnbor a deliclo maximo, icl cst a
alind csl in ore, nliud in opere. Lnetificantur corda : superhia. C Qua el dinbolus cecidit ct hoiniiiein
subnuditnr jiislornm. Lucirium prcccepliiiiidicit, quin Iraxil, el concessa bealiludine vacuavit. A Non ergo
sincerum et puriim. Illumiiiat oculos, non istos car- pcilt lolli a se hic om.uia oninino oeccala, quocl est
liiries, sed illos inieriorcs. impossibile, sed ne domincntur
10 Timor Domiiiisanclus permanens in swculum-s- dS Ei erunl tt! complaceanl eloquia oris ntei :
sceculi \ : Et mediiatio cordis mei in conspeclu lao -_-
Jiidkiu Dominivera juslificala in semelipsa. sempcr \ .
C Timor Doniini mistn cum pavore chariias cst, C Possunl jilaeerc Doniino eloquia oris,si n viiiis,
qui imperiurbaia conslantia , non trcpida confu- quce supcrius dixil, reddntur homo ulienus. Metliln-
sione, permaiiel sancius : qui timor usu sceculnri , lio cordis, quas polesl ad Dcuni pervciiire, esi snes,
revercntia nuncupntur. Judicin Dei , dicit iiiniirintrtC -eliariias, ct fides.
Dei, quce in Yeteri et Novo Testamcnio conscripia 16 Domine, cdjuior meits :
* stinl, quas in semetijisis permnnent, quia stntns co- El redemplor mcus.
nim imlia varietale mutalur. C Arijutorcm suuin clicit Detiiii iu honis nciibus ;
II A Necallerius auclorilate (ut iirnia habeanlui) r.edenipiorcm, a maiis, ui ncmo nicritis suis applic.-t
nisi Domini cgent, ciui neminem fallerepoiesl. quoti susccperil coslcsii iargilale.
•11 Desiderabilia super auruin el lapidem prcliostim . OKATIO EX-1'SAI..XVIil.
mullvm . - Piissime. Deus, qui viiginnlis ihiilaini egrcssn
Et dtticiora snpcr mel el favum. proccdens liheraiis nobis ari Pniris tlexlernm cun-.
C Dcsidcrabilia juriicia Doniini, iri esl mnndnln scendisli, immensnm misericordlnm innm <:x])ost.:i-
Kovi el Ycteiis Tcsiamenii; snptsr ntirum, qiiori mus, uilcge tua conversi, prascejnis iiiuininnii,
humana cupitlilns ninxime riesiderai possiricre. Atl- leslimoniis cruditi, mercamiir et ab alienis ct uh
didil lapidem pretiosum, qui niullum vnlet in pnr- occultis vit.is eniuniiari. Qui cuni Putre, eie.
vissimo niargnrito. Sed quin invcniri jiotcrant qui . -PSALMUS XIX.
divitins conlcmnerent, nddidit snporcs : me! ct fn- AltGUMEXTUM PSAL.XIX.
vum. Yetus Tcstamcnluin supernt niel; Nrjvum vin- C Hogal Propheia Ecclesinm cxaudiri, pelens
cit fnvum. illius consilium n Doniino coniirmnri, dicensuuts
•12 Elenim scrvus luus custoclilca : fideles, non polestatc mundniin, sed divina potciuia
Jn cttstodiendis illis rctributio inultti. nsagtiificnndos.
C Cuiii tlic.ilscrvus tuus, juslum sigiinl et devo- i"f. Jn finem psalmus Davict
tnm, qui irico custoriil mandntn Dei, qnia obedicnii- C Jnm notn suiu verbn lituli. Nunc rognt Pro-
hus relributio siibsequiiur. Merito riicm sunt iimlin, jriiela in lioc psnimo prospera eveuire sancins DH
quia comprchenrii non possunl nniversa, quce jirre- Ecclesice, cjucelongo tcmpore fieri posse pcr ndvcn-,
pnravil Dcus diligcntihiis se. lum Duniini prceviclebatdicendo ; Exauriint, eic.
13 Deiklaquis inlcllicjil?ab occu!lis-i-meis \ muntia . i Exaudial ie Dominus in die tribuluiionis :
Prolegat te nomen Dci Jacob.
-f Et \ nb cdienisparcc ieno !;;<> C In die tribulaiioiiis, oslendii tcinpus gravissimas
H Deli.ctn qtiis iiHeiligii? nisi scruinloi cordiuin. afllictionis. Cum riicit : Prolegal te iioiucn Dei Ja-
Detis, qui etiam poicns esl dimittere ea. Ab occiiliis. cob, hujusmodi benediciionem coiieedeiulam petit
in* <; HRTINONISHERBIPOLENSIS FPlRfnTT "ftl
Prophela a Domino Clirisliano populo, sicul sanclus £i8 Ili in curribus et hi in equh :
palriaiclia Jacob priscis lemporibiis ab ipso accepit, Nos autem in nomine Domini Dei noslri invocw-
quando Esau fratri praslatus esi. Autliri cognosci- bimtts.
mur, qtiando omnimodis nliquiJ oblinemus. II Per currns, voluplas mundi sive cupiditas de>
2 Mittal libi auxilium de sanclo : signatiir, quoniam snpcrbi et cupidi velui roias
El de Sionluedlurle. ins«abiles, mcnle huc illusque discurruiil. Per
: oslendit a PatreFilium cquos, supcrbi iiitelligimlur; ipsi sunl cupidi. 11C
"Optandodicensniitiat Nos autem in illis non gloiiemur, scd in noinine
missum suuni, in aiixilium snnclas Dei Ecclesias.
Dei, quod adprcemia aslenin perducil." -
Sion eiiiin inons signal spcculaiionem, quas convciiit 9
illi cunctn siinl nota. Jpsi obtigati sttnl et cecideruni:
divinilaii, tjiioniam Nos ciuiemsurreximus el c.rectisumus.
5 Memor sil omnis sacrificii lui: G Dicil Piopheln liuinniiis lionoribus vcl pravis
El /lalocausium luum pingue ftal. Diapsalma. desirieriis ohligatos cccidisse arrogaiilcs, quod ne-
C Sacrificiinn saiictasEcclesias, cst riliis accipien- ccsse est iliis contingere ijui se viiieiitur nexuosis
diis, qui iiunc agilur corporis cl sangtiinis Domini errorihiis illigare. Resurgere ehiobusmodis Chrisiia-
inunolaiione solemui. Holocausliim, loium hiecn- pl niis dicitur, scilicel a inorte vitiorum, ct in illaie-
sniii dicitur, et repfassentat iiiem jain dicliim sncri- siirrectioiic," in qua jusii ajtcsrnaprasmia accipiunt,
iicitim. Quod pingue fit alqne jocundum, quando deiilraquiv hic intcHigi mnnifeslum csl.
nostra oblalio inentis el corporis a gralia divinitatis 10 Domine, scilvumfac regem^i- el . exaudi nos :
' * .
assumiltir. ; 'Intlieqiiairivocaverimus-i- le
4 Tribual libi secnndum cor tiium : C Dicilur Pairi,: Salviiin fnc rcgcm, id est, nl
Et omne consilium tuum coufirmet. • ' Cliiislus resurgat a '.inoruiis. Exaudi nos, provcnit
C Dicil, uibuai lihi secuiidum cor tuum, id est iiluil liinc gcneri hiiinano, qiiando restirreciioncm
scciindiim inlcllcclum queni hubes tlc Doniino, ul Cliristi (irme. creriil ct laslanter aspicit, vel pereum
cum credas iiiuim ex irinilale, passi.imcarne, resur- rcgeni exaudi nos in die ucccssitatis noslr.x'.
OIIATIOEX TSAL.XIX.
rexisse, ascendisse in coeluni, etc. Et omne cdnsi-
lium lutiin conlirmel, lioc csl consiliiim sruicias Imple, Domiiie peiiliones iioslrns, el tnnquam
Ecclesire : Paireiri el Filium el Spiriiuin snncliim . piiiguissimuin rios holoCausUimassunie, ut, inimico-
:
niiuin Deiiin credcre, a quo sunl omnia; ei ex con- rum currihus oblignlis, sahilaris lui opilulniio.i?
silio tleliberaie oihnia pro isia' fide spisriieie inuncii ~ laieniuiv PefiDoiiiiriuin-iostrurii Jesum. eic.
delectainenia ''...''".' i .." /L-: "'• •.'-•;i;; -'''] ''pSALMUS..XX.i '"",
'
5 Lmtabimiir in salulari luo : ; •AHGUMEKTDM PSAL..XX.
El in nomine Dei nosiri magnificabimur C Hic psnlmv.s, Domiui Saiynloris primo incnrnn-
tioncm, et
C Nam in snlulnri Ecclcsiic (quod csl Clirlslus decaiilal. postea deilatisfacta, Projihela narraiiiu,
'..''" . _.
Jesus) lcelnluruni se esse dechiravit, ul se unum 1
TT. In fiiiem psaimus David.
esse ex ejus corporc monslrarct. El in ipsius nomi- C Irieoiiiuius hic iiono decimo psalmp par est,
nc se essC mngnificanduih, quia ex ijsso Clnistia-
quoniam ei iste quiriem de DomiiioSalvatore loqtiitur
ni fucranl .iiuiicupandi. llagnificari esl magiium;' sicul
superior, sed sub aljqua diversitule.
fieri. .i Dotitine, in virlule Ina Imlabitur rex :
C linpleal Dominus omnes peliiiones luas: -" El siiper saluiare tuum cxsultdbil veliemenler.
Ntinc coghovi quoniam salvtim fecil Doinmus C Donilne, tlicil Projiliela'a'd Palrem ; in virtute
clirislum stium. ... . . _ tua, id csi Iii
oinnipoieniin niajeslatis luas, in qua
C Impleat Domirius, fii iterum ad Ecclesiam grata et Filius rcgnat. Laslabiiur rex , gnutlel Christns
.conYersio..Nuiic cognovi diccririo,"niagnam Ylrtu- £^ Jesus. Exsuliabil, iri estiii eo quod per.eum salvasU
lutem suas' prophelationis ostendiC cunf se dicat bonilnes, Fiiius tutis exsultahit, qui esl Salvalor.
ii prceseuli cogiiovisse qu;e post sycula niulta ini- Yehcmenter, oslendit niagnitudincm gnuriii, iit.,
jjleuda erant. Salvtim fecilPater Filiuin in resurre- qiianta csl copia iii benelicio, laiila sil el gaudii
.ciiune gloriosa et iu ccelos ascensione. niagnitudo.' "'
!__ Desiderium cordis ejus tribuisli ei:
7. .Exaudiet illum de coolosanclo suo : ' El voluniale lobiorum ejus non fraudasti eum.
In polentalibus salus dextera ejus.
Diapsalma.
C Sensus isle talis est : Exaudiet Filiurii Paler G Desiderium animse ejiis fuil pro omnium salule
rie caslo, quia in dexlera ejus esl salus, quani ha- occidi, utpretiosus sanguis ejus mundum redinieret.
bcus eX propria deilate, iainen expetere videlur ex; Yoluntasiabiorum fuil,
qiiando iimnundis spirilihus
•carne. Poleiualibus dicit, ^quia nos poientcs cilicit, impcrabat, languores diversos sermonis sui sanabat
crini graiia sua in prreseiiti, et in fuliira viia in imperio, et prasdicaticincspopulis inserehnl; Conslat
lieata perennilate custodiendoi quceper tlexleram : in nullo volunlatem ejus fuisse fraudatam,
quando
iuicl!,'gilur. oninia quce ficfi jiissil implela "sunl.
iO.i EXPOSlTiO PSALMORU.M. 103
o Quoniam prccvenhii ev.m in bencdiclionibusdv.l- A. 9 I'o;ics cos utciibunumigiiis intempore ititliislui:
cedinis : Dominusin ira sua coniurbabil cos :_.. devorabit
Posuisli.in capiie cjus coronam de lapide prc- eos ignis.
iioso. C Clihanus est coqucntiis panibus cenei vasciili
C Quoniam prcevenisti , significat humanilalcm deducta rolundiias, qute suburenlibus fininniisardet
-prreventam graiia diviniiatis. A Denedictio dulcedi- iiilrinsecus; quod signal peccatores, qui in juciicio
nisfuit iiiimuiiitas peccali, qua donoius est Ciirisius; lorquendi sunt et mcsroie animi cl pccnali excru-
-
nos eniin in aniaritnuine Adas coucipimur." C Yel ciatione. Tcmpus vulius Dei, dics cst judicii. II iiic
bcnedietio dulcediuis fuil, quando dictum esi: Hic ira Dei mm punil, sed conlurbnl ad pcenilenliam, et
est Filius meus dilectus. Corona convenliim signat hic ignis Spiriuis sancti devorat, id esl peccaia
ciiscipulorum ; hasc erat corona capilis, lioc regnle eonsumii. C Sive qunndo audient : Iie in ignem
cJiadcma, quoniam Ipsum docentem circuitus aposlo- ceiernum, luncjudicis sententia conlurbabit. ctignis
lorum ambicbal. Diadema illud non itieo ut ornarct devorabil perpetuo.
csl imposiium, scd ut de Cbristo poiius ornaretur. 10 Frucium corum de lcrra pcrdes :
Lapides preiiosi, apostoli sunt. El sc-nen eortim a filiis homiuum.
4 Viiam peliil a te el tribuisli ci: " C H Fructum dicil opara iniquorum. Pcrcicic dc
Longitudinem tlierum in srecuium, cl in sre- terra, iri cst de sancta Ecciesia YCIicrra vivcutiuin.
culttm -f- scvculi C Semen, id esl vota vel facia peccaniium. A filiis,
C Yita resurrectionem signa! quam ille petiit di- i;l es! dc sanctis eos facis alienos, quos in hrercdi-
ccndo : Paier, clnrifica Filium luum." Longiludo tnlem aslernam lua largitate iiiissurus es.
dicrum signat perenniialeni Christi, quas nuilo fine 11 Quoniam dcclinaverunt in te mttla :
concludilur. In srcculum sceculi, indefeclnm slabili- Cocjilaverunt consilia , quw non polaerunt -i-
-iniem futuii srecuii indicnt. Sed incmento quod licec slubiiire \
ct. his similia ab illa dicuntur parie passus esi. II Yisi sunt Judrei declinare niala in Chrisluin,
5 Macjna cjloria cjtts in salulari luo :
° quando tlixeruiit : Digntis est morte. Cogitaveruiit
Gloriam et -t- magnum decorem impones super . concilium dicendo : Jube crgo cusiodiri sepulerum
eum. (Maiih. xxvu), nolentes nec etiam crcdenies Chri-
C Nam gloria et magnum decus (empus signnl ju- stum resurgere. Quotl non poluerunl slabilire, quin,
dicii, ubi in deiiale sua Ahissimus apparcbit, hahcns qiianilo voluil Chiistus, resurrexii. C Deciinare di-
gloriam ex judieio, decorem de majestaie. Sanctas p cimus malu suprn alios, pasniienlia in nlios causam
etiam incarnationi magna est gloria in salulari, id iniquitntis rclidere, quod Jucirci Chrislo feccruiit,
«sl in verbo Patris. dum destruciionem civiiatis el gentis viice Clirisli
6 Quouiam dabis eum in bencdiciionemin srecii- ascripserunt, dicenles : Si dimitlimus eum sie
lum -f-stvculi \ (Joan. xi), etc.
Lcvtificabisciim in gciudio.cum vuiltt luo. 12 Quoniam pones eos dorsum :
II Quoiiiam dabis eum in benedictioneni, qnia Jn rcliquiis tuis prtepctrabisvulium eorum.
omnis crenlura bcnedicit cnm. Lasiificuhiseum in k Posili sunt Judasi dorsum , quando vilio suo
gnudio, cuni coadunnln fuerit multiiudo sancioruin, terrena snpientes, non nierueruiil coslesiin couliieri.
eique sanctorum iiunierus restitulus. C Cum-vullu II Prreparabuiilur reliquire Judrcorum , quando pcr
iiio dicit, ul una intclligalur persona sinc duhio Enoch ei Eliam in fine credituri sunt, e! tunc prce-
essc Chrisii, quia hunianitas de ciiviniiate gnudet. parabis vultum eorum, scilicel in le credcniium, u'
iQuaniviseliam de mcmbiis illud accipi Cliristi recte seilicet converlanlur corda palruin in filios.
uossit. •15 Exallare, Domine, in virhtic iua :
7 Quomum rex speral in Domino: Cantabimits el psallemiis virlules ttiac.
Ei in misericordia Allissimi non commovebitur. D II Exallare in virluie, id csl demonstra in juciicio
G Rex est islc, qtti iirpassione sua ascriplus, tii- niajestaiem luam el polestatem , qui prius vcnisti
bus linguis legebatur. Speravil iu Domino, sccun- in liuniiliiate. C Cuntnre est verha Domini ore pro-
diim Iioniinem. Non couimovebiiur A misericordia ferrc; pscilere, mandala divina bouis operibus con-
Pairis, quia proiecior est olim speranllum in se. stanler iniplere.
8 Invenialur mnnusttta omnibusinimicis tuis: or.ATiocx PSAL.xx.
Dexlcra lua inveiiial -f omnes \ qtii le oclerunl. Benedic, Dominc, benediciione dtilcedinis, et com-
ple libi placitum desiderium noslrum, ut duin jtigi-
C Inveniatur nianus tiin, iri est operatio lua rcpc-
lcr virtutes luas suavi inodulaiione conciniinus,
i.intur. II Ut revcrianliir inimici, alDicti poieslnte
Pntris Doniinus longiiudinem viias pcrpcluas conseqiiaiiiur. Pcr Do-
tua in boiinin. Dextcra est Salvaljr.
etc.
iitii cum odcrunt pceiiapsrpetua damnnndi stinl, ct minum nostrum Jesum,
sine fine cuin diaholo el satelliiibus suis in celernis PSALMUS XXI.
tencbris torquendi. Invenilur igilur Dci nsaiius in AIIGU.UEXTUM PSAL.XXI.
jutiicio fuluro iiiiinicis ejus. C Iu lioc psalin'0 Clnisius t!e passiune sun ad
PATROU.CXLII. k
167 S. BftUNONISIIEKB.PCLENSIS EPISCOPI lOS
Patrein loqtiitur, admonclque fidcles biudani Domi- A quanlo amplius filium pater liberat dum petil et vult
rium, quia in resurrectione sua.cniiiolicnm respcxeril liberari.
Ecclesiam. 5 Ad le clamaverunl el salvi facli sunt :
TT. In finem pro susceplione maluiina psalmus In le speraverunl el non sttnt confusi.
*
•i- David C Clamaverunt marlyres ad Chrislum : dum eos
C In finem; sfve psalmus, sive David, quid signet corporalis poena consumpsit, el pulahantur ab infi-
exposiium est. Susceplio matulina esl lenipus re- delibus non exaudiri , sed illi polius valde auditi
resurrectioiiis, quando mortale corpusin magna sunt, qiiia coronam percipere merueruni. Nec snnt
gloria clarificalum a.ssumpsit. Matuiinum dicluih confusi: quos constal venisse ad prasminm, non eniiti
esl, quasi manu primitivum, quod tempus imiumeris confunditur, qui ceternum regnuni conscquitiir.
locis ad resurrectior.em Domini conslal aptalum. 6 Ego aulem sum vermis et non Iwmo :
1 Deus, Dcus mcns -f- respicc in mc \- quare me Opprobrium hominum el abjeciio plcbis.
dercliquisli : "•'.'" C Yermi enim comparatur Chrislus, cjuia morta^
Longe a saliile men verba deliciorum nteormn. lis el de carne sine misiione seminis natus est. Simi-
C Deus sermo Grasciisest, el interpretalatur li- • liter vermis sine concubitu nascitur. Non homo, id
mor. Unde quidam ait geniiliuinpoeiarum : priinus -est non peccalor, quOd in iilo esse non poluit. OJJ-
in orhedcosfeeitiimor; iuide Chrislus. quasi vicina probrium hominum : quando in eum spuebant, et
passione permolus, cx humanitale clanial: Respicc alapis verberabant. Abjeclio, cum elegerunt Barab-
-in me, deprecans sibi celcrrimum auxilium resurre- bam, Clirislum abjecerunt.
ciionis. H Quod se tlicil dereliclum, non ex propria, 7 Omnes videntes me deriserunl me :
B'edcx jiopuli sui persona .loquitur, cujus peccata Locuti sunl labiis. Eimoverunl caput.
ipse susccpit. C Dicil a se longe fieri verba qute de- C Qinnes, de malis suscijjiendum est: deriserunt,
licia parluriunt, et iieruin sua dicifesse peccala no- non credendo in Christum. H Loculi sunt labiis :
slra delicla, qui non hahuil peccala. A Dicil igllur Si Filius Dei est descendat de cruce
niembrorutn (Matth. xxvn).
se dereliclum in persona , quse quod C Per iracundiam : quod minantes
.MoveruiH caput.
pciunl non accipiunt, eo quod verba deHctonmi sunt faciunt non judicanies ex corde, ore enim non corde
peiiiioncs eorum , duin vel petunt contra salulem loaiiebanlur, quibus non provenit ex-firma delibera-
vel non mox exauditi inurmurani, el derelictos se
lioiie senteniia.
tsonquerunlur.
8 Speravit in Domino eripial ettm :
2 Deusrneus,ciamaboperdiemetnonexaudies: C
Einocle eirion ad insipientiam mihi. Saivupi faciat eum quoniam vuil eum.
II Yox projjhclas. Speravit, hoc esl bumanilas in
C Clamabat bumanilas Yerbi pc.r diem, quruti non divinilatefn. id est de Judceis, vull euin,
H non exaudi- Eripiat,
circumdabant lenebrre peccalorum. Deus Paler taleni Filium babere voluit sine
deslinaios ad nociis no- quoniam
tur : propler morlem, qui
per quein peccala lolleret mundi. C Vel
niine vocitanlur. C Non a'd insipicnliam, subaudien- peccalo, melius lioeper ironiam diclum est a Judceis, qure
dum repulabis mihi, id est Pater Filio, petebat ergo
figura Latine irrisio dicilur, aliud quam conattir
medialor Dei el honiiimm non insipienier sed pru-
quis osteiitlens.
denter, et lanien non constal audiluin , quia peti- 9 Quoniam lu es qui extraxisti me de venlre .:
tione et passione mundum erat redempturus. H C A
Vei dies prOspera, nox adversa significat. In quibus Spes mea ab uberibus mairh mem : in leproje-
cliis~sumex utero.
cpiandoque peteriles E-eus non exaudil, el hoc non
H Yox huinanilaiis, eduxisli me ventre , id est
ad insipieiHiam eorum, sed ul sic sapientes lianl et
do utero sanctas Marire. C Quia tunc ab originali
discant sapienter petere, noh lerrena scd coslestia,
peccaii vilio sequeslratus : lanquam sponsus pro-
vel lerrena ad salutem animae. cessit de Ihalamo. Spes mea ab uberibus, II id etjt
5 'C«m autem in saticlo kdbitas : secundum humanitalem, secuncium quam non dedi-
Laus Jsrael.
gnaius eslsugere ubera malris. In te projectus sum.
C In sanclo habiias laus, incarnalionem pcr boc C Ostendii se fuisse ab humana iniqiiiinte divisum.
Cbrisli declaravit propbeia , quia in Filio JKtbilat '10 De ventre malris mece Deus mens es tu :
laus, id esl Paler qui est laus Israel, id esl Ecclesia; Ne discesseris a me.
yidentis per fidein fe. Ideo etiam non exauditum sc G Cuui dicit de ventre malrismece : osienitri iinu
oslendU, non proptcr insipientiam, sed propler sa- fuisse sine Deo nec ijisam conceplioneni carnis. Ne
Julem gcneris lnimani per passionem suam alias discedas a me. H In die passionis,
faciam sanctam, quoniam Paler semper audil Filium II Quoniam tribulalio proxima eti •
•anquo semper habitat. Quoniamnon est qui adjuvel.
I In te speraverunl patfes noslri : H Quoniam proxima esl trihulatio, ut ipse dixit:
Speraverunt el liberasli eos. Surgite, eamus, ecce appropinquabit qui me tfadet
H SperaverUnt palriarchce , el liberavit cos de (Mallh. xxvi). Non est qui adjuvet, neque angelus,
$-gyplo. H Speraverunl in deserlo et liberati sunt, neqne bomo, nisi tu, Paler.
109 EXP0S1T10 PSALMORU.M. iiO
12 Circumdederunlmevilutt multi: A 1 i Foderunl manus meas ei pedes meos :
Tauri pingues obsederunlme. Dinumeraveruniomniaossa mea.
C Yiluli populi Judasorum, qui ignoralo jugo H Foderunlmanus, id est, clavis fixerunt, el fru-
Dei: inconsitlerala procacitalelasciviunl, simulpe- ctum niagnuni invenerunl -id esl, salulem omnium
Tulanles-el fatui, qui gressus suos nulla mOderalione genlium. C Dinumeraverunt ossa ejus, mystice, id
distinguunt, sed vagi ac penduli : ad iniqua consiiia esi, apostolos seu reliquos Chrisiianos, quos quffire-
-<juibUsdain-saltibuS-efltsruiiiur._jraurLprincipes Ju___ banl Judasi .persecutione facta _ex_siinguer_e, neln_
dceorum desigiiaiH. Addidit pingues, quia feroees majofe numerum corivalescerent.Yel corpusejus sic
circumdederunt Christum cuin giadiis el fuslibus'-, cxtehderunl incruce, ut ossa ejus numerahilia vide-
animal enim impingualum: inquieluin el ferox effi- reiiiui.
citur. .19 Ipsi vero consideraveruntel inspexerun!me;
•15 Aperuerunl super me os «....?_: Diviserunt sibi vesiimenlamea, el super veslem
: Skut leo rapiens et rugiens. meam miseruni sorlem.
C Aperuerunl Judasi osdicentes : Crucifige,cruci- G D.icit Judasqs considerare secundum incrudeli-
fige (2ffl.i/i.XXVII.)Suum videlicet,quod nonillis sa- talem eorum, ut non transitorievelcasualiterfecisse
pientia aperuit, sedcogitalio scelerata. Rapiens-:per- B yideanluis scd diligeiiler considerasse et inspexisse
linel ad insariissimahisedilionem cumeunr raptum ad ea quasficbant, et tamen cor eorum lapideum tot
-traxerunl ad tribunalia. Rugiens : ad blasphemas miraculis non fuisse molitum. Diviserunt sibi vestl-
voces, quihus dicebaul: Crucifige, crucifige. menla mea (Job xix). II Hocih passione Cbrisli com-
14 Sicvt aqua ejfusus stun: pletum esl, quandofecerunt, qualuor partes, quatuor
Ei dispersa sunt omnidossa mea milites. Tunica lanieniion est divisa signlficansuni-
latem Ecclesias,qucenon scinditur, quamvis lireretici
II Ossa Chrisir aposioli dicunlur, C qui dispersi
eam scindere conlendani.
sunl el effusi sicut aqua, qui drbem terrarum divino
imbre satiantes : a sordibuspeccatorum abluerunt, 20 Tu autem, Domine, ne elongaoeris auxilium
A vel Christus ila viliter occisus., sicut aqua eifun- meum:
Ad '
-ditur, et ejus sanguinis effusionos rigavit et abluit, defensionemmeam^onspice :
•et dispersi sunt in morte ejus discipuli. H Hic humanitas ad divinitatem loquitur. C Et
resurrectionem-celerrimam deprecalur: ut veiiicnte
15 Factum esl cor meumtanquam cera liquescens7 iali
In mediovenlrismei. gloria,perfidorum increduljtas deslruatur. Auxi-
- lium signal resurrectionein Christi, quas eloiigata
H Cor suum , sapientiamsuam dixit, quas anle non est : quando triduana provenit. C Ad defen-
passionem suam noii intelligebalur. C Impleta vero sioiierii, he quid praevaleatin me pars illa vocaiis
passione orhnis veritas promissa revelala est. Bene inferni,
mysteria legis comparata suntceras, quseluncreddit 21 Erue ajramea ariimammeam :
splendorem luminis, cum a calore dissolvilur; sic "
•f- El de manucanis unieam jneatn.
per ignem passionis Chrisli, illuminata sunt nijsie- C Liberari se postulat a morte quam subire voluit.
ria legis. Yentrein Ecclcsia dicit. Framea autem significat liastam, sive^gladiumseu
15 Aruit tanquam tesla virlus mea^ el lingua mea qurelibelarma, et significat hic malitiam Judasdrum.
adhmsiifaucibus meis: De maiiu canis dixit :eum canis mauus non haheat,
El in pulveremmortis deduxistime.. sed vull intelligi potesialeiii Judceorum.II Unicam
H C Yirius Christi tesla; comparatur, quia sicut, dicil animam.suam, qucenon babeat peccatum : vel
illa igne decocta, foriior erit, sicul virtus Christi Eeclesiam calholicam. C Ut inlelligatur doctrinas
in passione solidita esl, qiiceprius quasi lutea vide- novas etconciliabula perdilorum respuisse.
balurihcredulis. C Lin^ua sua: significat prcedica- 22 Salva meex ore leonis :
•tores,qui adhajfentfaucibus suis, dtim ejus mandnla "D Et a scornibusuiiicorniitmhumilitatemmeam.
«uslodiurit. In pulverem deductnm dicii, ad voluu- C De ore leonis : de polestale diaboli dicit, qui
talem Judajorum, quihoc iiilebantur et se fecisse , bene comparatur feris, quoniam bumanis exislens
putabant, quia ejus resurrectionem credere nolue- «emper deleclatur. A cornibus, id esla superbis.
runt, sed se putabant Christo mortem dedissecom- Unicornium, qui nimia elatione surgeules : similes
niunein, ut usque in puiverem perduclum credereni. socios ferre non possunt, a talibus secefni suos
17-f- Quoniam \ chcumdederunlme canes -f mulii \ humiles Chrisluspostulavit, talia quippe animalia
Conciliummalignanlium obsedil me. quasimo cornu armantur, multo foiiiores sunt liis
H Canum nalura est : dominos amare, contra la- quibus duplicia Iribuunlur.
irones latrare : econtra Judasi conlra suura Domi- 23 Narrabonomen iuum fralnbus meis :
num hbn Ioquenles recla, sed latrantres iniqua, ' Inmedio Ecclesimlaudabo le.
latronem elegerunt. C Concilium malignaniiuin : C Pqst sacram passionem dicil gloriam divinitatis
quando- cogitabrint Jesum dolo tenere, morlique toto orbe vuIgandam.Narrabo, id est harrarifaciam.
Irahere. - Fralres dicuiuur tjui diligunt et diligunlur. Inmedio
Hl S. ERUNONISIIEHBiPOLENSIS EPISCOPI 112.
Eccleske. H hi medio crcdeiuimn populoruinprasdi- JV rcligiosa docuina ad vcrum Cliristum alios con-
cano ie elinudaho lc, verterc sataguui Christi veri prccdicaiores.
24 Qui limelis Dominv.mlaudale cum : S0 El cidorabunlin conspeclu cjv.s,-
Uiirccrsumscmen Jacob glorificate cum. Universw familicegenliuni.
C Timor Dei : jusliis esl et reelus, laiidemque C IHi adorant in conspectu Doinini, qui sinccra
gencrai, amorem tribuit, et nrdorem cliarittitis in- fitleet operibus Cbristum roganl. Conspectus enim
flanimal. Scincii Jacob, qui fidei Jacob, devolione illius lioii esi nisi supra fidelissimos ct beaios.
conseniiunt, et supplantaiores viliorum sunt. Lau- Universrc familias. cunclos credentes coiiciusil, qui
date igiiur, qui limeiis, id esl reverentiain liabetis . nihil excepit.
noniiiiis ejus, quin eum non meretur prcedicare, nisi
5i Quoniam Dominiest regmim :
qui cognoscilur cl limere. El -i-ipse.\ doniinabitur genlium.
25 Timeal etan omne semeiiJsrael \
C Qiioniam Domini esi regnuni, qma non sunt
Quoniam non sprcvil neque despexil deprecalio- geniiuni
nctn pauperis. regna, sed Domini, qui poleslnte sua ct
. lnutat reges et coniinei. Et necesse esi ipsum debere
II Tiineal eura omne scnien Isracl, id csl, unus- .
ubiqtie coli : quem consiat inielligi Dominum
quisqtie lenulus per baptisnnim, "et menle Deum I:
oinniuin reruin.
videns. ,'Quoniamnon sprevit preces.paupcium. Id
esl filium. C Sicut facere solent glorianles inistius 52 Mcinduccivcrtinlet adoraverunt omnes pingues
mundi honore, spernere paujjeres el despiceve sup- . terrw :
In conspeciu ejtts cadent omnes qtii descenduttt
plieauies, causamque de habilus qttalilate meiiri, ut
si sit veslibus nitidus : verax putelur, si amictu in lerram.
sordidus.: mendacissimus habeatur. II. Manducaveruiif omncs divites, id est aposloli
vel casleri sancii corpus Cbrisii. Adoraveruni : iu
20 Nec avetiit faciem suum a me :
* fide el operalione. Descendunl : a.superbia ssectili,
El ctim clamarem ad eum cxaudivii -f i»e
ui adorentin bumilitaie pura. HAYel hiepingues :
H Nec avertirfaciem, sed resusciutvil me n mor-
divites lerras, qui etiam sacranienlum corporis
tuis. Cum clamarem, respondil .Clarificavi etiterum
Chrisli mandticanl, sed non saturabunlur ut patt-
clarificabo (Joan. xn). C Yel aliier, clamavit ils.que :
Cbristi, adorainque, sed fralernilatem chari-
ut mors nostra cjus morte fmiretur, et peccalum peres tatis noii habent : et ideo quia menie in terrena
veieris liominis; redimeretur preiio sanclissimas
descendunt, cridenl in infernum.
pnssioriis. rJ 55 At anima mea illi vivel-:
27 Apttd ie laus mea in Ecclesia macjna
Et semenmeumserviel ipsi.
Vota mearcddam in conspeclu limenliumeum.
C Auimam vero suam dicil Deo Patri vivere,
£ Apuci le significal de le, lans mea in Ecclesia,
hunc nunidum imniaculata conversalione
scilicet calholica, liiagna enim et amplitudine riici- .quoniain II
transivii. Semcn meiiin, filii Ecclesice serviuiu
lur eihonore.Yota, sacramcnta. corporis cl sangui-
rcJduntur : ei sancto Cbristo, C vei opera Christi servieni laudando
uis, qu;e illis. prasseiitibus qui Beum.
timore suhjecti sunl, denique quae sinl vola isla sub-
54 Annunliabittir Domino^generiiiiovenlura :
jungit. Etient pauperes, etc. El annuiiliabunl ccelijustiiiam ejus populo qui
£3 Edenl pav.perese! salurabuiUur.: -i- e! \ iaucla' *
nascelttr, quem fecil -f Domitins
buni Dominum qui requhunt cum :
Vivenl-cordaeonim in swculum«f-stcculi_ fl C Propheta dicit generaiionem venluraiu :
C Paupercs, id esl, rg:;;ium Dei esurienlcs. Salu- populum geniium, qucc ex aqua ct Sjriritti erat
rnri enim non possunl nisi -quos lalis possiciet jirocreanda, hsec animniiabitur Domino, id est
esuries. Pauperes salurati Deum laudanl, divilcs aiinuniinnrio convertetur Domino, hoc est in hono-
semeiipsos exallanl. II Qui reqniriiut. fide clojicre, I) rem Doniini. H Aninmtiniit cceli, id esl, apostoli
inielligenles, quas ipse est panis qui de coslo prcedicanl Filium Dei, ipse est enim justilia Palris.
descendit. Yivit cor, id esl, spes eorum immoljilis C Apie vero dicitim est Chrislianum populum
vegetatur. Illud vivere dicimus vcraciler : quod in Dominuiii fecisse, quoniam eum prredcsiinavii aule
(liviniialis graiia perseverat. sasculaet creavit illum el redemif et suo sanclo cor
a liberumfecil.
29 -Retniniscenltir el convertentur ad Dominum: pore peccatis
Universi fines ierrw. ORS-TiO EX PSAL.XXI.
C Reminisci illos dicimus : quos conslat post Caput niisericordire Deus qni propter nos descen-
oblivionein Clirisli redisse ad veram medicinam. Et dens in uterum virgiuis addicius ligno, perfossus
quando Dcusab iilis fideliter cognoscitur, recte ab clavo, veslimeiuis insuper soi'ie divisis, surrexisti
eis dieitur reininisci, ut ad illum redeani veraciter : liber ab inferis : prascanmr ut liujus commercii non
-fjtiein prius perversa voliinlnte neglexerunt. immcmor, sis populis ab ore leonis ercplor, qui
Liiivcrsi fines, id est universalis Ecclesia, qiiam fuisii quominm patribus in te sperantibus liberator.
'iiur.c conslnt lolo orbe esse diffusnm. II Ei quoiidie Qtii vivis et, cic.
m EXPOSITIOPSALMORUM. 1H
___ * fitieles. H A Yirga certe etiam consolalur : quaiiclo
PSALMCS XXII.
ARGDMENTUa PSAL.XII!. c-orrigendopeccatorem in viam salntis ducit.
C Per lotum psalmum renalus in - baptismo € Parasti in eonspectume mensam:
Chrislianus gratias agil: quia de ariditate peccati Adversttseos qui tribuiant me.
ad loca pascuas et ad aquas refectionis sit in- C Parasti, id esl, prasdesliitali allare sanctum,
dnctns. mensa dicta a mense, quoniam quolihet mense
T'T. Psalnms David-. primo die, convivia litti gentitim exercebantur, etc.
---C Psalmus -David,^per_toium_ J3luin___psaluuim —TISignificat-Sciipiurani-sanelam.-Adversus eos,id-_
Clnisiianus fidelis gralias agit Doinino, quis lihe- est, hrereticos qtii tribulaiu Ecclesiam, vel persecu-
r-atus veiuslate deposila : ad loca pascuae el lores Ecclcsiceet tiasmones.
aquam refectionis Domino largienle sit perduclus. -=- * oleo
- 7 Jmpinguusli i» capnt meum :
1 Dominus regil me -f- ct \ nilitl mihi deerit : -f- et \ calix meusinebriuns -f quam prcvclarus
*
In loco pascuai ibi -f- nie collocavit. est \
L Loquitur hic Ecclesia firiueialiter per fidem. H Yox Ecclesise. Laslificasli capul, id esi nientem
Dominus regit me, quia anie adventum Chrisli, nieam, oleo hoc esl spiritali lcelitia. Calix intclligitur
Riundum diabolus reguhal. Nihil deerit honi ei qui "'verbum Dei quodiiiehrint menlein bomiuis. C Pras-'
adhasretDeo. In loco pascuce, id est in fntura heati- clarum ilaque quia ad regnum cceloiuin jjerducit.
tudine eum collocahit, sed jam in spe ejusdem bea- Ycl calix sanguis Christi; qni digne sumeniihus pras-
tiludinis collocavil, vel in Ecclesias ct fideiiinilate einrus est. •
spem meam composuil. 8" El misericordia lua subsequelurme :-
2 Super aquatn refectioniseducavitme: Omnibusdiebiisvitmmem.
Animammeamconvenit. C Subsequitur-misericordiai fideli tuique ad cu-
II C Aqua refeclionis : est baptismi I-tvacrum, slodiam, sed praeceditad graliam conferendam. Nisi
qno anima sterilis irrigatur. Educavit, C id estpau- Domini misericordia subsequerelur : facile liumana
lalim nulrivil, quasi parvulos el renalos doctrina. fragilitas deciperetur, quia a tergo diabolus insidias
II Patriarcharum et prophetarum sive aposlfriorum, parat : quandiu in hoc corpore morlali versalur,
C Convertil fidclis animanv ad Chrislum :-qua_ unde nimis necessarium esl, ut seinper nos gralia
riudum snb diabolo probaiur esse capliva. Dei prascedat, el misericordia subsequatur.
5 Dednxii me super semilasjttsiitim': 9 X Ei '.>f «l \ inliabiiemin domo Doniinii:
'
Propler nomeiiswtnu „ In longinidine dierum.:
C Semilas justiiicc, siuu duo prascepia salutarin, A Ideo illa coneessa sibi, quce dicta sunt fatctur,
id cst, dilectio Dei.el pi-oxiriii.Qute seiniias dicun- ut inhabitel, elc. Domiis quippe Dnmini : fulurain
tur, quia arcta.esl via ad regiium ccelorum (Maitlt, signat Hierusalem cjuasconsislil iri loiigitudine die-
vu). Propler nomen suum gaudet sefamulus Christi rnm, quia in ipsa est perpetua lasfuia el heaiituilo,
deductum essead illam scieiitinm, ulpossit jussa De sinc fine.
vulgare, cl. hoc non suis.meritis, sed divina gratis OilATIO EX PSAL.XXU.
sihi eonccssam esse; ac si.dicerel ...deductussum-ir
Rcge nos, Domine, stiavibus lure prKceptiynislia-
semilasjiiandatoruin, non propter meritum meum. ul xlcrni labernaeuh liahiiaiione pcrcepta :
sed proptcr nomen stium.. henis,
Nam-eisi ambulavero in. medio umbiw morlh jjlenituline perennis poculi. repleamur. Per Domi-;
4. num noatrumJesum.Chrisium filium luum qtii, etc.._-
non timebomala .
tu mecumes. PSALMCS XXIII.•
Qttoniam
C Dicit catholicus, si ambulavero inler hasrclicos ARGOMENTUH :PSAL.XXIIU.:
(qui recte. umbrce mortis dicunlur) non limebc C Propheta lestatur Chrisli ditioni universum or->
coruin pravas suasiones, quoniam tu me, Domine. rj bem esse subjeolum definiens quibns virtutihus prre-
defendis.II Yel inter sasculi ohscuritates, ignorau- dili suiUin ejus Ecclesia consiituii, alloquilurqtic
-liaS' et
peccata rpeccata cnim umbra morlis suni, superstitiosos ui vcro Domino fninulei.liir. -
quia expiimunl sinijliludinem moiiis. Sed et idec TT. Psalmus David^r.Prima .Sabbati \
non tiincho, quia virga lua, etc. C P-riina Snbbaii significal dicni D.ominicum,qii.o,
C Vhga lua el baculusluiis : Dominus.surrcxit, et resurgendo isii sreculo.subvc-.
Ipsa .me consolutasunl. uit, niundumque ipso die creavit, .qui propter ex-
C Yirga enim ad juslitiam el fortitudinem Domini celleriliam tanli miraculi : projjrie dies Dominica
Snlvaioris pertinet. Baculus : ad arijulorium liuma- liuucupalur, id esl DOmini, quamvis oinnes sint
iuim quo gubernaiur ei a Dco sustentatur homo, Domini.
sicut inurmus baculo susiinelur, quo et pes caulc 1 Domini est terra et pieniiudq*'cjris ;
defigilur, cl loinm corpus desuperinnixum siisliiie- Orbis tcrrarumet -i-mmversi qui habilanlin eo.
tur. Istis ergo duabus rebus fideliscoiisolatur, una C 'Domiiiicsl lerra, id est, Ecclesia qiiasDomino
est dislrictio quasconlerit vitia, el malos--qi.il.on__ spccialiter prira nieute fainulaiur. Nam licct omi:ia
uocere cupiiini : allera gubernaiio, qiicc Sustinel ab ipso sint condita : lamcn ipsius esse propriuiB
113 S_ BRUNONiSlIERBiPOLENSiS EPiSCOPP IIG
dicimus illud qnod etim venerntur aiictorem. Pleni-._A pellatas sunl, quia per ea. transeant peccalorcs sua
tutlo, id est, mullitudo sancta qua repletur Ecclesia. lYietapoiianles, et per ea diabolus ad corda inirat..
llle babilat Ecclesiam,. qui usque ad obilum sutim Siqiiidem nportando portadlcla esl. Ei ilerum prrc-
in fide recta Derseverat, habitare enim manere di-- cepit elevare portas , id esl, II ficlemel charitatem,
cinius. qure asiernales sunl dictre, quia per eas Chrislus
Si Quia ipse sitper maria fundavit eum .:. inlroivit ad Ecclesinin.
Et super fitimina prteparavil eum. 8 Quis esi isie rex giorim ?
C Quid esl super maria fundare :.nisi super tre- , Dominus forlis cl poiens. Dominus polens in
niulos fluctus vitiorum , Ecclesiam in firma fide so- prwlio.
lidare flumina : H Potenies sasculi vel cupidi. Super II Yox dceinonum.A.csi dicerenl, nostrum regem
ista fliimina esi Ecclesia , ul illis prasdicei, et con- IiabenuiS diabolunu. Isle rex quis est ? vox iteruni.
vertanlur. aijgelorum bonorum, fonis est,quia alligavit diabo-
5 Quis ascendel in monicm Domini : lum (Luc. xi). Polens cmn vicit infcrnum. In praelio
Aut quis slabil..«'«loco sancto ejus? jjolens cuin spolravit tarlarum. Sic quasrere visi
. C Quia omnia quas condidit Domini csse docuil sunl diaholi, a gentium cordiijus, imperio Chrisli,
sequenler inlerrogando ostendit quales. esse de- lB el prredicalione et gralin expulsi.
beanl_: qui se ipsius nuiicupari.desideianl. H Et_est 9 Allollile portas, principes, veslrds : cl etevamini
vox prophelte inlerrogantis : Quis aseendel in mon- porim mternales :.-
tem, id est, cceleslein. Hierusalem. C. Yel justj-- Et- introibil rex glorim.
tiam ad quahi magno nisu. lendimus, quoiiiain jiee- C Admonet iterum degentes in diversis crrorEuis
caiis obviantibus.impedinuir. II. Aul quis siahit, auferre clauslra mortis, H Iioc cst superbiam el cu-
id esi, quis p_erseverab.itin jusiitia. C Multo quippe piditatem efc avariliam, quia per has trcs omnis
ulilius est in sanctoioco stare, quam ad ejus fa- homo ad infemumdescendebal. Elevatce sunt potice
sligium pervenire. II Quia mulii aseendunt, sed cclernales, C id est, graiia baplismalis, honor. chrir
non pei^severanl. Quis igitur pro raritate ponitur. sinaiis, salus prasdicationis,.per quasrex giorias-di-
4 Innocens mtmilmsel mundo corde : qui non ac- gciatus esl introire.
in vano aniniam suam :. . > 1.0. Quis est isle rex gloriw?
cepit
Nec juravit in dolo proxitno suo. Dominus vhtulum ipse.est.rex gioriw.^Dia-
C Innocens manibus esl: cujus operatio nemineiii psalma.". .
II Merito viiiulum Domiinis dictus, quia virtuie
lasdit, sed juvare conlendit.Mundocorde. II Sanctus /•J
in cbgitatione. Ille noh accipit in vamim aniniam sua conciilcaiisinferos, cum iriumpho rediens ad
suam-, qui opera bona agil. C Pef dolum itaqueju- superos. Rex gloriae, C qui facit, i>e glorificando,
rat •: quisquis aliter facturus est. quam promittii,. glofiosos. -.••
credens peijurium iion esse : decepisse nequiler ORATIO EXPSAL.XXIII.
credenlis errorcm. Stahililor lerras, Deus (cui cunela mundi pteiiitudo
5 -f. Uic *-accipiel benedkiionem a Domhio... dcservit) restitue nos in innocenliam vitas, ut possi-
iniis, te praevio,.moniem sanctificationis ascendere.
El misericOrdidma Dco salulari suo.
: C Ergo accipit benedictionem non ab alio, sed a Rer Doiniiium nostrum-Jesum Clirisluin.etc.
PSALMUS XXIV.,
Doihino. H Qui se euslodierit ab istis supradiclis , AKGUMENTCM PSAL.XXIV.
maculis, H salutaris ergo noster. : Chrisius est, a C Per tolum bunc psalmum deprecatur Ecclesia.
quoet.be?litudo trihiiitur el.peccata laxantur. H Mi- ne ante Domini conlenqjlibilis appareat;
sericordiam a Deosolus ille. consequilur, qui se mi- inimicis.conspecluni
serum puial,.C cl nullus homiimni est qui.sibi mi-.
TT. In finem psalmns David.
sereri non egeal. ls Ad te, Domine, levavi animam meam :.:
C. Dmc esl gcneralio qumrenlimn eiiin :. E Deus meus, in te conftdo, non ertibescam.
Qumrcnlium facietn Dei Jacob. Diapsaima.. C. Dici.l inater Ecclesia se lcsvasse.animam suam,
H.Generalio boc est populus Chrislianorum quii
ad conlemplaiionem ccelestiiini: rerum per spem,
jacuil in tenebris, sed nunc quasrens Dominum, re- fidein et charitalem, quia huniana facile despicil qui
tjuiril faciem Dei per.fidem el operaiioneiii,.id esl. divina
Cbrisli per illius illuminationem, qui posterius nalo. conspexerit. Erubescere est repentina eon-
lurbalione animi confundi; quod non evenij Eccle-
pfimalum dedit bonoris, scilicel Christiano populo, sias, quia in.Deum cdnfidit.
quod per Jacob intelligi occulte dedit. 2 Nequehrideanl me.inimici mei:-
7 Atloltile. porlas principes veslras..:. et. elevamini. Eienim universi, qui saslinenl le, non confun
i porlm mlernales..:..- denlur.
'.. Et inlroibit rexglorim.. C Ridereplerumque benigni, irridere auiem sem-
C Prascipil enim projjheta portas morlis auferre,
peradversi est. H Inimici Ecdesiae sunt dasmones,
id est, cupiditalem et maliiiam aliaque vitia, quas hacreiici, viUa,
peccala. NOn confuiidentur, qui ex-
principe diabolo positce crant, quce ideo porlas ap- speclant Dominuin, neqiie hic neque in fuluro. C
117 . EXPOSITIOPSALMORUM. 418
Exspeclare est sub malorum patienlia Deumviriliter ,A.ccelesiis vilae. Rectus, H quia reddii imicnique se-
suslinere, ul ille venieiisin |udicio reddat quod devoti cundum opera sua. Legem charitatis dabil _ per
aninuis exspectabal. quam dimitteiitesoirensam reconciliamur Deo. C In
5 Confundanlw -f omnes \ iniqua agenles: via, id estprassentiviia, ubiiexponitur, in qua recle'
Supervacue. vivere commonemur.
II Prophela dicit non oplando, sed prophetando : 10 Diriget mansiieiosin judicio :
confundanlur. Coufundenlur enim qui usque in finem DoCcbilmites vias suas,
-iinnalitiaperseveranti-C-Yanum dicimiisinfrucluo— C-Directus^uippe^iciturqui-de-curvor-ectuseffi—
sum aiaue vacuum, quod a Domino probalur alie- citur. Mansueti dicuiHur, quasi manu. consueti, hoc
niim. A Fel optative, corifiiiidaiUurhic pro peccaiis Csl, loleranles injurias, uon reddentes mnlum pro
saliibr.iier. Quod si hic nolunt. confundaulur landeni malo. Mites surit, qui nullo furore turbantur, sed
asternaliter. - lenilafe animi jugiter perseveraiii;iilos dirigit in
4 Vias luas, Dontine, demonslra milti : judicio, quia ad promissam bealitudineni cosfacit
-f- Et \ semitas itms edoceme. pervenire. Qtiasvero sint vire Douiini,seqiienli vcrsu
C Yise dictge sunl a vehendo, et signi.icaiil hic exponiC -
mandata. Semita dicta quasi semi via, quia anguslo D 11 UniversmvimDominimisericordiael veritas:
calle dirigituf, nec vulgo nola esl, sed occulto itinere Requirentibuslestamentumejuset leslimoniaejttsi
ambulalur.il Per semilam inlelligitur angusla via C UniversasvircDomini misericordia, quia prasve-
quas ducil ad vitam. Edoce me. G Qui sermo non ad nit cuncla bohitate sua. Verilas, quia omnia juste
eallem sed ad Icgem niagis noscilur perlincre." dijutiicat. ; Quibus vero possunt talia convenire,
.5 Dirige me in veritateiua el doceme: sequitur: requirenlibus lestameruum. II ld est, no-
Quia lu es Deus salvator meus : -f- cl \ te sttsii- vum ; ei testimonia, id est dicla prascedentiuni pro-•'.
nui tola die. pheiarum.
C Dirige me ad vitani perlinel, doce : ad scien- 12
tiam. H Id esl ut nibil perverse agam. C Salutare Propier nomen luum -f Domine \ propitiaberis
peccato meo:
estChristiano : ut Deum sibi salutarem ereilat. Tota Mulium est enim.
si
die, ac dicerel: omni die, scilicel non inlerpusito C Hoc.bene referlur acl personam Eisclesiae,qtias
die, sed conlinua vila exspectavi misericordiani tuam se salvatam dicil proptcr nomen Jesu, quod linguam
et relributionem. A Suslinui itaque le, quein Iioriii— nostra Sulvator
dum interpretatnr. Peccato meo muliiim
nes pulant oblitum eorum tardas, exspeclans esl tsnim,
niiseralioriis tuas dilationeni in subve- Q quia nisi fucril divina niiscralione sub-
palienter " venlum, quantum viia iiroiendiiur, tanttim humana
niendo. ' -
6 nemimscere miseralionum tuarum, Dotnine: fragiliias peccalis involvitur, quoniam eursu.tempor
ris
Ei misericordiarumluarum qtiw a smculosunl. 15 scmper augetur.
• Quis est Iwmo qui limelDominum?_•
. C llumano usu-hic dicitur, reminisceie, qui nun-
Legemslatuit ei invia quameiegil.
qunni potest aliquid obllvisci. Miserationcspeiiinet C More suo interrogando dicil Propheta : Quis est
ad ojieraliones pias. Misericordiavero ad clementem bonio
qui limeat Dominum? constituta est illi lex ,
jinluram, quoniam niiseralio, operis esl; niisericor- ne sub securiiate ignorantice peccet, in via, id est
dia, cordis. Sasculadicla, quo iu se revolvantjngiler in saiiciiiate propositi. H Yel, in via fidei, si eniin.
lcmpora, a seqttendoesse dicla. limel, securitate non decipiiur.
7 Dclictajuvenluiis mem.
Et ignoranlias meas: ne memineris. H Anima ejus in bonisdemorabilur:
C Delictuin quidam volunt Jevius esse peccalum, El semen ejus limreditabil lerram.,
dictutn ab eo viam derclin- 'II Animajusti in bonis demorabilur, hoc est per-
quasi dereliclum, quod
severnhit sperando in prasmiisfulurissemen ejus. C
qtiat requiiatis. H Juventutis, id esl, qiicein adole-
scenlia gessi. Clgnoranliasdixit, quia nitilla facimus ___) Id esi opera bona hasreditahuut lerram vivenlium,
in asterna securilate rccipientur, el possessio.
quas mala csse nescimus, idco precatur ne delicta id est
meminerii, sed memor sil suain ejus nulla ullerius exjjulsione luibabitur, qui enim
cjus potius ejus per
miseiicordiam.. aliquid cx hasreditale ten.el,.firniissima jjossession
8 Secundummisericordiamtuummemenlomei lu :. gioiiatuf.
Propter bonitatemluam, Domine. l.S Fhmamentum esl Dominus litnentibm eum<
H Secundum luam misericordiam, id est, non El. testamenium ipsius ul manifesleiur illis.
propter meum merilum, sed propler luam miseri- H Nos infimfi el imbecilles, si limemus Domi-
cordiam memor eslo mci. C Meritoeliam illius boni-. num, eril nostrum firnjamenlum , ne ab lmjus sas-
las prasdicatur, de quo dicilur, nenio bonus nisi. culi fluclibus qualiamur. Et manifeslaluriex.no-
solus Deus (Mallh. xix). bis.in ChrislOj quae prius velata eral per iitieram.
9 Dulcis et reclusDominus : C Et valde nobis necessarium, ul lex-ejus ipsius
Propter hoc legemdabil delinqueniibusin via.. siunere declaretur nobis, sine quo nec inteUigerc
"
C Dulcis dicitur, a quo suavia dona proestaniur qiiidquam boni, nec perficcre {ipssunius,.
iW S. DRUNONISIIERBIPOLENSIS EPISCOPI "-' iiO
i'6 Qcidi Yiieiscmper /td Dominum : A 22 Innocentes el recti ctdliwcerunlmihi :
_!
Quoniam ipse eveilel de laqueo peclesmcos. Quia susiiutii tc.
Ii Oculi mei nd Dominum, i! cst oculi cordis, vei C Iimocenies, parvulos dicit sacro haptismnte
meiis mca seiiiper cogilcl Doniinuin, quoniam de regenernios. Rcctos qui jani niatura retate convcrsl
laqneo dinboli sensus meos (a quo prk.s per volupta- sunl apcccalis. Ideo veroillos adhcesisse dicit Eccle-
les sasculi cnpiebnr) evellei. sia sihi, quoniam suslinuil Deum, palienter adver-
il Respice in me ct miscrere mei: silaies susiinendo
Quia unicus el pattper sv.m ego. 25 Libera, Dcus Israel :
C Superius dixit, oculi mei sempcr ad Douiinum; Ex omnibus Iribulalionibus snis.
i.unc clicii, rcspice in mc queiuadmoduni ego in te. C Libera Deus Israel, id est Deus le videiitium.
Misererc nsei, II quia missr sum, uiiicus cst po- A Yel, o Deus, libera Israel, id est populum , quem.
ad visionem. luam prreparnsti. C Quia ipsos graios
pulus Chrislianus. C Qui unicus.c-st ei, quia solus
sacramenla fidci cuslodil, pauper : quoniam.a miindi liabet, quibus conspecluni sute crmtemplaiionis in-
iiicce.jris segregnius, nulla sreculianibitiiionc rcfer- dulgei.
ttis esl. p ORATIO ISXPSAL.XXIV.
18 Tribidaliones corclis mci muliiplicalw stml : Libcra nos omnibus nngusliis noslris, milissinie
De neccssilalibus meia erue me. Deus, quia nd le unimas nostrns eiigimus : Obli-
viscere. qucesumus, delicta juventuiis et ignornn-
C Mnliiplicalas stinl tribulaliones Ecclesire, dum
li;e prioris , et si quid uegiigciiter dclinquiniiis ,
cogitationes suas 'pcr calamitales nmiidi (ubi est
cleinenter ignoce. Per Domiiium nosirum Jesum
seminala) dislendit; nccesse csl enim til copioso Cli.fistuin, etc.
fasce deprimnlur, qui pro miiliis afiligilnr. De nc-
PSALMUS XXV.
cessitaiihus dicil, quas persccutorum atqne hcere-
ticorum paliebalur insitiiis, lii sunt enini qui ne- AEGUiliENTliM.l'SAL.XXV.
cem cupiunl inferre Chrislianis. A Ei nccessitates C Toitis psKbni biijus icxtus ad perfeclum nptan-
rccle aclversitolcs dieuniur, quia necessnrias siint clus est Christiar.uni, qui diversorum laude merilo-
?.d regnuni eaiorum tcndentibus. G Ycl ncccssi- rKin in Ecclesin pcrseverans_ : divinis se beneficiis
iates, venialia dicit peccala, siue quihus viverc .ioii consolaiur.
possnmus. TT. Ipsi -i- Psahnus _ Davici.
id Vicle liumilitalem meam c! laborcm meum: ^ C Toius hic psalmus ad perfecium aptandus cst
Ei dimille univcrsa delicia mca. Chrisiiciimm; sediamen, cum a tali hynuius dici-
A C Yide, id est propilius rcspicc. Huniililas est_ tur, necesse es.t ut ad Chrisluin Dominum intelii-
Ecciesira, quamio indiscijiliiiatos docendo stislinet. geiiliae virlute refcraiur.
C Labor ipsius cst , quin nuillis perseciuioniinis~ i Jv.dica me, Domine, quonicimego in innocenlia
futigaUir.Iucriio sibi Oiunin peccaia deprecalur di- mea ingressus sum :
inilti, quia durtis labor lolernnlire scmper clemen- El in Domino sperans non infirmabor.
liam judicis cxspeclal, id esi, propter islaiii hu- C Judica me, Domine; posiulal eniui vir sancius
nVililaiem et laborem, merelur 'indulgenliam de- judicia, quia cerlus ernt de ejus misericordia. in
lictorum. itmoceniia jngreditur, id cst iiiier peccatores habi-
20 Jlespice inimicos meos , cjiiouiam mtitliplicali j tans non peccat. Non confidit eiiam in suas vircs
sunl : sed in Deum, ideo non infirniabilur.
El odio inicjito oderunl me. 2 Proba me, Domino, e! lenla me :
II Respice, vox Ecclesias pro persccuioribiis.:. Ure renes meoscl-cor niev.m.
G Orat ul- retleanl, quia quem ille respicil, sinee II. Probnri se rogat Ecclcsia , ui se cognoscal c-t
tii.niione convcnil. Muliiplicati sunl, in peccalis.:. ® ab aliis cognoscalur. C Buas sunt lenialiones una
Odio iiiiquo, adriiciii, qnin et jiisluni oiiium esl , Domiiii, qun honos teninl ul eos erudiat; altera
iit iiliitl cst ; Perfecto odio oderam iilos (Psal. dialioli, quas sempcr ducii ad moiiem. Ure-renes.
cxxxvni). Isii auiem noii ilio justo ocliosed Iniquo o II Id est, Spirilum sanclum adhibe delectaiionibus. -
otlcrunl n;c. El car incuin, itl est cogilalionibus meis Spirituni
21 Cusiodi animam meatn e! crue me : sancium adliiiie.
Non erubescam, quoniam sperari in le. S Quoniam miscricordia lua anie ocuios meos csl:
II Cusiodi, vox Ecclesias supplical ul cuslodiaiur. El compiacui in verilaie iua.
A Nc declinei nd imiialionem eorum, el cripe alb C Quia Domini misericordiani anie oculos cordis
oimii u.alo. II Ne confv.ndar neque iiie. neque in fu-:- Propheia habebat, ideo pericula leiitniionum non
iiiro, qula in tc speravi et le invocavi. C Insuirn timebnl. Complacere, est ctim sanciis asternani gra-
eniiii elcgit invocnre, cui nescit pie suj.jriicantes s tiam promereri. H C !n veritat.e, id est in Cluisio,
•ibjiccre.A Quia igitur non in mc. seti in ie speravi.. qui esi veritas. Graiia igitur illuslratus, Dco sibique
iion confundar. coniplacuit in mentc.
{-1 EXPOSiTlO PSALMGRUM. 122
4 Non sedi in cor.cilio vaiiitalis : A neriljus faciunt. H A Qiiod enim cis datum est nd
Et cum iniqua gercniibus non iniroibo. accipienda asterna convertunl ad sreculi dona, esii-
II Non sedt in concilio, id esl non sum conjun- lnantes qurestum esse pietalem.
Ctiis h.is, qui conlra Chrisluin meum vnnum ngunt 11 Jigo autem in innocenlia mea intjressv.ssv.m:
concilium. Iutroiiiis bic initium siguificnt cpcrationis Fiedimeme el misercre mei.
iniihe, quod vir sanclus a se profitetur alienum. Ynni II Ego aulem in innoceniia. Ecclesia loquilurpro
nuiem siinl, qui caducis inquisitionibus occupaiitur, pnrte honorum. C Ei per sitiditim viix snnclre in-
ct in superfiua narraUone lenspus consuinnnt. Inipii gressaiu tliesauros spiriluales. Redime mc,-iclcsl in
aulcm, qui qurestionibus porversis Scripluras divi- adventu tui pretioso snnguine. Misererc scilicet iii
nas dcpravare conienduiit, ut hasretici. hoc mundo, ubi supjilicanlibus parcis.
5 Odiri Ecclcsiam mcdignanthtin: 12 Pes metis slclit in dircclo :
Et cum impiis non sedebo. Jn ccclesiisbenedicam -f- te \ Dontine.
C Non sntis esi vitasse perversos et malos, nisi el II Pes meus, id cst sensus meus vel afieclio mea
menle displicennt, ideo dicii. Odivi Ecclesinm mali- stciit in Chrislo qui est recta via. In ecclesiis, C in
Doniiniim
gnantiuni, II iti est Judasorum vel hasrelicoruni, qui populis Chrisiianis, dicit sc laudalurum
'
B
mnligni dicuntur. Et cuni impiis , qui non solum Chrislum.
mala cogiiaverunl sed in opere perfecerunl: cum ORATiOEX PSS.L.XXV
his placitum non hahebo. Largirc, Domine, misericordiam tuam faniulis
G Lavabo inler innocenlcsmanus meas : supjjlicibus, el fac nos in lun veiitnie devolos, ut
actihus in iiinoccniinm resiiluiis, libernri nierenmur
Et circumdaboatlare luum , Dotnine.
ab impiis. Per Dominum nostrum Jesuin Cbrisium.
C Lnvit maniis suns, quisqnis proprin fncta lacry-
niabili satisfaclione dilueiif. Altnre autcm ab nllitu- PSALMUS XXYI.
dinc dictiim quasi alla ara. II Ei signilicat firieni, ARGU5IF.NTUM PSAI,.XXVI.
C Yox Propheice diceutis se Detini meiuere et nul-
qunm ciretimdare, esl operihus bonis ornare. C Vel
altare ccelesle.quo Dominus iniroivit srteerJos pro lum alium formidare, quia inler adversa sceculiipse
nobis. A Vel altare, id cst meniem. est sufTugiumejus, et spiritu propbctias, spem sibi
fulurce heaiitudinis poiliceiur.
7 Vl audiam vocetnlaudis:
TT. Psaimtis David -f- prittsqtte tinirclur \
El entirrem v.niversamirabilia lua. II Unctus est Davidsemel sub palre Jesse in Bctli-
k Ui audiain vocem laudis, id esl discam quo- lehcm
(IRcg. svi); sccundo, in Hehron (II Reg.u);
niodo tc Iaudem, non ex ipso bono cle me prresu- {j ( terlio
nic.us.C Vocem autem laudis foiie ilhid dici! quod (// Reg. y) qnnndo regnavit su.per Isrnel. Sed
de his iribus unciionihus metlia ad isium psnlinuiu
in ccelesli templo coram Cbrislo sempcr canitur :
pertinei, Dnvid figurnm Cliristi tcnel; unctus est
Sanctus, sanclus, sancius Doiiiinus Deus Sabaoih Cbristus in baplismo.
