You are on page 1of 779

Pierre Diacre (1107-115.). Leonis Marsicani et Petri Diaconi, monachorum casinensium, Chronicon monasterii casinensis et opuscula.

Accedunt Rodulfi, abbatis S. Trudonis,


Gesta abbatum trudonensium. necnon Falconis Beneventani, Landulphi junioris chr.... 1854.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGLE

CURSUS COMPLETUS
SIVE
BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, lNTEGRA.UNIFORMIS, GOMMODA, OECONOMIGA,

OlfNfflM SS. PATRUM, DOCTOBUM SCMPTOMMQUB ECCLESIASTICOMM


QUI
AB yEVO APOSTOLIGO AD INNOCENTII III TEMPORA
FLORUERUNT;
RECUSIO CHR0N0L06ICA
OMNIUMQUJE EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICE TRADITIOINISPER DUODECIMPRIORA
ECCLESIJE SJECULA,
1UXTAEDITIONESACCLRATIISIMAS, INTERSE COMQUE NONNOLLIS CODICIBUS HANUSCRIRTIS COLLATAS.
PERQUAM DILIGENTEU CASTIGATA;
DISSERTVNONIBOS,COMMENTARIIS LECTIONIBUSQUE VABIANTIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA;
OMNIBUSOPERIBUSPO»TAMPLiSSIMAS EDITIONES QUJETRIBUS NOVISSIMIS S,iECULISDEBENTUB ABSOLUTAS
PETECTIS, AUCTA;
LNDICIBUSPARTICULABIBUS ANALYTIClS, SIVE
SINGULOS TOMOS, SIVEAUCTORES ALICUJUS MOMENTl
SUBSEQUENTIBUS, DONATAJ
CAPITULIS
INTRA1PSUUTEXTUM RITEDISPOSITIS, NECNON ETTITOLISSINGULAROM PAGINABUM MARGINEMSUPERIOSEM
DISTINGOENTlliUSSUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBOS, ADORNATA;
OPERIBUSCUM DOBIIST OM APOCRYPIIIS,ALIQUA VEROAUCTORITATE INORDINE ADTRADITIONEM
ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA;
UUOHOSINDICIBUS
GENERALIBUS LOCOPLETATA : ALTERO SCILICET RERUM, QOOCONSULTO, QOIDQOID
UNUSQHISQUE I N
PATRUM QUODLIBET TIIEMA UNOINTUITU
SCRIPSERIT CONSPICIATUR; ALTERO
SCRIPTURJE SACRiE, EX QUOLECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QOINAM PATBES
ET IN QUIBUS OPEROM SOOROM LOCISSINGOLOS SINGULORUM LIBROUUM
SCRIPTORJETEXTOS COMMENTATI SINT.
EHITIO C45TERISQUE
ACCURATISSIMA, OMNIBOS FACILEANTEPONENDA, SI PERPENDANTUR : CnARACTERUM NITIDITAS,
CIIMIT/E
QUALITAS,INTEGRITAS TEXTUS,PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSOROM TUMVARIETAS^^^^
TUMNOMERUS, FORMA VOLUMINDM PERQUAM COMMODA SIBIQUEIN TOTOOPERIS DECURSU CONSTANTEBT^\
PRETIIEXIGUITAS,
SIMILIS, PR/ESERTIMQUE ISTACOLLECTIO,UNA, METIIODICA ETCHRONOLOGICA,/ /^%\
SEXCENTORUM FRAGMENTOROM OPUSCOLOUUMQOE HACTENCS HIC ILLICSPARSORUM , / © / CJ3\<5rt\
PRIMUMAUTEM IN NOSTRA BIRLIOTHECA, EX.OPERIBUS AD OMNES ^TATES, ---- \\P
J.OCOS, LINGOAS FOUMASQUE PERTINENTIBOS, COADONATORHM.
" ^. \"^j
SERIES SECUNDA, "3 V
\A
IN QUAPRODEUNTPATRES, DOCTORESSCRIPTORESQUEECCLESl/ELATINiE \^A -^ \c
A GREGORIOMAGNOAD INNOCENTIUMm.
\Y*\ r"'
ACCURANTE J.-P. MIGNE, '.
\fk*&
BIBMOTHGCS CI.EBI UHIVEHBJS, \ S^/\
CURSUUHCOMPLETORDM
IN 8INGDLOSSCIENTI/E ECCLESIASTICfiRAMOSEDITORE.
PATIIOI.OGIA
BINA EDITIONETYPIS MANDATA EST, ALIA NEMPE LATINA, ALIAGR.JECO-LATINA,—
VENEUNTMILI.E FRANCISDUCENTAVOLDMINA ET
EDITIONISLATIN'^; OCTINGENTIS
UILLE TRECENTA — MERELATINAUNIVERSOS
GR^ICO-LATINJE. AUCTORES TUMOCCIDENTALES,TLM
ORIENTALES EQUIDEMAMPLECTITUR ; HI ADTEM,IN EA, SOLAYERSIONELATINADONANTUR.

PATROLOGIJE TOMJJS CLXXIII.


LEO MARSICANUSET PETRUS DIACONUS. RODULPHUS ABBAS S. TRUDONIS. FALCO BENE-
VENTANUS, LANDULPHUSJUNIOR. S. OTTO BAMBERG. EPISC, MATTHJEUSCARD., GILO
TUSCUL., GAUFRIDUSCATAL. STEPHANUS PARIS., EPISC GUALTERUS CLUNIAC MON,

EXCDDEBATUR ET VENIT APUD J..-P. MIGNE EDITOREM,


IN VIADICTAPAMBOISE, PROPE PORTAMLUTETLE PARISIORUMVULGOPENFER
SEU PETIT-MONTROUGE. - * £
1855. .
SJECULUM XII

LEONIS MARSIGANI

ET

PETRI DIACONI

MONAGHORUM CASINENSIUM

CBROICON liOWITKII CASIISIS

ET OPUSCULA
. ACCEDUNT

RODULFI ABBATIS S. TRUPONIS

GESTA ABBATUM TRUDONENSIUM

NECNON

FALCOIS BEIVENTAI, LfflDULPHI JIJIORIS

CHROMCA

INTERMISCENTUR

SANCTI OTTONIS BAMBERGENSIS EPISCOP*, MATTH^I CARDINALIS , GIL0NI5


TUSCULANI, GAUFRIDI CATALAUNENSIS, SXEPHANI PARISIENSIS, EPI-
SCOPORUM, GUALTERI CLUNIACENSIS MONACHI
OPUSCULA. DIPLOM4TA, EPISTOL.E

AGCURANTE J;-P. MIGNE


CLERI «NIVERSflE
BIBLIOTHECfE
SIVE.•
IN SINGULOSSC1ENTI.EECCLESIASTIC4!RAMOSEDITQRiS
CURSGGMCOMPLETORCM

TOMUS UNICUS

VENIT8 FRANCISGALLICIS

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM


INVIADICTAD-AMBOJSE^PROPEPORTAMLUTETI^E PARISIORUMVULGOVENFER NOMINATAM
- - - SEUPETIT-MONTROUGE ^
1854-
ELENCHUS

4UCTORUM ET OPERUM QUI IN HOC TOMO CLXXIII COIWTINENTUR.

RODULPHUS ABBAS S. TRUDONIS.


Gesta abbatum Trudonenslum. - . - «... H
' ' " *93
Rodulphi epistolse. _
Vila Lietberti episcopi Cameracensis. 433
Acia translationis S. Gereouis. 433
LEO MARSICANUSET PETRUS DIACONUS.
Chionicon Casinense aucloribus Leone Marsicano, et Pelro jiiacono. 440
Vita S. Mennatis auciorc Leone. . . . . .... 999
Acta translalionis S. Mennatis auctore eodem. _ 992 .
Narratio de consecratione ct dedicatione ecclesiaeCasinensis auctore Leone. 997
De viris illustribus Casinensibus auctore Petro diacono. 1003
Liber de orlu et obitu justorura ccenobii Casinensis. auctore eodem. 1065
Ejusdeni liber de locis sanclis. 1H5
'
Ejusdem prologus in Regestum Casinense. 1133
Petri diaconi disciplina Casinensis. 1134-
Ejusdem epistola. tres. 1137
Ejusdera Rhythmus, de novissimis diebus. 1143
FALCO BENEVENTANUS. -
Chronicon Mediolanense.' . 1149
MATTILEUS CARDINALIS.
Epistolae.et diplomala. 1261
S. OTTO BAMBERGENSISEPISCOPUS.
Epistola. et diplomata. 315
GUAL-TERUSCLUNIACENSISMONACHUS.
De miraculis B. Virginis Maria.. 1379
GILO TUSCULANUS EPISCOPUS
Epistola de vita Hugonis Cluniacensis abbatis. 1387
Historia de via Hierosolymitana. 1389
Epistola adversus Antiochenum patriareham. 1390
GAUFRIDUS CATALAUNENSISEPISCOPUS.
Epistoteet diplomata. • . *39i
STEPHANUSPARISIENSIS EPISCOPUS.
Epistolse. 1^11
j ;
Diplomata. , ! 1421
LANDULPHUS JUNIOR.
Ilistoria Mediolanensis. r 1249

Ex typis MIGNE, au ^Petit-Montrouge,


ANSODOHINIMCXTLZTHI

ROBULFUS

ABBAS S. TRUDONIS

NOTITIA HISTORIGA ET LITTE.RARI4

'FABMC.Biblioth. med. el inf. Lat., t. VI, p. 115)

