Bruno, Saint (dit le Chartreux). Saeculum XII. S. Brunonis, Carthusianorum institutoris...

Opera omnia ex variis et melioris notae editionibus nunc primum in unum collecta. Accurante J. P. Migne,.... 1853.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 : *La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source. *La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits élaborés ou de fourniture de service. Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques. 3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit : *des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans l'autorisation préalable du titulaire des droits. *des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle. 5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays. 6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978. 7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.

PATROLOGLE * COMPLETUS 81VB BIBLIOTBECA DNIVBRSALIS, INTEGRA, DNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA, ECCLESIASTIGORUtt SGRIPTORUMQUE QUl 0 AB JEVO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA FLORUERUNT; RECUSIO CHRONOLOGICA CATHOLICJETRADITIOMS PER DUODECIM 0M3IUM QUiE EXSTITERE MONUMENTORUM PRIORA ECCLESLE SJECULA, EDITIONES INTER JDXTA NONNCLLIS CODICIBUS MANUSCRIPTIS COLLATAS, ACCURATISSIMAS, SE CUMQUE DILIGENTER PERQCAM CASTIGATA; COMMENTARIIS VARIANTIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA DISSERTATIONIBUS, LECTIONIBUSQUE ; OMNIBUS OPERIBUS POSTAMPLISSIMAS EDITIONES TRIBUS DEBENTUR ABSOLUTAS NOVISSIMIS S£CULIS QU£ DETECTIS, AUCTAJ INDiCIBUS PARTICULARIBUS SIVETOMOS, AUCTORES SIVE ALICUJUS MOMENTI SINGULOS ANALYTICIS, SUBSEQUENTIBUS, DONATA; CAPITULIS INTRA IPSUM TEXTUM DISPOSITIS, RITE ET SINGULARUM PAGINARUH MARGINEM NECNON TITULIS SUPERIOREM DISTINGUENTIBUS MATERUM SUBJECTAMQUE SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA; CUM T APOCRYPillS, 1NORDINE DTRADITIONEM A OPERIBUS DUBIIS UM VERO ALIQUA AUCTORITATE ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA; DUOBUS INDICIBUS GENERALIBUS : ALTEROCILICETERUM, QUO LOCUPLETATA S QUIDQUID R CONSULTO, PATRUM THEMACRIPSERIT INTUITUONSPICIATUR; UNO ALTERO UNUSQUISQUE INQUODLIBET S C SCR1PTUR.45 COMPERIRE OBVIUM SIT PATRES LECTORI SACU.^E,EX QUO QUINAM ET IN QUIBUS OPERUM SUORUM LOCIS SINGULOS SINGULORUM LIBRORUU SINT. SCRIPTURjE TEXTUS OMMENTATl C EDITIO Nl : CHARACTERUM **> OMNIBUS FACILENTEPONENDA, SI PERPENDANTUR CETERISQUE ACCURATISSIHA, A CHAKTJi lNTEGflflTAS P OPERUMECUSORUM VA Ub^^\ R TUM QUALITAS, TEXTUS, ERFECTIO CORRECTIONIS, TUM ER FOhMA CrfMMODA INTOTO OPERISECURSU CONSTAN /jV>^\ B NUMERCS, VOLUMINUM PERQUAM SIBIQUE PRETII ET CIIRONOLOGIC. 1STA SLMILIS, EXIGUITAS, PRJESERTIMQUECOLLECTIO, MRTHODICV UNA, , * /*03\<2\ SEXCENTORUM HIC FRAGMENTORUM IIACTENUS ILLIC SPARSOUUU, / -Jl \</> OPUSCULORUMQUE PRIMUMUTEM NOSTRA A IN EX AD /ETATES, BIBLIOTBECA, OPERIBUS OMNES " I ^J, \'"* ., • U \ LINGUAS PERTINENTIBUS LOCOS, FORMASQUE , COADUNATORUM. Z SERIES SECUNDA, 1N QUA PRODEUNTPATItES. DOCTOKES LATINJl "J ECCLESIJE SCRIPTORESQUE ' A GRKCORIO AGNO INNOCENTIUM III. M AD PATRUM, 3.«^>. 9Kione, CLERI UMIVBKB*, SIVE 1NSINGULOSCIEKTI.£ CURSUUM COMPLETORUM S ECCLES1ASTIC.E RAMOS KDITORE. PATBOLOGIAINA EDITIONETYPIS MANDATA B EST, ALIA NEMPELATINA,ALIl GK^CO-LATINA.— ET VENEUNT VOLUMINA EDITIONIS LATINJS OCTINGENTIS MILLEFRANCISDUCENTA ; TUM T UILLETRECENTA UNIVERSOS UCTORES UMOCCIDENTALES, A GR£CO-LATIN£. — MERELATINA LATINA DONANTUR ORIENTALBSQUIDEM I AMPLECTITUR HI AUTEM, N EA, SOLAVERSlONE E ; PATROLOGIiE TOMUS CLII. INSTITUTOR. ttccurante BIBLIOTHBGX SS. DOGTOMM CURSUS

OMNIUM

S. IWUNO CARTHUSIENSIUM TOMUS PRIMUS.

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM, INVIADICTAVAHBOISE, PROPE PORTAMLUTETUE PARISIORUMVVLGQDENFERNOMINATAM, SEU PETIT-MONTROUGE. 1853

SJECULUM

XII

S.

BRUNONIS

CARTHUSIAIYORUM

INSTITUTORIS

EJUSDEMSJECULI NECNON

PRJECIPUORUM

CARTHUSIENSIUM

PATRUM

OPERA

OMNIA

EX *ARIIS ET MELIORIS NOTJE EDITIONIBUS NUNC PRIMUM IN UNUM COLLECTA.

J.-P. MIGNE, UNIVERSJE. CLERI SIVB CUMCUMCOMPLBTORUM 8IN6ULOSSCIENTI£ ECCLESUSTICERAHOSEDITOBB. IN ACCURANTE BIBLIOTHEGJE

TOMUS

PRIMUS.

VENKUNT VOLUMINA FRANCIS 2 li GALLICIS

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM, VI VIADICTAFAMBOISE PROPEPORTAMLUTETLEPARISIORUMVULGODENFERNOMINATAM, SEU PETIT MONTROUGE. 1853

ELENCHUS AUCTORUM ET OPERUM IN H03 TOMO CLII CONTIIfENTUR.

QUI

SANCTUS BRUNO CARTHUSIENSIUM Aola S. Brunonis. Commentariui^ in ?**1B|»S. •

INSTITUTOR. Col. 9 637

Ex lypis MIGISE, u Petil-Moiurouge. a

SANCTUS

BRUNO

ORDINIS CARTHUSIANORUM INSTITUTOR.

SANCTI

BRUNONIS (Acia SS. Bouand. Octobr. t. HI, die 6.) COMMENTARIUS PRiEVlUS.

ACTA

| I. Qua Vitat seu Acta edenda sint : diversa, e \ digestas exhibeantk.v'ocari non imnierito poluere, quibus hoecaut confecta fuere, aut illustrabunlur, aliterque nihilominus nuncupala cliam reperiuntur, seu subsidia seu documenta, horumque unum ad duo poiissimum ad cognitionem meam pervenere, Actorum calcemetiam edendum. oontractius unum, prolixius aliud. De amborum, Etsi ante soeculisexti decimi inilium nullus plane uipote in quibus non pauca, quae de S. Brunone «mnera VilaeS. Brunonis, anno ex dicendis 1101 narrantur, fundamentum Iiabent, aetaleauctoriutedefuncti, seriem, moresque et gesta ex instiiulo que juverit lectorem edocuisse ab ipso stalim initio -litteris consignarit, non defuerunt laraen e celeber- hujus Comraentarii, in quo Sancli ejusdem gesta rimo, quem sanctissiraus bic palriarcba instiiuit, omnia discutienda, illustrandaque sunt. Ordine viri, doclrina juxla. ac pietate spectabiles, 3. A Chronico contracliori incipio. LabbeusBiqui muko eliam citius, quse de Carlbusise principis bliolhccaeNovcclibrorum mss. tom. I, pag. 638 et aliarumve nonnullarum iniliis ac fundaloribus com- binis seqq. inter Opuscula llislorica c codice ms. S. perta babebant, diligenlissiine inchartas, si non in Remigii Remensis recenset quinque elogia diversa, vulgus (neque cnim id forle summa eorum sivisset quorum primo res praecipuaea S. Brunone gestx, modeslia) publice edendas, cerle cum futuris dein- reliquis vero, quse ad quatuor ejus proximos iu «eps instituti sui sectatoribus privatim inira do- B Carthusia3 majoris prioralu successores pertinent. muuin secessus in exemplum communicandas, con- summatim continentur. Elogiis in capite praefigilur jecerint, in iisque summa saltem vitae, a sanclo hic tilulus : i De instilutionibus ordinis CartbusienFundatore suo aclae, capita delibarint. Quam id sis : » verum cum in librorum Syllabo, quem prav veritati consenel, argumeiuo est Brevis apud Mar- fatus librorum mss. tomus praefert, posthaec vcrb-, teneum Veterum Scriptorum lomo VI inserla ordi- i De Instiluiionibus ordinis Carthusiensis, > statim nis Cauhusiensis Historia, in cujus Prologo haec ponatur, i sive de S. Brunone, de Landuino, de leguniur: t Licet quinque primi Priores (Majoris Pelro Francjsco, dc Joanne Tusco, ac Guigone a Cartbusise) hic inferius descripti in pluribus Chro- sancto Romano, primis Carihusiae prioribus, > nenicis reperiantur, tamen successores eorum, ncscio scio, an pro i inslituiionibus » legendum potius non qua de causa, taliter sunt obliviorii tradili, quod sit i inslitutoribus. » Verum sitne ita, an secus, nulla penilus ex eis memoria per aliquam scripturam parum refert, ac prdiii, breviler boc notato, ad rem babeatur. • ipsam redeamus, nuncque in lempus, quo dicla 2. Cum enim, qui hsec memorat, auctor anony- elogia scripla sint, inquiramus. Launoius Disserlamus sub saeculi quinli decimi iniiium, uli nnm. 17 lionc de vera causa secessus S. Brunonis in ere.-nuni docebo, scripserit, Chronica sane, quorum mentio- C cap. 1, § v Ulud ipsom eiiam S. Brunonis elogiuin, nem verbis recilatis facil, diu anle saeciilumsextum quod Labbeus Ioco mox cit. exhibet, e ms. stJtuto<lecimumfueiintelucubrala: adhaec eadem, quoniain rum el consueludinum, a Guigone, quinto Carlhuliaud dubie dc quinque primorum Carlhusite prio- siae Majoris priore, scriptarum, ordinis Carthusienrum geslis ulcumque tractarint, summa saltem sis codice in medium adducit, aitque, hunc, in quo rerum, ad Brunonem spectanlium, capita delibasse, pariler, quce locp cit. apud Labbeum, proximorum indubilalum apparet, uti etiara a Carthustanis scri- quatuor sancti nostri in Carthusiaa Prioratu succes' pla fuisse, maxime, cum in solis fere Carlhusiano- sorum elogia exstant, Parisiis apud Carthusienses rwmdomibus fuerinlinvenla, diuque in hisce omnino asservari. fere inedila latuerint. Porro e Chronicis hujusmodi, i. Hinc porro auctor Carthusiensis" anonymus, qu» hoc nomine idcirco, quod rcs per tempoa sua qui Annalium oiJinis sui librum quarlum, luce PATaoL, CLIL 1

li 1NSTITUT0RIS S. BRUNONISCARTHUSIANORUM publica haclenus, liccl excusum nun doiialuin, mc- A c.-irnm loco inititim Brcviarii VilaeGuigonis supercumque nibilominus a Palribus Carlhusianis pfo Scriptum, quae Viia eailein reccrili inariu cmHiniiaia sumina eorum bumanitate communicalum, elucu- fuil in altero folio dimidiato, quod facile deprehenbravit, ninn. 101 conjicit, codicem illmii, quem Car- ditur praecedenti folio, in qno siintelogia praefatoihusia Parisicnsis asserval, sciiptum fuissc lantum rum quatuor piiorum,'"» allerique sequenti, in quo praediclus capituloruin indiculus conlinualus fuerat, post.animm 1237, circaqiicm Carihusiahxcprimuin fuil fundata, necdinnqiie Staluta Riflerit, quac anii- i inlersertum fuisse. Unde patct, dictum Guigonis qna vocantiir, fueranl pracscripia. Verum mnx nflir- clogium posl illius mortem in praefalum codicem inat, ct mcrito quidcm, quae in eodcm codice de S. fuisse inteijectum » seu illaluui. Haclenus, si pauca Brunone triluisque primis posl liunc. Carlhusiae cxceperis, quae, aliis characteribus adhibilis, clariprioribus repcriudlur, Utteris mandata fuisse tem- lalis causa adjcci, laudatus Ordinis Carlhusiani pore Guigonis, quinti Carlhusiae prioris, idque ann.ilista anonymus. Ex his porro, aliisque supia in constare cx alio ordinis Carlhusiensis earumdeia niedium adductis est consequens, el ssepius jam lonsueltidirium codice ms., a vcnerando Carlhusue memoratum, etsi cliam Guigonis quinli Canhusi:u "Montis-DciPatre priore ad enin in Cartlmsiain Prioris clogium continc.it, Monlis Dei codiccm, et H tranSmisso, qui, quaein«codice Parisienside Sancto I: quaiuor primoriim Carlliusiae priorum elogia, quae nostro pioxiinisque ejus qiialubr in CarlhusiaeMajo- hic Labbeiisque loco supra cit. supneditat, ipsoinet ris prioratu sueoessoiibus clogia occurrunt, parilcr Guigone in vivis adhuc stip ,'rslite, seu ante annitm coniplectilur, eorumque oiniiium, qui in ordine 1138, quo hic vivere jain desicral, fuisse conscripln. nunc reperiantur, nniiquissiinus est, uipote in Jam vero, cum res ila sit, suminam sane Inuc, Majori Canlnmia exscriptus, atqife in domumMonlis- quorum complexum ego deinceps annalisiae CarllwDei a Gaufredo, ejusdein proio-priore, anno, quo siani anonymi plus semel jam laudali exemplo i quafundala lucc fuii, Clirisii 1136 transportalus, uti luor priinorum Cartbusiae priorum Clironicon » apliquet cx ipso illo coilicc, ad ciijus calcein lisec legtin- pellabo, simplicique Chronici nominc jam supra lur : • Ex cremoCarihusiae dlim, modoercini de distinxi, fidem apud omnes mereutur, utpote in lit> El Mowte-Deiab anuo MCXXXVI. uiferins : i XJau- teras conjecta ab auclore, etsi non certo iiolo, rebus fredus, Prior de MoiilcDci babuil ex duno doinni lamen, quae in iis narrantur, syiiclirono ac verosi • Guigonis. »' mililer ipsomet Guigone, priinaevarum Caribusiae 5. lia ferc quanlum ao subslaniiam lauJalus Consueludinum, quibus eatlem praeflgiinlur, scriamialisla Carthusiensis anonvnius, qui praeterea, S. ptore, qui equidem, si quae de qualuor primis C.uC Brunonis elogium, in coJice suo anliquissimo de- ( ibusfce Prioribus ac nominalim S. Brunone in sciiplum, elogioque, quod Labbeus loco supra cil. Chronico illo referuiitur, non scripserit, verosimilexhibet, apprime, uti cx ejusdem scriptoris diclis liine saltem viderit ac apprebarit. eruitur, cojisouum, cur, cjiisdcm sancti elogia, quod 7. Quapropter ut in ipso slatim Commentarii L'\unoius e codice Parisiensi excerpsit, unum csse, hujus limine quoddam Vitse Sancli nostri compeupaucis additis, alque idem, aliirmal, trium dein> dium,«ui tulo fidi queat, siudioso leclori exbibeam, aliorum priorlim, Landuini nimirum, Pelri Franci i S. Brauonis elogium, Chronico illi inclusum, eaque, «eu Francisci, cl Joanuis Tusci, qui proxime posll quo3 in hoc de illo narrantun, compleclens, huc S. Brunonein Carlhusiam rexerunl, elogia integra,i iuodo transcribo, quale apud Labbeum loco saepisi quae et ipsa cum eoiunulein elogiis, apud Labbeiim sime jam cit. oxslat. Sic habel : i Magisler Bruno, loco supra cit. exslantibus, adamussiin congruuni,. natione Teuionicus ex praeclara urbe Colonia, pae codice suo auliquissimo transcribit, ac mox, nc renlibus non obscuris [at. addititr natus], litteris quis hujus, qiiod eiogium, Guigoni adornatum, ad- tam saecularibus quam divinis valde munitus, ecclenotalo eliain hiijus obiiu, qui anno 1137 contigii,, siae Remensis, quae nulli inter Gallicanas secunda pariler contineal, antiquitalem supra adslruclami |) cst, canonicus -et scholarum magister, reliclo sa> forsan negei, ita proscqiiilur : i Hxc ibi de quatuor culo, eremum Carihusiaj fundavit, etrexit sex annis. ) primis Carlhusiaeprioribus, slaliuiqucin eodein folio Qni, cogcnle papa Urbano, cujus quondam praece(verso scilicet) sub fluem allerius (secundae nimi- ptor fuerat, Roinauam perrexil ad curiam, eumdem c IIIIII) paginae eodem characlere, quo totus coilex Papam solatio et consilio in Ecdesiasiicis negotiis exaralus est, nulloqiie inlerjeeto lineanun spatio, juvatuius. Sed cum tumultus el morcs curiae ferre , i sequcbalur indiculus capiluloriun coiisuetudinum non posset, relictse solitudinis el quietis amore flaGuigonis, qui in Iribns pagiuis sequentibiis conli- grans, rclicta curia, conteuipto etiam archiepiscouuattis fuerat palu Rbegiensis ecclesiae, ad quem, ipso Papa ; C. i Sed posle.i priores linex hnjns indiculi, qiioe volente, electus fuerat, in Galabriae eremum, cui t residuum alterius pngiiue priini folii iiumediate, ut Turris nomen esi, successit [o/. melius, secessii], mox diximus, post lircve elogium Joannis Tusci iliique, laicis el clericis qnamplurimis adunalis, i i (quarli Carlhusiae Majoris prioris) complebaut, a solilariae vitae proposilum, quandiu vixil, exercuil. rccentiori manu, quae nihiloiniiius videtur vetusiis- Ibique defunctus biimatus est posi egressuin CartkuI sinia, obliteralse (id est expunrix) fueruni, ei siaeundecimo plns niiiuis anno. > II

13 ACTA. 11 8. Elogium hoc in Commcntarii bujus decursu . alttmnits, concinnavit, atqtie ad decessorcs meos A usui non raro cril; notandum aulem de caetero est, anno 1727 transmisit. 10. Virhic religiosus, scientia non mintis, ul vel quatuor uilimas ejus voces, elsi in Carlbusiae Parisiensis codice, e quo illud Launoius in Disserlalio- solum boc opus abunde probat, qunm pietate insitiem suam supra laudatam inlulit, non inveniantur, gnis, integrtim in id intulil S. Brunonis elogium, relinendas tamen esse, cum et a Lnbbeo in codice descriplum e praefato, uli id vocat aliiquc nibilomiRemensi S. Remigii, et ab Aiinalium Carthusien- ntis nliter, ut jam docui, appellant, piimormn sium libri quarli haclenus non vnlgati auctore ano- qtiinque MagnaeCarlhusiae Priorum Chronico, scn nymo, tum in jam snpra memorato codice, reliquis anliquissimo liujiis exemplari, ante annos, uti ex oronibus antiquiore, lum etian*.in aliis, uti is ipse- characteribus aulumat, facilequadringcnlos exaralo, met leslatur, fuerint repertae, exigique ad sensus quod in Carthusianoium CoJoniensiiun bildiotheca complemenlum videantur. Ad alterum e duobtis asscrvatur, buic olim a Pelro Riiickio, insigui CarChronicis, quod plura adhuc de S. Brunone suppc- thiisiae Coloniensis Ijenefactorc, donatum, inlegrum-dilat, qnodque quale sit, et quando scriplum, iiic quc ac sincerum cx rollalione cum anliqnissin • ctiam disculiendum, jam progredior. Aliud hoc non Cnrtlmsiae Majoris excmplnri deprehcnsum. Illud «st, quam Cnrihusiani opus seu traclaJus, de quo in " ego Sancli nostri elogium, Vilae antiquioris lilulo sua de Carlhusianorum initiis Disseriationcnmn. 57 insignitum, mimerisque pro more nostro distinciiint. «t aliis pluribus Joannes Columbi, Socielalis nostrre a Itliiis etiam, ubi congrutim fucrit, ad calcem Ausacerdos, fusc disscril, recle ibidcra num. 61 pro- nntalionibus, Commenlario huic subjtincturtis idbnns, Traclatum illum coiiciiinatum non fuisse a circo sum, quod scriptum aliud antiquius, in qi°o •Guillelmo Elbura scu de Yporegia, aut, si mavis, plura de Brunone recenseanlur, non ijivenerim. Ei de ab auclore tractalus de Origine el verilale perfectae leclor quidem, qimn niulta de sanclo Ordinis rcligionis, sive is revera, ut Columbi pulavit, Guil- Carthusicnsis Institulore dictum clogium suppclelmus de Elliura sit, sive Boso, decimus seplimus ditet, facile id evolvendo deprehendel; quain vcro Carthnsiae Majoris pvior, ut pluries jam laudaius idem antiquum sit, palescet ex iis, quae de Cliro-annalista anonymus, qui Carlhusiensiiim.Annaliiim nici , cx quo desumplum est, anliqiiilale jaiu librum qnarttim liactcitits non viilgnluin scripsil, tticain. iium. 55 cojilendil, scque poslca probaturum pro11. Hoc jnm indc nbnnne circlter 1151 scu snb mitlit. Basilio, qtri Carthusise ab hoc anno ad aunum 1173 9. Quis interim fuerit, aut quod nomcn habiieril ,-, praefuit, scriptum csse, Joannes Columbi, pluries .alter ille Carlluisianus, qui tractatum seu Cbroni- jam laudalus.in sua de Curthusianorum iniliisDiscon, a Columbio meraoratum, contcxuit, nulia ra- sertatione num. 57 ct tribus seqq. contendit. Hane tione comperire quivi, miilumque is opcri tilulum autem suam opinionem probare nititur ex co, quod pruefixil; iindefactnm, ul id nb aliis qtiidem « Chro- auctor Chronici anonymiis, poslquam prscfalus cst, nica de exordio Ordinis Carthusiensis, > ab aliis scse < De antiquis sapieiitibus ct sanctis fundatorivero i Tractalus de narralione historiac inclioalio- bus, ac promoloribus Ordinis Carthusiensis > (ractnnis et promotionis Ordinis Carlhusiensis » fuerit turum, solos in liisce Brunonem, Landiiiniim, Pevocatum. Et aple quidem tam hoc, qunm illo liltilo trum, Joannem et Guigonem reponat, Anlelmuinqtie , ! poluit insigniri; etenim, ullaudalusCoIumbi (ncque septimum et Basilium oclavum Carthusiae Priorem. «nim opus illud intcgrum ad manuin habeo) num. qui lamen, ut diluciile osiendit, anliqiiis Ordiu s 49 de Carlhusianorum initiis docet, in duas parlcsi Carlhusiensis fiindatorlbus ac promoloribus acccndiversas est divisum, quarum allera complectilur• sendi merito sunt. silenlio praelereal. Undc, ciini Ordinis Carihusiensis inchoalioi.cm, altera S. Bru- fieri id abs illo cxislimct, quod hi, cum scriberet, nonem proximosque ab eo qualuor Carthusiae Majo- nnliqui non cssent, scripsisse euin jam inde ab ain o > ris Priores, suo quosque Ordiue positos, elogiisque D circitcr 1151 seti snb Bnsilio, octavo Carthusiae praelerea ctiam ornalos,uti, quanltim ad Itoc poslrc- Priore, concludit. Verum qnid si nuctor Chronici > mum, iniclligo ex litteris, Colonia Agrippina ad me anonymus, cum jnm Bninonem aliosque quatuor > dalis ab Augusliiio Afdenbruck, Societatis noslrae mox nominatos recensuissel, quo minus Antelmum sacerdote , cum idem opus, apud Cartlnisianos pariler ac Basilium recenseret vel morle vel aliis s " > ibidemexslnns.rognlumcohii: fuisset scrulalus. Ego g.ravilms intervenicnlibus causis fueril impeditus? i jdaparte pixcipua, quaeqiiinqueprimos Carthusiac Quid si anliquarum seu primaevarum Consuetudis Priores, servalo, quo Carthnsiani rcxere, lemporis ntim, a Guigone scriptarum, liber (liiinc enim is ortline, exhibet, « Primortim quinque Magrue Car- scriptor anonymus stih linem Vila? S. Brunonis iliusiae Priorum Chronicon > deinceps appellabo, edendae pro eniortunli hujus nnno ligcndo laudal) ad , i quemadmodum «liam anle me jam faclum video in modum Codicis Monlis Dci anliquissimi, alioj ms. qnac penes me est, dc S. Brunone Diatriba rimiqiie plurium, qui num. & ct 5 memorali sunt, Chronologico-diplomatica, quam F. Michael Mor- easdemque Guigonis Consuetudines conliiient, solos ekens , Ordinis Carlhusiensis Coloniae Agrippina: quinque primos Carlhusis priores in capite praetuc

S. BltUNONlS CARTHUSIANORUM INSTITUTORIS 10 lerit, liosqtie proindo solos illc in nnliquis Ordinis A suppetit tamen praeterea, quo quot annis anle id Carthusiensis fundaloribus ac promotoribus hafecerit, lulo dcicrmiiiem. buerit, aul cerle Anlelmtim et Basilium, qund 15. Nihil inlerim obstare vidclur, quo minus iil ncc ibidem memoratos invcncrit, nec aliunde abs illo annis circiler quinqiiagiiita aut etiaiu sexaforte sat cognilOs habueril, silenlio praelereundos ginia ante dictum aniiitm 1314 factum crcdnlur '. duxerit? imo vcro etsi quis scriptionem illam, seu Cftronici, 1*2.Ututsit, Chronicon, deqito lirc, serius, quam dc quo bic, luciibrationem ante annum circiter 1250, aiino circiter 1151, scriplum esse, mihi sane vero- aul eliain anle anniim circiter 1230 flgendam consiniilliinum, ne dicam indiibitaliim, apparet. Etenim lcndcret, falsi eum ccrto convincere non possem, ejus auctor in Sancli nostri elog:0 seu Vila anti- quotl, jant tuin in Carthusia Majori Cliarliilarium quiori num. 2 i Universilatis > unmine insigtiit non exslitissc, indubitatuni omniuo non sil; quod •academiam Parisiensem, qnae, etsi jnm ab anno tnmen, utante ueulrum htinc anr.um luciibraiioneni circiter 1151 societatem quamdam constiluerc ince- illam locandam, posset probari, omiiiiio rcquirilur, aliis prorsus omnibus, quibus res certo cvincalur, perit, magislris, omni scienliarum genere instruclis, iitgentique ad horufn lectioiies couflueritium disci- urgumenlis, quanlum opinor, delicicntibus. Aique ptitorumimilliluditiefloreiet, i Universitalis» tamen " haecsunt, quae pro Chronici, prinios quinquc Carnotuine, quidquid contra in Uitiversitalis Parisieusis thusise Mnjoris Piiores, horumque ex paric gesla Hisloria Bnlaeiis arguat, ante inchoatum s-eculuin ordine recenscntis, aetatc titcumque detcrminanda decimum teriiitin conilecorata non fuit, uli Historiae occurrunl. Id aulem nec anle saeculum lcrlium deciliiterariae Francix Scriplores lom. IX, pag. 80 muni, nec post annum 1314 scriplurn esse, ex omnidoccnt, atque apnd omnes prope erudtlos mo.lo in bus jam dictis cerlum apparcl; quanto aulem letnconfesso esl. Ad baec idem auctor, Carlbusiae Majo- pore arite hunc annura factum id sit, plane incerris, ut jam dixi, alumnus, iti Vita Saneli edenda tum, nec quidquam occurrit, quo monuraenli illius num. 20 merainil Chartularii, quod, cum scriberet, xtatem proprius detenninem. in Cartkusia Majori exsliterit, quain jam inde ab 16. Verum etsi rcs itasit, siibseculis niliilominus anno circiter 1151 tol inslntnientis, quot ad Cbartu- temporibus id ita Carlhusiauis fuit probatum, ut, si larium conSeiendum siiflecissent, insiructam fuisse, quae in Iibris, quos scribebant, vel dc Ordinis sui parum credibile apparet. origine vel de S. Brunone priutisve post hunc qua13. El vero, cum Carlhusix, Carlliusiae principi tuor Carthusiae Prioribus commemoranda cx occavicinae, qualcs sunl domus Ponarum, Majoraevi,r sione habueriut, ea ul plurimum, quae reipsa comDurbonis, Allionis el Vallis S. Hngonis, paulo anle memorarunt, ex eodem excerpscrint, iisdcm ctiam annnm 1250, uli nis. de Vita S. Brunonis Tractatus, fere, quibus hujus auctor, verbis non raro usi. Ac a Palribus Cartbusianis hujuiibus mccum commuui- primo quidetn bos iuter memorandtis esl, qui monucatus, num. 24 prodit, de documentis suis in Char- tnenium' illud in suuin de Origine et Verilalc perfetnlaria, quse inlegra hodicque exstant, Cogendis clae religionis lraclalum intuiit, auctor supra plus primum sollicili fueriut, eamdem lunc et Carthusiae semellaudalus, sive is Guilielmus de Yporegia siva Mnjori ctiram primum fuisse susceplam, verosimile Boso sit. Huicaccedit Priorum Ordinis Carlhusicns s evadil. Hiric porro jam conscquitur, ut Chronici, in chronologus, a Colttmbio in Disserlatione dc Carcujus hic statem inquirimiis, auctor anonymns, thusianorum initiis uiim. 54 memoratus, qui, uti ibi hic scriptor indical, Iiorrendu.n, quo sese Parisiis inpote Chartularii, quod, cttiii scriberet, in Carthutia Majori exstiierit, mcnlionem ex dictis faciens, honio rcdivivus damnalum, publice e ferctro proclaunte annum eirciter 1250, contia acColumbitis sta- marit,prodtgium iisdemplane, qtibus id in quinque iuit, vcrosiiuiliter nou scripserit. Verum quaulo primorum Carihusia) Priorum Chro.iico, seu in anquidem tentpore seritis cbronologus iile scriptioni tiquiori Sancti nostri Vila, ex hoc edenda, num. 1 ntanuir. admovit? D ct seqq. fil, verbis exponit, alio etiam, quam quo II. Cum Gtiillelmus de Yporegia, cui Joannes haecoccurrunt, operis sui loco ita memorans : i In Colurabius Tractalum de Origine et Veritate perfectac brevi cxaudita esl oraiio Joannis Birelli, Prioris religionisin Dissertalione de Carthiisianorum iniliis Carthusiae, et convenlus, atqne Amedcus Viridis, tuira. 55 allribuil, hunc anno 1313 ex menle ejus- comes Sabaudise, filium de uxore, quae sterilis puiadem Columbii exnrarit; Boso aulem, cui dictus balur, suscepit, qui, etiam Amcdeus vocalus, r.uac Traclatus reipsa forle adscribendus, anno 1513 conies Sabaudise esl effeclus. » 17. Ex his auteiu verbis consequitur, ut dictus obieril, oporlet sanc, ut hic arite annuni 1314 sit rontextus. Quare, cum ejus atictor, quiscuuique chroi'.ologuseo temporis spatio. quod ab anno 1583 demum is sit, lucubralioui suae (adi Joannem Co- ad annum 1391 effluxit, indubie scripserit; priori lumbi Dissert. jam saepiuscit., niiin. 55 et 61; iute- enitn e binis bisce anjiis Ainedeus Viridis, posteriori grum, d« quo hic, priinorum quinque Cartbusiaj', vero ejus filius, Amedcus itidem vocatus. e vivis, ut Priorum Chroriicon inscruerit, consectariutn omninoi Columhius loco cit. docet, cxcessit. Haec ipsa iiitcest, ut hoc auctor aule annum 1314 conscripscrit. rim verba, jam mox recitata, in brevi Ordinis CarQitod quideiu quanivis snt cerltnn apparcat, no.ii thtisiensisHisloria apud Martencuni lomo VIScripio-

15

18 ACTA. 17 riiiii velerum, col. 189 eiiam lr-gunlur, hrccque A binos illos Sancti bbgraphos idem bic Ordinis Cariiiliilomiiiiisab auclore ad anntim usquc 1409 pro- lliiisicnsis Generalis Franciscus du Puils, Luline a ducilur; quain ob rem, cum Priorum Carihusiae Putco, seu de Ptiteo, aut cliam, ul ab aliis (vaiie gcsta ordine Chronico insuper exbibeat, consccla- eniin Gallicum id cognomen Lalino idiomate potest rium oinnino vidclur, vel ul ipsuin sil Carlhusien- non ineple efferri) scriplum invenio, Puieanus sium Priorum e Columbio mox adducli chronologi oralione aperla solulaquc, ut Carthusianus anonyopus, quod hic ipsemct addilaincntis, gesta a lem- inus proxinte memoratus feccrat, sancii Patris sui pore, quo prius scripserat, compleclenlibus, diclo Vilam, uti Theodorus Petracus in Bibliolhcca Caranno 1409 aul ctiatn serius, nulla facla in iis, quse tbusiana, Morotius in Theatro chronologico aliique prius scripseral, mutationc, auxeril;vel ul a scri- docent, conscripsil; e qua ilem, ut iidem leslantur, ptore altero et cx Priorum Carthusiensium laudali a baud ita multo posl Pelrus Blomenvenna, Carlliusiae Columbio cbronologi opere (ipsis hujus verbis ser- Coloniensis alumnus multisquc annis moderntor, vatis inlaciis) ct ex nolitiis scriptisve rdiunde acce- auctiorem deiude, additamculis aliunde acceptis, piis eodcin diclo anno 1409 aul eliain scrius fuerit fecit, typisque in sede sua ColoniaeAgrippiuaevulcompilata. gavit " 20. Pulcani 18. Ut ul sil, el hnjiis equidem operis, in quod lucubralio, quae auctoris sui nomine hnec, quod infra laudandum adhuc sil, observare insignila niispiam reperilur, esse videtur ea ipsa S libuit, auclor anouyinus ex quinque primoruin Car- Brunonis Vila, quae anno circiler 1515Basileae lilihusiaePriorum Chronico, quod sibi praeluxisse,non tcris Gothicis absque auctoris nomine cxcusa, iteobscure in Prologo innuil, inlegrum Sancti noslri ratisque deinde lypis Luleliae iiuncum suprn memoelogium, quod Vitae nnliquioris iiomitie edenuum rala Zachariae Benedicli lucubralionc metrica ad jant monui, pnucis duiulnxal uuilaiis, ad vcrbum operum S. Brunonis calcem a Judoco Badio absquc fcre descripsil, nli etiam, quae exbibel, aliorum aucloris ilidem nominc fuit adjecta, Prolognm haqualuor proximoruin posl S. Brunonem Carthusiae bens sibi praeflxuni, cujus hoc cst initiuni : « Non Priorum, uli ileruin ex lilleris, quas ad me Colonia solum Dominumin Sanclis, > elc, itaqueiiiclioa:a : Agrippina deJil Aitgusiiiuis Aldenbriick, qiiasqtie i Temporibus Grcgorii septimi, Boinani pontificis,» litini. 11 lautlavi, intelligo. Nec iimiierilo loco hoc ctc. At vero difllcullas, qure hic se offerl, sermonis recenseri posseni non pauci alii, bosqitc inter Ilenseriem inicrrunipere me cogii. Vitain sancti, qurc ricus Kalkar, Ordiuis Carihusiensisscriptor erudilus Putcanum habel aiiclorem, Parisiis apnd Jonnncm anno 1408e vivis sublatus, qni, cum ex occasione P Parvum prelo fuisse dulam, Possevinus in Apparaiu dtimtaxal de Sanclo noslro egerunt, ex anliquiori Sacro tradil; quare, ctim praelerca Launoius in Disillo monumenlo, licel ipsis hujus verbis non oimies scrlalionc de causa seccssus S. Brunonis in cremum usi, nonnulla exccrpsere. Verum cuin id operre pre- cap. 5 circa medium aflirmet, in Viln, a Puleaim lium non pulem, ad illos progredior, qui lamlcin scripta, cuin anno 1082 Sancli noslri in eremum sesub sacculi scxli decimi iiiilium res oinucs, a S. cesstim componi, hicqiic nibilomimisiu Sancli Viia, Brunonc gestas, ex insiilulo perlrnclnre siiul ng- Bnsilereexcusa, anno 1084 diserle innectntur, erit grcssi, scribendoriim tnnlericm, quam et ipsi non fortassis nonncmo, qui suspicetur, Puleani hanc fe nlienis, sed propriis vcrbis exprcsseiinl, e binis, lum non esse. de quorum aelate jmn aclum, antiqttis Cliionici.s, 21. Yerum eadcm Vita, qurn Basileacac deindc P.ialiisquc instiper, ul dubilandum non est, iiionu- risiis apud Judo.um Uadiiim fuit impressa, ibidem inentis lum antiqtiioribus, liun reccntioribus apud Joannem Parvum fuerit forlassis rccusa, aul, edocti. si res sccus habent, Possevinus forle in assignando 19. Qualtior hic prrccipue memorandi sunt, quos Viire, per Puleanum coiicinnalae,typograpbo errarit; inter priiiiiiin lociiiu lciicnl Carlliusianus anonymus quod ullimum sane inihi verosimillimuin idcirco et Znchnrias Benedictus, Carthiisiae S. Andreaedc D nppnret, quod, facla Parisiis in bibliotbccis Itiiu litlore Vcneliis alumnus, quoriim ille slylo solulo, publicis, tuin privatis, diligentissima indngiiic.nulla hic ligato, sancli Patris sui gesta cst complcxus. plane, uii ex lilleris ab auiico inde acceptis disco, Prioris liicubralio publici juris facta est anno 1508, S. Brunoiiis Vila, quae npud Joinnem Parvum sit quo eam excuso lunc a se S. Brunonis in S. Pauli excusa, inveniri poluerii. Quod autein adLaunoium Aposloli Epistolas Coinmenlario Berloldus Rembol- pertincl, Vilam is, quacn Puleano scripla uon csse', dus, Parisiensis lypograpliiis, pracfixit; posterioris pro biographi luijiis lucubraiioiie verosin;iliier per vero, etsi nnte anntim 1--24,quo eam nd S. Brunonis erroreni acceperii, eo fncilius commillcndum, quod, Opcrum, lypis a sese Luleliie lunc edilnrum, cnlcem ul jam inontii, Vita, a Pulenuo elucubrala, auctoris iiidocus Batiius adjecil, iu Iucem non prodieril, ab sui nomine insigniia non reperialur. Ut ut sit, Vilam auctore tanien jam iiule nb anno itidera 1508 fuerat Snncli nostri, Bnsilcaeanno circitcr 1515 excusam, conciiinnln, uli liiciileittcr oslcndil, qiinin ibidem in Pulcani esse fetum, multa suadcnt. Primo enim lacapile praefeil, Epistola deJicatorin, Francisco du bula, prodigiosam hominis, qtti se danitinlum publ!ce Puils.Ordiuis Carlhusicnsis PrioriGenerali, i Quinto Parisiis declararit, nnattnsim, Brunonis binc jonlialend.Maii 1508 > iuscripta.Nondiu admoJum posl vcrsioncm, sccessutr >. C#Jlhusi;e loliludiiiein *ii»«

S. BRUNONIS CARTHUSIANORUM INSTITUTORIS 20 qne nonnulla Iiunc praegressa rcprrcsentans, quae or- A ut ea, qnrc Piiteaniance el Surianae Vitae sunt, rarius dinis Carlhiisiensis Statulis ac Privilegiis, Francisci alleganda veniant, commerilario huic, si quando cona Pulco, seu, ut brevius loquar, Puleani jussu Basi- gruum id fuerit, inlexam, aut certe, si quid, quod lere anno 1510 apud Joannem Aruorbachium cxcusis, a Vilis edendis absit nolarique mereatur, suppcdipraeftxa"est, Basilcensi Sancii noslri Vitas pariter (enl, in Annotalionihtis, qnnshisee subjecturus sum, iuobservatum baud praeteribo. prxflgitur. 22 Secnndo verosimilliuium apparel, Putcanum, 24. Tres itaque tanlum Saucli noslri Vitas diverntpole qtii pluiTmiinranno 1514 aut cliain paulo ci- sns, qunrum duaerecenliores, unaqueantiquior supra tius, ut Sanciorum albo Bruno adscrilieretur, labo- memorala, nec lamen niiiiiis quam cenliim amplkis rarit, Iilleris hujusViinm lunc mandasse, eamqtie, post cjus obiluni annis scripta est, recudam; quibus «tim jam illi, Leone X sununo pontifice annnenie, cum praeterea varios, quos (andem gloria posilium» honores coelitibus proprii dicto anno 1514 ccepisscnt seu quoddam potius hujus stippiementum, e diversi» deferri, lypis haud inullo post excudendam curasse. notiiiis scripdsve coflecUimexcipiet, Titulos funeTertio cuiii de vila S. Brunonis Basileensi sermo hres, scciionibus diversfs, qtiariim quaelibet plures csl, Puteanianain intelligi, Carthusianoruiti oblinei ex his conliiicat, ad annotaliomim suuinde addentradilio, uli subminLlrata a Josepho Phily, reveren- " dnriim commodumdiscrelos, ac sufs qitosqtienumeris dissimi patris et capitufi generalis ordinis Cariliu distiuctos, c Basileensi Snncli Vila eo ordine, quo siensis scriba, nolitia ine docel, certumque apparet *d htijus calcem reperiuulur, adjiiiicturuseliainsim, ex Theodoro Petra'0, scriplore Carlhusiano supra lectorcm mo lo hujus cousilii mei raiiouem el quid adhuc laudalo,ulpote qui in suis ad Dorlandi C.ro hortim iiomine veniat, bic adhuc c.loceri convenft. nicon Eluciduiionibus pag. 12 Puieani fetum vocet In more olini, etiam rctme S. Brunonis, posilum S. Brunouis Vilain, aJ cujus calceiu supra cenluin erat, ut monacbi, cum quis cx insignioribits raonnct sexaginta funebres, de quibus mox, tituli, sett, stcrii sui viris obirsset r schedam seu cpislolam uti hos-appellat, epitapbia adjiuiunliir, quae laiilo eiicyclicam, mortis ejus nuncianir qnaefere menibraniimero sOli Saiicli Vitae, qure liasileau excusa esi, nis in longiim porrectis consiabat, qurequequpd nou adjecta rcperiunlur. Quarto ae ultiiuo Vila, quam plicntn, sed Romnuorum vohimiuiim mstar voluta Blomemenna, tiLjam doctti, partim ex Vita, a Pu- csscl, Rotuli seu Rolfi uomine distinguebalur, per teano scripta, contexuit, lantain cum Vila Bnsileae unrrm e suis, qui propterea Itolulariiis aul Rolligcr cxcusa, uti ex utriusque collatione fiquel, simililu- appcllabatur, ad nionnslcrin, Ecclcsias aul personas, duiem babet, ul vel hanc ex illa, vel illam ex hac i_ qitibuscum erant aul secielnle atil aniicitia aliovepro parie snltem contextam esse, sit necesse. Quare, siHgulari modoconjuncti, submiltereni, paclns, orhis omnibus perpensis, nullus dubito,. quin Vila, dinariasve seu slalutns preces prodcfunclianima po, quae Puleanum babet auctorem, ea ipsa sit, qurc slulnntes; respoHsoriae aulem, qtiae ad hujtismodi anno circiter 1515 in lucein typis Basileensibus pro- cpislolas, a personis, ad quas hrjemissce erant, cariiiine pleriiinqiie, ac sub'nJc clinin oratione soltUn diil. 23. Inceptum itaque de Sancli Vitis, sjgculi sextiI dabantur, rotutoipae altato aut etiam charlae sepadccimi ittilio ronscriptis, sermoncm jam prosequor. ratrc, prout rcs ferebat, inscrihebaiilur . Titulormn E qualuor jairi rccensilis sola mibi deest, quam( funcbrium nomine vctiiebanl. Haec omnia fere aut Carlhusianus auonymus adornavil, lypisque Berlhol- certe non miillum abludeitlia colliguiilur ex iis, qurtr dus Remboldus Luieliae excudit; e Iribns vero reli- Cnngius, varios citans scriptorcs, in Glossario mcquis, quarum nulla, longo lctnporis iniervallo, quo, diauel inflraaeLatiuitalis atl vocnbula Rotutus, Titucarum auctoresn sanctiobiiu scripserunt, spectaio, tus el Brevia mortuorum in mediuin adducit. 25. E thore itaque jam descripto religiosi Calabrinre ab antiqiiilate commendari potest, sofam Puteaniaiiam, in capitarel numerosde moredivisanve Basi- erenii hicotae, cum in bac S. Bluno obiissel, epistoleensi primrc editionis exemplari recudam, praeter- [) [ain encyclicam, mortis ejus iiuiiciam, ad Italiac , . missis aliis dnabus vel idcirco, quod allera- quidem Gaitiaeet Angtiaemonasleria ac Ecclesias, et quideni i l.idi duuilaxai poelici, nonVilce, liistoricc ac sincere> contra morem plcrumquc lunc usitatum alias eliaiii scriplse, speciera praeferat, allern vero pnrergis su- noninillas, quam quibuscum soeielate erant conjiniperfluis, digressionibusque niniiutn longis ac frc- cti, per uiioih e suis, uliipsailta epistoTa, stto Inco quenlibiis lectori mullum laedii, vohtplniis fere nibil prOximeante Tilulos funebres etiam edenda, fidcm j esset allatura; ut auteni Vitaa, a Blcmenvenna con- fncit, qiiaqiiavctsuni miserunl, plurimasqtie resporii cinnatae, desidcrium, si quis forte eo tenealur, ferri sorras, Tilulorum funebrium noinine propterea dequeat fucilitis, Vilae, a Putenno exaratae Vitain al- inceps hic distingnendas, acccpcrunt. Fueruut illi, teram, quae, satciik»scxto decimo jain senescente, nti est ms. S. Brunoiiis Viln, a Carlliusiaiio I.ige, el ex hac, el cx auctiori Blomenvennaelucubralione leusi anonymo e funebrilius, de quibus hic, ejtis j a Suiio concinnata esl, quaeque proinde, quidquid Irtulis prjesertim contexta alque ad niajores noslros 1 )n hac mcnioralu dignuin occurril, hnud dubie con- a Federico Flouelo, Sociefalis noslhe sacerdcle , linel, sulijungam, simulqiie exccrptacBlomenvennae, submissa, inlelfigo, in Calabrina S. Stephani erci'io, , uti el e Zachariae Bcnedicti lucubrationihus vcrba, cum hueca Cislerciensibus, qui eam, sesaginta cir,

19

22 ACTA. « in titur poslobiliim S. Brunoiiis annis ad se transla- A simo doniino, Carlbiisiae MaVcrUacensis Auatwa tara, diutissime ohlinuerant, ad Carthusianns tan- abbate, anno 1761 nobis siibmissa. 27. Nec minus usui erunl. Carlhusianus anonyr dem annoi514 rediisset, hoc ipso circiler tempore abhisceinvcnii, qui prelo dignos duxene, reque mus,.qui libruir. quarttim AiiiialiumCarihusieiisiiim. ipsa ad Vitae sancti, quae haud ita roulto post Basi- modo quidem excusum, haclenusque lamen, ut jam leaefuit excusa, calcem adjecere; nec saneimmerilo. snpra monui, publici juris non factum, composuit, Etenim sancti gcstis, uti ex commenlarii hujus de- Historiae litterariae Franciae Scriplores, prxcipue cursu pateseel, illustrandis non pnrum condttciini; lotn. IX, in Vita S. Brunonis, Camillds Tulinus in etsi aulem versibus insulsis maleque lornalis pleri- Oidinis Carthusiensis, etsi-interim hocopus adinaque conslent, plurimi lamen cx iis nonniilla nd san- ntim nou habeam, nisimulilum, UistorireProspectu, (iiiin speciatim spectanlia edoccnl, aut si, quod Morotius iu sacri Carlhusiensis Ordinis Tlieatro (.iiamnon raro fit, modo generali r.imium sintconchroiioiogico, Joannes Columbiusin sua de Cariluicipli, Bruiioneui saltein, si noiinullos exceperis, ab sianorum iniliis Disserlatione, lnnocenliiisJeMasson erudilioue exiiuia , hiiinililate aliave virlute com- l:b. i Annalium Carlhusiensium, aliique in decursu 1 niendant, ul etiara plerumque tum, quanto hic in nominandi non pauci. Cilandiim inlcrimatne, velui pretio apud oinnes fiieiil, argumenlo sinl. Hinc ita- visum inspectuinve, studiosus lector non exspectet que ego non praecipuos taniiiin, tit Surius in sancti Srverum a Neapoli, seu de Trafuglionibus, qui pravVita, a se conlexln, fecit, sed omnes et singulos, t r alia, qure ad propositum nostrmn suggcri ab eo veluti preliosa anliquilalis monumenta, ab ipso sta- suspicor, multa etiam, ut Surianus in suis ad S. liui felici S. Briinoiiise vivisexcessu scripta, recu- Brunonis Vilani Annotalionibus pag. 197 et seq. dodaiji, maxime quod a iiiultis , ul intelligo, avidc cel, moiui-.ienta ac diplomaia , ad S. Brunoneni desiderentur, Basilecnsisque seu Puleaniana sancti rcmque Cnrlhusianam speclnntia , e lcitebris in IuVita, ad cujus calcem dumtaxat reperiuntur , pau- cem prolulil; hic enim scriptor penes nos non excoruui iu ntaiiibus versciur. stai; in aliis autcm bibliothecis, quas hicscrulandns 26. Porro cum edendaeS. Brunonis Vilrc, non ex- curavi, inveniri nnn poluil, nec in regionibus remocepta eiiain illa ipsa, quae ex priinorum quinque tis quaerendiim duxi, maxinie quod cjus defeclum Cartbusiae priorum Clironicoexcerpenda, lanlaeanli- magna saltem cx pnrte suppleri putein ex tribus di* quilaiis tncrilo, uli ex jain diclis pronum est colli- versis mss. de S. Biunone trnclulibus, suprn jnm gcre, non gaudeaut, ul fidem per se facere possini; -•'.emoralis,qiiorum iiiius, qui Cbronologico diplcimo vero cuut ve) idcirco, quod a.b auctoribus syn- r matica de S. Brunone Dialriba inscribilur, niultaqui) chronis aut subrequnlibus scriplae noit sint, ambigi anliqua documenta ac diploinala complectittir, a non immcrito queat, an quaelibet carnm asserla Michaele Morkens, Cartbusiae Colouiensis alumno, verilati cerlo consonent, non paruni sane in bsc ad decessorcs meos anno 1727 fuil iransmissus; alcommeniario laboranduiu eril, ut, qtiae inler illa ler, qui non pauca, in uon viilgatc<hacleniismoxque siinl, vera a fnlsis, ceria a dubiis, probabilia ab im- ilerum laudaloAnnaliiimCarihusieiisiiimiibroqiiario probabilibiis, verisimiliaque ab iis, quae veiisimili- puriter occurrentia, suppeditnl, a Cnrlhusianis butudine desliluuiitttr, secernnin. Atipie lioc qtiidem jatibus nobiscum est coinmiinicatus ; ac lerlius dcui cffectui tnandcm, adhibilurus frequenler siim, nique, qui poiissiinum, ul jam niomii, e fiinebrilius iion laniinn supra huc transcriptum e primorum Sancli Titulis a Caiihusiano iigeiensi aiionymo cst quatuor Carthusiaepriorum cbronico sancli elogium, coiitexlus, a P. Federico Floueto ad majorcs nostros tittilosque funebres, de quibus jam diclum, veriiin dono aiino 1658, ul pnriter jain monui, fuil submiscliam iionnulla, tum scripta alia antiqua, ab auclo- sus. ribus, qui aliquid sallem ex occasione deS.Brunone 28. Ilisce porro addi etiain polesl VitasSi Brunomemoriaeprodidere, elucttbrula, lum diplomata scu nis, quod miilin eriidilione esl refertum, Compeiichartas inslrunienlave publica, de quorum omniuin D iiium Historico-chronologico-ciiiftum, a Cartliusirc aiiclorilale ac fidc lunc dicam , cum in mediiim Parisiensis alumno, qtti nomen siiiini subliccri oinadduccnda seu cilandaerunt; laborcm autem om- nino vult, mecum haud ita pridem cominiinicntuni. ncm non paruin sublevabunt noiinulli, qui de S. Alque iia, stuJiose leclor, uiodo habes pracscnti § Brunone, adductis non solmn documenlis antiquis, niemorala adjumenln pra^cipua,quibusadilluslraiida verum etiani, quas ex hisce fonnare potueriint, cxaminandnqiic S. Brunonis Actn in boc commeiilaargitmentis, vel ex inslituto, vel, si ex occasione rio sum usurtis. Ccierum scicndum cst, indiscrimiInnlum, sermone snltem prolixiore trnclariini, scri- iinlim a me et absque el cuin aspirnlione Caiihusi;u piorcs recenliores. El locuitt qui Jem bos inter non el Cartliusiaiii vocabuli cxnrnri, quod ita factilaluiii infimum tenebuul Suiinnus in suis ad Surianam 5. iuveniam a pleiisque me praegrcssis scripioribus , Brunonis Vilani Annotalionibus, Mabillonius Uiin quos cgo erroris arguere non nitsiin. Licet enim alibi, tum maxime in Annalibus ecclesiasticis, Ilervocabulum Cartus, ut Piilennus in exbortaloria sua, r.nlcsZanolli in suallnlire scripla S. Brtinonis llislo- YiiaeSancli a se contcxlae adjecia, de qua in ullini.i ria, anno 1741Bononiacexcusa atque a reverendis- ad liune Aiiiiolatiouo dicam, oratioire vult, v«'c

21 S. BRUNONISCATHUSIANORUM INSTITUTORIS 23 euet vox Hebraica, perfecte vocotut significans, A 1608 vulgavit, elucidationibus ita observat: i Ilartque ipsa vocabulum Hebraicuni Cartham Hiero- buit vero (S. Bruno nimirum) parenles et genere ct nymus de nominibus Hebraicis (adi Parisicnsem virtute inter Ubios cumprimis claros, ex illa nimianui 1699 operum sancii Iiiijus Patris editionem rum nobilissima Romanortim prosapia oriundos, qui tom. II, col. 27) vocationem.perfecit Laiine inler- Agrippinrenovam deduxere coloniam, quam etiampretetur, consequens tamen propterea non est, ul nura de Duro Pngno incolaeindigitant. > Haecilli: vel a Cartus vel a Cartham Hebraicis vocabulis Car- acposterior quidera, cum ambos S. Brunotrisparentusia el Carthttsiani nomina nomenclationem acce- tes nobilissima, qure de Duro Pugno dicitur, familia oriundos aflirmet, sanctum lam ex parle patris quam perint. Rem ipsara modo aggrediamur. ex parte matris e familia de Duro Pugno oriundura § II. Nobile Sancti genus, patria, tempui natale. Nobili genere ortum csse S. Brunonem , omncs seu Harlcfaustanum facit; prior vero, cum sanctum, ejus Vitaeedendaeunanimi conscnsu tradunt, idque nulla facla parentum ejus mentione, e familia de indubilatum apparet : etenim breve ejus elogium, Hartenfaust, seu de Duro Pugno trahere originera , quod e qualuor primorum CarlbusiaePriorum Chro- dumtaxal tradat, fueritne id ex parte patris, an nianico num. 7 recilavi, ita habel: « MagislerBruno, tris, aut etiam an ex utriusque parte simul, non B nalione Teutonicus, ex pracclara urbe Colonia, pa- * definit. rentibus non obscuris > (naius scilicet, uti alias ad31. Distinclius loruti fuere, qui antc Petranum ditur)... i eremum Caritiusiae fundavit. » Ad liaec et Winbeimium floruere, Pelrus Blomenvcnna et slirpis, e qua edilus esl Bruno, nobilitati teslimo- Stephanus Brolmannus, Ubiorum, qui inedio circiter nium etiam praebet Ecclesla S. MariaeRothomagen- sreculosexto decimo floruit, nntiquaritts , a Geleiiio sis utpote in lilulo suo funebri, ad Carthusiancs in opere de ColoniaeAgrippinensis magnitudine ab Calabrinos anno 1102 misso, qui inler tilulos hujus- ipso stalim inilio alibique non raro laudatus, quomodi ad Vitarum calccm, ut dixi, edendos locum rum aller Sanclum ex parle patris, aller ex parte 116 oblinet, de Sanclo sic loquens: matris familia Harlefauslanum facit. Prioris verba, i Ipse fuil sapiens, vir nobilis, indole fulgens. > qnre Vitre sancti, a se non admodum diti pott anNec conlra generis, e quo ortus est Sanctus, nobili- num 1515 typis Coloniensihuseditre, hicque a nobis, tatem argui mcrito polesl ex Manasse Simoniaco, ut jam supra monui, non recudenda»,Prologo mox posl Gervasiiim anno 1067 vita functum, Remensium subdit, haec sunt: «Beatus Bruno, sacri Carlliiisienarchiepiscopo, qui in Apologia sua, pluries inica sis ordinis inilialor, natione Teulbonicus, ex insignr laudanda, de Brunone (adi MabilloniumMuseiIlalici r civitate Colonia, qtiaeauliquilus Agrippina a Marco 4 lom. I, parl. n, pag. 121) ita loquilur: i Cnjus(Bru- Agrippa, genero Octaviani, diccbalur, de parentibus nonis videlicet) socielaiem non inagnopere affecla- tam genere quam virlute claris duxil originem. mus, ulpote de cujus vita ct libertate penitus igno- Imperator qnippe Trajanus et senalus Romanorum ramus ; > licet e.nim hisce verbis, ingenuusnc esset nobiles illuc olim Romanos pro incolatu civilatis Sanctus, dubitare se Manasses indicel, e vehemea- lerrrrque custodia direxeranl; quibus roalrimoniatissimo dtimtaxat, quo in Brunonem, moribus suis litcr vicini nobiles conjm gebanlur. Ex quibus una pessimis adversum, ferebatur, odio id facit. Verutn tribus dicla fuit De Sapienlibus, ex Romanis vero iunt nonnulli, qui, generis, e quo ortus est Brunn, ttna appellabalur de Duro Pugno. De his ortus cst nobilitatem penilus rimari conali, cum e nobilissima bcatus Bruno ex parte patris. Ex parle vero matris illa Coloniensi familia, quam i de Hartenfaust seu sarguinem traxit de tribu nobili Romanorum, dc de Duro Pugno > incolre indigitant, aliisque nobilis- Parva Cogitatione nunctipata, ex familia, qure postsimis ilem, quas hic infra norainant, familiis trahcre . modiim de Rubro Stessen dicta cst. > 32. Posterioris vero, qux hic , leslc Morkensio, originem, scripserunt. 30. Eisi res, uti ex dicendis intelliges, admodum dc nobilibns sancti nalalibns inlcrrogalus, reposuit sit incerta, qui taraen et a quibus tradaiur, cmii id ] ista : « Aimilius seu Sapicns cognorainatus fuit D futurum putem non ingratum, leclori exhibeo. S. Bruno, ex Culonia Agrippinensi oriundus ex patre Erhardus Winheim, Carlbusiae Herbipoliianaealtim- de familia Romana-Francicn et pntricia 'Aimilia ct nus, in operc suo, quo 11 Sacrnrium Agrippinense» Sapientum (Vonden Weisen) qure tradux et causa inscripsil.annoquc 1607 typis Colonicnsibusvulga- coguominis esl; ac malrem habuit palriciam ex Cai vit, png. 212 ita scribit : i Ad inilialorem (Ordinis tonum furailia, quae vernaculo Francico idioinale Carthusiensis) igitur qtiod altinel, S. Brunonem , (Vonder Hartenfaust) de Duro Pngno vocata est, f duxit is originem ex nobili prosapia Harteiifausl, cum essel Calonum sub Ubio-Honmnis; aviam matna e*quindecimRomanis per S. Maternum et Tra- tcrnam cx palricii Aimiliorum (Vonden Cleingejanuni imperatorem in urbis (Coloniensis scilicel) dnncken) de Parvn-Cogilalione Francis; proaviam I praesidium ductis familiis, quemadnrodum quatuor cx hiijus qundam trnduce fnmilia de Bubea-Stessn auorum genlilitiorum artna ex Chronico Coloniensi (Vonder Rodcr-Stessen.) Cum longius descendissci i leslanlur. > Theodorns Pelraeus, CartusiaeColonicn- Iincn. matrimouin contrncla snnt, et ex hac qiiidnm sis alttmnus, in suis ad Chronicon Carthiisiensc eques egregiis facinoribus in Cruciada regum dono : > Pertri Dorlandi, quoJ c tcncbris emil lypisquc nnno capite /Ethiopis coronnlo scutum auxcrnt. >ltn Blo-

«' 23 ACTA. inenvemVa Brolmannus, quoruni alter praetcrea A Berum civilium, quos Brolmannus, Res Colonicnses et sanclum ex parte matris Slessenum, alter ex parle illuslrans , composueril, npud Morkensium laudari palris Airailianum facit; an omnia aulem et singula eliam invenio; quare cum in hisce, generi, quod (quod absit! ut putem) tnm Brolmanni, lum Petrcei, Sancto attribuit, probando accommodntn forsan abs Blomenvennae Winheimii asserla, verbis jam reci- illo suppeditari pularem, nec lamen Commentarios et latis inclusa, verilali consonent, examinarc hic non iflos, uti nec antiqua. ut jam innui, domus, ad RuUibet, sed tanlum, an sanctus ex nobilissimis, qtire , beam Slessam dictns, monumenta, ex quibus, quae rerbis recitatis nominantur, familiis , ac praecipue de sancti genere Brolmannus tradil, eraere hic in ex Hartefausiana, cui eum scriptores quatuor potuerit, ulla ralione nossem , Coloniam lilleras laudati unanimi consensu attribuuiil, oriundus recte dedi, quibus ab Augustino Aldenbruck, Societatis asseratur.' nostrre sacerdote, petit, ut, si quid, quod ad Harte33. Ac Petraeus quidem , el WinheimiuS, ntillum faustanum aliudve sancti genUsdemonstrandum conplane,quo Harlefaustanara sancti originem probent, duceret, vel de momimentis iliis, vel de Brolmanno monumentum antiquum laudant, nedum adducuiit scriptisqtte ab eo Commcntariis, vel etiam de famiin medium. Nec melius firmat Blomenvenna, qure lia familiisve, ex quibus Sanctus oriundus ab hoc de Hartefaustano sancli ex parte patris , Slesseno ^ scriplore asserilur, comperlum haberel, indaganvero ex parte raalris ortu 'memoriae prodit. Quod dove assequi posset, lotum id ad me scribere dignaauiem ad Brolmannum pertinet, ea quidem hunc, relur. 35. Ac petilioni apprime sane satisfccil vir, de quae de sancti genere profert, e domus, a Gelenio, de ColoniaeAgrippinensis Magniludine lib. iii, sy.i- Museo noslro optirae meritus, datis bunc in finem tagmate 19 memoratse, quae ad Rubeam Stessam ad nos duabus episfolis, in quarum prima de B ol dicilur, quacque, quod in ea Sanctns progenitus manno quidem scriptisque ab eo Comnientariis ita feralur, sacram ejus imaginem, porlae afflxam, prse- loquilur : i Magnam is operam in eolligendis urbis ferl, monumentis antiquis eruisse, Morkensius in (Coloniensis nimirum) raonumentis antiqttis positit, ms., qaam jam supra Iaudavi, ChrpndlogiCo-dipIo- sed nihil ex iis publici juris faclum praeter Epi matica de S. Brunone Diatribn aflirmat; verum qtias deigma, continens labellas diversas ccri incisas et qualiave haec sint, non edicil. Ad lwec ipsemet qui- Praefatione aut dedicalione in aversa parle in^cridem Brolmannus, quo, quod Sancto atlribuit, geuns ptas. Ejusdem rerum civilium Commentarii m»s. ubi probet, apud Morkehsium scribil: i More nobilium lateant, Superi norint; crediderim egb inter amico» Gcrmanorum habuil (videlicet S. Bruno) quatuor P et haeredes ab ejus obitu divisos, meque ante xxn insignia, quihus illustre genus suum familiainque antios librum illius primum, qui de Ubiorum origine oslenderet ac propugnarel, 1. De Sapienlibus (Von et antiqtiis sedibns, apud P. Harlxheimium P. M. den Weisen) qui habuerunl caeruleum leonem in vidisse; > de genere vero scu familiis, ex quibus candido campo salientem; 2. De Duro Pugno (Von Sanctus originem traxisse traditur, sic scrihit: der Hartefaust) qui scutuin album ornaverunt duo- i Quod ad splendorem generis S. Brunonis demOhhusbrachiis rubeis el cancellatis, manu in modum slrandum faciat, nihil aliod superesl, quam constans pugni contracla, quasi ad luctam; 3. De Parva-Co- traditio et fama publica. Certum-quidem est, familias gitalioue (Von den Kleingedancken), quibus clypeus illas (a Brolmanno supra memoralas) liic Colonire erat rnbeus ciim nivea trabe, contoria per ambagcs; floruisse, proul plurima leslanlur monumenla, quae 4. De Rubea-Slesss»(Von der Roder-Slessen), quo- in variis redibus tum sacris, tum profaiiis etiamnum rum ciypcus in campo rubeo habebat duas trabcs visenda supersunt una cum eisdein scutis ac tesseris conlorlas, el hinc inde duo i£thiopttm capita coro- gentililiis, qure Morkensius, Brolmannus , Gelenins adducunt. At nullo sal flrino documento praeter tranala. > 54. Verum genlililia insignia, quae hic Brolmnn- ditionem prsediclam commonstrare huc tisque posnus memoral, qureque una cum sancii imagine eliaiu D siim ex iisdem farailiis ortum fuisse S. Brunonem. > 56. Quod porro ad domus, in qua Sanctus Coionir» Vita, a Blomenveiuia conscripta penesque me exslans, ad calcem exbibet, propria fuisse S. Brunoni, Agrippinae nalus fertur, monumcnla antiqua, ex seu ei ob genus, ex quo oiius esset, competiisse , quibtis, qure de Brunonis genere tradit, Brolmannus ntilla ralione verosimile apparct. Etenim gentililia, hauserit, jam periinet, i Domum, inquit, qtiaepriqualia mcmorat Brolmannus, nuncque in tisii sunt, mis eum (S. Brunonem niinirum) cunis excepil, ante insignia lum primum, cum Chrisliani, quod demum dies aliquot denuo adii; at veterem illam et anlisub finem undecimi, ac inilio duodecimi saeculi qnissimi operis, quam adolescens saepe, deinde liic faclum, bellum sacriiin in Oriente conira inGdeles loci polilioris lilteTaturae magisler itenttn perlusiiasuscepere, sunl oborla, ul Muratorius tora. IV Anfi- veram, frustra in moderna ad saeculi hujus geniumquilalum Ilaliae col. 689 et seq. e variis auctoribus annis abhinc aliquot composila requisivi. > Ac recte docet; Bruno aulem , "tili ex infra dicendis deinde, inlerpositis nonnullis, quae, cum de gloria pntescet, omni dubio procul anleannum 1050 nattis sancti posthuma traclabo, opportunius describentur,. cst, ut proin bujusmodi insignia nec parenlibus ejus, Huncin modum prosequitur : i A quibus (domtirs,In nec ipsimet competierint. At vero Ctnimentarios qua Sanclus natus dicitur, dOminis ac inqtiilinis) et

•ST S. BRUNONISCARTHUSIANORUM INSTITUTOMS 23 feueslris anliqius iiovaesubslitulai:sunt, parum pensi A circilcr auuorum vidctur, aelale fuisse sttpcriora, t\ habitis scutis et inscriptiouibus, quae in antiquis, ul iiullo plane, quaiiiuiii scio, arguuiento potesl probari; nullus dubilo, licuissel rcpeiire. Supra poriam visi- til proinde, elsi etiam iisdem, quod tamen neutiquaiti tur S. Bruno, el in tabulnlo superiore cubiculi constat, clarissime Hartefauslnnam Aimiliauainve (quod scilicel Brunonem inhabilussevoluiu) cernittir Saiictioriginemfuisseexpressaindaretiir,certataiiien idein Sanclus , scutis qualuor (illis videlicel, qure btcc propterea, ut consideranli paiebil, niiiiime evaBrohnannus supra memoral) ciicumdatus. Sed opus dcrct, Quare cum nec ex publicis, uti laudatus iilud ducenlos el quinquagiiila annos selate sua vix Aldcnbruck num. prsecedcnli indicat, civitalis Colorcor excedere. > El quatuor quidem, quod hic mo- uiensis lahulariis, nec ex aliis, quod sciam, obviis nendum, scuta illa e Bloinenvcnna aul Morkensio , notae auclorilatis aelalisque iuoniiiiienlis ullo inodo apud qnns cxslant, aeri incisa leciori exhibiturus hic confirmetur, rcslat, ul in solo tiuin. 35 allegata fnissem, si efamiiiis, quarum suni, genus ducere publica fama constantique Iradiiione sil fundala, ac S. Brunoirem, ulla ralione constarct. Verum rem proin ut plane sil inccrta, cura traditio, quae lesliinoniis a rc, circa quam versatur, trium ut miiiiniuiu secus linbere, ex dicendis magis magisque palescct. 37. Laudatus Augiistiims Aldenbruck verbis satculorum spatio rcmotis, duminxal fulcitur, fldcm H proxime recitalis etiam adjecerat, sese, quo cer- 1 indubitalam, uli ex se palet, facere non possit, latiora ad me per&cribere posscl, curalurum prre- lisque sit, uti ex jam dictis liquet, Coloniensium de lcrea , tit, an quidquain , nobili S. Brunonis ge- llartefauslana Aimilianave Sancti origine Iraditio. 39. Nec esl, cur ex Gelenio de Coloniae Agrippn neris defiiiieudo apium , in tabulariis publicis, nensis Magniludine lib. ui, syntagmate 19 el Brolquae Colonic die schrein, scriuia appellautur, fortassis invenirelur, ab ainicis, quibus ea, daia mniiiio apuil Morkeiisiiini oppouns, domum, quae ad «ccasione, aperienda scrulandaqiie sperabai, certior Rubeam Stessam hodieque dicitur, ad S. Biiiiionis. redderelur; cum aulem id faclum fuisset, secundam qui et in ca natus sit, parentes peiiinuisse, ac proin eduabussupradictisscripsitepislolani, liisce maxiiua lioiitm sallem alteruin e fnmilin Haiiefaustnna, Stcsex parte verbis conccptnm : i Amicorum ope con-. snnae cbgnntione jam lum conjuncta, exstitisse; sectitus urtm, ul in praecipuis id genus (quac Coloniae praclerqunm ehira quod illud sola tradilionc, quae scilicei die schrcin, scriiria vocanlur) tabulariis ve- mox dicta prarslare non videlur, innilalur, qui, lustiorcs cbartre omncs, qitac De Rubea-Stessn qiiaeso, probabis, domiun illam (quod lamen, ut inde agebant, perlnslia.ae sedulo ftierint atque excussae; qnidquam eliciatur, requiritur) aul fuisse, anlequam sed nihil ex iis crui aliud poluit, quam ab annis ad Sancti parenles perlineret, a Stessanis, a qurbus sexceutis et amplius praecipurenobililatis urbicaeduo C etnomcn luiic acccperii, possessam, aul, si possessa fuisse stemmata, quorum unum nomine Alborum, ab hiscc jnm lum fueiit, ad Saucti parcnies cognnalterum Ruilorinn insiguitum fuerit. Veruin fruslra lionis, qtiac hos inter et illos intercederel, cnusa hisce e chaiiis .faniilia et liberi peluntur, cum in trnnsiisse ? Ad b.vc Gelenii, qui similia credidissc antiquissimis sola deprchendantur nomina Alborum polesl, aticloiitas, ul eadem parilcr credara, minimc seu dc AJbis et Ruflbrum, sequiori deinde nevoaddi- sufllcit; hic enim scriptor, quod eliam fcre, ut moilo tura snbinde reperialur unius alteriusve filii nomen iulclligo, de Brolmanno dicendum, quxcumque ad in htinc fere dtiuilaxat niodtim : Superne De albis; Ubiae gentis magniludincm facerenl, promiscue, iufra Ililliger, e:c, lilii. Ex quibus id unum conflci nullo discrimine, delectu niillo bahiio, corrasissc existimem, S. Briinoiiera a [larcnlepolius noinen de dignoscilur. Omiiibus itaqiie accuraie perpensis, Albis, Von den Weisen, quara Mm\l\ aut Sapientis, Hartefauslaiitisne fainilia S.inctus, scu politis, ut proul Brolmannus ex receiisioue Morkeqsii censuit, generatiin loquar, qno detcrniiiiato illitslri genere aut potius augiiralur, traxisse. » natus sit, delicieiitibiis, quibus id litlo assignetur, 38. Atque baec sunl, qure laudatus Augustinus raonumenlis anliquis salisque idoneis, plane est Aldenbruck ad quresila, a nobis sibi proposila su- . dubium; ut Surius sane in ejus Vila, conlra ac a praque expressa, rescripsil; ex illis aulempro Har- Blomenvenna, e quo hanc, ut dictum, partim comtefauslana Aimilianave Sancti oiigine delermiiianda posuil, fieri videbai, a definienda nobili Sancti orinihil omnino polest erui. Piinio euim, cttm quo loco ginc prudenterabsiiniicrit, cuniqiie parentes habuissc inodo Reiuin civilium Commentarii, a Brolmaiiiio ct i^cnere cl virlule claros, luini. 1 dumlaxat scripsescripli, latcant, sese iguorare, nuni. 55 prodat, siliie rii. Bloiiienveiiiiam iiiliilomiims, quam Suriiini Ferin iis, unde hic auctor nsscrtum a SP. ancli genus dinaiidiis princeps cleclor Coloniensis, seu potius S probet, quid comprehensum, rclinquituraeque ac anie qui dalam hujus nominc anno 1624 ad rlerum iiicertuni; quod autera ad scuia el inscripliones, in Colouiensem de cclcbranda S. Brunonis feslivitnie nnliquis donius Stessanae, qttre S Brunoni nalalis epiblolam emyclicam, qiiam inlegram Glorirc pop ihibelur, fenestris exprcssa pertinet, saeculo ea sthunise inlexam, scripscre, scqui maluurunt, hisce qiiinto decinio, aul eliam it sa imagine, qtiae S. Bru- I i ea verbis usi : « Sanctus Bruno, iiiagnum Ecclcnotiem, qnatiior sctitis genlilitiis, a Brulmanno supra si;r decus et ornamentum, civis Coloniensis, Colonia; •:iiunieraiis,circumdatuiii,in sup >rioricubiculi, qtiod nobili Haiicnfaust familia iiatus et ediicatus. > Vcnim Sanclus inhabilarit, labulato^repraesentat, quaeque hi laiilae aiicioritaiis, uli per sc liqucl, essc nou (adi iitini. 56) dticcnlortim dumtaxal et qiiinquagitita posbiiut, ul hic audicndi siut.

ACTA. 29 J30 A 40. Idem eliam de Hieracenst (fuerit hic hntid , inter edendos IrigesiniO' srciinio, Btuno expresse dubie, uti ex Ughello tom. IX Italire Sacrae de epi- Gutticus vocalur, a'lero Gallus, fuisse, sat npeiie scopis Hieracensibus colligo, Octavianus; anno 1591 innuitur. Prior, qui eCcJesircS. Marirc Carnolensi» vila functus) episcopo dicendum, qui, ut Severus a scliolariuin esl, sic hnbel : Quam Phcebe Phabo, quam cir&erasidera luncr, Neapoli apud Surianum in itlustrata Sancti nostri Tam totus mundus adsit libi, Gattice Bruno; Vita pag. 86 teslalur, in collecto a sese arehiepiscoporum Rhegiensium in Calabria Catalogo, cui posl Postcrior vero, qui sanrli Gervasii Falcsircin NorlhArnulphum S. Bruno, tanquain electus ecclesiae liu- mnnnia esl, locumquc inler rccudendos II1 obtinet,. jus praesul, inseritur, fuisse hunc e familia Alcuina ita sonat : Gallia mnltorum maler nutrixque virorum, seu Alehanirina nalum, memoriae prodit. Quibus Isti quando pares es habitura mares ? enim e monumenlis Calalogum illum collegil Octahte tttus quonctamdoctriitai prwbuil undam viaims ? An ex antiquis ? ld quidem cum Suriano Gemibuset cleris, clc. loco cii. crediderim. Asl an etiam ex tam antiquis, 42. Iliuc porro, cmn paelerea Gnllum fuisse ut fidem indubiam ex sese facere fuerint naia ? Id eifim vero nec Suriaiius aflirraat, nec absque fidei S. Bruiionein, alii eiiatn ejns, qtios hic recensere, luiuiine suspecta? teslimonio facHe in animum in- " operae pretium non esl, Tiittii fiinebrcs indicare duxcro. Ututsil, ccrle Ughelfus, a quo tom. IX videantur, non ncroo forte exislimabii, e Gallia eum llaliae in archiepiscoporura Rhegiensium Calalogo fuisse oriundum, nec ColoniaeAgrippinae, sed Remis post Arnulphum S. Bruno, tanquara electus hujus in natiim; verum ciim monumenta aniiqna non eollisedem illaui successor, pariter recensetur insigniqite denda, sed, si' fieri queat, componeiida inler se sinl; prrelerea elogio ornaiur, niiliam plane de Alciiina Sanclns aulcm alia elinm quum orius ralione Gallus, seii Alchanirina sancli originc menlionem facit. atiaque item quam nalivitntis, Rcmensis dici poAtque hrec de Brunonis genere, qnod nemo facile luerit, reipsa id ita in Chronico Malleacensi, nllegato definial, dicta suflicinnt; ad solum ejus nalale ser- c Chesnio Fragnienlo historico Titutisque funebribus nionein niodo convcrto. Qui unanimi consensu, Saii- fnctum esse, credendum esl, ne alioquin moniiiiieuia. etura nohili genere ortum, iidem, in Germania h:ec anliqua pngnare dicenda sinl ctim anliquissimo Coloniae Agrippinaeetinm natum, omnes ejus asserunl qiialuor primoruni Catihiisire Piiorinn Chronico seu Iriographi. El sane hanc eorum asscrlionem verila'.i excerptoex hoc Snnciielogio, quodnullo plane modo, csse apprime consonam, satis liquet vel ex solo pri- iitpme Bruniincm nalione Tcutotiicum el Colouiae moruiu quatuor Cniihusiae Majoris Chronico, ante .. Agrippinae natum, disertissime docens, veritaii coni annuin, ut jam docui, 1137 concinnao, fideque di- sonum potesl intetligi, nisi reipsa liic ColoniaeAgripgnissimo, quod in S. Brunonis elogio, num. 7 liuc pinae natus sit. Sanctus ilaque Remensis quidera a transcripto, opportune ad institiitum prapscns ita Chronici Malleacensis diclique Frngmenli hislorici hubel: « Mngisler Bruno, naiione Teutmiicus, ex scriptoribus diclus fuerit, quod bisce non lam ex praeclara urbe Colonia pareniibus non oLscuris ua- patria, quam ex studiis, quibus Reinis lum discendo, tum docendo diulissiine vocavcral, et ex dignitatus..., eremum Carthitsi» fundavit. > 41. Accedit porro Sigcberti Gemblacensis, nn- -libus, quas ibidem obtinuerat, notus esset; pro gallo vero in Titulis funebribus habilus fueril vcl simili uo 1113 e vivissublati, quaeiisdem fcre verbssoli.m Sancli nntale ColoniaeAgrippinaecollocat, Cliioiic- fere de causa, vcl quod in Gallia poiissinitim edugraphia, uli etiam Petrus vcnerabilis, aniio 1156 cnlus fnissel; quod poslremum eo niiiiHsrejicieudum viia fuuclus, qui magislrum Brunonem lib. u Mira- est, quod in Titulo funebri 115, qui S. MariaeTorculorum, cap. 28, Coloniensem appellat. Al vero nncensis est, Coloniae natus el in Gullia educalus Sanclus nosler a duobus scriptoribus sibi coaevis, dicatur. En illuni: Quem genuh.seCotonia, Francia vult aluisse, quorum alter Cluonicon Mallcacense, a Labbeo toin. II Bibliolhecaeiiovae mss. edituin, alier Fra- 'D Gloria,Bruno Paler, genti commuiiisutrique Ascensu faciti socialur ad agmina cali. gmenlum llisioiiae Francae a tempore Roberti ad 43. Atque iia, omnibus rile cxpcnsis, S. Brunonem luortem Philippi 1 regis, a Chesnio lom. IV Scriplorum Francire iuserttim, conscripsil, Rcmensis eliam Coloniae Agrippinae natum esse, exlra oinnein conapellalur. AmLorum verba huc trauscriho. Prioris troversiam arbilror; verum mullum abesl ut auiitis tom. Labbei cit., fot. 205 hsee sunl: i Fulbcrtiis cjiis natalis tatn ccrlo definiri qucal. Iiunc inlerim, docuit Bcrengarium, canonicum sancli Maiiini. Qui post annum Christi 1050 Baillctus ad 6 Oclobris rtcin Brunouem Remensem et alios mullos haeredes col. 83 collocat; asl eumdem dccem ut mininnim philosophiae reliquil; > posterioris lomo Chesnii annis maturandum, HistoriaelitierariaeFranciae Scriiiidem cit., fol. 89 isia : i Hoc tempore tani in di- ptores lom. IX, pag. 233, aliique plures observant; vina, quam in humana philnsophia fiorueriint Lan- et recte quidera, ul vitae, a Sancio duclae, series f ancus Canluariorum episcopus, Guido Lango- ostcndil. Eicnira S. Bruno, uli infra oslciidain,. bnrdus, Maingaudus Teutonicus, Bruno Rcmensis, occasione lurbarum, quas in Ecclesia Remensi qui poslea vitnm dttxit cremiticam. » Ad liaccinler Manasses archicpiscopus cxcilaral, auno 1076 aul funcbresSaiicti lilulos duo occurrunt, quorum allero, siqiienli scLoIarum, quani in bac gcrcbal, pra:-

52 1NSTITUTORIS S. BRUNOMS CARTHUSIANORUM 51 A fecturam dimisit; qttod proinde, si post atinum 1 Ejus doclrina lot factos cssc snpienles, quol ineiis detnum 1050, ul Baillelus vult, natus sil, anno i nescit » (Titulo 131) sanclre Mariai Spulingeiiscs; rctatis suaevigesimo quinto aut certe vigesimo sexlo et monachi sancti Nicola: Andegavensis, < Ejus i doclrinnm toto fulgere in orbe, » unde ejus < Sefecerit. Quare, com simul, antequam hoc faceret, mttllis jam annis, ac proin duodccim saltem aut quaces > esse optant (Titulo 78) canonici calhedralis qu.ndccim, scholas Remenses rexiset, censequens ecclesia?sanctae Crucis Aurelianensis. Nimius essem rrit, ut celeberrimarum harura scholarum praefcclurre in creteris ejus elogiis recensendis. At omitlere non jani indc ab anno rctalis suae dtto.lecimo, aul ad licct canonicoruni Andegavcnsis ecclesite cathedralis summum quinto decimo, quod nemo sanae menlis sancli Mauricii lesiiinoniiim, quo Brunoneraasserunt admiitct, fucril admotus. Brunoncm aulem roullis magislrum fuisse non puerorum aut minorum cleriannisscholarumRcmcnsiunipraefecliiram.priusquam corum, sed virorum gravium et jam doctorum, qui ltanc abdicarcl, gessisse, ex iis, qttreMarlotlus Hislo- sub eo divina, id est, Theologiam addiscebant. Quod rire mctropolis Remensis hb. i, p. 115 scnbit, si- sane arguil, cum jam lunc maturae aetatis ftiisse, > mulquc ex iis, qtiaede ant.o, quo Snnclus pracfectu- cum Remis anle suum sccessiim doceret. 45. Ila ille, qui deinde e canonicorum ecclesire rnm illnm dimisit, jnm dicla sunt, dilucide conseB quitur: Brunonemei.im scholarum Remensiumrapul calhedralis Andegavensis Titttlo, qui inter rcctiKCIIrectorem jam iiule ab anno 1036 coustiliituin dendos loctim 166 lenet, versibus aliquot, qui sic habenl: a Gervasio archicpiscopo fuisse, loco cil. isscriplor Ejus et eximla celebralur ubiquesophia, tr.idit, nec nuiliiim a vero eiim aberrare, ex infra diceniiis d;: temporc, qtto Bruno Remis docere priPlusquam Maronis laudatur lingua Brunonis, Gloria Ptatonis vilescillaudeBrunonis. mum inccperit, dihuide palescct. Sanclum inlerim Hic pracellebat docloribus, hic faciebat Ren.ensibus scbolis diti prrefuisse, aliunde in anteSummos doctores, non instituendo minores. ccssum nunc probo. Aiquc ad lioc quiJcm opporluiie Docior doctorum ftiit hic, twn clericutorum. hic succurrit, qui e funebribus Sancti Titulis septuaNam nec honestales verborunt, nec gravitates gcsimus tertius est supra cenlesimum. In hoc enim Nolienses mnnasterii S. Vincentiicanonici Regulnres, Sumpsit Brunonis nisi Vir magna rationis. Nunciat egregiam Divina docendosophium, qui, i visa scheduln, qure Bruncnis incomparabilis plillosophi obilirm pntefccit, > ingemuere, diu hnnc leciori exhibilis, ila mox posl pauca, quaehuc minus Rcmensiumscholarum prrcfeclurara gessisse, discrlis faciunl, prosequilur: i Jam vero quis dixerit, lanliuu verbis afllrmant, ita loquenles: i Bruno... veram r viruin, quetn omnes ferme Galliartim, Angliae et icienliam et prudentiarn liberalium nrlium, nec no« Itaiiacecclcsireveluli celeberrimuin scienliaruin mn<aetcras Cardinales virttiles babtiil el servavil, qtias gistrum ceiiatim commendarunt, has laudes nnnos i i bono fine consummavii.J)iidiim siquidem ecclcsiae viginti aut paulo plus aul minus naium promcruissc? scdis Rcinetisium summus diJascalus, utpotc in Quis, inquain, sibi in animum indiixeril, Brunoncm psaitcrio et creteris scienliis luculenlissiinus, et cd- ca oclaledin scholas adeo celebres cum tanta erudilumna toiius metropol s diu exstilit. lionis Cl doclrinaefama rexisse, ut post viginli (cir44. Ad baecSanctum, cum Remensiuni scholnrum ' citer nimirum) scccssionis annos mors ejus lanquam > piafectura scse abdicavit, non viginti quinque dum- omnium doclorum magislri a plejrisqne orbis Chritaxat anl vighvi sex annorum, quod, ut dicium, ex stiani ccclesiis cclebrioribus deplorata fuerit ? » Bailleti opinione consequitnr, sed provectioris aelatis Hacleniis Ruinartius : el sane, cum Sancltis in tot > fuisse, in Viia Urbani Ilpaprc, MabIloniiet Ruinarliii adductis abeo Titulis funcbribus tam variis tnmqiie Opcrum Posiliumorum tom. MI inseria, pag. 6 el 7 profusis, quas, brevi spatio relnlequejuvenili haud pnslerior e binis bisce scriptoribus efficacissimee facite merendas, Reriiensesscholas doceris aul hat utti vnriis funebribus Sancti nostri Tilulis probat. Verbai prrefecmram gerens merucrit, laudibus ornelur, arcjus proinde, Titutes simul, e quibus partim lisec TJgumenlo id est perquain vulido, fuisse illum, nim dcprompia sint, suo singulis numero apposilo, de- hanc anno 1076 aul seq., ut dictnm, dimisii, viginli signans, huc transcribo. Sic habenl. i Uutic (S. Bru- quinqtie aut viginti sex annis majomn, ac prcin aute nonem videlicet) < Gemmam sophire > nppellnnl sreculum undecimum, media sui parte jamelapsum, l (TUulo 74) canonici sanctrr, Marire Blesensis;; seti ante annutn 1050essenalum. Luccin ecclesiarum » (Thulo 82) monachi Bello46. Verum qtianto quidem citius id evenil? Zavncenses sancli Luciani; « Clarissimura sOphistam > notti (adi num. 26) in contexla a se Saucti Yita » (Titulo 107; Miciacenses sancli Maximini; i Docio- p:ig. 3 duo nffericCalabria? tnonumemis, qiiaelnudat, i rem doclorntn > (Tiiulo 77) Bernacenscs; i Ma • tesiiiuonia divcrsa, quae S. Brunoiicm nonagenario i gistrorum decns, remigitim lurbae Remensis >(fimnjorem obiisse,prodtint. Allerum.qiiod Epigramnia utlo 109) Parisienses sanclae MarircMajoris ccclesiae vocal, quodque speluncrc, in qun Sanclus in Calabria e canonici ; liimc i Doclrinre praebuisse undam gcn- habilarit, fucril inscripluin, duohus consial his vcri tibus et cteris, » aiunt (Tiiulo 11i) sancti Gervasii siculis : ii Jum nonrtginta duos vita ccmpleveralannos, Valesienses; i Cunclos supcrasse loto in orbc ma« gsfro» » (Ti/«t.'o61) sanoti Tiniothci Remcnscs; CIIMI ; Supcros fraqili curne solutus adit;

33 ACTA. 3* altertim, quod e ms. anliqtiissimo, ut ait, fuerit de- A qiitJidccim circiier, ut snpra dictum, aut sallem siiniptmn, de Brunone sic habet : Obiil i Pridie duodcciiii, imojam indeab nnno 1056, si Mnrlollus Nonas oclobris anno ab orbe redempio millesimo loco supra cit. recte i;otet, gessissel. eamqne, qt a cenlesimo sccundo, mense octavo, aetatis suae v»ro tunc inclaruisse, a Giiiletlo de Novigcnto, auciore anno nonagesimo sccundo. » Cnm ergo Sancins, coacvoinfra srcpissime laudando, diserte asseritur, uti infra suo loco probabiiur, omni dubio procul variisqucin Tilulis funcbribus supra citatis innnil: r, anno 1101 viia functus sit, anno circiler 1008nalus nominis celebritaiem jam acquisivisset. Et sanc indiibic fitcrit, si binis illis addniiis, quoruin alti ro Sancturii,cumCar!husire erenium estingte.stts, quin Sanctus, cum jam nonaginta duos vitae annos im- quagenaiium circiler aut eo eliam paulo majorem plesset, altero, eum jam nonagesimum secundum fuisse, ac prOin temporejam assignalo latum esse, vitre annum ageret, obiisse trndiiur, leslimoniis utcumque etiam suadet moilus, quo de eo, veluii t'.e sit slandum. Verum hrec c fonlibus adeo antiqitis, viro longe gravissimo, rc alisque plane maltirt, i.t fidem indubiam mereantur, piofccia mihi non sermo Gl lum in variis Timlis funcbriLus supra videntur : licel enim allcrum e ms. antiquissimo laudaiis, lum in viia S. Hugonis, Gralianopolilani Zanolii indicet deprompiuui, quanlae lamen anliqui- episcopi, apud nos lom I Apiilis inscrta, in qt.a talis hoc fuerit, non adjungit, dubitareque proindo B auclor synchronus Guigo, quintusCarlhusiac M:joris siuil, an saeculoqunrlo decimo, aut eiirmi quinto prior, num. 11 de S. Brunoue, ad snicimn liunc decimo exstilerit antiquius; quod utrumque a Sancli cpiscopiim paucis diebus, antequam Carthusiam innosiri actate est remotius, quam ut scriptis de eo • grederetur, venienie, i(a loquiiur : i Adesl magistcr tunc confeclis sua qneal cerla constare ftdes. Bruno, vir religione scientiaque famcsus, honestatis 47. El vero ipsemel Zanotti ms. illud, ul ul anii- el gravitatis ac tolius maluritalis quasi quoddam quissimum, magni aul fecil: etsi enim etiam, quo sifiiulacrum. » ab errore chronico quanliim ad annum Christi 1102, 49. Accedit, in diversis ecclcsiis jam tmn, rum cui Sancli obitum illigal, haheatur immune, Christi Sanctus anno 1084 in eremum seccssil, celcbres annos in illo ab lncarnalione, prout haec Nativila- floruisse viros, quos hic discipulos habuissel, bosque lem praecessit, nurnerari afiirmet, recilntis tamen, mler Odoncm de Caslellione, qui anno 1C8S ad qttre jam huc transciipsi, binis teslimoniis, mox tumniuin ponlificatum fuit eveclus, nom<nque Urbani H assumpsit. Nec hic praterire possuni antisubdit, probabilu non esse, Sanctum ad tantam, quanta in biscc asserilur, aelaiem pervcnisse, adiiit- quum Cnrlhusiae MonlisDei in Picardia codiiem, in que eliam, id i a idcirco stbi videri, quodnon appa- quo S. Bruno septuagcnarius obiisse lcgttir, ut ^ real,qui isinaelate lamprovecta (sic enim anno 1084, Jacobus Marlinius, Carihusiaehujus alumnus, npiid quoexdicendis Caiiluisia?ereinum primum ingressus Morkensium in ms. hujus Chronologica-diplomatca est, sexlum supra sepluugesimuni rxiaiis sure annum de S. Brunone Dialriba, § 1 leslatur; si cnim codcx jnm egissei) austerum adeo, quale tum in Caithusia ille recte notet, Sanctus ulique, ulpoie anno 1101 Mnjori, tum in Calabria dnxit, viiae genus ducere, vita functus, anno circiter 1030natus fuerit. Verum cum de codicis illius xtale nihil vcl a Martinio, vel labores et rernniiias, iliuerumqiie, quibus se dedit, incommoda siiflerre poluissel. Ita fcre quanlum ad a Morkensioaddilum inveniam , rem alio adhuc arsiibslantiam Zanolli, ct rccle snne. Atque liinc est, gumento, quod milii omniuin valiili>siinumapparei, cur et eorum, qui Sanctttm anno 1020 natum sla- juvcrit lirmasse. Sanclus verosim liier, uti infra tuunl, opinio niibi displiccal: in hac enim ille, cum probalio, anie annum 1050 Berengario in plrlosopbin aniio 1084 in Carlhusiaeeremum secessit, annorum magislro usus esl; qnare ciim hanc verosimillime qitaluorsupra scxnginta exsliterit; qua pariler aetale non prius exccperil.qcani cum sep'emdccim circiur rigidissimae gravissimisque incommodis obnoxiae annorum esset, hique ab anno 1050 ordine rcirovitae, quam tunc primum fueril amplexus, ducendae grado compuiati dedticanl ad anntim circiier 1050, fuisse parem, iiiimiscredibile apparei. D Sanctum circa hunc jpstim anniim nnluni esse, con48. Qnapropter tum Sanclus equidem, ut supra siqnilur. Alque hinc precipne simulque ex nliis sinpra ostensum, major, quam viginli quinque aul viginti in niedium adduclis probabilissimum sane apparet, sex annis, cum anno 1076 aut sequenli Rcniensium Sanclum anuo circilcr 1030 aut paulo serins hiinc scholarum prrfeclura sese abdicavit, haut dubie annum inler el nnnum 1040 nntnm esse; quod cuni exstiterit, nnlivitns ejus circa annum 1050aut pnulo suflicienter niodo probalum pulem, ad alia proscrius hunc annum inter et anntim 1040 collocanda gredior. videtur. Ita enim, cum in Cartusiam secessit, anno- § III. Qualis Sanctus in pueriiia fueril, canonicusne S. Cunibetti, et qua alate essel,cunililleras discendi rum dumtaxat qiiinquaginla circiter cxstilerit; qua causa Gallias adiit, et an ibi Rerengarium in pliiaetale plures fuisse et adhuc reperiri viros, vcgetos adhuc ac rohuslos, durissimismie laboriLus ferendis losophia magistrum habuerit. Blomenvenna in contexla a se Vita de Sancto, idoneos, experientia Itnbetur compertum. lta etiam polerit inlelligi, qui faclum sit, ut Bruno, cum Rc- adhue puero, itn loquilur : « Hujus a cunabulis mensiuin scholariim pracfeciurnm anno 1076 aut maier sapientia lactabat infantiam, et semper in sequcnti dimisit, banc jam dudum. id cst, aimis profcclu rrlatis proliccrc ad meliora cdocuii. Hic

INSTITUTORIS 5« S. BaUNONIS CARTHUSIANORUM 35 ctiain, dum ptier essel, uibil pucrUe gessit in opere, A aiuiit, luinc cliam Sancli apiid Labbeum eiogima soil quasi fiiturac religionis speciem ostenlans, plu- neuliquam exprimit. 52. Oporlel ergo, ut scriplores illi, quaeloco cil. de riiim mpnachoriim insiilutor a Domir.o parabatur. Snriilus est autcm a Domino animam bonam, lau- rc illa lilleris mandarunt, unice hatiserint ct prodnbilem iiidoleni, ingcnium docile, menioriam te- lixa, quam ibidem pro se una cum Sancli elogiodiiniliacein.voluniatem affecluoseinclinalam adoptima.» taxatcilant, quamqiie MabilloniusMuseiltalicilora.l, Eadem inedenda Sancli Vila habet Surius, a Blo- parl. II, pag. 119 et seqq. exhibet, Manassis arcbimenvenna, quem bic quantura ad substantiam ad episeopi Reraensis Epistola, ad Hugonem Diensem, amussim expressil, in vcrbis, quibus utilur, dum- Sedis Aposlolicae ln Gallia legatum, data, in qua taxat diversus. Alque haec quidem omnia, eliamsi ila lcquiiur: i Bruno nec nosler clcricus, ncc noster expresse vel scriploris vel monumenli antiqui tesli- natiis aut reuatus esl, sed sancli Cuniberti Colomonio conflminri haudqucanl, verosimillimauniver- niensis, in regno Teutonicorum positi, canonicus sim apparcnt; qiiod vero nominatim ad eximias, est. > Et sane Sanctus, quetn ex hisce Manassisvcrquibus Sanclus adbuc puer effulserit, animi doles bis Coloniacin collegiata S. Cuniberli ecclcsia canopeiiinet, verilali sane id esse consonum, subsecuta nicum fuisse, constat, verosimillime etiam, ex parle " ejus per lotam vitam gcsla dubilare non sinunt, I saltein, evin hac educaltts, el lilleris fuerit exculttis, luculenterqiie ex dicendis palescet. Verum enimvero si modo jam inde ab eo lempore, quo in Galliam leviora haec stint; graviora longe, diificullatibusqtie sese nondum contulcrat, Coloniaeqtte jitvenis adliuc peue inexiricabilibus implicata modo sequuntur. . degebat, Cuniberlinis canonicis fueril adscripttts. ISIomenvennaverbis, proxime ex eo jam recilalii, Verttm sitnt, qui sanctuni tum denium, cum anno brec subdit:« Verura scholis Parisiensibus traditus, circiter 1076 aut sequenti improbis Manassis arcliiliberalibus arlibus imbuendus, ullra corevos proli- episcopimoribus Remos deserere fuissel coaclus, cacicns el inter primos philosophos babitus scliolantm rionicaliii» eollegiata S. Cuniberti Ecclcsia donalum uiagisier esl effcctus. > Sanctus ergo secundumBIo- fuisse, conlendunt, idque idcirco quod Sanclus inenvennam, cui Surius eliam consonal, lilt&ris anno 1079, quo praefatatn epistolam Manasset scriliberalibusque artibus Parisiis, celeberruna Gallia- psit, CuniberiinaeEcclesiaecnnoniciis ratione obtenti rum civitate, fueril iinbulus. in hac in adolescenlia cancnicaiu;-vocari ueqtiivisset, 51. Ac Sanclum quidem iitleris operara datnrura cum tunc benclicio bujusntodi, ulpote a pluribus Colonia AgrippinaGalliaspe iisse, apud otnnes iu con- jam annis Ecclesire Uemensis caiionicus facliis, sesc fcsso est, nec ttlia ralioiie potest rcvocari in dubium, hattd dubie abdicassel. Res sane milii sat verisimilis uli ex xliccndisquisque facile intelliget. Vcrum qttrcrt'c apparet. bic potesl, qua aelale Gallias adieril, num itullam 53. Attamen (leri polcst, ul Manasses locutiis antc in patria liiteris operam navarit, num pravie fuerit de Sanclo, veiuti de Cunibeiiinse Ecclcsire S. Citnihcrlj canonicum non egeril, et num landera canonico, quod, etsi non amplins lunc, aliquaiuJo vcre Parisieusero tirbem pelieril studiisque suis cou- tamen in hac camonicalum ebtinuisset, eumquc, secraiit. Et prirao quidem Brunonem in patria, ulpote pravis suis moribus conlrartum, pro canonico aiitcquara in Galliam proficisccretur, litteiarum Remensi habere ex odio nollct; quod ul facilius Grammalicseque rudimentis fuisse imbutum, vero- «redi queat, faciunt, quae jam reciiaiis proximc siinillinuiin apparct : verum an altjoribus eliam subdit, hajc verba : * Cujus (Brunohis nimirum) soscienliis ? Id sane, dum locum, quo ibi Biuno stu- cietatem non magnnpere affeclamus, ulpote de clijus ducrit, assignant, innuere videnlur Historiaelillerariae vitaet libertate penitus ignorainus; et quia, qnamlo Frauciae Scriptorcs lom. IX, p. 233. Etenim bic apud nos fuit, multis beneficiis a nobis in etim coiSauctum non tantum in collegiata S. Cuniberli ec- latis, niale et nequiicr traclat; sunius. > I'a quippe, ciesia, et litteris tam divinis quam bumanis optimc ul Sanclo apud Sedis Apostolicaelcgalum iuvidtam iiubiitiim, ct magna cura cducatum futsse, scribunl, , conflel, ManasseshicIoquilur. AdhvccSanctusaCuntD Bibliolbecoe bertino canonicorttm vermn etiam cilant in margiue Labbeum collegio, in quo priiiuim vitc, Novaelom. 1,'p. 638, scti Sancti nostri elogium, ex ad canonum praescriptumexigeniUc, sese dederat, hoc Labbei loco num. 7 huc transcriplum, in qtto Cuniberlinus canonicus, etsi ad aliud caiionicorum tamer. ad eorum proposiluin nibil occurrit, quam cotlegitimjam transiisset, dici forsan adhuc potuerit. < liitcris lam srccularibus quam diviuis valde muqnod pro tempore, quo Retnis versaretur, possessi iiituin fuisse Bruiiouem; > quaeelogii vcrba, ul con- in Ecelesia Cunibcrtina canonicalus fructibus dumsiJcranti paiebil, inlclljgeiula praeeipue sunt de laxal renunciasset, ipso interim canonicalu eaiioniallioribns scicnliis Philosophia et Tbeologia. quas cique Cuniberlini tiluio retento, nl ad bunc , si Sancltis aliquando caltucril, qu.sque inlcrim cuni quando Remensi excidisset, redire potuisset. Duo Colonirc, anlcquam Gallias adiret, non didicissc, ex cerle divcrsa hunc in modum, maxime si legitima , aetnlc miniis provecln, qua tunc fuisse, infra proba- iit fieri potuil, auctorilas inlervenerit, beneficin bittrr, ccrlum apparet. Qtiod auleiu ad locum, quo possidendo in canones peccaiurus Sanctus fuisse Sanctuni Colonirc educalura litlerisque imbutum non videiur. Hisce itaque considcralis, eorutn opi-

58 ACTA. A nio, qui Brunonera, aiilequa.n Gallias aJirct, Coio- / bcrrima tinc Remensi schola addixil, ttl aliis in nia? in collcgiata S. Cunibcrii ecclesia caiionictim cxeniplum proponereliir. Ita cx tiliirao, c duobiis exsliiisse, autumnnt, non omnino improbabilis np- proxitne liuclranseriplis Baldrici, ahbnlis Burgupnret, nc proin Hislorirclillerarine Franciaa scripto- licnsis , Versiculis colligendiiiii videtur : < Brnno res, dum sancliim , anlequam Gallias peleret, ct I ntinornin limc studii speculum. » Ad baccquanlum Ecclesire Cunibertina?canonictim faciimt, ct in IPC Sanctus iiominniim in poelica facnllate progressum fuisse educatum, nlUrmant, erroris indiibitati ar- frcert, stifiicienter oslendil vcl solitm ab eo compognere non atisim, licel intcrim cotitrarium aestinian- situin aique lum alibi sacpius, ttim Purisiis a Judoco Baiiio ciiin crcteris snncli Viri Operibus anno 1524 tium opinio probabilior nppnrent. 54. Et haec qitidnin probabilior mullo eril, si ad excusura Paraenclicum ad coelestia capessenda Epiid, ut Sanctus Ecclesire Ctinibcrtinaccanonicus esse grnmma, ulpoie in ciijus versibus, ul ul ad arleni poluerit, provectior fuerit qnam qunluordecim aut omnino non exaclis, ea tamen, quam in aliis pene qiiindecim annorum aelas requisila. Sanctus eniin, omnibus poelis saeculixi.quo Sanclus floruil, frtislrn cum id circiter aetatis esset, aut adhuc junior, Co- quaerns, et venustas et elegantia mirifice elucel. 56. Inlegruin id speciminis loco httc transcribo. huiia in Galliam lilleras discendi ergo prolectus jam fuisse, Remisque sliiduisse videlur. Funebris enim B Sic habel: Titulus, inler recudendos 56, quo S. MariaeEcclc- Moriales Dominuscunctosin luce crcaiit, Vt capiant meritis gaudia snmma poli. siae metropolitanceRemcnsis canonici Sancto parcnFelix ilte qtiidem, qiti mentemjugiler iltttc tnrunt, sic liabel: Quem tenerum docnil maler Remensis alumnum, Dirigil atque vigil noxia qucrqnecavel'. Ncc lamen infetix, sceleris quein paniiel acli, Proposili tenuisse fidem lalata Brnnonem, Migrantemad Dominumlacrymis precibusquesaluial. Quique stinm facimts plangere sarpe sokt. Pcr tenerum autem alumniira qualuordecim aut Sed vutmt homines, tamquam mors milla seqnatur, Et retut infernus fabula vana foret, qiiindcciin annorum, aut etiam paulo junior adolescens hic intelligendits videlur. Ila autumo, luin Cum doceat senxns, viventesmorle reio'.vi, quod adjeclivuni lener, dum aclatcmaflicit, ad pauAlque erebi pwnas paginn saera probet; cos hanc annos per sc conlralini, lum quod Sanctits Quas qui non metuit, infelix prorsus et aiiiens Remis .'illeras humaniores didicerit, annoqiic eiiciVivil el extincitis senlietille roawn. ler 1047 philosophiam, cuin verosimiliier aiuioriiHi Sk igiiur cuncti morlales viverecurenl, circiler septemdecimdumtaxalessei, Turonis amlire r „ Ut nihil inferni sil meluenda palus. inceperil. Et hoc poslrcmum quidem infra probabo; Nec minus Sanclus, uli ex dicendis pronttm rrit S.incitiniaulem Rcmis humaniores liticras didicissc, colligcrc , altioris ordinis scientiis, qunm pocticn lidem facit npud MahilloniumPraefntionein srrculivt facullnte sese slndiiil imbuere. Vcrtitn nbi hascc nc Pcned. part. n , niim. 85 Bnldricus nblms Bnrgu- nominatiin quidcm phitosophiam didicit ? Pro civiJiensis, nuclor corevus; ilii enim in carmine ad Gn- tatc Pnrisicnsi siani non moJo Bloracnvenna verbis dcfridum Reinensnni nonJum edilo de S. Brunoue niiin. 50 hiic transcriptis, Surius in Sancli Viln , sic canit : aliique Ordinis Curthiisiensis scriplores non pauci, Ei tunc Remis eral, Rrmis qtioqneBriino studebul, vcrum etiam, quos omnes nominare non vacnt, alii Bruno Lalinoruin lunc sludii specttlum. noiiiiulli, ac nominalimin Uuivcrsitnlis Parisiensis Ilic aulem pcr Lalinoriim ttinc sludiiim non plrlo- ilislorin, anno 1665 a se editn, tom. I, png. 467 ct sopbiam, nliasve altiores scientias, sed lilleras hu- seq. Cresar Egassius Bulaciis,qui, Jicet Sunctum P;>nianiores, qiiibus linguae grnmmalicaeqiie Lalinx risiis philnsophiac incubuissc, aperte ibidem non studiiim comprcbcnditur, verosimillimc inielligit. edicnl, satis lamcn id indicat, quique, quod rcliqui 55. Et vcro Sanctum, qui, cum juvenis admoJum, non faciunl, opinioncmsuam, qun practcrca Sancliiiu ul dictum, Remis studuerit, verosimilliine , anle- I Parisiis doctiisse, nUlumat, probarc ctinm nitilnr. fj 57. Ac ad id quidem tres conjccluras adbibct quam hoc facerct, nec Pjrisiis, ncc in alia Galliartnn civilatc lilleris operara dederii, poliliori lillera,- diversas. Omnium poslreinam , cum tantum co tenturaseu humanioribtisHtterisseseUcmiscxcolussc, dnt, ul Snnclum Parisiis , quod infra diimlnxnt ipsimel Ilistoriae lillerariac Franci.x scriplores loco discutiendnm, docuissc probel, praetcrmiito, soluriisupra cil. non obscure docenl, poesi illum aeipie qtic duas rcliquns cxnmino. Ilnrum poslerior i pcibidem , quain aliis scientiis, :it rcvi, qno vivebnl, litur (verba sttnt Buhci) cx auclore anonymo, qui mos ferebnt, inciibtiisse, nssevernnies, ttt verosimil- ILsioriam a Roberlo ad moricm usque Pbil ppi I tiinc, duin pro Scicnliis, n Brunone Colonia?Agrip- perdiixit, quiquc Brttnonem novit aut nosse potuit. pinaehaustis, ejus npud.Lnbbeum exstans elogium Ille aulem iis eum accensct, quos prope ccrtuin est loco supra cit. Inudanl, minns ex hoc, qnam verbis studuisse et docuisse Parisiis. i Hoc tempore, » insuisindicent, deduclum voluerinl, aul cerle, quid cx quit, nempe circa nnnum 1060, i tam in divina , co consequeretur, niitms pcrspexerint. Porro San- i quam in hiimann philosophia lloriicrunt Lanfranctus tanto ardore lanloqitc siirccssu hiimanioribiis i cus Cantiinricnsis cpiscopns, Gnii'o Lnngobardus, lilleris seu lingua: Latina?sludio scso tolum in celc- t Maiiigaudus Tcutonicus, Bruno Rcmcnsis , qui 37

S. BRUNONISCARTHUSIANORUM INSTITUTORIS 89 40 * poslca vilam duxil ercmiticam. > Nemo autem A Adcmum, ut docui, 1050 circilcr natus, decimtim «lixerit, Viros iHosdocuisse Remis. > Itn Ule, qui, aetatis suaeannum nonduin altigisset. Ruit itaqne e» quamquam Sanctum philosophia?Parisiis incubuisse, aliera, qna Parisiis a Brunone pbilosophiam fuiss» exceptam, probetur, formata a Bulseo conjectnra. cxpresse noo edicat, satis lanien id innuit, cum, Partsiis sludtiisse eum, prope cerlura esse velit, si- El vero Sanclum non Parisiis, scd Remis vel Tu» mulque, quo rem evincat, anonymi textuan, quo ronis philosophia? incitbuisse, dicendum : Remis Sanclus in philosophia floruisse, asseritur, in me- quidem, si Berengarius in scentia illa magister ei dium adducat. Verum nnde, qureso, Brunonera non non obtigerit, Turonis vero, si obligerit. 60. Ac borum quidem primum idcirco placet, alibi quam Parisiis philosophiac incubuisse, aut etiam scienliam hanc docuisse, certura esse potest? quod Sanctum diu Remis studuisse et docuisse, et 58. Sane Brunonein philosophiara Remis docuisse, ex jamjidjjclis et ex porro dicendis certnm omnino ex infra dicendis ac nominatim ex ipso, quod hie sit; poslremum vero, quod utique, si revera S.mBulteus laudat, Fragmento bistorico verosimilius ctus, ut Chronicon Malleacense tradere videlur, in apparet, nt proinde contrarium sit incerium, de- philosophia Bcrengnrium audierit, factum id esse beatque vel binc Bulrei conjecliira, de philosophia a ^ ibi, ubi hic docebal, verosimillimum appareat. Ut Brunone Parisiis excepta, pro admodum incerta ha- itaque Remisne, an Turonis pbilosophia? placita be"ri; an vero de aliis, qnos anonymut a Bulrco Brano exceperit, definiri ulcumque qtteat, habueadduclus laudat, certior sit, aliis exaroinandura re- ritne hic in philosophin Berengarium magistrum , linquo, et ad alteram scriploris hiijus conjecturam cst indagandum. Ac Sanctum quidem in philosophia jam venio. « Hrcc est ex Chronici Mnlleacensis magislro usnra esse Berengario , inea est opinio , (verba iterum sunl Bulaei)manuscripto codice, qui quain ut probem, primo cos, qui illi adversantur aut servari dicitur Parisiis in bibliotheca Puteana, qtii- certe non favent, cor.venio. Marlottus, postqunni qne ab auctore conscriptus est eirca annum 1160, Historia? melropotis Remensis tom. II, png. 135 el in lucem cditus a Pbilippo Labheo. In eo autem S. Branonem dixit pracceptorem, in philosophia vilegttnlur ha?cvcrba ad an. 996 : i Gerbertus docuit delicel, nactum fuisse Berengarium, S. Mariini < Ftilliertum, Carnotenscra episcopum. Hic ilerum Turonensis canonicum, slatira addit, < si chrono< Fulherlus docuil Berengarium canonicum S. Mar- grapho Malleacensi, Btunonis corclaneo, credalnr.» < lini. Qui ilem Brunonem Remcnsem et alios mnl- Mabillonius Udei professioni S. Brunonis, quarn < tos hseredes philosophix retiquit. Bruno quidem tom. IV Veterum Analect. pag. 400 edidit, annola< perfectus philosophus et cremiu apud Calabriam /_ lioncm hanc praeflxit: < Dcoduini cpistolce propler < multorum monachorum Pater obiit in Chrsto. > argumenti aflinitaiem subjic re visum est S. BruAt ubi Berengarius eum hreredem philosophirc reli- nonis fidei professionem, quara morti proximus quit 1Certe ubi ipsedocebat; at non legilur docuissc edidit, damnata haeresi Berengarii, cujus discipulus Remis, sed Turonis, et praesumitur docuisse Parisiis fuerat, si fides est Chronico Malleacensi. i Duo itaposl mortem Fulherti Carnotensis precepioris sui. que viri illi eruiliti, Marloitus nempe cl Mabillonius, Ilaque verisiinile est, Brunonem eum (in philosophia qitidquid Chronici Malleacensis auctor verbis num. 58 a Bulaeoadductis scribat, pro indubilato non hanimirum) Lutelia? atulivisse. » 59 Hacteniis Btilrcus, contendens videlicct, non hucre, Brunonem in philosophia magistro usum lanlitm Sanclwn nostrum philosophiae plncita Paritimquatn esse Burengario. Nec lanlum rem hanc duRiis excepisse, vcrum cliam ibidcm .in hisce ma- biam, verum eliain a vero alienam auluraavil Magistro usum csse Bcrengario, Turonensi S. Martini billonius. 61. Elenim Praefalione in Sfeculum vi Benedi«anonico, viro illo ex sparso haercseos sua?, qua realem Corporis et Sanguinis Christi in Eiicbaristias clinum num. 7 circa mcuium sic scribil: < De hac Sacramenlo pracseiiliara ncgavit, Cnlvinoque et ejus propagalione (docirinre et eruditionis) ngens sancti «cquacibtis prcclusit, vencno per omnem iate Euro- D Maxenlii chronographits, eam, lanquam e fonte, pam nolissiino,.Vernm cum Bercngariiis (adi Histo repclil a Girberto sett Gcrberto monacho Auriliariae litterarire Francia? scriplorcs lom. IX, pag. 140) censi, qui Fulberium Carnotensem docuisse dicitiir. ^arisiis docuissc jiuspiam legatur, sitque proindc, Fnlbertus vero, ait, ille, i docuit Berengarium «jli ipsemel Bulaeiisverbis recilalis salis indicat, an i cnnonicum sancli Martini :qui ilem Brunonem Rcibidem revera ille unqiiam docuerit, admodum du- i mensera cl alios iimllos heredca philosopbia?rclibium, cur Turonis hunc, ubi cerle docuil, a Sancto i quil: > quo ex loco nonnulli colligunt, Brunonem, in pbilosophia audiliim fuisse, c recitatis Malleacen- sacri Carlhusiani Ordinis instiluiorem, Berengarit sis Cbronici vcrbis potins non inliilit? Sane cttm discipuliimexstitissc. Verum practerqunmquod illius Bcrengarius, a Lanfrnnco variis dispulalioiiibiis Maxenliani cbronographi auctorilas lanti non est, devictus, et a discipulis propterca deserlus, Parisios ut id adstruere valeat, ccrte ipsa cbronograplii et scholas dimitiere, Turonasque repetere, ex verba longeaiiterinlerprclanda videntur. Ilaecenini ipsiitsmel Bulaei opinione sub annum 1038 fuerit vcrba, < qui item Brunonem Remensera > etc non «oaclus, neqtiiit profecto Sanctttm in philosophia ad Berengaritira refercnda sunl, sed ad Fulberttun , ibidcra nabere discipulum, uipotc qni ttinc, anno qui IiVrengaiiumdocuit,qui item Brunonem Remcn-

ACTA. 41 45 scin. Deinde ipsamei verba r.on cviucuut, Fulber- A rilale prrcslanles , qui , reliciis infciioiibiis Mmliis, tuni, nedum Bcrcngarium , auilitorem habuisse in iheologia? oiium conccsserant. > 63. Ilaclcnus Mnbillon.us: vcrum haec , ut jani Biiinoncm, sed lantum Brunonem et alios nuilfos, sive a Fulberlo , sive a Berengario haeredes phifoso- supra docui, Baldrici, ahbatis Buvgirhnsis , veiba, phire reliclos fuisse, a quocumque denittm praece- < el tunc Remis erat, Remis quoquc Bruno simle plore erudili fuerinl illi, id esl, Bruno aliique philo- hat, Bnino Lalinoruni iimc studii speculiini, > qua? sophia?heredes. Cerle Brunonem jam clericum et poiissiinum , quod Mabilloniiisconlcndit, conliceie Colonienscmcanonicum, ac proinde liileris excul- deberent, in scnsu naturnli et mag's obvio accepta tum , ex urbe Colonia in Reiuorura civiiatem acces- significare durataxat videntur, Biunoiicni Reniis sisse, couslat; at longe verosimilius est, euni a lilteris hurnauioribus operam dedisse. Si aulem per Nolgero, Leodicensi episcopo, ejusque discipulis i Latinorum sludium > a Baldrico litieras liuniainslilutum fuisse. Hujus rei lesiis esl locupletissimus niorcs non fuisse intellecias , prrefracte velis , esse Manasses, Remorum archipraesul, in Apologia sua, eqiiidem noii videtur, cur bic aucor magis debsat tibi de Brunone , qui ejtts moribits adversabatur, haec intelligi de philosophicis, quam de tlieidogicis sluhabet: i Bruno nec nosler clericus, nec nosier nalus diis, quibus Bruno Remis animum excolucrit. Quod i autrcnalus est,sed sancti Cuniberti in rcgno Ten- B si crgo rcipsa in totolnic iranscripio lcxlu de Iheolo« lonicoritm poslii canonicus est, > etc. Id ofcscrvare gia dumlaxai, in qunm s.iiictus Remis una cum Godevisuiu esi boc loco de viro sanclissimo , qui, elsi frido Remensi et Ilerim nno seniore incubueril, Berengarii discipulus fuisset, longe ab ejus errore Baldrico abbali sermo sit, quid, quaeso, inde habeabhorruit, ul probat ipsius confessio de sanciissimo hilur pro opinione, qua sanclum, non Turonis apud 2iicharistiaesacramento, qttara alias relulimus. Sed Berengarium, sed Remis philosophiam cxcepigso inlerest verura a falso discernere, et nubeculam vull Mabillonius? Scripiori huic nihilomiiuis consensere dande Historia? lilt.-rariae Francia? scriplorcs illain, si qua erat, a lanlo luiuine retnovere. > 62. In allera deinde in Sseculum vt Benedictinum tom, IX , pag. 233, ila in infcriiri pagince luij:;» Praefatione , quo opiuionem suam confirmel, nuin. marginc notantes : i Ex errore et,ex Clnonici M.il83 sic scribit: « Uunc Godefridum (Remensera , qui teacensis sensu mal? iutellecto fncliim csl, itt, B,u S. firunoni in scholarum magislerio a Manasse, nonem Turonis sub Berengnrio studnisse , quidaiu Remensium archiepiscopo, Remis fuit suffectus) auctores scripserint. Remis iJ fuisse , Baldricus, viventem ac mortuum laudavil Baldricus abbas, qtii Burguliensis abbas , diseiie (I.ico netnpe a Mabiletiin Remis genitum, litierisque iiislilulum cittn lonio supra adducto) afftrmat. > Ita illi; s:d dispiBrunone fuisse dicil. lta enim canil ille in carinine ciamus inodo, an, qui sancluut sub Berengar u Turonis sluduisse, seu philosophia?| lacila exeepisse itondum edito ad Godefridum Remensem. scripserunt, indubie erraiini , nc Milleaceiise Nobilis urbs Roma soror inouam , ei Roma Chronicon male iutcllexeiiiit, scu poiius an lioc ver[secuniia bis niini. 61 dalis sat felici succc su intcrpretelur . Te genuit, peperit promeruitque sibi. Mabillonius. Primo hic scriplor ait : « Haec... (ChroHac te docirina tolius nectare fultum nici Malleacensis) verba , « qui item Brunonem ReAdscivit studiis praposuilque suis. «inensem.) elc , iionadBeieng riuni rcfercndasu ii, tunc etiam sludiis fiorebal opimis , Gallia sed ad Fulbertuui, qui Berengarium | docuit, qiti tuo Gallia plus sludio. Floribalque itein Bnisonem Remen&em.» Fulbertum ergo , iiiui Ad te currebant examind discipulorum Berengarium, ex hac M;;biIIoniiinterpretat one maEl refovebantur melle paremis apes. in philosopbia Sanctiis habuciit. Verum Remis quoyne Bruno sludebat, gislriiin Et tunc Remis erat, lioc, nisi simiil Cl.rouici Mallcacensis auctorcm Bruno Latinorum tunc studii speculum. crroris arguerc velimiis, nequit ndinilti. tenex Herimannus , Ipsis temporibus studuilque j3 64. Ftilbertus cniin, thqtio loquitur, fuit CjirnoEt mundo sludii clara lucerna fuit. tensis episcopus; hic autem, ut Hisioria?Iitl.?rari;«i etitcutior illis. Tu fueras juvenis, fueras Francia? scriplores lom. Y.I, pag. 265 diluci o Terlius ergo venis, jam quoque primus eras. oslendiini, e vivis exccssit ai.no 1029, quo S.uieuis Gervasio princeps , princeps tuus ille Manasses vcl non natus, vcl certe pra? rctaie niuiium adhuc Successit, qui te promovet ad sludiumimbccilla pbilosophiae lcciionibus cxcip endis u4e Exhis intelligitur, quod in priori Praefalione (loro ligendisque idoneus nondum erat, uli ex iis, q-a? nempe proxime ante hunc supra huc transcriplo) de natali Brunonis niuio supra dicta sunt, pron m ostendimus, Brunonem Remis operam lilteris (in est ernere. Et vero sancto Fulberlum Caruoteiisein philosophia videlicet) dedisse, non Turonis sub Be- esse non potuisse in pbilosopbin magislruro, ipseinui rengario magistro , ut quidam ex Chronico Mallin- Mabillonius forsitan observnrit. lla susp cor, q uul censi male intellecto persuadere votunt; et quidem Chronici Malleacensis iulerpretalioni, de qua jam non solum cum prredieto Godefrido , sed etiam cuin dictutn, alteram hanc proxime subjungal: < DciuLe Hcrimanno seniore, qttera Gozechinus scholasticus ipsamet (allegata Chronici Maileacensis) verba nou primum laudat inter iilius sreculi sapienlcs et ancto- cvincunt. Fulbertiim, nedum Berengarium, audilo2 PATROL. CLII.

il S. B!\UN0NIS CARTHUSIANORUMINSTITLTORiS 43. retn habuisse Brunonem, sed tantum Brunonem et A Remos adiret, S, Cuniberii canoniciini non exsiialios mullos, sive a Fulberto, sive a Berengario tisse ,-sed tum demttra, cum niino 1076 aul seqoeuti < lleredes philosophia?>reliclos fuisse; a quocumque Remis exccdi re fuisscl compiiliiis. 66. Nullum itaque ex ar^umenlis, quibus Mabldeinum prceceplore eruditi Puerint illi, id esl, Bruno, lonius, modo vel uno vel allero a se assignao aliique philosophia? heredes. » Ab opinione sane, i|ua Sanctus apud Turonas snb Berengario sluduisse, Chronici Mallcacensis, qua? prclixe nuuc dis u» a slaitiiiur, eruditi omnes facile discedent.si alier bie, sinit, verba exp!icanda ess;, probatum vult, rem qtio Mabillonius utitur, Chrouici Malleacensis inter- ccrto evincil, ac proin sensui nalurali magis pie obvio, quem ha?coffemnt, adhrerens, iia ea pergo pretaridi modus locum debeat habere. Verura res, ut mihi eqitideiriapparet, verosiraillime sccus habet; accipere, ut Berengarlum S. Brunoni philoscquod ut probatum dem, ipsa recito Malleacensis phia? pLcila tradidisse, significenl : quod proinde Chronici verbn, non ea lantum, quaa Mabilloniirs re ipsa eliain facluin, pro veiosimiHiroo habeo, locosupra cil.iranscripsit, verum eliain, qinehisce Chioriici Malleaceiisis, quod auctorem Sanclo nostro pr:t?raittiintur, allqttot atia , tcxtuin aliquanto proli- fere aequalem habet, auclOritate impulsus. Addit xiorem corisiilucniia, qui sic habel: • Girberfus " quidem (vide num. 61) etiam Mabillonius, tanti hane vero nnlione Aquitanus, riionacbus Aureliaoensis non esse, ul Clircnieon illud iis,qiue ailslruii, fidem ab imperaiore papa indabilaiam facere possit, teqtie ipsa noiiniilTa, sancli. Geraldi ecclcsia? Romatiniitra sublevaius est propter philosophire qua? memoria? prodil a rerilate aliena, deprchensa gralinm : mulntum est nomcn ejus pristinum et sunt, tmn a Labbeo, a quo primtim publici juris vocatus esi Silvester. Girbertus eniin docuit Fulber- factum esl, luni post etim ab Historia? litlernria? Caiiibleirsem episcopum, qui post Leobttiura Francise scriploribus tom. XII, pag.79 el sequenti. ,11111 cxslltil episcopus. Dequo lnuttascripta vel itt pnginn, Verum, elsi id ita sil, verosiinillimum lamen adhuc vct in cantu sancta? eccteskt? remanserunt. Hic ite- apparct, quod de iradita S. Brunoni a Bcrenrum Fulbertus docuit Berengarium canonicuni satieti gario philosophia afDrmnt. Ea enira, in quibus iMnrtini. Qui item Brunonem Remenseni et aiios Chronici illius aitclor a verilate deviasse notatur, multos heredes philosopiiia? rcliquit. » ab aetate ejus longius abfuere ; in iis autem , qua? 65. Ordiric liic, quo floruerunt, recensenlur vel lempore suo vel non diu ante gesta sunt, vix nonnutli, ut cdnsidernnli patebit, phirosopliiaedoc- unquain a Lahbeo, qui lainen errores ejus sedulo tores sett magistri, quorutn atii aiiis seientinm bnnc adiiotavit, errasse notatur, itt proinde, cura syntradulere; quare, cum Bercngarius, uti apud omiies (, chronus aitl certe pene requalis Sancto noslro exstiin confcsso est; philosophia? doctor seu tnagisler leril, in iis ulique, qua?de audila ab hoc sub Bereneliam cxstiterit, liccc chronogrnphi Malleacensis gario phitosophia tradil, errusse existiinandiis nou verba : « Qui item Bmnonem Remensem et afios sil, neque vero errasse , a Labbeo notatur. Quare, mtrltos heredes philosophia? reliquit, > non ad Ful- si non omnino cerluin, verosimillimum eqttidem , bertum, ut vttlt Mabillonins, sed ad Uerengarium oinnibus considernlis, est, Sanclum nostrura a Bereferenda sunt, itaque debent inteiiigi, ul signiftcenl, rengario philosophiam doctum fuisse. hunc ipsummet S. Brunoni pbilosopliia? scienliam 67. Hinc porro jani consequitur, ul eam , non tradidisse. Et vero, ut ila inlelligantur, naturalis Parisiis, quod hic eiiam probandutti eral, sed Turoetiam maxiineque obvius quem offerunt, sensus nis, cuin in hac civitate, non auiem (uli ntodo iuter exigit, qtiemadmodum , quaniiim opinor, quisque recentiores criticos saiis convenii) iu alia, Borenfacile faiebitiir, qtii pracjudiciis racuus exsliterit. gnrius docuerit, verosirailliine exceperit. At vero , Mnbillonftts qnhlein , ut sanctam philosopbiam a inquies, Berengarius impiasua, qua alios eliam Berengario doctum non fuisse, ac proin hrec verba, inficereconubntur , baeresi infam s juxta ac pcricui Qui itein Brunonem Reuiensem, > etc, eo modo, losuserat, ac proin exisliinandura non npparet, vd qtiem assignat, exponenda evincat, in probalioncin D sancti pnrenies, veleos, qni illius adlmc juvenis idhue addit, i Brunonem, jam clericum etCoiocuram gerebanl, comraissuros fuisse, ul Sanctiitn, liensein cantfnicum, ac proinde lilteris excultutn , venenaia? > magistri hujusmodi disciplina? traditum, ix urbe Colonia in Retnorutn civiiatem accessisse, haurienda?discrimini exponereiit. ManassisRemo- impiaequedoctrinae ijqiteconslare ex hisce(adi num.52) Verum non slatim , cum scholas Ttirode S. Bmnoiie vcrbis, «Bruno nenses Berengarius rtiiu aiclihpraesulis regere coepit, in haeresitn fuit prolapsi.s, nec noster clerieus , nec noster nalus, aut renatus i.ec statim, cum hrereseos suu?virus spargere ctcpii, in regno Tcutonicorum est, sed sancti Cuniberti, passimprohrerelieo ab omiiibusfuitbabilus.Et llugn nrniti, eanonicUs est, > clc. Verum litteris, quce quidemLingonensis episcbptts,Berengarii olinuo.iiliallioris, ut philosophia, ordinis sint, nondum san- scipuliis., priraus fuit, qui ab eo (ndi Hisioria? litiictnm , cum Colonia Remos adiit, excultum fuisse, ratia?Feanciaescriptores lom. YIII, (iag. 202) in euciia«upra docuimus, liec id conslare potcst ex rLiegaiis ristia? sacratnento et realilatem et transubstanti. a Babillonio Manassis archiepiscopi verbis, cum ex tionem negari, detexerit, quiqiie baud ita dudtim Irisce, ut jara stipra diclittn, polius apparcat, san- posl, quo erranlera in viam reduceret, pulchram cuim nostrum^ anlequam litteras discer.di '.-aiisn ud eiim dedit epistolam; qtiarc cimi liaec (adi iterum

ACTA. tti 45 laitdatos scriplores ioco cit.) non citius, quam paulo j sam , enmil, utvi!cie iicet iu archiepiscoporum A anteOctobrem anni 1019 scripla fuerit, consequens Reinensium serie, quam Gallia Clnisliana aucla est, ut verosimillime prava Berengarii doclrina tora. IX exhibet. Accedit MatlhacusS. R. E. cardianno dumlaxal proxime hunc aniecedenli, quo nnlis, cujiis Brunoniana? non mullura dissimilis, etiam hsecaut lantum paulo citius turbas in eccle- qtiam sub finem vitae emisit, fldei professio apud siaexciiasse videtur, ab Hugone Lingonensi epi- Pelrunt Venerabilem, nbbntcm Cltniacensem, Mirascopo fueril delecta. Jam vero, cuni id ita sit, nihil ciilorum lib. n, cap. 22 exstnl, et Ludovicus VI sane sancti parenles, lutoresve impedire debuit, Frartcorum rex, cujus Brunoniana? itidem noi qttominus eum annol047, quoex supra dictis sep- mulliim dissirailis, qtiam morilurus emis.t, fiuVi lcmdecim cifciler annorum jam esse potuil, Tuionas professio a Baronio in Annalibiis ad annum 1131 niiderent philosophia?placitis a Berengario imhuen- rccitatur. Berengarii ilaque in philosophia discipndura.Imo vero non satis video, cur eo etiam anuo lum fuisse S. Brunonem ,' ar^ui ex ea, quain bic 1048 aut sequenli, cum aniio demum 1050 a Lcor.e morti proximus emisit, fidei profecsione non polesi. IX Papa in concilio Roma? celebralo Berengariani Nec, ut sanclum Berengarii in philosopliiadiscipulum errores fuerintdamnati, mitti non potuisset. faciamus, validius argui polesl e ceiitesimo sexa68. Nec porro Brunoni aut ejus fi iis dedecori veiti " gesimo sexto, quo ecclesia cnlheJralis Andegavendebet, quod ishominein de ftde non recte sentien- sis, S. Maurilio sacra, Brunonem mirilice celebrnt, tem, nec tsraen ut hrereiicum damnaium in philc- fuucbri Tittilo; licel eniin hic binos hosce contincat tophia audierit; etsi enim id ita ex jam dictis appa- versiculos, Dux priut erroris monslravilitcr melioris resrt, dubiiandutn tamen non esl, quin a Berengario raliem lunc, cum in concilio Romano dantnaius Poslea doctrina, quai gaudia dat sine fine prininm hic fuisset, recesserit. lia autuino vel tx e quibus, Sanctum in errorem conlra fidem, queni eo, quod ab impia ejus baeresi maxime abhorruerii, pi.stea deposuerit, fuisse prolapsum, ac proin nou ul lidem facit, lum, quas fecil, infra hic memoran- tantum Berengariuin habuisse magistruiii, ast etiaui das in psalmum xxi et itt cap. xi, epist. i ad Corinlli. perversa? ejtts conlra eucharislia? sacramenlum scclatorem aliquando exsiilisse, suspicari uon nerao commentaliones, lum, quam niorll proximus emisii, fidei profess:o, a Mabiilonio, lom. IV Analecl., forsan posset, sinistra? tamen hujusmodi de Sancto p g. 400 et seq. relata infraque liuc transcribettda. siispicioni locum inde mcrito esse non posse, quisAt vero quoniam hic de fidei professione, a sancto que facile deprehendet, qui cum aliis , in codera morli proximo emissa, sermo iucidil, iiniim bic , litu'o anlecedentibus et consequentibus, recitatos Q ndhtic moneri lectorem, neccsse est. Cum in pro- binos ver;iculos consiJerarit. fessione il!a Brui.o slalim hisce vocibus : i Credo 70. Ila quippe patescet, per < errorem, > quidem sacramenla, qtue calholica credit et veneratur Ec- in hisce non errorem conlra fidem, cui aliquaudo clesia , » subjiingat: i Et nominalim , quod conse- Sanctus adliacseril, sed profanas scienlias, quas craltirin allari, verum corpus esse, veram carnem sedulo magnnqtie cum laude primo coluerat docueet verum sauguinem Domini nostri Jesu Chrisli, ratque, per < doclrinam > nulem < meliorom, > non quem et nos accipiinus in remissionem peccatorum ullam sincerre verreque fidei dogma, cui aliquando nosirorum, in spem saluiis aeierna?, > erit fortassis fuerit adversatus, sed divinam Evangelii, qu», nou nemo, qui, cum his verbis doeirina, Berenga- postea saeculo deserlo, in ercmura scccssil, lerrcliaiiac e diamelro opposita, conliueatur, argumenlo naqnc suo exemplo despicere ac cceles.ia sectari etiam id esse velil, sub Berengario Turonis philoso- alios docuit, inslitulionem deLere intelligi. Ut hco phia?Sai;ciumstiiduisse,tiipole qui emissaea se fidci eo queat deprebcndi Ucilius, versiculos buc facienprofessioni verba illa incluseritnon a iamobcausam, tes, lain qui coiisequiintur, quam qui praccedunt qiiam ut B rengarianae qualcmcut.que, cui idcirco binos recitatos, liuc tianscribo. Pracedentes lii obnoxius esse polerat, snspicionem haereseosa scse p sunt : amolirelur, Plus quam Maronis laudatur lingua Brunonis 09. El vero fuit, cuin et ego, argui inde pio phiGloria Platonis vilescitlaude Brunonis. Hic prajctllebul docloribus, hic fuciebal losopbia, a Sancto sub Berengario audila posse,, srbitrarer; ast, re peniiius examinata, coinperi,, Summos doclores, non ins.iiuendo minores. morem hunc post Berengarianmn haeresimexortami Doctor doclorum fuil liic, non c'.criculorum. diu observalum fuisse, ut doctiores illuslriorcsque i Nam nec honeslutes terborum , t.ec graviia ee fere viri, cum morti essent proximi, fldei profesSumpsit Bruncnis, nisi vir migna; rationis. sionera emifterenl, quatum aliafidei dogmala, tum i Rectio prudemis superubat acumina mentis; Ut documentorumdoc:or satis exstilit horum. prxcipue, quae ad sacratissimum eucharislia? sacrametitum pertinenl, profiiererilur. Ac inprimis quidem l Hic ptus perfectam voluit praponere sulam Nuntixt eireijam d.vina dccendo sotltiam, exempli locosit Gervasius.Remensisarchiepiscopus,, annol067 vilafunclus,qiiicuramorilurusessel, fldei i Primaque destruxit el lanquarr (rivolajtuxil. i professionem non mullitm ab emissa per Sanctitni 71. Consequentes vero isii : quanlitm ad rcccndilum de cucharistiadogmadiverSed nil muiiduna sap'enl'.a dat nktrana;

48 CARTIIISIANORIM INSTITUTORIS S. BRTJNONIS 17. • thec fueit etulos pompa , facit illa beatos. A 1 cxcopissel, facturus tnisse videlur, itlpote usitatiiin aetate sua morem, quo cncyclica?hiijusmodi epistola? Foctis complebal, operando quod ore docebat: ad ecclesias praecipue, quibus defunctus aul nolus tlultotsermonetfaciebatper^egiones. esset, aut saltera notus esse, praesumcretur, seleUrbem transivil Romam Calabrosquepetivit. Scriplor anonyraus, qui Tractatura de S. Brunone, banl deferri, verosimillime secuhis. 73. Ita, qui nostra?de audito Turonis a Brunone n Carthusianis bujaiibus mecuin conimnaicatum, composuit, aliier nonnihil, quo Sanclura erroris in philosophia Berengario opinioni adversantur, in fide suspicione liberet, tiiutura funebrem, possunt arguere. Verum non omnes verosiroititer fnnebres Sancii liluli uni eidemque rolulo, qui ci ub ecclesia AnJegavensi sacralum, inlerprelaiiir. Uohiijus enira auclorenuin.7 ilapironuntiat: « Bru- encyclicam (adi num. 25 et infra in hanc nolanda) nonein primnm laudal, quod celcbrioribus doctori- de Sancli obilu epistolain, a Carthusiano Calabrino circiunlalam, pluresqtte certe ad linnc responsorias bus omni scientia profatta (ul sunt graramatica, , dialectica et alia?ejusinodi) excetluerh. Deindc illtim seu tilulos funebres couip eclcbntur, fuere inscripli, majori taude dignum ostendit, quoJ « his plus per- chnrta?queseparatae, in quas aliquol ex iiisce vero• fectam voluit praeponere seclam, > id est, scien- simililer fuerinl conjecti, teinporis injuiia inleiire liarii, videlicel theologiam, tti sequenti ver&uexpli- facile pottteiunt. Quid si ergo id de litulo fuuebri, cat; « Nuncial cgrcgiam divina docendo sophiam. > quo ecclesia Turonensis Sancto parentavit, factuni i Idcirco, qui dux erroris prius fuerat, non quidera fuerit?Ad ha?c Carthusia? Calahrina? alumnus, qui f.ilsaedoctrinre, sed perilura? et mundana? scienlia?, epislolara encyclicam, mortis S. Brunonis nunthin, i ul pnslea dicit.sivephilosopbiae, qunm multi Sancti,> ciicumlulil, forte eliam uon omnes.quibus is in tamqunm qria?nihil atit modicutn ad salutem valel,> vivis supersles notus fuerat, ecclesias adierit, a t contempserunl, i monslravit iter raelioris poslea more solilo ob causas, qua? nos latenl, deflectens. < doctriua? > sive concionando (nam i mullos ser- Ul ut sit, ex eo equidem, quod inler liltdos Sancti ' i raones faciobal per regiones >) sive doccndo ac fuiiebres nullus oranino, ecclesiae Turonensis r.osacram Scripluram discipulis suis interpretando, ut mine ins:gnitus, occurrat, consequens non est, nt 1 <nnoiiicos Niolenses superius declarasse vidiiuus, vel Bruno Turo is notus non fuerit, vel philosophia? ' ciim e:iin dixeruiit dudutn ecclesire Remensis sum- operaai non deder.it. Ambigi enim nulla ratione ir.iim (lidascalum, uipote in psalterio ct creievjs po;esl, qiiin Sanctus Colonia?Agripptna?, titpole in ! srieriliis lticiileritissiinum. > qua civitate uatus ac niagna ex parle edueatug esset, ..<-72. lta ille : et sane inlerpretatio, quara hic C ntilissimus exstiterit, n.c tamen inter funebresejus : suggcril, nliave sirailis, si supra a me assigoala,> liiulos uilus esl, qui ccdesiae Coloniensis, 8 u caqita? tnmen prasstare videlur, forsan displiceal, ne- thedralis seu collegiata?S. Cuniberti, in qua lamen ceafsariodebel admilti, cum , Sanclum a fide niim- Sancliis canonicum egerat, nomen prajferat; ut sane s qunni nberrnsse certum sit e variis aliis funebribus ex diflicultae, qua? modo propisila est, non infir' j:s lilnlis, in qtiibtts fidem semper sanam ac iqle- mciur opinio, qua Sanctum Furonis philosopbiam e grnm serrtisse.diserle Iradilur attl certe non obscure sub Bercngario didtcisse arbilramur. Hinc porroet indicalur. Ut reliquos brevitntis ergo missos fuciam, ex aliis sttpradictis conseclarium est, ut Sanctus > imum dumlazat, vigesimuin nempe el cenlGsinuim, verosimillime, cura jam oclodccim. esset aiu.orura, , in quo id expressius declaratitr, iti niediuin udi.iico. Parisiis nondum studuissel. Cum enim, (luniquatuorIn lioc iiaque moiiachi S. Audomari sic Sanctura decim circiter esset annorum aut adhuc junior, i compeltant : lilterns humaniores, quarum rudimenla Colonia? Ergo vera fides, quam tu sempercoluisti, posuerat, Retnis prosecutus sit, bisque ibidem jam Te tralial ad Christi requiem, quam hruno pelisti. iinbutus philosophiamTuronis audire incceperit, nec Ceterum hrrc taiii de errore in flde, cujus suspectus paucioribus, s quam binis, annis verosimillime absollirbno videri queat, quam de fidei professione, D verit, > quo, quxso, tempore anteexpleluni decimum snb viia? terminum ab eo emissa, paulo fusius pro- oclavum aelatissuaeannum Parisiis sttidere potueril? ' hic libuit, ui evidcnlitts paieat, nihil indepro1 Aivautem ibidem uroquam sequi posl certo sludueril aut 1 opinione, qua Berenfjarii in philosophia discipulutn etiara docuerit, dicenda aperienl. SnnrluiH iiostrum facimus, posse coiicludi.Atqite ad i I quidem verilatis amor me compu it, quo praelerea § IV. Quo Sanctus Turopis, Bereugario relicto, sese 1 coniuleiit, quid tum primum egerit, quandonam iiitiic flt, ut commillere non possim, qnin unum Remis tiocere inceperit, et quas ibidem scienliat 3 iradiderit, muniaque obierit. n-Jhiic, quod eidcm opinioni nostra? utcuuque obest t ;;ut sallem non favet, lectori raodo ob oculos poriain, 74. Anno circiter 1048aut cerle non serinis, qnam lntcr iitulos Sancti funebres, qui numero tamen anno 1050 Turonis, relicto Berengario, excessisse l 480 fore suttl, nullus occurrit, quo ei ecclesia Tn- S. Brunonem, verosimiUJmum sane etliciunl, qnrc roneiisis parentarit; unde videri polest Turonas non § praecedenti in medium adduxi. Veram qno tunc n adiisse Carlhnsia? Calabrina? alumnus, qui encycli- sanctiis sese contuMt? Parisiosnc, an RemosT cnm da niorte S. Brunonis epistolam ciroumlulil, Nullum plane, quo allerutrum inditbitanter asscram, , qtiique lamen id, si Turonis philosnMiiDjn Sanclus si'ppetil reonunienlttin antiqtium. Pro civitatc Res

5<V 49 ACTA. tncnsi lamcit, quod in hac Sanctum diu ct siuduissc A jam excoliiissel, scholarum inagislriini egissc , vil' et «.'ocuisse, i:i coroperto ex dicendis sit, stnre ex soloqualuor primoruin Carlhiisia?prionjm Cbroniaiim. Morkensius in ms. sua Chrono'ogica diplo- nico, scu polif.s e tirevi, quod cx hoc num. 7 hti!: luaticn de S. Brunone Dialriba in ea vcrsalur transcripsi, Sancli elogio, ulpole in quo hic ub opinionc, qua existimat, Sanctum ordinis sni insli- auctore corcvo Remens!s ecclesia?scholaruin raagitutorem post deteclam Berengarii liaeresintin pa- ster diseiie sppellctur, certum csse debet. Id intctriam Coloniam Agrippinam esse revcrsum; quod rim ctinm coiifirmatur ex Sigeberto Gemblacensi, sane vero appnrel non absimilc, etsi inlerim nullo et Hugone, Diensi episcopo sedisque apo:-tolica? in pariler queat monumento sal antiquo probari. Scd Galliis legato, quorum ille in Chronograpbin ad-anquid de aitero asserio dicendum, qno tura primum niim 1084, hicapud Labbeum lom. X Conciiiorii;ii in S. Citniberti ecclesia canouicum ereaiura fuisse col. 305, in epistola ad Gregorium VH papam Sanctum nostrum, Morkensius prrclerea aflirmal? nmio 1077 scripta, hicqitc infra adlinc uiemoNec hoc, uii etinm Brunonem tunc ibidein in randa Briinoiieiiipa.-iter « ccclesi* Remensis magisacram Scripiurani resqiie theologicas incubuisse, strum > appellant. Hiscc adde Meinardum, Cortnevcro apparet absimile. Quod si inieriin ita.ut poluit, riaccmim iu ngro Turoiieusi priorein, qui in tiiulo sese eiiam reipsa res habuerit, a Manasse, Bemen- * funebri, inter reciidem!os 170, quo Sanclo pnrcnsium archiepiscopo, S. Cuniberli caiioiiicus co sensu, tnvit, i;a loquilur : « Muiiinrdus, iiiqunm, cgo in quein num. 53 exposui, vocari Sanclus ctiam po- Cormuriensi monasterio nioiiacliorura pltirinioiinn tueril, quamvis in S. Cuniberti ecclesia, anlequam nom.ine, non operc ,'prior, Remorum civilatis oriunin Galliam lilteras dicendi causa e parria priraiim dtis fui, domini htijus Brunonis aliquot annis doclrinbiiel, canonicum non egisset, ut proin, etiamsi nara audivi, Dcoque volenie admodum profcci. > lla;' cum diu ctinm ante annum 1067, quo circiier scho- ille, qui, quamvis se Remis sub Brunone stularum Rcmensium praefeclura sese ex dicendis abdi- duise, aperte non edicat, res tamen ita sese vc;ocavii, canonicum in S. Cuiiiberli ecclesia exsiitisse, simililer liabueril, quod Bemis orlum seu naiiiiu foret admitteudum, argui ex Manasse me.rito noni sese pronuntiei, ibique, ubi nalus crat, aliquanUiii pcsset, hanc iltum ibidera vivendi normain jatn imle verosimiliter lilleras didiceril. i nb eoiempore, quo nondtim Gnllins ajiierat, fuisse i 77. Alque haec quidcm, quanlum opinor, S. BrttceNo amplexitm. Ha?cadde iis, qua? tuim. 52, seq. nonem Remis docuissc, seu magistruin cgisse, et 65 dicta snnl. saiis superquc evincunt: quas vero ibidem scieutins 75. Porro Sanctiim in palriam posl exceptam docuefit, etquo circiler lempore id operis seu nmP ( Turonis pliilosopbiam rediisse, canoniciim ibi agere neris prinuim susceperit, nunc indagandum. A<: tunc primum ccepissc, rebusque tlicologicis simulI primo quidem Sanctiira poesim ibidera docuissc, dedisse operam, longe evaderet verosiinilius, si, concludendum apparet e funebri ejus litulo 126; in qttoJ laudatus Motkensius eliam tradit, Sanciumi hoc enim Atrebatensis S. Vedasli Nobiliaci ccenobii. Colonia a Gervasio Remensium archiepiscopo, quii scbola eum ita alloqnitur : ad lianc cathedram anno 1055 fucral pmmotus, adI tibi, Bruno magister acute, civitatem Remensem, ut ibidem, quas callebat,, VUuil hic flore mundus, slerilique decore scienlias doceret, fuisse revocatum, sat cerlo posset t Flos fuil in feno : viguitsttb sole sereno , argttmento probari. Pro se quidam citntMorkensiusi % Dum lua cantaret, studio dum musa vacaret,i nntiquum, de quo num. 49, Carlhusia? Monlis-Dei Dutn.modo laclarel Remos, tnodo pane ciburel. in Picardia coJicem, a Suriano iu suis ad Surianam Nec lantum ex inferioris ordinis scientiis seu arlil Sancli Vilam adnotationibus pag. 79 laudalum;; bus poesim , sed ipsam ciiam grammaticam RemiH vernm cum de lmjiisanliqiiilale aucloritaleque, tam docuisse Sancttis videlur. Elenini in ecclesise Coni Siiriauo quam Mqrkensioel Martinio, de quo num. staniiensis S. Maria?versibus scholaribus, qui lituilidem 49, allum silenlc, aliunde mihi non constel, 1 ltim ejusfunebrem inter recudendosl56constituuiii, , D s itcutiqunm codes ille, ul ut a praefatis scriptoribus « mullorum prneceptor grnmmaticorura > exslilisse i anliquus vocetur, sufficere mihi polesi, ut Sancuim declaralur; etsi auteni, Remisne, an alibi grammarevera a Gervasio Colonia Remos, ut istic docerel, ticos erudierit, non addatur, Remis lamen id fecisso fuisse revocaltim, pro indubilalo habcam. Rem ila- illum, verosimile idcirco apparel, quod alibi, quam Remis umquain docuisse, nullo plane antiquo, quo I que lianc, uti ctiain, an Brtino, cuin Turonas niidiia jntn mYilosophia,deseruit, in patrinm fuerit lidem indubitnlara fncerc natum sil, monumeni» t e reversus, ibique nliqtinndiu,sncra?inlerim Scriplura? queal oslendi. Alia non occiirrunl, qua?, ut scienrebusque theologicisdans opernm,caiioniciim cgerit, tias inferioris ordinis scu hiimaniores litleras Remi.; , in medio rcHnquo, et ad nlin Sanciuin spectantia,, fuisseaSanclo iraditas, evincam, possinl condiiceic 78. Ast quid de sublimioritus scientiis, Theologia. qua? ccrtioribus soliilioribusque fundamentis supervidelicet ac philosophia diccndum ? Sanctus quoqmv struiinltir, tractandu progredior. r 76. Brunoneni impriiiihReinis, cum verosimiliter tam hanc , quam illam Remis docuisse videlur. Ae n•iiam vel in hac ipsa civilale, vcl alibi tum- piimo quidem , cnni Brunoni Inudes diversa'». o sacram Scripu-ram., tura' ctiam llicrJoginin sc;!ulo viro fcre duniaxai pbilosopliiam ac theologiam c.u-

£2 5t S. BRUNONISCARTHUSIANORUM INSTITUTORIS . blice profcsso aptc convcnienles, in nonnultis titulis A gcndum non est, quin in ca clericis theologinm traftinebribus, ac praeciprie qttidem litt. 31, 32, 107, dideril. 80. Et eum quidem tinice lunc sublimiores scicn124, 126,131, 146, 166,168 et 173, nulia plane loci, quo scienlias hasce ille docuerit, mentione lias basqtie inler theologiam docuisse, verosimilif.ida, atlribuantur, ex eo ipso mox adduclo, quo muinpulo. Etenim caihedralis Andegavensis ecclcBcmis grammaticnm docuisse videlur, argumcnio sia, in lilnlo funebri, inter recudendos 166,quo <onsequitur, ut el ihi philosophiam ac theologiam Sanplum nurifice celebrayit, ila de eo canil: docuerit; verum rem alio adbuc modo lubet IIis pracellebat doctoribus, hic faciebat firmare. Fiajmenti historici, quod a tempore Snmmos doctores, non insliiuendo minores ; Roherti, Francorum regis, ad morlera Philippi I Doctor doclorum fuil hic, non clericulorttm; deducilur, quodque a Marloto num. 57 laudatur, scri* ptorationyinus, quod non tam ex patria, quam ex 'ribus atttem hisce versicnlis,' scienlins inferiorcs a sludHs, qnibiis Rerois tum discendo, lum docendo Sancto, ulpote quem non clericulos, seu clericos diulissime vacavernt, et ex dignitalibus, quas ibi- juniores, inferioris dunlaxat ordinis scicnliis addem oblinuerat, Branonem cognitum haberet, discendis aplos, sed aetatis lanlum proveciioris « Remensem » eum, ul nura. 12 docui, appellal; " viros, docuisse, indicent, Remis traditas non fuisse, quare, cum praelerea hac Sanctum eo ipso loco, innuitur, idqne, cum ex supra diclis lum poesim, qno eum < lamdivina quam in bumana philosophia, > lum grammali. am Bruno Remis doctieril, verilati binas scilicel hasce scienlias docendo seu publice esse consonum haud polest, nisi de Sanclo, jam profltendo, fl.ruisso Iradit, nppellatione afHciai, idI facto ecclesia?Remensis scholarcha seu summorum praesertim idcirco, quod cumdcm maxime ex liu- sludiotum reclore ac praefecto inteiligalur; neqtie mana ac divina philosopbia, seu ex theotogia aci enim Sanclum, muneri huic nonduin admolum, i pbilosophia, quam utramque scienliam Remis Uinc scientias sublimiores, adniotum vero inferiorcs durataxat docuisse, verqsimile apparet. Bruno ua«locebat, cognitum haherel, verosiuiillime fecerit. 79. Aique ita jam liabentus, Brunonetn tami qiie, cum jain scholarum Remensium magisiratinn philosophiam, quam iheologiam Remis docuisse;; fuissel adeptus, scienlias duntaxal altiores ac quod aulem nominatiin ad posleriorem hanc scien- polissimum theologiam, anie vero quam hoc oflicio > tiam pertinet, id praelerea sic ostendo : Scbolarcha? decoratus fuisset, inferiores eliam docuerii. Atque seu scholaslici rauniis, quod non nisi doctissimis ha?cde scientiis, quns Sanclus Remis tradiderii, ( gravissimisque viris deferri solebat, obiisse Sanctumi r d cla sufficiant; proximum esl, n( in tcmptis, qup noslrum, exploralum hahemus lum ex funebri ejus, circiler id oneris in se susceperit, moJo iiiqiiirannis. 81. Si, Sanclnm Colonia Agripina, ut Remis tiltNO173, in qtto a rcgiilaribus eCcIesia?Vincentii ; Noliensibus canonicis < Dudum..... ecclesia? sedisi Iitteras doceret, a Gervasio, Beiuensiiim archiepiRemensium siunmus didascalus > fuisse asscritur, scopo, fuisse evocatum, Morkensius niun.75 rccie lum ex Guiberto de Novigenlo, scripiore cocevo, qtii[ nnlet, Brtino sane anle annum 1055, nipole quo lib. ideVita sua cap. 11 de Sancio noslro sicscrlbit: primuni ad Remensem cathedrara Gervasius fuerit < Fuil non Ionge ab his diebus Bruno quidam ini eveclqs, Remis lilleras docere non incceperit; quod nrbe Remensi, vir cl liberalibus insiriictus arlibtts! si autem Mariolo, qui Brunonein anno 1056 scholact magnorum sludiorum reclor;» oliro autem, eiiain, rum Remensium capul seu rectorem a Gervasio . ielnle S. Brunonis seu sacculoxi in majoribiis ec- consliluUim fuisse, Kisloria? melropolis Remensis , clesiis ad scholaslici seii scholarchrccurairi praecipue tora. II, pag. 115 scribil, sit standirra, anlp anniim spectabat clericos liheralihiis nrlibtis acproin.et l 1055 Sanclum iiostrum, cum scholarum praefeciuqtiidem polissimum, ut apparel, theologicis facttt- ram, nisi Cum jain aliquandiu docuissei, adeplus tatibus erudire, bonis raoribus informare, ecclesia- fuis.se non videatur, Remenses scbolas docere insticnm disciptinam promovere, et dc omtiibus, adI D ccepisse, dicendum apparet. Verum cum nec Mar«livintim ciilliirn spcclanlibiis, duni interrognretur, lotus, nec MorkCnsius certam liic, nli ex supra i lespondere. Haecaul certe non multum ahiitdcnlia dictis prontim est colligere , fideriisibi concilienl, ex Thomnssino De vcleri et novn Ecclesta? disciplina alio recurrendirm esl, tit teinpus, quo circiler Sani . tem. I, lib. ut, cap. 70, iuim. 8 ct ex Papyrii Mas- ctus docendi rauneri apud Remenses sese addixii, soni Annalibus ip Philippo fas est collfgere, ticet utcunque determinem.Baldricus, abbas Btirguliensis t interiiri scholarchn? seu scholastici offlcium, cnm in versibus ad Godefridum Remensemf Brunoni in i non desint modo, qui alibi libcrales artes doceanl,, scliolarum Remensinm mngisterio u Mannsse, Hein ecclesiis lam nmjoribiis seti catliedralibtts, quam mensium anlislile, anno circiter 1077 siifleclum, i aliis, quanlum ad exercilium magna ex pnrle sitt nttm. 62 huc transcriptis, hunc Godefridum suiun, abolitum uniceqne fere quoad dignilalem et titnlum quem impense laudal, cum Herimanno ac Brunone ] remanserit. Jam vero, Cura Sanctits, ut jara proba- Remis sluduisse, docet, ac deinde subdit: lum esl, scholastici sett scholnrcha? munere in ecTu fuerat juvenit, fueras el acutior illis; clcsia Remensi ceiiissimc fuerit perfuncius, anibiTerlius ergo venis,jint qiiog-ue primus eraa.