(isa. xvi). Et se enarrsre tiicii mirnbilia, qure quo-
lidie bentn canil Ecclesia in cr.Iebratione missarum. 1 Dominus illumnaiio meu, ct satus mcu:
8 Domine, ciiicxiclccoremdomv.sluce: Qv.emiimebo?
El locum licibilalionisgioriw tv.w. HYox Ecclesiasad Chrislum. Dicit se non fonni-
II Doiiiinc, dilexi decorcm cionius, id est sanctos darc uliis lenebris obiegi, qiiam Donrinus seniper
saccrdoles et alios sancios. C lu quibus gloria Dei illiiminat ct salvnl, ncc uosse ullum iimere, tali de-
hnbilnre cognoscitur. Locum hnbilniionis, significat fensore prolegenle
nrcanum hiimnni pecloris. Glorias ttice, quin Cliristus 2 Dominus proleclor vitw mece:
gloriosuni efiicit quidquiri inlinbiiarc dignaiur.idem A quo trcpidabo ?
eniiii sunt decor donius Dei et locus hubiuuioiiis ejus. II Confiietur se hnbcre protcclorem ijisum Donit-
A Diligere igitur dccorem domus Dci, est bonos in riiim idcirco non meluil cornni inimico ircpidsrc,
Ecciesia diligerc, qui decoranl Ecclcsinm. *D id csl, n riinbolo, vci ha-reiico sen perseculore.
9 Ne pcrdas cum iinpiis animam ineam : 5 Dv.m appropiant sv.per me noccnles :
Et cuni viris sanguinum vitam meam. Ul ccictntccirnesmeas.
II Ne pcrdns cum impiis, sciiicci Judrcis, qui jier C DIIIII appropiant super me. Trnculciiiiiim mi-
iinpieUUcm milcm trndideriin!. A Yel impii omncs -coruni bicvola oslemlil, qui non soium exstinguere,
mali suiii. C Viri sanguinum suni, qui cnrnaliter vi- seri cliam avidilate furoris ipsas huinniias cnrncs
vunl, vel qui Chrisii saiiguiiiem fuclertiut. Tales cupiunt crudeliier devorare. A Ycl carnes, nffcctiis
pereunl ciefuiura Hierusnleui. carnis sunt, qui sunl cibus noccnliuni inimicoriiiii
dO In quorunt manibus iniquitaies suni spirilnum ct pcrseculoruin, vel oliam corpora san-
Dcxlcra eorum rcplcla esl muneribus. ctorum ipsis ati persequenduni concessn- carncssuiil
H In qnoruni manibus, id estin operibus corum, quiiuis vesci delcclaniur persequenrio.
iniquilalcs sunt. Replcla est dextera muneribus, 4 Qui iribuianl me inhv.ki mei :
quanrio prodilor Jiiclns pecuniam pro Chrislo acce- Jpsi infmnaii sunl el ccciderunl.
pii. A Ycl illorum qui, si quiri boni agun", pro mu- II Qui triljiiluni isie. id csl dccmoiies vci persecu-
125 S. BRUNONIS IIERBIPOLENSIS EPiSCOPI *2*
tores, tunc iiifirmali sunt, quando Christus susccpit A 11 CJJTUIMetimolavi in tabernacuio ejus hosliam
nostram bunianilatem. C Illi etenim corruuii!, qui vociferalionis :
innocentem sanguinem devoraiefesiinaiH. Cnntabo el psalmum dicam Dontino.
5 Si consislanl ddversum vie casira : C Circuivi hoc est aninjo perscrulatus sum, qua
Non limebil cor meum. potenlia coelumfecit Deus et omnia cx nihilo crea-
C Castra enim yalida munitio est, quam expugnare vii. A Hominem redemit et niundum in eo creden^
facile non potest iuipelus irruenlis, sed hcecomiiia tem; et inveni quid immolem, scilicel laudem. C
dicitsibi essecdntemptihiiia, cuin vallc-tur, auxilia- El immolavi in iabernaculo ejtis, id esl obtuli in
tione divina. ejus ecclesia sacrificium laudis. Yociferationis dicit,
6 Si exsurgal advcrsum me prwliutn : scilicet pro magniludine laudis.
In Iwc ego sperabo. C C Cantabo, id est praedicabo. Psalmum dicam,
II Si exsurgat adversum me prselium. Praslium id esl opere complcbo. C Cantare csl enim sola voce
dicit Ecclcsia j.ugnas dasiiionum, el se sperare in laudes dicere, sed psallere opere prasdicare.
nuxiliurii et defensioiiem Ghristi. C In ctiiicitalis 12 Exaudi, Domine, vocem meam qua clamavi
'
cnim prccliis gloria vincenlis s?mperapparel. Non ad ie :
' Mherere mei el exaudi me.
yirlus probalur laterc, quas non fueril explorata B
certamine. C Nuhe ileruin rogat Ecclesia ul exaudialur ;
clamavit enim el piius, cum dixit: ul inhabilem in
.' 7 Vnam pelii a DominO, lianc reqnham :
domo Doinini, scilicet quia diviiiaruin rerum nulla
Vt inhabiicm in domo Domiiii omnibus diebus
satietas esl, sed quanlo gustalur Deus siiavius, tanlo
viioemew.
appelilur j)lus, vel ideo iterat, quia spe babital in
H Unampetii, quidam pulant unamcliaritatem
astenia gloria, nondum re.
sive graliam, aut certe ipsam petitionem dicii, ciun
13 Tibi dixit cor meum, exquisivit te facies mea :
iii Hebrcco neutraliler unum dicatur, id esl Domi-
Faciem luam, Domine, requham.
luim. TlaiiCjid est, Dominuni requiram , etc. Ut in-
C Itaque vir fidelis cor; boc esl desiderium suuni,-
liabitem in doino Dpniini, id esl in vila peipetua.
ad Domihum lOqui, quoniam boc videbaiur of-
C Et hoc non in parvo tempore, sed in omnibuS dixil
ferre quod cogitabal. A Facies mea,id estprassen-
cliebus vilre meas.
lia mea tuam, vel pulchritudo animas niere a te
8 Uf videam volunfatem Domini: data luani pulchril.udinem.C Quasritvero fnciem Dei,
Et vifitein templum ejus. ,se sancta conversaiione cuslodii.. De quihiis
qui
II Ut videam volunlatem Doinini, id est dilectio- <^ dictum esl: Beati mundo corde,
quoniam ipsi Deum
nem Dei. C Yidet eliani voluntateni Domini, qui yjdehiiht. Geminat
quoque, faciem tuam requiram,
praecepla ejus inteliigit et cusiodit. Ille visitat lein- una qnidem res, sed frequentaia ostendil, quod.ar-
jdtim ejus, qui Ecclesiam Chrisli sacris admonilio- denti sludio Clirislum quasrehat.
nibus corroborat. A Yel lempItirR conlemplaiionehi i.i Ne averlas faciem tuam a me:
dicit gloriasDoinini; babel enim alia littera, ul cosc- - Ne declinesin ira a servo tno. '
lempler delectatiomsm Domini. C Sanctus enim vir rogat, ne a facieDeireddatur
, 9 Quoniqm abscondil me in tabernaculo suo : alicnus. Iterunique rogat ne ab ipso declinet Deus,
In die matorum protexil nte in absconditotaber- luncquando sanctis vnltum su;e majcslntis indulget.
naculi sui. Iraiu ponit judicii lertipus, ciim -discernit malos a
H Abscondil ergo Ecclesiam apud se Chrislus, bonis. A Yel non in ira declinal, quando cadere
ne sibi lentalionum ohessent proccllre; vcsl, ul nit permillil ul caut|or ef forlior surgat.
Aposlolus : Mortui euim estis, e"tvila vestra ah- 15 Adjulor meus es lu, ne derelinquas me:
scondiia est cum Christo i.n Deo (Col. iir). Nbn di- Negue despicias me, Deus, salutaris, meus,
eil malos dies esse, sed in nostris operibns malis , C Petlt Propheta ne deseralur a Domino, scit
innli esse dicuntur. C In abscondito labernaculi, id - enim si ille rcliqueril, quod iiiilla poleslas se regere
est in divinitalis jsecreio polentire semper nosjjro- prasvalebit. II Salu.laris noster Chrislus est; et hpc
lexit et prolegit. H Yel in die maloruin quo malrvi- rogat Propheta ne despicialur ah illo, id est ne
genl. C Abscondi, est qtiserenlium oculis non prrebe- comniitlal ulla peccala per.quce a Deo despicintur.
ri; protegi autem ab onnii metu periculoque liherari:. A Qunsi dicerel, fruslra creasii, Deus, el redemisli,
10 In pelra exaliavil me : Salvator, si despicis me conservare iu bono quqd
El nunc cxaltavit capui meum super inimicos dedisli, quia sine te niliil esl eonalus meus.
meos. 16 Quoniam paler ritetis et mater mea derelique-
In pelra exaltavil, id est in Christo ptsr fidem. runl me:
Iliinc exaltavit caput. C A Capnl lnc pro mente Dominusattlent assumpsil me.
poniiur, auo vegetante possiimus conlineri. Super C Patrein suum, Adam primum hominem dicii,
iiiimicos, H ld est molus cariiales. C Sive ajjpetitus lnalrcm ejiis uxorem Evain, uncle generaiio humana
vitiosos, supra qttos mens riostra engitur, quando desceildit. Hi dereliqueriint me in ista miseria ad
ciiviiio adjiitorib pura servatur. quaihiiie cxposuerunl. Dominus autcm carne acce-
m EXP03ITI0 P.SALMORUM.. 120
pia nssun.psit me H loco, sciiicet vcri parenlis ad _i. igitur liunc psnhiium iertbim csse Iiorum, qui pns-
h-ereiiitatem aslemam. sionem et resurreclionein Dominicam sub brevilate
17 Legem pone mihi, Dcmine, in via lua : conuneiuoraiil.
Et dirige me in scmila rccla propier inimicos i Ad le, Dominc, clamabo: Deus meus, ne sileas a
meos. me :
C Legem jionc nsihi, posiulat Projjbeia lcgem sibi )_.(Nequando tciccasa mc \ e! assimilabor c!e-
statui, id esl Evangeiii intciiecuim veniuris aperiri. scendenlibv.sin iacum.
In vin tua, id est in Cbrislo. Propler inimicos, id ._..C Ciirislus Dominiis clamat.ad Pntrem tempore
est hrerclicos qui illam semiiam, hoc est inlelligen- pnssionis ne nb ipso silenl, boc est ne petenli non
tiani scriplurnrum prnvn inlentione subverlere ni- anniiai sed magis respondeal. II Ac si dixissei: Si si-
tebaniur. A Yel, o Doniine, quiu ari te lendo, et lueris ero simiiis pereuntibus, si taces non cogno-
jam etiani in via ad le stim; pone legein in ea n-.e seeris. C Lacus auteni sigiiiiicat hoc sasciilum, Incus
dirigenleni ne crrem, ci ne aberraniem disciplina enini dicitur quas suij ipsa terrn lalcat. Rognl crgo
lua deseral, el dirigc me ulterius in rectltudine an- humanitas Yerbi, ne siinilis essel casieris bomiiiihus,
giisliarum, propter insidianles, eic. quia eisi communem coririitioncm cnrnis assunipsii,
18 Ne iradiderh me inanimas Iribulanliumme:quo- B excelleniiain lamen omnium crenturnrum pronieruit.
niain insurrcxerv.n! in me teslcs iniqui: II Ycl lacus iiifernum significnl.
El menlila csl iniqtiilas -i- sibi \ 2 -f- Ex \ audi >:-(Domine \ vocem deprccalioiiis
II Ne tradidcris me, id es! ut non satietiir aninius inecedum oro aclle :
perversorum rie ativcrsilniibus qure accidunl milii. Dum cxlollo manus mects acl lcmplttm sanclum
InsurrexeruiU contrn Christuni tesies iniqui dicen- tuum.
tes : Hic dixil: Destruiie lemplum hoc, el in iriduo II Oravil Chrislus in cruce pro iolo mundo. Exiu-
reasdificaboillud (Mailh. xxvi). Menlitacsl ir.iquitas lit manus, id est, extendi! cns iu cruce. Ad tcmpltini
sibi, quia uiiiiiscujusque viiium in siuim reciiKil snnclum, hoc esl, ut templum Pniri prcepararel, id
auciorem. C Dene dixit nuiem sibi, quia pcenas re- esi corpus Ecclcsire. C Non e_-leiiam absurdum,
cipit sui nieiidncii, qui faisum tcsiimoiiium proferre teinplum accipi caslum, quoniam Domini scdes esse
conlendii. divina lectione monslratur.
19 Credo viderc bona Domini : 5 Ne -i- simul \ iraclas me ctim peccaloribus:
In lcrra vivenlium. Elcum opcranltbus imV/.ri.a.em-fiieperdas me \
II Yox Ecclcsire, qurc quamvis lol j.eiiculis sit II Peccatores, Introncs inler quos pendebnt tlicil.
exposiia , lamen credit sc videre bonn, id esl acci- C C Cum operantiljusiniqiiitalem peiit ne bnbcret nli-
pereper litiem hasredilalem regni ccelorum, m qua quam poiiionem.
sancii cum Chrislo regnant. 4 Qtti loqtttinlur pacem cum proximo suo :
20 Exspecta Dominum vhililer age : ei confor- Mala aulem in cordibus eoritm :
lelnr cor luum. II Loquebnnlur (Matlh. xxu). Juritci paccm cum
Et susline Dominum. Chrisio dicentes : Mngisler scimus quin verax est..
C Exspecia Dominum, scilicet qui promiliendo Erat pnx in cornm labiis, se;l in corde maliiia. (__'
nonfallit, qui prccslando non impulnl, nec inipro- Qnijusic mali dicebanlur, quia proximum mnliliose-
- peral. Yirilitcr, non sohim viris secl et feminis esl
prodere feslinabnnl.
mandattim, acjcre. Confortclur cor, ne tredio fnli- 5 Da illis secundum opera ipsorum :
ganle despercu Sustine Dominum, id est suslinc Et secundunt ncquiliam adinventionum ipsontm:-
quori puleris, no;i lassescns iieque ciiscedas, el quod 11 Pciit illis dnri secundnm opern ipsormn, non-
credis exspecin. oplando sed prasnuniiando. Et seeunchim nequiiinni.
OHATIO EXPSAL.XXVI. adinventionuni. C Iioc est, ul innoxio nocerent, qui
Defende nus a ciislris et a prceliis inimici adjulor ari eos vencral snlvnndos, ui eum moiii iradereul.
omninm, Deus, ut in domo tnn perpetuiinie duran- 6 yiiSecundumoperamanuumcorv.m \ Iribue illis;-
lcs, mercnmur viiltum tuum spirilnli contempln- Ilecide rclribulioiicm eorum ipsis.
lione susciperc. Per Dominum nostrum, ctc. C Qiinluor sunt species reiribulioninn, qunruni:
PSALMUS XXYH. una esl, cuin tribiiuntur mala pro bonis, sicut Judasi
AHGCHENTUa 1>SAL. XXYII. Chrisio. A.ltera ciini boniini pro bono, ut Dcus ele
C Oral Dominus Chrislus, per id quod homo csl, clis. Tcrlia ciim relrihuilur maliini pro malo, ui
ul cjus audialur orntio, ngilque grnlins, quoniam esl illud : lie in igncm aslcrnum (Mnillt. xxv). Qnnrtn
cxnuditus est rogaus, ut sicut ipse siiscimtus cst po- cunitribuilui quori hic dicii bonum pro malo, ul qui.
lesinte divinilaiis suas, ita salvus fini populus ejus perseculorcs exsiilcraiii, linnt cosiversi postca luii-
lioinini crcdilnrus. tlulores Chrisli.
TT. -f Ipsi \ David. 7 Quouiam non inlellexeruni opcra Doni.ni: ei in-
C Duvid (sicul diximus) iulcrprcuilur mcinv.forlis, npcrcimanuum cjits :
et significal Salvalorem, qui fortis uiique mnnu, Dcslrv.csiiios cl non ccclificabis-f- cos
quia proslravit priiicipem (ciicbrarum. Nntaiidnm C Non inicllcxeiiiiH opcra Dei, scilicetiunc q.uau._c=
427 S. RRUNONIS HERBIPOLENSIS EPISCOPI 123
docuit popultimviam veritatis. Et in opera manuum A\ quam proximis ore jjroferimus, cordibus teneamus.-
ejtis utiquenon consideraverunl; si considcrassent, Per Dominum noslrum, etc.
cxpavisseni potiusquam sprevissent. Sic crgo illos PSALMUS XXYIII. i
dicit destrui, ut non iierum debeant aedificari, quod AHGUHENTUH PSAL.XXVIII.
iamen_videlur diclum esse prophelice poliusquam C Credeiites Prqpheia generaliler aomonet, ut
ad iracuridias qualiiatem referendum. Domino sacrificia devota mente persolvani septena-
S Benediclus Dominus: ria narralione sanctl Spiritus virtutes enumerans.
Quoniamexaudivil vocem deprecationis tnem. TT. PsalmitsDavid -f in consummalionetabernaculi"'
C Benedjctus Dominus. Yox Chrisli ad Palrem, C Consummatio labernaculi perfeclionem siguifi-
quoriiam exaudivil (qui esl utique heriediclus, etsi cal Ecclesix catholicas, quas per loium orbern pro-
non exaudiat vocem depreralioiiis) diccns : Clarifi- halur esse conslructa. Esl enim totus isle psalcuus,.
cavi etj ilerum clarificabo (Job xu), sed proprie be- Spirilys"^aiicti laude jjienissimus.
nediclus dicitur, cum gralias aginnis benedieehdo; 1 -i-.Affeiie Domino, ftlii Dei\
apie igiiur dicius est benedictus cjui exaudlre di- Afferle Dominofilios arielum.
giiatus esl. '"'.-' H Yox Christi prccdicatores admonel, qui pergra-
9 Dominiisadjutormeuselproleclormeus: IB tiam in adoptionem filiorum vocaii suni. Quiciadmo-
-f-E_ \ inipso speravit cor meum. El adjiilussum. nei? afferre prasclicalionem el excmplum. II C Aric-
. C Adjutor, ad pericula vilas perlinel, quasPalfe tes aposioli siuit aecipiendi. C Aries enim dicliis
adjuvanie in passione superavil. Proleclor, quia eum quasi a fronte rucns, id esl dirnens. II Qui duo cor-
ab insidiis diaholicis sua defensioife vallavil. Iriinoiie nua habel iii capile, sicut saucti apostoli babuerunt
speravit humanitas in diviiiitatem. Adjutus sum, in duo Testanienla quas prasdicaverunl. Filii arietum,
iribuiaiiorie ut resurgerem. suecessores ajiostolorum sunl.
"
10 At refloruil caro mea : 2 Afferle Domino gloriam el honorem :
El ex voluntale mea confilebor et. A/ferte Domino gloriam nomini ejus:
C Floruit ergo caro qiiando ex Yirgine sine pec- Adorale.Dominuminalrio sancio -i-ejus *
cato emicuil, Taijquam pnlcbrum floris decus, ut II Alferte Doniino glnriam, ut per opera vestra
Isaicis : El flos de radiceej'us sseeiidet (hai n)', glorificetur reternus Deus. Afferte nomini ejus, n.o-
Sed refioruit,'cum resurrexit. Confuebor, II _i_illtid : men Pairis Filius est; gloriaChristi,EccIesia est;id
Confileboriihi, Doniinc Paler cceli el ierras (Mattli. est, ut pcr vos nomcn cjus in Cunctis gentihus iimo-
i!)', etc. lescal. Adorale in afrio sanclo. C Id est, coliie euni
i i Dominus forlitudo plebis suce: " in eonsciciilia yestra nnihdissima, ipsa esl enim aula
El protecior salvalionum Ciiristi sutest. regalis el iiahiialio Spirilus sancti.. .
- C Merito dicitur Dominus fortltudo 5 Vox Domini super aquas: Deus majeslaiis in-
"plcbis suas,
quando.adversa cuncta ipso aiixiiiaiue superanttir. toiiuit: " .
Prolector, quohiam cos legil cl liberat ab iiiiniiiicii- Dominus snper aquas mullas.
libiis malis. Salvationuin, id est jusiorum, .11Yox Domini, id esl pisedicatio Dei, scilicel Chri-
H Addidit, Christi sui, quiCtnique enini in Chrisio sti per se et apostolos suos, supcr a.quas, id est su-
b.ij)!iz;sius est: el ij>seChristus, id esl unctiis voca- per.populos, ul esl illud : Aquse multas.jiopuli multi
tus esi. (Apoc-.xu). Deus majesialis, Deus poiestntis, iuio- ^
12 Salviim fac popuium lunm, Domine, el bcne- nuii Doiriinus super aquas, id esl lerrihililer pracii-
dic liwredilati ium: cavil, de tnbernaculo assunipti corporis populis cli-
Et rege eos, et exlolle illos usqtte in mleniiim. cens : Pcsuitcnliam agile (Mallh. iv). G Eecepiimnm.
C Orat humaniias Yerhi pro populo Christiano donum Spiritus sancli, scilicet. Timor quem prrerii-
(juopier qiiem el jJrobalur esse assumpta) ut snlis- cando Christus cordilius hoinintim riedil.. Iniiiuni
factioire fideliin lioc uiundo sulvns finl. Hrereditatem .[-. cnim snpientja_iet pceiiiteiiiice limor Doiuini esl
Cliristi Ecclesiam dicit,'qnani suo sancto sanguine iVsal. cx).
acquisivit. H QuffiPnlrls est el sua, quia dixit: Om- 4 Vox Domini in viriule :
nia tua mea suni et mea liia (Joan. n), huichrere- VoxDominiin magniftcenlia.
ditati pelil hcnedici, ul virlutiijus et hnmero angea- HMeriio ergo vox Doniini in virtutc dicrilur, quia
lur. C-Regere JIOJMIIOS dcvoios petli ne carnalia con- in unoquoquesanctq loquilur. CEleinullisohsiaculis
cupiscant. Exiollere ut in iineHectu Scriplurarum obvinlur. In inagiiiiicenlia, quid enim Spirilu sancto
et opere sancio proficiant, ul a terrenis vitiis pur- magnificenlius? qui illuminato corde senlire facii,
gali, ad asterna prmmia perducanlur, et boc peiunt ul appeianlur bona, et pessiina qua.que fugianiur,
debere fieii usque ad iiltid sasculum aslernuin, cui G Jn viiiute, donum pielatis;'in lnagnificeiitia, do-
inillum aliud succedit. * nuin scieulicenolatur. .
ORATIO EXPSAL.XXVII. ,Jj Vox Domini confringcniis cedros ;
Foiiiludo omniuin, foriissime Deus, salva popu- El confringet Dominus cedros Libani.
Iiim luurn a descendcniihus in Iacum, et iia i os in HCcdii dicunlur superbi vel sublimes. C Behe
'tunpio snncto suo unanimiter innecle, ui paccin cuim coinparniur cedrus superlis, qnae nullos utilcs
529 EXPOSITIO PSALMORUM. . i3C=
_
f rucius general, sie nec clalio deteslabihs quaepec- v debil Dominus in sanclis (qui seues cjus dieuniur)
;alum inluTumundo. Cedri quce in Libano nascun- in asternum, id est in sasculum sxculi, vel sedcbiv
lur alliores fiunl cedris quce alicubi nascunlur, et Chrisius ad dexteram Patris. •
istius inundi reiiquos 10 Dominusvimitem populo suo dabit
significat nobiles etreges, qui
homines tanqiiam Jiumilia fruiela despiciunl; quos Dominusbenedkel populo suo in pace:
Dominus coiifiingel, quando abjectis superbis bu- H Dominus virtuiem, idest fidem el forliuidiiiem
confra bujus niundi procellas populo Christiano da-
iiiesjsLiget.JMn confractiorie cedrorum, donum
forliludinis intelligilur, dum fraetos, id est huirii" —bitr"ElbenediceHiic et-in-futuro^quando-diclurus
liatos et coiivcrsos quaslibel pro Christo suslinere erit : Yenite, beiiedicti Pairis mei. In pace, in se-
fncit. metipso, quia ipse estpaxvera iioslra.
•6 Et comminiteleds tanquam vilulus Libani': ORATlO EX PSAL.XS.VUI.
El dileclus queinadmodumftlius unicornium. Dona, Domine, viiiulem populo tuo, et efficenos
Histe viiulus sigriificat Christum. sicut eniin con- tempium Spirilus sancli: ut libi de corde puro, ho-
fringil vitulus virgulta lenera cornibus, iia Cliri— locaustum acceptabile prceparemus. Per Doiiiiuuin
•Stus confringet Judasos. Qui eiiamdilecius' Fitius liosirum Jesum Clirislum, etc.
Dei dicilur per assumplionem corporis, et ftlius nni- 3 PSALMUSXXIX.
cornium, id esl Judmoruin, quia ex stirpc'Juda'0- Ar.GDKENTUM PSAL.XXIX.
rum secundum carnem fuil. Judsei unicoiiies diciin- C Yox Christi ad Patrem, gratias agenlis post
tur pro una lege qiiain habuerunl per quam in su- ejus gloriosissimam resurreciionem..
perbia se exlulerunt. Nos ulrumque teslameuium TT. Psalmus canlici dedicalionis clotnusDavicl.
habemus, ipsi velus laulum recipiunt,iios duo cor« G Domus significal teniplum bominici coiporis.
nua babemus, id est ulrumque Testamenlum. Deriicatio vero, resurrectionem ejusdem Doniini
7 VoxDominiiniercidenlisflammamignis : nostri. Tunc dedicavit : cum a mortuis rcsurrexit,
Vox Domini concuiientis-desertum: -f et com- lunc enim corpus ejusin ceternam glo.iam perdu-
movebilDominus desertum \ Cadts. ciuni est. Dedicare cnim dicimus cum noviias do-
II YoxDomihi intercideiUis, id esl auxilium illius nuis alicujusin usum celeberrimum dcputalur. Do-
inler persoculores, rjuo suis sanclis subvenit, ut mus auiem David propier scmen ejus est jiosila.
perseeulio furibundorum flamina iguis iiilelligalur, Unde Salvaior carnis iraxit originem,
vel flammam dicit libidines quas per confessionen' 1 Exaltabo te, Domine,quoniam suscepistime :
ei gratiam facircessare. Concutit desertum vox Do- -, Nec deleciasli inimkos meos super me.
mini, id.eslprcedicatio animam quce deserta fuerat H Exaltabo le,: Domine. Yox Clirisli ad Patreni,
coinmovebil, quia aniina quce viliis occiipaia est, vel vox Ecclesias ad Christum, id est laudabo te,
deserta dicitur, illius excussis habitabilis Deo fit. ququiam suscepisti nie. C Per dispensatioiiem qua
C Deserturii appellali sunl, qui necdum fidei donurii resurrexi a mortuis. Nec delectasli, quia non po-
perceperunt. H Quos commovebit Dominus de infi- luerunl Judasi Chrislum exstlnguere sicut vOiuc-
delilaie ad fidem. Cades inlefpreiatur commotio li- runt. Delectasli vero posuit pro deleetare fecisti.
neas. G Intercisio isla fiamince: donuin consilii in- 2- Deus meus clatnavi ad le:
nnii, quo iiilcrrumpitur consensus aclusque pcccaii El sanastime.
vel perseCutionis,in concussionevero deserli donum H Oralio Chrisii sive Ecclesias, sanasli me, id est
intellectus nolatur. resurgere me fecisti. C Tunc eiiim sanatus est Cliri-
8 Vox Domini prwparantis cervos, el revelabit slus , quanrio carnein fragililalis nostras, rcsur-
condensa : gendo in asterna vitas gaudia cOllocavit, et nos sal-
Et in letnploejus omriesdicenl gloriain. vos fecit.
' H Cervi prasdicalores significnt,quos prasparavit, 5 Domine, deduxisiiab infernoanimam meam: i
quando iliis Spiiltum saiictum dedit ac illos prcedi- Saltiasti me a descendeniibusin lacum.
eare niisil. TtevelavilcondenSa, id est obscura divi- ,J A H Domine, deduxisti, hoc exposilione non cget.
narum Scriplurarum per Spiritum sanclum lllis pa- Manifestumesl enim, animam Christi ciim aliis ani-
lefccit. G Per cervos igitur sapicntes intelliguniur, niabus sanctorum, de inferno revocatam a Deo. C
qiii contemplaiione, alla coiiscendentes , A superant Descendentes vero in lacuin sunl qui in iniquitale
et repellunl vciieiiosas liiiguas hasrelicorum, ilahes isiius sasculi versnnlur. Salvalus est itaque a tali-
igitur septimum rionum Sptrilus sancti, scilicet sa- bus, quia a conimunione eorum liberatus esf cum
pienliam. C Pro qua re, in Ecclesia ejus, omnes illi rcsurrexit a mortuis.
hcecdona Iiaheiites, referUnt gloriani. 4 Psallilc Dominosaucti ejus :
9 Dominusdiluvluin inliabitarc facil: Et confileminimemorimsaitclitalis ejus.
El sedebit Domiriusrcxinwlernum. H Projjhela hoiiatur sanclos, ul laudent illum a
C Dominusdiluvium inhahilare facit. Hicsignifi- quo salvati sunt. Meinorias sanctitaiis cjus dixit,
cat diluvium bnplismum sive aquas bapiismi Qjer quia memor nostri essc dignaius esl, qui in umbra
qiiasjiurgatur liomo siculper diluvium purgatusest moiiis, id est peccati ycrsabanliir, H id esl, me-
inunchis)et eas Spiritus sanclus inbabilat. H Ei se- mores sitis istius bencficii qno vos liberavit.
13! S. l-!-U_\"0\iS HERBIPOLENSIS EPISCOPI 152
o Quoniam ha in indignatione ejtts: A tcrii turba imjjioriim, qme .'idhucvciul pulvis ounii
El vila in voiuntale ejus. vento doelrin.e moveiur; juslificari, si ego non re-
C Inclignalio illitis, mor< esl peccnioris. II Incli- surgain ? Ncc elinm auimnlinbil verilaleiii ttiiim ,
gnniio Dei fuit- quando Adam peccnvii. lra, jusia lioe csl Chrisluin luum qui esl verilas.
viudicla, quando eimi de parndiso cjecil. Et vila in 15 Audicii Dominus cl misertus esl tnei:
volunialc cjus, ut qui fcceril voluntaiem Dei, inaneat Dominus -f- facltts \ esl adjutor meus.
in aslcrna vila. Et sicul in Adum, iin in uno qiioque II Audivit Dominus, id csl Deus Palcr. Miseiius
pcecatore. esi, quia lesurgere me fec.it a moiiuis. Factns est
0 A.clvesperumdentorabiiur fielv.s: nrijulor, quin me fccil primogeniluni moiiuorum.
El ad malulimtm Iwlitict. H Converlistiplancium meum gav.diummihi :
II Ycsperum, loia vita isla prassens inielligitur, Concidisli sticcv.ntmcum , ei circumdedhli mc
quia per peecalum Atlce omnes usque in fiiicm sas- lceliiia.
culi flent vel gcmunl, quando rccordaniur hona pa- II Conveiiisii planclum nicuni, cuin diccrcni tri-
radisi qure perdidermn in Adnm. Et manc, lastilia, siis esl aiiima inea. In gnutliiiin ctim dixi : Ilc nun-
qtinndo in rcsurreclione siniul in Iibeiialem ve- tiale fratribus mcis (Maitli. xxvm). C Concisus est
niuiH ; vcl alihi., vesperum qunndo ficbat Marin, B snccus, id est corpus Christi, cum pro nobis ipse
lasliiia quoniam Chrislus resurrcxit. A Dicit vero liiori dignatus esl. II Proscinxil lceliiia, sciiicet per
(lemorahiiur, id est diu mornbilur, quia a leioipore resurreclionem iminoiialitatis.
jieccaii Adas usque in finem sasculi. 15 Ul canlel libi gioria mea el non compungctr:
7 Ego autem dixi in abundaniia mca : Dumine Deus mcttsin wtcrnum confitebor libi.
Non movcborin aicrnum. C Caniare enim diximus ad meniis lasiiliam pro-
C Ego autem dixi in abuiidantia. Abundnntia erat prie pertinere. Gloria vero Christi : majesins Patris,
Filio sempcr virginis Marice, quod Yerbiun caro a qno audivil, hic esl Filius meus dilectus (Mailli.
factum est, el hubilnvit in nobis. Jure dicebnt se XYII).A Kt canial Pairi giuria Filii , quoniani causa
inoveri non posse in uslcfnuin, n Deo seilicel, cui est gloria Filii : ul krjtlctur Paier et ameiur. C Et
sua mnjeslus confideiiiicedonn prrcslabal. quia coiiipunclusest semel, id est crucifixus : nulli
8 Domine, in volunlale lua : se ullerius subjacere mcmornl passioni. Confitebor,
Prwsliiisli dccori meo vhiulem. id esl, cum sauctis aslerna voce le laudabo.
G Domine in voluntate lua. Yox Clnisti, asscrit OHATIOcx PSAL.XXIX.
sibi honiini dntani desuper virtulem a Paire, viriu- _, Suscepior onmium, clemeniissiine Deus , ne pcr-
lem, scilicel illam qun non movetur a Deo, A qua J miiias delectari ininiicos nostros super uos, scd iia
imniunis ab omni peccato': onmi gratiarnm plcni- nos in lua vjrtuie corrobora, ut converso jilauctu
ludine rcsplendel. Simililer et decorem illum , de noslro in gaudium : memoriam snnclilatis luas ju-
quo scriptuin esi : Speciosus forma pras filiis hon:i- giler excolamus. Per Dcminuiunostrum Jcsuni Chii-
num (Psai. XLIY). _sluin, eic.
9 Aveiiisli faciem tuam a mc : PSALIuUS XXX.
El fttctus sum coitiurbalus. Ar.GUHI-.KTDHPSAL.XXX.
II Tunc aveiiil Densfacicm sunm ab Adam, quando C A Yox Christi posiii in cruce, ornniis Palrem,
peccavil. Tuiic lurhatus esl, qunndo sub malediciioue utde malis iiiimincnlihus liberetur; agiique gratias
de pnradiso projectus est. A Yel a Cbrisio vcrlil pro sc et jmpulo fidcli.
faciem, quando passioni eum exposuil, et coejiitpa- TT. In fincm psaltnus Darici.
vere et lurbari et mossla esse humnniins etcarnis C Yerba quas tiiuhis continet, ad Cbrisluni fre-
infirniiias. quenter diximus referenda , cui iolius hic psahnus
iO Ad te, Domine, clamabo : aplaudiis est, quouiam ejus passioneni ei resurrectio-
El ad Deum meiim deprecubor. Aneni decnnial.
II Ad te, Domine, clamabo, Cbrisius DamintisIioc 1 Jn te, Dotninc, speravi non confttndar in wler-
<!icit, qsii in cruce clnmavii, cum pro redempio po- _..!->i:
pulo Palrem interpellavii. Injnstilia tua libera v.te.
1 i Quw utililas in sangtiitie mco : C Orni Christus nd Priiiem ex natura liumanitaiis
Dum desccndo in c-orrupiioncm? nssuiii];ta , ne clesua spe dcjectus, humaiicc insulUi-
C Pelil ergo Chrisius non ut non moriatur, scri tionis jiaiiatur opprobria , addens in asternum, ubi
ne caro ipsius corrupiione resolut.a maeuleiur. II Ac ejus coiiieniplaiio fixa permaiiebal. In tua jusliiia
si dixissel humaiiilas, nulla esl uiiliias quod sangtii- qua consucsti suhvenire rognniibus. Libern, ad pe-
nem effucli. nisi rcsurrcxero n nioiiuis. A Si enim ricula hujiis inundi peninel amovenda,
sion resurgam ; lieinini annuniiuho , nulium lucra- 2 Jnclina ad me ourcm luam :
bor, ideo subdit: Nunquid, etc. Accclera u! cruas me.
'12 Nv.nquidtonfilebittir tibi pulvis : C Iuclinn dixii, propter membrorum suorum liu-
Aul annutiliabil vcrilatcm iiiam? inililatein, ulquoninm non polcral hiimana condiiio
II Nunquid confitebilur iibi pulvis , id est noii po- ad diviniialcm atiingere, divinitas inclinata ad.eaui
153 EXPOSITIOPSALMORUM. 154
descenderet. Accelera, id est feslina resurreclionem . \ innodamur, nec nbstra virtutc possumus absolvi,
dnre eelerrimam. necessilas appellalur. A NecessilalCsigilur peccaia
5 Esto mihi in Deum proteclorem *. in domum stint, ex quihus se iioriio solvere nequii.
- refugii : 10 Nec conclusislime in mantts inimici:
Vl salvum me facias. Statuisti inloco spatiosopedcs meos.
II Yox Ecclesias: in Deum proteciorem, boc cst *___.•*ec
conclusisti ine dicit, quia liber eifectus es!
in Deum defensorem, quia mulii sunt dii nuncupa-
uiia _a pqteslate^djaboli^Statuisti dicil, hoc esl firmasti
livi, nobis aulem unusDeus, fides; ununrbapti^ In loco spatioso, id esl in patria yiriutum, in regione
sma. Domus refugii ipse est, in qua pater habitat.
: beatorum. Pedes suos dicit. virtutes nlprales, pei
4 QuoniamforlUudq mea el refugium meumcs lu
tnum deduces me et enu- quas huncmunclum fixis gressibus ambulavit. ALo-
Ei propler nomen cbarilas est: pedes, affectus animce.
- cusspaciosus,
tries rne.
C Forlitudo, peiiinel ad loleranda quce passus 11 Miserere mei, Domine,quoniam tribulor : con-
lurbains estin ira oculus meus :
esl, refugium ad fmem inalorum ; quando istins Anima mea etventer meus'
«asculi-iniquitales superavit fine gloriosas morlis. H Miserere mei, Domine, quoniam trihulor. Yox
Dux erat bumanitale Dominus, quando suum no- o
•eorum est qui qualibet tribulaiione tribulanlur, in
men per universas genles fecit cognosci, Enuiiitum
se dicit, quousque ad perfecUortem calholica Ec- quorum persona Christus loquitur iiic, siculsupe-
rius in jjersona erutorum de irihulatione, dum dixit
clesia ijisius munere perveniret, H A idest paulaiim nec
•sanclos aggregando, corpus ipsius, i'd esl, Ecclesiam ail: coiiclusisti,etc, potest dici efde Chrislo.quando
Tristis est aniina: mea usque ad morteui
auget. ...
5 Educes me de laqueo Jwc quem. absconderunl (Mallh. xxvi). GIfaiii posuit: inimicoruiri indigna-
tionem.- Oculus, inteilectum sigiial, qucm seinjjer
milii:
conturbainus, quandoimminentia pericula formida-
Quoniamtu es proleclor-meus. mus.Ycnlrem dieit suani nieriioriani, ubl babebat
C Ergo laqueum absconderunt. Judasi Christo,
eum machinabaiUur insidiis, reposita, quse' illi Doriiiiius de sua elarificatioiie
qnia occuliis perdere Animain : seiisualiiatem putat.
unde se dicit edueendum, id est resurreciionis be- promiseral.
neficioad superna yelocilcr elevandum. Proteciorem 12 Quoniamdefecil indolore vila '
mea:
Dominum dicil, qrila eo protegerite nulla potesl ad- Ei unni mei in gemitibus.
versilas prcevalere. C Deficereenini est,paulatim minus facere, et ad
6 Jn manus luas commendospiriium meum : 2 finem, per aliquas. valetudihis minutias pervenire,
Redemisiime, DomineDeus veritaiisi et siguat hic illam coiiturbaiionem carnis Chrisli
K In manus tuas, id est polestali lusS. C Digrium qua in passione ej'us vita carnis defecerat. Et anni
ergo fuit, ul lanio susceplori faiis commeridaretuf • mei in .gemitibus, quia non fuit levis dolor: ubi
spiritus." Addidit etiam, quis esset iste Doniinus, continuus geniitus insonabat. A Anni Chrisli omnes
.quia.est Deus yerilatis, illorum enim Deus esl spe- in gemiiibus, quoniam futuram niortem seniper vi-
cialiter qiii verilatem diligunl, nec in aliqua falsi- dit, el in perseculi.oiiibuscpnipleli sunt
lale miscentur. 13 Jnfirmata est in pauperlate virliis mea :
7 Oditli observaritesvanilates Et ossamea contnrbalasuril,
Supenmcue. .
C Juste ergo veritas, oderat vanitalem, quia va- G Virius animi, in paupertale firmalur in mem-
nilas in falsitale versalur. II Odire enim Deusdici- bris Chfisli, qudriiamomnibusbonisindigel liumana
iiir in quod reprobal. Addidit supervacue, qure non fragilitas. Ossa : fortitiidiijeni corporis significani,
soliim vacua vaniias diciiur sed etiam supervacua. quia iieque in animi fobofe, neque in spe carnis
A Yanilas csl liujus sreculifalsa felicilas, quasvacue debel ulla esse prassumptio. II Yirtus eliam corporis
fuitet derelictionein passione.
observaiur, quia pefditur; el supervacue observa- rjln egeslale
ea hahenda etiam 14 Super-ontnes iriiiiiicosineos facltts sum oppro-
lur, quando pro m.aleagiiur.
8 Ego aulem in Dominosperavi: brium, et viciriismeisvalde:
Exsuliubo el imtaborin miserhordia lua. El limor nolis meis.
G Speravi in Dominodicit, uhi niliil vanum, niliil C Iuimicos, Judreos dicii, habebalur inier eqs.
supervacuum est sed lotnrii fixtmi. Exsultare : est opprobriuin iiinocens Christus, qui senefario scelere
cnm magna alacritate animi gauderc. Lasiari : tem- polluehant. Conlra probum dicimus improbum,
perata ineniis affectione mulceri. id esl inhonestum el indecofum. Opprobrium autem
9 Quoniamrespexislihumititaiemmeam: .significat valde abominabile facinus. Yicinos dicit
Satvasii de necessilalibusatiimam meani. qui ei in civitate fidei conjuiicli, tamen perfecle-non
C Ideo erat in Altissinio huinililas, quia illi hu- credebant. Notos apostolos significal, qui in ejus
nianilas adhcerebaldb ipsa conceplione'. Necessilas passione lurbati sunt. II A Yel Chrislianos malqs
dicitiirquodin iicce sitposita,id est in niortis an- dicil vicinos lales esse, qui sunt iri malitia pejores
gustiis constitula. Nam quando peccalorum laqueis omnibus aliis Chrisli inimicis.
153 S. BUUXOiSISHERBiPOLENSiS EPISCOPI ISG
13 Qni videbant me forc.s \ugcrunl a me: i '__ II Erubescant iiiipii, sive iniqui dcemonesvci qui-
Gblhioni dtiius s«m iunquam morluus ctcorde. cunqiie mali, cum vicierint sanetos coronalos, quos
II Fugermil c.posloli in passione Chrisli eo reli- in riespecuoue nabueruni, ei se coudemnatus. C Sc-
cio. Ohlivioiii daius est Chrislus infiticiihus. qunndo quc cuni resjiexerinl, in gravi periculo cousliiulos:
eur.i in cnrne moiiuum pronihilo computnvcruni. C velociter obmulescant.
Tnnqiiain nioiiuus, non euim n fidclibus niortuus 22 Quce loquunlur adversns juslum itiiquilaiem :
dicitur, cujus.divinitas imjiassibilis veraciier resii- In superbia el abtisionc.
liiatur, seti a nienle inficlelium mortuus asslimaba- C Loquitur enim falsiiasconlra verilalem, quando
tur. A A corde moriiiir, CHJUSinemoria rccedil a
Ariani creaiuram Dominiim crealorem dicunt. Ad-
corde, sicui oblivisci solenl homines inoiiuoruni. tiitiit in supcrbia ci nbiisione, id est in contemptu.
10' Factusstimtanquciii vas pcnliium: Nam cum audivil ista falsitns flagellis cccsum,sia-
Quoniam av.dici cituperaiioncm multorum com-
iim in biasplicnsn vcrba prosilivit. A Abusio fuit
moranlium in chcuiiu. eum qui jiropier eos veiiit in carnem cruci-
ad nullos quando
C Yas peidif.iiii esi quod fractuni esl, ei fixerunl abuteiiies Dei bencficio.
usiis necessarium, quod seniper ahjicitur, ita et
25 Quam magna muttiiudo dv.lcedinis tv.tv-f, Do-
Christus niortuus qunsi fraclum vas ahjiciciidus j3 v.iine \
pulabatur perfidis Judasis. Auciivi vitujseralioiiem, Quam abscottdislitimcnlibv.slc.
id est, circuniliahilanlium peifitioruni Juciasoruni. H Mulliludo dulcedinis est, niiilia prrtsmiaquas
Mcrilo tnles circumiiabitantes dicunlur, qiii legem
prasparavil Ecclesire suas, ut cssel sinc fine cum nn-
Dei non spirilualiler sed carnaliter adveiiere vo-
suis rcgnatura. C Quas hic seiililur abscomiiia,
Iiinl. A Sunt eniin ui coriex mcdullani eircuiens, gelis scd in fuiuro judicio ostentlilur manifesla. A.C Est
siclitteram tenentes: spiritum iniraiit. Scripiuraruin ciinm dulcedo liic Dei
muiiiplex, dum. eorrigil bohos
sed semper in circuitu moraniur et coiiicc occiden- vcl vcl emendat quosamat, quam
parcit, promillil,
lis lilierce. lanien impius non senlii, qui palatum corciis per-
17 In eo dum convenhcni simul aciversumme:
ciidil clc febre iniquitntis.
. Accipere aiiimam meam consiliali suni '
C lu eo consilialnm p.iiieni maximam dicit Ju- 24 Perfecisli cis qui speran! in le :
dasorum, ut Deum neci traderent. II Oinncs siinul In conspcctufiiiorv.mhominum.
consiliati sunl, ut qurercrenl nnimaiu Chrisii, sive C Perfecil illam dulcedhiem in illis qui consianli
hrerelici : aiiimuin Ecclesire. C Omne auieni scelus animo enm cxquirunt. In conspcciu filipruni, itl est,
gravius est quod consilio geritur plurimorum. (] in illa rcsurrectione quando sanctis. suis prasmia
18 Ego autem in le speravi, Domine : dixi Deus aierna reslituet. II Perfetisii,.ac si tiical jierfeclu-
mewsestu: rus eris, vel in conspeclu eortnii qui huniana et noii
In miinibus luis sortes mew. cosleslia quassierunt,
C Speravii in Palrcm Filius, quia sciebat nulhim 25 Abscondescos in abscoudiio faciei tucv :
esse potestntem Judasorumeontra se, sed ipso crennie A conlurbalione hominunt.
exislitnus, ipso dispoiienle vegeinmur. H In manibus C Ahscondes eos in abscondilo, id esl, in ilia re-
tuis scrtes mecc, id est in gratia sancti Spiritus. A surreciionc, qunniio jusii coniemplatione Dei per-
Qui sine merito quos vuli eligii.Sorles itaqtic, id est fruunlur, et pramria asterna consequenlur, qtiam
Dei gratuita eiectio est in nianibus, id eslpoleslata gioriam iinpii non vidcnt. Homlnes hic omnes per-
Dei., lion nostra. secutores ei scliismaticos dicit, qui hic coiisueveruul
19 Eripc tne demanu inimkorum mcorum : conturhare populum Christiaiium.
Et cipersequenlibiis me. 2G Proleges eos in tabernaculo luo :
G Ipsnm Pairem rogat se cripcre de inanu iuimi- A coniradiclione linguurum.
coriiiu, id esl Jutlreoruui, et a persequcniibus, boc C Hicproiegiiuiur Justi in labernaculo, id esl in
esi pngnnis vel hasrciicis, qui Ecelesinm Dei inse- D Ecclcsla, ilji eiiiin proteguntur : ubi malorum im-
quinitur fiaudiilenlis machinalionibus. A Maxime prohilas miiiime nocere iliis peiiniltitur, quando
illi pcrsequuntur Ecclesiam, qui cum sint Chrisliani, iilcesasanimasjuslortim, sub qualihel affliclione cor-
nolunt bene vivere, per hos opprobriuin linlsetEe- porea servantur.
clesia, inier quos gemens Iste ait : Illuslra, elc. 27 BenediclttsDominns ;
20 Jlluslra fttciem luam sv.pcr serr.wn iv.utn: Quoniam mirificavitmisericordiamsuam mihi in
Salvnm me fac in misericordia tv.a: civilalc munita.
Domine, ne cotifiindar, qnoniciminvocavi te. H Benetiicius Dominus, cui beneriicit onuiis crea^
' G Illuslra facicin
tuam, id csl, fac virieri, quod turn. Sed non iileo quasi egeat nosira bciiediciione
stipra me diguaris iutcndcre , ut sicut de moriente a nobis benediciiur, sed ul nos ab ijiso bcnedictio-
desperant, ita de resurrectione confidanl. II Ul non ncm accipere merennmr. Mirificavii misericordiam
conftiiiriar, setl salver ab liisperscciilionibus. iu civiiale. H C id est in Ilierusnlem quam circuin-
"
2! Erubescani impii el deducantur in infernum : dant omnes gciiies. II Quce est in metiio mundi,.
liiuta /_.;... labia dolosa. quia ibi naius passus el resurrCiit.
15y EXPOSITIO PSALMOR.UM. 13o
28 Ego autcm dixi ht excessu menlis tnew ; \ tudinem peccalorum (Prvv.x), ve! velata per pas-
-_ Projeclus sum a facie ocutorum luorum. iiitenlianiiiein|judicio revcicntur (/ Peir. IV). Cliii-
II Tunc in excessu meiitis est Ecciesia : quando quilates suni, qure ante siiscej)l.iuifldem connniltun-
cogitatquas in parariiso ainisit, et qualiier Deus per tur, jieccata quas posl fidei cogitaiioiiem vel grniiam
angclum apud Adam loquebatur: el quoniodo oculis bapiismatis conlrahuntur.
inlerioribus Deum videba!, qui piqjcclus est a facie 2 Bealusvh cui non inipulavil Dominus peccaium:
Dci, quando traiisgresstis est lnandaia Dei, et omnis Nec est in spiritu ejtts dolus.
^— .—— -HTIIi-noniniputaiur-jjeccauiiiiT-qui-iiHioc-scecuIo-
rposieritas-estin-ilioproj'ecia.
29 Jdeo exaudisli vocemoralionis mem: sejier poeiiiteniiam siifficie:Hcr expurgal, vel per
Duni clumarcm ad.le. luariyriuni pufgal. Quod legitur: non vidctur, quod
ClJeo exaudiium se dicit Christus in membris non videtur: non impulatur, quod non impulatur,
suis, quia non larriai graiia Dei adj"uvare illuin, qui nec punietur. In illius ore dolus no.i cst qul se pec-
humiliter Dominum rogal. Et exauditus esl Christus: catorcin profitelu.r. C Quia duni nosnseiipsos culpa-
quanda. audita es! paierna vox "dicens: Hic est filius nins: veriiotjuium est, cutn nos voiumus laudare :
ineus dilcctus. Et quando clamavit ad Palrcm : Deus niendacium cst, ipse enim Domino placet qui sibi
meus, Dcus mcns, quare me dercliquisii (Matth. xvn) ? B 1 displicel.
50 Piligile Dominum omnessanciicjus:-i-quonicitn \ 5 Quoniam tacui invcteraverunt ossa mca
verifaton requirel Dominus: Dum ctamaretii tota die.
El relribuet abutidanter facienlibus sitperhium. . II Tacui, vox malorum esl, qui tacentsua peccata,
C Diligitc dieit, j'am lanauam ad amicos, non tan- el in confessione nolunt diccre, ideoomnis iortitudo
quam ad servos (Joau. xv)-. servoruin esl emm for- mea, id est virtus in infirmilate couseriuil. A C More
liiidare, amieorum diligere. Requiril Dominus veri- vulneris corpor;;ljs,quod dum cccultatur medicopu-
talein, quaiii ucsciunl hccrelici, falsis erroribus illi- ircscit. TJum clamarem. H Clainam, id esi si aliquiiS
gali. Hic siipcrbiam, non unum vilium' dicil, sed boni habenl, per vahiiatem demonstrant. Tota die,
quidquid moriini pravilalc peccaiuiv lilis iribuil II A id est tota vila (quas brevis esl) tacent pecea:a,
ahundanler qui prcecepta Dei despiciunt. ciamani et jactant nierita.
31 VhilHer agile et ccnfortciur cor vestrum: 4 Qtioniatn die ac noc!e\jruvala csl super me iua-
Omnes qui speralisidDomiuo. nt;s ttta :
G Yiriliter agite, id es' :u bonisoperibuscor.staii- Convenus sum in wrutnna^ mea \ dttm ccnfigi-
lissimc perdurate: nefeminea mollitie deficialis qui tur spina. _g(Diupsatma \
corda vcslra Domino coustanler ofierlis. Si eirim *C II Gravala esl manus Dei super peccatores, id cst
roboranlnr corda fidelium: si spem suam domini polcstasvindictcein tlieiudicii. C Dieet nocte : conr
virtute coufirmenl. . ijnuuni lempus significat. jErumnosus dicitur yalde
08.VTi0.EXPSAL.XX.t. ruinosiis. Ruina qiiippe.appellata csi, qiiasi ruens
Immensam niultiludinem dulccdiiiis tuas, piissimc iu ima. Conversus est in asrumna : qui cecidcrai de
Donrine, siipjilicilcr cxoramus, ut dum vcritatcm superbia, ul qui ante erat supcrba; nunc huniilis
luani requiriinus, iunioreni exsecrabilis superbias factus est. Spinacstqua: corpus erigilatqueretiiict,
conleramus. Per Daminum noslruni Jesum Chri- lia'c pro superbia merito positn esl, quce confrncta
siiim, clc. iio:i dejicil ad interitum, sed erigit ad sahiiem.
PSAL51US XXXI. II jEfumna iniseria csl. A Yel configitur spina, cuin
AliGUMENTliM PSAL.XXXI. pungitur eonscienlia el dolet.
C Vox pcenitenlis et Dojiiui yerha rcspondentis, 5 Deticlum meum cognitiiinX tibi \ feci:
secircumdurc misericordia sun in se speraules. Et injtislitiam meam nott abscondi.
TT. David inleiiecius. G Ille delictum cognituni facit, qui illud in
G Cur in hociitulo posuilDavid inlellcctus ? cuni confcssioiiem veram perducil. Operire est valdc ali-
omnes psalmi propter intellecluin cormn habenriuni D quid silcntio legerc, aulcordis dissimulalione celare,
siiil scripti. Rcsjjonsio: Primo meminit David, pro- boc faciunl slulti, qui putanl Deuni ignorare quod
pter Dominum Chrislum, quoninniad ipsum respi- agunl. Deliclum quhiam leve putant esse peccaluni
cit quidquid pccnitens isledicturus est. Deindc addi- quasi ncgligenlius dereiictum. Injusliiia aulem esl
dilinielleclus, ut cum nos inlelligere diviniias prce- immane aliquid vel sxvum oommissum. Sed el bic
siilerit peccaia nostra : pro eis tunc diluendis sup- puriins confiienlis osienditur, quia non vult celare
jilicemus, in alio enim psalmo dicium esi, delicta quod credebalur esse veniale
quis inlelligil (Psal. xvm), de intellectu igitur pec- 6 Dixi, Confilebor adversum me injustitiam meam
catorum loquilur. Domino :
1 Beaii quorumrcmtssw sunt iniquitalcs: Et tlt remisisii impietaiem pcccali mei. Dici-
Et quorum lecia sttnl peccata. psalma.
H-Beali quorum remissas sunt iniquitates, id esi II Dixi in corde, ubi Deus videt, Co;ifitebor,
per confessionein a Domino dihnintur. Yel quoruni C id esl publicc fatehor, ut alios ad imilatioiieni
iccia sunt, id esl pcr charitalein, cuce operit niulli- trahai jiia fidclisque confessio. Impielas cordis fult,
P^-JUOL. CXLII 5
139 S. BRUNONIS IIERBIPOLENSIS EPISCOPI m
quia lacere decreverat, ut illi crederet esse aliquid A 15 Mulla flagella peccaloris:
celatum, qui antequam fiani, omnia novit. Speraniemauiem in Domino misericordia cir-
7 Pro hacorabat adleomnis sancius: cumdabit.
ln icmpore opporttino. C Multa flagelia susiincnt pcccatores contuniaces,
H Pro haeorahit, id est, pro iniquitatc hac vel nolentes ire persemilas recias, ui quod non faciunt
remissione, quod superius dixit. Omnis sanctus, sponte : plagis adhihitis cogantur implere. Speran-
dicit, quia nemo est.a peccatis immunis. C In lerii- les autem in Domino circumdahit ihisericordia,
pore ojiporiuno, in isla.scilicet muhdi vila, ubi con- ul non sit iocus rclictus, unde possil diabolus ad eos'
yerli fas esU Narii 3n inferno (sicut superius diclum introire.
cst) neiao profic.ueDoinino confiiefur. 14 Lwlamini in Dominoel exsuliatejtisli:
8 Verumtamen in diluvio aquarum multarum : Ei gloriciminiomnes recii corde.
Ad eum non approximabunt. C Oninis jiistus lastatur iu Domino. Nam qui in se
C Diluvrum aquarum multarum esl error homi- gniidcl, fallaci piresumpiione decipilur; qui vero in
nuiri pessihiorum, qui vaiiis pravilafibus fluctuan- Domino laslatur, perpetuu deleciaiione perfruitur.
tes, inultiplices sibi docirinas consiituunt, et b'i atl Laslari esl lacilx mentis suavilaie mulceii. Exsul-
Dominuin non ajiproximabuni, quoniam a vera rc- " tare vero esl concilaii animi fervore gaudere. Et
ligione disccdtint. ...... glorianiini qui recii corde estis el credi.Us, ex
9 Tu es refttgium meum a tribulalione qum cir- servitio Dei eos ad reternx heatiludinis prcemia per-
cumdetiil mc '. . venire.
Exullatio mea erue me n circumdantibus me. O.iATJO EX PSAL.XXXI.
Dispscdma. Sanete Doiui.ne, qui .'emissis delictis, beaiiiudi-
C Rcfugiuin, est ad quod confugilur, ul pericula nem le confessis atiribuis : exaudi vota prassen.tis
dcclinenlur. familiae, ct confracto peccati aculeo : spirilnli nos
H Exstillalio mea, dicil Ecclesia, qiiia in lc gau- exsultatione perfunde. Per Dominum nosijum Jesum
deo. C Erue me ab inimicis, sive a vitiis carnalibus, Christuiu, etc. '
seu spirilibus iinmundis, qui iios perdere prrecipiti PSALMUS XXXII.
velocitale feslinant. 4RGUMENTUSI PSAL.XXXJS.
10 Inlelleclum libi dctbo, el inslruam te invlahac
CProphelain Domino gaudere_ adhmnet juslos,
qua gradiens:
Firmabo super te oculos meos. beatosque appellat, qui ad ejus merueriiH pcrlinere
ciilturam.
C Intelleclum non hahent peccalores:nisiquando C
TT. PscilmusDavid
conversis Doininus pfojjitialus eis indulgei. lntelli- ' C. Hic lilulus ouinino nolus
et ad mandata Dei vota conver- est, et ideo lector iii
gere estbeneagere eo sequatur expositionem priorem.
tere. Et iiislruam le, quasi nescienlem docebam.
I' Exsullatejusli in Domino :
In vja bacqua gradieris. IIA Yiam confessiqnisdicit Reclosdecetcotlaudatio.
docebam te, ut nonrecedas ab ea. C Finhaljo super
G Commonel propheta Chrislianos, ul non in
le oculos, id est, in te dirigam lumen intelligentias
ierreiiis delectationibus exsultenl, sed in Domino,
niece.
ubi gaudia conliiiua suavitale perfecta sunl. Rectos
II. Nolite fteri sicut cquus ei mulus:
dccel collaudatio, non hasreticos pravos decet, sed
Quibus non esl iulelleclus.
reclos. H Qui inregula veritalissiia corda dirigunt.
C Equus sine discretionc : sessorisarbilrioservit, C Collaudatio vero miiltorum ore una laudatio'esl,
el a quocunqiieascensus fuerit, excurril. Mulus pa- uriilalem Ecclesirc.
lienter onera porlat, el per boc uliique iniclleciuin propter
non babent, quia nec equiis el.igil cui pbediai, nec 2 Confiiemini Domino in cilhara ;
In psallerio dccem cli6r.darv.thpsallilcUli.
mulus quibus pneribus ingravelur intelligit, ergo
diabolicis fraudibus insideri ei vitiorum pnere gra- 1) C Ciihara dicia, qurr cila iteralione percutilur.
vari liomipes prqhibel prppheta. H Habens deorsum cavamen, superius" sex cliordas,
12 In chamo el freno maxillas eorum conslringe : el sighificat sex opera misericordias. El de illis chOr-
dis aliashene canlant, alias murmurant. Sicel snncii
Qui npn approximanl ad le.
frenum ad cquum alii sic alii vero sic. Psalterium de sursum habet
C-Chamusadmulumpeiiinel,
cavamen et dccem chordas, et signat decem prcece-
respicit. Frenum eiiim a fero retjnendo dictiun esl;
ferum : anliqui gaballum dixerunt. Ergo ista retina- pia legis, quas de superni.sveniuntin sanctos.
cula, hrec duo aninialia cqhiheni, ut ad arbitriuin 5 Canlaie ei canlicum novum:
jubeniis incedant, ne suis voluntalibus feraniur. Betie psallite ei in vociferalione.
Maxiilre adminicula sunf animalium quibus esca G Novuineanticumdicit Iiiearnationem Domini, qua
manditur. Ipsas ergo maxillas per figtiram allegori- angeli Domini canlabant dicenles : Gloria' in alsissi-
cain dicit debere inpbedieniibus constringi, id est rais(Lac.n). II llle bene psallit qui inipletoperequod
vieluni parcius clari eis, ut, jejuniis maccrali, crealo- docel. Yociferalio : jubilalio est, qnia nec verbis
ris subdanlur impeiio. nec sjllabis ncclitlerls nec in vocem potesl eiuni-
iu Exposrno PSAL.MORUM. US
pere aut niens coniprehcndcre poicsi, qnniitum A sicut et fecit. C Yel Consilium nutem Doniini inlel-
hemo debeilaudarc Deum, quori esi jiihilus. iigimus incarnaiionis arcanum, quod ad eonsulen-
4 Quia rcclvm cst verbuin Domini: rium hiimnno generi constat esse concessum. Hoc
_ Et omnia opera cjv.s in fide. nulla iclnie dissolvitur, sed mnnet in celcrnum. A C
! C Reclus csl itaqne scrmo Domini, atl dirigondos Cogilaiiones coi'dis ejus significanl prcedesiinaiio-
scilicel homines, veraciter enim reclus dicitur, qii nciii, in qua cuncla rpposita sunl qure pcrmanent in
reetos facit. II Opera cjus in fide saiiclorum, quia aLiernum. Jiterna igiiur saiicloruni prajdeslinaiio,
quod promiilit Deus sanctis : non mentiiur. cogilaiior.es cordis epis dicuniur.
5 Diligit miscrkordiain et judicitim : •12 llcala cjensctijus csl Dominv.sDeus ejus '
JiJisericordiaDomini plena est terra. .Populus qtiemelecjitinTiwredilatemsibi.
C Diligi! niisericordiam iu hoc mundo, uhi cnm C Ipsa uiique gens beala esi, a qua Dominus coli-
lenge luieque disseminal. Yidelicel ubi susiinet lur, qtii eiiin jirotcgii ac gubernai. PODUIUS Christia-
peccatores, ubi biaspbemos palienlcr exspecun. Ju- nus hasredilas Christi cst, quia cum auclor suus
dicium : cnm pios sequestint ab impiis. El mc- possidct, quem prcedicalionibus sanclis el pretioso
riia eorum rcqiialiiaiis lnnce discernil. 11Plena est sanguine ncquisivil.
terra : lotus lnuudus, vel Ecclesin, quia sictil ille 13 De cceio rcspexil Domimis ;
uhiqtie esl, iia misericordia ciim illo esl ubique. Vitiil onines filios hontinv.m.
C Verbo Domini cceli firmati sunt : C Dc eoslo rcspexit Doniinus, qunndo donavit ad-
Et Spiritu oris cjits omnis viiitts eorum. veiitum proprii Filii. Vidit, graliam mise-
II C Yerbc Domini, hoc esl n Filio Dei, cosli fir- reutis. Filios hominum. II Idsignifical est peccatores absolvit,
inati sunt, id cst upostoli- C Spirilu oris, utique
quia nunquam rcspectus ejus sine misericordia fuit.
quando Spiritus snnctus eoruni doclrinnm dcclarayil C Nola vcro,
et miraculis. et ad tniracula quod dum Deus dicilur in Scripturis
signis Yirlus enim, pcr- respicerc pcccata, punii; cuni vero
hcminem, ab-
linel, et ad prasdicniioncni eorum. solvit.