Rodulfus, abbas monas.erii S. Trudonis (Saint-Tron), didicesis Leodiensis, ipse vitse SUKnotitiafii
fexhibet a libro VIIIChronici Trudonensis usque ad Iib. xm, unde pauca excerpenda sunl. Natus est iri
villa qua. sila est"super Sambriam fluvium, nomine Monaslerium, ubi habetur abbatia monialium nigras
r," vesles ferentium. Leodii studia traclavil usque ad annum xvnt, deinde monachus faclus Porceti juxla
Aquisgranum, ad custodis, magislri puerorum, cellerarii, minoris et majoris praepositi dignitatem aspira-
vil. Poslea ad monasterium S. Trudonis perre_.it, ubimrsum pueros docuit, pdstea decanus sive prior,
landem ann. i!08abbas fiiit. Electus quoquc a. 1121 abbas S. Pantaleonis in dioecesi Coloniensi muniis
iil-umqiie administravif, disciplinsemonaslica. sludiosissimus. Vide Clironica regia S. Pantoleonis, lom. I,
Eccardi, p. 927; Val. Andrea. Bibl. Belgicam, p. 801; Swerlii Athenas Belgicas, p. 665; Oudinum; tomo II,
p. 1010; Galliam Chrislianam, t. III, p. 759; 958.
Ejus opera sunt sequenlia : .
1. Gestaabbatum Trudonehsium, ord. S. Benedicti, edita abaeherio; Spicil. lom.VII; edit. hovaelom. H,
p. 659.
2. Ephtola ad Waleramnum ducem Limburgensem, advocalum monaSlerii Trudonensis; De ejus «io««»
sterii stalu : exstat in Aub. MiraeiCodice piarum donatibnum; lom. 1, p. 61, edit. novse: alia p. 520.
3. Epislola ad Stephanum, cpiscopum Metensem, de stalu monasterji sui: esl liber ix His.oriaeTrudo~
nensis, pag. 691.
i. Rescriptuni ad cmnobiumS. Pantaleonis, a quo quaesitus fuerat, an liceal atiquid pro receplionepue-
rorum accipere? Exslat in Analeclis Mabillonii, tom. II, p. 495, et 466 edit; novje.
5. Vita Lietberii episcopi Cameracensis. •A.vwou.cj;edila erat a Dacherio t. IX. (edit. nova. tom. II,
pag. 158); nosiro autem vindicat Mabillonius ex ms. codice Aquicincliensi, ubi subscriptio haec erat :
Explicit Yila dominiLielberli episcopi, edila a quodam monacho nomine Rodulpho
6. Inedila sunt Garmina varia, quorum ipse meminilHisloria. Trudonensis lib. vm, p. 690; et Trilhemins
qnoqiie: Volumenseplem librorum contra Simoniacos ipse loco citato memoratj Mabillonius.in monasterio
Gemblaccnsi invenit, et contenta narrat; sed illi postea in generali monasterii conflagratione perierunt,
proni teslanlur Martene et Durand praefal. ad tomum IV Colleetionis ampliss.,.pag. 17. Meminit qaoque^
p. 687, Compilalionum,quae"multis seiiienliis divinis et decrniis conciliorum pleaes fuerunt, item Gradualh
a se conscripti. , >
7. Acta translationis Sancli Gereonis unius militis legionis Thebworum. Edita cst a Surio d. 21 Novemb.,
nec non a Martene et Durand Collecl. ampliss. tom. VI, pag. 1013.
8. Vila Pelri Venerabilis,ibid. pag. 1187 («). •

(a) Esl Rodulphi allerius Cluniacensis monachi. EDIT.

PATIVOL.CLXXIIt. *
f_ RODULFIABBATISS. TRUDOMS 12

GESTA ABBATUM TRUDONENSIUM.

EDIDIT D. R. K<EPKE PH. D.

(Georgius Heinricus PERTZ, Monumenta Germania; hislorica, Scripl. t. X, p. 213.;

PROLEGOMENA.

Nullum iacile monasterium ex omnibus quaeori- A potuerit, baud male ad effeclum perduxerit. Sumrm.
ginis suarumque rerum laudalorem invenerunl', vel vero graiia habenda esl illi viro, qui primus ad
benigniorem praebuit scribendi materiem, vel accu- seribendas res Trudonensium manus admovit, atque
Taliores habuit auclores, qui per longius lemporis ul eamdem viani, qua ipse praeierat, ingredi cona-
spatium forlunae secundac vel adversaevicissiludines rentur suo exemplo invilavit reliquos. Esl hie vir
proseeuli snrit, quam quod in Hasbania fundaium Rodulfus abbas Trudonensis, cujus nomen apud
esl Sancti Trudoriis monaslerium. Per septingentos suorum lemporum liomines praeclaro bonore cele-
tfiginta oeto annos a quatuor reriim scriploribus brabatur, qui primus horum gesiorum fundamenla
gesta alibalum monaslerii Sancli Trudonis deducta saluberrimo posuit consilio. De qno, cum unios ex
sunt, quaeinlegra plenaque in hoc Monumentoriim omnibus Sancti Trudonis scriploribus nomen ser-
Gevmaniaevolumine primum dareluci publicaehaud valum sil, paulo altius esl repelendum. Cilm vero
immerilo nobis gratulari posse videmur. Anni enim et ipse, el qui primus posl eum scribendi parles
628 usque ad 1366, grande hislori&lGermaniaespa- excepit, uberrime scripseril de juvenili ejus aelale
lium omnique memoria dignum, in his quos propo- et vita monacbica, deque itineribus el ratione qua
nimus viginli uno gestorumlibris comprehensi sunt. abbalis munus administrarerit, hoc loco leviter
Non omnia.quidem qiialuor illi Trudonenses, qui et lanlum adumbrasse sufficial, quae apud Ipsum au-
priorum et suorum temporum memoriam posteritali clorem majore cum ulilitale unusquisque potest
commendarunl, eadem aucloritalescribere polerant, legere.
cum neque anliquiora ex ipsorum recordalione tra- Rodulfus (1) parenlibus plebeiis Monasterii ad
dereni, neque omnes eodem felici ad scribenduin Sabim, in comiiatu Namurcensi, ubi lingua utehan-
ingeriio essent ornati. Sed haecesteorum laus, ut lur Walonica, anleannum 1070 ul videtur (2) nalus,
quod unusquisque suo Ioco suisque viribus proferre in celeberrima Leodiensium schola omnibus illorum
NOIM.
(l) Primus quod sciain ex recentioribus qui Mo- nietodia composuit. Claruit sub Menrico V, anno
<ltiififccerunt mentionem esl Trithemius in Cfiron. Dom. 1125. Dein rei liuerariaescriplores accuratius
Hirsaugiensi ad-a. 1120, ubi haec leguniur: Claruit modo, modo lcvios Rodulfi Vitam litleris manda-
his ferme temporibus Rodulfus abbas monasterii runl; ila Possevinu» in Apparatu saero II, 550.
Sancti Trudonis in Brabantiai finibus, noslri ordinis, V. Andreas in Bibliotheca Belgica, p. 707. Sweriius,
in dicecesi Leodiensi, homo in Scripturis sua tempe- AihenceBelgkae p.OGS.Vossius, De historicis Lalinis
stale doclissimus, nec mihus regutaris vitai sanclimo- p. 598. Gclenius, De magniiudine.Coloniae p. 365.
nia quam litlerarum eruditione venerabilis, qui scri- Fisen, Flores Leodienses, p. 151. Mabillon., Ann.
psit inler caiiera ingeniisui opuscula insigne volumen ordin. sancti Benedicli V, 493; VI, 66, 12i, 285.
contrja Simoniacos in libros septem divisum, Chroni- C Oiiilinusin Commeut".<le antiquis script. eccles. II,
con quoque transacti temporis librum composuil 1010. Dupin, Nouvellebibliolh. des\auleurs eccles.W,
unnm el qumdam aliq nobis incognila.. Eattem fere 183. Cave, Biblioib. script. eccles. 1,571. Fabricins
leguntur apud eumdem Trilliemium in Iibro De ct Mansi, Biblioth. script. med. el infnnceLat. VI,
scriptoribus ecclesiasticis ed. Fabricius, p. 93 : Ro- 115. Foppens, Biblioth. Belgica II, 1082. Ceillier,
dulfus abbas Sancli Trudonis in dimcesi Leodieiui, , Hisl. gen. des auleurs sacr. XXII, 68. Hisloirelit-
-ordinisdivi Palris Benedicli, natione Teutonicus, vir leraire de la France XI, 675. Marlene et Duraml,
in divinis Scripturis jugi exercilatione perilus et in Coll. ampliss. IV, p. 17. Gallia Christiana III,
smcularibus litteris noninfhne doctus, carmine valens 958. Paquot, Memoires pour servir a Phisioire liti.
et prosa et musicus excellens, nee minus operequam des Pags-Basll, 569. De Windl, Bibliotheekder nc-
scientia clarus. Scripsit utroque slylo non spernenda derlandschen Geschidschrgversl, 26. SuppUmeni a
opuscula, de qmbus feruntur contra Simoniacoslibri Parl de verifier les dales, in collectione Nouveauz
VII,Chronica quoque liber i, carmina multa. Cantus memoiresde CAcademiede Bruxelles, VIII, 91.
etiam in laudem sanctorum plures dulci et reauiari (2) Quodprobari videtur iis qua; sequuntur.
43 GESTAABB. TRUDON.-PROLEGOMENA. U
lemporum bonis artibus inslrue.us esi. Tum Porceu A adepti essenl Ileinricum quiiVtum rcgem, ab liujns
"apnd Aquensem urbem nomen ad vitam monaehi- Iegalis el Gisleberlo eomite Durachiensi advocaio
cam Azelini abbatis fempore profcssus est «nno in monasterium ilie introduclus est abbas (8). Qua
3-laiis decimo bclavoj cum.fcgendis sanctonsm Vilis de causa Rodulfus ad Adalberonem.episcopum Me«
aninius ejus ad ceslest.a pelenda essel ereetus {3). tensem missus legalus, ad eujus dominium speeia-
Cum vfiro ibi pau.alim ad praeposili munus prove- bat Sancli Trudonis abbatia, se adjunxit comiiem
cius, s.ne ti.Io fructu pro regula accuraiius servanda excrcitui Friderici archiepiscopi Coioniensis et Go-
eontendisset, in aiiis monasleriis, e. g. in Hersfel- defridi ducis Lovaniensis, qui eodem tempore Vir-
densi post annum 1088 (l), el prsecipue apud GJad- dunum ad regem proficiscebaniur. Qua "in expedi-
baeenses, qui severlorem Cluniacensium normam lione, qiiam praedones potius quam. milites facere
sibi vitae diicem susnpserant, hdspitari coepit, et videbantur (9), cum decem per dies summo cum
posl Azelini mortem, qus. a. 1091 accidit (5), Por- vitae periculo hsasisset et inimicorum insidiis vix
ceto reliclo in alium religiosse vila. porlum confu- evasisset, lan.a in emn eruperunl adversariorum
gere statuit. In Flandriam itaque profectiis. a<I odia, ul Roofulfusin luliorem locnm Sancti Lauren-
Saticti Trudonis monasteriuBi venit hospes unnis lii nionasterium se recij.erel(10). Tandem vero ad
1099-1101 (6)-, el a Theodeneo abbate, qui felicem " concordiam hae turbao redicmnl; iii concilio enim
cjus indolem perspexerat, ad refrenandam Trudo- Heinrici regis Leodii eodem anno habito Heriman-
•.lensiumferiiaiem, quaeinterintestinaabbatum bella BBSab usurpato munere se abdieavil , et Rbdulfus
ingruerat, socius et adjutor relentus esl. Duos per die 50 Jan. 1108 abbas elecluSj die_23 Febr. con-
annos scholarum magister pueros primis lilterarurii secralus est (H). Gravioribus landem periculis
rudimenlis imbiiit, el monachoruni canium salis ereptus est morte Hertmanni, qui ianno 1114 non.
barbaram secundum Guidonem Aretinum felicissime sine magno monasteriiCGinmodoe vita excessiifl2).
emendavit. Dein anno circiter H03 prior eleclus, Sed mox in novas ealamilales ineidit abbas.Exarsit
acerrimo sludio monaehorum <3isciplinamin melio- enim beHum inter Godefridum Lovaniensem ducem
rem statum reformare eoepit. Cumque in saluberri- et Gislebertum comitem Duracbiensem, quo eodem
»io hoc consilio abbas Theodericus liberam ei dc- anno 1114 in oppidi Sancli Trudonis incendio mo-
dissel poteslaiem, conslanler pugnass contraefferos nasterium etiamvixdum restauratum igne aduslum
nionachos , mores eorum emendavit et semiruta est(13). Quibus ex bellorum fluctibus cum vis
iiionasieiii aedificia resarcinavit. Anno vero 1106. emersisset.-denuo in altum mare rejectiis est. Nam
pene desperans de nioiiacLis in exsilium ivit, "sedQ in turbis de episcopatu Leodiensi exortis contra
eodem anno revocatiis,.landem a. 1107 hoc evicit, Alexandrum, <juem «ondrmaverat imperalor, Ro-
ul Ciunjaeensium usus apud Trudonenses intfodu- dulfus fautor eral Friderici episcopi canonice electi,
eerentur. Quanlum vero odii quanlumque iiividise maluitque in exsilium ire anno 1121 quam cum
fais omnibus in se suscepcrilj ipse, suppresso qui- escommunicalo illo ejusque amicis conimunica-
dem stio nomine, satis lamen aperle ii.dicavil (7). re (14). Primum Gandoeapud Sanctum Pelruni com*.
Sed in aliis etiam periculis Rodulfus abbali suo moralus^ dein Caloniam profecliis est, ut synodo
fidelissimus fuil adjulor eonlra Heinricum dueem Friderici archiepiscopi Coloniensis iriteresset, qua
Limburge-isein, qui monasterii advocalus major Aiexander se abepiscopatu Leodiensirecedcre velle
Herimannum monachuni Trudonensibus abbatem promisit. Paulo post d. 6 Sept. 1121 a monaehis
obirudere conabatur. Sed longe majores tempes- Sancti Panlalepnis abbas eleclus est Rodulfus, ma-
laies concusserunt monasleriuiii, cum posl Theo- gnaque eum laude siiorum usque ad annum 1125
derici obiium roense- Aprili a. 1107 de eligendo monasierio praefnit (13). Quo lempore leslis inter-
svovo abbate difficillima qua_slioexorta essel. Cum fuil.effodiendis reliquiis sanclorum Theliaeorum, ex
enini qui Herimanno favebani suae lartis rulorein quibus nonnullas ad Sanctum Trudonem iransnii-