''**' ACTA. 53 GtTmsio princeps, princeps tuus ille Manasses A litulo scribunt, < summus didascalos » crearett;r, litteras seu inferioris sallem ordiuis scienlias aliSuccessil, qui te proniovet ad siudium; Herimanno scliolarum praefecluram id esl, posl Heri- quandiu Remis, docuisse Go.icfridtim autem tertio loco, adhuc gerenle, Videalur, conseclariuni tnannnm el Brunonem, quibtis tamen ingenii acusit, ut inter annura 1050 ei annum 1060 Remis, mine praeierit, ad scholaruih Remensium prrereclu- sive inlerim jam lum in civilalc Reraensi versnns, ram, promovenle enm ad id munus Manasse, periheologicis sludiis operam ibi dedissel, sive Colonia venisse, quatuor itlis versiculis (neque enint quid Agrippina, ubi ha?c cxcoluissci, a Gervasio archialiud signiflcari hisce posse, apparet) baud dubie cpiscopo, ut supra Morkcnsius vull, evocalus deinttiii itiJicalur. lum fueril, docuisse primum incoeperil. 82. Hinc porro, quod huc unice facil, jam con84, Certe cum anie annura 1050 onus illud iton scquitur, ut Herimannus Remensium scliolnrum snscepisse, indubitatum idcircoapparel, quodtum, ' tili ex supra dictis pronum est colligere , uno «JWKprrefectus, el quidem anle Godefridum , exsliteril. Quare cum id muneris ante Brunonem, ulpole cui laxat aut allero anno e philosopliiae sladio essct. Godefridus proxime in hoc ftieril suffectus, pariler egressus, hocque decurso , aliquamdiu saltetn llteogcsseril, e lempore, quo hoc llcrimannis depostiil, B logicis studiis , antequatn docere inceperit, verosi| niiliier operam dederit. Atqueita modo babemus, noii lempus prope, quo idem obire Bruno inceperit, pcrspeclum habebimus. In illtid ergo inquirniniis. lanlum quandonam circiler Sanclus magislrum in civiMabifloniustom. IV Analeclorum recitat cpisloluin, inle Remcnsi prinuim cgcril, verum eliam quo a Gozechino Leodiensi scholaslico Moguntla, quo circiter lempore ad scholarum Reincnsitim praefesese, Leodiensis calbeJrae magislerio relicto, rece- ciiram seusummi didascali iiuinus fuerit promoius. peral, conscriplam, in qua hic, temporis sui vitia Porro Sanctus non taiittim, qua de jnm salis acinm,. et mala, e Bercngarii erT.uis maxime jiala, dcplo- scbolarum praefecluram Romis gcssit, vcrum etium runs, pag. 385 ila loquitur : « Haecomuia snpicnier et nielropolitana? ecclesia? canonicum el cancellarium cgit. Ac primum qtiidciu constat liim ex pri-% despexil Herimanrius Remensis, Drogo Parisiensis, SpirensisHuoremaanus; Bavenbegensis Meinhardiis, inoriim quatuor Carlhusia? priorura Clironico seu et praeierea ninlii, et praeslantes et prrecipua? au- depromplo ex hoe, quod num. 7 huc transcripsi, cloriialis, viri, qui, praecisis speciebus, > id est, Sancli elogio, lum cx Sigebeni Gemblacensts Chraut Mabillonius praefalione in srectiliim vt Bened. iiic.o; in quibus ambobus , pcsrantiqitissane, habila titini. xi inlerprelalttr, « stipendiis et ciuolunienlis, ratione ad lenipits, quo posl Bnmonis obittim clabdicalis laboribus, studiis valefecertiiil, et s:i- ( sciipta sunt, monumaiilis, i ecclesia? Remensis C pienti consilio usi, in iheologia? otium, » id csl, uli canonici > tilulo insignitur; quoJ atrtera ad canccl. ex aiilecedenlibuset consequentibus apparei, Ilislo- lariimunus, quod pariter obieril, speclal, maHirireque lillei arise Franciae scriptores tom. IX, png. festum id sil vel ex sola, cui Bruno, a se veluti 234 inlerpretanlur, in soliludinem , renim divina- cancellario scriplae, eliam siibscripsit, Cbarta, miii meditaliorii veraeque sapienlia? unice vacaluri, anno 1076 a Manasse archicpiscopo in abbati;e S. t concesserttnt. > Basoli favorem concessa. Hane idcirco, prout hi i 83. Heriniauniis ergo, qui hic memoralur, quique qttarlo AnnaliumCartlrasiensium libro nondum vulaliiis, quam Herimannus, Remensium scholarum galo exhibelur, huc transcribo. ante Brunonem praefeclus seu scholarcha proxime 85. Sic habet: i In nomine Palris el Filii et Spirilus sancli. Ego Manasses , ineffabili Dei previnominatus, essenonvidelur, in soliludinem, slndiis reliclis abdicaloque proinde scholarcha? oflicio, sese dentia Remensis archiepiscopus, praelerilorum »t(,*j jam lum receperat, cum prrcfatara epislolam Goze- fuluroruin memor, qualiler omnia ruinjLMmalqne chinus scripsil. Quare, cum id anle annuin 1060, defectus delrimenla irrectiperabiliier patiaulur: mi ex iis, qua? Mahiiloniusloco proxime ci'ato dis- quia vita? mea? stalum nou semper. duralimmi serit, facile intelliges, indtibie feceril, anle httnc Dcognovi, manuni cbarilatis porrigendo anima?moae ipsum annuni Remensiuni scliolarum magislerio portum iranquillissimum sludui praeparare. Hac sese Heiiiiianniis jani abdicarat. Jarn vero, cum igitur necessitate et cura mihi coraraissarura eccleHerimanno proximc ex dictis fueril Sancius noster siaruin corapulsus, et abbate Stephano iddeposceute, suffectus, conseqnensesl, ul hic Verosimillime ante dedi et subjcci ccenobio sancli Basoli allaria duo, eumdera dictum annum 1060 a Gervasin, Rcmen- Alteia? videlicet et Caprillae, ut ea fralres perpetuosiuni archiepiscopo, scholas Remenses rcgenlas sine personalu.leneant, tnntiim summaticos persolvant, et prome, quoad vivamrduas omniiicbdomada acceperil, acproin, u.l Maifotus, quiid, uljam stipra bis monui, anno 1056 faclum slaluit, a vero raissas, unam privatim, alteram vero communiler Ibrsan non mujtiun aberrarit. Quainobrem cum celebrenl: alque per singulos aniios ki anniversarii Sanctus equidem, antequam scholarum Remensium mei die ejusdem ecclesiaefratres de illorum aliarium praefectus seu magnorum studiorum rector, tit Gui- reditibus in refectorio regiilariler epulenlur. Si qui*v liertus de Novigenlo supra laudalus loqiiitur, aut ea inde abslulerit, analhema sil. Aclum Rerais anno etiam, ul Regulares ecclesia?S. Vincenlii Solienses Doiiiiniccliicariinlioiiismillesimosepluagesimosexio «anoniw snpra paiiler infunebri suo de S. Biuiioue regiii autcm r.liilippj rcgis xvn; aichiej.»iscopaius^

56 55 S. BRUNONISCARTHUSIAXORUM INSTITUTORIS veroew.ni nanasse VII. Indictione quarla deeima. J hic, subscriptis , monasterior«m seu ahbatiarum ,A A SignmmGuidonis archidiaconi. S. Guarini archidia- quibus lii praefuere.nominaadjttngens, quae tamenr roni.- Signuin Manasse prseposHi.S. Lenvirildecani. an ex ipso autographo, quod forte ad nianum ( 8. Odoniseantoris. S. Ilenrici abbatis. S. Jotzelfni habuerit, ari yero ex Marlolo, quem in margine' iibbati.«.S. Gebuini abbaii*. S. Raimbaldi abbatis. cilat, hauserit, nonbabeo ediccre, ac proin rectene, 8. Dudonis decani. S. Dominicidecatit. S. Lam- an secus, nomina illa abbatRius apud Marlottim berti decani. S. Bavonisdecani. S. Widonis militis. apponantur, in medio relinquo, ct in tempus, quo S. Alberti militis. S. Rodulphi. S. Haymonis. S. SanclusprimumRemeosiscancellariuscrealusfueril, Lamber-li,Brano cancellarius scripsitet subscripsit. > nunc inquiro. 86. Charia hrec apiul Marlotumquoque, qtti lamen 88. Marlolus, srcpiqs, jam laudaliis, Historia? M«de eam aeceperit, non edicit, lem.TI Hisloria? metropolisRemensisloni.il, pag. 134 sic scribit : metropolis. Remcnsis pag. 17fr et seq. exstal, uC « Fragmenfum... Historia? Francia?, qua?incipit a «rtiamin m»;,: <te quo ntini. 28, de S. Brunoiie Philippo, de Brunone loquitur, acsi Rcmis natus irnclatu ,- a PP. Cartluishinis bujalibus mccum fuissel. At Manasses Epislola stalim citanda scrucommanicaio, w proimle tria ejusdem instrtimenti pilum amovel his verhis : « Hic Brano ncc noster exemplaria ante oculos habenm. Alque ha?c quidem 'Bi natusesl, nec renatus. > Remensis igilur, ut oinnia tum in nOiis chronieis, qitibus sijjnantui*, anguror, vocalur hic, qnod Rerais lilieras cum hira in vorbis, qttibns concepta sunt, ad amussim laiide professus dicatur, cancellariaequedignitate ob fareinter sf> consonant; at non ilerii in tesiibus, juris peritiam donatus , quam adhue cxcrcuit sub instrumenlo subscriptis; prnelerquam enim quod Manas§e, ut conslat ex varns chariis, raaxirae vero nliquot- liorwn nomina Marlotianum exeraplar alio ex instrumenlo fundationis sancli Martini Gemellorood», qttam qtio id duo reliqiia exemplaria faciunt, rum dicecesisAmbianensis , quod publice recilatum »i ripia exhibeat, ahbatibus, cbarire sjibscripiis , est coram Pliilippo rege, Manasse Remis synodum monaslerii sen abbalia?cui singuli praefiiere, nompn tenenle, cui snbscripsit Brnno cancellarius an. »Jjungit, qmxl in duobus atiis exemplaribiis non fil, 1073. > Ex bocMarloti texlu et ex chnrla, proxime «luodqriean in Marlotiaito recle fiat, haud saiis recitatn annoque 1075 riotala, Brunpnem ab anno Iwbeo oomperUini.Arionymusinterim Carlhiisianus, ttl minrmum 1073 ad annum usqtte 1076 canccllarii AnRalium ordinis sui tibri qiiarti anctor", cliarlre a Remensis mtincre functttm esse asscveranl loiu. IX, «"Feeilala?seqtieiitem,qnnluv cex aulographq Jesum. png. 234 Hisloria? litlerarire Francia? scriptores: pram, deehtrat, adiiofationem siihjungit: < Exlfa- r ct reclesane, si modo in anpo, qlio Rninonem <ium fuit (inslrtimenlum scilicct sett charta jam Cliarla?, seu inslrumento fundationis Sancti Martini reeitala) ex Originali, sigilj» majore cera? fluya? Geniellorum subscripsisse, Marlotus ait, error non ftigittale, in cujtts eoneha impressa esl hnagoLeaia? cubet. Hac ioterim de re veheraenter dubilare me Virginis Mariaj, dexira lacy qtte Jesum piiferuiii faeil ms., quem jam phiries laudavi, de S. Brur tcHCniis.Hott inslrumenlum inventiim ftijl in prre- none Traclatus, a Carlhusianis hujalibus mecum fiiaahbatra Sancti Basoli ad Bemps per qtiemdam communicatus. V. P. nionachttm Benediclinnm reformala? congrer 89. Hic enira nuro. 12 sip habet: « Circa idem gaiioflhv,<jpthpendijcommorantem, anno 1649, et lempus, quo data fuit brec (proxime hicjam recitata) «iiidain Carifcosiensi omus Montfs-Dei d commodatum, chnria, Manasses fundationem abbalia? Sancti Mar«*xcujug striplis illud eruimus. » lirii Gemellorum dicecesis Ambianensis, anle tres. 87. MabillonitiS autem, qni Annalium Benedicti- annos faclam, Grmavit, cujus jnsirumenlo haec imrumlib.LXiv, nqm. 129 charla?, htic jam integre verba conflrmatoria Bruno adjecil. < Anno episco« palus su} VIIfirmavit eam Manasscs archiepiseotranseripta?, partem reciiat, qnique ipsum instrumemi lnj|us itolograpliuni aut ccile auihenticum i pus. SignumWidonisarchidiacorii.elGuariniWasibi «•j>t3tt«jiifrixei«l|jl;ir pracluxisse, iiiniiil, ila ibi- 0 i riciarcbidiaconi.elManasseiisprreposiii.etLeirvini ttehi obsetvrrt': r Post duos (Chartae, de qua hic , f decani, Odonis cantoris, Brtino cancellarius scri« psil; >quodsiautem haecqnaeundehaustasint, non Sitbscripios) arohidiaconos, prreposilum, decanum, *et caniorenv'etcciesia? Retneiisis apposila sunt signa addilur, verilali conspnenl, Charta fundationis S. lletnrici abbatis Snncti Remigii, Jolselini abhatis Mnrlini Gemellorum.seu potius, qup fiindalio ha?c Ahrviflnreiiiis, Gibbuini abbnlis Mosoniensis, Raira- conlirmata fuil, inslrumentum, Ulpote Manassis, biiltfi antiatis ^ancii TbeoJerici, et aliorum. i Briino catliedram Remensem anno demura 1069 consecuti, i < cancellarius scripsit et subscripsit, > idem , ut annoseptimo signatum, non anno 1073,'ut Mailolus videhtr, qui non mulio posl a Mnmasseob cjusi (liuicenimdeeademcliarta, dequainlractalulaudato, farinforarecessit etCarthusicnseni ordincm instiluit. sermo essc videtur) loco cilato tiptat, sed anno Authcttttco rrffixumcst sigillum Manasse archiepi- 1075 aul 1076 fuerit donalum. Forlassis Marlolns i •scopi, exhibens elfigiem beatae Mariae, Cbristiiin aniium, quo monasterii S. Marlini Gemeliorunifunpiiertim in sinistro brachio gcslantis ctira hac inscri- dalio, annis tribus, ut recitaia iraciauis mox iterum laudali verba dorent, conOrmaiioiiem, a Manasse jitmne, « MarhassesRemoriim arcbipraesul. > II.c i|)e, abbatihiis, Charta? scu iustrumenlo, de quoi faciam , pracgrcssa evenil, pro anfio , quo hmc acct?

ACTA. 58 A «iit, per errorem posuerit. Fortassis etiam mendosa i et binis seqq. recitat chanam, pro per.clcbris dumtaxat aut mala? fldei documenla , ex quibns, San-Dionysiani Remis monasterii fundniione aGerqiia?Iuic speClanlia memorat, deproropla sint, ad vasio archiepiscopo anno 1017, uti in flne notnlur, datam atque ab Oderico cancellario, qoi etiatn nianum habuerit. 90. Et hoc poslremum quidem idcirco maxime nominis aliqua variaiione Odalricus aut Oklariciis suspicor, quod fundationis (melius fcrle ob jam vocarus reperitur , scriptam atque subsciiptam ; dicta dixissel confirmationis) S. Mnrlini Gemcllo- dein vero pag. 166 et se«j affert chartam alieraui, rum, quod laudat, instrumentum coram Philippo, in favorem S. Petri Ruminiacensis a Waltero viro Francorum rege, Manasse Remis synodrim tenerile, nobili concessam, itaque terminatara: < Acium publice (adi stipra recitata scriploris hujus verba) publice Ruminiaco anno Incarnationis Dominicrc rccitatum fuisse scribat, nec lamen synodi, Reinis 1070, existente papa Romre Alexandro, regnante a Mannssecelebrala?, cui Philippus Francorum rex Francorum rege Piiilippo, Remis Manasse archiepiinterfiierit, menlio ulla*occurrat vel apud concilio- scopo , archidiacono Odone, canceltario Odatrico > rnm synodorumqtiecollectores, vel ctiam apudGallire etc. Cum ergo, uti e binis hisce ab ipsomel MarChristianre atictac scriplores, praecipm saltem Ma- loto adduclis iHSlrumentispublicis conslat, ecclesia? n nassis gesta , e quibns utique synodi illius celebralio \ Reraensis cancellaritis anno 1067 et anno 1070 fnissel, lom. IX, in archiepiscopis Remensibus recen- Odalricus adhuc exstkerit, Sanclus sane non aiKe sentes. Aitint quidem ibidem col. 72, fuisse anno annura 1070, nedum ante amium 1067, diguita-ie 1074 a Manasse conciliuin ad illicilas Philippi regis illa fuerit decoratus. 93. Imo vero ne anlc annum quidem 1074 id foria et Bertrada? nuplias firmandas in tirbe Remensi celebratum ; verum huie interfuisse Philippum, non acciderit. Elenim nptid euradem iterum Mnrloium iddunt, etiam haud dubie, concilium seu generalem opere et lom. cit., pag. 168 et seq. exslat chnrta , jrchidxjecesis Reraensis synodum, quam anno 1074 pro Morimontensis in dicecesi Catataunensi monaAfanasses vere celebravit, ad firmandas Pbilippi slerii fundalione confirmanda a Mnnasse, Remensi cnra Berlrada nuptias celebratam fuisse.nondicturi, arcliicpiscopo, impertita, quam hrecclauduntverba: i Anno ab Incarnat. Domini 1074, indict. xu, si has ante annum ccrle 1092non fuisse contractas, Kalend. Novcmb., epacta piima, regnante vcne.considerassent. 91. Ut ut sit, dubium equidem ex omnibus j'am rabili rege Philippo, hanc chartam, in generaii diclisfit, an inslrumentum, de quo modo hic fuse synodo Reraensi corroboratara et confirmaiani, ego actum, jam inde ab anno 1073, ul Marlotus nolat, Odalricus scripsi et subscripsi; » elsi aulem dtio C monasterio S. Martini Gcmellorum fuerit concesstim f tunc Odalrici, alter Remcnsisecclesirecancettarhis, ac proinde etiam , an Sancius noster, quod ei veluli aitcr pjusdem (adi Marlolum opere et tom. mox cancellarius subscripserit, cancellarius ut minimum ilerum cit., pag. 151) prrepositus ac deinde primtis quoil, utsupra monui, Historia? lilteraria? Francia? San-Dioiiysiani Remis monasterii abbas, Remi» scriptores arbilrati smit, jam ihde ab eodem dictp floruerint, recilalaque charlae, raonaslerio Maurianno 1073 exstilerit. Verura, etsi id ita sit, Sanctum monlensi datae,subseriplio, ulpoteOdalrici scriptoris eliam snle ipsum ahnum 1073 cancellarii Remensis nouiini conlra morcm, in cbartis per ecclesiaritm niunus obiisse, nonnulii existimant. Et quidem hoc cancellarios scriptis servari solitum, cancellarii ditilissiine ante anaum illura Bruno obierit, Si Mar- tiiuliim non babens adjunclum, Odalrico piwposiio lotus in flistoria Metropolis Remensis lom. H, pag. convenire videatur, verosimilius lauien Odalrico 115 recle scribal. Ibienim de Gervasio Remensium cancellario tribuenda est , quod cancellariomm fueril chartas publicas, qua?abecclesiarura, quarum arcbiepiscopo, anno 1067 vita fiineio, iia memorat: i Ut omnibus modis reipubiicaepraesertim litieraria? cancellarii erant.seu capitulo seu episcopo dabantur, prodesset Gervasius , scholas Remenses, velustate conscribere nominisque sui adscriplionc munire , collapsas , illuslriores reddere sialuij. opera S. Bru- , . facileque ftcri possit, ul hic cancellarii litulum , nonis Coloniensis, ac in ecclesia Remensi a pueris utpole ad Charta?, in generali dicccesis Reinensis emitriti , quem scholnrura caput seu rectorem con- synodo solemniler corroborata? ac confirmala?, stiluit, addito cancellariatus oflicio, qtto egregie valorem verosimiliter non requisilum nomini suo adjicere neglexerit. perfuiiclus est usque ad Manassem I, donec ipse, 94. Verum, ul ul haccquantum ad chariae hic mecalcalis dignilatura pOmpis iu ereraura secessil, ut infra dicetur.» moralcc, in cujus praelcrca clnusula, num. prreccd. 92. HaclentiSilfc, Sanctum nostrum a Gervasio , dala, epacta, anliquis computistis usitata, cum aiiuO Remensium antislile, ac proin ante annum 1068, iion convenit, suhscriptionem sese habeanl, Bruno quo hic jatn obierat, inio vero jam inde ab anno cquidem, uti orania ad institutmn praesens raodo 1056, ad quem haec refert, Remensis ecclesia?can- adducla consideranti patebit, anno 1076 exslitit cellarium crealum fuisse, non obscure docens. ccclesia?ReraenSis cancellarius, annoque 1069 digniVerum posica ipsemet Marlolus , qna? lam cilo tatem hnnc consccuttts nondum fuerat, ut illa Brunonem muncri huic non fuisse admotum sundent, proinde indubie saltero vei anno, qui hunc proxime |n nicdium adducil. Ae primo qiiidem pag. 139 cxccpil, vel altero e sex sequcntibus condccor.itus

K7

89 S. RnilNnNIS CARTHUSJANORUM INSTITUTOR13 «0 A lirimum fuerii, Remensem inierim csthedram, nen ) § V. iiuales tanclus ditciputos habuerit, qui hos ionis Gerrasie., sed Mannsse J«HI occupante. Porro etsi i moribus non minus quam lilleris informarit, ei qua lunc in eo animi dotes ac virtuiet enituerint. lirune ^iliquandiu, uti ex jam dictis proiuim est 96. Ingentem sane eornm, quos sanclusfnosler dicolligere, cjusque snccessor Godefridus scholarchs? simul et cancellarii inunia Reniisoberint, non sem- siipiilos liabueril,liuornsque (unde cjusin hiscetraper tauien, qui Rcmensis ecclesia? seholarchara dendis industria rairifiee eluxit) oplato plane sucagebat, ejiisdem ctiitm cancellarins eral, quando- cessu docuerit, muliimdinem exstilisse, non obscure indicai funebris illius Titulus 131 sequenlibus bisce, qttjdemanno 1192, vacante cancellaria, Garnerius, ut Majloius Ilistoria? metropotis Remeiisis tom. II, quibus pirtim constal, versiculis : Splendor sermonis fuit et \ux relligionis. F-ag. 427 et seq. docei, scholarum magisterium Ejut reltigio seitnr ubique satis. olHuiueril, ut ex eo» quod Sancttts ex snpra dictis diu ante annqm 1070 scholarum Remensiam pra?Ejut doctrina sunl (acti tot sapieutet, feclum egerit, cancellarium pariter, contra ac modo Quos mea mensnescit,tt mea penna tacet. •Valuimus, jam luroegisse, argui non possit, ron- Nec numero lanlum raulti S. Brunonis discipuli, irarittra lieet sensisse videaiur Mahillonius; utpote veriim etiam aliquot cx hisce tam virtute nc moruiii Marloli vetbis, nwm. 91, bttc iranscriplis, qua?tamcn 'B probitate, quam muniis ac dignitatibiis, qtiibtis poslpon cilat, consonans, sicqnePraefatioae in allerara modum decorati fuerunt, speclabiles exslilere. NonSaculi vi Benediciiui partem, itum. 85, d« Brunone nullos ex hisce illustriores, cuin discipiilortim proscribens : «In eadcm (Remensi) ecclesia Gervasio bitas claiitasque in rangislroriim gloriam, qupdamtHiic pontifice, canomcus et scholarum magisler.... modp eliam cedai, exempli loco recensere bic lnliet. Ojnniutn facile princeps est Oilo scu Odo, nobili alque caticellarius facius est. > Aiqae hrec sunt, r,uae luiii dc ipso cancellarii munere, a Brunone loco in Gallia natus, e priore Cluniacensi episcopus Reniis geslo, tum de tempc-re, qno huic primum is Osliensis ac tandein suramus ponlifex, assumplo fueril admoins, dicenda occurmnt. Urbani II nomine, anno 1083 creatus, tum Philippi 95. Quoil modo ad tempus, quo primum eeclesire Fraucorum regis et Bertrada? pellicis excommuiiicaRetnensi» canpnicis fueril adscriptus, pertinet, fac- lione, lum betli sacri in concilio Chiromonlano tum id C6ie ajilcquam Remenses stiholas moder.in- promolione celeberrimtis, cujus prneceptorem alitias accej>erit4acproin diu eliam, antequam cau quando exslilisse Brmioiiem, docet quatuor priino«ellarii munere funclus fueril, plerique censcnt rui» Cartusia? priorum Clironicon, seu transcriplum scrjpiores receutiores; elsi aiitem nuHo id «|iieal _ ex hoc Sancli, num. 7, elogium, resque proinde extra suiiqiiftatis leslimonio confirraari, sat tamen verisi- oranem conlroversiam esse debel, ul Ruinartius ttiile apparet vel ex co, qtiod lempus nptius, quo lom. 111Operum poslliumorum in ponliflcis hujus i>>uoremilltim consecutus Bruno sif, assignari non Vita roerilo contendil. Accedit Robertus a Burgunposso viileaiitr. Olerum siint eliam, qtii, Saticuitn, dia, regia Burgundia? ducum stirpe salus, filius Heuus adhuc agenlem.divini verbi exslilisse pra?co- nerope llenrici a Burgundia, nepolis Roberli regi.s. Francia?, ad Lingonensem cathedrnm, ul Galliie ueu,conleiuluiil, inoixi,utopinor,pariimsequenti, quem fuuehris ecclesia? Andegaventis lilittus, iuler Chrisliana? aucia? scriplores lom. IV in episcopis recudendos 166, includit, versiculo : Lingonensibus docent, annocirciler 1085 proraoliis, qui ipsemel in Tilulo funehri, inler recudendos 39, Mulios termones faciebat per regtonet, Sanclo noslrn inscripsit, hujus sese discipulum Verum anne hic de Brunone, Remis adhuc versanlr-, qnem fuisse, prolitelur. asseral? Recilato eniin verajatnr, procerio quls 97. Ilisce ad|iuc addo Lnmberlum, Pultnriensis sictilo proxlirie nllerhic ibidem subdilur : ad Sequnnam Ordinis S. Bencdic.liraonasterii abbaUrbem frHktiviiRomam, Catabrosque petieit; tem, Petriim canonicorum Regularium S. Joannis Surius atileiribinos illos versiculos, priori uoii nihil in Vineis D prope Suessionas itidem fbbalem, et Maihnmulato, absque inlerpunclione ita conjungii: nardum Cormefiacensis seu Corniaricensis in Ttiro' Multos termon.es[aciendo per regionet nensium lerritorio coenobii, dum ad eiim epislol» Urbemtrdnsicil Romam, Calabrotque petivit. cncyclica, morlis S. Brunonis nuncia, fuil allata, l)t itt sit, Brunoncni eqtiidem Remis ctiam subinde priorem ac deinde abbalem, qui omnes in Titulis i ad populum yerba fecisse, a vero foiie alienuni esl,, funebribus, 45 niinirum, 79 el 176, quos Sanclo nti et eum p ures ibidem, qnam supra enttmeratae consecrarunl, ejus se discipulos fuiss?, pariier pros siut, scieiitias dpcuisse. Ncc dubium reor^quin pr.e- liienlur. Et hos quidem tres abbates, uti ctiani lerea ibi discipulis suis sacras paginas explanarit, Roberlum, Lingonensein cpiscopum, ct Urbanmn , quas sane, simulipie linguas Grrecam ac Hebraicnm,, summura ponliflcem, Brunone non alibi quam Remis nd -earum intelLgenliara plurimum conducentes, , magistro usos esse, infra docebo, cniii inqniraui i opiime calluit, uij liquidura fiet ex iis, quae de ejus an sanclus, post abdicalam anno circiler 1076 aut inpsalmos acS. Pauli epislolas Couimenlariis dis- sequenti scholarum Rcinensiura praefecluram, anle>jcre(idi icturrcit, quam iu Carlusia?eremtim secederet, liileras Parisiis docucril omnes atilem virlute, qtioJ, eos uot

61

ACTA.

(.2

I .nluni lit.eris, sed et bonis moribus a Brunone A de inopinato transilu ejus conliirbatiis siun, iiec fuisse informalos, argumenlo esl, illuslrcsexlitisse, reliuere potui habenas ultro proflucntium lacryraahic modoosteudo. Ac priiuo qtiidem qunm id quau- rum. Mainardus, inquam, ego in Corinariensi monatum ad Urbnnum veritnti consonel, snlis superqtie nasterio monacboriini pliirimoriini noniine, non inonslrat celeberrimi hujiis Pontiiicis Vita, a Rui- opere, prior,Remorum civitalis orinndus fui, domini nartio conscripla, Operumque scriptoris httjus ac hujus Brunonis nUquot annis doetrinara attdivi, Mabillonii poslbumorum tomo tcrlio inserta; quod Deoque volente, adraoduin profcci, > elc. 100. Quibus verbis profeclo vebemenlissiniam, autem ad Robertum, Lingonensem episcopum, tresque recensitos abbales, Lamberlum videlicct, Pe- qua lenebalur, S. Brunonem, si diuliiis liic in vivis trum ct Mainardum, pertinet, Robertus, cum omnes fuisset superstes, adeundi ejusque vestigia seqticndi optinii Pasloris in dicecesisua administranda parles animi propensionera commonstral; nec diibitauduiii implessel, longum lmjus viginti quinque circiter apparet, qnin vir ille, qtti voluntalem ad auslernm annorum regimen piissimo obitu lerminavii, ut sanctumque a Brunonc, magislro olim suo, insiiliquel ex iis, quae de laudabili hoc antislite GaUia? lulum vivendi genus inclinaiaiii adeo hnbuil, virluChrisl. auc:a? scriplores tom. IV, cal. 566, meuioriac tic.nexerciiio animuin sedulo excoluerit. Tnles fiicre B S. Brunonis discipuli, quos proinde hic viiiute ac , produnl. S8. Lambeiius, licel Pultariensis sui monaslerii morum probitnie non ininus, quam perituris niundi abbasessei, se lamen buj'us servum etprocuralorem sc.ienliis verosimillime informarit. Et ad bunc forie exiguum iu Tiiulo funebri, inler rccudendos 45, Sancli commendandiim mnximc iu docendo modi.ni quo Sanclo noslro parenlavit, appeHat; ttnde sane alluserinl in suo, qui inler rccudendos loci'.'i 01 inagna ejus bumilitas elucel. Pctrtis, canonicorum obiinet, funebri Titulo Remenscs S. Dionvsii »'10Kegulariuni S. Joannis in Vincis prope Suessionas naclii itn de Brunone cnnentes : abbas, his inler alin in Tipjlo Sancii funebri 79, ad Qnattuor ul fontes, ex tina parte meantes, Carlhusia? Calabrina?cremitasdirecio.verbis tititiir: Quos paradisus habet, mtindxper regna fluentes, « Dilectis in Cliristo et Deo digttis Fratribus CalaExundanl terras, sie hic, quos imbuil, ornal, bria?> reverendis eremitis in mnnaslerio sanciae Dei lmplct el informat, inflummat, dirigil, armal, Cudit el illustral, el adhuc regil, excolit, aptat. Genitricis,semper VirginisMaria?,Dco faraulanlibus, Pe:rus Sancti Joannis Suessioncnsis canouicoriim Stjderis inslar eral cunctis, quos ipse docebal. 101. Nec solis verbis, cloctrinamsimiil et virtulem regularium linniiiis abjias, lolaqiie fralrum cum co degens et Deo serviens congregatjo bene ince- spirantibus, efDciebat Sanclus, ul tiim banc, lnm pisse, melius pers*?vprare, feliciter consummnrc.' illnm avide haurtrenl discipuli; verum ctiam ad id Audilo beato line sancii Patris "veslri et magisiri eximia morum honeslate, rarisque virlutibus, qua? mei Bmnonis, a ctijus ore sanae docrina? uV.enta tum in eo eluxere., non parum conferekil. Et moplertimque haurire contigit, etsi opere non com- rura quidem honestas, qua litni Brmio scsc rcddidit plevi, de ahsenlia vebemenier tiisianiur; carnalcs conspicuum, in Timlo funebri 66, qui. Ecclcsias cvasisse angustinset requiem adeplnm esse, ct cutn calhedralis S. MariacLaudunensis, in aichidicecesi Deo vivere, proul conj'ecturam de mttnditia et per- Remensi sita?, est, iia celebratur : feciione transaclae vita?, nobis salis nolre, facere Brunu, decus cteri, decus et prudentia mundi, possuinus, vehementius congaudcmns. Ejus ergo tuin fuit in terris, jlorebat acttmine ment.s, ineuioriam, lum quia magister tiosler fuil, lum qu:a Dum fuil inler nos, fiorebal et dot.umentis. precibus ejus et vcslris confidimtis, lanto apitd Deum Integritas morum cumulumsttpplevit honorum. efliccioribus, qiianlo sanclioribus hoc modo habi- Ilucclinin faciuni Tiiuli fnnebres 2ii el 51, in quoturos promillimus triginla diebus Missas, elc. > ruin priori, qtii Snnct» Crticis Sniicliijue Faio.Js 99. Qua sane scribendi methodo sunimmn nnimi Melilcnsis esl, scquentibiis liisce vcrsiculis Sanctus modestiam humililateraque manifesla vir hic, mul- Q ornalur : liplici laude dignissimus, uti fas esl coliigere cx Cognitus isle satis doctrina erat aique beatit S. Gervasii Calendario, quod de co apud Claudium Moribus et v'ilaBruno sapiens eremita; d'Ormay Historin? Sucssionensis tom. II, lib. v, Principiis primis, suinmis fulgebal et intis, cap. 13 ad 21 Martii sic liabet: i Obiit Petrus abbas Post monachus fuciut. S.incti Joannis, vir lolius honestalis, Deo et miindo In posteriori, ab Ecclesia S. MariteCarnolensi sctil>cr omnia laudabilis et meraorire celebris. » Mai- pto, istis condecoratur epitbetis : nardus, Cormaricensis prior ac dcin abbas, in Justus, sincerus, morum gravite severus. Tiliilo funebri, quem Sanclo inscripsit, Cartusinnis 102. Quod auiem ad vii ttites, qu;e in co iiun emiCnlabrinis ita loquilur : < Gayi»ussiim iiiique supcr cuere, pertinet, Cartusianus anonymus, qui llbriin, t.uili viri (Brunonis) glorioso flne, sed quia inleniio qunrluui Annalium Ordinis sui, hnclenus non vuliiidefessa mihi inerat ad eum in brevi pergere, gntuin penesque me cxstaiilem, scripsit, hasce cumque videre et audire, omnesqtie aninii inei restus simiil|iie insigues, quibus Snnclus tHtn effulsil, in iljuro refundere et vobiscum sub ejus ducatii animi doles e vnriis fnnebribus ejus Titulis oh sancta? TrjniiaU obcdirc, ullra quara diccre possim, ocuios posUurtis, itn loquitnr : « Notari iiiaxitiie

64 INSTITUTORiS S. BRUNONISCARTHUSIANORUM 63 me posstmt, >qurc ii: Brunone ehtxertint, <sapicniia, . conventus Nioliensium vr.catnr incompnrabilisphiA fncuitdia, graviias a fastn ali-enn,morum sunvitns et losopliVs,ubi et subdilur: «Quisenim non obstuiiiiegritas, doctrina irrcprehensibilis, vita deuique pescerei, imo ab intiir.is cordis non ingemiscerel, oemphiris, ad cujus ideara probi quiqtie efiormari ciim lantum viium, lolius srientia? el pene omnium et 8*08 coinponere mores non refugcrenl. Hafitm ciericorum liimeu et fundaraenlum, natura? convirtutttm corollarium bic succincte perstringere cessisse atidiret?» Quibus Naoclerus (in Chronograiibet ex ejusdem Titulis funebrrbus, non qtiidem phia vol. II, Generat. 37) coriformia scribcns, beaearum, qua? in eo post conversionem abundantius tum Bnuioncm philosophia?atque Sacra? Pagina? et perfeclius eniluere, sed virttHum twttamtnodo, doctorem clarissimtmi, scholasticornmqne Parisiis quibus in sncufo adhuc positus erbi irradiavit. >Haec (hicne uniquam Bruno docueril, infra inquiram) praefatns rem ipsam mox aggreditur. Verba ejus. doctoreni dissertissimum appellavit. Ne aulem arTitulis funebribus, quos rilat, numeros sinwl, qui- bitrclur qtiis httic sanclo doctori liriguam crudilam Lus singnli mier edendos distingntmlitr, apponeus, dcfuisse, qua sciret suslentnre eum, qui lassusest, iiuctrauseribo. Sic habcnt: < Ejus (Brunonisnenipc) vcrbo ; accipintex Tiuilo 64 sanclorara martyruin eapientiam, doctriuam et vitam exemplarefh com- Timothei ei Appoltinaris, in quo sic legiitir: mendat Tiltilits 112 saacti Petri Neocaslrensis his B Uujut Duclorisfuil hac vit cordii el oris, paucis, sed succidis, versibus : > Ut toto cunctot ttiperaret in orbe magitlrot. Quovixit pago, virens pcrmantit imago Buic te lola dedil sapieniia tolaque tedit Vermjuttiiia, doclrmai, Philotophia. Hujut in arcanit dives penelralibui hospet. < 103. Et in Tilulo 31 ecclesia?Suicla? Maria? Quod dico, novi, mecum quoque Francia novit, Carnolensis: Et tolut novilper elimata qualuor orbis. EccUiia murut Brtmo fuit hand ruiturus, < 106. Nec solum verbo, quod parvum fnisset, Nam benus atque pia mentit fuit, alque sophim sed exemplo alios docebal, ul ex quibusdam Timlis Doctor erat verut, etc. discimus : sic eniin tegimus in Tituio 120 ecclcsiae < El post in versiculis scholaribus Tilulo 52 ea- Sancli Audomari: dem nou solum praedicanttir, sed et magni;udinis 1 Exemplum miserismortalibuseste tolebat, animi ejus teslimonium perhibetur, cum ihidemdiUt tolerent Chrtslum, quem temper, Bruno, cittir} [colebas. Floserat hic Palrum, tolamem, gtoria fratrum, Eiin Titnto 124Sancla?Marite Alrebatetisis; Verieettalor , xtivina legis amator, Recla Bruno vimdux et origo sophia C Semilafustitia, fons hic et origosophia, Nonaliter dbcuit, vivereijttam ituduit. » Haclentis laiidalus Carllmsianus anonymus; licet Lux, speeutum niundi, rerum svbtime cacumen, autem in omnibus, quOslnudal, Titulis funebribtts Labenlumbaculiis, miserorum dulce ievnmeri. Neement fraeta malis, keceratnimit alta secundis. ad virtutes rarasqtte ariimi dotes, quarum Sanclus < H:s adstipulatur Thulus 150 Srmcta? Maria? iunc. cuni adlitlc docendi munus obtret nedumqne : saeculo tiunlium misisset, specimina dederit, forBajoCensisecclesia?: Solamen fratrum, sanclm virlutis amator, lassis non alludaliir, in plerisque tamen id fieri, MorunX dorretXor dubium non est, qnemadmodum cohsideranti pajuttut, pia tpes mherorum, Juttitim teclor, custos et ubiqul bonorum; tebit. Ut til sit, Sanclum equidem tum, cum scboMoribus ornatus; vas et plenumpietatis, larcham adhuc seu scholarum praefectumac recioFdriitef-armalut cltjpeo vera probilalis. rem Reniis ageret, variis virlulum exemplis, < 101. Sed nulius Sapientiamejus ila commendavit quibus, ril hasce partter amplecterentur disciptili, t ac Lamberius abbas Sancti Nicolai Audegavensis, parlim effcceril, effulsisse,verOsimilTiintim apparet. , 107. Iia sundet tuiu eximin fortitndo, qna luiic qni in stio Titulo 131 sic lonuilur : Brunonit sapienlia lanta refuttil, n.itnprobis Manassis archiepiscopi raoribus sese, conInttr Francorum sydera mltft ut hic lempla etiam dignitaium fortunaruroque jactura, Etset cunttorum flos, et fotit philosophorum: uti iofra visuri sumtis, opposuit, lum scripta anno 1067 atit seq. ad Grcgorium VII sununum ponliFlos speciosuseral, fonsqneprofundut erat. Ex hoc manavil sapientia lanta per orbem, flcein ab Hugone, Diensi episcopo sedisqtte apos- ' Vt quot imbuerel', philotophot facerel. tolica?legalo, epislola, in qtia, pluries infra adhuc < Quanta fueril cjus ingenit snblimitas, Iicel ex meinoranda, de altero Manasse, Remensis ecclesia? i scriptis s.u eo iibris ante conversionem possil Inno- prrcposilo, simulque de Sancto nostro, qui tuiu lescere, attesiantttr etiam variaruin ecctesiarumTi- scholarum Remensium praefectura sese non diu abe l.tiili, iiuer quos sic habelur in Tituto 66 Sanctrc dicarat, nondumque in eremum secesserat, hunc Maria?Lnudunensis : Hugo loquitur in roodum: < Mannssem..... amicuiii Bruno, decui cleri, decut et prudentiumundi, nostrum in Christo, qui in Claromonlano concilio Remensis ecclesicemale acquisilam pracposituram in ' Dnm (uiiin territ, florebat acumine mentit, Dum futl inter nosi flvrebat et documentit. nianu no-lra dimisit, coriimendamusgratiae Sanetii 10S.Et in Titulo 173 ecclesirc beati Vinccnlii latis vcslra?, sicut catholica?fidei sincerum dcfenii

ACTA. (!G sorcm,et dominumBrunonem, Remensisecclesirc in A rum consiliorutn, qua? jnm tura forte animo agitaonini honeslate magistrum. Digui enim sunt nmbo bal, advcrsnriitm experiietur. El Sanclus quidciit a vobis etin his, qua? Dei sunt, veslra aticiorilata Mannss.e, qiinmdiu id uicumqtie per gesta moresque confirniari, quoniatn digni habili sunl pro non-ine htijiis licuit, adhaesisse animo non omnino averso' Jesu conlumeliam pati. Et hieo consultores profu- videtur, consiliisque suis, ul snt verosimile npparet, turos causa? Dei et cooperalores in partibus Francirc interim effeccril, ut profligala? conscientia? homo adhibealis. > Ccelerum idem Carlhusianiis anonymus . bona nonnulln praesijteril, et a malis qn« roeditaproxime laudatus, fuisse a Sancto anle conversio- batur, abstiinierit. Verum cum deterior in dies Manem, seu anlequam hic, peiituris omnibus mundi nasscs evnderet, benelicia ecclesiaslica, vcnderet, rebus reliclis, in eremuin secederet, tibros cou- sacram supelleclilem.diripere1., multos injuste exscriplos, num. 104 indicat; verum, eum id non communicarel, clerieorum, ccclesiarum ae abbatiasatis eonslet, res ne ita, an secus hsrbeal, tonc riwHbona oceupare tentaret aut etiam xeipsa occ.uprimum examinalurus sum, cura de vila, a Sanclo pnret, lupumque, ul veibo dicam, nen paslorcm in Calabria? eremo acta, binisque epistolis, certo ageret, adversariura ei ontnino sese Sanctus iiostet' ibidem ab eo scriplis, tractabo, ita uno eoderoque praebuit, maxime forte, quod Simoniaca Itomins a I |{ loco de oninibus operibus, qua? vel Sancti suut, I: sedeiuRemenseniproir.otio,q»arahaclemi6ignor- sset, jam tandem palam ei facla essct. Ast cura a Mavel ei allribuiratur, sermonera inslituturus. nasse, si diulius Rerais, ei aJversans, substHisset, § VI. Nefandis Manassis archiepiscopi stii conali- certissime noii parum periclitatums essel, verosibus sese opponit: qui Itac occasione mulla passus miitime tum pcriculo scse subducendi causa, tum t.e sil, monachumque induere proposturit. imptoruni homiitis gestorum, qure impedire uott po108.Cum Gervasius, Remensis archiepiscopus, vir teral, tesiis «sse cogere:ur, Remos dignitate.-qii", ('eccclesiasua mullis nominibus, ac praesertim, quod qirns ibidem obtinebnt, una cum aliqtiol illustr.onRemenses scltolas, anle quidem celebres ac illustres, bus ectlesire Remensis clericis reliquk. celebriores lamen illuslrioresque Brunonis opern 110. Haeoomnia fere Guiberius de Novigenio m reddideril -,• optime nterilus, anno 1067 e vivis Yita sua lib. i, cnp.ll velexpresse docet, vels.ilfuisset sublattts, vacanlem htijits obilu archiepisco- teni ex eo passuni eolligi. Audi, qui ibidem disserai; palem caihedram Simoniace oblinuit seu potius in- « Manasses qtiidam, iitquit, post Gervasii famosissimi vasit Manasses, generis nobililate, non virtutum archiepiscopi decessum praedicta? urbis (Remensis ornatu clnrus, qui in veleri codice Remensi mantt- nimiruin ) reginiini Siwioniace se inintsit, vir quiC scripto Manasses de Gournai, ut GalliaeChristianae * dera ue-bilissed nihil prorsus screniiatis, qure priina aucia? scriptores tom^lX, col 71, testanlur, vocatus ingeniiitalem decet, babens. Tuntos enim faslos ex inveniiur. ltic, elsi per oslitun in ovile ovhim non illa novitate conceperat, ul regias percgriiiamiu csselingressus, ila tarnen promotionis consecrationis- gentiiiiii ninjestates, imo maj'eslalum Lrocitates imiquc suac, qtia? anno 1069 evenit, initio se gessit, tari viderelur. » Ac paucis deintle, qua? Iuie non ut, si non in omnibus, in multis saltcm veri pastoris faciunl, inlerpositis , ita prosequiiiir : i Is igiltir intimrs impleret. Tunc eiiim Ecclesia? jura magna (Manasses) CHIIImiliies suminopere afleciarel, cle-. aniini propeusione subinde propugnasse, beneficus- rum negligeret, dixisse aliquando refertur: «I.'onus, que in monasieria exstitisse cognoscilur ex iis; qua? « ait, essel Remensis archiepiscopatus , si non i missas inde canlnri oporterel. » llujus crgo mores de eo ttim Marlotus tora. II-Historia? Metropulis Renicnsis pag. 165 et octo sequentibus, tum Gallite prorsus improbos, ct slupidissin;ps ltabiius cumvChrisiianae aucta? scripiores loco proxiine cit. me- oiiinis lionestus horreret, Biuno in ecclesiis Gnlliae nioria? produnt. Nec ttim etiam commisil Simonia- lunc opinatissinius cum aliis qnibusdain Remensium cus ille anlistes , ut proborum oinniiim, el si inte- clericorum nobilibus iiifamis illius odio excessit ab ritn in nonnullos ex his fueril iniquior, odia in sese . urbe, > Remensi nempe. Ita Guiberius. El Sanctus coucilarel. Imo conlra sedulo curasse videtur, ut quidera ce-ipso tempore, quo, ut hic ait, ex odio, ctiani de viris, qui et raoritm gravitate et virlule sive quo ipsemet, no» lani in episeopum suum, - quam in pessimos ejus mores ferebatur, sive quo al» essent speclabiles, bene mererelur. 109. Quam verum id sit, argumento esl Sanclus hoc ipso p;o hoste habebatur, urbem Remensem noster, qtiem, titi ex supra diclis facile colliges, ad deseruil, magnomra sludioriun regimen seu scholacnnceltarii ecclesiaeRemensis munus, quod Odalrici rum praefecturara, cincellariiqtie munus vcrosimil\ obitu vacabat, vel ipsemel proraovit, vel ab ecclesia? lime, iiedicaminJubie,ab('icavil, ruit cerle, si raasua? canonicis proniovendum salegit, sive inlerim vis, digjiitalibus|"o«MiJiius a Manasse speliatus, id feceril, quod multiplicem in Sancto scicnliam amisit. 111 Ast qtio circiter anno et quitxis comitaniibns inornmqtie probilatem, praecipue ad raunus illudI dignc obeundum requisiiam, observasset, sive quod[ illuslrioribus ecclesia?-Remensis clericis, Hle Sancti hoc tr.odo Brunonis, viri ceteberrinii, mngnaequein ex urbe Remensi discessus evenit ? Quo tunc sese tube Remensi auctorilalis, amicitium sibi conci- priraum contulit? Ut ad singula hrec qutesita e: liure unice desiderarei, ne quandO illum pravo- ordine respondeam, Bruno cerle Bec ante attntlm

05

0$ S. BRUXONIS CARTHUSIANORUMINSTITUTOR.S 1376, nec post amuim, qui hurtc prdxime excepil, A se, Brunonera Radulphum, ei Fulcium Monocu'um » < 113; Sic enim ille : < Reminiscitiir quippe diRciiils alio commigravit, iM proinde id vel anno 1076 vel scqnenti indtibie feecrit. Ac euffl quidem i lectio tua, quod, cum ego et tu et Fulcius Monoi culus quadara die simul fuissemus in horlulo adReiriis anle anitum 1076 mm excessisse, liquel ex charla, twc ipso anno a Manasse ftemis iri abbatia? i jacente domui Adae, ubi tunc liospilabar, de fnf< sis obleetationibiis tructaremus. > Ergo tunc S. Basoli favorem coneessa supraque huc tranBruno hospilabatur apud Adam, non ulique Remis; fcrtpta, qtt#lMHtwminatMr: < Bmtro cancellarius scripsil et stibscripsit; > post arinura autem 1077 cura enim canonicus essel ecclesia? Remensis et 1 uctmn id non esse, patescit ex e© quod a»no iHo schokstieus, verisimile non esl, eum alieno i» in concilio Atigustodtinensi, imOverosimilliine eiiain bospiiio mansurum fuisse. Unde conjicio, Brunonem cum amicis islis doobtis Luletiam venisse, in Ciaromontano, quod baic praeivit, kaMpwn, archiepiseopuih Remensem, uti mox videbimus, Si- ipsumque apud Adam hospiiera doinura etegisse, moniae ftliorijmque criminum- insimutarit, Wque ve- tuinque docendi professionem resumpsisse. Iile forrosimiHime, antequam Mana6sa?adversans ex urbe sitan est Adam cancnicus Parisieiis's, qui post Remensi excessisset, non fecer.it, uti suadet lum in- Gttaleramum cantor ejusdem ecclesia? fuil circa angens-discrimen, cui aiioquin apud excandescentcm B num 1100 et id mttneris obiil ullra annum 1123. > hinc, iraeque iinpoientetn praesulem sese exposuisset, Ila ille : Verum, elsi verosimillime, uli infra docebo, tumreram subsecntamra series, ex qua, Sancltrol Brunoni in sua ad Radulphum Viridem epistola de neslratn, postquatn in conctlio Augustodunenst Ma- hospitio, quoRemis npud Adamum fiieril exccptus, nassremaccusasset, iion prius ad civitaleiu Reraen- sermo non sii, propterea tamen nullo raodo consesem, quam hic anno 1080 in concilio Ltigduneusi quensest, ut Sanctus, duni tractalum, cujits verbis exaucloratns fuisset, reversum esse, veroslmilti- a Bttlacorecilatis mentionem facit, de falsis mundi inuiu, imo iitdubium, evadit, uti ex infra dicendis delectatkmibus cum Radulpho Viridi el Fulcio Monoculo instiluerel, Parisiis apud Adumum fuerit quisque facile colliget. 112. Ad itlusirioies modo clericos, qui una cum hospilalus. Quidni eiiim' exlra urhem Remensem Sancto, Manassem aversantes, urbe Reraensi exces- alibi aeqne, quam Pnrisiis, liofpitari lunc potuerU? sere, ternonem eoiiverto. tlosce quidem imer fuisse Nec quidquani liuc facit, quod addil de Adamo, Radtdpbum Viridein, ad queni Sanetus epistobna Parisiensi cauonico, cuni alibi etiamviri, aut etiani, si velis, cnnonici plurcsflorerc lunc poluerinl, quiinfira pluries memorandam e Calabria? eremo scripsit.et Futcium Monoculum, ctijtis in eadem epislola bus pariler esset Adauii noinen. 114. Bulietis qiiidem, ut Sanctum, dum Remis nientio fit, vero apparet minime absimile eb eolloqitium, quod cmn hisce, eadem pariter decenle fbiit, Parisios slalim se contulisstS utcunqtie proepisioki, de periUiris mundl hujus deliciis, actei- bet, verbis proxiinc recitatis etiam subjungii, i adnamque duratiuis cceli gaudiis habuit occasione, stiputalur supra laiidaius Guiberlus, qui, de ejus u;i aptnl omnes fere in confesso est, maxininniiit (S. Brunonis videlicet) conversione scribens, sic acmmnarum, qnas a Manasse archif piscopo Rentea- ail; < Fuit non longe ab his diebus Bruno quidam < tn urbeRemensi, viret liberalibus instrocius ariisis ecclesia paiiebatur; Mnnassem vero lunc Remensis ecclaesia?praeposilum, et Pontium quemdnm < bus, et magnomm studiorum rector, qui converSrutclo exstiiisse in soo ex tirbe Remensi excessu i «iowis iuiiia subjecla occasione naclus digr.osc'coroiles, indubilaltiiii est, cuni lii ambo una cuni i tur. » Quibus verbis denolate videttir, Brunonem Brunone Simoniaci prresnlis accusatores iir concilio Parisiensis et Reniensis studii fuisse reclorem, qtiae Angiistodunensi ulibiqite exislermt, uli hic rpseraet ab Aimoino Floriacensi monacho in Vi:a Abbonis apud MabUtonittinMusei Italici tom. I, part. K, pag. dicunlurmajorcs sapienliaeseu sludioium oflicina?;i 121 in Apologia sua sttpra ptiis serael jam laudata vomni quidni Sanclus, quod Remis tum philosophtriesque irifra adhuc laudanda, ex parte dcclarat rj phiae, tum tlieologiae, qtta? majoies seu altiores scientiae siint, slitdiis praeessel, magnorum studioalque ex dicendis palescet. Quod raodo ad locu», rum rector, a Guiberto dici pottierii? Saneeumeo que Sanctus, Reniis excedens, sese receperit, pertinet, Psrisios eum concessisse, cdtijiciunt nonnulli, sensu, quo BuUcus iimuii, magnorum sttidiorum liosque inter sese iniprimis offert Bulaeus, qtii, prae- rec'.oiem vocaiiim a Guiberto non fuisse, vel ex ep terea iit earit, qnae Sanctum tunc Parisiis decetidi liqucl, quod ab ipso hoc scriplore verbis a Bnlieo muneri sese addixisse, statuit, opinionem propen- productis raunere iUo, non Parisiis, sud Remis dens, in Hisloriae Parisiensis tomVf, p»g. 4*58ita functus fuisse indicelur, ul consideranti palebit. scribit: < Ex hoc loco (Guibefli supra hac jam Adhcec, etsi darem, Saneiura eo sensu, quo vult transcriplo) conslat, Brunonem , relktis Remis, Bukeus, mngnorum studiorum rectoretn a Gttibcr.o cum nobiljbus quibusdara aiiis ciericis ecclesue Re-> appellari, hincne consequens foret, ut, cum Sauctus mensis atio coinmigrasse; quos quidem socios licet Remis excessit, raaguorura stalira sludiorum rectonen nomhiel Giiibertus, ex epistola tamen ipsius > rem Parisiis egerit, bucque proinde mox a suo ex Bninonls ad Radulphum Virideiri. praeposilum Re- urbe Remensi discessu sese conluleril? Nemo sane, quaulura opinor, id asserueril. lutiisein.iulelligimns.hosliesaniicossiiniildeniigra;.07

7« ACTA, 69 115. Et vero Sanclum lunc, ctim Remis, ul Ma- A proxinte antccedentis cetebmlum verosluiillime nassem vilaret, excessit, sese, non Parisios, sed fuerit. Huic atttem e caslro Reciacensi, in qivo cuui Reciacum seu Roceium, Rocutn , Roscium atrt Brunone aliisque veresimiliter es dictis jani Viusa • etiaui (varie enint a variis appellatur) Rauciaeum batur, pracsentem se stilil Manasses, ecclesircRemunitum aelate iila (adi Marloiura Ristoria? ir.etro- mensis praeposittis, atqtte inter HugonisJcgati n.«-> polis Remensis lom.-ll, pag. 195, et Valesitim in ntis, uti hujus infra huc lianstribcnda cpistola flNotitia Galliarura ad vocabulum Rauciacum) ac ce- detn f;;c!t, innle acquisita primari.t ecclesire Belebre Campania?Gullica?ad Axonam caslrum, sese nieiiiis iJigniiate,quani anno circiter 1076ab ipsoSirecepisse, verosimilliitmm est. Ila mibi apparci, nioniacoprasuk' Mana^eobtinmrat, sese abdicavii. 117. Hinc porro, eidem concilio etiam Bruti*tnm quod Manasses, ecclesia?Remensis pra?posili:s, aliique, qui huic adhacrefcant, ac proin elinm Snn- nem, uliosquc, qui cum eo Reciacuin comniigraclus noster in prrefnto castro, uti ex ipsiusmct Ma- rant, eeclesire Retnensis clericos, intcrfuisse rbinassis archiepiscopi ad Gregorium Vll Pnpam epi- deinqiie, qua? conlra Mattassem Remeiisem nniis:istola, aniio 1078 ex infra dicetulis scripta hicqite lero hubebnnt, accusaticntim capita concilio txpOiiutn. 123 ex paiie saltem recilanda, colligtiir, sub suissc, verosira le appnrct, u:i etinm in hoc, irt El:ali cumitls (Reciaccttsis iiiinirUtn; neqtie eniin, B M.innsses de ol jeciis criu inibus scte ptiignlurus ad ciii hocquadrare queat, coniiletnaliuiu, nomineEba- aliud proxime fuiuium coiiciliuiii (ilaretur, decrelum, invenio) clicnlela anno 1078 exsliiertnl, tum liuu fuisse. Et vero breri lujus sese obltilit oecasiot qttod ELalus, caslri ejusdem, in quo eiiam, ut ap- Giegoritis enini, suramus poiitifex, daia quarto paret, domicilium fixcrai, domiuus seu lopnrchn, Iiius Maii, Indictionc decinia quinla, qitae, ut jam n parle clericoiiim Rcmensiiim ac proin Sancti no- dixi, nntitim 1077 designal, ad Hugonem, suum m slri contra Manassem, Simouiacuin Remensem ar- Calliis legattim, epistola in mandatis dedil, ut, coit«hicpiscopum.omniiiosteteril,utpoie qui, ul pariter gregain episcoporum Francia? .synodo, cansam Geex endcni epistola inlelligitui, cum Manasses ar ranli, Cameiacensis ekcli, qui posl sui legitimain chiepiscopus a sententia, contra se aimo 1077 ab electionem ab Henrko rege, igitorans et htiitc exIlugone, Diensi episcopo sedisque apostolicac legato, communicatum, el invesliturnm a prhuipbus laics in concilio Atigustodunensi lala, ad siiniinum pou- accipere, per poniifi;em esse prehibiium, iiivfstililicem appellasset, reque ipsa ad hunc rausam turam aceeperal, sedtilo discuterel, aiqtte alinrurii suam propugnaturus Roinam sese contiilisset, Ro- nonnullarum Gallia?ecclesinrum eansas, negotiaqtie mam eli; ra, quo conlra htijus moliliones Mauassem qiia? ad harum, Ecclesircve universae iitililaieni conpraeposiiunt aliosque clericos, ex urhe Uemensi duccre visa ei fuis^ent, «leliniret, ndvocato eiinrrt ad synodum pro Arveriiensrs ecclesia? cansa Huproftigos, lueretur, sese contulerit. Alque ita modo et quibus comimnlibus et quoanuo circiler Sanctns gone Cluniacensi ab':a(e. Paruii pontificis volunnosler ex urbe Reiiiensi discesserit, uli eliam quo tati Hugo, conciliunique Aiigustoduni indixil, idqtte ibi co ipso adhttc anno 1077, quo proxime memoralunc sese receperit, deierrainaluni utcumque est: rerum hic traclaitdarum seriera nunc prosequamur. lam cpistolam ad euin papa scripserai, cehbraril. 116. lnler diversa , qua? adversus Simoniacos, 118. Ita. qui hic erroris convinci non poicst, diacceptasque a Iaicis invesliluras Sancli nostri aelate serte tradit Ilugo Flaviniacensis, auclor synchrocclebrala fuere concilia, commemorandumhic venit, niis, iu Chronico Virduneiisi apuJ Labbcum lom. 1 quod Hngo Diensis, sedis aposlolicre in Gulliis le- Bibliotheca? novae tnss. jiag. 199 sx scribeus : gntus, Ciaromonte cclebravit. Hic in illo, ut Htigo iJuxiahxc iiaque niandaa apostolica (a Grego;io FlaviniacensisinChronicoVirdunensi apud Labbeum Pnpa lliigoni Diinsi per epislolam rabx dictam dala) tom. I Bibliotheca? nova?Mss. pag. 201 docet, iii congregala est syuodus veiiernbilium Palrum apud Slephanum, Aniciensis ecclesiae invasorem, cxcom- Ediiam sub tulela et proteclione Cbrisli Domini. ... ramticationis sentenliam tulit; hanc autem deinde ., anno nb Ii.carnaiione Domini 1077, tibi conGregorius, anno 1073, quo Indiclio Pontificia xi a venemiit ex Francia cl Burgundia multi illustres Jamiario ad Decembris finem cucurrit, ad supre- viri. > Porro I.uic concilio Manasses, ecclesia? Reiiiain Ecclesia?calhedram, uli apud oinnes in con- mcnsis praeposilus, ilemque Sanctus nosler el alii fesso est, eveclus , duabns diversis epislolis, Remenses clerici, qui una cuin hisce Remis Recianliera ad canonicos Anicictices , altera ad Gal- cttrn sese receperant, intcrfuerutil, Simoniaequeac liarura episcopos, nli apud Labbeum tom. X aliorum criminum accusaverant Manassem arcliiConCiliorum,col. 164 videre est, uno eodemque die, episcopum suum, qui cum cilatus fuitset ad con.ideeimo videlicel Kalendas Aprilis, indiclione deci- lium, eique, spretis legati raonitis nc praecepiis, sese nia quinta, conscriplis, confirraavit; quare, ctun sislere neglexissel, in eum, veluti in coulumaceni, posterior haec noia clironica, uti ex jam dictis de suspensionis serilenlia fuit prolaia. Verum ab hnc oblenli a Gregorio Ponlificatus anno iiquel, anntim mox ad ponlificeni, ul apparet, appellavil Manas e , 1077 designet, consequens est, ut praemetnoralum vindiclaeque iuterim, duin Romain adire possci, conciliutn, quod Hugo Diensis Claroraonte celebra- percupidus, ecclesia?Remensis caiiouicis, accusatovit, vcl initio ipsiusmel arnii 1077 vel sub finein ribns suis, a concilio ad Rcciaceuse, uti ex jam su-

72 1NSTITUTOR1S S. BRU.NONIS CAR$HUSIANORUM pra dictis infraque dicendis apparet, .caatrum re-A>,qiiamqunm pcr faniiliares regis gratiam cjusconse-deunlibun, pluriutas in via slruxil iosidias,don.os cttlus sit. De Senonensi autem archiepiscopo quan eorttm Remis fregit, prsftbendasveadidit, et bona tam contiinieliam, quanlamve injuriam aiicioritati diriputt. A»di lia?e suismet veibis Htigoaem Flavi- vestraoin nostra legatione iniulerit, a praedicloR. ut nincensem Jeco proxime cil. exponentem. i Accu- spero, sufljcienter audistis. Neque hoc dicens, Dens satusestin eodcra concilio (Atigtistod*mensiscili- lests est, gloriam meara quaero. Burdegalensis cel) Remensts eceietuae invasor Sinioniacus Manas- quoque, quouiam vocalus praeterilo nnno adArverses acterkisRemensibus,-et suspetisus ab oflicio, nense concilium neqtie venit, neque caaeSTce se quia .vocalys ad concilium ut se purgaret, non cxeusavit, in eodem concilio ab episcopali oflicio veoit. Qui cuin canonicis Remensis eeclesia?accu- suspensus est. Quod ille vilipendens, interdiclum saloribus suis, a concilio redeuntibus, plsrimas sibi tisurpavil olflcium. Rursus vocalus ad Augustoparaeset iaaidias, demura domoseorum fregil, prae- dunense concilium, quoniam nullam causationera nobis misit, eliam a sacerdoiro suspendimus eum. beodas eorura vendidit, el botvacoritm diripuit. > < 121. De his ergo omnibus quid Magnitudoveslra U9. Uxc Hugo. Et sane verkali essc apprime consoua, eliam liqticl cx epistola, ab Hngone legato judicnverit, quid inde agere placucrit, parvitaii B posl cooeiUi cejebrationem, auditia, quas Manasses E noslrae rogamus, rescribile. Prreterea summopere Brunoni aliisque ex illo redeuntibus ecelesia? Re- poscimus.ui per, dominum Valentinum episcopura mensis canojucig inlulerat, variis injuEUS,ad Gre- palliumnohis mittatis ad cpnflrmandam ordinatiogorium ponlificem dala, in qua, Sanctum nostram nem religiosissimi Lugdunensis Ecclesia? arcltiepiidignos babitos fuisse pro scopi, contra oblalranUs hrereiicos el de regis indiManasscemqueprajposiium nomine Jesu-contumeliam pati, > deemrat, alludcns gnatione adversus ordinationem Dei carnaliter gloverosimillime, ne dicam indubie, ad injwias. quas riantes>Ipse enim, poslposiiis omnHuisincommodis ambo, e coucilio Aiigusiodunensi Reciacum redeuu- etpericulis pepuria?atque itineris, Sanclitalis vesirre les, luni in via, tum Rcmis in bonis suis passi fue- conspcctui devotissime se praesentaret, si Ecclcsia rant. Epislolam illata, quod praclerea , qua? de illi commissa, lamdiu languida el pasloris solatio Manassis, Remensis ecciesia? praepositi, ad Claro- destilula, quoquo modo abseniiatn ejus sine niagno montanum seu Arvernense conciliunr aceessu supra (lelrimento pati potuisset. Yalonlino episcopo praeasserui, invicls probet, altaque, qure buc et prseci- cipite el sectirilalem iti manu vesira accipiie, qunpue Matiassero archicpiscopuw spectant, couipJe- liiujs circa festum S. Joannis Baplisue, proul nos ctatur, in fim?mutilam, proui apud Labbeum loaa.X ctun eo coudiximus, Ecclesia sua ad celebrandum Couciliorumcol. 365 et seq. exslat, huc iranscribo. ofliciumiHumaceipial, quia valde opperlunus videttir Sic nabel: < Revercndissim.oPalri et doraino papao ad OBSugnaudamproviiicialium arrogantiam. MaGregerio suajjauclitati inutilissimus servus Hugohu- nassem aulem amicum noslrum in Christo, qui in milis presbyter Diensis, saUtlem, Quoniajn didjcknus Claroinontaiio coucilio Remensis Ecclcsia?male acR. ve>irum Parisiensem redHsse, cui iujunxeraraus, quisitam pFaepositurarainmanu uoslra diinisil, comut fidcliler, sicut fllius vester, vobis.referref gesla. nieiidamusgialia? Sancliulis vestrae,sicut cnlholicac Augustodiinensis concilii, cui interfuit, qui neque fidci sinceium dcfensoreni, et dominura Brunonem, pcr nos rediit, neque quidquam de slatu veslro no- Remensis Ecclesi.c iii.oiiini bonestale magislrura. bis scripsit, rogamus paternitatem veslram, ul scn- Digni sunl enim ambo a vobis, etin his, quae Dei tentiam suamiiobisdignelur.scribere supcrordinasunt, veslra auclorilale confirmari, quoniam digni lione Reroensis, Bilitriccnsis et Carnoteusis ecclesia- habiti sunt prp nomitie Jesu contumeliam paii. Et rum. » ideo i^msullqres profuluros causre Dei et coopcrni 120. Scial qnoqiie paternilas veslra, quia ille tores in parlibus Francia? adhibeaiis, > < 122. Remensis haeretici depositionem con Noviomensis dictus episcopus, sub comminalione publica? exarahtaiionis a uobis familiarjter exactus, 0 revelatam iniquilatetii sanguis cceli et clamal, coufessus esi nobis Simoniam suam, praesentibus auctoritalis veslrae scriplo robora..... hos roganius Laudui-ensi et Lingoncusi episcopis cum aliis qui- RemensiEcclesiaedestinaie suam satisfaciionein, busdam. Unde etiam sacramento supra sacra Evan- aul ipse, siplacit..... aut nobis siiscipiendam praegetia npbis firmavit, quod, visis litlcris veslris vel cipile. Quia..... exoommunicationemvestrara, nobis legatioue veslra, ecclesiam, qiiam raale.occupaverat, iuconsuhis, episcopi electionem recemnt. Tiezo beue dimiiteret, et pro posse et scire SUQ, ut lilius vester jam redissct ad vos, nisi ad convocaujuxla Deum ordinareiur , adjuvaret. Silvane- dum cOBcilium 18 Kalendas Februarii, Piclavis, ctcnsis vero..«piscopus , accepta invcstilura jde Deo annucute, celelirandum detineretur; in quo m Ktanu regis, ordinatus esl ab itlo (Manassera coflcilio merilorum veslrortim patrocinium adesse Simoiiiacua RemensisEcclesiae episcopumseupolius nobis suppliciler frxoranms.Orate pro nobis, sanctiRemensi ha?resiarcha,cui litteris sirae Pater. > Talis est data ab Hugoue Diensi post invisorenwiesijgnat) veslris iolerdixistis, ne htijusmodi in episcopos AngusloduBense conciltum auno, ulapparet, 1077 acciperei. Anlisiodorensis, infra annos ordinalus, aul sequeniis iniiio ad summuni poirtittcemepistola; investituraio quidem de raanu regis non accepil, e qna sans, (jua?supra tuni de illatis per Manassem 71

ACTA. 7i arcliiepiscoptini Sancio injiiriis, lum dc bujiis Ma- A censis loce proxime cil. teslatnr, litlera? ei, « ut in nnssisquc prappositiiu concilio Claromonlano prrc- concilio, > alio scilicet, inGaliiisdenuo celcbrnndo, senlia edixi, npiimc firmantur. Rei modo sericm «cum sex se purgnrei ppiscopis, >Iradita? fnissent.se proscqiiamnr. Brnno clericique Remenses, cjus socii, cotitnlit. Ebnlus comes, audito pracsulis Simoniaoi evitatis quas cis, a concilio Auguslodunensi redemi- discessu ac consilio, iter pariler Roraam verstts, tibus, Manasses nrchiepiscopus struxerat insidiis, quo ibi contra eum clericorum Remensium, qnos i-n caslrum stiinu ac rlientclam receperat, causam luiand Ebalttm cnmitem in Reciacense hujus castrum, e, quo illud adierant, sese iterum recepere, gra- relur, arriptiil, lioriim eliam aliqttot sibi adjunclis. vissimae litis, sese inter et archiepiscopum suum Et ex his quidem exstilisse Pontiuni, sacpitisjam Inudnla Manassis archiepiscopi Apologia npml Mapendcntis, exilnm ibidem praestolatnri. 123. Ita autumo quod Manasses arcbiepiscopns billoniitm iom. I, part. u Musei Italici, png. 121 npud Labbetim tom. X Conciliorttm, col. 5'r>, in iiidubitntum fncit; Fulcium nutem Monociilum, de epistola sttpra citaln, qnam ad Gregorium VII papam quo Snnclus in recitanda infrn ad Radulplium Viri(leiiit, ila loquatur : < De comile OEbnlo, qui me in dem epislola, ex iis paritcr exsiitisse , verosimile prresenlia vestra accusare tentnbnt, ct se stinmqtte " apparet, primo quidem quod Fulcius ille, n Sancto (idelitaiem vobis verbis simulantibits commendnbat, memoratus, Roniam sesc , ttii ipsamcl ha?cepistola salis in prompiu hnbelis cognoseeri?, ctqiis poiins fidem facit, proxime posi habiinm cnm Brunone ct sinceritas fldelitatis erga vos videalur existere. Radulpho Viridi de falsis raundi delectalionibns, Utrttm mea, qtti Deoet vobis paratus snm pcr omnia verisque cceli gaudiis colloquium, in quo monachiobedire, an illins, qui el apitd vos per Mannssem et cum habitttm assumere slatttemnt, conmleril; desuos seqnaces in suo castro receptos perscqiiilur inde vero quod id posl concilinm Augitsiodunense beatam Mariam. Manasses enim, de qtto diximtts, anno 1077 aut seqticnli, nec nlibi, qnam In castro cui nos j'ussu vestro, qtrod in nos admiserat, si ad Reciacensi habitum ftiisse videatur. 125. Quod qtto tilctimque probatnm dem, prxvie Ecclesiam mntrem suam rediret, indulsimus, conscientia sceleris sui depressus nec ad vos vult vcrbn, quibus colloqitii HliusSanctus meminit. htrc reJire, nec paci Ecclesia? concordare, quin potius transcribo. Sic babent: « Reminiscitur dilectio ttta, quod, cum ego et tu et Fuiciits Monocirlusquacum illis suis sequacibus, quia faclis non potest, verbis et maiedictis Ecclesinm meqtte lacerare non dam die simul fuissemus in hortulo adjacenti domtti desinit. Unde, ut de ipso OEbalo taceam, in quem Adae, tibi tunc hospitabar, de falsis oblectationibus vos, credo, justam et Apostolicnm exercere senten- „ et periiuris mundi Itujus diviiiis, necnon de perennis " tiam, super Manasse inslnnter deprecor sanctilalem gloria?gaudiis aliquamdiu, ut opinor, tractaremus, vestram, ul aut jiibealis eum ad sua regredi, et undc divino nmore ferventes promisimus ac vovimus ulterius non impttgnare Ecclesinm, atit in eum Spiritui sancto in proximo fugitiva srecirii relinejusqne fautores ct coopcratorcs Apostolici vigoris quere et aeterna captare, necnon monachicum habidirigalis aniraadversionem. Dignamini etinm nd tum recipere; qttod el in vicino paractum esset, eorum receplores scribcre aplnm epistolam, ttt nttt nisi lunc Fulcius Romam adiisset: ad hujiis reditum cos conlra Ecclesia? jura non relineant, aut pnri peragenda disliilimus; qtto moram faciente, aliisque senteniia semitlclatcs agnoscnnt: > quibus e verbis intervenienlibus causis, divinus amor elanguii, consideranli pntescet, Mnnnssempraeposiium adhrc- refriguit animns, fervorque evanuit. > Quando itaque renlesqiie ei, qtiorum untis erat Sanclus noster, Sanctus collntionem, hic mcp.ioratam, in qua monaEcclesia?Remensis clericos tum certe, cum epislola, chum vovit, ciim Radulpho Viridi ac Fulcio habuil, hrec complectens, a Mannsse nrchiepiscopo, qnod non domi, scd alieno in hospilio versabatur. Hiitc anno, nti infra doccbo, 1078 fncltim, nd Ponlificein porro consequitur til hnnc Rcmis, anlequam anno fuil conscripta, npud OEbnlum comitcm in cnsiro circiler 1076 c civilale hac cum Manasse aliisque Reciacensi seu Rauciacensi commoralos fuisse; P Remensibus clericis excessisset, indubie non hatuierii. Brunonem enim liinc Remis, ubi uon tanttim quod cum ila sit, sese in id, anno 1077 c concilio Angustodnnensi revertenlcs, quo Mnnnssis arclii- canonicus, sed et schotnslicus prreterea et cancellaepiscopi insidias declinarent, verosimililer rece- rius crat, in alienis aedibushabitnsse, verosimile non nppnret, ut Bulaeusveibis num. Il3recilatis recte perant. 12*. Ncc id tantum, quod modo propostti, c reci- arguit. Imo vero, ut Traclatus de S. Brunone, n tatis epislola?Manassisverbis discimus, verum etiam Cniiusianis Ituj'alibus mccum communicali, auclor Ebalum seu OEbalumcomitem, qui Sanctum ejusque ninn. 20Opcrissui rcclc notnl, diibilandiim non est contra Manassemarchiei»iscopum comiles in caslro quin tunc ibi Sauctiis sua? tum cancellarii, tutn suo luebatur, Romre hujns accusatorem apnd Gre- canonici et scholasiici dignitati congruum domicigorium Papam egisse. Qtii id factttm sil, expono. linm bahnerit, el quidem in ipso clauslro commtini, Mannsses archiepiscopus, qtii, ttt supra docui, a quo diu ante el post S. Brunonis :eialem canonici sententia, in concilio Augnstodunensi contra se lata, Remenses usi fuere, uti fas esl colligere cx Flodonnlo Hisl. Remensis lib. n, cnp. 11, Chroniio ad sttmmum Pontificem verosimiliter appellaral, Romam anno 1078, cnm inde, prottt Hugo Flavinia- Mosomcnsi npttd Dncherium tom. VII Spicilcgii, et 3 rATROL. CLIL

7">

S. BRUNONISCARTHUSIANORUM INSTITUTORS 76 A Slephnni Tomncensis Epistola 160, ad Radiilphiim ..' plane aliunde haberi, cx quo Sancli cura Rudulpho Reineiisein decanum, a Rndulpho Viridi diversuin, et 1'iuciocollniionemParisiis habitam ftiisse, ulcumcirca annuin 1176, aitl, ul videtur, non diu admodum qite fiat probabile, ul proinde, uti non Bemis, sic nec ibi verosimililer evenerit. At vero Reciaci seit post scripla. 126. Stephani verba huc facientia, quod ex iis, Rauciaci eam post conciliura Auguslodtinense evecanonicos Rcmenscs Brunonis rtlate vilam in clau- nisse, e slatus, in quo ibi Sanclus lunc fuit, adjunstro comraunem duxisse , polissimum intellignlur, clis verosimillitnum apparet. e jam saepe Inudnto, qui hnctenus vulgntus non csl, 128. Ibi enim tunc lum hic, (um alii Eccle?-i;e Annnliiim Cnrlhusiensium libro IV describo. Sic Rcmetisis clerici, cjus in exsilio s.icii, alienis in haheiil : « Exiil sermo intcr pluros, quod nnliqun aedibus versabanlttr, a castri illius (id enim plures Pntiiim vestigia , sacris inslitutn conciliis el n glo- domos fuisse complexura, Valesius loco snpra cil riosa harienus Remensi Ecclesia diiitius observaia , dttbilare non sinil) incolis diversis, per < Manassa? quidnm ex vol.is inimulurc conlendmit, Inminamquc praeposili eique ndhaerentiumreceptores > nuni. 12"> nurenm religiosa?consucltidinis, qua?in fronie Eccle- a Mnnnssc archicpiscopo verosiroililer indigitaiis, si;e Mctropoleos apposilu luccl omnibtis, qni in hospilio ex comitis Ebali, ut verosimile apparet, rcgnosunl, quadain singuluritale sludeanl delcrc, 'B vohintate excepti. Ad hrcc eo temporis spatio, quo dejicere, conculcare. Singulari quodam privilcgio Sanclus cum aliis Remensibus clericis Reciaci versedes Remensis inlcr nlias Galliarum Ecclesins sabatur, collationemqtie de falsis mundi delectatioeminebat, perseveruns ciim Apostolis in commti- nibtis post concilium Augustodui ense hnbere jntn tiione panis ei oralionc. ct in sociali coiiinuiiiioiie potuerat, Ebalus, casiri hujus loparcha, Romani sacramenlalem praeferens, majoribns erat specta- vcrsus, ul supra docui, ilcr arriptiit, huncque eo, ut culuni, rainoribus documciilum. Ex reliquiis rcgula- supra pariler docui, aliquot Remenses clerici cotnirium insiiluiionum duo loca sibi deliiiucranl, coena- lati sunl; non diu atttem, ul suprn recilnln cx ctiliim refecliouis el donium somni, in altero casti- Snncli nosiri ad Radulphum Viridcm cpistola verb» galam scquentes absiinenliam, in altero candidatam docenl, post collationem, a Brunone cum Rndnlplio coiilinentiam observanles In his el aliis obser- cl Fulcio habilam, Romnm hic disccssii. Accerlit vanliis Rcgularibus inceJeb.it Remensis Ecclesia, Reciaci Radulphum Viridem et Fulcium Monociilum lerribilis ut cnstrorum acies orJinata, amnbilis suis, cum Sanclo noslro, antequam Ebalns comes Romnm rtdmirabilisalienis. Si hrec imnuilari cceperint, quid abiret, fuisse ex jam dictis versalos. Tres qtiidem _ dicel germana ejus loco et ordine Gcrmania, qure { diiintaxal Ecclesia? Remensis canonicos, Manassem "* inier alias instilutiones Ecclesiasticas refectiouis praepositum nimirum, Ponlium ct Brunonem, qui ndhuc et quielis fraiernam coramunioiiemsic obser- Manassein arcliiepiscopum in concilio Augusiodtineiisi anno 1077 accusarinl, ac deinde in castrum vnl, ul modernain dissolutionem non adraittat? > 127. Cutn ergo Renienses canonici, uti e verbis Reciacense sesc receperiul, Historia?Htteraria?Franbisce pronum est cruere, vitnni communera in aedi- cia? scriplores, qui recessui liuic habitam a Brunone hus, separnlis quidem, ut lunc moris eral, tini tamen cuin Radulpho et Fulcio de divitiarura obleclaliocideaique claustro inclusis, Saucti nostri aetate numque mundi hujus vanilate collalionem praeivisse diixerint, hic utique, dum illos inter ante suuin ex aiiiumaiil, tom. IX, png. 235 recensent. Vermn quid urbe Remensi disccssura, scu nnteannum 1076, quo tum? circiier is accidit, versarelur, ulicnas ibidem acdes 129. Assignalo nb iis Reinensium, qui Manasscm non inhabitarii, ac proiu ncc lunc collationcin, accusarint atque in Reciacense castrum se recepcrinl, clericorum numero, unde, Radulphum Viritilpote qure, Brunone alicnis in rcdibus versantc, ncciderit, ciim Radulpho Viridi el Fulcio Monoculo dem el Fulcium nec in caslro Reciacensi sub Ebali habuerit. Eodem etiam ex capile parum verosimilc comitis clientela exsiitisse, nec ibidcm cum Bruapparel, collationem illam seu colloquium conti- I) none collationem, de qua hic, habuisse, consequen; gisse, postquam j*amSanctus, exaucloralo pulsoquc sil,slandum nonesl. Remensiumenimcanouicoruni, Siinoniaco invasorc Manasse, in pristinum fere, aut qui Manassem archiepiscopum accusarinl, majorem hoc eliam forle meliorcra, stnlum, quod qui ct cxslitisse numerum , hic ipscmet prodit in apoiogin quando factura sil, iufra videbiraus, fuissel rcsti- stia apud MabilloniumMusciItalici tom. I, parl. u, tulus. Porro ex eo, quod Snncius, dum de falsis png. 121 ad Hugonem Diensem sic scribens: t Dixiinundi oblecialionibus cum RaduIphO Viridi cl stis. ul accusaloribus noslris, scilicct Manassae ct Fulcio sermonem miscuit, alieno in hospilio fueril sociis, respousuri ad concilium veniremus; el egn versalus, coiiscciarium prretcrca es(, ut ncc id dico vobts quin ego el Manasses pro omnihus sociis Parisiis evencrit. Qui cnim collatiouem seu collo- suis concordiam fecimus, exceplis duobus, qiioium quium illud Parisiis faclum statuunl, Sancliun iiiius, scilicet Bruno, nec nosler clericus, nec nonoslmra tunc, cum id hubuit, docendi ibidem munus ster nalus aut renaius esl, sed sancli Cuniberli Coobjisse, aflirraanl; quod si aitlem ea in urbe reipsa loniensis in regno TeuioTiicorum positi canonicus uinquam Bruno docuisscl, alicnis tunc, vclul hospes, est; cujus societatem non magnopere affectamus, redibus usurus fai.se non videtur. Accedit, nihil utpote deeujws vila et libertate penttiis ignoramus-

73

77 ACTA. 78 el quin qtiamlo apinl nos fuil-, mullis bcncficiis a A Acoucilio, quod ibidem tuuc, id-esl, niense Marlio nobis in eum collntis, ninle el iiequiter trnctnti aiini 1078, cclcbraluin ftiit, praesenlibus ctiam {adi sttnuis. Alter vero, id est, Ponlius, in Romano con- verba cx Manassis epistola n. 123 liuc transcripia) 'cilio, nobis praesenlibtis, est fulsntus; el ideo nec Ebalo comite clericisque Remensibus, hunc, tit tini, ncc alleri in ecclesiaslico judicio respondere docui, cornilatis, qui pro clero Reincnsi loculuri nut vohimus aut debenius. > Cura crgo, uli ex his advenerant, propugnare cst conalus. Quibus ad id verbis iutelligilur, plures sane qiiain tres cxslilerint prrcsidiis usus sit, lilleris prodilum non inveiit ; Remensis ecclesia? canonici seu -clerici, qui Ma- quo vero successus rcm gesserit, ipsemel in Apolonassera arcliiepiscopum ncciisarinl, quique proinde gia sua npud Mabillonium opere cit., p. 119 cxpoposl Auguslodiinenseconcilium. in castrum Recia- nit, i(a ibidem ad Uugonem, sedis apostolica?legacense sese receperinl, non est,-eur hos inter ex- lum, scribens : « Non soluni per oranes fere Gallias, slilisse RndiilphuiriViriJem ct Fulcium Monociilum, veruin etiam ltaliae et Ronia?, iiotmn cst qualiier anle boc bicnnium (anno scilicet 1077) in eadetu camus inficias; quod cum ita sil, non est etiam, cur ciim hiscc in eodem caslro (dequo vide lamen provincin a vobis el ab aliis quibusdam in nos vioAddenda el Corrigenda ad p. 519, n. 124) sanclus lenter ac injusle res gesta est: et ego vim ac prrenoster illnin, de qua hic disseriiuus, collatioiiein I'jiidicitim passus Roniain processi ,-ibiqiie stiper hoc Romaiuim et Apostolicuin judiciura appellavi. Quia uon habuisse putetur. 130. Et sane hanc ibidcra a Brunone habilam vero vos aberatis, jussu domni aposiolici in ipsa fuisse, suadent, tum quae huc facientia in mediuin regionc remansi, et advenluni' vestrum per xi fere , jani adduxi, lum qua? bic modo adhuc addo. Colla- hebdomadas cxspeclavi.Curnquenon veniretis, lantio illa, ulpote in qua de mundi vanitatc, cccliacier- dera in praescntia domui aposlolici, el in concilio niiale, monucliicoqiie hnbilu assuraendo aclum, geueraii inler nos el cos, qni ibi loco vesiro, uipoie . •opliine quailrul slului, in quo snnctus post con- a vobis direcli, adorant, altercalio liabita esl, et ciliuni Augustodunensc Recinci fuil ; ibi eniin ex eorura accusnlione ac noslra defensione, quid, lunc ille, bonis a Munasse nrchiepiscopo spoliulus, quitl pnssi eratnus, lemere ac violeuler actumes:e forlunnm paliebatur adycrsnm , qua prcssi moiiales ct constnre non debere, judicatum atque correcluiii 5 terrena despicere, ccelestiajcslimare alque ad Deum est. » Hunc. iu modum Manasses, qui, quamquaiii , sese convertere solent. Ad haecab ipsomet Sanclo, in Hiigonein, sedis apcsiolica? legalum, iniquior sese aliosque diu, quod in collatione illa voveranl, F sit, remque, uii ex jam diclis et porro dicendisli„ adimplcre distulisse, verbis supra huc transcriptis. ( quct, pnrura sincere expoual, seulcutinni tnmen, iudicalur; re autein ipsa fncltun id esl in opinione, in se nb Hiigonein conciiio Auguslodunensi latam, , qua diclam collaiionein Rcciaci posl concilium Au- corcectnm scu rescissam fuisse, recte indicat. 132. Gregorius cnim, fulurum spcntns til inguslodunense habitam slaiuimus. Sauctus enim,t uli infra probabo, cerle anle aiiniun 108.1 raeliori dulgentia Aposlolica ad meliorem frugem Manasi vilaein eremum secedens sese non dedil; ante uu- sem adduceret,a suspensioiiis sentenlia, qua Au. lem, qunm hoc fnceret, triennio ut niininuuii ccle- gustoduni fuerut damnatus, hominera absolvit, i bris, de qua bic, cum Fulcio collalio accideral, itli prislinoque gradui ac officio, ceriis lainen, qnas pronura est ex jara dictis eruere. Fulcius enim se- Iiic sublicet, condilionibus adjeclis, reslilutuni iu cundum hrcc cum Ebalo comile anno 1077 (aiiniis Gnllias reinisil. Ita apud Labbeum iom. X Concis enira 1078, uuni. 124, pcr errorem. irrepsii) Roinani Horiim Jocet nos ipseinel Gregorius, in epistola, i i petiil, hocque illius inier habita cum Brunone posl sepliino Idus Mariii, indidioue prima qua? ex suconcilium Auguslodunense, anno itidein 1077 cele- pra dictis aniiuni 1078 designat, cxarata, sic scrio bratum., de falsis niundi delectalionibus collaiio bcns: « Quia consuetudo sancta? Romaua?Ecclesiae, i prreivit, ut hacc ipso etiam aniio 1077 ac proin cui, Deo auclore, licet indigui, deservitnus, est qua?iriennio ut minimum, aiilequain Sanclus in eremuin ] dam eliam dissimulare, discretionis lemperanliani DD scccderel, accideril. Reliqua tnodo, qua? ad litum, poiius quam rigorem canonum sequentcs, causas u Sancto nostro, aliisque Remensis ecclcsia?clericis cpiscojiorum Francia?aique Burgundiae,qui suspcnsi s Manassa?arcbfepiscopo inletilalam , spectanl, ex- scu damnati a legnto noslro Hugone Diensi episcopo fucraut, nou sine gravi labore discussiraus. pcJiamus. ii | VII. Manasses Roma in concilio causam suum Denique Manassem Reniensein arciiiepiscopum, ini i. luelur, suspensionisquesententiam, in se Augusio- in multis accusalus fuerat, seseqtie a synodis, nd duni lalam, a ponti/ice rescindi oblinet: quid titm quas Hugo Diensis episcopus euiii invitavit, subtian ipraiiereaegerlt, et qui landem Brunonem in pristi- xernt: quia sententin, super cum dnta, non Ronianum honoremreslituerejussus fuerit. na? Ecclesia?gravilaic el soliia mansuetudine vidcCum Mnnasscs,Reniensis ecclesiaearchiepiscopus, batur, in propriora gradtim ofliciumquereslittiimus, ;, Romain ad summum ponlificem, Gregorir.m VII,' au" ea quidem ralionc, ul supra corpus sancti Petri jud' e quein cx diclis appellarat, j'am ndvcnissct, bcnigne rnrel hoc modo: « Ego Manasses Reraensis arcbinb hoc, ad meliorem frugem homiiicm rcditurum,, « episcopus pro -superbin non dimisi, quod nou adhuc spcranic fuil exccptus, causaniquc suam in « venerim ad synodum AugusloJuuensem, ad quaut n

80 INSTITUTORIS S. BltUNONIS CARTHUSIANORUM 79 i me Diensis episcopus vocavit. Si vocalus nunlio vcl A quem ci nliis dc causis scribeiidiim erat, dedil epi i litteris aposlolicaesedis fucro, nullo malo ingeuio siulnm, iu qua pretcr querelas, verbis, num. 123, i ei nulla fraude me subtraham, sed veniens dil- dntis expressns, quas contra Ebalttm comiteni, Mai finilioni et judicio hujus Ecclcsia? fidcliier ob- nassem praepositum aliosque Remenses clericos hu« ediara. Quod si domino papa?Gregorio vel succes- jussequaccs deferl, ex ecclesia?sna? privilcgiis con« sori suo placuerit rae de objeclis ante Icgalum tendil, sibi lantiim vel ipsimct Pontifici vel huj:s « suum responderc, idem per omnia faciam. The- legatis, qtti ltali csscnt aul Roma?sallem edticali , « sattros autem , ornamenta et praedia Remensis de objcclis criminibiis respondcndtim. Ita scilicct i ecclesia? mibi cominissa?ad honorem ipsius Ec- Manasses Iltigonis Diensis, ncc in Italia nati, nec i clesia?fideliter tractabo et ad resislendura jusliliae Roma?cducati, a quo ne iterum ad concilium ali« ea non abalienabo. » quod de objcctis criminibus se ptirgaturcs citarctur, 133. Epislola hrcc, seti rescriptum, in qtto maxime melucbat, judicio sesc siibducere conabalur. AuJi, qu;c huc facienlia in dicta episiola apud deinde nonnulla alia, ad rem nostrnm non facicnlia liucque proinde non necessario transcribenda, se- Lnbbeum, lom. X Conciliorum, pag. 303, in mcquunltir, ila lerniinatiir: « Actuin Romae septirao dium adducal. * Uus Martii, indiciione priina; > posterior atitein B 155. « Obsecro ctiam , inquil, benevolentiam brnoia clironica, clausula?huic iuclusa, annura Chrisli noris vcstri, ut dignitalem, quam anlecessores ve1078 (adi qttae iittm. 116 dicla sunt) designal; ut stri antecessoribusmeisarchiepiscopis scrvavcrunl.ci proinde lala in Manasscm, qtii scse ex diclis anno privilegiis.alhsque scriplis ad posleromm mciiioriain 1077 posl concilium Auguslodttnense, allerius con- rcliqueruiit.mihirescrvaredignemiiii.Ncirrilum aut cilii, Piclavli (vide apud Labbcum ioin. I Bibliolhe- infractum fiat privilegitim,quodipse dedislis mibi,scica?novaeMss. ChroiiiconVirdunense p. 206) ineunle licet ut vobis ipsi inlerpellatus et non inlerpellalus aniio 1078 celebrandi, ulul ad hoc cilatus, tem- rcspondeam et Iegalis veslris Romanis, non ullramonpore non exspeclalo, Romam conlulerat, suspen- tanis, qtti conjuncli Romanis quacrunt, qua? stia sionis senlenlia, cuni ihidem per xi fere hcbdo- sunl, non qttac Jesu Chrisli, el si.b honeslis nouiiinadas (adi ejus verha , num. 131 huc franscripta) nibus cupiditali suac consulunt, non Ecclesia? Iii:i. llugonis Diensis advenlum praeslolatus fuisset, jani Unde proptcr laliuin pudendas reprehensiones et iude ab anni 1078 mense Marlio sttb couditione, vocationes niihi, qui tolius Gallia?episcopos debco quain verba proxirae liuc transcripta invO.vunt, per convocare, liceal confidere de vobis sine Iegatoriim Gregorium VII, sununum pontificcm , ftierit re-. _ vocalione, donec ad Pascba veniam ad \os, Dco scissa. Verutn haec, qua erga Manassem, Simonia- volente. > Ila Manasses, nc quando Hugoni , se.is esl . <iini anlistitcm , IISIIS Grcgorius, indulgenlia ac aposlolicte lcgnlo,de criminibussibi objeclis responhenignitas lliigoni Dicnsi episcopo ac sedis aposlo- dere cogeretur. Veriun eiim hnc in rc, acriter etiam, lica? in Galliis Icgalo vcrosintillimc nen parum dis- qtiaecumque sive de Setlis Aposlolicac legalis sive plicuil. Fas est id colligere ex episloln, ad supre- de ecclesia? Rcincnsis privilegio verbis recitalis mum illuin Ecclesia?pastorem post celebraltim anno scripscrat, confutnlis, Gregorius miniine nudivil , 1078 Pictaviense concilium ab eodem llugone, licct elsi inleritn exposlulationuin, abs illo conlra Ebanon de Manasse, scripta, in qua is sub finem npud lum comitem , Mannssem prreposilitm alinsqiie fncLibbeum tom. X Conciliorum, col. 367 ila loqiiitur: tarum, rationcm habendam duxerit, ui li lcni facit « Providcal itaque sanctitus veslra, ne diulius taui tum cpislola, qua Manassi rcspondil, tuin altern, opprobriose nobis improperelur, quod simoniaci vcl quam prrelerea, ciim hoc fecil, ad Hiigonem Dienquictimque criminosi a nobis suspensi vel deposiii sem, siuiin in Galliis lcgalitm, dedil. Ainba? apu.l nul eiiant damnali libenler currunt Romam , el ubi Labbeum, a quo, lom. X Conciliorum, col. 193 dt-Iiereiilsenlire arapliorem rigorent jiislilia?, inde ct Iribus seqq. recilanltir, < Undecimo Knlendns rcporlani quasi misericorJiara pro voluntale. Et n sepiembris, Indictione primn, i .qtia? hic ex supra qui anlca nec in levibus praesunipserunt peccar,?, diclis nnnum 1078 dcsignnl, <dula?> nolnniur; iinJc i postnioduin excrcenl nplissimam iiegolinlioncracuut consequilur ut, quam ad Gfcgorium, papam Matyrannide in commissis sibi ccclcsiis. > nnsses archiepiscopus dedil , proxime meraornia 134. His porro verbis elinin docet, simonincos epislola auno 1078, utpole ainbnbus liiscc anterior, j liinc ex iudulgcnlia, quara Roma?fuissent experti, , concilioque Romano, quod eodein anno 1078 celcdeteriores alque insolentiores cvasisse; quod qiiam bralum fuii, ex dictis postcrior, exarata imlubie i vcrum esset, suo ngcndi modo Manasses luculenterr fuerit^quod hic, ut fidem num. 123, dntam libeoslcndit. Etsi enim, scsc de objeclis sibi criminibus,, rarem.probarc esl visunt. si qunndo id ponlifici placuisscl, Aposlolico legnio > 136. Nunc, qua? in duabus proxime. dictis Gre? responsurtim, juramento Roma?edito , sanctissime gorii epistolis verba , ad inslitulum praesens (adiverbaGregoriipapae.num. 132, huclranscripia) ) ulcumque facienlia , occurrunt, hnc Iranscribo. promisissel, vix lamen n concilio Romano, in quo Talia in priori sunl haec : « Dc Manasse, qui vos et i ex dictis anno 1078 auditus absoltitiisqne fuera: , ccclcsiam vestram, quia malefaC.is non polesi, main- Gullias erat rcversus, ctim ad poniificeni, ad ledictis infeslare non cessat, et de caeteris omnibus, I

81

82 super quibus conqucslionem vobis cullibueril faccre, A archicpiscopi catisnm celebrnrelur, htiic itcrum Mainirimus litteras uoslras commemoratis confrntribus nnsses praeposilus, voliuiluiis poniificia? observarinoslris, Diensi videlicel episcopo, el Ciiiniacensi ab- lissimus, sesc slileril, tiiiusque clinm ibidem e bati, ul cuncla sludeanldiligenter inquirere, sollicite Simoniaci illius anlislis, cum quo ex dictis pacem disculere, discussa et indagata ad purum justc, Iega- jara anle inieral, acciisatorilms exstiterit, ttli collililer el cauonice judicare; > in posleriori vcro isla gendura videlur ex Gregorii VII, qure apud Labbeum se oflerunt : < Quia in sanctac Dci, cui divina dispo- tont. X Conciliomra col. 211 cxslat, epistola, ud silione prxsidetnus, Ecclesia? regimine sollicite nos Manasscm, archiepiscopum Rcmensem, poslquam vigilare oporlet, veslris assiduis precibus nolis ut hic in diclo Lugdunensi concilioexauclorntus fuisscl, divtnum obliueatis praesidium, dcposcimus. Qua- lndictionc terlia, id esl ex stipra dictis, anno 1080 propter vos summopere studium adhibere admo- conscripta; e qtta etiam apparet Manassem prrcnendo raandanius, quatenus inquiralis et canonice, positum bonis stiis, in quae, pace cuni Mannssc proul potestis, finem imponere procurelis negoliis, archiepiscopo inita, restiluius verosiraillirae ftieral, unde Rhemensis archiepiscoptis , confraler noster, ilerum ab hoc, quod cjtis sesc in concilio Lugilus ;is lilleris nobis conquesius esl. Conquerilur enim nensi accusatoribus denuo junxissct, fuisse spoliade confralre nostro, arcbiepiscopo Viennensi War- B tum. 138. In ea eniin Pontifex ita loquitur: « Purgandi niundo, qui in suo archiepiscopatu presbyleros deposuit, el eosdera resliluit.... Dc Manasse aulem, de licenliam tibi indulgemus, ea videlicet condilione, qtio simililer conqtterilur, qui OEbati suorumque ut Manassre et Brunoni, qui pro justitia contrn tc refugio el auxilio illum el ecclesiam faligare non loculi fuisse videnlur, rebus suis iu inlegrum resiircssat, labornle ut ad pacem redeat, et ab inqnieln- tutis, usque ad Ascensionem Domini proximam tione Ecclesia?el perseculione archiepiscopi quie- Rhemensem Ecclesiam a tola occupalione ex loto scat. Quod si forle in sua conlumacia persisiens libcram deseras. > Porro manasses praepositus non ol.eJire renuerit, nisi illum justnra exciisniiouem tnntum posl duas epistolas, nuin. 135 memoratas, habere cognoveritis, quodcumque vobis justius vi- qunrum alteram Gregorius papa ad Manassem ardetur, facite. Dc nliis autem nece silatibus euntdem chiepiscopum, alteram ad Hugonem, suum in Galliis nrchiepiscoptun (si tamen vobis obedieril) sicul legatum, undecimo Kalendas Seplembris, Iiulictioi.e. dignum est, adjuvate, eique commissam ecclesiam priraa seu anno 1078 dedit, cura Manasse, Remeusi aucloritate beali Petri (quod et de aliis ecclesiis vos archiepiscopo, pacein inivit; verum etiam ad eura « Reraos, aliurura clericorum Remensium, qui cura eo oporlet agere) defemlite. > 137. Pontifici igilur, quemadmodum ex hisce et Britnone ex bac ttrbe nnno ex dictis 1076 aut epistolae,quaro ad Hitgonein Diensem dedit, verbis sequenli excesserant, nomine tractaturus, sese conpolissimum apparct, in votis fuit, ui, si qua raiionc tulit remque composnit. Ita colligo ex saepissirac ficri id posset, Ebalus Reciacensis comes et Manasses laudata Manassis archiepiscopi Apologin, in qua hic ecclesia?Remensis prreposiltis cnm Manasse archi- apud Mabillonium tom. 1 Musei Ilalici, pnrl. n, episcopo in graliam redirent. Ilinc porro factum pag. 121 primo sic loquilur : < Ego cl Manasses conjicio tit Manasscs praepositus, voluntatis ponti- pro omnibus sociis suis concordiam fecimus, exccpiis ficia?sive per Hugonem, sedis apostolicae legatum, duobus , > etc.; ac deinde pag. 122 ita hal.it : sive per ipsummet archicpiscopum Manassem faclus < Quamvis nullnm a praedicto Manasse et sociis cerlior, concordiam cum hoc inieril, quam ipsemet speremus accusalionem, eo quod ipsi, nisi forlo Simoniacus is autisles in sua apud Mabillonium hujus cnncilii occasione ad vomilura redeunt, nohistom. I Musei Italici, parl. u, pag. 121 srepissime cuin fecerunt concordia? coinposilionem, exceplis jam laudaia Apologia conimemorat his verbis : duobus, ut dixi, Brunone et Ponlio, quibus juxia < Dico vobis quia ego et Manasses pro omnibus prrecedentem ralionem respondere r.'.c volo, ncc snciis suis concordiam fecimus, exceplis duobns, D debeo. El si aliqui ex eis, quos concordare per Mnquorum untis, scilicet Bruno, nec noster clericus, nassa? legationem diximus, iiluc, rupta pace, pronec noster nntus nut renalus csl, sed snncli Cuni- fccti sunl, et conlra nus quidpiam diccre volnnl, berii Coloniensis, in regno Teutonicorum positi, recipiendum non est. > canonicus est; cnjus societatem non magnopere 139. Et haec quidem Manassis praepositicum Munffectamus, titpote de cujus vita et libertale penitus nasse archiepiscopo de pace collatio, ulpoie post ignoramus; el quia, quando apud nos fuit, multis epistolam, a Gregnrio ad Diensem episcopum tuidebeneficiisa nobis in euni collatis, male cl nequiter cirao Kalendas Septemhris anno 1078 scriptani, truclati stimus. Altcr vero, id esl, Poniius, in Ro- habila, vcl ipso hoc auno vel initio sequentis veromano concilio, nobis praeseniibus, est falsatus; et similliae evenit; asl an tunc praeter Brunonem et ideo nec uni, r.ec alteri in ccclesiaslico judicio re- Ponlium omnes Remenses clerici, cum horum nospondere aut volumus aut debemus; >in hac autem mine Manasses praeposilus cum Manasse archiepiconjeclura, mngis adhuc confirmor ex eo, quod, scopo pacera iniisset, Remos pariter, uti ille jnra qiiando posl ponliflci placuit, ul anno 1080 Lugduni fecerat, redierint, compertum non habeo. Duhitmc concilium ad discttticndam decidcndamque Manassis inlerim hac de re niullum me facit proxiine lutidata, ACTA.

S. BRUNONISCAUTIIUSIANORUM INSTITUTORIS 81 quai.i Grcgoriiis ad Manasscm arcliiepiscopum, in A et fngaeel conscieniiaescclerum, uon exaciioni jusiiconcilio Lugdunensi anno 1080 j'nm.exaucioraluni, tiae el aequiialis a pluribtis adscribatur; > ex bac scripsil, epistoln. In imcenim Mannssi nrchiepiscopo auiem ad Manassem epistola, cum Hugone Diensi n Grcgorius praescribil, ttt clericos... (Bemenses vide- Pontifice communicata, el ex nllera proxime dicta, licei, quos Mannsses improbis suis moribus Remos quam hic ad ipsummet Hugonem dedit, Historin? litieraria? Francia? seriplores lom. VIII, png. 653 relii.iqnere coegerat) < qui lanio lempore projustitia exsilium passi sunt, in ccclesia secure Deojervire fnclum suspicniilitr, ut Ilugo concilium, cujus n su.i nptid Mnbiltonium Operis permitlat. > Ut til sit, ex memorata pace, qnam Ma- Mannsse in Apologi-a nasses praeposiuis aliique Remenses clerici cum jam saepiuscit., pag. 120 ncnlio fil, Trecis habenMnnasse archiephcnpo inierant, facluni conjicio dum indixerit. Et sane cx verbis, c priori epistola ut Bruno et Ponlius, quod in eam, ut recitata jani recilntis, csl, cr.r id non imroerito suspicali num. 137 e Manassis Apologia verba Jidem faciunt, qtiennt videri. Verum, utciimqiie res haec hnbent, consenlire noluerant, a Manasse praepositoreliquis- conciliiim equidem Trecis indictum (quam ob cauque Remensibus clericis, huic consentientibus, sesc sam, ignoro) locum non habuit. 142. Ast cum id Gregorius Ponlifex didicisset, lejunxerint, atioque concesserint, maxime forte, quod Ebnlus comes, stib eujus cHenlela Rcciaci B Ungoni legalo suo, tit nlibi nd decidendntn Mnnassa? erant, paeem etiam ctun Manassc lunc inussei, uti archiepiscopi caiisnm concilium celebrarel, injunxii. suspicari me facit epislola, a Grcgorio pnpa (adi Epislola, qna id fecit, apud Labbetim toin. 1 BiblioLabbeum tom. X Conciliorum, col. 265) nnno 1080 ihcca1.Novae mss. Chrnnico Virdunensi pag. 205 ad Ebalum scripla, in qtia buicillc imperai, tit « n exstal inserla, haecque, quaead nostrum liic insiilupeslilera amicilia illius (Manassis ttim exauclorali) liim proecipuespcclant, verba complcctilttr : « Quia vero in partibus prseordinatis ( Trecis nimimm ) araodo se retrahai. » 140. El Bmnnnem quidem (de Ponlio cnim nihil concilium celebrare non polttislis iilitiier, coropehic altinet dicere) Rcciaco Coloniam lunc repetiisse, lcns arbilranuir, ul aplura locura diligenlia vesirn ibique in S. Cunibeiiiecclesia canonicis fuisse ad- inveniat, ubi, synodo congregala, Remensis archiscriptum, vero mihi aJraodum stmile apparet, quod cpiscopi causa examitieliir. Et quidcm , si idonei in Apologia sacpissiniejam laudaln , quam Manasses nccusatores et lestes invenli fuerint, quod objMcitur arcbiepiscopus anno 1080 aul certe sub praeceden- ci, canonice comprobantes, quam justitia diclaverit, tis finem scripsil, Cunibortinus canonicus exslitisse scnlenliam dare absque liscsiialione vos volumtis. «iicalitr liis verbis : « Bruno r.ec noster. clcricns, Alioquin si tales persona?fuerinl, quae recipi rationec noster natus atit rcnalus est, sed sancli Cuni- nnbiliter nequeant, quoniam turpis de eo fama non bcrli Coloniensis in regno Teutonicorum po.iti solum Gnlliam, veriim etjam fere lotain replevit canonicus csl. » Qtia?verha, ul § III docui, ita vero- Italiam, sex episcopis, quorum vila non noletuc sjmilius arcipienda sunt, ut significent, Sancliint infamia, assumpiis sibi, si potest, excusel se, et sie tum, id cst, auno 1079 aut scquenlis initio, cum purgalus, cum pace in ecclesin sua et propria dignihaecMannsses scripsit, Cuniberlina?ecclesiaecanoni- late remaneat. > Hugo legatus, cpistola, qua lum ctim fuisse. Veruni, etsi res ila haberent, Sanctus- brcc, lum alia Ponlifox proecipiebnl, accepla, conque adeo in Galliis non nmptiiis versaretur, n liie cilium, tttloco cit. Chronjcon Virdunense seu Hugo, S tamen, quam ManESci, imoninco anlistiii, una ctim Flnviniacensis hujus auctor, rei gesta? synchroiius, aliis Remensibus clericis intentarat, non dcsliiit. lestnliir, Lugduni indixit, alque ad hl Manassein, Res ex modo dicendis palescel. Pontifcx, ut supr.n RenienscHiarchiepiscopum, citavit. 143. Verum hic, qui jam celebralis Angustotlitvidimus, ffugoni Dicnsi anno 1078 undecimo Kalcndas Sepieinbris seu xxu Augiisli in innndntis de- nensi et Piclaviensi conciliis sese sistere nobicrat, derai, ut qucrelis, a ManasseRemensi archiepiscopo nec ail LiigJuni propediem celebranduni voluit :icad se delalis, occurreret, eumque, si diclo obse- j) cederc; cum nutem, ut supra docuinius, antea Roiiia-,. si quando nd coiicilitim de criminibus sibi objcclis qtiens esset, adjuvaret. 141. Episiola?auicni, qua Iioc Hugoni injiingebat, responsurus n legato Aposlolico vocareiur, sese ei ndJideral, uii ipsemet in hac post verba num. 136 obsecuturum, Pontifici juratus promisisset, calliiie hnc transcripta testatur, exemplar epistohe alleiius, nd liiinc, ut sese, quod ad indiclitm a Icgato Lugduni ad Manassem scriptae, in qua hunc, aliis nonnullis concilium ire abnueret, utcumqtie excusnrct, dedit praemissis, ita tandem alloquitur : < Interim dile. epislolam, qua sese limore dissidentis rcgni nd ctionem veslram ex parle beati Aposlolorum prin- Lugdunense concilitim, ad quod vocalus erat, ire cipis Petri admonemus, ut, quemadmodum vobis lion posse, obtendit, adtlens eliain scse, quando Romrc posilis consliluimus, coram Diensi cpiscopo luiae essent viac, Roinam ilerum petitiiruiii, sentencl Cluniacensi abbatc, qoibtts in his viccm nostram liamquc ab ipsomel sununo Pontilicc pronunciante comjiiisimus, occasionibus cunclis obstaculisque ««iiiiiiliali submissionc audilurura. Intelligunlur fere remolis, super objeclis omnibns sitis respondere ha?comnia ex Grcgorii ad Manasscin responsoria, in parali, legaliier salisfacere, canonice purificari; ne qna is pontifex npud Labbeum tom. X Concilioruin cl si aliud a vobis, quod absit! ngntur, tcrgiversalioni col. 25?> seq., dala sibi n Manasse vcrba Rtiniino

«3,

85

ACTA.

86

A accipiens, liisce illum, qua? htic polissimum faciunt, t Diensi, concilii Ltigdmii cclebrandi lcinpore jutri ac.riler incrcpal: i lmmemor promissionis ture, qua instanle, obtulii. Romre le supra corpus beati Petri obligasti, alinm 14<). Aitdi apud Labbctim toin. I Bibliothecre excusationem oHtendis, limore videlicel dissideniis Nova?tnss. png. 205 et seqq. Hngonem Flaviniacenrcgtii ad Lugdunense concilium, ad quod voentus es, sem : < Dum igitur..., inquit, locus concilii apud venire 1:011 posse. In qna re quantum cxcusalio lua Lngdunum constituliis essei, Remensis eliam arnulet, liquido valet perpendi... > chiepiscopns (Manasses scilicel) juxta ienorem lilte^ 144. « Cum omnia via? illius periculn, si qua sunt, rarum (Gregorii papa? nempe, quarum parlem num. 142 recilavi) adidem se purgaturusiuvilarelur tuiissiinisei Sfcuiissimis ditctoribns posses transire, domno Hugone apud Viennam pro Lugduncnsi sciltcel archiepiscopo et Lingouensi epi- conciltitm, posito curatione, nuntii pra?fali archiepiscopi vescopo, qui fraterna le charilale tractarenl, et sine corporisad eum, multis et maximis precibus et muorani forraidine ad praenominatum perducerettl lo- nerunt neribus ad boc eum flectere cupienles, et ob id ei cmii... Quod si forle ad praediclum concilium non in prresenti trecenlas purissimi auri uncias, domeiveris, aurem debila?obedientia?matri luae Romatia? siicis quoque ejus preciosa donaria offcrenles, insuEcclesiae, diu le supportanli non inclinaveris; si B et ne ulli mortalium id prOderenl, quiJ conlra te Diensis cum consensu religiosorura per celainentum, Iratrum nostrorum egeril, non solum sententiam in jurare volentes, cum sex episcopis, quos ipse Rete prolatam non immutabimus, verum etiam apo- mensis eligeret de suflVaganeis suis, ei, ul se stolica auclorilate firmabimus. Quod si fralernitnli purgaret, concederet, remota inqiiisitione infamia? " tuae videbitur prolatac sententia? rationabiliter posse Addenies eiiam, quod nec sperare poleranl, sea laiiien nihil intemptaltim relinquere volebant, quod vohimus le magis coram vicario nostro, oliviari, si ei solo [soli] concederetur facultas se purgandi, Diensividelicet episcopo, aliisque religiosis in pnlria inaeslimabiles thesauros auri, el qui etiam nunierutii illa, tibi nccusatorum et defensorura major copia se juraluros, et insuper sacramentum, invenilu.r, raiiones tuas exponere, quam Roraarii per excederenl, ne cui hoc proderenl. Quod lotum virilis ejusdem tot labores et diflicultates.,ubi uirumque deest, fmstra animus respuit. Et quia inexpugnabilem ejus spe judicii quaerere. Interea fralernilaiem tuara ex legali erga pecuniam animiim vidil, timens sibi, concilio parte omnipolenlis Dei per auctoritatem beati Pctri inleresse noluit. > Alque hine modo etiam, etsi rcs monemus, ul, si le in hac causa culpabile.Ti cognoaliunde, ut conslat, rainirae conslnrel, mnnifcsium. scis, potius quani aliquo saeculari ingenio teexcusandum exislimes, sludeas animam luam per dignos ' flt, jttsiissinie sane a Sancto nostro (in cujiis idcircp honorem fusiiis haec prosequi hic tibnit) aliisque poenitenlia?fruclus tiberare.» ecclesia? Remensis clcricis, qui cum eo Remis exces145. Vebeinens sane urgensqtit: erat baec poiitifi- seranl, mnlloriim criminum insimulatum Manasseni cis oraiio : vemm Manasses, nihil hac raolus, con- fuisse. Qttod si enim hicreus non fuisset, si objecta cilio, brevi. posl, ul videbiiuus, Liigduni cetebralo, diluere apte potuisset, ulquid tanlc conalu, lantis sese non slilil, ad Hugonem Diensem, illitis praesi- donis, taniis fraudibus jiidieium, in eoncilio n viris ileui, misisse conlentus Apologiara, sacpissimesupra integerrimis minimeque-suspectfs ferendura, dectijam laudatam, alque a Mabillonio lom. I Musei fta- nare sluduisset? Sed rei seriera prosequamur. lici, part. 11,pag. 119 et oclo seqq. publici juris 147. Cum tempus concilio Lugduni celebrando 1'actam, in qua, postquam, qua? in causa sua tum praeslitulum advenerat, Bruno el Pontius, uti e MaAugustoduni, tura Roma? gesta essenl, cotnpendio nassis verhis.num. 137 recitalis, colligitur, aliique cxposuil, rationes diversas, ob quas LugJunum ad ecclesiat Remensis clerici; hosqite inler, ut apparel, concilium venire nonpossel, in medium adducilseit etiam Manasses praeposilus, coicilio scse sistentes, piretexit. Et ha? in speciem jusln: sunt, lalcsque, ul, eadcro, qua?antea in concilio Auguslodunensi, accnsi Manassis arcliiepiscopi niintis, qunm sit, nola D salionum conlra Manassem archiepiscopum capila foret vita? ratio, senlentiam in ciim, crcdi possel,. exposuere, Pafresque, hisce atidilis, ac lecla etiam, injusle, prrccipilanteratqueex invidia, tit Novioraen- ut verosimile apparet, quain ad eos ex diclis Mases clerici in scripla qua? apud Mabilbniiint lom. I nasses miseral, Apologia, ncc tamen, quas in hac MuseiItalici, part. 11,pag. 128 et binis seqq. exslat, ille, quod ad concilium non accederel, prxiexebat, ad Cameracenses epistola ferri aiebanl, lalam fuisse; excusationibiis admissis, Sitnoniacum antMliiem, vera? lamen plerreque non sunl, sed lantura a Ma- lum quia, ut loquitur loco proxime cit. Hugo Flanasse inventa? seu confictrc, 111 solila callidiiate ac viniacensis, 1 se purgare nolnit, lum quia audienaslulia, qaa, uli Gregorius papa apttd Labbeum liam Eduensis, Pictaviensis et ipsius Lugdunensis tom. X Conciliorum, col. 199 loquitur, «inJucias, ul (concilii nempe) sublerfugit, synodali jndicio > sublcrfugeret, quaerebat, > judicittm ecclesiasticum, exaucloravere, Iiancque in illum protalam senteniu causa sua ex canonum prrescriplo ferendum, aut liam ad Ponlificem approbandam ac conlirmandam eluderelaul declinaret; a quo quantopere abhorre- misere. Accidit id, unde etiam celebrali concilii rct, argttmcnto ctiam sunt atnplissima dona, qurc, tempus liqu.el, intcr nnni 1080 lcrtiam Januarii ut ab eo subcundo scse prrestarel immunem, Hugoni dietn et anni ciusdem sepliinam deciinam Aprilis.