7 Congrcgans sicttl in ulrem aqttas maris -:
Ponens in tlicsauris abyssos. ii IJe prwparato Jiubiiaculo suo ;
C Uter est exulum pccoris tergus; quotl tisibus [lespexit sttper ontnes qui habiiant terram.
htimanis descrvit nd liquores aliquos congregandos, C De prasparnto habitaculo, id esl, de futuro Do-
ei hic uler Ecclesiceconiprtralur, quia sicut iste cons- miiii corpore, quori prccjjaralum in prasdesiiuaiionc
ftierat. Rcspexil super onmes, id esl disposuil, ut
plectiluiiiquofcs, ita clillam adunationem creJeniis
jiopuli incltidit. Aqua inaris populum Christianum Q periclilnnli mundo (qucm disposuoral faccre) sub-
vcniret.
significal. ITC Ponit in thesauris, id est in Scripluris
divinis. Abyssos, id esl profundilalcm sensuura. io Qui finxil singillalim corda eortitn :
6 Timcal Dominum omnis lerra : Qui inlciiigil omnia opera eorum.
Ab co aulein commoveanlur omnes inliabilanles C Finxil cortla qnibns iiUelligeniicesucedona Iar-
orbem. gilus cst. Singilhuiin, itl est divisim vcl distinclim,
C Hic lerra durum significal per omnin peccato- corda eorum, scilicet sanctoruni sub Do;;ini timore
rciii, qui merilo terra dicitnr, quia tantum terrena viveiilium. lnielligil, quando aciibus bonorum prce-
mia digna restiiuit. Omiiia opera, id est cogitalio-
diligit. H Conimovenutur omiies, id esl tie nilidelitnte
ad crcduliiatein. Et alitcr, in admiralione C;ealoris ncs, dicta, el facia.
crealurce ipsiiiscoininoix sunl. !0 Non salvaiur rex pcr mutiam virtutem :
9 Qitoniain ipse dixil cl facia sttnt..' El cjigas non salvabilur in mulliludine virlttlis
*
Jpse mandavil el creaia sitnl. -f- suw
H Quoniam ipse dixii, lrieo ipsum cimcla timcaut, G Rcgem dicii, homincm coniinciitcin, qui quam-
quia nb ipso fncln sunl creala. vis regal corpus suum niiseratlone divina a vitiis
10 Dotnnius dissipal coiisiiia genlium ; rcprobal c.u- V tnmcn carnnlibus salvtts fieri noif potcsl, dum de
lcm cogilcilioncspopulorum : sna virtuie prassunipserit. Eumdcin eiiam giganiem
-i- Ei \ rcprobal consiiia princiynim. vult inteiligi, qui yiiiuium magni.udiue roboratus,
C Doniinus dissipavit consilia gcntinni, quancio conlra immnnilutem diaboli diniicat fortiier. Et li-
ens in idolorum cullura non dimisil diuiiiis pcrnin- cct sic foiiiler confiigat, si tamcn sublevaius fuerii
ncre. H Reprobul cogitntiones Saddueasorum et vitio superbicc, salvus esse. nuii poierit. Gigas veru
Pharisasorum, vel reliqnarum potestaium gencra. iulerpreiaiur terrigena. Et juste viiius biunsna a
Consilia principum Aiinas et Caipbas, quortim om- Deo deseriti::', quando dalum bonuin, non largitori
nium consilium semper in malo fuil, quod Dominus Dco, scri propriis viiibus applicatur.
rcsurgendo deslruxit. 17 Failnx equus a:l saiv.tem '
11 Consilium ^-aiilem \ Dominiin aiernuntmanel ln abundanlia auiein viriuiis -_- suw \ non sci^
Cogilaliones cordis cjus in gencraiionc cl gencra- vabiiur.
lioneiii. t, Equum ponil pro felicilnle humana, cjure ho-
H Consiliiim Domini ftiit ul rcsurgcrei n moiiuis, mines sic porlnl el nccipii, sicut e.qtiusTuHr.x.Illc
435 S. BRUNOXISHERBIPOLENSIS EPISCOPI iii
eiiirn, dum ajipeti! cainpos, solel incaulos failere in A 1 llenedicam Dominum in omni tcmpore:
se prassumenies, ideo diciiur fallax eqiius. Scmper laus ejus in ore meo.
13 Ecce ocuii Domini super mcluentes ctim : H Ciiiii se dicii Deum bcnedicere omni tempore,
-i-- El in eis \ qui speraut super mhericordia docct nos ncc in adversis succiimbere, nec in pro-
ejus. speris extolli. C Semper esi laus Dei in ore honiinis,
C Ergo oculi Domini sunl super timeiues eum, quando lalia vel cogila.l aut loquitur, ul nulla rednr-
quin eos prolegil, quos se timere coguoscit. Qui giiiione c.ulpeiiir. Laus vero a lav.ro dicta esi, quas
sunl enim tiiiieiites Deuni expoirii, id esi siicranles solcbat coronare viciores.
in misericordia ejns. 2 ht Dotninolaudabilur anima rnca :
19 Ul cruat a motte animas corum Aucliantmansueii cl laieulur.
El alal cos in fame. C Tiinc cnim glorificalurfidelisscrvus, quniiiio Iau-
C Eruit a morte animas jiislorum, cum eas lulil clabiiemDoiiiimini habure cognosciUir.Amiiaiit man-
cle polcstate diabolica, AlimeiHuui dicium esl, quusi sueti, II iti esl sancti. C Qui charitate prascipua'
vieuiis nulrimcniuni. In fame enim posiii siiui, qui cn_nium rcruns habere te-iiperaniiam consiieveruui.
se casleslium reruin desiderio sensper ncccndunt. .. 5 Magnificiite Dominum mecum
20 Anitna nosirct suslinel Dominttm : El cxctllemusnomen cjus in idipsum. -
Quoniam cidjulor el proiector nosler csl. C Yocat Ecclcsia frnires, hortnlur populos ohe-
C Cum clicil, anima nostra susiinct, patien.tlam riientcs, ut nomen Doiuini gloriasa sotieinii: mas!ni-
sig.iificnt Chrislinni, hccc confirmai omnes virtules ficcnl, ne inler ofilcia snnciiiaiis dcicsinbilis invidia
in hominc. Ailjulor csl, dum ad cum ipsius gruiia lnisceaiur. Exaltemns iioinen ejus in idipsum. Iu
conaniur nccedcrc Pr.olcctor, tium resislimus ad- idipsuni significal composiios choros, qunndo jisal-
versario. iiscdiam Domini aiieina sibi successiouc rcspon-
2i Quia in co Iwlabdur cor noslrum : deni.
Ei in nomine sanclo ejus speravimus. 4 Exqiiisivi Dutninunt et cxaudiril me :
.11 Lcciabitur cor nosirum, id esl anima nosira de El ex omnibus iribalciiiotiibusmeis eripuit tne.
spc futurce r.eiiiunerationis. Koinen Patris Filius esi, C Exquisivi Doininum , non longo spslio lerra-
jn quem semper sperare debemus. runi, se:i in corde nico. Et exaudivii ine, quoniani
9.2 Fiatmiserkordia iua, Domine, supcr nos : iiitelleciiis Chrisii universi comjileclitur, id cst
Qucinadmodian speravimus in le. ubique inielligit se quasri, el exaudil. Diccndo cx
.H Unusquisqiie antequam cnniel isium versutn , C omnibus libcravil iue, nihil relictum esl, qnod re-
debel cogitare ut fidelilcr dicat : Quemaditioilum niansisse snsjriecris ndversum. A Qui ergo non au-
eperavimus in le, nc alibi sua nicns vacci, sed firma dhiiitur, iioii Doininuiii quajruiil. Non e:.im dixit,
spes sii ui vere dical : Fial, etc, ui qui nos per Exquisivi aiiruin a Domino. scd Dominuui.
Ijap.iisiiHim ahluisti, Spiritus sancti iiifiisione con- 5 Acceditcad eum el iliv.minamini.
firmes. Sicut in Actibus .aposlolorum cernimus Et facies vesirw non confuttdentur.
iaclum, cum haplizati receperuni. Spiiitmn san- . HAcceriitcad enm, non loeo, sed fide et operp,
ctum (Acl. xix). ct iiluininainiiii,. scilicel meuie el intcileclti, quia
OUATIO EXPSAL.XXXI!. nisi crediderilis, non inieiligeiis (lsai. vn). El fncics
vestras non confundeniiir in judicio, qno impii con-
Pasee, Domine, plehem ttium in fnme verbi, ct
fuiideiilur in condemnalioneni.
cripe animas noslras tle moiie peccaii, ui repleti
•niisericordia lua, nggregari justoruni guuciiis im- 6 Isie pauper .clamavil ei Dominus exuudivil -_-
*
«.IIIH
perliente le iuereamur. Per Doniinum nostrum
Jesuin Cliristuni, eic. El d-eomnibus iribulationibus e.jtissalvavil eutn.
II Isle jiauper clnmnvil, id csl Cliristiis, qui pro
PSALMUS XXXII!. " nohis paiipcr fsctus esi, in passione chunnvit ad
. AriGU.iUNTU" PSAL.XX_.U1. Palrem. C Qiinndoclnmavit, salutariier esi audiius;
C Yox Proplielas henediceiitis Deiim, cl atlnionen- sed ex omiiibiis luundanis angusiiis es! liberntus,
lis mansueios, ui cum ipso in cjus lauiie persevcrent, Hquniulo eum resusciinvii a mortuis.
ei ut a cleliciis se abstineanl, jnslosquc dicii in sua 7 Immillel angelus Domini in chcuitu liincnlium
juslilia libe-raiiiios : impios vero jierituros. eum :
I'T. Psalmus David cv.mmutavii vv.llumsuum El eripiel eos.
coram Abimclcchel dimisil enm el abiil. II Hand dubiinii est timeutes Dominum ab angelis
C Cum Saul.pcrsequereliir Dnvid, fugi! ad Achis cusiodiri. Jdeo alia liiiera habet : Emittel an^eimn
regem, ihique duni essei, invidia etim occidere vo- Dominus. C Angelus enim miiiisler csi voluntuiis
ltsbnnt; ille vero rie industria mulavit viiltiiin, ila divinas; quapropier si vis angelum te iieri, fac
iii salivis ora compleret, ui furibiindus assiimarelur, quod |jrccci])ii,ul libeies periclitanieni, eripias inno-
ct illccsus relinqiiereuir. Cuni fimii inde. isiuui psal- ceniem, subvcnias anxio, elc. Qura divina jubct
uium canlayjt (/ Reg. xxii. auclorilas.'
'iiS EXPGSITIO PSALMORUM. «0
8 Giislale et videle quoniam iuaiis *- esl Co- A enim mora fiai ad andiendum. euni In ipsis hni.iiei
wimts _ ipse Dcus qui exnudil.
Bealus vir qui speral iit eo. IG Vuilus -i- auiem \ Domini supcr facicnles mala :
C Gusiate, non peiiinel ad pnlalum, sed ad animrc Vl perciat de ierra memorittmcorum.
siiavissimum sensum. II Qui perfecto animo Denm C Ne riiccreni pessimi, Justos aiiendit, uos atitciu
tirnei ei prascepia cusiodii, ei ita sentit Cinisiuni, ison respieii, secuii faciainus, quia nb illo consplci
Jtine inielligit quia _suavis esi,_quia..ij;se est pnnis - non uieremur,- ideo-pronuntiat, vukum -Domi:ii, id-
vivus, qui tle ccelo tiescendit. Beaius uiciiur cjiii in est inlellectum vel consiricralionem csse super i:ia-
eum sperat, ei non in iiicerium divitiarum. Et ideo ios. De terra vero dicll eos di.-perriere, i;i csl de fu-
beatus, quia illum hahel qui omnia habel, hoc esl lura pnlrin, quam soli Deo placiii iiossidebunl. Pcr-
Deum. ibil nienioria"eorum, qula uon erit iniquorum inter
9 Timete Dominum -i- omnes \ sancii ejus : juslos ulla commcinonUio. II Yel vultuni hic furo-
Quoniamnon cst inopia iimenlibus cum. rem intelliginius, qui niiuruidoiram meinoriam jiec-
H Timele Domlnum, omnihus sonciis imperat, nc cnli a lerra riis; c.rriil.
accepla secuiitale deciplanlur. C Solus ipse irihil 17 Cltimaverunl -f- jusii \ et Dotuihiis cxnudhil -f-
indiget, qui limore Dei dilatus est. Onme cnim B eos '._
fjonum hnbel, quia Deum tiiiiendo amat. Et ex emitibv.s iribulalionibvs eorum liberavit
10 Dhiles cgueriinl el esurierunt : eos.
auletn C Justos ciamnsse ad Deum dici, ei semper pro-
Inquhenles Dominum, non
' minuenlur
omni bono. -f- Diapsnlma * . fiiciur aiidiios, Martyrcs etiam (quos rie suppliciis
tyrannorum minime liberavit Deus) sunl exatidili et
"CTuncegent divites, quamlo non hnhenl reetam
fidem. Esuriuiit, quanilo miniine a Doiuini corpore liberaii, quando ad caslornm regna jierriucli, omni-
saliantiir; riiviles veutro, esurieritcs scmper spirilu. hns iiihiilaiionibus probantur exuti.
18 Juxta es! Domintts Itis qiti tribulalo sunl eorcle :
Quid enim hnbennt qtii Dominum non hahcnl? In-
Ei Iiumiles spiriiu salvabit.'
quirenles Domimim rion defieient ullo hono, quo-
II C Juxm significat, non loco, seJ auxilio. C Qui
niani spirituali desiderio perfruunlur. Nam eum
iribulato sunl corde, mtilti eniin iribulnntur, sed nou
diligimus Dominum, in Christo omnia reperimus. cx coide, qui peccatn non dcfient, seJ mundana eos
M Venile,fil'i,aiiditeine: dnmna coiiuislanl. if Uumilcs spirilu, iri est miies,
Timorem Domini doccbovos.
fijuosClirislus salvabit, carieslia regna iribuendo.
C Yox paterna sonat ad illos qui primn rudiinenla
C tribulationes juslorum
suscipiuni, ui veniant ad fidem Chrisiianam. Dum 19 Mullm
dieit : Docehn vos, admoiiei ne pavescamus q;iod Et de omnibus his Hberavileos Dominus.
audivimus limorem. Non esi eiiiin iste limorqui for- C Multssrevera siinl tribulnlioncs jusiortim, quia
cos ciiubohis Yulidius inseqiiilur. Sed in hoc quo
midetur, sed qui dilignlur. Tiinor huinanus amaritu-
clinein bnbet, iste. tlulcediiiem. subditur, liberavit eos Doininus de ouinibus his,
12 Qii:s est liomo qui ruli viiam : ostenditur poleniiu Creatoris, qua; liberal jiistum ab
dks viclcrebonos? omnibus tiibulationihus. II Quia vero miillas tribu-
Diiigii
II Propbeln hoc in.urroganrio loquiur, qtiis vitam iationes justoriiiii, ideo qui tribulntionem non pali-
Ksternnmcnpit videre, ut cum sanctis jocumlctur in lur, justus non esi.
Dei? si fac 20 Custqdil -i- Dominus \ oiiiuia ossa eorum :
rcguo quod vis, et
qiiod sequitur videbis,
id cst hnbcbis vitam iclernam ct dies honos ct Unuin ex his non conlerelur.
C Ossa ciixil, fidelium in virlulibus firmilalem, itL
asternns.
15 Prohibe lingtiam lucnn a malo : esl palientiani el mnnsueiudinem, quas perire in.
Et labia lua ne loquun ur dolum. sanciis nequeunt, ncc conteri a diabolo, quiuDomino..
custoiie servniitnr.
C Proiiibe linguam.iuam a rnalo colloquio. Addi- "
ii Mors peccalorum pessima :
dit lnhiu, qure linguas moitim proiiuus consequuninr.
El qui oderuiil.jv.slumdelinqueni.
Dolus autem est, quando fallimus aiidienlem.
C Revera pessima esl mors peccaloriun quia eam
14 Divcrie a malo. Et fac bonv.tn: asterna pccna comitalur. Pcssima enim dicta, quasi
Inqitire paccm. El perseqiterc ecin.. pessundata, scilicet pcenis asiernis. Ei tjni ode.ruut
11Diverte a malo et fuc honum, icl csl destrue justuni, H id esl Christum, sine cnusn, delinquuni,
viiin, el cedilica viiiules. lnquire pacem. C Nullus id esij Deum derclinquuiil odicntio bonum, ct ila ad
poiest pervenire ad auctorem pncis, nisi liic dilieen- mortein asiernam peccant. Yel justum, iri esi unum-
lius per pura opera inquiiat. quemque sancluin.
15 Oculi Domini superjuslos : 22 Redimel Dominus animas servorttm suorum :
El ciuresejus in preces eonatt. Et non delinquenl omnes qtti sperant in eo
C Cum dicit, oculi Donrini snper jusios, continuam H Rediniet Dominus, scilicct sanguine pretioso.
gratiam divinilatis oslenjit. H Et aures ejus, quia C quia qui in ipso recte creditlerii, a peccatorum
cuiidqnidsancti roganl de bono, exauriil Deus. C Quce debiia cnpiivitaie rcdimitur. Animas frequenlcr
147 S. BRUNONIS HER8IPOLENSIS EPISCOPl US
Scriplura divina ponit pro hominibiis. Addidii ser- A? Averlanlttr retrorsum el confundanlur:
vorum suorum , id cst non iniqua liberiate viven- Cogilanles milii mata.
lium. C Et nOndelinquel, scilicet lanquam paslor C Averli autem relrorsum, non diciiur nisi iilis
bonus. II Neque hic, neque in futuro , C qni spe- qui corrigendi judicantur, ut Pelro : Redi relro me,
rant in eum, rton in propriis viribus prsesumenles. Salana (Matth.wi.) Qui cogitant sive dc Jutkcis ,
OHATIO 1_XPSAL.XXXUI. sive de hcerelicis, sive de paganis dixit, nialn enim.
omnes cogitant, qui praster catholicam fidem aliqua,
Angelorum el tolius creaturas dispositor, Deus, prava intentione docere fcsiinant:
emille angelum tuum in circuilu nostro, cujus am- venti :
bilione munili, mereamur a peccalorum morte pes- . 6 Fiant tanquam pulvis anle faciem *
-i- Et \angelus Domini coarclans -j-eos
sima liberari. Per Dominum nostrum Jesum Chri-
etc. II Pulvis, Ieves el infrucluosi homines dicti sunt,
slum,
. PSALMUS XXXIV. quia sicui pulvis a vento, sic peccalores a sentcntia
divina in-d.ie judicii projiciuntur. Angelus Domini,
AitGUMEXTUM PSAL.XXxiv. id est spirilus malus, non naiura, sedsuainventione.
C Christus de sua passionedicil a.d Palrem , pe- Coarciat eos, id est in quaiuum poiesl, persequitur
tens se ab inimicoruin persecutione liberari. eos, id esl quantum siiti permitiiiur. Ilabel eiiira
TT..-i-.Ipsi \ David. diabolusvolunlatem nocenrii , sed nou habct pote-
C David (sicut diximus) duas significationes am- staiem fnciendi.
plectilur, manu foiiis el desiderubilis, quod utruin- 7, Fiat via illorum lcnebrce el lubricumz;
(|uc Domino Salvalori certum esl convenire. Et angetus Domini persequcns eos. .
1 Judica, Dominc, nocenles me : C Yia, id est opera, lenehrosa illis fianl, ut hor-
Expugna impugnanles me. reanlniala facere. Lubrica, ut in eisdem slare diu-,
C Clamal Chrislus ex huniana infirmiiaie , ut tiusnon possinl. El.si deereverint plus immorari
damnentur noeentes, id est, diabolus cum ministris, -virius Domini persequalur eos, ila ul in sceleribus
iiialos enim judicare damnare est. Qui impugnat suis longius haerere non sinat, qui ad inierilum
superare contendil. Qui expugnalur , jam omnino fesliriant. .
victus..esl, Immundi spirilus impugnatores dicunlur, 8 Quaniam .gratis absconderunt mihi interilum
quia licet sanctos vlncere nequeant, conieiiclere ta-. sui : '
laquei
men cum eisnon desisluni. . Supervacue exprobraverunt animam metim.
2 Apprehende arma el sculuin: C Absconderunl niihi grafis, id est sine causa,
.' Ei exsurge in adjutOrium mihi: p
scilicet Judasi, ut illi putabanl. Qui enim divinita-
C Arma ah arcendo dicta sunl, quod per ea liostes lis
ejus poteniiam non credebant, illi pulabant se
violentissimosarceamus ; per arma , cceleslia adju- abscondisse inleiitum. Bene diclum est, inlerilum
ibria; per scuium, divina proteciio designalur.Scu- laquei sui, quia ille laqueus non morienlis
erat
tuin enim diclum est quasi scnlptum , qiiodin ipso
Doniini, sed peccanlis interiius. Supervacue, id est
aniiqui facta sua signabant. Sola vero volunlas Do- false exprobraverunt, quando Chrislo dicta sua ve-
inini est qua protegit periclitantem , el expugnat racia
quasi aliquod crimen impulabant. H El inuli-
adversum. liier egerunl, quia exprobralio ista nullam habuit
3 Effunde frameatn et conclude adversus eos qui iililitatem. • -
. .
persequuntur me: 9 Venial illi laqueus queni' ignoral : et captio
Dic animm mew : Salus tua ego sum.
quam abscondit apprehendat eum :
H Framea hic intelligitur aiiima Chrisli vel cu-
X E. \ in laqueum ctidal -^ in ipsum \
jiislibet sancti, quia Deus per animam Cliristi fecit H Excidium illud minalur Prppheta quod advenit
vindiclam contra diaholum, et per auimam cujuslibet Judasis in temporihus Yespasiani. El captio, quam
sancti facil vindictam, sicut per Petrum fecit Ana- occultaverunt, apprehendit eos, id est mors repen-
niae el Saphiras (Act. y). Elconclude. PetitEcclesia, 'rj tina, quarti Domino noslro moliebantur occulfe.
ut concludal adversarios suos, ne valeanl.ad nocen- 10 Anima autem mea exsultabit in Domino,:
dum exire. Dic animas meae, ut te intelligal, quiu lu Et deleclabilur super salutari. suo.._
salus ejus es. C Prima quippe. sanctae aninise bealiludo est ex-
i; •Confundanturel revereanlur, snltare in Douiino. Delectabitur. super salutare ejus.
Qumrenles animam meam. 11Salutaiis noster, Chrislus est, quia in.co delecta-
C Confuudi, enim faclasua erubescere etir. ine- bitur Ecclesia.
lius commutare. Nani licel confusi dicanlur, qui 11 Omnia ossa meqdicenl:
convincunlur ad pcenain , tamen ut bic ad conver- Donitne,Qttis similis lui .
sionem intelligeresconfusionem pefilam, addidit, rc- G Ossa forlitudiiiem animi et constahtiam meniis.
vereaniur, id e.sl:emendati diligant queni perseqiien- significanl.^jure meritoossihus comparautur, quia sic-
dum esse pulaverani. Qua^renlesanimam, In malam ut illa corpus, ita ei lirec sanctas voiunlales corrbho-
paiietn dicii, qni seilicet sic qiucrunliit cam a coi'- rant. C Quis, ncgalivuni est; siiiiilis tui, II id esl
pore segregare fcsiincnt. ntilhis. Quis pousst similis csse Deo?;.
,li ,„9 EXPGSITIO PSALMOUUM. I5°
• .... _,„..„,!:..:'..„1 ...,..„:
: scienliam propter quoa nageuan vet eruei-
12 Eripkns inope.m de manu fortidnim cjus t\ peccali,
Egenttm el pauperetn a dir.ipientibuseum. llgi debueriin.
C Eripuit Chrisius pene lotum genus lmmauum, •19 Dissipali sunl nec compuncti : lenlaverunl me.
de iila poteslale diaboli qui tunc pe-r muiitiiim re- Siibsannaveriint mc subsannaiione:
gnabat. Ilomo enini erat inbps : quia mortaiis, ege- Frenducrunl sv.perme dentibus suts,
r.::s, quia iu labore el sndore panein quassivit. Puu- H Dissipaii sunt, a vinculo charitatis, nec com-
pcr, quia c!e sapienlia et puritate de.eclus :a diri- puncti ut sgereul pasniientiam. Tcntaverunt muiiis
:
"picntihus imiiniiid_s.spifiiib;!s,sdlam teiiuem el um- niotlis JudafrChrisltim. Suhsnnnaverunt dicentcs
bratilem rutiunculam possiciebal. AYC,rex Judasorum. Frendueriint, clnmantes : Cru-
15 Surgcntes lcsies iniqui : cifigaiur. Per motus corporis osieiidiiur motus ani-
Quw ignorabam interrogabanl me mce. H C. Stridunl sccvi lioinincs deui.ibus, quando
C Nunc conimemoral Chrislus de propria pas- -ratioiie vinciiiiliir, n?.m, cum eis pro verilate verba
sione. Conlra eum enim lestcs subito impelu con- delcceiinl, impafienier deniibus fremtml, suasquc;
surgebaiH, revera iniqui, quia eranl contrn asqui- voluninles lacila interminaiione dcnuniiant.
talein locuturi. Addiriii, ignorabam, id esi ipsi nar- 20 Domine, quando rcspicies : reslilueanimammeam
rnbnnl illaquas nie dixisse omnimodis nescieham. " a malignilale eoruni :
14 Relribuebant milii mala pro bonis: A leonibus unicam meum.
Sleriiilatem animcemere. C .Quando respicies, pro consuetuiiine infirmitaiis
CReirihuebnnt mihi maln pro bonis, quin curii humauas dicitur, cui niorosuin videtur quodciinque
Chiistus vitani credentibus eonlulerit, iili nioiiein fulurum est; quas mox, ut cupil, festinal aliqnid
e contra reddere maluerunt. Sterililns auimce fuii, impleri. Restitue, quasi erepiam animam redde. A
quando Magisier honus in ipsis fructum iidci repe- maliguifale, qnia injusle probatiir occisus. A leoni-
rire non potuii. btis, II ici est a persecutorihus; unicam, aniniani
15 Ego aulein ciim milti molesli esseni: suam dicit; quas unica est sine peccato. C Yel uni-
Inducbur cilicio. ca, quia de Yirgine iinlus unicus est, id est solum
C Ego dum mihi molesti essenl, id est dum Ju- unus de virgine est nalus. Yel, unicam, Ecclesiam
d;ei essenl molesti per conlumelias ei insidias Ciiri- suam.
sto, induil se cilicio. II ld esl riivinitas carne. ct de 21 Confitcbortibi in ecclesia magnu :
peccaio dnmnavit peccatum (Rom. vm). C Induit In popuio gravi laudabo te.
vcro se earue divinitas, id csioccultavit per carnis C Duas esse diximus confcssioncs, unam laudis,
veinmen se tenebrosis mentibus. ' alteram
pasiiilentirc ; sctl h.ic ad laudem peiiinet
16 Huntiliabam in jcjttnio animam meam :
Magnn vcro Ecclesia esl populus Clirisiinnus, recia
Et oralio mea in sinu meo convertetur. firie firmus. In populo gravi ; II quia non est levis
C Jejuniuiii dictum est enim qunsi inediuni, quod ad peecanriunj, idco firmus in firie. A Sicpalen lcvis
abstincntes diutius ad ineriiam usque perducat. Je- venio iollilur, grantim mnnel, quin grnve ; lalis esl
iunavii Chiistiis' iu mouie qundmgiiiia diehus bonus Chrislianus, quia graiium est.
(Mattli. iv). Etorntio mca, id esl riuni fundebaUir a 22 Non siipergaiideanl mihi qui adversanlur mihi
Doininoiii crucc, et cam jiiiscii Jutlcei niinime sus- inique :
cipcre mererenlur, remeabal in siimin ejus, id est Qui odcrunl mc gralis. El anntiunl ocuiis.
in secrelum pecloris, unde ftiera.t egressn. C Non supergnudeanl milii, id est non insullent
17 Quasi proximv.m,quasi fratrcm noslrum sic com- hasreiici, quanrio uliquos de iiumero fidelium perdit
placebam: sanctn Ecclesia, qnia hasrctici semperadversanlur
Quasi lugens ct conlristalus sic humiliabar. Chrislo et Ecclesias. Qni oderunt mc gratis, hocesi
G Mutalus cst hic casus uoniiiuim, pro ablalivis iu.initer, quibus nihil nocui. C Amiuunt oculis ; an-
eniin suiit accusativi positi. Dicit enim, quasi de nuit oculis, qurtnilo hoc tncite el dolose vult aliquid
proximo, quasi de fratre nostro ila mibi complacc- I declarare. II Sic fecerunt Judasi, quia niliil boni in
bam, id esl de eorum conjuiictioiie gaiidcbam, qni operc ostcndernnt. A Pronuniiabani yultu quod
me hostiliter inscqucbaiitiir. Coniplacebat eiiim in coroc non gcstabanl.
illis Domino, qnanrio cos riocebat non delinquere. 25 Qttoniam tnilit quidem pacificeloquebantur :
Lugeiis ei conirislulus ct humiliatus Christus eral, El in iracundiay^lerrm _loquenlesdolos cogila-
qnia in cunciis Jud;eis, quos ut frutres ct proximos bant.
riilexil, fidem inveiiirc non potuii. II C Pacifice Ioquebnniur dicentes : Mngister, sci-
18 Ei.adversum me Iwlali sunt el convcnerunt: iiius quia verax es (Matih. xxn). C Et in iracunciia,
Congregala suitt super me flageiia ct ignoravi. ut illud : Oportel ununi prooiiiiii-busmori (Jcan. xi),
H Lasiati siint Juriasi, quniido Christum eompre- quasi invidentes toli populo terras. Potest enim ali-
henderuni. Convenerunl, ut eum crucifigei'eiii,.iion quis dohim loqui, cumiion cogital occidcre, Ut si
ut crcderent. Congregata sunt flagelia, ul Pilatus quis pecuniam proximo conalur auferre, propterea
dixii : Eniendntiim cum, id cst flageilaliim, diinii- addidit, in iracunciia lerrce, ut dolus eorum cxitialis
lain (Luc. xxm). Et ignoravi, id cst non liabui con- fuisse declarclur.
'<«! S. BRUNOXISHERBIPOLEXSISEPISCOPI io2
24 F.l dilcittiverunlsuper me cs sutim : A raret. Reverenlia cst cnim Domiui tiinor cuui
Dixerunt : Etige, etigeviderunl ocuii nosiri. ainore perniislus.
C Dihuavcrunl os siium, poslulnnlcs npeiia vcce: 50 Jnduanlur confusione efreverentia
Crucifige. Euge, ac si diccrent si>>iin crnce : Benc Qui maligna loquunlttr super tne.
hene viiienius de le quiri dcsidernvimus efiicere, ut II Induanlur confusione, id esi confusione asterna.
prasdicntor plcbis in cruce cum latronibns pendcrcs. Unde dir.it: Biscedite n mc, maledicti (Matth. xxv),
H Yel, euge, euge, ici csl bene bene vidimusimnc, n! qui me quasi hoinineni judicnverunl, videani ut
quod viiiulcs, quas prius fecisti, nihil erani, quia Deum judicantcm.
lelpsum in crncc jiivare non poles. C Euge, voxirri- 51 Exsuilenl ct Iwtenturqv.ivolunljustiliam meam :
soiia cl insullaioila est. Acsi dicerent: Jam vidc- El dicant sctnpcr: MagnificcliirDominus qni vo-
runi ccuii nostri facia ei mirabiiin tua ; cur non lunt pcicemservi ejv.s.
descenriis dc cruec: serijam vii.emus quod noii potes. II Exsulicni, 1. sancii qui volunt Dei jiistitiani
23 Vidhti, Domine, ne sileas : iinplerc, ipsi er.suitenlet hctcniur cleremimerniione
Dominc_-nediscedas a nic. vilie asternre. Dicani semper, scilicel sancii, ut Do-
C Yidisti, hoc cst probasti qnam crndcliscxslit.il minusPaier nmgnificciur, ijiseest pas nos'.ra. CQuod
mihi populus. Nc sileas, ncdilTerns clnrescnleiiliais,', '' nutem clixil, servi ejus, ad buiniliiaiis f.rmani re-
quod uiique lacendo non noiest fieri, sed loqucnrio. spicil, qui in assumpia cnrne (Ephcs. n), secun-
2G Exsurge cl intende jiidicium meum diim IiiiiuiliUHcin servus Pniris riicimr. Qui ergo
Deus mcus ; el Dominus mcus in causammeatn. voluni pacem Christo ?iili scilic.i qui a vitiis red-
II Exsurge, Domine, id est discerne inter nic et diiniur ulieni.
Judccos. Inientie judicium meum, qtialiier jndicanies 52 Et lingtta ntea medilabilurjusliliain tucim:
eondemnaveruiit me nioiii. Dens mcus in.causam Tola dielaudeni luain.
nieam. C Isln esl causa sua, scilicet ut q::i dare ii Lingua men, snncii sunl; iili medilubunlur
veneral snliiicin humano generi, ab insanis proba- mamlntn Dei. Tola tlie, tolo lcmpore scilicet Iandare
returoccidi. Iniende judiciiun, A id cst cjuonsodo Dciiinceiient. C Quia seinjjer Deum laudaiit, qui in
in Iaboribus el doloribus cruciaius sum. Sed qnia et omn. voluniale sun divinn jussn eoiisirierani.
- ORATIO EXPSAL.XXXIV.
ista mali pniiuutur, adclil: inlendc in causam meam
pro qua paiior. Pasna enim similis esl scelcralis et Proleclio salusquc animrc nosirre, operi nos ga-
honis, sed non eam. Martyrem ita quod -nonfacit leu spei, et sctito inexpugnnhilis muiiimenli, ut a
pcena. sed causa. _ le in causis noslrrc necessiintis atljuii, niereamur
27 Judica me secundum justitiam litam, Domine, enm te diligeniibus keliiia ct cxsultatione per-
Deus mcus : fuEdi. Per Dominum nostrum Jesum, elc.
El non supcrgatideant ni.hi. PSALMCS XXXV.
C Peiil sejudicnri Ciiristus secunciumjusiiiiain, id AIlGCMEXTrjM PSAL.XXXV.
estsecundum miscricordiam, qui peccatn 11011 fecii, C Propheia coniemplores legis velicmenler accu-
u! no.is osloiiderel dcprccaliouis exempluin. Ct sal, el sub laude Domini collata bentorum donn de-
noii snpergaudennt, idest non dicerent Judrci: pofrui- scribit.
mus, fccinius, egininsquod voluimus. TT. In finetnscrvo Domini psatmus David.
i. Nam ci in fiiieiiiDoniiuum significat, el servo
28 Non clicaniin cordibus suis : Eugc, eucjcanimce
Domini de ipso dicitur, qui forinam servi accipiens,
nostrw: fncius e l obedicns usque a"d mdiieni (Philip. n).
Ncc dicanl: Devoravimusettm. Psalmus vero ei David frcqucuti exposiiionc jarn
C Non dicnnl : Euge, cuge, id est hene hene; ista r.oli sunl.
verba sunt laslaniium sccierala inenie. H Necdi- 1 Dixil iujuslus v.l delinquat m scmclipso:
cant : Devoravimus -eum, iri cst ne patefiul ullrn os r, Non csl limor Dci anie ocutos cjus.
eorum nd me devornndnm, id est me similemillis 11DLxit injusitis, id est decrevit peccare se de-
depulandum. Dcvoral enini homo quod in os mitiit, here. C El iin ideo cogiial, ut sibiipsi Iicenliam tri-
iia peccatoresiiiitintur justos in suns nequilins tra-
buat pcccandi. Non esl timor Dei, id esl, non jiuiat
jicere, ui eis similes fiaul, ei uiium cuni eis corpus. curarc Deum, ut homines debennl eum formidare.
29 Erubcscanl et revereanlv.rsitnut : A Yel iiijusius quilibcl dixit, id esi, deliijeravii, uon
Qui gralulaniur malis tncis. in publico, sed semeiipso :ibi proposiiil, tibi homo
II Erubescant, id est Judcei persecutorcs et haa- non videi, et licel Dcus videal, hoc-non curai, qnia
retici, qui grnlulabanlur : quando me perseque- non est timor Dci anle oculos ejus. Ilomines limel,
hnntur, hoc csl, non solum perseqtienlcs me crube- ne publice profiieaiur iiiiquilntem, Deuni vero non
scnnt, scd el illis consentientes qui gratulantur. etc. timei,-et ideo in corde; ubi Dcus videt, homo non
Sic erubescanl, ut proprios acttis sponie danineiit, videl, deliberavit, ui delinquni, id esi peccet.
iH sic coiivertaiitur. Et quia potest nliquis erube- 2 Quoniam-dotoseegil in conspccluejtis:
scere, et rcvercntinm non lmbere, addidit, reve- Vl iiivenialur iniqttilas cjv.sad oclium.
reanlur simul, iilconversioniseoru.il indicin decla- C Dolbsc cgit in conspeciu Dci, id est. in scmel-
153 EXPOSITIO PSALMORUM. lo4
ipso quia non es! timor, clc. II Diabolus videlicel A 8 Filii aulem hominum :
ci Judasi dolose egertint in conspec.u Dei. Yel ad Ju- In legmine aiarum tuartim sperabunt.
dam proditorem perlinet, quorum iniqiiilns ad C Filii nutem hominum sunl quinon sunl juiuenla,
oriium invenia est. A Similiter omnium malorum sed rationahiliter viyunt, qui grniiam baptismaiis
invenilur iniquitasad odiuni, quia odii Deus inioui- consecuti, in novam p.-ogeniem renascuiilur. H.G
tatem, duiii eam perpetuo punii. Alas vero Domini sunt prasceplii Novi el Yetcris
3 Verba oris ejus iniquitas el doltis : Tesiamcnii. C In quarmn proicciione oninis juslus
—Noiuilinleilicjeretil bene agerel. .sperare cogiiqsciliir, dum_ejs obcdire oslendiiur.
C Yerba eorum sunl iniquiiaies eidolus, iniquitns 9 lnebriabuntur in uberlate dumttsiuw:
Et lorrcnie voliiplaiis !uw polabis.
pertinet nd hlnspheminm, doius in proximuni deci-
II Inebriabiinlur, id est ipsi filii Dei a pirguedine
jricnrium. Noluit inielligere, illos significnl, qui ex
nl iiabeanl iniellcclum tiog-
nliqun paiie, ignicuiuin sapienticc perceperuni, cl a graiia Sjririius sancti,
vero inieileclu rieclinaiites, suo vitio jieiversis erro- mnium ccclesiaslicoruin, ui, obliiis flngiiiis, yiiinii-
ribus se pollueruni. bus impleanliir. C Torrenteni tiicimus esse fluviiim
velocem , cui bene comparatur snpieniia Cinisii,
4 Iniquiimem medilatus es! in cumii suo : ^ quin ei subi.la cst, ct ita rapiria, ut ad fi-.Iemquem
Asliiil omniviwnon bome : malitiam -.- au!c:u
viilt sine ulla lardiiate rielrahul.
non odiiit.
10 Quonitimapud te esl fons vitce:
G Iiiiquilaieiii nieriilnms esl, sciiicet hrereticus, et Et in lumine tuo videbinius lu.men.
crrorem longn meditatione irneiavit, libros faciendo
II Quoiiiam apud te esl fons vilre, iri es! Iu rs, ct
pcrversos. II !n cubili, in eorde secrcto, ubi animus
te omiiium bonortiui. Fons viirc, rio-
boiium vel nialum "nieditatur. Asliiit omni vicenon nputi cstorigo
ciriiia aninias vita est. Lumen Puiris Cbri-
hcnse, idco ad nullum fructum jusliiiaspervenire po- slus Dei;in quse videbiiuus
luit. Maliiiam i:on odivit, sed ctilexii,Aquod cslsum- esi, quo lumen, id esl Spiiiius
ma mnliia; q:ii enim jseuitus nou potest carerema- saucli iiluiiiiiintioiicni.
11 Prwlende misericordiam Ittinnscienlibus lc:
lilin, clebet saliem mcnte oriisse.
El jusliliam luam -5- his \ qui reclo sv.nlcorde.
5 Domine,in ccelomisericordia lua : C Prretende dixil, id esi longe lateque diffunde
4- Et \ vcrilas tua usqne ad nubes. tuam misericordiam, ut jjossint scienics tc in islo -
II Domine, in coslo, id esl, in snnctis angelis, qni sasculo firmius nmbulare. Rogalhis jiisiiiinm, ic! est
in cccio firmnti fuc-runt, et non cecideruni. Ycl in vilam pcrmniientcm , vel prrecepta sua, ul
. justaui
ccelo, id est Ecciesin. A Yel quolibet snncto est nii- ( ' en vivesido teneniH, qui rccto- suiH cordc, itl cst
sericordia Dei causn quod cccium est, el non esi. in-
qui liic recta mente prassiante Doiuino vivcre nic-
justus, sicut ille, de quo dietiim est : Et veriins lua ruerunt, hoc esl, qui cor suum in omnibus ad vo-
i.sque ad nuhes. Cld esl, Chrislus in npnstol.s ci iii luntaiem Dei riiiiguut.
propbetis habiiai, qui docirina evangelica iriignnt 12 Non veniat milii pes superbiw:
corria arenlia, ut fiucluni dent firici; quce sierilcs Ei tiianus pcccaloris non movcal nte.
fueranl ariditate peccati. Cbrislus enim veritas cst, C Ornt u! gressu meniis u justo iramile non re-
aposlolt nubes. cedat, ne in supcrhia creclus catlat. Pes autem pro
6 Juslilia ttta sicui monles Dei affeclu meiitis est positu.s. Manus vcro pcccatoris
Jtidicia lua abtissus mullu. cst operatio' mali_suailcsnlis, qtias lunc nos a firmi-
C Beatos nposioios moiilibus comparavii, qui ca- taie fulei movei, cuin iniqua suasionc nos solliciiat.
paces Domini jusiiiias clevotis sensibns cxsiiicrunl. Ideo vero limeo pcdcni superbicc, quia ibi, elc.
Abyssus hic in Ijonum posuit. Esi cnini profundilas 15 Ibi cccidertinl qui operanlur iniquilalem :
aquaruni abyssus, qiiam ncc meiiri, ncc inirinsecus Expttlsi sitnl nec poltierunl siare.
ex loto viriere valeanius, sic divinnm jusliiiain, nec - C Ibi, ubi superiiis dixii, in pcrio sciliccl supcr-
menle complecti, nec ruiione aliqun difiiuire pos- I. biccet suusiouis cccicicruni; nc si di-
nequiiin pravas
sunius.
cerct, in piofiiiicinni fovcam conueriint dtciuoiies.
7 Jlomincs eljiimenla snlvabis. Domine: qui ariiiuc opernntiir iniqniiuicm, male suniiendo iis
Queinadtuoclumtr.uliipiicasiimisericordium tuam hominibus et ad supeihiam semper induceiiies. II
Deus. Expulsi sunt, i;I Cit a rcgno Dei. C.Nec potiierunt
H Honiiiies ei, juiueiHa salvabil Daminiis, id esl, stnrc, qula non cis licebnt Domini jussn difierrc,
rationales ct irrationalcs personas, regil et snlvat. sed slniiii; illic priccipilnntur , uiii pa.rata cis est
C Malos et irralioiiahiles, sahueni temporaleni sicut fiamnia jiosnnlis. A Ibi quoque Adnm cccitiit el ex-
jiimentis; bonos ei rnlionabiles, tciiiporalcm et ;c- pulsus est n parnciiso;-qui clicilur etiam aclimc ope-
ternam tribuendo snlvnt Deus. Vel bonos malosque rari iniquilnieni, duni in peccato suo onincs na-
snhas, cum pro onmibus. Clirisluni pati volueris. sciniur. Nec dinbolus , nec Atiam polueruul stare
II TiiiiCmiihipllcata esl misericordia Domini, cum vi sua
i;os projirio cruore rcdemil, ab inilio qiiippe profiua 0RATI0EXPSAL.XXXY.
fuil misericordia tua, sc.i lunc nmliiplicata. Ciarifica nos ccelcsti inisericordia, foiss ei origo
153 S. BRUNONIS HERisIPOLENSIS EPiSGOPl 1-.G
luminis sempilerni, ui uberiaie domus ture repleli,,.A 6 Et educel quasi lumenjttstiiiam tv.atn : et judi-
omnein iniqtiiiaicin ei doluin cum procacitatc fero- cium tuum lanquam meridiem :
cis snperbias rcnuamus. Per Dominuin nosiruni Je- Siibditus eslo Domino cl ora eum.
su:n Chrlsluin. C Edncere enim csl nliquitl de te.itebris ad luuien
PSALMUSXXXYL proferre, hoc est, de caligine liujus sncculi, ariiilam
AltGUMEXTCM PSAi..XXXVI. claiitaiem fuluri judicii pcrducere, ubi omiiin palam
C Yox Eecicsia: nionentis, non imilamlos mali- fiani : el tunc justilia nostra humanis aspeclibus-ap-
II Et judicium tuum, quo ea quas bo:.a sunt
gnnntes : et de pasnis malorum nc prcemlls beaio- parebil.
rum. elcgisti, tauquam mcririieni , iu pleno splendore
TT. -f- Psalmus \ David. gratias sua? rcvclabit coram angelis suis. Subdiius
esio Doiiiino, non peccaio, ci ora eum pro clelielis
H Psalmus istc personam jusii giori.icnt, injusti ttiis.
noiai, mores insiruit, boniiaicin Dci docet, pravita-
teiii avellit. 7 Noiiamulari in eo qui prospcratur in via sua :
In homine facienteinjustitins.
1 Noli wmulari inalignantibus : II Koli remulari in co, id est, non te terreat iinpii
Neque zeiaveris facienlcs iuiquitatem. R felicitas brevis.
H Mullas habet cemulatio inlerpretntioncs, la- C In nomine facienie injuslilias, id est nequilias,
men hic docel, noli pnriiccps esse malignis, neqtie scilicel cui aclus turpis csl, et ncgotia fecuienla.
ad zelum, quin zelus ira csi, neque ad invidinni; in- 8 Desine ab ira, et dereiinque furorem:
vidia eniin livor est. Keque zelaveris, id cst insi- Noii wmulari ul mallgneris.
teris eos qui faciuni iniquit-itein , qui per iniquas
frauries ciivitias congregani, honoresque requirunt. C Furor. est enim, qui celeri inoiu aninium snc-
cenriit. Ira quoediuiius perseverai. Ergo uirnque nos
2 Quoniinn lanqitam fcnum veiociler arescetu:
dcsercre , per qnre ad cnlpnni possumus per-
El qiicmadmodum olcrci hcrbarv.m cito deci- jubet
venire. Noli renmlari ut mallgiieris. II Ne ipse ne-
cienl.
C Feiiiiiu, pulchra esl res dum fioret, seti cum quam efuciaris, provocando nlios ari neqniiiam.
aruerit muiaio protinus colore marccscii. Sic sunt C Neqtiiiiani vcro veieres defiuieniul, voiuuiariam
esse maliiiam, in qtiani non casu incidimns,. seri de-
impii, qui quasi fiorida lcciiiia rcluceiiles prreinatu- leclatione versamur. Neqnam enim diclus estnequa-
ro fine siccanlur. Olera au.teni ab oila dicia sunt
id esl nullo tempore aptus.
uhi collecla dccoquuntur. Ostcusum est enim iiic quam,
c.ito impios cadere. ji.er siinililiidineiii feni et olc- C 9 Quoniam qui malignanlv.r exierminabuninr:
rum. Susiinenics auietn Domiinnn ipsi hwreditabun!
S Spera ia Domino et fac benilalem el inliabila terram.
lerram. C Exterminari est forns lermiiios projiei, iii est ab
El pascerh in diviiiis ejus. "illa Dei civiiate frauriari. Qui vero contra sustinent
C 'Admoiiet hic propheta, ut speremus in Doini- Dominum, ipsi hasrediiatc possiriebunt terram yiven-
inim , hoc esi introitiis fnlei . hoc iniiium salutis. lium : quoniam dcspiciunl impiortiin felicilaiem,
C II Fnc honitatem , id esi, adimple maiidata. Domiiiijiidiciuin cxspcsclanles, el jiatieiHcr interim
II Inhnbita terram , hoc esl dominnre carni, non adversa sustineiUes.
caro tilri. C.Et pasceris , ad saturitatem perlinel, el 10 -j- El \ adliuc pusillum el non erii peccalof
ad stiavitatent perennem. In diviiiis, id est coutcni- El qnwres locuin ejus et non invenies.
platione. Domini Christi. H k. Yel in Scripturis C Pusillum enini a ptigno diciiur, et exiguum ali-
sanctis. qnidparvuluinque significal, quod contraclis digilis
lnanu possit includi. El hic significat icmpus, quodre-
4 Delcclare in Domino:
stal usquein diein judicii, quodcomparalionepraster-
El dabit sibt peliliones cordis tui. I) itorum dierum, omnino parvissimum esu Et non erit
C Delectare cum dicit in Domino, suavem vult peccaior, non quia ipse qui peccaverii non erit, sed
csse tibi ejus rceordationem, ul ames quem limes. peceare jam desinit. Locum ejus, islum muudum
Dabit libi peiitionem cordis, non cnrnis. Peiitio cor- significat, qui peccaiores tanlum demulcei, proprie-
dis est, fides, cliaritas, iiilellecius Dei, ct opciatio queipsis amicus est. II Yel locus cjtis, dcleetatio
bcnoruin acluuni. peccali.
5 Revela Dominoviam tuam el spera in etim: 11 Mansuefi aulcm liwreditabunt lerram :
El ipsefaciel. Ei deicclabutilur in muitiludine pacis.
C Yelciin quoddam. cst densitas peccntoruiu , C Mansuetos autem appellamus manu consuetos,
unde vin, id tssi, vitn nostra, teuebroso amiclu cir- id est, patienies et mites. II Qnos inillus lurbo fu-
cumvesiita est : hanc revelamus, atiando delicin no- roris exngitat. C Ipsi possidebunt futuram Hierusa-
slra prompiissime coniitemur. II Spera in eum, ut leiii, et in ea perinanehunl in sasculuni sceculr. In
ubi nibil
possit reinittere tlciiiiqucni. El ipse faciel id quod muititudine pacis, pax futuri sasculi c-st,
seqiiitur. adversum, uihil potcst csse contrarium.
iru EXPOSITIO PSALMORUM. m
12 Observabil peccalor jiisium : A qure conterentur, id esl assidua tritura minuuninr.
Et siridebil supcr eum dentibus suis. II Yci, forfnuiio illormn conlereiur in vindicia, rie
C Observahit peccator jiistum , quanao illum vi- innoce.ntibtis iioceani. Juslos nuiem confirmnt Do-
derit scelerntus bonis moribus insudare. H Quia miiius in tirie. II A Brachia , poienliam el fortitu-
p r opera sanctorum, ipsi criiciantur et torqueuiur dinem peccalorum .significnl. A Confirmnt juslos
in prassenli viln. Stridebit malitiaset invidice den- Dominus pcr spem in adversis el per exempla,
I bus quibus eum nililur devorare; per moluin eiiim mnximc crucis. Crux euim fiuita est in pcena, sed
istuiu corporis , ostendit niotum aiiimce.A C Obser- manei in gloria. A locis enim suppliciorum transiit
vahit igiiur quasi rie occultis insidiis ul eum allicial. ad fronlcs iinperaloriini. Qui tantum lionorem dedit
Ideo vero occultis iiisidiis observat, quia dum videl pce.uissuis, quid faciel (idelilnis suis
justum, crcdil se ab eo accusari, conatur igitur 19 Novil Dominus dies immaculaiorum :
juslum ei similem facere. Quod si non polesl, stri- Et hwrcdilas eorutn in wlcrmnn eril.
debit, etc. C Dominus nuiein novit dies immaculatorum , id
15 Dominus -i- av.ieni \ irridcbit cum : est vius qui cas eonuiriil, quas humana ignoranlia
-f- Quoniam \ prospicil quod veniat dics cjas. non poiest iiiitieri. llasrcditas est ccelestis Ilieru-
II Non quin Dominus aliquem irririeal, sed qnin " snlem, aslerna pnce diiissimn, qurc in asternum erit,
ipsi digni sunt, ut irridcanlur in vindicla. Quoniani quoninin sine fine prasslnlur..
prospicit, lioc csl Dominus scit quando veuiel dies 20 Non confutidcnlur in tempore malo : et in dicbus
ultionis ei perdilionis ejus. fumis saliirabunlur :
i i Giadium evaginciverunlpeccatores: Quia peccatorespcribunl.
Inlenderunl arcum suum. H C Mahini tempus significnl diem ju.iicii.
C Gladius peccatoris est quilibet dolus, allcrius C Quaiido oninis enro sollicila nelinmi suorum
desicieraus lsesionem; qnem educil iile, qui |>rnva relributioncm conipensalioncmque formidnt, in isio
suasioue dcsidorat decipere animns innoccnles. Ar- lempore non confundcnlur immaculaii. Dics fnniis,
cum auicm lendere, esl opere fraudiileuio exsjic- lempiis lnijus nuindi significnl, qunmio benli esiiriunt
clare lcnipus, qtiando possinl simplices innoceiiics- jiistilinm, et snlurabunliir per Scriplnras sanclns et
que decipere. A Gladius , apeiinin per.seciitioncra, exeinpln Dominica. Peccalores pcrihuni, itl esl in
arcusvero occultaniindicat; qui cnim glndiopugnnl, illa judicalionedamnandi suni. A Vcl lempus nialuni
cominus; qui vero nrcu, eminus pugnni. dicii lcnijjus tribulationis hic, in quo honi spe sntu-
1S Vt dccipiani pauperem ct inopem : ranlur futuras pacis , peccaiores vero liic saturaii,
Vt Irucident rectos corde. J
peribiini reicrna fame criiciandi.
H Ut decipinnt pnupcreni, non divilem mundi, sed 21 lnimici vsro Domini mox ul honorificali fticrin'.
pnuperem Chrisii. C Ariclidlt rectos.corde, hoo de el exttilati :
ninrtyribus potest inteiiigi, qui recti sunl corclcsed Deficicnlesquemadmodum fumus defic.icnt.
cnrne Irucidniitur. Paujier dicilur, qui sibi non suf- II Ininiici vero Doniini, icl est impii, ul honorifi-
fieii. Inops qui nec opem habei ab alio, sive alie- cati fuerinl in poiestaie tcrrcna, et cxaliuii in va-
ii.ain. nam gloriam, mox, advenicnie moiie, omiiis gloria
Iri Gladius eorum intretin corda ipsorutn : eorum lnnquam ftuntis aui ncbiiln labeseit.
Et arctts corum confringalur. 22 Muiuabiiur pecccnorel non solvet :
C Glndius eniin dicimr, qui fit ad lioslium clnries. Jusltis autetn ntiscreltir el tribttct.
II Et significal vinciiclain in animas ipsorum. C Et II C Muluabitur pcccaior, quanrio Dei bcneficia
arcns ipsorum, iri est occulta malitia contra jrios diversa suscipii; el non solvei, hoc cst, non dignas
confringilur, quia non crit fidclibus in aiiimss parlc gralins ngit Dcso. Justus niilem miserctiir, quamvis
nocilura. A Se cnim mali prius in corde et aniiu.i hicpauca suscipint, prompUis tamcn ad eleeinosynas
hcriuiil quam justum in corpore cl rebuis exteriori- .. facicndas iiivenitur.
hus. In corde cnim jiislum lcedere non possunl. Quod 23 Qttia bcnedicenlesei hwreditabunt lcrram :
si in rebus lassusjustus fuerit, ciio.il: Melius, ctc. Malcdiccnlcsatitcm ei disperibunl.
17 Mcliusesl modicum jnslo : C Nam qui bencdicunt Doiuinum, itl est qtii in
Super divilios pcccatorum mutias. oinnihus gralias refcrunt, cl cjus mnnilntn cusjo-
G Modicumhic senliaiur huiiiililas , in qua , dum diinil, terram illain vivenliuni . accipiunl possidcn-
se animus nosler custodit, niundi prctiosa trans- dam. Maleriiceules, id esl blasphemi, vel Dei legihus
cendil. Diviticcpeccaiorum sunt congrcgniiones cri- inobedieiites, ab illa pntria submoveiHur.
niiuum. Unde ceslimenins quanlum sit melius illud 21 Apud Domimtm gressus hominis dirigenlur :
moilieuni jusli percipcre, et molem tnniorum sce- El viam ejus volel.
Icrum non hahere. Et vere multo melius, quoniam II Apud Dominum grcssus, id est sensus imiuscu-
hrachia, etc. jusque lioniinis, a Domino dirigenlur. Et viam ejus
18 Quoniam brachia pecculorum contcrenlur: scilicel Dei volcl, ut nri se vcnial, qui cst via, veri-
Confirmai atileinjuslos Domimis. tns, et vitn (Jocni. xiv). Gressus tlicil opern et nffe-
C Brachia pcccntorum,.per.ers?.5 nciiones signni ctus, quos ritrigil i.cus. A. Ei jicr hocquod dirigiiur
I:i9 S. BRUXOXISHERBiPOLEXSISEPISCOPI 4G0
vult justus viam Dei : qur.mvis duva sit. Yia vero .A 52 Osjusii mcditabitur sapienitcim:
icrrcc non es.i durn, sc-riplenn laironibus. Via autcm El lingua cjus lequeiurjudicium.
Domini luln, uuamvi.-;liura. Yel viam jtisli hoiiiiuis II Osjusli mediinbitijr sapienliam, id est Chri-
volet, i;i qua cum cecirierii, ctc. Etuin. C Per os eniin cogiuuiones debemus hic ac-
25 Cum cct-ideritnon collidelur: cipere, quia sicut.cor meditabiiur sxpienliani, iin
Quia Domiints snpponii mamim suam. lingua loqueiur per cuncta jusliiinm et judicium ;
et ncn
H Cinn eccideril, propier iii.ir:_rilalemcarnis, quia II lioc autem fiet : cum omnin meusurale,
neauc cum ira, sed cum jusio judicio
seplies in die cariii jusitis el rcsurgil (Prov. xxiv), fraudulenler, hen-
non collrdelur, quia Doiniiuis agenti pcrniieniiani quas dft Deo senlit cuarrat, quod crit in paiiia
stniim irisereiui'. Sicut Dnvid ci Peirus cogiiitum lorum.
deliciiim purgavcruni lncrymis, et a Domiio couiir- 55 Lex Dei cjus in corcieipsius :
•f- Et \ non supplanlubunlnr gressttsejits.
mati suni.
C Lex Dei ejus, lioceniin pronomcn : graiinm m-
2n Junior fui daf.m scnv.i: cl noi. vidi juslttin de- dicnt Doniini Salvaloris. Nnin cuni sit omiiiuni
reiicur.i : Dcus : ipsius lamen proprie dicilur, quem lihcrare
Nec semen ejus quwrens )iancm. "
dignalns esl. In corde ipsius, universum benii sen-
A C Juiiior fui, vox Eccieske, quando initin legis sum lali hono
sigiiat complclum cssc, scilicet in co
nniurnlis in ipso proloplaslo prinireva susctqiil. Sc-
qiiod cor consonni linguKS,ul Icx Dei non soliuii in
nuil, quanrio ad iioiiorabilcm pervenil ;e!ale:n, cum ore, secl ciiam sit in corde, ei onini sensii. Iliijus
novissimis tcmporibus suscipcre lneruit Doiuinum
gressus supplaiilare nuilus prasvalubit. Stipplnutrirc
Salvnlorem. II A C Seuicii, opcra boininis dixiinus enini tiicimus
plnniis foveas proaieiidere, ne possit
esss, qure seminat et nielel. II C Ergo ojjera justi inciilcns firmuih reperire vestigium, hoc nullnicnus
iion qiiasrunl paneni, hoc cst verbuiu Dci, qnin verbo consuit esse fnciendum, uhi securn ei asiernu siini
Dei sntinius esi, el quo inuis revera vivit ct pasci- oiniiia. A Qnia vcrbum Dei in corde cuslodil a la-
ttir. A Loquilur cnim hicEcclesin quasi unus iioino. boniis cusios, Ciiristus in cordc.
qucis
II VelTJavii! Ioquilur, qui jiarvulus fuit in muliiia : 54 Consicierat
pcccalorjnslum :
senex in viiiulibus. Et quwril moriificare ettm.
27 Tota die miserciur ct cominodal': II Considerat pecculor justum, iiiluebalur euim
El semcn itlius in bcnediclioncerit. populus Jutlccorumjtistum Filium Dei : et siridebat
II 0;r:i;i teiiipore niiseretur a Doniinoct conimo- in eiini, el qucesivitperdcrf. euni, quia gravis ernt
dat, qm aliis minisirnt doclrinam suani. Et semen C doclrinn ejus nd nudieiidum eis, et ipse etiam ad
cjus, Opera qucc gessil, vel tiocirin.a qunm docuil, a videndum. Sic et nuiic inimicus consideral untiin-
Domiiio beiieiicciitur. quemque iiosirum ul perdal, sed si vigiianter resi-
slas : evenil quod scquilur.
2S Declina a malo ct fv.cbomim:
El inhabila in swcv.lum-.- swculi \ 55 Dominus -f- auicm \ non dereiinque!eum in ma_-
II Declina a malo, i.i esl, n inalo opere, et facbo- ntts ejus :
Ncc damnabil etimcum judicabiliir -f- illt
luiin quod pra.cepii. Deus. Inii.ibiia iu unitalc fitlei.
C S.eciilum vero sieciili significai aslernum regiium II Sicut non dercliquil juslum Dominus in mai.i-
bus Jiidasorum,iclcsl in poiesiale eorum, ita quem-
quoti liulla successione miiiabiiur.
2U Qttia Dominiisatnat judicitttn, el non derelinquct libei jusium non dcrelinquel iiipoiesiale pcccaiortiin
-sar.ciossuos: secuiidum animniii, ut nr.imas nocennt, id est ut
In wiernum conservabuniur, malisin nialo conseiitiai. Nec damnabit eup.i, C id
est jiislum cuiii judicat impium : seri discretione mc-
I; Quia Doiiiiimsaniat jmiicium, sciliec-1justtiin ; riiorum, justum suscipiet, impium debiia pcena tor-
quo jnstos impiosque discernit. Ei non derelincjuet qu.ebil.
sauc.:os-; qui in euni iolr. s;se cunfiduiii',qui conser- 56 Exs-peclaDominum <__cuslocli viam ejus : ct
vahunlur in .eternum, iiuc esl in perpetua vita. ' liwrediiule
' cxallabil le -f- «t capins lerratti :
50 -f- Jnjiisii punieniur \ Cum perierint peccalores videbis.
El ccr.icn impiorunipcribit. II Exspecia Dominum , id esl paiicnter nge sive
II Injusti puiiicnlurin viiniieia. Peiibi! scn:cn,liuc
in jirosperis seu in adversis. C Qui vias Domini
csi opcrn coriun cum ipsis puuicntur in iorinen- _usloilis, boc est sacralissima prrecepla. II.Et exal
i's, ct vanilas ci delectaiio in peccaiis qucesiia cvn- labit te, ut hccreditate capias terrum illam be.niiiu-
jicscei:
dini-,in qun jusii exaltabunlur. C Tunc jusii vide-
51 Jtts:i atilcm hwreditabunt lerram : bunt peccalorcs perire, quando conspccta fucriipce-
-i- Et \ inhabilabutilin swculuin -f- swculi \ su- nalis adversilas, ct iJIis pereuntibus, se iu. summa
pcr eam. beatitudiiie videbunl collocaios.
II Jusii r.utein possidebunl tcrram.viveulium. Et 57 Vidi impiumsupercxallatum :
inhnbilabur.l illaui, qure cs! sine fiue, dc qua fugit El elevalumsicut cedros Libani.
dolor ct gemitiis (Apoc.xxi\ C Yiciisseimpium se dicit, id esl crevisse, ROJIad
lui ;EXPOSITIO PSALMORUM. m
honorem : sed polius ad ruinam. El ne putarcs euin-_A C Et adj'uvabil eos, id est fideies famulos in boc
tanium supra humiles erectum, addidii, et elevatum iiiundo adjuval, quando conlraria colIu(;talione'fa*u-
sicut cedro.s Libani : cujiis profcclus in honore el ganlur; liherat, dum fidem illorum non sinit prava
divitiis ei potesiate ideo taiiiuin extolliiiir, ut cjus . suasione perverti. Eruet uiique, dum. in nmndi
irreinediahilis ruina nionstretur. H Jloede diabolo istius contrarietate servat illxsos." Quoniam spera-
fas eslinlelligi, nec non et Juda. El.si de Juda veruni. in eum, id c-st spem suam in Domiiii pietale
exponilur, scquens versicuius sic expomiur.- •posuerunt. .
_,_o_8 El.lr.anmi _c_t_ecccji_o_neratJ . OKATJOJ:X-J>SAL.-XSXVI.
Qtlwsivietim et non esl invenlus -f- locus ejus ._ Deatituclo omnium non inceiia juslorum, Deus
H Ei transivi, dicat lioc apostolieus ccetus. Traus- (qui sanctos luos non derclinquis"in fnme, nec in
ivi leinpore. pnssionis Jesn : etillo resurgenie, non stadio iribulationum siiperari penniiiis), jn-ecnmur
erai Judas, quia ahiit ct Iuqueo.se suspendil. Qu.t_- ut ea nos niunias dexlera, quam illis ne corruant,
sivi ei npn csf inventus, scilicel ipstus impii loeus velociter porrigis prsparatam. Per Dominum nO-
apostolicus, qui tanta vclocitate deficiebat. Sed duro. slrum Jesum Christuin, etc.,
,de Juda exponilt;.', per cedros aposioliiniclliguniur ; . PSALMUS XXXYII.
el quaurio de diabolo, per ccdros angcli signaiHur. S * AUGUaiE.NTUM PS.iL.XXXVJI.