KOT-ASi
(3) VII, 2, . D l-ico regnanie vidisse inlra quinque vel sex annos
(i) Tempore Friderici abbatis, ul ipse iestatur I; monasterium a septemdecim inonachisesserelicluni,
5, cujus inenlio recurrit in labulis annis 1093 el unde patel eum jam an.no liOI apnd Sanctum Trd-
i()99 claiis apud Wenk Hessische Landesgesch. Ur- donem eommoratum cssc. Anno 1102 inaugurationi
kiindenbiicli lom. II, SI. novae cryptae se inierfuisse probal VJ, 2.
(5) Azelinum hoc anno mortuum esseQuix, vir in (7) VI, 22. . - . _
rebus Porcetensihus perilissimusj cohtendit iti Ail- - (8) VII,.2.
versariis suis, quae servantur in biblioiheca regia - ' -
(9) VII, 3, 4.
Berolinensi; in Iibro quem de abhaiia Porceteiisi . (10) VII, 12.
conscripsil nenomen quidem Azelini eccurrit, neque . 11. VII, 13, 16; VIII, 1. :
quod sciam alias ejusinentio facta esl. (12) X, 12.
(6) Tempus quo ad Sanclum Trudonem venerit (13) X, 14, 1S. - .
RodulAis arctioribus flnibus circumsoribi nequit. (14) XI, 11,13, 14.
Theoderico abbale regnante, qui obiit menseAprili (1S).X1,16—18. Cf. epistola SO de iuventionft
4107, in monaslerium receplris est, ut probatur V, sanciorum Thebaeorum eiChron.SanctiPanlaleoBis
7, alioque Ioco(VI, 8, lesialur se eodcm Theode- ap. Eccard Gorpus SS. med. cevii 927
13 . -RODULFLABBATISS. TRUDONIS 16
sit. Anno demum 1123 mense Jimio rediifad suos A pestates, Iocorum reailuumque probat calalogus,
Trudohenses, cum tandem Adalberonis episcopi quos Sancto Trudoni partim recuperavit, pariim
electione Lebdiensium res pacalae et in prislinum novos acquisivit (23). Qiianias vires quodque lem-
slatum essent redactae. Sed horribilem sane praebc- pus consumpserit in reparando meliusque sedill—
bant aspectum res domesticae.RoduIfo exsule Gisle- cando ccenobio, quomodo dirutum illud vastum
berlus advocatusmonasterium denuo tanquam prce- monaslerinm ad finenv perduxerii, Rodtilfi conli-
dium suum expilavcral (16). Quibus miseriis omni- nuator nobis lestis est (24). Summaque opers,
biis circumventus, aliud consilium- aninio volvere qrsam in emendanda monachoruin disciplina po-
coepil abbas Romam proficiscendi, utjnde sibi sola- snerat, ita apud omnes bonam monastcrii famam
lium peteret. Ilaque comes factus Alexandri olim extulit, ut monachorum niimerus, qni ante Rodul-
inimici sui, qui peccatorum absolutibnem petiturus fum vis 17 vel 18 fuerat., illius temporibus alterum
erat, nor sine novis et itineris cl praedonum peri- lantum excederel (25). Quibus omnibus ad tantum
culis per Tusciam Romam anno 1126 profectiis est. el gloriae el bonae conditionis fastigium monasle--
Cum,verores Romanas longe alias quam exspecla- rium evectum est, ul postero tempore ad minora
verat esse vidisset, anno sequenli corporis morbis lanlum deseendere posse videretur. Sed ul suo
fractus doraum rediit (17). Nihilominus anno 1128 " tempori rebus gestis, ila posterilali scriptis consu-
aposlolorum limina ilerum adiil cum eodem Alexan- luil Rodulfus.
tiro, qui ob expiandam Simoniam, qua post Adalbe- Primum inler eos quos composuit libros obtinent
Tonis mortem ipso anno cpiseopatum adeplus esse Jocum Gesta praedeccssorum suorum abbatum Tru-
accusabatuT, Romam erat vocatus (18). Sed ob lioc donensium, quae eo consilio lilleris maridavil ut ea
sdlum anno 1129 in patriam salvus videbalur re- conservaret, qua? priorum negligcniia pene essent
'diisse, lil novis tempeslaiibus abriperettir. Ann® oblitterala, el hoc potissinium monercl posteros, ut
1129 Trudonenses crudelissimo bello pressi sunl a priorum socordia vitata suarum rerum -geslarum
Godefrido duce Lovaniensi, cujus ducalus ab inipe- Ksonumenta scripta eonderent. Quod eo magis erat
ratore datus erat Waleramno Limburgensi, el a monendum, cum praeler illos, qui Vitam sancli
Gisleberlo comite, oui advocatia abjudicata erat ob Trudonis sibi tradendam sumpserant (26), historiae
innumerabiles injurias, quibus Sancliim Trudonem Trudonensium scribendae manum admovere in men-
rexare non cessabat (19). Cumque inter ipsos illos tem venerat sane nemini. Fonles igilur unde priorum
socios anno 1135 bellun. exortum esset, Rodulfus temporum memoria hauriri polerat, exaruerant
«umsuis non minora mala passus est (20). Sed post r pene omnes. Nam de iisquse Adelardi primi lemporac
decursum longum malorum spatium ab omnibus pnecesserant, i. e. annum 999, memoria servala
- liis miseriis morte liberalus est. Cum anno jam erat penenulla; neque ante Adelardi II tempora,-
4152 paralysi ila pereussus esset, ut sine magno qui monaslerio ab anno 1055 praeerat, largius
labore ambulare nequiret (21), post triginta annos, hisloriae flumen promanavit. Si jam tredecim illos
quibus in abbalis munere omni ctim studio omni- Gestovum libros, quos, prinius edilor Dacberius
busque animi sui viribus id nnum egissel, ut Sancti uni Rodulfo ascripsit, paulo' accuratius inspexe-
Trudonis monaslerium in meliorem slatumredige- ris, vix le fugiet ab uno eodemque _auclore baec
ret, die 6 Martii 1158 diem supremum obiit (22). omnia minime scribi potuissc. Alius polius auctor
Quod quam feliciler cesseril inler gravissimas lem- Rodulfi vesligia presso pede secutus est. Ham
WTJE.
(16) XII, 1. Post hunc Gnicardus quidam monachus Trudonen- '
(17) XII, 2, 5. sis patroni vitam sibi sumpsit scribendam saeculo
(18) XII, 5, 6. v. undecimo, cujus liber tenebris nescio quibus legi-
7, 8< - ": tur; sed mentionem ejus fecit lerlius scripior Vilse
• (19) XII, sancli Trudonis Theodericus abbas in libro suo bis
(20) XII, 14.
(21) XII, 9,10. verbis : quem (sanctum Trudonem) longeante Dona-
(22) In nonnullis etiam tabulis Rodulfi inveiiitur .D tus diaconus el postea Guikardus, utriusque UnguiB
menlio: anno 1119 in charta qua continelur divisio usque ad inlerpretem ulerque perili, Latinilali tradi-
jurium inler monachos Trudonerises babitanles in derunt. Cf. Surii Act. sanel. VI, 544. De Tbeoderici
Dunk et parochum, quae facta est per ipsnm Ro- Vita sancti Trudonis vide Sigebertum De viris il-
diilfum, apudMiraeum I, 520; dein 1131 in Andreae luslr. eap. 171. Idem Theodericus conscripsit etiain
episcopi Ultrajectensis confirmalione ecclesiaeAIbur- sermonem de translalione sanctorum Trudonis et
gensis data ITrudonensibiis, ibid. IV, 364; denique Encherii ibid.- pag. 566, qiii vero nullius faciendus
anno 1136 in Siepliani Metensis episcopi conlirma- esl momenli. llis denique arcedunl Stepelini Mira-
tione monasterii Averbodiensis, quae facla esl con- cula sancti Trudonis lib. H, qui conscripti sunt
sensu Rodulli, ibid. I, 102. ! ,anle a. 1053; dedicati enim suniGtintramno abbati,
(23)Cf. Rodulfi epistola ad Stephanum episcopum cujus lemporibus ullimismiraculis celebrari ccepit
Metensem in libro IX et X, 2; sancli Trudonis sepulcrijm. Legunlur apud Mabillon
, (24) IX, 29j 30; X, 13. 16—18. XII, 10. Acl. sanciorum ord. Ben. saec. VI, 2. Receiuiori
(25) IX. 30J lempore Gerardus Moringus Lovanii 1540 el Mola-
{26) Primus qui centum circiter annos post saneti nus in Natalibus sanetor-um Belgii vitae sancii Tru- -
Trudonis morjleni vitam ejus posler-is tradere apud donis operam navarunt, qui prceter illos alium libel-
animum constituit, Donatus erat presbyter, eujus lum inler praesidiahabueriini, quem nominanl/Hfor-'
libellaslegitur apudMabillon Act. ord.Sancti Bene-. malio domniTrudonis prioris loci. In.meam nol-iliaii!.
dicti saec.II, 1069, et Ghesquier in Act. SS. Belg^V, hujus arguinen.i liber uon venit.
17. GESTA ABB. TRUDON. — PROLEGOMENA. SS
Rodulfum aGrimone abbate.usquead ipsius eloctio- A allerove loco quodammodo ex ipsitis Rodulfipersona
nem anno.1108 res Trudonensium prosecutum esse scribere conalus est, quod fecil e. g. VIII, 15 ubi
ex illis apparet verbis, quce sub finem' libri seplimi Iiaecleguntur : De quibus(i. e. lurbis inler Theode-
eubjunxit: Neque enini adhuc pax fuit de Herimanno, ricum et Herimannum) superius partem aliquam leii-
adhuc restat inde dicenda gravis inquielalio, quam illi gimus; at rion ipse sed Rodulfus est qui has turbas
scribendam.servamus, qui gesfa hujus abbalis post descripsil; alioque loco de iisdem abbatum conten-
domnum Theodericum assumel sibi scribenda, qui si tionibus, quas non tetigit, dicit idem, quas superius
fidelisdiligensquerelalor exstiteril,inseret geslishujus diximus (30).
abbatis, quid Herimannus ei fecerit et quatem no- Huic cbnscribendo operi quod seplem continelur
vissime finem habuerit. Neque postea consilium libris, post multas gravesque exantlalas- miserias
niutavit, sed alius calaimini a Rodulfo deposilum manum admovit Rodulfus abbas (31). Et si quid
recepit, el sequeniibtis sex usque ad decimum ter- video uno tenore composuit librum suum exeunte
tium libris historiam Trudonensium usque ad anrium anno 1114 velannolHS. Quod haecmihi persuadere
1136 circiter deduxil (27). Nam, etsi eadem fere videntur argumenta, ultimis suis, quaesupraattuli-