«7

S. BRUNONISCARTHUSIANORUM INSTITUTORIS 88 A Epistola enhn supra ex partc liuc transcripla, qua I lacit; verum hic, qua? illa praescribebat is Ponlifex, apud Lahbeum loco cii. Grrgorius pana Manassem, obfintialo in criiiiinibiis aniino, non implevit. Ac ut ad concilium Lugdiuii celebranduni &ecm.ferat, nomiiiulim quidcm uec Bruiionem, nec nlios ReiRSlatilissiinehortatur, < Teriio Nonas Jaiiunri, In- mensis eccfesia?clericos, quos gravissimis damuis diclione lcrtia, > qua? ex «lictis aiiiiiim 1080 desi- (adi num. 118 et seqq.) afleceral, in dignilalcs fn(pai, data nolatur, aliaque epislola, qua ilidem cullulcsquc snas, ul Pmilifex episiola recilatn iujiu gebai, resliluit; qui vero qunnium ad Snncliim apud Labbeum lom. Conciliorum proxime cit., eol. 241, latam in coJcm coucilio contra Manassem nostrtira postea id fuctum fueril, § sequens apurict. siiiteiiliam idein Grcgorius confirmat, Indietione § VIII. Qui el quatido Sanclus in prislinum,aul etiam metiorem ttulum Remis restilutus fuerii, et an post pariter lertia seu auno 1080, seplima decima Aprisuum sub Manasse ex hac urbe discessum, aui tis die, ul uolx chronica?, quas in fiue exhibit, ettam unquam alias Parisiis docueril. fldcra faciunt, fuil conscripta. 148. Epistolam hauc integram, tum qnod supra Mannsse , exaucloraio Rcmensi arcbicpiscopo , rlictis lucem afleral roi tirque adjungal, lum quod ca noii niodo, ut jam docui, nihil omnium, qua? ei Ponliiex luculenlum Sancti nostri in accusando episiola, § praecedcnii hiic iranscripta, Grcgorius Manasse aequitati testinioiiiuni prrebeat, resquc 'B praeceperat, implenie, verura eliam eo fnroris deitlius ab hoc in inlegrum jubeat reslitui, e Labbco lapso, ut, quem Simoniace acquisierat, jamque tuiti foco cit. huc transcribo. His verbis concipilur : jussi Pontificii, lum sentenlia?, in concilio Liigdtt« Gregorins episcopus, servus servorum Dei, Ma- ncnsi coitlra se latae, vi dimittere debuerai, episconissae Remensi. Scial fralernilas tua, quod depo- palum armis etiam sibi servare attl certe bona ejus silionis sentenliam, a legato noslro Diensi episcopo sibi asserere nilereliir, Pouiifcx, hoimnis impietatt »i Lugdunensi concilio religioserum virorum consilio mature occurrenduin ralus, quatuor divcrsas iuia piolatain, et nos, dictante juslitia , in Romnna caderaque vigesima seplima Decetnbris die, non diu synodo aposlolica aueioritale firmaviratis. Sed lainen ajiuodum, ul apparcl, posl celebraiiini, in quo Maconlra niorera Romana? Ecclesia?niinia, ut ita dixe- nasses exauctoratiis fueral, Lugdunense concilium, riiii, misericordia duclus, adjunctis tibi Suessionensi, nc proin anno 1080 scripsil epislolas, iinam scilicet Laudunensi, Cameracensi, Calalaunensi episcopis ad clerum et populum Remensem, alteram ad Hevel eoruin similibus cum aliis duobus,-quorum lesli- bolum, seu, ul alihi etiam scriplum invenilur, Ebamoiiio aeque eoafldaraus, si de justilia confidis, et lum aut eliam GEbahim, Reciacensem comitem, «os hubere poleris, usque ad festivitatem sanctii lerliam ad episcopos archiJieecesis Remensis suffraMichaelis purgandi licentiam tibi indulgemus; eai ganeos, ac quarlam denique ad Philippum, Franco videlicct condilioue, ut Manassae el Brunoni etI rum regem. Et uiiiversim quidem litleris illis, ut caeteris, qui pro justitia contra le locuti fuisse vi- Mnnassem pro episcopo non amplius habentes, dentur, rebussuis in inlegrum reslitutis, usque adI successorem ei sufllcercni, omnibus el siugulis Ascensionem Domini proximam Remensem Ecele- enixissime comraendabat; noiniualim aulem clesiam a tua occupalione ex toto liberam deseras, ell ruiu et populum, titi etiam comilem Ebaluni et Cluniactim aut Casam Dei cura uno clerico et duo- ecclesia?Remeusis suffraganeos, ut Mauassa?, tambus laieis, luis slipendiis reUgiose victurus, sccc- qnam invasori injusio, pro viribus resislereni, serio das. » moncbat, Philippo elinm, Fraiicorum regi, ne, qiiatit 149. < Quod si facere volueris, prredicto Diensi clerus et poptiliis ccclcsiu: Rcmeiisis faclurus erat, i i cpiscopoprauiuntiare procures, ut in ejus praesentia eleclioiiem impcdirel, auctoritate aposlolica injtin-» ? sjcrameiilo confirmes, de rebtts pra?dictaeecclesirc geus. Epislola? illie oiniics exslanl apttd Labbeum te nihil interim dislraclurum, nisi quantura libi cl imn. X Concil., col. 264 et iribus seqq. Prioris l praediiiis sociiscompelenler snflecerit. Clericos au- vcrba, liuc polissiiniim facieutia, quod siinul Manasi iciu, qui tanlo tempore pro juslilia exsilium passi JJ scm, ciun in coucilio Liigiliincnsi exanctoratus jam t stiut, in ecclesia secure Deo servire pcrmillas. Et hiisscl, epistolamque, § praecedenli buc Iranscri;iioniain laboriosum libi fueril ad nos usque veuirc,, plam, u Pontilicc acccpisset, innlc acquisitutn Rc(iii cdimus, ul cnram Dicnsi cpiscopo et abbate mcusem archiepiscopnlum arntis sibi servnre thce Cluniaceusi, aut, si abbatem deesse coutigerii, sauiosve ejus diripere, coiiaiuin adhuc fuisse, edo., roram Amato, praedicto modo cura praediclis lesli- ccanl, huc transcribo. e 151-2. En illa: « Qiinmitaque (scnteiilinm in Malnis de infamia le expurges. Quod si huic noslrae s dispensationis praeceplo obcdire contempseris, scias nassem iu coucilio Lugduneusi laiain) diligcnter ; q.ioniam iniquilatem tuam tilierius porlare non pos- pcrscriitantes ct pro mngiiitiidine iuiquitatura cjus isumus, et depositionis senlentiara, non solttra ini- (Manassis)jtislissiiuani fuisse approbnnies, eo lenorc intilabililer permansiiinm, scd etiam nullam tibi in Roinana synodo conftrmavimus rogalu raullorum ji audienliam in posterum relinquendam. Dala Ronia? fralrum, ul, coi.ccssis sibi induciis, si posset, ad ac dccimo quinlo Kalendas Maii, lndiclione tertia. > expurgandtiin se de objectis veniendi licentiani ;Epislola hrec, Gregorium sanc suraraa erga Munas- haberel ac liberani de se agendi faculiatem; ita *eai benignitate iiidulgeuiiaque usum esse, tidcm tamcn ut inlcriiii regiiniiic ipsius ecclcsia?cedcrct, u

'

81 ACTA. 90 el in Cluniaccnsi vcl in aliquo rcligioso monaslerio Apotcst, poslerior, cilius vciosiniillime, qiiam amio dcgcret, ut,cuju, obedietilia?quantaeque humilitalis 108J, non evenil; scriHs nuiem eiinni nou evenissc, esset, probarelur. Verum (sicul vos ipsi scitis) non liqtiel ex eo, quod Rainaldus du Bellai, ut Gallia: solum buic diflinitioiii uon obedivit, sed ad contcui- Chrisliaua? aucta? scriplores, toin. IX, col. 75, dopltiin interdiciioiiis noslra? ecclesiam vestram inva» cent, anno 1083 ad Remensem calhedram, cuiu ilere ac impudenti devasiaiione confuiideire pra?- hauc post Mannssem expulsutu Elinandus, Laudusumpsit; ulpote quam 11011 ostiuin, ut pastor, ncnsis episcopus, hiennio tenuisset, fuerit eveclus. per se>laliundc, ut fur et srevissimus praedo, intravit; 154. Serraonem modo de Snnclo nostro resumaad lioc scilicet, ut gregem Dorainieum mactel el mus. Pulso, ut nunc exposilum, Simoniaco antistile perdat, non ut vigilanlia pastoris protegnt et dcfen- Manasse, Bruno Retvr t rediit, ibique in slalum pridat. Siquidem adeo in imniensum actuum siiorum siinum ac forlc etlam meliorem fuit restitutus. Rem tetendit iniquitas, ul dignissime damnationi atque sic probo: Titiilus funebris, ei ab ipsa cathedrali cxioinmuiiicationi subjaceat, ita ul in perpeluum Reinciisi ecclesia, cujus sane praeposilo Manassae niillam resiiliilionis sua? spcm concipere debeat. pluries hic laudato canonicisque apprime notus Quapropter apostolica vos aucioritale monemus, ut eral, coitsecratus locumqtte inter rcciidendos 52 perversis actibus ejns in nullo coinnniniceiis, imo B obtinens, sic habet: Uic Pater eximius fundator relligionis ul lollaiurde medio ve»lriiin, el iu inlerilum carnis sua? IraiJatur Saiana?, ut spirkus salvus sit, sibi Exemplar sese fralribus exhibuit, Dans illis formam spernendi vilia mundi uodis omnibtis resistatis. Delis etiam operain, ut Calestis. patria pretnia dum sequilur, commiini consilio parique volo, assemienle vobis Pro cujus culpa non credimut esse gemendum, jiiaediclo confratre noslro Diensi episcopo, patrem vobis secundum Domiuum eligatis. > Ncc Gregnrius, Quem jam gaudentem credimus in raquie. Nitm si cui sanclo requiem bona vila meretur, qui, ul haec ejus verba fidein fnciunt, Mnnassem Huic quoque pro merilis summa datur requies; Remis pulsum praeterea volebat, volo fuil frustraQui cum multimode nostra polleret in urbe, tus; etenim ecclesiaeRemensis non tantum populus el clerus, sed el primates in Simoniacum jamque Solamenque suis alque decus fierel, exauctoratum anlislitem insurrexere, eunique ex Cumque faveret ei fortuna per omnia, jamqne Hunc praferremus omnibut, et merito; tisurpaia caihedrn ejecerc. 153. Docelad Guibertns de Novigento, auclor Namque benignu* eral, omnique peritut in arte, Facundusque tatit diviliisque polens; synrbrontis, jam pluries latidaltis, verbis num. 110 , de Manasse huc transcriptis proxirae islhaec sequcnOinnia poslposuil Christo, nudumque secutut tia subjungens: « Quem (Manassera nenipe) postChrislum, cum mullit sutcipit hunc eremus: inodura proceres, clerus alque Burgenses, cuiu ab Proplerea requiem sibi credimus esse paratam. Si lamen ulla levis hasit ei macula, llugonc (qui Diensis agnomiiiabattir) archicpiscopn (Nam patet in terris nullum tine labe morari) (poslea scilicet facto) Liigdunensi, upnslolica? Scdis Hanc Deut abslergat dando sibi venium. v I<3galo, iro in feuore jusiitia? clarissimo, crelier155. Sanclus ergo, uli hi versiculi nperlissinierimo anaihcinaie ferireiur, el illc manu tnililnri iliesaurosccclesia?dilapidare nitcrclur, a sede, quam prodiint, eo ipso lemporc, quo in ci-viialeReniensL male obsederat, pe; ulcrttnl, el exilio reiegatiis aucloritate ac divitiis, maxiuie ei arridente forliina, rcierno, cum se ad excommiinicaltim tunc temporis plurimiira valerct, in eremum, hisce ahjeclis, seUcnrictim iinperatorem ipse eliam excoinmunicaius cessit. Id autem nec tempori, quo Reinis anlo coniulisset, hac illacquc oberrans sine comraunione suura ex hac urbe ob nefandos Manassis archiepiposlrerao defungilur. »Ita Guibertus : licet autcm, scopi mores discessum versatus est, nec itident a:>,quod hic innuit, M.uiassesin excomintinicatione, teiupori, quod hunc iuter et Manassis e cathedra qua oh ciiniiiia pertinaciamquc pnvcipue a P.nli- D Remensi ejectionein iniercessil, potcst congruere. hce fueral percussus, vitam linierit, non iinmerito Etsi enim sanctus eo lempore, quo Rerais, Manasex iis, qua? Historiae Htierarire Francii? scriplores seni vitans, nondum excesserat, prospera ibidem forlom. VIII, pag. 655 et seqq. obscrvant, in dubium luiia diii usus fuerit, lum lamen, uti apud omnes queal revocari, nmbigeiidum tanieu nou est quin, iu confesso est, in eremum, diviliis relictis, non quod hic pariler tradit, Slmoniacus ille aniistes a secessil; quod aulem ad tempus, quod inter ejus clero, populo el oplimatibus e Remensi calhedra ex urbe Reraensi discessum, auno ex supra diciis fuerit ejectus; id enim vere faclum, qui rem exa- 1076 aut sequenli iliiganduiii, et Manassis e sedc modo iiiinarunt.erudiiiomnes uiianinii consensu nflh-mant, Remensi expulsionem mediiim cucurrit, nec ullum, uti in casu praecedenli lil, scriptoris pcrtinet, sanclus tunc Remis versatus non est, nesynchroni aul eiiain subaequalls testimonium, quod dum divitiis ibidem floruit, uti pronum est eruere in contrarium utcumque fnciat, potest afferri. At- paiiim ex supra dictis, partim ex Gregorii VH que ea quidem Manassis exp-:ilsio,uipole epistolis, papa? epistola, nunt. 148 el seq. huc transcripta , a Pontifice (adi riuni. 151) vlgesiina scplima de- annoqiie cx ibidem diclis 1080 data, in qua js ccrabris auno 1080 dutis, aliquanlo, ul dubitari vix Manassae archiepiscopo, in conctlio Lugduiicusi cx

91 S. BRUNONISCARTHUSIANORUM INSTITUTORIS 92 diciis jam exaucioralo praccipil, ut Mannssae et A Sic cottlemptajucel, Bruno, tibi gloria mundi, A Brtiiioni res suas in intcgrum restiitial, clericisque, Amplecli dum le cuperet, tibi brachia lendens, i tanlo temporepro jiistitia exsilium passis, > quo- Mullas mundus opes, mulios ostendil Iwnores, rum unns crnt snnctus noster, lin ecclesla secure Tuqtte fuga lapsus, pompali veste rejecta, Deo servire permitlat. » Hestat crgout, Brunonem Ampleclenseremum vestiris sorle beata. sccttnda gavisum esse Remis foiiuna, iiiucque inde 158. Ad bacc ttl in dicla opiniotie magis magisqr.e in solitudincm scccssissc, nnice, ul considcranli confirmer, ctiam facil funebris Titulus 146, in quo palebit, congruat lempori, qtiod Manassis e caihe- ecclesia?S. Maria? catliedralis Rolhomagensis cadra Remensi expulsioni succcssit. nonici Brunonem cclebrant htitic in modum : 156. Quare Sanclura lunc in pristiuum aul forle Ecciesimsanclw tolius lugeat ordo , Humani generis flens irreparabile dainuum, eian meliorem slalum Remis resiiluliiui fuisse, Mundo decessil mundani vicior honoris, hiJubiiatuiii est. Verum i.lne stalim a ManaiSis exBruno paler, sancta fundalor relligionis, |):ilsione annoexdictis 1081 facla, evenit? Sunt Cuius tanta piam vitam cammendal honestas, qui rem in lempus, qno Remensem catliedram Ut sit eum cuiquam non aquiparare poletlat. R..i:;aldus du Bellai, ad hanc aiuio 1083 priinum B cvectus, jara occnparal, differendara contenduut. » Ipse fuil sapiens, vir nobilis, indole fulgens, Imbulus fonte totius Philosophia; Verum horuin opinio adrailienda verositniliter nou In quo cuui virtus probilatis viva nileret, cst. Sanctus euim, cum- in siaiuni pristinum esset Glorificosfusces, qua promeruisse valeret, lestilulus, ad calhedram eliam Reineusem, quod Proculcator opum, cunclorum spretor honorum , sub Raiualdo fieri cx dicendis non poluit, expetitus El mundi slultam pede contudit ambiiionem, seu poslulalns, anlequam in eremum secedcret, Et studio sanctum fundavil relligionem. verosiniiliter fuil, uli jnm nunc ostendo: Ilugo Mundnm declinans, mundi sublimia viians Diensis, sedis aposiolicrc legalus, in cpistola stia ad summum Ponlificem post coiiciliuniAugus'oJiinense Elegit polius privata degere vita. nnuo 1077 aut seq. t'ata supraque, num 119 ct Eisi enim ad Rhegiensem episeopatum, quem Santrihus scqq. buc Iraiiscripta, sub finein de Manassc clus, quod ad eum, uli infra docebo, eleclns seu praeposilo el Brunone ail: « Hos, rogamus, ccclesia? poslulatus fuisset, recusavit, versictilis hisce forRcinensi deslinale; > Quibus verbis Poniiiicem ro- sitnm alludaltir, ad fuluram lamen in Remcnseni gasse videiur, ut allcmtruui, Brunonera videlicel urchiepiscopum electionem, qtiam Sanctus, in cicvel Manassera pracposituni in locum Mariassisarchi- ( niiim secedens, sludiose evilaril, verosiniilius idcirco pulo alludi, quod in rccilaiis versicuLisbonoepiscopi,quera exanctoran Juni veioumiliterputabal, siifficiendiim curnrel. Qnare verosimile ' apparet rtim opumqiie contemptui, a quo Bruno in iis laucumdein lcgutura, pulsojam Manasse, apud clerum dalur, mox subdalur, a qua pariler Iaudalur, mundi ct populniiiRemensem, cui pontifex, ul < communi fuga, liaecqueSancti ad archiepiscopatum Bliegienconsilio parique volo , assentienle > ipsis Hugone sem electionem subsecuta non sit, sed praecesscrit. 159. Sanctum itaque, cum in eremum secessit, Diensi legalo suo, novum Manassa?exauclorato cpisroptim s.ibstiluerenl, dala sub anni (adi num. 151) uc proin in prislinum slatum aut forte eliam me1080 finem epistola commendarat, summo sludio liorem Remis jam fuerat restilutus, fuisse a iiiuliis egisse, ut vel Bruno::cm vcl Manassem praeposiluin tum cleri, tum populi in civilalis hujtts antislitera desidcralum, imo eliam reipsa, ni id pracsciens sibi eligerenl episcopum. 157. Hinc porro in eam, qua? ct Tractaius de abiisset, cligendum, ex oninibus jam adductis iu S. Bruiiouc, a Cariusianis hujalibus mecuni com- medium sal verosimile apparet. Jam vero, cura id munieati, auclori placet, opinionera inducor, qun iia sit, nec tamen (adi Galliae Christ. aucla? scriverosimile pulo, apnd inullos e populo ci clcro Rc- plores, lom. IX, col. 77) ante annum 1096, quo nicnsi, habilo sese inler de novi episcopi electionc Q Bruno in eremum jam dudum ex dicendis sese receperat, Rainaldus, jam inde ab anno 1083, ul suprn traclalu, ratttni ac fixuin fuisse Sunclum nosirum, cum in eremum secessit, episcopum eligere , idque (locui,adcailicdramRemeusem evectus, obierit, conin icari lum hisce, qiiibus funebris ecclcsiaccatlte- scclurium lit, ut, boc jura nnlistile, sanclus ad drulis Remensis Tilulus, proxime htic transcripinsi Rcmensein caihedram expeti seu postulari nequierit, ac proin, ut cilius luin id, lum ejus in prisliconsial, veraiculis : niiiii, aut forle etiara meliorera slatum reslitutio Cnmquefaverel ei fortuna per omnia, jamque Hunc praferremus omnibus, et merito; accideril. Verum qtianto quidem lemporis spatio Omnia pottpotuil Christo, nudumque seculus (iim ha?c, luin sancti ad calhedrara Remensetn Chrittum cum mul.is suscipit hunc tremus ; postulalio, faclam Rainaldi ad eamdein promoliotum etiam aliis hisce, qttos aher ecclesia? Reincn- nein aniecessit? Galliae Chrisliana? auctae scriplosis caihedralis tilulus, inter recudendos 53, coin- ros, loin. IX, col. 75, sic scribunt: < Manasse(Siplcclilur, moniaco sciiicet, dc quo supra, Rcmensium antillt servire Joteplt dominw contempsilamori, stite) exaticloralo, fama esl Brurionem, qucm ille Et fugil antplexus incestosmenle virili, bcncficiis spoliavcrat, a muliis (in episcopum ui-

AT.TA. 9t mimm) cxpeliium , quod doclrina nieruinque gra- A quia non a^wBawac jUffiNttoni, ni.n scicntia "ria*e «B «eciesia Jiameiis priilem eniiuiasel. fsed lilierannii«e valilitniiii puiubui, in opulenlia, quae EUnan«lHs l^«tA»Hnws ^is<M|i« taro dmm^tam ptarima suppetebal, ct quam caulissiine dispcnsare amicoiiim sliulio nrchiepiscopatum a rege (Frandidiccrat, et dapsililaie spes fueral. Ad ornandas coitim Philippo) acceplum duos circiter annos teigitur et exstruendas se vertit ecclesius , et, cum nuil, ab nnno 1081 scilicet ad annum 1083. Hic multn pro Deo viderelur facere, evidenlissiraa tainuicnposl nuiiiam pecunire vim cousuinplam nioni- men dabat indicia, se solos inde favores, solam ius esi asiimmo ponlificc, ul alterum beiieiiciumab- noniinis dilalalionem in bene gesiis quacrere. His dicaret, co quod uxorem quis hubens aliam super- eiiam ipse artibus Remensem arcbiepiscopaium inindueere nequaqiiani posscL Tanta ille cupiditatc sedit, qnein cum , dilapiJatis penes rcgem Philiput dixisse Irndatur, non pum, hominem in Dei rebus flngrabal, inqiiil Marloltis, venalissinium, magnis se parcilurum tabori, si sumraura ponlificalum quocensibiis, bienuio obtinnisset, a doniino papa att> quomodo nsscqui posset. divil, quia uxorem qnis habens alteram superindu160. Quod si ergo fnraa, quam hic GatliaeChri- cere nequaqiiam possil. Consulenli plane ciiidani stiana?aucta? scriptores laudant, verilali cousonet, se cur eo leiiderct, dixit, quia, si eiiam papa fleri snnctus nosler slatim a MauassisSimoniaci expul- " possit, hattd quaquam dissimularet. J sione el in slalum pristinum nut eo elinm ineliorem 162. Cum igilur Elinandtis, uti ex his Guireslilutus, et ad cathedram Remensem fucrit postu- berti verbis iutelligiiur, vir fuerit mnxima?ambitiotalus seu expetiltis. Et sane, cum Grcgorius, qui nis, qua fieba», ui pesuniis, a quibus ei oplime proiiinc Romanam cathedram occupabat, populo clespeclum erat, summas quasqtie ecclesia? dignitales roqtie Remensi, ut Manassa?expulso novum anlisti- bencficiaque sibi comparare minime forniidarel , tem subsliluerent, epislola stib nuni 1080 (vidcsis sane eura, ne ullus possel a clero poniini. 151) finem conimendnrit, stalim a Manassis largilionibus Reiuensi de successore in Manassa?exnuctode novo eligendo antistite, ac nomiimlim puloquc expulsionc rnti locum snfliciendo Iractaltis haberi, slnlim ab de Sanclo nostro assumendo cogitatum aclumque fuisse, sul verosimilc apparet, maxime cum tunc hujiisexpulsioneapudPhilippum.Francorum regein, id faclum , publica eliain, ut Gallia? Chrisiiana? effecisse, vero neuliquain apparut absitnile, roaxiine aucla?scriptores locoproxime cit. proJuut, famalera- cuin euiii, quo minus post Manassa? expulsioucm lur. Atlamen rescerla non est: cum enim ElinanJus novi Kemensis arcliiepiscopi electio fieret, reipsa Remensis archiepiscopalus oblinendi avidissimus per bieimium integrum obstitisse, apud omnes, qui de re hac scripsere, in confesso sil. Traclalus de cxstilerit, fieri polest, tit slatim a Manassis expul- C S. Brunone, a Cartusinnis hujnlibus mecura comsione archicpiscopalum illum sibi conferri, a Francorum rege Philippo amicorum ope et pecnnia ob- minicati, auclor hujus lucubrnlionis sua? num. 20 sic scribit : i Praefaio Elinando (Laudunensi epitinueril, locumque ac lempus liinc tractandi de in areliiepiscopalum Reinensem novi antistilis electione clero el populo Remensi scopo) jure, quod sibi vindicabat, cedeule, pax huic ecclesia? red.diregio subsidio suffultus peniliis ademerit. 161. Audi, qui de Elinando seu llcliuando, unde titr, reversisque sub anni 1083 finem vel sub inietiaiii , htinc vere Remensem nrchiepiscopatum liuin sequcnlis ex suo exilio canonicis, a Manasse bieiuiio. tenuisse, doccniiir, Guibciius, auctor syn- qtiondam expulsis, de pastore praeficiendoclerus et chroiius, Hb.iiide Vita sua, cap. 2, loquntur: «He- po.nlus serio agere cceperunt. Brunonein el Mannsliunndus, inquil, vir admodum pauperis doniiis ei scm prrcposilum a legnto (sedis aposioHca?)Hugone obscure progenitus, lilcratura pcrtenuis, el persona elccioribus propositos fuisse, par esl credere, cum sutis exilis, cum per noliiiain Gualtcri, comitis se- ipse IcgatuS, ul vidimus supra, summo Ponlilici iiiotis Pontisarensis, dc cujtts comiiatu gerebal ori- iilriimque jam eumdem in finem commendaverat: < Hos , > inquit, i rogamus, ecclesia? Remcnsi ginem, ad graliam Eadunrdi Anglorum regis pertii deslinate. > Deindenoslrum patriarchara, in posgissel (uxor cniin sna cum praedicto comite sibi neccssiiudineni, ncscio quam, crearat), capellanus sessionem luin bonorum, lum dignilaliim suaruni jara reslilulum, a muitis expetilura fuissc, colligimus ejus fuil; et quia Franc.icam elcgantiam norat, cathedrali ecclesia, Anglicus ille ad Francoruin rcgcin Henricum eum ex elogio ab ipsa (Remensi) srrpius deslinabal. Ciim qtto rege. quia inullum eral cui tunc, quando defunclus est Bruno, praefatus > cupidtis et episcopaluum vcndilionibus assuelus , Manasses praeposituspraesidebat, condito in haec, Inrgissimis lenocinantibns xeniis egil, ut, si quis- muii. scilicet 151 huc trauscripta «verba.i 163. Ita ille; qui, etsi anno primum 1084, contrn piam cpiscopornni Francia? decederel, pontificalihus infulis ipse succederet. Is enim in capellania ac adita? a Rainaldo sedis Remcnsis tcmpus pati Manassa?sufliciendo a clero rcgis ac regina?posiius, qtiomam Anglia infinilis eo videntur, de successore in tcmpore florebnt opibus, multos pccuninrum mon- et popttlo Reniensi actum forle fuisse, innunt,Elitcs nggesserat;, ideo, arridenlc ei praefnla largilio- episcopum lamen, ut tradit, lunc primum, cuin liiiiiicnusn vox ejus apud Henricum rcgem exaudibi- nnndus, quod anno .1083 faclum, arrpgalo suo in lis erat.Quod et factiim csl: Laiidiinoenim inverltts, arcliicpiscopatiim Remenscm jurc cessil, a pluribus

93

95

9G S. BRUNONISCARTHUSIANORUM INSTITUTORIS A expelilum fuisse S. Brunonein, vero non apparel A eveneril, docuisse conlendtiiit. El inox quidem sanabsimile. Ita autumo quod Sancius, ctttn ad epi- cium, qui tnmcn ex diciis ab anno circiier 1076 ad tc.Jpatum Rcmensera postulattis seu expelilus fuil, nniiiim 1073aut etiniu scqiientis initiuin apud Ebaaliquanto jam tcinporis spalio, uli versiculi, e fu- luiii coiuilcmcommoraiusesl, a suo ex urbe Rcmensi nebri ecclesia? cnthedrnlis Rcmensis Titulo ntim. ob improbos Manassis morcs excessu Parisios se 154 huc transcripli, innucre videirur, in prisliiimn, coululisse, ibique docendi munus, quod tamcn nn aut forle etiam mcliorera statiui rcsriluliis , Remis antea unquam ibidem obiissel admodum cx diclis d gissel, hocque verilali non snl aple queal inlel- est dnbitim, rcsumpsisse , Bulreus in Universitalis ligi consonum, si slatum a Manassis e sede Re- Pnrisicnsis Historia tom. I, page 468 existimal. Vcniciiai expulsione fucrit ad hanc ipse posliilalus rum conjeclura?aliquol, argtimentaqiic, quibus hanc seu expetilus. Porro elsi furte lioc ex ju;n dictis opinionem suam ulciimque firmare nitiiur, nihil anno 1083 priraiim accideril, Sanctus lamen, utpote pl.uie, ut ex supra diciis liqnel, evincunt; nunc qui aliquanto temporis spntio ante, pristino statui antem discnliendum, an majoris ponderis sint alin fniiinccque redditus, Remis j'nra degerit, et forle ex qua? luin ab hoc, lum ab aliis, Sanctiira noslrum, ilictis jain iude cliara ab anno 1081 ad archiepisco- si non slntim ab aiino circiter 1076 scu a suo ex pitum Reniensem poslulatus fucril, vel stalim a urbe Remensi excessu, ab anno saltcm vcl 1079 vel Mannssis expulsione, id cst, vel ab anno 1081 vel ab altero e binis scqiicntibus Parisiis docuisse, no:i inullo posl Reiuos ab cxsilio revcrsus pristi- volciiiibus , ndducuntur in medium. Verosiraile , iiiiiu honoris faculiaiiimque sialutn, quod bicosien- aiiuil, nonesi, Brnnoncm, lanliim virum, tribusqua(Icndutnerat verosimilitcr rccuperarit. Nec est, cur tuorve aut etiam pluribus annis proxime anle s.ium opponus Elinnndutn co lempoiis spalio, qHod a in soliludinemrecessum vilam plane oliosam egisse. Manasstsexpulsioncad RninnlJi clcclionem excurrit, Verosimilesane id non sil; pcr me licet. Verum ieg:s subsidio stiffuliiim, ecclcsiacReraensis cnlhe- cura Sanclus, ut supra docui, anno 1081 in prislidrara tenuisse, verosimilequc uon videri, sttb hu- iiiiin slaluni Remis reslilutus fuerit, quid si eliam justiiodi anlislile Brunonem Rc.nios reverti ibique scholarum prrcfecturam tunc recuperaril, hancquc coramorari voluisse; eisi eniin Elinandusa Sinionire deinde ad suum usque in eremuro discessum gesselabe iinmunis non fuerii, iu ecclesins tnmen exsti- ril? Ita sane vitara, doncc hic accidit, a dicto lil inunificiis,ncc incleriros iniquus fuisseinvenilur. anno 1081 oliosam non duxerit, etsi etiam tunc Pa164.« Is igitur (subdit verbis de Elinando num. risiis IIOII ocuisse statuatur. Nec anno 1079et sed 151 recitalis Guiberlus) qiialiscumquenutambilior.e,r quenti, quo utroque Colonia?Agrippina? inter eccleQ aut quarumqiie alia htimanilale apud se exstileril, siaeCuniberlinaecanonicosveiosimiliuscx snpra diin hoc ei honor omtiino asservandus est, qucd el ctis egil, otiosam lunc duxisse vilam est pulandus, libertnlcm Ecclcsia? magnifice luitus sit, et lam cuii lieri qttent, ut lunc tnm in Psalmos, qnam in ipsam (Laudtineiisem nimiruiii) sedem, quam up- S. Pauli Aposloli Epislolas,quas ambas sacra?Scripcntlicesejus ecclesias uberrima largilioue provexit. piura?partes erudilissimis, titi infra docebo, ediiis Et dignura erat ut extcrna ci boua suppcterent.qiia? Comraeninriisilluslravit,guuvaiiioperainiinpenderit. iiiDoiiiinicarumiloiiiiiiini 166. Quorisi id displiceal, Sanctumque duobus decoreprojicerentur.» Cum coinmoraiiim non fuisse, vclis, crgo lalis exstiterii Elinandcs , non vitlco cur, eo iilis annis Colonia? Remensem cathedrain lenenle, Rcmos Brtino ron ncc sic, eliam hocdato, lit conscquens, ut Bruno, ni rediisse, iblque versatus non esse sit credcndus, liiin Parisiis docuerit, in oiio viiam exegcril. Quid niaxime cum Simouiacam hominis labcm forsilan si cnim lunc ad DolenseS. Maria?raonasterium seignorarit. Quid si cliam sanclus, ut Remos rediret , ccssisse, ibidemqttc docuisse, nsseratur? Sane Sanab ipsomcl Elinnndo invitalus fuerit? Sane ctnn ex ctum vel tunc vel alias in monaslerio illo doccndi dictis, ui in rcs stias restiluerctur, Gregorio VII, nuiiicre funclum esse, aul certe, cura hoc Remis tcnc summo pontifici, mnxime iu votis fuerit, non L obiret, plurimos illius alumnos ibidem linbuisse disD inep:e nc temcre conjcceris, litteris aliove modo, ut c^pulos,dicendum apparet; religiosi enini ccenobii pulsi a MnnnsseRemensis ccclcsia? clcrici, ac proin illius incolre in Tilulo funebri, inter edemlos 1C9, eliam sanclus noster, Remosin bona sua restittiendi ([ueni Sancto inscripsere, ejus sese discipnlos proredirenl, ipsuramet Elinandum cgisse, ad id scilieet (ileri vidcntur hisce ad Caiiusianos Calabrinos verimpulsum, ne, si secus facercl, Bemensem sibi ma- bis: < Prout veslra dignalur expetere sanctilas; et > ximecupitura archiepiscopaiuin, quein regio favore nos Dolensiscoeuobiifralrcs, fralernitatis veslra?denon sat recte obliiiuerat, pontiiicia aucloritale, utl solalioni compassi, pro beati palris noslri ac mapos'ea factiun, amilteret. gislri Brunonis animn devolissimarum orationmn 165. Verura suut, qtti Sancltim, aulequam slaluii suffragia mox, ul ejus atidivimus obilum, omnipoi pristino redderetur, ab anno 1081, imo eliam ab lenli Deo persolvere curavimus. > E vita ilaque, anno 1076 circiter, quo Reraisob improbosManassis qnam Sanclus, ni anno 1079 et aliquot seqtienlibus i mores excessit, Parisios concessisse, ibique ad an- Parisiis docuisse admiltalur, in otio duxerit, ibidem ntim usque 1082, quo doctoris ad lempus redivivi, etim tunc docuisse, concludi nullo niodo potcst. Irno , i qui sese damnntum c fcrclro proclainaril, prodigium vero Sanctum non tanluin non lunc, sed ucc um-

ACTA. P8 quam alias Parisiis doctiisse, verosimiHimum app:i- \ Francirc rcgiium habuil, quamqiie, ni Pnrisiis dorel. Tres enim scriptores synchroni , aut cerie cuissel, habttuiitm ettm non fuissc, auliimnl, nnmicoaevi, is scilicet, qui qualiior primorum Cartusiae nis cclebritaie, lum ex ingemi , qua? eidc.m fimepriorum Chronicon contexuit, Guibcrliis de Novi- brium Tilulorum inscriplioue pnrentarunt, quacque gento, et Tiiuli funebris, inter recudendos 173, quo illum, ni Parisiis docuisset, spccinli modo cognitiira? Regnlares Nolicnsis S. Vincenlii ecclesire cnnonici mngislrumve hnbiltira? fuisse, non videniur, eccleSaucto parenlarunt, auctor , fuisse iilum (adi num. sinrum monasierioruinque raulliludine conjicicus, 7, 114, et 43) ecclesia?Bemensis scbolarum magi- nut etinm conleiidens. Verum non video cur Snucstrum aut in.niiunt, ant boc nomine diserte disiiu- lus, etiamsi niimqiiam Parisiis, Reinisqiie lanliimguunt, «scbolarum»etiam «Parisiensium magistri» li- modo docuissct, insignem illain, qua per niiiversuiii lnloeumdem verosimillimedistincluri, si has umquam Franciae regnum, iino per plurcs etiam extra lioc ille , tit Rcmenses , docuissel. Accedil nihil plane silas provincias lale inclaruit, nominis celebrilatem npud anliqtium ulltim paris aticloritatis ac fiJci acquiiere nequiisset. Numqttid non n coaevisChroscriplorem uspiain inveniri, ttnde Sanctuin Parisiis nici Mallcacensis, Frngmenliqiie hislorici, a lempore Roberti ad Philippi regis nioriem deducti, uniquam docuisse, quoquo modo silconsequens. 167. Al vero Aunaliiim Carlusiensiiim libri quaiii B scriptoribus (adi num.4l et scq.)«Remensis> nppclbactenus non vulgali auclor aiionymiis , conjecturis Intur, quod iis ex nominis fama, quam Remis tiiin iribus diversis, quibus, Brunonera Parisiis docuisse, disceudo, tuin docendo ac varia niunia obcuudo Egassius Bulreus(adi, qua? huc spectanlia nura. 112, acquisiisset, uuice fere notus essel? 169. Siiniline eliam forte dc causa , vehui « Pariseqq. et alibi dicta sunt) perperara contendil, in mediuin adduclis, ita raliocinatur : < Quartam pos- siensis, > notus fucrit? Si aflirmes scriptorcm anlisumus addere conjecluram , sumplam ex Tilulis fu- quumprobataeque fidei vel unuin, aquoiPurisiensIs» ncbribus, quibus pia? sancli Brunonis niemoria?pn- vocelur, assignari posltilo; qttod si id, ut certe mm rentaium esl ab oranibus fere ecclesiis et monaste- pmeris, facere non possis, uudc tandem, qua riis Galiiarum. Qui enim Deri potesl. ut Vir per uni- Saiicttis inclaruit, nominis celebrilalem Parisiis , versuin Francia? regntim speclatissimus et nomina- non autem Rcmis, docendo eum acquirere debuisse tissiraus, ac in ecclcsiis ejusdem regni (ut dicil probabis? Adhaec Bruno ex unanimi fere eoruiit Guibertus) opinatissimus evaserit, quandoquidem omniiim conscnsu, a quibus Parisiis docuisse asseistud vix asseri valet de Remensi academia , quin rilur, id ibi muiiiis non nnle anniim circiter 1076, potius de Parisiensi inielligatur , ad quam , velut quo ex dictis ob improbos Mnnassis roores urbe regni sedera et Francia? inedilullium et celeberri- C Remensi exccssit , obire incepit; et Intnen cclcniiim cniporium el acadeniiarura reginam , mngis bcrrimi etium, anlequnin urbe Rcmensi, cogenlc congruum videbalur, ut lol amici et discipuli, qui Mnnnssc , cxccssit, nondumque proinde Parisiis ejus funebria celebrarunt, confluerenl? De ecctesiis docuerat, iiominis exstitissc , a Guiberto de Novinamque suffraganeis et monasteriis provincia? Rc- geuto, auclore coaevo,diserlissime traditur. «Brumensis non esl dubittin, eorum alumnos Remis sub no, inquil in Vila sua Hb. i, cnp. 11 , « in ccclcsiis Brtiiione studiis lilterarum incubuissc. Cum vero Gnlliaelunc (cum Mnnasses scilicel Remensem civileclilantur remola? quaeque ecclesiae ejus obitum tatem ante Sancti cx hac discessum ncfandis suis lamentis et flclibus prosecntre, quales fuere Angli- inoiibiis miscre aflligerci) opinatissimns cum aliis canre, Britannicae, Normanicae, Pictonicae, Turoni- quibusdani Remensium clericorum nobilibus infamis cae, Seqiianeaeel alia? plurimre, absurdtim pulamus illius (Manassis iiiiiiirum) odio cxc&sil ab urbe, • dicere omnes barum ecclesiarum alumnos Remis Remensi ncinpe. Sanctura ilaque , qitamvis etiam eruditos fuisse, cuin hoc magisjuxla mentem Bulaei Parisiis numquam docuisset, ingenleni , qttam siiii viiteaiur congrucrc Parisina? acadeinia?, ad qiiam peperit, nominis cclehriiaieni acquirere poluisse , illi ipsi etiam ferc oiuncs, qui eum Parisiis doaliquando Iranslalus fueral. > 168. «Sed quid dicemus de ecdesiisParisiensibus, D cendi tnunere funclum volunt, debenl adinittere. qun?obiluni snncti Briiiionis , quasi viri noiissimi, Accedil quoJ ct iis, qtii Snitclum, priusquam relebribus planxerunt clogiis , videlicet ecclesia Rerais sitb Mannsse excederet, Pnrisiis docuissu cathedralis sancta?Marire, abbatia sancli Maglorii, coniendunt, rcspondcri potcst, Biunoiiem e solis, abbaiia sancti Gennani de Pratis, abbalia sancti quos composuit, er-jdiiissiniis in Psahnos el S. Dionysii, abbatia sancii Mauri Fossatensis el abba- Pauli Epistolas Commentaiiis , latissime forsau , lia sancti Pclri Latiniacensis? Nonne incongruum cuui obiil, jani vulgaiis, cclcbenimi nominiscsscpjcsl, ut lot clerici, totque monachi , inlra funlem luisse, etsi inlerim non Parisiis, imo nec Rcmis uuscienliarum Parisina? ncademia? constiluli, ad ex- qnam docuisset. leram dioecesim pro capessendis scienliis profec.i 170. Quod niodo ad ingcnlcin, quae Snnctura fufuerint? Et quod de Pnrisiensibus diciinus, id ipuira nebrium Titulorum inscripiioiieceltbrarunl, ectl:leslamur de caelcris remotiorum ccenobiornmreli- siarum ccenobiorumque mulliiudine.u speclat, congiosis , quos Parisiis potius , quam Rerais erudiri sequens ex hac non est ut non lantum fnina, sed pineslabat. » Ita ille, Sanctum Parisiis docuisse, el speciali qttodam modo, ut laudalus Cariusianus praecipue lum ex insigni , quam per universum anonymus velle videtur, Sanclus i.o lci iis omnibiii 97

100 1NSTITUTORIS U9 S BRUNONISCARTIIUSIANORUM noliis fueril, mngislerve exstileril. Elcniin non A exlrancis alienigcnisque frcqufiilabairtur; quare, solis, quibus tali inodo nolus csset, magistetvc ex- cum Sanciiis, dum summum Remensium scliolaruni stitissel, ccclesiis monnsteriisqiie tuortem ejus reli- didnscnluin ngeret, doclrinae famn,.uti cx supra giosi Calabrina?carlhusia? seu cremi incolae, preces dictis satisliqiicl, non solum per universamGalliam, prodcfuncli anima flugilanlcs, aniiunliavere. Liqtict verum cliam per plures remotas regioues alias celeid ex e"iicyclica?, ua hoc feccrunt, epislola?iniiio, berriir.us exsliterit, dubitandum uon est quin ad q quo, quibus haec destinetur aul ad quos defcreuda sese Bemos nltrnxeril multitudinem ingenlem non sit, verbis seqiientibusiiiniiilur : « Priinj loco, qite.n modo indigennrum, vcrum ctiam exirnneorum alicnigciiarumquc, qtio sub clarissimi nominis mngislio primalcm et capul in ecclcsia crcdimus, elconlilc! inur, aposlolicae scdis praesulcin, totainque illain iitterisoperum durent. principalemcuriam humiles ereniita?Calabriae 1110- 172. Alquecx his iinprimis Odonein seu Otlonaslerii sanctaeDei geniiricis Maria?,cujus fuudalor nem, summum postea sub Urbani II iioinine pontipaler Bruno fuit et praclatus, duui in carnc vivcicl, ficem, Robertum a Burgundia, Lingoncitsem episcodebila subjcctione veucrumur cl snltilamus, sancli- pum, aliosque tres viros illuslrcs, § v recensiios, que Palris nostri obilttm pridie Nonas Octobris de- cxstilissc exislimo lumob jani dicta, lum quod nibil . liuutianius, nt liicrilis eorum ct precibus adjttvcliir R plane, ul alibi polius, quam Remis studuisse cie, npud Deum. Snluiamus quoque universam snnelaiii dantur, possit afferri. Inio vero, quod ad Urbaiiiiin Ecclesiam in ordinibus ci professionibus suis, cano- noiiiinaiiin spcctal, Uetnis poiius hic, qiiain alibi, j nicos, inonachos, eremiias, Deo dtcalas sanctns studuisse idcirco esl dicendus, quoJ el Remis ali;, viigines; qttibus et omnibtis spirituali praesenlin quamdiu fuisse versntum.elecclesia? metropolitanre s proslcrnimur, ut dcfuncli Palris nostri mcmorcs cnnoniciim ibidem egisse, aliunde habealur perspecsse velinljUt diloctaeilli aiiitna?,si adhaesit maculu, cium, iiliupud Riiinaiiiiim tom. lllOperum scriptoris oum iioii sil justus, qui non pcccct, muliiplicatis hiijtis ei Mabillonii posibnmorum videre licet. Alqne s iuiercessoribus ct precura instanlia deiergatur cl ita fulurum modo spero, ul qui oinnia hactenus l ,i trnnseat. adrequiem. » Ad qiiaeciimquciinque, uti ndditctarite cxpenderii, necesse noit esse existimet, cx hoc textu itilclligilur, monasleria ecclcsiasque, ui Sanclus vel ob nnminis, qua inclnruil, cclebriia., sive s.anctiiranossent, sive non, epistola encyciica, lcin, vel ob discipulonim, eorumve, quibus spccinli tnoriis ejus nuiicia, missa fuit, utex responsoriarum raodo nolus fucril, inulliludinem Purisiis atiqtinndo n ad hnnc seu lilulorum fiincbriuin quibus Sanc.o docuisse admillalur, repiigiisntibus, qua? supra in o b pnretilatum fuil, rouJtiiudiiie ingenti , utpote ab coutrariuui adduxi, argunieivlis. At vcro, inquies, iisdem monasteriis ccclesiisque profecta, argui non ^ Sunctus salicm liinc, cum iu solitiidinem, sociis n o possil, hisce illum uninibus speciuli quodnm modo noiuiiillis sibi adjunctis, secessit, Parisiis doctiil. nolum, magistmmve fuisse. Quare, etsi darein, lia eniiu a scriploribus iion paucis menioiia? proif Sanctuin noslrum, ni Pnrisiis docuerit, monasteriis dilum cxisliiunlumqiie fuisse inveniliir. lla oniuino :s illisomnibusecclesiisque nec speciali modo-iiotuiti, liabet: verum hi Sanclo coaeviminiino suiit, nec 1( nec magisJrum exisiere poluisse, nondum proplerea haec, qunra lenent.plncel opinio, lunc quod ex diciis a consectariiim fuerit, ut reipsa ille uir.quamParisiis Saiiclus nullo umquam lempore Parisiis docuissc, js videalnr, luin etiam, ac maxime quidem, ex eo, docuerit. 171. Nec qitidqnam ad rcm facil, plures Pnri- qiiodBruno, cum in crcraum secessit, non Parisiis, j sienscs e<:clesiasS. Bninonis, veluli viri sibi nolis- sed Remis, in prislinum, nc forte eiiain melioreiu .. simi, obitiim celcbribas planxissc clogiis; Ueri enim sialum aliqunindiu jam rcslitulus, summos inter n potest ul hoc illac focerint.qiiod, etsi iis, iion facie foriuna?secundaefavores coinmorntus fueril, uti ex le stliove,quo mngistri solenl discipulis, speciali modo, iis praecipoe,qua? nuin. 154 et binis seqq. in me, fama taiuen, utpotc qui inaxima cx diclis nominis diuiii adduxi, studiosus lcclor facile perspiciet. js celebrilaie inclarueril, nolissimus exstiierit. ldcm .. 173. Hinc porro , clsi eliam horrenduni illud mj eliam de nonnullis aliis ecclcsiis, mOnasteriisque, prodigittm, qno doclor Purisiensis, primo se accue qua? Snncli, veluli viri sibi iioiissinii.obiium luxere, salum, secundo jtidicatum ac tcrtio taiidem cone eslo judiciuin; etsi nniem etiam et ihtilisfunebribus, demnalura, e ferelro proclaiuaril, Parisiis, quod s qttibus Sanclo parcnlatum fuit, snllem nonniilli a infrn disciitinm, reipsa accidisset, veraque, obqunm personis, quiltus eiiain facie aliove speciali moJo Bruno in solitudiiiem secesserit, cnusa exstiltssei, )0 notus fuerii, magisterve exstiterit, ei sint iiiscripti, hunc lamen tum, cum illud accidit, ibidera docuissc, i nibil lamen cogit u hosce sub ilio, iioiiReuiis, scd admitli idcirco nondura possct. Cuni enim Sanctus, >d Parisiis studuisse adinittamus. Utquid enim Snnctus Remis post Manassis nrcbicpiscopi expulsionein in as os plures ctiam evtraneos hubere Remis discipnlos res suns seu facultaics pri.stinas reslitiitus, civita;a? nequieril? Sane srccuJo xi, quoBrunofloruit, diversa? tera illara inm amplius, domicilium alibi fixurus, (liversarnm urbium ccclesiarumque scltola?, uii anle suum in solitudinem dis.es.um rcliquisse viUi Hisloriaeniiernria? Frnncin? scriptores lom. IX, pag. deatur, consectariuin est ut, si eo tempore, qtio g. 30 et seq. docent, pro nmiiiuis cclebriinle, qun dictum prodigium accideril, seu anno circiier 1082 m oariim magislri gaudcbanl, vcl :aagis vel miinis ab Parisiis docuit, in prisiinas suas facullales Remis ib

ACTA. 102 101 resiilnliis lum nondnni fueril, nc pminde, ttt in A docuisse jiidicnrinl, elsi interim id apud sC:iptorcs, hasceillum, cuin id equidem , nntequnm in solilit- sanc.to vel synchronos veletiamdumtaxal suhacquadinem secederel, ex diclis sit faclum, rcstilui lan- les liileris consignatum non reperirent. dem posl praefatum prodigium conligerit. Verura § IX. An a Guiberlo'de Novigew.ovcra S. Brunonis in soliiudinem secessus causa assignetur, et un ud sanctus Remis anle annum 1082 praeterquam quod hunc prmter emissum monackici habitut induendi votum ratione alia graviori Bruno iiidiguerit. prisiino siatui ac forle etiam meliori reddilus verosimilius ex diciis fuerit, id post prodigiuin illa.d Lnunoius, qui ediln de vera causa seeessus accidisse, idcirco praelerea non "videtur, quod, cutii S. Brunouis in eemum disserta i ne prodigiasain Bruno in opinione eorum, qni prodigium propu- doctoris Parisiensis anastasim commentis acccnset, vernm conversionis seu sccessus S. Brunonis i:i gnant.sreculo valedicere firmissime cx hoc statueril, propositumque, rebus uiciimqiie compositis, exse- cremiun cansam a Guiberlo de Novigenlo, auclore cutus fueril, parum verosimile appareat, fuisseillum, coacvo, lib. i de Vita sun, cnp. 11 IraJi aflirmat viso prodigio passnrum, nedum curaturura aul Inlegrum Guiberti lcxtum, quem Lnunoius liunc in etiara Remos aditurum, ut, quas ibidem sub Ma- fiiiein disserialionis laudalae cap. 1, § 4 recensei, nasse aniiserat, factiltates dignitatesque recttpera- huc non transcribo, sed ca diimlaxal illius verba, ret. Quare si pro vero, quod infra, ut dixi, exami- B qua? ad conficiendum, quod Launoius vult, facere nabo, admitli debeat pracmemoratnm prodigiiim, ulcumque queunt. Sunt autem hrec : < Fuit non verosimilius quidem id ob jam dicta, S. Brnnone, longe ab his diebus Bruno quidara in urbe Reraensi Parisiis non docenle, sed tantum , sive ul amicos vir et liberalibus inslructus ariibus et raagnorum inviseret, sivc aliam qitamcumque obcausam ibidcm sludiorum recior, qui conversionis inilia cx subpraesente, acciderit. jrtcta naclus occasione dignoscilur. MunnsseSquidam 174. Nec est, cur id cuiqunm mirum noviterve post Gervnsii fainosissimi archiepiscopi dccessum conficlum videatur ; elenim cx ipsomet quinque praediclreurbis rcgimini Simoniace se intrusit, vir primorum Carlusia? majoris priorum Chronico, seu qiii.lem nobilis, sed nihil prorsus screnilalis, qua? ex edendo, qnod in hoc continetur, Sancli nostri prima ingenuilalem decet, hnbens. Tanlos enini (adi § i) sub Vita? iiomireelogio.anle cujus auctorera faSlus ex illa novilnte conceperal, ut regias percdocloris redivivi, quod Parisiis conligerit, prodigiiim grinarura genlium majestales, imoiiiajeslalum feronemo litleris consignasse putatur, colligendum vi- ciln'es imitari viderplur. . . . Is igitur cum milites detur, S. Bmnonein ei, cum casu dumlaxat Parisiis siimmopere affeciaret , clerum negligcrct, dixisse versaretur, adslilisse. Audi, qui, prodigio illo nar- r aliquando refertttr; « bonus, ait, esset Reinensis rato, num.5, loqualur: «Ea tetnpeslnlc, inquit, cr;;t > arcbiepiscopalus, si non iuissas inde ccntari ibi (Parisiis iiempe eo, quo prodigium accidil, locoj > oporter .t. > llujtis ergo raores prorsus improbos, mngisler Bruno, nationc Theutonicus , de civitale el slupidissimos habitus cum omnis houesius horColonia non obscuris parentibus nalus, ecclesia? reret, Bruno tunc in ecclesiis Gallia? opinatLsimus Remensis canonicus et ibident scholarum magisler cuin aliis quibusdam Remensium clericorum nobiita Iheologia, qui, supra scriplis vocibtis (docloris Hbus infamis illius odio excessit ab urbe, > Remeiisi riempe, sese damnalum, e feretro vociferati) salu- nimirum. 176. Hacienus Guiberliis; vemm anne ita veram, briier lerrilus alque compunclus alloculus est quosdam socios ibi praesenles, >elc. Ita aniiquior illa qua S. Bruno in eremum pulsus fuerit, eansani Sancti Vila, cujus auctor anonymus S. Brunonein commemorat? Ilaomuino, ut dixi, auiumat Iaudatus utique, si eum, cura prodigium, quod.narrat, Pari- Lnunoius, nc praecipue quidcm lum, quod ex ej'us siis docuisse existimasset, scholarum non Remen- opinione Snnclus noster, cura ob improbos Manassis sium, uti verbis recilalis facil, sed Parisiensium mores Remis excessii, statim sese in erenuim recemagistrum vocatttrus fuisse videlur, cum de re qua? perit; lunr quod, tit putat, sancii ex urbe Reinensi etParisiisgesla sil et qure ibidem a sanclo docente D discessum hahiln nb eo, quam supra jam memornvi, fuissel conspecla, sermonem inslilual. Quod autem cum Radiilpho Viiidi et Fulcio Monoculo de falsis non lantum Puteanus, aliique, qui sreculixvi inilio mundi oblectalionibtis collatio praecesserit. Verum floruerunl, S. Brunonis biographi, vertim eliain nec Sanctus, cum Remis ob improbos Mnnnssis seculi xiv el xv scriplores, infra laudandi inveiiian- mnrcs excessii, stalini sese in soliiudincm abdiJit, tur, qtii Sanctura nostrum eo ipso tempore, quo nec illius ex urbe Remensi discessitm collntio mepraedictum prodigium Parisiis contigisse, memo- mnraia praecessit. Utrumque e solis fere supra jam rant, ibidem docuisse, memoriae prodant, aul certe dictis satis Hquel. Ac primo quide.it cum Sanclus, eo loco, quo id faciunt, < scholarum Parisiensimn ntnum. 111 dilucideprobavi, anno 1076 aut seqiienli inagislrum >appeilenl, fuisseve innuant.factum reor Manassis vitandi causa Remos deseruerit, certcqite, ex eo, quod, cum prodigium islud Parisiis conli- uli infra osteidam, anle' nnnum 1081 in erenium, gisse aut alicuhi legissent, aut tradiiione secum saeculo relirto, no.i abierit, mox l:oc illum a suo ex communicata accepissent, Sanctum inde, utpote urbe Remensi ob improbos Manassis mores exces.-.u quem simul praesenlem prodigio adslilisse, schola- non fecisse, manifcslissimum cst. Et vero Sanctura rumquc magislmm cgisse invenirent, ibidcm lunc n'»n nisi post Mana.ssis archiepiscopi c sede Re-

** S. BRUNONISCARTIIUSIANORUM lilo INST1TUTORI5 Ui monsi «xpnlsionem, seu pnulo posl nnnum 108), A vcrbis supra recilatisaflirmcl, Sanclum i Brunon m qno luec accidil, in erenuim secessis^e, nb ipsomct conrersionis initia nacium fuisse ex occasione > imGiiiberto loeo»sjipra cit. ctiam indicari, voluiii non- proborum morum Munassn?;hosce lainen, obquaui nulli. Ita auluiiiStit quod hic, poslquam verbis pro- Snnclus in eremum seccsseril, perfecteqne sese xime reciiatis subj inxit, < quem (Mnnassem arclii- convertcrit, catisam exsiitisse, non edicit. Imo vero contrarium innuit, cum improbos Manassis morc3 cpiseopum) postmodiim procercs, clerus alqneBurgenscs, cum ab Ilugone (qui Dicnsis ngnominabatiir) cpnversionis sancti iniliis occasionem de isse, dumarchiepiscopo (LugduBensi scilicct postca crealo) tnxat tradat, hrccque ab ipsa conversione perfecta apostolica? sedfs legato, viro in fenore jusliii e cla- sinl diversa. Ul veritati consona scripsisse inlelli • rissiino, <refciijrriiiionnnihcmnie ferirctur, ct ille gtlur Guibcrltis, rcs ita coiicipicnda vidclur. Brunianii militari tnesauros Ecclesia? dilapidnre niierc- no, Remis ob inprolo; Manassis n^ores excedcre tnr, n sede, qttam raalc ohscderal, pepulcrunt, > ita compiilsus, foiiuunm naxinie adversam, qua prcdtiiidc, nonnullis, qure, qiininqunm Manasscm respi- mcnle, de Deo cogitare vilaeque cmcndationein ciant, huc laraen miuus faciunl, inleiposilis, pro- concipere mortales potissimum solenl, fuit ejtpcrtiis, sequaiur : i Al Brtino, mbe.(Remensi scilicet) dc- hincqtie faclum ut ctim Radulpho et Fulcio Mo:cserta, sreculo etiara abrcniintinre proponil, qui culo celebrem in qua sese brevi monacliicttm habistiorum nolilias horrens ad Gratianopolitanuin pro- tum assumpturum, vovit, coll; lioi.em habiicrit. cessit territoriuni; > verura illis l.iacin re, uli infra Sic quippe cum voltim illuJ compleia? a Snnclo poslea conversionis iniliorumloco mcrilo sit bale.idoccbo, nssciitienJiini non est. 177. Nihil inlerim, elsi id ita sit, contra nos eiiam, dum, collationique, in qua idem voium fuit emishic facit, qtiod Inco cil. Launoitis praelcrea addit; siim, iraprobi Manassis niores occasionem dedcrini, de clericis Remensibus, cum Sanclo ob improbos recle scripsisse inlelligilur Guilertus, Sanrtiim ; Manassis mores c civitate Remcnsi egressis, qui, nostrum ex improbortim Maiiassacmorura occa. ione ni tunc Bruno in eremum secesseril, diu eum, quo- conversionis surc initin nnclum fuisse, sive inicrim . cnmqtie cnncederct, comilari debuerint, Deumque ex volo illo seu ex collationc, in qua boc fnit emisinlerea, a quo converlerentur, alque in er-jmjim sum, factum landem sil, ul Sanctus novain Caiibu, ciiin Sancto pellerenUir, e machina exspectnre; in sianorum religionem insliluerit, sive nova ralione , eieninin cniin cuni Sancto, uti : pml nos lom. I Apri- accedente ad id faciendum fuerit impulstis. 179.El Brunonem quidem e dicta collaiione orcalis, |-ag. 40, num. xi iu S. Ilitgonis, Gralianopolitanii opiseopi, Vila Guigo, quinlus Carlusia? majorisi .- sionem nova? sua? religionis instilucndae acccpisse, ( prior, teslnlttr, coiiccsserunt magister Landiiinus, Launoius in sua de vera S. Brunonis in erenuuii Ltica?in Hetrtirin (ndi npud Lnbbeum lom. 1 Biblio- sccessus causa dissertatione cnp. i, § III contendit; thecaenovaemss. pag. 659 qualiior primorum, cujus verum conir.i ad novi Caiihiisianorinn ordinis iusli; num. 6 notiliam deJi, Carttisia? majoris priorum, tuliouem nihil omnino collationem illam contulisse, 3 Chronicon) mundo naius, Slephani dtio, Burgensis annatium Carlhtisiensium libri quarli haclenus nou el Diensis, lltigo capcllanus ct duo laici seu con- vulgati auclor anonymus ptitat, operis sui num. 89 » versi, Andreas et Giiarinus; horum aulem niillus e hiinc in modum Lauuoio, illud contendenti, re;ponnobilibus iilis Remensibus clericis, qui citni Sanclo dens : Ibi ... . (in episiola scilicet S. Rrunonis a.l ) ob improbos Munassis mores Remis cxcessere,, Radulphum Viridem per vcrba , num. 125, buc exslilisse iitvenilur. Qnod modo ad collalioncm, a , transcripla) i sanctus Bruno non loqititur de coni Sanclo cum Radulpho Viridi cl Fulcio Monoculo siliofundandi nlicujus novi ordinis, sed tnntum de o ii habitam, peninet, Brunonis hanc cx tirbe Rcmcnsi voto recipiendi monachicum habiium. Quidam adob improbos Manassis morcs discessui nonpraeivisse, versarius hanc forsan irridebit dislinctionein, qn:e >, salis superque, qtiaenum. 125 et seqq. in inedium nihilominus fncilius, qunm itln »(observnia nmirum n adduxi, evincuut; ibidem iulcrim diclis Guibertus D n Launoio in Brunoiiis, qnre proxime laudavi, vers de Noyigento loro proxime cit. etiam suflragalur, bis) i instituendae Catiliusianorum religionis ccca>, b utpote narrationi, qtta Sanctiexurbc Reracnsiob sio, observabilur a quovis altenliiis et sine animi it hnprobos Manassis raorcs discessura refert, post motu verba sancti Brunonis consideranie. « Promipauca interposita, quae huc non fnciunt, stibjungens, > simus, > inqnit, i ac vovimtts Spiriiui sanclo in i, < At Bruno, urbe (Remensi nempe) deserla, saeculo > proximo fugitiva saeculi relinquere et aeierna o > captare, necnon monachicum habiium reciperc. > eliam abrenunliare proponit. » 178. Jam vero ctira Sanctus nec slalim a suo ex Quis non videat aliud esse vovere habilura moiiaslix urbe Remensi ob improbos Manassis mores excessu cum assuraere, aliud inire consiliumcondend»;nova? u in eremum abierit, nec liiinc habita cum Radulpho religionis? Ctimque slaiiin addat, « quod (volum) o is ctEulcio, in qua bicum Bmnonc monachici habilus « et in vicino peractum esset, nisi liinc Fulcius assnmendi voluni emisere, collnlio praecesseril, < Romam abiissot; » his verbis salis immit eos. l, iii quis hnprobos Manassis niores pro vcra, ob quam tnntiim cogisasse de inoiiaslico habilii induendo, Sanclusin eremnm secesscril, cuusa adraittal? Sanc, :, non in novo, quem insliluerent, ordine, sed in aliquo tit hoc fiat, minintc favel Gtiiberius. Licet cnim nltcrius ordinis nionnsierio. > jt

ACTA. 105 106 180. « Si enim de nova religione in hac egisscnt A cussus non solum de monnstico recipiemlo cngimvit coll.itione, hujusmodi consilium tnmciioad effecliim habitu, sed nd sublimiora a Dco vocntus noviim pcrducere non poluissent, ut revera non perduxe- ampleclciidi gentis vita? nspcrrima? consilitim iniit, et feliciter complevit. > Hactenus illc, in collaiionc, rnnt, cum prius mulla sihi disponenda fuissentad tanluin opus perflciendum, tit stint genus et modus quam Sanclus cuiii Rndiilpbo Viridi cl Fttlcio vitae, habitus, acdificia quantiimvis httmilia, Iocus Monocnlode fnlsis mundi obleclalionibiis aelernuinimprimis ad propositum idoneus et alia hujusmodi que duraluris cceli gaudiis habuit, de nevo inuinon pauca tam circa tempor.ilin, qunm spirilualia, luendo ordine acium non fuissc, merito snne conad novam religionem rile instiiiiendam absolule tendeus, ut proinde illa non exstiteril novi iiistilnennecessaria. Prreterea cx conlextit verborum ejusJem di ordinis occasio, ani cerle non nisi valde rcmota; epislola?clarius sole apparel, totum hoc proposimm, imo vcro ut voium, in eadcm eiiiissnm, ne tillnin in hac collatione susceplum, sticcessu temporis nd quidciii sn cto nov.c mngisqucauslerae vitae, qualem nihihim recidisse, ul ipsemet beaius vir ingemte in Cnrtiiusia?ac tleinde in Calabria? eremis dnxit, fatetur his verbis : i Quod in vicino pcractum ampleclenda?obligntionoin iinponore quo^uo modo « essel, nisi ttinc Fulcius Romam abiissci, ad cujus polueril. < redditum peragenda disliilimus. Quo moram " 182. Verum «Brunoni, >quod in fine ail, «Deo exi facienie aliisque intervenientibus causis, divintis solvere, > quod in collalionc illa promkerat ac vovei amor elangiiil, refriguit aniinus, fervorque eva- rat, < differenti fortiori, quo vocaiionidivinae landem i nuit. > Quid dici poluilevidenlius? Quid enimest obsequcretur, incitamento opus fuisse, > netitiquam dicere, quod < divinus amor elanguit, refriguit placct. Etsi enim reipsa Sancltts, «juo.l in praefata « animiis, fervorque evantiit, > nisi apcrte dicere, collatione, anno ex supra dictis 1077 verosiinillinie quod non solum tunc non nbrenunlinverunt saeculo, habita, promiscrat, ad annum ul niininium 1081, uti infra probabo, ac proin, si non oclo aul decem sed elinm quod Radiilplius el Fulciiis abrenunliandi consilium abjecerunt; snnclns vero Bruno illud annis, longo snltem temporis spalio implere distuin aliud tempus rejeccrit? Quod apertius per illa lerit, non video tamen, cur ad votum iniplcndum, verba, < fervor evanuit, > significaltir, et adhuc novo accedente forliori eflicacioriqiie iiicilamcnto apertissimum fit, si con-.iderenuis, snnciiim Bru- debueril imprlli. Cum cnim voli emissi Saaclo nonem non cum his, quibuscitm collationcm ha- indubie in mentem subinde vencril, cur nd id iinbuerat et voverai, sed ctim sex aliis, qui non inter- plendum movcri neqitierit solis iis rnlionibtis, quifuerant collationi, sreculovaledixisse. > r bus Radiilphum Viridem, ut eidem voto sntisfueini, 181. < Nec prodest cuin Lannoio rcponere, < san- in siia nd hunc cpistola hortatur? Gravissima?snne « ctum Brnnonem non dc sua loqui, sed dc Radul- ha? crant, atque ad argucndttm Radulphi cuncta< phi procrastinalione. > Nam in plnrali numcro lionem, animuniqtiead promplam voti exsoliitioncm locutus est Bruno, « ad cnjus rediluni" perngenda cxcitandiim aplissimrc. lnculcabat scilicet Snnclus < disluliiniis, > ut dnret iulelligi, non Radulphum praecipue dislrictnm voli cxsolven.Ii obligaiiouem, soltun, sed so ctiam cum eo dislulisse, ac proinde cui non satisfaciens Rndiilphus poenas cral incurfervorcni etinm ad lempus tunc evanuisse : nam sitrus aetcrnns. Auili , qni Radulpho loqtinlur: subdit : « Quo mornm facienlc nliisque inlervenien- « Quanqunm , inqnit, longo terrnrum trnclo, ct < tibus causis, divinus ainor elangnil,» ctc. Sed ut prolixiore lctnporis spalio eorpora nb inviccin scadliuc lnijns rci veritas manifeslior fial, habenda est jnncla sunt, nnimus tnnien benevolenliu? ttiac ah ralio lemporis, quoJ a dicta collalione dilapsum est nmico avelli non potuil. > El, pnttcis in:erpositis, tisque ad aiiniiin.qiio sanclus Brtino in soliludinem ila prosequitur : « In finibus aulem Calnbria? ctini secessit. Siqui.!crn conslal, ct id mnxime, si Remis frntribus religiosis, elnliqnot benc eruditis creiitura h:cc collnlio hnbitn ost, til exlra dnbiuin csse vult incolo nb hominiim hnbilalionc snlis undiqitc rcD Lnunoius; consial, inqiiam, inler eam et sancti ! molain ; > ac dcinde, nonnullis iierum inlcrjcctis, Iiiiiiionis sccessum > (si nempe, quod infra discu- ail : « Quam (conleinplntionem videlicel) lu, frnlcr licndiim, aiino 1084 primum meliori vita?se dedcrit) chnrissinte, utinnm iinice diligercs, ut eius atnplexi < cfiluxisse oclo aul dccem annos. Nam supcrius bus folus divino caleres amore. » 183. Et paulo posl : « Fuge ergo, fraler mi, ftigc vidimus, sanctum Brunonem Remis expulsitm fuisse circa annum 1076, cl in stibjicicndis probubiinus, has molestiasct mi.seriasonines, el lransfer te alcincnm religionem suam (in Cnrthusia?ereinum anno peslnle bnjiis mimdi fn tuinm el quietani porlus 1084 illum sccessisse, infra prohabilur) insliiitisse stationem. > Ac iterum posl : « Quapropter cpern? aitnu 1084 vel nnno 1086, ut ipscmet Lruinoiiis ppsl pretiuni est, diligenli examinaliouc prtiJctiliam Bnronium scripsit. Ergo qitidquid rcrlnmet conlra luarn ista pcrpcndere; qtiod si amor Dei le non c.aiissimum Saussn?iunLannoius, Bninoni ciiiissum invilat, lanlorum prrcmioitiin ulilitns te non provovoliim exsolvere diflerenli et procraslinanti opus cat, saltem necessitas cl limor pccnarttin ad hoc fuil forliori incilamenlo, qtio vocalioni divina?tnn- compellcre dcbel. Scis nnniqiie, qua sponsiono deni obsequeretur. Et illud fuit dnrannli hominis obligalus cs, cl quam omnipolcns ac icrribilis sit, cui lemeiipsum munus gratum ct omniuo acccpta. horribile speclaculum, quo laudcni aiiiinitus con 4 PATUOL.CLII

108 S. BRUNONIS CARTHUSIANORUM INSTITUTORIS m bile devovisli, cui nec mentiri licet, nec expedit. A ob dilatam diu voli exsolulionem rigidiori magisque auslero vifa? genere.divina? bonitali, qnam hinc Nec enimpalHgt, se injuste irrideri. > Sequuntur modoverba, num. 125 huc transcripta, qnibus, de offensnm putarit, s.itisfacere voluerit. Quare nec qua hic, collalio votumque in hac emissura cOnii- novo forliorique, quam esset voli emissi religio, nelur, ac deinde, nuliis praeierea inlermediis, haec Sanctus noster, ut in Carihusia? eremum, sa?culo subduntur : « Quid ergo superest, churissime, nisi a relicto, secederet, incitamenlo indiguisse videiur. lanii debiti nexibus te citins expedire, ne pro tara Verum etsi id ila sit, neutiquam tamen consequens gravi tainque diuitirno mendacii crimine iram in- est, ut reipsa ad emissum monachici habilus assucurfas Polerittssimi, el propter hoc crucialus imma- mendi votum fortior efflcaciorque, quo landem in Carlhusireeremum ptilsus fuerit, s'.imtilus n"n accesnes. Quis namqtte inultura relinqueret, seaquoliserit. Alqtte id quideni horrendo celebenimi Paribet sibi subdilo defraudari munere promisso, maxime si id magna? foret sibi a?slimationis et siensis doctoris, qui, ad lempus reiiiuvus, sese a pretii. Quapropter cede, non mihi, sed propheta?, divina justilia damnalum, e ferelro proclamarit, imo Spiriiui.sancto dicenti, i vovete et reddile spectaculo factum traditur a nonnullis; quibus i Domino, Deo veSlro, omnes, qui in circuitu ejus proinde an assenliendura certo sit, nunc indaganB i affertis munera, lerribiK et ei, qtii aufert spirilum I dura; ut aulem hanc non parvi momenii rem, qure i principum, terribili apud reges terra?. > Cur ha?c soeculi proxime elapsi eruditorum plurium ingenia omnia incuteal Spiritus Def, nisi ut le voveritem calamosque exercuit, apte discutiarn, toium dc ea, ut distincte magis ordinateque procedam, tractatum perurgeat reddere quod vovisti ? > 184. Hic Radulphum, ne propter divitias, digni- in diversos articulos seu §§ disperlinr, nec raro, lates, etraaxime archiepiscopi, qua pollebat, gratiam quae disserenda venient, ipsismet, cum commode « a tam sublimi dectinet sponsione et divina revoce- fieri id poterit, Carthusiani anonymi, qui Annatium tirr charilate,» gravissime. monet, ac deinde post ordinis sni librum quarlum hacienus non vutgalum paucasubjungit: <Utinamnon aspernerisainicum mo- conlexuit, verbis exprimara, lum ul operis hujus, ncntem! utinam non surda aure audiasverba Spiriius cujns desiderio non rieminem teneri inlelligo, speciDei! utinam desiderio longaeque exspectationi mea? mina qurednm exhiheam, tum rie forte eorum, qua? satisfacias, dilectissime; ne diulius cfncielur pro ad doctoris Parisiensis anastasim prohandam in illo le anima mea curis sollicitudinibusque atque limorel afleruntur, magnique fleri inielligo, vim imminuisse Nam si venerit (quod Deus avertat!) le prius, quara exislimer. Ab iis, qua? saeculis binis proxime eladebili votum solveris, ab hac recedere Vita, me psis huc fncientia evenere, duco exorditim. coDunua tristltia sine aliqua spei consolalione labe- § X. An docloris Parisiensis anaslasit, qua Bruno scenlem relinques. > Ac tandem sub finem episiola? fuerit conversus, smculo prajlerito, quod pro falsa haberetuf, e Breviario Romano fuerit'expuncla, et addit:« Fralernilatera tuara diu incotumem menioqui hancvel tunc, vel arile arrodere primumineerem consitii' nostri, nec voli imnremorem vigere, ,perinl, elqui hisce conira sese opposuerint. » Haecsunt incitamenta, hi slimuli, sedulus exoplo. Secessui S. BrunoniS in Carlhusia? eremtim seu a Brunone, quo Radulphum ad voti, quod in collacausam seu occasionem praebuisse docloris Paritione com eohabita emiserai, solutionem pertraheret, sludiose sane ac induslrie adhibili, quibus ma- siensis, qui suam proprio ore damnntionera e feretro aslantibus denunliarit, ttictuosissimam illam jores acrioresque, ul idem votum exsotveret, Sanctttm Bostrum, eui indubie iltius identidem ac notissimam hisloriam, longissirao sane annorum recurrebal memoria, opus habuisse, quis edicat? spatio creditum jam fuerat, cum tandem saeculis Bruno ilaque fortiori, quam quod voti emissio orta- binis proxime elapsis invenli sunl, qui illam aut in que binc obltgalio afferebat, incitamento, ut mona- dubium revocare, aut etiam conquisitis undecunque chutti induerel, sicque votum monachici habitus. argumenlis iritpugnare sunt ausi. Ac < primus i quii assumendi exsolveret, neutiquam indiguit. Verum T)dem, i quod sciamus, qui eam (ipsa sunt suppeditaia an idem etiara de nova magisque atistera, qnam inr ab Annalium Cartliusiensium libri quarti auctore Carthusia ac deinde in Calabria tenuit, vila? normai anonymo verba) in dubium coeperit revocare, fuit Renalus Benedictus (imd verosimilius, uti infra dicendum? 185. Cum Sanclns, uti infra docebo, aliquantoi docebo, secundo tanlum loco mox hic nominandus temporis spatio, anlequam in Canhusia? eremumi Papyrius Massonus) vel alius, qui ejtts noinine Lesccederet, in Siccae-fontana?deserto monachum seu,, gendam Sanctorum, Gallica veste donatam, circa si mavis, eremilam verosimiliter egeril, fieri potest,, clapsi proxime sreculi occasura (id est, cum ha?c ul ibi, concepto paulatim majori divini amoris a?slu, saeculo praeterito scripla sint, ante annum 1600) , i atictoque hinc pcenitentia? agenda? desiderio, vitam publicavit, qui iri Vila sancti Brunonis ad marginem ) mngis austeram ductorus cum aliis, quibus eamdem e regione illius narrationis ascripsit, i Guigoncm ? volnnlatem hiSpirarat, in Carlliusia? eremum sese i nihil ejtismodi babere in Vita snncii Hugonis epil receperit. Fieri etiam potesl, ttt eo post eraissum i scopi,» et insuper, i ctericos Rarisiensis ecclesia? s habilus monacbici assumcndi volttm , nnlla plane i his refragnrl. > Unde senlimus, htiic historire 1 nlia accedentc causn, scse idcirco conluierit, qnod nuriqtiam quemquam rcfragaturnm, si de Canoni-

ACTA. 110 calu Parisiensi meniio non irrepsissel in meramrei A typis edita thesi, pnlam, siimulanle Marsya viro t gesta? narrntionem, quod unicum et solum postea doclissimo, in scholis theologicis asseruil, « Quidfuissc videlur lolius seminarium discordia?. Utrum « quid de defunc.li doctoris trina e fcrelro eniissa veroille horao canonicus vel doctor fneril, inferius i voce vulgatum fnural, esse lotum liclilium et dicemus. Secundus, qui bttic dubietali succinuit, < commentitium, denique anilem fabitlnra. » Astanfuit Papyrius Massomts, qui obiit annol6U,vir libus placuil: nam accuratioris litlcraturae. <Non hoc isia sibi lempus spectacula poscit. > 87. < Hic Iib. m annnlium Frnncorum, pag. 252 Non inde tamen (ut vera sanaque loqunmur) sed ex ngens de tempore fundationis ordinis Carthusien- aliis excellenlis eruditique ingenii datis speciminibiis sium, postquam pattca de snncto Brunone el Lnn- cupita mcrito donatus est laurea. Qui/sibi cornplnduino rottilit, hoec verbn subdit: < Petrus Cliinia- cens ex npprobaia conlrn rcdivivi historiam tliesi, < censis, cognotninc Matiriacenus, qui Crasso el hanc vnlidiori stabiliturus argtimentalione adiit < Ludovico vixil, ordinis hujits auctores Brunonem Roraain. lbi, quibus poluil, viisel laboribus inslitit, « elLanduinum nominat, ciimque originem, insti- ut illiul prodigium e Romani breviarii leclionibus < lutum ac mores Carlhusianorum accitrnlissiine abscinderetur, simulans mnxime ex eo, quod in « descrihat, nullani mcnlionem canonici Parisiensis 1 Bacceptalione festi snncti Brunonis Parisiis actttm < facil, qui inler solemnes inferias dicitnr rcspon- fuerat, clerum et Cnriluisienses Parisienses id expe« disse nioiiiius. > Hrec ille, cnjus tolum ihibium. lere. Ha? sunt artes, qiiibus ad id obtinendum eum videlur verti circa sileiilium Pclri el canonicatum fuisse usum, ei exprobral (pag,-114 ct 115) auctor linmnati hominis. Sed et Benati Benedicli, et Mas- (Theopbilus Raynaudus nimiruni) Ilerculis Conimosoni animndversiones non tanti fuere ponderis, ut diani liis verbis : « Et poltiit, t inquit, « recisioni puuerini impedire, quo minus summus poniifex i illi facilitatem accersere, quod lu, qui prrcsens Gregorius XV, indicto per universam Ecclesiam < aderas, quibus nosti anibus, et praesertim magno snncli Brunonis festo, singiilis annis a quibuscunqne « fragore Parisicnsis cleri et academia? infamiam, clericis el religiosis colendo, ejus Oflicium compoui i et abs te conficta civitatis regia? vola, ut ea narraet a sacra rituum congregalione recognilum el ap- i (io, eliamsi vera esset, praeteriretur, urgebas. probatum in Breviario Romano apponi (anno scili- i Hoc postremum docuerunt litiera? tuae. Rriora, cet 1623) praeeiperet, cuj'us secttndi nocturni tres « quaegermanissimnra miilationis > (in Oflicio nimilectiones ex ejus Viia desumpiae sunt, quarum se- rum S. Brunonis facta?) i causam continent, et _ cunda lolam hanc continel anastasim sub nomine r ' aliis el mihi snpienlissimus e Congregalione riciijnsdain magislri, nulln facla specifica meniioiie « ttuim theologus liquido confirmavii. > Et paulo doctoratus vel canonicatus. post : « Dicendum alibi, qnis te Parisiensis Roma? 188.« Urbanus qnoqne ociavus, Grfigorii sticces- «juveril, faciens ut persuasum haberelur, Patres sor, novo decrelo Oflicium sancti Briinonis cum « Cartbusianos expiinclionera hujiis narrniionis e narratione slupenda? Hisloria? breviario Romano i breviario expetere, J elc. 190. i Qui sacra? riluura r.ongregalioni p^-rcerant. inseri voluil, ul testntur clnrissiraus Sanssneius in epislola didascalica his verbis : i Prodiit interim in lolius breviarii jussu Urbani VIII, > qc} tamen < lucera breviarinm Romanum, cui ex Urbaui VIII anlen (viJe num. 188) OfliciumS. Brunonis, doctoris «decrelo OflSciumsanoti Brunonis recens inseitum Parisiensis anaslnsim coraplectens, hreviario Ro«fuerai. In hoc narratio illa, hrevi quidem, sed mano insurijusseral,«liincincunibentcsrecognilioni, « nperta conlinebalur serie. At Parisiensi hreviario. viri religiosi cl incorrupla? inlegrilalis, non Launoii < tum recognoscendo ego cum aliis illustrissimi arlibus decepti, sed snpientioribus inducti rationi—. « Domini archiepiscopi cl venorabilis capituli.dele- bus, non hujus solum Historia? nnrralionem, scdet. i gntis opemm impendebnm. Insiilertini hnc occn- cgregiam illam piissimamque fidei coufessioiiem, ab. « sione Carlhusiani Parisienses, ut snncli Brunonis TJ ipso Brunone morti proxirao prolatam et lertia? seD cundi nocturni lectioni jussu Gregorii XV inserlam,. « feslum ac Oflicium die ejits natali consignarelnr, « siqiiidcm in breviario nostro haclentis locum non simul cx eodem breviario, sicut et mulla alia ex « habueral. Honesla? eorum postulntioni visum est aliis aliorum sanciorum lectionibus expungi cura« concedendum. Ascriptus fuit igilur snnctus Bruno verunt. Hi posten a Christophoro Puteano, Cariliu< Luletinnis Fnstis, sed eo pnclo, ut narralionis sia?Romanae priore, nomine revercndi Patris Car« praedictae in Oflicii ejus leclionibtis rieuliquam lliusia? prioris et totius ordinis ministri gcncruiis, i inentio fieret, q.namsuppressam pntilo posl etinm oblnto libello suppiici, interrogali de hujusmoili i videre licuit in Roraano divinorum OfBciomm recisione tale dederunt responsum, teste Theopbilo « codice. > H;nc ille, in cujtis verbis detegitnr vera Raynaudo, « menlem sacra? congrcgaiionis nun-. loiius discordia?causa, quam diximus snpra, nullam i quam fuisse, improbare nnt in dubiuni vpcnre narnlinm fuisse, praeler raeniionein de cnnonicalu fa- i rnlionis huj'us veritntem; sed consulliiis-visnra < esse, eam expungere, quod mos Ecclesia? ferat, ctain in quibusdam luijus Historia? narrationibus. 189. « Posthac, revolutis aliquol annis, Joannes i in sacris Ofliciis Sanctorum, qui religiosas fami« lias inslituerunf., rccensere coruni Vilas, non Launoiusuirunamdocioralus laurcam recie arabiens,

109

112 S. BRUNONIS CARTHUSIANORUMINSTITUTORIS A <catisas, cxqnihus ad insttitiendum ordinem suum & 94 et seq. nonnuila, qua? verbis jam recitatis Anua< ftierinl iinpuisi. » El posl pauca addil, a viro liuinCartbusiensiura libriquarli aucloranonymiis.in medium adductt, de Cartliusianoriim initiis dissertasapienlissimo, Roina? tunc rooiante, accepisse: < Cum aliunde brevianda? essent lectiones Officii lione num. 8 sic scribens : < Item (Romani sacra * sancti Brunonis, uihil occurrisse, quod minori riinum Congregationis) censores sustulerunl e Brc-i iucommodo removeri posset. Ca?terum sacram viario celeberrimara illam corporis el sangutnis i Congregalionein de convellenda ejus iiarralionis Christi in Eucharistia professionem, a Brunone fa< veritate, vel de ca deprelianda ne cogitasse qui- eiam sub mortem, qtiam neitio iia vecors erit, ul senliat idcirco delevisse, quod lalsa sit; qui enim < dem.> 191. «Non absimile qtiid paulo anle lesiatus fuerat Turre in Calabria moricnli astileranl, scripserunt Bartoldus Nihusius, scribcns ad amplissimum vi- ad soeios inCarihusia commoianles, et a«o< loto rum Andream Saiissaeiuni> (adi, quam didascalica orbe monachos moritumm in ha?c verba locutiim liujus epislola, Colonia?Agrippina? anno 164Sexcusa esse: «Credo panem et vmum,qua?consecraniur in in fronte praefert, epistolam) «liis verhis: i Sciscita- i altari, esse posteonsccrationem verum corpus Do< ius fui Roma? per Janum Nicium Erylhraeum e «mini nostri Jesu Chrisli et verum sanguinem. > < sacra Congregalione, qu:e Rilibus dirigend s invi- '" 195. Ha?c Columbius, et post hunc Carlhiisinnus < gilat ac praeest, quid iUa censerel. El ecce, re- anonymiis proxime laudatus; e quibus sane, aliisi spondetur, nequaquam islud, quod diximus, e (|tie a posteriori hoc scripto supra addnctis, lnctuo< breviario stibmotura, quod judicaretur esse fabu- sam doctoris damnati bistoriatn, quod falsa puta< losum, sed alia de causa. > llace aitteni causa relur, e Breviario Romano non fuisse saeculopraeierdiserte ac liquido prodilur in libro, in Vaticaita ilo expunctam, indubitatum apparet. Vertim, elsi uibliotheca asscrvato, de rebus in Roroani breviarii id ita sit, reliqua tamen omnia, qtire verbis recitntis recognitione mutatis; ubi iuier acta Congregaiionis, idem Carthtisianus anonymus tmdil, vcrilnti lam habila? die Jovis 16 Junuarii 1631, hoc deeretum cerlo non consonant. Ac primo quidem, quod ad legiiur : < Fuit resolulum, quod de leclionibus S. scriplores, Parisiense docloris ad tempus redivivi « Brunonis amoveattir illud, qttod ponitur fuisse prodigium in dubium revocare primitm agressos, < causatn suas conversioiiis ob majorem breviialem pertinet, perperam verosimilius hos inter Rcnato < et quia nihil facil ad sanctilalera S. Brunonis. > Benediclo locum prhnum, Massono dunlaxat seIfrec ex citato libro desumpla sunl ab erudito viro cundum concedit. Eisi enim Mnssonus anno demum Emanuele Schelslratio, ejusdem bibliolheca?Valica- ( lft.ll vitam cum morte commularil, suos taraen Q na>praefeeto, ad instantiam V. P. procuraloris ge- Francorum Annales, inqurbus animum illa de re neralis ordinis nostri, a quo et ad nos iiuper trans- • dubium declaravit, anno -1578in lucem typis emisit, missa sunt, Non igilur, quod fabulosa ccnseretur, , ctimqite Reuatus Benediclits arli critiea? pnriini denti conabantur persuadere, qtti correctionem urge-• deril, verosimilius apparet, e lcgenda?, num. 186 bant, ha?c historia e breviario Romano expunclai laudata?, edilionibus, non priori, qust anno 1577, csl, sed oh majorem brevitnteni, el quia nihH facie- ipsomet curante Renato, prodiit, sed poslerioribus bat ad sanctitalem sancti Brtinonis. Nec proptereai duulaxat, anni iiempe 1583, solique penes me exsacra? Congrcgationis mens fuit proliibere, ne, quii slaiili anni 1503, quas alii curavere, notulam, num. 186 memoratam, in margine fuisse adjectam. Deinde vctienl, eam suis breviariis insererent. 192. < Qttam ob rem posle_a, nempe annis vero, ciim « de leclionibus S. Brumonis illud, qttod 5 1648 cl 1652 brcviariis Luteiia? ParLioram edi- conversionis ejus causam fuisse ponilur, > anno tis < Apud societatem typogrnphicam librorum• 1651, ttli e verbis, nuni. 191 dalis, inlelligilur, e < Oflfcii ecclesiastici, ex decreto Goitcilii Triden-- Breviario Romano t liieril araolum, » non salis ca< lini imprimendorum, > rcslitula esl, nullo pio, qui iter, quod Lnunoius, ut idpsnm a Breviario > reclaniaiite. Hxc necessario pra?fanda duximus,, D expungendtim curaret, Romam suscepil, diflerri ut lector praemonereiur , non debuisse a do- eliam, ut verbis num. 189 recilatis fit, possil in clore Launoio asseri, e lectionibus snncti Bruno- lcmpus, quo is damnali doctoris Parisiensis hislonis soluramodo deletum fuisse, quidquid ad illud riam, veluli commenliiiam ac ar.ilem fabulam jam I i prodigium spectabat, aliamque nullam potioiem traduxeral thesi pttblice proposita, quod anno circausam submovendi aliquid e Breviario ecclesiasii- ciler 1655 factum, ipsemet innoit iri praefulionc, cis praescribi regulis, pra?lerquam depreh. nsain quam sua? de vera cattsa secessus S. Bmnonis in i falsitaiem; qtiandoquidem, ul jam vidimus, cele- ercnium annol646 typis primum dafce disseriatioiii berrimn ilia. eorporis et sanguinis Christi in Eu- prtemisit. Adbaecetsi Gregorius XV, cum sacra richaristia professio, a sancto Brunone facla sub tnum Congregalio S. Brunonis oflicium, docloris b mortem, afo ipsis sacrae Congregationi piaepositis Parisiensis anastasini compieclens, anno 1622 aps etiam snblata est, quam neino iia vecors erit, ut ^probasset, anno sequenti, ut de eo oflicium seraiduit sentiat idcirco deTetam fuisse, quod fulsa sit, ut plex ab omnibus ubique fldelibus recitari libere ac it prudenler anlenos montiil Joannes'Columbi Socie- licite possil, data bnlla concesserif ac indulserit, ii. latisJosu,» in stia scilicel, iii qua prieterea iram. illud lariien Ofliciiiiri BreviarioRomaiio iuseii, primus IH

111ACTA. non immetito asserat, lalia lamen hne jusMSse videtur Uihanus VIII, uti ex traclatu a Pa- A argumenta, ut ab omnibus assensmn extorserint. Ac iribns Caiilmsianis hujatibus mecura cominunicato non fnerc, inprirais quidem Mahilloiiius in operibus suis kico. intclligo. 134. Alia minoris momenti, qua? in supra recitata non uno historhm rllnm, si non pro comraento seu Cruihusiani anonymi verba observari adliuc possent, fabuia, pro narrniione equidcm habet adrncdum omiilg et progredior modo ad scriptores praecipuos, incerta ac dubia. Ncc ei mngis fuvent, qni post Franciaememoratis adjnngendos. lam qtti doctoris Pa- Mabillonium scripscti), tlislorire lilterariae jniit ediiis in lucem operirisiensis, qua? Sanctum nostrum in Cnrihusire ere- aiiGtores, aliique eruditi, qui imiiti pepulerit, nnaslasiin improbaruni, quam qtii bus suam de prodigioso illo eventu opinionem vel «ieconlra itilnri eaindem, ut veram, contra Lauiioiuni obiter duntaxat, vel ex iustiiiiio qn.odammodo clarnnini. Licet autera Pajiebrocliius in Conatit. sttiit eonali. ACprimo quidem, eiiui hos inlersint chrouico-liistorico part. i, pag. 52, num. 17 scripsentihi, utpote haclenus inedtli, ad nonnulli, qur Columbium pro prodigiosa doctoris Parisiensis. inanum non sint, et lainen ab anonyrao Annalium Tit, < ab antio 1591, 1583, 1515, Carlliusiensiom libri quarti auctore memorenliir, anaslasi lestes habcre ut ullimus solum distel 49 vel idcirco scriploris hujits verba, huc spectan- B irao 1298 el 1150; sic ipsa anno 1101, » Sic liubenl: ilnler eos,» qui fabulo- annos a morte sancti ftmdaloris, obila ta, irnnscribo. ut de ipsa dicla historia nihil dirbisnm non es*e doctoris Pnrisiensis, sese dainnatUm hincqtie*de eo, sua pro Actis sancturum Ajiologia, e fereiro vociferaii, hisloriam, probare sunt conali, tante, Janningusiii amicae cxpostulalionis < primns facile mererelur Franciscus Ganneronius, anno 1C85 typis vnlgata, num. 24 locnliis fuissel, ipse tamen poslea Papemoiiachus Moniis-Bei eruditissimus, si opus siium brocliius in suis ad exhibilionem crrorum responhactenits inler privatos parietes non lainedituin ii397 edilis, arliculo 15, § 20, ca tuisset. Hic, ubi audivil, Lniinoium publica lliesi sionibus, nnqo etsi etiam, qua? Jannitigus loeo nisum fuisse probare, omnia esse ficlilia, scribit, quibus sese, proposila mox cit. dixernl, confirmet, onmis circa historia? de honiine damnnto hactenus vulgala fuerant, illius veritatem quae scrupuli expertem uon esse, indicare arrepto calamo .traclatum satis amplutn scripsit, videtur. Carlhiisiensinm > iuscriqiicm, <Vindicia?geneseos 196. Sic enim ibi.lem num. 291 scribit: « Ha?c misil in Carlhusiam anno 1640. Aliquol post duo lestimonia > pliiin, (e tabulis ftindnlionis Carlhusiae, aiinis Andreus Saussrcius, cJito Marlyrologio Gnlli- anno 1084 signalis el e Grnndimonteiisi, qui anno canae. ecclesiae primiim celebris, cnusam nostram 1115 exaratus sil, codice a Polycarpo de la Ririere r tutntns, objecliones adversariorum nonnullns diserle allegata) «si subsisterent, nihil viJeo, quid ultrn clisii scripia illa doctissima ad Bertoldum Niluisium requiri possit ad summani certilti linem; sed silencpislola, quain ipse Nihusius Colonia? Agrippina? tium Columbi, triginta annis post Latmoyum scri nimii 1645 lypis dedit sub inscriptione Epistola? beiiiis eunique refulnntis, neque duo isla producenDi.lascalicre. i In ea se, licet stippresso nomine, tis, suspectara niihi fncil Polycnrpi fidem, et Theoi impiignalum senliens Laiinoius dissertalionem phili, si eum transcripsit, credtililalem. Igitur, velinv « edidit nimo 1646 » De vera causa secessus S. nolim, cogor Launoyum inspicere, el j)»g. 155 lego Brunonis in eremum. Launoio stalim reposuit quod in aliegnln « charla ne uniis quidcm apex ost Theophilus Rnynnudus Soc. Jesti, sub nomine Ho- « «!edoctore vel cnnonico Pnrisiensi, > quod ipsiiin norati Leotardi inscripto libello, i Hercules Coni- « ingenue professns csi prior generalis requisitus. »• < niodiaiius. > Haud diu post arcbangelus Moncho- Et png. 157 : «Iu GrandiinontensiChronico adannumznii, professus Cnrthtisia?Tolosanae , grande volu- « 115, quo pnginn vacabal, diverso charactere remen exaravit, R. P. Pegonio majoris Canhusia? « ceutiqtie nianu, itt luco non suo, scriptum est^ prinri dicatum, cui hunc litulum praefixit: «Cniihu- • quod sequitur : Parisiis horribile spectacufum < siaiius Alitiphilus .[Alelhopkilus], pro aviia de- i contigil, etc, prout vidimus ipsi.» llrec ille. Unde TJ < ceiians (radilione de iustiiulione ordinis Carlhii- causa habetur, cur tcstimonia istaec conterapscrit < sicnsis. > Columbus, Polycarpi malam fidein lacite agnoscens; 195. < In hoc volumen noa soluin rationes et ar- et cur ego nihil de iilo, nilii! de Thcophito sciens, giimcnla proefalorum auctorum, sed et eorum tra- contenlus fuerim tnniispcr iis, quibus itlilur Col.unciatus inlegros, de verbo ad verhum exscriptos, bus; donec tempus exigal ex professo traclare arcougessil, muliis iiiliiloniiiius addilis ex ingcnio suo giimenuim istud, et Launoyi ad tcstitponia reliqua exqnisiiis raiionibus! Lalel eiiiiniiiun hoc opus, rcsponsionesexaminare.Inlerini fortnssts alii, qiiam robis fere solis notum. Deniqne Joannes Columbi Polycarptis, sinceriores multo plura atque antiSoc. Jesu novissimus omnium athlela surrexit, qui quiora, ipsique rei gcsta? viciniora invenient, qunui recenli disseriatione, De Carthusianorum inilHsedita invenit Columbus, licet tota tolius ordinis diligentin annol668 nov.i validaqueargumenta certissimasque adjtiius; ut Launoyi contradictio (sicut optamus) aucloritales prioribus superjecit. > Ista Carlhusianus penitus dissolvatur, el ex oranium animis aboleaiitr nnonymiis, qui elsi, n Columbio novn validaquepro dubitaiio de veritale islius historiae. > docloris redivivi hi&loria lirmauda addiicia fuisse 197. Hacicmis Papebrocbius,. qni cum sese iia» ,l3

H5 S. BRUNONIS CARTHUSIANORUM 1NSTITUTOR1S 116 quibus damnati doctoris historiara Columbius pro- 1 cifcrationibus singulos dies allribuunt. Et vero si A bare nisos est, fuisse lantisper, donec res ex pro- memoratom spectaculum non publice coram ingenti fesso examinaretur, conlenlum, scribat, pluraque populi multittidine, sedintra privalos domtisdeftincti adhuc ac antiquiora, quam a Columbio fuerint in- parietes evenerit, nec tribus diebus dirersis, sed una venta, lestimonia, quo Launoyi contradictio penitus eademque docloris infausti voccs redieiint, non erit dissolvatur, et exomnium animis dubitatio de istius sane, cur constans scriptorum omnium corevomm hisloria? verilate abolealnr, allegnnda speret, sese de memorabili adeo bistoria silentium magnopere omni circa hanc scrupulo experlem non fuisse, satis sit mirantturo, sicqtte, ob quam hrec difllcilHraacreindicare videtur. Nec scio, an propense adeo, ac ditu apparet, dillicultas grav.issima evanescet. Venihilominus facit, in opinionein eorum, qui horren- rum cum scriptores longe phires, horrendura illud dum doctoris redivivi, damnatum sese proclaman- doctoris daranati speclaculura publice in Ecclesia aut lis, spectaculom veris historiis accensent, fuisset saltera. coram iiigenti boiuinuin multitudine factum, ilurus, si quae, cum haecscriberel, ad summam huic scribant, quamnam ii lidem bac in re mereantur, seu lidem concjliandam antiquiora, quam adducla a an sat credibilis vcrosimilisque videri queateorum Columbio, teslimonia fortassis invenienda putabal, narratio, primo inquirarn, poslea eoruin, qui rem ad nostrum usque lempus inventum non iri praevi- '" intra privatoS domus defuucti parietes evcnisse , disset, conlraque, ut modo factum, detegendum sci- Statuunt, opinionem discussurus. A scriplorum Carvisset, quinque primorum Carthusia?priorum Chro- thusiensium antiquiorum, qui horrendum eventura nicon, seu < traetalum De narralione hisloriae in- coram ingenli bominum multiludine conligisse, choationis et promotionis ordinis Cartbusiensis, > memorire prodidere, testimoniis recensendis, ser quem Columbius ac post eura Papcbrochius anno vato, quo lata sunt, ordine chronico, duco initium, circiler 1150, seu annis fere duntnxat quinquaginta aliorum infra, qui Cartbusieiisis ordinis non sunt, post < S. Brunonis > mortem scriplum exislimavit, retaturus. eerio anle saeculum leriiura decimum, aliquot annis 199. Etsi primorum quinque Carthtisire priorum jam iiichoalum, scriptuin non esse, uli qua? num. 12 Chronici seu tractatus De narratione historia? inet seqq. in mediurii adduxi, sufficienter ostendunt. choationis et promotionis ordinis CartbusiensisauVeriiin qunlecunque sit, quod de lUctuosa doctoris ctor tam anliquus, ac Columbius (adi num. 12 et uamnali narratione Papebrochitis tttlil, judiciura, id tres seqq.) in sua DeCaiihiisianoruminitiis dissertanos, quo rainus libere in hujus veritatem inquira- tione putarit, non sit, caeleris lamem oiiinibus, qui mus, impedire non debet. A scriptoribtis itaque,, Q doctoris ad letnpus redivivi historiam litteris comqui iilam duobtis saeculisproxime elapsis vel utcun- mendaruut, comratinr opiiioiie, etsi id ob Ioco proque iraprobare, vel conlra ttttari sunl conati, ad> xirae cit. dicla infraque de Carlhusiano Majorevensi scTiplorura antiqtiiorum pro eadem testimonia pro- dlcenda omriiuo cerlum non sii, antiquior babetur. gredior, adducamque non solum antiquiora, qualia Ante reliqua itaque orania suppe.Iitatuni ab eo liuo Columbius, verum eiiatu, qna?a sreculi quarli decimii que spectans testiinoiiiiim inlegrum, quod id hic ac sequenlis scriplorilus data sunt, minus anliqua, subinde anie oculos huberi debeat, ex antiquiori i idque tiim quod iufra iisui subinde siiil futura, tum Sancti Vtta, Commentario huic, ui jam monui, ante maxitue qttod ita facium inveniam ab anonyino An- duas alias iriinus anliquas subdenda, huc transcribo. naliuin Catihusiensiiim libri qunrti auctore, a quo, Sic babet: « Anno Dominica?Iiicarnalionis 1082, v. I > 118 defli:clam, ratio poiissltnum nura. 185 in flne circa illum, dum solemne studium florerel Parisiis hic daia siiadct. prcecipue in philosopiiia et theologiu et jure cano§ XI. Scriptorum Carthusiensium satculo xvi anti- nico, sicut generatiler coiisuevit, taie prodigium ibi 1 <jtiiornmde duaoris Patisiensis qui damnationem dicitur accidisse. Quidain enim dorlor prcecipuus.ei tuttm e feretro publice aperueril, anastasi lestimonia referunltlr, et qttid de adjunctis, huic potl ad- vila, ut videbalur, fama atqne doctrinn et scientia D inler oranes doclorcs Parisienses excetleuler honorajeciis, ceusemlum. Non omnes, qui lrorrendum doctoris Parisiensis,, lus et mirabititer grutiosus, grnvi et ultima inlirmi damnatura sese, e feretro vociferali, speclaculum in tale praevenlus, non diu decumbens diera clausit i liltcras misere, ordinis Carthusiensis scriplores iis- exlrcmum. Cumque tola die, qua deftinclus cst, deiu illud adjunclis veslitum ob oculos posuere,, more Parisiensi in aula, funere in feretro decumhincqtia nec inler eos, a quibus hodieqtie creditur,, beote, fuissenl conlinue decaniata divina oflicia, in in inodo, quo faclum sit, satis convenit. Atii eniin crastino maite, congregata ibidem.universilnie Pnrit i ex his pnblice illud in Ecclesia nut saltem ingenti siensi tara schotarium quam doctorum, ut lain ho coram circtimstaiile hominum multiludine, alii con- norabiti viro solemnem et honorabilem piseberent tra privalim in aula doraus dcfuncti, solis hujus, e funeratis offlcii sepulturam, cum revcrendi viri ferei quibits Brtmfo, ejusque aliquol socii fuerint, ami- trum, ln quo funus jacebal, vellenl elevare ad eccis praesenlibus, evenisse volunt. Alii iterum una ctesiam deferendum, stibito, cuntiis slupentibus , i s endemque dte, unoque ilem ac eodem recitalionis qui raorluus videbatur et erat, elevuto capite, resedit s officii teipore vocifcrationes infclicis doctoris tres in feretro, et, omnibus nudientibus, alla el lerribili diversus rediissc aflhiiiant; alii coutra singulis vo- voce claraabat: rJuslo Dei judicio accusatus sum,»

ACTA. 118 117 et, hoc dicto, caput deposuit, et decubuit morluus, A suuni leetorem, ut « Traclatum sequentcm dc nar< ralione Hisloria? inchoationis et promotionis orsicut prius. 200. < Qua voce cuncti attoniti et lerriti delibe- < dinis Carthusiensis non negligal ad aediflcationcm ravcrunt, ipso illo die nullo modo fore sepeliendum, < scribere, vel legere, vel audire. » Ila ille, Iraclased usque in crastinum reservandum. Mane ergo tum « De origine el veritate perfecla? religionis, > sequenti, cum mullitudo maxima conve.nisset, et quem.ut supra docuit, Columhius noster Guilielmode dictum funtis, sicut prius, vellcnt ad ecclesiam de- Elbura seu de Hyporegia ascribil, Bosoni npertisporiare, defitnctus, sicut prius, elevato capite, dolo- sime ailribuens. Hinc cum ex arguraenlis, quibus rosa et terribili voce intonuit : < Justo Dei judicio tractatus ille Bosoni attribuendus probarelur, ali<judicatus sum.» Quara vocem mulliludo, qua? ade- qtiid forte pro tempore, quo quinque primorum rat, clare intelligens et audiens slupuit plus quara Catihusia? priorum Chronicon scriplum sit, propius prius, el alterutrum conquirentes, quid sibi vellent determinando colligendum sperarem, in haec data innuere tain insolili et inexperti defuncli clamores, ad Carthusianum Parisienscm, num. 28 supra laudaadhuc determinaverunt, ipsum ad aliud crastinum tiim, epistola inquisivi, huicque, cum ea de re aJ usque nullatenus lumulandum. Tertio verodie cum Carthusiam litleris recurrisset, fuit responsum, ar" propter isla prodigia fere tota civitas convenissel, gumenla quidem illa jgnorari, sed nihit intercsse, ct funus, cunctis praeparatis, vellent ad tumulum cum diclus tractatus, ul ut Guilielmo de Hyporegia deporlare, defunctus, sicut prius.jam tertio aliis- altribuerelur, Bosoni elinra, utpole sub ciijus ausitno et mcestissimo clamore personuit: < Juslo Dei spiciis hic illum equidcra elaboraril quodaramodo «judicio condemnaliis sum. > Qua horribili senlenlia possit ascribi. 202. Ab hoc responso non nuiltum abludit traau.iiia, quasi oranes immenso fuerunt timore et treinore pcrcussi, certi facli de condemnaiione tanti ctatus De S. Brunone, a Cniihiisianis hujntibus viii, qui inter nlios el super alios videbatur hone- mecuiii communicati, anclor num. 22 hiijits opetis slatevila?, claritate famae,digniiatis excellenlia et sui sic scribens :« Neque a Palrum (qui, qua? ad muliiplici scientia nc sapietitia pracfulgere. Ea tem- ordinem suum Carthusienscni speclabanl, non pupestatc eral ibi magislerBruiio, nationeTheuloiiiciis, blicaranl) iramite deflexissct Boso, nisi aJ suum de civiiule Colonia non obscuris parenlibus natus, Inslilutum a quorumdani alterius ordinis religiosoecclesia? Remensis canonicus et ibidera scbolarum rum calumniis vindicandum luijus humilis ac snncti magisier in thelogia, qni suprascriplis vocibus sa- snenlii legcs landitt servatas violare coactus fuisset lubriler (crriius atque compunctus allocutus est r edito tractaiu fusissimo, sive suo marlc, ut equiquosdam socios ibi prresentes infra scriptis vel simi- dem volunl, sive suo jussu, usus nempe calamo libus verbis: Eia charissimi, quid faciemus? Omnes Guillelrai de Ilyporegia, Cnrlhusiensis Itali, viri simul, » elc. Annalium Carlhusiensium libri quarli docli, quem tribus circiter ante suum obitmn annis auclor anouymiis idem huc jnm transcriplum lesii- ad majorem Carthusinm evocaverat. Hunc traclamonium, prout id in codice Thuaneo, voces non- luin inscripsit < De origine et veritale perfcclae renullas a vocibus, quibus liic exprimilur, diversas, < ligionis ad defendeiidtim ordinem Caiihusiensem.» rci tamcn substantiara non immutantes, usurpante, Ita ille ; verum qttiscunque demmn tructalus illius exslat, in opus suuin itiltilil, cinnque deinde diclum auctor sit, is equidem quinque primorum Carihuaiiclorem anonymum, equo illud transcribit, magna? sia? priorum Chronicon raagni focit, ac proin iransapnd omnes, ut Commenlarii liujus initio etiam mo- criplum ex hoc docloris Parisiensis prodigium, nui, subsecutos ordinis Caiihttsiensis scriptores au- ulpote ad quod legendum aut scribendum Iectorem cloritulis fuissc , obscrvavit, nonnullos ex his eliam ctiam hortatus sil, calculo suo approbavit. Ad alios reccnset. modo, qui id pariter feccrunl, sermonem converto. 201. Ac primum quidem cos inler locum Bosoni, Columbius in sua De Carlhusinnorura iniliis disserCarthtisire priori, conceJit bis verliis : i Iriler hos, > fj lalione num. 56 sic scribit : « Carlhusianus Maqui scilicet primorunt quinque Cniihusirc priomm jorevensis Iraclattim brevissimuni scripsit cum hoc Chronici, aul, si mavis, Carthusiani anonymi, qui litulo : « Quomodo ordo Cartlmsiensis sunipsit exfd! composuit, aiictorilaleni magni feccrunt, i pri- « ordium. > In eo sequenlin verbntiin coiiiiiiciitnr. mus prodent Boso prior Carlhusiae, vir non vulgaris « Ventura est ad hoc, ut defuncii corpus poni dcsanctilatis, qnain elinm Deus uiirnculis manifesla- « berel in sepulcro. Circumstanlibus igiturclericis, vil. Ilic, ut jnm dixiinus, in truclutu i De origine < qui defunclus erat, claraavit, dicens : < Justo Dei • el veritale perfecla? religionis, » hactenus perpe- < judicioaccusaiussuin,etc. >Sequenli igitur die.etc. rain Gttilclino de Hyporcgin nttribtilo, ul suo loco < llerum clamavit morluus etail: «JustoDei judicio probabimus, iniegruin noslri anonyini Cbronicon < judicatus sum,etc. > llerura clamavit: < Justo Dei ciiin narruliouc ejusdem prodigii (anastaseos scilicet < judicio condemnalus sum, elc.» Erat autem lunc doctoris Parisicnsis) retulit iisdem-verbis, paucis < temporis quidam magister in theologia, nomino taniuni oraissis vel miitaiis, scd non esscntialibus. < Bruno, irugnae sauctilalis, etc... Ipse tractalus el ut ipse ostcnderct, quanlam fidein apud omnes < ab auctore suo dicilttr scriplus < Anno millesimo illius auctor oblinere racrcrctur, pritnum horlalur « ducentesimo nonagesimo oclavo. »

S>.BRUNONIS CARTHUSIANORUM 119 120 LNSTITUTORIS 205. Qttare cum, qttanlo ante afinum 13l5 tem t t sibus, a|>ud quos pro lunc coneiirsus fuit stu> A poris spallO primorum quinque Carthusia? priorum • dcnliinn omiiium, ipiae snb Christianissirao sunt, Clironieon eoiieinnnliini sit, definiri sat cerlo, ut « nationnra; de illo scilicet quatriduano morluo, supra doeui, haud qiteni, hujus forsnn nuctor snle i qui, factis pro se una die funcrulibus secunda die jam laudatum Carthusianum Mujorevensem ,seu t scpeKendus ad jusltim se Deijudicium vocatiim, arrte annum 1298, quo hic ipsemet, sese scripsisse, i tertia judicuiuin, quaiia tlaiuavit damnaliiin , declaral, scriptioni ninnum non adrooverit. Ut ut i prout hoc apud Carihusrenses communiter repesif, hujus eqiiiden lesiimonium binis aliis, qua? ex • ritur scripium. Hoc euim lcrribile factuin et propriinoriim quiuqiie Carihiisin? priorum Chronico, « (tigiosum resttrreetionem mortuoruin, et futurum et Bosoue, seti, si nmvis, Guilielmo de Hyporegia < judiciiim audienlib.is tunc et videniibus, quoruut jant addttxi, ideh*co postpone, quod horum equi- « posl hoc de hoc in omnem lerram exivit sontis dem priori ex communi opinione sit recentius, ila- < eorum , fidelissiine docuil exspectandum; suo i borrore timorem incntens et terrorem omni hoqne ab Annalium Cartliusiensium libri qnarti au clore faclum inveniam. Hic porro, ubi Cariliusiani < mini poenilentinra ngendnm slntuniqtie et vitam Majorevensis leslimoiiiiim e Columbio breviler me- < emendandum. » Elpost pnaca :.< Vir enim venenioravit, Ita snbjungil : < Allcr qaoque anonyinus " < rabilis Bruno noiniiie, tunc praesens, aniniailvcrCartbusiantis, qui vivebat sub Elisario priore Car- i tens clamorcs iiios Parisienses non illi daninaio tkusia? circa annum 1360, et Clironicon ejusdcm < ad salutem fuisse, sed sibi et aliis coaudieiitibtis scripsit, sive polius pracfalum (de quinque scilicet < datos pro niulalione stalns el vitae, > elc. Haec primis Carlhusiae prioribus) .traclatum vel chrouico.i Kalkar, qui cum ohicrit octogenario major, hanc De- exordio ordinis Carthiisiensis coniiiuiavit el historiani jara didicerat, ant diseere poiucrat anle ampliavit.eamdem historium iisdem verbis nairavil, anniim 1540, neque itt recens ab otiosis hominibiis interjeclis laiiien aliquibus pareiithesibus niutatisquc inventam, cum dicut, cain se cnarrasse, pront boc biscc vcrbis, nempe aula et ecclesia. Nara ubi velus apud Carthusicnses conimuniter repcritur scriptum, auclor label tn aula , ille recens posuit in ecctesia; id est, apud Carthusienses, sive in Cnrlhusieiisium «t uuT apud priorem fil mcnlio ecelesia, apud per Galliam, Germaniam, Ilispaiiiam, Angliam et posieriorcm legilur tepulcrum, unde. patet scvi- alias regiones domibus. Neque solum npud Carthuploves pterosque. circumslaiitias hisloriarum saepis- sienses, sed el apttd extcros quosque, quaiidoquidem sinle accommedare >adtisura teraporis, quo scribuni. inferius oslenderaus, hanc hisloriam jam ab nliquOt Uuflc vcro aiiclocein vidisse citalum illud Chronicon „ nucloriluis Anglis scriplain fuisse ante aniiiint 15T0. «Jeexordio ordinis Carlbusieusis, colligimus ex his 205. < Ilcrninniius Sieenkenitis sive aPetrn,pniria verbis sub initium pra-falionis : < Et licel primi Sculdorpaetis, Hcnrici Kalkaris coaevus, professus • quinqtie pric-res bic infeiius descripti in plu- Carlhasiie Diestcnsis circa annuin 1590, et dciiule< rlbus Chtonieis reperiantnr, tnmeii suecessores domtis Trevirensis, prout hrec ferebant lcinpora, < corum.felc, Cum dicil,«inpluribusCbronicis,» vi- per muilos annos vicarius moninliuni Briigensium, delur etiam iuntiere, se hnbuisse traetatum Bosonis, apud qttas non sine sanclitaiis opinione obiit nnuo etii pra?faUtm Cbronicon iuseritur, ul diximtts. > Ab 1428 -in traclaiu Super Oralione Dominica, qiieut hnc scriptnre iliversus- IIOB.videlur, (juent anno Joannes de Wesiphalia lypograpbus anuo 1484 eirciter 1390 scripsisse , Columbius in sua De Car- praelo excudit, de lanto spectaculo dat lesiiinonium iluisinnoiiini initiis disserlatione num. 54 docei, in ba?c verba : < Similiier fuit de illo misero ranCnrlhttsia? priorum chronologits, aut, si res secus < gistro rcgenle Parisiis in theologia , de quo lcgi< tur in CliiroiiicisCatihiisiae: «Quicumessei magan? hnbeal, dcbel hic pro proxime hic iili aijuncto babcri inler scriplorcs Christianos, qui Parisiense i scienlire, ac bona?et sanctae vit.%piitarclur, obiil < eirca amium 1082, ad tujus exsequias cum peuc docioris redivivi prodigium ineiiiorireproJidere. 204. Horunt modo ex Carihusiano nostro ano- j) i universitas mngistrorum. ei scholarum convcnynio seriem proscqttor. < fienricus Kalkar, doctor < nisset, el sepeliri deberel, ctara voce, eunctis < attdientibus, dixil : < Juslo Dci judicio accusaquon araParisici.sis.priorCarlhusiariimColoniensis < luS suni. > Sequenti die multo pluribus congreet Argentinensis, et per plures annos diversarum pro-vinciarum visitalor et conunissaritis, abdicatis < galis dixit: « Jitslo Dei judic.io jiidicalus sura > omiribus oflkiis, ciiin se recepissel in sotitudinem, Quapropter reservalus tisqtte ad aliura diem, cum intcr plnrcs, qnos ediilii, Irbros untim conscripsit tota civitas convcnissct, dixjl coratn omnibus '; « De orlu et pregressii ordinis Carthtisiensis, > < Justo Dftijudieio condemnaliis suni. >.Ecce «quactijus niulia exeinplaria asservaulur in bibliolbecis « Htcr ilte fatso el solum appnrenler lticens expulColoniensis el Divionensis Cnrthtisiarmn, ac civita- < sris fuil de luce sua ad veras lenebrns. > ldeui tis Basileensis et alibi. In lioc traclatii hujiis damnafi traclalus edilus t-st Rolh nvagi anne-1512. per Rilniserum exitiujn eoncisioribiiscomprcliendii verbis, ehardum Gottpil; sed perperam auetor appellaiiir ut sequilur : < Sed eece in tniebrosis, cx perfidia Arnoldus, qtiem ex chartis capitularibus ordmis < ntaxiine, illis ecclesia? qiiassalioiiibus... Dei mi- constat appellntum fnissc llermaiuium. • scricordia nova lux per lidein: cx exorta Parisien206. « Ayinarus SavcIIi professus m.ii«ris- Car-

ACTA. 122 tbusire, cujtis procurntorein egii per atinos viginti ct. A p:oiectu leiiuisscl; bic inter caetera suaepielniis ct a.nplius, ab anno videlicel 1458 ad niorlem usque, doclrinx moiiumcnia, de quibus Pelreius, rcliquit qnain obiit anno 1459, loto hoc tempore plures li- etiam Vitam snncii Briinonis, qiiam quidcm nou I ns, quos Recognilionuin vocanl, sciipsit vel scribi vidiinus, scd eam asservnri in biblioiheca urbis curavit. Inter quos tinus adhuc exstal scriptus anno Busileeusis, el in ea fieri mcntioncm dnmnali ho1455, in quo haec nosira historia iisdem prorsus minis, leslalur reverendus Paler Mabiloniusin suo verbis, quibus habetur in veleri noslro auclore Itinere Germanico his.verbis: 209. « In uiiiiori Basilea, qun? mnjori jungilur anonymo, expriraitur cuni luli inscriplione ad frontem : « Qiiotnodo ordo Curtliusiensis baliuit origi- < ponie Rheni sublicio, nnie moiiis Ilelveticos in< nem. » Statimque posl enarratara hisloriara se- « signis Carlhusia cxsiabnt.ex qna multi codices in quunlur liltera? fundationis Caiihusia? anni 1084. < publicnm illam, quam snpeiiiis dcscripsimus , biUnde putaraus, nalura errorem D. Polycarpi dc la « bliothecam transpositi siinl. Duos laniutu nolnre Riviere, inler auclores, qui liiijiisinodi prodigii me- < juvai, uiiiini, qui Guigonis siatuia conlinel, altemineriint, easdein lilteras rccenseniis, conira quem « rum, qui Vilnrasancti Brunonis, incipienlem his propterea, velui niala? in scribendo lidei homiiiein, « verbis: <Quodsapiens,exlioiiaiionisgrat.ia dicil.» B « Iti fine ha?c leguniur : Frater Ludoviciis Moser, Launoius pnulo acrius invehi visus est. 207. < Dionysius Richeliiis, vulgo diclus Doclor < monachus professus hnjus valiis B. Margareta?Bacxlnticus, qui inler nosfloriiil nb nnno circiler 1425, < sileae, ordinis Caiihiisiensis, hiinc Imnsumpsit nd annura 1471, quo e. vivis discessii, in tractalu, « ex chnlcographo Palris Henrici de Alveldia, ejus< Dc prreconio sive laude Carlhusiensis ordinis, t < dera donius quondam prioris, anno 1486, 18 die inler sua opuscula saepius edilo de causa nostrre « Aprilis, anno pncfali Pairis Ilcurici in ordine instiluiionis arliculo primo haec habet : < Agnilum < Carihiisiensium L. Iluec idcirco noiare visuin est, < plane alque famosum est miraculum illud resusci- < quod in eo libello agatur de fuuere famoso illius < laii Parisiis morlui, in theologia magistri, facie < doctoris Parisiensis. > Hacc Mabilonius. Petrus < tenus virtuo-i, graridique morum venustale forin- Dorlandus, Henrici Arnoldi suppar, monachus in< secus decorati, qui altera obilus sui dic ac primn legerriraa? vitae.professus et oliin vicarius Carthusiae < sui resurrectione erigens se in fereiro terribili Dieslensis, in qua ct piissime defunclus cst anno < prolulil apparatu : < Jusio Dei j*udicioacciisalus 1507, inter mtilias, quns posteris reliquit, elucubra< sum. >Porro seqttenli die tcrribilius ait : « Jttsio tiones, Chronicon Curihusiense, septem dislinclum « Dei judicio judicalus sutn.» Tcrlia attlem dic ler- ( libris, scripsil; quera noster Petreius nolis illu„ < ribilissima voce deprompsit : < Jtisio Dei judicio straium vulgavit anno 1608. ln eo hujus hisloria? < reternaliter sum damnatiis. > Cujus occasione pro- suhstantinm, mutalo quidcm stylo, relulit, sed < digii ordo cospit Carlhiisiensis. Vir quippc altie nulla addita circiimsianlia , qua? diifernt ab iis , « consideralionis magistcr Brtino, » etc. Cum dicit qua? repcriuiuiir in Chronico nnonymi scribentis Dionysius:«Agnitum plane, > addensque «ntqtie fa- circa annum 1560, de quo supra, Ncc eliam facit iiiosuni,» clarius sole indicat, nullum otnnino fuisse menlionem leclionis quarla? Vigiliarum pro raorluis, dubtum tuiic tcmporis, quo vixit, nenipe anno 1425 ul iucaute, vel, Inbente mcinorin, tredidit Laude diclo spectaculo, sed potius cerlissitnura ac vc- noyus. > 210. Alque hi ordinis Caiihusicnsis scriptores rissimum fuisse, cum illud ubique divulgalum essct; hrec enim vocabula lagnilum plane> et «famositm» suiii sneculosexto decimo antiquiores, n quibus prosiguiflcani. Qu;celiam congruunt his, qua?Henricus digiosam docloris Parisiensis anaslasim memoria? Kalkar, quem diximus supra j'am claruisse anno proditam invenio; hisce atilem Dorlandus, ul tit 1540, dixerat, ncmpe hoc communiter reperiri scri- saeculosexto decimo jam currenle vita funclus, idcirco recle etiain annumeraliir, quoil saeculoantcpluni apud Carlhusienses. 208. i Bernardus de Egra, professus deslrucla? I riori praecipue florueril, enque, qua? de BiiinoneI) doinus Lignicensis in Silesin, vir in divinis Scriplu- liabet, lilieris tunc verosiinillime consignnril. Porroris studiosus ct eriidilus, ail Trilhcmius, dinloguni fiierunt etiam, qui prodigiosa?docloris Pnrisicitsis. coinposuitanno 1481 < Delaiulibusetmiraculisbcata? nnnstnsis historinm ndjunclis, qua? apud scriplores. « Maria? Virginis, > imprcssum Lipsia? anno 1495 nnliquiores jam reeensilos non sunt, nuxermil, hos-. slalim posl morlem aucloris ; in quo originera or- que deinde sacri ordinisCartliusiensis scripioresduov dinis Carthusiensis enarrat fere, prout lcgitur iit Puteanus videlicet et Blomenvenna, qni sancli paChronico Gatihiisiae,quod ab altero aiionymo, sub triarcha? sui Vilam saeculi scxti deritni initio ex Eliznrio florenle, conscriptum dixinius. Henrictis inslituio descripserunt, siint secuti. An recte, ex Arnoldide Alveldia, qui, per quinque nnnos noiarii dicendis patcscet, BlSuienvennae verba, qtto ex niunere in Basileensi eoncilio perfuiictiis , nomcn hisce, facta ctnn anonymi anliqnioris nniii. 199 cl ordini dedit in Carthusia ejusdem urbis circn seq. jam datis colInlione,qua?nam illa adjtincla sint, nnno 1456, vixitque cum onini lnude usque ad nn- paleat, modo huc trnnscribo. Sic hnbcnt. < Fncluni iiuin 1487, postqunm regiinen pjusdcm domus aimis esl, dttm oplimis his sludiis vir vi ncrabilis Brun» tiiginia ct amplius cum ulriusquc slalus tiiaxin-io iiisudarel tcmporibusS. Grcgorii VII Romnui ponii121

S. BRUNONIS CARTHUSIANORUM 123 INSTITUTORIS 124 flcis et Henrici IV impcratoris circa annura salutis A dicio, ut .pseraet lestatus est, condemiiatum, omni noslra? octogesimum secundum stipra millesimtim, Ecclesia?suffragio, necnon et ecclesiastica sepul:ura cuin in Parisiensi civitaie solenine floreret studium, indignum judicantes, in sterquilinio sepcliri fecea?que scholarium multiludine atque copiosa ca- runt. lerva doctorum solemnium abundans, ut tale in ea 212. i Verum cum in Parisiensi et caeteris vicinis horrendum meiiiorandumque saeculis cunclis eveni- ecclesiis quarla leclioin Agenda defunclomnt incipial ret speclaculum. Quidam euim solemuis doclor inter sic: Quantas habeo iniquitates el peccata! etc, omiscaelcros doctores praecipuus, scieulia el moribus sis prioribus diclionibus, scilicet: «Responde niihi», excellenter ornatus, ac pra? ca?leris honOratus, gravi ferlur a nonnullis, quod illa? dicliones fuerinl ex quadam infirrailate pr.cvenlus, leclo decumbens Itinc a lectione illa delecta?ob perjteluam el indelebivila? sua?diem clausil exlremiim. Cui cum solemnes lem pavendi judicii meinoriam. > Nnrrationem hanc de more parareiitur exsequiae, ad eum honorandum Pulearius in edenda Sancii Vita num. 4, et binis convenit magislrorum, studenlium et atiorum ci- seqq. etiam exhibet et quidem iisdem prorsus verbis; vium muttiludo copiosa ; quibus comilantihus et qnod inirum non esse, ex iis, qua? dc Sancii Vita, fiinus prosequentibus, defuncti corpus ad ecclesiam, a Blomeuveuna conlexta, § I, disserui, pronttm cst in qua septillura? tradendum erat, delatum est, " intelligere. Coiifer nunc ha?crecitata Blomenvennae, cumque ab invilalis ecclesiasticis, qui lum adernnt, ac proin ex dictis etiam Ptiteani, verba cutn verhis, defiinctorum sOlitum decnntareturoflicium.venliira- ex quinque primoruin Carlhusia? prioruin ChronicD quecsset ad eam lcctionem, qure incipit, «Responde num. 199 et seq. huc transcriptis, vtdebisquc, iu «niihi,» siirrexil.qui emt niortuus, et, elevaio paulu- hoc «loctoris Parisiensis hisloriain • non iisdem , lnm capile, resedit in ferelro, cuuctisquc videutibus quibus apud Puteanum et Blomenvennam, adjunctis ; et audienlibus ac pra? novilate rei slupeiilibus, alia, vestiri. Ac in primis qutdera trinam docioris anaet horrenda voce clamare coepit: «Justo Deij'tidieio stasiin vociferationemquc Chronici dicti auctor in , <accusatus sum. > dcfuncti aula, Puteanus contra et Blomenvenna m 211. « Quo dicto, iterum dccubuil ; hii vero qni ecclesia faclara scribunt; verum isthaec duorura ; haec nudierant et viderant, non modicura, nec im- horura scriptorum a Chrouico discrepaniia, ulpole tnerilo, territi, decreverunt, consulle qnidem et apud anliquiores cliam (adi Carihusiani anouymi l pi-ovWe,scpuiluram ejus in craslinum difterendam, verba, num. 205 httc transcriDta (scriplores occurrei exitum pra?stolaturi. Die ilaqiie seqnenti, cum rens, infraque adhuc memofanda nos hic morari , . r_ tiHiuni speclaculuni jam ftiissel in tota civitaie vul- r non debel- Sed ad duas alias sequenles aniraum t gatucn, ad dictam ecclesiam convenil maxima et adverte. Trinam e ferelro vociferalionera tunc, cmii quasi inmimerabilis utriusque sexus poputi mitllilii- ad leclionem , cujus inilium : «Responde niilii,» in i do, ubi reinceplis et inde conlinuatis cxsequiis, dum recitando defunclorttm oflicio venlum fuisset, n vcntum est ad praefnia?Icctionis inithim, idem de- dociore lantisper redivivo fuisse emissara, hujusqtie c ftinclus, capite elevato, ut prius, clamare ccepit ac eliam corpus in sterquilinio fuisse humatum, Pudicere: « Jiisio Dei judicio judicnlus sum, > et, his teanus et Blomenvenna (adi hiijus verba proximc s dictis, intra feretrum ilerum se recepit. Verum cre- recilata) tradunt ; horum autera duorum adjunclovit adinirntio non parva inler nslanles, rem lerriruin qua? horribileni doctoris Parisiensis histnriara ;i bilcm, stipra quam credi poiest, slupeiites. Quin comitata sint, ntillam piane primorum quinque iamen cx.his nondum fncti fuerant de ejns repro- Carthusia? prioriira Clironicon (adi hitjiis verba i. balione Certi, cuin verbn illa , incctisatus sura,> et iium. 199 et seq. data) mcntionem facit. ;[ 215. Quare, cum eorumdem scripiores anliqui n «jinVicauisstiin,> possenl eliam in honnm partem i. aeeipi, quasi ipse primo injusle fuissel ante uibu- alii, sive Carthusiani jam adducli, sive aliud qnodna. Christi ab eo qui perdere- cuncta feslinat, in- cunque Vila? iuslilutuin profcssi, qui infra memoi_ debite accusaiiis, et imle juslo Dei judicio ab ejus 1 rnbiiiiiiir, pnriter iion meinineriiit, e docloris PnsD Caliiiuuicsa afctisnliune liberatus, cunciis placnil, risiensis historia, ul ut eliam adraissa tit vera , esse etin sequentem lcriitini diem ejus sepulturam dif- illa expungenda, existirao. Verura unde landem [•_ ferri. Tertia itnqire die faclus est concrirsus nimins bina illa- adjuncta, quae apn I antiquos ex dictis ,g virorum et mnlieriim, ila ul pene tota civilas ad nuspiam reperiuntur, Bloinenvenna, seu potitis, ex j lam ndinirnndiira Dei judicitim prsestolanduntcon- qtio hic illa deprompsil, Puteanus hattsit ? Annnlium ,. flitcret. Et ecce, cum priori more exsequine conti- Carlhusieusium libri quarli haclenus non vulg.ti i_ iiuarcntur el fierent, surrexll leriio idem defonclus nuctor aiionynuis operis sut nuin. 85 opportune ad i3 et ingenli mugitu ac dcsptrabili voce, ctrriclisnror- institulum prncsens sic scribit : « Bciiholdus RemrIniilus uieiuend.i, dixit: «JttsloDei judicio cotitle- boldus lypis Luletiae anno 1508 traditlit Vilam S. B_ «mnaiussnm.» Hoc dicto,captit.teposiiit sempiterno Brunoiiis, qnani illius in divi Pauli epistolas comio r- menlariis prrclixil. Hujus Vila? auctor anonyiiuis absorptns interitu. Qua?vox tam slupenda et horrenda et a saeculo inaudila omnes, qui astahant, it, hisloriam damnali fuse deseripsit : Sed primtis I pe e exanimes reddidit; qui lamen omnes eum,, omniiim evulgavit, hominem illnm ad verba isla: II- « Responde inilii» voces sua?daiunationis cmisissc. tanquam a Dpmino reprobatum, cjus(|iie justo ju-

ACTA. 126 Quod tamen non plane asseril, sed lanlum dubi- A bisloria quxlibei vera pronuntielur aul falsa, adtando addila hac parenlhesi, < si qua narratis fides jiinciorum duntaxal, quibus a prinirevis uc omniuiu < adbibenda sit. > Nosler vero Sulor, qni eodera anliquioribus, non aulem etiam corum, quibtis a lempore vivebat, et paulo post suum De Carthusiana post secutis scriploribus pro arbilrio fuit veslita, vila tractntum edidit, eorumdem verborura meminit ratio sil habenda. quidein, « sed, inquit, quemadmodum scriptores § XII. Teslitnonia scriptorum, narculodecimo sexto < nonnulli ineminerunt, creteiis hoc lacenlibus. > anleriorum, qui Curlhusiensis ordinis non (uerunt, Certe omnes, quoiquol superius anctores prodidiproducunlur. Inler auclores qui ordinis Carlhusiensis non IUUS,id tacuerunt. Qui vero fuerint, apud quos Sutor hujtis adjuncli menlionein legerit, non habei. fuere, alque ante saecttlumsextum (leciinum PariInter eos lumen censcmus fuisse praefatura Vitaesau- siensi doctoris redivivi prodigio testimoniiim praecli Brunonis auctorera anony-num. » Alterum itnqtie buere, CaesarioEisterbacensi, qui satculo duodecirao e binis sttpra dictis adjunctis primo memoratum senescenle et sequenlis initio floruit, priraura locum invenitur a duobus saecuti sexti deciuii scriptoribus, concedit Annalium Cartliusiensiura libri quarli txiquorum nller cum non assevernndo, sed dubitando ctor anonyraus. Verum cum ea duniaxat teslimonia, duntaxnt loqunlur, salis indicat, auctores apud quos B quae pro prodigiosa docloris Parisiensis anastasi, boc ndjunclum legisset, magnae nec anliquiiatis, secutoque hinc, ut ejus biographi aliique scriplores nec auctoritatis fuisse; alter vero, cum auclores, antiquiores vel sttpra jara laudati vcl infra mox apud qtios illud invenisscl, non nouiiuet, facere non Iaudandi memoria?produnl, Sancli nostri in ereuiuin potest, ul hosce supra recensitis, qui ejusdem ad- secessu exlra omnem controversinin miliiaiit, in jimcti non meminertint, mullo recentiores non fuisse medium hic prodttcere sit fi.vum, rcperianturqiie, qui Caesario de Parisiensi docloris redivivi prodigio pulcmus. 214. Jnm vero, cuin id ita sit, manet, praefalum sennonem non esse velinl, scriploris huj'us lesiiadjtinclum apnd scriplores anliquiores, qui ferate moniiim, de quo tamiii quid censendiini sil separalo doctoris Pnrisiensis speclncutum ve) omnium primi, § infra discutiam, hic modo non reccnsebo, uti nec vel etiam proxime post hosce in litleras misere, supra memoratum, quod, etsi Theodurico, abbaii non inveniri. Nec esl, cur hic opponasTheoJaricum, Trudonopolitano, a noiiiiullis tribualur, suppbsitiabbatem Trudonojiolilanuin, qui, quemndmodiira tium Innien, ul jam itinui, commeniiliumqiie vcrosinonnulli aiunt, in libro, « De sacra leniporum ra- millime esse, infrn dicenda aperient. Prretereo hie lione » inscripto, ita memoval : « Abhinc dierum P etiam , quod ad Annnlium Carthusiensium libri 4 noslrorum annis seplera, Gregorio sepiimo primam auctore anonymo profeiiur, tesliinoniiini, a lihri calhedram occupante, cura essem Parisiis studiorum infra tnemorandi, qui « De qualuor Paradisi flumicausa, rera vidi prodigiosain ac onini memoria di- nibus > inscribitur, auclore siippcditatum. Eteuim gnam, nec solus niir.aus sum, Deum laudatis. Mor- secundura hoc prodigiosa doctoris Parisiensis analuus esl 'clericus, nomine Raimundus Milleban , tri- stasis non in Ecclesia aut publice corara innumera bus diebus alternis eadein oflicii liora, qua diceba- populi inultitudiue, sed privatim in defuncii aedibus turlectio, quaesic incipil,«Responde niihi,» surrexit corara paucis solisque hujus araicis evcnit; hic e ferelro, etvoce horribili clamnvit: <Justo Dei ju- auieni ea duntaxat, qiia?horrendum illud prodigiuiu i dicioaccusalussiim,» secundo: <Judicatus,»ienio: publice facluin perbibent, lestimonia recenseri «Condenuiatus; > quo «Jiclo, cessnvil omnis clerus praesens instilulum exigii. En modo, quae luic spcorare, et ab ecclesia protinus cadaver ejeclum est, ctanl, ex Annaliura Carthusicnsiuin libro qtiatio el asinina sepullura donalum; > hoc enim tnm lu- haclenus non vulgalo, saepissiineque j'am laudnlo culenlum pro prodigiosa doctoris Parisiensis nna- descripla, una.cum observalionibiis, quus iisde n slasi leslimonium, quod hanc, si Theodorici, ocu- libri illius auctor anonymus admiscuil. lali, ut verba recitala innuiint, rei gesla? teslis, vere j) 216. « Exstal etiamnura, iuquit bic, apud Montemesset, extra oinnera controversiara poneret, verosi- Dei crassum volumen, opiima inembrana conscrimillime, ne dicam indubie, cominentiiium esl, uli ptum, conlinens Vilas sancloriim, qttod seciim ailulit infra osiendam. Quod modo ad asseriam a Puleauo ad Monlem-DeiJoannes inoiiaclitis abbali<e sancti et Blonienvenna infausli doctoris in slerquilitiio se- Arnulphi Metensis, qui circa aniiuin 1524 habitmn pullurnm perlinet, non dubito quidem, quin banc Carthusiensem induit. Sic inscribitur codex : « Vila illi ex aurtoribiis, aetaiem snain praegressis, hause- « aurea super Legendas pliiriinoruin sanclorum ciiin rint; verum posce vel e primos, vel eliam e primis « quibusdam addilionihus valde ulitibus. > Et nd proxime seculis, qui Purisiense doctoris redivivi cnlcein lilleris rubeis haecde lemjiore scripli codicis spectnculum lilteris comtnendurint, fuisse, nulla Icguntur: < Frnler Joannes monachus Sancli Ariiul< phi Metensis, fllius Berlrandi dicli Trancon, coomnino rntio suadet, Atque ila ex oranibus jam diclis liquet, e duobus hic jara memoralis prodi- « gnominatus de Sancta Cruce, fecit fieri et scribi giosa? docloris anaslaseos adjunclis, ulcunque ha- < istum librum, et fuit finitus anno Doinini1522 in beanlur pro falsis, explodi hanc velut comraenlum « vigilia sancti Vincentii levila?et martyris. Finilo seu fabulam iuerilo a Lauuoio non potuisse, cum ut « libro, sit laus et «toria Christo. Anieii. » In hoc 125

S. BRUNONTS CARTHUSIANORUM INSTITUTORIS 128 i lgitur volumine historia ilaninnii noniinis sic descri- A < cuin lioiriJitni valde, et ab hoiniiiibiis remolum: bitur ciini seqtieitti tiiitlo, « Hic incipit, qunliler < stcterunt niitem ibi. Evigilante autein dicto epi« ordo Carlbusiensis fuit instiltilus. Sicul palres < scopo, ct de visione seplem slc|lnrum cogitante, < noslri narraverunt nodis, fuil qnidam mngntis < adest magist.er Bruno cura sociis suis. Cadenlibus < clericus, regens actu Pnrisiis in tbeologia, magni « autem diclis septe.manle pedes viri sancti, confe< nominis niquefamaciionmediocris.qiii adultiirium < rebal in cordc suo de septcm slcllis, nam ipsi « vitae stta? pcrductiis est. cujus amissione, utpote < septem eranl. Levavil antem eos benigne ad oscu< tanli viri, lanli magistri, cum alii clerici tiniversi < lum. Et, inqtiisiin el diligentcr iniellecla qua < praesenlcs non modicum conlrislnti ad ejus exse- < causa venissent, dixit eis : « ScioTocum veslrtim, < qtiias, prout moris est Parisiis, convenerunl; « a.Deovobis parntum,> el duxil cos non sine grandi < omniliusque,qua? ad exscquias perlinebanl, hoiio- < labore ad loctim, ubi steleranl scplera stcllae,et < riflce et ritc paiaiis, veutum est ad hoc, ut de- < ail: <Eccelocnsvcster.i Ibi igitur,ipso sanclo viro < functi corpiis deberet poni in sepulcro, circiim- « jnvanle, cceperunt rediflcare primam doinuin or< staut btisque clericis, qui defunclus eral, clamavit « dinis Carlhusiensis, qure domus Carthusia? nuni diceris : i JusloDei judicio accusatuS sum. » < cupalur. > 217. < Quod audienlcs dicti magislri et clerici, et '" 219. «Haccibi, quaenon discrepant a cacleris, sed < non itrimeriio Uupefacli, inilo consilio, relulerunl notandnm, quod sanclus Bruno dicilur secreto socios i c.orpus ad ecclesiam, in craslinum reservantes. suos allocutus. Verisimile est etiara, hujiis codicis i Sequentique die exsequiis itemm celebratis, cum auclorem vidisse ChrOnicon, a noslro nnonyrao > < vellent ponere corpiis iu tumulo, iterum clamavit (adi verba ntira. 199 et seq. ex hoc trnnscripta, et < mortuus el ail: (JusloDcijiidicio judicatus sum.» num. 12 et binos seqq.) < cditum circa aniuitn 1220. « Tunc magis ac magis admirati dicli clerici, el Ante quinqiiaginta aittios nsservabrUur in Caiiiiusiu < conquirenles inler se quid ngere deberent, dixe- Monsierolensi ms. codex ecclesia? Longiprnti Am< ninl quidam, quod judiciiim poteral sonare in binnensis dicecesis, in quo lunc bisloriam prrcfalnm < bono el in malo. Unde fuit commtine consilium, 'legil qitidam monncbus Montis-Dei. In lioc elinra i ut et usque in sequentem diem, qni defuncliis codice pluriraa raetra Gallica iitia ciim epistola seu i fuerat, inlumulatus servarelur; quod el faclum tractalu-De vila selilaria ad fratres de Monte Dci i est. Divulgaioque praediciorum ruinore, sequenli nomine Guillelmi conlinebanlur. Hic autem codex < dle conveiiii pene universa civitas. Et citm pouc- datus fuil Carlliusia? Monstcrolensi circa anniim < rent defuncium in sepullura praeparala, ilerum . 1550, ul in eo legilur, « Par Messires Roberls llar < clnmnvit : «Juslo Deijudiciocondemnntiis sum.» i laille Canoene de Longpre en Sanlers asCharlreux < Dicli atitem inagistri. audito hoc verbo et tractalu «de Monstrcvel. > Ex his liqtiet, hanc historiam sub « habito diligenti, dixerunt, eura esse damnatiim. initiura srecuti qiiarli decimi fuisse notissimam, ac < Eral aulera tunc lemporis quidara canoiiiciis Re- proin ejns originera anliquissimnm fui se; nec cnim < mensis, magisler in theologia, nomine Bruno, verisimile esl, eam eodeni terapore tot in locis • magiia?sanclilatis et profundi sensus, qui, attentc unaniroi consensu fuisse excogiialam. > Hisce ob< rem audilam considerans, vocavit quosdam de servatis, Cartlmsianus anonymus leslimnniis jani < scholaribussuis secrelo el ail illis: «Ecce.videiis, adduclis infraque adhuc adducendis picturas ac tn< ....qnid agere dchenrous. Sihomo tantae scienlia?, bellas antiquas inlerseril, qu;e cuin ferale doctoris, < tantaevilae, latila? fama?, dicit se accusalttm, ju- daronaltim se vociferati, spectaculiim exhibeant, < dicatuni, conderanalum, quid nos sperare debe- lestimoniorumque loco hinc esse quodammodo « mus, miserrpeccnlores?»» Cumque dicerent ei : queant, verba eliam, quibus id facit, proxime jatu < Mngister, in omnibus parati sumus tuo acquie- recilatis adjungo. 220. Sic babenl: < Innocenlius luijiis noriiinis VI, < scere consilio;» ait: «Consulo.ut mundum.el.qiia? i sunt mundi, fugiamus, el habitemus in soliludine p summiis ponljfex, iu refecloriO Caiihusia? Villa?< secundum illud: «Fcce, elongavi fugiens.el mansi Novac,quam fundavil anno 1356, jussit depingi or< in soliludine (Psul. i.iv, 8). > Et incipiamus ordi- liim el progressurii ordinis Carihusiensis, iucipiendo a sancti. Brunonis et sociorum ejus conversione, i ncm nobis pceniteniu? et seciirilatis. > 218. < El addidil: < Esl nohis quidam snncliis ibique eliamiunn inlcr utias labellas una cerniltir, < episcopns in partibus Burgundia? in civilale Gra- exprtmens iHiKtexpnvesrendura dariinalt hominis < lianopoli, in cujtis episcopalu sunt loca deserla, speclacutum. Eisi pictums el colores in hac historia i cl pene inaccessibilin. Eamus ad eum', ct ejus contempserit el irriserit Launoitis, non posstiraus < consilioomnia facianius.» Venerunt igilur seplem prrefalis tabellis non attexere precaioriiiin tibmm,. < unanimes et unitis voluntalis. Cumque inlrarent quo usus esl Joannes, dux Bituriccnsis, Jbnnnis; < pracdiciamcivitalem, accidit, ut sanctus vir dictusi regis Fmncia? filius, naitis annri 1540, ct inortnus. « episcopus obdormiret in camcra sua. Vidilque ini anno 1416. Hunc Iibruiq.mod0inCntiliusia consiinli < somnis, et, ecce, sepiem stella? cadebant anlei prre manibus habemns, potitis veniislisqiic lilteris, « pedes ejtis et poslea ascendebant per diversos deauratis iniersertis cltarncleribiis, exaratiira, ac : « inoules ct inulta dcseiin usque ad queindara lo- pluribiis cxquisito olcari subacttis opere depictis.

m

ACTA. 150 A iinaginibus sparsim ornattim, inter quas oclo visttn- . auteni habiiimus ante xx annos a Cniihusia VHla?lur, lolam conversionis suncli Brunonis historiaini Francha? iioslra? provincia?Aqniiania?. Utrum vero i exprimentes, ex quiliiis tres clegantissime triplicem ex maniiscripio codice, aul ex impresso auctoris damnati hominis anastasim rcpraesenlanl ciini sub- tradalu, cxcerpla fuerinl, fatemur, nos ignorare. » 222. « Per id lemporis (saeculo nempe xiv) vivescriplione triplicis vocis, accusalionis scilicet, judicationis el damnalionis. Quidam, qni librura noni bnl Joan. Iperius, Benedictinus abbaiia? S. Berlini vidit, ut ejus piclurac teslimonium anliqui.us lucii- Audomaropoliianaedioecesis, qui in Chroiiico ejuslentiusque redderei, scripsit, praefalura ducem noni dem nioiiasierii ngens de fiindulione ordinisCarthu, fi.isse auclorcm depingendi has imngincs, quas ideo siensis, noslra? hisloria? meminit. Hujus. Chroiuci diu ame piclas credidil. Sed ingenue fateinur, eas (exslat nioJo apud Marteneum tom. III Anecdotoruni non fuisse antiquiores aetale ejusdem priucipis, ut inseiiiiin) nbndum (cum scilicet ha?c scribebanlur> ex primo hujusce libri folio apparel, ubi sic scri- lypis excttsi ipsissima verba, prout a R. Palre Maplum legiraus : « Ces heures fil fuir tres-excellent billonio nobis officiosetransmissa suril, hic suhjici< et puissant prince Jehan, fils de roy de France, mus. « ln studio Parisiensi quidatn doctor in theo« logia valJe solemnis obiit, ad cujus < duc de Berry et d'Auvergne, conte dePoitou, exsequias « mitltiludo magistroruin et scholariunt convenit. < d'Estampes, de Bouloingne et d'Auvergne, > id j „ est, «Ha? hora? precatoria? compacla? sunt jussu « Et duracorpus defunctiin sepulchro poni deberet, < excelleulissimi ac potentissimi principis Joannis, « clamavil dicens: «JustoDeijudicioaccusatus sura.» < filii regis Franciac, ducis Biluriguin el Arverniae, « Stupeules magislri illud ad ecclesiam retulerunl. < ac comilis Pictonum , Slampartim, Bolonia?et « In crastinomissa cum exsequiisiterura celebraiis, < Arverniae. > Deindc noinen scriploris sive picloris « dum lumulari debcret, iierum claniuvit : «Juslo subscribitur sic, <Flautel. > Cujns opus ouiues, qui « Dei judicio judicatus. suin.» Allero vcro crasiino, vidcnt, miranlur, adeo ut locuni inereulur habere « missis et exsequiiscelebratis, dum in sepulchro « poneretur, iterura clamavii : « Justo Dei j'udicio inter egregios hnjus tempuris piclores. > 221. Redil modo ad scriptorum, qui ordinis sui < condemnatus sum.» Sic credentcs, eum vere esse non sunl, leslimonia Carthusinntis anonynms, ita- < damnalum recesserunt. Eralintor caelerosquidani qtie hacc recensere pergil: i Ranulphus Lygden, i docior solemnis, nomine Bruno, canoiiiciis Rei niensis. Hoc evcntu pnvefactusquibusdam de sehomohachus in Occidenlali Anglorum paiie oriun« lnribus suis ail: «Quid faciemus, cum homo laiilae dus, qui vivebnt anno 1565, tiner plura, qua? scripsk, Polychronicon cdidit, libros septem comple- i scieniiae dicat, se accusatum, judicalum alque cleus, in ouorum ullimo, capile 4 de sancto Bru. C • dnmnntum ?» Qiiibussno consilio stare sponden< tibus nlt: « Miindum fugienlcs in solitudine incinone et causa conversionis ejus sic loquitur: i liruno, Colonia Agrippina oriiindus, lilicrnrum « pianius ordinem pcenitcniiie. »In hoe projiosito, < gmiiu Lnleliam, sludiorum nomilte lunc celeber- « ningister Bruno cum sex sociis concordis venit atl < ritnnin, se conlulii. Ibi canonicus faetus inter « Grutinnopolim civiintem inter moiilnna Bourgou< profcssores locum lcnuit. Pracceploris aulcm sui, < dia?. » 225. < in illa die vir sanctus illius civitatis cpi< cui defunclo jam exsequia? parabanlur, voce, < qttia, C3pitee ferelro exerlo, se dainnaiiim que- < scopus vidit in somnis sepicm slellas cadcnies nnte < rebatur, molus, in eremnm qiiamdnm, sex aliis < pedes cjns dehiuc ascendcnies ct [itn nd?] deserta < eiira coinilnnlibus, egressus, vilani egil durutn. A « usque, ad quemdam Iocura horrendum, ab homi< loco quem incolebant, Canhusiaiiorum ordini no- i nibus remotuni, et ibi sieicrunl. Staiim eodem < uieii indilum est, posl aniuim sexlnm per Urba- i mane adest mngister Bruno cuin sociis,cadenies < num discipulum siium , qui jam Romana?pracerat « ante pedes episcopi. Confercns vcro cpiscopus iu « Ecclesiac, revocalus suam ei in Ecclesia? negotiis < corde suo de septein stcllis, nam et ipsi seplcin « praestilit aliquandiu operam. Verum sacra? curia? „ « erant, benignc levnvit eos ud csculum, et scila « laborum pertrcsiis, ad locum prisiinuui, rejecio « causa, pro qua venerant, duxit cos nd locum ubi < simul Bisensi [Rhegiensi] archiepiseopniu, quem < sleierant septem stellae.diccus: <Ecce locus vobis < accipere jubcbntur, rediit. » Erral bic nuctor, < a Deo pnratus. > Ibidem igitur, snucto episcopojticum dicil, snnctuin Bruiionera cnnonicuin Luteiia? < vante, cceperuiilaedificareprininmdomum ordinis, factum et posl praeslilam Urbano papa? opcram ad < qiiae Cniihusin iiuncupnliir. > Ihcc iile, visionciu locuin prisiiiium.quo videlurinielligereCarihusiam, sanclillugonis paulo secus rcfcrens.quam tegilur ir» rediisse. Sed lnijiisinodi lapstts leves siint, uec |ios- ejus Vila, a nostro Guigone ediin. Nec hunc nuciosunt ei fidem dctrubere circn ea, quae de dnmnati rem novit Lnunoius. Obiil Ipcrius nnno 1583. Sehislorin narrnl. Haccvero saiiscpiiveninnt cum nnr- quilur Jonnnis Gersouis, cclcbcrrimi illuslrissini.u ralione codicis Metcnsis, in quo (infra pluries me- Parisiensis academiae cancellarii, auCtoritas;. qtrcn» morando) infelix ille liomodicilur magister sive prae- Launoiiis pulnl priinum de doctoris annstnsi scriceplor iriuiii illoruni, qui circa illius cndnver iu psisse. Vcrtitn ciini cx sujirn diclis constel, euii» •iralioiiibus pernociavernnl. Htijus aucloris verba (ex liaecscrihcnlis scilicel, qui, quod ex supra dietis iiou carpsit Launoius, qnia non novit euin. Ikcc inccrium , anno circiier 1220 quinqnc primoiuni

129

152 1NSTITUTOR1S CARTHUSIANORUM S. BRUNONTS Carthiisiaepriorum Chronicon scriptum statuil, Car- A < S. Briinonis •» Vitn?, quam Berlholdus Remboldus lliusiani anonymiopinionc) annisjaro dticentis et am- anno 1508 Luletia? typis vulgavit, auciorem anonymum qutedam observat, ac deinde nonnutla eliam pltus aitte Gersoiiis olrilum, » qni nnno 1429 contiin rem suara disserit de Theodorici abbalis Trudogit, < lilleris fuisse ninndntam, ruunt Launoii ftrgttmenla , qttibus laiiti viri lestimoniura dispungere nopolilani, supra jam latidali, lestimouio; quod la meit genuinumne, an supposilitium sii, sese dubinisus esl. » 224. < Sed dc eo iierutn infra. Gersonis fere lare, salis iiinuil; el merito sane , uti ex iis, qua? in medium adducam, raanifestum evadel. a?qualis fuit S. Amoninus, qui fuse haric historiam § sequenii describit. Httnc Sancliim Lniinoius asserit rera a § XIII. An scriptoribus , qui pro doctoris Parisiensit Gersone traditaiii niultis e sno innrle auxisse. Atconanastasi, hujnsque adjuntlis teslali suirt, nterito accenseri queal Tendoricus, abbas Trudonopolitraritim pntel ex verbis anonymi Carihusiensis, qrii lanus. scrTbebat(quinque primorum nempe.Carthusin?prioCurtlmsinmts anonymus, qui Annalium Ordinis rtun Chronicon) circa aniuiin (adi, qure hnc fnciunt, num. 12 et seqq. nllatn) 1220, snperius citntis ; a sui librutn quarlum hactenus non vulgatum conlexuit, scriplores antiquiores , qui etsi Carlhusiani qtio Auioirinus videtur siiain deSumpsisse narralioB nem, inuialis lantum stylo et aliquibus verbis, ul'» non fuerint, tesiimoniuin taraen pro docloris Pari, Slinl ECCLESIA AULA,SEPULCRCM "ECCLESIA siensis anastasi praecipuisquehanc comilalis adjunprO prO clis praebuere, in mediutn adducturus, operis sui elaliis paucis siniilibus. Quod quidem anleeumfecorat alter anonymus, qui Chronicon Carlhusiaccol- mint. 75 ita praefalur : < Exposilis superitis leslimolegitcirca annum 1560, ut suolocojamannoiavimus. niis abaucloribus Carlhusiensis professionisdesumNihilqiieprorsns addidit S. Anloninus prseter sepul- ptis, ad lestimonia transimus auclorum exlraneoturnni asiiiinam. Oratio qnoquc S. Brunonis ad so- rum, sive qui de Carlhttsiensi ordinc non sunl. lnler , cios, qnnm Latinoius carpil qtiasi a S. Antonino quos rcfcrre possemus Theodericum abbaiem sanconflctam, reperitur apud nostrum Bosonem, > aut cti Trudonis ordinis sancli Benedicli, dicecesisLeoi cme(vi(tesisdicla num. 8) apud tractutus De origine diensis, ei ab eo sericm hanc incboare, qma vixit et veritntc pcrfectrc religionis auctorem, « qui eam circa annttra 1100, et fuit coaevtissancli Brunonis; ex eodem anonymo muinalus fuerat, ut etiam pro- scd cum niliiloniintis practeimittimus, quia opera l.are est ex codice Thtianeo, in quo.tota dcscribittir, cjiisnon vidimus, Hcet a viris fide dignis verba prout in vetuslioribus codicibus legebalur. Nec pro- ejus sciamiis relatn, quitms hnnc » infausti Pnrisienpterea cuni Aiiloiiino carpendus venit ille vetus au- ' sis docteris < historiam narravil. De co lanieu infeclor, qui juxta morcin mulloruin hisloricornm san- rius, data occasione, fusius agemus. > Haecille; qui, ctum Brunonem descripsil snos alloquentem socios quod in fine hic promittit, recilatis scriptorum noni et ad muiidi conlempium adliortanlero, non eqitidera nuUornm extraneoruin teslimoniis, rc ipsa etiam i ipsismel beati Viri verl.is, sed similibus, ut ipse pro-- exseqtiitur, Operis sui nuin. 86 sic scribens : < Est literetur, sicscribens : < Eral ibhnagislerBruno.qui i ct alius, qtti primus dicitur horum verboruin, > Le• < supradxtis vocibus snluhriier terrilus aique cotn- ciionis scilicet quarla?, ad qua? infelix doclor primo < punctus, allocuius e$l qiiosdam socios suos, ibi- se accusalum, secundoj'udicatum ac leriio landem < dem prsesenles, iis vel similibus verbis, » elc. damnalum, responderit, inilium in recilando de de<225. Poslteslimoniura snncliAntonini(Launoius) funciis oliicio consiiiuenliura, < auctor et scriptor ) aJdil.sepraeterireconsulloDioiiysiumCartliiisiaiiiim,, ociilatus, nempe Theodorictis abhas sancti Ti udonis Joaunein Nauctcrura, llaiimaniutm Schedeleiii, l'o- qui vivebat circn nnnurn 110?, ve.liile, quatiscunque I lydorum Vergiliura, Sixium Senensera, Gabrielcm sil, auctor libri < De sncra ratiOne lemporum, > in Prateolum el recentiores alios, quos asserit < nihil quo prodigium Parisicnsc... describi nsscrunt. > I « ferme raulasse in nnrratione Antonini, licet al.quid Verba num. 214 jam iranscripta ideoque hic iierum 1 i in tocutione rauinrint. > Id quidera verum esl de , non transcrihenda, quibtis hic in opere illo fieri as?p Nnuclcro, Schedele ct Prateolo, sed non de aliis. seritur, Cartluisianus anonymus modo reciiai, ac Nam Dionysius noster mentioncm tanlum facil die deinde ila proseqnitur : < Si constaret de auctoritale ? tribus diebtts, quibus voces illas lerribiles daranalus htijus narratiouis, nihil clarius aut certius proferri s \ promlit, sed nibil liabct de ecclesia, de sepultura posset a:l astruendam hujus historia? veritalem. asinina et deorationesancli Brunonis ad socios, sic227. < Primiis qui Thcodoricum in tesiem aJdnxii, ut nec Polydortis Vergilius, et Sixlus Sencnsis, qui fuit Joannes Galaudus saccrdos Tolosanus et doctor i paucis verbis. dicunl, sanctum Brunonera cum au- theologus qni pio, in ordinem Charlhusienseni du. disset, quemdara suum amicum post morlem cla- clus affectti, Chronicon illius anno 1615 composuit. manlem: « Justo Dci jndicio damnatus sum, > hinc Quod cum typis morte praeveniusdare non c potuisset, lerrilum cum quibusdam sociis in locum deserlum Carthusia? Parisiensi reliqnit alqtie donavit. In ez a sccessisse; iu qitibus cerle lota rei conlinetur sub- operc, ubi de doctoris anastasi disserit, a-.l eam stantia, quam verissimain assei imus. > Suhditmodo,, probandnm duorum aiictorum lestimoniis qsns cst, qui hrec scribit Cariliusianus anonymus, sacpissime videlicet CaesariiEisterbacensis, et Theoderr.i ahe laudalus, num 215 huc transcripia vcrba, quibus in baiis Sancli Trudonis in dicecesiLcodieusi, quoruin ii .,,

ACTA. 154 155 ipsa verba, prout a nobis superius excripta sunl, ^ aJjutoriiirn, Doniineexaudiorationcm meam atiribus. ipse relulil, dicens de Tlieoderico, quotl hrec verbn Versiculus: Requiem acternam. > 229. Quibus in verbis nulla plane, qtiod bene nohnbent ( in suo perelegnnli volumine De snncta leni« porum raiione ; > unde pntel, Carthusianos hanc landum, Leclionum, qui lunc in defunctoriim oflicic hislorinm non « novo cumulasse mcndacio, > ul ex- fucrint recitnndae, mentio occurrit. Ad ba?c (lesle probmt Launoius in conclusione cnpilis quinli, Launoio codem loc. proxime cit.) de Dagoberti regis quando ad cam confirmandnm Barlboldo Nihusio anniversario, quod Adam San-dionysianus abbns, Theodorici auctoritalem sub bona fide Galaudi, viri Sngerii succcssor, pnulo post Brunoiiis obituin honesti et docli exliibuerunt. Scimus tamen nec a prrescripsit, nd veleris Marlyrologiicnlcem ha?cverba Triihemio, nec a Possevino inier libros, a dicio ab- reperiuntur : « Haec endem (quae in Vesperis) et in bate coriscriptos, noniinatiin recenseri Chronicon Malulinis consliluiinus; quatuor (cantores) iu cappis al librum sub tilulo « De sicra temporum rationc, > Iiivitalorinm decanleiil, hnbilis primi ct sectindi quem ei Galaudus ascripsil, nisi forsan conlincatur Noclurni de Evangelio Lectionibus, ullimn de vita sub hac generali Trilhemii conclusione,« Multa nlia ipsius et decessu seqiinntur. > Leciiones ergo, qua? < scripsit, quae ad ine non pervenerunt. > Ut ut sit, in hoc de defunclis Oflieioreciiatae fuertint, non ex lides maneat apud Galaudum, hiijus lexlus primum '. Hbro Job, sed ex Evangelio cranl depromptae; quare, B exscriptorem, doneCquid cerlius revelelur. >Hacte- ciim praeterca, Parisiis in defunclorum OflicioSannus Garthusianus anonyinus saepissime Inudntus, cti noslri aelale lecliones fuisse recitalas, nulloplune merilo snne exislimnns, nihil ad fidem indubilalam argumenlo, alitimle nccepio, quenl probari, id sane prodigiosa? doctoris Parisiensis anaslasi coucilian- vel tunc non fuc.um, vcl eas aliunde quam e libro dam magis aptum accommodaiumquc,quam num. 214 Job fuisse acccptas, ex Jonnnis Abrincensis episcopi huc transcriptum, si niodo de hujus sincerilnte con- verbis, iisquc, qua? ad Mnrlyrologii veteris, a Laustaret, Theodorici abbatis Trudonopolitani testimo- noio laudati, calcetn reperiuniur, verosimilius apparet. Jam vero cum id ita sit, testimonium de prodinium, posse aflVrri.. 228. Ast suppositilium illud esse, vero siniilli- giosa docloris Parisiensis anastasi supra huc transmum idcirco nppnrel, quod, qua? a verilate alicna criplum , quod Theodorici, abbalis T-rudonoposuul, Theodoricoque proinde , auctori synchrono liiani, nomine circtimferiur, a vero verosimiiius juxta ac testi oculato, non congruentia, verosimilli- deviat, diim leclionein, qua? ab hisce vocibus, <Reme complectaiur. Res ex jam nunc dicendis pate«spondemihi,>inciperet,dcsuinplaqueproindeelibro scet . Lectionem, qua? ab hisce vocibus, « Responde Job esset, in Parisiensi defunclorum OflicioSancti mibi, > inciperet, desumptaque proinde ex libro Job 'C nostri aetate fuisse, indicat. 250. Atque hoc priuiura est, in quo a veritale esset, in Parisiensi defunclorum ollicioSancti nosiri aetaie fuisse, apertissime ulique (udi num, 2t4) in- verosimiliter defleelit aitributtim Theodorico, abbati dicul; verum Joannes Abrincensis episcopus in libro Triidonopolitano, lesliinoiiiiim. Aliud, in quo id quem De ofliciis ecclcsiaslicis « S. Brunonis actnte eodem naevoverosimiliter etiam Inbornl, nuuc bnbe. conscripsit, ha?c sequentia, Launoio, cui hac in re Theodoricum lunc, cum ferale docloris redivivi Cdetn a nemine negatam invenio, in sua De vera speclactilum Parisiis nccidil, studiorum causa ibicausa secessus « S. Brunonis > in eremum disserta- dein fuisse versalum, diserie tradil. Verum praeiertione cap. 5 lesianle, memoria?prodit : < In crasti- quam quod, Theodoricum litteris umquain operam no omnium Sanctorum fiat festiva eelebrntio om- Parisiis dedisse, nullo prorsus quent nntiquo pronium morluorum, in qua non dicalur hymnus aut bnlaeque fidei monumenlo ulcunquc probnri, a vero invilaloriuni. Bini clerici cnntent unumqttodque id alicnum, e conscripto, quod apud Dacherium responsotiuni, duo reganl chorum, duo cnppali Gra- tora. VII. Spicilegii exslat, per RaduIpliUtn, proxidale, quuttior cnntenl Traclura Matulinae, et Hora? muin a Theodorico, de quo hic sermo, abl.atiae ,. diei iiullo modo praeterraitlantur, sed hns ferinliter , Trudonopolitanae abbatem, Chronico Trudonopolidiclns Agenda moriuorum fesliva sequalur. Prima tano apparel. Theodoricus enim, tili hoc png. 596 dicla, trespsalmi, scilicet Ad Dominum, cum tribu- et binis seqq. docet, ad abbalia? Trudonopolitanae larer, LeVavi, Laetatus sum, in lono dicantur, et, regirnen, in qua ab ineunle aetate educatus fuerat, versu dicto, Kyrie eleison cantelur. Oratione Domi- monachuraque dcinde induerat, e Gandensi S. Penica finila, cum primo fantum cap. Reqniem aeler- tri monasterio, quo, illa miserura in modum lurbis nam, oratio sequatur. Eodem modo in caeteris , Ho- agitata, concesserat, ab Olberto Leodiensi episcopo, ris exceplis el Malutinis. fn Terlia Ad le levavi, monachisqtie Trudonopolilanis, fratribus suis, anno Nisi quia Dominiis, Qui confidunl. Versiculus erit, 1099, seu polius, ut idem Trudonopolilanum ChreAporta inferi. In sexla, In converlendo, Nisi Domi- nicon npud nos ms. habet, anno 1098 fuil evocatus, nus aedificaverii, Beati omnes. Vcrs. Non imres in tuncque, cum id faclum est, vir erat libernlibus arjudicium. In Nona, Saepe expugnaverunt, De pro- tibus apprime imbutus, siyli sive Hgati sive soluli fundis, Domine non est. Versicuhis, ln raemoria peritia nulli sui temporis secundits alque ad mediara rclerna. ln Compleloriu, Deus misereatur, Deus in aelatem, ul loquilur idem Clironicon, jam provectus.