.D.u.iiivero de.diviiibiis impiis vcl puieniibus exponi- C Yox poeniieniis misericordinm benigiii judicis
lur (qui relicto Dco in divitiis niuntii eoiifiduni, qui depr.ecnniis, qui se corpore sauciaiiiin et aninio,
. qiianilihet fiorcnnl, quamlihei extoibntur et eleven- amiconim exprohraiione dicii esset confusuni".
tur, noii invciiieniur, cum ab hoc mundo niigrave- TT. Psaimus Duvid in eommemoralionem -f- de
Sabbdto _ " "
lini), iunc per cedros mali inieliiginitur in hoc
liiiuido clevati. Sicul enins cerirus super excelsos C Diccndo iu commemoraijone, boc tilulus iste
niontes appaiel exallala, el impulsu veiilorum pronuntiat, ut quia peccatum effugere non valeamus,
saspe dilabiiur, ita et.iiiipitis, locus impii impie- ceiie ijisum delicluni in comnjemoraiione semper
tas est. bahere debeamus, ul nos a fuiuris culpis Deo adjti-
59 Custodi innocenliam etvide mquilaiem : vante lemperemus. H Sabhatum requies interjjre- .
Quoninm stinl reiiquiw homini pacifico. taiu-r, idest quanclo rcquiescet Ecclesia in paradiso,
H Cuslodi innocenliam, si.nulluin noceas et cum quem perdidil Adani.
nullo liligiosus eris, videbis Chrislum qui asquiias 1 Dotnine, nc in furore tuo argttas me;
inlelligitur, sicut via el verilas e'l vita. C Reliquias , Neqite in ira lua conipias tne.
sunt homini pacifico, quando spes ejus Domini re- " 11Tolus istcps.alnius ex persona poEsuilentisest,
niuneralioiie peragilur, lc_est implplur quori spera- sed el ad Chrisium referri potesl, sicut ei sexagesi-
vit. Reliquias igilur sunt, qiiffi post mortem rclin- lHiis octavus. Furor, vindicla irrationahilis cum
quiintur. A Relinquit vero justus post inortcm me- fellis amariludine. Ira vCro lantum comffiotio aninice.
moriam juslitias sua? bon.am, et Deus sibi felinquit Ideo iste pcenilens qui se peccatorem scit, non in
prasmia asterna. G Pacificus vero djcitur, qui inier ira, sed per misericprdiain, nec in furore, sed per
discordantes pacem facit. patientiam se argui postulat. .
iO Injusti autem disperibunt simul; 2 Quoniam sagilim tuw infixm sunlmihi„•
Reliquim impiorum inleribunt. Etconfirmasti snper me manttm tuatn.
C Justi aulem, elc. Kam sicul jtisti post hanc vi- II Sagiilse, verba docirinre sunl. qtias ut jaciihun
tam graiulanlur, ita injusli finiia ista luce peribunl. verberant cor pceriitentis, ul agat-pasiiiteniinni.
Reiiquice, ul dictum est, significanl menioriain ju- . Coufirmasti, etc, ul tnnquam honus magister, ver-
storum, quam in hoc mundo posl ohiium dcrclin- beribiis casligalum redderes emeiidatum.
qtiuni, hoc mereri impii nullatenus possunt, quo- 5 Non esl sanilas in carne mea a facie irmttim :
niani, Sup.erveiiieiHe.interitu; falsa laus et fragilis nr Non est pax ossibus meis a facie peccatorum
vita dissolvilur. A Reliquias qimque eoruni, id est meorum.
terrena inierihuiit oninia. H Kan est san.itas a faci.e ira in carne mea, id cst
41 Salus autem justorum a Domino : vidi faciem irae luce : et non ipsaiu iram, boc csl, in-
-f- El \ protector eorum in tempore tribulalionis. tellexi per Scripturas sanctas, qiianla minabaris p.ec-
H Salus aulem a Domino yenil, quia ipse est sa- caloribus, el extimui, peiens ne ipsa ira super me
lus noslra. C lempus q,uidem tribulationis est du- dcscenderel, Kon eslpax.ossihus meis, idesl nullnni
plex, nam hic tribulaiio tcmporalis esl, sed in judi- quictem indulsi vel ossibusvel memhris meis, anie-
cioextrenio esi asterna; illa igilur mala cst, quia quam pasnitcndo menteni purgarem.
aslerna quasin die judicii impiis venil. In hoc ergo 4 Quoniaihiniquitales mem supergressm sunl ca, ul
.teiiipore irihulationis, prcteclor est Christus, quia meum: .
ex ipsa eripil justos. - Siculonus grave gravalm sunl super me...
42 El adjuvabil eos Dotninus -i-cl liberabit eos \. G Iniquilales noslrce elcvanl se siipcr capul no-
et eruel eos a peccatoribus: . . striim, quando amplius cumtilanlur, qiiani ralioquus
-i- Et salvabil eos \ quia speraverunl in eo.. esl caput meniis sufferre v^l.cal; quam si iniquiUts
103 S. BIUiNONiS HERBIPOLENSIS EPISCOPI .01
oppresserit, illa proiiuus victa succumbil. II Sicul A luiiic dicii quce foris patitur ab his inter quos habi-
onus gmve, quia non csl leve ontis peccuti, seu 0111- lat. CAmici sunl extranei sringuine, sed chariiale
liibus debel esse gruve, quia oninibiis grave judicii conjimcti. Aiuiciis eniin clicius quasi animi wquus,
onus imjionil. id esi similis. Proximi suni auiem qui nobis parcn-
S Pulriierunl e< corruplm suiil cicalrices mccv: leln socinntur. H Potest nmicus csiproxiinus de disci-
A facie insipienliw mcw. pulis acci])i, qui in passione Cbristi lerriti, in ta.n-
H Compiitrescuni riiihi et feient vulnera pcecato- liiin a Domiuo recesserunl, ut ipse Petrus negnret.
rum, quousqiie in peccaiis jaceo, el iiuncdesitleraii- Exponanl alii dcinccps dc pceniicnte , cgo nb illo
ter qurero medicum per posniieniiam. C Cicairix cs! passn usque ari lincm : video Domiuuin ineum Jesum
dicla, quod in se vulnus celniiim ostendal., siguifi- a Jnilnsiscircumilari.
cans occulla pcccnin. II Qure conlingil homiiicm 12 Ei qtftjiixltt me erani a longe slelerunl:
proptcr suani insipiciiiiam celare. Ei vim faciebanl qui qiiwrcbanl aniniam meam,
C Miscr faclus sum cl curvattis stim usque _..fincm : 1! Sietcruni de longe riiscipuli Chrisii, cie quibus
Tola die conlristaltts ingrediebar. cvnngclistn nil: Siahanl noii cjus a longe (Lttc. XJIIII).
II Miser facius suni, usque diim confitendo purga- Sed vim facicbaui Judrci. C Vel cliaboluscum niini-
rer, quin sine coufusione el massiilin non diiniilun- B slris, qui quaulo ciim vidcbnnl in Dci nmore persi-
tur peccnln. Conlrisinius, id esi indigninn meexisl.i- slere : lanlo ci niorteiu aniuias liiiebanlur inferre.
nians, vel nri cceluni octilos levarc, seri pc.ius ineuni 15 Et qui inquircbanl maia mihi locuti sunl vani-
percuiiens, nieiiam ; Deus, propiiius csto niilri pecca- lates :
tori (Lttc. xvni). lil doios lola die lnediltibunlur.
7 Quoniam lumbi mei impieli siinl illusionibtts: II Multos quidcm rioios mcdiiati suut, cinn iulcr-
El nott est sanitas in carne tnca. imilier lnpidnri ciebuisscl
- 11 Illiisionibus illis confiletur se pcenitens cssc re- rognrent si deprehensa
clinbolushiiiiinimm (Joan. viii), el si licerei rinre censum Cassari (Malih.
pleluin atque infirmalum, quihus xxn), el siiniiia faccreni, seri tunc apeiie riolum
genus quolidie iliicit et sunriet , ut delinqual. Per inicrunt, cum fn'sos teslcs ndducunl. Loculi sunt
Iiimbos volunlatem corptiris desigual lililhuilem, id vann : In Beelzebub ejicit drcnionin (Luc. xi).
est carnis nppetilum. H Ego attiem luuqnam stirdus non audiebatn :
8 Affliclus stim el hutnilialus sum nimis: Et sicnl mtitus non aperiens cs siiiiin.
Rugiebti}ii_agemilu cordis mci. II Seniper quasi stirdus susiiilil Chrislus cxprobrn-
H Aliliclus sum et humiliatiis ad posr.itcntiani ni- tioncm Judreoruni, cl lanquam iniilus, dicentePilato :
mis , rugiebam , pelens remissionem cutn luctu. J Mihi non respoudes? (Joan. xix.) C Nihil poleslesse
Aliud esi geuiilus corjjoris , aliud cordis. Gcmiius uihil egrcgius quam nudire-noxia, el lionre-
forlius,
corporis, propter res terrenas. Geinitus cordis, pro- sponderc contrariu.
piersua pecc3la et alioriim. C Rugire auleni, proprie 15 El faclus sum sicul Itomo non audiens.
belluarum cst, lconum scilicet. A Yel afflicius sum El tioii habcns in ore suo rcdargutioncs.
el liunjilialiis niniiis miseriis el calamitalibusproptcr II Sic tacuit Ciirisius accusattis n Juriasis qnasi
peceaium, ideo rugio. noii Iinberei quid pro se respondere deberei, cxcnv-
9 X Domine \ anle te omnedesidcrium metim iribuens liomini, ut fiagelln pro Deo patienier
El geiniins tneus a le uon esl abscontliltis. jihim
idco non rcdarguil se injusie incrc-
C Tale fuil desiderium ejus , ut aiite Deiimesse poiiarc debeat,
niererelur, Dotninus enim qttidquid non aspcrnniur, pantcs. 16 Quoniam in le, Domine, speravi:
cimplcciiiur; iiie enim gemilus non aljscondilur a Deo>
Tti cxatidies me, DomiueDeusmeus.
qui pius esl, el pro aninias liberniione persolviiur. C Ideo peiiiionem suain exaiidiendam dicit, quia
Dicius est nulem gemiius qunsi geminatus luctus,
se in Deum spernsse coniidii, tnlis sanciormn voltiii-
quia fit j>ro e.xprinicndo niagno dolore. lale fixn menle ccnsilium, ul non emolinieuio
10 Cor meiim conlurbalum esl : mcvirtus tns,
dereliqui:
mea : nliqtio prassentis lemporis, se;i lanlum dilcciioue Dei
El luiucn oculorum meorum, c.l ipsum non cst cnpianlur. '
mcciim. 17 Quin clixi ': Nequando supergattdeanl -5-mihi
C Nunc venil ad gravissimos dolores aniini, ric- inimici mei :
cursis corporeis asruinuis. lcieo conturbatuin esse El dum commovenlurpcdes mei supcr me macjuct
suum cor riicil, quia virtus eum dcseruit; dicii crgo, loculi stinl
Dereliquil meviiius men, Aqunm liabui nniepeccn- II InsuItarciH inimici Cbristo gnmicnies, si in
liim. Cur vero viiius me dcrcliquil, quia et lu- pitssione humiliauis non surrexisset. Pcdes dicuniur
mcn, elc. Lumen oculorum suorum non cssesccum commovcri. id csl npostoli dc fuie ad infidelitatem
narrai. II Quia, posiposilo veritatis lumine, in tene- conniioii._Magnalocutismu Judasi dicentcs : Si Fiiius
bras deciderat pecenlorum. Dei cs, descendc dc cruce (Matth. xxvn).
11 Amici mei cl proximi mei. 18 .Quoniam cgo inftagcUa paraius :
Adtersum me appropinquavcrunl ct sleterant. Et doior mctis in conspcctu tnco setnpcr.
L Hacleinis conftss.suscsi qurc jintilur n sc iniiis, II Pnraitis csi Chrisius ad flagclla .susiinenda ,
ICS EXPOSITIO PSALMORUM. * .«
cruceni, lanceam, fcl, nceiiim, ui jscr hnnc nioneni __ nntioiiein Doniini iiHueri possii : pcicnMsque sibi
suo snucto sangiiine percunteni jitipulum .liberarel. noxia (Jclicin diniiui.
Et dolor meus, quasi riolere Chrisium dictuin est, TT. Jn finem pro Idilhun.
donec eiicerel suam victoriaui lu judiciuni contra Cr.nticum Davici.
Judasos. C I;i uiiem quidsigiiificeijinm uotum es!.Idithum
19 Quouiam itiiquilaleni meam annuniicibo Hehrasum nomen csi, qimri faiine dicilur trtinsi-
X Ui \ cogiiabo pru pcccaio meo. litor, sigii.iiis eum qui muurii isiiiis varicata viiia
H Quoniam iniqiiltatein nieani annuntisho ,_id est _sua purituie traiiseendil. Caniicuni vcro huinnn.-c
sicut tnaicdidioni Chrislus stibjcicuil,ut nos a malc- vocis divina laus lreianiis esl, quandoijuc et doien-
dicto cruercl (Gai. m), iia et peccaiorem se profi- tls, iiiinqunnj vero pceniiemis.
ielur , qui peccala noslra porlarcl. Et cogilnho 1 Dixi ; Cusiodiam vilas mcas.
Cogilnbai enim ul clementi cogitaiti humani gencris Vl non dctinquam in Hugucimca.
delicia , qure sibi computavit, in semeiipso pur- . C Dixi, lioc;est, apud me in curdeinco delibcruvi;
garet. custodiam vias, tion riicit a criuiinibus, quiajnm
20 Inimici aulcm mei vhev.t e! confirmciiisunt su- snncius erat, sed a superfiuis verhis, quns raro
3 po-
per :ne : I leslvitare vel coniinens, fncilius cuim cuipa tacen-
El muilipiicali sttnl qui oderunt me inique, do refiigilur qunm loqnenrio. H Vins, vero tlicit
H Yivent inimici ejus , quin uon sunl stalim aclio:;es el verba.
divina ultionc punili. Confirmali sunt in legis liitera, 2 Posui ori meo cusiodiam :
in qua spiriuriiter iiuriiinUmi non iniellexeruiit. C Ctim consisteret peccaior adsersum me.
Yel confiiTHiili s unl in mnlilin. Mullipllcnli sunt in
C Dicituros csse osiiuni iiisguas,ci bcne illa clausa
amplitudine scminis, qui oderunt Christum inique. Siilvahilur si
H Et eerie non rationabiliier, sed inique oderunt, qui ejus jauun cusiodiltir. Duin eoiisistil,
peccnior, II id estciinbohis, qui insligalorcsl corum
in hac littera semen snum, ceu astra ccsli multipli-
cari credcbani. qui sanclis insidianlur. A Silui vero a bonis amiiiu-
tiundis propter cciiumniiiioresverborum meorum.
21 Qtii reiribuuiit tnata pro bonis detraheban! milii:
5 Obmuiiiiei humiliatus suin, ci silui a bonis:
Quotiiam scqucbar bgnilatcm. El doior metis renovaius csl.
II Relribucbanl mnln pro houis, quia affereulcm
II Obmuiui, necum liUgantihus mecnni liiigarem.
diilceriinem viias riierna) nccto poinveruut et felle.
Ilumilialus aiilcm significal huini prostratum
Detrahebant niibi diccnies : Alios salvos fccit, se-. C
C_ conira eorum impropcria siiuisse. Siluit a houis,
ipsuin non polest salvum facere (Maith. xxvii).Qno- inaloriiin mos csl, quaiuvis novn auriiaui, iii:I-
niam sequebar bouitateni, ut iniplens volunlaicm quia
lritenus acquiescanl. Dolor ejus renovnius esi, iri est
Palris, pro vilu populi suscipereui mortem.
22 Non derclinqucisme, Uomiite: dolor pieiaiis, quo bona lacuit malis audiloribus.
Dctis mc.us, nc discesseris a ;;;_. A Dolor cuim qui fuit in loqiieiiiio, a quo quievil
II Non rierelinquus me, inquit Clirislus, cum pe- silcndo, renovaius est cx siieniio, quo negavii con-
nelravcro profuuda inferui. C Yel hoc petil pceni- servis cibnrin yilre et vcrbiim Dei.
tens, ut non conversus rclinqualur a Dco itcrum 4 Concaliiit cor meiim intra me :
Ei in mediialione tneacxardesce! ignis.
peccare. Nec etiuin a me discedas, quia nccesse csl,
absente le rectissima vin seuijier crrare. C Concaluit (dixit) cor nicum, it! cst ab omni
25 lntende in adjtilorium tnciim: paiie succcnsuiu esl- H A recordatione dclicloriim
Domine, Deus salnlis mcw: propriorum. C Inlra ine, in bomine iuieriore, uiti
II Iniencle ergo riicii in adjutorium. Qiiia graves 1'nliolacileloqiiiiur. El in mediiaiione men. II Qni-.i
suiil pugiuc carnis, tu intende in atlju.crium meuiss, meciilnris? Istud inqnnm qunliler illum ignem rcpc-
et esto nobis sulns in lenipore iribulutionis. C Ecce rire possim, scilicet sancii Spiritns qui pec ain
regula pasiiiteniis impleta csi, qui gratia Dei se snl- consumit et illuminat nientem. A Vel quia vidi ex
valum exsultat. oniiii parle periculn, el loquentlo iaccnda, et tacc;:-
0KA.T10 EX PSAL.XXXYII. do loquenda, caspit cor meum inquictuni esse, ct
cnloic fervere divino
Emille salutarc tuum. in hifirniilatibus noslris,
vulueriim cicairicumque mortaliuni , poleiitissiiiic 5 Locutus sum in iintjua snea:
Notum fuc miiii, Domine, fiitemmcv.m.
Meriicntor, ut omnem gtuiiiiuin dolorcmque no-
C Proclnmnvi! Projiheta coiiscienlias liugua vcraci
strum coram le dcjjloranles, vnlcnmus evinccic in-
dolosis inimicis. Pelit
sullationes ariversaiilium viiiorum. Per Doiiiiuum Doniino, qtii siiuerat prius
ergo meriilntione rcicrnorum accensus, ui fineiii
nosirumJesum Chrisluni, ctc.
siiiini novcrit, id est Salvalorem. Ipse cnini nosier
PSALMUS XXXVIII. finis csi, ad quern pervcnisse, vila csl. H Non
Arxusir.xruM T'S.'_L. xxxviu. enim islius vil;c fiucin qurisrit sibi uoium lieri
C Vox jnsti ccmlra iniiuicos uiiliier laccniis et Projriicin, seri illum, in qno deslrucia morte Cinislo
VMSlemis coguosccre vil;c su;c linem, si forlc incar- jungnu.ir.
.07 S. BRCNONIS IJERBIPOLENSIS EPISCOPI 108
C Elnumerum dierutn meorum. Quis esl? Jf\ esse inenioratur, ubi niliil esl nisi perfeciiim. A C
Vl sciuiii quid desii mihi. Dicit vero snbslanliam non ab Adnm contraciani,
C Deinde riesiderni Propheta scii'e iiuincriiiiidic- atil temporulium rerum, sed honre conscieniire pos-
rnni., id esl ut cvidentius nppnreret, si Clirisii con- scssioncm; illa npud Deum cst, apud homines iiun
spectum corporeis oeulis mereretur aspicere. Addi- esl, quia ab eis non videtur.
ciii, ut sciam qtiid desit inihi. Re.vern deesse sibi 12 Ab omnibus iniqv.iiatibus meis crue mc:
judicabal ad viiani, si ejus non ineruissei videre Opprobriutn insipienli dedisli me.
prresentiain. II Quod nuicm non de suis diebus Iiase HPcliiseerucrcabiiiiquitalibuspraslerilis, prascu-
loqsiatur, sequeuiia cioccni. tibus cl fultiris. C Sancluseiiim vir opprobrium crnl
7 Ecce mcnsitrabiiesposuhii dies meos : stiillis, quia sibi dissimilem respuebaiii. Sola cnim
El siibstanlia mea lanquain nihiiiun anie tc. ea scolerali laiidnntquas videniur babcre commiinia.
11 Secundiiiu veterem h-uuinem : usquc nunc fuc- A Quia oinnia, quas bic hoinines cujiiuiH,dico vana,
runt die.s niensiirabilcs, boe csi sub jugo pecci.i. ct ignorare avaros cui congrcgeiil et Ihesniiriznni,
Kunc iiovo (lesidcrio iinuni fcternum iminensurahi- derideor ah eis, ei fncis me opproliium insipieuii
lem diem appeto, quem Abrabam viriii et gavisus nvaro. El quunqunm me sic delirare tiicerei, lamen
est (Joan. vm), in quo alibi horinmur Irelari, in quo Ii. obinuliii.
Deus Dominus illuxit nobis (Psal. cxvn). C Meriio 15 Obintilv.i-t- et l non apcnii os iv.cum: quonicm
subsiantiani suam dicit nihil esse ante Deum, quas tu fccisii :
Adain pcccanie damnata est, cui nisi aliquitl riivi- Amovca mcplagas luas.
niins conluleril, de jiropria substaulia non hal.ct G Obinutul , scilicet in saiubri silcniio, quod
quod prccsuniat. A Dicit vero anie ie,id ctl in coin- ccclcslis Inrgilns concessit. Quoninm lu fecisli, ipsc
parniione ad tuam siibstaiitiain,vcl antc cogiiiiionem iHique fecit, qui palienlirc doua tlcdit. Plagas sunt
tuam, ct iii cogniiionc ei illuininatioue tun. Anie corrcptiones , qnibns pro nostris pcccniis veiisern-
lioiiiines cnim aliquid videtur, sed anie le, laiiquain niiir, ijisas dcsidcrat snneius vir a se amoveri, qucc
jiiiiil in coinjinraiione aiernitniis. culpis debebaniur commissis.
VerunUameuuniversa vaniias : \4 A foniludine nninus lum cgo defeci:
Omnis homo vivcns. Diapsalma. In increpaiionibus propler iniqiiiiatcm corripuisti
C Yaniias enim (sicul saspe riiximus) muinbili- hominem.
iatem significai, qiiam omnis liomo prasier Clirisium C Fortis enim nianus graviter flagellat, el ne-
susiinet, qui liac carnc vestitus est. Inleliige verd cesse erai qucmiibet ilicim dcficerc , qiiem nsaiius
noii liiuiatioiici!) corporis, quam e.iam Cliristus C_ cxccisa perculcrel. II Incumheiiic eiinm iiiaii.uvin-
susiiuuil, sed iiientis iusiuhiliiatem. tiicire, viiius delicii cteficil, ut Paulus nit aposiolus :
9 Verumlcnnenin imagiuc per!r:in:il hoiuo: Ctiin infirmor itinc potens sum (11 Cor. xn). lncre-
Sccl el frv.slra conlurbatur. pntur oninis Iioino proplcr iuiquilatem, quein jier-
C Yeiiimiaiiien in ininginepeiirniisil konio.liuugo dere non vtili diviua nsajeslas.
Dei esl illa conditio, quam homo susccpii, quniido 13 El labescerc fecisii sicui arancam anitnam ejns :
diciuni est: Faciamus homineniad imaginem _io.trn;u Verumlamcn vatte -f- conlurbatur _ omnisliomo.
(Gen. l). El heuo clixil : frustra. conlurbalui. quia Diapsaima.
piirilatcni ineniis perduni, qui desideriis lemporali- H Tnbescit aniina , cum caro luxnriis el concu-
bus occupantur, hoc esi cniin conlurbari a puriiuie pisceniiis refrenalur. Est cnim lahesccre, ohsiupe-
mcniis in actibus sasculi deduci; ethoc frusira, quia scere c!e anicrioribus dcliciis. Iile vero qui ea agii,
sine uiiliiale, imo cum damno anima. qucemtintianas vanitaiis suni, Uias lexit araneas, hoc
19 Thesaurizat : est die nociuque hi upere vnno vacai, el non uiilia
El iguorat cv.icongregabii ca seri riissolubilin et eorruplibilia opcrnlur. Sed quia
II Saspc eniiii jilerique ihesaurizani et congregant Prophel-i aiiimnm ceu nrnneam inbcscerc dicil, boc .
iiiiilln, qtue aul ricsidia liliorum jierdit, aul fiscus ^) cst iiileliigeiidum, ul ari lantani siiblilllaleni afilicii
occupnt, aul diripuinl alieni. Berilus atilem csl illc aniina vigiliis cl obsccraiiouibus per abslinenlinm
(jui ibi ihcsanriznl tibi audire merenlur : Qiiaiiciiu dccoqiiaiur , ut instar filornm illorum dcciucatur,
fecistis uui ex minimis isiis, n.ihi fecisiis (Matili. scilicet ut niiiil crassum durumve peccati coutiiieai.
xxv ). Ubi fures non furanlur, nec cffodiunt Qui in vnnilr.libusvivil, vana esl ei el uon utilis hrec
(Matilt. vi). mundana conturbntlo. Sed el qui in Duo vivil.vana
11 El tiunc quw esl exspeclutio mca, nonne Do- csi ci ci non uiills hrec inuiv.iana coiiiurliniio.
minus ? 1G Exaudi oraltonetn tncam, Domineel deprecatio-
El stibstctnliamca apud lc csl. nem meam :
C Et liuuc qure esi exspeciniio mea: nonne Do- ktiribus percipe lacriimas meas.
isjiiius? pronuniiaiis sibi esse exspeclalionem Bomi- 17 Ne siieas qiioiiiciinadvena cgo sum apucl lc ;
nuni Cbristuni,nec in caducisdesideriis aliamliabere El pcregrinus sicul omncs palrcs mei.
se prresuinpiionein, nisi illum soluni. Sulisir.n- C Prius ilnqiic oralioncm dixil, posl deprecatio-
tiu, in bonrim pniiem dicii, quas ame Ciuisium r.eni. Oralio est oris ralio , quam proui reLiimus,
1G9 EXP051TI3 PSALMORUM. 170
vota liostra pandenles. Deprecalio est lrcqucns ci .A rem. £t deluto fecis. G Nam sicullutus lacl felidus
assidua supjslicalio , quas ah imo pecioris proferlur est atque gravis, ita et lionunum aelicta limosa
arcnno. Addidit lacrymas, quas vicientas sunl scmper sunl el fetorihus horrescunl. II Unde de lulo fecis,
. in precihus, et ad clenienliam niedicinaleni aridu- id est terrenis desideriis. Yel, lacus, profunrium in-
cunt aninium niiseraniis. iidelitatis ; liilus, desidcria carnalin.
C Nc siiens dixit, id csl aiidiam ie dicenleii: 5 Et slaliiit supra petram pedes meos :
Diniissa siint iiiri. peccnta. Jncoia vero ciiciiur qui Ei direxit gr-essitstneos.
ierram colil alicnam.ad tenipus, sicni oiniies snncti E Sintuit suprn petram, id esl super Christum.
in islo snsculo consliiuti. II Quia el illi, dum eranl Pedes mcos, sensus meos. Et riirexit gressus meos,
in corpore, peregrinahanttir a Domino (II Cor. v). id est scnsus bonorum opcriim dirigii Ecclesirc ,
C Onincs cnini a divina civilate nos peccatum fe- quia niinsquisqiie per se loiiuosus esl, nisi diriga-
cit exlraneos , et in ista regione tenuil capiivos. lur a Chrislo. Direxit igitur gressus mcos, ne ad
Omnis eiiam qui recipilur in cclernam bealiludinem, ciim veniens, post lcrgiim respicerem ad terrena
peregrimis diciiur , quia incipil esse ubi non erat. qure reliqnisseni. Yel, pedes, sffecius: grcssus,
Percgrinus dici ur, qnasi pergens longius. A Vel, opera suiit.
peregrinus dicilur hic vivens, quia eliam apud B 4 Ei immisii in os meum canlicum novtim.;
Deum esl in fide et charilale. C Aridit omiics , ne CarmcitDeo noslro.
quis ab hnc condilione pularclur exccplus II Et inimisii in os meum caniieum novuni. Lnu-
18 Rcmille mihiul refrigerer,piiusquam cucam: dem uiique suam, quia iiovus honio venit in niun-
Et amplius non ero. dum, ct novam legem dcdit niundo. Carmen, C id
C Merito crgo se reiiigerari de securiiale regni estlautlem canninum lege composilam. Deo nosiro,
ccclestis pelebat: qui tanli dcsidcrii calnre flagrabat. II ut jamnon sonos iurpes et ihc-airales coiiciiiam,
Addil priusquani enm, id est antequnm de isia luce sed in Dei viveniis hymnis jier Iiarnioniani Novi
discedam. Amplius non ero, scilicet in hoc liiunrio, Testameiiti delecter.
vel noii ero post moiiem, si hic desinrts subvenire, 6 Vidcbunl mulli et limebitnl:
quia non est esse, in celernis affliciionibus pcnna- Et sperabunl iri Domitto.
-nere. Merito ergo dicebai se non esse , si se iutel- II Yidehunt mulii annuutinliim venisse, ei mulla
fexissct non habcrc cum elcctis porlioncm, A quia mirahilia fecisse, ct timebuiit, quia se intelligunt
illi soli snnt qui immulahiliter in Deo lieati sunt. peccaiores. Et spcrabunl, ut cis pristina delicta rc-
Qui igitur in infcrno suiit, in coniijaratione illjus esse: miltantur.
non siini, qiiiain ceterna corruplionc eldolorenon € G Bealus vircujus esl nomcn Domiui spes ejtts.
fiiiienciostint. El non respe.xil in vanilales el insanias (als::s.
OUATIO £X PSiL. XXXVIII. II Bcatus vir, fclix illa aiiima quce habel firmain
Custodi, Doniine, vinm noslram , ne dclinquamus; fideiii, cl spem direclnm in Chrisio. C Spcs enim
iii liugiia , ul in niedilationibus nostris sjiiritalii dicia esl, -rjuasi stabilh p.es. Ille eiiim habet spem
igniculo nrdesccnle, ea ihesaurizemus in sceculo,, nominis Dei firmam, qui soltun Doininuni avidus
quce te tribueiite capiamus in ccelo. Per Dominumi concupisci, iion temporaJln. Yaniias est a sancia
Jioslruin Jesum, eic. rcligione subiUt varieiate nmlnre. InsaniK hilsaj
PSALMUS XXXIX. sunl, saxis deuni formasse; diclrc insanice, quia
ARGBMEXTUM PSAL.XXXIX. ineiitcm fnilunt; II ei omnin pro quiluis honiihes
C Yox Ecclesice gralias ageniis, quia de niccrorcs iiisniiiunt ut pecccnl. Quas noniinat Apostolus opcra
niundi liherata esl,ipseque Dominussanctam incar cnr.nis (Gal. v); insania- fulsnssunt, quia falluiit.
naiioiicni et justilinm suas prasdicnlionis exponcns,, 7 Mulla fecisti, lu Doinine Deus, mirabilia luci :
Patris auxiliuni dcprecalur. Et cogitalioiiibus luis, non csl qui sitnilis sil libi.
TT. In fineni psalmus David. 8 Aiiiiiinliaviet loctilns sum :
C Saspe diximus per fineiii, el Javid Ciiristunii " Miiiliplkati sunt super nuniertini.
Dominum significari, cui psalmus isle apiandus est, H Multa fecisti, narrat Proplieta divina miracula,
1 Exspectans exspeclavi Dominuin : id esloslendisli palribiis noslrismirabiiia lua mulin.
Et inlendit mihi. Kon est qui siniills sjt libi: C Nunquid tnle est,
H Exspeclans, vox Ecciesire. Dicit se cxspeclarcz ignitis fncihus in tlientro ludere, quale fuit in cn-
Doniinum in promissionibus jiropbetarum, quin jiras mino ignis tribus pueris nmbulnsse (Dan. m) ?
videbat Prophela per Spiritum sancluin Chrisiinil A Prospieis in fune nmbulnnlcm qunsi niirn fncien-
venlurum in carne. H El iniendit mihi, per splen lem, altcnriePetrum nostrum non funiaiiibulum, sed
dorem Evangelii, in quo me illuminavit. ut ita riicam marinmbulum (Joan. xxi). Hrec niira-
2 El cxciudhit preces meas : culu fccil Deus; ipsa iniuere oculo liriei. Kon est
El ednxil me de lacu misericu, et de luio fecis qui similis sit ci.
II Et exaudivit preces niens, quia ipse niiiii iii H llucuscjiie credenliiim populus loculus esl.
Kovo Teslamenlo refulsil. Et etluxit me rie lncu, ii i Ilinc ipse Dominus atl Palrem.ila exorsus esi.
quo imrnersa eram, cum simuincra inuia adcra Annnnliavi, riicens : Pcoiiiteiilinni agite (Mailh. iv).
PATnOL. CXLII. G
171 . S. BRUNONIS HERBIPOLENSIS EPISCOPI i;_
C Locutus suni, sciliccl cum inter nos conversaius A ( Luc. n.) II Yeritas _et saiulaiis Chrislus est, quem
evangelizavit. Mulliplicali sunt super nunierum, II prasdicant sancti. C In congiegniione quoque den-
Judasi in malilia sua foris numerum siml, quia sissima veritaiem dixil Chrislus, quando Isaire
noii sunl digni numerari in numcro justoriun. II A C lihrum accipienset legens,dixit: Ilodie impietn est
Vel peccatores, quicunque damnandi, eiiam Chri- hsec Scriptura (Luc. iv).
stiani dicti sunt super numerum salvandorum, id 15 Tu -f- auiem _ Domine, ne longe facias mise-
est cxlra. raliones liias a me :
•9
Sacrificium et oblaltonem noluisli ; Misericordia tna _el verilas lua sewper susccpc-
Aures autem perfecisti milti. rtinl me.
11 Dicit noluisse .Patrem sacrificium , quia ve- G Narraiis sanclis operibus, ad passionis sure
iiienle Domino cessabant sacrificia Judceonim. Au- gloriam redit, tibi merito Patrem precatur, ne
res atilein peffccisli mihi, id est ad obeiliendum longe ab eo faciat miserkordias suas. M.isericordiu
Palri. C. Yel sanclam incarnalioneni ejus significat, enim fuit, ul hunianam naturam vitio saucialam
in qua Patri obediens fuil usque ad niortein, cl in - prasvaricalionis sua iiicarnalione salvaret. Yeritas,
qua sacrificium et oblationem et bolocaustum Patri ul resurrectionis beneficio sederel ad dexteram
acceplum pro peccalis omnium oblulit. B Palris. Susceperunt me, scilicet ad glorificandum.
10 IIolocattstum el pro peccaio non posiuiasli: 16 Quoniam circnmdederunl me mala quorum non
Tunc dixi: Ecce venio esl nnmerus :
"II Holocauslum autem pro peccato non lihi 4)la- Comprehenderunl me iniquilales mem, el non
cuit, iiisi memeiipsum pro tolius mundi delicto lihi polui ut viderem.
-sacrificiuin cxhiberes. Tunc dixi: Ecce venio, id esl, C Dicil de memhris suis, quorum ipse capul est,
assumam carnem in qua paliar. , se circumdedisse mala, ut se pali profiterelur, id
11 . In capiie libri scriplum esl de me ul fctcerem quodiurba fidelium suslinehat, nec esse nuineriim,
voiunlalem luam. scilicetajjud homiiies. Addit coniprehendere se ini-
Deits meus, voiui cl legem inam inmedio cordis quitatcs, Dominus enim Salvalornec mala perpelra-
mei. vitj.nec uiiquilalihus patuit, sed hoc a parte niem-
TI A'G Incapite iibri scriptum est de me, in brorum dixit, a quihus lalia sustinentur. Pietalis
iibro islo Psalmorum. In capile de.se dicit esse enim nostri capilis ftiil ul qtii ,de se mulia dixerat,
sCriplum, cum dicilur : Bealus vir quiiion abiit, de fidelibus facererct menUonem. li Coinpreliende-
elc. 11Yel in Evangelio : In prineipio erat Yerbum. runl humanum .genus iniquiiales, id esl origiuale,
Yelin capite libri Yelerjs Testamenti, ubi dicitur :' •J peccatum, ex qiio pullularuiit iniquitates. El non
•A In princfpio, id est Filio creavit Deus, etc. Yo- potuil ul viderem, quia lux yeritalis fuit abslracia.
luniatem-Patris fecit quando descendit de caslo. 17 " Muliiplktilm smil super capillos captlis mei;
Yolui ut pro vita oninium mortem sustineani. G Lex Et cor metim dcreliquil me.
Uivina in niedio cordis ipsius fuit, dum In lege G Multiplicala.esl "ipsa iniquitas supei' capiilos, id
Domini meditabatur die ac nocle. est super.genushumanum. CCornos veroderelinquit„
12 Annuntiavi justiliam luam in ecclesia magna: quando peccalis homo asger profutura non appetil.
Ecce labia mea non prohibebo Domine, lu schti. II Yel quando homo ..peccat, cor stiiim non habel,
C Bene nuntiavit justiliam, dicens : Non siclmpii ul cum David dixit : Invenit servus tuus cor suuin
iiou sic. In ecclesia magna, id est in lolo mundo (HReg. ni.)
iliffusa. Non probibuit labia sua, qui non deslitit 18 Complaceal libi, Domine, rit eruas ine;
prasdicando admonere populum perfidorum: in qua Domine, aci adjuvandum me respice.
parteiesleni Palrem invocat, quia nulla pericula G Complaceat, id esl, comilerplaceal, concordia
timuit. H Labia quoque Christl, sancti sunt; non hic Trinitafis ostendilur. Kam quod placet Palri, iioc
proliibel illos prasdicare, sicut sanctus Paulus dicit, Eilio, hoc el Spirilui saneto. Addit, libi, ul sanclam
verbuni Deiiidn esl alligatum ( // Tim. n ). Trinilalem uniiiii Deum esse cognoseeres. Domine,
13 Justitiam iuam non abscondi in corde meo: ad adjuvandum me respice, ut intelligamus conspe-
Veritatem inam et salulare luum dixi. ctum ejus nostrum prcesidium esse; aliter enim Ii-'
C Jusli voluntas , est cum polest prodesse ; non berari non possumus nisi nos Diviniias clementer
abscondere veriiatem, quod Domiiius Salvator fecil, respiciai. -
quoniam iurbas incrcpabal, arguebat incredulos. 19 Confunclanlur et revereanlur simul:
11Veritatem luam ciixi, quia verax es. Et salutare , Qv.i qucerunl atiimammeamnl auferant eatn.
quod salus es oinnium. C Coiifuiidaiilur, dixit, id est niirabilium consirie-
14 Non abscondi mhericordiam tuam vt vcrilatetn ralione turbenlur. El revereantur, hoc csl resmrc-
luam : _" clionis glqri.a corriganlur, iil illrim confueaniur
A concitio mttllo. Deum, qiiem dudum putaverunt occisum.- Simul, id
C Non abscondit misericordiam Patris cum di- est quot persequcbantur Christum. Qui quajrunt
xit : Si cum vos sitis liiali: nostis bona data dare fi- ammam, ad mortem; ut auferanl eam, id eslqui con-
liis vestris, quanlo magis Pater vester ccelestis? lendiint acorpoi-e meo segregare eam in morlcm..
173 EXPOSITIO PSALMORUM. 17-i
; 20 Converlantur relrorsum el revereantur: '£A PSALMUS XL.
AKGUMENTUM PSAL.5L. "' ''
Qtti volunl tnihi mala. .,
C Yox Chrisli retrorsum, hic in bonam parlem CYox Prophetteheatuni prccdicaniis eleinosyncc
dicit, ut redeantin bonum, qui malum cursuni ba- largitorem; et.de passione ac resurreclione Chrisii.
Tjueruiit. Qui cogiiant mala mihi. C Significat Ju- TT. In finem psalmus Dcivid.
dseorum Improbas volunlates, quce malce non erant G Tilulus istejani notissimus esl, sed magnificu
Domino, sed suls auctoribus. Cogitatlo, dicla a coa- bunc psalniuni, quod in quadragenario nuniern
—g!_.tMd^u^opyic?o^H~-Non~solun_^qui^dicunWe^ hoscitur^eoilocatus^^qur-ciilcuTusisTiTuifd^lioiiinsT-
faciunt, sed etiam qul volunt mihi mala : humiles purificalioni frequenier apiatur.
sequantur me, qui superbe prcelbant. 1 Beatus qitiiiiteHigilsuperegenum-i-elpauperem \
•3,1 Ferant ccnfestim confusionem suam* In die raala liberabiteum Damhius.
Qui dicunt mihi: Euge, euge._ A C Beaius qui intelligil, id est ut eiiam isoiipeien-
G Eeranl dixit, quasi poifdus immensum', confe- tihuS pauperibus offeratur' eleenvosyna. Naiii qiii
Stim, ul peccare cceperint, rie lpngius progiediendo pelenli trihuit, bonum opus eujcil; qui vero ta-
peccalispericulosius graventur. Confusioiiemsuana, id centempauperem intelligit,bealitiidinem sine dtibi-.
est cogilalionem pravam, veritale eoiiviclam. Qui B I tatione conquliit. Cjuem' Dominus liberabit in die
dicunl mibi: Euge, hic falsos arguit laudatores, qui inalo., id esl in die Judicii, qui malus dies dicitur
aduiando plusuiiuntur decipere quam possint vitu- inalis, quia peccatoribus tunc dehita poena persoi-
perationihus sauciare. H Duos' quippe bostes Iiahet vitur. -" • -:
£cclesia, adulatioiies et blasphematiOnes. A Duo 2. .Dominus c-onservel.eitm et vwiftcel euiit : cl
-enim gerieiii hostium maxime cavenda sunt, scilicet beatum facial eum in ierra:
• qui bona dictinl rnalo anlino, de ' El nontradal eumhi animatn iniinicorum.cjus'.
quibus dixil supra:
qui volunt mihi mala; et qui "niaia dicunt, doldse C Gonseryet, dixit, id est inier iiiala sasc.uli
laudando, de quihus hic : perire non sinil, sed ad suaiii graliam perducii.
S,i Ewsultent et Imlentur super te onines qumren- Yhi proprie dicunlur, qui se a Christiana fide.non
ies le; '''" dividunt. Etbcatum faciel, ulique in resiirreclione,
El dicanl semper : Magnificetur Domtniis aiii • cum eum in dextera collocabii, et in palriam
'ditigunt salutare tuum. ' beaiorum admittii. II Et non iradat m inanus vel
C Exsullent, scilicet justi, et lastenturin garidio animani, id est, inpotestates diaboli,qui creduliiati
asterno. Super ie, II id est in Christo. C Qui dili- iiosirre-semper ininiicuS-existit. A II Ycl in terra,
giinl, id esl -qiii me spirilali. charitate perquirunt. .< C idest ecclesla, vel etiam Iiic-yiveiilem inspe.
H Magnificetnr Dominns in membris, "magnificetur 3 Dominus ovem ferat illi' super lectvm. dolotis
populus sanelorurii ei glorificatur in eis Deus. Unde .ejus...
di_.il-: videant opera veslra bona, el glorificeht Pa- . Universuinslralum ejus versasli. in infirmiiate
-
trem in ccelis (Malth. y). -A Isli igitur qui Ciiristum ejus. - ;• .-_. : ,-.'
diligunt salulare nostruin, semper dicant: euge, . H. Opem ferat illi, hoc esl. adjuioriuni prcesiet.'
euge, non ut mali, me laudando, sed te Palrem. illi, ih lecio doloris,'id.esl in infirinitatccarnis; qui in
lhagnificando in ihe. ''',''- deleclatione sua quasi quodam leclulo saucjalur.
23 Ego autem menclicus'suni elpaitper Slralum ejus, corpus hic pro stratu accipilur.
Doniinus sollicilus est mei. C Quqd lric diversiscalamitatibus vcrsa_Bli_inquie-
II Egenus dicilur, qui aliquid habet et aliquo in- tasti. el afflixisli, - ut ccternse beaiitudinis requiem
digel; pauper qui nihil habel; inops, id esl sine consequalur, sicut faclum est in Job, ...
opere. C Pauper diclus Dominus de nostro; dives 4- Ego dixi: Domine, miserere mcxK^. .
de suo, qui ideo indigentiain hiimanilalis assum- Sana animam meqm, qttia peccavi iihi. ,
psit, ut abundanlire suorjnos faceret esse paiiicipes. C ExclamalPropbeta pie trepidus, ut ipse mise-
A Sed vide pauperum consolaiionem, Dominus sol- D I ricordiam Domini consequatur. Sana animani,
iicitus esl pro eis; secuii suni. '•' qmne enim peccatum morbus est aniniarum, quo
24 Adjttior meiis el proteclor meus tu es crescente salus iiiterioris hoininis ."dissijjatur.
Deus meus ne tardaveris. - II Yel hic Propheta immutal ordinem, et cieinccps
C Adjulor et proteclor cuin dicii, osiendit palien- in persona Christi loqiiitur, qui animam
populi sui
tiarii diversaruiu passionum. Untie et ipse psalmus sanari a peccato petit.
fecit initium, qui et eodem fiiie concluditur; qua- S lnimici mei dixerunl mala mihi:
projJter lolus virtuti paiienlias nierito deputatur. Quando morieltir el peribit nomen eju _
oniTio Ex pski. xxxix. C Inimici vero dixerunt niala; in passione Christi,
Exspectatio tuorum unica famulorum Deus, quem quaiido falsa lcicuii suiit. Necesse non crat ulimpii
yenturam in mundum caput lihri principalis edo- niendacia cogilarent, qui diabolo aticlore freniue-
cuit, insere, precamur.iegem tuani in niedio coruis riint. Quando iiiprieiiir, vcrba smH. tleiuenliiim
iiostri, ut luas juslitias nunliantes,-ahimnjinenlibus Juuasorum,' ttt Caiphcis ait : "Expedil ut umf
periculis eruaniur. Qui cum Patre, etc. moriatur pro populo (Jouit. xi). Periit iioir.ea"
173 S. BRUNONiSIIERRIPOLENSIS EPISCOPI 170
cjiis, scd ipsis utique qni ci credere noluerunt. A cis, scilicct A Juriasis. Quod fnclum niinc cerui-
C Al si ingredkbaliir u! viderel vana ioquebalur nnis; habet enim una littern, ei; nlia eis.
cor e.jus: 12 Jn hoc cognoviqttoniam voluisli me :
Congrcgavii iniqttitalcm sibi. Quoniam non gaudebil inimicus meus supcr me.
C Temptis illud Dominieas passionis cxponit, C In hoc cognovi, dileclioncm Pniris osicndit se
quando Judas non ad venerandum Doiniiiiiin, sed in lioc cognovisse, qnia gioriosn est lcsurreciio
ad prodcndum dolosus inlrabat. Yana loquebaiur secutura. Qiioniani voluisii mc, suhaudis glorificnri
jiopulus Judccorum, qtiando de illius inorlc crude- et exaltari. Ouoniam non gnudebit ininiicus, hoc
litcr trnclavit. II Congrcgavil cor cjus iniquilatcm crai quod ciixit, qiioniani voluisii me , scilicel
(duni rcrum Doniinnni scclerata cohors cruciligere quoniani inimicus super ciim g.-udere non csl pcr-
decrevil) sibi, diccndo : Sanguis cjus s.iper nos missus.
(Matlh. xxvn). 15 Me atilcm propleriniiocenlittmsuscepisit;
7 Egrediebalur foras : El confirmasti me in conspeclu luo in wternum.
Et ioqttcbalur in idipsum. II Maxima innocciilia esl, cum .juslus pro impiis
8 Advcrsum nie susnrrabanl omnes inimici mei : niorilur. C El nulla se conteulione defendil. II Pro-
Aclversitmme cogilabanl tnala mihi. " pler qiiam innoccntiam dcvictif morie a Patre in
C Egressa est foras, ab arcano reclo (itlci plehs ccelcsiihus susccplus esl et confirmaius cst in ccter-
Jurinicn, quas inlus slnre non polerul, qnia incre- nuni. C Cujus poleslas ccolo terneque iniperal, cui
tltiliinie fitici a fiticlibus discrcjjabat. Loquebalur in oinne genu flectitur ccelcstium, terresirium, et in-
idipsum, scilicel van.talis, id cst infiricliiate qnam fernorum (Philip. nh
introibal a Yerilalissinuexeunrio; loquehaiurvanaet 11 Beneatclus Doininus Dcus Israe.
fnisa, et ila loquebalur in idipsum quod ingressus A swculo cl in swculum : fial fial :
fuil; scilicel dolum et falsttm , CJKO? ingrcssus fuil. C Dominus ritilem bencdictus est, ct si onines
.Mnlus iiigressus, nialtis cgressus. tacent, quia ille onine bonuni non laiiquani extra-
C Susurralio est oris parvissimus sonns, sineque Reum suscipit, sed ah ipso cgreriitur. A sasculo,pras-
-ali.quavocis dislinclione confusus scrmo, iractus nb sentcm miinilum signat; el usque in sasciilum futu-
apibus, quarum vox prolaia susurrus esi; quod liim vult inlelligi, ubijam oninin asierna consistunl.
inleriilos cvcnil qui ore invicem in auribus mur- II Addif: Finl fiai, hoc est quoci Hehrrci riicunl :
inurahnnt. Onines ininiici. id csl supradicli Judcci, Amen, ainen.
qui scnipcr cogiiabant conira Doininum niala. . ,J CF.ATIQ EX PSAL.XI..
JNosirorum peccaniinum niil.is indulior, qui di-
-9 Verbutn iniquum conslititerunl advcrstimme :
clormil non adjiciet til resurgat ? gnanier insiuuas effugere diem malum, si miseri-
Nunquid qni cordia subsequaiur egentim, fer opem, qucesunius,
Yerbiim iniquum, quando ciamabant Pilato : Si
doloribus rioslris, ut dum carnalia deiicla clenicn-
bunc tiimitlis, non cs amicus Cassnris (Joctn. xix).
tcr arguis, medicinam animce jilacal.uliter' lnr-
Consliltierunl, id est difiinieruiil. II Dicenles : Tu
Per Doininum nostrum Jcsum. Chrislum ,
nccipe eiim el crucifige. Kunquid qui dorniii, C su- giaris.
dianl Jiiriasi, audianl et lirciclici illuin qui dormil, clc. PSALMUS XLl.
ipsum sihi acljicere proiiuus ut resurgal, dicenlem: ARGUMEXTUM PSAL.XLI.
Potestaiem hnbeo ponendi animam mcam, el ileruii!
II Yex fidelium Dominum desiderantinm, C ani-
stimendi eant (Joan. x). Puiabant eniin Judrci
raasque sure diceniium, ne Deo adjulore in hoc sre-
iquod, si eum occidcreni, non resurgcret. culo lurbeiur.
10 Elenim homo pacis mem in quo sperari ciuicde- TT. In fir.emiiV.ellcausfiiiis Core.
bat pcinesmeos: . C Filiis Corc. Core Ilehrnice dicilnr calvaria.
11agtiificavilsuper me siipplcinlationem. Calvaria vero Iocus est ubi Dominus crucifixus cst.
C Ilominem pacis, dicii Judam, qui illi osculuni I Quapropier filii Core meriio dicuniur qui gloriosum
pacis dcdit, qtinndo eum tradidil. In quo sperabam, trophrcuni cceleslis regis, id esi signaculum crucis
id esl in quo sperare pulabar, qtiem antcquam na- suscipere meruerunt. Et idco psalmus hic Iiomini
scerelur cognoscebam. Mngnificavii, cfuando,ignc- convenil Chrisliano, qui amore Domini et flamnia
rnntibus quis esset eis, eum ipse monstrnvil. Dominicre charilatis accenditur, de qua re hio
11 -f- Tu aulem, Domine, miserere mei . primus psahnus esl, quem oelogesimus tcrtius ct
Et resuscila me el relribuam ei. centesimus tricesimus ieiiius subsequitur.
C Tu nutem, Dominc, humanilns rogal ihi hoc 1 Queiiiadmodumciesidcralcervus ad fonles aqua
quod alibi divinitas pollicetur, oiceiis : Solvite tem- rum:
plum hoc, et in iridno susciiabo illutl (Joan. n). Ila dcsiderat anima mea ad te, Deus.
Ilesusciia me, II scilicel a nioiie, Patcr, Filium. Re- C Queiiiadmodumdesideral cervus, non immcrilo
tribuam ci, quod fnctum est cum intcriltis debiius hoc animal coinparatum est fidehbus; est enim
occupavit Judam. Aniicipavil ullio Judaiii, cunj primo innoxiuin, deinde velocissinuim, teiiio siticu-
eum inlerilus debilus sugillavit. Yel relribuam losnni. II C Serpentes narihus traliit, quos ui vora-
IT? EXPOSITIO PSALMORUM. 17S
verii, cesluanle veneno ad lonlem fesiinai. C IIoc A 6. Quare trislis es aniina mea?
nos ntlmonet, ul quando vcncnn liaurimus antiqui Et quure conltubas me?
serpentis, ad fontem divinrcmisericordicc fesiinemus. G Loquitur filius Core, id est filius crucis, dicens
Fons enim sempcr irriguus est Cfiristus; untie non ad aniniam suam : Quare tristis es, id est, quare nic
dixit ad fiuenia, quia siccari possunt; fons autem tua affiictione coniurbas? necesse esl enlm, ut te
semperfluit. II Homo ergo Ecclcsirc, qui diu in tristis ac meesla, infirniiias corporis mei turbelur,
actu venenoso degebat, cuni hunc graiin Dci videns dicam tibi salutare reniedium
derelinquere cupii, clnmrii, quemadmodum, eic.,ut 7 Spera in Deo quoniamy_{atiliuc\ confilebor illi :
pceniieniia ablutiis, gloriam Dei viueai.
Salulare vullus mci el Deus meus.
2 Silivit anima tnea-f- acl \ Deuiny_lfoiicm:vivum:
8 Ad tneipsum anima mca conlurbala est :
Qttando veniam el apparebo anle faciem Dci?
II Silivit ariima mea, non ad rnortua sinnriacra, Proplerea memor cro lui de lerra Jordanis cl
Hermonim a monle modico.
scd ad illum qui dixit : Yivo ego dicit Dominus
C Spera in Deo, quia spes ejus 011111.0. connniitat
(Ezech. xxxm). C. Quanclo veniam, quia lunc inani-
111melius. Ke forte autem dicat anima : Quomodo
feslus apparebil, qtiando nos in judicio suo miseri- B in eum, dum niilri mea infirmitas
corditer inspexeril. HYelquando veniani, quando possum sperare
obsistil? Dicit Filius crucis, id est, liomo carueni
e il tempiis, iit cum sanciis in claritate tua te videam
ct ila anle divinitntis cnfcifigens ciim viiiis el concupisceniiis (Gal. v):
(Joan. m), conspecium appa- animre surc. Confitebor illi, id esl, dc
le videns siculi cs, quia Ecclesia vull dissolvi respondendo
rebo,
a cofpore, ci esse cum Christo (Philip. 1). peccaiis mcis pceniteiuiam gcram ul tui devoiionc
imperiiri non possim. Se.i cui confiteris: Illi qui est
5 Ftierunl niilft lacrymw mew panes die ac nocie : saluiare vultus mei, hoc cst Chrisius.
Dtim dicilur mihi quolidie: Vbi est Dcus tuus ? H. Turbnlam dicit animam sunm ob recordatio-
II Quomodo polesl de lacrymis jianis fieri? poiest, neui tleliciorum priorum. Projileren niemor cro lui.
quia sicut corpus salialur pane,ita.anima perLcry- II Memor fuit nninias suas isle jioeiiiieiis in huniiii-
inas, quia exinde se hubere sperat remissionem pec- tnte pauiilcnii;c, et 11011se cleval liiaguum glo-
calorum. C Diem, prosperilatem; noclem vero de- riando, sed efllcit parvuluni pceiiiiendo. C Dicit
bemus accipere tristitiam. Per hasc duo omne leta- etiam unde memor erit, iri esl cle terra Jorriunis,
pus hujus vilas indicatur. Dum dicit mihi quotidic, cjuod inierpretalur descensio, qu':a ibi Doininus cie-
hoc enim dicebatur assiduc perseculioiiis tempore sccndii in fontem, quem noLis consecravit, el signi-
Christianis : Kon esl qui vos vindicct; sustincte C ficat hnplismum in quo peccnla remissa suni, JMC-
qure volunms, qurejubemus, etvidcle an Deusvester mor est igitur Domini, de beneficio baplismi et
vos liberct. rctiiiiiiiaiione diaboli; unde addit : et Hermonim.
4 Ilwc recordalus sum ct cffudi in ma animant Hcrmon parvus est mons juxla Jordanem, et inler-
meam : jtrelalur anathema, quotl dicit hoc dinholo , ui
Quoniam iransibo in lociim tabernaculi admira- sil ab co analiiema, quando nd Dcuni vcneiit vcra
bilis usquc ad clontumDei. pcenilenlin. A monle niodico,.quia Dcus 11011 clcgit
0 Dum hsec quas improperabaiil milii, vcl etiam siipcrbuin sed huinilem. A nionte igilur moilieo,
quas mihi impulribaiitur delicta cogiu.rem, nniiiiani qui est llermonim, niemor est Doiniui, qui se nou
meam in lacrymns sulrita inundiUione profudi. Ani- extollit
ma in se fundilur, quolicns compuncta insiinciu Dci 9 Abysstis aoijssum -f- in \ vocal.
iii semelipsam rcvertiiur. Sequitur cur se funderei, In voce catar.actarumluarttm.
quoniam ingretliehattir in locum tribernaculi, hoc C Abyssus et calaraclce Grmca suut. A C Diiabus
est in Ecclesiam prajse.nlem, uhi amjjlius gemebal;
euini ahyssis duo Testanienta significaiitur, id esl
difierri aribuc illnm caslesiem Hiernsalem. Hsn qua
Novuni et Yettis, quas se mutua aiieslalione confir-
snnt. niulli admirabiles, viiiulibiis sacris pollentes, j)
jnant, quando Yctus Kovum prasdicit. II Ut ibi pro-
qui eedificali supra fundaiiieni.ini apostolorum lam- vohis suscitabit Dominus (Dcut. xvni). Ko-
uiia in isie phelam
qiiaui domus, habenlur, quain menleingre- vum vero Yetus commenioral, ul Paiilus. Bihebnnt
tliens, effudit animam.
autem depetra, pcira eraiChrislus (1 Cor. x). C Ca-
5 In voceexstdtcilionisel confessionis : laractas prophetce et apostoli sunl, quia sicut aqua-
Soiius epttlautis.. rum multitudo per cataracias evomitur, iia de oro
C Quomodo illuc ire snnctissinius nmbiebnt? In ipsorum Domini prascepla.maiiaverunt.
voce, scilicel, exsullaiionis el confessionis. Exsul-
ad 10 Omnia cxcelsa lua cl fluctus lui:.
(nlio, ad psalmodiam respicll. Confessio, peccata
('icplorandn. Qurc cluo efliciiint Chrislinnum perfe- Super me transierunt.
ciiim. Sonus epulantis, diffinitio brevis; quid sil C Excelsa vero et fluclus .Seripluras sacras in-
cxsullalio et confessio, quiacsl sonus cpulanlis. Knm telligamus. Ihecergo dicit juslus siiper se transissis..
sonus iste anininm pascit. et epulns suavi delectn- quia in eortim nolilia, c.vidus perscrutnlor se i:n_—
lionc concedit. nicrscrat.
179 S. BRUNOiNiSHERBIPOLEKSIS EPISCOPI 180
11 In die mandavil Dominus misericordiamsuam : A II Spera in Deo, quoniamadbuc corifilchor illi.
El nocie canlicum ejus. In ipso nostra sit spes semper attenia, ipse omnes
12 Apud me-oratio Deovilm mem: "
iluctus mitiget, ipse nos conservel in leiiiationibus,
Dicam Deo susceptor meus cs. . ipse sitim nqstram sua coiHempIatione saciet, nos-
II In die mandavii Doniinus, id est in luee san- que vultus sui salutari Vivificet.
ctaruiii Scripturarum promisil suam miscricordiam. OIIATIO
EXTSAL.XLT_-
Et nocte canlicuin, id est in tribulaUone posiiis, Yultus nostri iiiirificuin salulare, quem aniinaj'
jpsam inisericordiam ostendit. A Yel in die, id est fidelium ardenler sitiunt servulorum, Iribue* ul dum
prosperis prascepU Deus niisericordiainsuani iniel- le (visibili lacryroarum imbre pasli). requirimus,
ilgere et aliis.facere, et noc.te prascepit canlicum, invisibiliter te inlra pecloris nostri tabernaculum
i-I csl in adversis essulialionem. Unde Ajioslolus;: collocemris:Per Dominum noslruin Jesum Chrisluni
ln tr.bulaiionibus gaudenies (/ Thes. i). C Yel in Filium luum, Clc.
(iie prosperilaiis docel eam, sed nocle triljulaiionis PSALMCS XLII.
cain liianifestal clarius. AF.GUHENTLSI TSAL.XLII.
C Apud me oraiio, acsi diceret, inlra niesacrifi- C Yox Ecclesirc oraniis : ui in novissimo examine
cium est quod offeram Deo, quod est ulique ora- H ab infidelihus dividaiiir, el de suo introitu ad Deum:
lio quam Deus non sprcvit. Dicam Deo, eic, id esl TT -5- In fniem Psalmus David \ .
cuin n.e gralia baptismatis susceperis, de luis hcne- C Psalmus(sicut scepedictiim esl) signal melos cce-
ficiis leiaudans, semper susceptorem voco. lesUum verborum. David auteiii foiiissimiim, dc cle-
15 Quare oblilus es mei? slderabilein nobis indical Salvalorem, ad queni de
Et guare coniristatus incedo dum afiligilme ini- persona fidelissimi Chrisliani psalmus iste dirigilur;
mictis? diun niens et intenlio ejus ad ipsuiii desideranfer
_ C Quarcs oblitus es mei, dicit vir sanclissimus aplatur. -.''-
niore lnimano, ac si dicul, eur tandi.u differs ul me 1 Judka me, Deus,el discernexausam mcam, Deus-,
non_ inducas in illam pairiam, quam sanctis luis ; degenle non sancla :
pollicilus es. Quare conlrislalusiucedo, utique con- - Ab hontine iniquo el doloso erttetne.
trislaniur, quando flagella in hoc mundo suslinemus»' G Judica me, Deus. Non enim pelit Propheta pecr-
Du.ih aiiligil nps jnimicuSj id est diabolus, cum frau- cata sua disculi., sed ab iniquorum consortio libe-
.duleniis subreplioriibus suis nos tenlai, quando raii. Esset enim periculosum dieere : iudica nie1,
cnriiis viiia inviio.ac repugnanle animo suslinemus. jtisi addidissei: discerne causam meam,id est divide
ii Dum confringunlar ossa mea : exprobraverunl'C permislioneni merimabiihpiis; De gente non saiicta..
mJii. id esl de pcrversis, vel male viveiitibus. Iniquus est
*
Qui tribulanl me X imiii.o. mei qiii lnale facit aperie. Dolosus esl, qui occulte ma-
'_ C Frangunlui' ossa, duni yiiius palientire nostrce eliinalur malum. Efue me ne vita mea ab eis cdfruni-
afiligilur, lioc irrident vidontes inimici, etvelul ali- palur. Et possunt hasc omnia ad fuiurum cxp.onl
quem probrostim abominantur. II Yel ossa for- jiidiciuin. II Kemo vero magis iniqims alque do-
liores in Ecclesia sunt, qui, dum scandalis ef di- Josus,, qtiam ille qui iniquitalis inveiilor atque asmuv-
versis suppliciis urgenlur, simpliees vitlentes con- lator esl sanclitatis, id esl diabolus.
tristarilur. A H Uiide et inimicij Ecclesice, bonis 2 Qttia ttt cs Dens, foriiludo mea:
Chrislianis exprohranl in martyribus vel confes- Quare me repulisii, quare trislis incedo : dtiin
sorihiis, dum a Deovel occidi vel Iribulari pennil- afjligit'me inimicus?
luutur. , II Scio mc infirmum el fragilem, nec senlio me
15 Dum dicunl mihi per singiilos dies. Ubi esl Deus habere aliquam forlitudinem qua eruar, nisi lu nie
ttius ?.."'" sah^averis. Tunc nos repellil Clnistus, cum peccave-:
Qnare trislis es, anima mea, el quari conlur- rimus. Trislis incedo, propter peccata mea. Et idco
bas me? allligor in lentationibus variis ab inimieo diabolo,
."'-.II Dum diciiur mihi per singulos diesT^c"si dicat qui superius homo iniquus diclus es.t. Unde quia me
sanCtus ad Christum. Cum ego te per poeiiitenliam coiilurbanl lenebras peccalorum, ad ie qui lux es
el afiiiciioneni corporis animreque, Christe, placare mundi confugio supplex.
desiderareni, inimici mei quasi incassum hoc facere 3 Emitte kicem-inam el veritatem itiam :
mc dicebant, aientcs : Uhi esl Deus tuus (Isai. LXIV)? Ipsa me decluxerunlet additxerwnlin nionlemsan-
nesciciiles illa occiifla qu;e prasparavil Deus diligen- clum liiuin el in labiirnacula tua..
tihus se. C Yel li.oc dicu.il in passione niartyres, C. Pelit Proplieta ut Pater miliat Filium ad judi-
(|iiod ipsis a perseculorihus improperetur ubisit Deus candum, qui esl lux et vcrilas, ul cum ille veneril,
corum. II Quare liislis es, quia nieum desiderium omnis mosror confusionis aiiscedala sanctis ejus, et
jtrolongatur. Repetita conforialio est cdnlra tribu- ceternrE beatiludihis gloriam. consequantur. II Ipsa .
lationes frecjuentes.'" . me deduxerunt, ab errore peccati, et .adduxeriiiit in
1(5 Spera in Dco quoniamy^adhilc \ confilebqr illi; Ecclesiam per fidem: C. Tahernacuhim, eliaui ipsam
Saiuiarc vuitus inei)_(et \ Dcus mcus Ecclesiam; ei mons, Clnistuin sign.ifical. II YcL
181 EXPOSITIO PSALMORU.M. 1S2
asteivia tabernacula in ccelis",acl quce, qtti fuit in A ^ nniiqiiis, hoc esl, quando Israeliiicum popu.um illas-
monte, Chrislo per fidem veuiel. stini per maiis Rubri fluenia iransduxii.
4 Et iniroibo ud allare Dei: 5 Manits lua genies dispcrdidit cl plantasli cos :
Aci Deutn qv.i Iwiifica! juvenltilcm meaiii. Afflixisiipopulos cl cxpuiisli eos.