seribendi ratione usus est Rodulfi historiarum con- mus, verbis prbbal Rodulfus, riovissime obiisse
tinuator primus, suamque narraiionem cum allera Ileriniannum usurpaiorem, quod anno 1114faclum
iila conjunxiiarctissime, tamen uemo unus dubitabil; esse legimiis (32). Alio loco piimum monasterii in-
- quin minime Rodulfus, sed conlinuator sit
qui haec cendium a. 1086 narraturus, ad aliud, et ni fallor ad
eonscripserit. Quod quo magis in aperto sit, non- illud incendium, quod factum est die 19 Jul.1114
nullos apponam locos, qui sentenliam illam cerlo Sancti Trudonis oppidi, respexit bis verbis : Unde
certius confirmabunl. VIII, 17 continualor haecliabct ipsi aliquando meminimusel post prmsentesvidhnus, .
verba: Qum aulem posiea secuta sunt, usque dum non solum oppidum noslrum incendio prorsus confla-
tibbaliam iulraret (Rodulfus) ,et quomodo introierit, grasse, verum,,etc. (33). Uno loco monaslerii suo
puto, quod satis inde scriptor prwcedentis hislorios tempore denuo resiaurati fecit menlionem (34), at,
prceloculussit; ad illum recurrat quisquis hwc dili- cum ecclesiam anno 1115 summis viribus reparar!
gentcr scire desideral. X, 10 ad Rodulfi epistolam ad coeptam (35) silentio praelerieril, auctorem liunc
Stephanum episcopnm Metensem supplemenla qua> aiinum scribendo transgressum non esse conjicimus.
dam se addere velle scribil: Necesse est, ail, nos Minime vero eodem tempore in lucem publicam.
amodo ad .priorem narrationis ordinem redire, ut emisil librum; maluit eriim eum tanquam testamen-
si quid forle omisil (l.odtilfus), aul obscurius, quia Q tum posteris tradere, ut probant verba ejtis in prae-
previus, posuil, noslra narralio resliluat et elucidet. fatione (56). Fonles ex quibus narratio hauriri
XI, 2 Rodulfus esl domnus abbas; XII, 9 in descri- polerai, haud ita benignepromanabant; arant potius
beudoejusmorbo Rodulfus nominatur caput nosirum, ob intestinas liirbas vix unquam sedandas interrupti
deniqueXII, 10 eum his verbis suae narrationis te- et parcissimi,. et merilo Rodulfusmodo negligentiam
stem fecit auctor, ui ipse [refene solebatr Quibus.' anliquorum homimim modo condilionem eorum
argumenlis minime convellendisvix estquod addam, litleris minime faventem vehementer dolet (37).
quod Rodulfus ipse de se abbate suppresso lantum Libri et labulaequas in auxilium sibi adsciscere pote-
nomine loquilur (28); idem non fecit continuator, rat, suntpaucissimae.Mentionem quidemfecit tabula-.
qui eum formosum?pulcbreque lilteralum juvenem,_ rii monasterii, sed se nunquam quod ilii quaesierit in-
et alio loco pulehre personalum fuisse dicit (29),. venirepoluisseprofitelur; neque bibliotheca meliora
quod a viro tam modesto scribi potuisse nemo sane praesidia videtur praebuissc(38). Ex libris laudavit vel
facile credat. Continualor demum secundus in sua Donali vel Theoderici Vitam sancli Trudonis, Vitam
praefaiionesalis aperle indicavit priora tempora non sancti Remacli et codicem quemdam, in quo praeter
ab uno auclo.e esse de.eripla his verbis: Quoniam alia legebanturnomina antiquorum abbalum usque ad
Iribulationesecclesimnostrm — siylo quorumdam sa- T>Adelardum II, quorum posterioribus apposili erant
pientium illuslrari meruerunt, etc. Neque ideo haec nunieri annorum et regni el Chrisli nali. Quas notu-
commoveri posse videnlur, quod continuator uno las lenuissimas, prout in libello invenerat, in prafa-_
NOT^;.
(27) Quod viderunt etiam auctores libri Histoira .edificio. sed de toto monasterio usum. esse ap-.
litt. de la Fraace XI, 675. " ' - paret.
(28) ln libro septimo. - (55) Quod probatur X, 16, ubi monasterium iderii.
(29) VIII, 4; IX, 17. est quod nostris munster. Accedit .quod'Rodulfus
(50) X, 5. ipse in epislola ad Stephanum Metensem, quam
(51) I, 8. ATosautem qui adhue supersumus, skut Gestorum quasi supplementum anno 1136 scripsit,
flagellairai Dei el indignalionis super locum nostrum ecclesiae annolll7 denuo consecralae ab Obberlo.
non vidimus incepisse, ila quoque gravissima anxie- Leodiensi episcopo fecit menlionem IX, 29.
tate ingemiscimus adlmc quotidie necdum desiisse* (36) Dum qdhuc in came, qua nunc agonizatis^
Cum his. cf. 1U, 1, et pracfalionem. positus essem.
(52) X, 12. (57) I, 2. 4; III, 10.
(53) Quod copiosissitnc narratur X, 1i. . (58) Prxfatio- III,.11.
(5.1) III, 12; quo loco voce ecclesia eum non de
19 ROMLFl ABBATISS. TRUDOMS g(3
tione exscnpsil. Es ano Iibro thesauri Sancti Tru- A.rtec odio nee limorc a verttalis tramite decttnare;
donis calalogum addidit, quem anno 870 Advenlii scribam igitttr, Deo lesle, siait a multis didict, et ui-
Metensis episcopi legati coascripserunt(59). Reliqna veracias exquirere a fralribus quoquepoiui, qui eraM
vero omnia ex iis srbi petivit quce antiquornm fra- Opudnos ttinc lemporis, el qni mecumpostea mde ore
trum' et lestium oculatorum veridica narratione ad os hta sunl loculi. Neque artis crilicae, qtia aiini-
didicerat, vel Iongo lemporis spalio prior et abbas me "carere polesl qui res praeierkas vnlt memoria1
Trudonensium suis oculis ipse rideral. Quas auclovi- commendare, oblitus esl, sed hi srngulorum tesliun.
lnles in praefatione bis aperlis indicavil verbis: narrntionibus cxaminandisaccura_um.se prabet at-
Cwtera vero fidelinm virorum, cpxiliwc viderunt, aul que providum virum, qtii quae fide minus digna
eos qiii licccviderant, relatu didici; quce me prmsente viderentur non uno loco aperte indicavil (45). Al
cul me jnm juvene exislenle acla sunt aliqtiantula verunrest, nonnulla silenlio praeleremida essesatius
fidelissimce, quidein memoriai mandabo. - Et paulo duxil, quae se pudore ordinis sui fecisse proflte-
post: A secundoauiem Aflelardo usque ad me quid- tur (46). Altiones eiiam sensus tn narrandis rebtis
quid referam, aut ipse,vidi aut videre potui, et quce ipsis non desideranlur, quibus vehil ftindamenK.
non vidi, eorum relnlione qui hcec viderunl didici. lolam narrationem superstruxit. Ex his hane polis-
Aiiliquorum narrationes praeeipue. in libro primo 1 sinium sentenliis haud paucis repetivit locis (47),
seculus est,qui historianv liium abbalum Adelardi I, omues calamitates Trudonensibus ilfatas poenas esse
Guntramni, A.tlelnvdiII, annis 999.-1082 coulincl a >iislo Deo exaelas, ob luxum siiperbiamqne qus
(40). Lorig^ rero majorem narran.di messem in der rebns secundis ad captandam vanam gloriolam se
scribendis potuit faccre ijlis teniporibus, quaeAde- abripi passi essent. In dijudicaiulis rcbus politicis
lardi II mortem et Theaderici obiluni intercessere, et ecclesiaslicis ex parteRomaniponiificis auotorem
quorumviginiiquinqtieannorum hisloriaminreliquis stare \ix esl qupd mireris, si cogtiaveris eum iilo
sex librisex iisquaevel a.lesiibtisoculatis audierat (41) tempore fuisse educa.tum, quo Gjegorius VU pon.i-
vcl ipse riderat (42) poslerilali tradidit. Quibus praa- ficatui liberlatem ab imperio vindicare cceperit.
sldiis adjulus, rerum scriptoris mimus, ul i;esgeslas Iiaque in rebus eeclesiaslicis Romano poali&ci ma-.
vere shicereque scriberet, ilft prolecio, adm.inistra- gis obediendum esse quam imperalori apei;te iu-
vit, ul banc laudem, quod partes su:\s bene egerit, dicat (48). Si jam quseris quomodo tantam el reruiii
ei negare non possis. Rarissime enim quod sciam gesiarum el scntenliarum molem digesserii, etmi
erravil (45), el clarissimam quam sibi (inxit muneris u.nam illam viam iagressum esse baud nogabis, qu&
jmaginema rerum scriptore suscepli Jsis.verbi.sbene in scribendis rebus latn perplexis lamqtie turbatis
J
tlescripsi.t (44): Nemome mordeal,nemo tnichi detra- incedi poterat, quam ipse descripsit viam his vcrbis
hal, si veritatem loqui ipsa me compellalveritas; —: ab initio libri sexli : Cum varias abbalum commuia-
historiografi debilum est nec asseiilalione nec amorq lipnes pqst obilum.abbatis Adelardi secundi reluiimus,
NOT^!
(59) I, 3-. . 2, de Herimanno juniore mitmi habet testem qns
(40) Exempla quomodo cx scniojibtis fratribtis cura illo eral, cum denuo in monasteriuni ir-
aniiquiorein monaslerii bistoiiam qiia_sieiit ipsejif,- rtipissei. v
fert in pra.fai.ojie: Sed neque quuquam erai aiwiquis (42) Quse sequuntiir inde ab inetmte libra scxto
de fratribus, qni se usquam Iwc lcgendo reperisse, Roduifus cx sua ipsius cognitione narravit, ut ac-
vel unquam audiendo didicisse dicerel, ut ego scire curala proliai (rcrum descriplio el ipsa ejus vcrba
qucerebam. Quibuscum est conjungendtiiii quod de testanlur; VI, 11, ipsc ocu'h vidiisuniinain lietitiain
Iptepelinonarratur VIII, 8, qui ei anliquarum rerum qua receptus est Theodericus abbas aimo 1106, cum
auctor erat. ex exsilio rediret; VI, 19, omnibus viribus laboravit
41) III sunl loci quihus ad aliorum testiom nar- ut inter Heinricum ducem Limburgensem el Tiieo-
ra.lionemrespexit: Praef., Quod fidelium narratione derktim abbalcm pax constilueretur. Reliqua 0111-.
didici, breviter referain. 1, \, de Adelardo 1, qui obiil nia ipse.leslis oculalus lilieris mandavit ; cf.