S. BRUNONTSCARTIIUSIANORtJM INSTITUTORIS l5§5-'* 158 lpK>>cum td Hn sit, Theoiloricus iniic, seu A Lanzonem, Snncti Yinceniii Melis abbalem, post t| lo nnno 1098 aut, si mavis, 1099, quortim altero Adelardi obitum anno, ut apparet, 1083 praefeceabbaliam Trudonopolitanaiu regendam accepit, qua- rttni, hincque onmes fere Trudonopolitani monachi mininium annorttm cxslilerit, ac proin, maxinie irali, cuin sese praeterea in exsilium dragintnu". pellen«uin monacbum vigiuli annis iiondura nalus in ea- dos inielligerenl, monasterium suum, aliis alio condera Trudonopolitana abbalia, in qua, ut diclum, a cedentibus, fuga dilapsi reliqucruitt; unde, Tlveodopueris educatus fuerat, verosimillime indueiil, con- ricum Parisios iunc peliisse, suspicio potesl oriri. sectarium lit, ut id verosiiiiillinie fcceritante anniim Verum, qno hanc lollas, ipsummet etiani Chronicon lf)82, quo, ut laudaluro Trudonopolilaniim Chroni- Trudonopolilaimm iis ipsis locis, quibus jnm dicta cun apud pachcrium pag. 569 fidem facit, Ade- nnrrnniur, suppeditat. Ut res inanifesla evadal, ipsa lardits II, Trudonopolilanus abbas, e vivis ex- Chronici verba, qua? libro ejus n et m jam ciil. huc cessil. spectantia occurrunt, Iranscribo. Libri n itaque haec 251. Alque id quidem lqnge adhuc verosimilius sunt: < Episcopi (Metensis nempe Herimaniius, et evadit ex eo, quod, Lanzone el Luipone posl Ade- Leodiensis Henricus) nec justa? petilioni nostrorum lardiobitum deabbatia? prrcfectura, quodanno 1085 acquiescentes, nec Deum in se noslros persequi pro (adi Trudonense Chronicon pag. 570 et seq.) pri- B peccatis tnni sttis, quam noslris intelligeiites, spreta nostroram digna electione et quae reprobari non mum incepit, conlendentibns, ad Gaitdense S. Pelri monnsteriuru, ut idem Chronicon pag. 590 iterum poleial aliqua regulari objeciioiie, sicul jam dudum docet, scse Trudonopoliianus jam nionaclius recepc- deliberaveranl... slupcniibus oculis moiiaclioruni, rit> ntiUoque modo verosimile appareal, eum sub iiitroduxerunl in monasterium nostrum Lnnzoiieni Lnnzone, qni, ngcntibiis Henrico Leodieusi et Heri- qiiemdam de cosnobio sancli Vincentii Mciis nbl.aniamio Metensi episcopis, in Adclardi II defuncli lo- tein..-. Die vero capittili convenerunl in chorum ad ciim, mouacbis oiiinino invitis, fuerat suflectus, Vesperas oinnes confratres noslri, vestientes chorura iuonacliieuin habilutn primum suscepisse. Jara vero, formosis viris magnarum pcrspnarum el ermiilis ciiin Theodorictis, uli sane exjam dictis verositnil- apprime in omnibus -Ofliciisecclesiaslicarum instiliiniim apparel, snb Adelardo II Trudonopoli mo- lulionurn 233. < Felix quidem ecclesia tot el tnlibus et tanlis iiacluim mdueril, hocque Trudonopolitanam nbbatium abbatis muuere gubernante, maxitne iti ea, ul vhis, si iipn iratum habuisse.l Deum Patj-em, si pro Uislorire lillerariae Francia? scripiores ex laiidalo pcccalissuis veliram ejus scivisselpoiiaie in hinni_ Chrouico Trudonopolitano loin. VII, pag. 30 recle „ lilale cordisel conlrilione caruis. Sed quid inoror? docenl, lilterarum sludiutn floruerit, Theodoricum Eaiiideni nocte inlelligentes ab ainicis, quod sejnm iiionacbum Parisios luuc, ul ibtdem litleris queoti die violenler et contumeliose contrudercniur operam darei, e Trudonopolitatio monasterio, in in exsilium, si in claustro essenl uniti, pavore dissoluti (titest liiimann natiira et mavime forniidolosa quo educatus litierisque adhuc puer fuerat erudilus, concessisse, seu ab abbnle suo missum fuisse, siiiiplicilas monachorum) fuga sibi consuhieiuut. neuliquam verosiinilc apparet, inaxime cum praefa- Unus tantum eorum Luipo.no i.ine,exsiliosibi magis, titm Trudonense Ghronicon nullius plnne Trudono- quam fugn, elecio, irausmissiis esl Leodium sub poliiani monachi, qni, Adclnrdo abbalo, IjUerarum Berengario abbate apud snnctum Lnurenlium ; paunddiscendarum causa Purisios concesseril, mentio- cissirai vero cum nblmte Lanzone remauserunt, uein fucint, ncc, ul euni in fiuein abbntia? Trudono- Gftrardus scilicet prapositus, ille rioslroruni elcclus, poliiuhae ulurani, ulpolc quibtis domi n necessariis nec non et Blingerus, Ilerimnnnus quoquc senior cum alio Herimanno nepote siio, atque Ettgo paula ad littcras disccndas subsidiis abunde esset proposi niissus est Meiis in exsilitun, creleroruni plurispeclum, Pnrisios sese conferrcnt, esset n.cessum. Atque ita qnidem ex modo dictis habetniis, Tlteo- inis per Flaiidriaui el Angliam, Daciainel Saxoniaui <1oricum,•Adelardo II monasterii Trudonopolitani: D regiuun qtioque Tlieutonicoriimdispcrsis. Pars iniabbaie, ante annura 1082, quo hic (adi iterum Chro- niina, habitii sibi retento, per diversa coe.nobia «ticon Trudonopoliiantira pag. 509) vivere desiit, hospilabanliir, pars maxima, nibil sibi de monaclio Parisiis iilternrum addisccndnrtim cnusa versalumi relenlo, presbylerorum moreper diversas parocbias «verosimiUimenon esse. Yerum anne eo post Ade- vagamlo lerebnnlur. Sed el Leodii el Colonin?post Juidi obitum vel ipso dicto anno 1082, quo circiter iraeDeisuper locura noslruin poeniientiam et reJdi• prodigiosa docloris Parisicnsis anastasis evenisse lam nostris miseralionis sua? gratiam vidinius noni HawttiH', vel sequenti sese eamdem ob causam non iiuUos eoruin inter clcricos sub clericomm habilu «Ollllllii? . conscnuisse in ordinc cnnonicorum Leodii in mo252. Erii snnc fortnssis non nemo, qui id e Trunasterio Sanclrc Crucis, nec uon Snncti Johanuis in «donopolitaiioCbronico jain saepiuslaudato sttsp.ce- Colqniae monasierio Sancli Georgii; Hbrftertii vero liM'; Uorimaantis eiiiin, uii hoc Hb.ii et III inenio- islai Anno igittir DoalJnic:e fncurnationis millesiuio «iut pceilil, MiHcnsisct ifcnriciis Leodiensis episcopi oclogesimo secundd obiil nbbas Adelardus II. octavo i aitbaUa? Trudonopoliianc, rcjecto, quem hitjiis Idiis Decembris; lerlio vero ldus Ang^. capitulum s aliimni abbatcm e grcmio suo clegeranl, Gerardo, , aciiiincslsuper confrulres noslros a duobusepisco-

'

ACTA> 138 pis, Herimanno scilicet Meiensi et Henrico Leo- A batiae, diuturnis dissensionibus ad incitas fere diensi, qua nocte dispersi sunl omnes confralres redacta?, subvenire decrevissel Otbertus, Leodiensis nostri praeter paucos, qttos supcrius nominavi- episcopus) diligentissime, si quis superessetde flliis IIUI3.> noslra? ecclesiae, cui idonee commilti posset cura 254. Elsi ergo, uliexhis verbis liquct, post ob- subvcniendi matri suae. Aiunt fralres noslri, nec ilum Adelardi II abbatis sui omnes fere Trudonopo- non clerici et laici, qui eum cognoverant, qui Ganlitani monachi e monaslerio suo fuga dilapsi alio dre in monasterio sancli Pelri morarelur unus do secesserint, hosqtie inter Theodoricus, utpote pau- noslris frairibus, nomine Theodoricus, qui a loeo cis, qui npud Lnnzonem abbatera Trudonopoli nostro recesserat sub conlentione abbatum Lanzonis manserunt, a Radulpho hic non aniiumeratus, et Luiponis. Hic si posset exlrahi inde, idoneus illis Verosimillime exsliierit, Parisios tamen illum tune videtur ad regendam abbaliam, quoniam Theutonica non conccssisse, ex iisdem jam recilalis verbis con- et Gualicana [Walonica] expedilus, Hberalibiis articludendum apparei, nlpote quibus inier regioncs btis egregie erudilus in prosa ct versu nulli esset divcrsas, ad quas tunc pTofugi Trudonopolitani suo lempore secundus, dttlci et altissima sonorus monnchi sesc conlulere, non Gnllia, in qua Parisien- vocalitate, brevis, sed pulchra pcrsona, mediaqnc sis civilas sila e.4, sed Flandria dunlaxat, Anglia, B aetate, qui etiam fratrum suorum iniirmilalibus Dacia, Saxonia et Alemannia recenseatitur. At vero, nielius scirel compali, tauquam a puero iliis coninquicl non nemo, quoergo Theodoricus, cum plu- nuiriins, el qui viderat et audieratmaia, qua? passi riniis aliis c Triidonopolilano suo monasterio post crant in suis Iributalionibus. > lta Jaudaluni ChroniLanzonem in id inductum profugus, sese recepil ? con. Jam vero, cum Theodoricus, uli ex omnibus Trudonopoli haud procul suhslilisse illum existimo. jam diclis intclligitur,Parisios sese, cum AdelardusII, Etenira e Trudonopoiitanis illis monachis, quibus- Trudonopoliianus ahbas, anno 1082 obiisset, non ciim Theodoricus Trudonopoli tunc discessil , conluleril; brevi aulem, postquam monasleriuni exstitere nonnulli, qui non ila dudum posl, nssen- suum, induclo in id anno 1085 Lanzone, deseruisiienlo Lanzonc, ad monaslerium suuin rediere. lin set, e vicino Joco, quo secesseral, Tradonopolim itertim colligitur e Trudonopolilnno Chronico, quod ftierit reversus, ibidemque, ut apparet, cum Lanzone apud Dnclierium tom. Spicilcgii cil. png. 570 d« ad annum usque 1085, quo, orla hunc inter el LuiLnipone, Trudonopolitano raonacho, exsilium, in ponem contenlione, Gandavura sese ad S. Pelri mnqu.id, Lanzonc jam Trudonopolilano abbnle, pulsus nasterium recepit, fuerit coramoratus, conseclariinu fuerat, adhuc palienle, sic habet; <Qui (Luipo) cum ^ fil, ulParisiis anno circiter 1082, utpotc anle hcnc Q per onmcs, qttos utiles sibi fore exislimabat, per studiorum causa ibidem etiam, ut supra docui, npn abbatem Lanzonem versatus, verosimitiler non siuduerit, ipsiimquoque imperatorem apud i omni hiimilitale agcret, ut receptus in claus.ro suo, 236. Quod ul evidentius fiat, imo Tbeodoricura quo nutritus fuerat, ordine, quo et alii, venire posset,, Parisiis nuiiqunm studuisse paleat, oronia ejus ab nullo modo impelrare vaiuit. > Quibusverbis aliisque ineunte aetale ad illud > usque tempus, quo Ganda sequentibus ionuitur, eo lempore seu, uti ex ejus-- revocatus abbatiam Trudonopolitanam gubernandara ^em Chronici loco proxime cit. apparet, anno> accepit, gesla hunc in modum compendio et ordi«e 1085, qno Luipo, ut ad Trudonopoliianum suum expono. Puer adhuc in monaslerio Trudonopolitano i monasterium redire sibi fas esset, impetrare fuit pro temporum illorum more fuil educatus ac litleris t conalus, alios nonnullos ad id Trudonopolitanos; addisccndis admolus, cumque deinde faclus aelatc monachos, qni iude, non quidem in exsilium pnlsi,, grandior monachis ab Adelardo II abbate fuisset sed fuga dilapsi disccsserant, fuisse jam reversos ;; ascriplus, Htteris animum ad annum usque 1082, hi aulem utpote ad raonaslerium, quod deseruerant, , quo hic vivere desiit, in monasterii sui schola, qua? haud ita dtidum post, uli eliam e Chronici Trudo- tunc ex diclis maxime ilorebat, perrexit excolere. nopolitani Joco proxime Iaudato apparet, reversi,, D Adelardo deinde anno 1082 vita funclo, monasteriiregiones procul dissims, cum fuga inde sese sub- que regimini Lanzone, inviiis monachis, admoto, duxere, adiisse non videntur, ac proin nec Theodo- cum plurimis ex his Trudonopoli cxcessit, cumquc ricus, ulpote qui ex iis unus exsliterit, uli pronuml deinde e loco haud procul, ul apparct, hinc dissilo, est eruere ex eo, quod, Lanzone postea ct Luipone quo sese receperal, ad monasieriura, assentienle i mox memoralo de abbalia Trudonopolitana contenLanzone abbate, fttissel reversus, contentioque hunc 'dentibus, Gandavum inde ad S. Pelri monasterium inter et Luiponem anno 1085 esset exorla, Ganda! sesc receperil, quemadmodum iterum apud Dache- vum, relicto ilerum monaslerio, concessit, ibique rium lom. Spicilegii cit. pag. 569 ct seq. Chronicon in S. Petri abbatia commoratus est ad annum usque ! 1099 seu certe 1098, quorum altero hinc Olberli Triidonopolitnnum doccl. 255. Verba, quibus id ibidem facit, aliaque non- Leodiensis episcopi lilleris evocatus monasterium nnlla, hisce eodem toco adj'uncta, quod pleraque, de Trudonopolitanum abbatis munere gubernandum e Theodorico ad praesens inslitutum jam dicia, hausta accepit. Talia sunt Theodorici ad tempus usque, i ex iis sint, huc transcribo. Sic habent: « Quaere- quo hoc factum est, gesla, qua? sane, ut Theodoribatur ereo (cum iam scilicet Trudonopolilanrc ab- cum Parisiis unquam ac nominalim anno circiter PATROI,. CLII.

iT7

S. BRUNONIS CARTHUSIANORUMINSTITUTORIS iaS .... 140 1082 studuisse credamus, permiltere non vldentur. A tibri quarti hactenus non vulgati auctor in obscuro Jam vero, cum id ita sit, testimoniumnura. 214 huc relinquit. Indicat quidem Galaudum vimm honetranscriptum ac Theodorico altributum, quo istud stum ac doetum fuisse; verum quis hine asscrat, aslruitur, supposililium commentiliiimque verosi- acuti adeo judicii hominem exstitisse, ut nec ab Im- , millime est, quale etiam ob atia, qure jam diclis poslore decipi, nec opus, quod Tlieodorico esset adjungo, apparet. supposilum, pro vera hujus hicubratione accipcrc 237. Teslimonium illud anle saeculiproxime ela- potueril? Fatendura inleriin est Bertholdum Nihupsi railium seu ante annum 4615, qno a Galaudo sium aut, si mavis, Carihusianos, qui ei, quod in sacerdote laudatum fuisse, Carthusianus anonymus daiis ad Andream Saussrcium, Qidascalica? hujus verbis supra huc transcriplis affirmat, ipsosmet epistola? anno 1645 irapressae, pra?fixis litleris lnuCarthusianos latuisse videtur, uti etiam damnalum dat, teslimoniura TheoJorici Trudonopolitani abba-> doctore.ni appellalum fuisse Raymundum Malliban tis exhtbuerant, perperam ob illud, seu citalum seu seu Milleban, aut, ut alii volunt, Raymundum exhibitum a Launoio in disserlalione de vera causa Diocrera. Fas est id cotligere vel ex solo Petraeo, secessus S, Brunonis in eremum, cap 5, § 5 menCarilmsia? Coloniensis alumno, qui suis in primum dacii insiir.ulari; id enim et a Niliusio cilari.et biiic Cbronici Carthusiensis, a Dorlando cpntexti, librum '" a Carthusianis e Galaudo accepttim exbiberi bona fide poluit. Sed alia niodo huc spectantia, qua?CarElucidntionibus, anno 1608 excusis, § parliculari studiose inquirit, «Curdamnati ac |er iitfelicis do- thusianus anonyraus recitaiis num. 227 verbis non ctoris islius (qui scilicet sese damnaium Parisiis e inclusit, disculiamus. Teslimonii, quod Theodorico, fereiro proclamarit) nomen liiieraruin monumentis abbali Trudonopolilano, atlribuitur, diversa diversis consignatura non sit. > Ne vero hic errasse arbitre- e tocis submissa exemplaria penes nos exslant, ris Petraeum, Petrus Siilor, Carlhusia? Parisiensis unum autera ha?c inter in capiie prrefert sequentia prior, anno 1537 e vivis sublatus, cujus opus de haecverba : < Andreas Quercelanus (Du-Cbesne) in vila Carihusiana anno 1609 lypis Coloniensibus lu- Fragmenlis llistoriae lib. iv eilal ms. raonasierii cera prirauin aspexit, lib. liujus primo, tract. 1, cap. S. Theodorici prope Remos, cui tilulus est De Ra3, ita scribit : < Fntemur ingenue nullum docioris lioue ternporura, ubi Iegilur; > qiiibus prrcmissrs illius (Pnrisiensis damnali) nomen per nos adduclum testimonium, num. 214 huc iranscriplis verbis conesse, quod riullum sit litterarum monimentis, quod ceptum, subjungitur, ac deinde in fine pro clausula viderimus, prodilitm;itaque non fingere novum, sed additur « Haecibi. > incognitiim tacere voluimus. > Nec est cur bic -, 239. Cum primum iu hoc lestimonii, Thepdorico opponasS. Rrunonis Vitam ms., a Caiihusiano nno- ascripti, exemplar incidcrnm, recilatis, qua? ei iiymb per verba hum. 209 reciiata jam laudatam, praefixa videbam, verbis excitus Hisloria? Fi ancicae qua? in bibliolbeca Basileensi asservatur, annoquei Scriplorum Andrea? Quercetani seu Cliesnii librum 14*86ac proin diu ante srcculum sexlum decimumi quartum avide arripui, totumque a capite ad conscTiptnm, etsi enim in, hac, ul in Operum Lau- calcem sedulo excussi. Sed en! pag. 162 , qua noii auctorum ac illuslrniorum tom. II, part. n, anno sola in lolo illo Chesoii hbro sett lomo liber ms. > 1751ColonireAllobrogumexcusa pag. 376 ia inferiorii monaslerii S. Theodorici prope Remos, cui liiulus bujus margine notalum invenio, sequenlia ha?cverba:: est « De ralione lemporum > cilalur, fragmenium < Contigit. circa annum Domini 1082 Parisiis pro- Iiistoricum suppeditatur, in quo, uli id inspicienti digium horrendum in quodam magislro, cui secun- palescet, ne apex quidem vel deprodigiosa docloris dum quosdam nomen erat Rayraundus, > scripla Parisiensis anaslasi, vel de pulso ex hac in eremum a a inveniantur, Raymundi tamen nomini additunt S. Brunone occurril. Hinc inlellexi, verborum, quae ialiud, quo el Diocrcs, aut eliam Milleban, ut ascri- proxirae recitavi, descriptorem significalum hisce voluisse, teslimonium, Theodorico abbati Trudonoptunj Theodorico abbati Trudonopolitano teslimonium prodit, fueril vocatus, infelicem doctorem rj polilano altribulum, non libroseu tomolV Chesnii, n Parisierisem habuisse, conseclarium inde non est, quein laudat, sed ms. < De temporum ralione > ,, o meritoque proinde illud vel pro supposililio vel pro libro, e quo fragmenlum historicum in tomum admodum suspecto potest hnberi, nisi forte liber, e illuni Chesnius iiilulit, esse inscriplum. Verum nec iqup a Galaiido depromptum dicilur, in lttcem profe- id verttali consonum exislimo, quod res haec, si ila ralur, proqiie genuino Theodorici fetu haheatur. baberet, a pluribus aliis scriptoribus memorala $58. Verum quo hic loco, cujusve in bibliolheca? verosimillime invenirelur, nec tamen memoraia ab se angulo servatur? Unde illum, aut, si mavis, illius ullo haclenus a me inveniri potuerit. At vero sunt, is exemplar, e quo verba num. 214 recitata excerpse- uli ex notiliis, quas ad manura habeo, disco, qui in irit, Gataudus sibi comparavii? An bibliolhecam, Trudonopolitani dioecesis Leodiensis monaslerii i, personamve, a qua preliosum hujusmodi monumen- bibliotheca jactalura Theodorici, id olira abbalis itum secum fuerit coinniunicatum, in conscriplo a se munere moderali, de Sacra temporum ratione lise Carlhusianoriim Chronico uspiara declarat? Omnia brum, in quo hic pro prodigiosa docioris Parisiensis ia ha?c anoriymus, e quo solo.fere, qua? de Galaudo anaslasi testimoniutu nitm., 214 recitaluni praebeat, lo m jam dixi, discerc licuil, Annaliura Carthusiensittnj asservari amrmani, addenles etiam, mirum aemiui

ACIA. 142 141 debere acctdere Marienci et Duraiidi, ordinis S. Be- \ illud complectenlia, transcribit, prolixeque, quo id uedicti sciiptoruni, in Itinere suo litterario, ubi Parisiensi prodigio suffragari probel, conira Laude illa ordiuis sui abbatiaejusque bibliotheca agunt, noium disserit. Verba ejus omnia, ne quid de nrgumenlorum, iis inclusorum, vi delrnxisse videnr, de libro illo silentium. 240. Ita pronunliant, quod bini hi scriptores li- huc transcribo, ad calcera eliara nonnulla, qua? in brorum mss. omnium, qui in Trudouopolitanse abba- ha?c observanda duxero, adjecturus. Sic itaque tia? bibliolheca servantur, cognitionem perfectam habenl : < Hic (Caesarius Eisterbacensis) in suo iion habuerint, uti ipsimet declarant, opcris cit. opere, quod, in libros duodecim ad formam dialogi toin. quidem priino scribentes, Trudonopolitanam digestum, < De illuslribus miraculis et historiis bibliotheeam esse satis bonam, librisque mss. sat < meinorabilibus, qun? aute vel circa sua lempora insignibus instructam ; tom. autem secundo traden- < contigerant in Germania, llalia el Gallia, > praenoles, sese, cum ad abbaliam Trudonopolitanam ile- lavii, libro xi, qui De Morienlibus, inscriptus rum accessissent, librosque hujus mss. denuo scru- cst, boc spectaculum his prorsus verbis exponit : tari velleut, obtinere id ab abbate non poluisse. < Fuit in regno Francia? clericus quidam nobilis et Hinc, elsi etiam ms. illum de sacra temporum ra- « dives, qua? duo saspe homines extollunt, malisque tione Iibrum in Trudonopolitaui monasterii biblio- N « vitiis subjiciunl; qui cum morluus essel et in feretheca lalere, aegerrime in animum possem inducere, « tro positus, mulliludine populi circumsedenle, tam in rem lamen, ne quid, quod ad conversionis « ex clericisquam ex Iaicis, ipse se erexil, cunclis S. Brunonis causam indngandam possit conducere, < atidienlibus, iu haec verba prorumpens: > Justus neglexisse viderer, sedulo inquirendum duxi, mequc Judex judicavit, judicalum condemnavit, condemnaad monasterium Trudonopolitanum, si modo asser- lum iradidit in manus iinpiorum. « Quibus dictis, se valos in hujus bibliolheca libros rass. scrulandi « reclinans iterura non obdormivit, sed de requie facullaletn niibi impcrtiendam scivissem, conferre « transivit ad laborem , de deliciis ad miseriam. > 242. «His Cresarius paucissimisverbis expavescenparalus, enixissiuie, ut hrec mihi concederelur, per amicos petii; verum, uli ea Marteneo el Durando, dum dnmnati hoininis spectaculum perfecle repraeila et raihi fuit negata. Praefalum interim librum in sentat ulrique conformiter narrationi, quam stipeTrudonopolitana abbalia non reperiri, aul certe in rius tum ex anonymo Carthusiensi, lum ex codice eo supra buc transcriptum pro prodigiosa docloris (infra plus semel hic memorando) collegii Meiensis. Parisiensis anastasi leslimoniura non conlineri, lit- descripsimus, ila ulnulla sit quoad rei substanliam lera? inde scripla? suadent; quas inter etiam una P inler eosdem auclores discrepaniia, imo nec in ipsis ' circuuistanliis repugnanlin; unde nemiuem fore ab ipsomelabbate anno 1745 exarata, in quahic cst, sic scribit: « Recordor me a paucis annis ad pelilio- arbitramur, qtii judicet eamdem non esse narranera Reverenlissirai domiui abbalis sni.cti Lnurentii tionem, quautumvis reclaiuet Lnunoius. Mngni idem transumplum (teslimonii scilicet, Theodorico proinde ponderis est hoc leslinioniura, a perantiquo abbati allribuli) vidisse, el diligenler lunc iuquisivi, scriptore datum, summac aucloritatis viro, pietate si in aulhenlico invenire potuisscm, scd nusquam et doclrina celeberrirao, quem Coloniensis archireperi in Chronicis Theodorici abbalis, unde appa- episcopus Henricus de Molenarck, sub quo vivebat, renler transumptura esse potest. > Jam vero, cum solum ex sensalissimis Germania? elegil, qui praenec liber ille, uli ex lilteris, post rem diligenlis- decessoris S. Engelberti archiepiscopi et mariyris sime examinalam ad me scriplis, disco, in abbalia vilam nobili slylo exornarei. Cujus et operum ejus. S. Vicloris prope Parisios,in qua tamen illum asser- merita paucis, sed gravibus succidisque verbis sic vari nolalum etiam inveneram, reperiatur, testi- commendat cardiiinlis Bona : « Caesarius Eislerbamoniiim Theodorici abbalis, quod 1111 includi a « censis ordinis Cisterciensis, in Hisloriis memorabinonnullis asserilur, pro oriinino commentilio ex «libuspius.verax et simplex.i Quera etiam postobi«mnibus jam diclis videlur habendum. D ] lum miraculisclaruisse, sc.ribunt Cislercienses.Caesa§ XIV. Cmsarii Eisterbacensis iestimonium reccnse- rii validissiinam auctoritatem ut eluderel Launoius, tur, et quid de hoc sit censendum, statuitur. historiam sic ab eo relatam conalusest probare esse 241.AnonymusAnnaliumCarlbusiensiuiiilibriquarti diversam ab ea, quam S. Antoninus narravit. Sed hnctenus non vulgali auctor, in medium adduclurus vane desudavit ille conferendo iiarrationera S. AnCaesarijEislerbacensis pro prodigiosa doctoris Pari- tonini cum narratione Caesarii, quasi S. Anloninus sicnsis anastasi teslimoniura, ila praefalur : < Pri- priraus illara evulgasset. Nara revem id, <••:.;,. mus . . . inter exlraneos, apud quera hujus prodi- censet Caesarius, concordat ciun (iiroiii.is ant.ij; . gii narralionein legimus, se oflert Caesarius Eisler- Ordinis superius cilntis, qure ducenlis ct qninrjiiabacensis ordinis Cisterciensis, qui jam florebat anno ginta fere annis ante Antoniniim, et eodem lempore 1188, id est, quinquaginta circiter annispostmortem quo vivebat Caesarius, digesla sunt. 243. < Verum quia S. Anloninus non multum primorum Palrum ordinis Carlhusicusis cum sancto Brunone institutomm; aut sallem primo ab obitu dilTeiia Chronicis, videamus nunc, si mutua illa sancti Brunonis sacculo,in quo et vixit viginli circi- conleniio, quam Launoius Anionini inler el Ca?sarii tsr annis; > ac deinde Cacsariiverlia, testimoaiuin narralioncs vull reperiri, lania sit, ut una dici.tae-

S. BRUNONISCARTHUSIANORUM 113 INSTITUTORIS 144 rito debeat dlversa ah altera, ac proinde subrual A i probilalis existimatione ftoreret. » Ha?c objeciio tolius hisloria? veritas. Sic igilur utramque aggredi- non mnjoris est ponderis, qunm prrecedentes. Nitur Launnius. < Imprimis, > inquit ille, < Caesaritrs hil enim ex ea concluditur, atilconcludi polcstad < non designal certum terapus, quo suum prodigium demonslrandam vel minimam inter lias duns nar< evenerit; Anloninus vero designat.annum ipsum, rationes differenliam. Npn enim Caesarius, qoniis < quo suum prodigium acciderit. > Sed in hoc vtl esset itle clericus, an superbus, malisque viliis snbminimam inter ulrumque auclorem discordiam quis jectus exponil; sed quod esset < nobilis et dives, lcclor quanlunivis sagax deprehendet? Certesi Cae- < qiia?duo saepe bomines extollunt, malisque vitiis sarius cerium iemptts a lempore, quod designat < subjiciunt, > Ethrec non repugnant communi narAnloninus, diversum el ab eodem mullum remotum rationi, qua? liominem istum deseribit < eminentia designaret, in boc quidem appareret contenlio ; sed < scienliaeet probitale vilre et msxiraa fama pollencum lempus sileai, nibil Antonino contrariumprofert, < tem, > sed tanlum juxla ea qua? exterius appaac proinde utriusque narralionis substantia eadem rebant. Quam ob rem codicis Melensis auclor putat remanet. Huic praeierea el sequentibus Launoiiobeuni damnatutn ob viiiuin vanac gloria?. 215. < Ab hac objeclione ad qiiiulnra transit Laujectionibus unico possimus respenso satisfacere, si dicamus, quod verissimum cst, Caesarium hanc hi- ° noius, quam sic exponil: < Crcsarius Parisiensem sloriam compendio tantum attigisse. Unde non i academiam hic ne verbo quidem attingit; AnlOmirum, si mullas tacueril postea ab Antonino rcla- < ninus vero illam pracrii^al. Et tnraen Caesaritis tas circumslanlias. < Deinde, addit Lnunoius, Caesa- i ille multis in locis el Parisiensis acailemia?el re< rius non dcfinit certtim in regno Francia? locura, <rtim in Parisiensi ncademin gcstarum meminit. > c Antouinus vero ccrliim in regno Francia? locum Deinde muliiplices ex Caesnriocilniiones Lnunoius « definii, id esl, Luteliam. > Similis priori objeclio, colligit, in quibus Ctesarius fecit mcntioncm acadequrc siniile meretnr responsom, nempe millam ihi mia?Parisiensis. Sed ad quid hre citnliones ? Sicut repcriri inter ulrumque auctorem conlrarielatera ; enim oslendiraus non rectc coricludi narrationem qnce rcperirelur, si Caesarius Hispaniam, Italiam Caesariialiam esse nb Anlonini uarralione, eo qtrod vel aliquam aliam regionem sive regnum defiiiivis- ille non delinierit cerlum in regno Francia? locum, set. At dixit ille, quod hoc prodigium in regno quem hic deflnit; ita ncc nllain dissonanliam imFrancia? acciderit; Antoninus vero, quod Luteliac, porlare polesl silentium Crcsarii de academia Pariquac est in regno Franciae. llaque quod Caesarius siensi, quam Antpninuspraedicat. Sed ad alias Lauomiserat, B. Anloninus stipplevit. Et huie par esl r aoii, objectiones dtiuendas propcremus.« Caesarius cruditissimi Andrea?Saussreii ad prohandum eamdem < aperte significat clerir.um suum uno eodemque esse narralionem optima ratiocinalio, qiiunluinvis < temporedixisse; JustusJudex judicavit, judicatum riiire in eam exclamet Launoiiis, < 0 miserabile < condemnavit, condemnatum tradidit in manus < effugium ' < impiorum. Anloninusverodiserteasserildoctorem 244. i Caesarius de clcrico quodam nobili ac di- < suum tribus dislinclis diebus loculum esse. > Jam i vilc serinonem babel; Aiiioninns vero quemdain vidimus supra, ex ciialis auctoribus Caiihusiensis i eximium doctorem describit. > Ha?c verba.cLEw- ordinis quosdam scripsisse, hanc trinam vocem a cus el DOCTOR, aliquid inter se discriminis pritna damnato prolalnm fuisse uno eodemque die, quosspccie videnlur habere, sed qua? facile concilianlitr. dam vero tribus distinctis diebus. Sicque Caesarii Viros enim lilteratura et eruditione conspieuos srcpe verba concordant cum primis; Anlonini vero cum diclos fuisse clericos, varils doceimir exemplis. ultimis; nec proplercn dua?censendaesunt narratioApud Ordericum Vilalem lib. iu : < Clericus cogno- nes diversa?, cum in.re conveniant. Praelerea noir i minatus est, quia perilia lilterarum aliarumque Ha aperte, ttt vuli Launoius, Caesarius significat, clericum siium uno eodemque tempore locutum i artium apprime imbulus est. >In bistoriam epi scoporum Eystelentium: < Iste Joannes episcopus Des.se; non enim distincte exprimit, quod haecverbn < magnus clericus in jure canonico fuil. > Joannes shmil et semcl vel tribus distinctis vicibus, sed sumquoque Bircllius, prior Carthusia?, ab Innocenlio VI, matim innltiin, qtiod haec pronnnliavit: qua? sunt qui cum obiisse audierat, «Clericus mundi» appella- eadem quoad sensnm, qua? Anlenimis doclorem tus est, ut ad annum 1560 videbimus. non solum suum pronunliasse lesintur, non quidem irsdem quia erat perfeclus monachus (monachi enim a)i- prorsus verbis, nee eodem modo dicla, sed nliis qtiando etiam clerici dicti siinl), sed maxime quia idem significantibus, ita ul nulla sit in essentia rci tnm in divina scienlia, quam in humana superiorera contrarictas, nec diversitas, nisi lanturo quod Cae. habebat neminem. Ergo Caesarius et Antoninus sibi- sarhis, brevitati studens, rem non ta-m fusc ac Iate invicem non adversantur, cum ille clericum, bic curavit expriraere. 246. < Notandum eliam auctorem codicis Melenvcro eximium doctorem, infelicem hominem dixerunl. Sed inslal Launoius ut sequitur. < Caesarius sis, de quo supra, trinam illaiii daranati vociferatio< indicat clericum suum nnbilitale ac divitiis in nem iisdem fere verbis cxpressisse, quibus et ante <•homincm superbtim evasisse, Anloninns vcro eura usus fueralCaesarius.Porroquot et quanlae simi« eum significat doctorem, qui raagna scicnliae et Ics differentia?in sacris Scripturis oecurrunt, Btiara

*4JT ACTA. 140 Inter sanrtos evangelislas, rem eamdem diversonar- i xium iiimis in exaggerandis hujusmodi diflercnliis A ranles raodo, quos propterea sibi invicem contrarios studium. < Postremo Caesarius nihil habet de toto non solum dicere, sed et cogilare crimen esset ? < illo lectionis quariae Vigiliarum pro morliiis ne-, Cresarius non scribil, < clericum suum has voces < golio, quod post Antonini tempus ab anonyino « omisisse, dura statulum ab Ecclcsia pro morluis < Vila?Brunonis scriptore traclatum est. > Sed nec < olliciuin celebraretur ; Antoninus vero id omniito Anloninus aliquid habet de tolo ilfo lectionis quarin? < scribi. > Quis non miretur lalem a Launoio, viro negotio; ergo non differt a Caesario. Nec eliam sensalo et doclo, objectam diversitalem ? Veruiu veteres Carlhusicnses, ut hujus lectionis quarla? etr est, nec negare possumus Caesariuramanifestam non verborum < Respondemihi > memineruui. Ergo net fecisse mentionem Oflicii morluorum. Sed quis in- ipsi Caesario sunl contrnrii. ficias irel, eum illud innuisse, quod scripsit, quod 248. « Prreterea Launoius Caesarii auctoritalem defunctus ille < in feretro posilus esset, multitudine conalur deprimere aiictorilale clarissimi ac reveren< populi circumsidenle lam ex clericis quam ex dissimi viri Nicolai Coeffelei, Parisiensis theologi, < laicis ? > Caesarius neutiquara significat < utrum qui in responsione ad mysterium iniquitatis dicit, < clericus ecclesinstica sepultura privatus fuerit, Caesarii Dialogos labulafum esse plenos. Sed cum < necne ; Anloiiinus vero aperte significat. > Neque " Coeffeteus suam senienliam lantum confirmet Conid etiam signiflcarunt citali auctores Carthusienses; radi Gesneri, hominis Zuingliani, judicio, ut ipsc ergo et ipsi sunl Anlonino conlrarii; ergo et eorum faietur Launoius, cardinali Bonrc, viro aeque pio ac narratio diversa est ab Antonini narralione. Quis docto, potius crediraus qui Cresariuin laudat, tanhoc cogitaret? < Cresarius non dicit Bmnonem •qtiam in hisloriis mcmornbilibus veracem. Nec im< Carthusiana? religionis auctorem speclaculo, quod merito, cinu ipsc Ctcsarius se nihil finxisse sanctis< narrat, inlerfuisse ; Antoninus vero dicit specta- sime juret, dicens : « Tcstis mihi est Deus, ncc t culo, quod describit^Brunonem Carlhusiana? reli- < uiiura qtiidem capitulum in hoc Dialogo nre fin< gionis auctorem interfuissc. > Sedtacuit Caesarius, « xisse. » Coeffetei itaque et Gesneri aucloritutibu& quia forsan nescivit, sanctum Brunonem interfuisse praferimus auctorilates illuslrissimiSaussaeii, et Juspcctaculo; nara duobus tanlum annis post illud pa- cobi Brcullii pietate el doctrina insignis, el aliorum tratum in Carlhusiam secessit. Vel, si scivit Caesa- qui de Caesariobonoriflcenlius judicaverunt, et proerius, noluit lamen dicere, quod a suo proposilo sertim cximii sacrx ibcologia? docloris, et ad S. alienum essel. Nam propositum ejus erat, varia de Gereonem ColoniaecanoniciTilraantiiBrcdembracbii, morienlibus exempla proponere, non conversiones, r inul-liscl scientiaeet viriutum litulisspeclabilis ; cuQ sive ordinum inslilutioneS explicare. jusstudio et labore in lucem sunt edila raulln vete247. < Deinde .sancli Brunonis conversio non fa- rum scriptorum monumenla; qui eliam recognoscencla est in publico, sicul nec conslat, ulrum illud dis expurgandisque Caesarii Dialogorum libris mulspectaciilum in ecclesia, vel in aula defiincti (quod lum Iaboris posuit, in lucem eos emissurus, ni, cum tamen verisimilius est) coram miiltis, vel paucis ho- jam pene ad calcem pervenisset, ad ccelestia fuisset minibus evenerit. Neque eliam conversio Brunonis evocattts. At ne tnnti viri pia sltidin perirent, effecit fncia est eodem instanli, quo dictum spectaculum, inter ulios JacobusFischerus,sncra?theologia?doctor, sed intra privatos parieles, et diu post illud perqui, quod ille incceperal, perfecit, et in sua praefaactum, ut conslat ex cilatis auctoribus. Unde nec a tione Gesneri de Caesario caluniniam probe refunemine, qui dicto speclaculo inlerfuerat, perspici tavil. 249. < Denique Launoius in conclusione capilis potuit. Anloninus vero id dixit, quia sic scripliini legil et narratum audivit. < Caesarius non aflirraat, tertii sua?dissertalionis Saussaeiuin virum cruditum, < ex suo speclaculo Brunonem institucnda? religio- quasi ridiculum prosequilur, quodin Caesnriinarra< nis sua?occasionem cepisse; Antoninus vero aflir- tione substantiam rei ab cjus circumstantiis dixerit < mat. > HaecLaunoii objectio non est diversa a D esse distinguendam, hancque Saussaeiidistinctionem praecedenti; sed in duo divisit, quod simul et semel contrafasoraneinsulseLaunoiusrelQrquetin Jonnnnm dici poleral, ui, quod solidis ralionibus non jiolerat, Papissam. Sed cum proljleamur injurium injnria non multis saliem verbis conarelur obruere. Huic igitur propulsare, lcctoris judicio relinquimus, num opli' objectioni factum esl satis ex responsione superiori. linia sit haec disputaudi ralio ad asserendam veritaQuid enim mirum, si Caesarius, qui de Brunone nul- tem et quoscunque auctores, diversimode reni eanilam fecerat mentionem, instituendi ordinis Car- dem describentes, conciliaudos. Verum Saussae-io imthusiensis occasionem etiam lacuerit propter easdem ponit Launoius, dicens etun in eo posuisse rei sub rationes, quas superius tetigimus? < Caesarius non stantiam, quod Caesarius « prodigiurn aclum in regno < tradit prodigium suum Parisiis contigisse ; Anto- < Francia?, nec suo tempore aclura referat. > Num < ninus vero tradit. > Haecetiam objeclio eadem est minirae illud Snussaeius dixit. Postqunm enim lotnm ac secunda ; quod enim hic dicit Lnunoius, idcm su- Caesarii narrationem retulit, addit: < HaecCaesariu? perius secundo loco dixeral, mulalis tantummodo < qui substantiam rei, de qua sermo est, patenter voeabulis et modo loquendi. Imo et utraque objeclio « conipreliendil in descriplione isla. > Sic igiturdiquinla? multum siinilis est. Unde patcl Launoii an- ccns Saussocius, mouet quideni, subslantiain rei ii>

INSTITUTORIS 14S 147 S. BRUNONIS CARTHUSIANORUM Cresarii descriptione reperiri, sed in quo consisiat, \ Chronici auctore anonymo suppeditalam, afliciuiii, alque a narralione, de defuncto, qui pariler sese non explicat. Deinde statim de circumslantiis subdit: '« Qua (descrip.tione) etsi ndn omnes adreqiiale damnatum e feretro vociferalus sit, a Caesarioexhi< circumslantias eat expressum, cura annum non Lita, absunt, merito argui jnon posse, vel narra« consignet, nec specialera Gallia? locum, quibus lionem Anlonini seu anonymi cum substantia « isla qua? refert evenerunt. > Et ea? sunt cir- narrationis Caesarii pugnare, vel prodigium, quod ciimstaiiliae, eliam a Launoio notalae, quas Saus- bitjus argumenlura est, a prodigio, quod illa ob srcius summalim in Caesarii descriptione perslringi oculos ponitur, indubie esse diversum. Quid enim asserit, cum paulo post dicit: < Nihilominus to- magis obvium, quara fncta historica invenire, a < lum dicit (Ca?sarius) cum id actum in regno d.iversis scriptoribus relala, qua?, quamvis eadem < Francia? asserat, nec suo tcmpore, sed ante, sint, adjunctis tamen ab uno, quae ab alio. subliper verbum FUIT satis evidenter signiflcet. > , centur, sint ornata? Nec esl cur id mirum videalur, , cum non rafo fiat, ut rem, quam aller fuse, nullis Igilur per baec verba : < Totum dicit, > elc, intelligit Saussaeius circumslantias illas, quaspaulo plane ejus, aut certe paucis duntaxat, adjunclis ante dixerat a Cresario non esse « adaequaieexpres- omissis, exposuit, aller compendio tanlura referat, < sas, cum annum non consignel.ncc specialem Gal- B omnibus fere adjunclis nudatam. Imo vero ne quii liaelocura,) etc. Hic est verus ac sincerus Saus- dem ex adjunctis inler se pugnanlibus nec ulla saeii verborum sensus, quorum ordinem Launoius ratione in concordiam vocari natis argui semper inverlil, ut ea commodius in suam senlenliara de- polesl, narraliones, in quibus haec occurriint, circa lorquerel, faciliusque lectori persuaderet, Saussaeium res versari diversas. Consianlinum Maguiim impesubslantfam rei in eo posuisse, « Quod Cacsarius raiorem, ul militari signo, in crucis modttm effor« prodigiumactum inregnoFrancire,necsuotempore mato, in exercilu adversus Maxenlium praelinluro « actum referal. > uieretur,' divinitus in somnis monitum fuisse , 250. < Sub finem ejusdem conclusionis capitis Firniianus Laclantius apud Baluziurii lib. n Miscelterlii rurstim Launoius Cresarium, sive potius Car- lnneorura, pag. 57 racraoria? prodii. Ideni eiiam ihusienses ex Ctesario aggreditur, cum ex eodera f.icit in Vila ejusdem Conslantini lib. i, cap. 29 Cmsarii tractntuduo a se deprompta exempla integre Eusebius. Verum in tempore, quo visio illa Condescribit, ex quibtis vult < otiosos homines unum . stanlino fuerit oblata, binos inler scriplores illos < conflasse prodigium.quodCarlhuslanorum iniiium minime convenit. Eam euim Laclaniius cum nocle, caramissam die 27 Octobris aimi 312 ad ponlem < tale, qaale nunc > excutit, sive excutere nititur, " < fingendi causam prsebuisse > conlendit. Unum est Tiberis pugnam, in qua Maxenlius inleriil, proxime enjusdam canonici Parisiensis, qui post mortem praegressa, conjtingit; Eusebius vero iis, quaelib. de suam et honoriflcam sepulturam amico npparens se Vita Constanlini cit. capp. 28, 29 et 37 scribii, non damnaliim nuntiavil, eo quod vera sibi morienli obscure indicat, tunc factam, cum Conslaniinus confrilio defuisset. Alterum est historia iila, qiiam adhue-in Galliis esset, necduraque Alpes in MaxenLaunoitis superius probare conaius est diversam tiura arma moturus, trnjecissei, ac proin aliquanlo temporis spatio ante dictam noctem. Pugnant ergo esse ab Antonini narralione. Quis non miretur Launoii astutiam? Duo jungit qua? magnam habere Eusebius et Laclanlius in adjunctis, el lamen, simililudinis afflnilalcm asseril, ut subtilius oculos duas horum scriptorum narraliones circa diversas Conslaniino oblaias visiones versari, certura non menlemque lectoris perstringat. Sed constauter neest. gamus aliquam inter duo illa exempta intercedere 252. Juliani Apostata? in, bello interitum referunt similiiujinem praeter commune utrique homini damnationis jnfortunuim : aut < otiosos homines > scriptores aequales aut subaequales diversi; sed quot ex his duobris prodigiis, sive etiara ex uno tantum hunc eventum adjunctis sese inler pugnanlibus excausam secessus sancti Brunonis finxisse progres- r» omant! Ad hrec, ut etinm ex ipso, quod hic trasione temporis.ut vuItLaunoius; quandoquidem ano- clamus, argumenlo excraplura adducam, horrendnm doctoris daranali prodigium publice coram ingenli nymus ille Carlhusiensis {anonymura illum Carlhu- hominum muliitudine contigisse, scriptores § xi et siensem],qni primus rem scriptis mandavit, ipso Caeid intra snrii lempore vixisse, superius probavimus, a quo, seq. recensiti, aflirmanl; privatos autem domus defuncli parietes evenisse, Codicis Melensis non vero a Ctesario, alii Carthusienses eitati ejusdem auctor infra laudandus Iradit; at quis propterea historia? narrationem mutuali sunt. > HaclenusAnhic narrat, a prodigio, quod illi natium Carthusiensium libri quarti auclor laudalus, prodigium , quod referunt, dixerit esse diversum ? Elsi itaque, tres in quem nunc nonnulla observandn. a doctore Parisiensi vociferationes, quarum prima 251. Recte itaque imprimis contra Launoium hicse accusatum, secunda judicatumac tertiadamnaconlendit, e diversis adj'unclis, qua? narralionem tuiu declararii, tribus diebus diversis fuisse emissas, de defuncto, qui scse damnatum, e, feretro procla- scriptoresproxime laudati eliammemorent,cIericummarit, ab Antonino, seu potius, e quo hic illam que suum seu doctorem simul et semel ac proin uno hnusil, a primorum quinque Carlhusia? Priorum eodemoue die se judicaium, condemnatum atque in

149 ACTA. 150 i manusimpiorum «lradi(um,>Ca?sarius,ulLaunoius A cla invicem discrepare, curn ha?ca substantia, quae vult, tradere videalur, prodigium lamen, quod tric lain uni quara alteri e duobus hisce prodigiis secunnarrat, a prodigio, quod illi recensent, divcrsum dum j'am dicla est comraunis, dislingueuda sint, uti rion certo est. Neque lamen cum illo certo eliam est infra ostendam. Atque hinc jnm fit ut ex prodigio, unnm ntqtie idem.Columbius in sua de Carlhusiano- quod Caesariusnarrat, nliud illud, quo Sanctus norum initiis Dissertatione num. 64 sic scribit : ster in.ercmum secesserit, ulcunque confirraelur. < Istud .. . (n Caesario scilicet relatum) prodigium 254. At vero ipsamraet Caesarii narralionera in nonnulli faciunl idem Parisiensi, de quo nunc agi- dubium revocal Launoius, nec saneimmerilo. Quidmus; alii vero negnnt: ego neque idem illi, neque quid enim. conlra afferat verbis sttpra recilalis Carab eo diversum asserere nunc velira. Certe non thusianus noster anonymus, Caesariusquea sinceriadditura Caesario compulisse Brunonera et socios late, qna in scribendo usus est, commendari ajl eremum ; id autem unum illud est, quod fecit, ut merealur, periliores tamen modo crilici omnes conde Parisiensi nunc agerem. Malim asserere e.t om- sentiunt, credulum nimis cum fuisse, utpote qui in nino islius toci res est, adversarium (Launoium suis duodecim Dialogis non salis accuralo crilerio nenipe) non debuisse scribere seqttentia in sua de " veras hislorias a fatsis secreverit, etinterdum nugas vera causa sccessus S. Brunonis in eremum Disserta- et fnbulns, quas undecunqne corrasit, sine ullo tione pag, 145; « Cesarius Cislerciensis nnrrat duo, prorsus deleclu inseruerit. Stillingus noster tora. I < quae.Carihusianoruminitium lale,qualenuncexcuSeptembris in Vita B. Margareia?Lovaniensis virgi< limus, fingendi causam oliosishominibusprxbtienis etmartyrispag.590, num.44, opporlune ad insli< runt. > Cum enim duoium altcrum sit illud ipsum, lutum praesens sic scribit: « Quod spectat ad fldem quod modo reluli, boniinis in regno Francorum re* liisce Aciis (B. Margnreta?scilicet a synchrono Cresadivivi, seque Dei judicio daranatum exclamanlis, rio lib. vi Dialogorum cap. 54 conscriptis) ndhibennon video, cur otiosi homines ad Parisiense flngen- dam, non eadem forsan omniiim erit senlentia, nisi dum debuerint adjungere canonici Parisiensis, qui diligens fiat dislinctio inter varia ab eodem auctorc ppst paucos a morle dies se sine corpore viden- narrata. Quippe fuit Caesnriusvir pius et doclus quidum honiini valde familiari praebuit. dem, sed pro tempore, quo vivebat, simplex et cre253. t Scilicet canonicus bicniliilliabuitcomnuino dulus; alqueex eo fit utDiaiogi ipsius non careant seu cum redivivo Parisiensi, de quo nunc sermo est, nnrraliunculis quibusdam, qua?pro fabulisleguntur seu cum alio, qni, cum parabatur condilorio, red- hoc tempore; verum non recle judicabimus, si idom ditiisfuit vila? in-regno Francorum. >Ila ille : et ., plane de omnibus feranuis judicium, quia mulla merilo quidem prodigium, quod a Caesarionarratur, narravil, qua? a verisimililudine non sunt aliena, cum prodigio Parisiensi, quod a quinque primorum quaequeexacte nosse potuit, quod iis et loco et temCarihiisia? Priorum Chronici auctore ac deinde ab pore esset vicinus. Ilaque cum suspicio mendacii Anlonino memoria?prodilumfiiil,unuraidemque non non cadat in Caesarium,virum utique pium etsincecerto csse, cojiiendit. Ast an recle simul conlra rum, cumque in rebus lam vicinis, quam eidem Launoium adjungit, postremum hoc prodigium e erant spectantia ad Margaretnm, nullum fere sit prodigio, quod a Cacsario referlur, alteroque PnrL- errandi periculttm, fidem in hisce negare non possusiensis cnnonici, qtti amico post mortem appnrens, mus Caesnrio, ejusque auctoritas omnibu3 aliis, qui damnalum sese nunliaverit, ab otiosis hoininibus seriusscripserunt, hic videtur praeferenda. Qua de ronflaliim non esse aut conflctum? Ita vel idcirco causa elogiuin beala?noslrae, quod ipse concinnavit, nutumo, quod ad illtid flngendum, si fortassis reipsa primo loco edam, uti posteriorum narrationibus pro fab.ulasett figmenlo sit habendum, soltim pro- praeferendam. > digium, a Ca?sariorelatum, suffecisse queat, concur255. Caesariusitaque eliam seoundttm Sliltingum, risseque elinm altcrum illud Parisiensis canonici, qui tamen, uli ex ipsis ejus verbis salis liquet, crisi nulla ratio suadeat, imo potius contrarium suadeat D minus severa, licet sane aequissima, in scriptorem dissimilitudo quam maxiraa hoc inter et Parisiense, hunc utilur, fidem indubitalam prodigio, quod verquo Bruno in eremum pulsus fuerit, prodigium in- bis num. 241 huc transcriptis narral, concilinre non lercedens, qure tanta est, u.t nihil fere ambo illa polest, cum id, si reipsa unquam locuin hn.biiit, et prodigin habeant commune, quemadmodum consi- diu ante Caesarii aetatem, et in Gallin, monnsierio dcranli patebit. Porro elsi, ut jam dixi, verbisque Eislerbnccnsi minus vicinn, faclum esse debeat; eliam mox recitatis Columbius innuit, Parisiense, liicque scriptor fvide Slillingi verba proxime reciquo sanctus in eremum pulsus fuerit, prodigium lata) lidem indubilalam in iis, quibuset terapore etcum prodigio, quod Caesarius refert, unum alque loco vicinus haud fuit, non merealur. Recle ilaque idem non cerlo sit, unura tamen ab allero dislin- illud a Launoio in dubium revocalur ob infirmam, ctum non esse, verosimile idcirco apparet, quod cui innilitur, Caesarii auctoritatem. Allamen, cum utriusque eadem sit substantia, hominem scilicet, unum alque idem, ut jam docui, verosimiliter sit qui vita functus erat jamque in feretro positus, cum Parisiensi,quoBruno in eremum pulsusfuerit, daranationem suam tanlisper redivivum astantibus prodigio, hocque ab anonymo, qtti saeculo lertio denunliasse. Nec obstat ulriusque prodigii ndjun- decimofloruil.primorutn quinque Carihusia?Priortan

131 S. BRUN0N15 CARTHUSIANORUM 1NSTITUTOR1S 152 Chronici auclore litieris sit mandalum, falsilaiis j audire videor, hancargumeulandi ralioneu. enervaA equidem, ulpole iu duobus sic saltem saeculixiu tam pluinbeamque esse, quippe argumento, ut logici scriptoribus fundalum, mintis suspectura videtur appellanl, negalivo nil potest probari, Ila forlasse habendum, nisi forle quis velii, aut a proxime lau- respondeant, qui ecclesiasticam eruditionem neque dalo Carlhusia? Priorum Chronici auctore, aul ab a limine salutarunt, totumque cerebrum tricis schoaltero, e quo hic sua hauserit, e relalo per Caesa- laslicis devovcre.Nara quantum roboris argumento rium, quod nunquam acciderit, prodigio Parisiense negativo insit, tum luculentus hac de i e traciatus illud aliud, quo Bruno in eremum actus fuerit, acce- prodit, tum universa erudilorum respublica quotidie ptum fuisse, adjunclisque pro arbilrio conficlis au- experitur. Et quo pacto, amabo, coir.inenta, fabu? ctura. Atque hoc quidem ut aeslimaret, propensus lreque explodi atque exsibilari possent, qua? in posetiam fuisse Mabilloniusvidelur. leriorum temporum hislorias irrepsere, nisi anti256. Etenim in Annalibus Benediclinis lib. LXVI, quiorum silentium pluris, quain imperita audaxque num. 64 sic scribit: < Aliam istius secessus (S. Bru- recentiorum loquacitas peudcretur? Aflirmaul hi ad nonis in eremum) causara posl annos minimum du- arbitrium suum, gestaque a temporibus suis remocenlOs quidam atlulere auctores, uimirura Bruno- lissima somnianl; illi veronevolam quidera, vesticem, dum Pnrisiis in scholis versaretur, prodigio 'B giumque earum rerum reliqtiere, relicturi sane, si redivivi canonici, qui se damnatura vociferalus sit, earum notrliam habuissent. Et nos aflirmanliura poperterritum in eremum secessisse, et adjunctis sibi lius imperitia, quam lacentium doclrina duci sinesocris Carlbusiensiuih Ordinem instituisse. Qua?nar- mus? < Haec generatiin Muratorius de arguraenti ralio, variis subinde aocta circumstantiis, sanclo negativi vi, qua?quanla subindc sit, uli etiam qui ct Anlonino, ipsique Gersoni, solida?doctrina? ac pie- quando locum habere queat, pronura crit cx jani latis viro, probata, non mirum si boua fide a tolius nunc dicendis eruerc. sacri ordinis alumnis admissa est et asserla sil, 258. Cum plura, eaque eliam nolatu dignissima, cui Cresarius Eisterbacensis videlur praelusisse. > qua? lilteris consiguata non reperianlur, nec foiic Ita ille: an autem CacsariusParisiensi, quo sanctus etiam fuerint, sacculis prrcterilis gesta, esse, apud fuerit conversus, prodigio reipsa praeluserit, huj*usve onutes prope in coiifessosit, uec merito oegari posse iingendf occasionem otiosis ingeniis dederit, cuique videatur, nou continuo est corisequens, ut res, qua? ex infra dicendis dispicicndum relinquo. Ul inlerira a solis scriptoribus recentioribus raemorantur, indue Cresario baustum hoc esse, vebementius qnis sus- bie falsa? sint; certo lamen lunc vel probabiliter iloctur, moveri potest ex eo, quod scriplor hic, ,, duntaxnl falsa? erunt, prout vel, quod raro sane saeculitertii dccimi inilio indubie fiorueril, anony- flet, eonstiterir, vel probabiie aut verosimile dunmus autem primorura quiuque Carlhusia? Priorurai taxat fuerit, scriplores antiquos aul unum sallem Clironici auctor ante annura cirriler 1250 suami ex his alterumve, a quibus silentio premuntur, esse hnnc elucubralionem, in qua Parisicnse prodigiumi hnjusmodi, ut eas, si fuissent, sciluri, scitnsque rcfert, verosimilius non elaborarit, uti ex iis, quae coinmcrooraturi fuissent. Papehrochius noster ab § 1 disserui, satis liquet. Quod si porro certum forel,, hisce »011mutlum abludit, in Propylreo mensis Mnii prodigium, quod refert Caesarius, evenisse, idque ai reclissime, ut milii equidem apparet, ad praesens prodigio Parisiensi, quo Bruno in eremum pulsusi institulum sic scribens : < Quamvis in rigore dialeferlur, non esse diversum, Carthusianorum sarie,, ctico non scquatur : Non.esl scriplum veldictura; liiuc causara conversionis snncti pairiarcha? suii ergo non est factuui; nec enim niinus fuissel a icpetenlium, sat verosimilis appareret opiuio, elsii Christo suscitatus Lazarus, licet boc Joannes ct interim Caesarius, Brunonem prodigio, quod narrat, , alii tres evangelista? tacuissent, tacuissent etium in eremum actum fuisse, non edicat. Atque hinc est,, apostoiorum discipuli, et his a?late proximi omcur potissiraum, non an causa conversionis sanclii nes; recte tamen sequitur: Hoc vel illud carel confuerii, sed an veritali consonet Parisiense prodigium, D grua?antiquitntis, et auclorilatis testimonio; ergo, , inquirendum sit; qua de re qua? tandem mea sitt factumesse, non est prudenler credibile, siculi non opinio, tuncedicam, cumpost jam relatos scriptoresi esset credibilis resuscitatio Lazari in universali nnliquos, qui teslimoniis suisprodigio suffraganlur,, omnium silentio, qui rei gesta?yel inlerfuissenl ipsi, recensuero etiam scriptores anliquos, qui silenlio vel ex praesentihus accepissent, etc. Tanlo auiem fit > suo eidem videntur oflicere, ceriior et evidentior ex arguraenlo negalivo decredibili§ XV. An quid contra anastastm, qua aoctor se dam- monstralio, quanlo notitia facti, de cujus nulum pubtice denuntiaril, ex silenlio vel S. Bru- tate controveriilur, ad plurcs pertingere, et a plunonis, vet Guigonit, vel Guiberti de Novigenlopot- ribus scriplo consignari debuisset propter insignem til confici. sui clarilalem. > HaecPapebrocbius, docens scilicel, 257.lnrebushistoiicis argtimentonegniivoviranont argumento negalivo, ut ut facta, contra qua?miiilal, modicam frequenter inesse, peritiores onines criticii a vero esse atiena, invicle non probet, eam tamen modo admiltunt. Unum hic omnium toco altulLssc vim inesse, qua fiat, ut bacc inde vel magis vel mi? 6iifflciat Muralorium. Hic Anecdotorum tom. II, cap. niis ad rerum incredibilium classem nccedant. > 259. Dispicianius modo, an el quid secundum 81, sic scribit:«Sed jam quosdam lnibi reponentes

154 ACTA. ; jain dicia e scriptorum antiquorum silentio, seu ex A ubi religionem voli, quo Bruuo el Radulphus I argumenlis negalivis, e sileulio boc formalis, possil tcncbanlur, cum illi horribili spcclaeulo, quod Bruconficicontra Parisiense, quo Bruno in eremum pul- nonein in eremura egisse docel, componens horribile sus fueril, docloris tantisper redivivi seque damna- spectaculura pro fortiori incilamenlo ducil. Iloc i tum, publice coram infinita propemodum populi atiiem forliori incitamenlo si opus fuii Brunoni, cur niullitudine lunc vociferali prodigium. Launoius ini non, quaeso,Badulpho, qui exsohtiionem voti sic disgua de vera causa secessus S. Brunonis in ereraumi tulit, ut nunquam, quod sciam, impleveril? At i Disserlatione in raedium adducitj auctores viginli sapientem virum in epistola, ubi machinas omnes novem antiqtios, quos, cum prodigii Parisiensis noni adhibet ad movendutn Radulphum, praeleriisse, vei nieniinerini, cpmmentitium id esse suo silenlio te- non saepius exaggerasse quaesilum suppliciuro e slari conlendit. Horum alii sanclo aequales aut sub- spectaculo, quod itt promplu positum erat, si lamen aequales fuerunt, alii uno altcrove circiter saeculd unquam posilum fuit.kl verojuslam in Brunone, post eum floruerunl, omniumque ulliraus Joanncs ut opinor, adinirationcni buberet. Cum igitur inier de Sanclo Victore araio 1322 scribendi finem fecit. momenta ralionum, quibus Bruno Raduhdium perVerum nulla rationc, cur nonnulli ex his prodi- movel ad reddendum volum, omisil horribilc spe" gium illud siluerint, mirum accidit, vimque pro- Clacutum,quo scriptor didascalicus (Saussrcius neminde anl nullam, aut sane admodum exiguam for- pe, ila hic a didascalica sua Epislola mox memorata maliim ex eorum silentio negativum argumenlum appellalus) se a puero imbulum profiteiur, idomisit, pblinet. Quare nominalim auctorum illorum, non quod dicere non poluit. Dicerc aulem non potuil omnium, sed praecipuorum dunlaxat ac maxirae quod sibi non nccidit, quodque longo post se leraeorum, qui prodigiura, si fuisset, commeraoraiuri pore invecium nounulIiCarthusianerumoriginemfevcrosimililer fuissent, qttosque proinde id non fe- cerunt. > 261. Hactenus Launoius; audi modo, quid ad cisse, inirum polesl non immerilo videri, silentiuin lubet disculere, ac quii quaeque ex lioc adducta a hoc ejus contra prodigiosara docloris Parisiensis Launoio argumenla negativa valeant, ponderare. anaslasim argumcnlum respondeat Cartusianus anoInitium duco a silentio ipsiusmet S. Brunonis, cui nymus, Annalium Ordinis sui libri quarli hactenus § praesenti duos adhuc alios, videlicei Guigonem, non vulgali auclor, < Quorsum.. (inquitlucubrattonis quinlum Carthusiae priorem, et Guiberlum de No- sua? nura. 90) hujus menlio spectaculi, quod Ravigenlo, prodigium pariter silenteSj adjungam. San- dulphum non speclabat, quippe qui votum suum diu cius ilaque in epistola, supra jam pluries laudala , forsan ante emiseral? Cumque illud ex Chronip hic integra recitanda, quam ad Radul- cis Ordinis (Carthusiensis nimirum) dicatur Purisiis infraque phum Viridem, quo hunc ad emissum monachici accidisse anno 1082, quo quidem tempore clerici babitus suscipiendi votum implendum excilarel, Remenses, a Mannsse olim expulsi, ad ecclesiam conscripsit, nullam plane de horrendo doctoris suam jain redieranl, fleri potest, quod vel illud, si damnali spectaculo, quo viso, votum jpse imple- in aula inler araicos res acta fuit, ut ex iisdem verit atque in eremum sese receperit, raentionem Chronicis colligendum est, ignoraverit Radulphus, facil, ubi tamen hoc ad commovendum Radulphi vcl saltcra ei non inlerfuerit. Sed etsi concederemus ad voli exsolulionem aniinum peropoorlunum fuis- eum lunc fuisse praesentem, non inde sequeretur set. Brunonem amico dcbuisse potius prodigii, quam 260. Hinc Launoius in sua proxime ilerum lau- voti emissi memoriam refricare. Paratius eniui dala de vera causa secessus S. Brunonis in eremum eral ad conflgendam Radulpbi cunctalionera ei opDisserlalione cap. 1 ita arguil: < Radulphus indiguit porlune et importune inculcare votum, quo teneacrioribus stimulis, quibus ad stti... (quod cum Bru- batur astrictus, ad quod exsolvendum sub pcena none de monacliico habitu suscipiendo in collalione peccati mormlisobligabalur, excujus defectu damD supra memorata emiserat) voti exsolulionem conci- ] nalionem erat incursurus relernara, quam alias non tarelur. Unde fit ut Bruno hac in epistola, sicul erat incursurus, elsi non audiret, nee obnudirel, volum reddenti gloriam, ita non reddenli aeternain prredicluin specluculum. Quam ob rcm nihil frepuenam Radulpho proponat; ubi certe locus fuit quentius ei sanctus Bruno ingerit in sua Epistola, illi spectnculo horribili, si quod Parisiis actura quam obligationem volum exsolvendi, el poenas, Brunonem ad implendum votum anlea impulissel. quas Deus'promissa sibi non faclenlibus minalur. > Qtiid enim erat ad configendam JRadulphi cuncta- Ila ille, proposilo a Launoio argumcnto nihil omnino lionem paratius, quam ei et opportune et impor- contra docloris dainnati hisloriam evinci, idcirco lune iuculcar.e id speclaculi genus, quo ipsa Bru- polissimuin conlendens, quod sanclus in SUaad Ranonis cunctatio, $i Epistola? didascaiica? (a Saussaeio dulphum Epistola voti potius, seu obligationis, scilicet ad Bertholdura Nihusium scriptae, annoque, lmic annexae, quam feralis daninali historise, tllut supra docui, 1645 typis Coloniensibus excusae) pole qua? rainus, quain illa, ad voti exsoluiimiem credimus, devictaesl? Neque hoc telura, quo se a Radulpho extorquendam essefapta, meraiuitsc impetitum iri pra?viditauclor didascaiicus, satis ido- debuerit. nee declinal, imo transadigenJiiin peclus objicit, 262. Verum, etsi id ita sil, ccrtura equideni est 153

• 150 INSTITLTORIS S. BRUNONISCARTHUSrANORUM A luctuosi iltius spectaculi commeraorationem ruturam i Hugonis, nonsancti Bninonis VHam conscribere; fuisse ad corainovendura Radulphi animum perop- quod nec eliam fecit, nisi n surarao Ppnliflce prius porlunam: maximeque accommodatam. Quare cum adaclus. Quam ab rem ex incidenli tantum aliqua Brunonem, viram prtidentem, iu epistola, in qua, de sanclo Brunone babuit, quanlum ea sanctum Hnquo ad voti exsolutionem Radulphum infleclal, gonem tangebant; nec plura de Ordine Carthusienmachinas emnes adhibel, homendi ejusdem specla-r sium narrare voluit, nac delentus raliOne, de qua culi, si pnbtfce id, absenle lieel Radulpho, iccidisset, sic scripsil Petrus Cluniacensis: « Multa quidem i in illo sacro Ordine Carthusiensium miracula memionem facturum fuisse, «at verosimile appareat, hancque nihilommus ilte in tola ad Radulphum < conligisse, a pluribus accepi, scd ipsi humililatis, epislola, quani longa est, omittat, sane klud, quod < virtute, qua semper servi Dei mirandn opcra sun, iuillis eliam alBsscriplorum, vel synchronoram vel < quanto possunt nisu, Qccullani, vix aliquid ex. corevorum lestimotiiis nilitur, faisitatis vel idcirco i his prodere voluerant. > 264. < Sed nunc videaraus, si Guigo incunabula utcunque suspeclum, aut eerle diffieiltus creditu eflicitur, eisi interim proplerea cerlo fulsum non C.arthusiensJs religionis ita descripserit, et minuta sit. Ad secundum praesenti hoc § discutiendum ar- . quaequeila diligenter pros.eculiisfueril, ut silentiiiM " gumenltim negalivum, quod Launoius Dissertatione ejus de spectaculo sil argumenUim falsiiatis iltius. hujttsque cap. proxime cilt. a Gnlgonis,: quintL Narrat quidem paucissiniis vcrbis Brunonem cum Carthusia? prioris, silentio repetit, jara progredior. sexsociis, quorum recensel nomina, Hugonis sanLaunoiiis itnque e S. Hugonis, episcopi Graliano- Clitalis fama allractum, ad eum venisse, ut locum, politani, Vila, per Guigonem, qiiintiini Caribtisiae eremilica?vila? coiigruuni, ab eo obtineret; ipsoque constilente, juvante et coinilanle, Caiihusiae soliiuPriorem, deseripta, sequentia baec verba<lescribil: < In his (S. rlugo, Gratianopolitnnus episeopus)nge-, dinem intrasse, atque exslruxisse. Quomodo vero, bnt, et eece, tribtis necdura in episcopatu post hrec fuerunt irnnsactn, non. narrat.. Neque etiam monasierii redilum complelis annis, adest magister meminit unde tenerit sanctus Bruno, an Reinis, Bruno, vir religione scientiaque famostis, honesta- ubi canoqicus erat, aul Parisiis, ubi ultimovel dotis et gravitatis ac tolius maturilntis quasi qtiod- cuerat, vel saltera consilium relinquendi saeculum dam simulacrum. Habebal autem socios maghstrum susceperal. Silet de ejus dignilatibus in ecclesia. Remensi, de taboribus, quos pro defensione libertaLauduinum, qui post cum Garthusia? Prior exslitit, «iuos StephariPS Burgensem et Diensem. Hi sancti lis et jurium Eccl.esia? in diversis conciliis sustiRufl canonici fueranl, sed desiderio vila? solitaria? ( iiuerat, unde et gloriosos lilulos meruerat < Co-^ Q ei, abbate favenle, sese conjunxerant Hugonem i lumna? tolius metropolis, et sinceri catholica? eliam, quem cognominabantCapellinum, exeoquod [ i fidei defensoris. n Silet de collalione illa inter soltts ex eis sacerdolis fungerelur oflicio,duos laicos, sanclum Bmnonem, Radulpltum el Fulciura , de vnto recipiendi, mon.icbiciim hnbitum, de perseciM quos appellamns conversos,Andream et Guarinum. 263. <Quaerebanlautera locura eremitica? viiaeeon- tionibus Manassae, ila ut nihil oranino habeat de gruum, necdum reperernnt: Hac ergo spe et suavi[ causn et occasione conversionis illitis quaecunque sancta? conversationis ejus odore trabente, ad vi- fuerint. Silet denique de cunclis rebus ab eo geslis rum sanctum vcneruni, qups ille non solum gm- ab exittt ex urbe Remensi usque ad secessura in, tanter, sed et reverenter suscepit, tractavit et. Carlhusiam. Qtia? quidem omnia el alia multa voti - compotes fecit. Ipso namque consulente, ju- hujusmodi, in quihus enumerandis non est riiuvamte.corailaiiie, Canhusia? solitudinera intraverunt; tius iiniuoranduin, vera erant mimtla, licct atque extruxcrunt. Viderat aulem circn id tempus maxiroa et ad incunabuta Ordinis rile describenda , per somnium in eadem soliludine Deum suaedigna- plane nccessnria; quae nihilominus praelermisit tioni habitaculum conslruentem, slellas eiiam se-. Guigo, sicul el spectaculum Parisiense, quia nihil , plem, ducalum illi praeslanles itineris. Erant vcro ett D faciebanl ad Vitam sancti Hugonis, quam solumbiseplem; > ac deinde, quodjin hisce Guigonis verbis, modo scribendam susceperal. Si igilur ex Guigonis silenfio caelera yacillant, qua? de, Brunoriis bistoria liulla omnino de prodigio Parisiensi mcnliooccurrat, falsum id esse innuens, itaconctudit: < Hicauclor. referri poterant, solura id ienendum erit, quod t (Guigo nempe) Carihusiana? religionis incunabula Guigo scripsit; quod dicere vel cogilnre plus quam describit, el minula quaeqiie diligentissiftte perse-. ridiculum censendum est. > 265. Hactenus Carthusianus anonymus laudatus, quitur, nec lamen verbonttingit illa duo, > nempe 3 Parisiense, quo scse damnatuin rioctor redivivus e merito sane contendens, contra doctoris Parisiensis ? leietro vociferalus sit, prodigitim, sccuiunique binc anastasim, pulsumque ex hac in solitudinem Bru; S. Branonis in erouium seccessuin. Ita Launoius. nonem nihil pmnino posse cuncludi ex silenlio GuiEB raodo, quid ad itla anonyratts Carthusianus An- gonis, Praeterquam enim quod rautla alia, ad S. Brttnalium ordiuis sui libri quaiii haclenus non vulgaii nonem pertinentia, subticuerit, nec Vitam hujus ex i aucior, respondeat. < Ad haec (a Launoio scilicetee insiiluto descripserit, nullo ex cnpile yerpsimile i Guigone proposita,) reponiraus, > inquit Operis sui njtparet, fulurum fuisse, ut prodigium illud, ut ut uum. 92, < Guigonis upicum scopura fuisse, sanclii factum certo scivisset, in cit. S, Hugonis Vila, ad <ns

ACTA, 4S8 quam id nullatcnus speclabat, lilleris consignaret.. A Bruno el Radulphus statim ab emisso voto non reSed quid modo de Guiberti, Novigenlini in pago ceperint habilum monachicum. Laudunensi abbatis, quod praesenli § adlutc exami267. < Tu vero cur ha?c igilnr a Guiberlo lacila nnndum, silentio dicendura? Launoius Disserlatione, non rejicis, qui asseris illa (de doctoris anaslasi hiijusque cap. supra citt. ita scribit : < Guibertus neiupe, pulsoque liiiic in eremum Brunone) non abbas de Novigento Tracj/itum de vita sua compo- habeie verilaiem,quoniam lacentur a Guiberlo? Sed snit, in quo pressius adhuc Cnrlhusianorum origi- Guibertus, ut docui, occasionem, ex qna Bruno jiein et institutum exponit, et omnem quomm- naclus est conversionis initia, dicendaro sibi propodam recentiorum fabulis aditnm intercludit, >magna- suit, non illas conversionis causas : qna? igitur nb que deinde ex parte cnpite 11 libri i Guiberti rie illo dici non debuerunl, et a nobis in ipsius oratione Vila sua transcripto, subjungil : < Secundum hunc postulari non debent. Dure fuerunt hae, dispulatio auctorem (Giiiberlum videlicet) locus nullus relin- in hortulo, adjacenle doinui Ada?extra Reroos loco quitur prodigiosa?docloris anastasi, qua?Brunonem ignolo, < De falsis oblecialionibus el perituris mundi jneremumCarthusia? irapulerit.Nam, qua? id feceril, < hujus divitiis, nec non de perennis gloria? gaualiam omnino causara Iradit his yerbis : « Qui con- < diis, > cum Radutpho et Fulcio; horribiles Pari« versionis initia ex subjecln nactus occasione di- siis ac funesta? hominis redivivi voces e ferelro, se i gnoscilur": Mannsses quidam pnst Gervasii fa- accusatura , judicatum , damnatum exclamantis. < mosissimi archiepiscopi decessuin prredicla?urhis Priroa illa fccit, ul Brunp voyerit cum Radulpho et < (Remensis) regimini simoniace se intrusit, vir Fulcio conversionem el habitum monachicuro : < quidem nobilis, scd nihil prorsus serenitatis, quae secunda isla eitra, de conversione volo firraata co< prima ingenuitatcm dccet, habens. > Et posl gilanlem, compulil in Carlhusiam cum Lauduino et alia : < Hnjus ergo mores prorsus improbos et quinque nliis sociis, omni sermoue disputationeque i slupidissimoshabilus cumomnis honeslus horre- polentius. Ut ergo primam, qtta?Radulphum specla< ret, Bruno, lunc in ecclesiis GalHa? opinalissimus, hat, sine secunda qua? ad illum non pertincbat, po< cura aliis quibusdain Remensium clericorum no- suit Bruno in sua ad ipsum epislota, ita Guiherlus < bilibus infamis illitis odio excessit ab urbe. > ulramque tacttit, quia de causis.conversionis BrunoScilicet ubi consiiium excedendi cepit, babita ctmi nis dicere non proposuerat, sed de occnsione, ad Columbius : Radulpho collalione, cujus in epistola ad eumdem quam neulra earum pertinebal. > Isthrtec Bruno menlionem facit. veru«n, cum Gniberlus eqttidem Brunonis saeculore266. <Sed qureso te.in hac bene longa namtionc r nutiandiproposilum, uti eliam secessum in eremum Guiberli, quo in loco verbum unum de Lutelia, qua? scuperfeclam conversionem recenseat, eoqueipsoloflorentem omni lilterarum genere academiam tunc co.quo idfacit,occasionem,qua illius inilia sanclus babuerit? De doclore redivivo, qui damnalum se nactus sil, exponat, fuisset verosimiHimeetiam.quae tribus vicibus inler solemnes exsequias dixerit? De hac.silocum unquara liabuissei.mullonotatu dignior solemnibus tandem exsequiis, quas ordo ecclesire exslilisset eique eliam perspecta., conversionis universus cohonestarit ? > Ila Launoiiis. Asl veram causam seu doctoris anastasim cominemoraturus. > secessus S. Brunonis in eremura causam a Guiber268. Necad remfacit.nonnulla alia, ad Brunouem to, uli verbis recitalis is scriptor vull, non assignari, spectanlia, collationera scitieet cum Radulpho et satis superque, quantttm opinor, qua? § 9 in raediutn Fulcio, Romanum hujus iter, sccutamque hinc lum adduxi, evincunt. Quod vero ad ejusdera Guiberti horum, lum Brtinonis ad imidendum habilus monade docloris annslasi silenfium pertinet, Colurabius chici suscipiendi votum animi remissionem, a Guiad hoc in sua deCarlhusianomminitiis Dissertalione berlo sitenlio esse praelerita; ha?c enim omnin, uti num. 35 el scq. Launoio respondet hunc in mpdum : consideranti palebit, sunt hujusmodi, ul fncile ab < Guibertus recitat Brunonera < inilia conversionis hoc scriplore ignorari potuerint; Parisiense autein < ex suhjecla nactum occasione, > el ipse (Lau- ; doctoris redivivi prodigium, si publice, ut nonnulli, D noius) adverlit eum tacuisse redivivum lioniinein, quorum narrationem hic-examinamus, memoria? qui Parisiis ex feretro se horrenda voce exclama- prodidere, innumera propcniodum coram bominum vit datnnalum; et conversionem ex superitis reci- mulliiudine sit faclum , ignorasse Guiberlum, rei taln occasione, per pios cum Rariulpho Viridi el gesta?synchronum, nulla raiionc verosimilc apparet. Fulcio Monoculo sermones conceplain, votoque fir- Quod porro perlinet ad conversionis S. Brunonis matam medilanli, grande fuit el omni oralione initiorura occasionein,rquam solam, non autem etiam polentius incitamentum ad vitam longe asperius conversionis causas, commemorare.Guiberto propoagendam in Carlhusia, quam cogilaverat jaro vove- situm fueril, eflicere id non potest, ut quoquo modo ratque. Placel exclamanti exclamationem reponere. verosiraile evadal, Guibertuin fuisse prodigium illud, Qurcsote, in hac bene longa narratione Guiberti si accidisset, silentio praelerilurum. Quis enim non quo loco verbum unum de hortulo adjncente domui in animura inducat, hunc scriplorem, dum non lanAda?, de disputatione Brunonis eum Radulpho el lum conversionis S. Brunonis initia, verum etiam Fulcio, de Romano ilinere Fulcii, quod fecit, ut perfeclam conversionem seu recessum in eremum

IOJ

S. BRUNONIS CARTHUSIANORUM INSTITUTORIS, 160 1S9 A recenstlit, voluisse seu proposittim sibi hnbuisse, ini- / gtiis, ut vult Guihertus, sed lingua, qua? nobis netiorum il'orum occasionem seu iinprobos Manassis cessaria sunt, exigimus. « Siint autem, inquit Guimores, minus memoralu dignos, poins commerao- berlus, iufra montem illum (Carlhusia?) liabitarare.quam conversionis perfectae causam, seu illam, cula laicos, vicenarium numerum excedentes, fidesi locum unquam habuissct, docloris Parisicnsis lissimos relinenlia. > At idera Guigo sic sauxil : anaslasim, rem ulique, si acciderit, omni omniuin i Laicorum autem numeris, quos « Conversosvocasaeculorum memoria longe dignissimam? Anony- < tniis, sedecim statutus est. > Hinc suspicamur, mus Annalium Carthusiensium libri quarti haclenus vel Guiberttim non obiiss1?anno 1124, et vixisse non vulgati auctor, ut a Launoio contra feralem do- usque ad lempora Basilii Prioris Carthusia?, id est, cioris damnati hisloriara adduclum e Guiberti silen- postannum1150-, vel capituluro illtid (xi nempetib. i lio arguroenluin enervet, aliam viam init. supra cit.) Operi Guiberli a quodam alio fuisse in269. Eteuim et ipsummet Guiberlura rerum ad sertum.Nam circa lempora Busilii numerus converS. Brnnonem Carlhusianosquespectantium imperilia? sorum et mercenariorum coepil augeri, nt patet arguit, et VilaeGniberiina? libri primi caput 11, quo ex (hartis capilulorum generaliuni, et confirmadoctoris daranati historia comniemoranda fuisset, et tur a Pelro Cluniacensi, qui iu capite28 lib. n de " tamen silentio praeleritur, insigniter esse interpola- * Miraculis, quem circa nnnum 1150 edidit, ul suo tum aut etiam, alinm, quam Guibertura, habere loco dicemus, scribit numerum conversorum lunc auctorem, conlendil. Argumenla praecipua, seu ma- fuisse octodecim. Asseril Guiberlus Carlhusienses < tnnto cceplae conlemplalibnis fervore ferri, tit gis valida, quibus hanc opinioncra suam probare, aut nititur, aul eliam reipsa probatam darc, videri < nulla temporis longitudine a sua inslilutione de< sistanl, nec aliqna ardua? illius convcrsalionis potest, ipsismet ilernin illius verLis huc transcribo. Primo itaque lucubrationis suaentim. 94, nonnullis. < diutiirnilale tepescanl. > Ex his cerle verbis col-. qnae hic prreiereo,pxa?inissis,s:c habet : « Describit liginus inagnam «teraporis longitudinem > seu «diu(Guibertus nempe loco cit.) tnajorem Caiihusiara eo < lurnilatem conversaiionis > ab instilulione Ordimodo, quo erat post moriem Guigouis nostri, qui uis effluxisse usque ad lempus, quo ha?c scriLebanobiit anno 1136 < Clauslrum quiJem, inquit, lur, ila ut esset admiraiioni, qua? profeclo non fuis< satis iJoneum pro cceaobiali consuetudine haben- sel, si ullra aelatem Guiberti, qui fuit S. Brunonis < tes, sed non claustr-aliicr, ul caeteri cohabilnntes. cuoevus,non extenderelur. Nec proplerea adeo fuis< Habent qtiippe singuli cellulas per gyrum claustri seut laudandi Caiihusienses. < proprias, > etc. Quibus verbis expriuiii novumCar- r , 271. < Pergit Guibertus suam circa sanctum BruIhusiaemonasterium, ab anno 1132 extructum p ist nonem imperiliam prodere, dicens : < tnde etiam nive oppressos (ndi Labbcum lom. I Bib!io:hecre < (de Carthusi 0 qua nescio occasione, mirabilis islenovae rass. pag. 640) in priori loco raonachos. Nam < Bruno recedens, poslquam his, quae praelibavieo lempore , quo Gttibeiius creditur scripsisse, i mus, rudiraenla mulla diclorum et faclorum ini culcalione praeslilerat, ad Apulos, nescio, Calanempe ante vel circa nii.ium 1124 ceTulae per gyrum clauslri non emnt dispositae, sed ab ipso i brosne concessit, et ibidem huic quiddam simile clauslro penitus separalae, ut probnbimus in Annai vivendi genus instituit, > Sanclus Bruno invilus libus ad annum 1134. Dum vero subdit:« Aquam e Cartusia recessit, jubente et cogenle Urbano II < autem lara hnuslui, qunm residuo usut ex duclu summo Pontifice, quem piis consiliis per aliquotani fontis,qui omniuni obambitcellnlas, etsingulorum nos juvit, maxime in conciliis, tunc temporis celci per certaforamina aediculis iufluit, habent, > his bratis. Sed haec omnibus nota solus ignoravit Guiinnuit lempora sancti Antelmi, seplimi Carlhusia? berlus, qui fatclur se nescire qua occasione san: ; Prioris, qui, utait Vita?illius atictor, «Aquae-ducliis ctus Brtino Carthusiam dimiserit. Deinde pulat san< multo.sedinfatigabili labore fabricans, longis mea- ctum pairiarchnm recta via a Galliis se transtulisse fj. «tibusadcellas.coqiiinamcaelerasqueoflicinasaqua- . I in Apuliam vel Calabriam, sed ad utram revera con< rura tanlam direxit abundantiam, >etc: Quod qui- cesserit, ignorat. SanctusBruno, dum in aula (Jrbani dem opus primum Guigo aggressus fueral, se I mortei versabatur, a clero Regiensi in archiepiscopum, annuente Pontifice, poslulalus, eleclioni assensum prrevenlus illud percellas dedncere non potuerat. 270. <Scribit (Guiberlus nimirum loco supra cit.)i praeberc noluit, acceptaque ab ipso Urbano licenlia, Carlhusienses « nusquam pene loqui, nam si quid in solitudinem, qunm in Cnlabria elegerat, secessit. < peti nccesse est, sigr.o exigitur. > Sed videamus Sed Guibertus, horum omnitim ignorans.scribil emn, ex Guigonis nostri consuetudinibus, an Guibcrtus; dum inereraolatitabat, suarum nihilominus virlutum recle mores nosiros calluerit.. Sic igitur loquitur fulgore proditum, a summo Pontifice, ut fieretepiGtiigo : « Soli degontessignn coenobiorumaut nnlla,, scoptis,quaesitura et tentum, aufugisse. < Ibi, inquit < aut pauca novimus, suflicere pittnntes linguam <Guiberlus (an in Apulia vel in Calabria nescit) > < solain, non eliam caetcrosnrlus reatibus impticare < cuni multa hurailitate se ageret, et omnimoda < Inquendi; et ideo si tnnia necessitas urget, unoi < piorum exemplorum prrebitione circumquaquc < vel duobus, aul cerle paucissimis verbis, quod < fulgeret, adepiscopidignitntemnb Apostolica Sede I ( rcs uoslulul. nialuimus indicnii. >Nnn iailur si- < quresitus et tenlus fugit. > Ex his patet Guibcr-

ACTA„ 1C2 161 ittm penilus ignorasse, an sanctus Bruno unquam j < Viri, feminrc ac pncri illuri vivondi genus arriA Urbano papa? adbaesisset, quod tamen apprime> < piunt. Innumcra conslilniint monasleria, ibid. i scire debueral; quandoquidem et Urbani coa?vus < Abunde dilaniur. 467, > elc. Scripsit quitfem s fuerat, et quasi eadem provincia genitus. Nam ipse eodem loco Guibertus, hoir.inibtis sive Cnrthusiensi> ex urbe Bellovaco oriiiitdus erat, postea factus abbas bus sivc aliis, de quibus loculiis est, < coepisse ubide Novigento in dicecesi Landunensi, utraque civi- < quo loci nova conslrui monastcria, el, undecunqHe tate sub melropoli Remensi; Ur.banus vero ox terri« coiiflitentibus magnos alimentorum redilus adhitorio el clero Remensi erat, nt ipsemet Guibertus> < bcri,>sed nobis, abditiora rerum Carthusiensiiim scribit. perscrutanlibus, horum innumerorum monasierio272. <Post verba, aLaunoiocxGuibertoexscripla, > rum fundatbnes nnsriuam occurrerunt; imo patebit prout ea superius relulimus, slatim subjuiigil Gui- in nosiris Annalibus, anle annum 1124 vix qumque berlus in eodem capilulo: < Ha?, inquam, pcisona? aut sexCaiihtisias tunc fnisse fitndatas, et eas quidem < conversionura tunc lemporis exlulere priraordia. pauperrimas. > Hactentts Carihusianus anoiiymns, < His cohaesere conlinuo virorum feuiinarumque merilo snne, contra ac anlen opinnlus fuerat Dachc5 < greges, omnis protinus ordo concurril. > Et infe- rius, existimans, ad Cnr:husinnosnon spectare, qi:as rius : < At fciiiinrc ilidem insignes, maritorumi B a Guiberlo rie ingcnti feininnrum puerorumqiie, reli< cclebrium jiignlilale deserta, et a piis cordibusi giosaeinonasticaeve vitaesese dedentium, mullitudino < Hberorum abslenta, collatis inihi opibus, eccle- iib. et cap. cilt. tradtintur. < sinsticis se stipendiis conlmdebnnt. > Quid haec i 274. Elenim ha?c, qurc suis ibidem de S. Briinonc sibi volunt? Guibertus obiit circa annum 1124 et» dictU proxime subjungit, seqm-ntia verba, « Hre. . . tamen loquilur de femiuis sive monialibus Caribu- persona? conversionum lunc temporis extulere pr-i' sicnsibus, quas in Ordinem admissas tantum fuisse niordia, > non ad soliim S. Brunonem, sed eiiam nii circa annum 1145, in Annalibus probabimus. Et de S- Simonem Crispeiensem Ordinis S. Benedicti t? feiiiinis quidcm loquitur, qua? < deserla maritorumi comiie monachum, in Opere unstro ad 50 SejitemJJugalilale, > nostrum insliluium araplexa? fuerant,, bris diem jara datuin, Ebrarrium, Briioliensem CQcum constel nullas unqtiam in partheniis npslris> milem, aliosque, ad vilnm monasticam aut saltein susceptas fuisse mulieres sivc viduas, sive nuptas,, meliorem, a Carihusiana tamcn diversara, convcrsos, > sed tantum feminas seu virgines, nuptiarum omnino de quibus proxime nnte liabitnui de S. Brunone t expertes, propter consecraiionem, qua? senipcr in scrmonem egerat, referenJa suni, ac proin qua? tisu fuitapud nostrns moniales, quaeque solts virgideinde subdit, « His (personis nempe, qua? tonvernitms conceditur. Praeterea loto primo Ordinis nostrii sionum lunc temporis exiulcre primordia) cohaesertr sneculo unum tanttim pnriheniiim Car;husiense fun- ronlinuo vii-ortim fcrainariimque greges, oninis proi atum exsliiit. Pcrgit ibideni Guibeiius : «Quid de linus ordo coucurrit. Qiiid de rclalibus loquar? ? « aetatibus loquar, cum decennes el undecennes Cuni decennes et undecennes infaniuli seniliamedis « infanluli similia meditarentur et mutla castiguiio- laron.ur, ct nuilto castigaliora gererent, quam«taluJa • ra gcrerent, quam aetalula palereliic ? > Qnis patereiur. Fiebnt in illis conversionibus, etc, > ita 5 tuiquam lalia audivit, vel scripsil ricOrdine Carihu - accipienda sunt ut signilicenl, lunc feminas virosqne, siensi? adquem pueris nuilus unquam paluit ndiliis;; irao etiam pueros, meliori quidem casligatioriquo , imosemperprohibilus juxta slatiiluin R. P. Guigouis, viiae sese dedisse, non lamen omnes inslilulum u s sic de aelate suscipiendorura scribentis : « Pueros Brunone Ordinem, sed vcl hiinc vel aliuni, proitt < sive adolescenlulos non recipimus, quia per cos cujusque sexus aut conditio ferebal, esse araplexos, 3 « monasleriis multa conligisse dolemus... sed viros, itnque Brunoni aliisque, de quorum conversieiic , < qui juxta praeceptum Domiui per manum Moysi Guibcrtus egerat, coha?sis-;e, ttidam scilicet e diveri c < viginti ad minus annorum sacra possint ad bella sis, qtia? lii vel iiisliitierant, vcl sectati luerant, t < procedere. > j) melioris vita? generibus sese dedendo. Jamvcro, 275. « Sunt et multa alia his similia in eodem ca- cum id ita sit, non est sane ctir, qua? apud Guiberpilulo apnd Guiberlum, a noslri Ordinisinstitutis itai luin lib. et cap. cilt. de viris, mulieribus, puerisqtte I aliena, ui nobisea legenlibussubierilinaniraum, vel memoranlur, erroris falsiiatisve ffrgtiantur, hincque e:t non esse Guiberli, vel saltem ad nos nullatenus> Guiberto, voluti qui talia titieris mnndare non po, speclare, licet Dacbcrius, vir alioquin sagacissimus, tueril, abjudiceniur. Quod atioquin fieri debercl, eonlrarium sentiat, in scholiis ad marginera eorum- cumcerte aetate Guiberti, qui arino 1124, ul Mabil» dem verborum sic seribens post Nolulas de sancto lonius Aniialium Benedicl. lib. txxiv, num. 71, et post > Brunone : < Viri ac femina? illitts vivendi genus hunc Hisloria? tilleraria? Franciae scripiores tonu S>. < arripiunl. Etiam decennes et undecennes infantes. pag. 438 docenl, vita funclus esl, nulla? omtiino', ' < Innuraera constituil (nerape Bruno, qui praeter qua? Carlhusiensis Ordinis essent, mohiates exstite< Majorem Carlhusiam et monasterium in Calabria rint, nec ulla? umquam in hunc vidua? nupliasve; i ' < nullum aliud redilicavit) monasteria. > El in Indice experta? tnuliercs fuerint admissre. ad eumdera Guibertum: <Carthusiensis Ordmis origo » 275. Sed quid diccndum de aliis, a Guiberto pari> < pag. 465 seu 467, Carihnsia?descriptio 4GCseu 468. ter memoratis, quae scriplorem, ut Carthusiunu*

INSTITUTORIS 164 S. BRUNONISCARTHUSIANORUM ua nosler anonymus pulat, anno 1124 posteriorem A bet, ratio aliundc possil aflerri. Quod vero ad Pariexiguni, qua?que proinde, ni Guiberlus ultra hunc siense prodigium nominatim perlinet, cum publi.e anmim vltam prolraxerit, lilteris abs illo mandata coram innumera prcpemoduro hominuin muliitudii,e esse non possunl? Tatia sunl (adi uum. 269) laico- in opinione,quam hic discutimus, nec adniodura prornm seu cenversorum numertis, terapori subsecuto cul a Novigentina abbatia evenerit, id Guiberlum duuiaxal conveniens, cellularum per gyrum clausti i ignorasse, nullo modo verosimile fleri poiest ex eo, exstructio, ac tandem duclus fonlis, cellulas orones quod aliqua Sancti vel in Carlhusia vel in Calabria ambienlis atque in has influentis. Verum laicorum procul a Novigcnto aut certe exira omnium fere seu conversorum numerum majorem, quam esset, hominum conspectum gesta salis explorata perspe facere potuit Guibertus e narralione erronea silii ciaque haud haiueril. 277. At vero Tractatus de S. Brunone a Carihu facla. Poluit eiiam codem ex capite in cellularum situ (de hec tamen quid contra Guibertum nuro. 2t'9 sianis hujatibus mecum comrounicati, auctor lucuvelit Carthusianus anonymus, non satis inielligo) brationis sua? num. 56 ea praeterea scribit, quibus assignando errare. Qttod aulem nd fontis ductnmi opus, a Guiberlo dc Vita sua scriptum alque a Dn-> : pertinet,cum a Guigone,qui ab annolliO Cnrihusia? cberio editum, pro suspecle inlerpolatoque indicut B ad annum usque 1136 praefuit, opus illud, uli ipse- ] habendum. En ejus verba : < Cum Claudius Heme^ inet Carihusianus noster anonymus docet, fuerit in- raeusdoclor Sorbonictts opus salis grande anno 1672 ceplum, quid si Guiberlus, qtiod mngna induslria Brunoni d'Affringuesordiuisnosiri praeposilogenerali ac labore a Guigone incboatum intellexerat, ad api- dicasset, inscriptum Canhurianus sive Iler ad sacem ctiam perdiielum sibi persuaserii? Quid si fonlis,, pienliam el ad cjusdem Operis calcem Fragmenti ex omnes Carlhusia? cellulas aetate Guiberti ambiemisi Guiberti Tractatu S- Brunonis et instiluli noslri aquisque respergenlis, ductui praestanlior ab Antel- laudes compleciens curassel adjungi, de hujus FraniO'post aqua?ductus fueritsubsiitutus?Necesse ila- gmenli fidehaecidemprxposilusgeneralisadJoannem que non est ut haec vel ab alio, quam a Guiberlo,, de Baccn Carthusia? Paularistana? in Castella Prio«cripla sinl, vel ut hic ultraannum 1124 viiam pro- rera scripsil : < lmprudenler fecil ille dominus i dHxerit. Itt eliam diceridumde sequentibus, quibus < Hemeraeus, qui in suo Cuiihiisiano inseruit FmGuibertus cit. Vita?sua? Hbri prirai cap. 11 Carihu- < gmentunidcOrigine noslri Ordiuis, quod est lalsum conteui- et ficiilium, ut nionuit me Prior Parisiensis, scribens siensescelebrat.hisceverbis: <TanCocoapla? platioois fervore feruntur, ut nulla leraporis kmgi- de praefato domino Hemercco,auclore dicli libri, qui ? Et revera Lncas d'Acbery, tudine a sua institutione desistant, nec aliqua ardua? inscribitur CARTHCSIANIJS. t illius «onversationis diulurnitate tepescanl. > Ut' C monachus Benedictinus, de Ecclesra ob edilos codiquid enira haec de Carthusiensibus, qtii jam irigintai cesbenemeritus, tolius truclalus apogrnpbum fatetur aut etiam viginli duntaxat annis in suscepia ausie- esse recentiori manu scriplum, mendis scaiens quam 1 rissima?in Cartbusra vitaenorma, a Brunone anno 1084 pluribus, inversa verba, senienlins interduin aut insliliii ptimuro coepta, constanter perseverassent,, mulalas aut prorsus sublalas, ut nonnulla penitius pronuniiare Guibertus, annodemum 1124 vita fun- inspicienti sibi fuerint vix non divinanda. Quam oh rem cum cuncla Guiberti Opera in hicera vetlcl cius, neqtiiverit, 276.Jamvero, cum hrec omnia ita habeant, lau- emittere, omnem movil lapidem, utpraefati Iraclatus daiuni.GuiberlinreViiaecnputil ipsiimmelGuibertum autographum, quod paulo anie in manus cujusdam n non babere auctorem, dictove hujus Operi a scri- doctoris Parisiensis devohiium fuisse audiverat, ifuisse insertum, in medium supra ex comperire possei; sed Iruslra. > x plore posterJLore iannalista Carthjisiano anonymoadducia minime eviu278. Ita ille : ast quamvis Daclierio Operis, quotl cutit, etsi iuterim fatendum sit, palam ex his esse, Guiberlus de vita sua scripsit, apographum dtin?, Guibertumrerumomnium ad S. Brunoneminstituliim- laxat praeluxeril, isque librorilm mss., ht bibliolheiiii que ab eq Ordioem spectanlium, haud salis gnarum cis latcntiutn, diligentissimus editor pluribus id fuisse, Quod dum dico, non est cur coniinuo putes mendis scatere, nec autographum, diligenlissima is Guibertum eiiam etin nliis, qua? de Brunoue narrat, t, fncta indagiue, sese invenire potuisse in Admonia verilate aberrasse, et Parisiense, quo hic in erc- lione praevia, quam edilis a se Guiberti Operibus ?muin puisus sil, prodigium ignorasse, ac proin mi- praemisit, edoceat, illud tamen Operis islius apoilum nerainiiltius.de hoc silenliuni debere nccidere. graphum non videtur ita fuisse cormptum, ul capita ?. Ea enim, quresanctus nostcr in Carthustaab omniura inlegra, ant etiam capitum Fragmenta noiatu n fere hominum conspectu seraoius, ac deindein.Cat- ulcunque digna, qui Guiberti non essent, sibi liabelabria,procuIaGalliisNovigeiit'raaqiieabbatiadissita,a, ret inserta. Fas est id colligere ex ipsis, qua? hac ic gessil, distipguenda suut ab iis, qure Rerais aliisquc de re in laudata Admonitione prrevia occurrunt, in locis, Novigenlo haud mullum remolis, praestitii. Dacherti verbis. Ea idcirco huc transcribo. Sic ha1. Etsi enim in iljis subinde errasse deprehendatur Gui- benl:« Abbatis noslri (Guiberti) librorum de Vita iibertus, in hisce tamen idcirco, utppte quibus non sua apographum tantummodo invenire fas fuit, gram laittum lcmporc, sed el logo fuerit vicinus, pariler phice quidem ac recenliori manu scriptum, sed er errasse censendus non cst, uisi solida, qua? id pro- uiendis scatehs quam pluribus, inversa versa, sen»•

ACTA. 165 106 lenlia? intcrdum (verbi scilicet unius alteriusve, uii j dcrunt, ut, si quid in iis miraculi deprehensum est> A ex sequentibus apparet, scriptione aut crronca, aut observnrint. 280. < Qunm ob rem niliil esl admoduni cur catilecta diflicili) aut inulala? aut prorsus sublatae, ut nonnulla pcnitius inspicicnli milii fuerinl vix non seris, hos auctores, de quibus loquimur, ea silcnlio divinanda; caeiern vero, qua? me praeteriere verbn, praeleriisse; qua? ad coniinendanriam Priorum illoeorum lpco punctn supplevi, seu margini ascripri rum conversionem et saeculi fugain conduccrent. alia quaednm. Audiveram snne et mullolies repeli- Neqne vero causa mihi ulla suppelil, cur vetusiiores tum agnovernm, autogrnphum ad noslra lempora Cariliiisiani praecipiium originis su;e monimentum inlcr ecclesia?I.audunensis. velustoscodicesasservaoraisissent, quod recentiores ex iis nonnulii in litum, ac postmoriura anliquae rei pcrilo viro D. Dey bros et paiieliuas lam cupirie conjiciunl et« hordoclori Parisiensi, qui prideni obiil, collulum; quas « reudtim saeculisqtie omnibus memorandum speuutem in niaiius posthnc devolulum fueril, omiiem « claculura > appellant. Hoc cerle monimentum movi lapidem, qualeniis comperire valerem, sed ejusmodi non est, ut antiquos omnes Carthusianos frustra. > HaecDacherius: ast, cum verba dunlaxnt laluerit, et solis notum esse poltterit rccenlioribus, senlenliasqite eo, quo j'nm monui, modo mendis qui hac in parle si recle saperent, non nisi ex antilnbornsse, edicai, quis hiuc capita iutegra, insignia- I quiorum comuientariis sapere dcberenl. < Quol B que Fragmenla, qua? Guiberli noil essent, Operi < cnira, inquit Baronius, de rebus adeo anliquis fuisse adjecla, conrludat ? Jam vero, cum id ila sit, « sine alicujits velusiioris aucloritate proferlur, consupra plus semel citatus liujus locus, quo iniiiornm « temnitur. > lta ille : audi modo, qua? rcponat conversionis S. Brunonis occasio memoralur, pro laudalusCarlhusianusanonyinits.«Lectorembenevoaddilaraenlo, ad Guiberlum facto, habcri non polcst, lnm, inquit Annaliura suorum Jib. cit. num. 102, ac proin, quod ex servalo ibidem ab hoc scriptore lestem appellumus, ulruin qu.c supra de Brnnone et de doctoris Purisiensis nnnslasi silentio formatur, successoribus ejus (qunliior proximis sc licel) in argumentum negalivum vira oiuneiu, quam supraei jejuno illo (Adi Lnbbenm Bibliolhece Novre loco proxime cil.) vitn? eorum Breviario lam paucis aiiribui, conservat. § XVI. Quid ile Ordinis Car.husiensis, utiid Launoius verbis auctor codicis (qui ex n:im praeceJ. Lnunoio praeluxit) praemisil, lanti sinl ponderis, ul cx vocal, et Petri Venerubilissilenlio censendum. 279. Qua? apud Labbeuni lom. I Bibliolbeca?novae iisjusle et merilo Laur.oius ducere potueiil hat.c librorum mss. pag. 638 el binis seqq. exstanl, quin- consequentiam : < Amiquis inqitii, scripio.ibns < non possum non accensere eos,qui codiccra illum que primorum Caiihusia?Priorum elogia sumnio anC tiquilaiis merilo gaudere, ac nominalira quideni v < Siaitilorum Purisiis, ubi ininc apttd Carih isienscs qualuor priora anle annuin 1138 scriptn esse, sntis < asservatttr, vel alio in loco descr psei unt et quinsuperque, qiia?§ 1 inmedium ariduxi, evincunt. Ilinc < que primoruin Carthusia: Prioruin hisioriam ila illoruin auctores, aut potius, si de qualtior duula--• « ediJerunt, ut, sj quid in iis rairaculi deprehensiini xat primis sermo sit, auclorem non immerilo anli- « esl, observariiit. > Ecce qiiantas projicit ampullas quis, qui S. Bruiioiiis meniinerunt, scriploribus in juxta pocla? eflutum, ut stylo tumido suas extolsua de vera causa secessus S. Brunonis in ereuium lat aucloritales. < Non possum, inquit, eos, qni Dissertatione cap. 1 Lnunoius accenset. Ast an i codicem illum descripscrunt. > Nonne melius vcpariter ibidem ex servato in quinque illis elogiis, riusque dixisset eum qui coriicem illiim desciipsii, in veleri ms. Slatulorura et CoiisuettidiiiumOrdinis < cuni vix triginta foliola contineat, nisi velit toliCarlhusiensis codice inventis, de prodigiosa doctoris i dem fuisse scriptores, qnot sunt codicis folia? > 281. Sed levia sunlhaec. Audi tumidiora. « Ii, qui anaslasi silenlio Caiihusianoruni, cujus hoc vocni, Ordinem conlra illam testari, non immerito argtiit? < codicein illum descripseriint, quinque primorum Aulequam, qure mea hac de re sit opinio, edicam, < Carlhusia? Priorum hlstoriam ila edidcrunt, ut, si Launoii verba una cum Carlhusiani noslri anonymi < quid in eis miraculi deprelicnsum esl, observnD ad haecin Annalium Ordinis sui libro quarlo bacle- I < rint. > Sed, quaeso, quaenani snnt hrec miracula, tius non vulgato responsione huc transcribo. Lau- qua? in lam brevi narratione, uno folio conieiiia, noius itaque post descripium e codicc ms. mox lnu- scriplores illi observnrint? Nulla ccrle, snliem in duto sancti nostri elogium ita disserit : « Ilic raen- elogiis qunliior priioruni Piiorum, qua? superitis lio nulla doctoris vel canonici Parisiensis raorlui, ex oninium hujiismodi co.icum nniiqiiissimo (Adi qui solemncs inter exsequias daranatum se esse re- dicta num. 4) retuiimus. De Guigone enim nunc lasponderil, authujusce portenti, quod beatum Bruno- cemus, quia ejus elogium, ut monuimus, a recen i nein in eremum Carlhusire impulerit : quae tamen rnanu superinductum fuit. Nunquid propterea nilul duo rala esse apud anliquos oranes, Raynaudus rairaculi inler hos pritnos Patres, aul ab eis f.iclitm scribere non dubitavit. Antiquis porro scriptoribus est? Pro nobis ilerura respondcat Petrus Clunianon possum non accensere eos, qui codicem illura censis. < Mulla, inquit, ih illo sacro (CarlhusienSlatutorum Parisiis, ubi nunc apud Carthusienses sium nimirum) Ordine iniracula contigisse, a plliassrvatur, vel alio in loco descripserunt, el quin- ribus accepi. > An igilur falsa sunl, quia scripiores que primorum Carthusia?Priorum hisloriam ita edi- codicis deiis siluerunt ? Sed ad sancluni Brunonem

S. BRUNONISCARTIIUSIANORUMINSTITUTORIS 167 188 redcaraus. Scriplores sive poiius scriptor bujus A tuor amptius nnnis obiisset, anno 1156 ad Dominura codicis, ut correclius modo loquamur, totam cj'ns migravit, sanctitate vitae juxla ac variis Operibus, vitam ab infanlia illius usque ad secessum ih Car- qua? concinnarat, post se relictis illustris. Haec intmtsiam his paucissimis verbis complectitur: i Bruno ter unum esl, de miraculis conscriptum atque in duos < Teutonicus, ex jurbe Colonia pnrentibuS non ob- Iibros divisttm. In horum altero, sese < ad roboran< sctiris natus litieris tam secularibus quam divinis dam fidemetmores inslituendosmiraculn, > vel ipso < valde munitus, ecclesia? Remensis canonicus et suo i tcmpore, vet circasua lempora gesla, quorum < scbolnmm raagister, relicto saeculo, eremura Car- cognitio indubia dalur, scribcre > proposuisse, Pcthusiae fundavit et rcxil sex annis. > Ecce totam con- trus prrefalur et tamcn miraeuli seu prodigii, quo versionem S. Brunonis, quinque verbis comprehendoctorParisiensis se damnatum, innumerae aslanti f dil, < Reliclosa?cu1o,cremum CartfatiSia?undavit, > populi multiludini publiee denunliarit , nuspiam quod de cujuslibei saeculoabrenuntiantis convcrsione in loto laudato suo Opere menlionem facit. Ilinc, B dici potesl. An tam paucis verbis hUUPriam. runo- omnem de lucluosa hac historia narrationem in fnnis < itaedidit > scriptor ille, < ul, si qtiid in ca mi- bulis esse habendam, Launoius in suade vcra cattsa < raculi deprehensura est, observarit, > ut Vult Lau- sccessus S. Brunonts in ereraum Dissertaiione cap. 3 noius? Sed, sicut tacuit de visione septem slelln- B pronunliat. Verum an merito hic, Papyrium Masrum, sanctoHugoni cxhibita, de sex sancti Brunonis> sonum supergressus, tanto in pretip habnit Petri sociis, de persecutionibus Manassa?, de voto illius,i Venerabilis illa de re silenlium ? Gartusiantts noster et de multisaliis, prreclare ab eo gestis, ita non mi- anonymus, qtti Annaliura Ordinis sui librum quartumhaclenus non vulgatura concinnavit, quo, Pcrura, si et spectaculum prretermisit-. 282. Denique notnndum est videri scriploris sco- trum Pnrisiensis prodigii in tolo suo de miraculis pum hunc fuisse unicum, nempe catalogum Priorunti Opere meminisse non debttisse, ostendat, nonnulla Carihusia? contexcre, elannos praelaiioniseorum rie- piimum de scopo, quem in hoc contexendo sibi signare. Nihiienim aceurntiii'? describere videttir,, praelixurahabuit sanctus is Gluniacensis abbas, in Cum maximede Brunone observel, quori < sex annis• medium adducit, simtilque, qtia? et qualia in illo Carthusiam -rexeril, et in Calabria obierit > nnde-- referat miracula, examinat, ac deinde, qtia? LatiI cimo ptus ralhus anno post egressum Carthusiae. QuPd noium, ul magnam conlra doctoris damnati auasta^ et diligenter de aliis annotat, ita ttl sub flnem annosi sim Pelridehac silcntio vira inesse putnret, impusummalim repelat, qui a fundatione Carlhtisia?iisquci tere, raliones mlionibiis conlrariis confularc cona ad mortera Joannis Tusci effluxerant. < Colligunlur ttir. Tolum, quod hunc in fiiiem instttuit, ratioci* < itaque, inquit, a primo magistri Briinonis annoi C ninm, cum id ad confutandum Launoium plurimum < usque ad hujus (Joanuis) ultimum anni vigimii valere autumet, ob rationem, nttm. 185 in fine da < quinque (qui ante obilum cjus, qui -estNonis Oc- tain, inlegrum huc, ut ut vakle lOngumsil, transcrii lobris) circa nalivilatem B. JoaunisBaptisla? corn- bo, adjeciurus etiam ad calcem, qua? mea sit de it c pleniur; lali quippe lemporc a magislro Briinone! islhac opinio. t praefnlaccepit eremus habiiari. > Quod eliam ob284. Sic itaque Opcrts sui num. 105 praefatur : servavil ine, qtii Guigouis elogitim eidem codici in- < Gujtis(Petri Venernbilis) silentium de noslro (doseruit, > Ita habet anonymi Cnrlhusinni nd petittimt . ctoris redivivi ac damnati) speclacuto tanli facit a Launoio ecodicis nu.n. 279 laudati silentio argu- Launoius post Papyrium Massonum, ut inde illam menfum negalivum rcspousio. Et vero, cum Codicis,i narralioiiem in fabulis habendam esse, audacter id'es,t, qnaluor primorunt Carthusia? Priorum ChrP- fronuntiet.Sedanteqiiaraargumentationesej^usrefel» ulci auclor sancli nostri vilam ac gesta oronia ex lamus, pra?stat Petri Venerabilis Opns, de quo quaeinstitulo non descripserit, multaque de Brunone: stio cst, ab auclore inscriptum < De miraculis, > subliceat, qua? tamen apprirae, maximc si, ul appa- minutatim expeudere, ut ex accurato illius exa^ ret, Guigo is fuerit, explorala habtiii, formatum ex: mine cessenl leclores admirari, quod de tam stupeflillius sileiilio argumentum vim aul prorsus nullam> do prodigiO siluefil; > ac deinde rem ipsam moX aul certc percxiguam hic obtinel, maxime cum> aggrediens hunc prosequitur in modum : « Iloc ralio aflerri non queal, qua ulcunque verosirailci Opus in duas parles.sive Itbros distinguilur. Itt prio«vndat, scriplorem illum commissurum non fuisse,, rislibri Pra?fatiuncula Iianc reddit sanctus abbas iil Parisiense prodigium, quod, si factum fucrii, rationem, cur de hac materia (de miraculis scilicet) tiaud dubie cognovit, silentio prreteriret. scribere aggressus fuerit, nempe ne < Ea miracu285. Ad aUerum modo, quod § prajsenli etiam < la, qiiao nostris, inquit, tcmporibus proveniunt, Cxan.inandum, quodque e Pelri, cognomento Ve- < cura nonsil, qtti ad illa scrthenda animum appli«lerabilis, silenlie formatur, argumenium ncgativumi < cel,qua? prodesse legeniibus manifestata poterant, progred'amur. Yir hic, anno circiter 1093 natus, , < infrucluoso silentio tecta dispereant. > Hic tiber «um gloriosnm.per annos aliquot operam militia? vigiulioclo comprehendil capitula, quorum viginii : tinvasset, raonnchis Cluniacensibus, sa?cuIorelictP,, et untim complecluniur res mirabiles, qua? vel in sesfr^ailHinxit, cumque deinde aimas hisce annqI ipsa Cluniacensi abbniia, vel in aliis ejitsdem Ordi 1123 fuissctpraefectus, hocqtie munus Irigima qua-. nis moaasteriis peracta? sunt. In quinque atiis capi-

ACTA169 J70 iA tuhs referunlur historiae, qua? in .ocis a Cluniaco j mo, trigesimo primo, et tngesimo secundo capitunon remotis contigerunt, si unum aut duo excipias. lis, qua? reccnset, co praesirienle, in suo ordine Nani ipse abbas in capilulis nono, et vigesimo lerlio conligerant. l.i vigesimo oclavo capitulo tractat ieclarat, se relnturura, qua?in Cluniacensi monasle- < De inslitttlis Carihusiensium monnchorum. > In rio, vel circa accidisse audierat. Alia denique duo vigesimo nono « De quodam fratre Carlhusiensi, qui fnciunt mentionem de quodam sacerdote, et quo- «mira vigilans vidil.i - In (rigesimo « De miraculo dam juvene in Teutonicis partibus, divinis roysle- «cereoriim Ronianorum, > quod aflirmat singitlis annis fleri in ecclesia S. Maria? Majoris, <usque ad riis et sacra communione abutentibus. 285. i Unum acceperat Pelrus^ab episcopo Claro- « hanc nostram aelntem, > inquit, < et quanlum i deinceps Deo placuerit. i Ex his triginta duobus raontensi, qui videtur esse Aymericus, anteaabbas Casa?Dei ordinis Cluniacensis, aliud a priore et capitulis viginti septem-speclant ad ordinem Cluninfratribus cujusdam monasterii, in iisdem locis siti. censem : duo prima cura vigesiraooclavo et vigesimo Quid vero hic intelligat per Teutonicas partes, vi- nono, qua?sunt de Carlhusiensibus, res comprehendetur postea indicare, ubi de urbe Matiscone, in dunt in regionibus, a Cluniaco non remolis, transctijus dioecesisilum esl Cluniacum, loquens sic scri- actas. Solum capitulum trigesimura rem narrat, B bit : < Est eadem Matiscusin finibus regni Fran- * longe a Cluniaco patratam, nempe Romae, quam < corum, quod a Tcutonicorum vel Romanorum im- forsan ipsemct ante aliquot annos ibidera degens vel < perio Arar fluvius, a Lotharingia sumens initium, audierat vel vidcrat. < Rhodanusque, in mare Mediterraneum habens 287. < Tolum igitur itlud opus, duobus libris < profluxum, disterminal. » Ex quibus verbis licet distinclum, continet sexnginta capitula , qtiorum conjicere, hrec duomiracula etiam facta fuisse quadraginta octo sunt de miraculis, apud Cliniacenin regione a Cluniaconon remota. Unde Petri sco- ses sub ipso Petro abbale vel sub S. Hugone, qui pus fuisse videtur, tanlum ea narrare, qua? in suo eum monachum fecerat, perpetratis. In aliis decem orriine gesta fuerant, additis nihilominus quibus- (nam de duobus Carlhusienses speclanfibus modo dam, qua? casu audierat circa Cluniacum accidis- non loquimur) agitur de rebus mirabilibus, quae, se. Qua?quidcm omnia, in liis viginti oclo capitulis Petro vivente vel eliam praesidente , ut ex earum conlenta, videntur patrala, ipso abbale j'am praesi- narrationibus conjicere Hcet, si unum porlentum «lenle, id est, post annum 1122 prseter quaedam de comite Matisconensi excipias, evenerunt ordini ad ordinem Cluniacensem pertinentia, quae gesla quidem Cluniacensi exlraneae, sed vel circa Cluniasunt sub Hugone, qui eamdem abbatiam rexeral . cura (ut ipse abbas monuil) solo fere deropto Roannis circiler sexaginta, in ejus regimiue mortuus 'J mano rairaculo, acta? vela monachisejusdem ordianno 1109. Praelerea uolandum est, quod cuncta, nis Petro euarrata? prreler quinque aut sex, quas in hoc libro a Petro recensita, exceptis duobus aut ab hominibus externis, sed flde dignis et Cluniaco tribusexempHs, ei relata fuerint a personis ejusdem vicinis didicerat. Hrec auiem omnia diligenler, el ordinis, inie. quas etiam annumerandus est, ul di- fotie paufo latius examinata satis evidenter declarant, silentium Petri Cluniacensis niliil veriximus, Aymericus episcopus Claromonlettsis. 286. < ln posteriofis libri prologo sic scribit vene- tati nostra? historia? delrahere. Quid enim mirabilis abbas : < Quoniam ad roborandam lidem et ruin, si inter quinque aut sex miracula, ad suuiu < mores instituendos miracula, nostro lempore vel ordinem non pertinentia, speclaculum nostrum < circa noslra lcmpora gesta, quorum cognitio in- non recensuerit ? Hrec praeter unura aut duo acta < dtibia datur, scribere proposui, > etc. Haec non videntur circa Cluniacum, Pelro vivente, et ei ab amicis vicinis relala fuerunt; prodigium vero damsolum ad sequenleuilibrum.sedad prtraum speetant, in quO, ul raonuimus, qurcdam circa tempora illius, nati hominis Parisiis satis longe a Cluniaco, et id est, tempore sancti Hugonis abbatis ; el quidem forsan inter privatos parietes (si etiam coram paude rebus lanium, Ctuniacensem ordincm tangen- cis, nullam sane petitum ex Petri silentio argumenlibus, gesta fuerant. Hic alter liber de miraculis '" tum vim habet) contigit, et annis fere quindecim, antriginta duo continel capitula, in quorum primo Pe- tequam idem abbas nasceretur. Nec eliam dubium trus excommunifama narrat, quoraodoqttidara comes esse debct, quin mulla alia prodigia in Galliis, in Matisconciisis olim visibililer a diabolo rnptus est. Hispaniis, in Anglia, in Italin, Petrl temporiln secundo agit de homine, « Qui ferra obrutus per bus, vel circa ejus tempora evenerint, et lamen , < sacriticia et orationes Ecclesiseab angelo pasceba- his exceptis, qua? ad suum ordinem attinent, de < tur; > quod in Gratianopolilano episcopatu eve- nullo raeminit, liccl in has exteras regiones profenisse asseril, el forsan acceperat veniens ad Car- clus fuisse legatur, non solum monasteriorum sui ihtisiam Mnjorem.adquam nonsemelascendissesuis ordinis, sed totius Ecclesiae negotia promolurus. locis inAnnalibusdicemus.Acapitulo lertio nd capitu- Cur igitur nostrum potius, quam illa alia prodigia, lumvigesimum tertiuminclusiveviiam Matihaeimona- suo operi inseruisset? chi Cluniacensis et episcopi Albanensis, anno 1159 288. < Sed audio, qui pro Launoio respondeat I sanctissime defuncti, perscribit. In vigesimo quarlo « Petrum slaluisse miracula, qua? suo leropore el vjgesimoqtiinto, vigesimo sexlo, vigcsimo sepli< uhivis contigerant, lilteris consi<*nare.> n < SinFjkTHOL.CLII G

172 S. BRUNONIS CARTHUSIANORUMINSTiTUTORIS 471 < gula miracula. qua? suis usurpaverat oculis, vel A • ordnis. > Et revera si accrevisset, instilutionem . qua? ab hominibus fide dignis acceperat, duobus ordinis depingere, multa alia narrasset, qua? igno« libris comprehendisse. > 111« Ad secandi libri rare non poterat. Unde nihil de causa instilulionis, < calcem Carlbusiana? religionisiiiitium, statuta et sive illa orta fuerit ex cotlaiioiie sanctum Bruno< mores uberiori oralione depinxisse. > iv < Sese neminleret alios clericos Remenses habila, sive cx < dolere plurimum, testatum fuisse, quod plura non persecullonibus Manassa?,aut ex terriflcis damnati < posset referre miracula, qua? ad amantissimura hominis clamoribus : nihil eliam de modo, de san< sibi Carthusianorum ordinem spectant. >v <Inler ctj Brtinonis, et sex sociorum ejtis Gratianopolim < miracula quaesuo lerapore passim in.Galliis facta advcntu, nihil de accessu ad sanctum Hugonem < coramemorat, et inter ea, qua?de prima Carthu- episcopum , nrhil de septem stellarum eidem epii sianorum origine et miraculis disseruit, slupen- scopo facla visione profatus est; qua? lamen ignoi dam hominis mortui narralionera desiderari. > rasse minime credendus est: imo ne verbum quiPostremo ipsum Petrum idixisse, Carlhusiensium dem unum de sanclo Hugone sibi optirae noto proHa? sunt fert, quo consulente, juvante, comitante, Carthusia? < ordinem suo tempore instilutumesso rationes, quas cum ex verbis, tum ex silentio Pe- sotitudinem primi Patres adierant, et exlruxerant; tri vcnerabilis contra veritalem prodigii Parisiea- g adeo est Petrus oropositi sui lenax sive scopi, quo si.s deduxit Launoius. Ad i respondemus, Petrum de institutis Carthusiensibus tanlum loqui aggressus quidem dixisse, consilium fuisse, < Miracula ubili- fuerat. Et quod magis est observandum , nec ifjsam « bet suo tempore facla ad posterorum memoriam Carlhusiam, nec ipsum ordinem, de quo loquebai transmiitere, >sedprobavimus, eum etiam dixisse, tur, nominat. Unde dubitari posset, de quo verba mentent suam fuisse, narrare ea, qurccirca Clunia- faciai, nisi suam narrationem lali inscriberet licum gesla fuerant; el ex discussione totius operis lulo: i DeinslilHiis Caiihusiensium raonachorum. > comperimus, cuncla fereab eo conscripla miracuia, Non est igitur irridendus a Launoio Saussaeius, quod qua? suura ordinem non respiciunt, patrata fuisse dislinxerit instilutionem ab inslilulis. in regionibus, a Cluniaco non mullum remotis: 290. i Ad iv. Ignoramus, quid sibi velit Launoius, qux vero in exleris sive remolioribus locis contige- dum Petrum Cluniacensem describit, < Dolentem, rant, vel in sui ordinis monasteriis acta fuisse, vel < quod plura non possil referrc miracula, qua? ad a personis ejusdem sibi reiala. Ad n feeimus salis, < amantissiinum sibi Carthusianorum ordinem spccum oslendimus, eura tpto suo opere comprehen< clenl.* Si nihitominus divinare licet, credimus, disse tanlum miracula.adsuum ordinem spectanlia. eura iiis verbis ingeniosis subliliter voluisse dcpraeter decem, quorum quatuor aut quinque a C clinare objeclionem sibi ex vcrbis venerabilis Cluniacensibus monachis.caetera ab ainicis Cluniaco abbalis faciendam, cujus vi omnes conseqtienvicinis didicerat. tias, quas ex silentio ejus ducil, penitus corruturas 289. < Ad ni. Fatemur, Petrum'longa narralione praevidebal. Nara per haecverba significat pius abbas statuta et mores noslri ordinis depinxisse, sed npn alia quidem miracula in ordine Carthusiensi fuisse ila ubertim inilia ejus depinxit, ut vult Launoius. palrata, sed dolore se aflici, qttod ea non possit Sicenim de bis habet : < Servatur, > inqiiit, <in referre. Slalimque causam sui doloris banc fuisse < Burgundia?partibus inler omues Europre nostrae sanctus vir enuntiat his verbisjara superius praeci< monaslici ordinis professiones professio quredam, talis, sed, bic necessario repetendis : < Multa < multis aliis ejusdera monastiei propositi sanclior < quidem, > inquit, i in illo sacro ordine miracula « et cautior, instituta nostro lempore a quibus- i contigisse, a pluribus accepi; sed qttia ipsi hnmi< dam Patribus magnis, doctis et sanctis, magistro « lilatis virlute, qua semper servi Dei miranda opera < Bmnone Coloniensi, magistro Lauduino Ralico, i sua, quante possunt nisu, occullant, vix aliquid < ac quibusdam atiis vere magnis.utdixi, etDeum i ex his prodere nlicui volueruni, rara, imo rnris» « timentibus viris , qui quorumdam antiquorum i sima, quibus omnimoda fides accoraraodanda esset, « monachorum tepidiiate, negiigentia ac desidia D « ad me miracula pervenerunt. Qua? laraen absque « praedocti, sseculo abrenuntiare volenles, cautius < dubiocerlacomperi, lacere nec volo,necproposni. > « sibi siiisqueinviaDeiseclatoribus, consuluerunt,) Deindeduo mirabilia de quodam fratre converso, nec etc. Deinde multa de veslibus, de rediiibus, de plura de eo, vel de aliis narrat. Haec scripsil Pelrus moribus ac slalulis addit. Ha?c est ejus uberior, diu post anaum 1145, ut ex capitulo25 libri secundi sive polius sterilior narralio de initio ordinis. Nam colligimus, ubi sic loquitur: <Ioprimordiisponlificaibi tanlUBi dicit, quod < professio quaedam aliis < tus domini papa? Eugenii, ad visitandum tam < sanciior instituta fuerit a magistro Bruuone Co- i ipsum, quam conimtinem inalrem Romanain Ec« loniensi, raagislro Lauduino Ilalico ac quibusdam i clesiara, Romam adii. > Eleclus eslEugenius anno « aliis vere magnis Patribus. > Sed postea ut recle 1145, sed quando haec Pctrus scribebat, plurcs annotavit Launoius, i Uberiori oratione depingit jam amios effluxisse, innuit dicens : i fn primordiis « Statuta et mores ordinis. >Hic enim erat scopus < ponliflcatus domiui papa? Eugenti. > Cum igitur ilUi^, ujsapienter monuit doctus Saussseius, nempe Unium memineril-de ordiue nostro capilibus 28 ct «-•A^re^,hiBtiluto, non de inslilutionc Carlhusiani 29 ejusdem libri, palet ea, qua?de anliquis Patribus

ACIA. 174 173 referl, ab eo lantum scripta fuisse diu post annum j^ < Deo datas , si qttid dignum vel utile inventre po< tuerit, ad Dei Iaudem vel profectum lepentium 1145. Undenon mirum , si a Carlhusiensibus, opera < modernis vel posteris manifestaturum. > F.t tasua occultantibus , speclaculum illtid etiam Petro celatum fttit, quodjain fere ab annis septuaginta men , cum hujusmodi lanto lenerelur desiderio, vel etiam amplius contigerat, et diu ante ortum nihil de sui temporis tbaumaturgo, sancto scilicet Bernardo sibi amicissimoelfamiliarissirao dixit,cum ejusdem abbatis,ut mox probabimus. 291.«Adv. Huic rationi faclura esl satis ex superio- amplus sibi paleret miraculorura ab ipso frequenribus responsis, quibus probavimus, pleraque mi- tissime palralorum campus, ex quo saltera pauca , racula, qua? suo tempore passim in Galliis facta eaque insigniora excerpere poluisset, in quibus escommemorat, spectare monasteria Gluniacensis or- set illa notatu digna ducis Aquilania? Guilletmi condinis; paucissima vero, qua?ad eum non pertinent, versio. Nihil de sanclis Norberto et Roberto de Aredila fuisse circa Cluniacum; qua? licet darenms bricello; nihil de tot aliis viris sanclissimis, qui passim etiam facta in Galliis, nihil eliam riobis eodera cum Petro vivebaut tempore; nihil deordiobesset Pelri sitenlium, qui lam pnucn in toto suo nibus monachorum, qui lunc multis claruerunt siopere describens multaalia vel ignoravit vel lacuit. gniset virtutibus; nihil, inquam, de his oranibus A«Jtwltimum, oncedimus, Petrum scripsisse, insii- B scripsit. Cumque plura de Carlhusiensibus referre c tulam fuissesuotempore Carthusiensium religioncm, potuisset, quos ille in quadam epislola, quam dabised ejus verba non ita slricle samenda esse, ex hoc mus anno 1156, fatetur < innumeris per orbera ipso liquet , quod constet, eum pluribus post < diffusis miraculis claruisse, > qua? idco illum lacondilum ordinem annis natum (uisse. Nam cum tere non poluerant, unius tamen fralris conversi dicatur clectus abbas nnno Christi 1122, aeiaiis vero solum meminil, non solum quia prirai Patres sua (aliler stalue ex num. 285) suo vigesimo ferme opera praeriicare nolebant, sedcerie etiam ex defeclu sua? memoriae, ut constare videtur ex historia illa octavo, debuit tanlum nasci anno 1095, vet circiler, id est, quatuordecim post editos damnali hominis miraculosa Auduini monachi Chartusire, inlra nives clamores annis. Ergo non Petri tempore, sed ante et ruinas monasterii post dies duodecim vivi reperli, ejttsteinpora ordo inslitulus est. Nec juval reponere quam omisit Petrus, licet eam oplime nosset, cum illum eliam retulisse historias et rairaculn, circa de casu illo nivium et rupium consolatoriam scrisua lempora perpetrata, quod quidem verum est pserit ad Guigonem epistolam, quam suo loco in erga res Cluniacensium , sed non erga prodigia Annalibus dabiraus. eidem ordini extranea, qua? fere omnia , uno anl 295. « Sed quod magis miraberis, nibil Pelrus de duobus duntaxal exceplis, vivente vel eliam praesi- C sanclo Hugone abbate Cluniacensi, a quo monasli-, denle Pelro, accidisse, ex praecedenli examinc cum babilum susceperal.praeterquaindam visionem, osienJimns. Denique multa miracula Pelrum fugisse narravil; a quo tamen ninlta praeclara el stupenda ant laluisse, coltigimus ex ej'us praefalione ad secun-. miracula, tum in vita, tuni post raoiiem patrala, dum librum de rairaculis ; ubi sic conquerilur, quod legimus in ejus Vila. Dehilem itaque argumentalionon sit, qui ad miracula scribenda animum appli- nem ex silenlio Petri Ctuniacensis rimatus csl cum cel : i Ad tanlum autem, > inqttit < jam frucliim - Massono Launoius, qui sola illa ratione historiam < infrucluosa hujus silentii segnities pervenil, ut lianc nomine fabula? el anilis narrationis Iraduxit. < quaecunque in Ecclesia Dei sive in regnis christiaCujus si regulis teneremur, inter fabulas eliam cen< nis a quadringentis vel qtiingenlis ferme annis seremus, quidquid de aliis sanctis Pelrus tacuit. > < facla sunt, universa pene nobis et orauibus ignola Haecoinnia Carthusianus noster anonymus. Sed an i sinL negalivo, quod e Petri Cluniacensis silenlio forma292. < Tanta enim apparet distantia nostrorum tur, argumento vim omnem adimunl ? A Petro Ve< lemporum, ut, qua?ante quingenlos et mille annos nerabili, ait quantum ad substanliam, duntaxat < gesla sunl nobis nonssima - qua? vero exinde quinque aut sex, qua?ad Cluniacensem ordinem non < ipsis quoque diebus noslris acta sunt. prorsus B spectent, miracula recensentur, ac proin pauca haec < ignota sint. lnde est, quod Hisloriis antiquis, inter non inveniri prodigiosam docloris damnali <ecclesiaslicis gestis, Iibris multiplicis doctrina?, anastasim, mirum non est, maxime cum Petrus < Palrum instructiones el exempla continentibus, sfellarum septem visionem, S. Hugoni Gratianopo< abundamus* eorum*autem qure temporibus no- lilano episcopo, dum ad eum S. Bruno cum sex sociis accederel. oblatam. aliaque nonnulta. ad S. < bis contiguis conligerunt, nescio, si vel unum ha< bemus. > Hrecille, qui superius dixerat, « Dolere Brunonem spectantia , silenlio etiam prreterierit. « seetsupra quam mullis forte credibile sit, tor- Atque ha?c quidem, ob quam pelilum e Petri silenlio contra doctoris damnati historiam argumenlum < pori mullorum irasci, qui, cum scientia, lilleris « alqite eloquio abundenl. miranda omnipolentis enerve putnt ac infirmum, ralio videtur preecipua; « Dei opera,qua? saepein diversislerrarum partibtts verum etsi omnia fere miracnla, qurcPetrUslitleris « ad instructionem Ecclesia?fiunt, memorire posteconsignavit, ad Cluniacensem ordincm specteut, « rorum mandare scribendo pigrilantur. > Quaraob- hic taraen scriptor proposilum sibi habebat ad rem sub finem proflletur, se < secundum vires a posteros transmittere etiam miracula , qua? atibi,