C Altare enim dictiun est quasi alte are, ac si di- C Per maniis (sicut srepc dictum esi) significatur
cat: II Ibi introibo, ubi jam non vitulos ci nrieies poleslas.. Dispersit enim poleslns Dei goulcs, qunn-
exitiuearn, sed iJSenieiipsuniiiostiaiii vivnm Deo cfic— do euntiLiusAninrrlissiset Geihasisde nronriis icriis.
ram. Ad Deum qui l;cli[icat juventnleni meani. C Hchrasi in eorum sedibus sunt plunlnii (Josue v).
Jiivenluteni hic pro uovilale ponit vilirs.quia Domi- AClixitautem populos,.cuin, eaiiemibus lubis sacer-
niis omnia reparnns de veluslnte defects, in novila- clotum, miiri Jericho corrtiertiul, quos tunc de civi-
tem firmcc firieijuveniulis reddidit validissiinnni iir—. late constnt expulsos.
milnlem credcnlihns. -5 Ncc enim in gladio suo possedeiunl terram
!_ Confileboriibi in cilhara, Deus, Dcus meus : Et bracliiitincorum non salvavit eos
Quarc tristis es anima mea, el quare cou!urb::s C IS«pntareiil Hebrasise fuisse tiiumphntores suis
me?- viribus, iiieo ciixit : non eniin in gladio suo. Brn-
CTircilhara yero confitetur, qui mundi hujus ad- *B chium pro robore tlicimus, quoniain ipso dimicanle
versilatem susiinens, a Iaude Dei non receriil. II Ycl pugnaiur, sed corum hrachium non ab inimicis
qui" carneni suam mortificai, in ciihara lanrial. suis cos liberavit, quos specialiler virtus divina sal-
Quare tristis es. C Frequenler atlmonei iristitiam vavii.
fiigiendam islius sascnli, quoniam bonis rebus sem- S Sed dexlera tua ct brachium luttm ct Uluminafto
jier adversa esl. Per hanc enim robor patienlias vulitts tui:
frnngilur, cliarilalis liimen exsiinguilur, spei desi- Quoniam compiactiisli in cis.
derium virlusque molleseit, et omnis vita confundi- C Dexiera enini signat prosperam parteni; bra-
tur. Trisiitia vero rie peccalis nmpleclendn esl, quo- cliium foriiludinem; illuminaiio, consiliiiin : Qurc
niam ad pcrpetuam sosjiitnteni dirigit. Dominns conimuniier conferl, qunnrio p.r_elinnlihus
6 Svcrciin Deo qifoniamy_(acllinc \ confiteborim : viclorinm. dignaiur donare. Coniplacuil.in illis ,
Salulare vullus meiX el \ Deus meus. quando illa sola gcns tle loio inundo electa est, de
II Spern in Deo, ipsum confiteiur, ab ipso peccata qua Salvaior ariveniu
sua poslulat dimitli, ipsumque salulare vcilius sui G . Tu cs ipse rex meus et Deus meus :
dicit, queni et nos confitentes esposcinius, ut me- Qui mandas snlules Jacob.
rcamur ejus luce illuminari, via dirigi, verilate cor- (C C Tu cs ipse rex, itl est tu ipsc : non alins csl D.o-
rigi,.vita locujjletari. ininus et Salvalor, cui noinen regis niaiiifesium esi
ORATIO EX.PSAL.VLII; convenire. Athiit vero; et Dcus meus, ne dubilares
T.e foiitem. luminis perpelui, oiiinipoless Deus, Doniinum Jesum Cbrislum essc illum qui nianclnvit
invocamus el quassumus ut einissam verilatem tuam salulem Jacob,. quanrio auriivit per angeliim ; jnm
cordihus nosiris novcenos Iucis claritute perfiindas. non diceris Jncob, scd Israel (Gcn. xxxn), id est vir
Pcr Dominum noslruiu Jesum Clirislum, ctc.. vitlcns Dev.m.k Vcl, per Jacoh popuhisisracliiiciis
PSALMCS XLIil. inielligilti:', cui Dcus mandavit snlutes corporales
ARGUJtnXTUM PSAL.XLIII.. qunsi per alium, scilicel angehim non |ier se. A C
C Yerba maiiyrum, sive confessorum, precnn- Mandare, enini esl per aliquem alitim prceci|)ere vcl
liii-n uijj) futuro judicio de iniinicis viiidincenlur. facere. A Sic Dcus antiquis pnlrihus non per se ei
TT. in fitiem fiiiis Core -i- ad \ intellecium. suani csseiiiinin visus esi, sed pcr aliqunin crcaturaiu
G Quid significeni fiiiiCore, siriliclenicr jam di- viderunt euin ct salvaljanlur.
cuim est; nunc autem ad inlelleclum , hoc est ut 7 In ie inimicos nostros veiiiilabimus corntt :
iulellignniiis illum , qui inilium sumjisil secunriiun ' El in nomine tv.o sucrncmus insurgenles in no-
cnriiem ex tcmpore ante sascula gcnitus. II A C Uiii D ^ bis.
enini in tilulis ponilur, inielleclus, spiiilualcni inlei- G IIoc eiiim quod vcntilandi sunt. inimici cornu,
ligcntiam qucercnclaniesse demonsirat. H itl esl in Ghrisio, co quod C hoslis esl anti-
1 Deus, auribus noslris audivimus : quiis spernendus; ad judicium futurum periinei ,
Palrcs nostri annunliaverunt nobis. ubi inlis cst victoria, ut prohentur. subruisse omnia
C Deus auribus nostris audivhnus. Yerba h;ec- cerianiina. II A cornibus aliquid vcnlilatur, sic
accipienda sunt dicia in persona maiiyrum sive con- Scdechias fnclis duobiis fcrreis cornibus aiebnl :
fessorum, ac sidixissel II per spirilalCm sensum se Sic Ycniilabo tolam Syriam (III Reg. xxn). Goriui
cognovisse, juxta illud : Qtii liabet. aures- audiendi vcro noslrum Cliristus esl, idcm cl noiucii Palris,
autlial. Patrcs aposiolos et propheias vocavit; quo- in quo adversarii nosiri vcl vcnlilaiitur vel sper-
runi annuntiaiione renati sumus acl viiam. nuiitur.
2 Opus quod opcrMuscs in diebus eorum : 8 Non cnim in arcn meo spcrabo1:
El in diebiis anliquis. El cjladius mcus non salvabit mc.
A C Outis quod opernlus cst Doniimis iu dicbus C Arcus cnihi cst prassiriium hcllatoris, in (juevs
•183 S. BRUNOXISHERBiPOLEXSlS EPISCOIi 181
iiifiiis liumana confitlil; in gladium vero plus prrc-./A II Vendidisli popuium tuitm sine
preiio :
suniit, sacilla e.ilni srcpe incassum mitlitur; ensis Ei non fuit muililudo in commui_,:ionibuseortun.
vero ceitius opeiaiur mortis effeclnm , sed nec in II Usque huc loculi sunl maiiyres, nunc de Ju-
eo coiifuiit niultiludo sanctoruin, sed in proteclione dccorum populo dicunl, quihus dictum est: In
pec-
divina. Cujiis ralionem suhdit. catis veslris venditi esti (Isai. i_). Ideo sine pretio ,
9 Salvasli enim nos de affiicjentibusnos : quia non esl effusus sanguis Agni pro eis. II Non
Et odientes nos confndhli. fuil niultittido in comnjuiaiioiiibus eorum. C Com-
C Xon est dtibium apud snnclos, sc libcrari in niutntio est tlata rei wqualia c.onscqui. H Sed liic
seciiiuio advenlii Domiui a persecutione spiriluum vilior erat merces quas' fuit venditaquod precium,
pessiinorum, qui eos iiic lnultiplicibus insiiliis nffii- ideo non est commutaiio facla. Kain Dominus po-
gebanl. Confiiiidenlur etiam qui beaios oilernnt, pulnni quem non auro, sed comparavit proprio san-
qunndo illi aiisrna posnn damiiaiilur,. jusli rcgna guine (I Pelr. I), id esi humrtniini genusin peccatis
cosiorum rccipinnt. A C Salvasli eniin, pro salva- jacens liberavit.
Isis dixil, propier ceiiiudinem futuri in cogmiione - lo 1'osuisli nos
opprobrium vicinis nostris :
Prophetre. C Yel confidenlin fiiei fulttra pro prw- Subsannalionem elderhum Itis qui sttnt in circuilu
teritis dicunt, quoninm apud eos non est dubium. _, '& noslro.
qnod absolule norunt esse venturuin. 0 Cum dicit posuisli, osiendit iiiimobilem pnssio-
10 In Deo laticlabiinur lola die :
nem, qua- sancli a vieinis, id esl perseculoribus
El in nomiiie tuo confitebimur in scecultun.Dia-
patiuntur. Opprobrium conlra probum positum esu
psalina. JSiinisicut omnia proba decora sunl, sic iudecentia
C Qui diciiiU laudabimur; in fultiro sc profi- sunt. Derisus vero vox esl coiifusa lreliti.t',
opprobria
teiilur csse prasdicandos. Tota die, perpetuiim lem- insiillalionem suam denuntians
immoderala liilari-
pns oslcudii, quod non habet noctem. Confileniiir lale. Qtti sunt in circuitu noslro, infideles el perfi-
in sasculum, qui prasconin Domirii hic jugiier per-
dos illis verbis.
sonare cuiilenduin. II In Deo dicit, qnia ipse esl 1G exponit Posnhii nos in sitniiiiudinem genlibus :
lnus et gioria nostra, el in nomirie suo Cliristiani Commolionemcapilis in populis.
ciicimur, et in luli nomine confitehimur.
11 Nunc atitetn repttlhii el confudisti nos : CMariyres enim positi suntiii simillludinemCliri-
El non egrcdieris -i-Deus '_'in virlutibus noslris. sli, quando eos gentes pnriljus peenis nffiigcbani,
C Dicendo enim maiiyrcs, nunc auiem, signi- Comniotio cnpiiis et niniiyribus conligit (quccjfueia
ficanl de fuluris temporihus se anle dixisse, quia (P esi in passione Domini) ciim eos iniqui blusplieina-
iiunc prresens esl leinpus. Repulisli, id est tf.la- bant II cum irrisione, vel capitis consmotione. Scd
el si cjttisnunc, o Jesu, in le pie vivcrevoiueril, proli-
iionem nobis fccisli de illa fuiura beaiitudiiie
nus iniqui blctsphemanlcum hrhione vel capilis com-
quam nohis promisisti. Confudisii, illa gloriosa
confusione , quam marlyres subeunl, cum diversis molione,
injuriis affiigtmlur, fuslibus verberanlur, et velut 17 Tola die verecundia mea conlra nie csl :
criminibus obnoxii, morti mancipantur. Kuncctiam Et confttsiofaciei tnew cooperuil me.
non egredietur Deus in viiiulibus niaiiyruni cum II Dominus hacc in assumpta carne loquilur,
cos irihulniionibus subclit, ct diversis pnssionibus _uia lola die verecundiam pro nobis paiiebaiur
subjaccre eoncedit. Gbrislus, alque confusioncm eiiam, usque ad ipsum
12 Averiisli nos relrorsum post inimicos noslros : paliuulum crucis. C Solet verecundia ad momenltim
El qui oclerun!nos dhipicbanl sibi. venire, et brevj tempore sedala discedcre, isia vero
G Averli enim, est hostem fugere carnalem. II gravissima fuit, qucejugitcr permanebal.
Dcbemiis enim iuimicos nostros anle nos, id est .18 A voce cxprobranlis cl obloqticnlis:
nntc oculos noslros habere, ulseiamus quid cavere A facie initnici ei pcrscqucnlh.
debeamus. Dir'p:ebant sibi. C Hoc soiet effugalis ' H A vocc cxprobrantis, cum diccre_ur ci : Si
evcnire ut in direjitioncih cacianl qui hostiijus suis Filius Dei
njinime prcevirieanl resisiere. II Dirijriebantperse- es, descende de cruce. A fncie inimici, id
et persequentis, populi Juriasi. C Expro-
cutores maiiyres, cum jriagis el reliquis tonuentis eslJudce;
brare, est in faciem maledicere; obioqui, absenti
eos vexahnnt. A Yel nos, qnia sumus rcii'o quasi detrahere et dolose
victi. llli aulem perseculores ante, quasi viclores aliqucm sermonc mordere.
nos irridenl el lorquent 19 JIwc omnia veneruni stiper nos ; ncccblili stimiis
15 Dcdisli nos lanquam ovis escarum : le,
El inique non ecjimusin lesiamenio luo.
Et in cettlibus dispersisti nos.
C Esca enim luporum esl ovuun niansuela sim- H Ihr.c oninia, vox mariyrum, omnia quas tu,
Xec
plicilas, quas maiiyribus nierilo comparatiir, qui Domine, peiiulisii : et nos eailein pertulimus.
occidi a persecutoribus sine concerialione acquie- oblili sumus, sed le semper confessi siimus. Et ini-
scjnl. Et in geuiibus, iraditi martvrcs libcriatem que iion egimus, id est fideliicr prredicavinius tcsta-
saain cuui pniriinoiiiis iierdirieruni. uieniuiii luuin, cl fidelitcr viximus in tcsumienlo.
185 EXPOSITiQ PSALMORUM. 188
Kec obliti. -C Nanf qui illum mente retinent, ejus. A tur donnire, quando nostra exspectatio divina dis-
lestainenlum nesciunt oblivisci. pensalione elongatur. Repelitur exsurge, ui q.uibus
20 -i- El \ non recessil retro cor noslrum : videt pericula crescere, non lardet subvenire. Ke
El deelinasli semilas luas a via tua. repellas in finem, id esl uhi sunl prsemia beatorum,
.' C Relro redii cor eorum qui de Domini honitate ubi lnartyribus coro.uceprceparanlur. H In finein :
dcsperaiil; quod isli niinime fecerunl, qui spem in moiiis astenice scilicet.
Domino habere prohati sunl. Yia enim nvioientia 26 Quare faciem luam avertis?
iiincupalur.-Semita-biein-maloi)osila-est^-eo-quod- Obiivisceris~inopi~wnosirm~elTrib~.~Jmiorii^
dicit nostras. Recle enim humanas semiloe, id est H Avertit Deus faciem ad lempus, ut probel elc-
voluptuosi et uinhrosi calles quos ambulal htimana ctos suos. C Oblivisceris inopias, hoc esl: cui con-'
fragilitas, a via superna diviste dicuntur, quia illce sueveras subvenire, quam sic in aliis amas : ut lc
tlueunt ad nioiiem, hasc via dueit ad sospiiaiem de- inopem dicas. Addidit trihulaiionis noslras, Giijtis
siderabilem. A Yel decliiiasli, id est repulisse vide- tribul.itioiiis clemens semper Cbrislus inspeclor esl.
fis noslris persecutoribus seniilas noslras bonas,. 27 Quoniam humiliata esl inpulvere anima nosira :
quas anibulamus in tribuiationibus, in eo quod se- Conglulinalus esl in lerra venter nosler.
quilur. "- C Humiliaveninl se in
piilvere, qui cinere super
21 Quoniam Itumiliasli nos in loco affliclionis. ,se sparso : animas snns discruciant ad recordatio-
El coopentit nos umbra morlis. nera peccalorum. II Gongluiiiialus esl in lerra : cum
-H Humiliati sumus in Ioco affiiciion.s, id est in caro infirniatur,. sed sensus esl intentus in ccele-
eorpore isto, in quo versamUr et affliginuir propler siibus.
Chrislum_ C Uiribia niortis Vitas istins trahsitum 28 Exsurge, adjuva nos : '
dicil, qui sanci.is et peccaloribus probatur esse com- Et redime nos propter nomen tuitm,
niunis. Illa vero mors vera est, qua impii aslerna C Exsurge, non ad donhitionem : sed ad resur-
damnalione puniuntur. II Elsi en.ihi Sancli bic affli- rectionem
estpoiius applicandum, in qtia destrjicla
guntur et morii clesljnanlur, vivuntianien Deo; ideo agnoscitnr huniana captiviias. Illo enim resurgenle
1I.TCmors umhra mdrtis, non mors esl.
22 ,Si oblili sumtis riorrienDei noslri: arijuii sumus, non propter tnerilum nostrum, scd
propter iiomen suum. Ideo Salvator dicilur, quia
-j- El \ si cxpandimus mantts noslras ad Detim
- per gralianisuaj pietatis salvat inrirmos.
alicnuin. .
II Si oblili sumus homen Dci, itl est Cbristum. n. OIUTIO
- EXTSAL.
' XLIIl.
Si expandimtis manus ad .Deum alieiiuni id est ad Exsurge, Dohiine, in auxilium nostrum, et erue
iclulum. nos ab opprobriis viciorum : et qui coram pairibus
25 - Noiine Deus reqiiirel isla ? - .- . . - nostris inihiicarum genlium regna vicisii, a perse-
Ipse eiiim novil abscondita cordis. quenlibus inimicis vultus lui illuniinaiionenoseripe.
C Nonne, cum pohdere proiiunliandum esl, quo- Per Doniiiuun noslruin Jesuni Cbrisluni, elc.
niam gravissimum est ajmd Deum, si in ejiis reli- PSALMUS XLIY.
gione peccetur. Reqiiirere autem soleinus, quando AUGU..IEXT03I rSAL.XLIV.
illri desideramus agnoscere, quas nostram novimus
L. Propheta Spiritu saiiclo replei.us, incarnalio-
eonsrienliam non tenere. Hoc iu Deo non.esl, quia
se eructare promlttit, et mysii-
oinnia iiovit; sed dicilur requircre, dum pro eis nem Domini Christi
cis virtutibus sponsam Christi describil Ecclesiam.
nos puniens, facif eoruin nos recordari. Et quia
agehalur dc religionis affectu, qui in corde magis TT. In ftnem prq Iiis qid commulabuniur filiis
quani corporis devoiione gerilur, addil, ipse novit Coie ad -inlelieclum.y^ Canticum pro dileclo \
COrdisahscondita. A Et quce sint illa : sequilur. G In fmem : perfeclionein significat, hoc e.st Do-
" miiium Christiim. Filii Core : id esl filii
24 Quoniam propler lc mortificamur tota die : crucis, qui
jr.
JEslimali sumiis sic.utoves occisionis. commutabunlur iransiendo de tristitia bujns mundi
G Morle vero aflici esl: per longas passiones prre- ~a'(lgaudia celerna. Canlicum, lexlum psabni sigiii-
senlis vitce cxittim pro Ghristo reperire. Tota die : fical: pro dileclO, id estDomino Christo, de qiio
non per niomeiitaiieam mortem, sed per universum Paler dixil: Hic esl dilcclus Filius meus (Mallh. iu).
viias tempus protraclum nqbis fidelium declarat Istius nunc spirituales nuptiae referuntur.
exiluin pro Chrislo. Owsenim non habelarnia, nec 1 Eruclavit cor meum verbum bonum :
ilCnte coiiiendit, sed manibus latronis paiienter Dico ego opera ritea recji.
acquiescit. Sic famuli Christi sicut ovis asslimali G Eruciarc dicimus, quando satielas eiborum di-
sunt niori, quoniam sine contenUone aliqua vide- gesliones saluberrimas evaporat. Unde iste vir san-
bantur occidi. clus coelesli largitale saliatus eruclavil, unde fide.Iis
25 Exsurge, quare obdohnis, Domine? populus abundanlissime pasceretur. Cor meum :
- sinuni menlis intellige. Verbum bonum : Filiuni Dei
Exsurge -f- el \ ne repellas in ftttem,
C Non autem Dco convenil exsurgere: qtii nun- vocat. Opera vero : opusculum proplie.lse fui.l,. et
quam noscitur posse aorniire, sed liumano usu dici- p-aimi liujus decora contexlio.
/Ri R. Ti.U.NONISHERBIPOLENSIREPISCOPI 188
2 Lingua mca calamus scnbw ' A 8 Sedcs ttia Deiis in swcttlum swcuii :
A
Veloeiler -f- scribentis \ Virga directionis virga recjni lui.
II Calamus scribas, scriba ipse Chrislus est, qui C Ilic enim secies Dei ad judicium pertinel fulii-
scripsit fidem, speni, cl charitatem, in cordihus rum, in quo omnia veraciler examinantur. Virga :
sanctorum. Yelociter, hocest, quod non lardantur regiilam significnt divinrc asquitatis, isla enini virgn
qucc dixerat, sed velociter aciimplenlur. juslos rcgil, impios percutit: qure veruciier recia
5 Speciosus fortna prw filiis hominum: diffttsaesl dicitur, quia nulla pravilate curvatur. Vel for- ,
gralia hi labiis luis : titudo invicia el infiexibiiis disciplina. virga est di-
Proplerea benedixit le Deustn wlernttm. reclionis. Et clarius auas sit virga isia :. sequencio
C Speciosus cliclusprce omnibushominibus Chri- oslendit dicens:
slus C£t, lion ex fonna corporali, seri veraciler hu- 9 Dilexisli justiliam ec odisti inicjuilalenv:
niano genere pulchrior fuit, quia pcccala non hn- Propterea unxil le Deus Deus ttius oico Iwliliw
biiit. Illud enim recte speciosum dicimus, (juod prw consotiibustttis.
gralia mundissimas puritaiis ornalur. H Diffusaest C Nemo eniiii perfecle diligit juslitinm, nisi qui
gratia, quia lcx per Moyscn daia esi, gralia el veri- Ct actus pessimos exsecralur. Uuctus est Christns in-
tas per Jesum Cliristum facla esl (Joan.. i). C Bene "I regem et sacerdotcm. II Oleo Iastilice, id csl resiir-
dictum esl auiem : Benedixil teDeus : aformaservi, rcclionis el asGcnsionis.CRepetiiio isla quod dicil:;
quas et passionem perlulil, et ad regna ccelorumper- Deus Deus, prceconium maguaedileclionis ostendil.
venil. Proplerea , quia diffusa est gratia in labiis Prre consorlihus diclum esl, quoniam hanc henedi-
tuis, graiia, scilicet prasdicationis. II Et etiain cura- ctionem supra onuie hiimarium genns Christus accc-
lionis : cum morhida verbo curas, mare quiescere pit, ut uncius siiiHihiriler casleros ungere dehuis-
facis, Lazarum vccas et venil, et omnia qnasloque- set.
ris , graiia lahiorum tuorum perficiunlur. 10 Mgrrha el gullci el casia a vcsliinentis tv.is: a.
4 Accingereglaclio tuo : domibuseburneis :
Stiper femur.-i- tuum \ , polentissime. Ex quibus deleclaverunl le filiw regum in Ito--
5 Specie ttta el pttlcliritudine tua: nore luo.
Intende prospcre procede ct regna. C Sanclunf Doniini corpus : quoddam deitatis-
_ G Gladium, hic sermonem divinas prasdicationis cognoscilur fuisse vesiimenlum quia_maj'estasverhi:
debemus accipere : femur incarnatiotiem H accin- oculis infidelium, velamine carnis. videbalur ab-
clus Chrislus gladio, verbo prcedicaiionis : dividil scondi. Ah hoc vestimenio, id esl, incarnationis ar-
Filium a Patre, etc. Polentissime, non segniler, ' cano congrue venisse dicitur myriha et ginta et ca—
neque leviter, sed virililer. sia. Myrrha mortem Christi signilicat. Gulla quas
C Specie tua, hoc pertinel ad humanilateni Cbri- dieitur ammoniaca, incarnalioni Doniini compara—
sti, piilchiiludo ad deitalem. liiteiide, ulpereuntem tur. Casia quas a nostris fistnla dicitur, crcscii in
bominem de ecelo miseralus aspicias. Prosperc, aquosis Iocis, significalque aquas bqiiismatis. Ebur
quoniam erat .humanorgeneri liherationis beneficia est os elephantis, qui temperanter suas feminas.
prasstiturus. C H Procede ut sponsus de ntero vir- coinmiscetur,. el secunda conjuge non ulilur. Hoc
ginali. Regna, id est, in eredulitate hominuni: po- pudicis feminis aptum est : quas in domibus ebur--
lenliam luce majestaiis osiende. neis niansissc iioscuntur, dum per castilalem :_
6 Propler verilatemel mansueludincmet jusliliam: jjrrecepta Dei secutre sunl. Filice regum dicuntur :.
Et deducel le mhabililer dexlera tua, qui semelipsos reganl el atiimas suas. II Yel filire.
C Propter verilatem, illud significal, quia verilas regum, icl esl aposlolorum prrcdicatior.e converscc.
de terra oiia esi (Psal. LXXXIV). Mansueludo inon- auinias. A Vci filias: Ecclesice sunt ab aposiolorum.
slrala esl,- quando in crtice pro persequentibtis prcedicalione funchuce
oravil (Matth. x). Juslitia vero, quia prceceplasalti- r, 11 Aslilil regina a dextris luisin veslilu deauraio :_
taria pius doclor infudii. Deducei, per cursuin vilcc -f- Circumtlcttavarielale \
hujus tolius inoffensaconversaiione custodil. Mira- 51Regina dicitur Ecclesia, et regina cst qure sua
bililer, quia die leriia resurrexii. Dexlera : poten- vitia rcgil ve! pcccata. C Qiicea dextris sletissedi-
iiam verbi significat. cilur, quia dexicra pars est honorahilis. Aurimi ad.
7 Sagillw tucs acuiw : chariiaiem debcmus apiare. Ornalur vero Ecclesia.
Populi sub te cadcnl in corde inimicorttm regis. eliaui varielate, quia auro aposlolorum, nrgento
C Sagiltas acuire, sunt verba Domini salvaioris; propbelnrum, gemmis virginum, cocco niarij.ruin,.
salulariter corda bomiiiuni infigeniia, qure ideoi purpurn posniteiiiium.
vulneiant ut sanenl. Acuiasperiinel ad iransforma- 12 Audi filia el vide, et iiicliiia aurem iuam :
tionis celeriiatem. Populi sub te caricnt, non pedi- Et obiivhcerepoputum iuutn et domutn putris tui.
bus quibus corpora susiiiientur, seti corclc cadent inl C Dicit audi, scilicet prophclas qui incarnalioncin.
humiliiatem : qui prius iii elaiione evccli cranl. lni-- Domini cecinerunt. Fiiia propbclarum cst Ecclesia-
r.iicos Clirisli ciie.il,qui n superna 1 ge riissciiliunlt dicla, quia eorum prredicalionibus naia esl. II Et
conlraria vciluiituic. Yitlc.oculo cordis. C inclina auvcm, id cst, hono-
189 EXPOSiTIO PSALMORUM. 1..0
rabiliicr "verba prophelas percipe. Obliviscere, id A . Iqionsn profeceril, u! pro nnliquis patribus, id esi,
esl, desere conveuiicwfcipaganorum. Domum : Ba- idolorum culioribus : nnti sint ilii filii npostoli :
bjioniam dicil, id est niundum. Patretn diaboI«Hi, quos principes prasdicalionis in lolo terrariim orhe
qui revera illam domiim confusionis possidebnl. trnnsmisit. Sed qunntum sunt ista disparia, tantuni
15 Ei concupiscel rex decoremtuiiin : laudaiur Ecclesia. Illi enim erant seduciores erro-
Qiioniam ipse -f- cst \ Dominus Deus luus X ct ris, isli mngistriveritaiis. Illi semiiinbanl exitia,
*
o.dorcibuniev.m .
C Rex ilaque isie, Salvalor esl, qui concupivil 19 Memorero tioministui:
Ecclesiam : in sorte diaboli constitulam. Ipse esi In omni generalione cl gcneraiione.
Dominus Deus luus, non iile quem paircm dicebas ; H Ideo memores erunt nomiiris lui, quia semper
qui tefecerat tenebrosnm, sed qui pristiriam subino- tcprasdlcnhunl aposloli, sive redificabunt in genera-
vens feditnlcm : pulchritudinem tibi coniulil ruvp- tionibus sanclorum. Sivc populus Ghristiauus apo-
linlem, quem omnes populi adornbunt Cbiisiiani. stoiorum prcedicatione conversus memor erit nonii-
11 -f- Et \ filiw Tyri in mitneribus : nis Chrisii. Habet enim Romana translatio (qiiani
'
Vulltim lutim dcprccabunlur -i- omnes divites Hieroninius bic et Cnssiodorus sequitur) memores.
plcbis. B 20 Propterea popnii confilebunlur libi in ailentuin :
G Tyrus inlerpreiaiur anguslia. H El significat Et in sceculum-f- sa'cttli \ .'
animas in angusiia positas, ille enini iiiuneribus H Oh eorum prasdicaiioneni :.confilebunlur Cliri-
cordis adoral. Tunc vero in vuli.um Ecclesias, i'd slo sempcr populi delicin. Yel confiiebuulnr. A C
csi, in Christiani populi faciem iniendiinus, quando id est in confessionesijmboli,id esl quando stjmbolnm
ninjeslatem Clnistr in angustiis posili : piis fleiihus in Ecclesias facie publice confilenlur. A Vel lau-
exoramus.. Onines diviies, non enim sola Tyrus, dando'confitebuntur in sceculuni sccculi,liie et posl
sed eliani tolius mundi adunnla diversiins, ut sic lianc vilam in asleiiium. In sceculnmsreculifulurn si-
vullus Eeclesiresit vel fides vel divinitnlis mnjestas. gnificat qiiando : omiiis adversilas conquiescii, el
15 Omnis gioria -f- ejtts \ filiw regie ab inlus : regnat sola jusiiiia, coiilrarietnie diaboli deleta,
In fimbriis aureis circumamicla varielatibus. tunc enim confilehuntur : gloriam Dei cnarrando
16 Adducenter regi virgines posl eatn : plene.
Proxhnw ejus afferenlnr libi. ORATIO EX PSAL.XI.IV.
G Gloiia est siquidem Ecclesias, quando filice Christe Domine, verbum ratris (per qucm cuncla
principum sivcjiisiorum convertuiHur ad Dominum, crcala sunt et crcanlur), custodi quassiimusEccic-
et secrela se cupiuni cordis devoiione offerre. Ab 'C siam lunm varielai.e gentium congregnlnm, ut dum
inlus enini est : in secreto sensuum se Christo le cx ipsa credulilalis justilia cordc ptiro diligimus:
offerre. Fimbrias sunt finifmia vestiuni, per quas principatuin ccterni sreculi cuin patrihus mereamur.
significatur exirema vila hominum : qucc aurece Qui cum Patre, elc.
diclcc sunt, quia in fine loia perfeclio est, ubi cha- PSALMUS XLV.
ritas plcnissima velul aurea reperitur. Circiimami- AUGUME.NTUM l'SAL.XLV.
cta varielate, propter varias virtutes fidelium dicit, C Yox fldeliinn, in peiiurbaiioue sasculi Deo prc-
quas snperiiis exjiosuimus. leclore nibil liineiitiuni.
CAdduccntur regi, vircjincs, dcinde viduw. Et vide TT. In finem filiis Core pro arcanis Psalmtis.
in ipsis noniinibus non niinimam esse clislaniiam. C In finem : notuni csi (jucniadmodum ad Chri-
Yirginescnim ciixit adduci, quia intcgrilaie corporis sttim possil referri. Filii Core : Filii Clirisiiani, cx
rohiisias sunl. Yiduas vero riixit afferri, qure ple- quorum pcrsona psahnus islc canitur. Pro arcanis :
runique fractas riiversis sollicitudiuibus : corporis advcnlum significal Salvatoris, quem mirabili sc-
inibecillitale fuiignntur. Afferentur igiiur proximas crelo pro liomiuum snlule disposuit.
Cliristo, boc cst viduns cnslas, qure grnJu inferiori ' 1 Dcits nosler rcfuciiumcl vitius:
jungunlur. Xam cum virginiins Iinheat ccntesimum Adjutor in tribuialionibiis quw tnvenerunt nos
frucliim, istn sexngesima ubertate glorinlur. nitnis.
17 Affcrcnlur in iwlilia tt exsultalione: G Quam jjulclira diffinitio, quasi interrogareutur
Addttcenlur in lempliim regis. Chrisiinni : filii Core. Quid esl Deus nosler ? r°ipon-
CMerilo crgo diclum esi addticcnlur in lastilia, cleanl : rcfiigium cl virtus elacijutor. Refugium firic-
quia ille fiagilis scxus vicit gruvissiinns corpofnm liiim, quando eos de animas periculoliberat. Yir-
jKissiones : qu;e angelorum suiil iiiinisleiiis addu- tus, quanilo eoruni ineiues siabiliier ab iniquo cr-
circ. lion snlum in conspectum sed clinm in lemplum, rorecusiodit. Adjulor iu tribulniionibus, cum divi-
iri esl, m penclrnlia regis, id cst, in Jerusalcm fu- na miscricordia nos in lilbulalionibiis suscipil cl
luram, ubi venisse : beatumgauriium est et gloriosa disfendit.
sersuriias. 2 Proplerea non limebimus dnm turbcibiitirtcrra :
18 Pro palribits tuis nali sunl libi filii : El transfcrentur monlesin c.ormaris.
Conslilueseos principcs sitper omnetiilerram. C Propierca non limcbimus, qnla in* Cbrisluni
C Pro palribus (uis. JNiinccxpoiiit quanium Iiccc crc liiniis. H C Dum lurbnbilur lerra, id esl, gcne.
191 S. BRUXOIvJSI.L'RBiPOLEXSISEPiSCOPI 102
ratio Judasoruin, qui lerrcna.sapiunt, ci dum Irans- __ proximenlur : quas uon polcrani videre longlnqtium.
ferentur monles, id cst, apostoli relictis incredulis II Opera Doniini, iri esl, virtutes Dci. C Prodigiuin
Jud;cis. In cor liiaris, hoc esl ad prcedicandumgcn- diciiim est, eo quod porro dicnl. Quod fncium est in
lihus iransierint. C Et inspicienduin, quod aritlre Kativiuile Donrini, quando virgo peperil, el slella
terras perlidia Judrcorum, aquis vero falsis creduli- magis a])paruil. Auferens bclla, id esi, quia in Nativi-
iatcm gciitiuni coniparavit : ut illa corda in iiialum late Doniini: regnante Auguslo : lotus orbis legitur
durata, hccc vero evnngelico sale condita coguosce- esse pncaliis. II Oninia hella in advenlu Domiui
res quievisse : niullorum narrat historia. Yel pugnas
5 Sonueriinl el lurbatm sunl aqitw cortim : vitioiiim accipe.
Conturbaii sunl tnoniesin forliiudine eius. 9 Arciim conlerelel confringel arma .'.
Diapsalma. Et scv.lacomburcligni.
C De advcniu Domini sonasse dicil aposiolospras- II Arcum conteret, id esl, occultas insidias spiri-
dicationes suas, quo lempore turbalas asscrii, aquas, luum malorum. Confringcl armn, id esi, jirassentes
id est, innumeras genles, quas de tali fuerunt an- pugiias. Et sciituin comburel igui, id est, consninct
nuniiaiione ct miraculorum admirntione perlcrritas. igne spirilali, phantasias dialiolicas excusalionis,
Conlurbaii sunt montes, id esl sasculi poteslalcs, j3 defensionis peccaioium, vcl proteciionis. C Yel dc
quando conlra religioncm Dei, Icges sacrilegas pa- armisgentium, qiiibusfidcmimpiigiiabanl et se defen-
gani iiifercbaiil. In forliiudiue ejus, scilicel soni dehanl : accipe, hcccenim omnia confringentur dtim
aposlolorum : apostolorum enim grandisona prasdi- veriiale vincuiilur.
caiione lolus inundus intremuit. et ad Doniini se 10 Vacaleel videle quoniam cgo sttm Deus:
cruclcliialem limpidato postea corde revocavil. Exallabor in cjeniibttsel exaltabor in terra..
4 Fluminis impetus Iwtifical civilalem Dei : C Iltinc versiciilum loquuntur lilii Core ex persona
Sanctificavil labernaculum suutn Allissimus. Doinini. Merito illis dicitur, vacnle : qui mundanis
C Iste enim fluvius Christus esl, el benedixit flu- illusionibiisnrninbaiitur, et diabolo serviebant. Quo-
ininis impetus, quia nihil palustre, niliil morosum niain ego sum Deus, non ille qui vos piius armabnt
ciirsus ejus susiinei, ctiin sepolenlia divinitalis ejus ad malum, seri qui exaltabor in geiitibus el in terrn..
infuderii. Tabernaculuin Altissimi esl Ecclesia, sive id esl, in genle Judrea, auoniam terrcc supra :
liumani corporis gloriosa susceplio. Judceos comparavit.
5 Deus in medio ejus non commovebilur: 11 Donftntis viiiulum nobiscnm:
eam Deus mane noster Deus Jacob. *
Adjuvabil diluculo. Susceplor X Diapsaima
G Deus in medio csjus, id est Eccicsias, non com- ' - C Talem siquidcm professionem ideo secunrio re-
movebilur. Coinmoveri enim non poiesl Ecclcsia : peiuni filii Core, ul per enm nobis declnrareiit lihe-
quce in solidissima pelra, lioc est in Chrislo : nosci- rationem prccstitam fuisse. Deus Jacob ideo frequen-
iur esse fundata. Adj,<ivabildixit, scilicet in sreculi ter apponitur, ut vicloria Chrisiiani populi declare-
adversilaie laborantem. II Diluculo, icl est, iuspe- lur, qui licel sil tempore posterior : primum lainen
ctione sancta quam merebitur cor miiiiriuiii. Ycl populum fideli devolione traiiscendil.
mane, id esl, boni operis principio, et hoc diluculo, OEATIO EXPSAL.XLV.
idesl, illuniinalione Spiritus sancti Perspicuum in imminenti tribulaiione reftigium
6' Conturbalw swil gcntes el inclinaia sttnt rcgna : rnisericors Dcus, sanclifica inipetu aslerni fluniinis
Dedit voccm-suani,tnola esl lerra hahitaculum cordis nostri : ul leDeo viiiulum no-
II Conlurbatcse sunt gentes, scilicet viiioruni ac biscum operanie, lerrena praslia confuieiiius. Pcr.
criminum. C Inclinala sunt regna, id esl, huniiliala Doiniinim noslrum, etc.
suiit ad aclorandum. Dedit voceni : per se prasdi- PSALMUS XLVi.
cnndo et-per npostolos, ad quam nccesse fuit treme- AllGUME.NTU.U TSALXLYI.
fieri.'jiyccnlores : qui terrcni nuiicupnnlur. Yel gen- C Yox Ecclesire Deum laudautis, Asccnsioncnique
tt'S iuolnlrcc : coulurbatce sunt : in subito sono ejus prasriicanfis.
prredicationis incognilas religionis. TT. In fincm pro filih Core psatmus.
7 Domintis virtulttm nobiscum : C Loqtiunlur et in hoc psalmo iilii Core, quos_
Susceplor nostcr, Deus Jacob. Diapsalma. vexillo crncis mater signrtt Ecclesia. Commoiientiir
C Dominus virlulum, ulique cui viiiutes cceLsles itaquc piimo geules, ut Domino inudcs deheanl per-
scrviunl. Nohiscum, quoniam assumpia carne liabi- sonarc, secuncio Doniini Ascensio el rcgnum ejus
tavit in terris. Susceplor : quando carnem pro infi- suh breviiaie describitur.
delium salule suscepit. Dicit vero nosler, non enim 1 Omnes genies platitlitc manibus :.
Deus solius Jacoh, sed oninium qui sirnili fide devoti Jubilaie Deo in voceexsullalionis.
Silllt. C Plnudunl vero maniuus : qui elemosynns fa-
8 Venilc et videte opera Domini quw posmt vrodi- ciuiil, Kgrolis serviunl. Juhilnre vero gnuricre est,
gia sttper terram : qui sermo dictus est ajuvando, id est, dcleciaudo :
Aiiferens bella usquc acl fiiiem lerra;. quando magnitudineni gaudii non arliculaiis sermo-
C Yeuite cuni dicit. horiaiur eos, ut fide Domino nibus, sed confusa vcce profcrimus, Yox- exsalta-
IOT EXPOSiTIii PSALMOP.T.M. t,„'
tionlj psa.inodiam significal. auas Deo pro nominis A 9 Principes populorum congregali sunl xiim Dep:
sui niajestale persolviitir Abraham. . _ .
2 Quoniam Dominus excelsus .emotlis ^ Quonittm dii forles terrm vehetnenter elevali,
Rex fnagnus super otnnem terram. sunt
II Dominus excelsus dictus, quia ccelos ex polen- II Principes populorum , id est aposloli, congre-'
tia sua ascendit. C Rex niagnus, quia rex regum gati sunl ad judicandum, cum Deo Ahrahani, id esi, 1
' ei Dominus dominantium cum Chrisio qui est Deus Abrahre. Quoniam dii. C
(Apoc. xix). Terribilis,
—quia JHclicaturus-esluiJundumT-el-neUaniumputare-- —Hoc esHtidrciT^uii^ueniniibrtesrquianuiiTuermii1:-
inr esse Judreorum : rex dicit oinniuni terrarum. -per superbiam facti sunl extrcmi, qui poluerimlper
5 Subjecit populos nobis: buniiliialem esse prascipui. H Yel dii • sancti sunt
Et genles sub pcdibus hoslris. qui hic per fidem et prasdicationem veliemenlcr ele-
C Pedes hic significat sanctissimos -prsedieatores, vati: in judicio amplius et gloriosius elevabiinlur,
qmbuspopulimeriloefgeniesessesubjeclidiceljaniur. id esl apostoli sie congregati in judicio, veheinenter
4 . Eiegil nobis Itwreditalem suam: sanl elevati judicantes.
Speciem Jacob quam dilexil. Diapsa.tna ORATIO EXPSAL.XLVl
C"Elegir nobis, subaudiendum est dare, ut qui IB Hex omnium sasculoruin Deus (cujus regnum super
-veneral ad salvandum Israelilicum populuni : hoc omnespopulosdilalalur), subjice, quassumus, genies
nmgis gentibus pia largilale concederet. Speciem vitiorum sub pedibus nostris : iit dum lihi sapienter
Jacob : Jacob lenlicuice et parvo commercio Carna- Deo nostro psallimus : tuo eas auxilio superemus.
lium, spiritualem honorem asseculus est, hase ipsa Per Dominum noslrum Jesum Chrislum, elc.
est enim species Jacob qtiam Dominus dilexit, adeo PSALMUS XLYII.
ul et eadem facere veiil fideles suos : quceille my- AF.C-CMENTUM PSAL.XLVII.
stica significatione sequenda prasmonuii, id est Deo C Yox prophetce laudanlis Deuiu, uuas Ecclesiam
offerendo lerrena, et acquircndo ccelestia, sic eijim suam dilalavcrit
vere Chrisiiani dicimur. H Yel de pulchiiludine TT. Psalnius canlici filiis Core •i-Secunda Sabbali \
Jacob dilecii, iri esl de slirpe sua, aposiolos elegit. C Videamus nunc quid significat secunda sabbali.
5 Ascendil Detis ir jubito : Sabbalum synagogam, id est, colleciionem debemus
Ei Dominus in voce lubw. accipcre Judceorum , quce Sabhaliim observare vi-
C Ideo Ascensio Domini in jubilaUone esse dici- debatur. Secunda ver.o, ejus Ecclesia caiholica est.
iur, quia slupentes apostoli taie miraculum-rineffa- ^ Ideo verha psalmi bnjus sacerdoiibus Iribuuntur : ad
bili cordis lcetilia replebantur. Voce qiioque lubce, J Christianum populum edocendum, qnos et filios
yerba significat angeloium dicenlium : Yiri Galilcei crucis haberi posse non duhitim est, et secundos
'
(Acl. _). Yerba vero isla magno slrepilu percussi esse lempore posl synagogam mariifeslum est.
aeris fragore loriuernnl. 1 Magnus Domintis el luudabilis nitnis :
6 Psaltile Deo -f^nostro \ psallile : In civilate Dei noslri in monle sanclq ejris.
Psallile regi noslro psallile. G Magniis dicitur Doniinus, quia potenler omnia
G Psallere, est bonis aclibus laudes Deo canere._ facit.Laiidabilis, quia pulchra et mira facit. Additui
Reginoslro, id esl Deo noslro Jesu Chrislo, jioh nimis,quod non hahel terminum, sed suaassiduitate
alieno cuicjuam , sed Deo noslro : qnem soliim de- semper augelur. In civilate : hoc esl in Ecclesia.
Cet isla laudailo. Mons aulem sanctus esl Christus.
7 Quoniam rex omnis lerrm Deus : 2 Fundaiur exsultatione universw lerrw :
Psallile sapienier. - Motis Sion lalera
aquilonis, civilas regis magni.
G Quoniam rex omms terrce, hoc propler illos II Fundata est terra exsultatione, ah ascensione
dicitur, qui sibi per singula loca diversa numlna fa- Christi, quccpriusnialediclo el pcccalis subjacebal.
ciebant, ut Veiieremin Pajiho, Marlem in Thracia, MonsSion, C natio Judteoium. Lalera aquilonis,
Jovem in Creta, ct alios per Ioca divcrsa. Psallite populi genlium, facta est civitas regis, hoc est Ec-
sapienter, hoc esl quod inlelligat quce-psallit. Nemo clesia calholica, quam de universo mundo constat
eniin sapienter quidquam facit quod non intelligit. esse collectam
II Vel ut quae canitis per lilleram : inlelligatis spi- 5 Deus in dotnibus e]tis cognoscetur
ritualiter dicta. Cum suscipiel eatn
8 Regnavit Deus super genles : C Cognoscelur Dominus in domibns, lcl esl in
Deus sedel super sedem sanclam suam, memhris suis sanctissimis, virtus sua et poleniia
II Rcgnavit Dominus supergenies, quas in hoc- declarabitur, quarido in Ecclesia beatos viros: ipsd
rcditnle accepil a Palre. C Sedel super sedem san- largienie r.illi oficsrremonstrabiiur.
ciam suam, Dominum Salvaiorem significat,. qui 4 Quoniam ecce reges ~congregalijiuni :
sedet ad dexlrain Pairis, regnans in stecula sseculo- Convenerunl in unum
runi. II Vel in aiigelis sedet, qui proptcr innocen- C Reges terras hoc loco signiiicanlur principes
tiam siiam sedes Dei diCuntur, inde dixit ccslunf JudrEorum : quos Herodes congregans in unum, quse-
niihi sedes est. rens.iihi Gbrislus nascerelur ei illi congregati
,sq3 S. BRUNOXIS IIERBIPOLENSIS EPISCOPI 195
•clixerunl, in Bcihlchcm (MaUh. n). Et conveiicruiit A _ 11 Chcumdalc Sion et compleclimiuicam.
in umini i quiaOKJiicsunnni protulere senleiiliain. Narrale in tttrribus ejus.
5 Ipsi videnlessic admiraii stiul, conturbali sunl, II Circuindaie Sion, id esl clefenditc Lcclesiam
commoli sunt : i:i credulilate vcstra. Compieciimiiiicnm : in cha-
Tremor apprehendil cos. rilnle. Narrale, hoc est prasciicnic, in lurribus, id
0 Ibi dolorcs itl patiuricnlh : cst, in princijiibus Ecclesirc. Quia sicut lurris forlis
In spiritu veltenienliconteres naves Tharsis. csl. et undiqiie spcculalur, sic et sancii et forlcs el
H Ipsi Jutlasi., scilicet videnies gloriam redcmpio- prre.licaiores ileljenl csse in generc humauo.
T'IS, admirnli de laula gloria. .Conluibali : quia se 12 Ponile corclctvcslra in virtuie ejv.s: ei dislri-
.noverant peccaiores cGininoti : dc infidelilaie ad fi- bifiteciomttscjus:
dem. Tremor apprehendit eos (ha. xxvi) : a con- Ul enctrrctisin progcnic aliera.
.scieiiiia delictorum, undc dicluui est. A timore luo II Pcniite, boc est inlelligile corria veslra : in vir-
•oncepinuis. el peperimus spirilum salutis. tuie, lioc est in ciiaritate Chrisii. C Qua viiiuie
H Ibi dolores, cum corpora affligere per abslinen- iiiliil poiest esse prrcsiautius. 11 0 vos doclores ec-
liain casperinl. ln spiritu vehcmenti, hoc esl fortis- clesiaslici, dislribuile donsus, id esl, gratlus ecclesia-
siiiio, scilicel sancto Spiritu, conleres nnvcs, humi- p^ ] slici ortlinis, ui enarreiis, non solum bis qui crc-
.iiabis superbirun geiilium, quia Tharsis a naviga- diint: sed etiam his qui credituri sunl. C Pcr ai-
•tione iiegoliorum superha facta est : significans eos leram enini jirogeniem signal populum Chrisiianum,
/jui liujiis sasctilinegoliis circuniferuntur. C Isli igi- qui ab Hebraso: c|uem prinium Doininiis clegit;
lur nunc conlrili, credcnles tlicunt. Sicnt nudivi- secunrius esse riignoscitur. H Idco vos doclorcs Ec-
mus. A Dolores pcciiiteitlis sunt, ul dolorcs parlu- ciesiarum dislrihuile ejus ordiuniionum grarius:
jleniis. canonice cl sancte , non jirasmiis corrupti , non
•7 Sicut aiidivimtts,sic vidimtis in civitcileDotnini personarum acceplione per adiilationein lapsi,
virtulitiii, itt civilate Dei noslri : ul eiinrretis. El quid eiiarrabinius ? quonium
Deus fundavit eaniin aicrnum. Diapsalmc. hlc, ete.
H Sicut atidivimus per propiietas, ita videnius in 15 Quonicimhic esl Deus Deus nosler in wlcrnttni
iHvangclio, quod csl eivitas virlutum. In civitaie cl in swcuium -_-swctili \ ;
Dei, id est, in Ecclesia catholica. C Dcus fundavit Ipse regel nos in swcula.
eain. quia sola illa yeraciler civilasDei nuncupatur. II Exponii i.ste versiculus, quitl ccclesinstici sn-
8 Suscepimus Deus misericordiam luiitn : ccrrioies narrare debent : Quoniam liie esl Deus
In medio tcmpli lui. (Q Deus nosicr. C Iu asiernum, conlra illos diclum,
C Illi enim iniscricordiam Dei suscipiunt, CJUI non qui sibi leinporales liomines deos esse soinnia-
soluin per fidein sunt vocaii, sed eliam per occul- "bnnl. Regal uiirjue ille nos, quia ipse est rex Jiostcr.
lani prccdcslinaiionemad asiernam heatitudincia sunt H Regnt lubricns el loiiuosos gressus noslros.
eleeti. II In niedio lempli : in Ecclesia. C Miseri- 0IUTI0EXTSAL.XLYII.
cordia (quas Chrislus csl) non ah omnibus susci- Laudubilis alque lerribilis Deus, qui in coslesli
Jerusalem princeps magnificiis invcifris : dilata
pitur, sed ab liis calbolicis qni ejus prascepla sunl
lnentem nosiram spiritali inielligeiuia, ul miseri-
seeuli.
9 Secunchimnomen tnutn, Detts, sic el latis lua in cordia lua in nostri pectoris teniplo suseepta, digni
narrrttione tui nominis habeamur. Per Dominum
fines lerrce:
nosiruiu Jesum Chrisium, etc.
Jusiiiia plena esl dexlera lua.
' C Nomen enim Dei in lolo orbe PSALMUS XLVHI.
lerrarnm : sine
dtibio cretlilur adorandum. Plena esl ergo dextera ARGUMENTUM PSAL.XLVIil.
. C Yox Chrisii de meriiis jiislorum, peenis im-
jtistilia ejus, locum signilical, ubi justi stint colio- et ne divites in boc sceculolimcantur.
cuncii, nd dexleram enini veniunt in iudieio, quia in r0, piorum, TT.
illam paiieniciexleram rceipiuiitur, qui ejusinunere 1u fiiicinfiiiis Core psalmus.
C Tituli liujus verha coiiiiabunlur ad Dominum
jusli esse ineruerunt. A Vel. Secundum iiomen
luum, etc, id esl quoiuodo noniinatus cs per tini- Snlvatoreni. Ipse ec.iin ei in fiiieiii siguificai, el per
versas terras, sic et laudaris per omnes lerras. llli filios crucis inlelligilur, el per psrrimistam sine du-
auteni Inudnnt qui bene vivunt: nec polest esse hio rieminihlur. Ei per totum psaluium verba sunt
laus nisi in sanciis cjus. Oiiiiiipolciilis filii.
1 Auciitehmc, omnes genles:
10 Lwleiur mons Sion_-:(cl \ cxsullent fiiiwJvdw : Auribus pcrcipilc, omnes qui Itabilalis orbcm.
Propter jttdicia liiu -i- Domine \ C Admoneiur universalis Ecclesia, ut veuiant ad
C Per moniem Sion, Ecclesiam significal catlio- audieiidtini Christum,
quia non vult Chrlslus lan-
licam. II Exsultent filire Judas, id esi, aniuuc con- tnin
paucis prodessc, sed omnihus cum puro corde
fessorum, quh. Judas confessio inierprelalur. C Qure quasreniibus. Auribus percipiie, icl esl, ui in siuiiius
propier judicia Domini cxsullenl, quibus se ad bea- suce memorice rcpona.nl. Habitaions ori is : Chri-
tiludinem asiernam sciaiu esse venturas. siianos ei justos accipimus, qui sic noverunt habi-.
' "
1-97 EXPOSITIO PSALMORCM. .198
tare in orlie, ut in ejus sceleraiis non iuiplicenlur A 7 Frater non redemit, redimeiliomo?
" erroribus. Non dabit Deo placaiionem suam :
2 ; Quique terrigenmel fiiiihominum : - H Frater non redemit, id esf, Adam, quia mor-
ln unum dives et panper. tuus ipse non surrexit, vel fraler non redemit, id
C Quique lerrigencc, per boc inlelligendum est, est Moyses. Redimei homo, id esl Christus redimet,
cjiiod oiiihcs.habiiaiores terrae, ad audienduiu verha quos Moyses non redcmit. Ille non dabit Deo j.daca-
Dci voceulur. C Terrigcnas peccatores sunt, cjui lionem, qui non agit poeniieiiliam : per quam pla-
viiia terrena sectnnlur. Filii hominuin : juslos catur ChiislusrC^Yersubiadhfiraiione legcnduin est
. dicit, quoniam etipse ChrislusFilius hominisdictus.. sic: JXonrediinei.vel frater, Tedemh, scilicet Chri-
11 Per divilem el pauperem liher et servus acci- sius, redimel, sciliceinehoino? scilicel A_.dara: quasi
' diceret, si Chrisius non redemit vel rediniet, nemo
jiiunlur.
5 Os meum loquelur sapienliam : redimet, imde negative legendum. ISoii dabit Dco,
Ei medilalio cordis mei pfudenftam. eic, ullus liomo.
C Os Chrisli loquiiur sapienliam, id est, ad di- 8 El prelium redemplionis anitnw sum .
vina mysieria declaranda, quas occulla suiit ab hujus . -El laborabit m mlernum et vivel X adhuc: in
sreculi sapieiitihus. Prudentia peiiinei ad mores B . finem.
probnbiles irisliiuendos, sic omnis divinus sermo -9 JSon videbil.inlcnium cum viderit sapknles mo-
his duahus virluiibus plenissime indicalur. II Sem- rienles ;'
per in corde iiiedi.abor, ut homines relinquentes Sinitil insipiens el slultus peribunt.
stultam vanitateni 7 Christi prudentiam -seque- II Et preUum redempiionis : subaudiiur non da-
rentur. . ___- bit, quia noii fecit elemosynam per quam peocaia
.4 Inclinabo inparabolam auremmeam ,• delenlur. Labprabit in a_.ler.num,in tornientis per
' peiuis posilus, et vivet in fintsin, quia no.u inlerfici-
Aperiam in psalierio proposilionein meam.
C Aureni inclinaturuin se promisil Chrislus, ut lur, sed semper-reparatur adpasnam.
H JNOIIvidehit interitum, hoc est, non inlelligit
cognosceret si prredicalionem ejiis pojiulus devolus
iinplerel. ln parabolam : simililudo eniin rei veri sibi imniinere lormenta. Cum viderit liominem iu
Imilalio esl, el est sensus ul quod nobis ad exem- Deo sapientem, ab hoc mundo migrare, dicil, quid
pluni.dalum est, devola asmulatione promple Do- huic iejnnia, quid castitas, quid elemnsynce pro-
niino prasslante faciamus. Aperire se dixit in psal- fuerunt, nonne el ipse morluus esl ? Talc (juiddain
.'lerio propositionem, id csl deelaralurum prascepta ,^ Redemptori nostro Judasi insulianies dicebanl: Nun-
aiviriitafis in sanctilate proprii coiporis, ul pro- quid tu major^s palre iiostru Abraham (Jonn. vm) ?
barelur docere verbo ei exemplo. Psallerium enim C Jhsipiens esl qui prcedicalionibus prophelaiu.n
(sicut saspe diximus) corporis Domini decora simili- acquiescere non vult. Stultus yero dictus : qui nec
tudo cst. ipsuin Dominum yeiiieniem vult recipere. Hi ergo
6 Cur litnebo. In die.mala simul peribunt, quoniam in fulurojudiciddamnandi
smil.
lniquilas calcanei mei circumdcibitme.
CI Cur limebo_ Sub interrogalione. et respon- 10 Ei rclinquent alienis divilias suas :
sione propria versus iste esi pronuiUiandus, id est y^Et \ sepulcra eorttm domusillorum in miernum.
quare formi.dolosa cogilalionc confundaf , in die II Qui indivitiis et non in Doniino sperani, per-
uiala ? in die scilicet passionis, quas mala Judasis, duiit utrumque, et divilias et Dei adjulorium. Divi-
•bona fidelibus fuit. Ille enim dehei timere finem lias ideo jicrdunl, quia ibi posuerunl ubi fures effo-
yilas, quipeccalorum rccordatione mordelur. Chri- diunt : Dei adjulorium, quia illum spreverunt. Et s-
sttis auiem morteni limere non poterat, quem non divitias quas magnoperc diligebant, non suis, sed
circumdabat iniquitas calcanei, quemadmodum solet (quod gravius urel) exlraneis derelinquent propter
conlingcre peccaiori in fine viias, ul tunc iniquilas ]_)quas omnia peccata commiserant, Et fahricani sihi
scclerato fine' viiani- claudal. A Yel quilibet homo sepulcrademarmore: firma, magna eijpulchra quasi
sua peccaia agnoscens dicit, cur timebo in die domus in rctcrnum mansuras. Ecce eiiam moric::-
mala ? id esl, judicii. Et respondel, ideo, quia ini- liuui pompa. '
quiias calcauei mei circumdabit ine. H Id esl pec- 11 Tubernacula eorum in progenie et.progenie :
catum aclualc vel originale. Vocaveruni nominasua in lerris suis. ,
G Qui confidunl itt virtute sua : II Hrucerit illis perpetua habilatio, quia r.onre-^
El in multiludine divitiarum sttarum gioriantur. 'surgunt ul Iiaheant vilam reternnm, sed ul dnmnen-
H Qui confidunl in virtule sua, illi labunlur iii tur in pasnam. Yocaverunl,.saspei.eiiimpagani supra'
cnleaneo. C El in niullitudine diviiiaruni suarum : clefunctorum cpulanliir sepiilcra, et in noniine mor-
necesse est enim ut tales linieant finem, qui dese- tuorum bibenles, inania qiiasdam cum inodulaiione
rere mundana nohint, et peccaloruni suorum pco- camint. C Atque invocani nomina mortuorum, et
nas formidanl. Yiiiulem yero dixil corporis vires, credunt lioc illis prodesse. H Sed nihil prodest in
aniini robur, iinguasdiserliludinem. infenio damnaiis, el ila per terras, sepulci-a acci-
10« c nruvnMc; t"_:niunni I.YCCIC TroiCLrnni o.v_
jiicinlur. Et iiivocaverunl habel alin lillcra, quodbic A. opprcsso pnnpere dives effieitur, noli tiinere, ciio
exponilur. prasieril, ct niliil sccum de liis quce rnpuerat lol-
12 El hctno cuiit!_inonore csset non inleilcxil: lil, Domino diceiiie : Stulte, hnc nocic niiiinnm
Comparattis cst jumenlis -_- insipienlibiis\ , ct tuani repetuiit (Luc. xn., qure auieni parnsti eujii3
simiiis fcicluscsl illis. eriim.
H-Homo ciiin in bonore essci. iion intcliexil, esse 18 Quontatn cum inlerieril non sittncl omnia :
se ad imnginein Dei formntuni. C Compnratus est Neque dcscendcl cum co gioria ejtis.
jiimenlis, digna simililtido dalur vecordibus, ui qui C Ecce rericliiur raiio qunre limeri non clehcni
se iniagiiiem Dei gesini'e 11011inielliguni, congriie nitindi gloriosus. Cur cnim iimcmus divitem, qui
jumentis insipientibiis comptireiiiur. Knm loile ho- iiioriiur pnupcr, nec nliuri secuin vnici portnre, nisi
mini Dei scientinm, cl omiiino pecus insipiens esi, untle possii arclere? Ei bene ciicilur descendere in
jirccsumpiio vana el eariuca superbia. profuiidissimani fovenm, sed sine gloiia sasculi, sir.c
15 Hwcvia illorum scandalum ipsis . lurlia snlelliinm. Et donius illa qunm niirabaris,
El poslcn in ore suo cempla-cebunt,Dinpsitlina. renianet lotn, scd onera qtiasnon videbas : iraiismii-
C ihuc vin, iil esi vim, in qua in hoc sasculoam- lii iiigeniia secum in gehcnnani.
liiilnmus. Seri hrec vin qtiid mnlis fnciai : non incc- H ' 18 Quia animn cjus in viin ipsius benedicciur:
tur. Scniidnliiiu uiique nctoribus suis, id esi siiniu- Coufiiebiliirtibi ciimbcnefecerisei.
luni aique dolorem. Non enim ad securitaiem sunm C Isia benedictio non atl sanctificalioneni perti-
quidquampeccntor fncil, cui de sunprovenitriclione, nei, sed ad favorem. Bcncdiciiur enitn dictum esl:
torqueri. Consutiticioesl pcccnntiuns, ut poslqunm propicr linguam snlcllilum, inier epulas suos domi-
impleverini votutii in peccaio, inox divinitnti grntias nos coUiiudantes. Cum ei benefeceris, confitebitur,
ngiini, in ore non in cortlc, uiide dicil : jiostca in id est, tiinc agit gratias Deo, qnanclo aliquid lucri
ore suo complaccbnnl, Deo graiins ngenies quod jsro- conqtiiiit
spere peccavirint. 20 Jntroibtt nsqttein progeniespalrutn suotutn :.
11 Sicnt ovcsin inferno posili siinl : Vsqucin wlernum non viclebillumcn.
Mors depascel cos. C Qui in islo sasculo palres pessimos imilaniur,
C Sicut oves lnnas sure amissione jugilcr perse- eorum socieiale danmandi siint. Usque in aslernuui
Yeruiii, sic semper in illis sine imminiitione subslan- noi) videbil lunien, iclcsl, himen sapiemicehic el in
tias, invenit pasna quod cruciet. II Merilo n morie cciernuni. Ltimen quod illuniinat oiiincm hominem,
depascunlur, qui Chrislum nolucrunl haberepasto- quoti soli sancti in deilalc vidcbunl. Sicui enim pec-
rem, ^ catn si!inienehrosa,ilapcccalorihus sapiciitirsliiincn
15 El dominabuntur eorumjtistiin malulino: auferuiit. II De quihus dicilur : Projiciie cum in
El auxilium eorum velerascelin inferno u gloria tenebras exteriores (Mailh. xxii).
eorunt. 21 Homo cumin honoreessel non inlcllexil;
C Et doniiiiabiinlur eorum, quod uliqiie in illa Comparalus est jumentis -f- insipienlibuscl \ , si-
rcsurrectione fcliciuin est , ut malis pramincant . milis faclus esl illis.
boni, Iiic eniin juslos ohtincnt peccatores. In niaiu- C Conclusit prophcia pulcheirimum psalmum pn-
lino, cum gloria rcsnrrectionis illuxeril. Quorum rililaie versus, ut se jieccalor a malo proposilo remo-
auxilia tanqunm panni pulrefaeli veternsciinl, quia verel, cum slultiiium suam iterala increpaiione co-
oorum divilirc niliil illis prosunl.A glorin sun, qnam gnoscerct.
in isio sasculohabucrunl. II Id esl in comjiarnlione OKATIO ISX PSAL.XLVIII. _
nd glorinm coruin quam liicliabiicrunl, quanloeiiim Rejjle, Domine, os iiosirum sapienlia tua : nl me-
amplius hic suiil gloiiali, innto plus in inferno cor- mores le hominem facium, nosque redemisse de
iiipiionem"pnlientur (Apoc. xvm). laiiaro, mereamur vuhus tui Inmine decorari. Qui
16 Verumlamen Detts redimel animam meiim: <ie„, ciiin Palreel Spiriiu sanclo, eic.
r u!
mantt injen. PSALMUSXLIX.
Cutn acciperit me. Diapsnlma. AHGUMEXTUSI PSAL.XLIX.
C Liberavit Dcus animas eoriiin, qni aciveni.um C Yox synagogcede primo et secundo advcntu
cjus consianli animo crediderunl. De nianii inferi, Chrisli, ipsiusque admoniiio, ul ei sncrificium lau-
depotesiatc diaboli : qui anie advenlum Clnisli ani- dis lidelcs ofTeranl.
nms lenehnl obnoxias. C Dives enim dicuis esl a TT. Psalmus Asaph.
divo, qui qur.si Deus credilur nihil indigere : pc> II Asnph erat egregius musicus, cujus nomeii in-
quem hic inipiuni dchcmus accipere. Ciim ejus glo- terprelalur conqregalio. Psnliuus iste discernit
ria multiplicnta fueril, junge, ne timueris. jiisios ab inqiiis, coslesles a terrems, sancios a pec-
17 Ne limueris cum clivesfacius fttcrii homo: catoribus : protesfaiur eiiain non sc locnium pro-
El cutn mulliplicala fueril gloria domusejus. jriisla, setl ipsum Dominum, dicens Deus, etc.