1111110 1054 teginius: Unde et usque in hodienmm Vll, 3, 13.
diem de eo a pterisque solel tale quid menioriale re--D (.5)1, 6. Giselam imperalricem cum sancla Cuiii-
ferri. lbid. deeoderri, aiunt et referri audivi; I, 3, gunda videiur confmlijse, aliisque quibusdam locis, •
accidisseco$-iot»'»ius;ibid.de Guntramno,audivimus; ni fallor, in couipttlandis antiis lapsus esl; e. g. II,
III, 5, audivimns, deLanzone abbale a. 1085 a Liu- 13; VI, 25.
ponis fauloribus in turri obsesso; III, 8, dicitur, de -(44)I'V,"1_.
Heinrieo episcopo Leodiensi eum Trudonis urbem (45) Praef. : ATa)nde supradictis cceteris nichil
videret concremalam; infeWcissimamurbis clndem acc-epiquod fi.decerta proferre audeam. 1,1 :Ai unde
postea audivita monachis quibusdam, ^aj diu postea hoc potissimum accidisset,.fide plena relalione noi.
nobiscum fuerunt, e. g. cum Stepelino supraroemo- didici.\,i: Nonplura didicimus;), 5: Quoordine non
vato diu vivebal in monasterio, qui aeque lestis his didicimus; Ib.: Quonwdovcroinde transieril llersfel-
rebus interfuerat; IV, 4, audivimus, de fraudequam diam nescimus,secl quod cx eo transieril didicimus.
monasterium a. 1088 est perpessum; IV, 11, de 1, 12 : Quod rerisne an falsis liomiuumfierel sugges-
Liuponis itinere a. 1091 ad imperalorem in Lango- tioitibu&,hocDominoDeonemonovit metius, elc.; IV,
bardiam faclo, sicul a multis didici; V, 2, de inopia 2: de Hciimaniio seniore niliil didicimusqtwddignum
monaslerii posl Litiponis mortem, noiimillos ore viemoria videalur.
proprio audivi refcrre; V, 6, aiunl fratres; VI, 5, (46) Pr_ef.1V, 11.
miseriam,- qnae piimo Theoderici tempore circiler (47)11, 1, i, 8, 19-111,2,7,9.
a. 4101 -pressit monasterium, descripsit secund^im (-8. III, 2. _• -
quojtjiiidivimiismaximagueexparle ipse vidi; Vli,
21 GESTA ABB. TRUDON. -.- PROLEGOMENA. 22,
certam annorum seriem propter violentias.eorunx et A Rodulfo cpnsijium.pelierant de viro qnodam.divit.e,
frequentes ejectiones et regt-essionessingulorum ne-~. quvfilium iis dederat monachum educandum, haere-
quaquam tenete potuimus. Nam, ubi nullus tegitimus. ditale ejus relenla sub vilanda Simoniae specie;
ordosuccedentium.sibiabbatumservabatur—ofiservari Scripla est epislola post annum 1123 (51). Quinlam,
facile certus annorum numerus non poluit de singulis, brevem yero, dedit inter annos 1119 et 1138 ad,--
maxime, elijtm.si posset, cum familiari sempernoslris WaleramnumducemdeTrudonensisadvocati juribus.
negligentia nemoeral qui-operam impenderet. Recte - Nonnulla alia quae composuil opuscula ant perieriint
et bene; nam si annalibus haee omnia auctor inclu- aut felicem fortasse exspectant inventorein. Tesle,
sisset, non sine magno perspicuitalis damno largis- continuatore primo Rodulfus ipse omnitnn suoiiim,
simum narralionis fluvium inlerrupisset. . operum confecil.catalogum, qiiem ob illo descripluni,
Sed.vir omnibu.serudi.lionis praesidiis brnatus in non "esse dolemus (52). Ex quibus videtur "fuisse
cqmgpnendo,hoe uno Gestorum libro sibi vix satis- gravissimum opus septem libris.conscriptum conlra.
facere poluii. Exslant haud pauca doctrinae et Simoni.acos, de, quo haec leguntur (53) .: Exstap, et,
diligentiaeejus specimina hoc loco enumeranda, ex aliud volumen septem librorym ejus, quos .conlra,
quibus nonnulla nis Gestis dabimus subjuncla. Primo Simon.iacos scripsit, qualuor ratione, tribus agens,
loco hic censendaesunlRodulfi epislohe, quibus ex B auctorittttibus. Cujtisparvum ipse servavit fragmen-
parte Geslorum supplemenla haud couieninenda. tum in libellp ad mo.nachos,Sancti Panlaleonis, ut.
continenlur. Ex his prae caeteris mentione sunt bispatei veibis, qu:e.liocioco.j'epetere liceat : Ad.
dignjssimaelitterae ad Steplianum episcopum Mgten- quceprobancf.a(argumenla contra Simoniacos.) cun\
sem, a. H56 dala», qttas servalas debemus conti- per campos sanctarutn. Scripturarum aliquando lude;
iiuatori primo, qui eas librum tanquam npntim remus, hac pila inullis etvafus aucloritatum floribus
fi.eslis ipsis prudenli consilio inseruil. Hoc polissi- respersimus nostm vesligia. Exstanl volumiua pen"
mum anle oculos habebat Rodulfus, ul. enumerarel quce scribejido„modo recujrere piget, vestro tamci
ea praediamoiiaslerii, quae ipsesivenpvaacquisierat amore pauca„recolligere.libet. Nemo facile dubitabit
giveinjuste possidentibus exlorseral.^Quem bonorum quin ad opus stipralaudatum respexeril auclor, quod
indicem, si nova accesserint, suo tenipore complere ab eo anle annuni 1125 luei datum esse appareu.
apud anlmum constiluerat, ideoque Metensi epjscopo Anno primo quo apud Trudonensfes .morabatur,.
commeridaverat .ut sua aucloritaje hunc bonorum iubeiite Tjieodorico abbate collectionem canonum
Trudonensjum slalum inlegrum servaret. Quacom- con.scrips.it,.quam coniinuqlor pr.imus. uiilissimas,
nia ex labulario Trudoncnsi hausit (49). Ad eum- yocAl_^comjnlutiones,plenas plurimarum divinarum-
den? Stephanum aliam scripsit epistolam, quaeitejn ^1 senteitliarum el muttorum decrela conciliorum (54),
.JjSljerj potest Geslorum supplemenlum, de injuriis Ad Alexandrum Leodiensem anno ut videtur 1119
el vexalionibus quibus Ollo comes Durachi.ensis, de injusta ejus episcopalus invasione etde eleclione
filius Gjsleberli adv.ocati,. Sancli Trudonis mona- canonica mis.il epislolam, quod sciam, non serva-
sterium perlojigurn tempuspresserat. De invenlione tam (55). Praeterea duo composuit carmiija de in-
porro reliquiarum sanctorum Thebaeorum deque cendio, quod Sancli Trudonis.oppidum apno.lH4
lempore quo apud monachos Sancli Panlaleonis consumpsii, quibus acerrime pprstringens.Godefrir
vivebat, uberrimam conscripsil narrationem anno dum ducein Lovaniensem, in, man_us ejus incurrit
1122 in epistola ad Trudoneiises (50). Accedit quar- odium (S6), et ajiud, carinen de Eucbaristia (57).
la epislqla, copiosior illa, quaconlinetur dissertatio Denique canlus. ecclesiasticos hymnosquepanxil, et
ad eosderq. monacljos Sancti Panlaleoi}is,_qui. a graduale conscripsit ad moderandum cantum mona-
- NOT^E.
(4-9)IX, 22, 24-. et<tnaximam hmresim esse Simoniam oslendit. In -
(50) Acla translalionis primus. edi.dit Surius in secundo deplorat quod nihil maximum aul minimum
Actis sanctorum el posl enm ex codice Trudonensi tunc essel in domo Dei, quod qualicumqite modo
Marlene et Durand in Collecl. ampliss. VJ, 1014. non essel vennle.In tertio ab agris incipiens, id est a
(51) Una cum Siberti epistola ad Rodulfum edidit rv presbyleris.villarum, progrediiur usque ad r#ctores et
eam Mabillonin Analecl. velerib., p. 465. magistratus ecclesigrum, oslendens quomodo soleant
(52) VIH, 15. Exslat volumen opusculorum ejus, clerici-fieri.et-ecclesias 'suscipere. In qjiarlo.ub agris
in cttjus prwfatione invenilur quid- scripseril, quid transit ad urbes agens de vendilionibusprcebendarum
modulatus fueril, el cur et quando. etomnium ojftciorumqum sttnt in ecclesia. In qninto
(55) I. L Mabillonii tempore- ser-vabalur eodex sibi.objicii quod de monachis loquens.Simoniaseoruin
bujus libri in nionasterio Gemblacensi, sed ppslea dhsimulet. ln duobus fosierioribus purgat se de ejus-
irreparabili ul videtur damno consumptus esi. Qua- dem objeclh. Eumdem codicem postea incemlio
lis fuerit argumenli, ex M;ibilloniiannotatione, qui periisse adnolat MabillbnAnn. Vly 125. Alius codex
eodicem inspexerat, in Analeet. velerib. p. 465 con- servabatur in monasterio Villariensi leste Sandero
•jici potest, quam hoc loco Tepetere liceat : Volumen in Bibliolh. Belg. I, 571.
itlud uti et duas prwmissasepistolas inveni-in biblio- (54) VII, 4. Cf. Lebeuf Disserlationssur 1'hhloire
thecafiemblacensi sub hoc exordio: i-Rudolfusgralia de Paris, 11,130,
Dei sanctiqueTvudonisidquod est, Liebertosuo, sa.it- (55) XI, 6.
lem. Scio me anle librummorosius hac iilacque de- (56) X, 14.
ferri,» elc. Tum incipit prcefalio: i Nuper tibi, fraler (57) Ex quo qualuor tantmn versus servali sunt,
Lieberle,scripseramlibellumquemlaberiw.humprimm qui legunlur ex Groppcro, qui eos prinius dedit,
Simonh intUulaveram, t-elc. ln primo tilfro primam liist. iitt. de la Fr. XI, 688. Rodulfofalso ascriptanfe
23. - RODULFI ABBATISS, TRUDONIS 24-
chorum satis mcultum (58). Yirum libris scribendis^^ ipse nqn vidit Rodiilfum liabebat testem (70) et uno
tain deditum magnum eruditionis apparatum legen- loco quid senserit, ijuid cogitaveril ille quantaque
dis aliis scriptoribus sihi eomparasse facile conjicias. .liierit animi ejus perturbatio copiosiiis descripsit;
Sed veterum seulentiis libros suos minus quam alii quae.omnia uniqs Rodulfitantum auctorilate poste-
distinxit;unum tanlum Horalii locum inveni (59).. . riiati tradi potuerunt (71). Ex limpidissimis igifeir
Saepius laudavil EcelesiaePatres Ilieronymum, Au- fontibus ubique suam hausit hislpriam, quam[Gesl®-
gusiinum, Gregorium, Benedictum (60) el canones, rum libris sex posterioribus composuit. In ipsa