178 S. BRUNONIS CARTflUSIANORUMINSTITUTORIS quam in Cluniacensi suo ordine, evenissent. «(irec,. A Patribus roagnis, doctis et sanclis, magistro Bruinquitlib. ii, cap. 28,... in toto islo opere prtncipa- none, magistro Lauduinoltalicoacquibusdam aliis.» Quibus verbis cum pauca saltera de Carthusiensis lis, ut stepe jam dixi, fuil mihi causascribendi,hoc est, miracula ubilibet, et quolibel tempore facta.ad ordinisinstitutione commemoret, verosimile appapraesenlium vel posierorum meraoriam transmii- rcl, scriplorera illura, qui totusest in referendis teudi. > Audi etiam, qua? huc facientia in eodem miraculis apta hac exponcndi, qua? sacri itHus inlibro secundo fuerat pracfatus.« Quoniam ad robo- stituendi ordinis causa fuisset, occasione obtenta, randam fldem(verba sunt Pelri) et mores instituendosi luctuosam juxta ac prodigiosam doclorts damnati miraeula noslro lemppre vet circa nostra lemporaL historiam, silocum unquam hrcc obtinuissct, silentio gesla, quOrumcognitio indubia datur, scribere pro- non fuisse praelcriturura. Omnibus itaqae, quaeCar! posui. Post ea, qua? praemissa sunt, alia quoqnc thusinni anonynii ver.bis supra rocilalis includuntur, legenlibus vel audientibus nonminus, ulcredo, uii-• rationibus rite expensis, argumenlo negativo, quod e Petri Venerabilis silenlio contra doctoris Pai isien'lia adjungenda sunt. 294. < Inquibus, ul supra jnm dixi, nullum tera- sis anastasim formatur, omnetn prorsus vim dene, poris ordinera servo , nultius generis miracula vito, gare non ausira, etsi inlerim multum absit, ut s sed sicut ea vel olim didici, vel quotidie a di.ver.gisR Launoio assenliar, qui in sua de vera caiisa secesstjf i et- fide dignis discere possutn, scriptura?commcndo.> S. Brunonis in eremttm Dissertaiione vel ob solum Ut quid ergo Pelrus, cui, ut ex bisce recitalis verbisi Petri Venerabilis de prodigipsa doctoris anastasi intelligitur, jquaecunqtie et ubicunque gesta mira-• silentium fabtilis commentisquc hanc accensendaui > cula in-litteras miltere propositura erat, silentio aulumat. Et vero, cum Petrus (adi ejus verba num. I prsateriil, si factum unqiiam sit, horrendura illud praeced. recilata) diserte affirmet, sese rara, imo prodigium, quo doclor Parisiensis lanlisper redivi- ranssima, qua? ad ordinem Cartbusiensem spectavus, juslo Dei judicio se damnatum, publice coraml rent, fidemque omnimodam mererenlur, miracula innumera propemodum populi multiludine e feretro> intelldxisse, eaque nihilominus, qua? indiibiiata ? proclamarit? Ais quidem, mulla alia prodigia ac esse, comperit, litteris mandasse, fieri potest, ut i miracula silentiopariter a Petro involvi; verum horribilem docloris damnali bisloriam, ut ul sibi isthaec, qua? pariter ab hoc scriptore non me- non ignolam , commemorandam non duxerit, quod morantur, sunt hujusmodi, utfacile ab eo vel igno- eam, ulpole quam forte nullis prorsus htterarum rari , vel cum scriberet, in meraoria non haberi,, monumentis, sed sola traditione popnlive famaini vel denique velut minus nolatu digna praeteriri tellexisset, pro omnino certa alque indubilala nou I potuerint. At veroParisienseprodigium, utpote quod C haberet. in opinione, quam hic disculimus, coram innumera § XVH. Qttid de aliorum, quos Launoius prxlerea 3 multitudiiu? factiim, longeque propemodum populi laudat,, scriptorum antiquorum titenlio ttatui de beat. proimie ac tate divulgatum atque ad posleritatemi > transmissum fuissel, ignorari baud facile ab eodem 296.1nler scriptores antiquos,silendo,ut vuIlLauPelro poluisset, a quo eliam proinde, utpote si- noius, prodigiosam doctoris Parisiensis anaslasim a mul et nolatu dignissiraum, el ad flnem praeterea ai vero alienam lestatos, esse etiam nonnullos, quorum i Pelro intenlum, seu «adfidem(adi ejus verba proxime silentium aut nulla , aut vatde exigua conlra banc 5 recitata) roborandam > bonosque mores inspirandos vi poliet, jam supra indicavi. Verum iis, de quoruui , longe aptissimum, verosimilileret in mente habUuro, silentio duobus proxirae praegressis §§ disserui, hic et commemoralum fuisset, maxirae cum Petrus in- adhuc ex recensiiis a Launoio alios nonnullos, a in super studium et operam posuerit, ut, qua? ad or- BUISBO Universitatis Parisiensis Hisloria t. I addinera Carthusiensem speciabant, miracula unde- ductos, addere idcirco lubet, quod illorum ornnium " cunque conquirerel, corapertaque lilterarum mo- silentium conlra hunc scriptorem, maximiidfa' numentis consignaret, uli ipseraet libro n, cap. 29 cientem, nultius prorsus esse roboris contendat > indicai hisce verbis . < Mulla quidem in illo sacro v Cartbusianus anonymus, Annalium ordinis sui libri , (Carlhtisiensium scilicet) ordine rairacula conligisse, quarli hactenus non vulgali auctor, cujus arguraentn a pluribus accepi, sed quia ipsi humililalis virtute, • omnin, docloris damnali historia? utcunque suf3 qua semper servi Dei miranda opera sua , quanto fraganlia, in medium statui proferre. A Sigeberlo possunl nisu, occullant, vix aliquid ex his prodere- Gemb'acensi duco initium. tlic in Chronographiu ad 5 aliqui voluerunt. Rara , imo rarissima, quibus annura 1084 de sanclo Brunone sic.scribit: • Bruno omnimoda fides accommodanda esset, ad me mi- natione Teulonicus ex urbe Colonia, lilleris apprime racula pervenerunt; qua? tamen absque dubio com- eruditus, Remensis ecclesia? canonicus et scholarum peri, tacere nec volo, nec proposui. > magisler, relicto saeculo, eremum Carihusia? fun295. Adhaec Pelras lib. n, cap. 28 sic scribit: : dal, proposilumque monaslica? eonversalionis satis < Servalur in Burgundiaeflnibus interomnes Europa? arduum instituit. Hujus sancti proposili cooperator ? nostra?monastici ordinis professiones professio quae- et aemulalorbeala? memoria? Hugo, Gralianopolilar dam,multis aliis cjusdem monaslici proposili sanctior nus episcopus ab eodem Brunone habitum monal . clcautior, instituta nostrp tcmpore a quibusdam chicum sumpsil, cunctisque ibi habitantibus insiene 175

«7

178 ACTA. A prrebuit cxempluro.>Lnunoius, in sua de vera causa . assiguat, de Ifugonc, Innquam morluo, jamquc iusecessus S. Brunonis in cremum disscrlalione re- tcrsanclos relnto, sermonera fieri, perperam exicilaiisetiam hisce verbis, subdil : «Haeccx edilione slimet e solo, quo hic in illis ornntur, « bcata?memo • Pistorii, quae in ediiioneMirreidesunt.Mirreustnmcn rire > titulo, utpole viventibus adhuc, ut Cangius in in edilione sun tinum Sigeberti rannuscriplumcodi- Glossario ad vocabulum «Memoria,» aliiquo docent, cem ebibliolhecn Jusli Lipsii cilat, in quohaeceranl per scriptores antiquos subinde eliam allribulo. deBrtinone : «Invasta ereino,qua?Carthusiadicilur, Vcrum an silenlium, quod de prodigiosa docloris < npud Gratinnopolim monasteriura et ccllas reJifi- anaslasi in laudatis Chronographia? Sigebertina? < care iacipit.» verbis servatur, merilo etiam, si haec Sigeberti vere 297. < Ilrec omnia Icctorem celare nolui, ne sibi esscconeedanlur, nihili facit? Itaomnlno exislimo, fiiciimex Sigeberto fieri queralur. Sed sive Lipsii quod nulla plane occurral ralio, ob quara verosicodicem , sive Pistorii editionera sequamur , inrie mile uicunque evadat, futurum fuisse, ut Sigcberconslabit semper, apud anliquos omnes ratam non tue lucluosam illam hisloriam , ttt tit optime etinm esse de doctore narratiouera. > Ita Lnunoius, recte. sibi perspectam, in paucissimis, qua? de Brunone sane hic innuens, Chronographia?Sigebertina? per inemoria?prodit, commcmoraret. Alque liinc etiam pistorium edilionem in verbis proxime ex hac reci- B nullius plane ponderis apparet sileutium, in iisdeiu latis a genuino Sigeberli texlu deflectere. Id porro verbis servatum , quiscunque demum sit scriptor Carlbiisianns noster anonymiisoperis sui num. 101 anliquus, a^auo haec. uti ex dictis facturo, in Sigeamplius declaral hunc in modum : < Sigebertus di- berli Chronographiam fuere illala. citur obiisse anno 1115. Quod si ila est, concedi 299. Dispiciamus modo, an validius conlra Panecessario debet ha?cverba(snpra jaui raox reciiala) risiense prodigium ex Roberti de Monte, qui Sigeab aliquo alio ejus Chronographia? addita fuisse. berti Chronographiam continuavil, silentioarguatur. Nam, ut superius adnotavimus, sub leste quinlo «Mtilta,> inquil de hoc scriplore in sua de vcra causa Sigeberti deBrunone pars prioreisdem ferme verbis secessus S. Brunonis in eremura dissertalione cap. i habetur in Cbronico qualuor primorum priorum Launoius, «de Curlhusinnorura inslilutis, consuetudiCarthusiae, quod conslat edilum lanlum post mor- nibus, ei origine ipsa disserit, nec ulltira lamen tera Sigeberti. Nec auctor cbronici dici debet ea mtt- damnato doctori teslimonium praebet. >Verba omnia, lnatus fuisse a Sigeberto; nam qua? sequunlur apud qua?Roberto de Monte atlribuit, huicque suae conSigebertum, aperlissime declarant, ea fuisse scripla tra Parisiense prodigium objeclioni Launoius praemortuo jam sanclo llngone, qui Sigeberto annis mittil, Garlhusianushoslcranonymus transcribil, si1 fere viginli superfuit. < Hujus sancti propositi, > C mulque ad hanc respondet. Textura ejus integrum inquit ille subditilius Sigeberlus, < cooperator et' una cum Roberli, qna?iiiclttdit, verbis huc transfero. < remulator beata? memoria? Hugo GratianopoUta- Sic habet: « Robertus de Monle... Carlhusiensiuni < nus episcopus ab eodem Brunone habilum mona- monachorum ad annum 1151 meminit his verbis : < chicum sumpsif , cunclisque ibi habilaniibus in- < Monachi Carthusienses paulatim pullulabant, qui, ; < signe praebuit exeroplura. > Quis non videat, hic < pra? caeterisconlinenles, pesli avariliae, qua ptuverba fieri de Hugone tanquam mortuo eljam in- < rimos sub religionis habitu laboraro videmus, terter sanclos relato, cum ornetur litulo <B. memo- < minos posuerunt, dum cerluni numerum hominum, t ria? > et dicalur in praelerito < insigne praebuit <animalium, possessionum, quem eis praetergredi < exeraplum ? > Praelerea conslal, in iisdem verbisi < ntilto modoliceat, statuerunl; et ipsi singulas sincrassissimura irrepsisse errorem, ubi sanctus prae- < gulicellulashabenles, ac raro nisi vel ob Dei culsul dicilur habitum roonachicura ab eodera.Brunonc< < tum, vel ob mutuum in charitate solatiura convesumpsisse, quod falsissimum probabimus in Anna- < nientes, perfeclius mori mundo, et caeteris tanto libus ad annum 1087. < diligentius, quanto secretius vivere Deo elege298. < In hos cene errores Sigebertus non impe- < runt. > Ha?cRobertus in edilione, qua usus est gisset, qui vivebal eodera lempore, quo sanctusi^Launoius; nam in cditione, qunrn modo prn? mnHiigoCarthusiam frequentabat , el pluribus antei nibus habemus, facta anno 1651 Lutetia? Parisioeum annis obiit. Sed etsi hrec concederentur ab eo-- rum apud Joannem Billaine sludio et opera doctisdem Sigeberto scripta fuisse , nibil nobis obessent,, siini ac religiosissimi Luca? Dacherii nihil prorsus cum ille minus bisioricus dicendus sit, quamcom- ad praefatum annum 1151,neque in tola Appcndice pendiator, qui nihil habet eorum, qurea caeteris di- de Carlhusiensibus habetur, sicut neque ad annum s geruntur. >Sane verba , e Sigeberli Gemblacensis 1152, ubi LaunoiHs hrec de sancto Hugone in suo t Chronographin supra huc transcripta , Sigeberti non exemplari Iegit: < Obiit vir sanctus, Hugo Graliacsse, sed scriptoris posterioris, qui in hanc illa in- < nopolitanus episcopus, cujus religiosara adraodum i irusit, Carthusianus noster anonymus, sibi eliam < vitam conscripsit Guigo prior Carlhusir». > i 500. <Codicem, qitctii habuil Dacherius, autograIjaunoium, uli proxime recitala hujus verba salis mdieant suffraganlemhabens, merilo hic contendil. phitm existimat; unde lique.t, ea, qua? de sanctis Alque id quidera ctiam suflicienler , nc dicam in- Brunone et Hugone in aliis coriicibus reperta sunt, victc, probalura dai, elsi intcritn , per verba, qux? a quodam recenliore fuisse adjecla. Onod elsi nobis

•79 S. BRUNONIS CARTHUSIANORUMINSTITUTIORIS 180 sufflcerel ad rejicicndam verborum a Launoio rela- A • spiritualibus inter se conferunt. Insliiula vero et torum auclpritatcm, nihilominusacsi essentgenuina « diumi el nocturni offlcii seeundura regutam sanc ! ! Roberti verba, Launoio respondemus, i Roberlum « Beoedicli persolvunt. > in tola sua Appendice ad Sigeberlum juxla noslram 302. < Ha?cille, qui causam vel occasionem, qtia? edilionem niliil referre corum qua? accidcrant ante sanctura Brunonem in ereniuni impulil, non affert, annum 1101, quo Chrouicon Sigeberti persequi coe- quianihit omnino de sancio Branone, nec ipsius pit, nisi qtiando agit de principum genenlogia vel nomen habet. Sed tantum loquitur de quibusdam cpiscoporum successione, qua? quidem altius non- Carthusicnsium moribus, quos ex Guigonis nostri iiunqnam, Iicet raro repelit. u Verba a Launoio Consueludinibus videlur hausisse. Sic et de atiis rciata, non de iniliis ordinis loqui, sed de ejus aliertim ordinum fundatorihtis et patriarchis tani progressu, ut ex ipsissitnis verbis apparet, < Mo- summatim meminit, ul nibil fere de iis referat me< nachi Carthusienses paulatim pullulabant. > El re- inorabile, contentus temptis conversionis eorum vera eoruro anno 1151, id est, fere qninquaginta assignare cum anno, quo vel saeculoabrenuntiavepost fiinrialumordinein annis erant tanlitm quinque runt vel suum institulum inchoaverunt. > Luculcnaut sex dpmus Cnrthusiensis inslituti in lota Eccle- tissime profecto haecevincunt, aut parum admodum sia lii Roberti praecipuum in bac. Appendice scopum ; aul niliil hicluosa? damnati historia? officere servaB fuisse, Norlbmannoruin et Anglorum hisloriam de- tum de hac a Roberlo de Monte silentium. Neque scribere, quod ipsemel profiielur in prelogo his ver- vero vel hoc, velquod supra jara memoratum.Sige< bis : < Igilur quia praedictus Sigebertus Clironica bcrti Gemblacensis scriptorisve anlrqui, qui in hujus < sua incipit ab anno Incarnalionis Dominica? Chronograpbiam num. 296 huc transcriptn verba < 581, et protluxit ea usque ad anmmi ejusriera intulil, silenfmm ad horrendi prodigir falsilalera « Diminicae Incarnalionis 1100, ego exinde monstrandam multum eondttcere, exislimavit ipse< usque ad annum 1182 ea, qua?in diversis provin- mel LatiHoius, utpote ttx recilatis ambortim scri< ciis, et maxime in Northmannia el Anglia evene- plorum iltorum verbis, in qttibus nihil omnino de < runt, etad meam notitiam pervenerunt, siibannis infausti doctoris anaslasi occurrit, conlra Raynau< Dominica? Incarnationis colligere aggrediar. Et dum duntaxat inferens, ratam Itanc apud omnes < hoc ideo libentius, quia volo gesta primi Henrici, scriptores anliquos non esse; quod, ut verum sit, < strenuissimiregisAnglorum etdueisNorthmannofulsum esse luctuosum illura evenlum, non requi< rum a quo habeo iucipere, summatim per singulos riiur. Sed baec de Sigeberti Roberthjue de Monte, « annos adnolare. > qui hujus Chronographiara prosecutus est, silentio 501.« Slelil promissis Roberlus; nam per totum •< dieta sufficiant. Inter scriptores ahtiquos a Lnunoio G suuiit opus nullum praeterit annum, quo de North- recensitos, quorum de dainnato doctore sileniitim niaflnis et Anglis multa non referat, saepe niliil vcl majori in pretio Bukcus habuit, locum etiain paucissima de aliis provinciis scriben3 iv Roberlum obtinet Gaufrerius Vosiensis prior, qui Cbronicon, nihil ferc de aliis ordinibus aut de eorum originibus a Lahbeo tom. H Bibliotheca? novae librorum mss. et institulis seripsisse in hac Appendice; unrie publici juris factum, saeculo duodeeimo scnescente non mirum, si r"eCarthusiensibus etiam siluerit, aut contexuit. tam pauca dixerit juxta citationem a Launoiofactam. 305. Scriplor ille in hoc suo opere cap. 21 sic Deniqtte nolandum, hunc auclorem in suo prologo scribit: < Ordo Carlhiisiensiiim sanctissiinus inccpit innuere quidero, multa se relaturura prodigia, ut hoc tempore, scilicet anno 1086 (imo anno 1084, eliara fecit, sed constat, eura tantum de iis memi- uli infra probabintus) per Brunonem virum sannisse, qua? cveneruBt ab anuo 1101, ut jara supra ctum.nalione Alemannum de Cotonia Agrippina, monuimus. Non est igitur Roberlus nnnumerandus magistram in theologin, cum sex aliis venerabiHinter auctores, < Qui fnmosam damnali homims bus viris in dioecesi Gralianopolitanertsi. Hic ordo, < anastasim non prretermisissent, si etiam aut teste B. Bernardo, inter oranes •cclesinsticos ordi< legissent, aut audivissent accidisse. > Neqtie con- nes primatum tcnet, non ratione temporls, sed vitrarium concludi debet ex verbis ejusdem Roberti, gore sanctilatis : unde ipse vocat eum speciosissiqui in Tractatu de imroulatione ordinis monacho- mam columnam Ecclesire. Victor papa, dum esset rnm de abbalibus et abbatiis Northmaunorum capile monaclms Cassiuensis, per somnium vidit Deum, ii de origine Carthusiensium ha?chabet : < Eodera sua? dignalioni in soliludine Carlhusiana? habitacu< fere (empore, quo ordo Cislerciensis in Cabillo- lum construenlem, et dicitur, quod spiritu prophe< nensi parocbia exortnsest, Carthusiensis eliam in lia?pollebat. > Verum an ex eo, quod damnali histo< episcopaluGratiauopolilano adinvenlus e.st„Genus ria? Ganfredus Itic non meminerit, recte contra .* < hoc eremitarum sub priore agit, nec numerum hanc, veluti vel iricirco flctitiam aul certe commenti < tertium decimum muliitudo iranscemlit. Unussuspectam, Launoius et posl hunc Bulaeus arguunt 1 < quisque in cella sua privatis diebus separatus ab Carthusianus noster anonymus, postquam Gaufredi < aliieorat, doniiit et manducai; quae tamen cella? verbajamnunc recilata in opus suum inUilit, ita < cohtigua?«t ioco conjuncta? sunt. Feslis diebus subjungil : < Haec Gaufredus^ qui nova et bactenus i ad cecfesiian et ad mensam conveniuni, et de inaudita atque n nutio eommemoratn nobis revclat,

1*1 ACTA. 182 dum dicil, Viclerem papam spiritu prophetico fun- j anastasim praeleriisset monachus ille, qui passim A dationem ordinis (qna de re quid sit, infra exa- memorat incertos rerum exitus, et in plerisque bouunabiiur) praevidisse, de ctijus visione dicemus minibus ancipilem vila? foTlunam, spectra etictgeanno 1086. His Gaufredi verbis (j'am proxirae reci- ntis prodigierum. > Accipe modo, quid ad haec retatis) subjnngit Lannoius: < Hic de damnato doctore ponat Gniiliusianus noslcr anonymus. SiC itaque < et canonico loquendi locus erat amplissimus, Annaliura ordinis sui Hb. iv,num. ll&babet: <Haec < Gaufredus lacuii, quia tunc illud otiosi homines (vc.rba videlicetmoqachi Antissiodorensis e Launoio < nondum invexerant. > proxime huc transcripta) ille anonymus apud 304. < Sed illudj'am, non quidem invexeranl, sed L-auiioium,qui, ut videtur, haec omnia ex Vita sanprotit a flde diguis sibi fuerat relalum, scriplis man- cti Htigonis a Guigone edita exscripsit, mutato tandaverant. nnonymus noster Carthusiensis etCaesa- tuin verborum ordine, cujus propterea testimonio ijus Eislerbacensis Gaufredi coa?tanei,Neque mirum, eadem opponiraus, qua?sttperius Guigonis testimonio si Gaufredus illud tacnerit, cum et fere alia omnia (adi num. 265 ef sequentem) opposuimus. Praelerea de sancto. Brunone el ordine dicenda tacuerit, qui qniri ponderis habeat aucloritas negativa, judicent ejiam hisloriam, jam ab annis cenlum el ultra pe- viri docti. Monachus Antissiodorensis nihil habet de raclam, cnjusque memoria tunc apud solos pene I speclaculo, ergo falsum esl spectaculum. Si liceret R Carthusienses servata.fuerat, ignorare palerat. > ila argumenlari, ipsa? eliam ruerent evangelica? Quod si hisloria illa publice ingenti bominum veritates, quarum multa? in sola nituntur traditione. aslante multitudinc,.acciderit, nulia ratione verosi- Sed esto, quod monachus ille « passim memoret, > niije apparet, eujs memoriam aeiate Gaufredi, qui ut asseril Launoius, « incerlos rerum exilus, et in cenlujn nondjim, imo forte ne sexaginta quidem, a « pterisque hominibtts ancipilem vila? fortunam, Brunonis > obitu elapsis annis floruit, apud solos pene < spectra et id genus prpdigiorum, > nunquid omnes Carlhnsienses superfuisse. Quis ergo faclum credat, meraorat, velin omnibushominibus memoral? Quod iU horrendum prodigium ignorarit, ideoque ejus certeasserere, videtur teraerarium. Quosdam igilur, iioii meminerit Gaufredus? Atlamen cum hic scri- imo et permultos rerum exitus omisit, et inler illos ptor,ut recteetiam observatCarthusianusanonymus, isiud prodigium omiltere potuit, sicutet tres sanatia fere omnia ad BruBonem spectantia omittat, cti evangelista? piscinam probaticam nimis adminec ullo ex capile Purisiense prodigium, ut ut per- randam, et Lazari suscitationem stupendam omispectum exploralumque id habuisset, pauca inter, seranl. 306. < Postremo monachus ille.ut habetLaunoius, qua? de sancto tradit, commemoralurus fuisse videaG lur, argumentum saae, quod ejtis silenlium suppe- * floruit sub lnnocenlio UI, summo pontifice, quo ditat. admodum iufirmuin npparet. Verum, quibus lempore uosler anonymus Carthusiensis (videsishujus npnnihil plus roboris inesse videtur, nunc subdo. tesiimonium num. 199 et seq., uti eliam dicta num. MonachusAnlissiodorensis, qui sub finem saeculixu 12 et seqq.) primus omnium coepit hanc historiam et initio sequenlis, aut cerle, Innocentio III summo scriptis tnandare, cujus memorin apud solos fere poniifice, floruit, apud Launoium Dissertalione de Carihusienses, adhuc paulntim tantiim pullulanles vera causa secessus S. Brunonis in eremum cap. 1 custodiebalur. Unde non mirum, si monachus itle sic scribil : < Circa id tempus S. Hugo, Gratia- Anlissiodorensis, cui forsan cum Carlhutiensibus nopolitanus episcopus, vidit per soranium in solitti- nulla iniercedebat-consueludo, veram non noverit dioe Carlliusia? Deum sua? dignalioni habitaculum ordlnis originem, cujus iiullam propterea causain consiruentcn), sleUas eliam septem ducatum sibi attulit, sed sola verba exscripsil, qua? in Vita sancti prsstanles ilineris. Et ecce, sanctilalis ejus oriore Hugonis legernt. Denique cum prrefali aucloris ii acti ad ipsum veniunt sepiem viri, qui oranes unoi Chronicon modo non habeamus pra? manibus, plura desiderio succensi Iocum eremitica? vita? cengruumi ex eo contra Launoium elicere non possumus. > quaerebant, necdum repererant. Hprum primus ma- Ita ille; an atitein in omnibusrecle, nunc dicendum. gisterBruno.vir religione scienliaque famosissimus,, Ac primo .qttidem, cumdubium non appareat, quin alii quniuor litterati, duo laici, quos sanctus. Hagoi raunacltus Anlissiodorensis supra huc transcripla gratanler suscepit, ei voti compoles fecit. Ipso nara,- verba ex Hugonis Gratianopolilani episcopi Vita, que juvante, consulente, comitante, Carthusia? solilu- per Guigonem quintum Carthusia? priorem scripta, dinem intraverunt. Sic ccepit ordo Carthusiensis, deprompserit, servatumque ab hoc in illis de docto> inler caelerosordines puritate mentium ac theoria? ris Parisiensis anastasi silentium nulla omnino contra hanc (adi num. 265) vi polleat, conseclarium sludio singuliris. > 305. Launoius, qut, ut jam innui, in laudata- suai Gl, ut nec, qund in iisdem monachus Antissiodo» Dissertatione verba ha?c recitat, iis deinrie subjun- rensis de eadera servat, magni roboris sit. Quod git: <Nonmagisi apud hunc, raonachum nempeAn- vero pertinet ad silentium, quo liic omnibus etinm tissiodorensem, < quam apud alios, >. quos nimiruuiL aliis Cbronici sui tocis borrendum prodigium praejam ante retulit, < rata est de doctore narratio, eti terit, inde etiara, falsHm hoc esse, haud recte- conterribilis eventus, qui Brunonem in eremum abe- cludilur. Cum enim, ut Carlhusianus noster anony; gerit. Neque profecto borribelem illius doctoris mus recte observat, non omnes prorsus Tcrura

184 183 S. BRUNONISCARTHUSlAfMJRUMNSTITUTORIS U exitus commemoret, horribile doctoris exitium esse A sum bujusmodi notatuque dignissimum eventum, si potest ex iis, quos silenlio suppressit. Attamen cum locum unquam habuissel, verositniliter scituri memonachus ille, ut Lattnoius innuit, multus equidem moraturique fuissent. Caeterum scripioribus aniisit in recensendis prodigiis, minus verosimile ap- quis, qui silenlio suo horribili prodfgio, ulpote id paret, futuram fuisse, ul Parisiense, si contigisset, pariter, si fuisset, verosimilitervel argtimenti, quod dnmnati spectaculum, caeleris omnibus, qua?narrat, tractarunt, ratione, vel aliqua qUacunquede causa prodigiis memoratu ulique longe dignius, litleris coramemoraturi, utcunque olflciunl; addi eliam consignare omiiteret. possent, lum Hugo Flaviniacensis mullique alii, a 307. Atque hinc jam flt, ut ad eorum qui lucltio- Launoioiion meraorati, qiloshic enumcrarenecessum sum eventum negant, opinioneme laudato Antissio- non est, lum maxime ascetici, divinique verhi pra?dorensi monacbo, silentio ltunc prseiercuntc, robur cones, qui, cum, ut homines et a vitiis peccatisque qualecunque accedat- Nec jtival reponere, horrcn- avocarent, et ad virtutem inflammarent, sermones dara bistoriara, uipole cujus vere faclamcmoria apud pios hahuerint, tractatus sacros ediderinl, religiosas solos fere Carthusienses saeculotenio decimo supcr- nveditationescomposuerint,horribile illudprodigiuni, fuerit, Anlissiodorensi monacho, qui tunc ex dictis si contigisset, alicubi in bisce verosimiliter commeB floruil.fuisseignoratam;quamparuracnim verosimile E morasseirt.ulpote quo nihil fere ad flnem a se inlenid sit, ex jara supra dictis Jiquet. Porro rationes lum magis aptum magisque conducens excogitare similes fere ac pares iis, ob quas, ut~niodo docnt, aut ftngere potuissent. Hinc Launoius dissertationis monachi Anlissiodorensis silenlium contra prodigio- srepissimejam laudala? cap. 1 scriptorihus antiquis, sara doctoris anastasira robur oblinet, faciunt eiiam, quoriim silcnlium prodigiosa?docloris anastasi offiut eidem Majleacensis Chronici, cuj'us auctor circai cil, ctiara Humhcrtum Burgundum, quinlum prsediannum 1140 floruit, silentium oflieiat. Dc hoc enimi catoriim gcneralem magistrum, et S. Bernardum, Cbronico Lattpoius in sua de vera causa seccssus Clarrcvatlenscm abbatem , accensct; ac prlorcm i S. Bmnonisineremumdissertalione, cap. 1, ita lo- qtiidem rcctc; at noH item posicriorera, habita quitur: «Plenum est visionibus et evenlis meraorabi- ctiani rationc epistola?, ad fratres de Monte Dei 1 libus, qua?ab auclore cupidissime narrantur; ut vel conscriptae. inde judices, nusquam praetermissuram fuisse talo 399-. Hic enim sanctus, quo ad vitia vitanda i spectaculum, si contigisset et ea contigisset rationc,, virtutemque amplectendam legentes audientesve ex) qua?libros auctorum omnium implevissel; >Launoio citet, unice fere, qua? sacra Scriptura suppeditat, i autem in iis, qua? hic de MalleacensiChronico, scti incitamenta in sermonibus piis, quos habuit tracta-. ,C polius de bujus auctore afllrmat,esse assentiendum, i tibusque sacris, quos edidit, adhibere est solitus : d ipsummet inspectum doccbit hoe Chronicon, quod epbtolam autem, ad fralres de MonteDei scriptam, ii apud Labbeum toino If Bibliotheca?nova? librorum non Beniardi, sed Willelmi, monasterii S. Theodomss. modo exstat insertum. Ncc omni etiam vi riei prope Remos abbatis, fetum esse, Mabiltonius i desiituitur de docloris apaslasi silentium abauctoree tom. U Operum S. Bernardi pag. 198 et post eum, Florum mss. Historiarum Adamo, VincentioBellova- Historia?litterarire Francia? scriptores lom. XI pag. »is censi/et scriptore Chronici S. Martini Turonensis 654 dilucide ostendunt, certeque sancto huic abbati servatum. Etsi enim treshi scriptores, ut Carthu- non posse attribui, apud omnes modo eruditos iu tsiauus noster anonymus recte observat, verbasua, a confessoest. Nec est tamen, cUr hinc modo inferas, Launoio recitnta, vel cx Guigone quinto Carthusiae iWiUelmumS. TheodOrici prbpe Remos abbatem, a? ?pripre, vel ex Gaufredo Vosiensi, vel ex aliis de- 'cujus ex jam dictis laudata epistola est, auctoribus nique, quorum silentium ex dictis aut nihilomnino, antiquis, quorum silentium luctuosa?damnati doctoo, aut certe parura admodum prodigiosa? anastasi ris historia? officit, esse accensendum. Etsi enim si ?n obest, indubie acceperint, alios lamen etiam non Willelmus vere sit aritiquus, niltil tamen occurrit; tipaucos scriptores, sreculo xm, quo floruerunt, anti- quo verosimile utcunque fiat, futurum fuisse, ut oquiores, adhibuere atque in hisce si quid memo- horribile predigium, si factum id scivisset, in epiratu dignum invenerunt, id in lucubrationes suas stola illa commemoraret: Quod modo ad alios, quos as Launoius in rera suam adhuc adducit, scriptores passim intulcre. 308, Quare cum nullam uspiam in hisce doctoris pertinet, iis hic, quod tales, si forte Joannem de ris redi.vi.vi,qui, sese justo Dei judicio damnatura, pu- S. Victore exceperis, nOn sint, ut famosam doctoris ubliee e feretro astantibus denuntiarit, mentionem anastasim, s'team aut legissent uspiam, aut audi;m faciant, argumento id est, apud scriptores illos,, t vissent accidisse, commemoraturi verosimiliter fuise (juibus forte aliqui temporum injuria modo etian im sent nominatim recensendis, ut supra faclurum me periere, a Vincentio aliisque duobus laudatis scri- monui, supersedeo, et ad discutiendas, ad institutum riptoribus feralem historiam non fuisse inventam m. nostram praecipue spectantes, quas ex aUctorum a Unde iitj ut contra hanc non parum faciant tres ist sti se laodatorum silentio Launoius format, conclq^io^ scriptores, utpote silentio stio silentium aliorun im nes progredior. omnium, a se adhibitorum , quodammodo testantei tes 10mvoiventesque, quorum tamen aiiqui saltem litctua

186 ACTA. 185 § XVIIL Conclusiones pracipue, auas Launoius ex A Undenon miram, si apud cilalos auctores nihit ocscriptorum antiquorum, a se adductorum, siLentw currat de redivivi hominis spectaculo. Sed qnanrio format, disculiunlur. Carthusiensis ordo cospil propagari, anonynuis no510.Utquidcontra lucluosamdociorisdamnali his- ster', qui primus circa annura 1220 (irao verositoriam, etan lantum, quantumLaunoius vuli, antiquo- militer, ut num. 12 et seqq. docui, non ante annttm mm scriplorum silentium seu potius forniatn ex hoc 1250) de industria suscepit initia illius mandare argumenta negnliva valennt, iungis adlmc elucescal, litleris , ftisius ac prolixius Acta S, Brunonis riejuverit, hisce niodo discussis, couclusiones ctiam, scribens, hanc anastasim secesstis illius in eremum quas Launoius ex iisdem seqiii asserit, exarainare. causam fuisse, edisserere non omisit. > 512. Haecille.tTanscriplis deinde, qua?jamrecitavi, Alque id quidem, ne vel huic scriptori, cujus de vera causa secessus S. Brunonis in eremum Dissertalio- hisce Launoii verbis.« In cumulura accedit, > elc, nem Iibrorum prohibitorum Calalogo Romana cen- sic pergens : < Jain supra sntis ostendimus, sanclum sura novi ascriptam , nimium altribuisse, vel, qua? Brunonera non Dorocortori Remorum, sed Luteiiae Launoio anonymus Annalium Carthusiensium libri Parisiorum consilium secedendi in eremum aecequarli hactenus non vulgati auctnr opponit, argu- pisse, ut etiam censet doettis Bulaeus. Praelerea menta iniirmasse videar, ea ratione praestabo, ul B quam incertum sil Guiberti testimoitium , patet ex ipsa tum hujus, lum iliius verba plerumque descri- tot hallucinalionibus.quas in texlu narraiionis illius plurus sim, ac tum detnum, qua? mea de Launoii deleximus. > Ut quae de hisce modo mea sit opinio, conclusionibus,Carlhusianique ad has responsiontbus paucis edicam, sane Launoius ex omnium, quos in sit opinio, adjuncturus. Launoius itaque ex auclo- medium adducit, attclorum tle funesta docloris rum omnium,quos adduxit, silentio prinium conclu- anastasi silentio perperam hanc in fabulis hnbenriit, < Coloratam illam et picluratam (in Carlhusia dnm, seu indubie fnisam esse, concludit, uti infra scilicet Parisiensi praecipue) historiam, qua? sece- oslendam, cum, quid cPnlra luctuosum eventurii dendi in eremuni causam Brunoni dedisse feriur, universale de hoc scriptorum omnium lum aequaobrui contumaci silentio auclorum oinnium, qui lium, tum aliorura posteriorum silentium valeat, ab anno Cbristi 1084 ad annum 1322 et eo amplius inquiram. Enerve aulem ac eliimbe prorsus non claruerunt. Quori apud cordalos atque erudjtos ho- esse aliquorum, quos Launoius cilat, scriptOrum mines suflicit ad fabula? confulationem. In curaulum silentium, seu negaliva, qua? ex! hoc formantur, accedit hinc auctoritas Brunonis ipsius, Carthusiaargumenla omnl prorsus vi non carere, supra pronorum fundaloris, qui non Luteiire Parisiorum , liavi, ac nominatim quidem negalivO, qnod ex sed Durocortori Remorum abeundi in ereraum cau- C Guiberti, Novigeniini abbatis , silenlio deducitnr, sam accepisse se scribil; inde Guiberti Novigenlini arguDieuto roboris nonnihil inesse satis superqUc, abbatis lesiimoiiium, qui cerlam abitus in eremum quantum opinor, qure num. 267 etseqq. in medium causam peculiariter designat. Uterque Parisiensem adduxi, eviricunt, etsi interim rerrim, ad S. Brunode canonico et doclore redivivo fabulum exscindit, nem institulumque ab eO ordinem spectantium, et simplicem veriiatis ralionem exponit. > Guibcrtus sat perittis haud fuerit, uti efiam faten311. En modo quiri, recitatis hisce Launoii verbis dum esse ibidem edixi. Ad secundam Launoii conCarthnsianus nosier anonymus reponat. « Hrec, > chisionem progrediamur. 3I5. « Alterum, > inqttit, quod ex auclorum addujnquit,» habet Launoius, quasi diceret:Hi scriptores hanc liistoriam tacuerant, ergo eam veram esse ctorum, siieniio sequitur, est, «Roinani Breviarii negavcruni. De robore luijusmodi argumeniatioiiis Correctores in lis, qua? e ^snncti Brunonis Lectioirijudicet lector. Sed nosdicamus, quod in superiori- bus exputixeruni, apprime seculos esse Ecclesia? bus sntis docuimus, nempe auctores illos hoc pro- canones, qtiibus sancitiir, ut quidquid a veritate digium siluisse, sicut alia S. Brunonis prreclare alienuui in sacrorum oflSciomm codices irrepsit, fncta situerunt. Niillus enira ex tot allatis a Lau- lollatur. >Sed qoid modo ad ha?cCarlhusianus nonoio scriptoribus Vilnra S. Brunonis describerc ster ahonymus? « Ergo, > inquit,« si vera est haec aggressus est; sed omnes, quidquid de eo vel de LiiUiioii arguineiitandi ratio , quidquid Breviarii Cnrlhusiensium ordine scripserunl, paueissiniis Bomani correctores e l.eclionibus sancti BrurtOnis verbis more compendialorum illud tradiderunt. lino expunxerunl, a veritate alienuro eral: ergo el pra?clara illa fidei professio, a S. BrunOne ih exiremis plerique S. Brunonem de solo nomine appellarunt; alii necipsum nomen expresserunt; aliis vero, qui posito emissa el e Leclfonibus ejusdem subtata , fusins de eo locuti sunt,satis fuit, quaiuor aut aliena est a veritate. Quis hoc dicat aut diccre quinque lineis dicere, quod fueril inslitutor ordhus cogiiet? Certe nec ipsum Launoium hrec diclurum Canhusiensis, illumque lali anno el sub tali poniiflce fuisse credimus.si rem attentius observasset. Verarii inslituerit. Qurdam erga Carlhusienses bene affecli igitur caiisam, qure censores Romanos.virosdoctisplura de eorum statutis, moribus et consuetudini- simos ac snpientissimosraovit, ut cumspectacutum bus scripserunl; sed nullus de inslilulione eorum, de illud, lura professionem fidei a Breviario auferrenl, causa originis aut de aliis ab eis et apud nOs prae- hanc futsse ipsimet censores significariinl, nempe clare gestis singulariter tractare in animo habuit. quod illa?lectiones essent iusto prolixiores. > Sane

18« b. BRUNONISCABTIIUSrANWWM INSTlTTJTORiS |»7 k % LecUoaihuft S. Brunonis prodigiosam docioris A niacensem in iis rerum et temporum conditionibus. anaslasira non idcirco, quod falsa putarelur, fuisse scrvpsisse, ut ex ejus silentio aequipollensafflrma•xptmclam, mdubiutara faciunt, qua? num. 190 et lioni ratio ducalur; deiridenuttos esse Brunonis vel kinis seqq. in medium sunt adducta. Nec est, qtiod Petri Ctuniacensisrequales,supparesveauaores, qui quis pro Launoio reponat, soiara deprehensniu fnlsi- huic de doctoris anastasi hisloria? palrocinentur. tatem esse possa cansam.ob quamquid e-Breviario Quiu etiam unicus Gitiberlus. abbas de Novigenlo rxpungatur. ld enim a vero alieniim non obscur* productus id habet, quod et sumptum ex. silentio {atetur ipsemei Launoius in sna de vera causa se- PetriCluoiacensis argumenlumsolide confirmat, et ressus S. Brunonw in eremum Dissertalione- cap. 5 omnem insiituta? Carlhusiensium religionis causara ia conclusione gic scribens : < Alia. nulia polior dilueide exponit. »-Nec hic quidqnam, quod hanc causa (e Breviario scilicet quid expungendi) eccle- Launoii conclusionem evertat, Carthusianusnoster siaslicis pnescribitur regulis, quam deprehensa fal- anonyjnus reponit. Et vero banc quanlum ad prisitas. > Quibai verbis. curo affiraet, potiorem fat- mum., quod compleelilur, verilati esse dissonam, sJtate quidquame Breviarioexpungendi causam non uuUo.ex capite apparel. Cum eaim scriptores anlidari, aliain utiqite- dari praeterea posse-agnoscit. qui, aumero saue nen pauci, quos Latmoius m rem 314. Sed quid pocro Launoius e cllalorain a se '• suam eilav.it, Parisiensis prodigii, seu luctuosa? auclorum sHentio pergat concludere, audiamus. damaati doctoris bistorire nuspiam.meminerint, qua 4 Tertiuro > est, inquit, < quod Bruno Parisiensis veritatis specie esse hanc apud oranes antiquos raUieologusfoerii, scholasque Lulelia?aliquando rexe- tam, possit asseverari? Quod autem ad Petri Ciunianon censis el Guiberli silenlium perlinet, vim aliquam, rit, posseadhpcex nocturnis illius vigiliis U»Ui, solurn quia veterttm auctprura nemoBrunonem ma- aon tamen, quam Launoius conleudit, formatis inde gistram Parisienseni. fecerU, vel scbolas Lutetia? argumenlis negativis inesse, supra eslendi. Launoius rcxisse dixeril, uti vklimus, sed eliam quia anle inlerim, Pelri Gluniacensis de psodigiosa docloris fJxunonis aelalem slatum fuisse Parisiis theologia? anastasi silenlium < per auelores antiquos et illius studiuni, alque ibi magislerium in theoiogia dari plerosque-temporis,quo res gesla traditur, non supspliltiro, vix probarelur. » Quod ad ha?c respondet pteri, x meriio affirmak Qups enim scriplores hujusCarlhusianus nosler anonymus, nullius momenti roodi Raynaudus laudavit*,ex.Polycarpo de la Riest; neque enim BuUeus, ut ait, Luietia? aliquando viere laudavit, quem mala?in hisce oblradendis udeL. studuisse scholasque rexisse Brunonena, auctorila- exslilisse, Launoius contendit, taciteque Columbius tibus argumeatisque, qua?addutit.ullateuu&eviijcit. et post bunc (adi num. 196).Papebrocbkis noster Res liquel ex supra dielis, ac prajcipue ex iis.craibus'" agnoscunt. Brunonem Parisiis verosimillime nunquam doe 510. <Quinlum»- st (ita m conclusionibussuis percuisse, dtihuimque etiam esse, an ibidem anquam gitLaunoius) «didascalicum Bcriptoremaon salis aesluduerit, oslendlmus. Launoio ilaqoe, S. Rruno- eurate perpendisse vel certe dissimulasse omBiamonem nec theotpgura Parisiis fuisse, nec scholas menta epislola?, quam ex Apufia (imo Cakbria) ibidem rexisse, contendenti refragari non possum. Bruno adRadutphum Reroeaseavprspositum misit... Altareen hic scriptor perperam in dubium revocat, Deinde noji minjis aberrasse, cum docuit, Petrum an ante sancti noslri aetatem statum Parisiis theo- Venerabilem ideo spectaculum memoratura noa rclogic sludium fuerit; etsi enim tunc ibidem ma- censuisse, quod ea tantum miracula, qua? suo tem> gisterium in theologia (neque enim usilati modo pore contigerant, recensere slatuisset. Quasi Petrus io omversitatibus gradus diversi excogitati adhuc: ipse conceptis verbis nonaffirmaret,Carthusiensium fueraat} dari non soluerit, artes taraen liberalesi ordtnem fuisse 9UOtempore inslitutum. > Ad ha?c omnisque generis scientiae tradcbaalur, eeleberri- Carthuslanus nosler,anonymus ita reponit: « Certe, maque ac florentissima jam tum Parisiensis civilasi quod bic SaussaeioLauitoius exprobral, id cliam ei i gaudebat academia, cui ad universitatis splendorem p. magis jusle exprobrari potest. Nam si accurale haec nibii fere pneter nomen deerat, uti probant, quae verba perpendisset, quibus sanctus Bruno fatelur i Historia?IRteraria? Francia?scriptores tom. Vll pag. post votura emissum < interveuientibus causis divi102 et seqq.dooenl. Quartam modo Launoii con- < Buraamorem elanguisse, refriguisse animum, fer< voremque evanuisse; > el ea aeqniorijudicii lance clusionem examinemus. 315. <Quarlum, > inquit.quod ex laudatoram an- cum Barratione Guiberti de Novigento examiaasset, tiquorum silentio sequitur, est, < a Theophilo Ray- aon conclusisset, sanctum Brunonera votum Remis nando perperam asserltim, eam de trlplki doctoris emisisse et stalim post relictam urbein Remensem anastasi narraiionem, qua? Brunonera ia eremurai sine ullamoraCarthusiam petiisse,Conslat enimex i cxegerit, apud antiquos omnes ratam esse; deinde superius a nobis fuse probatis, sanctum Brunonem falso quoque addittim, <quod silentium Pelri Clunia- aoa aisi oeto post Remis excessum aanis in eremum < eensis de prodigiosa doctoris anastasi et inde im- abiisse. Quod autem spectat a?tatem Peiri Cluniacen< pulso ad soliludioem Brunone supplent auctores> sis, liquido eliam demonstravitmis, ordinem insti< perantiquietiHinspferique temporis, quores gesta tulum fuisse pluribus, antequam ipseabbas nascerei < proditur. > Siquidem plnnum fecimus, PetrumClu- tur, annis, eumque aibil de miraculis apud Carthu•

188 190 ACTA, sienses patratls scripsfsse prreter quasaara visiones, A feretro asfanlibus denunliarit, Parisiensc prodicuidam fralri converso faclas circa lempora, quibus gium, <si revocetur ad nalates suos, tum demum revocari ad publicum sioe auciore rumorem, > Ast opus suum de miraculis edidit, id est, annisfere sepiuaginla post inslitulionem ordinis. Hinc lcclor contra illam conversionis S. Brunonis causam, si ad judicet, si accurate Launoius Pelri Cluniacensis iiatales suos revocata fueril, non ad publictini sine verba perpendat, cum asserit, ordinem illius actate auclore rumorcm, sed ad ipsjtmmet S. Brunoncm inslitulum. Sed pro Launoio reponet quis, Pelrum ejusque socios rcvocatum iri conlendit, probareque Venerabilera conceptis verbis id aflirninre. Nam sic etiam nititur Carthusianus nosler anonymus. < Hi loqifllur praefalus ahbas : <Servatur in Burgundia? enim, > inqtiil Annalium ordinissui lib. iy lmctenus < parlibus.... professio quaedam.... insliiuta noslro non vulgalo, num. 124, < probe noverunt, ob quam < tempore. > causam et qua ratioue inundo abrenunliarint, et id 317. < Verum est, hrecverba esse Petri, sedveram absque dubio suis irudiderunl sequacibus. Neminem est etiam, quod haecscripserit septuaginta annispost vero essc arbitrainur, qui vellet phstinale assevedamnali hominis spectaculum; nec modicum islud rare.sancluin Brunonem etsocios ejus sequaces sttos est lemporis inlervallum, imo permagnum, quod, non edocuisse, qualiter et ob quam causam tam arjunclis variis, quibus ralione oflicii delinebatur, ne- JJ duum vita? genus amplexati fuissent; aut ipsum orgotiis, satis sufliciens fuit, omnem ab cjus animo - dinemCarihusieusem ignorasse occasioncmel causam dicli spectaculi recordalionem auferre, sicut el abs- sua?instilutionis. Hos aulem iuler sequaces repcrlus tulit recordationem multorura mirabilium, sua aetaie. est, qui octoginta aut circitcr annis post eorum a viris sanclissimis lam in ordine suo, quam in aliis mortem (de anonymo num. 199 el seq. adducto Ecclesia?ordinibus geslorum. > Etsi negalivis, qua? hic loquilur, qui quo circiter tempore verosimilius ex ipsiusmet S. Bruttonis in scripla ad Radulphum floruerit, num. 12 et scqq. docui) causam hanc Vindem epislola et Pelri Venerabilis de prodigiosa scriplis mandavil, qttod forle eliam anle eura aliquis docloris anastasi silenlio petunlur, argumeniis vis fecerat, cujus codex lapsu lemporum disperire potanta, quanlam eis lum supra, lum bicin suis con- luit. Crescente vero domorum ordinis numero, creclusionibus Launoius attribuit, neutiquam competat, vit et codicis, a noslro anonymo edili, exemptarium omnino tameu ilta non esse inflrma, ac robore desti- numerus, ita ut circa flnem srcculi terlii decimi et tiita, supra oslendi, nec coutrarium evincunt, qnae initium quarti decimi in omnibits ordinis provinciis hic Canhusianus noster anonymusLaunoio reponit. reperiretur, el inde hisloriae lmjus faraa in omne Elsi enira, Petrum non ante elapsos a Parisiensi pro- vulgus emanaret. > Ita haclcnus ille : reclene, an digio septuaginta annos sua? de miraculis lucubra- C secus, seuan vera ac genttina tradilio, cui prodigium lioni manum admovisse, detur, hoc lamen ab illo, Parisiense seu vulgaris conversionis S. Brunonis utpole qui lunc in miracula, adCarlhusiensem ordi- causa superslrualur, in ordine Carlhusiensi detur, nem spectanlia, sedulo ex dictis inquisierit, vel ex infra discutiam. Ad reliquas Launoii conclusiones ignoralione, vel ex memoriae lapsu praelermissum pergamus. 319. < Nonum>est, inquitbicscriplor,«vixiillum fuisse, parum verosimile apparel. Necrefert, alia ctinm miracula, el quidem qua?el retnte sua, et in reperiri flgmenlum in historia, quod validius juxta ordine suo gesta cssent, silenlio venerabilem scri- et frequenlius (quam prodigium Parisiensc scilicei) p:orem praeleriisse. Cum enim, ut verbis, num. 293 confutetur, validius qttidem, si speclelur inslructa huc transcriplis, ipsemet indicat, ea recensere mi- tot scriptoribus acies, qtia?in eam de horribili doracula, qtia? <ad roborandam fideraet mores insti- cloris speclaculonnrrationem.et quaesilumexea Carthusianorum inilium dirigitur; frequentius vcro, si luendos > conducerent, proposilum sibi habuerit, miracula nonnulla. etiam ad ordinem suum spectan- considerentur ex iis scriptoribus plures, qui seorsim tia, potttit omittere, non quod ea incomperta illi eamdem narralionem et narrationisappendicem everessenl meraoriave antea scita excidissent, sed qnod tunt. > Ita Launoius, falsam scilicet esse celebrem nd mox diclum.finera haud salis viderentur idonea; D de doctoris damnati spectaculo narrationem , connd quetn cum vix aliud quidquam magis conducens, lendens, lum quod de horribili illa hisloria omnes quam Parisiense prodigium, fingi queat, fil mihi vel prorsus, quos laudavit, scriplores sileant, tum auod binc minus verosimile, lucluosum hunc eventum, si ex his plures sint, qui, cum enmdem, si coniigisset, locum habuisset, commemorandum non fuisse a scituri scilaraque commemoraturi fuissenl, parlicuPetro Venerahili, cui nihilominus tum cognitus, ut lari suo silenlio, ut pro comperla falsilale haberi debeat, efliciunt.Carthusianusnosler anonymns paulo jam diclum, verosimilliine fuisset. 318. Sexta et septima conclusione unice fere, aliter, et forte non immerito, proxime recitala Lauquid in raliocinando discriminis Raynaudum inter et noii verba accepit, uli liquet ex illius ad haecresponSaussaeumintercedereexistimet.Launoius assignat, sione, quae sic habet: « Quis non miretur his in ut nos hic morari non debeat. Conclusione octava verbis vanam hyperholen, qua soli simplices decipi nlfirmat, < vulgarem conversionis sancli Brunonis possenl? nullus ex tot scriptoribus a Launoio allatis causam, > seu horribile, quo doctor lantisper redi- historiam reftilat atil negat, sed omnes tanlummodo vivus, jtisto Dei judicio sese damnatum, publice e eam non narrani, imo nec narrare possunl autdc-

S. BRUNONISCARTHUSIANORUM f$t 1NSTITUTOI. 192 berii Jiixta propositum suum, nam omnes parum de '£ sis itidem anonymUs,quorum alier (adi uura. 12 et A saticto Btunone, et nihil de illius conversione ha- seqq.) cerlo anle annum 1313, alter anno 1298, uti "Lent, ut videre esl supra, si unum Pxclpias Guiber- ipsemet alfirmat, scriptioni' manum admovit. Paulo iinn de NovigentP. Et nihilorainus audet Launoius ptura, liucfacieniia.Carthusianusnoster anonymus, pronnntiare,; < vix ullum reperiri figmenium , quod qui annaliuin ordinis sui librum quartura bactenus < validius jnxla et frcquentius confutelur, > cum non vulgatum contexuit, suppeditat. Verba tamen e conlrario nihil sil invalidius auctoritate negaliva, ejus huc iranscribere visum non est, quod pauca qiia utltur, tot testimonia prodUcens, nihil adversus jamadducta, quodprohandum erat.sufficienterevinverilaiem bujus hisioria? teslificanlia. cant. Nec hoc lanttim ex illis habeinr, verum eliara 520. < Qriod aulem addit, et frequentius confute- Gersonem, contra ac Launoius ;n sua de vera causa < tur, si considerenlur ex iis scriploribus, > quos secessus S. Brunonis in eremum Dissertatione cap.2 citavit, < plures, qui seorsim eamdem uarrationem prrelerea vult, primum non fuisse, qui anno circiter < ct narrationis appendicdn everlunt, > id certe 1420 feralera de iufausto Parisiensi doctore narraverum rion apparel ex discussione, quam descriptotionem. aut, quemadmodum hanc vocat, fabulam, rum eorum auctorilatibussuperius fecimus, cum ne aliquandiu jara ante confictam,in lilteras miserit. uiius quidem eoruni seorsim, nec eonjunctim dictara I Ad alin modo, quse sequenli § disculienda, mox B riarratioriem, aut ejus appendicem evertat, sed nect dixii progrediamur. tanlispercoiicutint. > Hactenus Carlhusianus anonyinus, volens nimirum, argumenlo negativo contra § XfX. Qttid contra prodigiosam anaslastm, qua dorlor Parisiensis, sese damnalum, publice e ferelro. Lntinoium, qui ei niniium aliribuit, nuilam omnino denuntiarit , universate scriptorum omnium, qui,, vim inesse, ac proin prodigiosam doctoris anaslasim integro primo etforte etiam secundo posl remgestam, de hac silentio non tantum seriptorum aniiquoriim sascutolabente, floruerunt, silentium valeat, et an, uon negari, sed nec tilla ralione coneirti, nedum conhoc stante, certam itldm aul etiam verosimilempossinl efficerelesiimonia anliqua supra adducta. velli. Verum contra banc roboris non nihil habere praecipuorUme laudaiis a Launoio scriptoribus an322. Ex adductis a Launoio contra Iuctuosam doctiquissilentium, jam supra edbcui; quantum autem scriptorum prorsus omnium, qUi, integro primo et toris Parisiensis historiam esse nonnullos, qui huic forle etiam secundo post rem gestath saeculolabente, nonnihil silentio suooliiciant, quatuor §§proximepraefloruerunt, silentium contra eamdem valeat, § se- gressis edocui. Nunc dispiciendum, quid contra fequens aperiet, uti eliam an Launoius in conclusione, ratem illum eventum universate itlorum omnium, ac de qua htc, cetebrem de doctoris damnati spectaculo < maxirae eorum, qui, integro primo ac forte eiiam C narralionem, esoto auctorum, quos laudat, silentiai secundo post rem geslam sreculo Iabente, seu, cum pro fulsa merito liabeat, et velut comaienlum ac fa- ba?c nondum litteris roandata fuisset, florueruut, bulam explodat concliisione decima et ultima, de scriptoram anliqtiorum silentium valeat. Launoius qua ttt nonnulla anle hic adhuc dicam,insliluti mei DisSertalionis sua? saepissime jam latidata? locis non rnlio cxigit. paucis mirandum illud memoraluque, si accidit, 321. Ultimo itnquc, uli hac vutt, ex unaninii au- dignissimum prodigium, veluti inditbilatam falsilattorUin oimiium, quos adduxit, silentio seqiiitur, tera, anilem fabulnm, pulidumque commenlum tra« posl annos a condiloCarthusianoruraordincduccnducil, idque unice, quod a scriploribns antiquis, tos quariraginta et amptius, fictam eSseillara dedoquos laudat, lilleris commendatum non sit. Verum ctoris vet canonici Parisiensis anastasi harrationem, , an recte? Neutiqttara sane, uli ex iis, qua?num. 258 qureS. Brunonem in eremum iinpulerit. Hic est, > modo dixi, salis patet, ampliusqiie ex iis, qure jain inquit, <palus terminalis.quo baecnarratio defixa re- nunc riiclurns sum , patescet. En iintim alterumve, tinetur, ha?c est temporis epoclia, qua? riullum fabu- ut alia omklani, exempliim, quo, qiicefacta iradunl.irum vindicibus tergiversandi locum relinquit. > tur nec tamen a scriptoribus synchronis litteris Famosa efgo de doctore, qui publfce e fereiro, sese. T) cpnsignata reperiuntur, fabulis continito commendamnattirii, vociferatus sil, narratio post ainium de- tisque accensenda non esse, docemur. Benedilniini 132L tiipole nd qtteni a condilo primiun CarcltiS XIV papa De servorura Dei beaiificatione et ihtisianorum ordinc seu ab anno ex dicenriis 1084 beatorum canonizatione lib. m, cap. 10, iuun. 5, effluxeTe anni omnino 240, ab otiosis hominibusi circa finem ita memorire prodit : « Fama erat, ftierit conflcln, si Laiinoio assentiendum hic Sit. sancios Fauslinum et Jovilam, pnlronos Brixinnae Verttm narrationera illam, si rcipsa, quori an facttim urbis, in armis aureis apparnisse ad ejusdem tulai sit. cx infra riicCndis stntues, fuerit cOnficla, diui rnen adversUsNicolanm Picininum, Mediolanensiura ante dicium annnm 1524 coitfictam esse, necesse! copiarum praefectum, ipsam obsidentem ac inaxima est. Eam enira jani aule hunc annum litleris prodi- vi oppugnantem. Sedaplerisquedubitabaturdemira,-riere scriptores nonnulli antiqui, §§ 11 et 12 recen- culo bnjtis insignis apparitionis, silenlibus virielicet ?iii, ac in primis quidem, ut reliquos missos faciam, historicis Brixianis reqtiaevis,illudqtte narrnnte Llia , JarlhusianusanonymusquinquepririiorumCnrthusia? ! Cnpreolo, qui Octoginta intcgris annis post solulam priorum Chronici auclor, elCartliusianus Majorcvcn- obsidionem decessit et fabulosa quaedam suis com-

ACTA. 194 19a mentarijs inseruil; cum opera et studio cardinalis A rerum temporumque adjuncla fuerint, vero eificial absimile; ad quod, ni argumentis riegativis locum Angeli Maria?Querini bina?liltera? invenla?suntLununquam esse velis, non requiritur, ut certum, sed dovici Fuscareni ad sanctum Laurentiuin Justinianum, tunc paliiarcham Venetiarum, qua?Tem tolam tantum ut veroslmile sit, rem a scriptoribus anliII aperlo ponerenl. > quis, qui perierint, merooriaeprodilam rion fuisse; 323. < Etenim cum qualuordecim annis post hoc aulera habetur, si certo sciatur, a iiullis scriirixiam ab ohsidione Hheralam Fuscarenus ejus ploribus antiquis, raodo adhuc exstantibus, litoivitatis adminislrationem suscepisset, sibi a Veneto teris consignatam inveniri, qtiorum aliqui aut iinus senatu demandalam, biduo post adilam provinciara saltem alterve verosimiliter tales sint, ut eam, si fuisset, scituri, scitamque coinmemoraturi fuissent. rumorincrebuit, consilium initnm fuisseaquibusdam religiosis viris inde asporlandi Veneiias corpora san- Accipe allerum modo rei, qua? accidit, nec tnclorum Faustini et Jovilse; ac nisi ipse religiosos men a scriptoribus synchronis memoratur, exemillos opportune servassel, populi ira ferroque periis- plum. sent. Fuscarenus in aiiatis epislolis cattsam aperiens 525. Ab Honorio tertio, summo pontiftce, ceteberrimam indulgentiam, quae «Porciuiicnlaeidicitur, pepii furoris, qui mentes Brixianorum incetiderat, baecliabet: « Memores sunt, cum circumvallali, in- j liisse ac porro impetrasse S. Franciscum Assisiatem, B « clusifamelaborarent, ultimaexperirenturpericuta, nulli prorsuS scriptores syrtchroni, hno ne ipsi quf« visos ab hostibus tutores sanctissinios aureis nrrais dem, qui vitam ejus omnem ac gesta ex instittito « Brixiam tueri : quo mirnculo atlonitus Nicolaus diligenlissime descripserunt, Tbomas Celanus et S. < Picininus, dux forlissimus, potiunda? urbts spera Bonaventura. Hinc saeculo sextodecimo potissimiihi < perdidit, supplicii petendi, aurumque hnbendi avi- non defuerunt, qui indulgeiitiam illam S. Francisco < ditalem remisit. Quas ob res diflicilius his corpo- ab Honorio unquam fuisse concessam, vel animo < ribus carerent. > Fuscareni epistola? integrae in- obfirmato negarinl, vcl sallem in dubium revoCariril, seria? sunt in epistola prredicti cardinalis typis edita bac instiper ratione ad id impulsi, quod disciplina? •et ad Patrem Cypriannm Bena^liam abbatem et prae- usibuSque, qui S. Francisci aelate in ecclesia viguesidem generalem congregationis Cassinensis data. ruitt, jndulgentia? lam ampiae, qttnm sit PorliunPuPost qua?idem docttis cardinalis hrec ad rera subdit: lana, concessio riiinime congrtieret. Verum saeculo < Superest tanriem, ul una mecura falearis, argu- proxime etapso ex anliqtiis codicibus in lucem tanderit « menluin, quod negativura criticae arlis magisiri (Adi operis nosiri tom. I! Oclobris, p. 887 et se< vocnnt, quoque aliqui ex ipsis haud ita raro abu- c)uenti) fuere prolaia testimonia, quadraginta titcU < tuntur ad conveilendam monuroentorum ecclesia- C tcr post obiluin S. Frnucisci nnnis, cum indulgentia < slicorum auctoritalem, facile accidere posse, ut illa jam lum, quod nullre de ea litterae poirtificiae < omni ipsum auclorilate deslitulum comperiatur. exstarent, in dubium revocata aut etiam negata a < Cerle triumphare illud quam maxime videbaturin aonnullis fuisset, a B. Benediclo Aretino, per ipsuni < subjecla huic epistola? materia, nara veterum S. Franciscum in Ordinem olim admisso. atquea < scriploruin silentium eo vehemenlius in eamdem Raynerio de Mariano, hujus Benedicti socio, reddita, < lorqueri poterai, quod plures modo suppelant qiiibnsbi ambo, dictani indulgentiam et per S.Fran< commentarii, Brixiana?ohsidionis tempore de obsi- ciscum pelilam et ab Honorio lerlio concessaiu t dionis illius rebus conscripti. fuisse, e narraiione, sibi liac de re a fralre Masseo 324.« At quara vanusforet ille triumphus detecla? de Marignano, qui praesehs adfuerat, facin, testan< a meFuscareni litlera? oslenderunt. Undenara, per tur. Accessit pottssimum et testimonium aliud, quo < Deum immortalem, certo divinare se posse, con- Petrus Zalfanus (videsis eumdem operis nostri t. II < fidet criticorum illorum natio, priscis illis moniiOctobris,p.890) lestatusest.sese in ecclesia Sanctae < mentis, quibus ipsi praecipitiausu bellum indicunt, Mariaede Portiuncula praesenlem adfuisse, cum iu < teslimonia liujiiscear.irli olim defuisse, cum tot ea S. Franciscus, septem astaiiiibtis episcopis, ac« saeculorumlapsu, forle malo fato, aut omnino in- 1 ceplam ab Honorio indulgentiam promulgaret. Tria < terierint, aut in tenebris adhuc delitescant? > En porro haec lestimonia dubilare non atnptius sinunt, sane praeclarum facti exemplum, quod, etsi revera quin insignis illa indulgenlia ct per S. Franciscum acciderit, ab auctoribus lamen synchronis metr.Oria? reipsa fueril pelila, el eidcniperHonorium concessa, prodiluro non invenitur, quodque idcirco semper aut el tamen rei hujus, ut jam diclum, nulli proistts pro fatso habitum, aut certe in dubium revocatura scriplores contemporanei ac ne ipsi quidem Franfuissel, nisi Fuscareni Htterae, qua? lttcidissimum ei cisci biographi, ut ut rcs oranes, ab eo gestas, calarao teslimonium perhibent, ab eminentissimo cardinale diligenlissime complexi, meminerunl; quod sanc Querino detectae fuissent; qui interim hinc argu- argumento eslperquam vafido, coniinuo consequens menti negalivi vira nimium etevare videttir. Etsi rion csse, tit res, qtia?a scriptoribus coiilemporaneis enim hoc non sufliciat, utquidHbei, ctti opponitur, non memoranlur, indubie falsa? sint. a vero pronunlieiiiralienum.id lamen (adi num.258) 326. Jam vero, cum prorium admodum sil, ut res, roboris sibi non raro habet adjunclum, ul factum, qUre, etsi geslre, a scriploribus coiilemporaneis noi> conlra quod milital, vel magis, vel niinusV prout niemorantur, silentio etiam a scquioris a?vi scripto-

INSTITUTORIS S. BRUNONIS CARTHUSIANORUM 196 19E> A ribus praetereaiitur, continuo sane non esl, quod lam } mentis negativls vix ullum, seorsum sumplum, sit ab his, qoam ab aliis subticetur, pro falso sen pro admodum validum, omnia tamen simul acceptn, non facto habendum, ac proin perperam Launoius nunquara eam habuisse locrim, verosimile sane redprodigiesam doctoris Parisiensis anastasim, quod dunt eo fere modo, quo rationes plures, qua?ad asnec a scriptoribus contemporaneis, nee ab aliis, qni sertionem quampiam siabiliendamconcurrunt.solide serius post rem geslam floruere, litleris constgnala hanc probabilem nonnunquam, si simul accipiantur, reperiatur, velul inane commenlttm anitemque fa- efliciunt, elsi interim singulae, seorsum acceptae,pabulam explodit, a veritaie omni dubio procul lon- rum sint validae.Et vero cui verosimile non appagissime alienam. Nec est, cur pro Launoio reponas, reat, nunquamhabuisselocumprodigium hujusmodi, antiqua equidem testimonia jam adducta pro indul- quod a scciptoribus omnibns proxiroe dictis silenlio gentia Portiuncnlana exstare, legilimamqtie, ob prreteritur, quodque tament si accidissel, per omquam bnjtis meatio scriptoribus synchronis haud nium ora et calaraos fuisset votitalurum, ulpole sifiat, rationem posse afferri; ctsi enim servati a scri- mul fulurara et notatu dignissimum elin opinione, ploribus contemporaneis ipsisque S. Francisci bio- qua?hic discutilur, quaeque id puhlice coram innugraphis de indiilgentia Portiunculana silenlii xatio mera propemodum populi muliitudine facltim, sta" non inepta» uti iterum in eodem operis nostri t, U 1 tuit, oranibus passim notissimum 7 528. Neque hic reponas, prodigiosam illam anaslaOctobris, p. 890 vtdere licel, reipsa adducatur, fieri tamen potest, ut lam undecimi. quo= prodigiosa do- sim, qua doctor lanlisper redivivus, feralis de se ctoris anaslasis eonligisse narratur, quam sequenlis judicii denunlimione ingeniem hominuni inulliiudisaeculiscriptoresob causam nobis ignotam hujus non nera lerrueril.ul utsilentio a scriptoribus aequnlibus memineiint: atit, si id displiceat, omnem prodigii et suhaequalibussil suppressa, ab iis tamcn, qui non Ulitts lucluosique evenlus mentionem omittere po- adeo diu post hosce floriieruni, comnieniorari. Ettuerunt, nonquidem, quod kgitima quadam ad id: enim, qui primus lucluosam hahc hisloriam in littciinpulsi fuerinl causa, sedquod in rebus, tempore1 ras ratsit, Carthtisianusest anonymus, qui quinqite suo geslis, memoria? prodendis accuratiooem aui• priraorura Carlhusia? priorum Chronicon, cujus § 1 iiullam tere, aul certe mediocrem duntaxat adhi- notiUam dedi, coiicuinavii; hicautem, ut ibidem oiierint. Appariiionem, qua SS. Faustinus et Joviia1 oiiam docui, scriptioni manum verosimillime non Nicolaum Picininum, Hediolanensium coptarum du- anle annum 1250, imo forte ne anle annum quidem 1 oam ejusque mililes, civitalem Brixiaaam vi maxima 1500 circiter admovit, idqueproinde non prius feobsidenles, terruerttut, litlcris non mandarunt bislo- ' cerit, quam cum jam anni amp'ius cenlum et quinriei Brixiani a?qua?vi,et lamcn silentii httjus ratio- ' quaginla, imo forte ducenti post rem geslnm seu post oero, qnae sat ccrlo sil legilima, nullam invenio af- horribilemeventum essent etapsi. Dicesquidem, scri! ferri; unde ea, quara admisere, omissio vel ignota? ptorero illum fbrte jam inde ab anno circiler 1220 i iiobis causre, vel modicae, quam hi in temporis sui atit panlo etiam citius floruisse.sibique praelucentem habuisse scriptorem anliquiorem, e quo, quae de rebus adnotandis adbibuerunt, accurationi attridoctoris redivivi prodigio pulsoque hinc in eremum buenda yidetnr. 327. Quod aulem ad supra laudnla leslimonia,> sanclo Palre suo refert, deprompserit. Asl nec qnre, silentibus ticel nucloribus contemporaneis,• unum , nec alterum veritati consonum ullatenus ' indulgenliam Porluiuculanaui certam efliciunl, spe- apparei. lmo vero, ul ad id, quori ultimo loco poniclal, niliil lioc ad rem facit; liquet enim vel hinc,> tur, primo respondeam , scriptorem nullum autifleri posse, ut, licet faclum quoddam, a receiitiori- quiorem, e quo sua hauserit, primorum quinqm: bus rclalum, ab omntbus scriploribus conlempora- Carlhusia? priorum Chronici auclori praeluxisse, neis silenlio premaiur, re lamen ipsa acciderit. ex ipsa , qua hic inilio utilur, loquendi formula Quod cum ita habeal, perperam sane feralem doclo- colligendum videlur. Haecenim s!c faabet : < Anno ris.qui.sese damaatum, aslanlibus publice e fe- Domitiica?Incarnationis 1082 vel circa illum, dum " retro denunliarit, historiara indubie falsara pronun- " solemne studiuin florercl Parisiis, etc., tale proditiaris haC sola de causa, quod ab auctoribus con- giiira ibi dicilur accidisse. Quidam enim doetor, >etc. 1 icmporaneis litteris commendata non sit. Nec, quod Quibus verbis anOnymus ille chronologus indicare praeterca a scriploribus aliis, qui serius floruerunl,> videtitr, sese, quod subjungit doctoris redivivi, 1 silentio praetereatur, recte eam Lauooius, ul jam prodigium, non in scriptoribus monumenlisve antidixi, inuubie fatsam asscrit. Yerum an sallem luctuo- quioribus legisse, sed ab aliis, viva voce rem narn sus ille eveittus, quod a scriptoribus omnibus tum rantibus, accepisse. e 329. Ad haec idem ehronologus, si quid atibi e syncbroriis', tttm aliis qui, ialegro primo et forte eliam secundo post rem gestam saeculolabente, flo- scriptoribus se prregressis acceplum in sancli nosiri >t rucruni, silenlio prcmatur, pro admodum dubio aut Vitam intuiil, leclorem rei monel, imo etiam honim o etiam pro probabiliter, seuetiam verosiroiliter falso nomen prodit. Num 10. iranscripiurus, qure de x nequit haberi? Ila omnino existimo; etsi cnim ex S. Brunone ejusque sex sociis in S. HugonisGratiaoranibus, qtta?horum aliquot supra etiairi adducio- nopolilani episcopi Vila, a Guigone, quinto Carrum de ferali hisloria silentium suppeditat, argu- . thusire priore scripta, leguntur, verba haec pracmit-

ACTA. 107 198 tit: < Ut ular omnino verbis scriptis in Legenda A invenitur, talisqtie vidcri potest, til, si conligissct, Vita? S. Hugonis episcopi memorati; > ac deinde comraemorata verosiiniliter ab hisce fuissel, ncc recitalis omnibtis, _qua? ad S. Brunonem ejusque proplcrea lamen illam falsam esse, aut parum vesocios spectant, Guigonis verbis subjungit: <Omnia rosimilem, merito quis pronuntiarit. Fnteor, sic praedicta sunl verba domni Guigonis scripla in Vita bubet-: verum quid tum? Cur crcdein iilain, nt ut S. Hugonis Gratianopolilani episcopi. > Num. 24 et notatu dignissimam nolissimamque, scriplores syntiltimo ubi tempus, quo sanclus post egressum e chroni &ilent'opra?lerierint,raliones non ineplaeapud Carthusia diem extremum clauserit, e quatuor pri- nos tom. Vt Septcmbris» in quo de sanctis illis wiarmorum Carlhusiae priorum Cbronico, antiquis Gui- tyribus a pag. 308 actum , in Comment. ad horum gonis (adi num. 6) Consueludinibus praefixo, desi- Acla praevio, § 7 redduntur; quod cum tleri potest, gnavit, mox subdit : <Sicut in libris Consuetudinum seu potius fil, nrgumentis uegnlivis, qua? a scriptodomni Guigonis , qua? sunt in domo Carthusia?, Tura silenlio petunlur, vim nulinra inessc, npnd conlineiur. > Quod si itaque, quam narral, prodi- omnes in confesso cst. 331. Accedit, de celeberrimornra illoram martygiosam doctoris anastasim e scriptoribus veiustioribus hausisset, id verosimillime etiam aut indicasset, rum ca?de(unde, quidquid contra hanc probabilitatis authos -eiiam nominasset, maxime cum feralem 11ex auctorum silentio oriri posset', eliditur) conslaie R illam historiam narrniiirns, praemittat : < Tulc pro- lum e nu.Itis in Comnieul. proxime cit. adductis, digium ibi dicitur accidisse, > fncilcque ac opponu- tura maxime e S. Einherio Lugriuuensi cpiscopo, num, ut rei adeo mira? fidcm faceret, fuisset ad- qui piimus iilum in litleras misit, quiqtie, qunmvis ;jungere,a quibus ea dicalur seu narretur. Jara vero, sreculo demum quinlo floruit, e gcnuina? tamcn tracum haec ila habcaiit, vcrosimilliinum utique, nc dilionis fonle, quem ipsemet assignnl, sua dcprontdicam indubium, appnret, scriptores anliquiores, a psii. At vero necuniversalis sileulii,quo,qui integro quibus Parisiense prodigium memoria? proditum amplius primo posl rera gesiam saeculo iabente flofuerit, anonymo quinque primorum Carthusia? ruerunl, scriplores prodigiosam doctoris anaslasrai priorum cbronologo, seu velusliori saacti nosiri practcreunt, ralio nlla sat idouea reddi potesl, nec biographo non praeluxisse; ut proinde hoc ex capiie de horrenda hac hisloria ex ullo mouttmcnto constat, fidem majorem suae de doetoris damnati anastasi iiedum ex anonymo priniorum qninqne Cauhusiie narrationi nequeat adjungere. Porro cum laudatus priorum Cbronici auctore, qui, unde illam hauserit, clironologus seu sancli biographus , ut jam dictum, non cdicii, nec aliunde habelur co.npertum. Et scriplores antiquiores, si quos ad horribilera dc vero, cutn hic, ut jam docui, scripiores antiquiorcs, '* doctore narrationem adhibuisset, nominaturus vero- C e quibus hauserit, sibi praelucenles haud habuerit, simiHime fuisset, nec lamen Csesarium nominet, quo landem ex fonte, cui tulo fldere possimus, consectarium fit, ut scriptoris hujus num. 211 datant narrntionem suam deprompsisse queat? An forte ex narrationera verosimillime aut non viJerit, aut hanc faraa publicove rumore? Verum quam incertus bic a sua exislimarit diversam. auclor sii, nemo non novit. An ex ordinis sui tradi330. Quod jam pertinel ad annum 1220, qtio cir- lione? Ita sane, qui Parisiensis prodigii pulsique riier aut etiara pnulo cilius anonyraus quinque pri- hinc in eremum S. Brunonis historiam tuealur, morum Carthusia? priorttm chronologus seu sancti cxistiinant, ac porro,ut opinionem stiam propugnent, noslri biographus floraerit, id ex dictis num. 12 ct affirmare debent. Verum an illa nrdinis Carlhusienseqq. verosimililer sectts habel. Nec, elsi ila habe- sis traditio genuina? traditionis nomcn nierealur, ret quidquam inde, quo lucluosa doctoris Parisicn- uli etiam, quanli ad asserendam prodigii Parisicisis sis hisloria sai cerla aut cliain verosimilis rcdderc- veritatem valeal, infra discuiiara, cuiii praevie , lur.posset conflci. Fac enim, laudaluin clironologum, quod praesenti § facere conslilui, examinaro, au quiprimus eara lilleriscoiumisil.anno circiterl220 reliqua pro Parisiensis, qui sese damnnlura pumanum scriptioui reipsa adtnovisse, sic equidem n blice denuntiaril, docloris anasiasi §§ 11 ac 12 adhuc annis circiter quadraginta et centum a re adducta scriplorum anliqiiiorum (estimonia cerlaiu gcsta abfuerit ac proin temporis spalio longiori, eam aut etiara verosiniilem, slanie universali scriquara ul ei fidcm indnbitainm conciliare queat. plorum silentio proxime dicto, possint eflicere. 352. Cum scriptores illi omnes narrationem stiam Quamvis enim subinde flat, ut faclum, etsi a scriploribus, qui inlegro aroplius post id geslum saeculo vel ex ipsa jam discussa qtiinque primorum Caiibufloruerunl, dunlaxat commemoratum, pro verosi- sia? priorum chronographi narralione, aliqna duntaxat in hac facta pro arbiirio inulatione, accepemili, imo ctiam pro cerlo sit habendum, id lamen, ul apparel, locuin habere non polesl, quando, uti rmt, aut cerle e scriptoribus aliis, quorum ctiam hic flt, factum seu res, qua? controverliiur, est hu- narratio suam isii originem debeat, indubie dejusmodi, ut, si contigisset unquam, ab ipsis etiam prompserinl, prodigio ulique fidem majorem, quam, scriptoribus syncbronis ac coaevisverosimiliter com- qtti primus illud in liltcras misit, diclus chrouologus uiemorala fuissct. Ast, inquies, caedes S. Maurilii, mereatur, conciliare non possunt, etsi iaterim, ut jam stipra docui, eorum lestimonia evincant, prosocioruraque, Iegionis Thebaea?mililum martyram, a scriptoribus conleniooraneis memoria?orodita non digiosaitt docloris Purisiensis anastasim fttisse et

fNSTITUTORIS S. BRUNONlS CARTHUSIANORUM 209 iH diUtissime pluribus indobitanter credium, et dhi A nico judicium pro accuralo possit haberi. Quod ut pateat, unaque exlperii de tuctuosa docloris daetiam aate Joannis Gersonis aelatem; contra ac Lauvult, liiteris consignalam. Qtfid ilaque siri- mnati hisioria testimonio nihil oranino ad hanc BOJRts scriptorum, quos g$11 et 12, ¥i- ant certe parum admodum ponderis posse accedere, gdHtrum illOTuov desisr euumeratos, aucloritas hic valeat, pluribus studiosus leCior intelligat, subministralam a Stillingo nostro tom, H'Septembns, pag. 555, a num. 25 iiidngandum non est. Verum, ut ut res ita habeat, nec ratiene uUa satis solida eontrarium queat pro- ad Martenei de Iperii Ghronico judicium responsiobttrt, Surif tamen, qui, quemadriiodum ex Notiiiis nem huc transcribo. 554. Sic ilaque ibidem habet : < Mallem ego, Ut mss. penes roe exstaiitibus intelligo, Joannis Iperii lesiirooniuray num. 222 huc transcripuim, magnt Iatidaius editor (Marteneus nempe) accuratara de faeiendttm.contendunt. lta -autem idcirco aulUBiant, hoc Ghronico crisim dedisset, quam taudes exaggeqtiod, quaravi» Iperius ante sa?culum qtiartum ratas : ila enim lector sludiosus metius inleltexisset, decimum non florueril, ac proin, spectato diuluriio qukl cx ee amplecii tuto possit, a quibus conlra tewporfe spatio, quo a praestituia Parisiensi prodigio cavere -debeat. Certe chronotaxis plerumque vhiosa a epocba seu auno 10<t*2bfuit, certum id atque in- est in prioribus liujus Chronici sreculis, ut patebit dubUatum scfa- sua auctoritale faeere non possit, ''5 per decUrsum. Imo ne facta quidem relata hi hoc auctorem tamen antiquiorem reique gesta?synchro- Ghronico tani certa esse lamque immunia ab erronum, equo, quaede hac tradit, hauserit, sibi pra?- ribus, ut correclione sat frequenti non indigeant, non luccntem liafoueril.Quod postremum ut seslimaretur, raro ostendere cogar.Conatur Chrouici auctorilnteni effecit Marteneus praevia sua tn Iperii seu S. Bertini probare Marlenius, quia fperius secutus est Fol* Ctironicon, lom. lUTliesauri Anecdotorum inserlUm, quinum diaconum, Simonum abbatem et eorum conlinuatorem anonymurn saecuiixni, quem ail scriAdmoititione. fn bac enim sub finem ita loquitur: « ttinc colliges, Ghrotricon istud Bertinianum lanto psisse anaol229. >—<Ex quibus,i inquit,«ila Chromajorem apud eroditos promcreri fidem, quo anii- < nicon suum cOnfecissevidetur Joatwes Iperius, Ut < eorum integras lucubrationes opfiri suo inseruisse quiores habet auctores, qui sui teraporis reS gestas, < merito censendus sit. >Osienriere id conatur verbis prout videraftt, aut a testrbus oculatis atrdieraut, sefiptls mandarunt, nec uiirum videri debere, a quibusdam aliegatis, quaeIperius de se proJerre non 8ubsecutis auctoribus lanli habitum fuisse, ut, quae poterat, quaeque idcirco antiquioribus attribuenda dicenda de rebus Betgicis hrrbuerunt, ab eo accipere sum scriptoribus, quorum dicta eatenus noii mntata Chronieo suo Iperitts inseruit. Verum vehementer noa dubitaveriat. t 333. Iperius ergo, uti liie docet Marteaeus, nar-. ^ suspicor, Marienium nunquant contulisse Chronicon ratas ia Chronico suo res ex antiquioribns, qtti eas; Iperii cum tribus illis scriptoribus, a qttibus eum aHtipsimel viderant aut ex testibus octilatis audie- lam multa mutuatum dicit. Certe si diligenter verba raut, jscriptoribui accepil, hique, ut ideiu Murte- Iperii contulisset cum verbis auoiiyiui continualoris, neus in laudata Admonilione praevia ettam docct, quiestcompilatorVitae S.Berlini, a MabillonioedHae, numero-lres fuere, videttcet Folquinus Bertinianusi vidisset tolum verborum sensum rautatiim ab Iperio rconachus, qui vetera monasterii sui instrumentai in facto, quod referelur in Appendice mlraculorum sreculo deckno rn unum voturaen retulit, Simon iium 25, utibidem observabo. , 335. «"Pra?terea si istos auclores tres diligenter Syihlensis seu Bertinianus abbas quadragesiroufrsecundus aano 1148 defunclus , qui Chronicae Berti- contutisset et examinasset, Vidisset paucissima ab niana? seu Sithiensis Ecclesia?a tempore Roderici, iis narrari tanqunra visa, sed pleraque ut louge , id est, ab ineunle srcculo xi, quo monasterio Si- praeterita : eaque decausa non dixissct: <Chronicon thiensi Rodericus abbas praeerat, iad suam usque < istud Berlinianum tanto majorem apud eruditos ? relalem descripsit, ac landem anpnymus, qui anno < promereri fldem, quo nntiquiores liabet auctores, > 1229 scribebat, Simonisque opus ad sunm usquc Q < qui sui temporis res gesias prout viderant aut a ? terapus prosecutus est: Jam vero Cum uiius dun- < teslibtts oculatis audierant, scriptis mandarunt. > tasat, nimirura Siraon abbas, e tribas'hisce scri< lnconsirierate et' sine suflicienti examine haecdicta ploribus, qui fperie in contexeudo Rertiniano Cbro- sunt: nam pauca ex scriptoribus, quivideranl, aut nico praetuxere, tuctuosa? doctoris daranati hlstoria?, facfa suo tempore scripserant, hausit Iperius, sal, uti ex mox dictis liquei, fjieril syncbronus, fuisse tein in primis saeculisChrouici siii longe plura ex e liane ex iflo ac proin ex auctore contemporaneo, qui iis ?«:riptoribus,-qiii gestis, qua? referebanl, longe >i eamdew saliera e testibus oculatis Audiisset ab Ipe- erant posteriores. Quin et plura ex aliis scriploririo in Cbronicon Silhiense illatam summsimqueadeo bris habet lperius, quam ex tribus illis, quoriiin o fidein promereri -iirde conclusere. Et vero, Si lato tanium non couiinuatorem facit Martenius. Haec o a MarlenetS de Sithiensi' Cfarontco, per Iperium de tperio observanda censui, ne quis immodicis n coiiseripto, judicio slandum sit, erit sane, cur quis, Marienei laudibus deceptus, me stalim reprehenden>, damaati bistoriam «Jsrmonis abbatis opere reipsa dum exisliraet; ubi viderit auctoritaii istius scria «sse nblperiO dfe[«*ompt.im,nou immerilo suspicetur. ptoris non acquiescentem. NOlimlamen debitn Inude r. VeroM fflutkim abest, irt Mai-lenei de laudato Chro- ftaudare Ipcriuni, cajus Chroftfcon utile et miuime i-

ACTA. m contemnendtim judico , scd nori carce seducuduii). A siJcnlio a me praelerilum quls queratur, ex opere illo, quori omnitim passim manibus non teritur, UmJe ille sua hauserit, quantaque fide scripserit, indical ipse in prologo secundo his verbis : « Prae- totttni huc speclans, utut prolixum ac parumurgens, « sens Opusculum ex muliis voluminibus scripiisquc Massorii raliociniuin transcribo. Hisce nnm. 8 et < auilienticis grato labore collegimus, sumcndo de seq. ibidem positis verbis concipiiur : « Falluntur < quolibel, quod ad propositum spectare visum est, qui putant per abslinenliam a carnibus, etiam in < nihil insercndo, quod non authenlicis scriptis ap- morbis, et alias austerilales vilam Carthusiensium < probalur. > Deinde explicat, quid per scripta au- abbreviari,- nam experimento videmus, plures apud nos usque ad decrepitam senectulem vivere, et theutica designet, mullas videlicet Vitas sanctoiuin, Chrpnica item non pauca, anliquiiates, Aimales, octogenarium, imo aJiquando fere nonagenarium Historias et archiva tam ecclesia? Silhiensis, quam anntim altingere. Videmits ergo nonraromonachos aliorum monasteriorum Belgii ei Franciae , libros sexaginta et amplius annos vixisse in ordine, «1181« alios hisloricos, ac deniuni cbartas privilegiorum. hoc saecuto, quando longitudinem vita? humana?di53C. < Ex hisce omiiibtis monumenlis se Chroni- miuulam esseomnes falcntur, sieumpraecedenlibiis con sttum concinnasse nsserit: < Ex die et consule saeculis comparetur. Pro exemplo nobis sit hujus < tempora lemporibus et ex cnusis in co contenlis B firmioris sanitatis sancla: memoria? reverendus Pa< negotia negoliis concordando. >Ndn dubilo, quiri ler domnus Joannes Pegon praedecessor nosler, id el diligenler ct bona fide praestilerit vir pius et qtti ullta sexaginta sex annos vixit in ordine, 85 aunos selatis habens obiit, cl lantoanimi vigodoctus; at sine erroribus facium non esse, luce re pollebat, utpridie quara moreretur, adhuc calaclarius est. Et sane lale opus illo sceculo, quo vixit mo uieretur ad disposiliones faciendas in Ori-lne. Ipciins, sine variis erroribus conscribere, humana? non erat induslria?, tura quod monumenla niulta , Sint eliam pro exemplo dua? moniales, qure noslris diebus diem clauserunl exlremum : quarum tina 7-0 qnibus ulendum eral, non Omni carereiil errore, ium quod varia pcr coujecluras erani concilianda. annos vixerat iu Ordine, allera 72. Plnres similes Hcc autem conciliatio tanlo erat difllcilior, quanto in promptu essct hic referre, qui nostro saeculo iuintis ad perfectionem hodiernam accedebal scien- obierunt. 558. « At si ad praeterita srerula relrogrediamur, lia clironolpgiea et critica. > Huclcnus Stiliingus uoster, qui, qua? hic de Iperii Chronico aflirraat, reperiemus personas , qua? 80 ei amplius annos loco deinde non uno in Conimenlario ad vitam vixerunt, imo unam pra?caeleris, quae ttllra centum S. Bertini prreviovalidissime juxla ac iuculentissime annos vixit in Ordine. Occurret nobis R..-P. Jancelinus, qui 58 annis prrefuil toti Ordini. SuppuUftioprohat, tili cuique, Iiunc evplventi, manifeslum ne autem facta et tongiori aetate reducta ad 70 trinevade.t. Jam vero, cum Iperius, ut nlia omitlam, non solum e triiius scriptoribus, a Marteneo me- tura annos in ordine exactos, quam aelatem plures alligisse in singulis saeculis, imo longe superasse, moralis, Folquino nirairum Silhiensi monacbo, Simone abbate, et continualore nnonyino, verUm cerlura cst, reperiemus, senem illem.qni hoc saeculo 70 annis vixit in Ordine, poluisse videre et diseliam e mtillis aliis, a Stiltingo mox assignalis, uarratas in Chronico suo res hausdrit, non est, cnr cere ab alio ejusdem tetatis sene, qua? audieraf ab alio sene, qui poslremus senex eliam ab nlio didiprodigiosam, qttam narrat, docloris Parisiensis anastasim.e Siraonis, Silhiensis abbatis, chronicis cernt elaudierat hisloriam, de qua agitur, et sic traditio illortmi quatuor senum fere ad trecentos depiomptam exislimemus, ruilque proinde, qurc traditionein a se invicem alipquin famosa?de ea narralioni accederet, summa annOsexlcmlittir; quara fides. Iraovero, cum resita habeal, ne quidem ex facile accipere poiuisse, perspicuum est, cum tres Chronico Parisiense prodigiura verosimile ui- ex illis se videre et mutuo alloqni, liulla vi illala Iperii communi naiurre curstii, potuerint,; niliil enim obcumque eflicilur, uti ex jnm suprn ditlis pronum D stat, quin ultirai priraordia cum primi exlremitale esl erucre. et monacbus, vigesimum annum An prodigtum, quo doclor, sese damnatum , concurrerint, § XXviderit et audicrit. Habemus fublice adstanltbus dennntiarH, certum aut saltem agens, nonagenarium verosimile, slahle universali scriplorum ante diclo- ad manum icones in cspite vclerum statuloruin rum silentio, reddereetiam.non possit iraditio, pra?fixas, qure a cenlum et octoginta annis typis InnPcentius J.e Masson, ex recenslone Morotii excusae sunt. in qnibusvidetur hisloria illa depicla, addita narratione quam supra relulimus. Si ergo prior Majoris Carthusia? 49, in opere, a se conteclo, Constiluamus nabis pro epocha tempus illud quo quod AnnatCS Ordinis Carlhusiensis inscripsit, iconeslllre typis excusa? sunl, ef praecedere facia annoque 1687 typis Gorrerianis vulgavit, lib. l, . capi 1 de prodigiosa, qua S. Bruno in eremum mus qualuor illos seniores, reperiemus, illos populsus fuerit, doctoris auastasi multa disserit, sui- tuisse discere ab iiis, qui immediale primis Patrique eliam, qno hanc vere contigisse probet cele- bus ordinis successerunt, bistoriam illam; imo berrimi erdinis iradiiioncm adducii. Ne qui.l, quod poluisse lunc reperiri in pago Carlhusiae vicino ad horribilem illani hisloriam probandnmaut sallem ruslicos qui S. Brunonem et ejus socios viderant. Nain rustici In istis rupibus, .ttbi aura purior verisimilemreddendam conducere uteumque possit, 7 pAmoL. CLII 401

S. BRUNONIS CAUTHUSIANORUMUNSTITUTOBIS 204 ft}3 A est, et valde frugalis vivendi modus, diu vivunf. j scilicel), libroi., cap. 1, dilucide tucutenierque os339. < Vidi ipse et non semel interrjogavi senem lendens, omnes, quotquot fuerunl el sunt in orbe dooiesticum domus Carthusia?, vocalum Nicolaum Christiano, Cartliusienses nullam tiraquara aliam instituenda? nostra? religionis causam seu occasioPlanes, e pagb, Corbello oriundum, qui viderat R. P.DA BeJnardum Carrassum, vita funclum circa nem agnovisse praetcr funeslam hujus hominis annura 1586 et narrabat plura, qua? audierat in anastasim, quam asserunl se accepisse ab antiquiojuvenlute SHa ab aliis, in decrepita aetate tunc ribus, qui et ipsi cam a Patribus suis, ad quos a S. Brunone et sociis ejus, eoruraque discipulis ac constitulis, qui viderant R. P. Franciscum a Puleo, circa annum 1521 defuncluni. Ceulum circitei an- sequacibus perlongam multorum annorum traditionem perveneril, didicerunt. > norum eral iste Nicoluus, dum diem clausil exlre341. At vero, etsi ita hic loquatur ille , tacite -raum anno 1677. Et ut adhuc res .vicinius et enuclealius exponatur el exprimatur, ponamus, ali- lamen agnoscit, Puteani aelatcm, ad quam Parisicnse quem e sociis S. Brunopis vixisse triginta lanlum prodigiura tradilione perducit Massonus, esse a re annis a die accessus eorum ad rupes Carlhusire, gesta remotiorem, quam ut huic illa, ulpote ex jam quemdnm etiam ex his, quem ad inslilulum suum dictis dubii dumtaxat nomiriis tradilio, fidcm ccrB primi Pattes receperant, 70 annis ei supervixisse, ; lam atque indubilalam facero queai eo niodo quem cece jam fere centum annos tenemus, et sic annum Massonus assignat. Verbis enim proxime recitatis, 1184 altigimus; quibus si addatur aetas quatuor il- ut longam illain traditionis deductionem contrabat, lpritm seniprum, qiuead 280 annospervenit, annum seqtientia ha?c subdit: «Verum ne res tam insolens 14G4 babebiraus, sicque relatem R. P. Fraucisci a ct stupenda tamque ad credendum difljcilis ex lani PtiieO altingemus, viri in ulrisque Hlleris versalislonga fradilionis deductione plane videalur incresimi et insignis docloris, qui statuta isla velera lypis dibilis, praeserlim hominibus hujus srcculi nequara, mandaii curavii, ip quorum capite icon, hisloriaro qui nihil fere crcdunt, quani qtiod, ut vulgari diciillam reprtesenlans, posila csi cum praedicla nnr- lur proverbio, in oculds iuluentium prosilit, hoc argiimenlum, ex traditione pelitum, quinque fere raliope; quam, si suspicionem fabula? habuissel, nunquam lanli ingenii vir eflingi permisisset. llisi sa?cutis, si ita Ioqui liceal, decuriabiraus, hnjusmodi liaditionem non longiori qtiara sexaginia, aut ad ndriite, quod domus Cnribusiae pluries incendiisabsprpla veieres scripturas habcbat, ex quibns liqui- summum octoginta annorum dtictu ab obilu sociodo de islius bistoriae veriiate conslabat; qua? a rnm Sancti Brunonis protralientes, ut sequitur pluribus lccta? el visa? fuerunl, prout ctiam nos a, Qui pfimus ex Carthuslensibus hanc liistoriairsenioribus mpnaihis, quos in juvenlule nosira vidi-, fj scriplis mandavit, vivebal circa annUm 1220, vei iuus, didicimus;' qui ab oculalis lestibus id audie-. etiam aftte(ul inferius probnbimus), id est, octoginta ranl. Et tandem hrec iraditio semper et ubique in^ post amiis et rion mullo amplius, quam obierai oi-dine, neuiine unquam rcclamanle, viguil. Quiss Stephantis Diensis, urius ex sociis sancti Brunonis. ergo notl faleatur lalem traditio.iou esse funiisi qitem in'noslris ArinaHbus videblraus adhtic fuissf' . fundainentis innixam? > superstilem circa annum 1136. Nec impossibile es< 340. Ifeclemig. Mnssonus, prolixa sua hac ora- quosdaro alios ex sepiem primis ordmi.s fundalori lione upice oslendens, tradilioni? conlinua, quarai bus diulius visisse.Qitisenitn inficias eal, inter ebs > jam inde a S. Brunonis ejttsque sociorum aelaie qnosdam, qtii annuin retalis vigesimum quintum no;i ineeptam, Cniihusianorum alii ad alios transmise- aitigerant, quando in Solitiidinem sc rccepcriint, j lint, fieri potuisse, ttt fcralis dt? doclore damnnto posimodum ad sepluagesimum, aut etiam ocloliisloria usque ad Francisci a Puleo, qui eam.ligno gesimutu vila? annum, Chrisli vero [millesimum } incisam, editis a se anno 1510 ordinis sui slatutis5 cenlesirnum quadrngesiraum el utlra pervenire j prrefixil, cognilionem pervenerit. Veruin id reipsa potuisse? ita faclum, nullo modo, ut consideranli patebil,, 342. < fiic primus hujus historia? scriplor plures probalum dat, qtiod taraen omniqo erat necesstun, D procul dubio monachos viderat, qui noverant aul =, ut quidquam pro prodigio adslcuendp, seu potius s sallera novisse poteranl quosdain ex discipulK c pro vera jamque a rei geslaeinilioinchoala, qua haec praefatorum seplem ordinU pi imipilorum; qoos Puteano innoluerit, tradiiione stabilienda coitfice- quidemdiscipulos vitam scimus protraxisse ultm ret. Fieri enim facile polest, ut, quod post treccnaiiuum 1200, ut sunt sanclus Artaldus, professus los amplius annos, a re gesta elapsos, jam inde ab dpmus Poriarum, qui ad fundandam Carlhusiaro b liujus initip, uii a Massono fit, tradi poiuisse asse- Arveria? uiissus circa anuum 1152, postea ibidem itiiur, diu duntaxat ppst Iradi reipsa inceperit sic- faclus prior et ecclesia? BeliLcensis episcopus, ,ac > que non a vera traditione, sed ab incerlo rumore iandem redux apud Arverinm obiil anno 1206, e trahat originera. Hihc non satis capio, cur Caiihui- apnos naltis cenlum quinque. Garnerius, dominus sianus,nosler anonymus Lucubraiionis sua? sacpissi- de Balmeto, confundator domus Majoreyi, ereeta? irae laudata? num. 47 sic scribal: « Quod speclat ad annp 1116, qui, post mprtem -uxoris faclus jhidem d Palrum iraditionera,: iianc salis superque solida epnversus, annum vidit millesimum ducentesiraum la n rntiocinati.oneslabilivilR. P. (Innocenlius leMasson decimtira quarlum. Frater Aynardun conversus,

ACTA. 206 Anymus ilidem tractatusde S.Brunonc, a Carthusiaprofessus Majoris Carlhusia?, qui forsan sanclum j Brunonem viderat, cum conslet ex Vita sancli Hu- nis hujalibus mecum communicati,, auctor adriitiogonis Lincolniensis, eum tantum obiisse anno aetatis nihus noiinullis amplificattim cxhibet. Atque Irc sua? centesimo vigesimo sexlo, qut fuit annus qutdem, dum id facit, rem quampiam postea probaChrisli millesimus ducentesimus quartus vcl paulo re proponens, ail: « Ut suo loco in Annalibns dicenmplius, ut ex eadera Vila, al> auctore coaevo mus, > ahbique etiam hosce, veluti a se edendos, iaudat. Hinc aulem, quod hac occasione observanconscripta, discimus et suis locis fusius narrabimus. Conslare igitur debet, praefalum scriplorem hanc dum duxi, non immerilo duLitari potest an Massopotius accepisse historiam a monachis, qui cuiri liis nus supra latidalus, Ordiuis sui Annates scripturus, Traclalum illum, e quo dcinde a Canhusiano nostro el atiis sociorum sancli Brunonis discipulis convixeranl, (inler quos et annumerari potesl R. P. anonymo in Annalium Carthusiensiuin ltbrum iv JauceHiinsCartbusiae prior, qui posl reginien anno- hactenus non vulgaium nonnulla fuerinl illala, non rum fere sexaginta obiil anno 1233, quem et ipse concinnarit. Ut ut sil, et ejus verba, ne quid, quod -noster auclor prociiJ duhio agnoverat) quam « ex asserenda? gcnuinaede prodigio Parisiensi traditiotfi < incerto crednla? plebis rumore, et quorumdara suflragari utcumque queat, omisisse videar, huc < recciitiorum fnbulis , > ulnobis, tanquam otiosis transcribo. Sic habent : « A funrialione Ordinis ad hominibus, objecit Laiinoitis. Bosonis a?latem, qui domos S. Hugonis el Majoris 345- < Unde, qtiteso, tunc lemporis ille « incertus CarihUsia?curn toto Ordine rexil ab annp 1372 ad < rumor > nosttis clauslris dispergi poluit? Nonne 1313, quo dccrepilus decessit, alluin in suis claupolius cx iisdcm clauslris longe Inleque paulalim stris sitentiura Carthusienscs lenuerunl, nec qtiiddMfususfui3se dicendus est? El qttidem ab ipsorum quam aut de sui Ordinis orlu, aut de mirabilibtts, Patrum alunmis, viris ulique gravissimis et san- qtia?passira inler eos fiebant, sinebant propalari. ctissimis; quorum etsuccessorumeorum fidein lanii Hoc de his leslatur et aroice conquerilur Pelrus Vefaciebal Guiilielmus Ourandus, magni nominis et nerabiiis, Cluniaccnsis abbas: <Mulia , inqttit, in ernditionis auctor, ut in Speculo juris, quod Adria< ilto sacro Ordiue miracula conligisse a pluribus no V dicavit eo tcmpore, quo haec liisloria jam a < accepi; sed ipsi humilitatis virtule, qua semper nostris cvutgata fucrat, censiicrit < Regulam Juris, < servi Deimirandaoperasua.quanlo possuntnisu, < qua nemini licet in sua causa lcslimoriiuni dicere, < occukant, vix aliquid ex liis prodere voluerunt. > < non ' habcre locum in Cartliusianis -et Cisler- Neque a Pnlrum tramite deflexisset Boso, nisi ad « ciensibus propter eorum sancliraomiam. > Dum suum inslitutum a quorumdani alterius Ordinis reliQ ha?c scribebat Durandus, florebant in ordine Boso, giosorum calumniis vindicandum hujus humilis ac prior Carlhusia?, et Guillelmus de Hyporegia roo- saneti silentii leges landiu servalas vlolaite coaetus nachus ejusdem, qui arabo vet saltem eorum atier fuisset, edito tractalu fusissimo sive suo marte, ut IiHjusiri suis scriplis historia? meminerunt, ut iriox quidam volunt, sive suo jussu, usus neinpe cadiceinus. Hos certe, quos tam digiios flde existima- tamo Guilletmi de Hyporegia Carthusiensis Itati, I)ai Durandus, non sibi persuasisset huic anaslasi viri doclt, quera tribus circiter anle suum oliitum sive eoinmento, ut votunl adversarii, dedisse initium, annis ad majorem Carthusiam evocaverat. utOrriinis sui eunabula turgenlibus buccis in popu3iS. « Hiinc tractalum inscripsit De «erigine Ct lbs coricreparent ex tam insoliloprodigio. Sedquam veriiale pcrfecla? religionis ad defendendum orlevis el puerilis sit hujusmodi vanilas, pcr se palet, dinem Carthusiensem. Nihil in eo de tragico hominis qute profecto prius in ore catumnianlium nos nala damnati line cgit (neque enim tunc temporis hrce fuit, qunm in corde iiostroriim concepta. Licel Cnim quaestiomota fucrat),sedadillius calcem voluit adjici istud fabula foret, aut ad fabutam accederet, non Chronica de exordio ordinis Carlhusicnsis, hanc liilamen minus in Ecclesia Dei Carlhusiensium religio sloiiam cnarranlia, ab auctore inceiii nominis, D haberelur, quam omncs norunt salis atitinde insi- . ejusdem lamen Ordinis professo, olim conscripta, gnibus praefulgcre prrerogativis. > Hactentis Car- quein propterea anonymi nuncupalione deinceps dellrasianus noster anonymus, volenS potissimum , signabimus. Unum codicein latn Bosenis sive Guilscriptorem anonymum, qui primus ex Carlhusiensi- lelmi de Hyporegia tractalum, quem, praefati anomis prodigiosara docloris Purisiensis anastasim lit- nymi Chronicon complectentera, eMoritis-Dei Carteris mandavil, conlextoque a se primortim quinque thusia habuimus, sub inilium saeculi quarli decimi, Carlhusia?priorum Chronicp inseruii, sexaginlaaut id esl circa finem regirainis Bosonis exaralum, ut ex nd suinmtim octoginta duinlaxnt nnnis a sociorum S. charactere colligimus; quod eliam nobiscum seris;i Brunonis obilu seu jam inde ab anno circiter 1220 vir quidem doctissimus et in hujiisiiiorii character. • Jloruisse, remque ab ipsis horum discipufis, ac proin bus versatissimus, quem Parisiis cujusdam aniici CKvera tradilionc, «non ex incerlo crediila? pl.ebis inlerventu consuluimus. Cum igitiir Boso meJio saectilo decimo torlio iiostruni professus sil instilutum, rumore, > accepissc, 514. Raliocinium huc jam transcripluin, quo ha?c non dubium est quin aucior Clironici niionymusipso probare Carthusianus noster aiioiiymus nilitur, ano- sit paulo anliquior ; quod etiam probari pdtest ex 205

INSTITUTIORIS S. BRUNONISCARTHUSIANORUM 208 101 bibltotheca?Colberlina? codice, in quo ejusriem Chro-. A sanctis, quorum ct successorum fidem tanli faciebat nici exemplum reperiiur cxscriptum ante medium Gttilelmus Durnndus, magni noininis nuctor, ut in dieti sreculiterlii decimi, ul nos Slephanus Baluzius, Speculo juris, quod Adriano V eo lempore dicavit, vir doctrina clarissimus et de quovis bene merenrii quo primi florebant luijits hisloria? scriptores, cci>suerit regulam juris, qua neraini licet in sua causa studiosissimus, per litlcras his verbis commonuit: < tn codice 5806 esl quaedamtabula eontiuens capila testinioniura dicere, non b.ibere locum in Carthu< u de perfeclione el privilegiis Ordinis Carthusien- siensibus et Cisterciensibus propter eorum sancii< sis. Eslimperfecta et incipil in capite xvi. Codex ille moniam. Ros certe quos tam dignps fidp existimabat <est CDL annorum, > id esl circaannum 1240. <Gon- Durandus, non sibi persuasisset liujus anastasis < tinet chronicon de exordio Ordinis Carlhusiensis > narrationi, si commentum fuisset, ut votunl adver(Sic etiam in nostro codice inscribitur) < usque ad sarii, dedisse initium, ut Ordinis sui incunabula lur< annum 1137, quo obiil Guigo. Deinde scquitur gentibus buccis iu populos disseniinarenl ex tam < Bernardus de coiileniplalione. Incipit: Cum die insolito prodigio, ex quo, sive verum, sive fatsum < quodara. >Verosimile est, apographum isludex ipso esset, nihil lamen gtoria? aut dedecoris, nihil utili< aulhographo, < quod modo periil, >expressum fuis- tatis aut damni sua?religioni, satis abunde insigniR « se, et a quodam ex primis Carlhusia? Parisiensis e I bus prrefulgenti pietalis praerogativis, conferre po< majori Carthusia illuc allatum, quodposlea biblio- terant; nec credidissent, ut exprobrat Launoius, < tfieea? Thuana?, landem Colberiina? adscriptum non salis illustrem Brunonis historiam, qua?jam illo eventu carerel. Si enim tam ipsi, quam eorum po< fuit. > 346. < Cum igitur hic anonymus suum Chronicon steri,amabant, ul quidam (Columbiiis scilicel in scripserit circa vel ante 1240, potuit ineunte eodem sua de Carthusianorum iuiliis Disserlatione num.20) sa?culo fieri monachus, ol idcirco hanc hisloriam pro npbis observavit, qua>ritabanique iltustria, et aecipere ab anliquioribus Palribus, qui eodem tem- ad populi adniirationem idonea dicere dc Brunone, longe illustriorem fecissent Vilam ejtts et pore superslites erant, ex quibusquosdam sociorum profe<vto sancli Brunonis, el cura eo nostri proposili fundalo- maxirae ad vulgtts admirntionem suspendendum rum discipulos fuisse constat, ut fuerunt B. Arlal- F.ptam,$\ qua? de Paulo, Antonio aliisque, seu monadus, qtti, regente ordinem sanclo Anthelmo , prior chis. seu anachpretis, anliquioribus.legimus, aflinxisdomus Arveria? eflectus esl, et deinde BelHcensis senl Brunoni et sociis cjus. At viri, veritalis amanabdicatis infulis, vitam pro- tesac omnis fictionis osores, ingenue, quod a Patri • episcopus, landemque, traxil ad annum 1206, quo centenario major in cella bus audierant, de Brunone narraverunt juxla illud occubuit, et Aynardus conversus, Majoris CaTlhusia? Moysis : «Interroga palrem tuura el annunliabh < tibi, niajores luos et dicent tibi. > professus, de quo res mirabiles narranlur in sancii 348. <Jiaque cum noster anonymus banc hisloHugonis Lincolniensis Vila, ubi et dicilur sana mente obijsse aelalis sua? anno centesimo vigesimo riam exscripserit ex ore narranlium, qui Brunonis sexto, quatuor circiler ppsl S. Hugonem annis, sci- socios noveranl, vel sahem instilulitm nostrum prolice| circa 1204. Quod vix credi posset,- nisi qui il- fessi fuerant nnte saeculum terlium decimum, id est Iiim cognovit, id scriplis asseruisset, ul suo loco in riuranle priino Ordinis noslri sseculo, hinc scquitur, Annalibqs dicemus. Hos inter annumerari merito traditionem isiam ttltra sexaginta aut. septuagima ppssttal venerandi plane senes. Bovo, S. Htigonis ppst quorumdam ex nostri Ordiuis aucloribus morLinCQlniensis,in Wilhamiensi prioralu successor, li- tein annos.aiicioritaie scriptura? non caruissc; quod cetaiinis in Ordine transactis multomajor Jancelinus, vix reperire est in rnultis snnctx Ecclesia? traditioqui matrera Carthusiam et lotum ordinem paulo post nibus. Quot enim (extra omnem comparationem JoBasjliura, S. Anthelmi successorem , sexaginta fere quor) quantaque fuerunt, non solum per unum, sed annis moderaliis esl; Guifridus, Carthusia?conversus, per duo, tria el adhuc plura saecula ab Ecclesia cre, qui, nnno 1212 sexagennrius in Ordine, teslatusesl r. dila, culta, servala, observata, qua? spla traditione, quibusdam in lilleris, se vidisse fratrera Olmarum, scriplis nondum firmala, nilebantur? TJnde niliil Magni Guigonis temporc conversum, et qui procul hosles ejus habuerunt, nec hodie habent anliquius, dubio qttosdam cx septem Ordinis fundaloribus no- qtiam ipsius impugnare tradiliones. Quibus cliam verat. Ab his igitur et quibusdam aliis ejusdera fi- armis conlra nos potissinie usus est Launoius, ut dei et aitclorilntis monachis hanc historiam nosler postea videbimus. > Hactenus aucloranOnymtislauanonymus, aut certe, qui eam ipsi Bosonique et ejus datus, loto suo ratiocinio lmc jam Iranscriplo potiscoaetaneis relulerunt, potius acceperant, quam ex siraum speclans, ut suadeat, anonymum primorum incerto credula? plebis rumore, et quorumdam re- quinque Carthusiae priorum Chronici auclorem, qiii cenliorum fabulis, ut objecit Launoius. primus Parisiense docloris Inntisper reriivivi seque 347. Unde enim, quaeso, lunc leraporis ilJe incerdamnatum publice vocifemli prodigium in Htleras tus rumor nostris claustris dispergi poluit? Nonne misit, hausisse id seu inlellexisse ex ipsis primopolius ex iisdem clauslrJs longe latcque paulntim rura S. Brtmonis sociorum discipulis, aut ce?te ex diflusus fuisse diceudus est, et quidem ab ipsis priejusriem iiisiituti raonachis, qui illudex hisceaudimoroju Palrum alumnis, viris ulique gravissirais et verant; quod postremum duntaxat velle videtur ra-

20H ACTA. 21,0 liocinio stio pariter huc jam transcriplo Annalium j ctenus non vulgati auclot anonymiim quidem illura, A Carthusiensium libri quarli hactenus non vulgnti quod Charlularii in Carthusia exsianlis , <circa > auctor. Ambo snne, ut alternirum suadeant, non cujus < principium lilteraepapales (Urbani H) et Siimraerito taborant. Quod si enira feratem historiam guini instrumentum (tum hoc, tum illa? infra recitaaut anonymus primorura quinque Carthusia? prio- buntur) inveniunlur, > mentionem faciat, anno cirrum auclor, aut qui huic illam narrarunt, e socio- citer 1151 Chronicon suiira non scripsisse, nobiscum rum S. Brunonis discipulis attdierint, quis falsam (arii nttm. 12) omnino sentil; veium quo illum equieam pronuntiare facile audeal? Verum qui anony- dem jam inde ab anno circiler 1220 vixisse probel, mum priraorumquinque Cnrlhusia?priorum Chronici sequentem disserit in modum : « Hunc tamen (anoaiictorem e probalo adeo fonte narrationem suam nyintim nempe primorum quinque Carthusia? priorum Chronici auelorem) conjicimus vixisse ante bausissc, probant? 549. < Cum igiiur, > inquit Iractalus de S. Bru- tempora reverendi Patris Bosonis, qui, circa annum none a Patribus Carlhusianis hujatibus mecum com- 1260 ordinem noslrum ingressus , Carlhusiae regimunicati auclor, «bic anonymus (primorum scili- men iniit anno 1277. Quam conjecluram sic stabilicet quinque Carlhusia? priorum Cbronici scriplor) mus ex Charlulariis, quaenunc habemus in Carlhusia. R suum Chronicon scripserit circa vel anle 1240, po- I Ibi enim duo reperiunlur, unum sub regiraine R. P. luit ineunte.eodem saecutolieri monncliuset idcirco Francisci a Puteo, et iilius cura confeclum anno hanc historiam accipere ab nnliqiiioribus Patribus, 1507, continetque duo volumina, in quorum priori qui eodem tempore supersliles erant, ex quibus sub finem, non circa principium, ul dicitur iu citalo Urbanill. Inslrumenquosdam sociorura sancli Brunonis elcuin eo nostri Chronico, sunt litlerae praefntae proposili fundatorum discipulos fuisse conslat. > Ila tum vero Siguini ante describilur, sed raullum post illc; a quo anonymus Annalium Curthusiensium li- roedium. Unde liqnei, auctorcm tractalus non mebri quarti haclenus non vulgali auclor non multum minisse tiujtis charlularii. El revera codex Thuaabludil. < Qui primus, ait, ex Carlhusiensibus hanc neus, quem omnes consulcre possunt, licet nostro bistoriam scriptis mandavit, vivebal circa annum codice recentior, longe ante hoc chartularium exaralus est. Alterum Carthusia?charlularium tribus ex 1220; > ac deinde, nonnullis inlerpositis : < Hicprijtiusliujus hisloria? scriptor plures procul dnbio mo- voluminibus conflnlum ernl, quorum primum ullipio nachos viderat, qui novcranl aut sallem novisse po- incendio periit, ut nobis cum dolore aflirmant ofliterant quosdam ex disciptilis praefatorum septem ciales Carthusiae; alia duo adhuc asservanlur illaesa Ordinis primipilorum; quosqutdem discipulos viiam ct intcgerrima riiversis cliaracleribus exarata; quoscimus protraxisse ultra annum 1200 Constnre rttm prius, quod fuit secundum , lalem praefert liigitur debel praefatum scriplorem hanc... accepisse liilum atl frontera indicis chartarum in eo conlentahistorinm a monacbis, qni cum his el aliis socio- rum : « fn hoc volumine conlinenlur charta? et rum sancti Brunonis discipulis convixerant. > Ano- « litlera?domus Carlliusiae ad comitalum Sabaudire r.ytnum ilaque primoruin quinque Cnrlhusire prio- « pcrtinentes. > « 351. Deinde ad verlicem primifolii, quod continct rum Chronici auclorem co ipso lempore, quo aliquot e S. Brunonis sociorumque ejus discipulis in vivis primum inslruraentum, daltim anno tantum 1505, superslites ariliuc erant, vilam jam duxisse aut elinm sic legitur: « Hic incipit chartulariura novum de Carlhiisianum jam fuisse professum , aulumant r < comitatu. > Ex his verbis « Chartularium novum > hincque ex his luctuosam hisloriam aut illum ipsum, inleUigimus quodriain aliud fuisse anliquius, quod aut certe eos, qui hanc ei narrarunt, hausisse. Ve- eliairi olim periit. Secundum hujusvoluminis instrurum an jam liim anonyinum, qui primus prodigium mentum dalum est anno 1506. Deindc sequunlur Parisiense Htlcris mandavit, iu vivis fuisse, aut multa alia diversis temporibus transacla ab anno etinm Carlhiisianum exslitisse, alicunde conslat ? 1207 ad annum 1526, uno excepto dato anno 1551, Scriptorem illiim ante annum 1250 scriptioni ma- n sed quodin fotio separalo describilur. Cum igitur j num verosimililer non adraovisse, num. 12 et seqq. charta, qua? hoc voluraen inchoat, data sit anno ostendi, nec plura de ejus rctale, seu tenipore quo 1505; charla vero recenlior sit anno 1556, hinc revivere monarhumve agere incceperil, dispulare de- ctc colligimus idem volumen fuisse composimm sub ereveram; verum cum duo, de quibus hie , scripto- regiraine et cura Aymonis prioris Carlhusia?, qui resjara inde, ut raodo dictum, a saeculilcrlii decirai praefuitab anno 1315 ad annum 1550; et quidem inilio anonymum, qui primus Parisiensc prodigium post deplorandura iilud inccndium, quod accidit litleris consignavit, in vivis fuisse velint, hincque nnno 1320; cujnsilnmmiscum forsan anliqiiius charpraecipueillum hoc atitex S. Brunonis ejusqtte so- tularium fuisset consuniptum, novum dcscribi curaciorum discipulis, aut certe ex iis , qui hisce ali- vit R. P. Aymo. Alterum volumen, quod eral lerquando convixerant, didicisse contendant, lubet tium, pluribns etiam scriptum est manib.us, quarum modo adhuc, an anonymi dicti aelalem non niiniura tamen nulla videtur recenlior charactere prioris vomaturent, aul etiam an hunc jam inde a srcculi itiriii luminis; undeet colligimus, illud fuisse inchoalum decimi initio vixisse, ulcumque probenl, examinare. subeodem Aymone et conlinuatum sub ejus succes350. Annatium Carthiisicnsium libri qtiarli ha- 6oribUsusque ad annum 1346, quo datum est instru-

S. BRUNONIS CARTHUSIANORUM1NST1TUTORIS '211 212 . mehlum recenlius hujus voluminis; qupd etiam / esse ilfud, quocf,,curante Aymoue Carlliusia?priore A conjicimus ex his verbis ad capul Inriicis apposilis posl annum 1320 fuil copscriplum, sed aliud antiin htinc modum: < Ligelur istud cliartularium ex quius, quod V. G. jam inde ab anno 1120 aul etiatn, < integro cum postibus, quandovidebitur esse sntis si vclis, citius fueril confectura, hincne consequens < grossum et perfecinm; ct postea iiicipialur aliud.> erit, ut chronographus anonymus qui iflud taudavit, Peinde sequunlur btitlre summorum ponlificum ab jaui inde ab codero eliara anno aut in vivis fuerit, Alcxandro IV ad Joannem XXII Inclusive. Postqtias aut diclam lucubrationem suam adornariti Cura nlio charactere describuntur instrumenta, quoruih Cliartularium antiquiiis, quod pontilicins Urbani IJ primum dalum est anno 1300, cui lalis praefigitur titleras et Siguini abbatis iiistrumeiiium cpuiplecleinscrrplio: « Hinc incipit Clinrtutarium npvum de balur, anno demum 1320, quo Carthusia? incendium « Delphinatu. > accidit, flammis fuerit fortassis consumpturo, aut 352. « Denique indiscrimmatim, ut in priori volu- certe citius periisse iton constet, ut qttiJ id chrono mine, inseranlur chartaeet liltera? ab annp!215 ad graphus anonymus, etiamsi aaao. demum 1290 aut annum 1346. El in quibusdam transumptis quacdam eliam nonnihil serius scriptioni manura ariroovissct, etiam anliquiorcs, ut sunt liliera? sancti Hugonis laudarenon potuerit? Nec quidquam ad rera facit, * Gratianopoliiani el aliae. Sed in neutxo amborum R quod Carthusianus noster anonymus (adi ejus verba vjlumlnum reperiunlur bullae Urbarii H elinstriimenproxime recilata) adjungil de Bosone, quiab anno tum Siguini nbbnlis. Non est igitur dubium, qtiin et 1272 usque ad annum 1313 domibus Vallis Sancti primum «*jusdem Charlularii volumen, quod r.tino Hugonis elMajoris Carthusia?praefuerit.Fueiii enim desideratur, procuranle eodem R. P. Ayinone, de- reipsa, qupd in suo quinque primorum Caribusiaf scriplum ftiurit, in quo, si adhuc exslaret, forsan priorum Clironico auctor anonymus laudat, Clmilularium ante Bosonis aelatem conscriptuni, binc la bullre el Siguini iusirumentum reperirentur, praefaia? qiiod tamen non constat. Sed ljcet id. daremus, non men conseclnrium nondum eril, ul anle hanc paritei seqaerelur, idem esse, de quo. loquilur auctor seu ante annttm 1272 anonymus is scriptor floroerit, nosler anonymus. Imo ex diiobus sequenlibus volu- suamqtie Iticubrationem adornarit. Quidni enira, minibus, qua? riicla fuisse NOVA, vidimus, con^eqnens utut diu etiam post bunc annum-ecripsissel, Chartuest, hoc quoque primum voloinen rccens fitisse lunc tnrinm multo ante confeclum nequierit laudare? Adterriporis. Ac proinde aliud fuisse ab eo quod flnm- hrec ex eo etlam, quod Boso concinnalo aut a se aut rnam inciJnriiinnni 1520 devorasse credimus. Sed jussu suo, qtti De orgine et veritate perfecta? relihaecomnis dubilatic ariiraiturex Iraclatu R. P. Bo- gionis inscribitur , tractatui primorum quinque sonis De ergine et veritate perfcctre religionis, " Carlhusia? priorum Cbronicon integrum inseruerit, in quo Cbronicon nostri anoiiymi de exordio ordinis consequeris neuliquam est, ut hujiis auctor anonyCarlhuslensis tolum reperitur insertum. Cum enim mus anle annum 1272 il exararit. Boso pnefuerit doraibus vallis Sancti Hiigouis et 354. Boso enim, lit traclatus de S. Brttiione a Majoris Carthusia? ab nnno 1272 ad annura 1315 , Cartbusianis bujalibus mecum comraunicali auclor quo deeessit; indc Iiquet cliarlulariura, in praefato modo luic transcriptis verbis docei, tribus dunlaxat Cbronicd ciiatuin, ante Bospnis terapora fuisse con- anriis ante obilum suum, qui anno 1313 cvenit, trascriplum, ac propterea ipsum auctorem etiam ante etatum proxime laudatum atil ipseniei scripsit, aut anntim 1272 floruisse, cujus viia?terapus assigiianles coriscribi fecil; nihii autem •impedil quo minus iu circa amium 1220, nullum inde nos subire vilupe- hupc quinqne primoruin Carthusia? priorum Chroriuiii pularaus, cum etiam poluerit aljquot antc an- nicon, ut ut id auctor a decem duntaxat aul etiam nos vixisse, ac etiam vidisse bealum illura senera paucioribus annis concinnasset, potuerit inferri. Jancelinum, priorcm Carlhusia?, el nlios plures mo- Fuisse ilaque liaiic Iticubralionera anno circiterl220 nachos, discipulos discipulorum sanCi Brunpiiis aut aut eliam cilius elabpralam, nibil plane ex omnibus, etiam spciorum ejus. > lla Caiiliusianns noster an- - qua? verbis proxime recilatis ab Annalium Carlhur. nalisla anonymuj), Operis sui loco non uno etiam siensiura libri quarli auclore anonymo ariducuntur inrifcans, chronographum anonymum, quem jam inmedium, evincit. tmo vero ne quidem ex hisce inde nb anno 1220 nut etiam cilius in vivis fuisse, HIIO modo etiam consequitnr, ul lucubralionis ejushic slatuit, ab boe ipsoeliam anrio aut citius suam dem auctor anonymtis jam inde ab eodem dicto anno de primisquinqtte Carlhusia? prioribus lticubralio1220 aut etiain cilius iriter vivos agere jam cceperit. nein claborasse. Verum in toto ejus huc jam trans- Al vero anoiiymus traclatus de S. Brunone a Carcripto raliocinio nihil oronino occurrit, quod evin- ttiusiunis hujalibusmecura communicali auctor, viam cat, clironographum illutn anonymum seu priinorurai aUara ingreditur, quo probalurii det, euindem priqtiinque Carthusia? priorutn Chronici aitctorem annoi moruro quinque Carthusia? priorum Chronici aucloilloinier vivos jam egisse, aut, si id ita habuerit, , rem anonymum ab anno circiter 1220 vixjsse, imo Clironicon suum concinnasse. jam lura Carlhusianum fuisse professum, ac proin, 353. Fac enihi Chariularium, cujus in hoc, yeluli qua?de prodigipsa doclpris Parisiensis anaslasi mei ponlifictas Urbani II lilleras el Siguini abbnlis in- mpria? prodit, e S. Brunonis sociorum discipulis, strumenlum in capile procferenlis, mcminil, noni atiisvc saltcm qut rem ex hisce audiissent, inlclli-

ACTA. 214 gere potuisse aut eliam reipsa intellexisse. Ail ergo, A niaximc ob univcrsale scriplorum omnium anliqiioprimoriim quinque Carthusia? priorum Chronicpn, rum de hoc silcnlium, quos inter, ul jam supra donon quidem jam inde ab anno 1220, sed saltem ab cui, nonnulli verosimiliier sunt qui illud, si fuisset, annocirciter 1210 fuisse exaralum, ac proin hujus scituri, scitumqtte commemoratur* fuissent, Atqne auctoremjam inde ab anno 1220 non tantum vi- ita sane in opinione, qua primorum quinque Carxisse, sed et Carlhusianum fuisse professum. Verum lliusia? priorumchronologus jnm inde ab anno circianne rera ulcumque evincil? Chroiiici illius exem- ler 1220non vixisse, nedura Carlbusianuin egisse, statuitur, res sese habet. Ncc aliter etiam sese haplar, qnod in bibliolbeca Colberlina asservatur, Stephanus Balnzius epistola ad Carlhusianos data ab beret, cisieumjam tum in vivis egisse Carihtisiaannis quadringenlis quinquaginta, ac proin, cum numque fuisse profcssum, tanlisper darenius. Elsi hrec srcculoprrelerito, ad finem fere jam provecto, enim illum, si jam inde ab anno circiler 1220 Carscripta sil, anno circiler 1240 scriptum edocuil. Ila thusianus exslilerit, feralera de doctore damnato quantum ad substanliam, quem proxime taudavil, narrationem e sociorum S. Brunonis discipulis, aul trnclalus de S. Brunone a Car.husianis hujalibus certe ex iis, quibus hi illam retuleranl, inlelligere meciun communicati auclor anonyraus. potuisse, bini scriptores anonymi verbis. suis prp355. Verttmunde illudChronici dicli exemplar lanla? " xime recilalis recledoceant, id tamenreipsa factum, antiquilntisesserescivit Baluzius? fd sane vir claris- neuliquain probanl. Rem quidcm polius ex hisce, simus, ut sibi hac in re fidera facercl, debuisset ad- quam ex incerto credula? plebis rumore didicisse laudatum chronologum existimandum indicant; ast, jungere. Reor ego, unicc illum e characleribus, qnibus idem Cbronici exemplar sctiptum essel, lan- praeterquam quod nec id ulla raiione probatum dent, tani illius, quantnm asseril, anliquitatem collcgisse. contmrium existimnndum videtur, lum qttod, tinric Verum elsi quidera e characteribus, quibus antiqua nnrrationem suam hnuserit, non edicnt, idque nihilo. nionumenla examla sunt, saecutura propemodum, minus, si e probalo arieo fonte eam hausisset, vcioquo exarata sunl, delerminari ulcumque queal, quis similiter, ut nura. 329 jam docui, fuisset faclurus, lamen indc etiam annuro circiier, quo exarari ca tum quod prodigium Parisiense narralurus dicni, contigerit, sut ccrlo determinet? Qualecumque igi- « Tale ibi (Parisiis nempe) prodigium dicilur acCitur fuerit de lempore, quo, quod in bibliolheca Col- disse, > sicque arabigenlis potius quam assevcranlis berlina asservatur, primorum quinque Carthusia? inmodum de horrenda historiu loqualur, de qua lapriorum chronici exemplar scriplum sit, Slephani men, si ei vel a sociorum S. Briiuoiiis discipulis, vel Baluziijiidicium, dubium mihi aeque acantemanet, r ab iis, qui eam ex hisce audivissent, fuissct relala, an Chronicon illud triginta aut etiam quadraginta dubilaturus verosimililer non fuissel. annis serius, quam hic slaluai, scriptum non sit. 357. Ad haec anonymus quinque piimoruin Nec dubium illud mihi adirait, quod, ut Carthusia- Carlhusia? priorum chronologus, ul utjam inde ab nus proxime hic Iaudalus Lucubralionis sua? num. anno circiler 1220 vixisse statualur, quadraginla 24 docet, Majoris Carthusia? chartularium, quod in equidem et cenlum circiter annis a prodigio PariClironico, dequohic, laudalur, anno circiter 1240 siensi abfueril; etsi autem subinde quidem contin verosimiliter fuerit confectum. Ut quid enim hoc a gat, ut, qua?a scriploribusnonsynchronisracmoriae Cbronici auciore, ditt duntaxat posi, imo triginta produntur, vera ad hosce tradilione pervenisse sint atti quadraginla eliam annis serius scribente, lau- credenda, id tamen locura vix obtinere potes', dari non poluerit? Jain vero, cum hrec omnia ila quando, uli hic fit, qua? narrantur, sunt hiijiismodi habeant, dubiumque proinde sit, an anonymus pri- ut si contigissent, a scriploribus eliain synihronts morum quinque Carlhusia?priorum Chronici auclor verosimililer coinraemoratii fuissent, nec lamen ab non lunc primum, cum jara uno allerove decennio horum ullo commemorala inveniunlur. Nec quidsaeculuradecimum terlium mediura esscl elapsum, quam ad rcm facit, quod de Ecdesia? Iradiiioiiibus florcre incceperil, dubium pariler sil, necesse esl, an D addit Traclalus a Cnrlliusianis hujatibus mecum primorum S. Brunonis sociorum discipulos, aliosque, coramunicati auctor; cumenim, qua? tradilionibus qui hosce in Carthusiensi insliluto proxime sunt luijusmoili accepta fuere, diu fuisse, imo per unum, secuti, videre potuerit, discereque ex iis, qua?, ut duo, tria aut eliam plura saeculain Ecclesia credita, communiter credilur, primus omnium de prodigiosa culla et observata dicat, de traditionibus divinis et doctoris Parisiensis anaslasi litieris mandavit. aposlolicisiiidubie Ioquitur; <quemadraodum autem 556. Atque hinc porro jam fit, ut ambigendurasit, nibil (vcrba sunt Papebrochii noslri in suis ad Exverane traditione, seu an ab ipsomet S. Brunone hibtiioncm erroruin Rcsponsionibus arlicuto 19, ejusque primis sociis, rei gesta?synchronis, seu viva n>4fti. i) pro divina et aposlolica traditione recipix voce seu alio quovis modo fuerit fcralis de ductorc lur, quod ex sanctis Patribus non probalur ipsorum damnato narralio ad posleros transmissa, a quibtts aelate fuisse observatum in Ecclesia universali, deinde ad sequioris retatis.-Carthusianos ac landera lanquam ab inilio sic traditura; ila nec bumanas, ad anonymum, qui eam primus omniura lilteris con- praelcnsas ut lales, prudenter adraitlimus, qua? vel signnvit, pervcnerit, Quodcum ila sit, manet Pari- cum ceriioribus auctoritalibus pugnanl, ve,lnequisicnsc prodigium pro parum verisimili hnbenrium, vissent ab amiquiorilus non attingi aliquando, si 213

wSft*

S. BRUNONIS CARTHUSIANORUM IJtSTlTUTORIS 218 A tera forent. « At vero, inquies, unde ergo de Pari- ^ horrerc, quo territus Brunp dicitur eremum penesiensi prodigio, si traditione vera acceptum id noo trasse.> Orbisamarescehsdaudessil pondere mortis, sit, orlus cssepolest incertus, ul vult Launoius, in Et Irahil ad speciem humana per devia sortis. Garlhusiaiiorttm clauslris rumor? Illudne hi forsan Mergit el exsilio propriorumqtwque tabescens : confinxerint ? Ita fereeliam biniCarlliusianianonyUnde tumescis homo miser hae atate senescem mi supra laudali. Verum, elsi id anonymus primoFonte Carybdineo mergeris ad ttltima ftnit; rum quiuque Carthusia? priorum chronologiis vera Ae cinis in cineres solvens ul umbra lucernis. traditione non didicissestatuatnr,cousequens tamen E*t /afror ejus amor, el incxtricabilit error, hinc noh sit, ut id vel ex incerlo rumore vet e Defectu cujus animam complecliturhorror, Carlhusianormn anliquorum figinentis acceperit. Poslquam nudata fuerit de carcere carnit Quid si enSmhorrenda damnati historia ncin pubti- ce, sed iatra Vei Satance ducibus huc eircumsepla catervis. privalas defuncti redes coram paucis Qjiod metuens animosUsi» hoc discrimine Bruno. acciderit, temporisquc deinde lapsu in arijunctis, ServUiopenetral eremum eerlaminis uno, nullolieel interveniente figmento, fuerit corrupla? Linquit opes mundique decus, ne gloria vana Fierisaneid poiuisse, ex iufra dieendis palcscct, " Fiat in ititerilum, elc, uti et modus, quo factura esse queal. 360. < Simile quid primaria?Ecclesia? Parisiensis XXI. Alia quadam facientia pro prodigio , quo | doctor Paritiensis, sese damnatum, adstanti mul- canonici amico Brunoni parentanles (Tilulo nerapo tiludini publice e feretro denumiaril, ralionum inter recudendos 109) succinunt: > i momenta afferunlur, el an ex ,'iii tandem itlud ve0 vos mundani, qui re gaudelis inani, rosimile utcumque non fiat, examinatur. Spernile culturam carnit subilo perituram. Quod e tiluUs funebribus, queis Sanctp nostro Corpus enim vttstum variq pinguedinepaslum Ecclesiae monasteriaque diversa parentarunt, nonQuo magis impletur, putidum magit effkielur. eum e divinorum judicioruminfernique tiraore nutli, Cur impinguatur caro, qua vermii tatiatur? in eremum secessisse, haud obscure indicent, hinc, Cur adeo evpimus bona, qua relinere nequimutt ia illis ad luctuosam damtiali docloris historiara Quot male seducit niundus, per devia ducit, alludi, anonymus Tractalus de S. Brunone a CarEt sectatores carnis fallil per honoret, tliusianis. hujatibus raecum communicati auclor Blandaque pratendit, dum nobit relia lendit. conjicit; quod si aulcm ad feralem evenliuii reipsa Etlel inhocmundo mundanit tolliciiudo, in dictis Titulis alludalur, consequens est, ut hic /i PanaouefucrtrtKr panam ; caro bis crucialur. non taiitum accideril, verum etiam ut publice acciQui lucra tecinmtur, subila nece pracipilanlur, derit, ulpole quem alioqtiin ecclesiaemonasleriaquc, Et subeunt anlrum carnes animwque barathrum. quorum ii sutit, perspectum .haud habuissent. Ne Bac salis allenle perlraclans Bruno repente, quid itaque, quod prodigio Parisiensi ulcumque Ule tnagistrorum decus, informatio morum, iavcre 'viduri potest, inobservaium praetercam , Remighim lurba Remensismajor in urbe laudati aucloris anonymi verba, men.oralam conMundum despexit, iter ad caleslia fiexit, jecluram complectciUia,una cum tilulis funebribus Vilibut indutut pannis te, Chriite, tecutut, quibus hanc ille supers:ruit, huc transcribo, rieinde Huic igilur coelipaleanl, populoque fideli, etiani, qtta? raea bac de resit opinio, adjunclurtis. Cum quo latalur Bruno, temper sociatur. Sic babent : < Verara illius (S. Brunonis videlicet) 361. <Monachi quoque Sancli Germani ejusdem secessus >io eremum < causam nutli ila npprime co- urbis (Parisiensis nempe) lestanlur (in Titulo funegnoscere potuerunt, quam Ecciesia?, in qua Sanctus1 bri nimirum 26) Brunonem tiliimi judicii recordaoliro egerat canonicum, Sancla? Mariae Remensis' lione perterrefactum fuisse : > cnnonici, qui eam suo Titulo, qui inter edendos1 Mentibus in nostris deberet semper haberi locum 54 lenet, sic insinuant: D Lus, in qua reprobi mala lotlent, teu bona justi. Judicis examenvenluriBruno pavescens, Banc timuil Bruno, sophia qui verut amator. Mundanas contempsilopes. eremumquepelivit; Ex his et quibusdam aliis lilulis, qui similia inAtque tuavis ibi fructus emisit odoris, dicant, non absurde conjectare possumus, Brunonis Ad Chrittum revocant, quos gloria-vanafefellil. amicos in eis implicile aUnsisse redivivi hominis 359. < Radulphtis Viridispraeposiltira? digmiate- spcctaculo ; illos vero non clare hislorinmriesignnsin ea ecclesiatum gaudebat, qui forsan bujus litulii se, ne famam illius ejusque consanguineorum vioauctor ad invitationem, qua paulo anle pcr<epislo- lare videreniur. Falemur eadem de quolibet atio, lam ad raonasticum habitura ex volo induendum ai mundo valedicenie, cujus conversionis causa tatet, Brunone incitatus fucrat, lacite atludilhis verbis ; dici posse, sed cum apud omnes Carlhusienses : < Ad Christura revocans quos gtoria vana fefetiit. > semper ratum fueril, Rrunonem ex borrendo dami Ecclesia?Remensi adstipulalur parlicularis ecclesia nali magislri judicio tremefactum inundo abrenun» S. Bartholomaei in monle Or, non longe ab eadem tiasse, gravis inde conjeclura elicilur, idem judil nrbe dissita, ctijus clogium, inter Tilulos funebres cium in praedictorum titutorum verbis contineri. s edendos ordine 6">, tolum eit de mortis et inferuii Cur enim amtci ei chaiiores, qui optime cailebant