II Dives eiTeeiuscsi Judas prodilor vendcndo nw^ 1. Detts deorum Dominus loculus csl :
sisiiiini, sed iriliilprctii quociacccperal : seciimciim Et vocavilterram.
inoriebalur cieporlavil. Si ergo nunc uiuisquisque C Deus enim limor Grrcea lingua diciiur. II igiiur
201 EXPOSITIO PSALMORUM. 202-
Deus in TrinitatePnler et -Filius eUSjiirilus sanclus. A.7 Et anmintiabunl ccalijustitinm cjus :
Unus tamen Deus rieorum : dii enim riicuntur honi Qitoniam Deusjitdex est. Diapsr.linai
hoinines. Loculus esi, Cper propheiasct apostolos. C Ccelos, viros jtistos dicit, quibus verbi cosiesiis
El vocavil lerram, iri esl gcnus hunianum. H Cre- dispensalio condonalur. Qiioniam Deus iudex esl, ac
•dentescleosliuncupari voluii, quia cledit eis polesia- ^i dicerei: Qui nescit falli, et sicut omnin manifesie
lem filiosDei fieri (Jocm.i). C Dicunlur ilaque filii novit, lla sine reprehensione disceruii. H Yel sancti
sicui c.ldii: quia ulrumquegraiiaprceslal, non natura. prasdicahunt jusiiiiam, id est mandnta ejus, et j.r.v-
2 A sotis oiiu usquead occasum; dicnljiint quod esi judex vivorum ei moiiuoruni, ideo
Ex Sion spccics decoris ejus. justitia est iuncnda.
C A solis orlu, per solis cursum : universunrsi- S .4-!«/!'populus meus el loauar ; Jsrael -et lesiifi-
ignificni mundiim, quia omni terrce orilur et occidit cabor libi:
claritas ejus. Ex Sion species, Hierusalem, in qua Deus Deus luus ego stim.
mons isle puris meutibus velut aurea inassa resplen- C Audi populus ineus, hic ipsa Ycriias cx propri-r
<!et. De hac cnim urbe cxeunles aposloli, speciem persona ioquitur. Populus hic significai plebem dc-
decoris ejus annuntiaverunt in tolo orbe terrarum, volam. Cum dicil audi, id esl, devola mente suscipe.
sicul Isaias dicit ~.Ex Sion exihit lex, ct verbuzu B Loquar, subaudi profutura. Testificari, id esl, testi-
Domini de Hierusalem (Isai. n). monium dicere. Tunc fidclibus icsiinionium dabil,
•5 Deus manifesle veniel : •cuin diclurus esi:: Esurivi euim et dedistis milu
. . . Deus nosler et no.nsilebit. manducare (Matili. xxv). Est hic aulem mngnuni
C iSiinc de secunrio Christi advcntu prophela sacraiiieiilum duin dicit: Sum ; sum enim proprium
dicit, manifcste veniet. Manifesle vero lunc veniel cst divinitatis verbum, eo quod semper ariesi et lem-
Cliristus, quaiido jam non cruci affigendus, sed judi- pore lion mulatur divinitas. Est vero ibi el aliucl
calurus esl mundum. Silet eniih modo per patien- sacramcnium, quia scilicet una syllaba tribtis lilleris
iiam cuiii peccamus, tunc auiem non siiebit, ctim conlinetur, ut sancla Triuiias unus Deus csse do-
sceleratis dicturus eril : Ite in ignem aslernuni ceatur.
(Matih. xxv). Manifeste vero dicitur, quasi a manc 9 Nonin sncrificiis luis arguam te :
dies fcsslus dieium sic a sacrificiis , quia tota die lloiocausla auicm lua in consoeclu mco sunt
feslivitaii vacaretuc semper.
i Ignis in conspectu ejus exarclescet; C Kon in sacrificiis tuis , ad populum Judaictini
yK.Ut \ in circtiiiu cjus letnpeslas vaiida. loquitur, non jam exquirenda essc sacrificia pecu-
H Ignis hic duplicem habet virtutem, illuminat ^ duin, sed cor coiiirituin. Holocausta auiem esso
enim ci exuril. Gaudeanl enim justi : quia illumi- acccpta in conspeclu suo, scilicet quando inens no-
jiaiilur ex co, timeanl peccatoi-es, qiiia exurendi stra ciiviiio amore succensn, pcccnia sua lanienia-
sunt ab eo. C Hasc tempesias non ventis agitur, ncc tione riecoquit. el iribulaiione, ut crucialu corporco
proccllis siEvicnlibus excilaiur, sed ex diviiia poten- onmia vitia exusui, consumaiitur.
tia vehemens spiritus consurgii, ut area Domini : 10 Non accipiam de domo lua vitidos :
asquilalis ejus sentenlia ventiletur. Tunc frumenia Neque de gregibus luos hircos.
scquestrat a jialeis. Quodjudicium nierito lempestas C Cuin duo rcspuil universa primi tcmporis sacri-
dicitur, quia improvisum vcniei, et nimia ccleritate fieia dcsignal modis oniiiibus excludenda, signifi-
boncs discernet. calur eniin a paiie lotum.
-Jj Advocavilcmhun desursum ; 11 Quoniam mew suni otnnes ferw silvarum :
El lerram discernere popultim suum, Jumenla in monlibus et bovcs.
II Advocavit ccelum, id est, apostolos vel reliquos C Feras silvarum, genies significat. Jumenta iu
sanclos, qui despectis terrenis , qure sursitm siint monlihus, simplices in catholica Ecclesia, qui in ca-
snjiiuiit. Discernit autem terrenos, ut cum coalcsies cuinine iidei habiiare noscunlur. Boves, apostolos,
ponuntur ad dexieram , bi ad sinistram colloccniur. B prophelas cl prccdicalores: qui in agro Domini assi-
6 Congregale illi sanclos ejus : duo labore versali sunt.
Quiordinanl leslamentum ejus supcr sacrificia. 12 Cognovi otntiia volatilia cceii:
C Ivunc synagoga Chrisli, verha facit ad angelos, El pulchriludo agri mectttn esl.
qni ininisierio suo in fiue sasculi congrogabunt om- C Quis eniin omnia volatilia cceli poiest cognu-
nes sanctos de universo mundo. H Qui ordinant, id sccre nisi sola majestas, quo versiculo cuncla com-
csl, qui sancii praRdicantvel impienl Teslameiilum plexus est. H Pulchriludo agri cum illo est, quiu
.Kovum super Yelus, ui per Testamenium novam ubi voluerit, copia omnium rerum vel adinimsirn-
segem, per sacrificia veterem intelligas. H C Yel qui lur vel negatur,
ordinantTesiamenlum, id est, ordinahiliter dant et 13 Si esuriero non dicam tibi:
fuciunt sicut leslatus est Chrisluseis, qui opera Meus est enim orbis ~i-lcrtm \ el plenitudo ejus
inisericordice exercent: regnum accepturi ceternuni, 11Esurirc Dei, est non in escis carnalibus, seri
in quoruni niiseralionibiis Deus super omnia sacri- ut faciat qtiis volunlaiemejus. (Joan. iv), ergo lacet
'
ficin deleclatur. Israeli suam esiiriem, quia e3ispeciat peccaioris con.
PATHOI.. CXLII. 7
£05 S. BRUNOMS HEIUIIPOLENSIS EPISCOIi 2i>-4
versioivcui. Orbis lerrrc illius esi , id esl, sancia A 20 Os tuutn abundavil miiliiiu:
Ecclesia, ac si tliceret, eam rcdiinendam esse suo El liiigua itta. concinnabal dolos.
sanclo saiiguine. G Ilic enim os, cogilalioncm cordis debc-musacci-
14 Nunquid munducabo carncs tcw.rorum: pere : luiic enim nbuiidaiit maiilia cogiiationes,
Attl scinguinemhircorum potabo? cjuando per diversa genera peccatorum iniqua vo-
C Quomodo grata erunt Deo, qure non siint ne- luntate grassanlur. Et lingua lua. Qui enim falso
ccssaria? II Yelera hic sacrificia evacuanda esse lnudal nlium, dolum in lingua fncit.
rieclarai. Ideo in niorihus bonis sacrificium requirit 2f Sedens adversus fralrent lutttn loquebaris ;
dicens : Iiiimola, etc. Sed possunt hasc repudiala El adversusfiliummalris tuw ponebasscandulum:
iiobis proficere, cum acceperini a nobis isla indi- IJwc fecisli el tacui.
gentes , cuni esuriens pascatur, siiiens poietur, Ei C Sedere cnim morantis esl, et irieo gravius pcc-
in pauperibus accipil Deus, qure sibi in sricrificiis cal, qui moratur iu detractione fraterna. Fralrem liic
offerri non permiftil. onuiem proximum carnis debenius accipeie. quia ct
13 Immola Deo -=-sacrificium \ c.l laudh : dc spirituali dicturus esl. Filium niatris : sobolem
Ei redde Allissitno vola lua. dicit Ecclesias. Ponit ergo scandalum fratri suo,
"
. G Ille Dco iminolal sacrificium liiudis, qui a ler- qui liasreticas pravitates vel alias inlercepliones ex-
renis vitiis fuerit segregntus, cl moritur miuido, ut cogitat: quihus frater imiocens capiatur. Hasc fc-
hoslia fial Cliristo. Yola quoque reddit Allissimo, cisti el (acui. II Quia ea examinanda in fulurum rcs-
qui ei lalia immolanda prasparavit, qualia ipse pro- servavi judicium : tacui eiiimjarn, quia non slaiim
pilius prascepit. II Hoc cst aulem sacrificiuni acce- vindicavi sed susfuiui.
jilabile, hoc esl holocausium pinoue ut laudelur 22 Exhiimasli inique quod ero tui similis :
Deus ah homine quem creavit. Arguatn te el slatuam contra faciem luam
1(1 y*\ Al \ invoca me in die tribulcilionis: C Exislimasli inique, hoc esl, quia Deus tacel et
Et eruattt le el Itonorificabisme. Diapsalma. riiffcrt vinclicure peccata, ideo creditur a stuliis
C Prrecepit enim invoca me, ne quis spem liaberet
illi.placuisse scelera huniana. 11Arguamvero te,
in lerreno solalio, ubi suiil cnduca universa. In die cum in sinisira paiie sedis fueris collocalus. C Sla-
quando te afiligil adversarius. Eruam le, quasi dical: luam, quodsuperius dixit : peccalorem verba sua
Cireumdatuni a salellitihns diaboli, sumina celeri-
(quas semper ante oculos habere debuit, ut secun-
tale liberabo. Mngnificnbissive honorabis me, id est, duta ca viveretj post ierguni et retro projecisse In
lnagnum mc esse in aslermim pronunlies. Romana judicioigitur peccator ante faciem suam videbit,
•siquidem translaiio magnificabis habet, Gallicana quod se jjutabal oblivionis beneficio prasicrisse.
.vero, honoriflcabis, quod idem est- Formido insesiimabilis, illa liomines videre, per quas
.17 Peccaiori aulem dixit Detts quare tu cnarras se noriint ad asterna
supplicia pervenire.
jusiiiias meas:
25 Inlelligiie hcrc qui obtivisciininiDeum :
Et assutnh lesiatnentum meum per os ttiiim
Clnterdicitur hic sceleralis qui converli nolunt, ' Nequando rapial et non sit qui eripial.
C lnlelligite, icl est, ohedite qui ohliviscimini
ue se prassumani sermonibus miscere divinis, quia
Deum. Iile ohliviscitur Dei, qui prascepla ipsius ini-
jos debel esse justum, quod juslitias Domini enar-
l-are prassumil. Tcstamenluin vero : Yctus et Novum qua prassumplione conlcmnit. Nequando rapial,
dum.unuin scilicet diabolus. Quando enim Ille rapil non est
significat, quia suspeiise dicilur, ulraque
ad salutem, n-isiDominus per suam ma-
inemoraniur. H Audianl hcec docfores vci episcopi qui cripiat
misericordiam. H Yel aliler, quando rapit
Ecclcsiarum, qui peccata popuioriim resecant pras- gnam
Christus obliviscentes se, lioc esi prascipilal in
dicando, qui quod prredicant:opere non implent.
.18 Tu vero odisli disciplinain ; inortein, ei ncmo eripere poiesl. Quando enini dia-
bolus rnpil hic, est qui eripial ad salulem, Chrislus
Et projecisti sermoncs meos relrorsum.
D scilicet. Cum vero Domimis rapil ad vindiclain, non
. C Odit disciplinam, quia ad correciiones justas
et non est qui liherarepossit addiclum.
iuiqua prassumplione remurmural, Vult,
Deum in se vindicare quod peccat. Projicit eliain 21 Sacrificium laudis honorificabil me :
. posl se sermonem Dei, qui sequi divina jussa con- El itlic iicr quo oslendcimilli salulare Dei. -
iemnil. H Sacrificium laudis, quia de omni bono quo.ri
19 Si videbas fttrem currebas cum co : "isanctifaciuni Deus honoralur. Iler Chrislus esl per
El c.umadulteris portionem luam poncbcis. opera ssnctorum. Salntaris Dei Palris est Filius.
C Ita istum versiculum dehemus acciperc, ut in G Vel iler bealissimam psalmodiam appellat, qnod
bis duohus prohibilis, omnia crimina veluisse vi- non pedibus sed puris menlibus ambulatur, ei dticil
deatur. Ille currit cum fure, qui ei ad faciendum ad Chrisluni. H 0 gloriosa semila, qtice ducil ad cceli
:scelus socia voluntalc jungilur. Ponit portionem terrasque creaiorem I
cum adultero, qui ei adjulorium prashel, quo..sua ORATIO EX PSAL.XLIX.
voia perficiat. Ihique sine duhio habere dignoscitur Deorum Domine, te rogamus, uli nos suscipias
porlionem. in sacriiicio laudis, quo sine onere peccali tuas ju-
*a>i' ; EXPOSITIO PSALMORUM. . 205,
stitias enafrantes, iler iilud quod salutare tuum A passionem, cum judicalus vicit, et mundum dam-
ostendit gradiamur. Per Dominum nosirum Je- natus absolvit, sed intelligi recte potest vincere
sum, etc. Deus cum judicatur ab honiinibus, quia in onini ju-
PSALMUS L. dicio Deus justus probalur.
ABGUMEKTDll PSAL.L. C Ecce -i- enitn _'iniquilatibus conceplus sum :
\_£*,«X__t_GiIirt.illiu.ii
o£_-»..._.. V, i_..»,.,_._._,._•,.
iv. _ptt mc„ .............—
_.„.,,.„.,_,...
E.UII.
tll _/ci.t.ttt«o IttUlCIllicu,
_TT.i)i finem psalmus David, cum venii ad etim II Hjc versiculus totius^ huuiani generis j_asum
' Nallian prophela cum inlravil ad Bersabee. exponit. Concipilur enim homo et nascilur iu ori-
II lsle quinquagesiinus psalmus voeem continet ginali peccalo, quod ex Adam irahilur, sed baptisnio
poenitenlis, ostendens, ul qui ceciderit in crimenali- per graiiam Dei purificatur.
qued, isala sua confiiende-redeat ad saluleiii. 7 Ecce enim veritalem dilexisti:
1 Miserere mei, Deus : Incerla el occuita sapientim lum manifeslasli
"
Secundum •*-magnam miseritordiam tuam. milii.
€ Cum se audisset rex poientissimus a Nathan C Non enim delectalur Deus poenis nostris, sed
prophela redargui. peecaiuni suum non erubuitpu- confessionem veram quasrit e.rroris. Dayid igitur
biice confileri (II Reg. xn), dicendo judici: Miserere peccalum nonnegans, veritalem confessus est, quam
mei. Yox isla non discutitur sed sub tranquillitate Deus supra sacrificia qucerii et diligil. Incerta ergo
semper auditur, solaque res es.t per quam possumus et occulla sunt, quas Dcus prophetas Davld in filii
fei apud Dominum sine aliqua difficullate defcndi. sui manifeslatione revelavit, id est, ut passionem
II Qui enim se miserum pulat esse de suis peccatis, ejus fuluram praediceret el resurrectioiiis gloriani'
cuin iilo faeit Deus misericordiaminagnam. nuntiaret, el inde dicit se non debuisse peccasse,
2 -i- Et \ secundum muliitudinem miseraliorium cum talia merulsset agnoscere. Incerta proprie
tuaruin : sunl qua; oiniuno discerninon possunt, sedaliquibus
Deie iniquitalem meatii. ambiguitalibus colliguntur. Occulla verosunl : quae
H Seciindum niullitudineni confugio ad misera- nec oculus conspicil nec niens liumana dijudicai.
tlqnes tuas, ut gravibus Vulneribus thiriacam vel 8 Aspergesme, Domine, hyssopo el mundabor :
mediclham tuas miseralionisinfundas. Miseratiohum Lavabhmeel super nivetn dealbabor..
dicit, quia multa sunt peccata mea, el miserationes H Sicut enim byssopum, id esl humilis herha eu-
tuas niultas. C Ille eninrsolus in libro vitre conscri- randis pulmonibus apluiii esl, ita coelesti quis re-
bitur, cnjus omnia peccata delenlur. Q spersus byssopo, id est humiiitate cordis, ab omni
5 Ainplius lavame ab iniquiialemea : superbias malignitate purgalur. Lavabis me, hoc est
Et a peccato meo munda me. per pcenilenliam. C Per hyssopum igitur Christi
K Amplius lava rne ac si dicat:"Tii potes pius sanguinem intelligit, qni noii solum inquinainenla
niihi reiniltere quam ego le flilelligam rogare. C Ad- detergit, sed etiain super nivein puriiatem reluceiitis
dit niunria nie, quatenus in eo nibil remanerepossit anima; oslendit, quia spiritalis anima longe supra
inimundum, post enim aliquis sic lavari, ul hon sit corpora mundana (quorum nullum iiive ulbius est)
omnino purissimus, recte igitur addidit niunda nie. resplendet.;
1 Quoniam iniquitalem meam ego -cognosco: . 9 Audilui meo dqbis gaudium et Iwtiliam :
Et pecctilum meum conlra. me est semper. El exsullabunl ossa humiliala. • ,
C Peccata eniin illa foiiiora sunt, qtias agnoscen- : H Audilui meo,id esl, ciim jacens in infiiinilale
ics coinmillimus, non aulem illa quas per ignoran- peccali autlire meruero : Homo, dimissa stinl tibi
tiam perpetramus. Conlra se dicit siare delicta, peccala lua : dabis gaudium audilui nieo et Ireiiliam..
quia jam hic conslitulus, quasi in veiituro judicio, C Gaudium pertinel ad absolutioiieni peccatorum.
dcliclorum suorum aspeclus lcterrimos perliriiescil, Lastitia vero ad perpelua prasniia possidenda, Ossa
el conlra se stare dicil delicla, quasi quamdam ima- D vero significant animi firniamenla, quas necesse
ginem figuralam, el hoc non semel aul his sed semper. fuerat humiliari, usque dum pceniiens potuisset ab-
5 Tibi soii peccavi el malum coram te feci: solvi. II Ossa, id est, virlules quas peccalis fuerant.
Vl juslificeris in sermonibus tuis el vincas cum liumiliata?, vel spei aslernitas, esl ossa humiliata.
judicaris, . 10 Averle faciem luam a peccatis meis :
C Si quis enim de populd erraveril, elDeo peccat El omnes iniquitates meas deie. .:.'..
el regi...Ma.m quando rex delinquit, soli Deo reus H Averle faciem luam, id esl, nevideas peccata
esl, Isle igitur rex soli Deo peccare se dicil, quia rnea, ne reeorderis illa : et omnes iniquiiates pras-
liominem non Iiabet qui ejus facla dijudicet. Et teritas et prassenles atque futuras dele.

quia illum ubique esse noverai, jure cqram eo ma- 11 Cor mundum crea in me, Deus:
lum se fecisse.deplorabat. Sermones aulem Domini Et sphitilm rectum inripva in visceribiismeis. '_
inerito justificali dicuntur, quoniam sine dubio sem- '. C Cor mnndum peiil Prophela sibi creari, id est
per ejus dicia complentur. Ista aulem verba, c.t reslaurari,' quod jam irnpellenlibus peccatis eom-
vincas cuni judicaris,. quidam aptant. ad Doniini moveri iiuilo inotio ptissil ad culpam. El spiriiuui
207 S. BRUNONIS IIERBIPOLENSIS EPiSCOPl 203
reclum. Nain ut jier Adam veteres sunitis. ila A ficium Deo uanius, cum spiriiunisuperhia 1humiliinic
Chrisii Domini beneficiis innovamur. H Vel spiri- confessionis maciamus : unde non sanguis egredi-
icuij recliim quod recie confiiear,,vel rectum ari vi- lur, sed lacrymarum fluenta decurruni. Cor conlri-
denduni ei discernendum sicui.aniea rectus fuiiin me. lum dicil : laboribus pojniteniias vebemenier afiii-
12 Ne projicias me a facie lua :. clum. Humiliainm Deo scilicet, non enim poiuerai
El Spirilttm sanclum tv.ttmne auferas a me. cor liumiliari, nisi iuissel frequenli tribnlalione cou-
II Ne projicias ine, ul sicul Cain exsul (Gen.iv) ef- tiiltim. Tales oblationes Deus non speinil.
ficiar a poienlia iua. Et ne auferas Spirilum san- 19 Benigne fac Domine. in bona voiutrialc lua
ciuni tuuni a me, sed ab eo consuniplis deliclis, luo Sion :
nie slatuas coiisjjeclui. Yel Spiritum sanctuni, hoc Ut wdificenlur muri Jerusalem.
r-s! spirituni prophelice. C Snpplicaiiiaquepropheia, ut quoniam synngoga
ici Redde miiii twtiftatn salularis iui : peccavit suh lcge pnsila, succedens Sion per grnlinni
El spirittt principali conftrma me.
Cliri.sti, hoe esl calholica firmeiur Ecclesia. Ei asiii-
II Retldc niihi lasliiiam, Iioc esl illam exsullatio- ficenlur
inuri, si secundum historiam velis ndvcr-
u.oniChristi lui, quam in eo habui priusqiiam pecca- tere, significat forle tempora Theodosii, quando Eu-
j-em. Spiriiu piiiicipali riixit, icl estul ipsc in me, et " doxia ejus conjunx feminarum
religiosissima, nm-
jjon yilia principeiilur. Yei spiritu principali : Pa-
pliori inurpruin circulo Jerusnlem coronavil.
ii-em, per Spirilum rectum : Filium, per Spiritum 20 Tunc acceptabissncrificiumjuslitiw.
sancium : ipsum Spiriium sanclum accipe. Oblaliones el holocausta : lunc imponenl suoer
ii Docebo iniqnos vias Itias : allare luuin vilutos.
El impii ad le convertenlur.
C Tunc accepiahis, o Pater,-sacrificium, idcsi, glo-
H Doceboihiquos, hoc esl puniam me ipsum, ut
riosissimam passionem Filii tui, qui sacrificiuin sepro
jneum exemjiluni imitenlur. C Quoniam si piophetas
oinnibus obiulit, elcsl ejus passio sacrificium veracis-
pnrcalur, maxima spes remissionis rieliiiquenlibiis siniuni
coneeditur. Docebo igilur exemplo remissionis ineas, ad juslilias. Oblatibnes el holocausla, perliiieni
ei Christianos, qui eran.l posl advenlum Donrinicrc-
speinre peecalores, vcrbo prsedicaho mirahilia
dituri, signiticans iinmoianda corda homiiinm yiven-
miseraiionis luas.
tium, non pecuduni memhia moiiuoruni. Yitulos
i5 Libera' me de scinguinibui, Deus Detts salulis
mem : quippe posuil, aut pro innocentibus, aui pro prtedi-
«~-hl \ exsv.ltabitlingua meajustiliam itiam. caloribus, quorum imaginein in vituli figura evange-
C Liherari sc Prophela pelit ciesanguinibus, quod lista Lucas suscepit. Yel illos qui animas suas in
J
coiitra Lalinam regulam positum esl, sed laiidandus hosliam suaviiatis sacris altaribus obtulerunl.
omnino Iranslalor esl, qui elegil aliquid con- OBATlO EX TSAL.L.
tra arlein sascularium ponere quani a verilaie posila Profltiasniiseralionis ineffabile nomen 'liinilatis,
diserepare. Nam si diceret a sanguine, forsiinn Deus, qui hiimani pecloris anlrum emuiidans viliis,
iinuiii peccalimi videretur ostendere, sed cum plura- super candorem efiicis nivis, innova, qurc.sumus, in
lem niimeruui ponit, mulla esse sine dubio delicia visceribus noslris Spiriltim sanciuni, quo lautlem
eonfilelur. Dcus saltuis, signilical Dominuiii C.hri- tuam ammiUiare possimus : ut reclo priiicipalique
slum, per quem salus pie credenUbus dalur. Exsul- spiriin confirniati, mereamur asieniis sedihus in Je-
lavit, id est, si me liberaveris de peccatis, laudem rusaieiu coslesii componi. Per ejusJem.
iuani lingua mea juste loquelur,propler boc quod in
PSALMUS LI.
prasteriiopsalmodictum est: Peccatori autem dixil, AHGUMENTUa PSAL.1,1.
Deus, etc. Absolulus enini recte loqui potuil illud, a
qu.o peceatorem divina lex suspendit. G 13Yox propheias de Juda vel Antiehristo.
i'3 Domine, labia mea aperies : TT. In finem inlellectus David. Cum venit Doech
Et os mcum annunliabil laudem luam. Idummus. El annunliavil Saul el dixil illi :
domum Abimelccli.
II Aperiri sibi peiit labia, quas clausa crant per ' ) Ecce venit David in
jieccatum. Quia non est pulchralaus ex ore peccn- C Totus liic lituius ad adveiilum Dominl se-
loris (Eccle. xv). C Os ntuem dicilur cordis arca- cnndum , per icinpus Antichristi jure refcrendus
r.uiii, unde vcraciler laus divina cantafur. esi, quonium omiiia ad Chrisli nianifeslationcm
n Quoniam si voluisscssacrificium dedissem competenter aplanlur. Ut a psalmo suo non discre-
Vtique : holocausiis non deleclaberis. pare videaiur. .
IIAuciianl Judcei, et sacrificia sua cessasse inteili- . II Psalmus isle coniinet voceni prophelre' cxpro-
gaui. C Etiam. inunolalioiies pecudiim et riiussacro- hranlis jjeecala Judaici.jJOpuli.Ad ipsum enimloaui-
; ' '
ram in adveiiiu Domini rcspueiidos. ._.-... .-. iiirdicens :
18 .SacrificiiimBeospiriliis.conirIbulcri.iis: .1. Quitl gioriarisin malitia :
'-. Cor contriliim -el .liumiiiaitim, Dcus,.noti despi- -r- ..'' ]' .' .
' -i- Qift \'polcn.s es". iniquitaleJ
-cics.-.--... C Quid gloriaris in liialitia. Cuni Scripttifa di
.- C Poslqnam dixit : Qnce sacrificia iJeus respuil vina nec in bonis acibus dicat ess.e glofiandum ,
fHiiscdicil i!!a qureposeil. Isiud vero placiiiim sacri- sed prcecipiat, qtii glorialur in Domino glorisiur
209 EXPOSITIO PSALMORUM. 210-

(11 Cor. x_, nunc Projdiela seeleralum virum redar- A 7 . Sed speravii in multiluditie diviliarum suanim:.._.
guil, de sola se maligniiate jaclanteni-, cur velit de Et prmvalttit in vanilale sua.
malis gloriafi, unde debuit confundi. C Divilias vero bic universas poinpas sasculi debe.^
2 Tola die injusiiiiam cpgilavit lingualua : mus accipere. Qui in illas spem suam ponit et non
Sicut novacula acuta fecisli dolutn. inDeum: semetipsum fefellit. Ipse enim prcevale.t
in vanilatesua, quia sibi profulura nullalenus acqui-
C lota die, loi-uni tenipns vitce significat, quia rit. Yaiium enim dicilur est inane, fragile vel
quod
sine aliqua inlermissione semper malus malum et —caducumr^el ab ipsa-firmissima veritale discretum.-
operaliir et cogitat. Injustitiam cogitavit, hic enim 8 Ego-i-autem __sicut oliva fruclifera indomo Dei:
lingua.ni dicit cogilasse, quia pessimorum est con- in misericordia Dei in mtcrnum et in
Spetavi
sueludo, ut anle loquanlur lingua quam cogilent smculum^-smculi \
isorde, id est inconsulla proferre. Bene autem II Comparat se propheta olivas fructiferx: pr.opier
comparavlt riiali hominis dolum acutce novaculae, in misericordia, quia
pinguedinem sapienlise. Speravi
cjuia sicul illa pilos radit, et hominem non lasdit: iion esl hunianoe fragilitalis facullas, ul per se quis
ila nec dolus, aniriise justi nocere valebit, quando
salvus fiat, sed per misericordiam Domini.
ei nitilur auferre mundaiia. Terrena eniin bona B
9 Confitebortibi in smcultim qui fecisli;
pilis compararilur, quia pili superfluitates quredam El exspectabo nomen luum quotiiam bonum
sunf corporis : et temporalia bona animse.
s .. esl in conspeclu sanclorum luorum.
5 Dilexisti malitiam super benignilalem : G Hicenim datuni est confiieri nobis, uhi mereniur
Iniquitatem magis qunm loqtti mquilatem; Dia- absohi."Quia fecisli: ibi intelligendum esl, miseri-
psalma _ - . _ cordiam. Quoniam bonum.Quod jure dicitur bonuiii,
- G Hle enim diligit, qui cognoscilur diligere sem- ubi el spes salulis, et lolius vilcc palma suscipitur.
per peccare. Super benignliatem, id est, si animum Additum esL quoque ante cotispectum sanctorum
malevoli benigmias tangii, mojc eani ut vitium de- tnorum, id esl, quando j'am gaudium generalejuslo-
lestabileprojicit, et magis diligitioqui iniquitalem, rum est. H Yelquia fecisti, scilicet quod sum oliva
. quam verba asquitatis proferre. fruclifera, quod speraYiin misericordia.Dei in ceter^
4 Ditexhii omnia verba prmcipiiaiionis: num, etideo exSpectaho nbmen luum, elc.
- Linguci dolosci. OEATIO EXPSAL.LI.
C De Anticliristo vero dicitur, qui confusis mo- Totiusmundanas vanilalis deslruclor, OinnipoleiiSj
ribus diligit iniquitalehi, currit adomnia verba r fac nosin domo lua sicut olivain fructiferam fiorere,
ab iniquilali_k
prascipitationis, jubet quod nullum juvat, el to- .ul in tuam misericordiani sperantes,
tiim cuhi dolo loquitur, « quo iiulli profulura cee- maledicto salvemur. Per Dominum nostruin, etc.
sentiir. ; PSALMUS LII.
5 Proplerea Deus deslruet le in finem : evellel te ARGUMENTUM PSAL.Lll.
et emigrabil le de labernaculo tuo: * C Ecclesia increpal eos qui corde vel opere cor^
El radicem luam de lerra viventium. Diapsalmx. iumpuntur, et fideles monet ut reqtianimitef sasculi
II Omnia hasc in Judaico poptilo impleta sunt, qui moleslias sufferant.
a Iegis Iiltera destructus, et evulsus de civilate, TT^ lia finem pro Amalech..Inlettecius ipsi David..
emigralus est de tabernaculo Dei lemporibus Titi.et C In fineinquid significaljamnotum esl. Amalecli.,
Tespasiani. G In finem autem qui destruetur : autem gens fuil, quag contra Dei populum pugnavit..
•aslernis sujjpliciis depulatur. Et radicemtuam, quia
Ejus nominis inierpretatio.ialisesl: pro pariuriente
sicut sancli sanctorum, ita imitatores peccanliuni, sive dolenle, el significal Ecclesiam, quce ianquairi.
radices eofuni appellanlur. Radices erant Anlicliri- dolens
atque parturiens, populum admonet perfido-
sti, consenlanei, ei ideo radicem ipsius cum ipso D rum, ut a suis iniquitatibus conquiescat .
dicit esse evellendam : qnia cum sanclis Domini, -
I Dixitinsipiens ih corde suo:. .'._.'
nec antichrislus, nec minislris ejus babebunt ali-
Nonest Deus.
quam porlionem in regno bealum.
C Proprium esllinguae, verbum dicere, non cortiis.
ti Videbunt justi el iimebunt : et super eum ride- Sed
quia cogitationes. nqstras. polenlia divinitatis
bunt : '." .
intelligit, rectediclum est insipienles cqrde dicere,
i- El dicent \ Eccehomo qui non posuit Deum ad . aures Domirii potuil. per.Yenire, .non.-,a<i
----.- quod^
adjutoiem siium. .
.ignoscenduhj,.sed. vindicandum, H Dicil .autem ip
Yidebunf jusli, Iioc est intelligent.jam maiorum cordeLdiaboius vel Judajus, non esl Deus.ac si dicat.:
fuiuram poenam, et liinebunt, ne talia appetant in Non est Ciirisius FiliusDei. A Velinsipieiis est qui-
isto sasculo. Hic ..justi flent, ridebunt in fuluro. lihet^qtii maie vivit, et is siputai Deo placere m.alsc,.
G Super eum qui: longain paiieniiam Dei, slulta dicil.in corde: JNOIIest. Deus, vei qui dicit, Peiini
volunlate ce-nteinpsit.| Ecce cnm dicitur , exlensa .ornnibcis et seroper parc(_i'e: Deus enin) sua-j.ustiiiji.
iiianu, peccaioris ncfanda sors nienslratur. ctbouitasest. , .... .",- ... •..,-..........,
"
211 S. BRUNOMS HERBIPOLENSIS EPISCOPI 21?
. 2 Corrupii suut et abomhtabiles facti. sunl in inh V 1; Quoniam Deus dissipavil,ossa-eorum : qui liomi-
quitatibus: • - •_ _. nibns placenl .
Non esl qui facial bonum. Gonfusi sunl. Quoniam Deus sprevil eos.
C Corfupti. Sunt omnes hcereticruno verbo notaii. C Deus.enim dissipat<)ssa malorum, id est obstL-
-^am Deo recie iion credidisse corruptio esl. Hos naliones durissimas. II Yel spem.ccternitaiis eqrum,
suhseqiiiinr pcena justissima, ut abominabiles in qui in ej'us conlumeliam insurgere ausi sunt, Qui
voluptntibiis suis fiant. Non est qui faciat bonunf: homlnibus placent el non Deo, recle confusi dicun^
hoc est quod parluriebai Ecclesia plena doloribus, tnr, quoniam eos Deus sprevit. Merilo vero sperni-
uiinlanla niulliiudineperdilorumrion sit ouibonum tur a Deo, qui reliquerit Deum; et quia euin reli-
possit operari velimitari. qiiit,, digne tanquam ignolus ab eq confunditur, di-
5 Deus de cxlo prospe.xilsuper filios hominum: cente Aposlolo : ignpraris ignorabitur (/ Cor.' xiv)..
*
JVt videal si esj- inlelliqens^ aul requirens & Quis dgbit ex Sion salulare Isra,el?_
Deum. Cum converterit Deus caplivitaiem, plebis sum,^
C Prospexit Dominus de ccefo, idest, deunoquor. exsultabit Jacob el Imlabilur Isrtiei
que praedicatore suo, el prospexit super filiosbomi- G Quis dabit, addendum est, nisi iu, Domine;_
imm: sub magna jjietate, ut non erranles perderet, 8 credenUsenim verba sunt, non dubitantis. Ex Sion,
sed pcenilenles salvaret. Uf videat, id esl, ut videre jllarn dicil speculaiionem felicem in qua Deus aspi-
laciat sanclos, quis prasdicalionem eorum inlelli- ciitir. Ipse eiiam in hoc sasculo dat salularelsraeT
gal, id esi, inlus.ki seipso legaiaut requiral opere ex Sion, cum labores sanctorum suis beneficiis coh^
Deum.. solatur. II Ipse quoque nos aversa caplivilate vitio-,
4 Omhes declinaverunt.'Simul imttiles facli sunt : ruin erexit in libertatem yirlulum. Exsultabit Jacob,
Non esi qui faciat bonum. id esl Chris.lianus populus, dum supplaiilat Judaicum,
Nqn esl usquead unum. piipulum benediclionemque ejus accipit. Et lasiabi?.
dum Deum ocplis fidei iniiielur.
C Illo? omries enim declinasse dicit, qui; dumlo fur Israel,
OBATIO EX PSAL.LII.
corde iii; sceleraio proposilo permanseruril. Prius
enim fjiit nt declinarenl; seculum esf ut iiiuliles Respiciens de coelo sanclo luo, piissime Deus,
pone lerminuin. insipientise nosirce, ut a. terroribus
fierent sihi. Usque ad unum verq dum diciiur, om- vanis
eruli, libi soli de puiilate cordis integra pla-
iies negantur. Nam si. aliquem bonum voluisset in-
ceanuis. Per Doniinum nostrum Jesum, elc.
telligi, non diperet: usque ad unum, sed prael.er PSALMUS LllL-..
nnum. H; Omnes bi insipientes qui non reqiiirebant -," -
ARGUMENTUM PSAL., LIII.
TJeum, inuliles facli suni, quia mahdata Dei imjilere C Yox Ecclcsire de hasreticis ad Cliristuni.
noluirt> el ideo sihimelipsis inutiles et aliis_ quia
inulilis est qui non operatur aliquid boni, itleoque TT. In finem in carminibus inlellectus David. Caii_.
venissent Ziphmi el dixissent ad Satil. Norine ecce.
projicilur in lenebras exteriores (Malth. xxn), Evan- . David abscoriditusesl apud nos. .:
gelio leste. • ." _ C In finem Ghrislum significat. Isludenim carmen,
_> No.nne scienl -^- omnes '• qui operanlur iniquy- laudes Chrisfi denuniiaC Inlelleclus David, Domi-
tatem: • niiiii Salvatorem indicat, quem ille proflcue intel-
Qtii devorant plebem meam ut cibum pqitts.. . iexitevenire. Nam Ziphasi a vieu Syrias, in quo hahL
H Cqgnosciint impii se agere perversei et non i.abaf Ziph, dicti sunt, qui prodiderunt David apud
solurii se nqn emendant, sed eliam Dei populum se esse celatiim. IIC Zjplrcei auiem iirteTpretalum
devqrant dentibus suse malili_e. Sicut escampanis, significal ftorenles, quod in islo murido peccalorihus
qui semper desideranler in usu est. Nam quaimvis datum est. C David fignram Ch.risii gerebal; H qui
"singulis quibusque lemporibus diversitate escarum 'fii.il abscondiius in inferiore parte lerras, el Doini.-
sajieniur, jugiter tamen nobis panis edulium est, ila nus in utero sancias Marire, elin una gentc Jtidaso_
semper desiderant mali devorare bpnos. A Yel, riiin, et divinilas in carne Chiisii.
nonne scient omnes mali In futuro judicio Deum 1 Deus in noinine luq salvum.me faq :.
esse, qui jam seirenolunl? scient uiique, poenaruni -•- Et \ in virtute tiia libera me.
expisrimento, C Oral enim Propheta, uf in. iiomine.Domini a
Q Deuninon invo.caverurit: persequeiilium malignilaie liberetur, sperans noh
Illic trepidaverunt limore ubi non fuil timor,- ' aliunde sospilalern, sed quas a Deo venit; et iterum
C Deum non inTOcaverunt.Illa enim quse a pecca- rogat, ut in judiciofuturo ejus viriute libereiur. II
foribus contra yqluntalem fiunl Dei, velut fumus fine In nomine luo, id cst in homine illo huinilitaiis,
celerrimo.evaiiescunl, et trepidant, ne bonoribus vel quod est salyaliq, id est in-nomine Saivaloris, in
divitiis acquisilisin isto sseeulo priventur. Ubi non •noniine Jesu. -
Tuit timor, •subaudiendum est, videlicet, juslus. •2 Detis exandi orationem meam :
A Vel, quia^ Deum non invocaverunt, cilo periiuri Auribuspiercipeverbaorismei.
,'sunt. Yel. ideo illie trepidaverunl, elc., sed ideo tre- G Repetiliterum Propheta nonien Omnipotenlis,
pidarunt quoniam, Deus, elc, -' ul cuni frequenter Deus imploratur, non tiirdet ei
. EXPOSITIO PSALMORU.M. '"" ' 214.
213
auxilium ferre. II Auribus percipe, aures Domini A quid obsiinatis Judceis m sms sceleribus pcrsisleit-
dicuntur, quando exaudire dignalur. C Yel aurihus, tihus debeat evenire oslendil. .
ici e.sl menie. TT. In finem in carminibus intelkcltts Davia".
5 Quoniam aiteni tnsurrexerunt adversum me : et C. Bencfinis dicitur Chrislus, quiaquidquid recte
fortes quaskrunt animant meam : ac fideliter agimus, ad ipsuni constal sine dubila-
El non proposuerunt Dcum ante conspeclunt lione referendum. In carminibus, in laudibus dicil.
suv.m' Diapsaima. Inlellectus isle eertus est, ut cum David pairem cii-
C Yerum liic alienos non vull peregrini generis - camus Domini Chrisli (iii cascus in .Evangelio.: Mi-_
virosintelligi, sed operibus a Domino factos extra- serere mei, filiDavid [Luc. xvui]),secundum carnein
neos. Merito dum Ziphasi de iribu Juda fuerunt, ab intelligamus; secundum diviuilaleni vero, servuiu.
illisauxilium quassivit. Apudipsos tamen niagis insi- faleamur esse ipsum Davicl Christi, sicut ipse ail:
diasproditionisinvenit.Forlesenim, Saulem inlellige Dixit Dominus Domino meo (Psal. cix).
cumministris suis. Perdili ideonon proponuntDeum 1 Exaudi, Deus, oraliottem meam : el ne despexe-',
ante oculos suos, quia illum ignorare credunl qure ris deprecationem meam ;
scelerala nienle concipiunt. Iniendemihi cl cxuudi me,-
4 Ecce enim Deus adjuval me : B C Prima parte peiii Propbeta exaudiri oralioneiu
. Et Dominus susceptor cst animmmem. suam, deinde postulat ne ejus depiecatio desjiiciatur;
CAdjuval, dixit utique laborantem, ut potuisset H Qua ratione inlellige hoino, quia nisi pura con-
ferre quse super eum nilebantur impii cougregare. scienlia depreceris Deum, prorsus a Deo non exau-
Sequitur eliam quod sit islud adjutorium, id esl et dieris.
Dominus est susceptor animce niece. 2 Cottlrklatus sunt in exereilaiione mea :
5 Averte maiu inimicis meis : El conturbalus sum a voceinimici et a tribula-
In veritaletua disperde illos. lione peccatoris.
C Orat ergo Projjheta, ut mala volunias removea- C Pulclicrrime Domini cursus vitas, uno sermone
tur ab inimicis ejus, unde eos cognoveral ingravan- exponilur. Exercilalionem dicimus quas nullo otio
dos. Mali enim cum ad veritalem veniunt, a pristina conquiescil. Exercitabatur niiraculis et sanctiiaie
voluntale dispereuiit, et nisi a mala intenlione dis- doctrinre, etcontrislabatur, quod prasdicalionibussa-
cedanl, locum in bonis aclibus non habehuiit. Dis- luberrimis vassania obstinati populi non credebat.
pereat Saul, ne persequatur innoxium : dispereant A voce inimici II dicentis; Samariianus es e.l dasmo-
Ziphseine prodant celatum. nium habes (Joan. vui), conlurbalus sum. C Tribu-
6 Voluntarie sacrificabo libi: " laiio eral peccatoris, quando eum ore conspuebant.
El confriebornotnini tuo, Domine, utiomctm bo- casdebant alapis, et alia multa ingerebant..
num cst. S Quoniam declinaverunl in me iniquitates-:.
G Vol.unlarieDeo sacrifical, qui pro inimicis suis El in ira molesti eranl mihi,
exqral. Sacrificare volunlarie, esl^Deo puritatem C Decliiiaveruiu enim in Dominum iniquitalenu
bonsGvolunlalis offerre. Confileri quoque, hic lau-
quia nullam volenles re'cipere ralionem, effusionem
dare significat. lllum eiiim velle laudare, inreslima-
sanguinis innocentis expetebant. Audiani insipienles
bile bonum esl. Unde et mens sancla reficilur et ,
Judasi, tanlam se Domino fecisse molestiam accensa
pnmis adversitas istius mundi effugatur. ira ul sibi perpeluam prasparareiit ruinani. H In ira,'
1. Qttoniam ex omni tributalione eripuisti me : ira fesiuca; trabs, odium. Ira conturbat, trabs ex-
H- El \ super inimkos meos despexil ocultts ccccal, ui illud : Turbatus est prasira oculus meus;.
meus. Moleslus, id est scevus. C Yel molestia est, quando,
C Ex oniiiibustribulalionihus se teslatur Propheta procacitaie superflua reddimur inquieti.
ereplum, quod in isto sceculonon potest evenire, nisi 4 Cormeum conlurbalum est in me :
eis qui in Doinini dilectione persislunt. Respexit
r» El formido morlis cecidit super nie.
oculus Domini super inimicos David, id esl Ziphasos,
H Cor mcum conturbalum eslin me, secundiKii
quando eos nefarias volunlates minime comjilere hominem : sed virtute divina confortatum esl. Et
permisil; frequenler enimpropitius Deus iniqua non
formido, elc. C Sua suis apte redduniur, consequens
perniiltii efficere ut compuncli debeamus de nostris
enim eral, ut cujus cor conlurbalum fuerat, eunj.
crroribus stipplicare.
formido mortis invaderet. Revera cecidit, quando
OUATIO EXPSAL.__.ni.
super eum venit, ulterius hon valilura, quce pritis
Salvifica, Domine, Ecclesiam luam, tui nominis
proteclionem confiientem, ut despectis inimicis, vo- poltiil, quia perpetua mors morle Ghristl victa
hiniaria te confessione magnificet. Per Dominum est.
nosirum Jestim ChristumFilium luum, eic. 5 Tlmor et tremor venerunl super me :
PSALMUS LIV. Et contexerutrime lenebrw.
ARGUMENTUJI PSAL.LIV. H Humano niore loquilrir, quihus est timor aniinas,'
C Chrisius Palrem peiil, nc ejus desjiicialur ora- ct tremor corporis. Tenebras dicuntur niali iiomi-
iio, quam ex infirmiuue carnis probaliir expelerc.ct nes, cjuia q.ui odi.t fratrem suuin. in tenebiis esi
215- S. BRUNONISIIERBIPOLENSIS EPISCOPf 216
(iloan. n). Conlexeruntquideni, sed quia lux eram, A , talia fuisse commissa, qureiex divina damnavit. H
noh comprehenderunt. Usura est plusaccipere quam dare: Omnia enim quas
6 El dixi: Quis dabii mihi pennas -i- sicut l co- in lege prohibila stint, ad augendum peccati cumu-
- - lumba : lum excreverunt. In lege enim usurce accipi prohi^
- ' El volabo el requiescam ?'..-.
bentur. Unde prophela: Son fceneravi, heque fcene-
C Quis dabit mihi, scilicel nisi tu.Pater qui hunia- ravit mihi qiiisquam (Jer. xv). :
nam naturam ad coelonim regna perducis. Pennas a 12 Quoniam si inimicusmaledixisselmilii::
pendendo dictse. Inspice vero quod pennas non Susiinuissein uiique. ;.
nquilse, non accipitris peliil, scd columb.e, qure dicla • C Hic monslratur
magnsepatienlias exemplum, ui,
esl quasi cellas alumna, avis innoecns, mansueta, inimieis conlraria nobis loquentibus, hon in conlen-
qure in nulluin aniinal fellila voluntale consurgil, tionem erumpere, vel verbis resistere, sed locutn
merito illitis pennas Cliristus peiiit^ in cujus specie iusanis loquelis daresiudeaniuS. : --'---_
siiper ^um Spiritus sanclus apparuit (Maftlt. m). 13 Et si_isqui oderat me suver memagna locutus
Yolabo, id cst celerrima me volunlale lransponam,nt fuissel: ..."
ab eorum iniqnitate quiescam quiroe persequuntur, Abscondissemme forsitan ab eo.
scilicet Judreonini- G In isio versiculo el prcccedenti acsequenli Judas
7 Ecce elongavifugiens : ... perfidus increpatur, qui eaveri potuisset, si publicus
Etmansi in soliludine. Diapsalma. fuissel inimiciis, liumano modo Ioquendo ; qucsmla-
-. II Ecce elongavi a Judseis, scUieel quia longe est men Chrislus si voluisset,occultum non.sibised aliis,
-t peccaioribus salus. Et cum gentihiis incredulis cavere potuisset. II Non hic lanlum de passione Do-
mansi, quas in adventu nieo florere feci. De quibus minus queritur, sed el de discipulo proditore, a
aliiis ail prophela : Lretelur et iloreat desertum quo Se non abscondit, licei a Judteis (ut in
Evange-
(Isai. xxxv). lio legimus) (Joan. vni) se absconderit sed eiiam
8 Exspectabam eum qui salvum me fecil : convivio sancloascivil. - '
A pusillanimitale spiritus el tempestate. li Tu vero homo unanimis:
C Pronunliat enim se prsesidium exspeeiarcs Pa- '", Dux meus et notus meus. ...
iris, qui eum polerat a corporeainfirniilate salvare, C Unanimis riiclus est Judas, quia inter aposlolos.
el qnia snperitis dixit esse lurbalum, ideo nunc fuit numeralus. Dux, quia ad vicos et castella pras^
Hiodici aiiiini esse se leslaiur. Tempestaies dicit missusest, ut prsedicatione verbi imbueret fudes
procellas sedilionum quas Judrei commovcbant. Q animos. Notus,quia ejus.proditio nota erat'-Clirisloi
S... Prwcipita, Domine, divide linguas eorunt ; H Vel, quia cum aliifecid prcedicandum missus fuil,
Quoniam vidi iniquilalem et conlradictionem in '.'
nolus ejus dicjtur. '.''_
civitale* ... 15 Quoniam simulmecum dulces capiebqs cibos:
C Hic Judaico populo. salulariler iniprecalur, m Indomd Deiambulavimus cttmconsensu.
divisione linguaruni^ non implereni volunlatcm ma- II Qui simulmecum dulces capiebascibos,id est,
Ijlias, siiffi, slcut iniila lurriTaclum est, quam melu
el
recenlis diluvii in alium homines extCndere conali corpus sanguinem Chrisii, quod ipseaccepilabeo
sunl (Gen. x). Digne igilur ilios dividi posliilabat, indignus. Ssepe eiiam cum ipsO Domino in lemplo
Salomonis cum consensu prasdieationis abiit.-C Isti
quos iniquos esse in saeritegis congregatioiijbus prae-
(ut superiori; versui jungendum esl: cur me iradisT
sciebat; ideo subjunxit, quoniam vidi iniquitatem ut, tu homo unanimis dux meus el
jncivilatei id est H congregaiione; iniquilatem,: qui mecum' duI-~
ccs cibos sumpsisti, etc, cur me iradis)
cum non crediderunl; contradiciionem, cinn expro- i
(j Vmial mors super illos :
brant: Nonne hic est.filitis tabri (Mattli. jtui),,et alia'
- •i- Et \ desceridant in infeinum viventes..
jnuRa.
40 Die ac nocle circnmdabil eam super muros ejus C Veniat mofs et devorabit eos terra vivos: Hoe
iniquiiasi *[) factum fuit Dathan el Abifon; venit subito ignis et
Et lahor in medio ejus cl hrjusiiiia, morlui sunt. C More enim suo emendalionem magis,
H Dicit enim die ae nocte, i.d est, omni tempore quam consumptionemposlulat Propheta venireiniinl-
cincumdareeam, lioc est Hierusalem. Super nitiro_r cis. Mors enim vila>dicilur finis, el qui in hieliorem
ejus iniqtnias, iil quantum inurorum machina in al- pariem convertitur, finem piioris conversalionis re-
lura potuit crescere, mullo magis Judasorum malilia perisse judicalur. In infernum descendunt vivenies";
se exlenderil. [Labor in medio ejus, elc;; lahor in- quando cogilationes siiaspessimas «__pavescii.nl, et
oiipressjone paupcrum, e.t injustiiia in judiciis. Per arl meliora vota fcruntur. Tnnc enim quasi viventes.
inediuin (quia in urbis medio lanqnam honorabiii ad inferna descendimus, quando malofiun nostro-
sedemorari volunt primates),designans nobilissimos rum recordaiione (erremur.: - -
17 in Imbilaculis eorum V ; • -- -
etpriinates eoiiini, qups iion lex^-nqn.raUq, sed h-- Quonium nequitim
In eorum;- -•--' - -
borelinjusliliapossidehal,..,. medio
il Eljion deftcit fiepiflleis ejus:'.„._. _.'.'. _. II Quoniam 'nequitise in liabilaculis Judasorum.
' "
. Vsuracidolus.__.._ '.".-."..' .'." Eienim lamoperequamcogiialiqneilliiiecjiiiiiapicni.
G Inlende quod noti dixit, occuite, scd in plateis surii. ; "'.
.217 . EXPOSITIO PSALMORUM. _!3
13 Ego -f- auicm. [ ad Dcitm clamavi: A Ira enim hic pro vindicta ponitur, qtiam inipii susii-
El Dominus cxaudivil me. . nebiint. Et appropinquavit cor illius in judieio ,
II Clamavii igitur ex formn servi Clirisius jugiier quando cor Domiui (hoc est volunlas ejus in pro-
nd Deum pro populo Chiisliuno, ct consequens ernt . plietis el apostolis prasdicnta) omnibus innolescil. H
illum exauriiri, quia non poterat a sua majesiaie Vel contaminaveruni Judsei leslamentum , quia nou
segrega-rj. intellexcrunl Doininum Jcsum in legeproiiiissum,
19. Vespcre ei miine ei meridie tniriabu ei uniiltn- csi(jtiuu tiiicitiijttiii,u_ oLi i|jiui i_>, iii iiiaiijut ,C!lUUl,
tiabo : quja Triiiilatem non crednni et ideo divisi stint a
Et exatidict vocetn meatn. spirituali intelligentia. A.Et ex eorum divisione et
C Vespere, signifieal tempus tradiiionis , quando contaniinatione, appropiavit voluntas Dei creden-
eum Judas cohorii tradidil. Mane, cum ad Ponlium libus , ita ut et in Scripturis Dei volunlatem , quas
.PihUuni ductus est. Meridie, quantlo hora sexla su- lalebnt, iiHelligant.
spensus est. Meridies clicuis quasi mediiis dies. Ilis 24 Moltili sunl sermoues ejus super oieum ;
fequenfia verba redriuiHur, nam narrabo pcrtinel ad Eiipsi sunt'jacuta.
vcsperum, quando omnia prcedixit, quas Judas pes- G Molliti sunl serniones perfidorum Judseorum
simus facere disposuit. Anmintiabo ad mane , quia R diceniium :
' Magister, sciuius quia a Deo venisli
mane aniiuntiavii respoiidcndo Pilato : In hoc naius
(Matih. xxn). Super oleum, ne tauto sceleri par po-
si.nn(Jocin. xvin), elc. Exaudiet vocem ad meridiem tnisset aliquod inveniri, quia nil Ievius esl oleo.
pertinet, cum dixil: Co.nsummatumest, et emisit spi- Ipsi eliam fueruut jacula, quandp dixerunl : Reus
riluin (Joau. xix). esl morlis (Matih. xvi). H Yel revertitur sennc ad
. 20 Redimet in pace animani meam ab his qui ap- Judam, cujus serUio : Ave rabhi, super oleum erai,
propinquanl mihi. et osculo irndidit, Tale oieum refugienles boniin tii-
Quoniam inlermullos eranlinccum. bulalione Deum invocanl, ideo sequitur : jacla, elc.
H Redimei in jiace, narrat videlieetquodeum velo-
25 Jacia super Dominum curam ludm et ipse .'«
ciler exaudivil, cuni eum de iribulalionibus niorlis
enulrie! ;
eripuii in resurrectione. In pace, lioc esl in semct- Non dabil in mternum fluctualionem justo.
ipso. Ab his. qui appropinquant, corpore non vila C Qiiando cogitatjo jaclatur in Dominum , non
cl merilo. Inler multos , credentes eranl mecum ,
solumiios non consuniit , quemadmotlum cogilalio
el lameii non credehant. Vel inter istos qtii siiiit
istius sseculi, sed eliam nutrit : in selernum enim
.mulii, id est, inter malos et non inler paucos, id
p (sicul liic dicit) neinineiii justissimunipermittit Deus
est, inter bonos qtti sunl pauci. Yel in id
mullis, esi, fluclnare, quando cum ipso in aslerniiate cognosci-
in baplismo et fide licta. ln paucis non sunl, id esl, tur regnnre.
iu fide firnia, spe vera ei charitate.
21 Exaudicl Deus el humiliabit iitos : 26 . Ttivero Deus : .
Deduces eos in puleum inlerilus.
Qui est ante swcttla. Diapsalma.
H. Exaudiet Deus me benediceiitem, non illos C Prius itaque dixildejusiis, nuncdeimpiisqui in
nialedicenles. El humiliabit eos, hoc esl superbos. gehennceprotundiialem niergenrii sunt. Puieiis dici-
Qtii eslanie sascula, Paler utique : quem in me ma- lur hialus terras palens, sed nehunc vitalem puteum
neniem non cogiioverunt. intelligeres, addidit interitus, id esl fovea moiialis..
22 iVoji enim csl illis coinmulalio el non liinueruut 0 pietas inaudila judicanlis! lotum honiinibus pras-
Deum : dicilur, ul culpa plectibilis viletur. Ex putei eiiim
Extendit maniim suam in retribuendo. siinilitiidine .gehennas tormenta nos admonet formi-.
H Non est illis commutatio , de malo in bonum. dare.
El non limuerunt Deum, eteacausa, ad ultionem 27 Vhi sanguinum el dctosi non dimidiabunl dies.
dcscendit Deus, sicut sequiiur, exlenclit manum in " suos:
Tctribuendo. Qnia cum eis atl auxilium porrecla Ego auiem sperabo in le, Domine
fiiisset, non eam recepcrnni. In retribucndn ergo C Yiii sanguinuni proprie non tiicuiiiur qui inno-
dicit, id est, in vindicla in die judicii, hoc est, quia cenler hnnianum fundunt cruorem, quoniain et jusii
uolueruul conveiii et recipere a nianu niisericordicc .juriices jusie funduiit, proplerea addidil, ef dolosi,
gratiam , extendit manum in cos vindictas, ut qui ut solum illi nolenlur, qui per iiiiquissiinum dolum
nolueri.nl recipere in tribuendo, accipiant in retri- .qurerunt alienum exiiium. Hos lales non dicit dimi-.
.buendo. diare clies suos, quando cum sibi longarn vitam pro-
23 Conlaminaverunt testamenlum ejv.s dhisi sunt Tiiittunt, exitum cclerrimce moiiis iiiveniunt. Ideo
... ab ira vitilus cjus: - ... autem additum est, suos, ut voluniarios intelligeres
El appropinquavit cor illius. ;dies sibi compulatos, id esl illos quos se victu-
'' G lllc cnim teslamentum Dei contaniinalquaiilum :ros pntabanl.jaut voiebant non a Dornino conslilutos.
ad se pertinet, qui miniiiie ipsius iniperiis obedit. ' OliiTIO CX rSAL.LIV.
Dividiirilur eliam perfidi a pijpulo fideli in juclicio, Jcsii Domine, cjui anle scecuia uianens, condiiio-
ci segregantur. lanquam nrsurrc pnlcas n granis. nemque hurnnnani sustipiens, ab unnniino disci-
219 S. BRUNOMS HERBIPOLENSISEPISCOPI 220
jmlo prodilus, niortem subisti pro perditis , exaudi A C Inliabitcibunt el abscondenl :
orutioiiem supjriicum et prassta, ut, le vespere et Ipsi calcaneum meum observabunl.
niaue meridieque laudantes, mereamur ab hujus 1 Sicut suslinuentnl animam tneam
steculi tempestalibus defcnsari. Qui cum Palre, elc. Pro nihilo salvos facies illos, in ira populoi
PSALMCS LY. confringes.
C Inhnbilare videntur subdoli Christiani Ecclc-
__RGU.UE_<TL"MPSAL.LV. siam, sed malum suas perversiiatis abscondunt, nec
C Vox Ecclesire in persecutione posiirc. palam ausi sunl prodere, quod sciunt aposlolicnm
TT. Jn finem pro populo qui a sanctis longe faclus doctrinam non hahere. Ipsi calcnneum observabuiit,
est. Uavid in liluli inscriplione cum lenueruitt eutn more dinbolico, vel eorum qui ministriipsius suni,
Allophyli in Gcih.
qui ullima noslra insidiosa callidilale respiciunl,
C In finem, jam noium est; pro populo riicil, qui cupientes nos a fide evertere, ct ad reatus discri-
a sanctis longe factus est, quia Judaicus populus iiiina pervenire, saltem in extremis.
postulahat a Pilato, ne inscriptionem tituli sicul pro- H Sustinuerunl animam Christi Judrei, ul captum
phetarumfuitscriberel,nolensChristumsuuniregeni in verbis accusarent principibus. Salvantur enim
. dici (Joan. xix). Illa volunlas eos longe fecil a san- B pronihilo; dum non conimulanlur ad gloriam, ad
ctis, quia sancti Chrislum suum regcm dici glorian- supplicia Iransferunlur. In ira populos confringes,
tur. Geth significat torcular, id est prcssurani, quam quia impacli suiit in petram offensionis, et lapidem
omnis paliiur Christianus ab allophylis , id est ab scandali (1 Petr. n). A C Yel quamvis illi sustineant
alienis. Philislini enim (qui nunc Palasstini dicuntur) in malum, el ab hoc indignos se faciant salvatione,
alio nomine allophyli {dicebanlur. tu lamen misericordia oniiria peccala superans, pro
1 Miserere mei, Deus, quoniam concttlctivittne nihilo, id esl gralis, nullis eorum merilis prasceden-
honto : tibus : salvos facis ita ut, quasi iratus, niuliis tribu-
Tola die impugnans tribulavil me. ialionibus populos faligatbs rechrrere ad te cogas.
C Yirgo mater Ecclesia coeleslem sponsiim piis Irasceris el. deducis, scevis et salvas, terres et vo-
lacrymis rogal, ne se palialur ab inimicis opprimi. cas; ira videtur, sed paterna.
II In liomiue conculcante atque impugnante , diaho- 8 Deus, vilam meatn annunliavi libi.
lum vel reliquarum nequitiarum spirilualiuni oslen- Posuisti lacrymas meas in conspeclu luo.
dit perscculioiiem. G Yitam suam annunlial Deo, qui peccata propria
2 Conculcaverunl me inimici mei lola die : confiteri non erubescit. Lacrymas, qtise in conspectu
Quoniam mulii bellanles adversum me. " Domini ponuntur, jocundas sunt, quia non cruciant,
'5 Ab alliludine diei limebo: .setl a crucialihus liherant.
Ego vero in le sperabo. 9 Skut ei in promissionetua :
C Yinum enim non profluit, nisi pedibus uva con- Tunc conveiientur inimici mei relrorsuni.
culcetur. Sic Ecclesiam in menibris suis conculcat G Promissio quippe Dei esi, ut pias lacrymas non
inimicus, ul sanciorum meriia gloriosa inde nascan- •refulel. II Optando dicii Ecclesia, converii inimicos
tur. Tota die, omni lempore conlra eam rebellanl relrorsum, id esl, ut qui currunl ad infernum con-
inimici, sed de his , quia aliqui converuintur, non -Yeiianlur ad Deum.
dicit omnes, sed mulli. 10 In quacunque die invocaverote :
C Ab altiliidine diei, islum mundum significat, Ecce cognoviqttoniam Deus meus es.-
abi lumet altitudo superbice. Nam sicut Christus hu- C Hic clcnieniiam Douiini pronunlial mirahilem-.