quibus seribendis et Iegendis summara operam scribendi ratione jam supra monuimuscum in R6-
videlur navasse (61), Vilasque sanclorum Mauri, dulfum quasi in excmplar clarissimum intuitumi
Luciae,Laurenlii, Caeciliae(62). Haccde Rodulfo. esse, eumque id praecipueegisse, ul suos libros illis
De Gestoruin abbalum Trudonensium conlinua- .. adaptaret quam arciissime, unumque ex utraque
toreprimo pauca tantum possunt afferri. Nam mo- parte volunien eonficeret; quod quam feliciler ad
nacbi hujus Trudonensis (63) ne nomen quidem eflectum perduxerit nemo non videt.
posteritati traditum est, sed oplimuii. sui monu- Post primum hunc conlinualorem praeterlapsi
menlum in continualione posuit, in qua eum reruta sunt anni quadraginta duo, anlequam unus ex poste-
scriptorem invenies Rodulfo vix inferiorem, De- g ris, quos Rodulfus ad scribendam hisloriam exci-
duxit Gesia abbalum usque ad annum 1136 (64), lare volueral, ad essequendam hanc exhortalionem
nequeliaut ita diu ppst videtur ea conscripsisse in- se accingeret, cum jam haud paucaeres, quae priori
tra annos 1156 et 1138. Quod ni fallor ante Rodulfi fempore accuratius scribi potuerant, oblivione es-
obilum 6Marl. 1138 factumest; nam ullima fata sent obfuscatae.Gontinualor secundus quatuor libris
viri a se omnibus laudihus ornati minime sane si- sibi scribendam sumpsit historiam abbatum Folcar-
lentio praeteriisset auctor, si illo tempore jam acci- di, Gerardi, Wirici, i. e. annorum 1138-1185, quo-
dissent.quo libro suo finem erat impositurus. Aperle runi illos duobus prioribus, bunc duobus posterio?
indical se quae traditurus erat exhausisse, nullam- ribus paulo uberius absolvit. Nam hoc praeeipue
que scribendi materiem superesse, seque priora vs.bi proposuit ut Wiricum al>balem,cujus tempore
quaa scripseril relegisse (65). Quibuscum consenlit vivebal ipse, ita celebraret, ut merila ejus videren-
Ceslorum codex amiquiof, in quo desideratur bre- lur postulare. Quod consilium ullimis suis his indi-
vis illa de morte Rodultt narratio, legitur vero ia cavit verbis (72) : Dignum esl igitur ul tanti patris
allero codice Bruxellensi. Postero itaque lempore operum et tnultipliciumheneficiorumgrata memoria
videluresse adjecta,elsi quidvideo, a conlinualore is benedictioneapud posteros habealur, quorum usi~.
secundo, qui .ad eam primis his videlur respexisse C bus et cotumodis lam egregie lamque palerne desu-
verbis : Anno igilur lnc. Dom. 1158 — defunclo, ul dasse luce ctarius comprobatur. Ei ergo commune
yrwdixintus, pridie Non. Mart. abbate Rodulfo, precum conferamus juvamen, oranles, ul spiritus
elc. (66). Itaque vivenle Rodulfo i abbale prima ejus in pace requiescat. Quibus verbis hoe etiani
Gesloruni coniinuatio scripla est (67). Quin imo elucere videtur, quod auctor haud ita diu post Wi-
jam Rodulfi prioraius lempore inler nionacbosvide- rici mortcm a. 1183opussuum aggressus est. Neque
tur fuisse auclor, nam quomodo fuerit tunc vita arclioribus finibus circumseribi videtur posse lem-
monachica, vix ab alio quam ab oculato tesle tam pus quo librum suum composuit, nam clariora de-
accurate scribi poterat (68). Et ni fallor unus erat sideranlur indicia; Wirici vero eum fuisse aeqna-
ex fidelissimis Rodulfi amicis, nam accurate enar- lem, qui anno 1155 ad abbatis munus eveclus est,
rat, qui polissimuni fuerint viri qui abbalis fami- apparet. Rebus enim anno 1167 in Italia geslis se
liaritate usi essenl (69), proculque dubio in iis quae fuisse aequalem indicat (75), anno 1169 .reliquiis
NOTJE.
esse Vijam Lietberti episcopi Cameracensis, qui D (67) Non obstare videlur loeus unusVIII, 10, unde
oliiit ariho 1076, a MabillonioAnal. vet. p. 465 et in fortasse conjieias cQntinuationemscripiam esse post
Annalibus V, 102. quod post hunc repetierunt alii, mortem Rodulfi; Ieguniur enim ibi verba totoque
observavitBethmannus in Gestis episc. Cameracen- vitm illius tempore malas qtiasdam monachorum
sium Mori.Germ. Script. VII, 398, n. 47.Neque aliiis consueludincs esse repressas. Nam minime hoc uno
Rodulli Vila'Petri venerabilis abbatis Cluniacensis modo, opinor, inierpreianda sunt illa verba, ul vi-
noslro dari pbtest, quod mera videtur esse conjer tam Rodulfijam praeterisse credamus.
ctura Fabricii in Bibliolh. script. med. Latin. -' VIII, 9, 10; X, 4. Turbis post Obberti Leo-
(68)
5. Vide etiam....narralionem de Rodulfi diensis moriem exortis 1119 leslis inlererat ocula-
(5S) VIII,
'
morie. tus : sic vidimus, sic audivimus, sic scribimus, dicit
(59) IX, 50. Qui sit physieus euius affert verba" deillis.. XIIl,'9,OT'dii)ii.s de Rodulfidicit lemporibus.
in prKfaiione nescio. (69) VIII, 18. Alque in lanlum — remquam cer-
(60)"Omiies in enistola ad monachos Sancti Pan- thsiine scio jidelhsime referam eccel coram Deo,
taleonis.' ijuia non menlibr — quod nultus fralrum tam carna-
(61) II, 10, 11. •titer lamqucspiritualiter poterat ei essefamtliiirh, etc.
(62) Epistola ad mon. Sancti Pant. (70) VIII, 2 sqq. in narranda Rodulii juventute,
{63} Hdeeum fuisse et per se pa.etet 1 ipse indi- e,g. XIII, 8, seniores fratres habet tesles.,
cavit, e. g. VII!, 5, 7, 11, ' • locis.
' aliisque "•(71) X, 12.
(64) Xif, 13, (72) IV, 32.
(65) XIII, 2, 3. (75) IIL,11. Quod ne cui in dubiumvenial nosque,
(66) 1,1. quia reijwn interfuimus, utpote longo lerrarum ab]
— "
25 GESTA ABB. TRUDON. PROLEGOMENA. "26."
saneii Liellierti effodiendis testis oculatus inler- A doctorum viroruni more,ul ila dicam, perscrulanda
fuil (74), ilemque miraculo quo sanctorum reliquiis sibi sumpsil.Dui» igitur teriiae contiiiuaiionis partes
miiitis cujusdam brachium videbatur sanaium sunt discernendae ; vprior, iri qua l.ibris trilius mb-
esse (75). Reliqua seribendi praesidia polissimuiii' e naslefii oiigines abamio 628 usque 999'conscripsit,
S-ancti Trudonis labulario sibi peliil. Sunt litterae et poslerior allera, in qua eoriim abbatum, qui
labu.aeque pulilieae, quas parlim laudavil partim iri monasterio ainiis 1185 usque 1566 prteeranl, }.:sla-
ipsumtexlum integras insertiit (76). Ex libris duos riam libris duobns pqslefilat! mandavil. Quam
tanttim qtibd.sciam in.er stibsidia adinisii : Sige- conlinualionein dupliccm eo consilio auclor coni-.
berli continuatioriem Gemblacensem (77), el triuin- posui!, ut cum vetusiioribus Gcslonim libtiS suos
phum sancli Lamberli (78), quae in universum accurate conjungerel, el ita quidein ul partem
magis excerpsit quam ad verbum desciipsil. Itaque primam praemilteret operi RoduI_i,aIlerarii lanqiiam,
-Wt-minora eranl ejus praesidia, ita in scribendis contlniiationem tertianf aritecedentibus subnecterei.
rebus minime ad eamdem- ul Rodulfus et continua- Sed non in boc uno acquievil; totarii Triidoncnsiiriii
tor primus potuit pervenire Iaudem. Minus enim historiam adornare omiiiaqiie, quae vel ab aliis.
benigne profiuere vidctur rerum narrandarumco- scrip.a inveneral vel scripserat ipse, iii iinuin Ge-,
pia, minor esi ipsius narralionis perspicuitas, minor B stortim ibbatum Trudonensium volumen redigere
simplex illa venustas; sunt potius oninia arida et compingere conatus' est, ila ul ex antiquissimis
magis et jejuna minusque apta ad aniriiurii comnio- lempoiibus usquead ca quac novissimc eranl gesla
Vendum. Neque ejusoem stint momenli quas poste- leclor descendere posset. Quod cousiliuin in pra.-.
ritali tradidit res gestae. Priores rerum scriplores fatioiie priniae partis uberius exposuii auctor, et
non unum suum nonasterium respexerant, neque quomodo absolveril, probalur aperte illo iiS quo
suae provinciae aul imperii historiam a suo nmnere servalae'sunl baeconlinuationes codice Bruxellensi.
amandaverant, quod saepissime fecit conlinuator Scripta enim invenit in codice saeculi xn Gesta
"secundus. In simplicioribus eniin his rebus potissi- Rodulfi primique continuatoris, cum quibus secun-
Diura acquievit, in eitunierandis monasterii juiibus dam conjunxit .cdiitinuationeni , quae in codice
et redditibus, iii fideliura.donaiionibus, iri descri- saeculi xm erat'contenta (81). Iluic duplici' volu-
bendis aedilieiis noviter constructis, in eriarrandis mini tanquam primam (82) ei quartam (83) addidit
saactorum invenlionibus aliisque lnijuscemodi re- partem quaeipse saeculo decimo quarto conscripse-
bus; iri secunda .demum parte libri quarti ad alia rat. Sed neque hoc ei "satis erat. Ubi plura aut
bcribenda animum verlit (79). Eruditionis etiam _ meliqraposteris se tradere posse quam Rodulfus
specimina suni rarissima; uuo lantuni loco, si quid opinabatur, haud pauca ex illius librd rasuris de-
video, Horatii laudavit versum (80). .. leyit, suaque in ipsum lexttim inlrusil aut in mar-
Longe denique latiorcm campum sibi percurren- gineannotavit, ex parte lanquam ab ipso" Rodulfo
dum staluit, qni illum excepit conliiiuator lertius. essent scripia ; quas interpolationes lncidenlia ap-
ls enim Trudonensium abbatum Gesla deduxil ab pellaviu Ul in unum denique ordinein omnia redi-
anno 1183 usque ad mmum 1566, longeque dilfici- .gerel, in capita etiam Rodulfi librum divisil, qtiod
lius eral quod sibi proposuerat exsequendum con- illi ipsi minime in meniem veneral.' Hoc niodo
silium. Nam non modo Gestorum conlinuationem Trudoncnsium scriptorum corpuscondidit contiiiua-
sedeliam suppletneiita dare conalus est, et quod tor quartus. Quis ftierilaccuratus bic atque diiigens
IVoduifusante annos ducenlos quinquaginta perfi- auclor, utrum monachus an forlasse abbiis Trndo-
cere-non pptueral, ul de primordiis monaslerii neiisis, hoc ex lenebris in lucem produci non po-
Sancli Trudonis scriberet, hoc sibi difflcilius non lest;'boc unum apparet, eum fuisse Trudoiiensem.
esse continuator tertius opinabatur. Priores, rerum Ne rebus iiovissime geslis -iiianum adinoveret beiie
magna ex parle tesles oeulali,sua praecipue tempora sibi cavit, ne, ut ipse in praefalione profiielur, si
descripserunt, hic anticuissima etiani tempora Q gestarum rerum veritatem persequerer, qubrumdam
NOTM.
eis semoti spalio,-falsa referre credat, elc. • sis epistolam de rebus in Italia geslis a. 1167 ex
(74) IV, 1. Nobisque Deum et ejus marlyrem (Li- - parte descripsit.
beiitim) — coltaudantibus, etc. Ibid. Roberlum a\u- (77) I, 3. '" •
cem Hasbaniw — ibidem cum uxore sua sepullum (78) 1.4.
eliam 26. *" -
seniorum nostrorum attestalione didicimus, elc. IV, (79) Sed cfr. III, 7; IV, -:

2, Aperto foramine invenimus sarcdfagum, etc. (80) III, 6.
(75) IV, 9. Nobhque subilo inclwanlibus Ittjm- (81) Praef. parl. 1. Deinde consequenler trium
nutn, eie. . qbbatum gesia, qui~Rodulfo immediate successeruni
(76) 1, 3, labulas laudat Slephani Melensis epi- in anliquo libello scripla inveniens annexi. .
scopi Trudonensibus datas; 1, 5, aliam de Iile qua- re-
(82) lbid. Pauca que collegi ad continuandum do-
dam - inler Forcardum abbatem et Aiiioldum ^de rum gestaruhi ordinem, libris per venerqbilem
Diesl; 1,11, chartain donationis Tegnonis cujusdani; mnum Rodulfum de gestis novem abbalutn nobiliier
111,10, Alexaudri- archidiaconi, Ueinrici episcopi digeslis anteponere curavi.
L*-'Oiliensiset Yicloris papaeconfirinaiionis tabulas; (83J Ibid. Poslremo autem posui duodecim1180 ab-

III, 7, in narraiione secutus est lilieras quasa 1179 banim gesla, qui .praifuerum ab anno Domini
Fridericus 1et-Adrianiis papa iniserunt alter contra (erral : 1183) usque ad obilum Roberti abbalis, qui
a.Itef_uiuIII, 11, Rayualdi archiepiscopi Colqnien- obiit anno Dom. 1566. Et sub fiuem ejusdem praifa-
27 RODULFI ABBATIS S. TRUDONIS m
forsan, qui adhut superslites sunt, offensam incurre- A diensis. His addidit Martinum Po.oniim (104), et
rem, aut si a veritale discederem, adulationh seu forlasse Martinum Minoritam (105), quem inler
mendatii nola fuscarer. Et ob eamdem sine dubio auctoris foples fuisse haud ila certo contendam..
causam satis diu post aniium 1366 opus ad finem Majorem adh.uc dubilalionem movenl nonnulla aiia,
perduxit ; uno cnim loco menlionem fecit anni quae inler ejus prae-sidiafuisse fortasse conjiciat
1372 (84)alioque peslem quamdam usque ad annum aliquis. Uuus allerve enim Iocus in roenioria_ro.mi.ii
1383 (85) durasse teslatur, et Zacheus ab.bas, Ro- revocarunl Fredegariuin (106), Gesta Trevironim
bgrii successor, cnjus sub. finem libri fecil meinig- (107.)el Chronicon comilum Flandriae (108), sed
nein, anno 1591 obiil (86). gst hic scribendi ter- libros ipsos ab eo esse inspeclos vix cr_edam.Regi-
ininus qui excedi nequil, nam equidem posterioris nonem (109) videtur legisse, sed inter fonles eum
temporis indicia non inveni. Diversi generis sunt non ljabuil. Sequuntur dcnique labiil-e e. scriniis
subsidia quaein conficienda parle prima continua- Sancti Tritdonis, quas vel laudavit (110) solum vel
tionis adhibuit, quae descripsit ila in.praefatione : leclorum utilitaii exscripsit (ill) , el epilupliia
Evoliiiis iandem bibliolhecenoslre libris el carlharum (112). His'tabulis el aniiquorum liominum narra-
copih pauca quer etc. Quibus accedit anliquarum lionibus (113) debentur ea quae majoris iiionienij
rerum memoria, quae monacho.rum org circumfe- B poslerilati tradidil auclor. Ex iisdcm fere foniibus
rebatur. Verum esl, reseciis omnibus quaedescripsit conlimiationis parlem secundam hatisil. ln qua
auclor , nonn.iilloLresla.il quae et post Rodulfum componenda his us.us.esl chronii-is : Vjnce-itii Bel.
memoria sunl baud indigna. Ordincni chronologicum lovacensi_sspeculo historiali ^lli) ejusqtie quarfajii
totiusque librt fimdamenta ex Sigeberlo desump.sil, conlinuatione (i 15), Vi.ia sanctae Liulgardis Aqui-
uTapparel ubivis usque ad finem. paiiis primae, riensis (116), Iloesemii Gcslis episcoporuin Leo-
inqtie iis quae incidentia appellavil ; unoqiie loco diensiuni (117), el annalibus mihi quidem ignq?
Sigeberli jiuctarium. Affligemensc exscripsit (87). tjs (118). Sequunlur lahulae paiiiin laudatce (119)
Nsqne minorem messem fecil ex sanclorum Vilis ; partiin in lexliini recepta. (120), epitaphia (121).,.
sunt vero qnas in aiixiliutn voeavil hae: Tbeoderipi martyrologia (122). Alia neque paucississima
Vila sancli Trudonis (88), Vila sanelorum Tlieo- .. ex antiquorum hominum meinoria et fama vul-
tlardi (83S Amandi (90), Chlodulfi (91), Sigeberli gari sibi pelivil (123). Ipse vero de fontibtis suis
rogis(92), Remacli (93), sancti Beregisi (9i), Reneri hoc in pra-falione leslimoiiium fecit: Horum duo-
Vila sancli Lamberli (95), Huberli (96), Euclierii decitn abbatum aclus ex diversis hinc inde librh
(97), Visio sancli Eucherii (98), Rigoberli (99), el e.x qiitiquorum relalibus collegi, ac ea qum meh
Siepelini Miracula sancli Trudonis(lOO), Vila Bru- temporibusvidere el audire potui iuseruL Cum vero
nonis (101) , Sigeberti Vita Theoderici episcopi eonlinualor sciipj-ionioperam dare ecfipissel,,iterum
Melensis (102), Vita Balderici (165) episcopi Leo- haud pauca. oblivione hominum. memoria. videiitur
NOT.E.
tionis baec leguntur: Distingiiilurautem hec gcstorum (1.09) II,.22. Omneslias auot.oii.lalesscriptas uno
tibimtiim compilalioin qualiwr nartes, quarum prima alterove loco iiriiniversiim laudavit I, 16, ui vete-
pars cantinel libros tres, secunda libros tredevim, rum historia refert ; lcguntur; II, 2, excepta geslo-
teriia quaiuor libros., quatla, vero in 4uobus tibrXs rum antiquiiatum ; III, 4, solenmium virorum hy*
complelur. sjorie teslanltir.
(84) Gesta Roherli, c. 11. (110) 11,2, 14, 15; III, 11,14.
• (85) Gesla Amelii, c. 5. (111) II, 7; 111,5, 10, 11.
(86) Gallia Christiaiia, 111,963. (1;12) Ul, 14, 16.
(87) A. 1085. •113).II, 7, ii( aiunl; H,.25, ut ferunl.;. III, 2,
(88) Conl. quarla? part. prim. I, I, 2, 4, 6, 8, 10 secuudiim aniiquorum retationem.
— 13, 16,18,21—26;
- (89) I, % 5, 7, 12,18. 11,8, 9. (114) 1187, 1188, 1190, 1191, 1197, 1198, ' ubi
-
laiKlnlur Vincentius, 1211-1214, 1226,1245.
(90) I, 2, 5. (115) 1275,1292,1289,1509„ in vetusl ssimis le-
(91) I, 3. gitur ediiionibus.
(92)1,5. (116) 1200.
(95) I, 5, 12. (117) 1257, 1274, 1281, 1282, 1292, 1296-98,
(94) I, 16. 1500, 1501, 1307, 1309, 1512, 1516, 1518, 1524,
(95) I, 19, 20, 22. 1526-1528,
" 1551-1535, 1537, 1342, 1345, 1546.
(96) I, 28, 29. D (118) 1345.
(97) I, 31 ; II, 3, 4, 6. (119) 1181 prouiin cltarlis noslris — contineiur.
(98) H, 5. 1.227 ubi ciiarlae ipsae suiii fonies. 1258 proui in
(99) II, 3. litieris inde confecih plenius continelur. Cf, etiam
(100) III, 4, 7, a. 1021. 1288, 13I6; 1527, 1358.
(101) 111,13. (120) 1250 Willelmi abbatis liliera. , epistola
(102) III, 15. Conradi cardinalis Saticlae Rufinae,15.48.Clemeiilis
(105) A. 1015. capie epislolaetres. 504.
(104) II, 10,14, ubi Marlini nomen laudal. 15, (121). 1221 Christianiabbatis, 1248 Thomaeabba-
20, 22, a. 1003,1025. lis.
(105) 11,14. • (122) 1253.
(106) II, 4. (123) 1189 />nii!«,'1227,1269,1271cred\'ur, 1248.
(107) II, 15, 20. 1300 dicunl, 1256 secundum relata, ul fercbatur,
(108) II, 15. 1271 proul retala audivi, 1308 dkebaiur.
?3 GESTA ABB. TRUDON— PROLEGOMENA. 30
fui_.seabslersa. Nam minoris sunt moriienti quacA Ex iis qui in noiiiiam noslram perveherunl codi-
in primo Jibro de prioribus novem abbatibus, ex- cibtis duos lantitm in ediiione adornarida adbibui-