ACTA. 418 qua?nam illtus conversionis causa luerii, non aliam A batur, opinor, crediderunt, sed decepti fuerc ab iis qui pingenda? rei falsa?argumentum dederunt; > praeler raorlis, judicii et inferni timorem attulerunt? Cur nihil de Manassa? Simoniaci accusalionibus , ad priora autem ita reponit: « Vidimus quoque autejusperversis moribusmeroinerunl, si Brunonero raultos ejusmodi libros, in quibus nibil lule compain eremum impulerunt, ut Laiinoius ex Guiberto rebat. Cur autem in quibustlam Parisiensis et necessario conscqui vult ? > Ita hactenus ille, qui aliarum diceceseon libris ha? figura?et imngines pincum fateatur, quaectimquein Tilulis fuuebribus huc gerettlur, in aliis non pingerentur, conjiciet qui jam transcriptis aliisque continentur, esse biijtis- volueril. Nos tnmen nuctori (Saussaeio videlicet) modi, ul dc quolibel alio, qtii inundo valediceret, fidem habemus. Sed hre figuracet iinagines nuliius possint pronuntiari, formala?a seex hisce conjectu- sunt raomenti,cum iis tantum fulcianlur aucloribus, ra? multum roboris non inesse, haud obscure agnos- quos rejecimus. Eas vero imagines. qua? Brunonis cit; qua sane in re assenliendiim ei hic est, uli lempore depicta? essent, tanquam veritatis lestes consideranli patcbit. Ad alia modo, qurc pro pro- amplecteremur. > Ita Launoius; et sane rectissime: < Ex picturis enim et imnginibus, uli deinde in digiosa doctoris anasiasi facere uicumqtte videntur, Disserlationis sua? cap. 5 conclusioue tradit, non progrediamur. 562. Saussrcus in didascnlica sna Epislola, snpra " ante solidum argumenlum duci potest, quam qut» plns semel jam laudata, qua?anno 1G45lypis Colo- expressa? fuerini, cerlum lempus definialur; ratio niensibus in lucem prodiit, in Parisicnsis prodigii autem est , quia , ut ibidein etiara addit, picsubsidium eliam vocat imagiues et celebrem Car- lorcs ad excmplar rerum, qua? suo tempore thusiae Parisiensis picluram, horribilem daninaii credunlur vulgo, vel geraiilur, imagines suas doctoris hisloriam exprimentes. Ac primo quiricm eflorinare solenl, ita ut, si fingamtis imagincm de hoc argumenlo pag. 22 sic scribit : < Accedebant qua? cenliiiu ant ducenlos abhinc annos depicia figura? et imagines, qtiibus liiiiesliini illud spccla- sil, conseclnrium fulurum sit, rem, qua? ea exculum reprrvsantabatur. Ha? expressa? erant in bibctur, ila tunc crediiam vnlgo, vet gcstara esse. > sacrarum precaliuncularuin, quas Iloras vocilanl, Hinc Parisiensi prodigio firiem conciliare nequeunt, libellulis, imo eliain in Breviariis aliquot, atque quibus id cxprimitur, seu iraagines el piciura? sreculi Missalibus non modo hujus (Parisiensis nempe) quarli decipii, nuiii. 220 liic memornlac, seu ladioccesis, sed aliarum quoque nonuullarutn. Acdein- bellae, Ordinis Carthusiensis stalutis et consuelu* de eadem pag. 22 sic habel : Insuper oslenriebalur nibus anno 1510 Basilea?excusis prrcfixac; hic enim riobis celebiis illa piclura, quse in inonasteriiPalriim r argumenlo duntaxat sunt, feralem historiain lura Curlhusianorum hujus (Parisiensis) urbis clnustro sacculo quarlo decimo, lunt anno 1510 creditam Ecc'esia? propinquiori elininnum cernilur, seriem fuisse; unde minime conseqtiitur ut locum h.x.c expriniens viia? miseri Iuijus boniinis et funesti umquam certo habuerit. Sed hrecde picluris imagiexcessus borrenriaeque illius damnationis, ab ipso nibusque, lucluosiiin eventum reprrcsentanlibus, publice in ecclesia post morlem declarata?, cl ejec- dicta sulliciniil. lionis ejus cadaveris in profanum locuni horribilem 564. Saussaeus in horribilis historiae probalionem calastrophen. > Ha?c ille; verum ad posteriora eadem iterum png. 22 Epistola? suaediriascalica?ait, Launoius in sua de vera causa secessus S. Bruno- factam illain sibi ex eo probabiliorem, quod, uti nis in cremtim Dissertatione iia respondel: « Hacc intellexerat, in Parisiensi de Dcfuiiclis Oflicio e piclura nihil plus habel auctoriialis, qttam libri ex Leclione quarta illud hnjus cxordium, < Responde quibus originem trahit. Designaltim argumenlo suo milii, > fuisset aliquando delelum, < quod clerico tempus rton excedit, sed longo post inlcrvnllo se- in Ollicio funeris hrec verba de roore pronunciaiili quitur. Ad annum quippe 1582 delincata est, ut responderit miser ille defunclus: < Juslo Dei judicio scriplum nuper videbatur supra porlani, qua e < accusatus sura, deinde judicalus sum, demum rainore ilur ad majus claustrum : nuper, inquara, D < vcro damnatus. > Verura Sancti noslri aclate in cum, verlente superiori anno piclura illa celebris Parisiensi de Defunctis Oflicioverosimililer vel nnlpartim deleta sil, parli novis, qure parietinisadhrc- las fuisse Lectiones recilatas, vel hasce, e quibus rent, subslruclionibus, iisque cum Iapideis, lum proinde nliqua ab his verbis, < Responde mihi, > ligneis arcuatim dispositis occultctur. incepisset, e Jibro Job non fuisse depromptas, jam, 563.« Deinde receiitera fuisse liguram omnino supra oslendi. Jam vero, ciiin id ila sit, dubium, leslabatur forma pilei, quo lcctusBruno auriilores sane admodum est, ne amplius quid dicam, an vera suos hinc inde docebal. Hoc enim capitisoperimenpraedicarint, qui ob causam, proxhne recilnlis verlum, quod in veleribus academia? libris birrelum bis cxpressam, verba illa, « Responde mihi, > in, rolunrium et vocabalur eterat, ad annum 1520 Parisiensi de Defunciis Oflicio e Lectione qunrta aliter dcforraari ccepit, et in cornulum quarirum fuissenliquaudoexpunctn, Saussaeoretulerunl. Virie, desinere; cujusmodi erat pileus seu birreiutn quae huc speclautia in sua de vera causa secessitSL q magislerii insig»*». uo, ul diximus, Brunonis capul S. Brunonis in eremum Disserlatione stippeditat tegebatur. Caelcrum qui pinxit prodigium, el qui Launoius, cui hac in partc a nemine eontradici iuffralrespingi curartinl, illud ila cvenisse, ut, pinge- venio. En aliud adhuc, quo pro Parisicnsi prodigip 217

b. BRUNONISCARTHUSIANORUM fNSTITUTORIS 220 adJueilur, argumeiitum. In Parisiensi, ainnt, ecc.e- A pro prodigicr Parisiensi maia flde aut saltem imraesia sanciissima? Dei Genitrici dicaia, capella est, rito, non secus ac nonnulla atta, liic proinde non qua? Damnati capetla dicitur, hocce adeo nomen merooranda, a Polycarpo de la Riviere, Ordinis Cara damnato seu canonico seu doclore, qui in dicta thusiensis alumno, allegari, Papebrochii nostri verecclesia josto Dei juriicio se accusntum, judicatum his, num. 196 huc transcriplis, persuasum mihi ac tandem eliann damnatum, publice coram innu- haberem. Veram cura modo intelligam, fieri posse, nuinera properaodumpopuli multitudine procla r,a- ut bina illa monumenta a praefatoscriptore Carthurli, haud dubie sortila. Verum Parisiensem, qua? siano in Opere, quod Angelica inscribitur, quodmodo exslat, S. Mnriaeecclesiam nondum fuisse S. que anno 1626 typis Lugdunensibus in lucem proBrunonis aetateexs:ruclam, docet nos Rohertus de diit, nec mala frJe, ncc etiam immeritP laudari, Monte in Sigch|rti Appendice ad annum 1177sic ndriucla?a TbeophiloRaynaudo in Hercule Commoscribens : < Mauricius episcopus Parisiensis jam diu diano raliones non memini suadcant, lubet et hasce, esl, qtiod mullum. laboral et profieil in redificnlione antequam prodigii Parisiensis discussioni linem eeclesia? praedictre (Parisiensis) civitalis, cujus ca- imponam, tectori ob oculos ponere, simulque, cujus put jam pcrfectum est, exceplo majori teclorio. sint ponderis, examinare. Raynaudtts ilaque in. R QuOJopus si perfeclum fueril, non eril opus citra B Opusculo cit., serie 2, quaestlo 3, ut fundationis Carlhusia? chartam, in qua prodigium Parisiense moutes, cui aperte debeat comparari. > 365 At vcrp, aiunt, eo loco, qtto Mauricius meraoretur, mala fide a Pplycarpo de la Riviere i episcopus Parisienseni S. Maria?ecclesiam exstruxit,, non fuisse citalam, oslendal,sic scribit: « Optimus . aiia ante exstitit ecclesia, damnali capellam com- et religiosissimuspater, Juslus Perrol Parisinus, qus • piexa, haecque in novo aediflciofuit retenta et con- paulo anle ex Cartbtisia?scriba evectus in Generalem servata. < Scilicet, > ait loco proxime citato ironice excessit e vita snnctissimc, visam a se eam (fundas Launoius, < ad memoriam rei tantae sempiternam, lionisscilicel Carlhusia?)charlam,nec recenii mann, , ut noraen illius, cui sepultura? honos denegatus fue- scd anliqnissima exaratam, docloris damnaii prodirat, basilica lali cohonestnreiur. Tantum abest, ut,, giutn in libri capite conlinentem, conflrmavit. Nec quem Parisiensis clerus Morboniara abire jusserat,, cgo id solus assero, qui ejus Nesloris alloquiis et , perpetua inobscuraret oblivio. In has, velint nolint, benevotenlia, cttm rae inCarlhusiara benigne arivocompelluntur angnslias, qui verum a falso non se- casset, Iionestatus sum, sed idipsum ab ore ejtts ccrntint. >Ila ille, iterutn nimirum innuens, in fa- acceptum, non semct, sed saepiusdomnus Chrysanbttlis indtibie habendam luctuosam damnati histo- , thus Paulinus,. prior Vallis Benedictionis secundnm riam. El vero haec, ut jara supra docui, etsi cerlo ' Avenionem, vir suo merilo et antiquilatis praerogao fabula seu commcnlum non sit, parum equidem liva inter primarios Carlhusia?Ordinis palres annua vcrosimilis apparet, nec quidquam ei verosimitilu- merandus lestatur, et atleslantur superstites alii dinis potesl adjungere capella, qua? Damnali voca- bene multi, ut non possit esse, nisi ex raera obfir• lur. Quid si enim haec ita a populo, feralem histo- malione, dubitandi locus. > n riam, ut ut numquam factam, in prarfata tamen 367. Itaccille; e quibus sane, fundationis Carlliuccclesia accidisse, per errorem existimanle, fuerit sia? Charlam a Polycarpo mala flde pro proriigio t vocala? Quid sia damnaii, non quidem, qtti ibidem Parisieusi non fuisse laudalam, milii sat verosimite n damnaiionem suam publice declarant, sed alterius apparet. Verum quid si tam hic scriptor, quam laus cujuscuinque, imagine seu figura, ibidem exslante, dalus a Raynaudo Juslus Perrot in Charla illa esse, !> noinenclnlionem illam acquisierit? Quid si ctiara quod vere in ea non erat, per errorem exislimaril? n hinc InpsUtemporis factum sit, ul erronea decanoQui faclitm id esse qucal, seu potius facium sit, nico seu doctore, qui, sese damnatum, in eadem docent nPs haec Cartluisiani nostri anonymi nuni. n dicia ecclesia publice proclamarit, apud populum 206 huc transcripla verba : « Inter quos (libros ab n invalucril opinio? Ulut res habeat, non una sane de D Aymaro Savelti, Carlhusia? Majoris prbfesso, conle '" eausa orla essepotesl illa capella?Parisiensis eccle- scriptos) unus adhuc exslat scriplus anno 1455, iri *. siae nomenciatio, ac proin ex hac pro luctuosa do- quo haecnostra (De damnalo doclore) hisloria iisdem >* ctoris damnati historia valide argui non potest. prorsus verbis, quibus habelur in veleri noslro t. a? Atque haecsunt rationum momenta prrecipua, qua? auclore anonymo, exprirailur cum tati inscripliotie to pro Parisiensi prodigiopraeterea inveni, quaequepro ad frPnlem : < Quomodo Orrio Carlhusiensis habuit hoc adstruendo aut nihil, aut cerle parum admodura < originem. > Slalimque post ennrralam liisloriam m «» faciunt, uti ex jam dictis palam est. Alia, qua? sequuntur litlera? funriationis Carthusia? anni 1084. minoris adbtic, quam liaec, roboris sunl, omitlo, Unde pulainus, natum errorem D. Polycarpi de la o> ne rera ptane inutilem prreslem ac supervaca- Riviere, inter auclores, qui hnjusrnodi prodigii ineancnm. minerunl, ensdem iitteras recensenlis, contra querh 366. Atque hinc etiam signalas anno 1084 funda- propterea, velut mala? in scribendo fidei hominem, alionis Carthusi» tabulas exaralumque anno 1115 Launoius paulo acrius invehi visus est. > Quidquid 15 Crandiiiioniensem codicora ncc hic, nec supra eom- igilur de Charta fundationis Cnrthusiae, in quaproumeniMare, initio slatueram, qnod ci liunc, et illas, digii . Parisiensis mcntionem invenerit, Perrotiis is, »Q>

221 ACTA. 222 Carlhnsiensis Ordinis Generalis aflirmarii, id vero- A pios homines creomitatcm oolinere possunt. De simillime duntaxat per errorem eo roodo, quem hic quibus Joannes Gerson, viraequepius ac doclus, sic Carlhusinnus noster nnonymus exponit, admissum loquitur in Declaratione veritatum quar-credenria' alFrmaril, ul proinde, etsi qiiiJem fortc non mala sunt rie necessilate salulis : < Demum in scxto fide, perperara lamen seu immerito pro tucluosa < gradu, qui quartus cst modo dicto, colloCanlur hisloria monumcnlum illud, tiipole hujus menlio- < verilates itlae,quaelanlummodofaciunlad nulriennem non faciens, allegnrit Polycnrpus, uii hie etiam < dam vel fovendam devotionis religiosara pretutcm, ingenue agnoscit Canhusiamus nosler anonyraus. < qua? roagis inducuntur ad inflammanduin affeNeccst, cur hic cuin Raynaudo rcponas, chartam < ctum, quara ad inslruendum inlellecltim, ubi picfundaiionis Carthusia? a charta donalionis cjusdera « tas devota raagis aspiciiur, quam vcritas eerla, > esse diversam, prodigiique non in hac, qua? modo ele. His Gersonis verbis non labefactatur, nec adhuc exslat, sed in ilia, qua? Carthusia? coiiflagra- falsitalis damnatur, aularguilur noslra de damnalo lione perierit, rmentioneni faciam fuisse. Char- hoinine narratio. Imo quis non virieat, eam aplistam enim fundalionis, quae a cliarla donationis sime posse collocari inler « vcriiales illas, qua? tanCarthusiae esset diversa, aliquando exstitisse, nec « luinmodo faciunl ad nutriendam vel fovendam verosimile appnrel, nec ullo argumenlo potesl pro- ™« devotionis religiosam pietatem? > El Iicel in eis bari. « Pietas devota magis aspiciatur, quam veritas 568. Quod jnm ad codicem Grandimonlensem, a < certa, >nihilominus < Veritales eas > appellal piisPolycarpo pro prodigiosa doctoris anaslasi pariter sirnus doclor, el in sexto gradu < Veritatum creIrtudalum,perlinet, fidem quidein Launoii, qui, qure « dendarum > collocat. Quid convenientiits confirin codice illo seu Chronico de prodigio scripta inve- »anda? slabiliendaeque veritati nostra? narrntionis uiunlur, recenliori, imo reconlissiinn manu scripla dici poteral? Quam quolidie experiraur mullum esseasseveravit.elevare conultir llaynaudus; verum « Fncere ad nulriendam vel fovendam devotionis Launoio, id post inspccliim suismet oculis codicera « rcligiosam pielatem, > cum multi el « devotam asscrenti, lidem adhibenriam pulo, lura quod, qua? « pielatem et verilatcm in ea aspicere non conRnynnudus ndducit, mngni roboris non sinl, lum t temnunt. > 370. « Atlaraen Gerson non minus prudeits, quar.i quod Columbius in stia de Carlbttsianorum initiis Disserlatione Grandiinontense Cbronicon pro prodi- religiosus, ne « veritatem > sub specie « pietalis giosa docloris anaslasi non laudel, quique, cum « devota?>negligere viderelur, praecitatis verbismoillud, ni vera praedicasset Lnunoius, liaud dubie p deramen staiim adjecit dicens : « Ubi hoc ununt fuisset lnudaturus, malam Polycnrpi in monumenlo « reprobatur , si adesset asscrlionis temeritas, iilo cilando fidera tacile agnoscil, uli jain anie me « priusquam elucidaretur alio modo per Ecclesiam, verbis num. 19C huc transcriplis Papebrochius « vel rationem certam ipsa veritas » Si videlicet nosler observavil. Accedit, de Polycarpi in cilandis lemere res aliqua assererelur, de cujus veritate nionumeniis pluribus aliis mala fide constare, ut laliler dubitarelur, el essel adeo dubia, ul « Per vcl hinc, fuisse eum et in citandis Grandimontensi < Ecclesiam vel ralionem ceiiam > merilo esset Chronico mala fide ttstim, verosimillimum evadat. clucidanda. Alqui nullu hic adesl in asserla de damJam vero curii res, ut jam diclum, de hoc monu- nato homine veritale < Assertionis temerilas, > inento elcharla fundationis Carthusia?habeal, nequit neque ultam in eo esse lemeriiatem ipse Gerson, otiam vet ex hac vel ex illo prodigium Parisiense credidit, quando postca, < de plurimis, > ut ipse cerlum eflici. Neque vero, quod coronidis quodam- loquitur, « exemplum hoc unum et celebre > promodo toco hic adhuc adnotare lubet, ipseniet posuit ad inspirandum « exercitatis > titnorem DoCarlhusianus Annalium Ordinis sui libri qnarti mini, et « ad nulriendara vel fovendam devotionis « religiosam pietalem. > Nec opus fuit ul illa per hacleuus non vulgati auclor fcralera historiam, si publice accidisse slalualur, pro omnino cerla D « Ecclesiam vel rationem certam elucidarelur, > habuit. qua?satis eral lucida, quamque proplerea « cele569. Ila enim lucubralionis sure num. 127 loqtii- « brem > vocavit Gerson, utpote ab instilutione tur : « Cur igilur... anonymo nostro (primomm Ordinis (dubium admodum ex supra diclis hoc csi) quinque scilicet, qui Ittctuosum evenlum publice absque contradictione recepta et approbaia. Quam accidisse scribit, Carthusia? priorum Chronici au- tot auclores asseraerint, nullus damitarit^ cui haclectori) fldes derogetur, non videtur; > ac deitide, nus universus populus Christianns aures accommontillis prorsus aliis verbis interpositis, num. proxime daril; quam universus Ordo Carlhusiensis, ctsi non scq. stibjungit : < Fidem diciinus et exposcimus nisi valdc remote spectet ad laudem ejus, per sexnon divinam, sed humanara, sive potius fldei pieta- centos annos (dubium iterum valde hoc est ex supra tem. Fatemur enim , hujus spectaculi verilatem dictis) ad hanc usque diem constanter, perseveraniion esse de fide; quapropler sive adiniltatur, sive ler et unanimiter certam et veram esse crediderit et non, nihil re^ert. Verumtamen non pulamus, a credal, solo uno eam impugnante Launoio. Cui decordnlis lecloribus ei possc riencgnri locuin intcr niqtie snmmi ponlifices annuerint, et Grcgorins ' veritates illas, qnre sine Ddei lacsionc aliquaui apud XV eiUrbanus VIII hanc apcrte in Oflicio san-

S. BRCNONTS »3 CARTHUSIANORUM INSTITUTOBIS 22* cti Brunonis apposilam approbarint, licet posl«?a Carlhusianus nosler anonymus, Parisiensi prodigio A sacrre Rituum Congregaiioni visum fueril,- eam vix quidquam amplius, quam nos ei atlribuamus, cum professione fi.lei, a sancio Bruoone ani- postulans allribui. Posliilat enim duntaxal, id reponi mam cfflante etliia, e leclionibus Breviarii rescin- inter verilates, qua? dubii solummodonominis veridere, non atiam eb causam, qtiam quod ex ulraque lates sunt, quseque unice rebus seu asseriionibus facta? fuissenl nimium longiusculae, ut poslea sa- conveniunl, nec certo veris, nec eliam cerlo falsis. picniissimi censores causam rescisionis suscilanti- Atque hac quidem.in re Carlhusianum noslrum inler bus declararunt, el nos apprime convenit, ulpole qtti pariler prodi371. < Etrcvera, silanquam fabulosu e Breviario giosam illara liisloriam nec ceiio verani, nec eiiam,. lunc sublala fuisset, cur postea aliis Breviariis, contra ac ex dictis Launoius facit, certo falsam annis 1648 et 1652 reccns edilis, reslitula fuissel? asserimus. Verum id eliam nos inter et eumdera Cur quolidie doclores Legendas sanctorum suis Caribusianum noslrum discriminis inlercedit, quod chirographis combrobani, in quibus Vila sancii hic utique luctuosum eventura, utpole quem et ab Brunonis cura ejusdem spedaculi narratione descri- Ecclesia (quod tamen secus habet) verumjudicari,ct bitur? ld ccrte ab eis sic agitur cl a sacra Rituum ab universo ordine Carlhusiensi per sexcentos annos B Congrcgalione siuitur, quia nihil in bac narratione I ad suam usque aclntem conslanler, perseveranler et fidei conlrarium deprehenditur. Juxta quod idem uuanimiler cerltim el verum creditum aflirmat, pro magister Gerson loco citato censuit, Vitas Sancto- verosimili ul iuiiiinium debeat habere, uos aulcm rum conlineri sub sexto gradu veritalum crcden- eurodeinpro pnrum verosimili, ne dicnm, pro verodarura. < Respicit, inquil, isle gradus Legendas similiter fulso, haheamus, si nempe publice is coram < el miracula, Sanclorum, Vitas Patrum, visiones infiniia propemodum popuU miiltiludine eveneril, < devotarum pcrsonarum, recitationes cl opinioncs prottl evenisse staluit, quam huc usque discussimus, < sacrorum doclorum, qua?omnia suscipit Ecclesia opinie. CaeterumEccIesia,quod conlra Caiihusianum < et legi permiitit, non quod delerminel-lalia de npsiruin anonytnum bene notandum, Vitns, Mira< necessilaic salutis esse creriendn, seri quia pred- cula.,etc.,Sanctoruro, dura ea legipermiltif, hoc ipso < ciiiut ad coramovendosaffectus pios fiileliumet in vera non judicat. Expenriamus modo, quid de luc« aeriificalionibus ipsorum, dum in lalibus nibil de tiiosa hisloria censendum sil in opinione earum, qui l certitudine scilur esse falsuin, quamvis etiam cam intra privatos domus defuncli parietes, paucis « nescinlur illud cerlitndinaliler esse verum. > Hacc dunlnxat httjus amicis, hosque inler S. Brunone Gerson, qui cum superius dixissel in generc, < in ejusque atiquol sociis pracsenlibus, nec tribusdiebus « sexiogradu collocandus esse verilales illas, qure divei-sds,sed uno eodemque evenissc statuunl. < tantummodo faciunt ari nutriendam el fovendam § XXII. Opinio,qumdamnati prodigiuminira privatat < devotionis retigiosam pietaicm, > hic, qurrnam defuncii tedes coram paucis evenitsestatuil, proposiiuillaein spccie, declarat, <Legenda?> scilicet, elc, nilur, el, an vehtt inepta noviterqueconficlarepuet Miracula Sanclornm, VitaePairuin, Visiones, etc, dianda non sit, examinatur. Carlhusianus noster anonymns, qui doctoris damqure omnia inler verilaies collocantur et-pro talibus. recognoscuntur, et censenltir ab Ecclesia, qua? illai nati prodigium, si pttblice factum adstruatur, pro lcgi pertnitlit,. neinincm lamen cogens ad ea cre-• certo ex jam nunc dictis non habet, verilali id indui denda, sictit cogil ad Biblia, seri legi permiltit, non bie consonum, si, non publice, sed inlra privalas prohibendo, ncc, ui credantur esse vera, prreci- defuncti acdes coram paucis dunlaxat accidisse stapieudo. Jait quidera permiltil legi, < Quia, ul aitt luatur, exislimare virielur; in hoc autem casu feraGerson, proficiunt ad movendos afleclus pios fide- lem bistoriain, variis ad'|unctis, qua? apud alios liutn et in teriificationibusipsorum. > < Elhoccuni i scriptpres reperiuntur, hujusque ex jam dictis vero< tali condilione, dum in talibus nihil de cerlitudine simililudini plurimum ofliciunt, omissis ac resectis, ? < scilur esse falsum, quamvis etiam nescitur illud j iia concipiendaproponit: Anno 1082quidam bomo I t\ < ceriidudinaliier esse veritin. > scienlia et vita? probilate, ut ex indiciis externis 372. < Vitas igilur cl miracula sanctorum, visio- apparebat, speclabilis, Parisiis defunctus est, qui, i nesque et miraciila hujnsmodijuxla cffalum domini cum domi, donec ad ecclesiam eflerretur, ab aniicis Gersonis permittit Ecclesia legi et iiitcr verilaies preces pro sua? anima? refrigerio funderenlur, e s rcponil, id esl, vera esse judical et non falsa, quam- ferelro caput attollcns, voce terribili ter repeiila se vis < non deterininet, talia de necessilaie saluiis jtisto Bei judicio accusalum, judicatum ac tandem s « esse credenda, dum in taHbus nihilde certiludine condemnatum declaravit. Quo audilo perlerrclactiis e < scitur esse falsura. > Hoc autem de damnalo ac compunctus magisler Bruno limc praesens, arijuna horaine miracuium sive res mirahilis ad Legendam ctis sibi sociis, quorura qtiiriani eidem adfuerant a janeii Bruponis spectat, el nibil in eo « Dc certitu- spectaculo, saeculifugampiissuisadhorialionibusper< dine scitur etse falsura, quamvis eliam nesciatur suadens in desertum Cnrthusiaeaufugit anno 1084. t r < illud certitudinaliler esse verum. Ergo juxta mn- Ila ille, mox eliam subdens: < Re sic considerata, ,, gistri Gersonis regulara, ab EccleSia receptam, non est saue quod quis mirelur sileniium auctorttm rinler verilatcs est rcponenduni. > Ila hacienus coacvorum. qui hujus historiae non meminerunt. is

ACTA. 220 223 A Neque eliam nobis exprobrari potesl, quasi novam J familia?. Sed insuper tunc .cmporis aberat facnlias hujus prodigii narralionem coinminiscamur, cum in tam prompte commuiticandi cxteris regionibus, ea nihil proferamus, quod non apud vetustiores quod in aliqua regione eveneral; deerat enim vercauctores scriplum reperiatur. Omnes siquidem eon- dariorum ei cursorura publicorum eommoriitas, quac veniunt, viruro doclum, cum in speciem pie vixissct tunc valde rara erat. Quidqui.l, inqunm, sit de illa -el obiissel, in feretro posilum ler caput suslulisse et opinione, > eie. Snne, si prodigiosn dnmnati historia stupenlibus, qui aderant, trina vociferatiom?se dam- eo modo, quo a nonntillis, tcsle bic Massouo, et ab ipso Cartbusinno nosiro anor.ymo verbis proxime natum renuntiasse. 374. « Quidam referunt, lale speclaculum non in recitntis exponitur, ncciriisse stntuatur, raulio niintis Ecclesia, scd in aula domus ejusdem defuncti eve- bacc habebit, unrie a verisimililudine. abhorreat. Verum quaeri hic jam potesl, primo quidem, an narnisse. Quiriam non tribus diehus, sed eadem die, endemque recitalionis Oflicii lempore trinam vocem ralio, qua res ita facla perbibeatur, pro noviter rediisse. Alii narrant, amicos, non vero mulliludi- inepieqite conficta haberi non dcbeat, seu potius art nem hominuro, praesenles fuisse, inter qnos erant el quibus queal antiquitatis leslimoniis confirmari; Bruno et quiriam cx sociis, qui ciuu eo postea sacculo sectiiiilo autem, an et quam fidem mereatur, seu an nunliuin remiserunt. >HaecCarthusiaiius nosterano- '" prodigiosa damnati anastasis, proul hanc illa Iradit, nyrous; ei aulem hac in re jam praeiverat Innocen- reipsa evenerit, alque in eremum Sanctum nostrum tius LeMasson supra laudatus, in ordinis sui Anna- impulerit. Ac priinum quidem ex his prsesenli, alteruni vero sequenli § lubet discutere. Non rnro fit, litiin libro i, cap. 1, i.um, 3 et scq. sic scribens: « Circa liisloriam illam docloris, ut vulgnriter dici- ut facta hislorica, etiam ea qua? a iiemine prorstts tur, daranali non modicae inter criticos ortre sunt revocantur in dubiuni, certissimeque eiiain lociim iliflicultales, aliis vcrissimatn, csse nsserenlihus, hnbuere, adjnnctis a verilate longissime alienis pror-afiis fere inter aniles fabtilns illnm referenlibus; susque commentiliis, si rile examinentur, inveniaaaliis vero diccniibus, hisloriara veram quidem esse lur ornala. 576. Sacros martyrum agoncs, sarvas n lyrannis in substantin, sed vnriis circuinslanliis auctam 1'uisse, qua? fabulis non sunt absimiles. Inter quas in Christi fidelcs molas persecutiones, commissa mnxime reponilur trina illa ad tres dies diversos inter exercitus itiimicos prselia, factas urbiuin obsircmissa deliberalio circa stalum defuncli, per caria- diones, aliaqite qtiam plurima, qua? seculis rctro veris exanimis ora clamantis dignoscendum, dum lapsis gcsla sunt, historici tum sncri, tum profani m interim hora congrua repetercnlur caeremoniaefune- r lilteras misere. Verura quot hi sive ab imposloribus rales, preccsque pro defunclis ab Ecclesia instituta?, crcdulaeveplebis rumoribus decepti, sive animi pra?et sic rumore se per toiam civitalem spargente, posleris alfectibus abducti, sive denique alia qua* quisque libere posset ad spectaculum iilud viriendnm ctimque ex causa in errores illapsi, res seu facta, narrant, falsis omuino ac fabutosis adjunctis convenire, ae si ex condiclo per tres illos dislinclos «ftia? clamores, dum eadem verba < Responde mihi > non deiurpavera! Sancta?Cmcis inventio, per Hele'repeterentur, redeuntes, Deus debuisset signum dare nam, Constanlini Mngni mntrem, facta, rebus hisloper os cadaveris loquenlis, quo poluisset unanime rica fide cerlis accensenda esl, Jilterisque a Tlieoab adslantibus de defuncti damnalione ferri judi- doreto primum fuit commendala. Vcrum figmenlis ciuro. Id tentare Deum volentium est, quod ideo ab quam plurimis postmodum fuit foedala, uti apud nos episcopo nunquam fuisset permissum, niaxime in toin. I Maii pag. 363 fas est videre. Sancli Mauritti illa florentissima civitate, qua? lol doctis et snpien- Sociorumque Thebaeerum militum marlyrum gioriosum pro fide cerlamen ceiiuni omnino atque indulibus viris abundabat. 375. « Quidquid sit de terlia illa opinione, quae bitnlum esl. Verum id arijunctis falsis non paueis Suriana sanctorum illorura martyrura Acia exhibent plausibilior videlur; nam abslrahendo circumstanlia historia?, el dicendo rcm islam inler privatos D vcsliium, uti, qua? de liisce apud nos loni. VI Sepparieles domus defuncii evenisse, ubi sanctus Bruno tembris pag. 540 et seqq. dicta sunt, dilucide ostenet ejus socii pensum cbaritatis circa corpus exanime dunt. Plura non addo, cum vix quidquam magis sit chari sibi defuncti recitando Oflicium defunclorum obvium, quam veras bistoriasfals s commenliliisque ndjunctis invenire corruptas. Atqtie hincjam sit, ut persolvebant, quo duranle, tribtts vicibus distinclis, veluti a somno morlis evigilattts defunclus liorrenda in fnctis historicis, contra ac Launoius in sua Be voce clamavit, se accusatum, jiidicnlum et condem- vera causa secessus S. Brunonis in eremum dissernalum, corruunt argumenla omnia, qua? ex silcnlioi tatione vult, rei gesta? substanlia ab ejusriem arijunauclorum coaetaneorum pelunlur, qui, de S. Bruno- clis sit dislinguenda, atque non continuo ex eo, quod nis in eremum Carlhusia? nccessu loquentes, nihil ha?c falsa sint, falsam paritcr esse illam, sit conseprorsus referre dicunlur de illa hisloria. Licet enira quens. Falsa ex jnm dictis sunt, quibus apnd Surium auctores illi coa?vi fuerinl sancto Brunoni, facilei SS. Thebaeorum marlyrum passio ornatur, non nulla fuit casttm illum ignorasse, qui diu et quantum po- adjuncla, haecque nibiioniinus pro certissima est luit, silenlio pressus fuit et sub secreto servatus; habenda 577. ldem obtinet in pluribus aliis altorum martvoropter honorem lum insignis viri defuncii, lum ejtts;

S. BRUNONISCARTHUSIANORUMINSTITUTORIS 228 227 ruri) agonaras atiisqiie factis hisloricis, quorum A tanta? muttitudinis baud capaci, faclum esse, veroplttrima ex Itisloria tum sacra, tum profann forent siraile haud exisliinaril. Eadem fortede causa etiara eradenda, si sitigutn, qua? falsis commenliisque facium fuerit, ut, tres damnali vocifemtiones , non adjunclis sual veslita, commenlis fabulisque ferent tribus diebus riiversis, sed uno eodemque rediisse, nccensenda aul cerlo pro falsis habenda. Alque hrec memoria?prodidcrint nonnulli, qiiorum Sulor lib. i quidem, quac de factis, ab ipso statim rci gestie Dc vifa Carlhusiana, tracl. u, cap. 2, meniinit. 579. Et vero, cum horrendum prodigium, si iniiio aut cerle non diu post in litleras missis dicta hic sunl, mtiHo roagis in iis, qtia? trariitione dum- unquam locum habuit, ad anonymum primorum tnxai, a rcigesta? originc per unum alterumve atit quinque Garthusia? priorum Chronici auctorem traetiam per plura srecttla deducla, noscuntur, locum dilione, in arijunr.tis, ut dictum, verosimililer vihabeut. Etsi enim, qttod gestum est, ab iis, qtii id liala, perverierit, illi sane, quod in biscc minus vel viderant, vel ex oculatis leslibus audierunt, ad verosimile videbatur, muianles, infausti doctoris alios viva voce transmiiti, et ab his deinde ad aUos, vociferalionibus, non dies diversos tres, ut ille, sed uulla facta notabili mulatione, propagari facile unum duntaxat non inepte assignasse videntur, maxime cum narrationis suhslantia sive uno sive queat, fieri lamen id vix, ac ne vix quidem potest, si res per unum amplius saeculum ad alios atque B tribus diebus diversis tres itlae vociferationes facla? alios coniinua tradilione, nullo scriptnra? munimine staluantur, inlegra maneal, atqueiHresa, uli num. firmata, transmillantur. Jam vero, cum ex supra praecedenti dicla consideranti palebit. Jam vero, diclis prodigiosa doctoris Parisiensis anastasis, si rum id ila sit, verosimiliusque etiam nppnrent, loeum unquam habuii, ceulum amplius annis, ante- horrendum prodigium, si unqiiam arciderit, non quam litleris fuerit mandala, conligerit, mirum sane publice corara innumera populi mtiltituriine, sed fuerit, ni niultura vitiata, mntataque in adjunclis, jiltra privalos domus defuncti parieles, paucis adquse enm corailala sint, ad anonymura primorum stantibus, evenisse, nec is sane, qui illud et poslequinqne Carlhusia? priorum Chronici auctorcm, qui riori lioc modo et uno eodemque die fucium slatuepriums eam in lilleras misit, perveneril. Alque hinc rii, ineple faclurus videtur, maxime cum nec hinc jam sil, uldubium admodum sit, an is scriptor, dalo narralionis subslanlia num. prrccedenti assignata etiam, prodigiura reipsa eveuisse, falsis id adjunctis kcrintur. Verum nonne sallem sic novilcr quid connon veslierit, qua? tradilione in hisce corrnpta didi- fictum altuleril? Nec hoc ex capite, ul apparet, ejus cerit. Qni factum id esse queat, cxpono. Horrendi fucrit repudianda narratio. Fuerant enim etiam iltiua eventtis subslantia ineounice videlur consi- _ anliqui, qtti damnati vociferaliones trcs diversaset uno eodcmque die, et intra privalos domus defuncli stere, quod riefunclus, qui pie in speciem vixerat, justo Dei judicio se accusalum, judicalum, ac con- purieles evenisse, credidemnt. Fas esl id colligere demnalum irina cmissa e feretro, in quojam posilus ex aucfore, qui Gommentartum, qitem De quatuor eral, voce, adstanlibus declararil; unde faclum, ut pnradisi fluminibus ad purgandnm anima? civitatem S. Bruno, qtri aderai, horribili eventu csmpuoctus, inscripsit, sermone Gallico contexuil. fhijus de in eremura seeesserit. damnrno doctore narrationem, Laltne a se redditam, 378. Quid si ergo hanc historiam, omnlbus fere Launoius in sua De vera causa*secessus S. Bntadjunclis nudatnm, quidam temporis lapsu, quo qui nonis in eremum dissertatione cap. 2 recilat, eamaccidisset, cxpouerent, adjunctis pro arbilrio assitm- demque deinde in Annalium ordinis sui librum ptis, iisve qna? vero magis existimabant similia, quarttira haetenus non vulgalum sermorie tum GalOrnarinl, hsecque deinde ita ornata ad anonymum lico, quo primilus fuit conscripta, tnmetiam Latino protime laudatum pervenerit? Fieri sane non mm- inlulit Carlhusianus nosier anonymus. 580. Alqvic hic quideni id facturus, dc auctore qaam, ut scriptores res, qtias adjunciis deslilulas Inveniunl, adjunctis verosimilibus pro arbiirio exer- dicli Cominenlarii, qui in Parisiensis prodigii adnent, aut etiam adjunclis, quibtis eas veslitas inve- Djunclis ab anonymo primorum quinque Cartbiisise niunt, nova alia, qua? verosimiliora censent, subsii- priorum Chronici auctore dissonat, huncpraefaturin tuant, argumenlo esse polest in hac ipsa, quam modum : « Hic est auclor manuscripii codicis in merobrana caprina charactere et siylo obsoletis, in tractamus, mnteria Chronograplius Carlhusiensis, num. 203.meraoratuS, qui sub Elizario Cnribusie archivo Castellionea? faroilia? reperli et in biblio tbeca coliegii Societatis Jesu Mciensis modo asserpriore sajculo quarfo decimo floruil. Hic enim elsi, quam apudanenyrauin primorum quinque Carlhusia? vati, in quo habetur hisloria illa Gallico sermone priorum Chronici auclorom invenerat, integram dc conscripta. Ejus vero scriptorem inler Carthusiense* dauinaio doctore narralionem adoplnrit, horrendam rccensemus, quod proiitealiir totam suam itorraliotamcn historiam, quam anonymus in aula deftmeti nem a grandrcvo gravissimoque noslri orriinis moconligisse refert, in Ecclesia factatu scribil; banc nacho accepisse. Codicem non viriimus, sed ex er autem, quanUtm opinor, in anonymi narratiene transsumplum luijtis historiae leslimoniuni, proui tmilaiionem idcirco feceril, quod hic ad ferale a R. P. Claudio Tifunio Sociclalis Jesu, Campnniac spectactilum totam fere Parisiensem civitatem cotv provincia?praepojito, el collegiiira Metense Ittsirantc hoc vonisse trrtdat, iHi>qtie in auln defuneti, uipole anno 1639 missum fuil ad V. P. CaroJura le Bre 1

229 ACTA. -230 Caribusia? Montis Dei priorem, hic de verbo aui A nalionis evadendum mundi conversationem derelinverbum, ne apice quidem praetermisso, aut immu- quere, et in solitudine duram ac severam vita?ratiotato, subjiciinus, ut de ejus antiquitate, et noslrisi nera suscipere et obire. iu illud notis lector sanius certiusque judicet. > 382.« DivinoigiiurconcitalispirituinBurgunriiam Deindevero conceplam verbis Gallicis de damnato> ad Iocumdesertum et incultum, monlibusque obsidoctore narrationem, Lalina etiam hujus adjecta adI tum perrexerunl, ubi inter montes, constructis calcem inlerprelalione, traiiscribit. Hanc solam huc cellulis, religiose admodum et auslere vixerunt. Et translulisse ad institutnm meum suffecerit. Ilaquei sic per hos viros tres sanctos, et eos, qui, exemplum sic habet:« Narratur, queradam Parisiis magistrumi illorum seculi, idera vila? genus duxeiunl, ccepil et exslitisse, qui omnes alios illius lemporis magislrosi adhuc stal, et observalur ordo Carthusicnsis, sicul -ingenio el scienlia superabal. Hic, proul apparebat, a quodam ex majoribus et antiquioribus ejusdeut i exlerius, honestse crat conversalionis, nec in eo ulli ordinis, hrec oinia narrante, coram domina fedeprehendebanlur perversi niores, aut quodcumque mina Sancli Pauli comite audivi. > Ita habet tola de turpe vitium, nisi forte vanitas ob insignem scien- infauslo doctore auctoris libri De qualuor Paradisi tiam et eximium jiidicium, quibus a Doraino egregie fluminibus e Carlhusiani nostri anonynii interprctainslrucius fueral. Conligil vero ejus tempore, li lione narraiio; sequenlia autem, ut lempus, qun ut ties praecipua? nobilitatis scbolastici Parisios circiier libri illius auctor floruerit, delorminet, sub.sltidiorum causa aceederent, qtii confestim se in jungil: < Auctorem narrationis hujus circa Gersonis disciplinam praefati magistri tradiderunl, quippe vel Antonini tempora tanlum vixissc, pulat Lauqui omnium aliorum magistrorura essel eminen- noius et ex duobus conjicit, ex Gallica loculione, lissinius. qnam ad illorum aHnlem pertinere vult, et ex modo 381. « Cumque sub eo vacassent sludiis, post lon- loqtiendi, qiiem eliam contendil notiliam rci nondum satis compertam et receplam imporlare. Sed gum lempus mortuus est ille. Unde muttuin contristati discipuli, quem in vita dilexerant magisirum, docli alii aliler sentiiint. Claudius Tifanius, de qno etiam post morlem honorare pergenles, noctem snpra, ex stylo lam ej'usdcm narmtionis, qunm illara circa defuncti corpus ex speciali devotione lolius codicis censuit esse saeculi decinii (erlii; vigilias agere consliluerunt. Diclo vero mortuortim idque eliam probari polest ex his vocibus suboboflicio, psalterium inchoarunl. Cttmque primum scuris, quas in eadem narralione (uti etiam revera absolvissent Malulitium, sive Noclurnum, corpus, in hac occurruni) occurrere asserit Rnynaudus. Una quod hic jacebal morluum, erexit se et residens in ( esl Useille, altera Graigneur. Prima signiftcal Vigiferelro haec verba prolulit: « jEquus est, qtti me tiam.^posterior signiftcat Magnum. Qua? ultima vox < judicavit. > Tunchi tresclerici elsocii.qtti aderanl, in eodem capile citali codicis-reperilur, ubi auctor circa corpus, etsi vehementer conlerriti, nihilotni- haecverba Ecclesiaslici: < Quanto magnus es, hunus ab opere pio non destiterunt, sed allerura psal- < milia te in oronibus, > sic idiomate illo Gallicano terii noclurnum prosecuti sunt, quo explelo, de- desito vertit, < De lant humiiie loy plus, coroine tu functi corpus, sicul priuserigens se dixit : « Juslus <seras Graigneur. >Et in apograpbo.a praefutoClau«et requus est ille.qui raejudicaviletcondeinnavit. > dio ad Montem-Dei Irnusniisso, ha? adhuc dicliones aniiquissiraa? cl obsolela? leguntur : < Que Dieu Tunc tres illi derici magis adhuc obstupefacli, quara antea fuerant, crucis signum sjbi imprimenies, < absoille, id est, Beus absolvat. > 583. < Ex bisomnibus auclorem hujus narralionis terliiim Noctumum devolissime inceperunt; quo esse anliquiorem, quam putavil Launoius, salls eviexpleto, idem corpus, tertio caput erigens, dixil: « Juslus et aequusest ille, qui me judicavit et con- dens est. Et adhuc evidentius erit, si quaenara sit < demnavit et lerroribus adriixit et tradidit. >Hisque haecfcmina Sancti Pauli comes considereiur. Haud dictis, defuncli corpus quasi subitaneus lurbo adve- dubium, quin cujusdam coraitis Sancti Pauli uxor D niens abrcptum ex omnium oculis asportavit, nec 1 luerit. Ilistoriam (amiliredominorum de Castellione deinde, quid de eo factum fueril, resciri potuit. llli super Matronara, a quibus antiqui comiles Sancli vero Ircs clerici, qui ejus fueranl discipuli, stuporc Pauli,ab Andrea Du Chenio editam perlegimos, et vehementi acerboque dolore perculsi sunt ex tam inter comitum Sancti Pauli uxores nullam reperimus mfclici magislri exittt. Tunc ad propria se reci- erga noslrum Ordinem praecipuepropensam prreter pientes sciscitati sunt per notos et familiares, qua- Mariam Joannis II ducis Brilanniae et Bealricis ab nam de causa vir tantus pcenis«tcrnis addictus esset. Anglia filiam, Guidonis III comitis Sancti Pauli El post factam sedulara inquisitionem nihil agno- uxorem, matrem vero Mathildis, comilis Valesii scere poluerunt, quod mortale peccatum secundum conjugis, el cum eo Carthusia?Foritis Beaiae Mariae exierna indicia judieandum esset, excepta vana fiindalricis. Guido ejus marilus fuit comes Sancti gloria. Quam ob rem hi tres clerici, viri potentia et Pauli post raoriem Joanna?, sua?consanguineae.Tifac generis nobililale conspicui, concepto divinorura et haeredis Joannis comilis Blesensis, ejusdem Guijudiciorum limore, communi statuere consilio ad donis palrui. HancJonnnnm Pelri comiiis Alenconii salvandas aniraas sttas et perpcturc periculum dam- uxorera (quo mortuo sine liberis anuo 1283 viriiia

232 INSTITUTORiS S. ItUNONlS CARTHUSIANORUM Sancli Pauli comite, qwi? ftd annura remansit) primum exislimavimus eam esse feminam A coram Maria usque 1359 vitam proiraxit,int(iflexerit, fieri potest jomiiem Sanctt Pauli, de qtia in praefalanarratione, quia fuit magna benefactrix Carthasia?vallis Sancti ut hoc non diu ante hunc aimun acciderit» cumque Pelri, et qnasi altera fundalrix Parisiensis, in qua fieri queat, ut rem, cum primura eam audierat, in duntaxal anno circiter quatuordecim celtas nedlficavilel doiavit, Sed licet litteras non miserit, id forte reditihus comitatus Sancii Pauliusque ad annum 1550 fecerit; qtio tempore. locutionem Gnllicam 1291, quo obiit, frtiita fuerit, nusquam tamen nce nb ea, qua?Gersonis aelaie seu saeculi riecimi quinti in documentis ulriusquc Carthusire, nec in citata initio fuit, tam fuisse diversam, ut inde, tunc Dtiehenii Hisloria reperimus, eam titulum gessisse primum, qui illara adhibuil, 'scripsisse aticlorem, comitis Sancli Pnuli, sed lantum Alenconii et Bie- conctudere potueril Lauuoius, mihi sat verosimile saram. Quam ob rem lianc feminam comiteni, in non apparet, quod quinquaginta duntaxat aut eujus prresenfta haec narratio facta est, censuimus paulo etiam plurium annorum spatium in linesse potius pracfaiam Mariam, cujus parentes ma- guas seu idiomata non soleat tantam mutalionem terni, reges videlicet Anglia?, magni fautores noslri indueere. ordinis exslitere. Uaecauiem vixit citm Guidone ma385. Atque hinc jam sit, ut nec indubitanter ad* rilo ab nnno 1292 ad nnnum 1337, quo iile obiit, cui ^ bacrere ausim Tifai.io, qui narrationcm, de qua diu sttperfuit, in viriuitaie perseverans usque ad hic, integrumque, qui hanc includit, codicem mortem, quara oppetiit amio 1319. Cum igitur istius srecttlilertii •decimiesse, e solo, quo auctor utitur, codicis sciiplor coaelaneus fuerit praefata?corailis, stylo censiiit. Neque enim video, cur hic anno hnncqtic historiam accepcrit, ut ibidem lestatur, a eirciler 1350 lalis fere adhuc esse nequierit, qtiaquoilam Carlhusiensi monacho aniiqtiissimo, hinc: lis fuisse ptilalur sxculo tertio. decimo jam senecolligimus, hunc fuisse supparem nostro anonymo,, scente seu anno 1292, anle quem narralio illa litqni primus hisloriam scriptis mandavit, cum jam ini teris mandata verosimiliter non fuit, uli ex iis, : ordinenostro vivere potnerit anle anntira 1280, ac qua? verbis proxime recitatis Cartliiisianus nosler i proin palet, rem illamindubitatam jam fuissc ssecuto anonyinus docet, pronum est erttere. Ut ul sit, cum decimo terlio, id est, annis ut plurimum ocloginla eamdero parraiionem ab auctore, qui eam in liti posl morlem sociorum sancti Brunonis, et eo tem- teras misit, fuisse tunc primum, cum Maria, i pore, qtio Carthusiensis ordo ccepile primaria domo Joannis II ducis Brilannia? filia Sancli Pauti colniitis diffundi. > mes esset, seu eo tcroporis spalio, quod ab anno 384. HaacCarlhtrsianus noster anonynuis, ut, quo , 1292 usque ad annum 1559 excurrit, e provecla? )£ circiter tempore narrationis proxitne huc transcripla? ariinodum relatis Carlhusiano audilam, ex iisdem ? ? ~auctor fleruerit, deierminet. Et sane ex iis, qua?dc Cartbusiani noslri anonymi verbis etiam intelligncomitissa S. Pauli in medium adducit, sal verosi- tur, terapus equidera, quo circiler illa auctori, a quo milc npparet, floruisse eura aulsreculo lertio decimo scriptis consignata fuit, verosimiliter innotiterit, 3i jnm prope elapso, aut polius tunc> et aliquot «rcculi defmitum habemus; quod praecipuum bic esl, atqne t proxime sequentis annis. Nec contrarium evincunl ad instiluttira prrcsens fere sufficit, licel interim, an duaeL&iHieti r conjeclurre.qnartim aliernmhic scriplor proveela? admodtim aelatis Carthttsianus, e quo liic repelit a Gaflicalpetiiione, alteram a modo loquendi, luctuosam hisloriam diJicii, non serius, quam octa, tam hunc, quam illum ad Gcrsonis el S. Antonini ginta posl sociorum S. Brunonis obilum annis floi a?tatem perlinere contendens. Modusenim loquearii, ruerit, dubium admoduro ideirco appareat, quod , s quera-auctor adhibel, notilium rei noiidum snlis nullura ex his ultra annum 1145 yilam prolraxissc a coinpertam et receplam, ut vull Launoitis, reipsa invcniam, fierique, uti ex jam dictis pronuin est imporlel, uoadiim tamen tiinc consequens eril, ett cruere, facile possit, ut, qui hisloriara Htteris raannarralio ejus ad Gersonis et S. Anlonini aeialcm davit, eam non ante annum 1550 ex illo proveclae a pertineat, itaque duniaxat existiranvit Launoius,, D a?lntis Carlhusiano audierit. Quale porro de praefuia n quod Gerspaem, qui deproriigio dubilantis fere in narrntione Carthusiamis aoster anpnymus judicium modum loquitur, primum fuisse velit, qui id in ferat, nunc habe. « Hujusmodi, inquit, narratio n litlerns miserit. Ast id a vero alienum esse, ex jam sutis ingenua ac sincera videtur, lotiusque historia? [i supra dictis salis liquet. Ad brcc, ctim Laimoius, roeduHam prorsus candide exprimil ex anliquorum , feralera de doctore daranato narrationem, anlequam teslimouiis. Ibi enim liabes prodigiura iJludaccidissc a a Gcrsone scriptis consignarelur, fuisse confictam,, Parisiis, nec non ejus occasione Carthusiense insl/s aflirmet, quidni de ea, vcluli de re nondum salis tutum babuisse originem. 586. «Trina quoque vociferalio perliibelura soli comperla receptaqtie, loqui potuerit,qui anteGcrsonisajtatem scripseril? Quori modoad Galiicam.qna, daranali raagistri ainicis in ejus domo audita. Nihil i, d« cujiis »tate hicdisserimus, auclor HbriDe quaiuor que oecurril prislina? uoslri anonymi narralioni non r Paradisi fluuinibus utitur, leculioiiem pertinet, cttra consentanetun practer trinam illaiu vocum rcpetilion is, ut Carthitsiasus noster anonyraus verbis proxime nem, quam non Iribus diebtts, sed eodeui die ter e r«?citirtiadocet,feralem, quam suppexlitat,de doctore factam dicit, Quod vero ibi narretur catdaver ab ;e damaalo narrationem e Carthusiano grandrevo oculis adslantium venli lurbine sublalum disoao «.

% 233 254 ACTA. ruisse, iiuham fert contradictionem, cum noster A tineri poluerunt iu illp ccetu? Sed elsi daremus auonymws-'0aliieitati auctores, quid de eo factum nullam prorsus ibi fleri mentionem nisi de tribus fuerit, siluerint. Nam illud in sterquilinio sepuftum clericis, nonne fieri potuit quod ex illo septenario iiuineio tres quidem tantum funeri ndfuerint , toisse soM recentiores meminere ex consequentia idonea, quia damnatio ejus certa erat. > Ita ille ; sed qui atios quatiior postea se cum in soliludinent trrrxerint? Terum fJus aliquid, quam hicassignet, interanO388. < Nam revera eos idem vita? genus pluribus nymi primoium quinque Carthusia? Priorum Chrouograptii narrntionem, aliamque, quam libri Wte aliis persuadere voluisse conjicimus ex Radulpho et Fulcio, qttos lucrari Deo sanctus Bruno adnisus quatuor Paradisi- fluminibus auctor suppeditat, discriminis intereedit. Ule enim, contra ac abs hoc fuerat, eliam voto cum eis emisso habilum induendi fit, innumeram populi multitudinem ad ferale monasticum; de qttibus nihilominus jure dubilari doctoris justo Dei judicio sese damnatum vociferati, potest, an pruesenles fuerint speclaculo, quandoqUispectacuhim acctirrisse eique adeo adfuisse, rion dem et anle illud patratum lale votum emisisse poobscure Indicat, quod interim adjunctum si a nar- tuerunt. Praeterea ex seplem primis Patribus tre* ratione abfuerit, minus hihc evadet isthaec creditu tantura videritur proprie cterici riicendi, nempe S. dHBcilis veroque absimilis, titt ex jara diciis saiis B Bruno, Landuinus et Hugn; nnm ex quattior aliis patet, magisque aJbuc patescet ex ris qua? dicturas duo erant canonici Sancli Rufli, el duo laici. Denique in illa narratione magister ille dicitur defuiictiis suttT,postquam quae Launoio, prcediciam narmtionera ut futrlem explodenli, Carthusianus nostfr fuisse diu, postquam tres illos clericos docuisset. anonymus' opponit, huc transcripsero. Sic ilaqtte Sic enim ibi Iegitur : < Et quant il i orent esle el « lonc ifiins leur mestre mourut, > id est, < Cum, post verba proxime recitata prosequitur : « Launoius, qui veleram et modernorum circumslantias < sub eo studttisseni, diu post mngister eorum de« funclus est, sive ut redriidinius supra : Dumqiie confundit, eoruraque dissonantiam multis exaggerat, , in hanc narrationem velttt < ineptam plenatrique « sub eo vacassenl studiis, post Jongum lcmpus i morluiis est ille. t Launoius vero haec verba sic ignoraniire > inSurgit cx iribus maxime : primo, quod- < Adolescentibus seu tribus clericis vel schola- iuierpretaiur : < Qui citm illos aiiquandiu docuis< ribtis Cartbusinnoruni ordinis inilium ascribat; > sel, abiil e vila. > Sed in hac inlerprelatioiie, inviti Sectindo quod ejusdein ordinis « Fundamenta in dicimus, non fuit sincerus; nain < Aliquandiu > < montibus Burgundia? jacla fuisse referat; tertio non significal «long-te:rps> sive < Per Iongum tem. < pus, > scd « Per aliquod tempus. > Cuni igitur < quod, qita? de sublalo magistri cadavere tradit, < ciun picturis et parietinis monaslerii Parisiensis ^ ille homo obierit diu, postquam illos tres clericos « non concordcnt. > docnisset, noii emnt tunc illi in statu adolescentis 5H1-.« primum respondemus, eam narrat onem stricle sumpto, ttt videlur sumptum a Launoio, u< Ail fuisse verbotenus solummodo faclam ab ilfo mona- narrntio haec inde ineptior apparerel. Nec eliam cbo, et ideo codicis s6riptorem, qui forsan ea riiu scholares erant, sed duo ex ipsis jam doctores ei post scripsit, fallente roemoria, facile decipi po- magistri, ut consiai de S. Brunone et Landuino. litisse. Nam faleiunr, ibi de trihus tanlum clericis Neque id impedil quominus quidam ex aliis sociis nominalim commcmorari, cum revera scptem fue- S. Bninonis scholares forsan tunc fuerint; nam riul, inclusis duobus Iaicis, qui ordinis fundamentn duo Slephani safis juvenes erant, qui nondum ad posuerunt, quos tameri omnes non constat specta- sacerdolium erant promoli. 389. < Nihil ergo ineptum in hac narrationf culo adfuisse. Sed indene recte inferatur lotius historia? falsitas, cordatus Iector judicet. Iuio, quod ocCurret cuicunque lectori, verborum illius sensum ibi ab aliis auctoribus discrepat, ex coniexlu ejus- benigne etsine ulla auimi occupalione inlerpretanii. deui narrationis sine labore conciliatur. Elsi eniii) Quidquiri ad ha?c reponant adversarii, fundiun lanuctor irium tantum in cursu sua? narralionis rac- IJ men, ut ila loquamur, ipsitts historia? lotaque illius substanlia conslanter perseverabit, nec itlam subininerii, plures lamen orriinem instituisse innuit, cum snb finein sermonis addil : < Et pnr ces trois vertere poteriiut tam teves in adjunclis dissonan< sainls homraes, et par ceux, qui pre^ndrentexem- liac. Haud salis possumgs mirari Launoii, viri perspi < plc a eux, et vesqtiirent et converserent aussy cacissiini, in hac observalioile inconsiderantiara, « cotnme eux, ful commencie, et est encore niain- qui cum prius cap. 1 sua? Dissertalionis, in exposii tenue el gardee 1'Ordre de Chartreuxe, > id esi, iione icsliroonii Pelri Cluntacensis legisset, et scri< Et sic per hos viros tres sancios et eos, qui exein- psisset, «Servari in Burgundia?flnibus,> sive < par« plum illorum secuti sunt, et idein genus vitae < tibus, > ut alibi legitur, < professionem quam« duxeruiit, ccepit el adhuc stnl et observalur ordo < dain, > id est, Carthusiensem, < roullis aliis < Curlhusiensis. i Et sriperius : < Lors ces trpis < monastici proposili sanctiorem, > ei in exppsitione < clercs et lor compagnie, qui estoient environ le leslimonii Jncobi de Vitriaco, < Est nlia sanctorum < corps : Tunc hi tres clerici et socii eorum, qui < congregatio, quos Carlhusieiises appellant, in < erant circ.i corpus. >Nonne quatuar nlii, qui cmn « ullimis Burgitndia? partibus, > hic uihilominus tribus hts clericis iniiium ordini dederuni, con- auctorem codicis incptia? et ignoranlia? arguit, quoJ 8 PATP.OI.CL1I,

456 IN5TITUTOM5 S. BRUNONISCARTHUSIANORUM 255 fundamenta ordinis in Burgundiae motilibus jactn A persuasum itlcirco habeo, quod, quibus tuin ii..>fuisse reluleril. Licet enim Mnjor Carlbusia modo lum illa ornalur, nalu sittt e sola traditione, sita in Delpbinalu censeatur, olim tamen in Burgun- ari tetnpus usqtie, quod a rei gesta? origine cendia coinpuiabatur, quia et Subaudia et Delphinatus ttim amplius annis distat, deducla, qua?, cum eranl parles veteris Burgundiae. Unde et aslruilur tandiii absque scriplura? muoiroine durat, facere codicis Castellionei antiquitas, cujus auctor si scri- solet, ut ad rei gesta? subslanliara adjuncia non p psik>set ost annum 1346, quo vel circa Delphinatus pauca, quacinitio erant ignota, accedant. regno Francia? ascribi coepit, aliter de Delpbinatu 4 391. Hinc dato eliam, lucluosam damnati histoxoculus fuisset. Ad 3 jam superiusfecis.se satis ar- riarn accidisse, dubiuin mihi semper erit an Sanclus bitraraur, cum diximus recentiores tanlum, inlcr nosler, quod tamen ex libri De quatuor Paradisi quos picluras et parietinas Carlhusia? Parisiensis flurainibus narratione supra buc transcripla concluascribiraus, adinvenisse hujusmodi sepulluram in dendum apparei, Parisiis unquam studuerit. Duslerquilinio, licel similior vero videatur, quam illa bium itidem, eliam hoc dalo, semper manebit, clea lurbine nsporlntio. > Hsec sunt, qua? Launoio, ricusne, andoctorexslilerit, qui damnalionem suam suppeditatara a libri De qualuor Paradisi fluminibus aslanlibus e ferelro raanifestavit. Dociorem tamen nuctore narralionem veluti ineptam ignoranliaeque 'B eum supra plerumque nominavi, quod hoc titulo a plenam, explodenti, Carthusianus nosler anonymus primorura quinque Carthusia? priorum Chronologo, aliisque hunc secutis ornelur. Elsi ilaque, qua de opponit. 390. Et vero Launoius immerito sane eam repu- hic dispularaus, narraiio nb ea, quam antiquior diut vel ex eo quod Carthusiensis ordinis funda- sancti noslri biographus aliique hunc seculi suppemenla in Burgundiae monlibus jacla referat, vel ditanl, iu adjunctis differat, repudiandara proplerea quod infausli docloris cadaver a daemonearreptum esse consequens non est. Nec est, quod reponas, ac sublatum, conlra ac Carlhusia?Parisiensis pictu- solatn esse, quae doctoris damnati prodigium, nou ris cxprimilur, iusinuel. Vere enim montes, Majo- publice, sed intra privalas defuncti a?descorani paurem Carthusiam complectentes, sancti nostri retaie cis accidisse statuat. Elsienim idila sit, iilamauctor ad velercm Burgundiam speclabant, uli liqtiei ex libri De qualuor paradisi fluminibus, a quo in litleras iis qua? in Noliliis Galliarum ad vocabulum Burgun- missa fuii, e provecta? aetalis Cartbusiano, ut supra dia in medium adducit Valesius. Quod vero de dam- dictum, didicil. Quare cum hic feralem historiam e nati cadavere non idem, quod in Carlhusia? Pari- Carlhusianis, quibuscum vivebal,hauddubieaudivissiensis picluris expritnilur, factum prodat, nihill set,debeiha?ciestimoitiiraulloruminsiarhaberi,hincplane ad rem facit, cum Parisieusis Cai thusiaepictu- que de eadera, veluti a pluribus tradita, supra etiam i rae, rialo etiam, Parisiense prodigiura accidisse, non sum loculus. Accedit, lesliraonia antiqua supra adea polleant auctoritate, ut, quod cura bisce pngnut, ducta, qua?prodigium publice factuin statuunt, ex , rejiciendum sit. Ncc inepla etiam, de qua bic, repu- anonymi primorum quinque Carlhusia? priorum tnuria est nnrratio, quod iribus adolescenlibus scu chronographi narralione esse accepla, omniaque i clericis seu sclioluribus Cnrlhusiuiiorum ordinis proinde siraul sumpta teslimoniura quodamniodo > inilium ascribat. Hos enim, cum id fecerunt, ado- non nisi unum consliluere. Jara vero cum haec iia lescentes non amplius fuisse, innuit. Ad haec etsi sint, nihilque praeterea conlra libri De qualuor pai horrendo damnati spectaculo tres dunlaxal adfuisse radisi flurainibus narrationem railitel, nec hacc,ncc ? s irariat, plurcs lamen ordiuem instituisse, orationis opinio, qua? in hac praecipuefundalur, qiiaeqttePaconlexlu inilical, nec eos onines scriplorum anti- risiense prodigium non publice, sed coram paucis s quorum ullus, qui spectaculi meniinerit, praesentes duntaxat factum slaluit, rejicienda est, vclut eiriem astilisse aflirraal. Sed elsi id plerique ex his inepla noviierque conficta. s diserte ctiain assererent, conseclarium dunlaxat XXIII. Quam fidem mereatur opinio, qua doctoris ' lios inter et libri De qualuor paradisi flumi- D § damttaii anaslasim in forel, privatis hujus adibus coram in adjunclis exacte non convenire. nibus auclorem paucis accidisseslatuit.et quid tandem de hacetiam ilu considerata censendum. Vcruin qttid lum? Id duntaxat argumenlo est, liunc c iion cx eoriem fonle, e quo illi, hausisse, non auiein n Non raro, qua? tradilione dunlaxat iioscunlur, n 'larralionem, qtiam supperiilui, a uarratione, quam facla hislorica, utut adjunclis falsis veslita, veri illi, in substaiitia esse diversam, aul hanc idcirco n etiam aliquid complecti, e dictis § proxime praevcritate cxistere alienam. Potest euim, uii ex jmn gresso pronum est eruerc. Atiamen ul, quue modo n a supra dictis liquet, narralionis cujuspiam siibstaniia de iuciuo&adamuati bisloria dicenda liic sunl, luveriiaii esse exnclissirae consona, licct inlerim nd- culentius patescant, Jubct adhuc quaedam,a praesenii s junclis aul ceiio fnlsis aul dubie duntaxat veris instilulo non oninino aliena , qtiae Papebrocbius sitveslita.Et vcro hujusmodi esse adjuncta omnia, noster suppedilat, in medium proferre. Hic itaqur; i, n qua? ^astiunt lurn narralionera, quara primoruin in suis ad Exhibilioiiem errorura Responsionibus, e quinqu? Carthusia? priorum Cbronologus aliique arliculo xix, num. 10, ita scribil : « Contingii... hunc seculi suppeditant, tura alleram, qtix libri Dc sacpe, tradilionis substantiam lalem esse, ut, licet c quatuor paradisi flurainibus auctori ascribilur,, iion nisi teinere possit in dubium revocan, eliam

227 ACTA. 238 corevoruni lesliraoniis deslituta; puta quod aliqria A fuissc, primi ejos socii discipulive sequacibus suis S. Ursula cum plurima lurba sociarum a barbaris narrarint, horumque deinde posleri, re lemporis fuerit ante urbis Coloniensis, ab iis obscssre, muros lapsu falsis adjunclis aucla, prodigium illud publice interfecta, etc; quod S. Dionysius episcopus Roma coram infiuita properoodum populi mullitudine acmissus in Galliam, Parisiis fldem praedicaverit, et cidisse, damnatique voces tribus dicbus diversis -suosangufneconsignarit, aliaque similia; contingil, rediisse, crediderint, ticet inlcrim feralis historia inquam, saepe, ul ea, quae primac tradilionis sub- intra privalas defuncti aedescoram paucis duntaslantia? poslea accesserunt tanqunm ex tradilionc xat, quoruin unus fuisset S. Brurro, accidisset, aut revelatione (ut factum per compositiones Le- damnatique voces, non tribus diebus diversis, sed gendaram, pnia Lcgenda? Dionysianae seculo ix, uno eodemque repelita? fuissent. Ursulana?seculo xi,) merito rejiciantur, ul recentio394. Quid si ergo res posteriori hoc modo eveneTum somnia commentaqtte, toii retro anliquitaii rit? Sanc, qui ila vere faclam autumarit, haud ignota : recentiorum, inquam, iton respective aJ mullum a verisimilitudine ejus abborrebil opinio, nos hodie viventes, sed respective ad rem, ipsos imo vero poluerit ulcunqtte verosimilis videri. Ila saeculismultis prregressam. > Ita reciissime, ut mihi puto, quod, ul jam supra salis insinuavi, subinde equidem apparet, laudattts Papebrochius, qui deinde eliam fial, ulfacla hislorica, eiiamsi siteniio a scrieodem articulo num. 13 hrec eliam huc speclantia ptoribus omnibus contemporaneis sint suppressa, ad suppeditat: Tradilionibnspopulnribus.sncrisvelproeosqtte, a quibus tandem litteris fuere commendata, fanis...,plerumque veritatis aliquid quoad substan- traditione dunlaxat, qua? cenlum amplius annis a tiam subest, sed multum furfuris successive asper- rei gestaeorigine disiet, fuerint transmissa, pro veris sum, a quo difficile sit eas sic repurgari, ul siut hahenda, nec, quo minus Parisiense prodigium, hominis pradenlis intelleclus iis, tanquam eatenus si non publice, sed coram paucis lanlum inlra pri«eriis, citra formidinem acquiescat : ac postea vatas defuncli aedesaccidisse slalualur, faclis hujusnum. 19 eliam ista : « Fama, principio plerumque modi accenseri queal, universale de eo scripiorum minimo et saepe non vero orta, omnitim, qtii integro primo, et forle etiam secundo Mobililale vigel viresqueacquiril eundo, post rem gestam saecuto labenle floruerunt, obstet Parva melu primo, mox sese allotlit in auras silenlium, utpoie cujus ratio non inepla, a facti Ingrediturque solo el capul inier nubila condit ignoralione repetita, occurrit. Cuni enim hirtiiosus 393.« Eodem feremodosehabet traditio popularis. cvcntus, si non publice ncciJerit, Guiberlum de Principiura ejus pleruraque est faclum aliquod me r Novigenloaliosque scriptores antiquos supra recenmorabile, vel quod reipsa conligit aliquando, scd siios facile latere poiuerit, non esl sane cur eoriim cursu lemporis talibus ornamentis atque addita- de hoc miruni acciriat silentium, atit rem ex hoc menlis induitur, ut seipsum poslea miretur el vix fulsam esse arguamus. Ad haec, nisi Parisiense proagnoscat; vel quod ab otioso ingenio priscas rerum digium.quo iu eremuin actus sit S. Bruno, coram origines in sui suorumve comraendnlionem inda- paucis saltem intra privalas defuncli aedes locum gantis, fingitur conligisse; et a levi vulgo, avirie, liabuisse admitiatur, oportci, ut vel ipsimet Carthnquod optat, credente, adoplatur pro vero, et colilur siani horribilem hisloriam cx toto confinxerint, vel pro tali per multa ssepe s.cculn. Exempla lam in ul jam ab aliis confictara adoplarint; prinium ausacra quam profana historia occurrunl. >. Haecom- tem fecisse viros religiosos, verilalis amanlissimos, nia de trndliionibus Papebrochius, et sane, ut jam fabularamque osores, quis facile in animum induriixi, rectissime. Qiiamobrcm, cum secundum haec cal? An ergo in allerum ipsos irapegisse asserenon raro conlingai, ut, quamvis traditiones aut, sii mus? 595. « Si fabula esl, inquit de damnati historia in mavis, narrationes, qure solis tradilionibus superi struuntur, fulsilntibiis plurimis sinl infectae, verae opere, quod ordinis Carthusiensis Annales inscritamen in substantia sint, aut certe veri aliquidI 1 psit, lib. i, cap. 1, num. 11 Massonus supra teuriaD quanlum ad hanc coniineant, fieri facile potesl ut lus, a quibusnam, quaeso, composila? Certe non ab Carthusianornm dc horrendo, quo S. Bruno in ere- aliis, quam a saecularibus hominibus dici potest exmum puisus ftierit, prodigio Parisiensi tradilio, aut, cogilala. Qnonam autem modo a primis Carlhusia> si mavis, anonymi primorum quinque Carlhusire nis ac suis deinde successoribus talis fabula, a priorum chronographi alioriimquesupra Iaudalornm srecularibus fabricata, pro « verissima admilti poi scriplorum de eodem narratio, e traditione illa pri- luit, el posterilati stiae lam firmiter et absque ulla mitus profecla, in substantia vern sit, aut cerle veri tinquam contradictione aut reclamalione transfcrri? i 1 aliqtiid quanium ad substantiam contineat, etsi ad lri profecto moralitcr impossibilc esse nemo non eam non pauca ndjuncta falsa eo modo, quem supra videt. > A primis certe Carthttsianis, id est, a i 3 exposui, temporis lapsu nccesserint. Ul clarius S. Brunonis sociis horumve discipulis feralem d<* loquar, /ieri polesl ut, sanctum noslrum prodigio, damnalo narrationem, si fabula sil, non fuisse , ? quo defunclus, in feretro jam positus, primo sese adoptaiam, alque ad posleros transmissam, quisque accusatum, dcinde judicatum ac landem condemna- fncile ngnoscet; verum, inquiet non neroo, quidni i tum, aslaniibus declarasset, in eremum pulsum factum esse queat, ut posterioris a?vi Carlhusiani,

S. BRUNONfS CARTHUSIANORUM 1NSTITUTOK1S 439 2i0 id est, qui sreculo lcrtin riecimo floruerunt, hisloriam , invenissel, ut faniuli anle iiiinciaverant, averstis ab A illam, titul coinmentitiam, pro vera ab irapostnre ipsis, atqtte cnm iiiriigiintionerecessurus statim ut decepli aceeperint? lmo vero erit forlassis, qui hic pedem in limine posuii, sanclns Brttno cum suis Blomenvennara objicial, in conlexla a se S. Bruno- expergefacti reverenter episcopum salulaverunt, denis Vita tria divcrsa narranlem prodigia, quorum votas illi graliarura actiones referentes pro univerunum quidem omrii dtibio procnl comtnentiim est, sis beneficiis sibi ab eo cotlatis. Consueveral eniin dtio vero reliqna commenii, ne quid pejus dicnm, ipse episcopus de suis facultatibiis eis liberaliter vehementissime sunt suspecta. Tria illa prodigia seu erogare, et singula necessaria rainistrare. Interropotius fabuias, ne sinistre de anliquis Carlhusianis gans autem episcopus Brunoncm, ait: Quae dies est suspicandi ansam darem, in medium hic non pro- liodie? At ille respondit: Dominica Quinquagesima?. venim cuni offieii mei El episcopus: Quare, inqnit, landiu tardaslis ad ' ferrc animus primum fuerat; mlio exigat nt tam qua? obesse, quam quae pro- pmndiitm? Narranle auiem Brunone ordinem gesta? desse Carihusianorum de prodigio quo Bruno in rei, et rie dispulntione inter ipsos habila, episcopits, ercmnm aclus fuerit, Iraditipni qtteunt, studioso accersito clam dispensatore doinus suae, interrogat lcciori exhibeam, nec intra paucorum manus sit utrum caedemsint hrc carnes quas Dominica Quincontexla a Blomenvenna sancli nostri Viia, ipsa R quagesima? minislrasset. At illc diligenter considescriptoris bujns verba, pra?fata miracula seu polius rnns, easriein esse renunciai. Tunc slupefactus epifabttias compleclentin, huc transcribo, ad calccm scopus, conversus.ad fratres, ait: Noverilis, fratres (teinde, tnm qna? ex hisce conlra Parisiense prorii- mei charissimi, qttia hodie est feria quarla posl gium difliciiltas formari queat, uim quid ad hanc Dominicam Palmaruni. Cumque ministri jussu episcopi earnes auferre vellent, mox ttt eas teiigeriint, responderi debeat, arijecturos. 396. Sic ilaque habet hic sancli noslri biogra- vcrsa? siint in pulverem, miranlibiis cunelis et stuphus:.< Non esl. silentio praetereuiidum quod in pentibns.. Qnod.ciiir. episcoptis vidisset, una cum primo ingmssu in Carlhusium, antequam noruiniii familia sua flexis genibus veniani a sancto Brunone sibi viyeiidi inslilutssent, slupendum legitur evenisse et fratribtis liumiliter peiierunt snper fnlso judicio, niirncuhim. Ctim qttadam vice bentus Hugo ex more quo eos judicare cceperanl. Fratribns vero istud ftiit suam visitaturus diocesim (sicutin Advenlu et Qua- occasio, ul carnibus perpetuo abslhiere proponedragesima consueveral) valediceret fratribus, eos- rent; quod posltnodum, aliis miracttlis succedenlique bene.liceret, carnium refeclione mlssa. Ipsa bus, striciissime saucitum usque hodie servant. Doniinica, qtiinquagesiraa?, peracto divino oflicio, _ 398. « Alio iiamque tempore quidam juvenis gchora praridii, benedictis pritts mensis, sanctus nere nobilis, egregie doctus, in dorao Carthusia? Bruiio, homo profundi cordis, loco lectionis admoni- inonachum indueiis landabiliter in .>enium itsque tioneiii saiuberrimam proposuit, inter aUa dicens : vixit, in spirituali vita adeo proflciens, utprophetiie Allendainiis,. oro, fratrcs charissimi, qitia anliqiius quoque spiriliira habere mereretur. Ad extremum hos).ls nos decipit. Venimus enim in crenuim hanc vero confectus senio cum aegriliidtne gravissima ad pceniichliam agendam more antiquorum Patrum, teneretur, ardenti desiderio petiit a priore, eutn Pauji primi ereniila?, Anlonii, Arsenii, Hilarioiiis, visilanle, carnes sibi niinistrari. At.ille reputnns, Macharii, etc. Numquid hi carnibus veseebanlur, ul eum, ngente senio vel aegritudine, non esse sanae nos ccepiiuus? Respondeiiini ei, qui in ppposiin nicnlis, aut certe astutiis auliqui hostis illtidi, itla mensa sedebnnt: An suinus nos, venerande Pater, vice dissimulans abiit. Posl tres vero dies redcunte majores ac meliores apostolis, quibiis praecepit Do- ad se Priore, infirmus desiderio carnium a?stu ns dixit, se gratia Dei neqiiaquam menie aliennium mintts, in quamcunque dotntim iniraverilis, ctc, edenles et bibentes, qua? apud illos suut. Brunone lalia dixisse; sed quoniara sciret, se pro certo morilurum nisi carnium sibi usus concederetur; el haec vero cum illis, qni in sun sedebnni niensa, conlrariinn teuenlibus, usque in vespcram disptitniio pro- n dicens obtestabalur Priorera, nisi ocius suo desirietracia esf. Tandem faligali inclinantes sc usque ad rio satisfaceret, de sua niorte in die juriicii ralioneni terram obdormierunt. Reversus autem a visitalione se redditimim sciret. Quibus auditis, Piior sciens episcopus misil iiuncios ad sanclos fratres, signili- infirnium viruin esse sanclum, mullum expavescens, conveiitum convocavit et rem omuem exposuil. At cans eis de reditu sno, et qtiod moresolito velletdie Domiiiisumere cum cis illi concorditer decreverunt, ut in extrcma necessisequenii, hoc est, dje C^oenip iiiaiiriatuin novuin. Nuncitis nulem inveniens eos late constituto carnes miiiistrarentur. Iiilerrogatus .dormientes juxta mensas, intuens simul carnes fu- deinde infirraus, quns poiissimum carncs desideramantes stipra mensas, scandalisatus vnlde, reversus ret, respondit, perdicis. Stalimqne Prior, accersiio renunliavit domino sno qua? viderat. At ille verbis juvene quoriam nobile monacho novitio de Grailliusnon credidit, donec nuncio secundo tcrtioquc tianopoli, jussit ul a venatoribtts acceplam perdicem aflerrel infirmo. Ille vero sina mora perrexit misso, idem nunciaretur. > , 397. Stupefaclus episcopus, nec adhuc fidem ad- lum propier snperioris obedientiam, lum propler liibuit, dicensque: Nisi ipse videro, non credain, cliarilalem erga infirmiira, cujus discipulus fuerai, et ascenso eqtio, venit ih monlcm. Upi cum oninia

241 ACTA. 2i2 nini attcn ens ire ponlcra, per qiiftm communis A tamcn vei idcirco auiumo, quod tam ba'c, quam erut Iraiisiliis, supi r a;]i:as ambulans flumen irans- primum, ut perpelunm a carnibus abstincntinm a ivil. celeriteique pen i ein attalii. Carthusianis,pericuIose eliam decumbentibus.serva399. « Quam cum Prior oplime coclara infirmo, ri solitam, Deo omnino probari contra obtrcclarores praesente convenlu, praesenlasset, illc suspiciens iu oslenderetur, conficta fuisse viileantur, uniceque coelum cum lacrymis ail: Domine Jesu Christe, bunc in finem a Blomenvenna, cum jnra nnte fuisexaudi me peccalorem fnmulum tuum, siipplicilcr sent confictn, in enm, quam contexuit, S. Brunonis precantem bonitnlcm tiinin, ttt, si isie lam vehcmens Vilam sint illata. At ve_ro,inquiet non nemo, cuin e appetilus lua? est plncilus voluniati, proveniat mihi tiibus illis, qua?Blomenvennareferl, proriigiisunum ad salutcra corporis et anitna?hoc edulium. Sinalias, indubie, duo reliqua verosimiliter sint ficiitia, quid piissime Domine qui vitn?el inortis tenes imperium, si ergoolim etiam fuerint in Cnriliusinnorum, non riignerisliuic crealur;e tuae,qua? mei causa occisn secus atque in alioruin orriiuiim monasleriis.inventi esi, re derevimm, ut nvolnns in vium sunra nos viri pii quidem, sed simul ita simplices, ut novn fnmiilos luos cognoscere facinl, contrnrium esse proarbitrio prodigia, qua? vel nri ordinis sui splenvolunlaii luae, me vel quemcunqiie noslrae religionis dorem commendationeraque, vel ad Dei sanctorummonacbiim quacunque occasione vel infirmitate R quegloriam conducerenl, comminisci sibi fas putacarnes comedere. Cumque in conclusione orationis rent, reque ipsa etiam saeculo tertio decimo, quo omies, qui aderant, respondissent Amen, illico avis, praecipueplures fabulis (ingendis opcram in ccenorccepta, vila, plumis vestita repentino volalu dispa- biis dedisse noscuntur, nonnulla subinde sinl comitiit, viJenlibus cunciis qtti aderant, et stupenlibus nicnti? acgra ias agentibusDeo, qui facit mirabilia magna 401.Quid si e coinraeutis illis untim sit docloris in cceloet in lerra. Alio eiiam tempore cum quidara tnntisper redivivi, qui sese daranalum, publice e cpiscopi et alii, anle Quinquagesimani Carthusiam ferelro proclamarit, horrendum prodigiutu, dicio venienies, vidissent quosdam senes debiles, carnium sreculo tertio decimo primum lilleris, uli cx supm carenliae hoc altribiienles, rogaverunt Priorein dictis Iiquel, commendalum ? Quid si id tunc, ut instantissime, nt debiles illi de carnibus, quibus vita? auslerissima?, a S. Brunone inslitulru, quam lotus miindus illo in tempore utcrelur, aliquod ha- nonnulli olim carpebant, ratio redderetur, fueril berent relocillamen, addentes, mriltos doclos viros conficlum? Eo deducunl rclata a'BIomcnvenna proet limuisseel limerede nimia in hoc ordinis durilia. digia seu polius figmentn. Verum, quidquid sit, nee Cum vero Prior nullatenus assentirel, rogaverunt hrec fncere possunt ttt fernlem damnali historinnv ut saltem pro se et suis comitibus carnes emi face- pro indubitalo commenlo fabulave liabeam, maxime ret. Quid multa ? Emplae carnes Cnrtliusiamque in opinione, qun illa, uti hic modo fit, non publice perlalae, apertis sarcintilis cernebantur versa? in coram innumem propemodtim populi muliifudirie, veros et optimos pisces, colore, odore, sapore. Quo sed inlra privalos domus defuncli parietes cornm viso, Prior, Videtur, inquil, quia non esl volunias pnucis duntaxal facla slattiitur. Elenim nec oir.nia, sreculi deciiui teriii scriptores in Htlerns miseDomini, ut carnibus carnem nulriamus. Deinde qu;<? pisces cocli convenlui et aliis sunt proposili, atque ruiit, commenlitia sunt, nec, elsi iria prrernemoraia corum gustu infirmi ac debiles sanali et conforlati. prodigia seu poiius commenta a BlomenVenna\a Noncrediderunt episcopi carnes in piscesconversas, S. Brunonis Vitam sinl illata, ea universus Garilnidouec mittenles ad macella et diligenlissime inqui- sianorura ordo pro vcris aut habere aut unqunmrcntes, de te tam slupenria evidenlissiinaiesiimonia habuisse deprehenditur, videlurqtie proinde is ncc audierunt. > pro vero etiaro indubitatoque, uli constanler per 400. Talia sunttria diversa nBlomenvenna relaia plura srecttlajam babuit, liabiturus fuisse Parisiense prodigia : ac primuin quidem ex his, ut jam dixi, prodigium, si commentura dumlaxat fabulnque itl omni dubio procul oinmenliliiiin est. Guigo enim, j fuissel. Ut tit sit, opinio equidem, qua? Parisiense p quintusCarlhusia? Prior, in VjtaS. Hugonis, Gratia- prodigium inter privatos domtts defuncti parietes nopolitani episcopi, illius non meminit; dubiuni fnctum slnluit, a verisimilitudine mullo minus abautein nttllum est, quin prodigiiimhiijusmodi,ulpoie borret, quam qure id publice coram innumerae sinuil et ad Caiihusiensent orriinem ct ad (lugoncra propemodum populi multiludine evenisse astruit. t Gratianopolitamimepiscopum, qui paiiem non mi- Annc interim reipsa lucluosa hisloria, sive publice, nimam in eo hnbuissel, speclnns, biogrnphus is, si sive inira privalos domusdefuncli parietes accidisse conligisset umqunm, scilurus sciiuraque coramerao- slalualur, locum nnquam habueril, sanciumque t iturtis fuissel in Iiicubrnlione qua S. Hugonis vi- noslrum in eremtim inipulerit, studioso leclori ex tam omnem geslaque eiiam minus memorabilia omnibus, qua?jam fnse de ea disputata stint, dijudiligeniissimcesl complexus. Quod vero pertinelari dicnndum relinquo, non sufficieniibus, ut mihi duo alia prodigia, a Bloinenvenna pariter romme- equidem nppnret, rationibus supra adduclis,ut illam morata, sunt et haec, ut jam monui, verosimillime vcl certo veram vel certo falsam pronuntiem. Bcruiri commenliliu; elsi enim, quo Jd invicte probalum modo, ad sanctum noslrum spectanlium. scricm dem, argumcnttim snt validum Iiaud snppctat, ita proseqiiamur.

244 S. BRUNONISCARTHUSIANORUM 243 IHSTITGTORIS § XXIV. Remisn», an Paritiit tanctus insotitudinem A quam alias Parisiis docueril seu magistrum egerit. tecetserit, quandonam ii fecerit, el an tunc recta Accedit, apudanonymum primorum quinque CarCarlhutia eremum adierit. thusiae priorum chronographum seu antiquiorem Anonymus priraorum quinque Carthusia?priorum saneti noslri biographum, qui majoris utique, quam chronologus, qui prolixius sancti noslri elogium, Blomenvenna aliique recentiores, auctorilatis est, vita? anliquioris uomine, ut supra monui, edendum, sociorum duntaxat, non autem etiam discipulorum contexuit, Franciscus a Puleo seti Puteanus, Petrus noraine venire eos, ad quos a sancto post feralem Blomenvenna, aliique recentiores ejus biographi, evenlum orationem habilam perhibet. Ut ut sit, qui Parisiense prodigium, quo doclor sese damna- quosdam equidem ex iis, quos sanctns in eremum lum, e feretro publice vociferalus sit, in litleras secum atlraxii, ejtis anle exslilisse discipulos, riiisrnint, Brunonem, poslqnam id accidisset, vehe- hacqueoccasione factum, ut eis secedendi seeum in raeniissima efltcacissimaque habita oratione, ul non- eremum consilium inspirarit, nulln plane e capiie nulli, qui et ipsi horrendo spectacuto adfuissent, vero apparet absimile, maxime cum Remos, docente saeculo nu/ilium remittere unaque cum ilto in ere- ibidem Brunone, ingens undeqtiaque, non inodo innium secedere decreverint, effecisse, memoria?pro- digenarum, ast eliam exlraneorum a!u?nigenarumdtint. El anonymus quidem, qui sanctum Parisiis " que niultitudo lilleras discendi ergo confluxerit, ut tunc docuisse non scribit, fuisse illosomnes hujus supra ntim. 171 docui. socios seu familiares indicat; recentiores vero, qui 404. Verum quaeri bic jam polest, Remisne an Brunpnem lum ibidem magistrum egisse volunt, Parisiis in solitudinem sanctus abierit, ilemque quosdara etiam ex illis faciunl hujus discipulos. quo anuo id feceril. Blomenvenna, Puleanus aliique Yerba huc spectantia. tum anonymi, lum recentio- recenliores, qui in S. Brunonis Vita, quam ex inslirura, seu potius, qui, quod ei reliqui ex his eonsen- litlo descripscre, fuisse hunc, Parisiis docenlem, t;ant, omnium locum tenebit, Bfompnvennaehuc horrendo redivivi prodigio in eremum pulsum tratrnnscribo. Anonymus itaque num. 5 sic scribit: dunt, Parisiis etiatn illum, compositis rebus, eo < Ea lempestale erat ihi raagisler Bruno, nalione secessisse, non obscure indicant. Idem etiam facii Thoutoiueus, de civitate Colonianon obscurisparen- antiquior noster biographus seu primorum quinque tibus nalus,.Ecclesiae Remensis canonicuset ibidem Carthusia? priorum chronographus, elsi inlerim, scbolarum magister in theologia, qui suprascriplis Parisiis docuisse sanclum, memoria? non proJat, vocibus (doctoris scilicet, sese damnalum, vociferali) uti jam raox docui. Vertim sanclus, cum in eremum satuhriter territus atque compuncltw allocutus est r secessit, Remis versabatur, pristtno ibidem post quosdara socios ibi prxsentes, > ac, recitnta deinde, Manassis archiepiscopi expulsionem statui restiluquani ad hosce sanctus habuerit, oratione, num. 8 tus. Ila docent nos hi qui quo ecclesia? cathedralis subjungit; « His velsimilibus verbis atque senten- Remensis canonici sancto parentarunt, titulum fu tiis sanctus Bruao seipsum et quosdim soCiosallo- nebrem inter recudendos 52, *x parte conslituunt, quens et exortans deliheraverunt ipse el sex alii sequentes de Rrunone versiculi, nuru- 154 adhuc pcobi viri seciim abrenuiitiare mundo et pompis recitali: ejus, et ad perpeluam pcenileniiam peragendam Qui eum mullimode nottra pollerel in urbe^ ererai deserta competentia qusrere, >.eic. Solamenquetuit atqtte decut fieret, *83. En mpdo, qua? Blomenvenua coramemoret. Cumque faveret eiforlunaperomnia,jamqne. Hunc prmferremusomnibus et merilo; tvlerritus, igilur, inquit, et salubriter (S. Bruno fijtslram) compunctus, vocatis nonnullis ex sibi Namque benignuseral omniqueperilus in arte, ntagis.iamiliaribus sociis atque discipulis, inter quos. Facundusque satis divitiisquepotens,' «MJMM, Omnia pottpotuit Chritto, nudumque secutus magister Lauduinus, qui post eum priraus Garlhusia?prioratum suscepit,. duo Slephani, unus Chnslutn, cum multis suscipit liunc eremus. Burgensis, aller Diensis, ambo canonici Sancti DJamvero, cum hoc ita habeal, Brunonem sane, Rufl, Hugo etiam, quera appellabaot capellanum, eo. dato eliam, eum prodigio, qup, doctor sese damquod solus ex eis sacerdotis officio fongerelur, et natum denuntiaret, Parisiis praesentem astitisse, duo laici, Andreas scilicet et Guarinus, qui oranes hincque esse factura, ut saeculo nunlium remiserit, praefatis horribilibus defuncli clamoribus interfue- in eremum sese, non Parisiis, sed Remis, quo liinc, rant, his vel similibus verbis eos lacrymabiliter affa- facto jam prodigio, res suas composilurus redierit, tusesl dicens:0 aniici el sodales, etc. > Ha?c ille, contulissc, verosimilliinum, ne dicam indubium, qtiosdam ex iis, quos S. Bruno post visum audi- apparet. 405. Alque hocquidem primum est, quod definientumque horrendum prodigium vehemealissima oratione fuerit affatus, sancti bujus fuisse diseipulos, dum hicerat; quod jam ad secundura, seu ad temnon obscure ulique docens. Verum id^dalo etiara, pus, quo sanctus eremum, saeculoreliclo, petierit, horribilemdoclorisdamnati bistoriam reipsababuisse perlinet in opinione eorum,.qui pro Iuctuosa docturis locum, idcirco mibi parum verosimile apparet, quod danuiali hisloria pulsoque hinc in eremura S. Bruerosimillime sanctus, ut § vm ostendi, nec eo none stant, id certe ante annuml082 eirciter factum tempore, quo tuctuosus casus contigissct, ncc tui- non esse, necesse est, cum hoc circilcr anno ferale

ACTA. m speclaculum evenisse unanimi consensu scribant, A seipso, qui id pariter feceril, induble loqiiitur, nl uti tres diversas sancli nostri Vilas, commentario proinde promptitudine, quara Bruno ad voti oblihuicex diciis subdendas, inspicienti palescet. Verum gationem exsulvendara atuileril, laudati Hisioria) cura feralis hisloria certa ex supra diclis non sit, Francia? scriplores moveri non debuerint, ut ejtis in aliavia, qua vel secesstts S. Brunonis in eremutn erenium discessum vel ipsi, quo votum statuunt epocha, vel etiam duntaxat lempus, anlequod h;ec emissum, anno 1078 afligerent, aut certe ullra flgi haud quent, tulius certiusque rieierminelnr , annum 1080 non differrent. Nec est etiam cur quis necessario ineuuda est. Sancius nosier, uti dicla ob Guiberli abbalis Novigeptini supra saepissime § VIIImanifestant, in pristinum Remis statura ante jamlaudati auctoritatem sancti nostriin solitudincm annum 1081 reslilulus non fuit, ac proinde, cum ex secessnm aule annum 1081 conligisse exisiimet. raox diclis non prius in eremum, qiiam cum id Scribit quiriem hic scriptor lib. i de Vila sua, factum fuisset, sese receperit, conseclarium omnino cnp. 11 : ( Hujus ergo (Manassis Reraensis archiest, ut lroc postremum anle eumdem annum 1081 episcopi Simoniaci) inores prorsus improboset stunon fcceril; ut proinde a vero deviare videanlur pidissimos hnbilus cum omnis honestus horrcret, Historia? littcraria? Francia? scriptores, dum hujus Bruno in Ecclesiis tunc Gallia? opinatissimus, cutii operis sui toin. IX, pag. 236, Brunonis in ereraum B aliis quibusdam Remensium clericorum nobilibus secessiim vel anno 1078 vel cerle liinc, cum Manas- infamis illius odio excessit ab urbe Remensi, ac ses exauclomtus Remensis archiepiscopus armis deinrie, nonnullis interpositis, subjungit. Al Bruno, sibi asserere male acquisitum archiepiscopalum urbe (Kemensi scilicet) deserla, sreculo etiain abre^ conaretur, seu anno 1080 conligisse, aflirraani. nuntiare proponit, qui suorum notilias horrens nd iNt-canmni laiidaii scriptores sancti nostri in solitu- Gralianopolitnnumprocessit territorium. Ibi in arriuo l dinerosecessum lococitato nimiuminaturant, verum et arimodumlerribiii promontorio, ad quod riilliciilicliam socios, qui eum ad hanc comiiati sunt, e mum et valde insolens iter intendilur; sub eo eliam clero Remensi, cujus an eorum ullus fuerit, est praeruptissima?valiis vorago dehiscit, habitarc detidubium, exslitisse asseverant. Ast de hoc infra gens, hujusmodi tnores instituit, et sequaces cjiis tractabo; nunc in teinpus, quo sancli in solitudinem hodieque sic vivtint. > 407. Verttm, etsi isscriptor, uti ex illius hucjam secessus acciderit, nnteomniainquirendurn. Scripiores proxime laudali, qni liuiic, ut jam dicium, ctim transcriptis verbis iiquet, sancli nostri ex urbe anno 1080 aut etiatn cum anno 1078 componuiit, Remensi discesstti secessum in Carthusia?ereinum facere id videnlur, quod sancti cum Radulpho snbjungat, hunc tamen inler et illura nullum plaue Viridi et Fulcio Monoculo de falsis munrii delecta- aut perexiguum dunlaxal teraporis spatium interlionibus aelernumque duraluris cceli gaudiis colla- cessisse, seu Brunonem, slatira alque ob improbos tionem, de qua jam supra fuse aclum, anno circiter Manassis utores urbe Reraensi excesserat, in ere1077 accidisse staluant, Brunoneroque simul, qui muro abiisse, non edicii, nec, salvaverilate, edicere una eum hisce saeculoreuuntiandi, monacbicumque id potuit, uti ex supra diclis tum de terapore, quo habitum assumendi votum tuin emiserat, Deo id sanctus ex urbe Remcnsi abiil, turn de rebus, quas exsolvere hand diu dislulisse, existimarint. Ast deinde gessil, pronum est eruere. At vero, inquies, votnm sese nnn slalim implevisse, ipsemel sanctus nihilne etiam aliud Guibertus, unde sancli in erein epislola suprn plus semel lattdata, qua ad hujtis mum secessus tempus utcunque delerminari possit, exsolutionem Radulphum Viridem horlatus est, non suppedilat? Recilatis proxime binis textibus seijuentia verba interserit: < Quem (Mannssem) ostmodum obscure indicat. p 406. In hac enim ad Rodulphum sic scribit : proceres, clerus alque Burgenses, cum ab Hugone, « Reminiscitur quippe riileclio tua quod, cum ego qui Diensis agnominabalur, arcbiepiscopo Ltigduet ttt et Fulcius Monoculusquadam die siinul fuisse- nensi, apostoUca?edis legato, viro in fcenore justis mus in horlulo adjacenti domui Adre, ubi tunc B tia? clarissirao, creberrimo analhemate feriretur, et p hospitabar, de fatsis oblectationibus et periluris ille manu miliiari thesauros ecclesia? dilapidare niunrii hujus diviliis, nec non de perennis gloria? niterelur, a sede, quam male obsederat, pepulerunt, gaudiis aliquandiu, ut opinor, traclaremus, unde et exitio relegatus aeterno, cum se ad excommunidivino amore ferventes proraisimus ac vovimus calum tunc temporis Heinricum imperaiorcm ipse Spirilui sanclo in proximo fugitiva sa?ctili relin- etiam excommttnicalus conlulisset, hac illacque quere et aelerna caplare, nec non monachictimhnbi- oberrans, sine corarounione poslremodeftingilur ; > dmrecipere; quod cl in vicino pernctum essel, cuin aulem scriptor ille haec verbis, qure et binis nisi lunc Fulcins Romnm abiisset, ad ctijus reditum ejus niim. praecedenti huc transcriplis texlibus peragenda distulimus, quomorara faciente aliisque poslerior includit, proxirae praemittat, Manassis ex intervenientibus causis, divinus amor elanguit, urbe sedeque Remensi expulsioni sancti nostri in lefriguit animus, fervorque evanuit. > Ita sanclus eremuni secessum postponil, bincque fieri potest, nnster, qui sane, ulpole in plurali numero dicens, ut huic illam praeivisse, Guibertus indicare non neperagenda riistuliniiis, non solum de Radulpho, qui mini videatur, acproin, si scriptore hoc standum voli emissi exsolutionem dislulerit, seJ etiam ric sit, S. Bruno nnie nnnum 1081, ulpote anle quero.

«5

84« INSTITUTOWS CARTHUSIANORUM S. BRUNONIS •547 A tx urbe sedeque Remensi Manassem expelli non / dulpho Viridi el Fulcio Monoculocollationem emisconligerit, in eremuni non abiisse. Verum elsi sumque in hoc saeculo renuntiandi eremumque peGnibeil is Manassi» expulsioni Brunonis in eremum tendi volum posl illius ex urbe Remensi discessum recessum postponat, proplerea tamen- consequens collocat, recilala supra, qnse huc faciunt, Gttiberli non cst ut huic illam prseivisse significatum vo- ve.rbain siibsidium non vocarim, licet inlerim haec eidem opinioni, quod forte eqttiilem iis de voto, per luerit. 403. Elenim sibi, sancti noslri relaloob improbos sanctum emisso, loqui Guibertus voluerit, suflraManassis mores cx urbe Remensi excessu, proposi- gari, num 177 edixerim. Hi&ce modo nol.uis, in tum dunlaxat habuisse videtur, quiddeinde tum de lempus, qno sanctus, quod ex dictis anle aniiuin hoc, tum de il'o factum esset, leclorem edocere, 1081 non evenit, in eremum secesserit, inquirere nulla inlerim ordinfs, quo qiiteque gesta essenl, pergamus. ia'ione habila. Ilaomuhoapparct, quoddum reipsa, 410. Carihusiae eremum S. Bruno anno 1084 onini dubio procnl, uti infra ostendam, primum est quid luna de Manasse, lum de Brunone eveneit, rnarrat, Manassis eiiam mortem snncti in crenium ingressus; quare, si eremus quam sanctus, mundo secesstii praetriilat, quo (arnenillam diu posleriorcm nuntium reniittens, primiim adiil, Carlhtisiana exfuisse dubitjndum non cst. Manassem enim diu s iterit, scu, si recta tnnc Carthusiam adierit, duduntaxat, poslquam cx urbe Rcmensi fuisset ejectirs, b;um non erit, quin eodcm anno 1084 mundo pridiemextremum clausisse, ipgemet Gtiiberlus verbis mum valedixerit, seseqtte in soliludinem ahdiderit. proxiine recila:h, uti hsec consideranti patebit, in- Alque hoc sane annalium Carlhusiensium iit-i dicare ridelur, idque omnino suadent, quaellisloriae quarti hactenus non vulgali auclor anonymus, qui litter.irioeFranciae scriplores lom. VIII, pag. C55 et doeloris sese damnaliim vociferali prodigium anno ?eq , momoriae produnl; sanctum aiitem non diu 1082 accidisse slaluit, omnino contendit, idque, ut admodum post Manassisei urbe Remensi expulsio- apparet, quo illud vere habuisse locum, ttiealur, nem in solitudinem sese recepisse, ex liic dicendis seu potins, ut aptam silentii, quo istud Guiberlus facile colliges. Jam vero, cum res iia habeat, ex Novigenlinus abbas praeteriit, ralionem reddere eo «ane, quod Gtiiberlus Manassis expulsioni sancti qneat- Et vcro si dictuin prodigium anno 1082 iiostiiin eremum se".es;umpostponal, conseclavium s.mciiqtie in soliludinem secessus anno demum nsuliqiiam est, ut iiuic illam praeivisse, signiflcatum 1084 conligeril, ficri facile potuerit ut, an hujus velit, etsi interim ex dictis § vni rcvera non ante in illud causa exstiteril, Guibcrlus ignoraril, ac proinde eremum sanclus quam ex urbe Remensi Manasses p ul luctuosam hisloriam,etsioptimesibi compertam, fuisset expulsus, sese receperit. s';lentio praeterierit, dum de sancti conversione 409. Atque hinc jam conseqnitur, nt Guihertus htijusqueiniliis lib. i de Vita sua, cap. 11, tractaret. nec sancti noslri saeculo rentintiandi proposiium, Aiuli, qui laudalus Carthusianus anonymiis, cui clsi et lioc Manassis expulsioni per verba supra ileinile, ut Guiberli silenlio seu formato ex hoc conrecitala postponat, fuissehac poslerius, signifteafum tra prodigium argumento negativo vis sua supra volueril; quod liic accurale notandum idcirco duxi, assignala mancal, responsurus sum, in proxime i]iiod ex hisce contendere non nemo posset, mona- ilerum cit. Annaliumordinis sui lib. quarto hactenus chici habitus induendi volum, qnod in collatione, nonvulgatonum. S9 subflnem de bac re loqualur. cum Radulplio Viridi et Fulcio Monoculohahita, i Necjuvat, inquit, rcponere, Guibertiim lacuisse sanctus emisit, esse pnriter, contra ac supra sta- ds spectaculo. Tacuit enim, quia vel illud ignoratuimus, facta anno 1081 Manassisex urbe Remcnsi vit, silantum inter privatos parietes evenit; vel, si cxpulsioue posteritis. Kes hsec interim , quod bene publicum fuit, et coram ingenti hominum mullitueli.im notandum.nec ita indubie sese haberet, etsi dine aclum, nescivit, ulrum fuerit causa secessus eiia.n Guibertus, saeculo rcnuniiandi proposito.de sancli Brunonis, qui tanlum annis fere duobus post quo per verba num. 406 et alibi recitata loqtiiiur, I) illud recessit, ul legilur apud anonymum nostrum, Manassis ex ttrbe Remensi expulsionem praeivisse, cl in cilalis Cbronicis, ab auctoribus Carlhusiensidiserle assereret. Silne enim scriptori huic per bus edilis. i verfcai!la de emisso a sancto seccdendi in eremum 411. i Unde non mirum, si solis Carthusiensibus renunthndi voto, an de ipio, qui utique haec causa innoluerit; et niaxime cum soleant socciiloqtte cum secedendi consilio seu proposito fuit conjun- ejusmodi consilia servari secrela, ct non nisi paucis C.U3,seccssu illius in eremum scrmo, admodum est inlimisque aperiri et communicari; quod sanclum dubium, maxime ctimGuibertus, qui exsupra diciis; Brunonem fecisse, credibile est juxta illud cclebre rerum, a S. Brunone publice non pestarum minus; placiluin, a PetroCluniacensi, ul jam diximus, comgnarus exsiilit, facile ignorare potuerit voliim, meiidalum , quo sanclus patriarcha suis seqiiacihus , quod sar.clus noster cum Radulplo Viridi clFulcioi inspiravil, < Miranda opcra, quanto possent nisu, Monoculoinlra privatos domus Aiiae, in qua hospi- i occuliare. i Quod nihilominus de praseiilitim i labatur, parictes ab aliorum hominum consortio lantum et propriis operibus intelligendum cst, no:i sejunclus emisit. Atque hinc est cur § vi pro slabi- vero de praeclarisanliquorum Palrum gestis, qune lienda opinione, qua3 habitam a Brunonc cum Ra- posleris ad aedificationemcommendare jubel Deus

'* ; 25* ACTA. per Eeclesiasl"cum dicentem : < Latidemus viros A dinem secederet, biennium circiter a prodigiosa* anaslasi siverit elabi. Elsi enim anonymus iile chrof gloriosos el parenies nostros in generatione sua.i Ita hactenus ille; lacite interim agnoscens, futuriim nologus, seu anliquior noster biographus, deflnito f,nsse, ut Guibertus, Parisieusi prodigio in ercnium anno 1084Brunonis in Carthusiaceremum secessurrtT pulstiui fiisse S. Brunonem,- explorattim haberet, innectat, suo tamen scribendi modo non efficit, nt si lircvi hic in iliam, postquam feralU historia pu- Parisiense prodigium anno 1082 necessario sit in-» blice evenisset, sese receperit. Et sane, si sancius, nectendum.Etenim id relaturus num. 1 ita memorat r statim atque prodigiura acddisset, aul cerie non « Anuo Dominicae Incamationis 1082 vel circa diu post in eremum, sex sibi sociis adjunctis,abiisset, illum, dum solemne studium floreret Parisiis, praefuissel ulique, fecisse hoc illuin, horrendo eventu . ciptre in philosophia et theologia et jure canonico, impulsum, Guiberlo aliisque passim notissimum, sicut generaliter consuevit, lale prodigium (quo niaxime cum sanclus lum eos quos secum in soli- scilicel doctor Parisiensis tanlisper redivivus, sese iitdinem aliraxit, tum alios, non paucos horribili damnalum, et feretro astanlibus denuntiarit) ibi i 1.),damtati doclorisexemplo ad pcenitentiam agen- dicitur accidisse. i dam excitarit, quemadmodum omnes, qui prodi413. Prodigiosa ergo doctoris damnati anastasis, guin propugnant, unanimi consensu contendunt. B speclalis iis, qnae antiquior noster biograpbus meAt vero, ail Carthusianus noster anonymus, sanclus moriae prodil; non deflnito anno 1082, sed vel hoc non prius, quam cum jam biennium fere a prodi- ipso anno, vel uno aut alteroproximeseu praegresso giosa dbctoris anastasi esset elapsum, in eremum seu secuto. evenit, nec quidqiiam alibi occurrit, sese recepit, hincque id fecisse illum, horribili quod feralem illam historiam, si unquam accidit, evealu iinpulsum, ignoravit Guibertus. Verum cui, determinalo anno 1082 cogat inncclere. Quid si ergo quaeso, verosimile appareat, Brunonem, qui jam illa, si contigit, ipso anuo 1083, ad finem fere j«tn inde ex voti dudum emissi religione ad babitum provecto, reipsa eiiam, ult ex dictis fieri potest, monasticum stiscipiendum tenebatur, huicque obli- conligisse statualur, ita sane hanc inler et sancii gationi salislacere diutiua diiferens gravioris novse in Carthusise. eremum secessum, qui ex dicenJis perieulo sese eral exposfturus, nou prius in solitu- anno 1084 circa diem, S. Joanni Baptistae sacrum, dinem, quam cum biennium fere a prodigio, quo, evenit, non biennium circiler, sed arclius longe ut loquunlur nonnulli, animitus fuerat concussus, teniporis spalium inlercesseril, :quod sanclus rebus csset elapsum, secessisse? suis componendis parandisque, quae ad consilii.sui 412. ld sane iticenso, quod, viso horribili specta- exseculionem opportuna arbilrabalur, impeniiero c ilo, conrepcrit, salu.'is aelernae renimque coele- ^ potuerit, quodque, si longius adlitic videatur, quam stiiim dcsiderio miniine congruit. Nec est, quod ut a sancto rebus; suis componendis jiecessariisque reponas, tanto lemporis spatio rebus suis compo- vitae eremitica? ainplectandaj parandis impensuin nendis, parandisque, quae ad novum suscipiendiim fuisse credatur, coiitrahi adbuc polesl differemio vilae genus opus erant, indiguisse sancliim. Elsi etiam ad annum usque 1084 Parisiense prodigium, enim dubilandum non sit quin post prodigitim, si utpote quod nec necessario ante hunc aiiiiuin ex reipsa locum id unquam habuit, temporis aliquod jam diclis acciderit. Quoquo modo ilaque res haspalium, quo res suas componeret, necessariaqtie beat, biennii circiler spatium annuni inler,. quo ad novum viloe genus pararel, vere impenderit, sanclus in Carthusiae ereicum abiit, prodigiique Pafuisse lamen illud aut esse debuisse duorum cir- risiensis epocham intercesjisse, exiis quae anonyciter annorum,. nuila omnino ralio suadet. Quid raus primorum quinque Carlhusiae priorum cbronoiti enim bonis suis sese abdicare, amicis vale- logus seu antiquior sancti noslri biographus memodicere, paucaqtie, quae ei, paiiperrimam vilam riae prodit, consequens non est. Atque id quidem, ducluro, necessaria essent futura, parare duo- nec immerilo ob jam dicta, slaluimus, Cartbnsiano rum eliam duntaxal triumve mensium spatio nostro anonymo dantes tanlisper, sanclum nostrum, p Carthusianus noster ar.ony- cura mundo valedicturus Remis excessit, recia in potuerit? Ast, inquit mus, sanctum anno 1084 Carthiisiac eremum esse Carthusiaceremum secessisse. seu ad S. Hugonem, ingressum, primorum cjiiinque Carthusiae priorum Gratianopolilanum cpiscopum, a quo in hanc ex elironologus sen anliquior sancti nostri biogr.iphus dicendis ductus fuit, sese contulisse. num. 11 diserte tradit, eique, qtti post floruenint 414. Verum sanctus, antequam hoc faceret,. soliCarthusiani alii, pro prodigiosa doctoris damnali tudinem a Carlhtisiae eremo diversam adiisse, in anaslasi lestati, jamque in medium § XI adducli, eaque aliquandiu commoralus fuisse videlur. Ita ctiam consenliunt. Fateor, sic habet : verum quid opinandi ansam seu fundamentum praebenl varii tum? Sanctum equidem post faclum prodigium in funebres sancti Tiluli, uti etiam Mabillonius in orsoliiudinem, ab eremo Carthusiana diversam, ante- dinis stii Benedictini Annalibus, lib. LXVI, um. 66, n qtiam lianc adiret, sese non abdidisse, nuspiam Hic cnim scriplor ibidem, de sanclo noslro, qufc aflirmat. Nec, etsi id aflirmaret, consequens pro- Carlhusiam adiens, magni nominis eremUam, si pterea lieret, ut, spectalis iis, qua; is scriptor me- Blomenvenna ex Henrico Calcar recle nolet, in via moriae prodil, sanclus noslcr, anleqtiam in solitu- consulucril, scrnionem faciens, haecseqitentia pr»219

* S. BRUNONISCARTHUSIANORUM INSTITUTORIS 252 ffjt #t raefliorkie: c Quinam sil ille magni notninis ere- A siae Beverlacensis cauonicus , sancto parenlavit, »8itB,.qaem Bruno adeundo Carlliusiam consiilttil, liexametro duntaxat pentametroque constat. •DJmohactenus, ne quidem divinando, assecutus est. Del pielas Chrisii tibi, Bruno, quod meruisti. Faetus in hac vita monachusprius, hinc eremita. Conjiciebam aliquando fuisse Stephanum Tiernensem, qui tum Mureti apud Lemovicos non sine Quartus, seu 143 inter recudendos, quem sancto magni nominis fama ereiniiicam vitam cum suis Castrensis S. Petri ecclesia inscripsit, bisce polisagebat. Aiquibusdam monumenlis adducor, ut cre- simum versiculis concipitur t Gioria justorum, solatia sola reorum dum, illum magni nominis eremitam non alium esse Bruno fuit vivens,parque dolor moriens. quam Rohertum, abbatem Molismensem.Exslat iti Totius cleri decus, exemplar quoque veri illius monasterii tabulario Rainardi de Barro, et Mors dolor eripuit, dum Pater occubuit. Johannis de Laniaco charta, qua t lerram apud < Siccani-Fontanam , laliore hominum > partim E/feclus monachus prius, hinc eremitaque rettus, < jain complanaiam , > laudante Valentio comile Gratia summa Dei propitietur ei. Brenensi el Barrensi, cujus < boc casamenlum > Sanctus itaque, uti ex hisce jam recitatis funebri^rat, ecclesiaeMolismensiconferunt. bus titulis ejus apparet, monachum prius induit B 415. < Cum vero ecclesia loci illius, quam sedifl- 1 egitque, quam vilarn eremiticant fuerit amplexus. < caverant Petrus el Lambertus, discipuli magislrit lta scilicet, quemadmodum HistoriaelitierariaeFran< Brummis, qui cum eo in terrilorio illo erant, ett ciaescriptores tom. IX, pag. 237 observant, limloc eremitice vixerant, a donino Roberto Lingonensi rum illorum auctores designare voluerint tempus, i < episcopo in Itonore bealae semper virgitiis Marise quo sanctus, antequam in Carthusiae eremum sece< dedioaretur, alriumqiie benediceretur, praedictus deret, soliludinem inhabitavit, * seju, quod eodem c comeset idem Raynardus el Acelenus cum mtillis recidit, solitudinem a Carthusiae Cremo diversam, ' < aliis praesenles fuerunt. > Ex quibus inlelligilur,. antequam in hanc sese abderet, sanctum nostrum Brunonem apud Siccam-Fonlanam, qui locus esl inhabitasse, vilamque in ea monacbicam duxisse. t dioecesis Lingonensis in archidiaconalu Barri super r 417. Ita fere quanium ad substantiam illi, adden> Albam, aliquaudiu eremilice vixisse cum praetlictis tes etiam locum, in quo sanctus, ahlequam in Car> Pelro et LamberW ipsius discipulis et de proximo thusiae eremum secederet, aliquandiu fuit versatus, consulere potuisse Rotberlum Molismensemabba- Siccae-Fontanaesolitudinem exslitisse. Et sanctum i lem, magni lum nominis, qui eremiticam passim sane in hac, antequam Carthusiam adierit, aliquanto vilam agebat. Nulla praediclo instrumento apponilur temporis spaiio habilasse, mihi sat verosimile, ne r Chronica nola; sed ad marginem recenliori manu dicam certum, faciunt, quae Mabiilonius, quem ii s aseriplus est annns 1081, qui tempori secessus eliam in margine laudant, Ioco supra citato in meBrunonis apprime conxenire potest. Nec obslat,, dium, adducit. Verum cum ex hisce ibidem, non s quod Rotberius Lingonum praesul et ipse Brunonis monachicam, sed eremilicam duntaxat vitam discipulus, qui Siccae-Fontan* ecclesiam dedicavit, duxisse sagclus inlelligatur, qua ratione verilati :, r.ou anle annum 1085 hanc sedem inierit. Naflifesec congruunt lituli diversi funebres proxime recilati. c dedicalio aliquanto post reeessum Brunonis facla quibus Brunonem primo monachum, ac deindf a est. Cerle Brunoni Remis Gratianopoiim adeuhli eremitam factum esse docemur? Difficilis sane im li obvkim erat Molismense monasterium, adeoque piicatusqtie valde hic nodus videlur. Verum quid s> e Rolberttis ejus abbas, qtiem ntillus tum eremitarum sanetus a monachico habilu, quem inox, cum in u aut monachorum, ad perfectionem illis in parlibus Siccae-Fontanaesolitudinem sese abdidit, induerit is conlendentium, non rcctorem ac ducem habere cu- primo quidem monachus, eremita vero post a viipiebat. > Ita ille: e tilulis autem funebribus, e qui- vendi norma, quara et tunc deinde amplexus sit, o bus, sanctum recla in Carthusiam, cum mundo factus fuisse in praefatis litulis funebribus dicalur? valedixil, non secessisse, exislimo, priinus S. Pelrii Q Quid si etiam id flat, quod in Molismensi abbatia, Trecorum est, locumque inter edendos 47 tenens Siccae-Fontansesolitudini vicina, reipsa raonachum, is sic habel: monacbieoetiam habitu assumplo, egeril, acdeinde Ul TUulusdicil, mundi lentaminavhk tnm in Siccae-Fontanae soiiludine, tum in Carlhusiae Bruno vir sapiensjussa Dei (aeiem. Calabriaeque eremis vitse eremilicae sese dederil? Sane ut poslremum hoc verosimiHimum putem, Sprevit opes mulias, sibi nec (uit ulla facullas; faciunt lum dicti liluli funebres, tum votum inSed quidquid potuil, fratribut exhibuit. duendi monachum, a sanctp ex dictis ante emissum; Fugil ab hae vita, monachus fit et hinc eremila. Bum sic abslinuit, regna poli meruit, etc. ut aulem alterutrura astruatur, suadere eliam vide416. Secundus, qui monialium Tituli S. Joannis tur, quo sancto ab Ecclesiaeseu abbaliae Molismetiis la Baptistaeest, locoque 68 recudeiur, binos hosCe una sis seu Molerniensis monachis parenlalum fuit, cuni aliis nonnullis compleclilur versiculos: ftinebris tilulus, inter recudendos 40. Hoc enim, Vivitadhuc Bruno, sibi traditur a Paire vita. familiarissimum sibi fuisse S. Brunonem, laudali hinc eremila. monachi produnt. < Noslris inquiunt, versiculis, qui Clericusipse fuit, fil mOnachus, eTerlius, inter recudendos 139. quo Alberlus, Eccle- habitamus Molerniumaddenlesvobis,qui eslis Turii,

ACTA. 234 innotescimus, quod pro Doraino Brunone palrouo A confinio dicecesis Diensis est civitas Gralionopolis vestro, nostro autem familiarissirao, missarum aique in ea beatus Htigo, ejusdem civitalis episco^olemnia diebus triginta celebravimus; eliam ejus pus, quem frequenter vidimus et cognoscimus virum obitus anniversarium diem in catalogo fralrum no- utique sanctum, justum et rectum ac timenlem strorum conscripsimus. > Deum, virum in omni virtute exercilatum alque 418. At vero, inquies, etsi primorum qttinque peifecttim. Is habet in dioecesi stia montes aliissiCartbusiaepriorum cbronologus seu anliquior sancti mos, in quibns sunt deserta loca plurima, ab omni nostri biographus aliique recentiores non impediant, bominum transilu et-consortio separata, ac per hoc quo minus Parisiense prodigium, si unquam conli- ad poenilentiam agendam accommodatissima. Iste git, ultra annum 1082 queat differri, stantibus ta- etiam, exemplo et monilis ad poenilentiam omnes men iis, quae scribunt, sanclus noster, cum saeculo invitans, in adventu noslro, si ipsum accesserimusy valedixit, recta in Carthusiam secessisse videtur, gaudebit et voti compoles faciel. Est enim supra nec alibi, antequam eo sese conferret, aliquandiu modum pius, benignus et misericors. Nos vero, qui esse coramoratus. Etenim, ut ab anliquio.ri nostro viam, qua ad eum itur, freqtienter ambulavimus, ad biographo ducalur inilium, mox hic, recensita quam ipsum vos ducere valemus; > ac deinde qui Brur.o sanclus, viso horribili spectaeulo, habuerit, ora- ejusque soCii, probalo mox omnium calculis, quod tione, ita prosequilur : < His vel similihus verbis hisce verbis inclutlitur, ulriusque Stephaniconsilio, atque sentenliis seipsum et quosdam alios alloquens ad Hugonera Gralianopolitanum episcopum , rebus el exhortans deliberaverunt ipse et sex alii probi suis compositis, consultoque in via magni nominis viri secum abrenuntiare mundo et pompis ejus, et eremita, sese contulerint, exponit, ntilla plane, ad perpetuam pcenilentiam peragendam eremi de- quae illorum ad hunc accessui praeiveril, comnioserta competentia quaerere, et ibidem, reliclis omni- ralionis alio in Ioco menlione facla. Puleanus porro bus divitiis et deliciis et honoribus hujus mundi, in edenda, quam concinnavit, sancti Viia ad ainusaccipere singuli cruces suas et nudum Chrislum simfere (neque enim, eum consulti in via eremiue sequi per arciam viam quae ducil ad vitain, et lalam non merainisse, quidquam ad rem hic facit) Bloac spatiosam deserere, quae amatores et sectatores menvennae consonat , ut proinde tam secumlum mundi perducit ad supplicia damnalorum. Et ideo, hosce sancli noslri biographos, quam secundura quia audierant famara sanctitatis sancli Hugonis alterum, num. praeced. memoralum seu primortim episcopi Gralianopolitani, qui prius aliquo lempore quinque Cartliusiae priorum chronologum Bruno ejusdem magislri Brunonis in scholis credilur so- P ejttsque socii, cum sseculo nunciuin remisere erecius exlilisse, sancto Spiritu inspirante, proposue- miimque peliere, recla sesead Hugonem Gratianorunt ad memoralum sanclum episcopura simul ac- politanumepiscopura, a quoexdicendis in Carlhusi» cedere et ejusdem auxilium el consilium requirere, solitudinemhaud multo post ducli fuere, sesecontuut in ejus dioecesi, quam audieranl multis deserlis lerint. montibus abundare, mererenlur locum congruum 420. Verum cumPuteanuselBlomenvennasaceuIo oblinere,Inquosuum sanclumet salubre propositunt demum sexto decimosuam de sancto lucubrationein possent effectui mancipare. Septem 'igitur sancli elaborarinl, hisque anliquior primorum quinque viri supra scripli praedicla de causa ad praediclum Carlhusiae priorum chronologus non prius ex supra sanctum episcopum, duce sancto Spiritti, pervene- dictis, quam cura jara anni amplius centum a runt. > Cum igitur orationi, a S. Brunone post Brunonis essenl obilu elapsi, floruerit, reeenliores prodigiura habitae, mox hujus socioruraqueHugonem remolioresque ab hujus inCarthusiaeeremumsecessu accedendi consilium, proximeque saeculum ad san- omnes sunt, quam ut iis umquam, quae de hoc clum hunc episcopum accessum, nullius prorsus rei, narranl, fidem certam alque indubilatam facere quaemedia iniercesserit, mentione facla, subjungat, possint, nedum quando cura antiquiori fidei integrae sanclum sane, facto Parisiensi prodigio, recla ad D monumento pugnant; locum autem hoc poslremum Hugonem Gralianopolitanum episcopum se contu- hic oblinet. Sanclum enim, antequara in Carlbusiae tisse, nec alibi ante aliquandiu esse commoralura, eremum sese abderet, in Siccce-Fonlanaesolitudine non obscure indicat, uli quisque, qtiantura opinor, vitam eremilicam aliquandiu duxisse, antiqua, rem altente considerans, facile agnoscet. quam verbis supra recilalis Mabillonius iaudat, 419. Nec minus clare id ipsum indicat in contexta monaslerii Molismensis charla prodit, nec ullo ex a se saneti, nostri Vita Blomenvenna.Oralione enim, capile vetus hoc sanctoque nostro aequale monuqua Bruno, viso doctoris' damnali speclaculo, voca- mentum supposititium spuriumve apparet. Ad haec tos ad sese e discipulis suis familiaribusque non- opinioni, quae sanctum, cum mundo valedixit, in nullos alloculus atque ad poenitentiam agendam Carthusiae eremum non recta secessisse, slatuit, adhortatus primum fuerit, recensita, duos Sleplia- etiam Guigo, quinlus Carlhusiaeprior,in conscripta nos, Burgensem unum, Diensem allerum, quos a se S. HugonisGratianopoIitaniepiscopi Vita suffrabisce accensel, ila primo loquentes inducil: < Non gatur. Etenim, ubi Brunonis sociorumque ejus (adi, longe a civitale Valenliae, cui noslrum adhseret quaeexeanum. 422 buc transcribenlur, verba) ad. monastcrium sancti Rufi prope fluenla Rodani in llugonem accessum refert , ila de illis seribit: 251

S. BRUNONISCARTRUSIAHORUM INSTITUTORIS 355 256 < Qugerebantatitemlocum.eremiticaeviiaecongrutim, A § XXV. Sancti ad Hugonem , Gratianopolitanum , episcQpttm accessus, quales ejus fuerint socii, et necdumque repererant. • Quibus verbisnon obscure an lunc sacerdolio initialus exsliteril. • Brunonem ejusque socios, antequam a.l indicat, Cum sanclus nosler, sexque ejtis socii, miibus Hugonem venissent, operam jam dedisse ut loctim eremitieaevitae aptum invenirent; hinc auiem fit, ille, ut apparet, eremilicse vitae desiderium inspiprimo quidem, ut a vero alienum videalitr, Brunonem rarat, locnm bactenus buic vitaegeneri satis aptum, ejusque socios, cuin post prodigiumjara jam mundo ut ut diligenter qtiaesitum, haud invenissent, ad valedieturi essent, communi consilio, ut laudati Hugonera tandem Gralianopolitanum episcopttm, ut mox biographi docent, staluisse, ad Hugonem, ab eo, de cujus virtutibus plane exiraiis vitseque Gratianopolilanum episcopum , ul ab eo in dicecesis sanctitate inaudierant, locum quemdam proposito Gratianopolitanae monlibns locum eremiticac vitae suo idoneum impelrarent, pervenerunt. Haecaliaque aptum impetrarent, sese conferrc; deinde vero, ut nonnulla fas est colligere ex Guigone , quinto Carvel hine, sanctum noslrum, antequam ad Hugonem thusiae priore, insancti illius antislitis Vita, apud 1 soliliiJiue, quo, an locus nos tom. I Aprilis edila num. 11 ita scribente : < In a^cederet, iu Siccae-Fontanae hic vitae eremiiic* aplus esset, exploraret, ali- _ his (sanctus Hugo)agebat, et, ecce, tribus necdum quandju fuisse commoratum, verosimile evadat, >' In Cpiscopalu, post inonasterii reditum , completis J acproinde laudataeaMabillonio monasteriiMoIismen- annis, adest magister Bruno, vir religione scien> sis cbartae, quas id ex diclis faclum prodit, pondus tiaque faraosus, honestalis et gravitatis ac lotitts maturilalis quasi quoddam simufacrum. Habebat qualecunque accedal. 421« Aocedu.nl tituli funebres supra laudati, qui, autem socios magistrum Landuinum, qui post eum > 1 si sanclus nosler, -cura mundo valedixit, recta in Carthusiaeprior exsiilit, duos Stephanos.Burgensem Carthusiam, tibiereiriiticam vitam duxit, secesserit,. et Diensem (Iii S. Rufi canbnici fuerant, sed desivcritati haud satis aple intelligenlur congruere. derio vitsesolilariaeei, abbale favente, sese conjun' Omnibus itaque sedulo perpensis, dubitandum vix xeranl) Hugonem etiam.quem eognominabantCapcl• apparet quin sanclus, cum saeculonunliun>Temisit, lanum, eoquod solus ex eis sacerdotis fungerelur non recta in Carlhusiam, sed alio prius concesseril.• olficio; duoslaicos, qtios appellamns conversos, Ellorumqujdem.qnemliiiicpetiit, atque nliqusndii Ahdream et Guarinum. Quaerebant autem locum soliludinem iuisse, Ltu- ereniiliear vilae congruum necdumque repererani. inhabiiavit, Siccae-Eonlanae dala supra a, Mabillonio monasterii Molismensis Hac ergo spe, siraul el suavi sanctae conversationis s charla fiden»facit. Verum quanto quidein temporis r ejus odoreirahente, ad virum sanclum venerunt. sQ spatio Brano in hac, anteqttam ad Carthusiae ere- Quos ille non stdum gratanler, sed et reverenter mum seuadHugonem Gralianopolitanumepiscopmn suscepit, tractavit et voli compotes fecit. Ipso namn se conferret, fuit moralus? Nihil omnino, ut quid qtie consuiente , juvanle , comiiante, Carihtisice d e certi hac de re statuatur, occurrit. Cum ecclesise soliludinein intraverunt atque exlruxeruiit. Viderat 6enmonasterii Mollsmensis,solitudini Siccae-Fontanae aulem cirqa id lempus per somnium in eadem solie ii adjacentit, monachi in tltulo funcbri, quo Brunoni tiidineDeum, suaedignationi habitaculiim conslruens parentartint, familiarissimum sUum ex jam diciis tem, stellas eliara seplem, ducalum sibi pracstanies eum appeltent, sanctum sane, quo eis adeo notus ittueris. Erant vero elhi seplcm. > s esse potuerit, temporisspatio salis longo insolitu[425. Scriptoranonymus, quieprimorumquinque dinc illa aut eliam in ipso, in quo cx dictis mona- Canhusiae priorum chronologo supra sarpissitne >chumegerii, Molismensl monasterio esse commo- laudato, aliisque brevem ordinis Carlhusieusis T ratttm, sal verosimile apparet. Quid si ergo per hisloriam, a Marleneo tora. VI amplissimx colleatinum circiler anl adliuc dititius ibidcm haeserit , ctionis a col. 151 insertam, conlexuit, narraliouem ;e aclumdemum, cum locom vitae eremiticae, cui se quoque, qua, ull hic a Guigone fit, et sancli nostri m dederit, toinus apium experiretur, ad flogonem D ad Hugdnem, Gralianopolilaniim episcopum, acccssum et visionem huic diviuilus oblatam refert, ., Gratianopolitahum, ut ab eo aptiorera obtineret, sese contUlerit ? Itl sane a verisimililudine minime suppedilal; verum a jam huc transcripta Gui§<mis le abhorrere mihi videlur. Jam vero, cum hcecila sini, riarralione non nihil discrepat, licet interim et hanc l, m sanclusque, ut supra docui, cerle non ante annum e Guigone a qtiinque priraoruni Carlhusiaepriornm 1081 in sofitudinem, sacculo relicto, abierit, nec chronologo esse deproraptam, et huiic ipsis Guigoic serius ex dicendis, quam anno 1084 circa diem S. ifis verbis usum fuisse, profiteatur. Lubel el ejus 5. Joannis Baptislx sacrum Carlhusiae eremum sit verba huc spectantia, quod nonnulla annoiaiida >it ro ingressus, conseqtiens fit, tit veianrio 1081velaltero offerant, huc transcribere. Ab iis, quibus sancti ad c binis sequenlibus in soliludinein, quae ex dictis Hugonent accessum exponil, duco inilium. Sic lis Siccae-Fontanacindubie fuerit, sese , saeculo reliclo, 3, babeiil: < Adest magisler Bruno, vir religiosus i<, primtim abdiderit. Alia, ut lempns, qno id evenerii, scienliaque famosus, honestalis, gravilatis ac totius lia propius determincm, invenire hauil quivi. Ad alia maluritalis quasi quoddam simulacrum, habebat emodo, quac post sccuta sunt, diNCiitiendaprogre- aulem idem secfos proposili sui, magistrum scilicet diamut. r.antfuinum, qui posl cirmcxslilil prior Cartliusiaa

258 ACTA. 257 A el duos Stepbanos, Burgensem el Diensem : ii ambo . plar, iis adjunciis auctum, qnae , qui illa cidcm Beali Rufi canonici fuerunl; sed desiderio solilariae ailjecit, scriptorreeenlior verosimiliaarbilralus esi, nec lamen, quanlum opinor, in auctore monumenvitae,eis abbate corum favente, seseei conjunxerant; Hugonem quoque.queincognominabant Capellanum, love vetustiori invenit. 425. Ita vcl idcirco quantum ad IiGcpostremum eo quod solus ex iis sacerdolio fungeretur, duos aulem laicos, quos appellant conversos, Andream aulumo, quod lum prinnim, cum jam Bruno ejusque scilicet et Guarinura. Quaerebant aulem loctnn ere- sex socii urbem Gratianopolilanam ingrederentur, ntiticaevitae congruum et necdum repereranl: vigi- visionem S. Hugoni, Gratbnopolitano cpiscopo, lanle aulem praediclo episcopo et de visione seplem oblatam fuisse scribal, idque cura narraiione Guistellarum (quae ei scilicet paulo ante fuerat oblata) gonis non satis convcnial. lllud enim hic S. Hugonis cogiianle, adsunl praefati seplem viri, scilicet ina- biographus, nonper, sed, <_circa idem tempus', » gister Bitino cum sex praefatis sociis suis. Cadcn- quo Bruno ejusque socii Gratianopolim venerunt , libus autem iis seplem ante pedes sancti viri, con- faclum prodit, ut proinde, spectata Guigonis aucloferebat ipse sanctus vir in corde suo de septem rilale, oblala S. Uugoni visio aliquanlo lemporis stellis quas in visione viderat; qui eos bcuigne spatio sancli in urbem Gratianopolitanam ingresstim levavit ad pacis osculum, et inquisita et diligenler * praecesserit. Recentiores sancli noslri biograpbi, Puleanus videlicet, Blomenvenha et Surius, qui inlellecta, qua cle causa, venissent, dixit eis: Scio locum vestrum, a Deo vobis paratum, el duxit variis adjunclis , nec a Guigone , ncc ab antiquiore eos non sine grandi labore ad locum, ubi stcteruul nostro biographo expressis, sancli nostri ad S. slellae seplem, elait: Eccelocus vester. » ilugonem Gratianopolitantim acccssum , oblatamquc 424. Ita anonymus Iaudalae Hisloriseordinis Car- huic visionem exOrnant, de tempore, quo haec thusiensis auclor, nonnibil sane et a Guigone et ab acciderit, verosimiliiis atque ad Guigonis narralioanonymo, qui Guigonis verba proxiine recitata iri liem accommodalius loqininlur. Ac Puieamis quiopusculuin stium intulit, primorum quinque Car- dcm visionem hocle, qnae Brunonis sociorumque thusiae priorum chronographo seu antiqiiiore Sancii ejus in tirbem Gratianopolilauam adventiiin prsenostri biograpbo dissonans, ut illius verba proxime cessit, Hugoni oblalam refert, Blomenvenna vero et pariter hic recilala cum Guigonis verbis conferenii exhoc Surius tunc, cum Sanclus noster sexque ejus palebit. Audi inodo, qui, Hugoni Gratianopolilano socii Graliauopolim pergereiil. Omiiia Btomeiivennx episcopo , cum ad sanctum hunc anlistitem sanctus verba , visionem illain sanclique nbstri ad S. Httgo„ nosler acccssit, visionem , de qua ex diclis etiam ( ncm accessuni speclantia , ob ea, quaenum. 23 dixi, Guigo, divinitus oblatam referat. Hanc, quam huc transcribo. Primo ilaque, sanctum nostrum, Guigo , huncqtie secutus diclus anoiiymus, paucis Gratianopolim pergeiilem, magni nominis cremita duntaxal hisce verbis memorant, < Viderat aulera in via consullo, iter prosecutum fuisse , narral, ac pracfatus episcopus (Htigo scilicel) circa idem lem- deinde, quac ad iiistituluin prsesens perlineut, subpus (quo nempe ad eutn S. Bruno ejusque socii jungii. 426. Sur.t autem haec : < Viderat eodem accedebanl) per soinniuin in cadem (Carthtisise)solitudiue Dominumsuaedignalioni habitaculum con- tempore sancltis Hugo episcopus in somnis Deum slrtientem, slellas cliam seplem ducalum sibi in solituiline Carlhnsiae suae dighationi habilapraeslantes itineris, > prolixius ille, addilis etiani culum construeiitem; septem quoque stellas noniiullis, quae a Guigone absunl, adjunclis , liiinc aureas in moilum coronae dispositas alque a in inoduni pruxime ante vcrba supra recitata cxpo- terra paululum elevatas, a caeteris in firmamento nit, < Septem igiiur viri infra descripti (Bruno flxis silu, motu, colore el splendore differenies, itividelieel sexque ejus socii) pratfala de causa (nt neris sibi dticatum praestanles. Cogiianie aulem co nempe locum vitae eremilicae apluin invenirenl) ad de visione, affuerunt viri ^upra dicli (Bruno nimipraediclum sancium episcopura (HiigonemGraliano- I) rum ejusque socii) prae forihus palatii episcopalis. polilanum), duce Spirilu . sancio, pervenerutil. flujus rei meminit virvenerabilis Guigo in Vita ejusCumque intrarenl ptacfalam civilalcm (Gratianopo- dem sancti Hugonis in haecveiba: < Adesi, inquiens, fiin) conligit, ul praefaius sanctus episcopus in < niagisier Bruno, vir religiosus scieatiaque famosns, camcra sua obdormirct: vidilque in somnis sanctam < houeslaiis et gravitalis ac lotiits maluriiatis quasi visionem: et ecce, seplem slellae cadebant ante < quodda.n simulacrum. Habcbat aulem socios stipedes ejus, cl postea ascendebant per diversos < pra noininatos. i Quaerebant vero locum ereminiontes et mulla deserta tisqtie ad querndam locum licaj vitae congruum, necdtimqiie repererartl. Cnm horridum valde, et a populis remotum, Caribusia ergo nunciatum episcopo fuisset, viros praefalos nuncupalum, steteruntque ibi. > Hactenus laudaiae ipsius posltilantes colloqiiium pne foribus praesloordinis Carlbusiensis Historiae atictor; qui, ctim lari, confeslim eos inlroduci ju!;et. Quibus ingressis praelerea, narrationem, num. prmceil. hunc trans- et ad pcdes ejus humiliter prostratis oplatam largicriplam, daturus, ipsis sese id primorum qiiinque tus est benexlictionein. Cum vero clevati ab ipso CarthusiaRprioriimChroniciverbisfaciiiruminsiiiuel, secum partier consedisseni, causain ailventus ipsoprccmanibus Iiabuissevidettir opusculi hujus excni- rum diligcnter sciscitatus est, Brunone auleni pro--

"S. BRUNONIS CARTHUSIANORUM lNSTITUTORIS 260 sequente ea, quae Parisius in clamoribus praedicti A ingrederenlur, Hugoni fuerit oblala, dubiumque docloris aela fuerant, nec non confcederationem itidem ex dictis sil, noclene illa, quaesancli in ur> mutuam in proposilo solitariae vitae, auxilium etiam bem Gralianopolitanam ingressura proxirae praead inveniendum locum aptum pcenitentiaerogitante, cessit, an aliquanto cilius id evenerit, nec, si po«piscopus prae novilate rei primum obstupuit, ad siremura hoc locura habuit, ulla ratio suppetat, quae jpsoruin tamen conversionem, animi stabililatem, Hugonem Gratianopolitanura episcopura, sancto ardui proposili, pluribus profuturi sibique estensae ejus alloqnium ad palatii osiiuin adbue praestolanle, visioni accotnmodiutilitalem oculos aeflectens, am- de visione meditatum fuisse suadeat, feceritne id plexans virog cum ingenli gaudio non solum gra- liinc vere sanctusille antistes, pro certo asseverari lanier, verum etiam reverenter suscepit, et benigue non potest, cura id nec in Guigonis, nec in alterius tractavit. Facto quoque in se Spirilu Domini, in- cujuscunque scriptoris anliqui auctoritate fundatellexit visionem eisque per ordinem cuncta, quae meutnm habeal. Hinc etiam, an slellaeseptem, quae viderat, enarravit, el locum, quem quaerebanl,jam Hugoni in memorala visioneapparuerunt, tales exslisibi divinitus revelalum asseruit. terint, quales eas extilisse, Blomenvenna,cui hac 427. < Seplem quippe viros, lerreua despicienles, in rc Puteanus in sancli Vita num. 29 eliara con» B deserla quaerentes et per desiderium aeternorum, 1 sonat, verbis proxime huc transcriptis tradit, mihi velut aslra micantes, septem slellarum numero1 admodum dubium apparet, uti etiam an eo raodo, designari non haesilavit. > Hactenus Blomenvenna, quem vel bini hi S. Brunonis biographi, vel brei S. Hugoni, Gratianopolilano episcopo, visiouem vissima plus semel jam laudata ordinis Cartliusiensis i noii lunc primum, cum jam Bruno ejusque socii Historia assignat, sese Hugoni spectandas exhibueurbem Gratianopolitanam ingrederenlur, sed ali- rinl, itemque an una ex hisce, qua S. Bruno dequando cilius, cum scilicet in ilinere versus hanc: signatus fuerit, caeteris lucidior exstiterit; quod adhuc versarenlur, fuisse oblatam, inemoriw pro- etiam non quidem apud Blomenvennam aut PuleaI dens, ut jam monui. Et vero visionem illam vel num, sed apud Zachariam fcenediclum in sancii tunc vel cerle, ut Puteanus ex jam dictis tradit,, nostri VKa, stylo ligato sub saeculiscxti decimi ininocte illa, quae sancli ejusque sociorum in praeme- lium ex supra dictis conscripla, aliosque nonnullos i liicmoralam urbem advenluin proxime praegressa recentiores, quos hic nominare nihil attinet, memoI est, non autem tunc primura, cum Graiiauopolira riae prodilum invenio. 429. Versus omnes, quibus lum id, tum inlcgram , iili jain ingrederenlur, evenisse verosnnilliinum est, i lum quod ex dictis cum Guigonis narratione id stellarum septem visionera, Hugoni oblatam, mer niagis congruat, tum quod visio illa, utpote per' tricus ille sancli biographus canit, lubet liuc, quod somnium Hugoni oblala, nocte verosimillime acci- id futurum sperem lectori non ingralum, transcri1 derit, sanclusque ac ejus socii, nofl noctis, sed bere. Sic habent: Jamque propinquabat Bruno, stipante caterva, diei lempore, Gralianopolim verosimiilime siot in1 Gratianopoli; a priscis fuit olim dicta Misora. gressi. Alia modo, quae Bloraenvenna aliique de visione llugoni ablala memorant, eliam discutia- Ac deinde, nonnullis inlerposilis : Woxigilur septem stellas ex tetheresummo , iuus. Secundum hunc scriptorera Hugq episcopus, Demiserepoli; quibus una tiitentior ibat cum jam Bruno ejusque socii Gratianopolim adveAnte alias, nec non Plioebinascentis ab ortu nissent, pracque foribus palatii episcopalis slarent,, ii Ferre videbatur gressum ad sublimialecla de visioue sibi divinilus obiata cogitavit. Idemetiam s Prasulis Hugon s, rigidumque ascendere monlem, inemoriae prodil brevissima ordinis Carlhusiensis s Qui vicinus erat, celsoqueincumberesaxo. Historia, a Marteneo tom. VI ampUssimxcoIlectioiiis & ex dictis incerta, uli etiam in sancti nostri Vita Talia, quum dulci decumberetille sopore, i, num. 29 Puteanus. Et vero, si vel tunc primum, Suspicil; e somno postquam expergiscilur,omne 'cum Bruno ejusque socii Gralianopolim ingrede- D Mente agital factum, pensat secumatque repensat. e Quid, borte, vutt, Deus, hoc, inquit, mirabile sireiilur, vel nocte, huic eorum ingressui proxime a [gnum? praevia, visio illa accideril, Hugoncm sane de ea >> Quid, rogo, portendunt hatc septem sidera mundo ? tunc, cum illi ad ostium, alioquium ejus petenles, :t Altiut hac igitur dum cogitat, immineturbi jam adstarent, cogilasse, vero neutiqtiam apparet Sex sociisdoclor comitalus et introil eedem absunile. IO 428. Licel enim, Hugonemepiscopum, dum Bruno Pontificis, quem se secreto affaminedixit le Viserevelle. Inlra penetralia adducitur aula, ejusque sex socii ei jam praesentes astarent, de a Et comitespariter. Fleclens genua, oscula fiyii visione sibi oblata cogitasse, Guigo veibis snpra it Sacratis manibus Bruno, sicqueincipil ore, elc. recilalis duntaxat insinuel, nihil lamen impedit 430. Nec tanlum visionis, Hugoni Gratianopoliquo ininus et tunc et paulo ante, cum scilicet in m episcopi conspectum Bruno ejusque socii nondum tano episcopo oblatae, adjuncla proxiroe bic jam t. (Uissent adducli, de eadem visione Hugo eogitarit. memorata, quse a Puleano, Blomenvenna, Zachaic Allamen com haecex diclis vcrosiniilliroe non lunc ria benediclo aliisque rccenlioribtts absque aniiquo m primu n, cum Bruno ejtisque socii Gralianopolini vade referuntur, ancipitis admodum ac dubiaesunt 85»