-mililatem prsecipit, ita diabolus altiludinis cirimina que pietniem Propheia, ul in quacuiique die invo-
pefsuadet. Sed unde limere non debeai Ecclesia nec calus fuerit Christus, semper se niiseralus indul-
cadal, subdit. Ego in te sperabo, qui nunquam in le geat. Quacunque die, siguificat diversi lemporis
decipis confidenles. salisfactionem. Alius enim toto tempore vitse Do-
4 In Deo lattdabo sermones meos : mino supplicat, alier, media cetaie convertitur. Alius
ln Deo speravi non timeboquid facitu mihi caro. in fine vitce salvatur, ecce cognovi. H Alii cogno-
C In Deo liuidat sermones suos, qui omne quod scunt Deum per crealurain cceli et terras, sicut
loquitur bene : Deo applicare , non sihi, conlendii. Paulus dicit : Per ea quse facta siinl intellecta con-
Non limebo,.liccl sasvial carnificuni nianus, oninia
spiciuiitur (Rom. i); alii, per inspirationem divi-
tainen lormenla desjricit Ecclesia in membris suis, naiii; alii, per signa, ul Thomce dixil : Infer digi-
quas exspeclat niunera Domini Salvatoris. i.umtiium huc (Joan. xx); alii, per indulgenliam,
8 Tota die verba mea cxsecrubantur : adversumnte cienieiiiiam, el auxiliuin, ut pcenitentes.
Ontnes cogilationeseorum in malum. 11 In De.o laudabo verbum, jn Dotnino laudabo
H Tola die exsecrabaiiiur veiba Cbrisii Judasi sermonem;
dicenies : Non esl propheia, sed seducit turbas In Deo speravi, non litnebo quid faciet thihi
(Joan. vii). Cogitaiiones Judreorum versrc sunl in homo.
uialuui, conirrt Chrisluni; et pcccaloruni, conlra . H Lnudat iierum Prophela verbtun lslud, sive
sancios. ... scrinonem : qui crat in principio apud Palrein; et
225 EXPOSITIO PSALMORUM. . 222
sperans in eum, non metuit minas adversarii. di A quibus protegi se pclitProphela, donec transeat ini-
cens : in me sunt, Deus, vola lua. C Vel, serniO' quilas, id esl diabolus cuni suis salellitibus.
neni, id est Evangelium ab ore Cbrisli prolatum. 5 Clamabo ad Deum allissimum :
12 In me sunt, Detis, vola X lua '. Dettm qui benefecil mihi.
-i- Qttm \ reddam laudaliones tibi. C Clamat ille ab humanitate suscejila, a quo su-
II Hasc sunt vola Prophetre, ut httidem Domini- pernas creaturse non desinunl
opem poslulare. Qu.I
cam sedule celebret, et cur hasc faciat adjecit ijcne fecit milii, hoc significal arcanuni Incarnalio-
- - — — -
quoiiiameripuisli, _ nis Doniini, quod humano generi divina gratia col-^ -
15 Quoniam eripuhti animam meam de morte, e : latum esl.
pedes meosdc lapsu : 4 Itlisil de cceloet liberavil mc ,
Vt placeam coram Deo in lumitieviveiilium. Declil in oppro.brium conculcanles me. Dia-
C Quoniam eripuisti animam meam, idest,ptpu- psalma.
los fuleles de morte perpetua, el bene suam ankssn C Misit de coelo, non angelum, non aliquam crea-
sancta maler dicit ereptam, qure in liberalione fi turam, sed inlellige auxilium supernce potentice suae.
liorum gaudebat. Dicit vero pedes ereptos a lapsu n Opprobrium persequenlibus fuit, quando illum
quod non fit hic, sed in fuiuro sseculo prasstabitur quem se credebant exsfmguere viderunt resurgere,
Dum enim ambulabunl justi in hoc nmnrio, ii i et fideles populos tle ipsius resurreclione gaudere.
lapsti sunl, seri niisericordia divina coniiiientur. S'u 5 Misil Deus misericordiam siiam el veritalem
legitur ; Septies" cadel juslus el resurget (Prov stiatn :
xxiv). H Liuien viventium Chrislus est, qui sil)
illuminat. sanclorun -v- Et \ eriputt animam tneam de medio calulo-
placentes C Yel manifeslatio
rum leonum: dormiviconlurbalus.
est lumen viventium. -
H Misericordia ei verilas Christus esl, quem Pa-
ORATIO EX*PSAL.LV. lcsrde ccxslomisit in miindum, nec una sinealtera
Bellorum invisibilium opiime propugnalor, qui ii i csse poiuit. Si sola misericordia fuisset, licentia es-
te fidenles ab inimicis obrui non permillis, exlergi ', sel peccandi : et si sola veriias pasnam non potuis-
precamur ab oculis noslris peccali lacrymam, u l sei homo suslinere. C Caltili leonum : signilicat
diim carnalia bella comprinilmiis, placere iSii ii i plehem Judseorum, quain principes et sacerdoles
iumine vivenlium nlereamur. Per Domimt-m no (qni suni leones) ferali volunlate genuerunt. Dor-
strufn Jesum, etc. _ mivitaltissima quieie in eruce, conturbatus afrcm itu
' ' Judseoriim.
PSALMUS LYI. .
ABGMIENTUM PSAL.LVI. 6 Filii hominum detries eorum arma et sagittw :
GUtChristus secundum humanilalein qua passus Et lingua eorum gladius aculus.
esl orat, et resurrectionis sure gloriam coaime-
G Filii hominum sunt. qui in nece Domini impia
morat, Patrique laudes decanlal.
vpluntaie sasviebant. Quorum denles fuerunt arnia
TT. In finein ne disperdas David in tituli inscriplion ; et
ctim fugerel a facie Saul in speluncam. sagiltas, iri esl consilia pessima, et vcrba volan-
lia ad operalionemiiiorlis. Acuto gladio comporan-
C Ne disperdas David prohibetur. David a Sauh 1 ,lur voccs illse qurc dicehanl: Crucifige, crucifige,
disperdi. In tiluli inscriplione, hoc non David : set ' quoniam sicut actilus ensis cisleriinmm morlis ope-
in pnssione Christo evenil, ne a Pilalo scriptus ti- ratur effeclum, im et illa yerba : citatam exitii coni-
tulus mulareliir (Joan. xix). Cum fugerel, etc. '. plevere seii.lcntiam.
actusisle elDavid el Domino coiivenit. Nnm sicu
7 Exailare stiper cwlos Deus .
fugit David a faeie Saul in spehinca.in, sic Deitai
abscondila ftiil perfidis Judseis in corpore Chri- -T-El \ in omnetnlerram gloria lua.
sii. I) C Exaliare : ul pendens in cruce; semper in tiia
1 Miserere mei, Detts, miserere mci: majesiate cognoscaiis rcgnare. Super ccelos dixii,
Quoniam in le confiilil anima mect. quia Dnniinus supernns viiiules nosciiur haliere
C CInm.nlChrislus ntl Pnlrem, ex eo quod fufurnn snbjeclas, e! qiioniain ascendens snper ccelos se-
sciyii passionem. Repelilio istn : pcricul.uin futtira densque ad Palris.dexleram glorificalus 'est. Glori-
nioriis oslendit. Oravil au_t.ni. ul regulam nobii ficalus est quoqus super lerram, qnando totiini
snncias oralionis ostenderel : jiassus prop.ter nos inundum rcplel Ecclesia.in qua laudes Deo jugilcr i
Ut nullus pro ipso pati vellc rcfugiat. concinunlur.
2 -i- El \ in umbra alarum luarum sperabo : S Laqucum pciraveruntpedibus mcis :
Donec iranseal iniqnilas. El incttrvciveruntcinimam mcam.
H Umbra enim significal protectionem Divinita- II Laqucum pnraverunt : cum inlerrogaiiones
i-is. A calore.cnim solis, unibra qiiserilur; sed pei Chrislo iiifcrehant ciolosas. Sic quoque vojiierunl
caloreih, persecutio vel iribulalio inlelligiiur. Dua Chvisliiiu inciirvnre, ut non iiomiiiareliir nomen
alce duq.Tcsiam.pnla" v.el.duo prscepla cbarilniis ; ejus. . .
223 S. BKUNONISHEHBIPOLENSIS EPISCOPI <¥''
.9 Fodeniitt enle faciein mcam foveatn : _J TT. lu finent ne dispentas Duvid in lituli iu-
A
El inciderttnt in eam. Diapsalma. scriptione.
C BeneTovea diciiur senteniia mortis, qure miiiit C Commoiiciur ilaque Pontius Pilatus, ne ciisper-
ad foveam. Dixerunt enim : Reus esl mortis, et ideo dat scriptum lilulum, qui regem Dominum declara-
dicti suni foveam foricre, quia visi sunt ciini neci but. Regem enim illum quis polerii abolere : quem
iradidisse. Et ipsi inciderunl. Omnis emm injusta consinl esse cceli lerrasque Crealorem.
vox : suos damnat auclores, et anieqiiam alieri no- 1 Si vere uliqtte jusliiiam loquimini:
ceat: se prius ipsa condemnat. II Iiicideiuni, curn Rcciejudicatc filii honiinttm.
post rcsiirrectioneiii Doinini inimicis iradili, capti," C Loqiiuntur enim Judccifnlso juslitiam lcgis, qui
interfecli et dispersi sunt. non sunt recia judicaturi; vere euim jusla loquun-
10 Paralum cormcum Deus paralum cor mctim: tur, qui jusla facturi siinl. Scrmo enini rccltis : vilce
Canlabo cl psalmum dicam. debet esse consimilis. Hic arguit projihela voces
G Agil Filius gratins Palri, per id per qtiod et re- illorum, tjuando doluse dicebant : Magister, scimus
jurrexil a murluis. Paratum sc dicit adagendas gra- quia a Deo venisii. Non reele judicabanl, quando
iias, quia sibi scicbnl venturain gloriain resurrec- Pilrito dicebant : Crnclfige, crucifigc.
iionis. Caninre diximus, grntias vocihus referre. "B 2 Etcnim in cortle itiiquiiates operamini in lcrra:
Psalmum dicere, prasdieabili actione illum lau- lnjiislilias manus veslrw concinnant.
dare. C Eienim in corde, ac si diceret: Quoinodo po-
-11 Exsurge gloria mea, exsurac vsalteritnn el ct- luislis de me juriicare qui-in corde vestro iniquitaies
tliara : operamini ? ubi perfectum esl crimen anlcquam fiat
Exsurgain diluculo. perpeiralum. In lerra dicil, in arcano pectoris; pcr
G Exsurge dicitur qunsi surge, ad miraculiini fa- nirinus sigiiifieat res acluales malas, quce concin-
ciendum : exsurge psiilleriuni et cilliara. Psallerum nantur menle: quando ex muliis partibus sihi con-
fuii: quando operabatur dixina niandala. Cilhara venil perversitas adunata.
vero : gloriosntii passionem signilicat, quse tensis 5 Alienali sttnl veccalores a vtilva: erraveruntab
nervis et ossibus dinumeratis virtutem palieiUias uiero :
personahal. Surrexit diluculo, quod est inter tene- Lociiti sunt falsa.
bras noctis el claritateni Dei. C Merilo ergo projectos dicil peccatores lanqiiam
12 Confileborlibi in populis, Dominc : abortiYos a vulva Ecclesice, qni niilla doclrinas ctiii-
El psalmum tiicam libi in genlibus, firniatione perfccle imbuti sunl, sed lanquain lene-
H Confitebor tibi, hoc esl. postquam resurrcxc- ^ ras pecudis fatuala mollities, noii ad lucem vitalein,
ro : lc in populis Chrislianis laudaho. C Psalmum secl in perfidire tenebras probanlur adjecli. Et rccte
dicam, quia per omnes genles : linguis variis psal- Ecclesia uterum babere dicitur, quas nos sacro
inodia Doniino devota nieniejiersolviiur. baptismale genuil in perpeluam lucetii...Erruveruui
15 Quoniaininagnificatu est tisque ad cmlos iiiisen- ab uiero qui' contraria matri dosmrtta secuii siiui.
cordia lua: Ipsi et falsa loculi sunl: qui ab e"ius sanctis doctri-
Et usque ad nubes veritas lua. nis erraverunt.
H Magnificata est niisericordia, qnia Doniini re- i Furorillis secundum siinililudinem serpentis :
surrectione pacificala sunt oniuia Patri, qtuc in caslo Sicttl aspidis surdw et oblurantis aures sttas.
etquas in lerrasunl. C Nuhes significanl prophetas, G Obstinatorum Juriseorum furor irrevocabilis est
-quos irrigua veiilas Spiriius sancti, Yelul copiosus sicut serpenlis. Quibus elinm mala consuetudo aspi-
imber implevii: et coelesti fonic sntiati, super ste- dis comparalur, quse ne exaudial verba incanianiis
riles peccatorcs spiritualis copias dona fuderuiit. el suas latebras derelinqual: unam aiirem diciiur
ik Exallare super cmlos, Deus. snre caudm obtnraie inflexione, alieram iu terram
Et stiper oinnem lerram gloria lua. deprimere. Sic obturaiis auribus cordis Judasi nolue-
T
II Exallare, Piophcia htec dicil, de gloriosa Cbri- ^ lTinl audire saluhcrriniam jussionem Chrisli, sive
sli ascensione. Erit gioria stiper lerrnm, cum efiii- sanclas Scripluras inlelligibilem veritaiem.
deril donusn Spiritus sancti supcr oinnem carnem 5 Quw non exaudiet voccmincuiilcinlium:
(Act. n). El venefici incantantis sapienter.
ORATIO EX PSAL.LYJ. C Dicil enim de aspide qiue non exaudiel vocem
Transfer, Domine, iiiiquilaleni familicehumilis, iiicanlaiuium, nec passa est audire vocem : qure
sub tuaruni alarum umbra sperantis, utmissa de illam trahere
potuisset ad lucem. Sic eliam Juriasus,
ccelo misericordia lua, a nequissimis insidiariun fo- yel
quivis obstinnlus malevolus : non conlrnhiiur a
veiscruamur. Per Dominuni nostrtim Jcsuns, ctc. docenle au lumen veritalis. . -
'
PSALMUS LYII. G Deus conlcrcl denles ecrtint in ore ipsururn:
'ARGUMENTUM PSAL.LVII. Molas leonuin confringei Dominus.'
: C Clnislus exprobrat C Contrivit Deus deliles Judrcortius, quaiirio do-
iicquiiiam Judreorum, el co-
.riiiii relribuiiones rieclarai. ac de laslilia jiistoriiiii, losa vcrba eorum deducebantur nd irihiliim. Ictines
o.im tiltionem viderint pcccatorum. -Jueruiit, quaudo crucnlo orc ciniuubnnl : Cnicifipc:
9?-r EXPOSITIO PSALMORUM. ''='. . S2!5
crucifigc, Confringebanlur molas. in ore ipso- _i siiiiam, diligcre recta, ne a veriuile lua audiunri
rtim, quando non polerant diclis verissimis rcsoon- avertens, a venefici serpen.lis morsibus saucietur.
dere. . . - Per Dominum nosirum Jesum Chrislum , elts.
7 Ad nihilum devenienl tanqttam aqua decurrens : ; PSALMUSLYIII
lntendit arcum suum donec inftrmentur. ARGUMENTiiH PSAL.LVIII.
CO inaudita srevitia Judasorum ! comparanlur C Chfistus orat, ne ei inimici nocere prrevaleant,
lllis tot mala ingenlia: a quibusiiovimus immania ~ dicilque quemadmodtim in fine sreculi converlendj
^venire''~pcric1n_i7~A"qua_veT{rtecu"r"fen'sT esnorrens sini^JudacI,proquibusei oraiiomiiahili pietate^e--
•cilo deficiens. Deus eiiam conlra malos arcum suum promilur.
Intendii, id esi, comminalioneni sute poiestatis, et TT. In finem ne disperdas. David. in iituli inscri-
'
iandiu lerrei: donec infirmali cedanl, el ad cohfes- plione: quando nusiiSuul el custodivit domumejus:
-sionis saluiem se converlani. ul inlerficerel eum.
8, Sicut cera qumftuil auferenlur: •In Jinem : jam diclum esi sine fine. Ne disperdas
Supercecidit ignis et iton viderunt soiem. David in liluli inseriptione. El lioc quoque freqtien-"
H Sicut cera igiiedissolvilur, ita et isti qui in sua ter ponitur, ul passio Domini periiasc-indicia decla-
dhstinallone perduranl, futuri judicii igne perdun- I retur. Do.musDavid indicat nionumeuluni, ubi "iri.'
mi.r.CAuferenlmydicit aconspeclu Dei. II Supercc- duana niofle requievit, quod ad euslodiendum ni.ise-
cidilignis,id est, judicium mortis. El non vitle- runl Judasi mala nieiue:quori lamen iiiviiiseisfacliun
runl solem, C itl est, Dominum Salvalorem. llltim esl adgloriamnominis eius nc oer fraudem dice-
enim conspicere nequeunl, nisi qui eum mundis reiur resurgere. ..--
njeiHibus Iniuenluf. A C Yel ignis eoncupiscenlice 1 Eripeme de inimkis meis,Deus meus:
liialas cecidil hic super menles maiorum, et idco Et ab iiisurgeniibus in me libera ine.
jusium el honum et sancium vidcre non possuiil, id C Petit humaniias verbl ex liuniauilaic sine ma-
cst, hene agere ct hene discernere agenda, cula peccalorum: diabolum yeLniinistrds cjus Ju-
S Priusquam intelligerenl spince veslrm rhamnum : dccosaverli a se. Nos auleni sic peiimus ohnoxii :
. Sicttiviventes sicul inira absorbelcos. ab immundis spiiiiibus divina misericordia lihcsrari.
II Hic loquitur -ad populum peccanlem. Rhainnus II Inimici Christi fueriini Judsei : cnm ci invidebanl
spiuariim genus esl aculeis asperrimum el flore gra- occulte. Insurrexcrunl : cuin *)rasccpliscjus.ohviave-
lissinium, el signilicat per llorcs reiiihulionem bo- ruiit.
nprum, per aculeos poenam malorum; justis florel 2 Eripe me de operanlibus iriiquilateni-:
aJ ornalum, -peecaioribus prasbet spinas ad cQiifigen-() Et de viris sanguinttm salva me.
du:n. C Dieilvero : Sicul viventes, quia vivere cre- C Duo genera inimicorum posuit, scilicel iniiiii-
d.uniur et nioiiui suni.Omniseniin peccator in pec- cos qui aniiiium lanluin babuerunt nocendi, et qui
catis degens, veritali morilur. Sicul inira : illud jam insurgebaiit nocere, nunc vero lertium genus
significat, quia Dominus non iratus : tanquam ira- eorumqui jam operaiilur nialuhi. II Quia operurii
tus, vidclur peccalores pe.rcellere. -Quahdo aulem iniquitalis effecli sunt (Matih. xxvu), cum maniis ar '
addilur : Absorbet eos, lioe signilicat subiium iss- maverunlad cjus iiiterfeciiOnem. Yiri sanguinuin
icritiim eorum cum jusia viudicla. fuefunt, cuni-sanguinem jusli super se suos qtie
.10 Lmlabilur iusttis cum.videritvindictam:. filios venlurum esse oplaverunt.
Manus. suas lavabit in sanguine peccaloris. 5 Quia ecce ceperunt animam meam -
H Laslahitnr justus, quia quando impii damnanlui Irrueruiil irime fortes.. _,'
in pcenis, justi lselificantur in prasiniis. C Cum cniin G Aninia hicdicilurviia cofporalis: cxterum ani-
sanguis peccaloris elTuiiditur, tunc maniis, id esl, mam Christi nulla potuit adversilas occupare, setl
aclus jiislj hominiscorriguntur_ Inqiio enim pereunlc, per animain captam lempus oslendilur passioiris.
bic cum iiiinislris Ju-
cnnnnonetur. jusius se caulius ' diligcniiusque custo-. ' Fortes: diabolum siguifical
dire. ... -."-.. dseis., . , -
II Et dicel homo si utique est fruclus juslo : 4. Neqtte iniquilas mea neque peccatum ineum', Do-
mine: '•''-
Vliqtte.esl Deus judicans eos in terra.
G Yuii Lic enim hoe inletligi, quia nec maii in Sine inicjttilaie cucurri el direxi. -
boc sasculo oninino a pcena sunt liberi, quamvis llo- r.C Iniquitas bicpro malitia vel malevolentia acci-
rere videantur, qnia qui non crediderit, jam judica- pienda est; peccalum YTero pro operatione sceleris ;

lus esl. Nec eliam boni a beneficio sequesirati, quaa omnino a Domino fuisse probantur exlranea.
licet .niundanis oneribus opprimanlur. II Tunc Chrislus enini mundanam vitam TeClo tramlte cu-
erit fruclusjuslo: cum ei Dominus regna donave- eurrit, nec illi ullo modo poluit obviare" iniijuilas :
ril. llli anle judicium in hac lerra judicanlur: de quaj aclus semper bumaniialis intorquel. Hoc Cnini
qnibus dictum est : Qui non crediderit jam jutlica- , ei eral dirigi, unde venerai uiredirei.
tus es.l (Joqn. m). . ">•- Exsurge in occursum meum el vide;
.-. .ORATIOEX.PSALH.LYII. . .._ Et tu, Domine,Deusvirtuliim, Deus Israei.
.Jus.iissinie Doinine,_coneedepopuloiuo seqiiiju- .II Ad Patreni liic loquitur: a quo se iri Evangelio -:
2-17 S. BKUNONIS11EP.MPOLENSISEPISCOI'1 e_S
cinrificari postiilahat. Et vidc, "hocest fnc viileri, ut _, esse noscehat. II Prrevcnil illum misencoroia Pa-
credanl me asqunlein libi. Deus viiiulum, id cst, nn- iris, cuin prius cenlurio etini confessus esi, quam ah
gclorum et lioiuinum. Deus Isrnel, hoc esi, aniinartim iuleiis rcsurrexisse Deum viderel. Sed et mulli
Deuin videntium. percuiiefues peciora sua reveiiebaniur diccntes :
C htlcnde ad vhilctndas omnes gcnies: Vere Filius Dei erat iste (Malih. xxvn).
Non miserearis omnibus qui operanlur iniqui- 11 Dens ostendil milti sttpcr inimicos meos-:
laicm. Diupsalma. Ne occidas eos iiequtindo bbtiviscanlur popuii
C lulende ntinc ad visilnndas onmes genles, ut mci.
libi ex gcniibiis copia crescni, quin sterilitalcm C Deus ostendil mibi. Secunduni jam dicit mumis
firiei in Judnico populo eomperisli. Omnes genles hencficii, ut eiinm inter iniinicos virtus ipsius ma-
dicil, quoniam de universis geniibus Dominoadju- jestntis possil ostendi, ul de blaspbemis fiant reli-
vanle erant creditnri. Non miserenris, oslcudit illis giosi. Ne occidas cos, precatur ergo ne gens Judreo-
esso niiscrciiduni : qui puro studio supplicabnui. rum funditus pereal, sed niagis errasse se satisfa-
Licet omiies operautur iniquitatcm, illis tnmeii par- ctione digna cognoscat.
cendum esl qui ad Clirisium deYOla nienle con- 12 Disperge illos ih virlule lua ':
fiigiunl. j El dcponeeos proleclor meus, Domine.
7 Coiivcrtcriur acivesneramel fiiinempulientur tri II Disperge illos, hoc dictum esl de Judteis, Utin
canes : . loio orhe dispersi, siceinendali non superbiant, vcl
El circtiibttntcivilatem. in bac disuersione scclus suum pceuiiendo deplo-
C Declaratur hic fuiura convcrsio Judaici populi, )'eiit.
el ex eis in fine niundi iiinumeros csse crediluros :. 15 Deliclum oris corum sermonein labiorutn ipso-
ul quamvis sera, tamen aliquando salutifera con- rum :
versione salvenlur. II Et usque nd exiltim vilassuce Et comprelienclanlurin superbia suct.
fninem verbi Dei paiiuntur. C Canis dictus a canen- C Delictum oris coruin, iri e.t, cogilationum insa-
cio, iiam illius consuetudo esl, illa loca defendere, nire fucruut, quando consiliuin fecerunl, ut neci
ubi se noYit alimoniam reperire : iia Juclasijam tradercnl Dominum. Sernio quotjue iabiornni dete-
conversidefendeiil civiiaicm, id est Ecclesiam quain sinbilis Juit, quando diccbant : Reus est. moiiis.
correclis prcedicaioribus circuibunt. Cnpios eos constnt in supeibia sua, quando videruiit
8 Ecce loquenlur in ore stio : ct gtadius in labih rcsurgenteni quem respuerant miracula facientem.
coruin; II Et de exsecralione et mendacio anniinliabunlur
Qiioniam quis audivil ? i"_ in consuinmaliotie:
C Loquenlur cerle lunc in ore suo : quocinunc In ira coiisummationisel non eninl.
liabere non mereulur in corde. A G Erit uiique in H Exsecrabantur Doniiiiiini, cum eum filiiim Jo-
labiis eorum gladius coslestis verbi Dei, quilegilur seph.fubri dixeranl. Inncciebani eliam meiulaciuni :
bisacutus, exulroque tesiimonio feriens. CQuisenini ciini euin drcinoniniiidicebant habere. El non erunt,
cum pondere prolerendum esl, quasi nullus geiHilis id esi, ut non possinl perseverare in malitia sua, sed
pene, quasi oninino rarissiiniis, qui eorum piasdi- in ca consiinimeiitur (Mailh. xm). C Coiisunimalio-
calionem audiel, scilicel "uclasorum,quouiain quan- ncin enim illnm dicit, quam unusquisque patitnr.
do conveiienlur Judcei : pene Ghrisliani ex gentihus (Joan. YIII): quando memor peccalorum se crucial.
Anticlirislo adhcerebuiii, ut rarissimus sit luncChri- Non erunt igilur ulique superbi sed pcenilendo hu-
slianus, ex gcnlibus natus. iniliali.
9 El lu, Doiiiine, deridebis eos . 15 El scient quia Deus dominabilur Jacob :
Ad nihiium deducisomnes genlcs. ..' -•- _E-_finiuni lerrm. Diapsaima.
C De geniibus qui in Anlicliristi scelerata reli- G El scicnl, Judcei cum ftieriul perfecla rcligioiie
gione .perinaiiserini, irridcndos eos pronuntiat, qui insliluti: Chrislum esseDominum Jacobpalriarcbrc,
prasdicationes rectas audire noluerint. Gcntes, ei in _)quod primiius non credebani, ci Dominum esse li-
bono ei iii malo poni notissinuini esl.' Ipsas enim hium terra;, id esl, cniholicas Ecclesiastolo orlie dif-
pro nihilo babet Dominus : qui eum creatuirirum fusre, quod modo durato corde non sapiunt.
omnium non venerantur auclorem. Mos esi Scri- 16 Coiivetienlur ad vesperam cl famem palieniur.ut
pturas (sicul hic) dicere pro parte loium,) ut omnes cancs:
gente.s non omnes, sed omnesincredulas accipias. Et chcuibunl civitalem.
10 Fotiiludinem nteam ad le cuslodiam: quiaVeiis C Post inlerjeclionem secundi Diapsalmalis: venit
susceptor meus: ... ad leiiium ingresstim, ubi conversio Judseorum ei
Deus mcus, misericordia ejtts prwveniel me. resurreelio Domini osienditur. Canes hic significai
C Foiiiiudinem hunianitatis suas tiicii Christiis pnedicalores ex Judasis coiiversos, ut Pauliim ci
palris beneficiis applicandam. Ad le cusioriiam : alios. Civitns vero hic Hierusalem signiiical lerrc-
niulala syllaba significai per te. Cuslodiam foiiilu- sircin : qunm Paulus cireuivit prredicnndo gloriose ,
diiiein. nieam : merito illi fortitudinein suam pro- et alii Judrci mulii credenies. In superiore eniui divi-
liuiitial dcpuinndam, qucm eiiam susccpiorenj suum siuuc vesperam dixirnus (iiicm sasculisiguificnre, sed
229 EXPOSITIO PSALMORUM. 25'J
hic. inilium sexlas cctatis oslemlil, quamlo Dominus .A honiinis errore deposiio : Doniino Salvalori jmra
veniu ei post ejus resurrectioneni niulliiudo creditlit mentc fnmulantur. Tituli inscriptio Chrisiuiu signi-
Judasorum. ficat regem. In doctrinam, id est Christiaiinm. Bdla
17 Ipsi dispergenlur ad inanducandnm : isla qure sequuntur, historia reguni compreliendit,
Si vero non fuerinl sattirati et murmurcbiint. et significai.it victorias Domini Salvaloris : quas in
G Ipsi vero qui veram nieruerunt habere doriri- loto mundo de paganis agit et perfidis, quornm ver-
nani, disjicrgentur ad nianducanriuin , cibum vicicii- Im isie psainius .diclurus esi. Cbrisius maiiu foriis
cei spiritalem, ut coijveiianlurgeiiiesncl fidem.sicui et desiderabilis, non ferro, seri conversionis stutlio,
Petro diciuin esl in visione : Macia ct manduca non per ignem visihilem, scd per chariiaiis nrdureni
(Act. x). Saturaiitur dociores: quaiido prasriicaiio- (quo modo divinilns debellare ac viucere hivisibili-
nes suas viderint populos desideranter assuinere. ler consuevit) niiindum rebellem subegii.
Conlra jcjiini niurmurant, si verba sua fructilicnre 1 Deus repttlisli -i- nos \ el : desiruxisti nos
lion cognoverinl in menlibus perfidoruin. Ircrius cs el miserius cs nobis.
18 Ego aulem canlabo fotiiludinein lutim : C Populus iste qui crat priscis erroribus illigalus.
El exsittlabo tnane miserkordiam tuam. repulsum se et deslrtictuni sub gratiaruni aclione.
II Cnnlnbat Chrislus, id est, prasdicabat foiiiiu- " comniemoral. Cum dicit repulisti, oslendil sc fuisse
dineni Pairis, quomodo cum ipso vicerit diabolum. gralia Dci revocaium nc in pravis dogmalibus viln
C Mane exsullabit, cum no.x obscura isiius srcculi fiitiretur. Isla deslruciio sic evcrt.it: ut construat,
tiansierit, qtiando jam misericortlia Domini in remu- sic deponil: ut erigal, ideo inerito ad graliarum
neratione sanctorum elucescil. Ibi enim ipse exsul- actioiiem venit isla deslruclio. Iratus est: qtiando
laturus est tanquam rex et Dominus, uhi suum popu- superstiliones eorum suhveiiil. Misertus : cum cos
liim in se gaudere conspexeril, potesl eiiam cnniatio ad culluni verse religionis adduxit,
et cxsultatio ista ad menibra magis proprie referri. 2 Commovislilerram el conlttrbasli eam :
Cniilnvilenini Chrisius forlitudiiiem in Peiro, aliis- Sana contrilioncs ejus quia commotaest.
et
que aposlolis maiiyrihus. C Terra : universuni ccetum peccanliuin signifi-
lt) Quia factus es susceptor meu
El refngium meutn in die tribiilationis tnew. ctil, qui in aclventu Doniini commoti sunl, quando
culturas suas coguoverunt Dco esse aboniinabiles.
C Ipse Christus suscipilur, quando Ecclesia cun-
cln snlvalur. Tunc etiam cetemum refugium efficilur Coiiturbati sunl, quando inter doclrinas suns rriins
nudieruiil : Appreliendite discijjlinam , iiequando
Chrislus, quando isla desiderantissima YOXauditur. irascalur Dominus (Psal. n); el perealis de vin ju-
Yenite, henedicti, Patris mei, sed Q
etjam gratum sla. Sana coiHritiones, etc. Ccelesti mcdico prodtin-
esl refiigium Chrisius, ouando tempore iribulationis
tur vuhiera, ul eontriiis medicina succurral. Isla
cqndonatur. est coiiiiiiio qure nos efiicit foriiores, quia conimotu
20 Adjulor meus, tibi psallam : quia. Deus, suscc-
est, id est, a priore errore translntn esi, ut libi Do •
ptor meus es: mino obetiial qui ante idolis serviebat.
Deus -f- meus \ misericordia mea.
5 Oslendisli populo ttio dura :
CRepelit frequenter beneficia, ut nobis quemad-
modum gralias agere debenmus oslendnl. Susceptor: Polasli nos vino compunclionis.
humanitatis nostras verbum est, quodeam in Marias C Ostendit enim dtira fidelibus justis in isto miin-
virginis ulero sibi sociare dignatus est. Deus meus , do, ut reddalin asternilate preliosa. Yino coinpnrnta
id esl, misericordia mea, ibi enim omnia sunl bene- est viiius, in qua non esl vitioruni copia, sed coin-
ficia. ibi universa munera designata. punctionis ubertns, quas in hono proposito studium
noslras voluntatis immuialas efiieil recta sapere :
OltATIO EX PSAL.LVIII.
duin ea implentur.
Omnipolens Domine, cujus viriuiem atque miseri- 4 Dedisli meltienlibus te significalioncin:
cordiam matulino laudamus in icmporc: quo forli- D Vt fugiant a facie arcus. Diapsalma.
ttidinein te noslram orarnns et quassumtis, ut ah C Dedil tinienlibiis significntioncni, (jiinndo per
oiniii ohscuritate tenehrarum eruti : niatutino Iu- Scripturnsedocuit in hoc amenti inundoiicleles niul-
niine decoremur. Per Dominum noslrum Jesurn Chri- tijjlices pnssiones siislinere : fncies nrcus, diem jn-
sltim, elc. dicii designaijubi Novi et Yeleris Tesinmenli tjunsi
PSALMUS LIX. duobus infiexis jugis omnis popiilus jutlicniur, scd
ARGUMENTUM PSAL.LIX. ille ab islo arcu sagittam, id est, senieiitinm non
C Populus conversus ad Chrislum orat, ul posl suscipil, qui se in liuinilitalem confcssionis dcvoie
Irihuhuiones quas perlulit: deducalur ad ipsum.
pioslraveril.
TT. In fincm pro liis qui iinmutabuntitr in tituli in- b Ul liberenlur dilecli lui.
scriplionc David in .doctrinam cum succendit Meso- Saivum fac dextera lua e! exaudi me.
potamiam Syrim et Sijriam Sobal. El convertit
Joab el ipercussit Edom in valle Scilinarum duo- C Depreealur iste populus fidelis, ui jain a liibu-
decim miilia. lationihus liberlalus Dei virtus liibulaiioncs ejus hf
C Commulahuntur aulem in fineni, qui veieris alacritalem gaudii convcrtat. El ileiii precalur ut
251 S. BRUNONiSHEf"BIPOLENSIS EPISGOIT _'«'
salvus fiat dexlera, qniam ipsa paiie Slatuendi jK II Nonne iu, Deus, qui rcputisii nos.:
sunt, qui perpetua felicilaie gaudcbuni. Et lion egredierfs Deus in viiiutibus noslris?
C Deus loculus est in sancio suo : Iwlabor el par- G Dicendo, nonne tu, Deus, ostendit, de quo su-
libor Sichimam : jierius dicebat, solum esse eum qiii deduceret, et
Et convallem iabernaculorum mctibor. illum. solum CrealorCm debere nobis esse propitium.
C Locutus est Pater in Filio, scilicet evangclicam Dicit aulein, qui repulisli nos, idesla malo prohi-
yeritalcm, per quam venil redemplio fideliuin. Las- buisli, ne in nostra vohuitaie versaremur erronei,
lnbor. Juste lceiabatur pqpulus, cui prospera locu-' Non egredielur Deus in virlulihus nostris, id est,
lus est Dominus. H Sichiniam, Saniariam significal,' cum ila nos intus in prsesenli sasculo defendas ab
_ dividil Chrislus Sichimam, cum aliam pafte.m ad adversariis noslris, ut lamen foris nos diversis.
Iieaiitudineih, aliam cum infidelibus ponit. C Con- affliclioiiibus"ad prqbalionem noslram atDigamur,
vallem labernaculorum meiiebalur, id est, de Judaica- asslimant iuimici, quod non egrediaris in viriulibus.
colleciione hahcl non minimam portionem in fule nostris, quamvis in nienle nos virluose prolegas.
ealholica. Convallis dicta, quasi cavata vallis. 12 Da nobis auxilium de Iribulalione :
7 Meus esl Galaad et meusesl Manasses ' Et vrina salus hominis.
El Ephraim forliludo capiiis mei. ; 1B C Or.al Ecclesia, ul de tribulalione istius mundi,-
G Galaad interpreltuur acervus lestimonii. Tesles - quam jugiter susiinebai, Domini sibi prasvenirel
enim Grasce niaftyres dicuntur. Accrvus istc lesti- ; auxiliiim, sciens lanto illic amplius umimqiiemque
monii niagnam esse significal maiiyrum congrega- consolandum qurinto hic pro ejus noinine fuerii ve-
iioheni. Manasses inlerpretalur obtilus, rnerilo ergo hemenler affliclus. Et vana salus hominis, salnlcm
fidelis pojiulus dicitiilain Oblivionem suani essc, prsestare non jjolesl homini nisi solus Deus,ideoque
'
quaserat dc abolilione scelerum ventura. Eplirairn sperare non dehel homo in hominem
frtictificalio, dicitiir, quas esl fotiitudo capitis inci,- 15 In Deo faciemus virtuiem :
id esl Dojninus Salvalor, qui nobis contulit copio- El ipse ad nihilum deducel tribulanles nos.
sissinuim fructum in passione el resurreclione, quia C Ipse in Deb faciet viiiuiem, qui in inaiiriaiis
nisi granum frumenli, clc, usqrie mullum. friictum i ejiis jiigiier. perseverans, diabolicas lentaliones
nffert (Joan. xn). II Universa hasc degenlium voca-- Chrislo miseranle culcaverit. Ad nihilum quijjpe
lione dicunlur, qiiarum diversre viiiiiles sub singu- jjerducit inimicos fideliuiii, quoni un delet ens dc-
lOrum nominuin inierprelaiione inielligendassiini. iibro vivenlium, uhi sibi yidebantur scrijHi elati, .:
8- Jnda, rexmeus : OIUTJOEX PSAL.LIX- -
—: Moab, ollcispeimcw. \
Cleinenlissinie "salva supplicem popuinm
G Juda Chrisitim significat, et cum exsuitatione' auxilio dexteraj Domine,
lure, el duin ad fructum boni opcris
dicendum est : Juda, rex meus, quoniam lirccesl in
iribulationibus exercitalur, lua semper gralia"
fidelinm .gloriosa confessio. Moab pr« genlibus
consoletur". PerDominum nostrum Jesum Clirislum
poiiiliir, unde corigrcga.idam prasdicebal Ecclesiani.
Filium luuni, elc.
Per ollam spei, trihulalio significalur, qiiam iri boc, "
^PSALMUSLX.
sreculo sancli sus.linent, qucc ad spem vllse asteruse
Domino prasslanle, porrigilur, ul Paulus ail; Spes ARGUMENTUM PSAL.VZ.
auiem non confiindil (Rom.. v). Olla vero liic 3n G Yox Ecclesiue petenlis, ul sub alarum ChrislL
uialam partem ponitur, eo quod in sensu pravo velamine jjrolegalur. ;.
velul unda decocllonis cxrestuat, sed decoctis pec- TT. In finem in ItymnisDavid.
calis et exusiis conveiiclur nigredd ollse. Gin finem, Christum significari jam notum est.
S In Idummam exlendam calceanienlum meum : In hymnis Grceciimvocabulum cst, inlerprelaturque
Mihi alienigenm subdithsunt. hi lciudibus, quia loltis Psalmus Ghrlsti praeconia
II Idumsea inlerprelalur sattguinea vci tene.ta, personat. David aulem ipsnm Chrislum significal,
ac si dicai: ln isios lales exlendam calceamenium, cujus laudemdecantat populus Chrislianus.
id esl prcedicationem Evangelii. Mihi alienigehfe: i' Exaudi Deus deprecationem meain ': " _
suhdili sunl, scilicet Chrislo et Ecclesiae. '. • '- Intende orcriionimem
10 Tjuis deducet me in civiiatem munitairi : G Deprecatio assidua esl cominunisque Deo el
Quis dcducet me usque in ldummam ? Iiomini supplicaiio. Oratio vero est quam sancice
C Exclamat populus fidelis ad Doinimim : Qius ; Trihitaii jure persolvimus, illam posiulavii.iniendi,
dediieel ine in civiialein nuiniiam, id-.est fuluram'-. id esl, prospici a Domino alque misereri.
Ilierusaleni, nisi tu solus Deus; quassic nninita est, _ 2 A ftnibus lerrm ad ie'clamavi diim ahxiafetur -
ui nulla ullerius perseculione qualiaiur; quueain "' cor meum : -
le duce iugreditur. Quis deducet, ipse, scilicet In petra exaiidslt tne.
Dens. Desiderat enim Ecclesia illos populos sibi S. Deduxisli me, quia factus es spes mea :
applicnri, qui adhuc non mei-uerunl esse perfecli, ul : Tnrris fortiludinis a facie inimici.
couipleto iiuniero prcedestinatoinni, simulad asterna' C Glanial congregatio sancia a finibus. terrcc, R .
gaudia lerrehi cumsanclis pervenirenl. id esl, quaiuorparlibus inundi, C jn quibus omnipo-
253 EXPOSITIO PSALMORUM. _3*
tentis Dei Ecdesia conslilula est. In anxieiale cordis, .A tibus declarai. Psallere enim semper dicil populos
quando enixius oratur et clamalur ad Doniinum, beatorum superno nomini, non brevi lempore. setl
scilicet cum, periclilanle anima, animas necessnria in srcculum sasculi. Yola eliam sua se Domino.Ted-
remedia poslulanliir. Pelra significai Chrislum; in dere.promillil,uiei asternas gratias semper exsolvat.
bac petra se exallatum esse pronuniiat, in qna De die in diem, significal semper, nl et hic voia
bmnis sedificalus est Christianus. C Deduxisti me in nostra reddamus, el ibi laudes caulcnius Domino
illam, scifcet futuram requiem, quam bealis suis perpetua bilariiate.
—DominuspoHicelur.-Gausa-eliam-redditiir. quaresit ORATIO EXPSAL.I.X.
' duclus ad Anxielaiiim nosirarum, misericordissime conso-
prscmium, quia posuit sibi spcm Domi-
isum. Turris eliam doimii-iiiisignificai; lurris cnim lalor, Deus, prolege familiam tuam a Tacie Inimici,
civilatis nuiros defendit, ct irrueiiles hosles ex alto ut a le Inrre foiiiludinis prashiuniia, inliabitare
yulneral.SicviiiusDomini populum suum defendit; labernacula mereatur aslerna. Pcr Dominum no-
sirum, eic. -
pugnal vero verho, non praslio, el turris illa virtuli-
Ims plena est, non gladiis. PSALMUSLXI
4 -=- In \ Itabitabo in tabernaculd lito in scvcula : ARGOMEKTUM PSAL._h\l.
Proiegar in velamento alarum fuarutn. Dia- B C \ oxconversi dieeniis animam suam Deo essss.sub•
psalma. jeclam, monehtisque erranies, utmagis in Domiiio
Hlnhabitabo uliqiiein illo tahernaculo, in quo' qiiam in caduca luijus miiiidi felicilate confidant.
sihe fine mansuri Deum jugiter coniemplcmiis. C TT, Jn finem pro Idithuripsalmus David.
Merito ergo protectio Domini alis comparala est, G Idilhum inlerpretatur (ransi/iens eos, id esi ama-
quce nec subjeclos oheranl, ei lccsioneni omnis con- torcs sasculi hiijus, quoS'miles Christi conlenipta
trarietatis emenriant. mundivolunlale iranscendil, elin Domino spefirmis-
5 Quoniam lu, Deus meiis, exauclhli orationem sima permanebit. Talis enim prsemiuit finem, id esf.
meatn ; Dominiim Chrislum sequilur q,uoque psalmus, hoc
Dedisti hwreditciiemtimentibus nomen luum. esl probabilis vila, qure regulis Doniini obsecundat,
-
C Cur in velamenlo alarum Domini laslelnr, oslen- id est obedit.
dil, seilieet quoniam ejus exaudila est oralio. Iire- 1 Nonne Deo subjecta erit anima mea~?
reditalem dedisti, sigiiificat futuri sreculi regnum, Ab ipso enim salulare meum
hasc iion habel finem; sed cum semel suscepia fue- C Nonne vertendum cst, ut planius fiat, dicnmus
rit, nunquam a nohis mulaiione aliqua discedil. cnim : nonne Deo subdila erii ? Subdilus est Deo,
6 - Dies super dies regis adjicies : . 'C qui sempcr humilitcr illud
agit quori ad ejus man-
Annos ejus usque in diem generalionis et getiera- data cognoveril jjertinere, ac praster eum nihil aliud
iionis". niens beata concupiscit. ,AI> ipso enim salutare
C Dies, selernitalenj significal Salvaloiis, qui vcre ineum, id esl uiiigenitus Filius, qui recle credenti-
rex nostcr dicilur, qtioniam ab ipso regimur. H Ad- bus salularis diciturel exislil. -^y^-
jicientiir etiam anni regis linjus et dies inler isias 2 Nani et ipse Dettsmeus et salularis mens/^^j-i
generalibnes usque dum, congregatis electis et sup- Susceptor meus non movebor amplius. ~'\'//
planlalis inimicis, Iradiclcrit regnum Deo Palri, C Nam ei ipse Deus meus, nunc Deuni -invocat
siihul cum ipso regnans et cum sanclis. C Usque quem superiiis nominavit salutare.. Ne ici\ccleresV
ergoin diem generationis et generalionis, id est autein minorem esse Filium Patre, dicil : Ip|6 ;"est.
usque ad asternuni uniim diem in gloiia Dei, qui est Deus meus. Hepelit .salutaris meus ; __alus^"niiji-.._
dies, ad qtiein omhis gcneratio hoininum ordinate Christus eslhuniani gencris, ^wcB.inAdam periernt.
facia cst. _ - II Addidil snsceplor meus, in asternitale, scilicet
7 Permanet in mternumin conspecfu Dei: ideo non movebor amplins, quia postquam fclici
Miserkordiam et verilalem ejus quis requirct ,. visione fruar, cadere non limebo. Nec babel quo
•*- ei\ ? currat amplius, nisi usque ad Deuni.
C Permanebit in seternum,~scilicet populus san- 5 Quousque irruith in homiuem? interficiih Mni-
clus in bealiludiiie, nullo jam in eo morlis dominio versi vos; • _ -
dominanle. C Misericordiam quis requirist ? ibi Tanquam parieli inclinato el macerim deptfisw.
misericordia non rcquiretur, ubi nulliis est miscr. C Loquilur enim pojmlus Dei ad perseculpres
lbi nec verilas : uhi cuncli Deum yidebuni.Nullus •Clrrislianoruni: Quandiu agmine facto supra homi-
siquidem eorum indignus eril bonorum talium , JJCSinnoccnlesiiTuitis ? H Addidit, inleriicitis uni-
cum in xternum possideant regna coelorum. Ne- versi vos, quia qui Yolunlateiii-habet occidendi hq-.
gative igitur legendum est : quis requiret? quasi minem, etiam si nonperciisserit, occidil. C Aplis^
diceret : nullus. sima comparatio, Pafies inelinatus quanivis npn
8 Sic_psalmumxlkam'iioinini luo in swculum -j^ moveatur, tamen occiimbit, quia in casum vergi«
swculi \ : quidquid a soliditate sua fueril rnclinaluai; ef ma-
Vl redddm vola mea de die in diem. ccrise depulsas, qure facile in ruinam cariii.si faerit
C Sic, sig-iificaiila,quemadniodum in subsequcn- aliqua inipulsione quassala. 15 Ila, honijclclas,JSUIB
PATBOL. CXLli .8 '
g-.g S. BiiUNOXlS HERBIPOLENSIS EPISCOFI 25ii
recie sitis creaii , a.i riiinain proni fcrimini, natii- .,4 ccleri siipplicalione fesiinel. Vani elcnini liomine5
auiem ciicuiiiurad coniparalionem snpcrnas veriialis. Men-
ralisque in vobis scnsus pcrversus esi. C Est
maceria sicca snxorum censtruciio, qiius sine aliquo cincesillos inngil, qui slnieris iniquis emeiitiuni de-
ligamineimpeiiso in alium riiicia componilur. cipiunl siniplicitaiein ; vel illos nolnl qui snnctilati»
i Verumiamcn pretiitm mcum cogilavermii rercl- siniulaiione decipiun!. Ui decijjiant , poteranl cnim
iere : cttcurri in siti : non decipere, si eorum nequiiia possit depreliendi.
Ore suo bcuedicebanlcl corcicsno maledicebaiit. lii idipsum. scilicet in cequilale, qnam falso habcrc
Diapsaitna. rcsiinianlur , cum jnsli csse creduntur.
C Isie versus respicil ad Judrcos et ari ficlos Cliri- 10 Noiile sperare in iniquitate : cl rapinas rtolite
slianos. Cogilabant infidcles rcpellere Chrisiimi, concv.piscere:
ne puro Bivitiw si uffniani noiite cor apponirc.
qui est capul ct pretium Ecclesirc, qnando
cordc colorclur, sacrilegis doginalihus obviabaiil. C Docet cnim vilialos, ne spcrare ricbeant ubl
Tunc.snnclus vir ciirsuin viue suas in siii sleriliintis •TiTiclusboiiidesiclcriinon potest iuveniri. Bicit cliam
sacra ad pauperes. qui necessiinie viclns fuiiivum nliquod
perngebal, cjuia invenire ison poleral, qiiem
doclrina polnssei. Scquilur sitis causa : licncdice- concupiscunl. Ei rapinns noiiie concuplscere; non
[*
lianl ore, qni lcgein fullaei cmcndatione .pciirans- -1 enini potest crinien rupinre indigenlin lollere, ncc
ciiiil, ot uon lioc operibus liemonstranl quod ore qui vinciicirc subjacei culpani cxcusare. Nunc redil
ad diviles, dicens : D.iviliccsi afiluniit. Merilo ergo
proiiiiiilinnt. Corde enim ninledicebnnt qui Scriplu-
jv.s sanctns viiiose intelligebnnt. prascepii.divilibus cor non apponcre el qtiasjiossidenl
K Vcntnitamen Deo sttbjeciu cslo aniina mea : iiun amarc, ciim Panliis clicai : Non speraj'e in in-
Quoniam ctbipso paticnlia mca. ceiio diviliarum, seclin Deo vivo (1 Tim. vi).
C Nunc repctil Prophela quod supcriiis clixii, 11 Semel locitlus esl Deiis : cluolta:c audivi.
.-iiiimam sunni Deo esse suhjeclam, ul lpsa repetilio Quia poicslas Dei es! et tibi, Dominc, iuiVili-
menli nostrrecredulilatem infigeret. Paiicniia quippe corciia :
nostra Christusest, projiter quem ct adversa lihcu- Quicittt rcddes unicuiqttejuxla opcra sua.
tci' pntiiuur, ct susceptrv, rcgulre observalionc gau- C Loculus est frequcnter palribus nosiris Deus,
riennis. sed semel loculus est Filio suo, dicens : Filius meus
fi -i- Qiiia, ipse -s- Dcus meus \ c.lSalvaior ir.cus : es lu, ego hodie genui te (Ilebr. i) , lioc enini nulli
Adjulor mcus, non cnftgrabo. r.lteri Patrem fuisse locutum manifeslum esl. Duo
C Superius Cbrislum pnlicniiam nominavit, nunc hcec audivi in Evangelio : Potestaiem hnbco poncntli
^
itcrum dicil, Deus mcus, el salularis mcus, quia re- animnm meam, ei ilerum sumencli eam (Job x). Sc-
vcra animse suassalutem jam tunc per incarnaiidum quilur iilud sccundum, el tibi, Doniine, miscricov-
Yeii.um provcnire noscebat. Non emigrabo, scilieet dia, subaudicndum, jjlacel, utruniquc deiiatis csl, u(,
de hac credulitaie quam icneo vel suasti malo ve- scilicei misericordiier possit el polcnier misereaiur.
stro. vel persecutione. Ll ut hoc de Christo dictum jilanius inlelligas,
7 Jn Deo saltttare mcum el cjloria mca : scquilur tempus judicii : quia tti reddis; Patcr iiqu
Deus auxilii mei cl spcs mea in Dco -i-cst „ . _ jndical quemquam, sed omne judicium tledil Filio
C Coiigenihial in Dco salulem esse, non ul in (Job Y). Ostcndilur ergo ex istis tiibus Cbrisio at-
geniium diis perpettinin nioiicm. El glorin men , ut Iribulis , scilicel locutione singulari et poieslale ct
non solum salus, sed eiiam iili credidisse sit gloria. ljjisericordin, simiiiter judicio eum tumm esse.veruni
Deus auxilii niei, ne sibi aliquid dejjutai'el humana cum Patre Deum.
infirmitas. Dixil poslrcmo : spes mea in Deo esl, ul ORATIO EXPSAL.I.XI
et illa prcelcrita, qure perceperal, Domiuo depuinrcl Subde tibi, Doinine , animns nosiras , quoniam In
ct futuram suani bcalituriineni ipsi applicaret. es paiieniia vera, ut rciiucnies incerla diviiiarum,
S Sperate in eo omnis congrcgalio populi: efftin- te solum, conicmpta omni mundana va; iiatc, scqua-
dile coram illo corda veslra : iiiur. PerDominum nostruni Jesum, etc.
Quia Deus adjulor nosler -i- in wlernutn \ : PSALMUS LXII.
Diapsalma. ARGCMENTUM PSAL.LXII.
C Speraie iu eo, iri cst in illuni, scilicct qucni C Ecclesia desiderans Domini videre vir.lulem ,
s'.hi cl Deiim professus fuerat et saluiem omnis agil graiins , quin suh prol.ectione Domini precellas
convciiius plebis. Effundit ante Dominum cor siiuni. nuindi evasil.
qui pcccnla sua ubcrrimis lacrymis confileiur. Cor TT. Psalmus Davidcum essciin deserloIdumww.
alilcr effundi nou potest, nisi creberrimo imbre la- C Idumrea enim locus est ubi David fugiens per-
crymarum. secutioneni Saulis, ibi latuisse cognoscitur. Iduma?a
9 Yerumtamen vani filii hominum : mettdacesff.ii inierpretalur lcrrena, cl significai terrenos acius ,
homiman in stateris : qui bonis spiriiualibus omnino nudnii sunl.
Vt decipianl ipci de vanilaie in idipsum. 1 Deus, Deits meus:
C Verumlnmen riicit vani filii hominuni, ul yiimm Aclle clcIttce vigiio.
siuiiii cognosccns humarrilns , ad auciorem snlniis C D-us, Dcus nieus. In isla rcpclitione vciieiaudi
237 EXPOSITIO PSALMORUM. ._3.
'
nomiiiis a_ieciiim pire deprccationis osienclit. Ari A_ iiit exsulialionis ; sicca Inhia ariclilaiepeceaii Deuui
ipsum vigilalur, quoiies in mundi ambilione dor- iaudare non possunt, sed cuni pinguedinem divinre
niilur. Addil diluculo, quando Dominicceresurreclio- misericordias anima perceperil, lahiis exsultationis
nis tempus eluxit, ut lunc laudes canerei, quantlo laudabit. HHic. oraiioncs ; in palria exsnllationes
ger.us humanum exenijilci sure resurrectionis ani- et lsetitin sempiterna suni.
niavit. 7 Sic memorfui lui super slratv.m mcum. in matu-
.
U ^lltilt tlt !_.ll.llll... __-i._ linis r.tcdilabor in te :
Quam mttliiplkiler libi caro mea. Quia fuisli adjuior meus.
C Sitit crgo aninia fideliuni Deura, quando man- C Nam cum"dicil Ecclosia , sic meriior fuiiui,
dnia eius et virtutes eximias concupiscit, et ipsnm osleudil se recordationem Domini semper habuissc,
desidcral videre, a quo bonorum omninin flucnta nec cblitaiii fuisse in rebus prosperis , qnando so-
consiat emanare. H. ideo multipl.iciier caro Dcmn leni Iiuniana corda collata hencficia iiiinenioria non
qurerii, quia imritis afncilur injuriis. hnbere. Per slraium significat quielem, ubi soleinus
5 In )e<terra _ -f- dcserta \ invia el innquosasicin corpora iiostra in soniiios remitiere. ln matuiinis
sanclo apparui iibi: ctiam fidelis vigilal, qiioniain nec in prosperis suis
Vl -j-viderem virlulem tuam et gioriam luam. ;j polerit oblivisci lucis auciorem. !n periculis fuil
_j
C In tcrra deseiia sicultitultis dixil.iriest indigcn- adjuior, quando fuil hi-invio dcserto.
f a liujus nuindi et slerililate jejuua. In invia, quia 8 El iif velamenlo alarv.m luarum cxsullabo: ad-
niundus in se non habel vinm nisi Dominum Snlva- hwsil anima mea posl te :
lorem, qui iier esl ccecoiiim.Et innquosa, id est arida Mc suscepit dexiera lua.
atque inferiili, ut meriio ejus anima nimia sicciinie 11 Ei in velamcnio, iii csl in protectionc coelesiis
durcscat. Unde per hcec tria nomina, munrii isiius auxilii se dicit Ecclesia cxsuliare. C Et se ndhassisse
nccessilas indicatur. Tunc se ajjparuisse dicilsancia Domino dicii, ul.nunquaiii reeedat a bono proposilo.
Ecclesia in sanclo firielique proposilo , qnnnJo Dexlera Pniris Chrislus esl Domiiius , qui suscepit
Chiislum vcrum Deum esse cognovil. Dicit vero : Ecclesiam alnrum suaruni velairienlo prolcgendnm.
Apparui libi, ul viderem viriuteni ct gloriani luani, i) Ipsi vero in vaiium quwsicrunt anitnam meam:
quia nemo verilaiem videi, nisi Deo prius apparcre Introibunt in inferiora lerrw :
potueril. Nam si sol iste viclere nos facit, quando Tradenltir in manus gladii parles vulpium crtinl,
riobis fulseril, quaiilo magis virtus divina (sine qun E C Ipsi vero, hocest ininiici. in vano .qua.sie-
nec accipere nec lenere aliquid honi possumus) vi- rnnt animam Chrisli: quando falsls ciimirribus san-
derc se fncit, si antenos illuminans, sibi apparere -~ 2 guinem se effundcrc decreveruiii. C Sequiiur: Quia
facial? non ad ccisloscvccli suiit, sed deorsurn eos viscera
•4. Qttoniam meiioresl misericordia tua supe rvilas : lcrrcc absorhueruni. Trnclitn csl in manus glndii
Labia mea laudabiinl te. gens Jtidcca , qunndo enm piincijies Romanoruiu
C Misericordiam dicit , prremia Domini, quas Yespasianus ei Tilus casde incendioque vaslabnni.
snnciis suis promiltit larga pieiate; quas longe Jurisei qiiocjue caslestia credere nolenles , partes
inelior esl vila prassenli. Labia mea laudabunt te, vulpium facti sunl : dum se dolosis ci fraudulenlis
post beneficia qnas promisit, devolce landis ohsc- prava Yoluntate coiijuuxcrunt, aut in tc.lium potc-
quiuni pollicetur , quod Deo noverat csse graiissi- slatem redacti stint. Sive cum in Ilierosolvmilniia
iuiini. II Misericordia tua vitnm prrcstnt asleriiDm, vnstatione cadavern eorum csccc fuerunl vulpium
viia prrcscns scc.pemoiicm operatur. G Yel, melior ferariimque rcliqunrum.
esl misericordia tua quam viia, id csl, moclivivendi 10 Rcx vero Iwlabitur in Deo : laudabiinlur oinncs
quantumcuiiqiie saucii , quin nullus sua snnctilate qui jitrant in eo :
salvari posscl, si misericorriia dcessel Dei. -i- Quia obstruclum csl os loquentiuiti iiiiqua \ .
Ji Sic bencdicamte in viia tnea : C Regem, dicit Salvatorem , ipse enim rex in
v^
-f- El \ in itomine tuo levabo manus mens. asteruum, qui lcelnbiiur in Domino Deo Pnlre. Ari-
C Benedicit enim in vila sua pcrfccte Detim, qui jecil Inutlahuntur omnes , cuni Inudnnt Christuni
bonis operibus in hac luce versatur. Levat r.innns snncii Dei : ipsi finnl sine dubitaiione Iaudabiles,
suns in nomine Domini, qui operibus'sanclis insi- qtiia non possunt laucies ejus digne narrare,. nisi
steiido, teusis manibus orst Dominnm, ul ipsa ora- qui ad palmam indulgeiitisB .merueruiil perveiiire-
lio designet effigiem sancice crucis. Illijuraniin eo : qui elmentis obsequium inviolabilc
(j Sicttt ctdipeet pingucdine rcpleattir anitna mea : promiiiunL II Obslructum cst os Jutlseoruni etjirin-
El labiis exsullalionis laudabil os meum. cipum sacerciotuni, resurgente Dominq, elcresceme
C Adipes sunt viseerum crassa velamina , quas teslimonio veritatis. C Et os oninium iuiquorum
inierna jecoris operiuiH.Pingiicdo vcrocst saginalas obslrucl.ur in judicio, non in isto sceculo.
pecuilis ntitrila cibis obesitas ; isla fuerunt npin ORATIO EX PS.VL.LXTI.
sacrificiis olim. Secl pingucdo nniniro divinarum rc- Ad le diluculo vigilanlibus lunien largirc perpe-
ruiu scienlin cst, cl recla fidcs ac iuconcussa paiicn- luiin) ducior lucis celcriias, ut ie labia noslra Jau-
lin, elc. Unde sreculi islius macies snperalur. El in- denl, le vita bcnedical, lc mcuifatio nialulina.gio-
.*;?,<. S. BRUNGNISIIERBIPOLENSIS EPiSCOPI 2f6
rificcl. PerDomiiiiiiii noslrum Jesum Chrisluin. elc. A C Consueuido peccaiitiuni esi, ul qui riehim paiat •
PSALMUS LXlii. hominem se piiiet fallere possc, slc Juriusi confu.si,
ARGUMENTU.i 1'SAL.I.X1IJ. Chrislum liintiiminocloliiuiiinein piiiantes, mnligni-
C Chiistiis per toiiim hunc psalmuin ciesua pas- taiem suam nen credcbant agnosci -ab illo, cui cuu-
sionc loqiiilur. cia paierit.
; TT. In finem psalmus Davicl. C Scrulaii suni iniquitales : •
; C Tiluli liujus veiiui (sicul srcpe dicluni esi) re- Defecerunl scrulairies scrulinio.
fcruntur ari Dominum Chrislum , qui per loiuni C Scruiaii sunl Judasi iniquitaies : quas utiqiie
nsalmum locuius es(, qui scxtus esse cognosciiur jir.elernriilerc debuisseni, diim nuMiin: ibi friictum
fiorum qui pnssionem resurreciionemque Domini- SIICC saluiis poicranl invenire. Dixerunl eniin : Si
tsnm hrevi revelaiione coiitinguiil. dimiliimus cuni sic (Joan. xi), venieni P.omaui, cic.
i Exaudi, Deus, oralionem meam citm deprecor; Defecerunt : quia sen.per in cogitalione dcficiunr.
A liniore inimici eripe animam meain. qui ad res pessimas pervenire coiiiemluiit.
CA.p.iiie liumanilalis assumpUe posuilahal Do- 7 Acceclcthomo acl cor altnin ':
uiinus Ghristus, cil ejus exiuidiaiur oratio , quando El exallcibilur Deus.
tolis vifibus peiitnr, quod prodesse seniitur. A li- V,8 'Sagilw parviilorum faclw suiri piagw eorntn :
more inimici, id est Jiidcci, II vcl diaboli : suos fidc El infirmcilwsiinl conlra eos linguceeorutn.
les eripi poslulabai. 9 Conturbiriisunt otnnes qui vitlebun!eos :
2 Prolexisii me a convenlu malicjncuriium: El iimuil omnis homo;
.A multiludine opcrunlium iniquitalcin. 10 Et anriuniiaverunl opera Dei: .
C Proleclus estplane a convenlu Judasorum, qttia El facla cjtis inlellexerunt. '
dum illi cum crederent comiiiuniler mori, ejus re- C Cor enim altumesl lunc, qunndoliomo ccelcslia
surrectionis gloria probaniur esse confusi. Prote- cogilnt et lerrena devilal. Isle non deficil sicul illis
ctus est iiaque, quia malignorum insidias poteulia; qui scrulabalur scruiinio , scd magis mngisiiue
suse virlute superavit. A nuiltiiudine dixit, ut crcscii, quia in ejus corde ex.uhnbiuir Dcu-S 110«
aclum exprimere.t passionis, superius euiin dixil a in sc. Dcus ciiini in eo grnndescil, qui sauciilaie
conv.entu malignanliuni , quod ad consilia polest crcscii.
CParvuIorum sagittcc rinania telasunl, qui slu-
referri, lioc aulem ad actum eorum , icleo dixit :
dio hulendi fragilesPcannas jncere coiisucvertiiit iii
Operaniium inicjuilatem.
,5 Quia exttcueritni._<(gladiv.m linguas suas :. nioduin sagiilarum. Sic Jurixorum vola incfiicaei
Jntendctunl arcum rem amaratn ul saijittent in r< malignitate srevissima : non intulerunl fientiam
occuilis immaculalum : nioiicni,sedgloriosissimam passionem. II Infirmatas
:C Jam reddilur causa, cur proleclns sil ah ope- suiit linguse.,quia nullam cepit siabiliiatem eloctuio
rantihus iniquilatem, nam quantum illi linguas.suns -eoriim, seri dolus eorum redcliciiteos infirmos.
velul moiiiferum gladium exacueraiit, laiilum eo- G Goniurbati sunt ex illis q.uidam crccienics,
rum iniquitas frangebatur , ei. eis inngis nocebant quando veneiiinl el dixerunl adaposlolos: Quid fa-
cienius, viri fralres? (Act. n.)El timuiloiunis homo..
quam Chrisio. Eicnim mos est peccaniiiini, ut prj-
intini sibi no.ceant, qtii alterum gravare .fcstiiian.l. Dicit tolum pro parte, ul omnis inlelligalur qui judj--
ciiini Domini fulurum foriuidabal : limnil, quia j'u-
Linguas exacuerunl, qtianrio voce una dixerunl : dicium futurum sibi imniinerc
formidabal.
Crucifige. Intenderunl arcum, id esl insidirisoccul- C Aiinuiiliaveruni, scilicct gioriam resurreciionis,
ias. 0 res amara et omni felle delcrior. Convivam
ad proditionem, discipulum ad necem, conservalo- el juiora miracula qucefecit. Et fncia ejus inleilexe-
reni pecunias prasmio pecunirc fuisse eorruplum. In runl, sciiiccl esse uiviiia, quia lalia implerc nou
occullis : sic accipiendum est, ul Judcei pularunl : polerat humaua fragiliias. H Coinpuneti eniin corrics
inicllexeruiil, el inlellccla aliis liunliarunl, qui Deum
cceteruni, aclus eorum occullus esse Christo non L> ,
pofui(, qui frequeiLteranleprasdiclus csl qtinm fierc. .11 religiosc liniuerunt.
lmmaculali dicmitur ciiam qui abluli a peccatis Dei Lwlabilttr juslus in Domino ei sperabil in eo :
snni iuisericordia, sed vere immaculaius solus Cliri- El laudabunlur omnes recti corde.
stus esl, qui nuliam maculam contraxit, II Lretabilur jusius. Siciit cnini impius.propter
4 Subiio sagiiiabv.nt eum el non limcbuni: inficielilatem suam formiclai, ita justus propler speiu
Fhmaverunl sibi sermonem nequam. asternitatis suas exsultat in Domino. C R-ccli corde
Subilo quasi invisi vel ex iniproviso. II Ui Judrei siint qui per semitas Domini gradiuntur, qui et Do-
denienlissimi pulaverutil. Oiiotl vero dixil, sngitia- iiiinum laudant , et ab ipsa veritate laudantur?
lnint et non limebunl: ostcndit nialignrc voiuntalis Qiiiri Iaudabilius quam ab ipso auriire : Yenile^ bc-
Y*elocemcffectum. Firmaverunt sihi, quanclo dixc- netlicii, etc. ? .
runi: Reus cst morlis; sive : Sanguis ejus super nos ORATIO EX PSAL.LXIII.
et super filios nostros (jtf«((/.. xxvn). Tuteia oninium crcdenlium, Deus, cusiodi Eccle-
5 Narraverunl ttl absconderenl taqueos : siam ttiam a conventu nialignanliiim, qui eam oc-
VixeruiU : Quis videbit cos ? ciiltis jaculis impugnnre niluntur, ui le saluljrL
2i-I EXPOSiTiO PSALMORUM. _.!_:-
rectocjue relincns inlellectu, justoruni merilis per- 1A esl homo iile quem inhabiial plenituao divinitatis
petualiter collaslelur. Per Dominum jiostruin Je=um (Eplies. iv). C. Quod dixil : inirabilts, ad prcedictum
Chrislum, elc. virum respicil,qui in ccquitale jiidicaturus esl mun-
PSALMUS LXIY. cluni. II.Yel quia mirabililer verilalem incredulis.
ARGU-VENTUM PSAL.UXIY. Judceis aperuil. C Polest eiiam Ecciesia intelligi per
C Populus a peccato. liberalus, oraiioi;em sunm Doinini icmplum, quse est mirabilis in sanctis, qui
poslulatexiuidiri, diversns laudes Doniini jj.olenliam- asquiiatis virtulibus inscrulabililcr suni prasditi. .
que enunlians. - _ - C Exatidi
noSfDeus, salutarisnosler :
TT. In fineiii psalnuis David)i(canlicuin \ -r- Jeremiw Spes omniumfinitim ierrce. Eiin mari tonge.
ei~Ezeciiielis de popnli Iransmigralione, ctim inci-
C "Salutaris nosler.dicil.ur Deus, qui liiimano gc-
perenl proficisci \'.
C fn linem psahiius David, verba j'am nota sunt. ueri sua plelate salutem coniulit : sjies enim Doniini
Cainicum significat propbetiam Jeremite et Ezecbie- non esi localis, nec unius genlis, sed omnium finium
lis, qui proplietabant de populo transmigrationis Baby- terrse. Et in niari longe, sive ad insulas respicii,.
lonias, cos post 70 aniios-iii palriam esse rediruros. quas fiiiihus prsedictls videbatur non incJusisse, sive
Siguiiical populus rediens a Babylonia : eos qtii R . ad lotius sseculi liabiiaiionem, quas mare longiim,
mundi hujus confusione damnala, ad ccelesteni Hie- vcl magnum recte dicilur, quia iuundus iste faisita-
1'usa'emveiiirc coiUendunt. libiis diabolicis et fluctihus perturbationum ama-
1 Tc clecel liymnus, Deus, in Sion : rus esl.
Et libi reddelur volum -—in liierusaiem; _ 7 Prwparans monles in virtute lua acctncius po-
C Reversa plebs ad Domiiium de captivitate pec- lenlia :
cuii, in magnam exsullalionem prorupit dicens : Qifi conlurbas profundum tnaris, sonutn flucliiuni
Dicereiiymnum soitun-Deum, non dasmonum turbas, ejus
nec-alibi, nisi ih Sion, H id est, in Ecciesia. C Et C Prasparans niontes, id.esl aposlolos, qui ari
redtlcre oporlere volum in Hierusalem, non sictil verbum prseciicalionis clecti sunt : hos prasparavii
ab infidelibus vola redduntur Jlaiii et Yeneri, caste- in viiiuie sua. Domiuus, quia per eos fecit niagiia-
risque dcemonibus, sed Deo soli in Hierusalem, id miracula. Accinclus, id est, indulus, poleniia.
est, in visione pacis, in qua manel semper fixa fe- id est majestale sua. Turbavit per prsedicationcin
licitas. apostolorum profundum maris, id esl gcnliliuij.
___ Exaucli orciiionemttteam : corda, qui sieculi liujus (quod mare diciiur) pro-
Ad te otnnis caro veniel. i0 fundilas fuerunt, quia profundius. in crrores dimersi..
G Ipse populus qui prius dixerat, te decei hym- fuerunt.. Merilo corde (urbaii sunl, qunndo deos..
iius : niiiic ad Doniimim hymnica supplicalione pro- suos conllcuisse cernerent, Sonus eorum, itl esl_
crininaldicens : Exaudi orationem meain, rogatque dicla crudelia perseculorum, quas fuerunt sonus ilu
iioc ut ei parcerei. ne in futuro se daninaret. II Om- ctuuiii, id est persectitionum niaris, id esl niuiidi. •
nis caro, ac si dicerct : Ad (e converlelur omnis II Yel profundum maris esf profunda sseculi ja-
JioiiiO.C Yel omnis liomo ad te in judieium veniet, clanlia.
rccipicns jjroul gessit (II Cor. v), idc-orogo, ul hic 8 TurbabunLurgentes..el.iime_bunlqui halAlunl ler-
parcas : exaudiens orationem meaiii. minos a signis luis.:.
5 Verba iniquorum prwvaluerunt super nos : Exilus malulini et vespere deleciabis.
Et impieialibtts-noslris lu propiliaberh. C.Turbalas sunt gentes, quanrio fidelissimos vide-
CPrasvaluerunl verba iniquorum : quando pngctni baui ei vivos virtules facerc, et mortuos supplican.--.-
parentes persuaserunt filiis suis, utaiuiquos rilus tium vota comjjlere.Timehuiit omnes a signis tuis-,
el sacrilcgia colerent. Sed his erroribus pietasdi- II Id est a viiiute crucis quce incrcdulis stuliilia
viiia siibvenit, quando salulem mundo adveutu Do- eral. C Sive a signis, iri est miraculis apostolorum :
vcl .audieruni. Ex-
mini indulsit, et eurn in cruce hosliam fecit : pcr i _. J qnceprius nunquam vcl viderunl
t:_
quam niundum sihi reconciliavil (Ephes. v). itus nialutini est, quando quis ex feliciinle mundi
4' Bealus quem elegisli ct assumpsisli : ndDeum convertilur : yesperc sigpificnf iiiasr.enfium
Inliabitabit in alriis luis. trisliiiam,..quam vertit. in gaudium Deus. II Per-
C Dealtis est quein Dominus elegil, ncc cam ele- maiie : lastitia ,. per.. vesperam tristitia iiileliigitur.
etionem suis lnerilis tribuit. Assumi vero esl : in A.Delectal igitur, id est, delectahiles fncit niane ct
nsierna rctjuic collocari. II Ergo qui se diguum vesperam, dum el cx prosperilale et advcrsitat _
Cliristi eleclione prasbuerit, inhahital cum apostolis sar.ctos acquirit.
sanctis iu labernaculis senipileruis. 9 Vhilasli lcrrant el inebrias'.i eam :
S licplebimur in bonisdomus luw : Mullipliccisiilocupletare eam.
Sanclutn esl tcmplum liitim mhabiie in wquilale. II Yisilavit lerram : assuinendo corporis inalc--
C Replebimur, quasi ad inensuram nostram : riam, et incbriavit eam non vino luxurice, sed infu-
quanlum possuir.us caper.e : polabimur, ut Paultis. sione sancii Spiritus. Locuplelalavil eam : opiluis..
unicuiqne data est gralia secundum mensurnm do- diversarum graljarum... C Locuples cjicilur loca plura.-
nationis Ghrisli (Rom. xu). II Saiiclum- iemplum : Icnens. _
2i3 S. BRUNOMS IIERBIPOLENSISEPISCOPI Wt
10 Flumen Dei repleluin.est ciquis: A pliccm funiiliceluas, ut dum le plausu consono
Parasii cibutn illorum quoiiiain ita esl prwpara- niodulante persultat, infusione Iiymno
paraclyti decorata :
lio ejus. multiplici fruclu pinguescat. Per Dominum noslrum
II Nos qui creriinius : jam Dei flumeii siimus, re- Jesum, etc.
jiehiniur acjuis, itl est miseiicordia Dei, cpiseaquis PSALMUS LXV.
comparalur, vel Spiriiu sancto, vel cum baplismo ARGU.ME.NTUM PSAL.LXY.
abluimur, et locupletainur ab eodem spiriialis infu- C Yox Ecclesire, uiiiversitateni hoiianlis, uide Do-
"
sionis imhre : cuni donis spirilalibus irrigainur. rnini resurrectione congaudeai.
Cibus isle esl panis viiss (Jocin. vi). C Talem cibum TT. In finein psalmus David. Canticttm -i- re- '
nobis Dominus jirceparavil : quem sumiinus cum surrectionis \ .
de Christi sanguine bibimus, et de ejus corpore sa- C Canticum istud sancta caniavit Ecclesia , pro-
ginamur. miitens in illo spem resurreclionis, non soliim fide-
•11 Rivoscjus inebria : mulliplicageniminciejus : libus cx Judais habitaturam; sed univcrsis gen-
In siiilicidiis ejus iwlabilur germinans. tibus.
12 Bciicdicenscoronw anui beiiicjnili.lisiiuv: 1 JitbUate Deo otnnis lerra :
El campi tui replebuntur ubertale.' }
J3 Psctlmum dicile noinini ejtts : dale gtoriam laudi
C Rivos hicdicilnpostolosYcl nlios fideles, qtii ejus.
inebrinli sunt Spiritu sanelo. Muliiplica geniminn, C Saucta dicit Ecclesia esse oiuni terras gauclen-
id cst generaliones cjiis, id esl, illtus rivi qui de dunij.quce eral in Chrisio crediturn. Jubilatio, dici-
fiuminc sancto profluxji, ut per gcneraiiones succe- lur exsultatio cordis, CJU:B inimensitale sua non po-
dentes bcata prasdicatio nou deiiciut: scd niultiplicc- lest verbis explicari. Oinnis terra, omnes fideles si-
tur in sequacibus aposto.orum. Stillicidia siint guitce, gnifical. II Psahnuiii dicat, id esl opere inqilent. G
(jiicede ieclis cadunl; non pondere, sed assiduilaie Dat gloriam laudi, qui frcqiienlala exsultatione pras-
penetranies, et significant inclioantes : el in quos conia Chrisli con.celehrat.
nonpotesl introire larga doclrina, dequibus Patilus 2 Dicile Deo : Qucim lerribilia sv.nl opera lua -_-
ait : Lac vohis polum dedi non escam (lCor.iu). Domine , ?
H Tunc lastabilur germinaus terra, id est Ecclesia : ht multitudine virlu.lisluw meniienlur libi inimici
cum ex ea lric spirilalis fructus exoritur. ttti,
C. Corona anni, tolus hic mundus per quem ca- '"II Diciie Deo, id esfprceclicate deeo, ul uon cre?.-
tholicahicdilatatur Ecclesia, accipilur, cui benedicit turani colant, scd Creatoris virtuteni iiiieiliganl, in
Dominus. Crimposdicit fideles homines alque juslos, (C his quce cont.eniphiiitur,quia terrihilia suni, hoc est
qui pro sua asquitate campi vocanlur, quia canipi timenda. In multitndiuc viiiulis uienii.iismil ci, quia.
asqualfis stint. Et replentur ubertate, quia fructiini videntes sigua in jEgyplo dixerunt : Omnia cjucecuu-
triceisarium, sexagenarium et ccntenarium Domiuo que jirasccjjerisfnciemus.(E_roc/.xxiv), et non fncie-»
largieiUe prresinliuni. bant. Unde dixit : Mentila estiniquitas sibi, ct iiri-
15 Pinguescent speciosadesctii: mici Domiiiimeniiii sunt ei.' C Yeiquando in viiiule.
Et exstillalione collesaccincjenlur. niulta curabat hifirmos, nicnlicntes dixcrunt : In
C Pinguescent speciosa, id est ecclesia, prasrii- Beelzehub facit (Mctttli.xn) : et cum resurrexil in
cnlione aposloiorum, quas prius in increduiitalis multiiudinc viiiutis, dicebant custodibus data pecu-
macie riesena torrebat. Colles vero copiososmaiiy- iria : diciie, discipuli eum ftirali sunl nocte
res dehenuis aecipere, quia ipsi sunt post npostolos (Maitlt. xxviif).
celsiores. II Qui immcusis n Deo.jirsemiiselevali : 5 OHI»I;S terra adoret le el psallal libi:-
perpcluis gaudiis accingcnlur. Psalmum dicat nomini tito. Diapsctlmu.
14 Indutisinitarieles ovitimel vaiiesabundtibunlfru- II Te adorel, tibi concinnt : nqn creatttrre, quam
tnenlo : usibus tsj.ussubjecisli. Ilinc interponit Dinpsnlmn, ut
Claiiiabunl elenim lnjmnum dicetit. ' -D nd nos yerba convertat diceus, yenite, etc. C PsalLt
C. Arietes sunt aposioli dicii, qui dures fiicrunl id est psalmodiam dicat, el psalmum dical, id est
bono populo Chrisiiano in doctriua, et induii ilin opera sancia psalmotlireco.nsonaostenciat.
veste nupliali, II id est imnioiialitalc perpettia. . i Vcnile el vicleleopera Dei:
C Yalles : signilicant populos humiles. lsli ergo Terribilis in consiiih super filios honiinutri.
abuiidant frumeiito, H id esi, fructu asternas viias C Ecclesia invilai gcnles, ul miraculis Yeleris
alunlur. Diceut hyiiiniim : oinnes- utique elec.ti pio Testamenii perspectis : Yeniant ad fidem, Proprie
diversorum niuncrum doiiis Deo jjerpetumii conci- vero dictum est: Yenile qtiasi adbuc Iongc positis.
iiunt laudem. C Quia vero ilis.it clamabunl, ne cht- Videte, hoc est Iuniime cordis agnoscite opera Dci,.
niore ipsum crederes confusum esse, aJriitiitet hym- non isla quce omnes pariier vident, ccelum, terra,
niiiii diceni, id cst laudem.quru rationabilibus cren- mare, elc, sed illa quas.firielissimi spiritalitcr "agno-
iuris nosciiur convenire. verunt. H Tcrrihilis, cuni unus reprabaiur el aher
ORATIO EX PSAL.LXIY. eiigilur; reprobanlur Judcci, el eliguntur geiHes.
Spes o-:niiit]uifiniuniierrse : exaudioralioneinsup- G Velfilios honiinum fecil icrribilcs alque nieiue.i-
21K - EXPOSITIO PSALMORUIL Sifi
dos, cum per eos miracula inagna monsirnvit. _A caienas cusloriire: qurc eorpus quidcm neclercnt,
5 -i- Qui \ converfri mare in aridam : in fiumiue sed aniiure vincula dissolvereni. Tribulalio vero iu
psrlransibun! pede; dorso posita significat corporeos dolores, quos de
Jbi Iwlabimur in ipso. illniis verberibus susiinebanl. Homines significal
C Nunc ostcndil quas siut opcra Dei quas \idere. peccatorcs, qui capiinles seutentias dederanl in
ricbe.nnt. Conveiiit- mare in ariclam, quando He- mniiyrcs.
br.eum pojiuluni pcr meriios fluclus cdtixit (Exod. 11 Transivimus perignem ei aqiiam :
jav). Fhiiiiiiia peiiraiisibunipede, ctim Jordane desc- Et eduxisli nos in refrigerium.
iera lasvnque-diviso,.in terram promissionis Judni- C Traiisierunt per ignem marujres, quando alios
ciiin deriiixil exerciliim (Josue, m). 11Sed quia per- ignis ahsumpsit. Alios aqiin devoravii, sed induxit'
trniisibuni tlicit : Non pertrnnsibant, melius inlelli- eos in refrigerium, id esl in loca securilalis _wterni
giiur de prredicntoriljus et apostolis, qui Domini flu- reijrfi. Esl enim rcfrigerittm post urcntes curas dele-
niine baptizanies, el-per flumen persecutioiiis trans- clahilis et amcena securilas. _
euntes, nmaros persecutores conveiierunt in aridani 12 Itriroibo in clomumluam in liolocauslis :_
et silieiitein Dei graliam terrani. Ihi-Iasiabiinur, nbi Reddam libi voiutnea quw.distinxerunt labiamca.
csl gatidii nostri fons et origo prceparala ccternassn- IB G Introibo in illam futuram Hierusalom, ubi non
liiiis. In ipso, hoc esl in Cinisto. holocausta pecudum, sed purilas qucerilur anima-
6 Qui domiiiaitir in virlute sua ):< in wlernum \ : rum, Reddit vola, boc esl laudes in perpeluilaie de-
oculi ejtts sttper genlcs rcspiciun!: canlat. Distinguunt Inbia illn vota, quando sancti
Qui cxasperanl non exallentur in semdipsis. Doniinum laudanl, cl semelipsos accusant in nflii-
Diapsatina. ctione positi, id est repulani se meruisse pecealis
C In ilio ceiic l-Clabimur qui dominatur, ctc, do- suis alflictiones quas sustinenl, et in eis gralias
iniuari eniin possunt et principes terrarum, sed non agtiut, InuriniitesDeum et ejus juslitium et niiseri--
in virtutc sua ncque in ccternum, ideo hcccduo nd- cordinm prastlicaiUcs.
dila sunl, ut oninipolenlis regis virtus possit oslendi. 15 El lociilumcsl os meum :
Oculi ejtis siijjcr gcnles. H Ut reprobeiitur Jutlcei, et In tribiilulionemett.
eiiganlur genles. C Hos probibel in seipsis exallari C Yide beatam tolerantire sanciilatem, mulli iu -
quos oportet humiles inveiiiri. Fideles enini non in tribulaiionibus peccant cnrnis inibecillitale ; et
se, sed in Chrisio exaliari oportet, ubi alliludolirma laucles Dei lacenl. sed noverunl snncti in tribulalio-
csi, ei nimquam ruiiiirus ascensus. nibus posili.pura mente Doiiiinum laudnrc,, sicut.
7 Benedicile genics Deiim noslrum : (- sanctus Job fecit (Job. i, 2). Undc loculum cst os.
Et. audilam facile vocemlattdis ejus. in tribnlntione, intellige : Inudcs Dominu
G Admonet gentes, ut Deum verum consona voce li Ilolocausia titedutlata offeram libi citm inccnso
el prcedicaiioneglorificenl. Auclite, id esl iideli cre- ariclum :
duliinle suscipile. Yocem laudis, id-esl qunm Paler Offeram libi boves cum hirch.
dicit dc Filio. Dicit. enim dc co_:Ilic esl filius mcus. Diapscilina.
dileclus (Maali. m). C ilolocausla medullala siinl sacrificin, cjuaspuro--.
8 Qui posuil animam mcam acl vitam : alque iniimo corde Deo offerimus,.quic habere de-
Et tfon ded.ilin commolionempedes meos. bent medullam, id esl fitlem reciam. Arietes signi-
G Duo suni sacramcnla liberaiionis nosiras; pri-. ficnnl aposlolos,addidit vero iiicensuiu ariciibus, non
niiim, quod nos per haplisinuni tlucit ad viiam; dixi.t cum incenso..sohim, sed.addidit arieturn, qui;V .
deindc, ne nos exincie permiltat ex.pelli, qui gravi- ipsum incensum suavissimum est Domino, quori,
hus viliis jirohamur oncrari. Ipse pedes et grcssus aposlolorum tradilionibus probalur- adjunctum. Ro-.
noslros .non sinit coinmoveri, qui Petro nianuni ne ves, intelliguntur prasdicalores. Hircus, dictus quasi
niergeretur extendit (Maiih. xiv). hirsutus, significa.t diabolo servientes, qui viliis
9 Qiioniamprobasliiios, Deus: . vesliunlur hispidis. Eos ofieii Ecclesia cuni hohus,.
Igne nos cxaniinasli sicut ext.minctlttrargciv.um._ quando conversi peccalores Clirislo confitenlur. .
G Probari nos fucit Deus, quando per divcrsa 15 Yenile aiidile et narrabo omiics qui iimelis _
genera.passionum lolerantiam indulget. Igne auteui Dcum:
aliquis examinnlur, quando amore Christi lantuni Quaiita fccil animcetuew.
charilas succenditiir, tit urenlium flainmarum lor- H Yenile, vos qui limetis Dominuni, et consideraie
menla vincanlur. Dntur nutcm exenipliini argenti, qualiter.aninicc healorum in bealitutline £unt ccn-
quod ideo igne decoquitur, ut jiurius reddnlur, ila slilutas sempilerna. C Nunc Ecclesia non rudes, ut
eiiiiii saiicii iribulaiionibus a scoria omnis pcccaii prius, sed fideles et devotos vocal. Et nos auriiamus,..
iiurgiinlur. el discamus pelcre quce niatri nostrce cognovinuis..
10 Incitixislinos in laqucunt : posuisli tribv.laiiones Dominum contulissc.
iu dorso noslro : i(j -i- Ad \ ipsum ore meoclamcivi:
Imposuisti hominessuper capila noslra.. El cxallavi sub lingtta mea.
C Incliixistinos, id esl intrarc fccisli martyrcs in C llis dtiabtis rcbus, in isto vcrsiculo. cxpressis,.
247 S. BRUNOMS HERBIPOLEKSIS EPISCOPI 2-ib
diligenlei' inijriciis jit.iiecius efiicilur Cliiislianus. j 1 poiest sensus, nisi qui sjilendoris ipsius fuerit clari-
Kfgo ore suo chim.it, qui rccta conscicnlia, nou vo- inle perfusus.
Iunlaic jiervcrsa, pure supplicat Domino. Sub lin- 2 Vt cogtioscamitsin terra viam liiatn :
gua vcro ciicit, id est in conscienlia, quia cor no- In omnibusgenlibus satulnre luum.
strum siih Jingua nostra est. El nobis exnliare C Peiit Propheta ul in hoc niunclocognoscamus
iilum Yidcinur sub lingua, quando lacila cogila- illam Yiam veritatis (Joun. xiv), id est Dumiinim
tione illuni laudatnus, qui semper probalur Aliissi- Snlvnlorem, qni lios ciucil nd viani in qua nemo er-
miis. rarepoleril, nisi qui ab ejus rcgulis deviarc prrcsu-
17 Iniqttilaletn si aspc.xiin corde nteo : mii, cujussalularc, iri csl Clirist-.isiu onines gentes
Non cxandiel Dominus. divulgalur.
C Sic ergo verba oraniis accipiuiiiur, si nuilis 5 Confileanliir libi populi, Dcus :
cogilationum sordibus polluantur, tlicit enini : Si Confileanlur libi popttli omncs.
lioc fcci, non exaudict Deus, oslcndciis quoniani, si C Confiteaniur tibi populi, scilicet pcccnia sun;
ialiter oranl, inanibiis visionihtis illtiduniur. etiterum gloriam Doniini prasdicare non desinani.
•18 Proplereu exaudivil Detts : Denique verbum ipsum in uno versu ucniinaiiiui
El attentlil voci dcprecalionis mece. J1 tiocet, ut a fideli populo totum
' C cognoscercs facien-
Proplerea exaudiltim se dicii, quia lion cou- dum esse, scilicel ut peccaia primo coiifiteanlcir,
spexerat jniquilaieni in corde suo. Ideo inlendit deinde laudes Domini personent.
voci, quia ille clamor ascendil ad Domiiium,-qui 4 Lwlenlur el exsullenl gentes : quoniam judicas
pollutioiiem rerum nou habet hunianarum. popuios in wquiiale :
19 Benedicltts Detts : '
El genles in terra dhicjis. Diapsaima.
Qtti nott amovil ortilioncm meam et misericor- -II Lastentur gcnles, quoniani de caplivitale dia-
diam suciiiia me. holi liberalassunl, quoniam populos judieas in cequi-
II Nam seinper pias aures Christi precibus jusi-o- late, quia non accipis personnni iinius genlis, sed
ruin patent, seclnos suppliciler depreeemur, uiape- oninium Deus es, et genles clirigis, ut nnibulent
riat aures suns ad preces noslras, et ipse nos dniu viam rectam , qure ante non recto pcclc grn.Iie^
remissione peccalorum de prcesentibus rerumnis hanlur.
eripiat. C Duovero ista connexa sunt, quiaquando 5 Confiteanlur libi popuii Deus : coiifileanlur tibi
Deus oraiionein non amovet, sine dubiititione rrise- populi omnes :
ricordinm concedit, et cum orntio suspendilur, mi- , Terra cledit fruciutn sunm.
sericordia prolelatur. C Dedit eliamierra fruclum suuin, quando Domi-
ORATIO EX PSAL.LXY. num Salvatorem diversarum geiitium lurba susce-
pit: et vitalem frucium inlulii, cum jussionibus Do-
Insiiiua, Domine, menti nostrse gloriam laudis
raini obedivil, el spinas diaboli tribulosqtie deseruit.
luas, ut duni hujus sreculi inccndia'devilamus, in 6 Benedicat nos Detts. Deus noster. Bencdical nos
;eierna reliigeria te prccsule transferaniur. Per Dcs-
Deus :
niinum nosiiuin J.esum Chrislum, etc.
Et meluanl eum omnes fines lerrm
PSALMUS LXVL 11Benedicat nus Deus, id est Deus Palcr; Deus
ARCUMENTUll PSAL.LXVI. noster, id est Dcus Filius, qui Deus esi.omnium per
C Propbela supplicat, ul cum fidelibus mereatur naturam, nosier faclus esl proji.rie Deus per gra-
bcnedici, illique coiifilendum dicit, qui populosju- liam ; lertio dicit bcnedical nos Deus, id esl Spiriius
dicat ih asquilate. sanclus, Et meiuant eiim, C boc csl incipieniiuin,
TT In finem in liyinnis psalmus caulici. ut et credere incipiaiil, ei credita cauta sollicitudinc
C Iste hyniiius quem niinc Prophela canil; ideo cusiodiant. II Timcre, incipientiuui est; diligere,
jucemisit in fmem, quia tota oratioad Domiiiumsine ,." perfectorum
- dubilaiione dirigilur. Psalmus vero cantici est, qui ORATIO EX TSAL.I.XVI.
sola modulaiioiie humanrc v.ociscanebatur. Psalmus Iilumina, Domine, vultuni tuum super nos, et mi-
vero quando solus ponitur, signilicat.ur organis el seric.ordiam nobis ubcrem beuediciiouemquelargire.
timpanis fuisse prolatus. Hymnum vero carinen Per Dominumnoslrum Jesum ChrislumFilium tuum,
esse ineliicuin diximus, cnjus lege est compositus. qui tecum vivit et regnat, etc.
Atiud est ergo hymiius, aliud psnlmus, aliud psal- PSALMUS LXVH.
nius camici. iVRGUMENTUM 1'SAL.LXVII
1 Deus, misereatur nostri et benedical nobis: C Prophela Christi advenlum annuntiai, inimico-
Illuminal vultum suum stiper nos -i- el miscrea- et de cjus
tur nosiri \ Diapscdma. rumqueejus superbiam comprimendam,
in coelos.
II Prima deprecalio, ul misericordiam suam nobis assumptione
TT. In fincm psalmus canlici David.
prsebeal Deus, deinde benedictionem suam. C. Hasc
autem est pelitio benediciionis, til illuniinet vuliuin C Yim istius nominis, scilicet in linem hinc. de-
fuuiu. supcr nos; illum cnim humanus vidcre nou bemus adveriere, quia dum linls dicaiur, in itiitio
249 ESPOSITIO PSALMORUM." 250
semper appomlur. Siguificat cnim rerum cnpul et A de qu.o el alibi legitur, pupillo el viducclu eris ad^
asternale prineipium, sicut ipse dixii in Evangelio : julor (Psal. ix).
Ego principium (Joan. vni). II Psalmus, opera; 6 Deus in loco sandosuo .
canlicuiii huelligenliani meniis~signi_ical. C Psalmus Deus inhabitare facit tinius moris in domo.
autem canlici est (ut jam diclum esl), qui. humana - C Deus in loco sancto suo, subaudiendum est",
laiitum solet voce cantari. cpii immutabilehi servat senlenliam, ut sanctus lir-
i Exsurgat Deus el dhsipenlur inimkiejus ': nius dicalur, qui mulat tempora, non mulal con-
- -Et fugiant qui oderunt eum a facieejus —silia.II Yel Deus in iocOsanclo-suo^id est-anima-
- A Petil Prophela resurreciionem Chrisli, in qua
fideli, ubicunque enim Sanctilas est, ibi hahilacii-
dissiparcnlur adversarii, scilicet Judcei. Sequiiur luin Dei esl. Qui inbabilare facil in Ecclesia, in
iiicesliniahilis pcena maledictionis, ul ab ejus facic qua lideliier consislenlibus, spirilum chariiatis iir
fogianl, cujus ubique conslat esse poeniienliam. Qui fundil, qui unius. moris sunt, el non mulanltir,
oderunl eum, eos significat qui in sua perlinacia Siquidem justus non mulatur, quia semel judicavit
conslilerant. injuslitia sua permanere. In Hebfaso vero babettir :
2 Sicul deficil fumus deficianl: Doininus inljabitare facit monachos (id est solita-
.- Sicul fluil cera a facie ignh sic pereant peccalO- rios , qui, scilicet soli, segregaii sunt a viliis , et
res a facie Dei. in quibus non habilat peccalum) in domo. Sollla-
G f umus est ex flamma surgens corrupUbili le- rius enim monachus interpretaiur, ut sit solus et
nehrosa conglobalio, quas quanium plus extollitur, ab omni peccalo divisus.
lanlum per inane tenualur: sic peccalores producunt 7 -i-
Qui \. educil vinclos in foiiitudine :
fumiferas aciiones, quas licel ad altiora superbia fa- Simililer eos qui exasperanl qui habilanl in
cien.te consurganl, necesse est ul in sua elaiione de-
ficianl. Sic etiam in jiidieio depereunl peccalores a sepulcrh.
G Eduxit vinctos, quia alligalo diabolo vinctos
a
facie ejus, quemadmoduni cera facie ignis coiisii- ab inferiio
liheravit, et ad gaudia xterni regni
mitur. Non dicit aulem eos consunii posse penitus elevavil. Simililer eos id esl in
qui exasperant,
qui perpetuo igne torquendi sunt, sed a facie Dei iram provocant Dominum blasphemia. Ipsi sunt qui
tollemlos. II Cera enim_ licel.ab igne solvatur, natti- babilant iri sepuicris. Id est qui in felida el car-
ram nou perdii, iia peccatores mollescanl a peccali nali aclione sepulti sunt. II Yel vinclos in
peccatis
duritja et pmnitenlia fluaiil, ul salveniur.
ligalos accijje.
5 Et justi epulenlur et exsultent in conspeclu Dei:
;: El deleclenlur in Imtiiia. _'8 Deus, cum egredieris in conspeclu populi lui.'
II Epulenlur justi qui pernianent in sua juslilia, Cum perlransieris in deserlo. Diapsalma.
C Egrediiur eniin coram populo, quando resu-
et qui vitia non habenl. Delectentur in Domino. Ex-
scitantur qui in sepulcris hahitanl, lpsum enim
sulieni in conspeclu Dei- C Ut illum quem liic jusie
contuetur fidelis, quando in operibus magnis ejus
ineluunl, ipsius' munere liherari, sub ejus poteniia esl in desertu_ii;
ln dum lastiliam suam sciunt pielalem cognoscil. Transgressiis
gaudeant. Iselilia, quia
nullo fine claudendam, suavius in ea delectanlur. quando^ad genles venit, quce, velui eremus, de-
4 Canlali Deo, psalmum dicile nomini ejus : solalre a verbo Dei reddebanlur aPenre, el lune
hasc feceris, cognosceris.
Iler facite ei qui ascendil super occasum : Domi- (supplendum esl) quando
nus nomen illi. 9 Terra mola esl: -5-eicnim \ cceli dislilluverunl a
C Canlat enim Domino, qui ejiis conlemplalionem facie Dei Sinai
puro semper el fideli animo contueiur. Psalmum di- A facie Dei Israel.
cit, qui opera facit quas iile prsecepit. Iler facite ei, C Terra mota esl., id csl lerreni homines_videndo
id est corda veslra purificala prasparale quas digne- tani magna miracula crediderunl. Coeli disliilave-
itir Deus inlroire, qui ascendit super occasuni. H Vuiil. II Scilicet manna. Sinai, iiiterpretalur len-
"
Scilicel mortis, et viclor remeavit ex inferno. C Di- latio.C Qui firmavit, quando ibi Moyses in duabus
cil: Dominus noincii illi, ut neino dubilaret, Domi- labuiis legem accepil. H El ille qui lunc Judaicum
num esse Salvalorem el Deum, quem Judasi ut com- populum prmcessit in dcscrtq, hottie in Evatigelio
njunein h.oiniuem occidenduin pu.labanl. deserla genlium vhilavit, et qui lunc manna, ille
5 y&Et- \ exsullate in conspectuejtis; -i- lurbubun- hodie corporh sanguinisque manna dedit-
lur a facic ejus \ : 10 Pluviam volunlariam segregabis, Deus hmredi-
Palris o.rphanorum et judicis viduarum. lali lum : -i- et \ infirinala cst :
' :
C Exsultare non in hujus sasculi caduca lastiiia, Tu -f- vero \ perfecisli -v-ecnn
sed in conspectu ejus, ubi esl jugitcr vera lcelitia. C Exponit iliud cjuod jam dixil : cosli distilla-
Turbali aulem et nimium formidantes, a facie Dei verunt. Pluvia volunlaria ipsa, fuil manna , non
expellunlur (qui orpbanos ei viduas, sreva cupiditate isla quse generaliter uhique diffunditur. Quod se-
dilacerani) cuni audierint: Ite in ignem asiernum. ^regavit, quia non hoc aliis genlibus dedit. Hie-
Quis aulem sit isle, a cujus facje expelluinur, expo- reditas ipsius fuit, populus Hcbrasorum, quas ad
n.t, id cst palris orjihanorum ct judicis vidtiaiiim. i.cmpus infirmata cst, Domino ininiuie credeudo.,
251 S. BRUNGNISHEUBIPOLENSIS EPISCOPI "252
quam perfecil, quando genles reliquas iu stipple- jiV15 Dum discernil cozlestisreges super eam : nive
nientum credulhatis admisif. dealbabunlur in Selmon::
11 Animalia lua liabitabunt-in ea : Mons Dei,. mons pinguis..
Parasli in dulcedine lua pauperi, Deus. C Hex a regendo dictus est, unde reges significati
C O.-lendit nune unde perfcceril ihfirmatam lise- aposlolos. D, tiuos discernit Dominus coelesiis/cuni
redilatem , qnia de gentibus. Animalia fuerunl gen- Paulumingentes (Ga/. u^Petrum in circumcisionein
les, vera religione raeuatoe, lisec habiiabuni ih ea,. separavil, qui super nivem dealbabuntiir. C IIoc est-
bcc est in. Ecelesia, cuin culium religionis per- super candorem nivis ekieescunl, qui Ecclesiam re-
ceperunt. Parasti, sigiiificat praedestihatos. In <iul- gere noscunlur fideliter. Selmon umbra interpreia-
cedine lua, id est in illa suavilale,. in quapau- tur, quse-bic congrue-divina virtus intelligilur,-ipsa
peres Dei reges dilissiriios anteeellunl, non in sse- ab ffistu vitioruin nos defendit: Mons Dei mons pin-
culi bujus dulcedine, ubi sancli magis amara pa- guis, Cbristus esse inieliigitiuv ex quo perpclua et
tiuntur. suavia fluenta descenduiit,
12 Dominus dabil verbum l!-3 Mons coagutatus mons pinguis ::
Emnqelizanlibus : virlules mullas: Ulquid suspicaminimontes coagulatos?'
,1B 17 Monsinquo beneplqcilumesl Deoliabitare ineo-i:
C Domimis' dabit verbum evangelizaiitibtis',. id
Etenim. Domimis.habilabil -h in.finem'J'.
est aposlolis, qui verbiim ejus veiieranda cqnfes-
dicitur Chrislus coagiilatus r propter par--
sione prasdicabanl. Virtulcs multas.quando cis con- : C Mons
non esca, sed coagulalo lacte
cessuni esi lurbas laiigiienlium sanare. Nam ipsum vulos enutriendos, qui
sunt.Pinguis, quia fertilitate sua uberrimus
quoque Evahgelium niuliarum constat esse virlu- pola.ndi Dixit superius. inonlem intelligi Salvatorem,.
tum. Quid eniin forlius quam animam salvare ? A est.
ul quitl suspicarnini coagulatos monles?'
Dabit eliam Doniinus verbum evangelizare multa iuuic dicit,
cur monlcm istum aposlolos intelligere vo-
miraculorum virlule, vel multa fortitudine secundum hoc est,
aliam translaliohem.qua) babet-: Dominus dabiljevan- luisiis? Non simi enim ipsi isle mons coagulatus-•
et. esse cogno-
gelizanlibus , verbum fortitudinis vel virtutis mullee. quamvis ipsos per Dei.gratiamaloctos illum
scatis. Reprebendit ergo Proplieta in boc in-
15' Rexvirtutnmdilecli y^Xliiecti \:
El speciei domus diiitlere spolia. ' tellectum, qiio aliquis per niontem, apostolos intel^
C Piex, paler viri.uuim, boc est angelorum. D Yel Iigere voluisset, ostendens bic per montem, solunv
Clirislum 'intelligeiidum , quamvis etiam apostoli,
sanciorum ipsius dilectifilii, ut eslFilius meus di-
lecliis. C Et spcciei domus, id est pulcliriludinis C" mohtes dicanlur coagulati, ideo subdit:
domus divinaa, id est Ecclesioe, esse eogooscitiir au- CMons, scilicet istc est in quo Deo beneplacitum'
ctor Filius, quando spolia diaboli, id est Iiomires est. Gbristus eiiim -e'slsolus inoiis : qui Patri com-
placuit, ut in eodem babitaret. EleniniDomiiiiisbabi--
sceleratos, in Ecclesiam adduxit ad fidem'. II. Yel labit-etiam in
quando aposloli in Ecclesia spolia, id esl bomines, finem,lscilicct in aposlolis, cleilliseiilm.
ad.
dividebant : quse acceperunt de idolis, unus enim niinc Ioquitur, quod in eis sit babitaturus nsque
terminum majesialrs sua?, qui esti
Achaiam, alms Cappadociam in sortein aceepit ex perfeclissimum
finis siiie fine.
spoliis, etc. Duplicat vero Spirilus sanctus, dilecti,
18 Currus Dei decemmillibus mulliplex ::millja lce~
propter amorem quem habet in Filium. Qui eniiu '
tanlium : ''•-.' .
aliquem diligit, semper eum in ore habet.
Dominus ineisin Sina insanclo.
1-i Si dormiaiis inler medios cleros pennai cohimbm '
C Ciirrus Dei, est bominum cliarilale juncla. co-
deargenlalai : Sahctorum ergo unanimitas currus Dei esl:-
Et posleriora dorsi ejus in pallore auri. Dia- pulatio.
qiicm ille velutaurigaihsidet, et salulari lege ad;
psatma. -' - -
SI.ISBvolunlatis ministerium moderalur. Ut vero istuni-
C Si dormiatis, id est, si quiescalis iri prseceptis ,„ currum non equis, sed bumanis cogitationibus attri-
Dei inter duo lestamenla. H C Cleri dicuntiir duo butum osle.nderet, aitdecem millibus mulliplex, qnoil
Teslameiiia. ii El singuli libri Ve.leris el Novi Te- . ad inhumeros populos non equos noscilur perlinere.
slamenli. C Penna: signiiicaht virtutum^celeritateni, Millialastantium : qiiod uliquede fuielibus debet in-
qusenosin illam patriam ducunt, si bic in lege Dei telligi. Dominus in-illis, lioc est in sanclis suis. liu
quiescere mereamur. Columbso deargenialos, Eecle^ Sina'r in saricto. Siua .interpretatiir jnandatum. Ibi,
«iani yult intelligii quia innocentiam babet columba^, .requiescit, ubi ejus niandala perficinnlur;
et divinis eloquiis, ai-genleo candore resplcndet, 19. Ascehdiiti in alltim: Cepisti captivitatem-:
quam in illa futura resiirrectione auri specie dicit Accepisli dona in honiinibus..-
esse adornandam. Si itaque sic dorhiiatis, posteriora C Ascendisli in altum. Ascendit Chrislus uliqiic-
dorsi in pallore auri (subaudiendum esl) suscipieht qui propler rios descendil eruendos. In altum scili-
vos. Unde Ecelesia in boc mundo : argenlo compa- cet super coelos ccelorum. H Caplivasti nos, qui
ralur, in restirrectione vero ullima : auro,'poste- captiyi tenebamur a diabolo. C Dona autem Domiui^
ripra ergo Ecclesise : novissima sunt Ecclesia;mu- fueruhl, super apostolos Spiritus sancli concessa,
licra. ..-.....; .-....".... magiialia. Sive, ut Aposfolus ait : Unicuique no-
«£5 EXPOSITIO PSALMORUM. 254
sirum data esl gratia secundum meiisurani donatio- ,'A 2o Ul imingaiv.rpes luus in sanguine :
nis Christi (Ephes. iv). Lingua cunum tuorum ex inimicis ab ipso.
20 'iElenim non credenles : C Intingaturpes luus, id est actio boni propositi,-
Inhabilare DomimimDeum. usque ad sanguincm gloriosi marlyrii perveniat.
C Elenim r.on credentes, hic subaudiendum est : Isli enim canes pro domino latrare non desinunt,
cos converiit, nam qui non credunt inhabitare, id qui canes dicuntur ex-inimicis : quia prius ininiici
esl qui ad Domini penetralia negliguiii pervenire, fuerunt, qui postea clamorosis latralibus Ecclesiam
ut in domo cjus cum fideiibus-liabilare proavaleant, Dei defendebanl. Ab-ipso, utique Deo, qui amaruni
Dominus eos convertil, qui fidem suam liuinano ge- vertitin dulcedinem, ab ipso el nullo alio, lingua
neri niiseraliis indulget, ipsa est enim gratia quoe illa canum ex.iniinicis : facla esl salubris.
graiis dalnr. 20 Yiderunl ingressus luos Deus :
21 Benedictus Dominus die quolidie : Ingressus Dei meu Regis mci, -j- qui cst [ in
Prosperum iter faciel nobis Deus salutarium no- sancto.
slrorum. Diapsalma. C Yiderunt ingressus luos sive assmnpti corporis
C Benediclus Dominus, id est cunctis dicbus. om- formam : sive vesligia proedicalionis, quibus in lioc
nique tempore beiiedieendiis est. Iter quippe cur- B i mundo sauctis gressibus ambulavit. Dei mei regis,
suni vike signilical, qui jain prosper effeelus esl, quia ipse est rex, qui in titulo scriptus est : Rex
quoniam Bedeniptorem snum niundus aguovil. II Judseorum. Dicit vero secundo ingressus, quia ipse
Bene dicil salutarium pluraliler, a quo tol salules in hoc mundo spccialiter est ingressus. II Yel in-
iiabeuuis, quot peccala couunisimus, ab ipso enim gressus in cceium viderunt in sancto, scilicot in
salvamur. Securusesto peccator, noli dubitare quod bomine, id est Cliristo sanclo viderunt ascensum in
quotidie possis Deum benedicere bperibus, quoniam «elum.
prosperum iier tuuin faciet Deus salutarium, qui 27 Praivenerunl principcs conjuucli psallenlibus :
eniin quolidie proficil, poicsl quotidie Deum bene- In medio juveiiciilarum tympanislriarum. Dia-
dieere. Nil vero prodest, heri benedixisse Dcum : psalma.
el bodie non. C Proevenerunl principes, id est aposloli omnes
22 Deus noster salvos -f- faciendi '_: prsevenerunt in sanctitale doclrinoe, conjunctainque
Et DomiuiX Domini \ exilus morlis. dicit illis esse miiltitudinein psallenlium, qui jam
C Deus iroster, subaudiamus, bic babet potesla- Iaudes Domini non voce tantum, sed bonis operibus
foiii salvos faciendi nos. Exitus mortis , est Doiniui, pcrsonarent. Addit juvencularum, id est priina
boc esl resurrectio votiva fidelium. Revera cxitus 'C selate florenlium, qusetympjfna sua, lioc cst cerpora:
illi singularis iuit, quia ipse ab inferis egressus est. ad Doniini laudes verlerunt, maccraulcs se jejuniis,
et iude nos proeslabit exire. carnisque alilictione gaudentes, tensiones ctiam cor-
25 Verumlamen Deus confringet capila inimicorum poris ad laudes Domini vcrtentes, martyrio consum-
suorum : niaverunl.
Verticem capilli perambulanlium in deliclissuis. 28 In Ecclesiis bcnedicileDco
C Capita ihimiconim, sunt Judsei, qui primo per- Domino de fonlibus Isracl.
seculi suni Ecclesiam , vel capila inimicorum sunl C Ad fidcies ait : ln Ecclesiis benedicite Deuni,
boereticoriim doctorcs, qui in ipsa etiam (si dici fas non in perversis conventiculis paganoriim vel hoere-
esl) deitate desceviunt. Verlex capilli : significat ticoruin, sed in Ecclesia calbolica, ubi rccta fides
vcrsulias inanium quastioniim eorum qni ulilia est et vera confessio. De fontibus, de doctrina, sci-
descrunt, elnon necessaria deleslabili disputaiione licel Ghrisiiana, quani genlibus apostoli infuderunt.
perquirunl, in deliclis suis perduranles : ul Mani- Fons quippe a fovendo dictus est, eo quod nostra
cbaji et cseleri hoerelici, tales enim caluinniariim corpora labore fessa refoveal. Sive a fundendo quia
niinutias qusertinl, ut ipsos quoque verlices capil- efuindil aquas, fons enim proprie est qui niaiiat.
iorum pcrambularc el perscrutari posse vidcaiitur. D 29 Ibi Venjamin adolesccnluius:
24 Dixit Dominus cx Basan convertam : In menlis excessu.
Converlamin profundum maris. II C Ibi Benjamin : Paulus apostolus, qui de iribu
C Dlxit Dominus , qiiseraiims quid dixcrit, quia Benjamin desccndit. C Adolescentuliis exstiiit in
nescio quam inngnum esl quod promisil. Basan meniis excessu, quando Domini voce corruit, qui el
inlerpretaiur siccitas, quoe liiimaniim gcnus posse- miseralus intoniiit : Saule, Saule (Acl. ix), adole-
derat ariditaie peccati, sed eam Dominus conveitil sceiis dicitur ab adolendo, id csl crescendo. II Di-
ad viriditatem suam, dtim 1111 fluvios salulis infudil. ctns etiam adolcscens, quia novissimus oninium apo-
II Etitem convertit populos de profundis viliispec- stolorum : couversus iii exccssu quem pertulit dum
calisque maris , id est soseuli. A Coiivertain isilur, iret in Damascum.
scilieet me vel meam niisericordiam : in profnn- 50 Principes Juda duccs corum :
dum maris, id est sseculi vel peccatorum, ul li!;c- Principes Zabulon principes Ncplilalim
rem exinde lionviiies.Et ila convcrtam : ut inlinga- C Principcs Juda , Dominuin indicat : qui do
tur pes, clc. tribu Juda descciiuil. H Apostoli eniin siml princincs
255 S. BRUNONISIIER3IP0LENSIS EPiSCOPI 2iiG
J:ida, id est Doniiui Salvalons, ut juua sil genitivi A ct leriebris peccaiorimi picnum. ldolohftrseergo proe-
casus. Sicul dixit : Jacob Juda, le laudabunl fratrcs veiiienl Jutiseos, dare mainis Deo.
liii (Cen. XLIX).C Duces eorum, id est populonmi : 53 Regna terra: canlale Deo :
qui eranl in Ecclesia conslituli, Zabulon ct Nepb- Psallile Domino. Diapsalma.
talim tribus fuerunt, unde aposloli traxerunl origi- C Rcgna lerra?. Omne genus liumantiin signifiearc
nem. Juda confessio dicilur, Zabulon, liabilacttlum voluil, canlate : ad animse respicit purilatcm, psal-
forliliidinis; Nephlali, dilatio mea, qua2 catliolicse lile : ad opera quse Doininoprobantur accepta.
Eceleske competenler aptabis; si diligenter inspicis. 53 -f- PsalliteDeo \ qui ascendil sv.pcrcoilumcccli:
oi Danda Deus virluli lucc: Ad orienlem.
Confinua, Deus, lioc quod operatus es in nobis. C Nani cui Deo psalli dcbeat ostendit, scilicct
ccelum ascendil, Dominus enim Jesus,
G Yirlus cnim Patris Cbristus es(, quid auiem ei qui super
de ccelo ad libcrandum inlirmi-
uiandelur edicit. Confirma Iioc, Deus, ctc. Magna qui prius desccndit
latis noslrse naluram, eiiam ascendit, qui se-dct
pelilio certe : nt confirmet Deusin nobis fideinsuam ad dexieram Patris. ipse Ad orientcm, Hierosolymam
quam donare dignatus esl. Optis Domini enimfuil : cvidenler
ul cseca geniilitas tumine veritalis affiaia, venv.n 3 ostcndit, quoe est in orientali parle collo-
Dominus videnlibus apostolis ascendit
Dominum salvatorem cognoscere posset. H Coiifinna cala. Unde
donum baptisini Spiritus sancli infusione : et auxi- ad coelos (Act. i). II Yel ad orienlem, scilicet quia
lium proebe, ut in virtutibus incedere et pernianere ipse oriens est, sive quia per eum omnes ad vilani
possimus. oriiintur, feriur ctiam mons Olivcli (L«r. xx-;v),
unde Dominus ascendit, esse ad orienlem ipsitis Uie-
52 A lemplo tuo in Hierusalem . rusalcm.
Tibi offerunl reges munera. 57 Ecce dabit voci suw vocemvirlutis : date gloriani,
C A leniplo Hierusalem offerunt reges niiiiier^, '-. ' Deo super Israel:.'
qui in Ecclesia Dei recte viventes, sui cordis offe-
runl puritatem. H Munera Cbristi, virtutes suiit Magnificenliaejus el virlus ejiis tn nubibiiS'-
II C Dabit eliam voci suse vocem virtutis, quando
sanclorum : el qui semelipsos regunt, regcs svnl. in
novissimo die ut resurgat humaniim genus dixeril.
Templum igitur corpus esl cujuslibel sancti, quod Quid forlius quam revocare favillas ad corpns. Date
bene vivendo sanctum fil, ab ilio offerunt sancta
glnriam Deo, nain qui Deo dat gloriam, se facil esse
opera. laudabilem. II Super Israel, id est magis honorale
55 Incrcpa feras arundinis : congregalio la-urorum
carnalis Israel honorat, quia ille Iabiis,.
in vaccis populorum : l,J Deum quam
vos corde. C Magnificentia, quia semper magna fa-
-f- Dt \ exchidanl eos qui probali sunl argcnlo.
cil. Yirtus, quia imperio ejus famulatur opus sive
C Increpa feras, id esl, argue superbos et feroces effectus. Nubes, aposloli el propheta;.
qui in prava volunlate consistunt et vacillant velul 58 Mirabilis Deusin sanclis suis :
arundo. Concilium taurorum, id est, ba;reliconim Deus Isracl ipse dabit virlulem el forlitudinem
indomitorum : qui erecla cervice seducunt animas plebis -f-siue \ benediclus Dcus.
innocentcs. II Vaccse signifieant slullas animas po- C Mirahilis sive in angelis, seu in hominibus snn-
puli sequentes tauros.Ideo verodiciteos argueiuios, ctis. Dabit Dominus fidelibus stiis virtutem patien-
ul non excludantur a regno Dci, qui probaii inventi lise, el fidei forlitudinem, ut possil ad seteriia prsemia
siintjusti, veruin ista expositio Hieronymi innititur pervenire. Bencdicliis Deus, ille potest dare quaj
translationi Romanoc: quocbabel, ut non exckidan-
superius dixit, id est, qui omnium ore semper pro
lur, similiter Cassiodori expositio. Sed Augusliiius, beneficiis debel benedici, ut sicul scmper beneficia
exponens noslram translationem ait, ul excludaiit, prseslat, ita benedictiones semper accipiat.
id est apparere faciant eos qtii lalebanl, qui probali Fil autem benediclio isla muhipliciter. Nam et
tuiilargento, id est Dei eloquio. Oportet enim (ut qui Scriplitras sanctas medilatur, benedicit Deiim :
ait Apostolus) boereses esse, ut probaii manifesli 1 et
qtii ejus jussa compleveril, benedicit: et qui ei
fiant intcr nos. confiteiur, benedicit Detim.
54 Dissipa gcnles qum bella volunt: venianl legali ORATIO EXPSAL.LXVH.
ex ALggplo : Dominalor, Domine, qui jusiis spirilale epulum
JElhiopia pnvvcniet manus ejus Deo. tribuens, facis eos in ketiiia delectari, concede
Dissipa gentes, hoc est hsereticos qui volunt hella, gregi tuo, mortem luam inlelligere, leque triiiin-
id est contentiones conlra Ecclesiam. Commonct mortis sedenlem ad Patris dexteram cou-
pbatorem
eliam Propheta genlium populos, ut offerant legati fiteri.
Qui cum eodem Patre, elc.
(id est ab errore conversi) munera, hoc est, ani-
mas suas : a mundana sorde purgatas. Sic -4illiio- PSALMUS LXYIII.
pia commonetur, ne se lardet Deo tradere, sicul ARGUMENTUH PSAL.LXVIII.
se vicli projectis armis victoribus per manus tra- C Cbristus dcjirecatur, ut salvus fiat a Palre,.
dunl, ut periculum mortis evadant. yEgyptus vero quoniam gratis est a Juda^is odio habitus : postu-
c! jEiliiopiamundum significant, vinculls gravibus latqtie ne decipiatur spcs fidelium , in ejus rcsiu>
237 EXPOSITIO PSALMORUM. <>;:«
rectione confisa : peteusque se a luto liujus scecul.'.A C Conforlali sunl qui perseculi sunt me inhma mci
Iiberari, pronuntiat quseinimicis contingere noverat. .injitste:
TT. In finem pro his qui commuiabunlur David. Qucc non rapui lunc exsohcbam.
C Pro his qui commutabuntur. Ista igitur commu- C Confortati sunt Judsei, quando id quod co-
latio significat populos Chrislianos, qui veteris ho- nabanlur eDicere, implebant. Injusli, revera in-
minis pravitate deposita, in nowc regenerationis justtim fuit : ut qui vcnerat ad Judaicos populos
sunl munere comimitati. Quod autem dicitur pro salvandos, eos potius invenissel inimicos. Christus
-
liis, ostendit pro his, id est cunclis fidelibus Chrisli pcccata non rapuit, -qui delicta nostra abluit, taincn
passionem faclam. David qiioquc subjiinctum esl, ut crucem excepit, et solvit pro nobis, qtiod pro se
finiset iiiitium tituli DomiiioChristo congrueret, qui juste non perlulit.
est K ef a, id est principium et finis. In finem enim 7 Deus, lu scis insipienliam mcum :
(ut soepissime dicturn est) Chrislum significat, et El delicla mea a le non sunt abscondita.
David eiimdem Chrislum denolat. C Dum dicit Deus tu scis insipientiam meam,
. 1 Salvum me -f- fac \ Deus : quoniam inlraverunt loquitur pro parte membrorum, insipiens cnim non
aqutc potesl esse Christus : cum Dei sapientia esse digno-
scitur. Conversi igitur ad fidem : ante eiant insi-
Usque ad animam mcam.. .
CPostulabat humanilas a Patre auxilium resurre- pientes, nunc in Christo sapientes, isti enim sunt de
«tionis. Aquas pro seditionibus plebis motuque po- quibus dixit tittilus, quod commtitabuntnr, scilicet
pulorum debere suscipi, soepius divina lestatur insipientia infidelitalis vel peccatorum ad sapientiam
Cbrisli. Idem dicendum esl de delictis, quae rion
Scriplura, ul ibi : Forsilan aquse absorbuisscnt
nos. Unum et bic Judseorum po.pulus inlrasse usque sunl capitis, sed membrorum Cliristi.
ad animam Salvatoris dicitur, quando eum cruci- 8 Non erubescanl in me qui exspectanl le, Do-
mine :
frgere scelerala menle prsesumpsit. Domine virtulttm.
,2 Infixus sum in limo profundi : II Precattir ergo Christus : ne de seipso eru-
El non esl subslanlia.
bescant,qui resurrectionein ejus magno desiderio
C Facti sunl homines limus profundi, qnando et exspectabant. Cum dicit: Domine, Domine virlu-
originali et quolidianis peccalis lcnentur obnoxii. tum, ostendit nibil impossibile esse omnipolentke
Per lmnc Iinmm infixus est Christus, quando demcn- ipsius.
tium turba clamabat : Crucifige. Limus, diclus est 9 Non confundanlur super me :
quasi liganshumum. II Non est substanlia evadendi, C Qtti quwriinl le Deus lsrael.
nisi tu salves, Pater, quia infixus sum in veteribus H Non confundantur, id est, ne evacuetur spes
peccalis hujus populi scelerala calliditate ssevienlis. credeiuium de passione mea : sed cognoscant, quia
5 Veni in allilttdinem maris : voluntatem tuam veni facerc. C Yel non humanas
El lcmpeslas dimersit me. insullationes diulius de mea dormilione sustincant,
Hic altitudo maris, copiosa est populi insania. qui quserunt te DeusIsrael.
Eadem tempestas est concitata demenlium seditio. 10 Quoniam propler le sustintii opprobrium :
. Ipsa demersit Dominum, quando eum venire fecit Operuil confttsio faciem mcam.
ad crucem. Suslinuit enim Christus opprobrium : cum di-
4 Laboravi clamans: Raucwfacla: sttnlfauces mew: cebalur a Judsois, in Beelzebub ejicit dsemonia
Defecerunt oettli mei dum spero in Deum mcum. (Maitlu xu). 11 Operuit confusio facicm rneav.^
C Laborabat ergo clamans, quando djcebal: Yse quando negaverunt apostoli.
li Extraneus facltts siitn frairibus meis:
vobis, Scribse et Pharissei. Dicit etiam esse raucas Et percgrinus filiis malris mece.
fauces suas, quia dicta ejus nequaquam sacrilegus
C Exlraneus Christus faclus est Judreis, quando
popnlus audiebat. Oculos istos, carnales inlelliga- J) ei credere nolucrunl, quos hic fralres appellat. Fi-
inus, qui in morte passionis clausi sunt. Speravilin lios matris, ipsos dicil quos superius.fraircs nomi-
eum, id est in Patrem. Nola vero recte dici, lalio- navil. Sed si filii veri fuissent malris synagogsc,
ravi, quod inatiditum significat clamorem. Laborare non ul sed ul fralrcm eharissiiuum :
enim illum dicimns, qui votum clamoris non est pcrcgrinum,
Ciiristum suscepissenl.
assecutus, id est ubi audiri recusatur. 12 Quoniam zehts domus lv.cccomcdil me :
5 Mulliplicali sunt super capillos capilis mei : Et opprobria exprobranlium tibi ccciderunl su.-
Qui oderunt me gralis. per me.
C Ergo ut ostenderel plus esse numerum infide- II Comedit cum zelus domus Dei, quando eos de
lium, quam devotorum, dicit multiplicatos perfidos teinploejecit, quia domum eam fecerunt speluncani
Judseos super numerum capillorum, id est credcn- latronum (Jl/fli//i. xxvn). C Exprobralum est Patri
liuin. Gratis enim odissc dicimur, quando quempiam ab cis, quando dicehanl : III sunt dii ttii qui edu-
sine aliquibus offensionibus exsecrammy sicut Judoei xerunt te (Exod. -xxxn). H Qui vero cxprobrant
Christo fc-coiunl. Palri, exprobrant Filio. C Ccciderunt super nie
§39 . S. BRUNONISHERBIPOLENSIS EPISCOPI 2G0
dixil, ut effectum morlis oslenderel, quem crucis .K nequaqiiam redimi poleramus obnoxii, Non enim
dijinalione suscepit. Exprobrabant ctiam Palri : parva misericordia fuit, qua' tam ingentia peecata
cum Christum dicercnt Joseph fabfi esse filium, et superavit. Exaudi me, rogat Patrem, non nalura
dsemonium liabes (Matlli. xm), opprob.iuni cnim deitatis, qua ei seqnalis est: sed ex infirmitaie hu-
Filio dictum, redilin Patrem. . _ mana, in qua minor estPatre.
13 El operuiin jejunio animam meam : 18 Eripe me delulo ul non infigar : -
El faclum est in opprobrium mihi. Libera me ab his qui odcrunl me cl de profunlis
C Operuit jejunio animam, quia bominum fidem, acjuarum.
quam valde esuriebal, niinime poterat invenire, el C Exposcil Chrislus ex parte mcmbronim, ul
idco quasi aliquo pallio liistitias circuiurfcdii animam anima cjus a desideriis luteis , id est liujus mundi
suam jejunio laii affliclam. Semper boni malis op- cupiditatibus reddatur aliena. Libera me ab bis qui
probriurn.sunt, quia iniiiime eorum sceleribus ac- me oderunl, id csl a Judaais. De profundo aquarum,
quiescuiit, et illis sludiose delrabunl, quibus nulla ad illum popiiliini pertinel, qui e.l profundus erat
societate junguntur. consilio malignitalis et sediiionibus turbulenlis.
14 Et posui vestimenlum meuin cilicium : 19 Non me demergal tempestas aquw : neque absot'
El faclus sttm illis in parabolani. B beai me profundum :
C Per cilicimn trislilia significatur et Iaciymoc, Ncque urgeal super me pitteus os suunu
quando Domiiuis htimani generis imbecillilate per- H Noii.me demergat, id esl lisec passionis le.mpe-
motus, snscitalurus Lazar.um flevit (Joan. xi), di- stas npii eum in.profunditate abyssi relineal iiifeiv
ccMibus Jud.seis:Ecce quomodo amabaieum.Faclus rialis. C Profundum iiaque est peccatorum , quod
esl quoque Judocis in parabolam, quando per simi- -deglulit animas impiorum ,' ita ut ad poenitudinem
litudines quasdam carnalem populum docerc vide- redire'nequeanl. Urgere, dicimus condudere. H Pe-
balur : sicut in Evangelio lcgilur, dixil Jesus para- lil ergo ut adilus infernalis non concludat os suum
bolam ad lurbani. Est autem parabola natura . super eum sive diabolus.
discrepanlium rertim, sub aliqua simililudine facta C Puteus autem excavata lerrse profunditas esl,
comparatio. Ideo vero sic loqtiebaiur,. ul qui coe- qui et rn bono el malo in Scriplura ponilur; liic
lestia capere non potcranl, per terrenas similitu- yero in malo accipitur.
dines inteliigerenl. 20 Ekcaudi mc, Domiite, quoniam benigna est mise-
15 Adversumme loquebantur qui sedebanl in porla : ricordia itia : ,
El -f- in me \ psallebanl qui bibebant vinttnu Secundum multitudinem miserationum tuarum
C Porta quippedicta est, eo quod inde poitantur C respiceinme.
omnia.In porta aulem sedenl, qui conveniibus lio- . H Hsec secundum humanamfragilitatem postulat
niinum sedula curiositate iniscentur. Ergo dicit pas- dicens : Qtii alios mea_passione redimis, me quoqtie
sionem suam genli Judaicae fuissc fabulam. IiiDeum prsecurrcnle misericordia cpntemplare.
psallunl si in bonum accipilur, qui aclione proba- 21 - El ne avertas faciem Inam « pttero tuo.
bili diriguiilur. Yinum similitcr; non ebrietatis, sed Quoniam iribulor, velociter cxatidi me :
spiritale. lpsi enim psallebant, qui per iutelligen- C Puer enim frequenter legiiur Dominus ab inho-
liam supernam salulari doclrina polabanliir. Et ita centisc purilate, ctim sirnplex selas lioc beneficium
Cassiodorus psallere de fidclibus el bonis cxponit largiatur, ut vitia mundi non diligat. Yelociter
ct sequenlia.^ed secundum Ilicronymum Scribse ct cxaudi me. H Ut rcsumam spirilum, quem luis ma-
Pharisoei in pdrta.(JI/fl;//(. xxm), jd est judicip sede- nibus cominendavi.
bant, qui clavem scieiiiioe babentes, nec introibant, '22 Tnlende animce mece el iibera cam .
nec alios iiilroire sinebant. Illi repleti vino iniqiii- Propler inimicos tiieos eripe nie.
lalis, qualiler eum inlerficerent concinebant. H Yel •CInlende animoe mese, iil reve:'a libera fiat, cum
ebrii erant vino, quandovelanles faciem ejus dice- eam divinilas propiliata respexeril. Pfopter inimicos
banl: Propbetiza nobis, Chrisie, quis esl qui te per- " eiiani pelebal celerrimum resurrectionis auxilium,
cussit? (Luc. xxn.) ui qui contempserant Crucifixum , tertia die rcsur-
10 • Ego vero orationem meam ad le, Domine: gentem crederent.
Tempus beneplacili Deus. ; . 25 Tu scis improperium meumel confusionem meam :
C Illud tempns csl beneplacili quando Incarna- Ei reverentiam meatn.
tionis suse beneficio, pcriclilantem mundum ab im- C Improperium, confusionem el reverentiam pro
hiinenle exilio liberavil. Ii Yel tempus beneplaciti, liumano genere sic suscepit Salvator libensut mor-
lempus est passionis, quo lempore Judseis crucifi- lem. Non eriim ista pro' suo reatu sustinuit, scd
genlibus Cbrislus oravil [Luc XXIII).Ne slatuas illis oriihia pro nobis perlul.it, :iit nos bonus magisier in
paler Iioc peccalum, etc. summe enim Palri placuit lalibiis rebus positos, exemplo suse palientise mise-