262 ACIA, 261 A fiilei, verum eliam, quod Blomenvenna (adt ejus J familiarisque, quaecunque in liujus Vita, summi verba proxime buc transcripta) de relala a Brunone ponlificis jussu a se contexia, memoriae prodit, vel Hugoni episcopo lucluosa damnati docloris Pari- ipsemet oculis suis aspexit, vel e teslibus oculatis siensis historia affirmat. Praeterquam enim, quod aut ex ipso etiam S. Hugone didicit, ut verosimilhuic unquara fuisse locum, cerlum ex jam supra lime, etquod de visionepraememorata Hugoni oblala diciis non sit, feralis prodigii apud Hugonem memi- scribit, ex hoc ipso eliam audieril. Ast, inquies, clsi nissc sanclum noslrum, a nullo prorsus alio scri- id ita sit, nondum lamen est consequens, ut Gaufredus Viciori III papae, anlea Cassinensi monacho ptore, qui fidem utcunque rei facere natus sit, liileris commendatum invenio. Ut ul id sit e modo nomine Desiderio, visionem qua hic Deum, in sointerim, quo lum Blomenvenna, tum alii jam lau- litudine Carthusiae habilaculum sibi construentem dati scriptores dictam stellarum seplera visionera viderit, pcrpeluam ascribat. Deus enim et Viclori lrajusque adjuncta referiin', veritati liquet esse ap- et Hugoni, quid in Cartbusiae soliludine faclurus prime consonum, quod §, 22 docui, in rebus scilicet esset, visionibus duabus diversis revelare potuit. -432. Fateor, sic habel: verum de una eademque seu faciis historicis rei substautiam ab ejusdem ailjunctis esse dislinguendam, fierique nonnunquam, visione, de qua Guigoni sermo est, sermonem eliam iil quaeadjunctis vel nullis fere veslita vel omnibus B esse Gaufredo, vel ex eo liquel, qtiod sequentia prorsus deslitula apud scriplores antiqitos invene- verba, < Vidil Deum, suae dignalioni in solitudine runt recentiores, ea ipsi adjunclis, quae verosimilia Carthusiana habitaculum conslruentem, > quibus rebantur, pro arbitro ornarent. Guigo in Vita S. hic illam exponit, ad apicem fere etiam occurrant Hugonis Gralianopolilani episcopi (adi ejus verba in narralione Guigonis, uum. 422 dala. Iuio vero num. 422 recilala) visionem dunlaxat referl, qua consequi hinc videlur, Gaufredum verba illa ex Vita Htigo in somnis videril Dctim, in Carlhusiae solitu- S. Hugonis, per Guigoncra scripta, aul certe e dine dignalioni seu raajeslati suaehabitaculum con- scripto alio, iu quod cadera ex bac ftiissent illala, mulualum esse, visionemque, per illa sanclo isti slruentem, stellasque praetereaseptem.quaeitineris, ad id ducentis, Htigoni sese duces offerrent; scri- antistili atlribulam, casu nescio quo, Victori papae ptores aulem proxime citati el modum et tempus perperam ascripsisse. Accedit, a Gaufredo,, dum visionis aliaque adjuncta rei hujus substanliae ad- hoc facil, nova et inaudita revelari, ut Carthusianus jecerunt, quae tamen omnia et singula, contra ac anonymus Annaliuin ordinis sui libri quarti hacteilli existimasse videntur, verisimilia non sunt, uti nus non vulgati auctor verbis num. 303 huc traripalam est ex jam diclis. At vcro, invenio etiam, scriptis recte ol.servat; neque eniin scriplorum etiam qui visionem illam alteri, quain Hugoni Gratiano- ^ illorum, qui Victoris papae memineruiil, ullus est, politano episcopo oblatam fuisse scripserit. Gau- qui, qua de hic agimus, visionem ei fuisse oblatain, fredus is esl Vosiensis prior. memoriae prodat. Ad liaec quorsmn, quaeso, visio431. Rcs baec, ut fidem supra dalam liberem, ncm hujusmodi Victori adhuc Cassinensi monacho modo examinanda. Hic ilaque scriptor in Chronico Domiiius obtulisset, Hugoni auteni illam Deus obsuo apud Labbeum lom. II, bibliotbecaenovaelibro- tulit, tum ut quis Brunoni ejusque sociis Gratianorum mss. pag. 289 ila meraoral : < Ordo Cartbu- poliui venturis assignandus essei eremiticae vitae siensium sauclissiinus incoepil hoc lempore scilicet ducendae locus, Hugoui aperirel, lum ut hunc, quo anno 1086 (imo ex dicendis anno 1084) per Bruno- Brunoni ejusque sociis favorem opemque impetxienem virum sanclum, natione Alemannum de Colo- ret, excilaret. Fas esl id colligere e verbis, quae nia Agrippina, raagistrum in theologia, cura sex Guigo, quatn narral, visioni pracmittit ae deindc aliis venerabilibus viris in dicecesi Gralianopolila- etiam subjtingit. neiisi. Hic ordo, leste B. Bernardo, intcr omnes ; 435. Elenim verbis num. 422 huc transcriptis, ecelesiasticos ordines primalum tenei, nnn ralione quibus visionem Hugoni divinitus oblalam refert, temporis, sed vigore sanctilalis ; unde ipse vocat mox stibjungit: i Kranl vero elhi seplein.Quapropter eum speciosissiraam columuam Ecclesiae. Viclor D non islortnn lanlum, sed et qui successerunt eis , papa.dum essel monachus Cassinensis,per somnium consilia libenler arnplexus est, ct usque ad mortem vidit Deum suae dignalioni in soliiudine Carihusiae Carthnsiae habitalores consiliis 1'ovitsemper et behabilaculum construentem, et dicilur, quod spiritu neficiis. > Quibus verbis non obscure indicat, per prophetiae pollebat. > Gaufredus saeculoduodecimo, slelias septem, quae S. Hugoni in visione apparne ac proinde annis nondum cenlum, imoforte nequinrant, designalos fuisse S. Brunoi.e.n ac scx eju. socios, hincque factum, ul sanctus ille Gratianoquaginta quidem ab obilu S. Brunonis elapsis, lloruit; unde videri potest, quae de Brunone instilu- politanus praesul, qui id sibi, ageule inlus Deo, perj loque per eum ordine in lilleras misit, sat probc suasum habebat, toto vitae stiae tempore non solum i cxplorala habuisse : vertim, quidquid de Gaufredi in S. Brunouem ejusque socios, verum etiam in aotate auctorilaleque sit, Iiac equidem in re Gtii- eoriundcm sequaces benelicus exstileril. Nec alia i gone, quinlo Carthusiae prior sanctique Hugonis eliam ex causa faclum esse, !ut Hugo Brunoni ejusbiographo standum est. Praelerquam enim quodI que sociis Canhusiam inbabitandam assignaril, co; Uugoni Gratianopolilano episcopo fuerit cequalis miiein scse lianc adeuntibusjunxerit, necessariaque

INSTITUTORIS 264 S. BBUNONISCARTIIUSIANORUM 2f3 «dificia exstruentibus auxilium cpemque allitlerit, A sancio cum Remis in eremura abiil, aut cerle cmn , Ouigo parilersat clare iiniuii.ui verba ejus num. 422! in soliludine Siccae-Fontanaejam versarelur, adhaeI:uc trahscripta consideranti patescet. Jam vero> sere, exstiterini, coinpertum haud babeo; quod cttm id ita 8it, fuit sane, cur narratain a Guigone vero ad sancli socios, a Guigone reeensitos, perli visionem divina benignitas Ilugoni offerrei. Ast net, fueritne horum ullus ex eodem clero, valde quorstim, ilerum peto, simili favore Victorem pa-' est dubiuin. lta apparet ex iis, quae de singulis eo pam, Cassinensera adhuc monachura , affecisset ? ordine, quo a Gtiigone supra recensenlur, jam nunc ld sane (lieque enira Viclor, uti iufra docebo, in- adducam in medium. 435.' Landuinus aptid Labbeum lom. I, bibliostitulura a Brunone ordinem confirmasse est pu•tandus) Rullius plane utilitalis fulurum fuisse vide- thecacnovas librorura mss. pag. 639 in aniiqui^situr, ac proinde vel hinc, factum non esse, apparet. mo, cujus num. 4 et seqq. dala notitia, primorum Posse quitlem motlo hic de S. Hugonis erga S. Bru- qualuor Carthusiae prioruin Chronico insigne sibi nonein ejusque socios beiievolentia, de hisce per coniextum habet elogium. His verbis concipitur : iiium in Carlhusiam induclis aiiisqite nonnullis huc; < Landuinus, natione Tuscus ex urbe Luca, lilieris i spactairtibiis tractari; verum id § seq. commodius et ipse divinis et humanis eruililus, anns decem prxstabilur, cum hic nontiulla adhtic, quae ad san- B Carlhusiae praefuit. Qui cum ad magislrtiui Bninot cliim ejusque secios pertiueni, dilucidaro. < Habebat nem pergeret, incidil in manus Guilberti schisma1 autem > (Gnigonis stint de S.Brunoae, ad llugonein tici, qood'mullum horrcb.it. Advcrsus cujus minas <lratianopolitanum episcopura accedenle, verba num. et promissiones, dolos et violeniias, divina jnvanle 422 jam recilata) > socios magistrum Landuinum ,i gratia, modis oiiiiiibus perseveravit infJexus. Qtieiu qui post eum Carthusiae prior exslitit, duos Stepha- in suo defunclum errore lacryraabiliter planxit, nds, Burgensem et Dielisem (hi S. Rufi canonicii adeo ul a circumsiantibus argueretur, quod euin fueranl, sed desiderio vilae solilarise ei, abbale fa- fleret, a cujtis.perversitate Ecclesiam siiarn Ckristi venle, sese conjunxerant) Hiigonera etiam, quem co- bonitas liberasset. Posl ejtts obitus septiraum tlicm gnominabant Capelianum, eo quod solus ex eis• cliam ipse defunctus est, positusque in monasterio jsacerdolis foiigerelur officio ; duos laicos, qtios ap- S. Andreae ad pedem uiontis Siraptis, cui vicinum est castrum, ubi capttis in cuslodia tenebalur. > pellamus conversos, Andream ei Guarinum. > ' 434. Sex itaqiic sanctus, cutn ad S. Hugonem Tale esl in veiustissimo illo fideique dignissimo Gralionopolilanum antistitem accessit, socios tan- iiionumcuto Laiidtiini clogium in quo sane ne vcl tura sibi habebat adjtinctos, verum cum hi omnesi verbtim occurril, e quo fuisse illum cieri Reraensis, una cum sancto, quemadmodura Guigo per, verba '^ utcmique colligas. IIIIO vero, eum iialionc Tuscus ' nuin. 422 riecitala lidem facit locum eremiticae vitae fuisse elogii illius, huc jam traiiscripti, initio dicaapiumqnaesierint,taleinqiie,cuinad Hugonem veni- lur, alterius potius clcri, qiiain Remensis fuisse vircnt, nondum invenisseni, aliqnanio lemporis spatioi detur. Landuino proxime Guigo subjungit ambos ouines una ctnn sancto uoslro in soliludine Siccae- Stepbanos, Burgensem uuum, Diensem alletum , Fontanaevilam eremilicam, anlequara Gralianopolini qui cura fuerinl, teste eodcin Guigone, S. Rufi caad llugonem sese conferrent,duxisse videnlur. Jam nonici, regularcs scilicet, cieri Reniensis cleiici iuvcro cuin in nionasterii Molismensis charta, supra e dubie non fticrunl. Audi interim, qui tle ambobus Mabilionio laudala parlimque recilala, Petrus el illis canonicis, ul quae ad eosdera speciant, raagis Lamberlus, qtii scx sociis.una cuni Brunone Gra- clucidentur, Carlbiisianus anonyinus Annalium ortianbpolim profectis, a Guigone itoii accenseniur, dinis sui Irbri quarti hactenus non vulguli auctor sufitisse pra sacpissime laudatus loquatur. ISrunonisin soliludine Siccae-Fontanse-discipuli 436. <A Guigone, > inquil, <dicunlur simpliciier tradanlur, sanclus plures, quam sex socios, cuin inuiido vatedicturiis Remis excessit, aul saltein, (duo Stephani scilicet) < cauonici sancli Rufi et ctira in soiitudine Siccae-Fonlanae jara versaretur, , < desiderio vitaesolilariae, abbate favente, sese sann vcrosiiuiliter sibi habuerit adjunclos, sex vidclicet < cto Bruuoni conjunxisse. > Sed iurum fuerint ex supra a Guigone enumeralos, Pelrum ac Lamber- ipso Sancti Rufi raonaslerio lolius ordinis capiie, luin, in laudala e Mabilloniocharta meinoralos, et atil ex aliquo ejusilem ordinis, non habet. Stirius itounullos forle adhuc alios, qui una cum duobus posl anonyinum auclorera Vitae sancli Brnnonis, hisce in soliludine Siccae-Foiilanae versati sint, operibus illius (apud Berlholduni Remboldum, ut quando inde cuni enumeratis a G.uigoiicsociis san- supra docui, excusis) praefixae,scribit, eos fuissc ctus nosler, loctim proposito suo exsoquendo aj>ti<i- aliinmos monasterii Sancti Rufl,quod quidem nou est rcin quaesiturus, Gratianopolim ad Hugonem Gra- inverisiiuile, at errat cum suo anmiymo, dicens molianopoliianum episcopum se contulit. Veruin an hi naslerhim illud sccus Valentiam lunc ftiisse conomnes e clero Remensi exstitere ? Fuisse quosdam, siilutum. Sic euim praefalos Stephanos cum sancto qui cum sancto in solilndinem sese reccpere, e Brunone inducit colloquenles : < Non tonge a Va< lentia, cui nostrum Sancti Hufl adjacet monasleclero Remensi, Historiaelitlerariae Franciae scriptorestom. IX, pag. 256, non obscure docent. Asl an < riura, prope fluenta Rbodatti in coiifmibusidioevere e clcro illo Petrtis cl Lambertus, qui ex dictis < cesis Diensis, iuule aitcr iiosiruni originem duxit,

ACTA. 265 26S A < est ci«itas Gratianopolis, > etc. Verura conslat, i fuisse, hujusquc alumnos cxsliihse duos Siephauoa, Burgensem et Diensem, Sancti nostri socios. abbatiara Sancli Rufi, canonicorum regularium ca438. Ac priraum quidem contra Surium.htincque put, primitus fuisse constructam Avenione extra urbem, < Ast fremenle, > inquit Chopinus, lib. n pracgressos Puleanurn et Blomcnvennam, qui moMonast. litul. i, num. 1, Albiorura (Albigensium ) naslerium illud Valenliaelunc fuisse adjectum, afficta a sese alteri c Stephanis oralione indicant, in« bello sacro, coacli sunt reiigiosi homines alio st« des laresque transferre Valentiam versus Delphi- dubilatum efficit; quod vero ad secundum perlinel, < natum, ubi coenobium majus bcati Rufi noraine verosimile saltem id reddit. Vcrum ciijuscunque < erigitur. > Hancque iranslationem faclam fuisse demum mpnaslcriialumniexslilerint duO Slephani, tantum anno 1210 scribuut Sammarthani, alii allius canonici equidem reguhres fuerunt, ac proin, quoil eam referunl; sed uihil ad nos. Ergo corrigenda huc potissimum spectat, indtibie non e clcro Rerurit quae apud Surium ct alios lcctitantur de eo- mensi, ut supra jam monui. Superesi ul dc Hugoiie, dem monaslerio juxta Valentiam constituto, quod qui, e sociis S. Brunonem ad Hugonem Gratianopoadhuc slabat jtixta Avenionem lempore inslituti or- lilanum episcopum tomitatis, uliimo loco noniidinis Carlhusiensis. Apud Sammarthanos loco citato natur, qualemctinqtie notiliam nunc demus. Eura cxslant lilterae Urbani papaeII, dalceanno 1096, qui- g Morolius in Thealrochronologico sacri ordinis Carbus summus ponlifex confirmat abbaliae Sancli thusiensis inlcr MajorisCartliusiae priorcs Ioco sexlo Rufi extramuros Aveniqnensesecclesias SanctaeMa- collocal, seqnenliquu omat. elogio : < Hugo ses riac infra urbem Lugdunensem et Sancli Petri secus Brunonis, a nitindorecedentis, symmysiarura quartus et capellani litulo a reliquis dislinclus, quod, iis Diam. 437. <Posset quidera fieri, ambos nostros Stepba- sacerdotio minime inilialis, a sacns foret, Carllinnos canonicos fuisse praefalae. cclesiaeSancti Pelri siam, primo stiae convcrsionis lempore mchoatare, e Diensis, sed non constat, an illis temporibus hu- effeta jam aelate biennio rexit. Eo exaclo, successojusmodi ecclesiae sive prioralus, quas el cellas vo- rem enixe deprccatum laelabiinduscum cxrepisset, cabant, novilios adrailierent ad profilendiim, aut septenuium supervixil, quo lolo sese ad aeternitacauonicos jam professos ex archimonasterio Ave- tetn composuit. > Guigo, quintus Carlhusiae prior, nionensi reciperent, ul conjicere erit ex subjecto anno 1137 dieiu cxtremum clausil;.quare, si vcra exemplo. Inter titulos infra annum obitus sancti hic niemoret Morolius, ad annum tisqtie 1145 vilam Brunonis conscriplos legitur Titulus fratrura sancli Hugo protraxcrit, nl verba scr-iptoris Jitijus jam Rufl irt Costa Sancti Andreae, in finibus Allobrogum nunc recilala consideranli patebit. Ulutres haec juxta Viennam metropolim, in quo Titulo (inter re- Q habeat, nibil cquidem verbis recitatis suppedilat ctidendos 14) sic loquunlur canonici cjusdem ccele- Morotius, unde Hugoncm fuisse e cleio Rcnicnsi, siae: < Nos fratres ex canonicis Sancii Rufi cem- utcunque conflcias, ac proin id, ulpole qtiod nec < moranles in quadam cellula Sancli Andreae, quae aliunde possit probari, admodum esl dubium, ctsi < vulgo Costa vocatur, propiissimi anima Brunonis inlerim niltil eliam occurrat, uncle llugonem ex al< per septera dies conlinuatos maiuiinas et missas tero potius quam e Remensi clero fuisse mcrilo < celebrabiraus. Et siculi uni ex nobis proanimae arguas. Dubiuin ilaque, uti ex omnibus in mediiitn < ejus solatio prabendam dabimas. Et in catalogo modo adductis (neque cnim Andreas et Guarinus, < fralrum noslrorum nomen ejus scriplum habebi- utpote laici, commemorandi hic sunl) manifesluni < mus. > Cum sc dicanl < Fratres ex canonicis San- cflicilur, est admodum, an tillus e sociis qtios San< cli Rufl commorantes in quadam cellula Sanctj clus, saeculo nuntium reniitlens Reiiiisque exce< Andreae, > etc, aperte iiinuunt, se fuisse alumnos dens, sibi habuit sdjunclos, clcri Remensis exstiprincipalis abbatiae Sanct' Rufl. Ex qtta etiam no- tcrit. stros Stephauos fuisse verisimilitis esl, et rccte 439. Nec aliquot ex hisre clericos Remenses colligendum videtur ex verbis Guigonis noslri, qui- fuisse, asseruisseni laudaii Hisioriaelilterariae Franbus dicil, eos, < Favenle abbate, > qui non potest D ciae scriptores, si considerassent Sanctiira bis esse alius, quam abbas Sancti Rufi Avenionensis, alio. niigraturum urbe Remensi excessisse; prirno <sese sancto Brunoni conjunxisse. > Praeterea cnm quidem, quo Manass^m areliicpiscoptim vitaret, cellulae Sancti Amlreae tunc in- anno secundum jam dicta vel 1076 vel sequen;i ; praefati canonici, colae, lanlum bcneficium conlulerinl sancto Bru- seciiiidc autem, ut in eremum, po.tijuam pristino noni, nomcnqiic ejus calalogo fratrum suorura staiui aut forle etiam meliori, Manassc expulso, ascripserinl, non levis est conjectura, eos id bealo Remis restitutus fuisset, anno 1081 aut altero, ut Viro concessisse, roganlibus duobus Stephanis, suis supra jam docui, e binis sequenlibus ac ; certe in primario Sancti Rufi monasterio com- quidem priori vice, at non item posteriori, Sanctum quondam niililonibus, tunc vero Carliiusiensibus monachis. > ex ante dictis ac maxime e Guiberti abbatis NoviHactentis Carthusianus nostcr annalista anonymus, genlini testimonio clericos aliquot Remenses so;'uo bic potissimum evincere conlendens, videlicct cios sibi habuisse adjunctos. Porro Guigonis verba, -•-imarium canonicorura regnlariiim S. Rufi moua- num. 422 huc transcripta, ulieriori adhuc commenslerium Brunonis setate prope Avenionera situm alione indigent. Cum enira iis dicatur Hugo, e soPATROL. CLII. 9

S. BRUNONISCARTHUSIANORUM INSTlfUTORIS 268 267 ciis S. Brunonis unus, capellamis appcllalus fuissc, A ut poslca videbimus. Ad haec,sacerdotem sese fuisse, <eo quod solus cx eis sacerdotis fungeretur officio; > ipsemel Sancttis noster suo in Epislolaei ad Corinquaen hic jam potest, primo quidem an Sanctttsi thioscap. 10, Commehtario utcunque indicarevidetur. reliqtiique ejus tres clerici socii, ambo scilicet Ste- Ibi enim sic scribit: < Fugiendum vobis est a cultura phani el Landuinus sacerdotio unquam fuerint ini- idolorum, quia calix, id est sanguis Chrisli, calix, tiali, secundo autem an Sanctus, jam lum cuin adI dico, benedictionis , per quem bcnedictiones graHiigonem Gralianopolilanum episcopura accessit,, liarum accipimus, quia per sanguinem Christi, si ad dignitatem illam non fuerit evecltis. Et Landui- digne sumimus , el a prioribus peccatis Iiberamur, ntim quidem alterumque e duobus Slcpbanis, linr- et contra venientia confortamtir : cui calici nos i gensem nempe, etsi tunc, cum Gralianopolim cum henedicimus, laudanteseum, quoil nunquam hujusBrunone venerunt, sacerdoles nondum fuerint, , modi calix fuerit, qui el a peccatis libcraret, et ne postea lamen atl dignitalem hanc fuisse promolos,, ullra peccaremus, conforlaret. Vel calix benediCartliusiamiS noster arinalista anonymus sat aple: ctionis, id est, qucm ipse Dcus benedicit etconscprobare videlur. Verba eius proinde eo facientiai cral; ct ctii nos benedicimus per officiumnostrum; Deus enim hoc efficit per saccrdotem ministrum. > huc transcribo: 440. < Poslea, inquit, ad sacerdolii dignitatera > B Per haecverba Bruno eo modo hic loquitur qtto , si ftiisse eveclos Landuinum et Slephanum Burgensem,, sacerdos non exstitisset, loctiturus fuisse non vidctur c extra omhc dubium esse debet, > quia nempe, utt ac proin sacerdotem se, .uti apparet, utcunque subdit, <alioquin non potuissent regiraen animaairai indicat. i 442. Verumanjara lum cum ad Hugonem Grahaberc in ordine, sicut habuerunt Landuinus in Majori Carthusia, cui praefuit post sancltim Bruno- tianopolitanura episcopura accessit, ad dignitatem , nem; Stephanus vero Burgensis in domo Majorevi, illamerat evectus? <Adest, > inquil loco supra cit. de eujus proloprior a Guigone inslilutus ftiit. Nec op- S. Brunone ad Hugonem Gratianopolim accedentc Habebat aulem socios poni possunt exerapla quortimdam abbalum, quii Guigo, < magistcr Bruno t monasteria gubernarunt, etiamsi nunquam fuissent magislrum Landuinum.... Duos Stephanos, Burgensacerdotes. Eo enim tempore, quo Carlbusiensisi sem et Diensem.... Hugonem eliam, quem cognoordo ccepit, sancitum erat, ut nullus fieret abbas,, minabant Capellanum, eo quod solus ex eis sacer> nisi etiam fieret sacerdos juxta decretum in synodo dolis fungerelur otlicio. > Quibus e verbis, utpote Romana sttb Eugeuio II, quod expresse habet, utt quibus eo ipso loco , quo lam de Brunone , quam de Jtbbaics sacerdotalem quoque honorem sint adepti; ; ejus sociis sermo sit, solus Hugo sacerdotis officio eirenovatum fitit sub HngoneetRobertoFrancorum i " functus fuisse asserilur, concludendtim apparet regibus, ut videre est inter canones Abbonis abbatis3 Sanctum noslrum, cttm ad Hugonem accessit, sacerFloriacensis capite nono decimo: < Abbales qui prc- dolio iniliatum nondum fuisse. Atlamen, inquiunl 5 c sbyleri non sunt, presbyleri fiant aut praelationes nonnulli, hosque inler Carthusianus noster anna< amittant, >proul decreveral concilium Piclaviense,, lista anonymus supra sicpissime taudatus, recitata > anno 1078 celebratura ab Hugone Dicnsi legato Guigonis verba, quibus solus Hugo sacerdos fuisse aposlolico; quod posiea insertum fuil decrelalibus. affirmalur, non de ipso S. Bruhone, sed de ejns i Juxta haec decreta sanclus Bruno sequaces suos dumlaxat sociis vidcnlur intelligenda. Cum cnim, erudiens praecepit ne ullus in priorcm cligcrelur,, aiunt, sociorum clericorum, quos Saiictus secum ) nisi posset ad sacerdotium promoveri. Unde Guigo habcbat, recensitis nominibus, Gtiigo slalim de l consuetudines ordinis , sicul eas sanclus Bruno diu Hugone subjungat, < Quem cognominabanl Capelantc eum viva voce et exemplo inslitueral, descri-- lanum, eo quod solus cx eis sacerdotis fungereltir s bens declarat, quod morluo priore, convenluales officio, >videnlur duo hsec vcrba < Ex eis> ad solos i < majorum meliorumque consilio cx seipsis unum clericos Sancli socios , non aulem etiara ad Bruno< eligant, aul sacerdotem aul ad sacerdolium pro-- jj nem, rcferenda. Ita illi; verum nescio, an fiilurum i < movendum, qui in fcstis soleranioribus , et cum sil, ut haec vcrborum Guigonis inierpretatio sat < frater aliquis professionem facturus est, raissam accurata et ad auctoris raenlem accommodala appai < caniat majorem. > reat. Sane baecverba: <Quem cognominabanl Capelt 441. Hajc ille, e quimis sane, Laiithuniim ct lanuni > lam de S. Brunonc, qtii Hugonem Capcl) Slephanum Burgensem sacerdotio fuisse aliquando lanum appellarit, qiiam dc Sancii sociis, Landuino indubitatum apparet. Quod moilo ad et duobus Slephanis, intelligenda videntur, ac proin I initiatos, •StephanumDiensem et ipsuramet S. Brunonera pcr- non video, cur et haec duo atia < Ex eis > aeque ad tinel, fueritne Slephanus ille unquara saccrdos, , Brunonem, quam ad ejus socios referenda non sint. i 443. Accedil, integrum verborum Guigonislexium, admodum est dubium, nec quidquam, qtio id tolli ; queat, occurrit; Brunonem autem , si non tunc in sensu magis obvio et naturali, quem hic scriplor cum ad Hugonem Gralianopolilanum episcopum indubie seculus fuerit, accepltim, videri exigere , \ accessit, poslea cquidem sacecdoletn fuissc, suadett ut Guigo intelligatur de sacerdotio, quo lum gavisus milii vel solus collalus ab eo, servatis omnibus fueril solus Hugo , Sanctusque ac reliqui ejtts socii s Ecclesiaecacreraoniis.comiiisRogcrii (ilio Bapiismus, oaruerint, ul proimie , si verba Gttigonis eo modo. ,

AC.TA. 270 A qtio verosimilius debent, inlelliganlur , Sanctus J charias Benedictus in metrica Sancti noslri Vila, iis noster, cum ad Hugonem Gralianopolitanum episco- ante, quaepridie Sancli nostri ejusque sociorum in pum accessit, sacerdolio initiatus nondum fuisse ereraum secessus hos inter et S. Hugonem gesla videatur, nisi forle, quod lamen eliam adslruere adstruit, narratis, non obscure indicat, quapiam vk ausim, a Guigone solum Hugonem sacerdotis eiiam Carlhusiae solitudinis descriptione adjecla. funelum oflicio asseverflre velis, non quod solus Versus, quibus id exsequitur, huc transcribo. sacerdos esset, sed quod solus munia, sacerdoti 445. SummisquumquejugisafferretJupUerai.hram, convenientia, ohiret, ipsomet Brunone reliquisque Atque diurna novo sole inlervalla redirent, Mandal equos prcesul, pulmentaque multa parari ejus sociis prae humilitate aliave ex causa ab iis abstinentibus. Asl, inquies, Sanclus in pluribus Alque legi varios fabrili ex arte magistros. Omnia sunt preeslo, cursant per tecla magislri. titulis fnnebribus Ecclesiae murus, ecclesiarum lux, Cwmentael laleres ac ligna feruntur onusta. metropolis Remensis columna, etiam ante suum in cremuiu Carlhusiae secessum, exstilisse, aut diserte Hinhitus jumenla gravi sub pondere mittunt. Jam niontanapetunl omnes; in culmen apricum asseritur, atil cerle non obscure innuitur. Fateor sic liabet: Verum quidni lilulis hujiismodi condeOrbitn difficilisfert, imat concavavallis ' corari potucrit, quod planc insigni esset lum do- B Ora patent, famque incessu speculanlur ab alto Planitiem terra;, turresque ac oppida circum. clrina, qua. Remensis aliarumque ecclesiarum alumnos, Remos ad Sanctum audiendum magno concnrsu Quadrupedando super tumulos hiat agmenequorum. confluentes , emdiisset, tnm etiam virtute , qua diu Stapegcri sndanl, certatimque ire laborant. ecclesiam Remensem. adversus impios Manassis, Ad supremum igitur tandemvenerecacumen, Simoniaci anlislitis, conatus fuisset lutatns ? Nequit Hernica saxa vident, horrenlesque undique rnpes. ATor> arbusla illic seu ligna ferentia slructus. itaqtie etiam ex honorum titulis, quibus Sanctus Vix ibi sunt herba?virides humilesque genestai, siye in versibus illis funebribtis , sive alibi affieiuir, Et larices abiesqne el lensw in sidera pinus. quidquam roboris accedere ad opinionem, qusefuisse illum jam ttitri, cum ad Hugonera Gratianopolitanum Blomenvenna, etsi de iis, qnaa hic de paratis jussu episcopum accessit, sacerdolio iniliatum, statuit, episcopi itineri sedique in Canhusia figendaenecesac proin revera illum tum sacerdolem nonduin sariis memoral Benedictns, nullo plane verbomenfuisse, longe mihi, omnibus consideratis, verosi- tionem faciat, Htigonem lameh antistitem Brunoni milius apparet. Rerum ad Sanctum spectanlium ejusque sociis, qualis esset Carlhiisiaesolitudo, cum ' seriem modo prosequamur. . adituri hanc jam forent, ila exponentem inducit: - < Locus.... vobis a Deo designatus est eremus qtiae§ XXVI. Sanctus Carthusim eremum ingredilur: dairi in moiilibus altissimis, appellaturque Carquandonam id acciderit. 444. Cum Hngo Gratianopolitanus episcopus, S. thusia. Ampla qtiidem sed pcnitus inhabitala [non Brunonem sexqueejus socios snpra nomitiatos, quos habitata], solis feris pervia,hominibus vero et caeteris domeslicis animanlibus proptcr loci asperilalem per slellas septem, sibi in somno divinilus oslensas, designatos fuisse ntillus dubitabat, Carlhusiac ere- pene ignota. mum seu monlem esse illis a Deo destinalum ere446: i Altis et tanquam excisis hinc inde rtipibtis initicac vitae ducendac domicilioque constilueiido ct scopulis circumvallata, infrticluosis arboribus loctim, narrala , qua Deuni sibi in cremo illa habi- consila, supra modum frigida et per majorem partaciiltimoedificantemconspexeral, visiohecdocuisset, tem temporis nivibus operla; adeocliam praerii|ila,. verbisque etiam , ut apparet, quo locum illum sibi sierilis et infiticluosa , ut niliil in ea aut seri valeat inbabilandum detigerent, fuisset adborlatus, omnes aulmeli, ad quam etiam est ^scensus gra\is et illi et divinae'voluntali obsequi et in horridam soli- laboriosus; ingresstts vero difficilis et periculosus , ludinem secedere paralissimos sese exhibuerunt. ulpote inler duas mirae allitudinis rupes, quae velut : Rec moltura temporis fatigatis e vta corporibus j) rectoelineae snrsum seerigentes, Mnculraen tandem in episcopali palatio, curante benignissime Hugone, coeunt, ila ul inlroeunlibus horrori sint et terrori. reficiendis impenderant, cum ilineri sese Carlbusiam In medio vero ejus est parvus fluvius, qui GNERUS versus commisere, ipsummet S. Htigonem episco- iiORTties,quasi quocdamimago morlis , dicitur, ex pum socium ac comilem sibi habentcs adjunclum. circumstantibus undiquc montibus collecttis , cum < Ipso namqite (Hugone scilicet Gralianopolitano strepitu maximo torrentium aut inundanlium aquacpiscopo) consulcnle et jnvante ac comilanle Car- rum more fluens, et, ut paucis agam, tanla est loci Ihusiaj solitudinem intraverunt atque extruxenmt, > illitis asperitas, tantus horror, ttt carcer potius atit inqtiit de S. Brunone ejusque sociis in Sancti illius purgalbrii locus, quam humanae vitae habitaculum antislilis vita loco supra cit. Guigo. Dubitandum dici possil. > Hactenus Blomenvenna, sua haec fe.re non apparet quin sanctissimus bicpraesul necessaria 'bmnia I ut non raro alibi, e Putcano niulUatus. lum itineri isti, lum qualibuscunque sett domibus 'Atjjtie ita quidem lum eBcnediClo , lum eBlomcnseu celluliset sibi el Brunoni ejusque sociis in Car- yi:Vina Ct, si velis , etiam e Putcano gcneralem , •" tllusiaecrcmo exslruendis necessaria parari, eoque quSmpiara modo habes, stiidiose lector, ereini Cardefcrri curaril. Alque id rcipsa etiain faclum, Za- thtisiae seu nolitlam seu descripiioncm; distii.iluiu

269

«Ti

S. BRUNONISCARTHUSIANORUM 1NSTITUT0RIS 272 longe magis atque ad praecipuas ejus partesexten- A Nam siatim alia praerupla rupes ex alia partc torsam suppeditatlnnocenlius le Masson supra adbuc renlis assurgii, ita ut duae istae rupes se erigcre plus semel laudatus lib. r. cap. 2 operis, quod videantur, ut in altiori parle viciniores effectae, ordinis Cartbiisiensis Anhales inscripsit, annoque qtiasi in mutuos ruant ainplexus, quod certe mirura 1687 lypis Correrianis vulgavit. Lubet et hanc, quod natura? artificium est. Inler utramque rupem praeMasspnum ex diclis, in ipsa Carlhusia pluribus teriluit torrens, ibique slat pons ille, per quera annis conimoralum, eorumque proinde, quae de datur accessus ex parle urbis Gratianopolitanae ad illa scribit, apprime gnarum, auclorem habeat, eremum et domum Carthusiac. Ibidem etiam dotiec dictum ejusdem Massoni Opus omnium pa$sim munculam sanctus antistes Hugo construi curavit, manibtis teratur, liuc transeribere, ut sic quadsi ul custos in ea habitaret, qui aditum ingredi voleni illa, quae milliaribus circiter decem seu tribus leucis libus concederet vel negaret. Media circiter via septemtrionem versus Gratianopoli abest, atquea i inter pontem illum et domum Carthusiae sita est Sanclo nostro inhabitala primum fuit, celeberrimai domus Correriae, quae in consueludinibus R. Patris creinus sil, unusquisque habeat in promptu. His Guigonis Domus inferior dicitur, ubi procurator et i itaque descriptio illa verbis concipitur: < Eremuss conversi ad rem familiarem agendam morabantur; haecnoslra tunc temporis (cum in illam Sanctussese > I et inler ponlem illura et sacellum S. Brunonis, in B abdidit) Jonge asperior, quam nunc visltur, appa- quo loco primo constructa fuit domus Carthusiae, rebat; erat enim omnino inculta accessusque ejus iter nnius horae intercedit; unde conjici potest, ; quanta sit longitudo arenae amphitheatri nostri a plane diflicilis. 447. <Silvae omnia fere occupabanl, quae postea parte meridionali ad septentrionalem. Ultra torrent in plerisque locis eradicatae, inprata satisamoena, tem videlur amcenissimum pralura, vocatum Valomconversae fuefunt. Hujus eremi figura est veluti brey quod cingitur rupibus sensim se invicem su; oblongi amphilheatri , excelsis rupibus undique perantibus el tandem in sublime caput quasi certa3 cincti; cujnsarenaa parle meridionali longedepres-. tim ailollenlibus; quas omnes superal illa, qu« > sior est, et in modum monticulorum sensim se vocatur Charraanson, in cujus capite lalissimum invicenl superantium assurgit, donec in loco, ubi pralum cernitur, quod vix ab intuentibus rupem j . est situm sacellum divi Brunonis, alti monlis adin- istr.m e domoCarthusiae credi posset, cura ad modum star erecta sil, qui slalim praeruptis fere rupibus dentium alicujus scopuli summitas ejus lerminari 3 clauditur. In ejus declivi conslructa nunc est videatur. t domus Carthusite, ab illo sacello distans eo spatio, 449. < Sed maxiraa pars illorum, quae ultra torad quod pedibus conficiendum opus esl sesquiqua- * renlem sita snnt, primis Patribus non fuerat donala . C drante horae. In declivi ergo et submissrori partee et termini iltorum lorrente claudebanlur; quae taarenac nostri ab ipsa natura formati amphilheatri, ( men pars postea a piis saecularibus fuit domo Car. quac pars aspjcil meridiem, praeterfluit lorrens, fon- thusiae dono data, ul suis locis in secundo volumine tibus e variis deserli locis circunquaque scalurienlatius explicabitur. Ex itla parte meridionali ad libus et illic confluenlibus prirao comppsilus; occidentalem pergenlibus slalim occurrunt rupes ; deinde sb aquis pluviarum et nivium liquescentium altissimae a se invicem separalae, intcr quas fluit a ex rupibus allissimis defluenlibuslumefactiis, amncs torrens versus urbiculara Sancli Laurentii de ponte. s nrediocres communiter aemulatur. Sed quando abun- In cujus lorrentis ripa magno labore sive evulsis ;. danlia pluviarum est, magnis lunc adaequalur fluviis. sive sectis aut pulvere tormentario excussis saxis ;. Optimos etiara fert pisces, qui trultae saxatiles aperta est via, qua ex parle Sancii Laurentii ad s dicuntur. In superiori vero parte, quae seplenirio- Carthusiam pervenitur. Exinde oculis se objicit ruinalisest, cingitur illa rupe, quae le Col vocalur, in pes illa, in cujus cacumine sita est grangia, Charn cujus vertice situra est ampltira et amcenum pratum, , trouselte vocata; ubi rem agrariam et pecorum quod rupi illi imposilum est diademalis ad inslar. A _ nutrimenta primosPatres locassecredlraus; ibienim A dexlris habet rupem, quae vocalur Bovinant, et a sunt prata et pascua amplissima, et agri quidam, sinistris aliam, in cnjus apice (nam rupes istae qui sulcantur. Pergunt sic murorum ad instar rupium B quasi per gradus sc invicem superanles in sublime invicem se langentium silus, donec perveniant ad e «riguntur) altissima illa rupes, quaeAlienard dkilur,rt eam, cui supereminere diximus allissimam rupem rila est. de Alienard el ampliiiheatri nostri circulum ctau448. < A parte Orientali assurgunt et se invicem dant. lllud autem qttasi mediura secat interfluens n quasi manu tenent altissimae rupes, inter quas amuiculus, qui a fonte Sancti Bninonis orlura acciis primas oblinet illa, quse dicitur le Grand-Sc-n^aAod piens et aquaS vicinarum rupium eliam recipiens, id lotine sonal magnam summiialem, qtij^ otj&fum a parte seplentrionali usque ad meridionalem dcm rupium censetur allissima; et sic Ja.tijwdijni jnuro)- ducit, donec in torrenterajnergalur. Porro in nostro rum se protendunt rupes illae, donec ad locum, ubi amphilhealxo a natura, ut dixiraus, bi obtonge fornunc est pons Carthusiae, per praerpplum praecipi>i- malp^ tres distincii gradus elevationis inluenlibus tiura deilciefites, ingressum ad eremum aperiant nt ||parent, inquoram inferiori sunt prata virentia, triginta aul quadraginta pedes tahtiynmodo latum. a. in \ecuj>do silva: annosis arboribus refertae; qua»

273 ACTA. 27* s.Ivae in modura amplissimse fasciaelocuni cingunt. A S. Brunonis in Carthusiam) cum verbis Guigonis. Terlio denique visunlur rupes, quae per inacquaies Ila Ioquitur < Hugo (Gralianopolitanus episcopus) summitatcs slridoris denlitim ab invicem paululum < duobus posl consecralionem > (haec Romae anno, dislinclorum speciera gerunt. > Haecest ereraus, in uli infra docebo, 1080 facta fueral) < expletis annis, quam Sanctus, cum plane adhuc esset inculla, sese < contemptis omnibus, Casae-Deiordinis Cluniacenuna cum sex sociis suis, Landuino, duobus Stepha- < sis factus est monachus, ibi novitius annum vixit. nis, Burgensi ac Diensi, Hugone, Andrea el Gua- < Post boc > seu post hunc novilialus annum atque rino, sese reccpil, comitante eos Hugone Gratiano- adeo lerlium a consecratione Romana : < Cogenie politano episcopo, necessariaque tum victui, ut ap- < Gregorio septimo, e monaslerio, quo fervens inparet, tura habitaculis, in quibus commorari pos- < iraverat, fervenlior est reyersus; pro clauslro cir< cumspectionem habens pervigilem sent, aedificandissuppeditante. pro abbale 50. Ac statim quidem illos, atque eremura in- < justitiam..., pro congregalione aut religiosos, quigressi essent, operi manum admovisse, indubitatum < bus carere numquam voluit, socios, aut univerapparet. Venim hac de re infra traclabo; nunc in < salem Ecclesiam.... in his agebat, > scu iia clautempus, quoSanctus ejusque socii ad Hugonern, strum, abbatem, congregalionem babere sibi videGratianopolitanum episcopum, accesserint, Oartlm- B batur, < etecce, tribus necdum in episcopatu post siaeereinum, sanclo hoc antistile comitante, ingressi < monasterii redilum, completis annis, adest magiprimum sint, monaslerioque ibidem exslruendo < sler Bruno. > Hactenus Guigo. Baronius sic inmanura admovere inceperint, unice inquirendum. terpretatur ejus verba, ul Hugo prituum annos duos Alii id anno 1084 faclum slatuunt, alii contra pro solidos post consecrationem Romanam exegerit, et anno 1085 aut etiam pro anno 1086 deccrlanl. Ac in Casae-Deimonasterio terlium; deinde e Casa-Dei Baronius quidem Sancli nostri sociorumque ejus ad Gralianopolim reversus, alios fere Ires in episcopatu Hugonem, Gralianopolilanum episcopum, accessum, pcsuerit ante adventum Brunonis. Vult igitur Brueorumdemque, duce Hugone, haud dudum post se- nonem ad eura venisse, cum non longe erat a fine cutum in Carthusiam ingressura cum anno 1086 in anni sexti episcopalus. Neque immerito ila senlit annalibus ecclesiaslicis ad hunc ipsum anuum com- Guigonisque voces interpretatur. Omnino enira, si ponit, ita ibidem scribens: <Cum superius dictum tres < in episcopatu anni, qui necdum completi > sit ex saucli Hugonis (Gralianopolitani episcopi niferuntur, censeantur fluxisse post reditum e inonamirum) Vitae aclis, ipsum anno millesimo ocloge- sterio Casae-Dei, quera tres anni < posl consecra< tionem > Roraanam praecesserant, ut prima specie simo creatum fuisse episcopum Gratianopolitanum, post duos vero annos adiisse Cluniacenses, ibique C videlur postulare Guigonis oratio, sex Hugo circiter, moratum annum unum, inde ad episcopatum rever- non pauciores a consecralione usque ad Brunonis sum in co transeg'sse tres annos, planuni invenies, adventum duxisse anjios exislimandus est. > 452. Haec laudalus scriptor, a Baronio et recilata sexto anno a suo ordinatione cum sociis, hoc nempe anno, peliisse Carthusiam. >Hanc igilur.quam assi- a se Guigonis verba, speclato, quem prima fronlo gnat, S. Hugonis sanctique Brunonis ac sociorum offerunt, sensu, recle exponi, el ex iis, S. Brunonis ejus in ereraum secessus epocham eruditissimus in Carthusiae eremum sccessum cum anno 1086 non annalium ecclesiasticorum parens e S. Hugwnis, immerito componi, affirmans. Verum cum nihilorainus Carlhusianoruiu anliqtiorum, qui anno 1084 episcopi Graliauopolitani, actis seu potius ex Gui bunc eventum innexuere, opinioni adhaerendmn gone, quinto Carthusiae priore.qui horum auclorest, collegit; quare cum hic scriptor lam S. Hugoni, censeat, verba illa alio modo, quam quo prima spequam S. Brunoni aequalis fuerit, rerumque latn ad cie accipienda videanlur, reque ipsa aBaronio ftieIiunc quam ad illum spectantium apprime gnarus, rint accepia, interpretanda contendit. < Verura, subnec aliquo ex capite fldei queat esse suspeclae aut dit mox verbis proxime huc transcriptis, < nihil < cogit ita, > ut scilicel Baronium fecisse praemisil, inflrmae, fleri sane vix polerit, quin Baronio assentiendum sit, si modo bicGuigonem rite inlerpretalus. " < Guigonem inlerpretari, et quod dicitur < post < monasterii reditum, > sic possumus exponere, ut sit, quod propterea nunc examinandum. 451. Columbius, in sua de Carthusianorum initiis sit idem atque < secundum monaslerii reditum, > disserlalione num. 102 et seq., scnlentias duas di - seu statim, neque rnulio post monasterii rediium, versas, Carthusianorum antiquorum unam, Baronii cl loco non suo positum fuerit ante voces < coinplealter/lFi) de anno. quo S. Bruno ad S. Hugonem, < lis annis.i lgitur erit haecscnleutia : tEcce tribus Graltanopolilanum episcopum, accesserit seque in < necdum in episcopatu complelis annis, adest raoCarlhusiaeeremtim receperit, circumferri praefalus, < dico post monasierii reditum icmpore magister posteriorem quidem; quae ex S. Hugonis, Gratia- < Bruno. > Sed, vide, qtii necdum compteti fcruntur, annos ess") in episcopatu post consccrationem nopolitani episcopi, actis, per Guigonem soiptis, pro annol086 stat, falsam; priireru vero, quaepro ctRoma redilum posilos, inque cura episcopali colanno 1084 milital, verara asseverat, ac dcinde sub- localos. Nam si ab Hugonis consecralionc Romana jungit : < Ut haec aperta sint, age, componamus censeas annos, jam tres expleii crant, et quartus utramque (senletitiam scilicet dc amio seccssus fluebat, cum Bruno ad ipsum venit, scilicci, ul ili-

1NSTITUTORIS 276 S. BRUNONISCARTHUSIANORUM 275 A xeral Guigo, < Duobtis post consecralionem expletis i Guigonis textu, quem supra transcribil, voculam n « annis, > Hngo fuit in monasterio Casae-Dei ovi- <necdum > per errorem omiserit, vel lexium, e quo tius per anmimunum. >Talis est, quamrecilatisa se hiec ab altero fuisset erasa, sibi pracluceotemhabuerit, hincque sil faclum, ut quo Sanclura anno Gtiigonis verbis Columbius aflingit, inlerpreiatio; 1084 in Carthusiaeeremum secessisse tueretur, sivcrum violenta omnino est alque coacta. 453. Praetcrquam enim quod haec verba < Post nistre interprelari coactus fuerit Guigonis verba, inonasierii reditum > a Guigone, qui tamen ataxiae quaealiasaptissime ad Guigonis raentem itapossunt in scribcndo temere insimulandus non est, loco exponi, ut et Guigo vera scripsisse intelligalur, et non suo posita csse, adslruat, a Columbio. ut, quse opinioni, quae S. Brunonis in Carthusiae eremum supra rccilavil, Guigonis vcrba, stanle eiiam, quae secessum anno 1084 innectit, minime officiatur, uli S. Rrunonis in Carthusiam secessum anno 1084 oslendam, dum Pagiura in criticis taiilisper conveafligit, opinione, vera esse intelligantur, sludiose nero. nimiura videtur quaesila, eslqtie, ut reliquos, quibus 455. Hic scriplor, qui conlraBaroniumBrunonis in laborat, defecltis omiitam, a quacumque usitata eremum secessum seu ordinisCarthusiensisfundatioannos, quos episcopi in episcopalu exegerinl, com- nem anno 1084 pariler illigat, ad annum 1086 num. pulandi ratione prorsus aliena. ld sic ostendo : San- '*»7 sic scribit : < Baronius ideo sanctissimi ordinis cltim nostrum ad Hugonem Gratianopolitanum epi- (Carthusiensis nimirum) fundationemiii huncannum scopum, cum hic tres necdum annos in episcopatu dislulit, quia Guigo, scriptor Aclorum Vilse S.Hugoimplevisset, venisse, Guigo, tit Coltimbius vult, ver- nis, cui necessitudine conjunctissimus fuit, ita loquinis supra recitalis tradit; quae ita idem Columbius lur: <Hugo duobus post consecrationem explelis ano interpretari debet, ut per < annos illos tres in epi- < nis, conteinplis omnibus, Casae-Dei rdinis Cluniascopatu >necdum impletos intelligantur anni, a san- < censisfaclus estmonachus. Ibinoviliusannumvixil. cto ilio antislite, cum anno 1080 ineuntc Romacepi- < Post hoc > (seu post huncnovilialus annum, atque scopus consecratus fuisset, Gratianopoli ab eodem adeo lertium a sua ordinalione) < cogente Gregorio anno 1080 ultra mensem Junium jam provecto us- < seplimo, e monasierio , quo fervens inlraverat, que ad anni 1084 Junium, quo ad eum S. Bruno ex < ferventior est reversus... El ecce tribus necdum dicendis ventt, in episcopali cura exacti; cum au- < in episcopatu posl monaslerii reditum compleiis tcm a priori e duobus hisce chronicis lerminis us- < annis, adest magisler Bruno. > Quaeverba Baroquead posteriorem anni necduin impleti, non lan- nius sic inierprelatur, ul Hugo primum annos duos tum tres, sed quatuor excurrerint, ex hisce annum solidos post consecralionem Romae, ubi ea facla , iinum, qnem Hugo inlerea in Casac-Deimonasterio, exegerit, et in Casx-Dei monasterio tertium ; in Arvernia sito, novititis absque cura episcopali deinde a Casa-DeiGralianopolim reversns, alios fcre exegit, subducat, necesse est, ui ita < tres illos annos tres in episcopatu posuerit ante'adventum Brunoin episcopalu.i seu.utexponit, <episcopaIicuranec- nis, el sexto anno a sua ordinalione, currcnti dtim impletos, > post quos ad sanclum illum pracsu- ncmpe, cum sociis Carlhusiam petierit. Ita quidein lem Brnno venerit, obtineat. prima fronte loctis ille cxplicandus videlur, sed 454. Verum, elsi quidem anni, quos episcopi in charta fundalionis Carthusiae, quam Baronius non cpiscopatu exegerint, non solum a tempore, qno viderat, huic interpretationi adversalur, demonvel elecli vel consecrati fiierunt, sed etiam ab eo, slratqiie ita inlelligendum , ut < Bruno posl monaquo jam consecrati episcopalus possessionem adie- < slcrii reditum , > id est, stalim vel paulo post ad runt, coraputari subinde soleanl, nuspiam tamen id Ilugonem venerit, qui co tempore necdum tres '.a ita faclura invenio, ut anni, quibus episcopi, a grcge episcopalu compleverat annos. Nec refert, quod suo absentes, curam ejusdem haud gessere, ex Guigo dicat, Hugonem < duobus post eonsecralioannis, in cpiscopatu exactis, quo accuratus horum < nem expletis annis > monacbum induisse. Nam ntimerus habealur, subdiicantur; quod cum ex di- D in Disserlatione Ilypatica , quemadmodtim et in ctis in interpretalione, Guigonis verbis a Columbi» hac Critica variis passim (cslimoiiiis oslendi, scriafficta, fieri debeal, apla sane haec haud apparet. plorcs his loqnendi formulis t tribus annis elapsis > Nec ad eam, quantum opinor, quo opinioncm, San- vel < triennio transaclo > similibusve saepe inlellicti nostri in Carthusiam recessum anno 1084 illi- gerc annos tres utrinque incomplelos, et biennium ganlem tueretur, recursurus fuissel ipsemet Colum- sumere pro unico anno, si res nempe in flne unius bius, si omnia et singula verba, quibus tempus, a inccpla el initio sequcnlis absoluta fueril. > S. Hugone post episcopalem ordinalionem, anle456. lla haclenus Pagitis, qtti, quamqttam pleqttam Casae-Dei monasteriutn peterel, exactum, a raque sua cColumbio, uti biijus illiusque verba Guigone lum apud Surium, lum apud nos tom. 1 conferenti patescel, muluatus hic sit, ab eo tamcn Aprilis pag. 40 delinititr, prae oculis habuisset. nominando abslincndum duxil. Feceritne id pro Elenim is S. Uugonis biographus ibidem non dicit, moresuo, quo auclorcs fere dumlaxat, dum eos <llugo duobus, sed Hugo NECDUM duobus post conse- refutal, nominare solet, an quod aliquanlulum cralionem explelis annis.... Casae-Dci ordinis Clu- ctiain a Columbio disscniiat, comperlum liaud haniacensis factus cst m.oiiachus, > ul vel Cohnnbius bco. Veruin ut tit sit. rc cquidcm vcra a Colurabio

277 ACTA. m iiotmiliil tliscrepat. Elsi enira Guigoncm tempus, A nuino, prout a Columbioet Pagio rcccnsclur, Guiquo sanctus noster ad S. HugOnem Gralianopoli- gonis lextn, Hugonem anno 1081 Casce-Deiuionatanum episcopum accesserit atque in Carthusiam slerium petiisse, posset admilti, lextus ille, eliam sese receperit, iisdem planeverbis, quibus supra sicacceptus, cum opinione, quae Sancti noslri in Columbius, definienlem inducat, non lamen, quo Carlhusise eremum secessura amio Christi 1084 inid non serius quam anno a consecratione episcopali nectit, apprime congrueret. Res ex jam nunc de Hugonis quarlo factum probet, sequentia bacc Gui- textu genuino, quo, quandonam S. Bruno ad S. Hugonis verba, < Et ecce, tribus necdum in episco- gonem, Graiianopolitannm episcopum accesserit, palu post monasterii reditum complelis annis, adest Guigo exponif, dicendis palescct. magister Bruno, > de annis tribus, ab Hugone in 458. Textus ille apud nos, tom. I, Aprilis pag. 40 episcopali cura, cum ad eum S. Bruno accessit, ila habet: < Hugo... necdum duobus post consecranondum exactis cum Columbio interpretatur; Ve- tionem expletis annis,contemptisomnibus,Casae-Dci rum hsec alia Guigonis verba: < Hugo duobus post ordinis Cluniacensis faclus Cst monachus, ubi...noviconsecrationem (episcopalem scilicet, Romae anno tius... annum fecit... Post hoc, cogenle... Gregorto 1080 acceptam) expletis annis, conteraptis omni- septimo, ad episcopatum e monaslerio, quo fervens bus, Casse-Dei ordinis Cluniacensis faclus est mo- B intraverat, ferventior est reversus... et ecce, tribus r.acbus, > ila exponi posse putat, ut significent, necdum in episcopatu poslmonasteriiredimm comHugonem, parte anni 1080, quo consecralus fuit pfelis annis, adest magister Bruno. > Cum tam anni. episcopus, alteraque anni sequenlis post consecra- duo, quos S. Hugo, antequam in Casae-Dci monar tionem illam elapsa, seu anno dumtaxat post banc slerio monachum indueret, ab "accepta cpnsccraunofaclura esse in Casae-Deimonaslerio raonachtim. tione episcopaii exegit, ' quam anni ires, quos idcm Haec ei sedet opinio, quod, quemadmodum ait, sanctus antistes, e Casae-Dei monasterio jam renon raro.fiat ut scriptores per <biennium expletum, > versus, in episcopatu ante S, Brunonis adventum aut eliam per duos annos transactos simiiesve lovixit, pro annis incompletis,seu priores quidera non culiones annum duralaxat significent, qui initium pro inlegro biennio, posteriores vero uon pro inteet finem cura duobus diversis Christi annis habet gro lriennio accipianlur, tolus Guigonis textu cum conjttnclum. Sancti nostri ad Hugonem .accessum 457. Verum, elsi id Pagio tantisper dederimus.locum opinione , qua? anno 1084 illigat, nullo potest negotio conciliari; tamen babere non polest, quando auctoresipsimelsuo imo vero eliam polest exponi, qui S. Hugo, cum scribendi modoindicant, accipiantne pro complelis, an e CasaeDel monasterio rediissel, tres in episcopatu. aiinos aliaque temporisspatia seu inpro incomptetis annos necdum complelos, seu duos amplius annos tervalla.de quibus sermouera instiluuni. Id autem in anlc S. Brunonis ad Hugonera adventum exegent, texlu, voces hasce < duobus explelis annis > complereuv facere , si eum Columbius el Pagius hicque nihilominus anno 1084 conligcrit. Ut clente, Guigo rccte recensereut, esset exislimandus, ac proin ordinale dilucideque exponam, dispiciendum pridictas voces pro duobus Christi annis incorapletis mum est, quandonam S. Hugo Roma^fuerit conseseu pro anno uno inlegro, qui initium et fiiieni cum cratus episcopus. Guigo apud nos lom. I Aprilis in. S. Hugonis Gralianopolitani episcopi Vila, pag. 37, duobus diversis Christi annis habeat conjunclum, non accipere. Elenira in eodem illo apud Columbitim num.5, sic scribit: < Aliqtianto dehinc exacto tempoet Pagium textu agens de annis tribus quos S. Hu- ris spatio, idem legatus apud Avenionem non celebravit adeuraSanclus nosler accederet, <in ignobilem Provinciae civilalem grande go, anlequam concilium, in quo mulla ad Dei honorem el Ecclemonasterii reditum > exegerit.fuisse episcopatii post siae utilitalem praeconio digna palravit. illos incompletos, adjecta vocula necdum significal: 459. < Ad hoc concilium episcopo carenies et cpi< Ecce, inquit, tribus NECDUMepiscopalu posl inoin nasterii reditum complelis annis, adest magisler scopura quaerentes Graliauopoiitani venere cancaiici, Bruno. > Quam ob rem si.iu eodera tcxtu per bascci D comperloque, praefalum juvenem convenlui prae • voces < duobus expletisannis, >postquos.a consecra- esse praesenti, pelierunt suppliciter, suffragante tionc Romaua elapsos, Hugonem Casae-Dei raona- concilio, ab ejus venerabili patrono, cui gratae ofchurn faclum scribit, annos dunlaxat incoraplelos ficium societalis exhibebat, ut hunc sibi sine dilascu annum unum aut paulo amplius temporis spa- tione daret episcopum. Quibus ille prolinus gratutium, initium et finera cuiii duobus diversis Christi Iabundus assensit, tum dilecli corailis gaudena.. annis habens conjunclum, significare voluisset, id bonoribiis, tum ecclesiae favens profeclibus, cujus pariter haud dubie vocula necdum aut simili adje- etiam sacris offit:iis futurum non dubilabat opporcla indicassel; quod cum in textu illo apud Co- tunum. > Ila ille, nonnullis deinde intcrposilis, etiam lumbium el Pagium non faciat, perperam binos docens.S.HugonemGratianopolitanuncepiscopumabdiclos annos de annis incompletis seu de anno, qui solutoAvenionensi concilio.cumHugone Diensi.sedis initiura et finem cum duobus diversis Cbristi annis, apostoticae legato, Romam, ut ibidem a siimrao Id est, cum anno 1080 et sequenli habuerit con- pontifice consecraretur episcopus, esse profectum. junctura, Pagius inlerpretatur. Quod si inlerira res ldem etiam mcmoriae prodit apud Labbeum tom. I Bibliothecaenovaelibrorum mss. Htigo Flaviniaccnsecus haberet, ac proin, adiuisso etiaiTi pro ge-

S. BRUNONISmffillSIANORUM INSTITUT0M8 ,,' 2S0 mr, lis, u*cHugone Dieusi, scdtk apostolicac legato, sic A in conciJio, qtiod pro^lme celebralurus cst, se jcribens: < Celebravit effceptimum apud Avenio- praeseniare debeat. Nec cerle Gregorius loquitur nem conciliurn, in quo deposilus est Achardus Are- deconcilioLugdunensi.quodlantum mense Januario tateiisis invasor, clclectus est Gibilinus in Arela- anni sequenlis habendum esse testatur in alia ad Matensem arcliiepiscoptim... Iltigo in Gratianopolila- nassem, archiepiscopum Remensem, epislola. Pra> num episcopum... qttos post expletionem concilii lerea, juxta eumdem Guigonem,Hugo Romam cum secum Roinam duxil, et consecrali sunt a papa, Ilugone legato postea profeclus est, ut a sedis qui concilium Romaeindixerat. > Hugo ergo Gra- apostolirte summo consecraretur antistile. Idem lianopolitantis in Avenionensi coneitio ecclesiae refert Hugo Flaviniacensis de eodera legato agens. Gratianopolitanae lu episcopum postulatus datusque < Celeuravit, inquit, et septimum apud Avefilit, ac deinde, absoluto concilio Romam, ut < nionem concilium, in quo deposllus est Acharibidem, quod el factum, a sumrao pontiffce epi- < dus Arelalensis invasor, et eleclus est Gibilinus scopus ordinaretur, cum Hugone, sedis apostolicae < in Arelatensem archiepiscopura... Hugo in Gra< tianopolitauumepiscopum... quos post explelionem legato, esl profectus. 460. Verum quo fuit terapore concilium illud < concilii secum Romam duxit, et consecrati sunt ' celebratum? Cum a„tempore, quo factum id sit, B < apapa, > qui concilium Romse indixerat anno deunilio temporis, hic ex dictis indagandi, quo 1080 in qtiadragesima, cujus prima Dominica KaHugo consecralus fuerit Romae episcopus, utcura- leudis Marliis occurril; cui quiiiera concilio Hugoque dependeal, conciliique illius celebrationem alii nein tegatumel consequenler Hugonem noslrum adfuisse, ex Gregorii Epistolis discimus. quidem anno 1078, alii vero, idque communius, 462. <Ex his iterum palet, Hugonis ad episcopaaiino 1080 afHgani; lubet hac occasione, ut tandera, lum electionem, quam Baronius a coosecratione quo haecannocontigerit, pro cerlo sciatur.operosius nonnihil ih hunc inquirere. Ac primo quidem conci- non discernil, sicut el synodi Avenionensis ceielium illud anno 1078 celebralum non fuisse, liquet brationem referendasesseadprsefalumannum 1079; cx epistoh, anno 1079, Kalendis Martiis conscripla, consecralionem vero ad sequentem; quod etiam qua Gregorius VII papa clertim et populum Arela- absolute conllciendum est ex verbis Guigonis, adlensem (adi Labbeum lom. X Concitiorum col. 213) dendis, eura obisse < Anno consecrationis ad minus admonuit ut arcbiepiscopum sibi eiigercnt, qui < quinquagesinio secundo, > quem ex justa suppuin Avenionensi, in cujus hic epocham inquirimus, tatione, ab anno 1080 deducta , invenimus jaui concilio designalus fuit, uli e proxime recitatis expletom fuisse mense Marlio 1132, quo, ut dixv' Hugonis Flaviniacensis verbis intelligitur. Quodjam ^ mus, prima Aprilis defunctus est. » Ila ille, e Viia ad annum, cui alir concilium illud illigant, 1080 praecipue S. Hugonis, Gralianopolitani episcopi, per pertinet, tractatus a Carthusianis hujalibus mecum Guigonem, scriplorem aequalem fideque dignissicommunicatr auctor hujus lucubrationis suae num. inum, lilleris mandata, contendens, et conciiium 17 de dicto concilio Hugoneque in hoc electo Gra- Avenionense anno 1079 celebralum fuisse, et S. Huifanopolitano eplscopo ita scribit: < Praefatum Ave- gonem, qui in hoc fuil Gratianopolilanis postulalus nionense concilium et Hugonis electio in aiinum datusque in episcopum, anno 1080 Romae con1080 a Baronio et aliis rejiciunlur; sed ad praece-. secratum fuisse. Et sane concilinm illud anno , denlem esse revocanda, facile est probatu. Scribit quemassignat, celebralum fuisse, spectatis, e quiehim (in Vila sCilicet S. Hugonis Gratianopolitani) bus id probalum dare nititur, proefalae S. Hugonis noster Guigo, cujus etiain aucloritate usus est Ba- Vilae verbis, indubilalum apparet. Elenim , ut ronius, S. Hugonem e vita decessisse prima Aprilis Guigo ait, S. Hugo « obiil anno... ab lncarnatione anno 1132, aetatis suae ad mintis octogesimo meuse Domini millesimo centesimo trigesimo secuudo, quarto, idest, sepluagesimo nono et quatuor men- aclatis... suaead minus octogesimo, mensequario... sibus. n Kalendis Aprilis; > quod perinde esl, acsi dicerel, 461. cUnde recte coUigimus,eumnatum fuisseanno> Hugo obiit anno 1132, vel cum jam oclogesimum 1052 circa hovembrem, ac proinde eodera tanttun aetatis suae annuin ageret, vet etiam cum oclogcmenseanni 14)79vigesimum septimuiti aetalis annum nario esset major; verum si octogenario inajor expievisse; cumvero abeodem auctoredicaturfuisse obiit, consequens est, ut ante annum 1052 nalus a.inorum fere viginti septem, qnando a Gratiano- sit, ac proin, ut concilium Avenionense, cui, tcste uolitaho clero in pastorem postulalus est in Avenio- Guigone, annis terme viginli septem natus internsnsi concilio: hinc videtur necessario conficien- fuit, anie annum 1079 celebratum fuerit; quod dam, istud concilium eodem anno ante Novembrem ctim ex dictis admitti noii possit, anno aelatis suae coaclum fuisse; quod eliam ex Gregorii VII epi- octogesimo, mensequarlo obiisse esl dicendus, ac s!ola, Laterani quarto Kal. Julias, indictione se- proin concilium Avcnionense, cui ex dictis viginti cunda dala conjicere licel, qua summus ponlifex seplem ferme annis natus inlerfuit, anno 1079 quemdam Bosonem admonet, quod si aliquid ju- fuisse celebratum. stitiaein ecclesia (de qua scilicet agebalur) se ha463. Verum Hugo Flaviniacensis, auctor pariter bere confidit, ante legalum, Diensera episcopum, sequalis, calculo huic pcr verba, proxirae recitatis

281

ACTA. m auctons, qui Tractalum de S. Brwione a Carthusianis A proxime seruenlis initium, Mabilloniusque anno hujatibus mecum communicatum contexuit, verbis 1080, cui illud concilium loco proxime cit. priraum inctusa, adversari vidctur. Haec enim ille Chronici illigarat, annum 1079 subsliluendum , in AnnaliVirdunensis scriplor sex diversorum, quae Hugo bus lib. 66, num. 34 non obscure innuil. Porro proDiensis, sedis apostolicse legatus, in Galliis cetebra- anno 1079, cui Tractalus de S. Brunone, a Carthtirat, conciliorum recensioni proxime subjungit, sie- sianis hujatibus mecura communicati, auclor praeque Avenionense sex hisce, quorum tamen unum, memoralum Avenionense concilium inneclit, ulLugdunense nempe, ante annum 1080 ex comrauni cumque eliam militat epislola, quam liie verbis erudilorum omnium opinione celebratum non fuit, supra recitalis laudal, ab codera summo ponlifice exslitisse poslerius, ac proin etiam ante eumdem ad Bosonem quemdam quarlo Kalendas Julias anno annum 1080 celebratuiunon ftiisse, indicare Videltir. 1079 conscripta. ln hac enim ponlifex concilii ab lla conlra calculum, quo concilii Avenionensis ceHugone Diensi, legato suo, proxime celebrandi roeIebralio cum anno 1079 componitur, polest argui. roinit; ita aulem', quodproinde ipso anno 1079 ceVerum cum Htigo Flaviniacensis (Adi Historiae lit- lebralum fuerit, conciliura Avenionense idcirco desilerariae Franciae scriptores lom. X , pag. 79 et gnare videlur.quod duo proxime postKalendas Julias seqq.) in factis tam undecimi, quo floruit, quam 5 anni 1079 celebrata concilia sint Avcnionense et anleriorum seeculorumrecensendis ordinem nonsemLugdunense hocque postremura anle annura 1080 per, quoquaeque gestasunt, observet, fieri potest certe loctim non habuerit. ut hunc nec in Avenionensi, sexque atiis conciliis 465. Consideratis itaque oranibus, dubilandum quae Avenionense fuerint prsegrcssa, recensendis non apparet quiii Avenionense concilium, in quo observarit. Nec est, quod reponas, a scriplore illo, S. Hugo Gralianopalitanis postulatus dalusque fnit poslquam de sex aliis conciliis sermonein fecit, episcopus, anno 1079 fuerit celebratum, idque ante Avcnionense septimum diserte vocari; fieri enira liujiii tnensem Noverabrera, uti etiam ex Guigone potest, ut ila, non ordinem , quo lunc hoc, lum sex supra docet laudatus Traclatus de S. Brunone, a alia celebrata fuissent, sed illum unice, qnem ipse- Carlhusianis hujalibus mecum communicali, auclor, met in iis commemorandis servat, spectarit. Adhaec licet interim, quam concilio isti praestituit, epoHugo Flaviniacensis (Adi ilerum Hislorise Iillerariae cham minime confirment, qttae ibidem etiam~addit Franciae scriptores lom. proxirae cit.) in narrandis de S. Hugonis cum Hugone, sedis apostolicaelegalo, eliam iis, quaeaelalesua gesla sunt.subinde et a vera ilinere, post Avenionense concilium Romam versus chronologia et a verilale historica aberrat, hocque susceplo, ejusdemque ibidem tum ordinalione epinsevo laborare Guigo non deprehendilur, ut proinde, C scopali, tum praesenlia in concilio, aiino 1080 in etsi eliam ab Hugone Avenionense, in cujus hic Quadragesiraa celebrato. Etenim Hugo legatus, non epochara inquirimus, concilium anno 1080 diser- anno 1079, sed sequenti tanlum Romara', ui contis verbis affigeretur, credendum tanien polius ad- cilio ibidem celebrando praisens adcssel, profectus tiucforet,celebratuinidfuisse,non lunc primum,sed est. Liquet id ex concilio Lugdttnensi, quod, ananno proxime praegresso, id est, auno 1079, uti e sup- tequam id faceret, celebravit, quodque postquam anno 1080 (adi quac num. 147 dicta surit) post pedilalis aGuigone characteribus chronicis a Tractatus, quem Carthusiani hujates mecum communicavc terliam Jannuarii diem celebrarat, celebrare aliud re, auctore anonymo verbis supra recitalis eruitur. Avenione, anlequam Romam se conferrel, poluisset. 464. Neque hic cum Mabillonio Pracfatione in Quod modo ad S. Hugonis ordinationem episcopaSectili Vi Bencdiclini parte n, num. 86 pro Hugone lem, praesentiamque in concilio , Romse celebrato , Flaviniacensi, seu polius pro lempore, quo ex hoc pertinet, fuit hoc, ipsomel laudato Tractatus do scriptore, concilium Avenionense celebralum , a S. Brunone, a Carlhusianis bujatibus mecura comlionnullis colligitur.in medium adducas epistolam, municati, auctore (adi nura. 461) docente, in Quaa Gregorio VII, summo Pontifice ad clertim et dragesima,cujus Dominica prima in Kalendas Marlii poptilum Arelatensem, qua bic, ut arcbiepiseopum D incidil, arino 1080 cclebratum, ut hoc ipso anno sibi eligeret, fuit atlmonilus, Kalendis Marliis annoi 1080 jam incboato Hugo legalus et concilium Ave1079 conscriplam atque a Labbeo tom. X Concilio- nione celebrare, el hoc faclo, Roinam, ut concilio, rura col. 215 insertam. Licet enim hac clerum et ibidem in Quadragesima celebrando, interesset, populum Arelalensem, ul arcbiepiscopum sibi eli- pervenire poluerit, ac proin ut, quamvis ex diclis ganl; summtis panlifex admoneat, fueritque huic concilium Avenionense anno 1079 celebratum fucpontificio monito in concilio Avenionensi obtempe- rit, id tameti tunc faclura, ex asserla S. Hugonis, ralum , inde lamen minime consequilur, ut id non episcopi Gratianopolilaui jara elecli, in concilio prius quam anno 1080 fuerit celebralum. Quid ni Romano pncsenlia argui non possil. 466. Nec id tunc faclura, argui etiam potest ex cnim posl Kalendas Marlias ejusdem anni 1079, ordinalione episcopali, quam S. Hugo anno 1080 quo proxime dictam epislolam Gregorius scripsit, celebrari potueril? Sane, quo minus id tunc faclum Roraae a summo ponliQce accepit. Etenim nihil credatur, nimis angusltim haud esl tempus ela- omiiino cogit Iioc illam anno tam parum provect» psura a Kalendis Martiis anni 1079 usque ad anni statuere, ut Romae ad eamdem suscipiendam esse

S. BRUNONISCARTHUSIANORUM tbi 1NSTITUTOR1S nequicril, nisi jani inde ab anno 1079 Avenione , A fit, ut id ipso illo anno et inense veroslmillime ac eo se collaturus, iter fuissel aggressus. Et vero ciderit. S. Hugonein ante annura 1080 Romam verstis non 468. Tempus itaque, qtio S. Hugo Roraae fueril perrcxisse, indubitatum esl, quod ilineri illi sese consecratus cpiscopus, modo etiam habemus. Prodedcril cum Hugone sedis aposlolicaelegato, hicque ximum nunc est, ut et oslcndamus, qui in opinione, illud non anle annura 1080, imo vero non anto quae S. Brunonis ad S. Hugonem, Gratianopolilahiijus mensem Februarium susceperit; qttod sic num episcopum, acccssum ejusdemque in Carlhusiae ostendo: Gregorius VII, summus poutifex , Manas- eremum secessum anno 1084, ad Junium ex dicenscn, Remensem siraoniacum archiepiscopum, epi- dis jara provecto, aifigit, veritaii possint inlelligi stola < Tcrtio nonas Januarii, lndictione secunda , > consona ex Guigone num. 458 recilata verba, quiid csl ex diclis nura. 147, anno 1080 (adi Labbeum bus hic fidei orauino probatae scnptor, quandonam tora Xconciliorum cot. 223) signala, admonuil, ut S. Bruiio ad S. Hugonem Gralianopolitanum epiconcilio, Lugduni ab Hugoue sedis apostolicae le- scopum accesseril, Carlhusiaeque cremum pctierii, galo celebrando, praesenlem se sisterel; dubilaudum dcfinil seu potius indicat. Cum ex diclis S. Hugo auiem non apparct, quin inier epistolae hujus scrimense Martio anni 1080 Romae fuerit consecraius B plionem conciiiique Lugduuensis celebrationera lan- ^ episcopus, quid si anno 1081 ad nieiisem Maium aut lum temporis spalium iniercesserit, nt co et dicla Junium jam proveclo, Casae-Dei monastcrium, uli epistola ad Manassem perferri et hic , illa accepla , reipsa fieri potuit, petierit, monachum, contemLugdunuin ad concilium pervenire potnerit. Jam ptis rebus omnibus, indueril, cumque novilium auno vero, cum ad hoc non minus quam qualuor aitl circiler, seu novem (neque enim annum iniegrtim quinnue hebdomadarum spatium necessarium fuisse hic indicare Guigo videlur) decemve mensibus ibivideatur, consequens est, ut Lugdunense conciliurn dem egisset, ad episcopajuin, jubenle summo pouamc anni 1080 Februariuui celebratum non fueril, tiflce, anno 1082 raense Marlio circiler e dicto moac proin utet S. HugoelHugo Iegalus,utpole exdictis nasterio fuerit reversus? Ita sane a Guigone « necRomam demum, toncilio Lugdunensijara celebrato, dura duobus posl consecrationem cxplelis annis, > profecli iter illud anle idem teinpus non stisceperini. Casse-Deimonachus faclus esse, anno ibidem no467. Quod cum ita sil, S. Hugo sane ordinatio- vitius vixisse, ac landem Gratianopoliin, < tribus nera episcopalcm Romaearino 1080 tam parum pro- nccdum in episcopalu post monasterii rediluin, > id veclo non acceperit, ut ibidem tunc esse nequierit, esl, a suo, e Casa Dei reditu, «completis annis, >venisi jam inde ab anno 1079 Avenione versus ctvila- f nieiitem S. Brunonem anno 1084 excepisse , absque lem illam itincri sese tledissct. Alque haec de tem- C ullo veritatis dispendio dici polueril, uti unusquisque, quanlum opinor, qui rem atlenle perpenderit, porc, quo coucilium Avenionense celebratum fuerit, argumentisque, quibus id seu probelur scu non pro- facile perspiciet, remque proinde modo jam assibetur, anno 1079 cclebraluni fuisse, dicta sufliciant. gnato reipsa gestam esse, concipialur, aul, si mavis Verum quandonam posl id jara ceiebralura S. Hugo admillattir, necesse est, ne alioquin, cum equi, Roraacordinalus fuit cpiscopus? Cura ex diclis Ro- dem S. Brunonis ad S. Hugonem acccssum anno niam cum Hugone legale profeclus non sit, nisii 1084 innectendum, aliunde constet, verilali dissona jam Lugdunensi celcbrato concilio, bocque ilidemi Guigo scripsisse sit credendus. ex jam diclis ante anni 1080 Februarium celebra469. Ast, inquies, ila Ilugo post consecrationcm lum non fueril, Romam vcrosimillime anlc raensem quidem anno dunlaxat uno el duobus circiter men, Marlitim anni 1080 non pcrvenerit, ac proin ncc. sibns in Casae-Deimonasterio monachum induerit, aute boc lempus ibidem a summo ponlifice fueriti post suum vero cx hoc redilum annis dumlaxat consecralus episcopus.Verum nonne aliquanto eliam, duobus lotidemque circiler mensibus, anlequam lcmporis spalio serius id evenil? Cum S. Hugo,( ad etim S. Bruno accessit, in episcopalu egcrit uti apud nos lom. 1 Aprilis pag. 46 in cjus Vita _ videnturque e recitalis Guigonis verbis hsec qtiideni , j num. 33 Guigo teslalur, < anno... ab Incarnatione> < Necdum duobus expletis annis > amplius aliquod Domini millesimo cenlesimo trigesimo secundo..., ( lemporis spatium, quani annis unius duorumque Consecrationis... ad minus quinquagesimo secundo,, mensium, illa vero < Tribus necdum completis anKalcndis Aprilis... migrarit ad Dominum, > sint- nis, > quam duorum annorum tolittemque niensiura que a prima die mcnsis Martii anni 1080 usque ad siguificare. Faleor ; res sane, si in sensu magis ] anui 1132 pnmara Aprilis diem, qua S. Hugo obiit,, obvio accipialur, ita omnino habet; verum, si seanni quinquaginla duo una cum aliquot durataxall cundum slriclara verborum signiGcationem consihebdoinadis elapsi, fuisse hunc non serius eliam , deretur, non video, cur Guigo annum quidera unura e quam mense Marlio anni 1080 a summo ponlifice mensesque duos per annos duos riecdum expletos, I cpiscopum consecraiuin, verosimillimum, ne dicam annos vero duos tolidemque circiler menses per indubilatum, apparet, ac proin cura nec ante etim- annos tres, necdum completos, designatos velle non dcm dicli anni menscm cousecrationem cpiscopalcm potuerit. Enimvero, qui aimura duntaxat unum ;i Romaea ponlifice ex dictis acceperit, consectariuin a mcnscsque duos biennium nondum inlegruin, itcm283.

ACTA. 286 que qul annos dumtsxat duos lotidemquc menses, A 471. Jam vero cum in quatuor primorura Carthutriennium inlegrum nondum Implevit; nec video, siae priorura Chronico, sumrate ulique (adi quae de a veritate futurum devium,' qui annum duntaxat lioc § 1 dicla sunt) antiquilatis fideique monumento, umim mensesque duos biennii necdum completi no- Sanctus noster, antequam Romam ponlifieise voluninlne, itemque, qui duos lantum annos lotidemque lati obsecuturus peteret, Carthusiam sex annis remenses triennii necdtim expleli appellatione desi- xisse dicatur, bique, si pro complelis sinl habendi, gnarit. Ut ut sit, praedicta equidem, de quibus hic, ab anno 1090, usque ad Jtinium, qito ex dicendis iu Guigpnis verba modo jara assignalo accipienda vi- . eremum illam primum sese abdidit, proveclo, aut, dentur, tum ne, quod absonuin nec sat fundatum si pro incemplelis, quales ex dicendis vere fuerunt, apparet, sequentia horum tria < post monasterii re- debeant haberi, ab eodem anno 1090 nonduin ad diiuru > Ioco non suo posita cum Colurabio dicere Junium, aut ab anno 1089, nltra Junium jam procogamur, tum ne pugnare idem Guigo, in quem vecto, ordine retrogrado eomputati, deducant ad falsilatis suspicio baud cadil, asserendus sil cum anno 1084, fil vcl hinc, S. Brunonem hocce anno opinione qtiae S. Brunonis ad S.Hugonem, Gratia- ad S. Hugonem venisse Carthusiamque adiisse, nopolitanura episcopum, accessum, secessumque in omnino indubitatum. Ad lisecin eodem illoCbronico Carlhusiae eremum anno 1084 ihneclit, namque " seu potius in Sancli nostri, quod in illo coniinetur, omni dubio procul verilati esse apprime consonam, elogio vitam hanc.mortalem eum immortali Bruno non pauca in medium modo adducenda suadent. commutasse tradilur < post egressum Carlhusiae A charia. donationis Carlbusiae dueo initium. (videsis num. 7) undecimo plus minus anno; > quare 470. Haee, quam integram infra ex apographo, cum Sanctus, ul jam diclum, Carthusiam, antequam a Michaele Morkensio ad Ghronologico-diplomaticae, ex hac a summo pontifice accersitus egrederetur, qtiarii de S. Brunone contexuit, Diatribae caleera annis sex rexisset, conseclarium fit, ut annus 1101, adjecto, editurus sum, sub finem sic habet: < Prse- quo, uti inler omnes convenit, diem extremum fala' qnidem terra (Carthusiae videlicet) his lermi- clausil, septimus deeimus fuerit ab ejUs in iilam innalionibus (supra nirairum dclerminatis) conclusa, gressu, ac proin ut earadem anno 1084 primuin a magislro Brunone et ab his, qui cum eo erant, fuisset ingressus. Alque id lunc faetum, etiam ex fralrrbQS coepit inhabitari et construi anno ab Guigonis, quinti Carlhusiau prioris, quod apud Labbeum tom. I Bibliolhecae novae librorura ms. pag. Iticarnatione Dominil084; episcopalus veroDomini HugonisGratianopolitani episeopi quarlo, qtii vide- 639 et seq. ad primorum qualuor Carthusiae priorura „ ficet laudal et corroborat hoc donum, qudd fece- ( Chronicon exstat adjeclum, quodque ab auctore runt supra scriptae personae, cum omni convenlu S. Rrunoni aul aequali aut ccrle subaequali, contexclericoruin suorum ct quanlum ad se pertinet, quid- ttun videtur, elogio conficitur. Eteniih in hoc Guhlo quid sui juris esse videtur, omnino concedit. > obiisse asseriltir, < cum ab exortlio Carlhusiensis Sanctnm ilaque anno 1084 Carlhusiae eremum esse Cremi anntis quinquagesimus terlius agerelur; > ingressum, ex ipsa, qua fundata hacc fuit, charta quare, cum Guigo , quemadmodum inler onines babetur comperlura; qui autem, uli in hac innuitur, convenit, anno 1157 diem exiremum clausertt, quartus episcopalus S. Hugonis annus, qui ex dictig compulatique ab boc anno ordine relrogrado anni farn inde a mense Martio anni 1080 episcopus CSn- quuiquaginta et tres ad annum 1084 deducant, secralus fuit, ih cursu adhuc, cum Carlhusiae ere- consequens est ut hoc anno Carthusiae eremus ininium Sanctus noster primumadiil habilareque anno tium acceperit, seu, quod eodem recidit, ul iu hanc 1084, ad Junium ex dicendis jam provecto, ccepit, lunc priraum Sanctus noster fuerit ingressus. 472. <Denique, > inquit Mabillonitis, prsefalione in essepotuerit, infra exponam, quando chartam illam saeculi sexli Benedictini part. n, num. 86) esse id inlegram, n.ti me faclttrum modo monui, htic tranlunc factum, eliaiii < probal saucti Brunonis epitascribam. Sahcli ad Hugonem Gralianopolilanum accessum alque in Carthttsiac eremum secessum . pbium, e veteri codice descripuim in haec verba: D Anno milleno, quarlo quoque, si bene penses. anno 1084 accidisse, modo hic ullerius probandura. Ac oclogenosunl orti Carihusiensis. Sanctus, uli infra docebo, ab Urbano II, summo His ortum tribuit excelsusBrunomagisler, > etc. ponlifiee, qui illitts olim fuerat discipulus, e Carthiisia Romain fuit evocalus, Carlhusiaeque eremum, Quantaeamiqiiilalis sit codex, e quo hosce versiquod, eo abeunte, Laitduiniis pariter aliique, qui- culos deprompsit, Mabillonius nuspiam edicit, nec alibi id comperire quivi. In confinnalioneni adduci biiscnm in sacram illam soliludinem sese abdiderat, discedere ex hac vellent, Siguino, Casoe-Dei abbati .hic praelerca posset Sigeberti Gemblacensis tesliresignavit, qui postca eamdera eidem Landuino aliis- moniiim, et cliarla, mense Julio anni 1084 ab Htique Sancli discipulis, cum ad locum a se deserlum, gone Gratianopoiilano episcopo, ut Mabillonius loeo suadenle Sancto, redirent, media charla publica proximecit. nieraorat, in Carlliusianorum favorem restiluit; haec aulein anno 1090 dala nolatur, ut concessa; verum cum haec ad manum non sit, verhoc anno Landuinits aliique Sancli noslri discipuli, baque, qtiae de S. Brunone Pistorit editio Sigeberto ad Carihusiam, quam, Brunone Romam abcunle, attribuit, stipposililia ex dictis num. 298 siiit, nec, descruerant. jam -rediissciit. qua>in cditionc Miraei occtil-runl, cbaracteribus iitW 285

S. BRUNONISCARTHUSIANORUM 287 INSTITUTORIS 288 dem, qnibus, quse certe Sigebcrti sunt, expriman- A more anliquorum yEgyptiorum monachorum silentur, faciendum id non duxi; neque vero ullatenus tio, lectioni, orationi, puritati cordis conlemplatiofuit necesse, cum ex aliis, quae in medium jam ad- nique studebant, ac deinde etiam operi manuum, duxi, cerlum omnino atque exlra omncm contro- raaxime in conscribendis libris, insistebant > Ita vers :tm posilum videatur, Sanctura noslrura anno laudalus Sancti noslri biograpbus, a quo Puleanus 1084 ad Hugonera Gralianopolitanum accessisse, in conlexla a se S. Brunonis Vita haud multum abludit. El sane verissima esse, quae verbis hisce Curthusiaeque eremum fuisse ingressum.. 473. Quod cutn ita sit, Guigonis verba, e quibus memorat Blomenvenna, argumenlo esse possunt, id anno 1086 factum Baronius aliique exislimavere, quae Guibertus de Novigenlo lib. i de Vita sua cap. eo modo, quem supra exposui, omni dubio procul 11; Pelrus Venerabilis ub. n De miraculis, cap. 28, sunt intelligenda, cum prseterea Sancli in CarthtM et Guigo, quintus Carlhusiae prior, in Vita S. Hugosiam secessus mense Junio accideril, uli jam nunc nis Gratianopolilani episcopi, num. 12 memoriae ostendo. Quatuor primorum Carlhusiae priorum produnt vel de S. Brunone ejusque sociis in Carthuchronologus, qui qtiam fidem mereatur, § 1 exposui, siajam degenlibus vel de Carlhusianorum inslilutis. apud Labbeum tom. I Bibliothecae novae librorum Singuloruin verba, quaehuc potissiraum facere posmss. pag. 639 in Joannis Tusci, quarti Carlhusiae B sunt, lubet transcribere. Ab iis quae Guigo suppeprioris, elogio ila prodit memoriae: < Colliguntur ita ditat, dueo iniiium. a primo magtstri Rrunonis anno usque ad hujus 475. Loco ilaque jam cit. de S. Hugone, in Car(Joannis Tusci nempe) ultimum anni viginti quin- thusise eremo cum Sancto nostro ejusque sociis que, qui ante obitum ejus, qui est Nonas Octobris, commorante, sic Iiabet: < Licet vero et prius (cum circa nalivitatem B. Joannis Baptistae complenlur. scilicel nondura Carthusiam cum Brunone adiissel) Tali quippe tempore a raagislro Brunone praefala divini amoris lotus arderet incendiis, non aliter coepit eremus habitari. > Sanctus ergo, iHi ex his laraen ad disciptinae coeleslis exercilia eorum (S. verbis liquet, in Carlhusiae ereinum primum sese Brunonis ejusque sociorum) exemplis et familiacirca lucem S. Joanni Baplistae sacram, recepit. ritate inferbuit, quam si flaramanli quis faci plures Quare, cum sancti Prsecursoris Domini feslum in vi- circumponat alias ardentes. Erat cum eis non ut gesimam quartam Junii dietn quotannis incidal, nec dominus aut episcopus, sed ut socius el fraler huSaaclus nosler ejusque socii, poslquam Gratianomilliinus, et ad cunclorum, quantum in ipso erat, polim advenissent.diu apud Sanclum civilatis hujus obsequia paratissimus, adeo ut vir venerabilis antislitem, anlequam Carthusiam adirent, corarao- ._ Guilhelmus, prior tunc S. Laurenlii, postea S. Theorali fuii«sevideantur, dubitandum non videtur, quin fredi abbas, magistro Brunoni etiam ipse religiosa eodem mense Junio, in quetn festiva Praecursoris devotione non mediocriter alligatus, B. Hugonis Doinini lux incidit, et ad S. Hugonein, Gralianopoli- conlubernalis (bini quippe tunc per singulas inhalaiiuiu cpiscoptim,. accesserint, et, hoc comilamc bitabajit cellas) apud magistrum Brunonem non lenecessariaque fini quem hitendebaiit, submini- viter couquereretur, quod pene omnia, ad humilislrante, Carthusiae ercmum adierint noviqtie in ea talem spectantia, inlra cellam sibi prseripercl oflicia, ordiuis, qui a loco illo, in quo initiuin accepit. Car- et episcopus non secum sallem ut socius, sed potius ihusiensis appellatur, fundamenta posuerint. Atque conversaretur ut famulus : non licerc sibi, trislis ita modo anno, mense ac ipso etiam promemodiim asserens, ex servilibus operibus quidquam attiiidie, quo res, meraoratu sane dignissima, acciderii, gere, quaejuxla morem debebanl per vices efficere, delerminato, proximum est, ut quid deinde Bruuo eo sibi cuncla praeripiente. > Haec Guigo; ex quisocitque ejus, locum eremiticaevitae aptissimiim pro bus compertum habetur, primo quidem celiulas a voto suo jam nactt, egeritit, vitaeque rationem, S. Brtinone ejusque sociis, Carthusiae eretnura prin>um ingressis, fuisse exslructas; secundo non sinquam ibidem inierint, examinemus. in § XXVII. QuidSanclus ejusquesocii,Carthusiam jam, D gulos singulis cellis monachos, ul postea facluin \ ingressi, primum egerint, el quem videndi modum esse, quae de Carihusianorum institulis a Guibcrlo tenuerint. ct Pelro Vcnerabili locis supra citt. iradmitur, ma474.DeS.Brunonecjusquesex sociis,Carlhusiami nifestuin efficiiint, scd in una eademque cella binos comitante S. Hugone , Gratianopolilano episcopo, et binos, ut Blomenvenna verbis proxime recitatis jam ingtessis, Blomeuvenna in sancti illius ordinisi docet, tunc fuisse commoratos; lerlio duos quossui Patriarchse Vita sic scribit: < Ibidem (in Cartlm- que, qui eamdem cellam iucolerent, allernis vicibus • siac eremo) in parle superiori montis, loco qui nunc uiiiiisleria domestica debuissc obire. Accipe modo, > dicilur ad bealam Mariam de Casalibus, aedificare quae htic spectanl, Gtiiberti verba: 476. <Ecclesia, inquil toco cit., ibi (in Carlhusise , coeperunt ecclesiam, nec non et parvas cellulas, i juxta fonlem quemdam, qui usque in hodiernum eremo) est non longe a crepidine raontis, paulo sidiem vocalur fons Sancti Brunonis, haud procul ab iniatum devexum habens, in qua tredecim sunt mo) ea distantes, a se invicem dislinctas et atiqttantulum nachi; clauslrum quidem satis idoneum pro coenoi separatas, ne alter alterius solitudinem irapediret. biali consuetudine habentes, sed non claustraliter, 'it his bini et bini per singulas habilaiues celjulas, ul caileri cohabilantes. Habcnt quippe singuli cel-

m ACTA. 25,0 lnlas per gyrum clauslri proprias, in quibus ope- j sacelhim vicinum, in quo missam celebrabat: aitare A rantur, dormiunt ac vescuntur. > Ita ille, qui cum enim istius sacelti huc usque immotum perseverasse credilur. lbidem etiam Iria aut quatuor htagna ahno, utnum. 170 docui, 1124 circiter e vivisabierit, ecClesiaeque,quam aetate sua in raonlis crepi- fragraenta rupium, olira ab altis rnpibus soluta et dine exstructam Carthusise eremus fuit complexa, decisa, cernunlur, a se invicem paululum separata, mentionem faciat, ecclesiam, aBlomenvenna me- ad quorum pedes luguria tunc illos fabricasse mulli moralam, ulpole ab hac verosimillime non diver- suspicali sunl; et quidera id quasi in transitu factutn sara, a Sancto noslro ejusque sociis, jam ttim ciim fuisse, probabile est. 478. <At slalini illos cum S. Hugone, et sub ejus Carthusiam primum essent ihgressi, fuisse exslructara, verosimillimum, ne dicam indubium, apparet. ope deparvo monasterio ibiconstruendo, et de locis El vero quin Sanctus ejusque socii id lunc fecerint, regularibus erigendis tractasse, credendum est. dubilare non sinit eximius plane eorum in Deura Visio entm, quam viderat in somhis sanclus antisles, amor, quo verosiinillime factum fuerit, ut Carlhu- Christi sibi domiim in isla eremo coustruentis, ad id siamjam ingressi nihil habuerint anliquius, quam impellebat. > Haec Massonus, addens praeterea, quo sacratam unice cultui ejus domum seu ecclesiam tunc a Brunone ejusqtte sociis tum ecclesiam, lum R imt saltem sacellum exstruere. Ad hsec, ut ad Pelri I nominalim monasteriura stalim exstrui cceptum Venerabilis verba, huc polissiraum spectantia, jam probet, tempore Guigonis jam plurima aedificiaexstiveniara, sequentia haecde Carthusianis, suo tempore lisse exstrucla, ncc futurum id fuisse, ni Sanctus ' seu saeculo duodecimo, quo, ad annura usque se- statim a suo in Carlhusiam ingressu manum" operi cttndura supra vigesiraum proveclo, abbatis munere admoveri curasset. Verum cum a lempore quo apud Cluniacenses fungi coepit, Carthusiae eremum Sanclus ejusque socii in Carthusiae eremura primum sese abrtidere, ad lempus usque qtio Guigo Carlhuincolentibus, lib. n De miraculis, cap. 28suppedital: «More antiquOiEgyptiorum monachorum singulares siam gubernandam accepit, anni sex sitpra viginti, cellas (S. Bruno ejusque socii, Carlhusiam priraum uti ipsemcl loco cit. Massonus falelur, excurrerint, ingressi, bini et bini, ut jam dictum, per singulas non video qui cedificia, quae Carlhusia Guigonis cellas, quod forte hae monachorum numerum non aetate complectebatur, exslrucla esse jam tum nescquarent, incoluere) perpetuo inhabitabant; ubi qtiiissent, etiamsi Bruno ejusque socii iis conslruensilentio, tectioni atque operi manuum, maxime in dis statim a suo in Carlhusiam ingressu initium non scribendis libris, irrequieti insistunt.In eisdemcellis dedissent. Ut ut sit, equidera lum jam supra dicta, debitum regularhim horarum, hoc est, Primam, tum, qua pressi indubie fuertinl Bruno ejiisque socii, Terliam, Sextam, Nonam, Completorium signo sese adversus aeris injurias tutandi necessitas duEcclesiaeeommoniti Deo persolvuht. Ad Vesperas et bitare non sinit, quin statim a suo in Caribiisiam Malutinas in ecclesia cuncti conveniunt.i ingressu cellulas qunlesctinqiie, quae omnes simut 477. Cum ergo Petri Venerabilis aelate Carthu- quamdam monaslerii spcciem prseferrenl, a^dilirarint. siensis cremi incolse slatis temporibus, uti ex his Ait quidem in Slylila myslico puncto 2, num. 3. Pelri verbis intelligitur, ad Matulinas et Vesperas Raynaudus, lunc ipsos in rupium cavilatilius sedes convenire essenl soliti, hique vitam suain ad nor- fixisse; usosque luguriis, opcre tumulluario exslruiuam qiiam S. Bruno ejusque socii moribus suis ctis, alii asseverant;'verum id, ut ul ila forsau cxpresserant, omni dubio procul exegerint, ambi- initio habucrit, diu tamen non durasse, cellasque gendum non est quin et Sanctus cjusque socii ad interea a'c ecclesiam a Bruhone ejusqttc sociis aetlifiMatutinas et Vesperas convenire pariler voluerinl; calasfuisse, vel sola fidem facit fundalionis Carut proinde, quo locum, in quo id facerenl, habe- Ihusise charla infra recitanda, in qua prseter alia rent, qtialemciimque saltem ecclesiam seu sacellum, haee leguntur : < Praefata... (Carthusiae) terra, his stalim atque Carthusiaeeremum essentingressi sedifi- terrainationibus conclusa, a magis' ;o Brunone et ab cari verosimillirae, ne dicam indubie, curarint, sum- ] his, qui ctim eo erant, fralribus cepit inhaoilari e' D plus liberalissime suppeditanle S. Hugonc, Gra- constrni anno ab Incarnatione Domini 1084. > 479. Porro ecclesiam ac cellulas juxla fohlem » tianopolitano episcopo. Porro Massonus, supra non rarojam laudatus, in opere, quod ordinis Carthu- qui hodieque Fons S. Ciiinonis dicilur, fuisse tunc siensis Annales inscripsit, lib. i, cap. 2, num. 10 a S. Brunone ejusque sociis exstructas, Blomenvenna ad quaestionem, qua, < qualiter... S. Bruno et socii recilatis num. 474 verbisaffirmat. Alque hoc quidera ejus domicilium sibi constiluere coeperint in ista certum apparel, nec, quin qualiaemique illa acdificfa (Canhusiae) ererao, in proeminenti illo loco, ubi < Ad honorem Dei et bealae semper Virginis Mariae sacellum sancti Brunonis (adi num. 447) nunc visi- et beati Johannis Baptistae > fuerint exslruela, du bitanduni est, cum ita in Guigonis, tcstis omni tur,> seipsura interrogat, sequentibushisce, ulSanctum cjusque socios, Carlhusisc eremum primum exceptione majoris, consuetudinibus cap. 23-diserte ingressos, monaslerio seu cellulis, eclesiaeque seu asseratur. Verum sunt, qui fonlera illum miraculo excitalura fuisse scribunt; acalii quidem, quorum sacello aedificandis tnanum adraovisse, conlirmet, vcrbis respondet: <Tradilione constat, eum (S. Brii- RaynauiUis in Slylila rayslico puncto 2, num. 3 nonem videlicet) cellara illic habuisse, imo et meminil, id merilis S. Brunonis, alii contra ho3que

£91 S. BRUNONISCARTHUSIANOAUM lNSTlTUTORlS 202 inter Dprtandus Cltronici Caribusiensis lib. n, cap.8, J probari indicare vidcanlur( Sed hsecde fome, qui A precibusS. Hugonis, Gratianopolilani episcopi, at- prodigiocum Sancltis ejusquesociiCarthusiam essent tribuunt. Zacbarias Benetliclus, fonlem illum preci- ingressi, excitatus ftierit, dicta stifficiant; qui plura bus el S. Brunonis el aliorum oranium, qui cum eo de eo desiderat, adcal Siiriamnn in suis in caput 12 in Carthusia, dum primum in hanc ingressi aedificia Surii Observationibus, num. 12, el Raynaudum in necessaria construerent aquaequepenuria laborarent, Siylita mystico, punclo 2, num. 3. a Deo fuisse irapetralum, in meirica a se adornata 481. Zacharias Benediclus in nietrica, quain conSancli nostri Vila hunc canit in modura : cinnavit, Sancti noslri Vita prodigio fontis, diviPlanitie in summa cellwque et phana struuntur. nitus excitati, novaeecclesise. una cum aliis quatiChristiparatque sacrutn Genitrici ac ara dicalur. buscunque aedificiisin Carthu^ia, slatira atqueSanllle locus privatus erat fluvialibus undis. clus ejusque socii eremum lianc fuissenl ingressi, Non ibi tisterna; puteusque nec ullus ibidem. aedificari ex dictis co^plse, jamque ad urabilicuin In fovea tanquam pluvialis lympha manebat cnm iis perductae, consecrationera, quse ab Hugoue Mortua, et interdum luteo fmtebat odore. Gratianopolitano episcopo summo apparatu facla In mcerore omnes incommoda tanta ferebanl; fucrit, subjungit. Ut et hic praestem, qttod curioso ' Sed quid certa fides non impetrat atque meretw? B lectori fuUiruin spero non ingratum, verstis praeciSe dedit in lacrymas oravitque inclytus ille puos, quibus metricus ille bicgraphus rem hanc Caitus, et obtinuit supplex quod ab arce petivit; describit ac celebrat, httc transcrilo. Sic habeni : Nanique slatim in dura fodere crepidine rupis; Jamque dies solemnis erat, quo machina surgens Nec mora, continuo latices fluxere recentes Hospitio poterat monachqt servare decenli. Et rivos egere amplos vel fluminh instar. Hugo ciet clerum civesque invital ab urbe Ad siunmos aditus incultaque limina monlis Lcvlati [remuere omnes laudesque dederunt, Visuros fieri festivi enc&nia templi. Atque salutarunt ex imo peclore ccelum. Lambil adhuc curvo fons ilte cacumina cursu, JEs sublime sonat, clamalque ad festa catervas. Tunc delubra parant, foliisque vireniibus ornanl. Cellarumque liortos vilreo circumfluil amne. 480. Hactenus laudalus Bcnedictus, qui quamvis i Aptatur paries hederis , pendenie:carymbo; fontem, de quo loquitur, hodieque fpniera S. BruHique ligant buxos, et quas Tritonia frondes jionis appeltan non edicat, eitmdcm lamen fenServat; ab excelsis trabibus Peneia laurus tem, quem ita in hodiernum usquc diem nominari, , Frondet, et hirsutw coeunt in serta myrica; auctores supra laudati affirmant, indubie celebral,, Spargunlur flores violwqueper ardua lecta Lilia non desunt, narcissus, achanlus el ajax cum lam fons, de quo hi, qttam fons, de quo ine, miraculo feratur exorttis. Ast verene fons is miraPurpurexque rosw; quw per vicina ministri culo suam debeat originem? Id equidem non puto. Oppida legerunl; crocus est el myrtus odora. Esse hic Pwslanos hortos et rura putares. Ouod enim a scriptoribiis recentioribus, uti hic fit, t nulleprorsus vade antiquo adstiputanle, miraciilo . Hic aulwa patent; hic picta tapetia ftttgent Misit ephemerides varias el munera prwsut fjcttim asseritur, miraculo vere faclum esse, credi j Ad nova phana, quibus muri'legerenlur et arw. non debet, nisi ralio omnino sotida ac convincens 5 Ostro et luminibus stellant allaria circum. conlrarium suadeat. Quid autera, qtiaeso, occurrit, •, 482. Versibus his Benediclus alios nonnullos, ut fonlein, qui a S. Bruhone in Carlhusia hodieque nomen conservat, prodigio olim excilalum, in quibus ipsos etiam ccelicolas ad solcmnilalem con! animum indticamus? An quod Iiodieqtie < fons venisse memorat, seu polius raore poetico, ci quis . S. Bruuonis > vocetur? Verura quidni nomcncla- detn non nihit, quam par sit, liccntiori, fingil, lioncm hanc contrabere atque in hodiernum usque raox subncctit, ac deinde ita prosequitur : e diem cpnservare poluerit, quod Sanclo ejusque i Prwsul adest, sacras solito capit ordine vestes, . sociis aquam, quam quotidianis suis usibus neces- p Et decus imponil capili, bifidamque tiaram. sariara habeoant, subministrarit? Quid ni etiara ila Fumus odoratus veniense thure Sabwo \ vocari potucrit, quod prope eum Bruno cellulara, in Altius ascendil, phanique volumina complet. i qua liabitarit, exstruclara habueril? Ut ut sit, PuPontifici calhedram parat ille, hic stragula sernit, teanus equidem, Blomcnvenna cl Surius, ctsi omnes s Jamque sacerdotes wqiio discrimine vocum fonlis cui S. Brunonis cella fuerit adjuncla, menIncipiunt cantus,_ rutilas assurgit ad aras tionem faciant, de miraculo lamen , quo hic fuerit Pasloret ereclis cwli ad fasligia p.almis t excitalus, allura silent, qui tamen, ac maxtmc PttMystica sancla lilat superis et munera libal. a teanus, ulpote cui Zacharise Benedicii metrica Impleniur clangore tubw, cava libia dulces S. Brunonis Viia, inqua id menioralur, annol510,I, Ad numeros inflabal ebur, dant organa plausits. seu qutnquennio anlequam suam de lioc sancto Allernanl litui parlito carmine versus; o Patre suo lucubrationem adornaret, ab ipsomet auPlectra lyrwque aderant, Phwbeaque cuncta suiclore inscri*)la ac dedicata fuerit, perspecta baud d \pel!ex. dubie, qua; de prodigioso fonte dicebantur, apprime e Dedicnt interea templum clauslrumque sacerdos, babuerunt; ul.proindc silentio suo ea sibi rainime e nova domui nomen Carihusia mandai, S.:/<7«e

293

ACTA.

294

A. § xxiv in medium adducla jam sunt. Necest, quod Condendasquedomos habiluras nomen ab illa.' Prwdia donavit, donavit pinguia villw reponas, Sanclum a Guigone in S. Hugonis Gralianopolitani Vita eo loco, quo ad hunc accessisse Jugera, quo monachi sine quwstu viverepossint. Ita laudalus metricus Sahcti nostri biographus. Et narratur, Magislri litulo condecorari,ac proin eum, vero Carlhusiaeecclesiam, cum ad umbilicum fuisset cum ad S. Htigonera accessit, babitu monaslico adducta, a S. Hugone, Gratianopolitano eplscopo, indulum nondum fuisse, neduni moftacbum exstissc, consecratam fuisse, unusquisque, quanlum opinor, praeterquam enira quod tum Sanctus, quia a Lanetiam absque vade antiquo facile credet, etsi inte- duino aliisque, qtii cum eo Gralianopolim venerant, rim tanto id apparatu, quanto hic innuilur, pera- scque in itlius disciplinam dederanl, Magistri liltilo honorabalur, magisler a Guigone appellari potuerit, ctum fuisse, persuadere natus haud.sit is scriptor, qui praeterquam quod a re gesta qualuor amplius potuit eliam, ut ut Remcnsium scholarum magistcsaeculis remotus vixerit, poetarum loquitur in mo- rio seu prsefeclura jam seseabdicasset, ila adhucob rem, qui plerumque res, quas tractant, variis fi- id.olim gestum vocari. Ac postcriori quidem lioc gmentis, ornamenlorum quodammodo locum lenen- sensu Sanctum a Guigone vocari Magistrum idcirco exislimo, quod ibidem et Landuinus Magister al>eo tibus, amplificant. 483. Verum multum abest, ut propense adeo cre- B vocetur, nec alia de causa, quara qnod olim scbodam, quae deinde idem Benedictus absque ullo pa- Jartim alicubi Magisteriura gessisset, altiorisve riter vade antiqno tradit de habitu raonastico, quem ordinis scientias docuisset, lalis huic nomenctatio S. Bruno ejusque socii eo ipso die, quo prsememo- videatur poluisse attribui. Ut ut sit, Sanctum equirala Carthusiensis ecclesise dedicatio facla est, a dem ex eo, quod a Guigone eo loco, qtto ad HtigoS. Hugone susceperint. Audi, qui rem illam slatim nem, Gralianopolitanura epis^opuin, cuin sex sociis atque solemnem ecclesiaeCarthusiensis dedicalionera accesssisse narratur, magister ntincupetur, habilu retulil, metrice exponat. Hisce ejus oralio versibus monastico indulura tura nondum fuisse, argtti non concipitur : potest, cum eliam in charta donalionis Carthusiac Tunc adyta ingreditur Bruno, seniquesodales, infra huc transcribenda, dalaque anno 1086, quo Carthusianum bienniojam egerat, Magister vocetur, Singulus exuitur preciosis atque lacernis Mollibus, atque trahunt crepidas e cruribus omnes eodemque eliam litulo, cum posl in ereino Calabrina Confestim, londent generoso-everlice crines, jam versaretur, ad morlem usque honoratus fuerit. 485. Ad vivendi modum, quein Sanctus ejusque Apparent juvenum generosa et lactea membra, socii in Carlhusia tenuerint, sermonem modo conNudatique mdnent, genibusqueet corpore flexi. **Verlamus. Quem S. Bruno ejusque socii in CarDulcia miltebat suspiria peclus anhelum; Nec poterant relinere pios pia pectora planctus. thusia tenuerunt vivendi modum, eumdem etiam aut certe non multum absimitem servasse, qui quaOjuvenumfervor, diviqueaffectus amoris! Candida doctoris fralrumque tenerrima dorsa draginta nondum post Sancti obilum elapsis annis Mox operit lugens cilicino iegmine pastor, seu Pelri Venerabilis aetale floruerunt, religiosos Carthusiensis eremi incolas, arabigendumnon appaAtque rudi sacco, niveumqueimponit amictum ret. Ut ergo, quam illi vivendi ratiotiem fucrint Vitgine de lana, niveatum cannabe cingit, Atque tegit scapulas albo clausoque cucullo, secuti, Iectorem utcumque edoceam, Vitacab hisce lndicium wlernw clausurw muhdiliwque. ductaecapila prsecipua e Pelro Venerabili ei exhiInnumerw astabant turbw, cunctique gemebant beo. Hic itaque scriplor, fide ulique hac in ro Hoc tanto exemplomoti et dulcedine tanta. lohge dignissimus, lib. n De rairaculis, cap. 28, de 484. Addit prselerea laudalus metricus Sancti sui lemporis Carlhusianis ita memoral : < Ad edonostri biographus, angelorum, rebus dic illa in mandum juraenlura corporis sui, et ad subigendam Carihusia gestis applaudenliura, voces auditas juxta Aposlolum legem niembrortim suorum, repufuisse. Verum de re hac censendum quid sit, facile ] gnantem legi mentis suse, duris carncm ciliciis p ex jam dictis quisque intelliget; quod vero pertinet semper exasperant, continuatis pene acribus jejuniis ad habitum monasticum, quem tunc Bruuo ejusque corpora affligunt, extenuant et desiccant. Inde est socii ab Hugone Gralianopolitano episcopo accepequod pane furfureo semper utuntur, vino adeo rint, elsi qttidera , ipsos in Carthusia vilioribus adaquato, ul merito magis vitlum, quam vinitm asperioribusque, quara anle, veslibus usos essc, e dicatur. Ab omni carnium esu tam sani quain aegri Pelro Venerabili lib. n De miraeulis, cap. 28, colli- in perpetuum abstinent. Pisces nunquam eminu, .gendum appareat, Sanclum lamcn habitu monaslico sed forte exeharitate datos accipiunt. Die Dominico ab Hugoue primum fuisse indulum, baud credo. et quinla feria tantum caseum vel ova ad vescendum Praelerquam enim quod id a nullo prorsus scriptore admillunt. Terlia feria ac Sabbato, aut legumine antiquo memoriae proditum invenialur, Brunonem attt olere coclo utuntur. Omni secunda, quarla et jam indc ab eo tempore, quo in Siccae-Fontanae sexta feria pane soloet aqua conlenli stint. Semel solitudine'adhuc versarejur, ac proin Carlhusiam in die semper coniedurit, exceptis octo dicbus Nanondum adiisset, habitu monaslico indulum fuisse, lalis Domini, octo diebus Paschse, oclo diebus Pcnrcque eliara ipsa monachura exstisse, suadent. qua: lecostes, Eoiphania Domini, Reprtcscntauone ejns,

8f6 S. BRUNONlSCARTlipiANORUMINSTITUTORS m in omnimoda pau\ hoe est, PojrificationesanctteMariae, Annunliatione A inqttit lib. i de vita sua, cap. II, se deprimant, ditissimam lamen bibliotheftiBiinl,quaiidoPaschali lemporeprovenit; Ascen- pertate minus panis hujus copia «one<Oomini, Assomptione ac Nativitate jam dicuc cam coaggerant. Quo enim sircras;%fciois, Matris ejus, et exceptis festis duo- materiatis exuberant, tanlo magis illo, qui non perit, sancti Joannis Baptislae, sancti sed in aeternum permanet, cibo operose desudant. > 6^cfaW:Apo»*»ior»m, Wf^K &*$ Martini, et ilto, quod in Ka- Confirmat id deinde comitis Niversis exemplo, qui, «um argentea, quae Carthusianis miserat, munera cetebratur, festo OramumSanclendis N<xveB>bris repudiala fuisse, accepisset, <Botim lergora et pertorurn. 480 t Super baec omnia more antiquo jEgyptio- ganwna plurima eis transmisit, qnae pene ineviiarura monachorum singulares cellas (lempore S. biliter ipsis (adconscribendnsconsuendosque scilicet Brunonis ex dictis num. 475 bini in singulis cellis libros) necessana esse cognovit. > Ctir porro summorabantur). perpetuo inhabitant, ubi .silentio , mam diligenliam operamque in describendis libris lectioni, oratipni atque operi manuum, maxime ini ponerent, docet nos Guigo, in Consuetudinibiiti i scribemiis libris, irrequieti insistunt. In eisdem cap. 28 sic scribens : < Libros..., tanquam sempicellis debitum regularium Horarum, hoc est, Pri-- ternum animarum nostrarura cibum, cantissiine .Bcustodiri el studiosissime volumus fieri; ut, qttia mam, Tertiam, Sextam, Nonam, Completorium.B signo ecclesiae comraoniti Deo persolvunt.. Ad Ves- ore non possumus, Dei verbum raanibus praediceperas et Matutinas in ccclesia cuncti convenitint, mus. Quol enini libros scribimus, tol nobis veritatis ibique, non perfunclorie, ut qiiidam, setr intenlissi-. praeconcsfaccre vidcmur.) Addi potest, parlimeliara ,: me, oculis in lerram demissis, cordibus ccelo intixis, id fecisse illos, tura ut inopiaesuae (pauperes enim Deo preces, Deo gratiarura actiones persolvuni; yere erant, seque ipsos vel Pauperes vel Pauperes i totumque stium tam* inleriorem, quam icxteriorem Chrisli, uli apud Cangium ad vocem panper videre Jiominerauabtlu, voce, vullu, rebus visibilia exce- cst, appellabant) consnlerent, tum ne Ecclesix i dentibus, spretis cunclis aliis, intentura , imo vi.Ierenlur prorsus inutiles, hihcque eerum inaflhtum esse, ostendunt. Ab hoc more excipiunt stitulum calumniandi ansam malevoli arriperent. L illos feslivos dies, qui supra scriptr suni, in quibus' XXVIII. An Sanctus novam bis comedunt, et in quibus more monachorum nnn § et an ad ullam ex anle scriplisRegulam tcripserit, 1 ac nominatim Benediainam observandamse suosque discipulos adi per ceHas, sed simul habilanlium, non solumomnes slrinxerit. , Regularea Horas in ecclesia decanlant, sed el in refeclorio tam post Sextam, quam post Vespcras,, 488. Ausleram admodum, quem Sanctus cjusqtie nullo sospite exceplo, communilcr edunt. Quibus ( disciptili in Carihusia duxere, fuisse viiam, vel sola iC tantura diebus antiquorum nremitarum aemulatione, normae, ad qnara hanc exegerini, § prsecedenii e , ne ab aliis sacris operibus, licel dignitate inferiori-- Pelro Venerabili proposita capila sufficienter osten) bus, impedianlur, salutare omnipei,enli Dco pro dunl; verum quaeri bic jara potest, primo quidem i saluie sua ac mundi sacrilicium offerunt, quod ex an haecS. Bruno aliaque Regula quapiam praescripa UBUjam Veteri tracto nomine, quia Deo mitliiur,, discipulis suis observanda injunxerit; deindevero Missi vocatur. His sacris diebus,. qtii singtilari pri- an hosce simul ac seipsum ad ullam ex ante scriptis, i vilegio a DominO vel ejus Resurrectione Dominici ac norainatim S. Benedicti Regulam obslrinxerit. s dieuntur. ac saepedictis ipsius yel Sauctorum ejus Innocenltus te Masson in Opere, quod ordinis Carsoiemniiatibiis missas celebrant.Diebus, "quibuscis thusicnsis Annales inscripsit, lib. i, cap. 3, num. 3, s legumine titi licet, ittud ipsi, ad raensitram acce- sic scrihit : < Nullam vivendi normara a santto Brunone scriplam fuisse, credimus : sed sancti p um, sibi aplantcl coqnunt. 487. < Hoc vero tunc, quando non commtiniter in illins viri documenla et exempla eranl illis quasi n :refectorio, sed quando eos,in cellis suis solos corae- vivens Regula^quam adimplere et ad suos succesdere ercmitica instilutio praccipit. Vinum nullo tem- sores per exempla etiam ipsi transferre didicerant. iis pore ante mensam vel postea sumunt. Sed si quis Ipsam tamen eamdera esse non dubilamtis, quain iuiic silim passus fuerit, aqua ei, non vino, uli li- postea R. Paler.Gnigo scriptis raandavil; nihiique icet. > Eadem fere aut cerle non multum absimilia, inejus Ce-nsuetudinihus reperiri credimus, quod i, U qnae a Carlhusianis, aetate sua florentibus, fueriui quasi ab ore sancti Brunonis per discipulos, qui a observala, Guiberlus de Novigenlp ssepissimesupra eum viderant et audierant, non didicerit. Vix enim le lautlatus, quj.anno 1124e vivis excessit, lib. i <le ante quinqne aut sex annos sanctus Bruno obierat, Vita sua, cap. 11 recensel; ad quem proinde curio- quando Guigo nosler ad Ordinem venit. In istis ergo >sinn lcctorem remitto, Petri Venerahilis verba, buc scriplis a R. Palre Guigone Consuetudinibus firiniic ie spectaiitia, qui majoris utiqtie lidei auctoritatisque ter credendum est sancii Brunonis mentem, docu;e quara Guibertus bac in re est, in mediuin protuUssc menta et dirigendi modum depingi et conlineri, acsi conlenltis. Non possum tamen, quin huc transcrii- propria ejns manu scripla fuissent. Quod eo facjlius bain verba, quibus hic scriplor Carlhusiensum stu- qtiisque sibi persiiadebit, quo certior fieri debct idium, a S. Brunone parente ad eos indubie transi- B. Landuinum, quem sanctus Bruno sociis, ad ere missura , in conscribendis Iibris proedicat. < Cum, mura Cartbusiae reverteniibus, prafecerat, viam I,

298 ACTA. longissimam arripuisse, ut ipsum Carthusiensis In- A aulcm diploma intelligilur de monaslerio Meiitauri, sliluli fiindalorem, in eremoCalabriae luncdegentcm, quod Squillacio tribus millibns distabat, tit fusius in tadirel, cum eo de observanliis Carthusiensibus Annalibus nostris referemus, ubi utrorumque, sciiractaliirus, et ab ipsius ore audiluriis, quid et licet anachorelarum etccenobitariiniSquillacensiiim, qualiier in Carlhushuia couversatione et vivendi constilutiones referemus. Dcnique Carilmsienses modo esset a stiis asseclis observandiim. Primae ante sancli Brunonis canonizatinnem sancttuii Beergo Carthusianorum constiliiliones legi gratiae non nedictum in sua conlessione Patretn suum dicebant, erant alisimiles; nam potius scriplae erant in labtilis retinenlque etiam nnne dispositionem officii divini cordis carnalibus, non litiera, sed spirilu, quam in ex regula sancti Benedicti, cujus feslum solemni maiiiiscriptis codicibus. > pro more suo ritu semper observarunt. >Ita hacle489. Ita Massonus, nullam a S. Brunone regulam iius Mabillonius cotitendens S. Brunoneni, qui ex scriptam fnisse, docens; qna sane in re non pos- dictis novam regntam non condidil, parlicnlarem stim non ei assentiri, cum id a sancto factum, a tamen regulam stiis praescripsisse, seu se discipulosnullo liacteniis scriplore sive recentiori sive anti- que suos tini cuidain parliculari regutae aslrinxisquiori niemoriae proditnm invenerim. Ast an nnlli se, hancque S. Benedicti regulam fuisse. Verum pariter regtilae ex ante scriptis, nec nomina- B anne argumenta, quse in medium adducil, rera l.im Beiiedictinae, sese suosque aslrinxit? Mabil- plane evincunt?Id eqttidem non pulo ; imo vero cx lonius in soeculi sexli Benedictiiii partem secundam bisce, quseGuigo in praefalione, conscriplis a sese Pracfatione num. 87 sic scribit : < Nunc postulat Carlhusine coiisuetudinilms seu statulis praemissa, locus, m de prima rcgula Carihusiensium agamus, stippedilat, qttaeque Mabillonius pro se Iaudat, sequam sancmsBruno eis praescripsil,aniequara prima qiientibtis verbis : <A quo negotio (conscribendis illius ordinis statula a Guigone in scripta redigeren- neinpe Carthusisc consiieludiiiibiis) ratioiiabilibus, inr. Ilanc atilem regulam sancti Benedicti fuisse, ut pntamtts, tle causis diu dissiraulavimus, vidulicet mullis constal argumenlis. Primo Gtiigo ipse slatuta quod vel in epistolis beati Hieronymi, vel in regula sua edidit ad meiitem hujtis regulae, ul docel in- beati Benedicti, seu in caeleris scripturis aulbeiiiicis omnia pene, quoc hic (in Carlhiisia nimirum) reliscriptio eorumdcm statulorum in codice Portamm, in qtio illa habenlur sub boc litulo : < Stalula Gui- giose agere consuevimus , coiuineri credebatnus, > < gonis Cartliusiaeprioris et aliorum Palrmn jtixla consectarium polius videlur, ut nulli prorsus < regulam sancti Benedicti. > Unde Guigo ipse in parliculari regulae S. Bruno sese suostiue aslrinxerit. proefatione sua hsecstaluta scribere se dislulisse ait 491. Audi, qui Massonus in opere, quod ordinis < quod vel in epislolis beali Hieronymi, vel in regula Carthttsiensis annales inscripsit, verba illa cora< beati Benedicti seu in caeteris scripluris aulhenli< cis, omnia pene, quae liic religiose, inquit, mentelur. < Hinc (e recitatis nempe Guigonis verbis) < agere consuevimtis , coniineri credebamns. > patet, inquit, libertas, qua S. Bruno el successoCorlenon aliani in capite 23 fortnulain professionis, res ejus voluerunt propositnra et modum sibi qtiam Benediciinam proponit. Deinde Eugenius III in vivendi eligere, et eomponere, prout spiriius et privilegio Carlhusisc Montis-Dei concesso, stal'il , prudeniia suggererent, et non se astringere ad < ut ordo nionaslicus secunduni beati Benedicli re- illas rcgulas scu constiiuliones specificas, qtiae in variis ordinibus monasiicis sive in Orieule sive in < gulam , normam quoque et inslitiiliones fratrura < Carlbusiensiiim perpeittis ibi lemporibtis inviola- Occidenie jam dtidum fueraut conditae. Nihil sibi < biliter conservetur. >Ad haecPaschalis 11Lanvino elegit S. Biusio pro vivendi modo, quotl non esset Squillacii posl sanctum Briinonerti priori indulget, sanclorun\ Hieronyini, Beiiedicli et aliorum scriptis iti inquadam ecclesia juris eremi,quae apiidSqnilla- latidaliim, setl non ideo illoruin regulis se addixii, cimn sita erat, monasteritimconsliluat, < ut fralres qtiatnvis inde veluli spirilualisapis collcgerit, uiidei < aiisierilatem ercmi ferre non valetites, juxta beali .. inel el ceram propriam componerel. Non ergo im< Benedicti regulam illic possint omnipotenti Deo properari potest sui instituli prolessoribus, quoil sancloriiiii sive Anlonii, sive Climaci liasvdillas < deservire : quam nimirum habilationem perprae< positum et tlecanuin, > inquit, < gubernari dispo- sive Benedicti sive Bernardi aut veterjm Orienta< nique praecipimus ; sic tamen ut eremi praeposi- lium PaLmm instiiuta el praxes non sequantur, c tus semper praeferatur et raajor liabeatur, et sic qiii.-.siti propositi non sunt, nec illas servamlassibi < utidem inonastcrium eremi dispositionisuhjaceat, elegenui;. > Sane, cum Guigo vcrbis Kicitatis do< item ejusdem loci praepositus el decanus subjicia- ceat, no.i in sola S. Benedicti regula, sed vel in « tur magistro eremi. Data Lateranis vi Kal. Fe- S. Hieronymi Epistolis, vel in S. Benedicli regula vel deniqtiein scriplis aliis, quod ad lenipiis usque, < bruarii. > 490. < Ex quibus inlelligitur, duplex illic Car- quo scribebal, in C.irihnsia religiose agi solilum thusiensium genus fuisse, anachorelarura et cceno- fuisset, tontineri, satis utique indicat, fuisse tunc bitarum, ul apud Camaldulenses; et tilrisque prio- Carihusianos non mii S. Benedicli regula' observandae obslrictos, sed ea sefntos esse optima vivemti rem eremi proefuisse secmidum regttlam sancti Benedicti, qui ulrosque in rcgula sua instituil. Hoc jiislilulii, quucsivc aptid S. Hieronyiuiin, aut Bcnc10 PATBOL. CLII. 297

300 IfxSTITUTORlS CARTHUSIANORUM S. BHUN0N1& m Anedicti. Verum ne hoc quidem veritati cxacte videdictum, sive apud atios quoscunque sanclos Palres A Massonus in opere, quod ei vitae generi, quod amplexi eranl, magis exislima- lur consonum. Etenim ordinis Carlhusiensis annates inscripsit, in haec stabant idonea; ut annatiumCartmisiensiuralibriquarti verba: <In quo (officiodivinonimihactentis non vulgali auctor anonymus merilo con- tulorumGuigonis monachis muilum, maxime in <S. Brunonem ejusque discipulos nunquam rum) cttm cacleris tendat, >ita comsese delerininatae alicni ex monasiicis regulis psalmodia regulari,concordes;invenianlur; < < in sed pro arbitro accepisse ex antiquorum menlatur : Non dicit, in lottira,) qnia revern aslrinxisse, divino officioCarthusiano rilus quidcm tura exemplis, quod vilse eremilicae componendo tumscriptis, monasiictis in duodecim psalmis, tribus Canticis et accommodalum viderettir. > perfectioni duodecimLectionibus et aliissimilibusassumptusest, 492. At vero ait verbis proxime recitalis Mabillosed non pauca eliam ei adjuncla fuerun.ex ritibus condila a Guigone stalula in codice Porlarum nius, tum ecclesiae Lugdunensis, lum Gralianopolilanae, hunc praeferunt titulum : < Statuta Guigonis Car- in dioecesisita esl Carthusia, ut probari polest thusiae prioris et aliorum Patrum juxta regulam excujus ct antiquis Missalibus ecclesiae sancti Benedkli. >Primum lioc est, quod pro opi- modo celebrandi missam tnnc Gralianopolitanae in ibi uilato, quae nione sua is scriptor adducil, argumenlum. Verum B ad unguem fere refernntnr); Psraque cx ut inquit, hunc in codice illo titulum nostris prseferant, veteribus antiphonariis et precibus, quaeab ecclesia statuttr, hinc lamen, ut vult, consequens Guigonis in noslrum usttra conslat fuisse trannon cst, ut haec ad regulse Benediclinae mentem Lugdunensi > Cum enim titulus itle ipsummet, ul sumpla. Guigo cxegerit. 494. Carlhusianus anonymus, annalium ordinis non iTabeatauctorem, fieri potest, apparet.Guigonem stti librt quarli haclenus uon vulgali auclor, in ratione Guigo statuta sua ul ab aliquo, qui, qua aucliori sui exemplari, quoij penes minushabebat comperlura, praefato co- me nou hujus operis condidisset, Carthusiae Vallis-Dei est, exslal, dici fuerit ascriptus. Ul ut sit, ad solius regiilae nonnulla etiam quodqtie huc speclanlia pag. 56 suppcditat. Benedictinae raentem statuta stia non exegisse seu quibus id facit, Cai lliusianus Parisiensis ' Verba, adhuc «ondidisse Guigonem, ipsemet in prsefatione, quam supra laudalus, qui illud, ul milii ipsemcl indicat. Ait enim, sese, hisce prscfmt, non obscure sTgnificavit, ad manum hnbcl, quique suum nomen nova seu praecepia seu statuta, sed Consuetudi- subticeri omnibus modis non vult, descrihere, mectim. nes scriptis mandare, id esl, quae agi tunc solerentt que communicare pro summa sua humaniiate est ctun haec, uli ipsemet verbis1 in Carlbusia; qtiare, dignalus. Sunt atitem hrec : < Sanctum Benediclum, non in sola S. Bene- < ccenobilicsevilae in supra huc transcriptis indical, |" partibusOceideiilalibus inslaurased vel in hac, vel in Epistotis beaii1 dtcii regula, ' torem, ab ipsius ordinis incunabulis noslri venerali vel in aliis scripturis authenlicis conliHieronymi, sunt, ejus festura prae caeierissolemne semper coneanhir, consequens fit, ul Guigo statula sua ad lentes.utex consuetudinibus Guigonis vi.lere est. sulam S. Benedicti regulam non exegerit, ac proin,' Nec immerito, cum ex ejus regula coenobiticaeviiae se suosque sequaces accommoda ut ad hanc unice servandam ! quaedain deprompserinl, maxime ea, non astrinxerint S. Bruno*ejusque discipuli. Nec quse circa divinum officinra versantur. Unde Ro: Siinctuiii ejiisqne discipulos sese uni S. Benedicti bertus de Monte, in traclatu de abbatibus el abba' 1 regulse astrinxisse, evincit, quod Mabillonius etiara liis de origine Carlliusiensium agens, ait: < Instilula laudat, privilegitim Carthusiae Montis-Dei ab Euge- < vero hocturni et diurni officii secundum regulam nio IH concessum. < sancti Benedicli persolvunl. > Et nosler Guigo in 493. Hoc enira pontifex staluit, ut ibidem ordo prologo suarum Consueludinum dicit, < 3 quod iu mouastlcus inviolabiliter servelur non tantum «sectin- < divino officio cum caeleris monachis niullum, dum beati Benedicti regulam, <sed > eliam secundum < maxime in psalinodia regulari, concordes invei normara el institutiones fratrum Carthusiensium ; > _ < niantur. > Non tamen ila stricle ritus sancti Beiit proinde privilegii illius ponlilicii vi in Monlis- nedicli observamus, quin in quibusdam discrepemus Dei monasterio non una, imo ne lota quidem S. Be- ab eis, maxime circa caeremonias lum inissse, tttm nedicii regula fuerit observanda, sed eae dnntaxatt divini officii, circa lectiones Malulinarura, preces litijus partes, quac cuiii parliciilaribus Carlbnsien- Horarum, cantus, hyninos, et alia hujusmodi, quae sium inslilutionibtis convenirenl; ex eo autem.quodd partim recenset cardinalis Bona. > Ita ille, simul aliqua regulce Benedictinse institula a S. Brnhone etiam suggerens, cnr Carlhttsiani solemne semper e !ejusque disctpuiis horumve sequacibus adoptata fue- habiierinl S. Benedicli festuni, quod scilicet, non rint atqtie observata, consequens nonesl, ut ad quidem solam ac lolain sancti liujus motiacboium d unam ac tolam illam regulam observandam scse Patris regulani, sed aliquot saltem ex hac capita e S. Brttiio ejusqne discipuli voluerini obstringere. ;. ordinis sui seu staiulis seu Consuetudinihus ascriHinc pro opinione sua MabiHoniusnihil posset con- psissent. Atqtie hinc facluni etiam essc potest, ut ficere, etsi eiiam ei, quod prteterea in arguincnlum Cartliusiani anle S. Brunonis canonizationera S. Ben adducit, tanlisper daremus, Carlhusianos hodieque nediclura in sua confessione < Patrera suum > dixee •diviniofficii dispositionem rctinere ex regula S. Be- rint; utproinde.liinc eliam, S. Benedicli regulam -

ACTA. 302 Zn a S. Brunone primis Carthusiensibus fuisse prae- , vitaegcnus S. Brunonem ejusqtic sequaces assumA scriplam, neuliquara evincat Mabillonius. p sisse , seu speciali cuidam regnlse , quse et a Be495. Nec id porro etiam evincit duobus aliis hic nediclina el ah aliis quibuscunqtte antc cnnditis adhuc disculiendis argiimentis, qtiorum alterum a esset diversa, sese aslrinxisse, meritoconlendit Carprivilegio, per Paschalem 11 Lanvino, Squillacii thusiantis anonymus, annalium Cai tbusiensium libri jpost S. Brunonem priori concesso, allerum a pro- quarli hactenusnonvulgali auctor, italiujiis luiubrafessionis formula, apud Carthiisianos usurpala , re- tionis suse, ul Carlhusiamis Parisiensismim.49i itepetilur. Quis enim ex eo, quod haeceadem sit, quae rumlaiidattismecliam docuil,locoibidemciialo scriBenedictinorum, merilo concludendum pulet, re- bens : < Haeftenus... libro primo Disquisitionum mogulam, quje lioriiin esl, Carthusianorum pariter es- nasticarum , liaclattinonode regulis, duodecimosaese? Professionis formula eadem fere esl quanliim ctilo scriplis, disquisilione quarla statuta nostra,qtiae ad subslanliam in plcrisqtie, ne dicam in omnibus, vere diei regitlam fatettir, a regula sancli Benedicti religiosis ordinibus, nec proplerea tamen horum distinguil. Et tractalu secundo iihri sectindi, disomniiim eadem pariler est quanium ad substantiam quisilione qtiinta de Ciirllnisiensibus loquitur, tanregula. Nec refert, professionis formnlam tum Car- quam diversis ab online Benedictino : < Ut eos B lliusianormn, itim Benediclinoruin iisdem plane ver- '. < omillam, >inquit, <quisubS.Bencdicti regula Deo bis concipi. Uti cnim ex eo, quod qtiaepiamregulse < serviiinl (qui potius unius ordinis variae congregaBenediclinseslaluta verbotenus etiani in Cartliusia- < tiones, quam dislincti ordines censendi sunl) norum rcgutara sint illata, consequcns scciiiidum < ordo Carthusianus plurima a S. Benediclo mujam dicta non est, til hanc lolam ac solam primis < lualiis est, cic. > Quibus' verbis aperle innuit Carihttsianis observandam S. Brtmo praescripserit, Cartbusienses, clsi plurima a sanclo Benediclo muila uec hoc, ttt cnnsideranli patebit consectarium tuati sint, non lamen sttb ejus regula Deo servire. esse potest ex ro , quod, quibus verbis apud Bene- Et revcra traclalu sexto ejusdera libri, disqnisitiodiclinos prolessionis formula concipilur, iisdem ne quarla recensens ordines, Benediciinaiu regueii.nn liancsil i usurpandam Carlhiisiani acceperint. lara profitcntes, nullam fucit meulionem CarthtiQuod modo ad privilugiiim , a Pascliale II Lanvino siensitim. 497. < Idem censuit ante ducentos annos sancms concessum perlinei, unice in boc agitur de particulari monaslerio Menlauri, a Lanvino, ponlifice in- Antoninus, ila (parl. nimirum n liist., lit. 15, dulgenle, Iribus a Sqtiillacio milliaribus erecto, in cap. 14) scribens : < Post Benediclum omnes moquo, qui vilae eremilicse idonei non eranl, vivendi < nachi Occidenlis militant sub regtila beati Beneniodum, a Carlhiisianorum rcliqiiorum vivendi modo ^ < dicli et ipsum habenl in palrem, cxceplis Cardiversum, tentierunt; quare, elsi cliatn novis mo- < lbtisieiisibus,qui habent speciales suascoisliliHionasterii illius incolis solam et integram S. Benc- < nes. • Et revera cuni Gnigo, primus legifer nosler dicti regulam diserte fuisse pracscr.ptain, lanlispcr dicat loco citato: « In Epislolis B. Ilieronymi vel in daremus, cnnseciariiun inde nondum forct, tit bacc < regulaB. Bencdicii seu in caeleris scripiuris auparilcr primis Cartbusiensibtis a S. Brunone fueril < thenticis omnia pene, quae in Carlbusia religiose prapscripla. Alque ita modo nullo prorsusex argu- < agerc consuevimus, contineri, > bis verbis salis nientis, quibiis Benediclinae rxgulic Cartliusicnses a aperle imiuit, Carlhusienses sibi aliquam spccialem S. Brunone fuisse astriclos, Mabillonius contendit, vivendi normam pracscripsisse, a caeteris regulis cviclum id ulcunque dari, ex oinnibus jam dictis diversam. Quam ob rem Franciscus a Puteo.cxsalis liquel. plicans illud Raynaldi nostri slalulum, quo pro496. Et vero, ut meam modo hac in re aperlediliibelur, ne professi in ordine Cisterciensium et cam senlenliam, Sanctum noslrum nec se, nec ssios consimilium, ad nos transeunles, possinl habere aliatl solam ac lolam S. Bencdicli regulam observan- qnam obeJientiam, declarat, quod per illud verbum dam obstrinxisse, vel ex eo palam est, quod, qnae- i CO.NSIMXIUM inlelliganlur monachi omnes, qui mip ciinqiie observanda sibi suisque imposuil, reque lilant sub regnla sancti Benedicti. Quis non videat, ipsa observavit, ea fere omniit in Consueiudiiiibus nostruin Puteaiutm lacite Carlbusienses a cacteris Gnigoscriplo expresseril, ratilliimque absil, ut haa sancli Benedicli monachis distinguere, lanqiiam alsolam ac loiam Benediciinam regulam comprcben- teri r. gulae siibdiios. Nostcr Boso, sciibens contra dant. Vidil id landem, quanltim opinor, Mabillonius, eos qui dictinl ordinein Carlhusiensem non babere hincque a priori opinione nonnihil dcfleciens,Bruno- regulam, agnoscit qiiidem slatuta nostra ex diverncm dunlaxal <S. Benedicli regulam, qualeims ana - sis sanctorumPatrum scripiis compositaesse: <Pachorelarum fcrehal inslilutiiin, sibi suisque seclan- < leliiiimque, > inquit, < in eisdem stalulis, quod n dam > proposuisse, Annal. Bened. lib. LXVI, nm. 65 i illa , quae ibi scrijiti sunt, aut snnt de regula B. scripsit. Verinn ne boc quidem, uli exjam dictis ac « Benedicli, aut de epislolis B. Hieronymi, aul de porro diccndis prontim esl colligere, snpra acJdnda e J. colliitionibtisPatrtim seu de Vitis Palrum vcl eliam < de liliris Cassimii, et aliornm sanciorum doclo:iiin scriplorc illo, quem lainen bic Vcicruni Seript. loni. VI in Pracfat., ntim. 32 Martenetis scqnilur, « Ecclcsiae. » Doinlc mulias recensel regu'.as, s ibarguiiiciila cvincunl. Asi conlra, spcciale quoJdam d.lque : < Sed ordo Carlbusiensis nuUam poluii as-

5H4 S. BRUNONISCARTilUitA-O.iUMINSTlTUTORIS 305 A < sumere de his pracdiciis, qtiia omnes praediclaei quo ex hac faclam a sancto Carthnstse fiindationem < regulae sunl vel fiierunt de vita commtini el 'cce- Dei opus csse, intclligerct, itaque ad banc aposto< nobilica instiluta; de vila vero eremitica inveni- lica aucloritate confirmandam raoveretur, oblatam < tttr regiria laudabilis el devola, a Petro Damiano fuisse, ratus, fuisse reipsa abs illo Carlhusiae fun< stylo eloquentissimo edita el digesla , sed nec il- dalionem confirmatam, in animiim induxit, ul se< lam pctuerunt el noluerunl Cartbusienses assu- quenles, quibus rem banc canit, verstts fidetn < mere, quia vita Carthusiensium, ut supra oslcn- faciunt. « sum est, quamvis a majori el digniori parle sit Septimus excelsis tiiulis in sede Latina « eremitica judicanda, taraen esl composita ex soGregorius residens orbis retinebat habenas; Quo moriente, habuit Petri moderamina Viclor, <Iitaria et comrauni. 498. < Et ideo oinnino oportuit, cum nulla prius Isque ad olympiacos tum forte aspexit iu axes, < essel lalis religio, qttod sibi facercnt regulam speFelicesque choros vidil splendore corusco Sedibus e sanctis Iwlum associare Tonantem; < cialem. Quia secundum regulas snpra diclas beati < Auguslini, Benedicti et aliorum supra srripiorum Qui Carthusiacos percfensinvisere colles, Hi sibi fundabant diynas in cotibus ades < inonachi vet canonici simul habilare debent, simul < comedere, simul dormire et sic de singulis, sicut " Obslupuil, montes illos et clima notavit, < exigit vila ccenobitita et communis. Carthusienses Cursoremqueilluc celerem celeresquelabellas i ergo, qui pro niajori parle anachorelicara vitam Misil, et Hugoni visa hwc tniracula scripsit. < ducunt, el soli frequenler comedunl et soli dorHugo admiralus, quodcunque eueneral illo i niiuiit, sicitlsuperiiisesiostensum, non polnerunt Temporerescripsit, quwvein confinibus illis i sumere aliquam regulam de praediclis. Sed sibi Egerat Omnipotens, calamo dat nota volanti, Doclorem el senos comitesa turbine mundi < novam,-sanctam el rationabilera ediderunt, saucto < Spiriiu inspiranle, quain, eodera Spiritu operante, Conversos, septem stellarum lumina nec non < sancla Rouiana Ecclesia ex cerla scientia perfeOrdinis incepli seriem, strictumque rigorem. < ciissime confirmavil, ul alibi probabimus. >Ex his 500. Nuncius ubscessit, Laliamque redivit ad etaliis, qtise diximus supra, patet, Cartbusienses \urbem. Maximus ul Pastor cepit nota nuncia, gaudens speciale quoddam viiaemonasticaegenus assumpsisse Convocat exlemplopatres, sanclumquesenalum, ac proinde ordinem, ab aliis ordinibus divcrsum, constiluere ih Ecclesia Dei. > Ila haclentis CarthuQuos Romana facit sublimes purpura, pandit sianus anonymus laudatus, e ralionibus, lum quas „ Omne, quod acciderat, factum, el dhinilus auclum e Bosone ipsis btijus verbis recenset, tum quas Confirmavitopus Votis concordibus «ulw, aliunde rcpetit, contendens, regulam a regnlis omDivinisqueillud, confectogrammale, donis nibus aiitecedenlibus diversam, Carihusianos ac Munivit, variisque effecit dotibus almum, proin S. Brunonem, qui hos illam suo exemplo viSirvanlurque notis signala bifronlibus wra. Hie fuit ante gradum supremi culminis abbas veudique raodo docueral, sibi servandara slatuisse. Et vero cura, ul Boso ait, Carthusianorura vitaeralio Montis Otiviferi, cui nomen ab trbe Casinas, partim eremitica, parlim ccenobilica sit, nec ullac Quw fuit Mneadum celebrata coloniaquondam. Hoc et idem plures summi fecere parentes, regutis, ante S. Brunonis ajlalem conscriptis, liunsmodi vitae generi foret aCcominoda, aliara sane, Qui caput excelsum triptiei diademate cingunt. quae hac praefogativa gauderel, sibi suisque sequa- Ita ille, et visionera, quam liic canit, Victori papae, cibus praescribere seu hisce exeinplo suo efiingere, non adhuc, ul jara dixi, Cassinensi raonacho, aut, necesse habuere. Sanctus nosler primique ejus si raavis, abbati, sed jam, contra ac Gaufredus scridiscipuli, idque proinde, ul verbis recitalis annabit, creato suinino pontilici, fuisse oblatam, et abs lium Carlhusiensium auclor anonymus conlendit, illo Carlhusiae fttndaiionem, cum lianc a S. Btureetiam vera fecisse existimaiidi sunt; quod ctim D none faclam, ex Hugone, Gratianopolitaco episcopo, praelerea ex aliis eliam supra diclis salis manife- inlellexisset, datis litteris aposlolicis confirmatam stumappareat, finera rei liujus discussioni impono. fuisse, memoriae prodens. Vertim coiifirniationis nec ipsemel Gattfredus, qui visionera Victori § XXIX. An Victor III papa Carthusiensem ordinem hujus approbaril, et qui sauctus Hugonem Gratianopo- papae oblalain scribit, nec ulli alii, quos quidera Ihanum episcopumsui reverentem habuerit, Car- haclenus viderim, meminertint scriptores, Zaiharia thusiwqueeremumsibi donari impelrarit. Benediclo antiquiores. Hinc fit, ut illara ex con499.Gaufredo,Vosiensi priori, qui.utsupradotui, jectura lantum, quam e credita sibi, quae Viclori Victori III papaevisionem, qua hic Dominum, in fueril oblala, visione forraavit, metricum illiini Carthusiae eremo habitaculuih sibi conslriienlem, Sancti noslri biograpbura astruxisse, vebementisviderit, divinilus obtatam refert,in metrica, quara sime suspicer, ne dicain, pro indubitalo babeam. adornavit, Sancli jiosiri Viia fidem adliibuit Zacha- Verum cura ex supra dittis Gaufredus, dura visiorias Benedicltis, hincque, visionem illam a Deo, qui ncni, qua Viclor 111papa Deuin, in soliludine Carnihit facil fruslra, Yictori indtibie, non quitlem tbusiae babitaculum sibi conslruentem videril, litaifiuc monacho, ul Gaufredus ail, sed jam papse teris inandavil, a verilale aberrarit, ab hac pariter.

ACTA. 506 quam ex visione illa format, conjecturam dictam A modo prxcipuus instilulor. > Quod autem ad Huaberrare ambigendtimnon est. gonis in Carthusia comnioralionem pertinet, fuisse 501. Ad haecViclor anno 1086 ad soliura pontifi- hanc sane admodum frequentem, ejusdemque illum cale fuit evecttis, nec vitam prolraxit ullra annutn tempore ad CarihusianorHm exemplar ac normaui, proxime seqiieutem, quo ei Urbanus II successit; unde et pro Carlhusiano qiiodaramodo haberi ponon exstilisse aulem ante tempus, quo Urbanus II tuerit, vitam suam ad amussim exegisse, docet nos S. Petri Ciithedram occupare ccepit, ponlificias lil- ilerum Guigo in conscripta a se sancli illitts anlisliteras, or inis Carthusiensis facientes mentionem, tis Vita partim verbis supra liuc jam transcriptis, anonynius primorum quinque Carthusiae priorum partim hisce, quse nunc subdo : < ln lanluni auleni chronographus, seu antiquior Sancli nostri biogra- (S. Hngo videlicet) ereraum (Carlhusise cum S. Brup\us, qui majoris titique fidei auctoritalisqtic est none ejusque sociis) devotus incolebat el sedulus, quam metricus, de quo liic, biographus Zacliarias ut eum magisier Bruno nonnunquam cxire compelBenediclus, non obscure docpl; pnstquam eiiim ab lerel, Ite, dicens, ile ad oves veslras, eisque, Urbano II litteras infra huc transcribendas, quibtis quod debelis, exsolvile. Eo lempore, raagnaepauperSiguinus, Casae-Dei abbas, Carihusiam Landuino P talis el humilitatis ardore succensus, voluit equitahujusque sociis, qui eam, Brunone abeunte Romain, D turas suas cunclas venderc, el diviso paiipcribus descruerant, restiluere jussus fuit, scriptas fuisse, pretio, propriis pedibus in praedicationediscurrere. num. 19rettilit, num. proxime sequenti siibjungil: Sed homo profundi cordis, magisler Bruno scilicct, < Et islae videnlur primae litierae papales, quae ii«- cujus consiliis non aliler, quam praeceplis oblemveniunlurde ordineCarlhusiensi facere nientionem.> perabal abbatis, non consensit limens, ne apud se Jam vero, cuin litterse illa-, quas ex diciis Urbantis forsan exlollerctur, aut a cseleris de singularitate scripsil.primae sint, quaeordinis Carlhiisiensis inen- jtidicarelttr episcopis; aul (quod dubium non erat) tionem facere iiivenianliir, liueris scriptis a Vi- id ipsum propler asperilatem et inaequalilaiera itictore III Carlbusise fuudationem confirinatam scu ueruin consummare non posset. > 503. Nec tanium, quod jam dixi, ex hisce Guiapprobalam non fuisse, pro indubitato, accedente practerea universali de re bac scripiorum omniura gonis verbis intelligitur, verum etiani Ilugotiem non minori in S. Brunonem veneratione, quani affectu anliquorum silenlio, rsl hauendum; ut proindeZacbarias Benedictus id factiim, perperam notarit. fuisse, (autamque eam exstilisse, ul illuin abbalis Nec ex boc laiilum melricus bic sancti biograpbtis quodammodo loco haberet. iiinc nicrilo anliquior erroris arguendus venii; verum etiani ex eo, quod r Sancli nostri biograpbus transcriptis lum hiscc, S. Ilugonem, Gratianopolilanum episcopura , Car- tum aliis, quaejam supra data sunt, Guigonis verbis tliiisienseni habittini a S. Brunone suscepisse, Car- num. 14 subjungil : < Oiiinia praedicta sunt verba tbusiaiiisquc adeo faisse etiam ascripttim, memo- donini Guigonis scripta in Viia S. Hugouis, Grariae prodat; elenim rei bujiis nuspiam meminit tianopolilani episcopi, quae hic inserenda iudicavii Guigo, Htigonis accuralissinius tideque dignissimus mus, quia in eis primordia fundaiiouis Carlliusias biugraphus, qui tamen eam, si fuissel, omni dubio, dectarantur, et magistri Brunouis excellenlia innoprocul scilurus, scilainque litleris commeodalurusj lescit et in hoc quod eidem lam venerabilis, lam sanctus episcopus cum tanta reverenlia sic fervenler fuisset. 502. Ast hic error, a subdililio Sigeberlo (adi et humililer adha-rebat. > Maximo porro in amore i num. 297) priinum profeclus, tttcunque excusan- ac pretio apud S. Hugoiiein exstitisse Sanctum dus viil-iur : etsi enim HugohabilumCarlliusiensemi nostrum ejusqtte socios, recle eliam concluseris tum niinqiiam inducrit, Carthusianus tamen quodain- ex cbarla, quam, si Mabillonius (neqtte enim an moJo asliniaii potuit, tum ob desiderium , quo, ull bsec uspiam exisiat, novi) Praefalionc in sseculi Cartliusiaiium, abJicalo episcopalu, proliteri pos- vi Benedictini parlen, num. 86 recte nolet, vix I) set, arsisse dignoscitur, tum ob singularem, quo ini t uno mense integro post S. Brunonis ad Hugoncm Carlhusianos ferebatur, affecliira frcqucnteinque accessum presbyteris cl laicis sui episcopattis san! cum hisce in Carthusia commoralionem. Ac maxi- ctus ille anlistes scripsit, prsecipiens, < Ul ne femum qtiidem S. Hugonis in S. Brunoncm Carthti- minse (verba sunt Mabillonii) transeant per tersianosque affeclitm fuisse, palara est luin ex Guigo- ram Carihusia: fratrum, qui, Deo placere cunis verbis supra hunc transcriptis, lum ex eo quod, pientes, mundiim el turbas fugiebant; el ne quisiii Guiberius deNovigento lib. i ile Vitasua cup. 11 quam intra terminos ipsorum possessionis piscal docet, < abbatis > quodammodo ac < provisoris > do- tionem aut venalionem exerceat, et sua anima•mus Carlliusiensis < vices, » cum scilicet cx ea lia pascenda deducat, > tum cx eo quod Sancto i Bruno jam discessisset, agere gravatus non sil ejusque sociis, quidquid sibi in Carlhusiam juris l i sanclus ille antisles. Accedil anliquiorSancti nostri competerel, libens cesserit, verosimiHimeque eliam, e biographus, qtii eum ila in ordinem domtimque ul Blomenvenna, Puteanum iterum aliosque Sancti Carthusiensembeneficum fuisse, num. 14 scribit, ut biographos sibi consentientes liabens, affirmat, effet t lum hujus, tum illius cum S. Brunonc dici possit eeril, ut alii, qui in eamdera cremtim juris quid< fundator, el qtiamvis non prinius, tamen qiiodam- piam haberent, ei data diarla publica in S. Briino-

505

INSTITUTORIS 508 S. BRUNONIS CARTHUSIANORUM 597 i itls ejosqae socionira favorcm renunliarint. Iiitcgrara A clericorum snornm , et qnanfum ad se pcrtinet, iHaiii, nt tocus exigere videtur, modo huc ex apo- quidquid sui juris esse videtur, oranino concedit. B gr,ipho,Chronologico-diplomaticseMorkensiiDialribse Testes Hugo decanus, Joannes de Podio, et Rostac eupra jam saepius laudalae inserlo, transcribo. Sic gnus Guigo de Lanz, et Galterus Btieta , Pelrtis et habel: < Gratia sanclae el individuae Trinilalis mi- Gitberltis, Agelbertus et Aldeleraus, Petrus el Ricars scricorditer nostrae salutis adraouiti, recordati sumus dus. Lecla est aulera baec cbarta Graiianopoli in s humanae slaluin eonditionis el vilae fragilis lapstts ccclesia beatae el gloriosae semper Virginis Mariae, inevilabiles, quam sine lermino ducimus in peccaiis. qtiarta Feria secundae hebdomadae Dominici Adveni Itaque judicavimus, nos peccali servos de litaiiti tus in praesenlia praedicti doraini Hugoitis, Gratianomorlis redimere, temporalia pro coelestibus mutare,, potis episcopi,aiqtie canonicorum suorum, aliomms «ternam haeredilalem pretio perilurae possessionis que rauttorum, lam sacerdetum , quam caeterorura t eomparare, ne dupKci conlritione cohleraniur, et ordinum clericorura, celebrantium sanctam synodum >> praesenlis vilae miserias laborum et dolorum initium quinto Idus Decembris. > Cum lisec charla, quse, ul suoiauius. characteres chronici, qnibns munita est, leslantur, » 504. <Itaque magislro Brunoni et bis, qni cum eo * hebdomadaesecundaeAdventus Feria quarla, qusein veneruut, fratribus, ut Deo vacarent, ad inltabilan- " nonum Decembris diem incidit, lecta est, S. Bfutlum solitudinem quaerentibus, ipsis eorumque suc- none Carthusiam adhuc inbabitante , seti lemporis cessoribus in selemam possessionem spatiosam erc- spatio, annura 1084, quinque sequentes et partem > nuim concessimus, Ego Htiinbertus de Miribct, una anni 1090 complectcnte, dala haud dubie sit, tuneii cum OJone fratre raeo el caeleris, qtii juris aliquid que, ut computanii ant etiam Chronotogiain Tcchni"> habebant in praedicto toco; lii vero sciticel, Hugo cain Labbei dunlaxat inspicienli palescet, Ferram t de Tolnone, Anselraus Garcinus; deinde Lucia ci quartam hebdomadaesecundae Advenlus in quiiilum c fllii ejus Rostanus, Guigo, Ansefmtis, Ponlitis alque Idits seu diem nonum Decembris incidere solc anno matris eorum;; 1086 conligeril, fuisse charlam, quae hiic jam tranBoso, precibus et interventu pracdictae Bernardus quoque Longobardus cum filiis suis; si- scripta est, hoc ipso anno lectam scu datam, roanii militer et domnus abbas Siguimis de Casa-Dei cum festissimum Cst. e 506. Atque hoc primum est, quod in illam notansuorum fratrum convenfuj quidqnul ibi juris habere a videbantur, supradiclis concesserunl fratribus. Ipsa dmn oecnrrtt. Ne porro erronea in nolis cbronicis a vero, quam eis dedinius, eremus lios habel terminos,, quoqtiam puteltir, exponendum modo, qui in ea a u, scilicel infra locum, qui vocalur Clusa, et rupera £ Sancto ejusque sociis, quod anni 1084 mense Jttnio icbudentem vallem et pertingenlem usqtie ad ntola- ex dictis factttm, Carlhusiae eremus inhabitari ccepia it rem ctaudenlem et dividentem Combam-Caldam, et recte dicatur anno quarlo episcopalus Htigonis, Gta;t pervenieritem usque ad rupcm mediam, quse est tianopolilani episcopi, qni inlerim, ut supra osiendi, isuper Borghesos; deinde molarem alium, qni descen- jam inde ab anno 1079 eleclus, aniiiqiie proxime dendo perducilur per usque ad rupem a Bonviant. scquenlis inilio consecratus fuil Griitianopolilantis :. r Exinde molarem atium, qui descendendb perducitur episcopus, quique adeo, cum Cartbiisiaeerenius ini, per crepidlnem plaianeli a Bonviahl usque aJ rupem, habilari a Sancto ccepit, quintumjam ihde episeoo qnae est supra furnum de la Fotiia. Simililer ab illo palus aiinum egerit, si modo episcopatus ejns atmi imonte, qui de eadem rupe porrigitur tisqtie ad mon- vel ab electione vel a consecrationc siiit computandi. tcm Aillinart, el a monte Aillinart descendendo Verum idne ita fieri necesse est? Anonymus Trao extendilur juxta Morlara contra Occidculem usque ctalus de S. Brunone a Carihtisianis htijalibus mee ad rupem, quae est super Correriam , et ab bac cum communicali atictor annos cpiscopalus Hugonis c e rupe porrigilur usque ad rupera de Pertuso. Inde non ab eleciione, atit consecratione, sed ab adiia epii, postremo prolendiuir descendendo nsque ad flumen, scopalus possessione eomputari solitos fuisse, Hugo*D quod vocalur Gttertis mortuus. Inde qtioque ab eo> ] nemque non anle exeuniem nnnum 1080 episcopalus a dem ctauditur usque ad Clusam. Si qua vero pcrsona Gratianopolitani possessionem adiisse, praefnlus, iia potens aut impolens hanc donationcm infregerit, , mox.quotara hoc, quam illiidevictumdat, subjungil: a <Asscrvalur in Majnris Carlliusise labulario donatio tanquam sacitegii rea ab Omnipotentis Dei gralia iet fnleliiimconsonio separata anailiemate niarana- per Giiigonein coinilem et reginam Matbildem illius itha feriatur ivlerni ignis incendio, nisi digne salisfe- uxoreni domui Calcsiensi facta, qtiae data est anno e eerit, eum Dathan et Abiron el Juda proditore incarnationis Domini 1110, xiKal. Novenibris, anno concremanda. pnntificatus domini Hugonis, episcopi Gralianopo50?. < Praefata quidem tcrra, his terminalionibtis tilani xxx. Hic annus pontificalus Ilugonis non est is :o conehisa, a mngistro Brunonc et ab his, qui cum eo eleclionis aut consecrationis; alias enim (cum ib eranl, fratribus coepit inhabilari et conslrui atino ab scilicet, ttt iterum mox monui, Hugo anno 1079 Incarnalione Domini 1084; episcopatus verodomini ii eleclus, anniqtie proxime sequenlis initio consecraii Hugoms, Gratianopolitani episcopi, quarto, qui lus sitGralianopoIitanus episcopus) noiandtisfuisset videlioel taudat et corroborat hoc donum , quod xxxi aut xxxti. Dicendus est igilur annus posscssio"t H (e-eeruntsupra seriplte personap, cum omui convcniu nis, quam liondum (illtim) adeptum ftiissc anno 1080

ACTA. 310 309 mense Octobri sequitur ex die destgnata xi Kal. A gresso, in Siccse-Fontanaesolitudine vitam eremiNovembris. ticam, uti plus semel e Mabiltoniojam laudata nto507. < Idem necessario conficiendum est ex alio naslerii Molismensischarla fidem facil, aliquanditi inslrumenlo, quod exlat edilum De usu feodorum duxere, institutum a Brunone vitae genus tandem eliam sive in Carlhusia sive in Calabria esse amDelphinalus, cujus initium et finis sic habent: < Ego Hugo, Gratianopolitanus episcopus , rogalu plexos, Historiaelilterarise Franciae scriptores tom. < canonicerum concessi abbati Bosoni beatae Mariae IX, pag. 241 noii obscure indicant. lbi cnim opi< Crudatensis, et successoribussuis tresecclesias.... nari sese, manifeslani, Pelrttm qtiidem a Peiro, qui, < Facta cst haec donatio de tribus praedictis cccle- quamvis Belhunae natusessel, a diuturna tamen sua < siis.... iv Nonas Novembris anno Incarnalionis in Francia cominoratione Francus cognominatus < Domini 1110, anno ponlificalus domini Hugonis fuit, secundusque a S. Brunone (adi Labbeum tom. I < episcopi xxx. > Ergo necdum episcopatum Hugo Bibliothecaenovselibrorum mss. pag. 639) Carlhusiae inierat sub initium Novembrisanui saepedicti 1080.> prior exstitit, Lanibertum autem a Lamberto , qui Ad haec ut, quod hic inslituti mci ratio poslulat, Carihusiae Calabrinsc prior scu raagisler religiosis adjungam, cura Hugoni, uipole ex dictis anno 1079 bujtis incolis oplimas leges praescripsil, divcrsum B eleclo, ineunieque anno 1080 consecralo Gratiano- 1 non esse. Et vero, cum facile faclum esse queai, ut polilano episcopo, anno 1110 ad iv Nonas seu ad Petrus el Lamberlus , qui prius Brtinoneine Siccaesecundam Novembris diem jam provecto, aunus ab Fonlanaesoliiudine Gratianopolira abeunlem, scqut eleclione consecrationeque non trigesimus, sed tri- nnluerant, consiliura postea, cum de fixa a Sancto gesimus primus fluxerit, et tamen instrumenttim, in Carthusia sede inaudivissent, mutarinl alque in cujus hic initium et finem Tractalus de S. Brunone horridam hanc eremnm, Sancto annuente, conces> auctor anonymus exhibet, annp episcopalus Hugonis serinl, reipsa id fecisse illos, neutiquam vero appatrigesimo datum notelur, consequcns est, ut tam in1 ret absiinile, licet interira Lamberlum , qui ctim Iioc, quam in allero, quoGtiigo comes ejusque uxor Sanclo in Siccae-Fontansc sotitudine versalus esl, Matliildisdomui Calesiensi benefecit, anni episco- oinndemcum Lamberto, CarlliusiaiC;Jabrinaepriore, • patus Hugonis, Gralianopolilani anlistitis, non ab asseverare non ausim. 509. Ast qiiocunque modo res liabeal, fuisse electione consecrationeve, sed ab adita post consei ciationem sedis illius possessione numcrenlur. Jam e«|iiideii),dtim Sanclus c C.'irlhusi:ccremo disccssit, ) vero, cum res ita habeat, uti laudalus Carthusianus discipulos ejus numero plures, quam cura primum " anonymus supra aflirmat, annosque adeo episcopa- _ hanc soliludinem ingrederelur, suadeiil mihi binae ' tus Hugonis non ab electione consecralioneve, scd charlae, infra inlegrse huc transcribendae, quarum ab adila primum possessionecomputari solilos fuisse, altera Rogerius, Calabriaeel Siciliaecomes, eremura > 1 veritati consonttm appareat, non est sane, cur supra Calabrinam S. Brunoni ejusquc sociis donal, allera 5 buc transcripta donationis Carlbusisecharta erroris donationem banc Rogerius Apttliae, Calabrise Sici1 in nolis chronicis suspecla habealur, accuseturve ex liacque dux, cujus Rogerius comes palruus eral, eo, qtiod Cartbusiaeeremum anno cpiscopalns Hu- coxfirmal. In priori enim coraes ila loquitur : < Rogonis Gralianopolilani anlislilis quarto a S. Brti- gerius Dei gratia omnes Calabriaeel Siciliseomtrbus none ejusque sociis inhabitari coeptamprodat; quod fidc.libus suis el Ecclesiae Dei liliis lam praeseniibus 9 ex supra dictis vernra esse non polest, nisi institiito qiiam fuluris salulem. Notutn esse volumus fraternicompulo a tempore, quo Hugo episcopatus posscs- tati veslrae, per Dei misericordiam a Galliarum parsionem iniil. tibus ad regionem istam Calabriaesanclaa religionis, viros Brunonem videltcet el Lanvinum ctim sociis § XXX. Sanctus, a summo pontificearcessitus, Caro thusiam, rite jam ordinalam, incolarumqnenumero eortim pervenisse, eic. » In posieriori vero Rogerius 0 auctam, deseretecogitur : quandonam id, et quanto dnx hunc fatur in motlum : « Rogerius Apuliae,Cadiscipulorum Brunonis luctu faclum. D labrise, Sicilise Dei gralia dux , omnibus fidelibits et 508. Quatuor aut quinque, aut eiiain paucioribtis a Chrisiianis prsesenlibug futuris inDomino salutem. iSancti ejusqtie sociorum in Cartbusiani iugressu ela- Notum esse volumus fralerniiati vestrae de duobus e psis annis, eo jam inde modo, qui vilse eremilicse viris, Brunone scilicet elLanvino, qui sanclae,reliimaxime congruil, rile omnia, liim quanlum ad reli- gionis studio accensj cum sociis suis in lerram Calan giosorumercmi incolarum habilacula, tum qiiantiira briae a Galliarum parlibus, disponente Deo, venen ad vivendi. normam , fuisse ordinata, dubitandum runl, elc. > Sanctus ergo, cum in Calabriam, quod is non apparet, uti eliam Sanctum ejusque socios ex dicendis non diu admodum ab ejus e Cartliusia ;e susceplaevilaeatisieritatejuxta ac sanclimouia longe egressu faclum, ad eomiiein Rogeriura veoil, socios -t lateque inclarttisse. Alque hinc facltim reor, ut et sibi aliquot, e Gallia appulsos, qtiorum in liisce m nonnulli alii ad incultam antea ac pene inaccessam chartis mentio fit, habebat adjunclos; quare, cum ic eremum vencrinl, alque in celeberrimi, qui lianc unus saltem ex his, Lanvinus videlicet, ab omnibus ri moderabalur, Viri discipulorum numerum cooplari sex Sancli sociis,Carlhusisc eremum cura eo primuin rposttilarinl. Ac primo quidem, Petrmn et Lambcr- ingressis, sit diversus, conseclarium fit, Saneti itum, qui una cum Sancto, Cartliusiam nondum in- disciputos, dum bic e Cartluisiaecremo pontiliceui

S. BRUNONISCARTHUSIANORUM 311 1NST1TUT0RIS 312 adilurus discederct, ntimero plures fuisse, quam cum A sese conferrer, severissime ab Urbano II p.ipa, ad solitndineni eam primura ingrederclur; Lanvinum ponlilicalem apicem anno 1088 eveclo, injungebaaulein, in binis laudatis chartis inemoralum, ab om- tur. Hic olira Sancti nostri Rerais, ut jara supra nibus sex diclis Sancti sociis, seu potius, quod bic docui, ftterat discipulus, hincque raram viri prupolissiraum dubium non nemiui videri queal, a Lan- dentiam ingeniique sagacitalem apprime persp-:tluino esse divcrsum, sic ostenlo : Sanclus, uti ex clain habens, enm apud se, quoad consilia adhibedicendis patescel, non prius cum Lanvino in Cala- relur, habere volebat in difficillimisillis lemporibiis, brinam eremum secessit, dictisque bihis cbarlis sibi quibus a papa dissidente freqnenterqiie arma in illam donari ac confirmari iinpelravil, quam cum pontifiiios in Italia movenle imperalore Henrico IV, Carlhusiam majorem, quaiii deseruerant, Landui- deplorandum in modum res Ecclesiae in Italia et nus una cum discipulis, seu Carthusianiis, quibus a Gcrraania eranl lurbatae. Ut mmiius ille ad BruS. Brunone fuerat praefcctus,repetiisset, ut proinde, nonis discipulorum aurcs pcrvenit, ingens mox huiic ab ilio diversum esse, sit necessum. omniufli animos lnctus subiit. Audi quae liuc 510. Ad haec Lanvinus, qui cum Sancto in Cala- spectantia Bloraenvcnnain Sancli noslri Vita a se briuani eremum secessit, in Normannia, Franciae conscripla commemoret. < Et ecce, inquit, vix provincia, Landuinus vero, qui.monenle S.Brunoue, ^ annis sex in tali conversatione exaclis, rursum Carthusiam Majorem rcpetiit, in Tuscia natus erat. tenlatur... Papa nempe Urbanus II, prius dictus Accedil, Landuinuin Tuscuin anno 1100, cuin e! Otlo, abbas Cluniacensis, qui olim discipuliis fnerat Carlhusia Majori, cui prior praeerat, Brunoncra in1 beati Brunonis, cttin pontificalum summum adeptus Calabriam venisset iuvisum, diem extremuin (adi esset, rupiens illum digne adminislrare, non iinme> Labbeum lom. I Bibliothecae novae librorum ntss. raor excellentissimaedoctrinse el probitatis ejusdem > pag. 639) clausisse; Lanvinum autem S. Brunoni, sui pracceptoris, vocavit eum ad sauctae Ecclesiae > qui anno ex dicendis 1101 obiit, vixisse superslitem, obsequium, addito eliam obedienliaepraeceplo. > > ' eique in Cartbusiae Calabrinse praefecturam fuisse 512. < Qno perlecto mandalo , vox in Rama suffeclum, uli videre licel apud MabilloniumAnna- autlita est, ululatus et prolaltis multits filiorum lium Bcnediclinortnn lib. LXX,num. 30. Lauvinum sancti Brimonis, nolentium consolari obteslan> itaque, qui cum Sanclo in eremo Calabrina com- liutiiqne Palrem, quod ejus orbati solatio nullo moratus est, a Landuino Tusco esse dislinctum, p»clo in loco horroris et vastsesolitudinis perseve, indubilatum est, quod, nc unutn cum altero ini rare possent. Sed si manerel, manerenl, si abiret, deciirsu coufundas , bene est notandum. Porro e Q abirent ct ipsi. Quorum flelibus piissimtts Bruno ; Sancii sociis, quoruin binaecharlae proxirae merao- vehemenier lurliaiiis et ad compassionem moins, ralsc memionem fa<iunt, aliquol saltem adhuc alii cuni sibi quoquc durissimnm esset, post tam i verosiihiflime fucrnnl a sex Sancli sociis, Carihu- plitcidae et Iranquillae solitudinis quietem rursum siae eremum cuin eo primum ingressis, diversi; ut externis curis et inquieiudinibus implicari. Nisus l e proinde hi, cum inde Sanclus abiit, Calabriamque cst tamen eorum animos sedare et consolari. 1 peliit, ntimerojam aucti exstiteriut. Nec est, quod Sciebal ipse scriplum esse : < Qui vos audit, me i reponas, socios, qttibuscum Sanclus in Calabriam < audit, et quod semel loquitur Deus, el secundo id venisse in laudalis binis charlis memoratur, ac no- « ipsum non repetit. > El ideo non aliler Aposlolici ininalim Lanvinum (adi in Brunonis Vita cap. 17 jussionem, quain coelesti oracub ad se delapsam 7 Zanoitium) non prius ei sese, quam cum, relelaa vocem acecpil. Quaproplcr alloquens suos aii: Carihusia, in Ilalia jara existerct adjunxisse; San: Manere vobiscum, fraires mei dileclissimi, gratissiClum enira brevi lemporis spatio, quo ex dicendis, mum railii est, separari a vobis gravissimum. Scd , n antequam in Calabriam secederet, apud ponliflcem mandatis apostolicis obedire necessarium mihi csi. i) eoramoralus est, invenisse slalim Romae, qui in Qoid enim prodesset liic vobiscum exterius carnein nD disciptinam ejtis sese dederint, appulsos e Galliarum I jejuniiset abslinenliis atlerere, si per inobedienii:m i ipartibtis viros, quod tamcn, tit qtiidquara hic con- aniiwaeneocdamnationem comingal acquircre, elc. > tra opinionem nostram possel couflei, rcquirerelur, Ac deiiide noimullis adlmc, qtiibus ullro citroqtie ', sermonem niiscentes inducit Sanctum cjtisque parum verosimile apparel. 511. Quod eumita habeat, esse sane non vidctur, discipulos, inlerpositis, siibjungil: < Audiens haec \ eur, an Sanctus, cum e Carthusia discesslt, discipu- bealus Bruno, ciim videret cos consolationem non r lorum stiorum nuraerum auctum videril, revocctur recipere, nec persuaderi eis posse, til, inanerent, e in dubium, magisqtie cum adlitic augeri indubic nieluens, ne post siuim et eoriun recessum creratis a vidisset.si diuturniorejus esse poluisset inCarihusia Carlhusiac, locus jani Deo dicalus, ail raanus laicas irommoratio. Verum, cum sex annis, qiiorum ulti- et profanas ileruni dcveniret, cogilans seilicct ae nitts saliem incompletttsexdicendisfuerii, Carlhusiae illatn etim suis repetere, comniendavit et dedil eam e ercmum prior seu polius (is enim illi proximisque venerabili viro domino Siguino abbati monaslerii )ejus successoribus lilulus ab omnibus fere scriplo- Casae-Dei, qui unus fnerat ex prirais donatoribiis, il ribus tribuitur) magister rexissct, ponlificium fuii de quibus dixiraus, confeclo super lioc publiro u ailalum raandaltiu), quo ci, ut ad Rcraanam cjriaiu ihslrumenlo. Sicque bcalus Bruno, suscepla bene-

ACTA. 313 zu dictione a sancto Hugone,episcopo Gralianopolilano, A JEgre lianc discessionein tujit novcllus grcx, tanti obedientia cogenle, Romam profeclus est. > Pasloris solalio destilutus; cunctisque, eo absente, 513. Itahaclenus ille, Puleano, e quo ilerum sua inlolerabilis visa est Carthusiae haliilatio et vitae fere omnia muiuatus est, apprime consonans, nec asperilas. Sed landem parendum fnitsummi pontipugnans cum antiquiore Sancti nostri biographo ficis atictoritati, qui locum Seguino, abbati Casaeseu primorum qttinque Cartbusiae Priorum Chrono- Dei, commendavii. Recessil itaque Bruno e Carlogo. Atque hi omnes' tres quidem, titi etiam, qui thusiapost annos sex, quam eam incolere coeperat. sua e duobus horum recentioribus, Puteano scilicet Ejus discessu conturbati fratres, quae humana et Blomenvenna, deprompsit, Suriiis, universos leniatio est in rebus arduis deficiente magni meriti Sancli discipulos summo fuisse, cum eum e Car- duce, locum deserunt; quod ubi Brtino rescivisset, thusia a Pontilice accersiri inlellexcrunt, mcerore litteris ad Seguinwn, Casac-Deiabbatem, scriplis affeclos, Carthusiamque, abeunte Sancto, deserere Carihusiam ei ejusque raonaslerio concessit. > statuisse , litteris recte consignasse vidcntur. Id 515. Ita Mabillonius , Brunonem scilicel tunc enim, nt ut a nullo prorsus auctore synchrono seu demum, cum in ilinere Romano atit etiam Romae seqiiali memoriae prodiltim inveniatw, veritati ta- _ versaretur, instrumentum, quo Carlhusiara in Semen e reslitutionis Carthusiae infra huc tianscri- ^ guinum abbalem transcripsit, confecisse epislolaque benda charla, utpole in qua ex hac ercmo S. Bru-.• ad enm misisse, indicans. Et sane, re ila considenonis socii obbitjus absenliam recessisse innuumur, rata, facile quisque inielliget, qui, cum Sanctus jam consonum videtur. Verum iudicant etiam recentio- absens esset, seu iu ilinere vcrsus ponlificem aut res Iaudali Sancli noslri biographi , Brunonem, Romae existeret, discipitli ejus dilabi e Carlhusia, cum CarthusiamSigtiino dedit, atqtte ex hac, adponipseque hisce dilabentibus seu potius dilapsis, intificera se collalurus, exiit, islhuc postea redire sta- slrumenlum publicum, quo banc Siguino Casse-Dei tuisse; quod, cum instrumento, quo Sanctus, ad abbati tradidit, donare potuerit, salva eorum oniponlificera tendens, Siguino Casse-Deiabbati Car- nium verilate, quse in charta reslilulionis Cartliusiam donavit, nulla oranino de bac Brunoni thusiae occurrunt. Altamen cum Saiictus, antequam ejusque sociis, si redirent, reddenda nientio ingc- iter Romanuni susciperet, in ipso discipulorum ratur, parum verosiraile mihi apparet. Nec verosi- suorura e Carthusia recessus actu Carihtisiam in inilius est, quod lamen etiam nonnulli volunt, in- Siguinum Casae-Dei abbalem transcripsisse videasiruinenlum, quo Sanclus Carlhusiam Casse-Dei tur, ita malim rem geslam concipere: S. Rruno, abbali Sigtiino contulit, datum ei jam tum fuisse, ( cum e Carlhusia, Landuino in locum sunra subsliC cum ejus disciptili e Carihusia ob dilecti ex hac Ma- luto.jani excesserat, ad Hugonem Gratianopolitaa Blomenvenna gislri discessum nnndttm dilaberenUir, dilapsurique nura episcopum, uli reipsa fecisse lanliimraodo brevi post a Sancto praevidereuttir. . aliisque narralur, sese, ei valedicturus, contulerit, 514. Etenitn in cbarla restitutionis Carthusiaedi- discipulique interea, quos in Carlhusia reliqueral, citur Bruuo Carthusiam, cura < Ioci, fratribus rece- audiio Sancli discessu, Carihusiam pariter, desidedenlibus propler absentiam ejus, desiiluiionem vt- rium ejus ferre haud vatentes, veliquerint. Ita sane Sanctus, e deret, > Sigtiiuo abbati dedisse ac comraendasse; ut facili eliam negotio intelligetur, qui el ex hac discipulis proinde iiisliumentum, quo Cartliusiam Siguino Cartbusia discedens, dilabenlibus Sancltis dedit, collatura ei, primis Canhusise Ma- suis, mox id audire et instruraentum, quo Carthtiincolis Sancli discipulis iiondum dilabentibtis siam Siguino Casae-Deiabbati commendavil, confijoris seu Carlbusiam relinqitentibus, haud fuerit, raaxi-' cere, coiifectiimque aut ipsemet ad hutic deferre, me cura id in frairiim seu (iiscipulorum Sancli e aut etiara ab altero deferendura curare potueCaitlmsia reccssu facium, diserle tradatur in epi- ril. stola infra pariter huc Iranscribenda, qua Urba516. Porro ex cbarla reslitulionis Carthusiae ntts II papa Siguino abbati, ut Carlhusiae eremum D eliain collige, opinionem eorum, qui Sanctuin in S. Brunonis discipulis, ad hanc redeuulibus, resli- itinere, quod pontilicem verstis suscepit, omncs comites hattial, injungit. At vero, inquies, si Sanctus char-' prorsus suos in Carlbusia discipulos lam, qua Canhusiani Siguino dedil, dilabentibus e1 buisse slatuunt, veritati neutiquam posse congruere. Caithusia discipulis suis, seu in boriim ex eremo1 lu illa enini charta, qua bisce Sigtiinus Carlhusiam aliis illa recessu impertiil, qui verum intclligetur, essei resliluit, Bruno abiens Landuinum oninibus illos ob Sancti absentiam seu eo in ilinere e Car-• suis discipulis in. Carthusia comnioranlibus praepost tbusia versus pontificein jam existente, uti chariai suisse dicilur; qui aulem factum id esse queat, diresliluiionis Cartliusiae jam pluries laudata indicat,. cura Sancto el Landuinus et reliqui omnes ejus e Carihusia diiapsos? Mabillonius in Annalibus Be- scipuli iter versus pontiftcem susceperinl? Verum, iiinedictis lib. Lxxvii,nuin.92,sicscribil: «Eodem lem-• nonne Sancltts aliquot saltem ex hisce socios cur id non Est ) quo natus est Bernardus, Bruno, Carthusiae nerissibi habuit adjtinctos! ut sane, dociii, in pore, supra > Majoris primus instilulor, ab Urbano H, qui ipsius nemo sibi persuadeat, cum, ducis Sancliis Remos discipulus fuerai, Romam evocatur,, charlis Rogerii comitis, et Rogcrii apud Calain EccIcsiiKiiiodcraminc ulcrcliir,, cmn sociis sibi ailjunclls c Gallix-pariibus in til ejus consiliis

INSTITUTORIS 316 515 S. BRUNONISCARTIIUSIANORUM briam dicatur advenisse, nec sat apte dici id posse A Calabros, ut paulo post daliis ei fuerit locus in ea videalur, nisi Sanctus una cura sociis, qiios sibi regione ad inhabilandum, quem reipsa anno sebabebat adjunctos, iter Calabriam versus ex ipsa quenti cUmnonnullis e suis incolebal. ld conslat (x Gallia inchoarit. Quodsi interim id djspliceat, du- Rogerii comilis diplomale, quod G. Surianus in bitandum equidem nnn est, quin Sanctus, cum om- Nolis ad Vilam S. Brunonis, et Ughellus toin. IX nes ejus Carthusienses discipuli conseculi eum in simtil cum Theodori Squillacensis episcopi conflrllalia essenl, aliquot ex hisce,( in Carthusiam re- malione ediderunl. i missis aliis, apud se rctint<eril. Unde enim atioquin 518. Quod si ergo recte hic nolcl Ruinartius, cum ad comitera Rogerittra (adi num. 509 et seq.) Sahctus noster jam inde ab anno 1089, el quidem, in Calabriam accessit, socios silii, qui e Galliaruni hoc nondum ullra niensem Septembrem provecto, parlibus venissenl, habuisset adjunclos? Sed hsec ad Urbanum II papam accesserit; Urbanum enim, de discipulis, quos Sanclus, cnm Carthusiam surami ut vult, in Apuliam anno illo profieiscenlem comiponlificis jnssii deseruit, ciiriamque Romanam pe- latus esl, concilioqne, ibidera luhc mense Sepcn;liit, sub disciplina sua habuerit, dicla sufficiant; bri, ut docet, celebrulo, cttra eo inlcrfuit. Vcriira in tcmpiis modo, quo sese, Carlhusia deserta, ad nihitne est, quod hanc Ruinanii opinionera vctet " amplecli, seu a vero-alienain esse evidenter evincuriam Romanam ceniuleril, inquiramns. 517. Baronius id anno 1092 faclum slatuit, quod • -cal? Anliquior Sancli nostri biographus num. 24 ila Sanctus, uti intellexcrat, anno cominorationis iu de Brunoneprodit memoriae: < EremUmCarthtisiae Cartbusia sexto ad curiam Romanam fuisset evo- rexil sex annis, el post, ut praediciumest, a papa catus, sexque anni ab anno 1086, quo, ut supra vi- vocaltis, et non diu post ad eremum Calabriae,cui (iimtis, Sancli in Carthusiam sccessiim consignat, Turris nomen est, transiens, ibi, sancto constructo ad dicluin annum 1092 deducaut. Verum cum ex monasterio, multorum Dei servorum anachoretarum supra dictisBruno non anno primum 1086, sedjam rector exstitil et minisler, etibrdeoi, felici vilaesuae inde ab anno 1084 in Cartbusiaecremo sedera fixe- cursu peracto, migravit ad Dominum posl egressum ril, seque ut aniiqiiissimuni fideque ex dictis di- Carlliusise undecimo anno, nec plus, ncc minus, gnissimum primorum quator Carthusise priorum sicut in libris COnsueiudinumdorani Guigonis, quse Chronicon in Sancti elogio, num. 7 huc transcriplo, sunl in domo Carlhusise, confmeiur. > Ita il'e, cui leslatur, Romanam ad curiam, cum eremnm Car- si assentiendum sit, Sancli e Cartbusia egressum tlitisiaerexissel sex annis, contitlcrit, consectaritim seu accessum ad Urbanura II papam anno 1089, „ fii, tit id anno 1090, ultra mensem Jiinium, quo « ultra Septembrera non provecto, RUinartius omni cx dictis sese in Canlnisiam Sanctus abdidit, jam dubio procul perperam innectit, Cum enimSanctus, provecto, indubie fecerit, si anni sex, quibus in uli apnd omnes in confesso est, infraqtie probabiCarthusia commoratus a primorum qnatuor Carlhu- tur anno 1101, vi Oclobris die, e vivis abierit, ejus e fii:c ptiorutn Chronologo traditur, pro completis Carihusia egressttm, si anntis, qui ah boc cucurrit. shil abendi. Ac Mabillonius quidem in Annalibus undecimiis, cnm mox dicto emorluali ejus anno Benedictinis tib. LXVII, um. 92 Sancti e Carthusia 1101 verbis rccitalis ab antiquiore noslro biogran egressum anno 1090 innectit. Mabillonioconsonant pho recte componatur, non anno, ul slaluit RttiHislorise Iitterarise Franciae Scriplores toni. IX, narlhis, 1089, nllra Seplembrem nondttm provecto, pag. 239, uti eliam Pagius in Crilicis, aliique cru- sed anno 1090, cl quidem nllra vi Oclobris diem diii passim omnes. Verura in Vita Urbani II papse jam provecto, eveitisse, necesse est, eura ab anno Mabilloniiet Ruinanii Operum posthumorum tom. quiderh 1089, ultra Septembrem nondum proveclo, III inserta, pag. 69 poslerior e Iiinis hisce scriptori- usque ad anni 1101 sexlam Octobris diera anni ambus, postquam, Urbanum II papam anno 1089'con- piius ditodecim corapleti, anno aulem 1090, ad vi cilium seu synorium Melpbi celebrasse, Barii ossa Octobris diem nondrim provecto, ad eamdem sexlam S. Nicolai transtttlisse, Eliam cpiscopura conse- n anni 1101Octobris diem anni arapfius undecim comD crasse ac tandem Calabriam perluslrando Rhegiiim pleli excurrcrint, sicquc, conlra ac antiquior noi i usque penelrasse narravit, ita memorat: « Eadem sler biographus scribit, Sanctus non undecimo, sed etiam occanone Brunoncra, Carlhusianorum pa- vel duodecimo aul elinm decimo terlio post suum e renlera. cum Urbano Calabriam perlustrasse, plus; Carthusia egressum anno vivere dcsiissel. Verum quam probabile est. Is nempe a pontiflce, suo olim, anne hic primorum quinque Carthusiae priorum ut diximus, cum litleras vir sancttis in Remetlsis chronologus seu aniiquior Sancti nostri biograplius i ecclesiaeacademia doceret, discipulo, evocatus, hoc annum 1101, Sanclo emorlnalem, cnm definito .inno (1089 videlicef) ad illum accessit, nec dubium,, pnsl ejus e Carthusia egressum anno undecimo recle quin eliam eurn secultts fuerit in Apuliam et Cala- componil? 519. Ncutiqtiam sane : Sancttim enim, anlequam briara, cum eo animo Brunonera accersivisset Ur> banus, ut ejus consiliis in rebus difficillimis, qu;u annus 1090 ad Octobrem, imo ad septiraam decitunc frequenler emergebant, ulerelur. Aliud balin- mam Septembris diem esset proveclus, e Carthusia tur ejusdem rei argiiinentura, quod nempe Bruno- sese ad Urbanum II papara contulisse, e charla ina uis sanclilas ex co lempore adeo nola fucril apud fra huc transcribenda, qua Siguinus Casae-Dei bbas I

317 ACTA. 318 Carllmsiam redeuntibus ad hanc, a quibus, Brunone A funcitis certo non est, lanlo temporis spatio post ad Urbanum abeunte, fuerat relicla, Carthusianis undecimum ab egressu illo annum collocari queai, reddit, cerlum omnino est atque indubitaium, cum ut is in annum usque ab illo Sancti e Carlhusia <anno ab Incarnatione Domini 1190, xv Kal. Octo- egressu lertium decimum, prout Ruinartii exigit bris> data notetur, annique amplius undecim a se- opinio, possil differri, nulla omnino ratione alia id ptima decima anni 1090 Septembris die usque ad suadente. Ail quidera Ruinarlius , Brunonem eo sextam anni 1101 Oclobris diem, Sancto noslro animo ab Urbano accersitum fuisse, ut in rebus difeinoriiialem, excurrerinl. Alque ita qtiidem jam li- ficillimis, frequenter tunc emergenlibus, consiliarius quet, annum Brunoni emortualem definito anno adhiberetur, idqne proinde lam malure factitm post ejus e Carthusia egressum undecimo ab anti- fuisse, ut non nisi terlio decimo anno post Bruno qtiiore Sancti nostri biographo perperam innecti. e vivis abierit. Verura non video, qui accidisse neImo vero id faciens, cum simul, Sancli discipulos, queat, ut Urbanus, etiamsi Brunonem, inagistrum dnm hic Romam ad Urbanum II papam abierat, e olim suura, et raaximo in pretio haberet, et ad Carthusia in fine sexli a suo in hanc ingressu anni consilia adhibere omnino vellet, ab eo tamen ad se recessisse, num. 23 dicat, ipsemel secum pitgnat, evocando ad annum usque 1090 seu duobus circiter ut considerantf palebit. Verum anne etiam perpe- " annis, postqtiam jam summus crealus fuisset pontiram non cilat libros Constieludinum domni Guigo- fex, abslinere volueril. 521. Nec id jam inde abanno 1089 factum, eliara nis, aul an lioruni exemplar, quod ad manum babuit, in notis chronicis, annum, quoSanctus a suo e suadet nola Sancti, quam Ruinartius eliam in arguraentum adducit, ab eo lempore apud Calabros Carthtisiaegressuobieril,exprimenlibus,nonfuilcorrtipinm?Corrtipium sanefuisse,oranino necesse est. sanctitas; prseterquam enim quod hac jam lum ElenimlibriConsuerudinum.qiioslaudat, alii indnbie apud populum illum inclaruisse Brunonem, Ruinon sunl, quam Guigonis (adi, quae § 1 a num. 4 nartius non probet, potuit eliara sancliiatis fama, usque ad num. 7 dicla sunt) Slatuta seu Consttetu- quam is vita, in Cartbtisiae soliludine austerissime dines, qtialuor primorum Cartlmsise priorum Chro- acta , divitiarumque, dignilatum ac mundi connicon, seu horum quatuor elogia sibi liabentes prae- lemptuper lotam late Galliam sibi pepercat, adCafixa, in quibus, non autem in ipsis Consuetudini- labros eliam jam ttim fuisse perlala. Alque binc fit, btis, nolas chronicas invcnit, quibus, quo anno ut neque ex loco, quem ex dicendis jam inde ab Sanctus post suum e Carlbusia egressura obierit, anno 1090 aut certe sequenlis inilio ad itthabilandefinil; antiqiiissimum autem ac genuinura (adi p dtim in Calabria Sariclus obtinuit, neque ex ipsa P iteriiin § 1) priraorum quaiuor Carthusiae priorum etiam ejus, quae eodera tempore accidil, ad RheChronici exemplar, Sanctum noslrura « post egres- giensem archiepiscopatum electione pro slabilienda suin Cartbusiae,> non, ul antiquior ejus biograpbus Ruinartii opihione sal solide argui posse exislie libris consuetudintira Gtiigonis sese facere afiir- raem. Ad haec elsi ex eo, quod anno 1090 a Rheraat, «undecimoanno nec plus, nec minus,i sed «un- giensibus eleclus fueril arcbiepiscopus, speciali decimo plus minus anno > obiisse, memoriseprodii. quodani modo hisce noius exslitisse, ac proin in 520. Jam vero cum haecila babeant, ex eo sane, Rhegiensi civilale, quae in exlremo Calabriaeangulo quod antiquior nosler biograpbus, Brunoncm a suo sita est, jam inde ab anno, quo eam ex dictis Ure Carlhtisia egressu < undecimo anno nec plus, nec banus II papa invisit, 1089 versalus fuisse, non minus obiisse, i scribat, argui non potest, a verilate nemini queal videri, fieri lamen potesl, ut a Rheesse deviain Rttinartii opinionem, quae ex dictis giensibus, etsi iis vix non omnino esset ignoltis, in Sancti e Carlhusia egressum seu accessum ad Ur- archiepiscopum, quod, ul primorum quaiuor Carbanura II papam anno 1089, ultra Septembrem non- thusiaePriortim chronotogus teslatur, «papaUrbano dum provecto, consignat. Verum nonneeidem opi- voIente,> factum,csola hiijus commendatione fuerit nioni officit quatuor primorum Carthusise priorum 1 electtis. At vero, ait, qui pariter Sancti e Carlhtisia D Chronicon, in qtio Sanclus ad Dominum migrasse egressum atque ad Urbantim accessum anno 1089 sua post suura eCarthusiaegressum «tindccimopltts mi- innectit, in Chronologica-diplomatica deS. Brunus anno > tradittir? Cura hac loquendi formula none Dialriba Morkensius, inler Sancti e Carlhusia significari videatur, Sancium non definito post discessum, et discipulorura ejus, qtti dilectissinti suum e Carthusia egressura anno undecimo, sed Patris absentiam ferre non valentes, in Italiam pavel undecimo post egressum illum anno, vel ali- riler.eo abeunte,Carlbusiam relinquenles, abierant, quanto temporis spatio sen ante seu post hunc faclum landcm ad hanc redilum anni nt minimum obiisse, ilaque, ut iion nemini forte appareal, lem- unius spatium inlercessisse, res tempore utriimquc poris spalium, quod nec mullo anlerius, nec mullo inler everittvm medio geslae requirnnt, ac proin, etiam anno illo sil poslerius, designetur, nescio, cum ad Carthusiam ex jam diclis ac porro dicendis an stanle, qtiara priraorum qualuor Carlbusise prio- S. Brunonis discipuli ante Octobrem nnni 1090 sint rum clironologus adhibet, loquendi forniula praedi- reversi, abiisse biinc ex illa anno 1089, adOciobrem cla, obitus Sancli noslri, qtti ex jam dictis ante duo- nondum proveclo, necesse esl. lla fere qtianltiin ad decimum a suo e Carlbusia egressu anntim vita substanliam illc.

519 S. BRUNONISCARTHUSIANORUM INSTITUTORIS 320 522. Verum non video, inter Sancti e Carthnsia A mum a suo e Carthusia egressu annum essentctapsi, 'disressum, illiusque discipulorum ad hanc reditum diem exlremuin clauserit, nec quo minus ejus ODUUS res tot tantasque evenisse, ut eae longe eliara mi- tanto lemporis posl undecirauin illiim annum spatin nori, quam anni unius, spatio geri nequierinl. Quid slalui queat, impedire videattir loquendi formula, eniin? Bi-tmo, rciicla conimendataque seu donata qua «postCarlhusiaeegressum undecinio plus minus Siguino, Casae-Dei abbali, Carlbusia, in Ilaliam ad anno> obiisse, a primorum quatnorCarlhusiae priosiiminum pontificem Urbannm II, a quo evocalus rum chronologo asseritur; tura quod eliam in eafueral, sese contulit, discipulos, qui abeiinlem, re- dem opinione facili hegolio, qui, quae inler Sancti licta pariter Carlhusia, in Italiam fuerant seculi, e Carthusia disccssum, illiusque discipulorum ad benigne ad se vententes excepit, reditum iis ad hanc reditum gesla tradnnttir, reipsa eliam geri Canhusiam siiasil, utqtte reipsa ad dileclam hanc poluisse iiitelliganlur, uti ex iis, quae § seqiienli sancto Patri suo eremtim Ponlificiis ad Siguinum, suppeditaturus sum, raagis clucescet. Ad hscc cum Casae-Dei abbatem, quibus htiic, ut Carlhusiam re- Sanctus haiid diu e Carlhusia antequain eum sequeslitueret revertentibus ad hanc S. Brunonis disci- renlur discipuli, abiisse videatur, opinioni isti, pulis, Urbanus papa imperabat, litleris mnniti re- ut , consideranti patebit, etiam suffragatur antidirent, etiam effecil. Vernm quidni haec omnia sex B quior nosler biographus , utpole num. 23 scricirciter duntaxat aut scplem mensium spatio gesla bens, e Carthusia illos reeessisse < in fine sexti esse potuerint? Imo vero quid ni etiam Sanclus, oti anni > a sub in hanc ingressu , qui ex jam vere ex infra dicendis faclum, eo ipso anno, quo supra dictis mense Junio anni 1084 evcnit. Carlbusiam deseruit, atque ad Urbanum II ponlifi- § XXXI. Sanclus Romamad Vrbanum papam vettit, cem venil, in Calabriam, obtenta ab boc ad eremidiscipulis, ut Catthusiam repeldnt, suadet, lilteras liis ad Siguinum abbatem a pontificeimpelral, articam vilam redeundi factillate, sese recipere pochiepiscopalumRhegiensem recusat, et, ut sibi a tuerit? Non magis itaque, quae Morkensius affert, curia in eremum iterum secedereticeal, ab Urbano obiinet. quam quae supra e Ruinartio adducta sunt, Sancli nostri c Carthusia discessum, atque adUrbanum 11, 524. Btomenvenna in contexla a se Sancti noslri a quo accersilus fuerat, accessnm ante annum Vita itaprodilmemoriae: «BeatusBruno, suscepta be1090 cogunt staluere". Quod cura ita sit, ut, quse nedictione a sanelo Ilugone, episcopo Gratianopolimea tandem sit opinio, aperte edicam, Sancttts tano, obedientia cogente, Romam profectus esl; de nosler absque solida ralione statui non potesl obiisse cujus adventu summus ponlifex iheffabili repletus femporis spatio posl situm e Carthitsia egressum p gaudio benignissime eum suscepit (utpole quem inQ videalur loquendi formula, lime diligebatet venerabalur) atqtie inter primos el longiori, quam pati qua, ul jam dictum, a primorum qiiatuor Carthusise prsecipuos sibi peculiares faniiliaresque ronsiliarios priorum chronologo «post egrcssum Cartliusiseun- et fideles aniicos semper babnil, utens ejus semper derimo pjtis minus anno > diem extremum ctausisse consiliis in arduis Ecclesiaenegoliis. >lta llle S;mtradiiur; quare cnm nullum plane, quod Sanctum cli nostri biographus, sua iterura ad verbiim fcre jam inde ab anno 1089, ad Oclobrem nondum pro- bic mutualus e Puteano, qui tanwn, quod eliam Suvecto, unde eum tali tempore obiisse, foret conse- rius facit, Brunonis ad Urbamim accessum Romse quens, e Cartliusia ad pontificem disressisse, evin- accidisse, seu Urbanum tunc, ciiin ad euin Bruno cat, argumentum sat validum occurrat, id illum venit, Romaeexstitisse, diserte inagis, quam Bloinenante annum 1090, ut Mabillonius aliique commu- venna , tradit. Ast nnm vere eliam Urbanus , cuni ad etim SiinClusnosler venii, Romsefuil versatus ? nius slatuunl, non fecisse, ih animnm indnco. 523. Verum qno circiler anni illius mcnse res In opinione eorum, qtii Sancluni jam inde ab anno haecacciderit? Cum < Briino post egressum e Car- 1089, nllra Septembrem nondum provecto, ad Urballiusia iinilecimoplusminiis anno, > primorum qua- ntiin accessisse statuunt, ftoma: verosimillime, cum luor Carihusiae priorum rhronologo, a quo ex diictisI id accidit, Urbamis papa, nipote qnem quatuor ultil\\ non recedendum, testante, e vivis, quod anno ex niis anni itlius meusibus vel in Apulia, ubi et niensc diccndis 1101 faclura, abicrit, hicque proinde Seplembri Melfitanum concilium celebravit, vel in evenlus non valde diu , postquam undecimus a Calabria exslitisse, adducta a Ruinartio in Poniificis Sancti e Carlliusia egrcssu anntis essct elapsus, illius Vita probanl, versalus haud fuerit. At vero stalui posse videatnr, dicli anni mense Martio cir- ctini Urbanus, ut idem Ruinarlius in ejus Vila citer e Carthusia Bruno verosiraililer discesseril, pag. 77 osiendii, Romara anno 1090, qninto Katenscqiientique mense Aprili aul cerie Maii inilio ad dasAprilis, seu xxvm Martii reversusjam fuerit, poiiiificcm Urbanura, qui tunc, ut Ruinartius in hu- ibique ad mediam usqne scslalem circiler substiterit, jus Viia supra plus semel jam cil. luculentissinie in opiuione sane, qua Sanctuin hon anle anni 1090 probal, cx Apulia el Calabria Romam erat reversiis, Aprilem ad Urbanum venisse , supra statuiinus, pervenerit. Ila rem faclam idcirco praccipuecxisli- Romaehic ponlifex, cum ad eum Sanctus noster venio, tum qitod in hac opinione Sanclus nosler, tit- nit, indtibie cxsliterit. 525. QuoJ inodo ad reliqtta, proxime recilaiis poie «iiiio 1101 vita functus, non seritis, qtiam cura verbis comprehensa, perlinei, vcritati jam quinque aut scx circiler nienses post undeci- Bf imcnvcnnae

521 ACTA. 52? esse ha:c apprime consona, indubitatitm apparet, ac A ellicere potuisset, reipsa hi tunc Sancto adftiisse ac in primis qnidem Sanctiim ad consitia ab Urbano , proin eum post suum e Carthusia egressnm secuti in uipote a quo faunc m finem, leste priraorum quattior Italiam videntur. Accedit, tum Carthnsianoruin traCarihusiaepriorum chronologo, evocaluscsset, ftusse tlitio, tum antiquior noster biographus, qui, omnes adhibiinm. Ad aiia raodo bic discutienda sermonem Sancti discipdos ad eum, in Ci.ria pontificia existenconverlamus. Haud diu admodum, quantum appa- lem, accessisse, num. 19 indicare etiam videtur : ut, ret, ad pontificem Sanctus noster pervenerat, cum id vere faclum esse, lum haec, tum maxime, quibtis ad dilectissiraum Parentem, Carthusia relicta, pari- Siguinus, Casae-Deiabbas, Carlluisiam, ut raoxdixi, tervenissc ejus discipulos, ouines Sancti nostri bio- redeuntibtis ad hanc S. Brunonis discipulis resiituit, graphi unanimiconsensu affirmant. «Veneruntautem litter* publicae mihi sane verosimillimum, ne di(sitbdil verbis suis proxime huc transcriplis Blomen- cam indttbilatum, reddant. 527. Qtiod nunc pertinet ad modum, quo factum venna) ad eum, Spiritu sancto operante, sui omnes, qtii in Carlhusia cum eo fueranl, dolentes sil, ut ad Sanclum, in curia poiilificia esistentem, pliirimum (ipse vero amplius) quod locum prsedictum omnes ejus discipuli, Carlhusia relicta, accesserinl, Carlhusiae, quem Dominus sibi elegerat, et in quo in prodigio illum pariter constituere videtur anti" locunt sibi exstrucre visus fuerat, reiiquissent. In B quior iiosierbiographus; Sancli enim discipulos non mCnteeliam veniebanl eis, non carnes , cucumeres statim a suo e Carfhusia egressu dileclissimum Paaut pepones (sicul murmuratoribus illis in deserlo), trera suiim in Ilaliam esse secmos, sed lunc alio sed devotae meditationes, orationes, lectiones, et alque alio abiisse, indicat, ac deimte, cum Sancluin, spiiiuiales consolationes, quas prius in eremo Car- ut e curia pontificia in eremum iterum seeedere thusiae habuerant; el ideo, cum sejam viderent in sibi fas esset, ab Urbano impetrasse, narravit, curia post laih jucundum quietis suse silentium subjtingii:« Prius lamen, qnam de. curia recederct, maximo circuradari ttimullu ac slrepitu, a lacrymis ejus, ui credilur, meritis et precibus divina miseriabstinere non polerani. > Haclenus Blomenvenna , cordia omnes ejus socios el subdilos revocavit, iia cui iierum Puteanus, e quo sua hausit, uli ctiam quod omnino omnes redire Canhtisiain consenseSurius, ad amussim fere consonat. Verum dti» liic runt; > qtiibus verbis ulique, eorura simnt, qnibiss jam quaeripossunt. Alierunfesl, an Sancluin vere in ante, Sancti discipulos a suo c Carthusiaegressii ltaltum ac Roraam secutisinlejus discipuli; alterura varias in parles fuisse dispersos, insinuavii, ratione vero, an, si res ila habeat, singttlari quodam prodi- liabila , prodigium aslruere videtur divinilus fagiosoque raodo divinilus impulsi id fccerint, prout p cttim, quo hi ad Sanctutn, antequain e curia pontijam mox recilata Blomenvemise verba innuere vi- ficia discederct, confluxerint atque ad Carthusiam denlur. redire consenserint. Verum etsi quidem, ul jam dixi, 52*fi.Ut ab eo, quod primum esl, ducam inilium , ad Bruiionem, in curia ponlificia cxisientem, acresSaucii noslri discipulosad eum, in Calabrise eremum, sisse e Carthusia ejus disciptilos, vix non indtibitapontificia curia rclicla , nonduin profecltim, sese tum putem, prodigio lameii ullo iniervenienle id contulisse, concludendum apparet ex charta prsesenli faclum, haud facile crediderim quod reshsec,ut §trauscribenda,qita Siguinus,Casae-Dei abbas, Car- discipulortim Sancli in Italiam ad litinc accessus, in thusiam Landuino, ejusqne sociis, ad hancredeiiiili- Siguini,Casae-Dei abbatis,charta ssepiusjamlaudata btis, reslituil; in bac eiiim, ut bi celeberriniain illam fundala non sit, nec biographi nostri horumqtie ercmum, quam dileclissirao Palre suo ad poiilificcra eliara vetustior, a qttibus raemoriae prodilur, saiis abeunle, dcseruerant, unanirai consensu repeteren), antiqui sint, ut rebus, quas soli de Sanclo ejttsqne Bruno Romain jam profeclus alque apud ponlificem discipulis narrant; fidem indubitalam facere qtieant. exislens effccisse innuitur hisce verbis : < Rogatu Quid Sanctus, cum ad eum, quos in Carthusia hapatris nostri papaeUrbani, ct precibus prsememorali buerat, discipuli Romam accessissent, polissiinuin fralris Brunonis, el eisdem (liujiis nempe disciptilis) D egerit, modo dispiciamus. 528. Curasse illum apnd pontificem , ut cominodo fratribus, ut ibidein remarierent, a priore eorum Brunone plurimnm conforlalis, fratri Landuino , hospitio, in quo staiui suo congrua exereiiia obire quem magister Bruno discedens (e Carthusia scilicet possent, cxciperentur, dttbitandiiin non est, etsi inad pontificem) caHeris fratribus praeposuit, ipsi et lerim id ntitlo prorsus scriptoris antiqtii lestmoni» caeteris fratribus sub eo degeiitibus et corum suc- firmari queal. Verum cum Sanctus dilectain sibi cessoribns donum, quod nobis praedictus Bruno (ejus Carthusiae eremtim a religiosis suis incolis essedevideli':el discipulis, uti charlae liujus inilio dicitur, sertam, apgerrimc feiTet, hisce, ut ad hanc redireni, e Carthusia recedeniibus) feceral coram congregatione suadere, identidem fuit conatus; nec frustra : cnm nobis commissa.... Ego ipse frater Siguinus, prae- enim, ul ut hospitio, statni suo congruo, verosimilidictaeCasse-Deiabbas.... reliqui; > quare cum San- ler, ut diclum, excepti, solita tamen, qua in Carctits noster, ul unanimi consensu ad Carthusiam thusia gavisi fucrant, qurete non ganderent, hincqt:e (juam reliqueranl, discipuli sui reverterentur, vero- deserlae Carlhusiensis eremi eos pceniieret, reditnm simillime, ni sibi pracsCiileshabuisset, vel nttlla om- ad banc suadenti Brunoni faciles atires pracbnere, nino ratione vel certe non nisi scgerrinie litteris munitique Iitteris,tum ponliticiis, qitibus Urbanus

324 S. BRUNONISCARTHUSIANORUM INSTITUTORHB A papa Siguino, Caeac-Deiabbati, tit Garthusiam re- . tradidi. Sed cliarla, quam praediclus Bruno nobis deuntibus ad baiic S. Brunonis discipulis resliltierel, fecerat, ideo non est reddila, quoniam a fralribus praecipiebal, lura aliis, quibus illud ipsum Bruno noslris in capilulo sub inlerdiclo requisita non pohnnc abbatem enixissime rogabat, itineri landem ad luit inveniri; el si unquam invenla fuerit, eorum illam, quam reliquerant, eremum reverientes, sese ipsa charta sil juris. Factura est anno ab Incarnadederunt, ut biographi noslri unanimi consensu tione Domini 1090, xv Kal. Octobris. Ego Siguinus tradunt. lllas Urbani lilteras, ex supra laudalo An- abbas subscripsi, et in praesenlia arcliiepiscopi nalium Carlhusiensium libri qu.vrti baclenus non Hugonis banc charlam ex iniegrp confirraavi. > 530. Morkensius, e cujtis apographo, in chronoVulgali Yatlis-Deiexemplari exscriptas, inecumqiiea jara sacpitisiaudato, qui sese nominari nulla ralione logico-diploraaticam, quam deS. Brunone conlexuit, vult, Carthusiano Parisicnsi coramunicatas, huc Dialribam illato, alque ad aulographura, uti ait, transcribo. Hisce concipiuntur verbis : < Urbanus recognilo, chaitam hanc descripsi, Hugonera arepiscopus.servusservorum Dei, charissimo filio Si- chiepiscopura, in cnjtis pracsentia sese jam recitaguino, abbati Casae-Dei,el omni congregationi sa- lam cbarlam ex integro confirraasse , Siguinus, liilem et apostolicam bcncdiclionem, Eos, qui ob Casae-Deiabbas, aflirraat, merilo ab Bugone, GraEcclesiaeRomanaeobedientiam laboribus tatiganlur, " tianopolitano episcopo, utpole qui arcbiepiscopus RomansBquoque Ecclcsise ope dignum est relevafi, non fuerit, dislinctum pronuntiat, aliumque eum Quia ergo nos ad sedis aposlolicae servitium Bru- non esse, quam Hugonem, anno 1080 ex episcopo nonem, charissimum filium, cvocavimus, ipso ad Diensi sedisque apostolicse legato, supra saepissime nes perveniente, ut ejus cclla detrimenti aliquid laudalo, Lugdunensera archiepiscopum creaium, jatiatur, pali non possumtis, quoniam nec debe- insinuat. Idein eliam in sua de Carthusianorum ntus. Vestram ergo dilcciioneni rogamus, et ro- initiisDisserlatione num. 108, ubi huc jam irangando prsecipinnts, ,ut eamdcin cellam in libertate scriptam charlam pariier transcribit, Columbius pristina remittalis, cbyrographum quoqne, quod observal, el recte quidem; alium enira Hugonem vobis de eadera celta pracdictus filius noster in archiepiscopum, quera Siguino, recitalain cbartam fratrum dilapsiotie fcceral, pro nostra dilectione confirmanli, aslitisse verosimile sit, non novi. resiituile, ul in-liberlale pristina valeal permanere. Nec est, ctir niiruin accidal, Hugonem alium in Nunc enim fratrcs, qtii dilapsi fuerant, Deo inspi- charta,alitimiii charlaesubscriplione comraemorari; rante, regressi sunt, nec aliter acqutescunt in eo- iiihil eniin obstare videlur, quo minus Siguino, dem loco persislcre. Sane postquam hae vobis per- p Casas-Dei abbali, lunc quidem, cura Landuino latae stint lilterae , inlra triginta dies praefatum cjusque sociis Canbusiam restiluit, Hugo, Gratiacbyrograpbum' pro nosttae jussionis reverentia res- nopolilanus episcopus; tunc vero cum charlam, lituere ne moremini. > qua reslitutionem lianc fecil, conlirraavil, Htigo, 529. Porro Siguinus, slalim atque hae ac S. Bru- Lugdunensis archiepiscopus , adfuisse credatur. noiiis litleraeexliibilae.ei fuerunt, ponlificio manda- Quod si id displiceat, vide, num haecchartse verba, lo, uli omnes iierura Sancli Liographi scribunt, < Donum, quod nobis praedictus Bruno fecerat, outemperans, Carthusiam Landuino aliisque S. coram congregatione nobis comraissa in capiBrunouis discipulis, ad hanc redeuntibus, restiluit. lulo noslro sub praesentia Gratianopoliiaiii episcop, Chartam publicam, stipra sacpissimejam laudatam, Hugonis ego ipse frater Siguinus.... reliqui, i.intevqua id fecit, subjungo. Sic habel: < Ego fraler Si- punclione post verburn < fecerat > oraissa, posiiaque gtiiints, abbas Casae-Dei, noluin lieri volo pracsen- post nomeu Hugonis legi nequeant, ut sensus chartse libus et fuluris, quod fralcr Bruno a D. papa Ur- sit, Brunoui quidein, dtim Carthusiam Siguino Cassebauo Roraam evocalus, videns loci destilulioiiem, Dei abbaii donavit, Hugonem, Gratianopolilanuin fratribus recedenlibus propler absentiam ejus,dedit cpiscopum; Sigtiino autem, uuro banc Landjiino locum Carthusiae nobis cl Congregalioni nobis cora- D ejusquesociis reslituil, Hugonem, Ltigdunenscm armissae.-Posiiuoduni vero rogatu Palris noslri papae chiepiscopum, praeseulem astilisse. Utrolibet modo Urbani, et precibus prsememorali fratris Brunonis, res habuerit, ita equidem apparet, non esse, cur e et eisdcm fralribus, tit ibidem remanerenl, a priore duobus Hugonibus diversis, qitorum alter in ipsa eorum Brunoue plurinuim confori;itis,-fratri Lan- charla, atler in liujus subscriptioie memoraiur, anduino, quetn inagisler Bruno discedeus cscteris fra- tiquu.rt hocce monumenliim pro suspeclo habeatur. 531. Ex hoc porro praeier alia non pauca, de quiUibtis praeposnil,ipsi cl cseteris fratribus sttb eo degenlibus, et eoriim successoribus doimm , qtiod bus jaro supra actum, eiiam habemus, Landuinum iinbis prsedicttis Bruno feceral, corain congregatioi:e aliosque Sancti discipulos Roma, quo Brunonein nobis commissa in capilulo nostro sub pracsenlia fuerant secuti, ab anni 1090 decimo qtiinto Kalendas Graiianppolinati episcopi Hugonis. Ego, ipse frater Octobris, seu septima decima Seplembris die, qua Siguiuus, pradicl» Caste-Dci abbas, cura consensu dictura monuraenlum datum nolatur, ad Carihusiam fralrum nostrorum rcliquit el eis et successoribus fuUse reversos. Atque binc jam consequiiur, tit non eorura locum pradictae Carlbusiae pro volunlale eo- uno araplius anno, quemadinodttm nonnulli absque rum omnino liberum feci, cl jttri eorum omiiino vade antiquo conieiidunt, sed paucis dunlaxal men323

ACTA. 325 326 sibus aptid ponlificem cum Brunone sinl commorati. .' tliiisianorum palriarcbam, in arcbiepiscopum stium A Vcrum anne omnes, qui anle Carlhusiam inhabila- delegisse fertur; verum etim illani dignitatem recurant, cum Landuino ad hanc tunc rediere? Omnes sasse, ac solitudinis amore digniiatem htimililer sane propemodiim id fecerint, si Zanottio, qui, duos respuisse'scribuut. Tunc Bruno, excusso mundanse duntaxat, Lanvinum nimirum et Lambertum, apud gloriaejugo, eremum apud Scyllacium in Calabriae Sanclum mansisse, in conscripta a se Brunonis Vita fiuibus petiit, ubi, conslrucio ccenobio S. Slephano seu Historia, p. 89, affirmat,sit credendum. Verum, sacro, ac, [Rogerio duce, ibidera angelicam vitam etsi numeruin eorum, qui cumLanduino ad Carthu- traduxil,meritisplenus, sanctitate non minus, quam siam redierint, aliorumque, qui cum Brunone man- miraculorum acdoclrinae fama clarus obdormivit in scrint, definire haud possim, pltires tanicn posterio- Domino anno 1101, sepullusque est in supra relalo res bosce fuisse, quam dtios, a Zanoltio ex diclis ccenobio, ubi hactenus honorifice colitur. > raemoratos, palam esl ex duobus supra adhuc cilalis 533. Ita ille, Sanctum nostrum non lanlum, qtiod diploinatibus, quorum allerum a Rogerio, Aptiliaeet mox iterum laudaius primorum quatuor Carthusiae Sicilise duce, alterum a Rogerio itidem, hujus pa- priorum chronologus facit, ad archiepiscopalem truo, Calabriae et Sicilise comite, iu S. Brunonis Rhegiensis ecclesiae sedem electum fuisse, affirejusque sociorum, qtu in Calabriam , aliis Sancli inans, vernin eliam Arnulphtim Rbegiensem archidiscipulis adCarihusiam jam reversis, secesserant, episcopum, post cujiis obitum id accidit, anno 1090 favorcm fuitconcessum. Tam in uno enim, quara in diem extremum clausisse. Id ipsum porro etiam, ut allero (adi num. 509) dicuntur Bruno et Lanvintis a Morkensius in chronologico-diplomatica sua de S. Galliarum parlibus cum sociis in Calabriam adve^ Brunone dialriba docet, Severus a Neapoli, ordinis nisse; ut proinde, Landuino aliisque nonnullis Car- Carlhusiensisaliimniis, in ms. nn'.!quo Rhegiensium thusiam repeteiilibus, plures apttd Sanctum, quam archiepiseoporum catalogo notaium invenit; ut Lanvinus et Lamberlus, manserint. Quomodo enim proinde Ariiulpbum diclo anno 1090 obiisse, dubialioqtiin (videsis num. 510) Briino simulque Lanvi- landum non sit, maxime cum nihil occurrat, quod nns, si, cum iu Calabriam venerunt, unus ipsis Lam- aliam eventui huic epocham praesliluere, utcunque bertus adfnit, socios sibi e Galliarum partibus ba- suadeat. Jam vero cura res ila habeat, atque Arnulbuisse adjtinclos, dici in duobus praefatis diplomati phus, ut laudalus Ughellus loco proxirae cit. etiam bus poUtere? Quin iiaque Sanctus duos ut raiuimum docet, Gregorio VII, qui anno 1085 obiit, S. Petri cathedram occupanle, aut certe, si id, qnod Aniul. praeterLanvinuni socios, aliis inCarlhusiamremissis, . , apud se relinuerit, dubilandum vix apparet. r plii decessor anno 1086 adhiic in vivis fuisse videa532. Examinemus modo, quid hisce Sancloque tur, displiceat, Urbano II ad illam nondum evecto, deinde silfactura. Qualuorprimorum Carthusiseprio- Rhegiensitim creatus fuerit urchiepiscopus, conserura chronologus in Sancti nostri elogio (videsis ctarium est, ul sub Urbani pontificalu sedes RheCominentarii hujus num. 7) de Brunone apud pon- giensis ante annum 1090 non vacarit, acproin ut lificera Urbanum jam versante, sic scribit : < Sed eliam ante hunc annum Sancti nostri ad illam ele^ cum tumultus el raores curiae (ponlificise scilicet) cli», utpote papa Urbano, quemadmodurn primorura ferre hon possel, relicta curia, conlemplo eiiain qualuorCarihusiarpriorumchronoIogus verbis proxiarchiepiscopatu Rhegiensis ecclesise, adquein, ipso merecitalisraerooriseprodit, volente, fa;la nonconlipapa volente, electtts fuerat, in Calabrise eremutu gerit. Nec serius eamdem, ut jam sitpra probatnm, successit, > seu, utalias melius scribilur, secessit. conligisse, siinili raiiocinandi modo facile eiiam Sanctus itaque, qui, uti bic a scriptore fitle enim- probabjtur, si modo Rangerius ad archiepiscopaium vero dignissimo docemur, in Calabriam, ponlificia Rhegiensem ipsoanno, ut verosimilius factum, 1030 fueril electus; cumenim ille ad anniiro ut minimura curia relicta, secessit, ad Rhegiensem etiam arcbiepiscopatura, antequam in regionem illam secede- 1106 sedem illam tenuerit, consequens erii, ut Sancti D r2t, fuit electus; ut proinde, cum sccessus is ex I nostri ad camdem eleclio post annum 1090, utpote dicendis currente adhuc ipso annaJIOOOacciderit, post quera ita.vivenle Urbano, sub cnjns pontifica:u cerle non serins, quam hoc etiam anno ad dignila- bxc ex dictis accidit, sedes illa non amplitts vacatem illara fuerit poslulalus. Verum anue id etiam rit, certissime haud contigerit 554. Hinc Ruinarlins in Urbani II papaeVila jamnon cilius, quam eodem anno 1090 evenit? Id sane nullo ex capite apparet; Bruno enim ex jam dictis pluries Iandala nnm. 8t merito sic scribit : « Ad anie eiiHidemdictum annum 1090 ad ponlificera tion hunc annuin (1090 scilicet) Brunonis ad Rliegienscm venit, iiec ulla ralione verosimile videtur, fuisse arcbiepiscopalum electionem, quam vulgati auclorcs eIIm, cttra nondum ad Urbanum, discipulum olim anno 1095 consignare solent, ideo revocaraus, quod suum, venisset, a Rhegiensibus in arcbiepiscopum hoc soluramodo anno sub Urbani pontiffcatu sedes illa vacua fuerit, morte scilicel Arntilphi archiepi-%i clectuin. Ad haec Ughellus, t.IX Italise sacrse inarchiepiscopis Rhegiensibus, col. 324, Sanctum no- scopi, cui, recusanle dignitatem illam Bninoiie, strum sequenti ornat elogio : < Morilur (Arnulphus subslilutus esl sub hiijus anni finem Rangeritis. H c Rhegiensis archicpiscopus) anno... 1090. Ejus in quippe "privilegium Theodori Squillacensis episcopi loco clericorum senatus sanclum Brunonem, Carsupra laudalutn (infra id recitabiraus)'conlirmavil

S. BRUNONISCARTHUSIANORUM 1NSTITUTORIS 527 528 dte 17 Decembris anno 1090 archiepiscopns Rhegien- A miniis eincaciter, cum Romaeadhuc exisleret, quam sis eleclus, ac deineeps ad annura 1106 variis con- cum in Campania jani versaretur, S. Brunonem in ciliiset pubticis inslrumentis subscripsisse memora- Rhegieiisera arcbiepiscopum eligendura curare polur sub archiepiscopi litulo, ut vitlere est apud tuerit, feeeritneidille, cuin adhuc Romae, an cum Ugbellum tom. IX Italisc sacrae. > Saiictum ilaque jara ih Campania ageret, plane est incerlum, ac Brtmonem ricc serius, nec citius, quam anno 1090 proin etiam an ante, ah post mediam anni 1090 ad archiepiscopatmn Rhegiensem fuisse electtiin, adslatem, qtio temporc, ul jam dicttim, Urbanus certum oninino atque extra omnem conlroversiara Roma in Campaniara abiit, Sanclus noster fuerit' argiimcnlis modo in mettium adductis positura vi- Rbegiensis electus archiepiscopus. tlttil sit, id eqtiidetur; ut proinde biographi noslri recentiores, alii- dem anno 1090, et quidem ut niininium ad hujus que scriptores, qui, Sanctum noslrum in Placentiuo Aprilem jani provccto, factura, indubilatuin est ex concilio, seu bujtis, ante annum 1095 non celebrati, supra diclis. , 536. Nec minus, utpote in.irrefragabili primorum tempore a Rhegiensibus in archiepiscbpum postulatum prinium fuisse, volunt, audiendi non sinl. Ve- quatuor Carlhusiae priorum cbronographi testimorum quo circiter anni 1090 niense S. Brunonem in hio (adinura. 532) fundalum, indubiiaiuiii esi, S. Rhegiensem archiepiscopum elip;i evenil? Cum ante B Brunonem, cum subliinem maxirae dignitatem sibi Aprilem dictiaiini 1090 Sanclus ex dictis Romarn ad oblalam recusassel, < in Calabriae eremum, cui UrbanUm papam appulsus non sit, nec ante suum ad Turris nomen est, > secessisse. Verum quandonain hunc accessUm, ut pariler ex dictis apparet, ad Rhe- itl Sanctus fecit, aul, ut ab co, quod prius indubie gieiisein sedem eleclits postulatusve fuerit, conse- fuerit, incipiam, quaiittonam id faciendi facullalem qtiens est, ut ncc lioc anle dicli anni 1090 Aprilem a ponlifice Urbano obtinuii? Blomenvenna in conacciderit; ipsone auterii hoc mense, an serius, defi- scripta a se Sancli nostri Vila ita prodit memoriae : hire haud quco, omnibus prorsus, qttse ad id ittciin- < Bealus... Bruno, cum stitnmo pohlifici proptcr obeqne sufficiant, argumentis deflcieniihus. Attaiaeii dientiam annis paucis adhacrens hon modicum Ec- ' dispiciainus, an ex iis, quse diseipulorum S. Bruno- clesiae profitisset stiis consiiiis, prudentia et sapiennisadCarthusiam redilum excepere, nhil omnino, lia incomparabifi, pronl ex cjusdem papse Urbani quo Sancti ad Rhegiensem archiepiscopatum elecfio- decretis et aliis faclis conjici datur, in quibus sancltis nis lerapus propius adhuc dtSniaiur, possit elici. Brnno (haud dubiuro) indefesso labqre desudaverai, 555. <Visum est, >inquitde Urbano papa in hnjiiS semper tainen ad dileclaesuaeRachelis amplexus, ad Vita nuro. 82 Ruinanius, <circa imjus anni (1090 Iii- eremi et soliludinis quieiemredire desiderans, curisB f niirum) medium, cum ci Romaevix respirare liceret, strepilus et luraultiis moleslissihie semper ferehai, provihcias, Rogerio (ApuiiaeseiliCet, Calabriaeel Sl- curaque non possel ultra fiammam tanti desidcrii citiae duct) et Boamttndo (praecedentis fratri) sub- comprimerc, anteqnam prsefatus summus pontifcv jeclas, adire, ut ibi panlo liberiiis rcrum ecciesiasii- de Placenlia transiret in Galliam, cum iuiilla incaruhi curam ageret. Cefte eum sub uiediura roen- slaiitia vfx landem oblinuil licentiara, relicta curia, sis Augusli hoc aiino in Campania exslilisse, constat ereitrum, qtiam incoluerat, repetendi, aut aliara, si ex privilegio sancti Basoli, quod Sinuessae daiumi placeret, eligenifi. > Hactenus Blomenveniia, praeciesl boc annodie xvmKalendas Septembris, Burcbardoi pua saltem, quae hic ineinorat, e Vita, per Puteanum ejusdera loci abbati inscriptum. > Ut UrbanoRomae, contesla, rautuatus', nec Surius, qui ex ambobus qnemadraodum liic ait Riiinartitis, respirare lunc: liisce biographis suara de S^ Brunone luctibr-ationem vix licuerit, facltun indubie fueril ex eo quod, cumi concinnavil, mullum sive ab uno, sive ab altero liic Henricus impcralor, Alpes transgressus, iufestoi dissentit; quod siaulem recle notent, Sarictus a agrohie uli ox Bertholdi Constantierisis presbyieri adI ponliflce secedendi in eremum,' curia ponlificia reHermannum Contractnin appendice ad dictum an- licta.facultatemnon priusoblinuerit, quarn cum j..m num 1090 hitelligitur, in pontificem ejusqiie adju- < hic, celebrato Placenliae concilio, in Galliam esset jj tores ferreltir, Roraani aritipapaeGuiberti asseclae, abituvus; quoir cum anno 1095, uti inter omnes , audaciores inde facli, ih offtciocontineri vix pos- convenit, factttm sil, consequcns erit, ul Sanctus > «ent, tulamque Urbano Rorase commoraiionem nulio nec ante hunc annum, nec anle quinquennalem cirniodo reliiiqnereht. Verum, ut ad rem jam veniam,, cfter apud Urbahnm (ad eum enim ex diclis anno erit forlassis, qui, qnod Urbauus tunc in Campa- 1090 venerat) commorationem recedendi a curia niain Roma sese receperit ilaque lum Rhegiehsi ci- pontiftcia repeiendiqne eremam facultatera impevitati propior sil factus, Sanclum nostrum, pontifice trarit. : 537. Verum, uti Sanclum anle annura 1095, conilio,<|tiein ihCaiupaniam scculus fuerat, agente, adI Rbegiensem archiepiscopalura fuisse elettnm, snspi- tra ac iidein Brunonis biographi scribunt, eleclum cettir. El vero, si Urbanus, uti anno 1089, ita etiam fuisse Rhegiensem arciilepiscopum, ita etiam illum i anno 1090 Rliegii fnisset, esset sane, cur quis noni aiite enmdem annum eremi vitasque solitariae repei (mnierilo id suspicarctur. Verum cura in Campania lendae facultatem ab Urbano obiinuisse evincunt * i priTiiifex postqnam Roma esset egressus, reliqua infra huc traTiscribendac cliaitcc Rogerii comilis, anni itliSi^rte connnoratus ftiisse videatur, nec Mesitnerii, Squiliaccnsis episcopi, aliaqite, e quibtis c

ACTA. 530 320 A Sanctum ante aimum 1095, imo jara inde ab anno / tem obtineret, atque in Calabriam secederet, apud Urbanum papara fuisse commoraluni , suis qttas 1090,aulccrleab »nno!091 in eremoC.alabrina.ponlificia curia relicla, fuisse versalum, manifestum est, adhibet toquendi formulis indicans. Quare, cum uri quisque ex infra dicendis faciie inlelliget.El vero Carihusiani anliqttiores, qui qtiidqiiam de sancto laudali biograpbj, seu potius ii, equibus horum anti- Ordinis sui Instilutore litierisconsignavere, sua fere quior Puieanus id hausit, Sanctum nostrura lan- omnia c laudato, cujtis hic jam recilala verba sunt, diu apud Urbanum papara comraoralum esse, non primorum qiiinque Carthusiae Priorum chronologo alio forle cx capitc in lilteras misere, quam quod hauserint, verosiinillime hujus inhaerentes vesligiis priori quinqm-.nnio, quo Calabrinam eremum in- Sanclo nostro, non qiiinquennalcm, sed kmge raihabitavit, subinde a Ponlifice illo , consiliis ejus nus ditilurnam apud Urbanum papam commoratioin rebus arduis implexisque, difficillitnis iis lem- nera ailribuerint; nec sane immerito , cum Sanclus poribus frequenter emergentibus, uli volente, e ad luinc ante anni 1090 Aprilem non venerit, hocscliludine sua fuerit evocatus , uii infra docebo. que ipso anno PonliGciam curiam reliquerit, uli ex Ut ul sit, Sanclum equidem non quinque annis, sed jam supra dictis satis liquet, magisque ex dicendis tolidera duntaxal, aul forte etiam paucioribus, patescet. raensibus apud Urbanurn post suum e Carihusia I XXXII. An Sanclus a liogerio Calabriw contite , est ex eo quod ad huiic § venationem exercente, in Catabriw specu , in egressum mansisse, palam quo se cum sociis abdideral, fuerit repertus; quo , reex diclis non anle anni 1090 Aprilem aut Maiura licla Ponificia curia, primum concesserit, et cur accesserit, eoque ipso anno adhuc currcnle, in tunc Carthusiam non repetierit. Calabria jam exsiileril alque ibidem crermira, 559. Sanctum noslrum, Poniificia curia ex Urbani quam aut eodem anno 1090 , aut cerle non diu post iiihabilare ccepit, a Rogerio, Calabriae et Si- Papae consensu relicta, in Calabriae eremum, cui ciliae comite, sibi concessa charla publica impelraTurris nomen, secessisse, sedem ibidem, casis huvit, uli infra dicenda aperient. Nec Sanctum diu- milibus exstructis, flxisse, in speluncis , in quibus tius, qtiara jam statueriin, apud Urbaniim papam, cum sociis morabatur, a Rogerio Calabriae el Sicianleqtiara a stio e Carihusia egressu Ponlificia a r.u- tise comite, qui eum tuin nondum cognoverit, venaria secedendi facullalem oblineret, Calabriamque lionem exercente, fuisse inveutum , hacque occasione factum, ut eremum itlam ab hoc principe peteret, commoratum esse, credidere, ul apparet, vetustiores Carthusiani. oblinuerit, raemoriae produnt otnnes prsecipui, qtios 538. Elenim primoruinquinqucCarlhusisePriorum ad manura habeo, sseculo quinlo decimo posteriores, c chronologus seu antiquior Sancti nostri biographus, < S. Brunonis biographi, videlicet Zacharias Benequi ex sttpra dictis saeculo xm floruit, de S. Brunone diclus, Puteanus, Bloraenvenna et Surius. Solius primo quidem nuin. 16 elseq. ita prodit meraoriae: Bloraenvennae, quod reliquos sibi adamussim fere < Ycnerabilis Paler, ad summum Pontificem ve- consonantes habeat, horumqite proinde omniura iiiens, eidem, non longo, sed brevi teinpore as- loctim lenere queat, verba huc spcctantia, reliquis sisleus, consiliis el auxiliis salutaribus ejus inulta fere omnibus omissis, transcribo. Sic babent : onera supportabat, el multura in regiroine sanclac < Cum voluntate itaque et bencdiclione surami Dei Ecclesiae ejits solliciludinein sua promptitudine Pontificis diinissns (S. Bruno nimirum) Calabrise subievabat. Diu tauicn palienter dissimulare nou deserta petiit cum aliquot ejusdem proposili viris, poluit tristiliam el dolorem conceplum de suorum quos ferveutissimis suis exbortalionibus ad munxti dispersione filiorum, et slrepilus et lumullus curisc, conlemptunt induxerat. Audieral euini, illic deserla impedientes dulcedinem et quielem , qua frui el esse loca plurima ad pcenilenliam agendara solilapasci in cremo consueverat, graviter ferens el diu- riamque vilam seciandam aptissima. Optabat, prout lius ferre iion sustineits , exposila summo Ponlifici frequenter decreverat, redire Carlhusiara ad fratres stia desolalione , cum summa instanlia imploravit suos charissimos, quos prsemiseral; sed quia sumel impetravit a curia separari-et quod possel ad miis Pontifex cum sua curia transibat in Galliam , eremum et cellse jam praegtistalam duleedinem et in cujus finibus Carlhusia sita est, metitebal, ne dcsiderafam rcquiem repedare; > deinde vcro num. curiam, quam fttgieLat, ibi declinare non posset. 24 seqttenlia , qnse buc etiam faciunl, snppedilat: Et ideo ad Calabriae polius deserla se conitilit «Bruno igilur, vir sanctissimus el gemina scienlia Venit ilaque Vir sanClus ad quamtfam Calabriae eremum, cui Turris nomen est, in diceccsi Squilprarditus, lam divina scilicet, quam humana eremum Carthusiae rexit sex annis, et post, ul prae- lacensi, ibique non ce.llaspretiosas , quia sumptiis diclum est, a Papa vocatus, et non diu post ad e- ad eas non suppetebat, sed casas humiles de renunn Calabriae, cui Turris noracn cst, transicns , vili maleria, sed in Christo prcliosa, aedificavei ibi, sanclo conslruclo monasterio , mnltoruiii Dci runt servortim atiachorctarum reclor exstitil et minisler. > 540. < Cuiii autem dictam eremnm primum inhaIta illc utrobique, quanttim apparet, S. Brunonem, bitare ccepissent, conligit, Domino hoc operanle, non quinque annis, sed longe breviori lemporis spa- ut quodamdie comes CaIabiise-Rogerius,cum suo non parvo comitatu ct canura liiultitudine copiose lio, anlequani curiae Pontificias relinquendae faculta11 PATaor.. CLII-.

S. BRUNONISCARTHUSIANORUMINSTITUTORIS 351 532 in eadem eremo Turris venationi insistens, ad Io- A declarat, in Calabriam, partim huic, uli infra docecum, ubi servi Dei habilare coeperant, deveniret : bo, partim comiti Rogerio tunc subditam, vcnerint, «vanesaulem, olfactu suo diversa ferarum vestigia ibique, cum anle ipsiusmet ducis Rogerii duclu in insequentes, ad speluncas seu casas , in qtiibus lerris huie subditis locura proposilo suo aptumj sanctus Bruno cum suis habitabat, devenerint. quaesivissent, nec invenissent, talera tandem in RoUbi frxjs pedibus, latralibus multis doroino suo in- gerii comilis comilalu seu terris buic subjectis eledicabant magnam se invenisse praedam. Quo viso, gerint, conseclarium esl ut, oblenta a Pontifice coraes, cum suis concito cursu venicns, repperit curiam relinquendi eremumque pelendi facultate , Patres praedictos in eisdem speluncis, flexis genibus non recta, ut Blomenvenna verbis proxime recilacrectisque in ccelum vuliibus ac mauibus simui lis docet, in Turritanam Calabriao eremum Rogerio oranles el Deum laudanles. Videns hoc comes, ma- comiti subjeclam, sed in terras duci Rogerio subg-na admiralione replelus, equo , cui insidebal, de- ditae, locum eremiiicae vitcc aptura ibidem quaesisiliens, devole el humiliu-.r ipsos salutavit, deque Uiri, sese contulerint. 542. Imo vero cum, utjam dixi, loco in hisce, causa advenlus slaluquc ipsorum sollicite inlerrogavit. A quibus cura singula per ordincm didicisset, quem proposito suo idoneum arbitrarentur, non ingavisus est valde laudans Dcum et glorificans, quod B venlo, talcm in terris-, uli diplomatis a Rogerio lali eum dignuni jtidicassct praeda. Sperabat enim duce collali proxirae recitata verba fidem faciunt, religiosus comes, se terramque suam eorum meri- Rogerio comiti subjeclis, qusesierint , vcrosimiiiter tis et precibus adjuvari apud Detim alque in pace ad bunc anle Sanctus ejusque socii, quo voti sui conservari. El propterea.ttt possenl ibidem quielius compotes fieri, locumque ab hoc principe, si quem vivere, diutiusque perseverare, dedit eis ecclesiara proposito suo aptum in lerris ejus invenirenl, imBeatac Mariaeet Beati Stephani de crcmo; ubi eos pelrare possent, a duce Rogerio fuerint adducti. Qtiod ut credam, etiam facit, quo Rogeritts comes frequenter visitans, de vitae necessariis providebat, S. Brunoni ejusque socih Calabrinam eremum condocumentaque salulis ab eis Iibenler audiebat, beatum vero Brunonera, ipsorum omniura pastorem cessit, diploraa. In hoc eniin comes sequenlem fatur acPatrem, quem prsc cacleris arclius diligebat, ad in modum : < Notum esse volumus fraternitati se fiequenler evocabat. Qucm eliam in magna re- veslrae, per Dei misericordiam a Galliarum parlibus verentia semper habuil, et tanquara primum in aj regionem islam Calabriae sanctae Religionis vidomo sua, ejus consiliis acquiescens, ejus orationi- ros, Brunonem videlicet et Lanvinum cum sociis bus, quibus plurimum confidebat, se jugUcr com- eorum pervenisse, qui, contempta raundialis gtorise C vanitale, soli Deo elegerant mililare. Horum ilaque mendans. 541. Hactenus Rlomenvenna, seu potius omnes desiderium ego cognoscens, ct ipsorum meriiis et stipra laudali S. Brunonis biographi : nunc singula precibus apud Deura adjuvari desiderans, ab eorum aut saltem praecipua, quaeverbis recitalis adslruuncharitate precibus multis obtinui, ut in lerra nica locum sibi habilem eligerent, in quo ad serviendum ttir, examinanda, ac in primis quidem, an Sanctus, oblenta a Pontifice eremum repeteiidi facullale, Deoquatia vellent habitacula praepararenl; > quibus rccta in Turritanam Calabriae ereraura sese recepe- verbis cum sese comes effecisse indicet, ut Bruno rit, ibique a Rogerio, Calabriav et Siciliae comile, cjusque socii in terra sua, seu in Turrilana Calabriae eremo, uti ex conSequentibus intelligitur , loyeualiouem exercenle , nondumque, ut recitata Bfomenvennaeverba indicant, eum noscente, in spe- cum proposito suo aplum, in quo qualia vellent cu fuerit reperlus. Rogerius, Roberli Guiscardi Ro- habitacuta construerent, elegerint, conseclarium gcrii comitis mox dicli fralris filius , Apuliae, Ca- est ut, antequam id facerent, cum comite Rogerio labriae el Sicilise dux, in diplomale infra huc tran- de re cgerinl, ad eum adeo a duce Rogerio, qui eos scribendo, quo Calabrinaeeremi donalionem, S. Bru» duclu suo in quaerendo in lerris suis ioco antea ex noui cjusque sociis a comite Rogerio patruo suo diclis juverat, verosimiliter adducli. Alque hinc faclam, anno 1093 ex dicendis confirmavit , ila ^ porro jam consequilur ut, electa jam sibi in praeloquilur : < Notum esse voliimus fraternitali veslrae «licta eremo sedc, habitaculisque qualibuscunque ile duobus viris, Brunone scilicet et Lanvino, qtti, conslructis, a Rogerio comite, rei hujus , ut Rlosanetae religionis sludio accensi, cum sociis suis in menvenna supra recitatis verbis aliique laudali bioterrara Calabriaea Galliarum parlibus , disponenle graphi indicant, plane inscio , inter venandum inDeo, venerunt, et meo ductu in lerram , qusu prae- venli non fuerint. dicta est, locura, qui eorum proposito convenirei, 543. Quare.ut Rogerius comes Brunoni ejusqne quaesierunt, quem cum sibi idoneum penes me non sociis loci in dilionc stia, qiti eremilicae vitse aptus invenissent, elegerunt manere inter locum, qui di- foret, optionem fecerit, contigisse puto non occacitur Arena, et oppidum, quod appellalur Stilura. sione venationis, in qua eos in specu abditos oratoctfm.auletn iltura Rogerius, comes Siciliae, pa- lionique inlentos repererit, sed duce Rogerio intertruus meus,.... illis donavit: de comilalu enim ip- veniente, e quo cum de austerissima Brunonis sius per,m«am concessionem erat. > Cum ergo ejusque sociorura vita, sanclissimisque mnribus San*uis"ue»ter ejtisqiie socii, uti hic Rogerius dux nonnulla inaudivisset, viros bujusmodi, utpote quo-

~

ACTA. 53i 333 A ram prccibus ac raerilis auxilium sibi a Doinino, uti J nocliirno revelalse; alia cnim hujus ct alia isljis cst ipseinet proxime recilatis diplomalis sui verbis in- conditio. In isto donal locum, ab hominuin cullura dical, adfutumm speraret, in dilione sua sedem desertum, et poierat legitime, imlla etiam data rafigere desiderarit, atque ad sese adductos, ut in ea lione ; in illo vero Capuanscproditionis reos capite quem vellenl locnm sibi etigerent, rogarit. Et vero damnalos tradit S. Brunoni in perpetuam sevvituquod de S. Brunone cjusque sociis, quos , ante sibi tem; cujusmodi mancipationis causa secundum leges nunquam visos penilusque ignolos, inter venan- formanda crat. > 545. Haclenus illc, conteiKlcns scilicet non fuisdum comes Rogerius in specu Deum inlenlissiine orantes invencrit, plurimisque idcirco beneficiis se cur, ctsi Sanctus verc a Rogerio seu duce seu auxerit, a laudatis Sancti noslri biograpbis memoriae comile, venatione animura relaxante , in spclnnca prodilur, haud sat aple, quemadmodum modo abun- inia ctim sociis Deum orans inventus esset, rei Iitijus de indicavi, cum duobus jam cilalis diplomatibus in pracmemoratis diplomatibus menlio fieret, falconcordare, ante me in Neapoli sacra apud Suria- samque proinde illarr, ex hornm silenlio argui non, ntim Annotalioniim in contexlam a Surio Smicli posse. Verum sit ita; fuisse equidem Sanctum, uti nastri Vilam pag. 189 a Csesare de Eugcnio jam verosimilius esse autumat , a Rogerio duce inter B observatum invenio. Nec observalionem hanc a vero ! venanduro invenluin, nttllo omnino potest scriptoris aliennm pronuntiarc ausi sunl Carthusise Coloniensis sive rccentioris sive anliquioris lestimonio conftralumnus Morkensius in sua chronologico-diplomaii- mari; ut proindc a Morkensio kl omnino gratis vica de S. Rrunone Dialriba et Zanollius in adorna- dealur confictuin, licet intcrim conlra hanc illius ta a se Bononiensibusque in Ilalia Carthusianis in- opinionera, uli conlra Bloiiienvennse aliorumquo scripta Sancti ejusdem Vila seti Hisloria; vere la- biograpbortim nostrorum, qui Sanctuin in Turrilana men Sanctum noslrum cjusque socios a principe Calabriae erenio a comite Rogcrio , morari in bac Rogerio, venalioni operam dante, in specu orantes illum ignorante, fuisse invenlum slaluunt, opiniofuisse inventos , hincque, til hic in illos plurima nem fieri polesl, nullum omnino ex jam sacpe laubeneficia contulerit, factum esse, conanlur oslen- dalis diploraatibtis argumenliira posilivum qtieat dere, idque viis duabtis diversis. formari, nibilque etiam alitinde obslci, quo roiiius 544. Ac prior quidem, Sanclum non a coniite Ro- a duce Rogcrio in quadam ditionis suse spelunca gerio in Turritana seu SqtiiUacensi Calabriaj eremo, invenlus fuisse credi queal Sanctus nosler, qucin , sed a duce Rogerio in quodain ditionis suaeanlro seu priusquam Rogcrii comitis lerras adiret, in lerris spelunca eum Lanvino aliisque, quos sibi babebat ducis Rogerii exstilisse, recitata supra ex hujus C adjtinctos, sociis inventum fuisse, astruil; ctim au- < diplomate verba fidem faciunt. At vero Suriamis, tem sese buic polius opinioni, quam alteri, qtise qui pro opinione, Sancttim hosiriini acomiie RogeSanctum, non a Rogerio duce, sed comite , inven- rio, cui prorsus adbuc ignotus erat, deserlo in spccu tum slatuit, ob supra recitaia concessi a Rogerio fuisse repertum, astruente, seti polius pro Surio dtice diploroatis vcrba adhserere edixit , ralionem illam iradeute stal, in suis in hunc Annotalionibus ctiam ob quam fuisse equidem reipsa Sanctum , pag. 192, contra Caesarem de Eugenio, qui, ul jam orationi in specu vacantem , ab allernlro Rogerio , diclum, hisloriam illam cum diplomatibus supra venalionein exercente , inventum existiinel, lectori citalis haud sat apte componi in sua Neapoli sncra reddit, debistoria, quse id faclum. prodit, sequen- observarat, diploma seu privilegium, infra recitantem scribens in modum : « Hsec pro veritale histo- dum, quod a Mesimerio, Squillacensi episcopo, riae, quam ex traditionc majorum agnosco verissi- Bruno accepit, in praesidiumadvocat. 546. Ila enim ibidem scribil : « Ait praefalus C«niam, et agnoverunt compilator Fasciculi lempornm, Henricus Kalkariensis De ortu et progressu sar exquisitam se diligentiam in hac veritate (de Ordinis Carthusiensis, Puleanus scriplor Vitse, scrip- Brunone scilicet a Rogerio coinite , cui adhucpenitus ignotus erat, in deserli scu cremi Calabrinae loresque domestici omnes. > Ne quis vero contra illam, uti ait, traditioncra eliara argual ex eo quod 'D Iaiebris reperto,) pervesligatida adhibuisse : non Sancti, in speluncis a Rogerio sive duce sive comi- negaverim. Sed nihilominus non vidisse diplomii te, venationem exercente, invenli, meiitio non oc- vel certe lcviier expendisse Mesimerii, episcop: curral in utriusque hujus principis diplomatibtts su- Squillacensis, tnulfa persuadenl. Si euim librasset illud, quod ibi dicit, S. Brunonein iu desertis Calapra cilatis, mox verbis proxime httc transcriptis Sequctttia hsec subjungit : < Nec est cur qitis haesi- bri;e locis per leinpus satis longum degisse, prjuslel dubiteive de vcritale rei ex eo quod neque quam ad Squillacensem transirct eremtim, utiqtie dux, neque comes, ambo Rogcrii, isle in pracfato non in fixis lenloriis, sed in obviis specubus, et diplomale, hic in suis charlis (plures enira infra bujusmodi sublerraneis diversnriolis habilasse conrecitandas, quam jam sttpra plus setnel memoralam , senlirel. > Hactenus ille ; ast S. Brtinonem in dein S. Brunonis ejusque sociorum favorem dedil) ul- serlis Calabrise locis, priusquam ad Squillacensem lam de ea faciani mentionem, qui tamen postremns eremum transiret, per temptis saiis longum degis-: in attera sua cbarla longe post data meminit se, Mesimerius , Graecus Sqtiillacensis episcopus , Capuaiise proditionis, sibi a S. Brunone in visu conlra ac his vcrbis vull, in suo diplomaie, Graece

'555

INSTITUTORIS 53C S. BRUNONISCARTHUSIANORUM scripto, nuspiam tradit. ln hoc eiiim, quibus id fa- A eo fere, quem hic subdo, modo accidissc, verosicere videri queat, de S. Brtinone ejusque sociis millimum pulo. Ponlificcm Roma in Campaniain sequenlia dunlaxal e versione Morkensii coiimie- subjeclasqtte Rogerio duci cjusque fralri Boarattndo moral : < Quiquidemin deserlis locis degentes per ditiones media anni 1090 aeslale abeunlem comilalus est ex stipra diclis S. Bruno, ibidcmque ab illo tempus salis longum illuc transniigrarunt adparlcs Stili in mea dioecesi; > aut, si mavis, e versiohe curiam relinquendi eremttmque rcpetendi facultaUghelli tom. IX Italiae sacrae, col. 425, istbacc: <Qui lem enixissime peliit. Hac tandcni oblenla, raox in cum per mullos annos in locis solilariis vitara Calabriam, ubi descrla loca esse plurima audieral , transegissent, huc ad parles Styli in mca dicecesi ad Rogeriom ducem, quem forte alicubi in Cnmpatransmigrarunt; > hisce aulem verbis, fueritne nia jara viderat, suumqiie redeuudi ad viiam solilaSancltis in Caiabriaedesertis , an in atiis per lem- riam desiderium edocuerat, sese conlulerit ; cumpus salis longum.anlequam in Squillacensem ere- quc, eo consentifiite ducenleque, in Calabriaeparte , lnum sese abderet, cum sociis suis commoralus, , ei subjecta, locum eremiticsevitae aplum qusesivisnon edicit. Quid si Mesimeriusde Carlhusiaeel Sic- scl, nec invenissel, ad comilem Rogeriura ai> cacFonlanae deserlis, in quibus Sanctus, antequami eodem principe, qui ad eura forle alias ob causas R Calabriain adirel, per iongum satis tempus seu per' II properabat, duclus fuerit, impetrataque ab illo, ' lmiltos annos fuerat versalus, dunlaxat loquatur ? Cuia Rogcrio duce ob insignem vilae sanctitatem ld sane nullo cx capite vero absimile, nedum incre- valde fuerit coinmendatus, eligendi bibi in Calabriae dibiie, apparet. parle, quae ei parebal, quencumque proposito suo 547. Ad hascde aliis eliam, quain de Carthusiaectt idotieum arbitrareltir Iocum, facnllate, Turrilanam Siccae FoiHanae eremis , Mesimerio sermo sit ,, eremum elegerit, hancque sibi, uti niox videbimus, liincne consequens erit ut in hisce Sanclus nosleri' a diclo coraile Rogerio douari iinpelraril. Rcs iia t a coraile Rogerio, cum huic adhuc oranino esset ordiuaia conceptaque niliil sane habet, quoJ vel ignotus, inter venandura fuerit invenlus? Neuti- cum diplomalibus supra laudalis pugnet, vel iilcun1 quam sane, uli quisque, quantum opinor, haiid que a verisiinilitudine abborreal. Quod cuin ita sii, I difficulter agnoscel. Verum, inquies , ila equidem eo modo, quo jam dixi, Sanctum in Calabriam sel facile faclum esse poluerit, ul, ad quod credendum cessisse, Turritanamque eremum sibi donari impcMorkensUisex dietis propendet, Sanctus nosler , trasse, vix non cerlum indubilatumque pulo. Quod nen quidem a comile Rogerio , sed a ditce homo- si interim, Sanclum, Deum inlenlissime oranlem , e nyrao, cujus is palruus erat, cura illi adhuc plane in sibi jara data hac eremo a comite Rogerio, ves^ csset ignolus, in spelunca, in quam scsc cum sociis t nationi operam danle, inventum fuisse, cnm Zareceperat, inter venandum fuerii invehtus. Fateor,, nollio quisquam contendal, aut id ei in Apulia a sic habet, nec quo minus ita factuin esse potuerit, , dttce Rogerio obvenisse, cum Morkensio prsefraete ;repugnant diplomala supra dicla ; verum anne rc- astruat, ei equidem haud inagnopere refragabor , r ipsa ila factum sil, dubium mibi vel idcirco seraper cnm hcec equidem ejus opinio, ut ut mir.us verosi:i erit, quod res nullo plane probatse ac certae fidei niilis, cum diploroatibus stipra cilatis pugnaliira o inonumento queat probari. Ad Zanotlium raodo non sit. Verum utcunque landem haec oinnia liac veniamus. Hic , ut Sanclum, quod Surius aliique beant, equidem Sanctus nosler, cum e curia PontiSancti biographi tradunt, a comitc Rogerio , vena- ficia abiil, in Turritanam Calabrise eremum, ttt lioni operara dante, in spelunca fuisse invenlum , jam dictura , secessit. Ac illura quidem , cum in Itueatur, rem lianc non ante, sed postquam San- itinere versus hanc exislerel, Barensem S. Nicolai, u cltts eomili Rogerio notus esset, Turritananiquc seu ac S. Michaelis in monte Gargano ecclesias invi>b Squillacensem Calabrise eremum inhabilandam ab sisse, archangelum hunc bis sibi apparenlem haie' eo jam accepissct, gestam csse statuit; quod cum ne ' buisse, aliaque nonnulla in contexta a se Sancti iin speciemquidem, ut cousideranli patcbil, cum di- _ Yita cap. 18 narrat Zanotlius; verum ea niillo oploraalibus supra cilatis pugnet, ac proin , quo- prorsits antiquilalis leslimonio vel ipse firmal, vel rainus lunc geslura credalur, impedire hsec non pos- alibi firmata invenio. s549. Modo itaque examinanduni liic restat, cur io sint, Zanotlii non minus, quara Morkensii opinio ocredibitis apparet; silne laraen reipsa veritati conso- tiinc sese in Calabriam polius recipere , quam ad at na, dubium planc cst, quod in nullo antiquo cat dilectamsibiCarlhusiara redirc, Sancfo visum fueril? « Oplabat (verba sunt Blomenvennse supra adbuc certaefidei seu auctore seu monumenlo siifundaia, a, li nec certam eam fucere possint supra laudati Sancli recilata) redire ad Carthusiam ad fralres suos cha" nostri biographi, qui praelerquam qtiod aliis eam , rissiraos, quos prsemiserat, sed quia summus Poni nqtiam Zanotlius, adjtinctis vestiant, recentiores otn- tifex (Urbanus U) cum sua curia transibal in Galas nes sunt, quam ul sola sua auctoritate rebus, quas lara, inctijus finibus Carlhusia sitn est, meluebal, >ide S. Brunone narrant, fidem certam alque indubi- ne curiam, quam fugiebat, declinare non posset, tatam facere possini. ct ideo ad Calabrhe potius deserta se contutit; > 548. Quare, omnibus rite libratis, Sancti e curia ila ille : verura Brunonem non ob rationem, quani ria Pontificia in Turrilanam Calabriseeremura secessum his verbis allegat, in Calabriam potius secessissc , im

ACTA. 338 quam ad Carlhnsiam rediisse, sola ralio lemporis, J\ mcnler argue. Daiuin Roraae sexto Kaleudas DeA quo Urbanus Papa in Galliam Iransiit, Sanctusque cerabris. > in Calabriam secessit, evincit. Urbanus enim , uti 551. Cum ergo, uti ex hac Paschalis painter omncs convenii, non anle annum 1095 , quo , pae epistola liquet, fueril ab hoc proximo Urpostquam Placentiae in Ilalia celebrarat conciliuin , bani II in S. Pelri Calhedram successore Romam in Galliara, Claro-monle alittd longe ccleberrimum, evocattis Lanvinus, proximus Sancli in eremi in quo sacrarum adversus infideles pro Terrae San- Turritanse prioratum successor, fuisse qttoque ctae rccuperaiione expeditionum fundamentura ja- ipsummet S. Brunonem , quem summis taudibus cltim fuit, celeliraturus concessit; Bruno autem, uli Paschalis hic efferl, ab Urbano II evocatum , ex jam dictis ac porro dicendis pronum est eruere, dubitandum non apparet. Quod cum ita sil, sumin Calabriam e curia Pontificia anno 1090 sese re- muni hunc pontificem, quo ad sese stibinde evocare cepit. Sanetum ergo in Calabriam polius sese con- Brunonem facile posset, haud procul eura a regiolulisse, quam atl Carthusiam rediisse, reor, quod nibus, in quibus se non raro coranioraturnm praePontifex , difficillimis , quibus vivebat, temporibus, videbat, discedere voluisse, hincqne facttim ut futurum prsescius, ut subinde, Roma relicta, in Bruno ad Carlhusiam non redieril, sed in Calabriam tcrras Rogerio duci comilique homonymo sub- j se reccperit, non immerito conjeceris. Haec porro jj jeclas, sese recipere cogeretur, Brunonem , quem conjeclura utcunque eliam confirmatur tum ex orinlerdum ad sese evocare , atque ad eonsilia adlii- dinis Carthusiensis, uti vocalur, traditione, litm ex bere volebat, in Galliam seu ad Carlhusiara, procui eo quod, lesle omni exceptione majori quatuor priab ulriusque Rogerii ditionibus dissilam, abire niorum Carlhusiae priorum chronologo in hoc trannoltierit. scriplo nuin. 7 Sancli noslri elogio, evocatns hic e 550. Ea raibi scdet senlenlia, quod reipsa San- Carifiusia ab Urbano II pontificc fuerit, ut consiliis cium, cum jam in Turritana eremo versaretur, ab suis liunc adjuvarel; unde verosimile fit, Urbanum Urbano subindc, sive ut indiclis inleresset conciliis, dum Brunoni e curia sua discedendi faculiatem sive alia qtiacunqiie dc causa evocatum fuisse, r.oncessit, consiliis ejus uli deinceps adlnic voluisse, An- huncquc in finem, dura a Calabria non nimium suadeat, cnjus fragmentum Mabillonius lib. LXX nalium Benedictinorum ntim. 50 suppeditat, epislola abesset, subindc illum ad se evocasse. Ad haec, nisi a Paschaletl papa, proximo Utbani successore, ad Sanclus, quod pontifex eum haud procul a locis. in Lanvinum, Sancti noslri discipultim, proximumque quibiis ipse versabalur, commorari dictum in finem in eremi Calabrinae prioratum successorem, vi Kal. vellel, in Calabriara secessisse aslruatur, quaenam Decembris anno 1101 conscripta. Haecenim , quam ( landcm , cur boc post obtentam a pontifice in ereC integram, cx Annalium Carlhusiensium libri quarti mum secedendi facultalem fecerit, iiec potius ad haclcnus non vulgati Vallis-Dei exemplari descri- Carlhttsiam redieril, ratio afferelur? ptam, supra plus semel jam laudaltis Carthusiamis § XXXIII. Sanctus Turritana Calabriw eremo a comile Rogerio donalur, eique deinde a Mesimerio, Parisiensis mecum conimunicavil, sichabet: « Paschalis episcopus, servus servorum Dei, ditecto filio Squillacensi episcopo, ac posl ab Vrbano II papa donalio hwc confirmatur. Lanvino, salutem et Aposlolicam bcnediclionem. 552. Sanctus, facta sibi eo modo, quo § praecedenti Quod magnopere desidcravimus, et vebemenli desiderio exspectavimus, hoc, Domino propitiante, per- cxposui, a Siciliae et Calabriae comite Rogerio eliactum esl. Revertente siquidem fratre R. [Ricbar- gendi in ditionibus principi huic subjeclis, locuni, tlo] Albano episcopo, pacem et concordiam eremi quem ercmiticse viiae ducendae maxime idoneum arreformatam , et le in locum sanclae memoriaema- bitraretur, Calabriam mox diligenter perluslravit, gistri Brunonis successisse cognovimus. Sitergo iu cumque in hanc eremum, cui Turris nomen, inler le ejusdem Viri spirilus , idem sit eremiticae disci- Slilum cl ArCnam sitam intraque dioecesis Scyllaciplinaerigor, eadem morum et gravitalis conslan- censis, seu, ul alii scribunt, Squillacensis lcrminos lia; quia nos, opitnlanle Domino, quidquid auctori- Oconclusam, quam proposilo suo percommodam , taiis et potestaiis ipsius Magislri probabilis sapientia utpote monlosam valde, adiluque arduam ac difficict rcligio ab Aposlolica Sede promeruit personali- lem, judicabal, invenisset, liunc i111locum comes ler, hoc tibi, eodem te spiritu concomitante , con- Rogerius publico confecto instrumenio scu diplocedimus. Volumus autem, ut in proxima Quadrage- mate benignissime esl largilus, donalionemquc sima nos visitare debeas, qualenus cordis secreta os deinde Mesimerius Scyllacensis episcopus ac Urbaad os plenius proloquamur. Intcrim vero mouemus nus II papa confirraarunt. Charlas seu instrumenla, ut de resarcienda pace lerrae, quam vehementer quibus id fecerunt, lecloris oculis, quod nec passim ttirbatara audiviinus, curo fralribtts noslris el rcli- omnia ad manum sint, nec paucis, quae de Sancto giosis viris, qui circa te sunt, satagas , et alios ad jam dicla sunt ac porro dicentur, lucem afferant, lioc commonere procurcs. Abbati Sancli Juliani', * juverit subjecisse, observalis ad singulorum calcem quein reprehensibilem audivimus , prsecipe ex nonnullts, sive de nolis chronicis, quibusrauniuntur, nobis ut nostrae audientiae se repr;esentct; etiin- sive de personis, quarum nomina notantur, sive deque de coniemptu litlerarum Icgati nosiri vclie- nique de aliis quibuscunque, qusc clucidatione com-

357

559 S. BRUNONISCARTHUSIANORUM 510 INSTITUTORIS mentationeve indiguerint. A Rogerii comilis dipto- . affucrnnl hii: Stepbantis presbyter, GiraldtispraesbyA inale transcribendo exordior. His verbis ex Morken- tcr, Petrus de Morilono [«/., Morilonio], Ricardus sii recensione coucipilur :« Rogerius Dei gratia Maletus, Ragnutfus eleemosinarius, Nicolaus notacomcs Calabrise et Siciliaeomnibus fidelibus suis et rius et atii pltrres. > Morkeusius, c ctijus recensione, Ecclesise Dei filiis tam praesenlibus quam futuris in ut jam monui, hane charlam hic exhibeo, inlcgre Domino salutem. Nolum esse volumus fraternitati recitalae subjungit : < Nota, hanc chartara donatioveslrae, per Dei misericordiam a Galliarum partibus nis ereraus Calabrinse, etc, ab ttalia ex autograpbo ad regionem islam Calabriae sanctae Religionis vi- desumptam accepi. Est quoque in Aiinolatis (pag. ros, Bruuoiiem videlicet et Lanvinum cum sociis neinpe 199 el tribus seqq.) ad Vitani S. Brunonis eorum pervenisse, qui, contempla raundialis gloriae Suriani nostri. Ex hac manifeste constat, S. P. N. vanitate, soli Deo eiegerunt mililare. Brunonem cum Lanvino et aliquot sociis jain anno 353. < Horum itaque desideriura ego cognoscens, 1090 ex Gafliaepaiiibus in Calabriam venisse, atqtie ct ipsorura raeritis et precibus apud Deuni adjuvari a Rogerio comile fuisse rogatum ut in ea lerra stia «iesiderans,ab eorura charitale miiflis precibus obti • remaneret, eligcrelqueeremumproposilo suoaccomuui, ul in lerra mea loctim sibi habilera eligerent, in modani. > lta ilte, et recte sane, qtiaiilum mihi apquo ad serviendura Deo, qualia vetlenl, habilacula B parel : sunt lamen, qtii recitalam donationis a Ropracpaiareni.Elegerunl si qttidemin lerra raeaquem- gcrio factse chartam ante atinum 1091 datam non d«ni solitudinis locura siluin inter loctim qui dicitur fuisse, contendunt, quod mense Januario aut FeArena, et oppidum quod appellatur Stilum. Hunc brnario scriplam hanc essevclint.hiqtiedtio menses, ego locuin ad honoreiu Dei oninipotenlis, Palris et speclata, quam Rogerius comes secutus.sit, annos Filii el Spiritus sancti, et ad honorem beatissimse Domini, iion ab ejus Nativitalc, sed ab Incarnatione Marisc sempCrYirginis genitricis Christi Dei et Do- consequendo nos tribus mensibus, computandi ramini noslti omniiiniqne Sanctorum donavi eis, eo- tione, non iu annum 1090, cujus mensibus Januario ruvique successoribus ibidem Deo servituris ctini et Fcbruario Sauctus verosimiltime, ne dicam indutota silva et terra et aqua et moirte in spatium bie, in Caribtisia atlhuc versabatur, sed in annmu unius leugae [al., leiicsc] in onini parle adjaccnti, 1091 incidisse debeant. conccdens et conslituens, quatenus locum istum li555. Verura Rogeriura annos Domini, non ab ejns bere ct quiele cum hac adjacentia sua in perpeluum lncarnatione, sed a Nalivitaie corapulare soliium possideant; necex hoc mihi vel alicui personae an- fuisse, varia ejus apud Rocchum Pirrum, Ughellum gariani vet servilium facianl. Conieslor auteni et ' aliosque exstahlia diplomala fldem faciunt, uti quiscontradico ex parle Dci omnipotentis et sanctseMa- ^ que, qui bsec consulere votueril, facile deprehendet. riae perpetuaeVirginis et omnitim sanctoruhi et mea, PorroMabillonius lib.Lxvm Annalium.num. 32reclne sit aliqttis mcoruin aut extraneorum, stratigolalam modo donalionis cbartam cum charta, infra a tus [al., strategus] videlieet aul vieecomes, rusii.us nobis eliara recilanda, qua postea Rogerius comes atil milcs, servus sive libcr, qui in toco isto pascttae, Ttirritanae eremo, quam Brunoni ejusque sociis jara vel agricttllurie seu ctiam piscationis aut tignorum ante donaral, terniinos cireumscripsit seu assij-naoccasione, aut ex quacunque causa servis Dei mo- vit, confundit, hancque praeterea Rogerio duci perlestiam aul injtiriam facial; scd in eorura potestaie peram attribuit; quod utrumque non possum non sit praediclum tocum cum tola adjacentia sua se- mirari, cum hauc ipsa charta, quam ex parle co ipso CIIIKIUIII vofiinlatem suani possidere, disponere, or- loco transcribit, qtiamque, ut monui, Rogerio duci iliiiare et erogare. Qtiod si quis deinccps contra hu- attribuil, in capile, non Rogerii ducis, sed Rogerii jus pagiuaeconstittitionem venirc praesumpserit, im- comitis nomen apud eum prseferat, sequentiaqiie in ptimis nisi digne satisfcccrit, irara Dei el malcdi- coiilcxlu vcrba contineat : < Hunc ergo locum, sictionem incurrat, et conatu tali ad nihilUm redacto, luro sciticet inter Iocura qui dicitur Arena, el opjiipro praesumptione tanta cenlum tibrarum auri pce- lj (lum quod appeltalur Stilum, seu Turrilanam ereliara in curia noslra stislineat. niuiii et omnia undique in circuilti adjaeenlia in 554. « Igitur ut constitutiohscc inviolabitiset om- spatiuni unius leucae Deo et B. Mariae,ac ipsis conino lirma permaneat, concedeute uxore mea Adelai runiqtie successoribtis in proprietate, sicut nostra comitissa el fitio meo Gofridoin praescnlia bonorura fuerunt, sub omni immuniiate atqtie libertate donalioinimiiivdoiialionem islam feci et sigillo mco si- viimis Rogavimus insuper venerabilem virnm, gllari prseccpi. Ego Gofridtis, Melilensis Ecclesiae Melilensem episcopum Gofredum super hac donaepiscopus, licet indignus, charlain hanc nianu mea tione noslra confirmationis charlam conscribere, scripsi rogatu coraitis Rogerii, laudaus el confir- quam et sigiilavimus..,. hanc aulem donalionem inans conslitiilionem hanc, analhemalc vero et ex- nosirain tam domnus apostolicus noster Urbanus, coiurauiiicalioiie damnans eura, qtiicutique Iiaue qiiam Squillalinus episcopus Thcodorus, in cujtis infringcre praesumpserit, nisi tamen resipiscens sa-» episcopatu ipse locus situs est, laudaverunt, privi, tisfeccrit. Facta sunt haec anno ab lucariiatioiie Do- tegiis coiiflrmaverunt atque lcrribili aitalbemaie inini millesinio nonagesimo. Insuper donavi Mttle niiiiiicrunt; > quibus cum (licalur Urbanus papa ctim (iliis suis ad custodiendain silvain. Tesles autcm Ttirritaux Calabriic cretni donationem, S. Brunoni

343 ACTA. 3il A a comite Rogerio faclam, confirmasse, charlaqtie, _ deinde penes filiiim ejus Rogerium exstilisse videacomes auqna id fccil, anno 1092, uli ipsemet Mabiilonius loco lur, Calabrise non minus quam Siciliae cit. fatetur, data fuerit, non video, qui merito hic diit, tres uxores diversas, si harum tamen prima, Historiae scriptor cbarlam, quam ex parte recitat, qtiamque quae ab Orderico Vitali Noriuannorum anno 1093 signatam cxhibet, pro charta, qtta Roge- lib. III, pag. 484, Juditlf, a Gattfredo atitera Malalerra Historiae Siculaelib. n, cap. 29, Delicia vocarius diciam eremuni S. Brunoni ejusque sociis pritur, uxoris legilimae nomine venire queat, matrimurn donavit, accipere potuerit. raonio sibi jttnclas habuit. Prima nullos ipsi, uti 556. Attamen, cura Mabiltonius supra recitalam, laudatus Ordencus Vilalis loco cit. docct, liberos qua Rogerius Calabriaeet Sicilise comes Turritanam eremuih Sanclo noslro vere donavit, chartam ad peperit; secunda, apnd Malaterram lib. iv, cap. 14 inanum non habuisse videaltir, hinc forte in lmne Elemburga, apud Cangium in Steminate Siculo, crrorem inciderit; veram nihil hujusmodi utcunque Annotalionibiis in Annara Comnenam inserto, Eremexcusat errorem alium, quo, ut jam monui, quam bui-gisappellata, (ilium Gaufredura, seu, ut ab atiis ex parte transcribit, chartam, a Rogerio comite scribitur, Goffredum, filiasqtie aliquot genuit; tertia profectam, Rogerio duci, cujus is palruus eral, at- nomine Adelais, seu, ut alii signant, Adelasia, quae Iribuil; litinc enim ab illo esse diversuni, quicunque B Ronifacii, marcbionis Monlis-ferratensis, filia erat, Histoiiam Siculam vel a limine salutavit, habet anno 1089 matrimonio ei fuit colloeata, ex eaque perspectum, nec ipsemel ignoravit Mabillonius, ut: procreavit duos filios, quorum alter, nomine Simon, proinde id hic probare, stipervacaneum foret. Atla- infans obiil, alter, ul pater, Rogerius appellalus, raen ut et quisque inier utrumque Rogerium dislin- Siciliae rex postea faclus est. Atque hsec, ut, quae in guere, et de eharlarum huc transcribendarum, quasi diversa comitis Rogerii diplomal», unumque Rogei tam Rogerius dux, quam comes, in S. Brunonis rii ducis, in S. Brunonis ejusque sociorum favoreih «jusque soeiorum favorem dedit, ingenuitate ferrei concessa, annotanda erunt, intelligantur, parliin ex qtieat judicium, lubet lmc nonnulla, quae ad ambosi Gaufredo Malalerra, partitn ex Orderico Vitale praeillos principes eorumqtie slirpem Normannicam ac: ntiltenda hic duxi. Ac primo quidem ex his jam liquel, nihit contra proxime huc transcripti, qtto Roprogeniero potissimura speclant.in medium proferre. Tancredus ab Alta-villa, ut Gaufredus Malaterra, gerius comes Turritanam seu Squillacensera Cala' auclor synchronus, Historiae Siculae a se contexlae brise cremum S. Brunoni anuo 1090 concessit, dilib. i refert, prope Constanliam in Normannia, Gal- plomatis sinceritatem posse opponi ex eo quod, co» lise provincia, nobili loco natus, saeculo undecimo imtis uxore Adelai filioqtie Gofrido concedenle, -dafloruit, eqtie duabus uxoribus diversis ftlios genuill C tun) dicatur. Nec est cur monumenium illud duo.Iecim, e priori quidem, cujus nomen excidit, , suspectum fiat ex eo quod in Calabria dalum fue. Gtiilielmum, cognomine Ferrea-brachia, Drogonem, rit, comesque Rogerius anno 1090 exeunte, quo daHunifredura, Gatifredum et Serlontm; e posteriorii Vum fuit, in Calabria exslilisse non scialur; elsi vero, quae Fransendis cognoininata fuil, Robertum,i eniin, principem illum ibi tttnc fuisse, Malaterra poslea Guiscardum appellatum, Malgeriura, Guilel- aliique, qui res ab eo gestas litteris mandarunt, cxmum, Alveredum, Humbertum, Tancredum ac lan- presse non edicant, nibil tamen etiam, unde conlradem Rogerium, qui omnes, duobus exceptis, qui ini riura cerlo consequatur, memoriaeprodunt. i 558. Venio niodoad cliartain.quaTheodorus Mepatrio solo boeredilatis paternse carpendae causa i manserunt, Ilaliam pelierunl, factisque bellicis in siraerius, Squillacensis episcopus, in ctijus diceccsi > Apulia polissiraum et Campania clari, regiones Turrilana eremus, utjam monui, sita eral, factam hasce vicinasque alias, Graecis Sarracenisque, ea- hujtts S. Rrunoni a comite Rpgerio donalionera aprumdem dominis, expulsis, paulalim sibi subjece- probavit. Inslrumenli hujtis, quod Graecea Mesimerunt. Praeciptte lamen eos inter enituere Roberlus, rio, ulpote in Calabria, iiistrumenla publica NorthGuiscardus cognominatus, et qui omnium juiiior' mannicae etiani dominationis inilio Grsece exarare erat, Rogerius, in S. Brunonem beneficiis, nec mi- solila, Ecclcsice Grsecon episcopo, priniilus datum nus singulari in personas alias locaque sacra libe- fuil, ecgraphum ex ipso Graeco autographo desumralitate, quam armis raagnum sibi nomen apud se- ptum atqtte ex Italia sibi submissum, Moikcnsius, ut in suis ad illud Annotalionibtis ait, prae raanibus rara etiara posleritatem adeplus. t 557. Ac Roberlus quidem Apuliae ducatum tina habuit, idque Latine a se rcddilum ad chronologicocum Calabriae parle aliisque aliquot ditiouibus vici- diploinaticse, quam de S. Brunone adornavil, Dianis lenuil, annoque 1085 vilam cum morte comniu- tribaecalcem adjecit. Operamdedi, ut el Graecuinmotavil, tres qualuorve post se filios relinquens, quo- numenli illtus apographum, lectori bic exhibendum, : ruin secundo geniius Rogerius in ducalura Apuliae nanscisci possem; verttm cum frustra laborarim, ac potiorem haereditatis palemae parlem successil, alienaque inlerpretatione, scilicel vel Suriani in i iixoremque habuit Adelam, Roberli Frisii comiiis Annotaiionibiis inscriptam a Surio Sancti Vitam p,ag. Flandrise filiam; Rogerius vero, qui, quamvis Ca- 207 et seq-, vet Ughelli lom. IX Ilalise sacrse in epilabriae parlem dtinlaxat tcnerct, stipremumquc to- scopis Squillacensibus, vel denique Morkensii, co; lius regionis htijus dominiuin penes Guiscardtmi ac gar esse conlenttis, instrumenliira illud, proul a pa

S. BRUNONISCARTHUSIANORUM INSTITUTORIS 314 343 A steriori hoc scriptore in linguam Lalinam est con- t cessoribus, illum montem inhabilantibas, eo modo versutn huc transcribo. Sic itaque ex ejus recensio- ct tenore, tit in vita libere habeant et possideanl, et ne haoet: <Theodorus Mesimerius Dei misciicordia post eorura decessum successores eoruin similiter liepiscopus Castrorttm, Scyllacei, Slili et Tabernae, ac bere possideanl raontcm atque lerram cum bosco protosyncetlus, petilioni darissimi coraitis, domini infra fines supradiclorum duorum miHiarium ab nosiri Rogerii, qui me rogare dignatus est pro ho- omni parte cirea ecclcsiam in supra dicto monle noratissimis monachis ct eremitis, domnis scilicet conslitulam, non cpiscopo Squillalii nec comiti, neRrunone et Lanvino, non quidem summa et tyran- que cuilibet personaealiquod servitium persolvcnles, i.ica auctoritate raecura agcns; seS. ut dixi, me et si ordinationem aliquara facere voluerint, aut conrogare dignatus pro siiprascriplismonacbis, locum a secrationem, prout libuerit, agant. HisauternquicunDco servalum, qui Turris dicilur, incolenlibus in que contraire voluerit, cum Juda proditore pereat, veneranda admodum ecclesia gloriosissimaedominae nisi ad satisfactionem etemendaiionem fratribns Eenostrse Dei Genitricis ac Sancti Joannis Raptislae clcsiaevenerit. Ego Raingerius Rhegii electus Iianc praecursoris, qui quidem in desertis locis degentes cbartulam confirmoet iaudo. > En modo etiam, qnid per tempus satis tongum iituc transniigrarunl adpar- prcccipuepraeter id, quodjam dixi, ad inslrumenti 'B hujus a se transcripti calcem Morkensius observet. tes Stili in mea dicecesi. Mesimerius (in facta scilicet ex di559. < Et sicut dominus nosier comes vobis do- <np<.noavyxtX)}j; navit roontem, campos el motendina circa ecclesiam ctis ab ipso Mesimerio, quaeGrsecae hujus chartse exnsqiie ad duo milliaria, ipsa in perpeluum possidea- slat ascripta, inierpretalione) Latine scripsit Pit»tis, vos monachi superius laudali, et socii et succes- TOSYNQUILLOS,iinitatus quosdam Lalinos, scripsi cgo, sorcs vestri, qui hunc locum inliabilahunt usque ad protosyncellus,atius forle vevtet primus sacellanus, saeeulorum finem citra aticujus prohibitionem atit sed nihil ad rem, legat qnisque, ul ul volel. Origiiiale molestiam ; tribulum vero aut decimam, vel quam- appensum habel ex cannabe alba parvam plumbcam libet vexationem vobis cselerisqoe sociis el succes- bullam, in cujus una parteeslSanctus quidara, brasoribus, nullits nec ego ipse, vel alii, qui post me chiis et palmisexpansis. Arbitror esse sanctnm Again episcopos eligenlur, infel-ant; si quis autera ati- cium marlyrem, Syllacensium palronuin, in altera Ktisfuerit boc nostrum sjgillum (id est diploraa) vero parle sunt characieres Grseciminutissimi vix eonteiniiere, habeat anaiberaa a Patre et Filio et legibiles. » 561. Ila ille. El rectequidcra vocabulum Grxctim SpirilU sancto, eta trecentis decemetocto (concilii seilicet Nicseni I) deiferis Patribus. Istud sigillum „ Tlpuxoavyxsyio; Laline verlit Prolotyncellus ; verum firmum et inviolabilc ad sseculorum finem perma- anne idem vocabulum Graccurarecle cliam qttis verneat. Etenim ego hoc prsesenssigillum bullalu.ropro terit primus sacellanus ? Protosyncellus seu HfwToidem signiflcat, quod syncellorum priraus; supradictis monacbis feci, et bullans mea bulla o-u;»«),Xif ptumbea signavi >Bmensis Decembris septima, in- qiialis autem significalio vocabulo sijncellus competiletione decima quinta anni millesimi nonagesimi. tal, pro certo nequeo edicere. Adi Cangium in GlosEgo Raingerius Dei clementia eleclus archiepisco- sario mediaeet infimae Latinitatis ad vocabula Propus sanclae metropolitanse Ecclesiae Rhegii praesens tosyncellus et syncellus. Ad ea quae clironicse, qtiieonfirmavi, prout omnino seriptum habelur, et apud bus Graeca Mesitnerii cbarla munilur, riolseobserhvsosDei servos, quorum supra menlio facta est, vanda dilucidandaque offerunt, acccdo. Annns, quo Brunonera, Lanvinura et caeterossocios; sed el apud instrumen turailluddatum nolatur, ctim indiclionenon eos, qui successuri sunt, ratum fixumque perraa- conveuit. Quid ergo de eo hic slaluemus ? Spuriuinncat, et usque ad sscculorumfinera validilatem ob- ne idcirco aut supposilitium pronunliabimus ? Cliartineat. >Graecae esimerii chartae, hic ex rccensione tas, quod difficultates chronologicas complectantur, M Morkensii jam datae, ascripta exstat, quemadmodura haud facile rejiciendas essc, apud Cangium in Glosliic scriptor et Surianus pag. 209 testanlur, et al- n sario mediaeet infiniaeLaliniialis ad vocabiiliimAntcra Latina, scu polius paulo liberior dictse chartae nus solide probatur. Verba omnia, ttl ul prolixiora, Grsecaeab ipsomei, ul apparel Mesimerio facla iu- quibus id fit, juverit huc transcripsisse, ne quis rcterpretatto. Ut de approbala per Mesimeriura , citatain Mesimeriichartara, inaximesi dicla, qua la-' quam Rogerius comes S.' Brunoni fecit, donationc borat, chronologica difficultas utcunqne tolli queal, suum ferre queat studiosus lector judicium, lubel ct facile repudiet, aut ctiam suspeclam duntaxal L tinam itlara chartam huc transcribere. habeal, Sic habent: < Inveniuntur nihilominus qux| 560. His verbis concipitur : < Ego Theodorus Me- dam pontificumdiplomata, inquil idem auclor (Masimerius, Dei gratia episcopus de Squillatio, et de billonius de Rediplomatica, tib, n, c. 25, n. 9), quoStilo et de Taberna, et protosynquillos, dono gra- riim calciilns rccentiorcra noslrum praeverlit. Ejus lis, non coacttis, sed comitis Rogerii precibus et generU duo Callisti II nobis suppeditat eruditits Chifconsilio pturimorum procerum suorum acquie- fletius in Uist. Threnorchiensi. Primtiin est < Datitm scens, terram de Turribus, scilicet duo milliaria < Albaeper inanuin Grisogoni S. R- E diaconi eard. circa ecclesiam, in montc constitutara, ex omniparte < ac bibliolbccarii xv Kat. Jnnii, ind. xiv Inc. DodomnOBrunoni ct Lanvinosociisqtie eorumqtie suc« raiuicae an. 1122, Ponlificatus domini Ca'lixii

ACTA. 546 id papae anno 111. > Altertim habet easdem notas. A riptpat 7ipoSt€nxoTi, est, < nicnse Decembn ad 562."< Alqui indictio xiv convenit non anno 1122 seplem dies jam provecto. > Sic in Appendice ad Bernardi Monlfaiiconi Palcographiam pag. 512 sesecundiimcalciiliim nostrum, sed anno prxcedenti. Undeidem Cliiffietiusiiileinmatepriorisprivilcgii no- quens codicis Octaleucbi, in collegio universiialis lat datum esse privilegium an. 1122, a die 25 Martii Oxoniensis asservali, Grxca inscriptio scn potius dediiclo , scilicei qnalenus Incarnalio novem mensi- clausula, Tilo; eD.vftt «'OXTKTEVI^O; Notu.Spiu jSiSXoj hus pr.ecedit: sed anno Dionysiano 1121, ul osten- «if TK;/' Latine rcddilur, < linein accepit Octateudit iudictio xiv. Alia ejus geueris ponlificia diplomata chus Novembris vigesima. > Ex iis qtiidcm quse Suriantis in suis nd coiilextam a Surio Sancti Viiam videntur. Verum quaedamreperiuntiir, quorum cal culus ttno anno Dionysianum prsecedil, non solum annoialionibiis suppedilal in npograpbo quod scrimensibus noveui quaeproinde non possunt ad calcu- ptori buic praeluxii, exaralum fuissc videtur t:t tiit tum Pisanum,... > qtii ab Incarnatione Dominica, non autem ti; TKJ sisra.; verum id vel in descrinenlis proul haecnovem raensibtis Nativitatem praccessil, errorem, vel in dialeclum, qnam forlc Mesimerius ducit iniliiiin , itaque totidem mensibus calculutn fuerit secutus, est refundendum. Ut ul sit, error equicommunem praeven.il, < arcoramodari. Exslal huhis- dem, qui a librariis commissus sit, in cliar.icleribus modt aulograpliiim nott dtibium in archivo Dionysja- B chronicis, quibtts Mcsiracriicharta seu potius hiijus no dalum <xn Kal. April. ind. x, Incarnationis Dom':- apographum, cx Morkensii rccensione huc jam tran< nicacannoll03pontificatiisaulemdomni Paschalis scriptum, signatur, cubare non videtur. Verum qui < secutidi papsc III. > Quae indictio, sicttti anntis tandera ergo clironologica, quam characleres illi ofPaschalis terUus anno 1102 convcniunt in Marlio, feriinl, diflicuttas e mcdio tollelur. ncc scqtienti anno convenire possunl, eliamsi calcu504. Morkensius, ad cbronologico-diptomaticae lus Pisanus admiilatur; nisi integro anno dicatur suae calccm nonnulla pro chronicis, qiiibus varia, Iioc diploraa Dionysianum praecessisse. Occurril et qtise prolulit, diploroala seu winstrumenia publica alitiJ apud Puricellum pag. 512 ejusdem Paschalis muniunlur, cliarncteribtis in concordiara rcvocandis plane consimile. < Dalum Latcrani per manuni lcctori proponens, de Mesimcrio ait, euin < morc Si< Joaunis S. R. E. diaconi cardinalis, xvi Kal. culo nos consequi anno uno, atque idco dalam illius < Marlii indict x, IncarnationisDominicxannollOd, producendatn esse usque ad subsequeniem anmiiii < pontificaius autem domini Paschalis secundi papae nostrnm: > Quod si verum sit, Squillacensis illitts < 111.> Hic idem cancellarius, cadem chronologicae anlislilis cliarla supra recital.t, quaeanno 1090dala nolx, quaeeruditis disctitiendaeproponunlur, alixque noialnr, anno proxime scqueiiti dala fuerit, sicqite similes haud raro occurreules. Hicc fcre ad veibum ^ indictioxv, quasignatur, ciimannoqiioveredatafuit, ex Mabillonio, fusius quidem, sed liatid inuliliter ad apprime congruet omnisqiie chroiiologica difficullas, oslendendum non facile rejiciendas esse charlas, in qua instrumenlutn illud laboral, evanescel. Veruni, quibus chronologicaedifficultates occurrttnt, cura ct cum bsccannos Cbrisli compulandi ralio in ustt apud in iisanimadvcrtaniur diplomatibtis, quaciuillo modo Siculos passim fuisse r.on noscatur, certumne cliaiu sit, niinqiiam cuiquam usurpaliira fuisse, dispicieupossunt in dubiuui revocari. > 563. liacleniis ibidem, ct rcclc qtiidem, ttl jam dum. RocliusPirriis in Ecclcsiae Paiiormilana: Nolirooniii. Verum qui mo.lo cbronologicara, qtiac in tia priraa ad annum 1144, anniini Christi nataleiu Mcsimerii cliarla occurrii, difficultaiera lolleiiuis ? cuin anno ab orbc condilo 5508 a Grsccis conimi:Dicemusne, vel in anno, vel in indiclionc errorem niter componi, hancqtie coroputandi ralioncm ab iis cubarc, a librariorum oscilantia profectttm, qui qms iu Siciliani manasse, prsefalus, sic scribit: < Fritlcanntis quaeve indictio per lilleras Grxcas, Rogerii ricus Sylburgiiis Faslos Sictilos exhibet, e chronico chartae .subscriptas, designelur, baud sat accurale ertilos, quod in velusla Siciliaebibliotheca inveiitiini notarinl? Verura cbaraclcrcs cbronici, quibus hnjiis est ab Hieronymo Surila, ac deindc ab Antonio Auinslriimenti uon lantum aulograpbiim, verum ctiam guslino in llaliam, postin Hispaniam translalumcsl; quod Morkensio pracltixit, apographtim seu ecgra- in eo vero annuin Ciiristi nalalem statui refert sub phum muniliira ftiil, nou compendio perlitteras, ntt- coss. Lcnlulo et Pisone, et anno ab orbe condilo raerorum locum tcnenles, sed"inlcgiis, uti notula in 5507. Ncque varictas haeclectorem commovere debet, margine adjecta ipsemel hic scriplor docct, vocibus si niminim adverlal plures scriptores uno aul allero erant expressi liiinc in modum : M»vi Am/iS^iw sl; anno communera Cbristi seram anleverUsse. Sentio EVVSOIZOBTOO i t>j.;£7rT«, vStxrtovj;SsxaTjfc irtimrnt TOV igiltirinSicilianoslra juxta hanccompulaiidi metho£rovif,id est,« Mensis Deccmbris seplima, dum in diplomalibus explicandnm esse annorum al> yt),wo-ToiJ Iiidictiune decima quinla anni millesimi nonagesi- orbc condito numerum, ut scilicel rejicias annos mi, > uti rccle interprelatur Moikciisius, elsi enim 5508, cl qui mimerus crit residuus, is Christi annuin substanlivtiin non adsit, cum quo feminini generis in bac coniimiiii el vulgari acra, qua ntitic uliinur, arliculusTR? conveniaf, subintelligilur tamen sub- signabil; pulavit enim Sicilia, Clirisliini csse naluiti slanlivitm accusalivi pluralis nuincri hpipat cura post anntim ab orbe condilo 5508, el priinum Chrisli parlicipio TrpoSsSmon,quod ad stibslantivum «ugvt aniiiini inciderc in aniiiim 5509. > t05. Ilactcniis illc. Quid si crgo, ut alii, dc <iuil>u& refcrtur, ita ut senstis sit wn \tv.z Spw ti; ->*;'(nxa.

345

548' 1NSTITUTORIS S. BRUNONISCARTHUSIANORUM 347 hic Rocchus Pirrus, communera Grsecorum Chri- 1 luilur, sed anno 1090, quo reipsa signatur, verosiA sli acram, qui cst ahnus ab orbe condito 5508, niiliter daliim fueril, ac proin ut indiclionem cum uno alterovc arino anteverteriinl, ita Mesimerius anno, qtio signatur, pugnantem prseferat. Ita praaanno uno subseculus sit, Christumque, non anno ab terea ab iis, qui Mesimcrii chartam pro spuria liaorbc condilo 5508, sed 5509 natum existimarit? bendam voluerint, potesl argui. Vcrum, elsi quidcm, Sanc, cum ali aliis ab orbe comtito annis Christum ipso anno 1090, quo Rliegiensem sedem Sahclus nattini statuant, Mesimerium, Sqnillacensem seu nosler recusarat, fuisse ad hanc eieclum RangeScyllacensem episcopum, fuisse in ea opinione, rium, verosimilius ex diclis sit, id tamcn otr.nino mihi netiliquam vero apparct absimile; secundum certum non est. Quid ni enim factum esse qttcat, iiaiic anlem annus ab orbe condilo 6599, qui, ut ut, cum ad dignitatem ilfara proraoveri Bruno recompulanti patebil, secundum jam diclarh Sietilo- nuissel, afium ad eamtlem eligere Rhegienses sive ruiii el Craeeorum xram communeih anno Chrisli sponte sna, sive atiundc , quo minus id facerent, 1091erat in cursu, anno Chrisii 1099 cUcurrerit; ut inipedili, aliquatiditi distulerinl? proinde posterior hic Christi annus, quo cliarta, a 567. Ut ut sit, Rangerium equidem, si eum anno Mesimerioin S. Brunonis ejttsque sociorum favorcra 1091, atl Decembrem provecto, nondum fuisse con' anno 1091 sitiia- " secratunt Rhegienscm archiepiscoptim, jamque concessa, sighaltir, proprie pro bcndns; cui, ad septimara Deeembiis diem, uti lamen ab aniio 1090 fuisse eiectum, admitli baud eadem cliarta fert, jam provecto, indictio quinta queal, ad dignitatcm banc, non anno 1090, sed anno decima,.in eodera HIoinslrumento signata, apprime 1091 fuisse promotttm , idcirco slatuendum esl, consonat, ul computanti pntescet. Alque hinc jam quod ihemorata charta, quam lanqtiam Rhegiei^sis fit, ut illud ego, quod vere ex jam dielis, non anno electus confirmavit ac laudavit, ante animm 1091 1090. quo notatur, sed anno 1091 dafum fuerit, pro dalaesse posse haud videatur; quod sic ostendo : spiirio sns])eeiove ti*bere non ausim, maximc cum Bruno ejusque socii gloriosissimse dominx nostrae id tanquara