cepto uno Wilklrno priiiio, lhleris mandavit; quod mus; sed sunl, ni fallor, codicum qui hodie cxstant
est longius qtiam cenlum annorum spatium 1180- anliquissinii, ut facile stipersedere possinius reli-
1297. Hic de rebus monaslerii polius internis scripsit quis. Ambo vero codices arclissime inler se co-
quam exteniis, de praadiis acquisitis vcl amissis, de liccrent. , -. .
villicationibuset debilis, quibus supra niodum one-
ratum eral monaslerium. Uberior scribendi materia 1) Codex sacculi xn, meil., membr., in oclavo,
erat auclori inde ab anno 1297 ad qucm beneficio viri reverendissimi de Ram, de rebus
parata usqtie
merilissinii, ex sua bibliotheca nobis trans-
1366, potissimum in Roberlo et Amelio abbatibus, Belgicis misit vir reverendissimiis Cortens, vicarius gene-
j. e. ab anno 1550. Quae hic legunlur tolam magis
ralis Mechliniensis; quibus duumviris siinimas p.u-
provinciam oppidumque Sancti Trudonis speclant blice referre graiiasoflicium
estreligiose colendum.
quam nionaslerium; sunt praeter ducum et coiriitum Codex eleganter undecim et dimidioqiialernione
bella urbium polissimum communilates , quarum
menlio facta ut non monasterii sed scri()tus est. Scribendi compendia neque multa sunl
saepissinie esl,
urbis potiuscujusdam hisloriani legere libi videaris. JJ nequeinusilala; e ssepius oecurril in casibus.obli-
et in aliis quibusdam voci-
Satisque dilucide et perspicue scripta sunt, quae de- quis priniae declinationis
ditauctor in secundo hoc libro, ut sineullo dubio bus, e. g. in ecclesia, penitenlia, accepit, fecit, elc.
liunc priori illi pra_feras. Ulrum quarto hoc conti- Sed eliam e pro m legilur, e. g. quod constauter
.vaalore posteriorem scriptorem Trudonensiuni res scribitur pre; lineola liltefae i superposita in litlcra
invenerinl, non satis in aperto est. Unus exstat duplicala tantuni admitlitur. Capita texlus non
Bruxellensis codex (124) in quo supplemenltim qnidem liunieris sed litteris inixialibus colore pieli.s
quoddam legilur, quod incipit nomine Zachctus de dislincla sunl, quae in numerandis nostris lextns
Vrankhovcn,etc, qui est Zazeus Roberti abbatis capitibussecitli sunnis. Hic est codex in <juoqua&i
successor. Quod vero numjusta sil Geslorum conli- infiindamenlo nostranilitur edilio; inlegium enim
nuatio an abhalum calalogus nescio. Grariimaye lau- Rodulfiel continuatoris primi sine inlerpolationibtis
dat chronicou Trudonopolitanuin 600-1560 auctore praebet textum ,. praeterque unam ad mbnacho?
Roberlo (sine dubioRodulfo)abbaleet quatuor mona- Sancti Pantaleonis epislolam litterae et conlinualio-
chis post eum (125). Neque de oppidi Sancti Trudo- nes desunt reliquae omnes.
nis Chroiiico, quod servatur in Giesscnsibibliotheca, fj 4*) _Cod. 1818.1,niembr., saec. xn ex. et xiv, fok,
accuratius aliquid afferre possum (126). A posterio- e Burgundica, bibliolheca Bruxellis, quCm prius
ribus scriptoribus in Bruxellensi nosiro codice pau- possidebalLammens(131), arclissimecobaeret cum
cissima suni adnotata de Arnoldo de Beringh el de codice 1, ex qtio sine ullo dubio pars ejus priur
GeoTgioSarens a. 1469 et 1495 abbatibus, quaene descripta est, quod haud paucis probari potest
quid omitiatur aa calcem dabimus, etsi per se mi- exeinplis; repetuntur enim errqres nonntilli (152)
nimi sual momenti. Saeculodemum decimo sexto in quos librarius codieis 1 incurrit, et praeterea
duo" quod sciam erant qui res Sancli Trudonis rarissime duo illi inter se differunt codices. Constat
.conscripserunt, quorum erat primus Moringusjam codex foliis 203; f. 31-118 legiinlur Gesla Rodulii
supra laudalus, qui Chronicon Sancli Trudonis priniique caniinuatoris, quce imdecitn qualernioiii-
edidit inde ab annol410, qriod postea alius quidam bus saec. xn conscripta peeuJiare sine dubio priore
monachusTrudoneiisisconlinuavil,elaIiumejusmodi tempore confeceruiit volumen, quod a tribtis ut
argnmenti librum composuit Joannes Lalomus, qui videtur conscriptttm erat tibrariis. Item singularis
obiiiaflno 1578; codex priori lempore Leodii serva- erat codex saeculi xm qui sequilur f. 123-144, quo
balur (127). Qui denique ex posteris Gesta abbatum tribns quaternionibus hisloria abbalum annis 1158-
Trudonensium tanquam foiilem adierunt suaque ^ 1185 legilur. Scribendi compendia, quibus librarii
inde pelieru.nl, qt;od sciam, pauci sunt : JEgiditis in priore parte modeslius usi erant, jam frequen-
Auresevallis (128), inierpohilor Cluonici Sancti tioraet graviora occurrunt, e".g. pr pro pater, pria
Laurentii Leodiensis (129) et Bruslliemius, cujus \>ropalria,mia misericordia, ca causa, etc.Fol. 14i-
fragmenta dedit Cliapeaville(150), qui onines si qnid 19S seplem sequuntur quaterniones, qui saec. xiv
videp, unius Rodulfi et conti.nualoris primi libros exarati conliuent Gesta annorum 1185-1366. Et hic
. cxscripserunl. •graviores sunt brevialiones; qts pro. eommuiiis,
NOTJl.
(124) Cod. 7647 saec. xvn, Archiv. VIII,.504. (131) Ach. VIII, 546.,
(125) Calaloguedes Hhlo.riens du Brabant; cf. Le (132) E. g.. 1,12, in ulroque codice legitur lalso
Lon^ Biblioth. I, 790.' canis pro conus; V, A, falso abbaliam pro abbalia. ;
(126) Arcbiv. IX, 578. VI, 5, sibi falso repetilur; VI, 19, mquepro n^ne;
(127) Sanderi Biblioih. Belg. II, 160." VI, 24, lene prolevc; VII, 10 in falso legilur in utro-
(128) C. 13, 20, ap. Chapeaville Gesta epp. Leod, que codice; X, 21, propulsius falso pro propensius;
' XII, 4, terra falso pro lerram; XII, 9, solum falso
(129) Mon. Gcrni., SS. VIII, 262, pro lolum; ibid. par«/iram pro para/ilKam.
(150) 11^56, 57, 64, 65.
51 RODULFIABBATIS S. TRUDONIS 52
ntUiB<> pro multitudine, elc. Eadem denique manii Gc- A Dacherium in Spicilegio (136), sed vitioslssimccilla
siorumphrsprima f. 1-20 scripla est, quaeannos628- et negligentissime confecla. Codicem secutus est
f)99continel; f.20-50 deniqtieeademmanuconfeclus editor nescio quem, nam ne verbo qutdem ejus fe-
eslindex capitum Gestorum Rodulfl. Jam supra mo- cit mentionem; sed neque interpolationes neque
nui haec capita non a Rodulfo sed a continualore continuaiiones videlur habuisse codex, in variis
lertio esse •inslitula, itaque nullius sunt prelii, itaque lectionibus magis consenlit cum codice 1
neque in nostraeditione index ille est repetendus. quam cum 1". Ila vero perversae sunt baud raro
ldem dehiqiieest interpolator, qui texlum genuinum variae lectiones, ut facile conjieias codicem fuisse
undecim locis in Rodulfi Geslis erasit, suaque manu recens apographum, ctijns lilleras negligenlius exa-
alia in lexium intrusit vel iri margine apposuil. At ratas legerc non poleralDacherius. Saepius etiam
minimi faeiends_ sunt hae intcrpolationes, nam sac- modo minorem modo majorem narralionis partem
pissime Rodulfi sententice amplioribus verbis repe- niira negligenlia omisit, quas lacunas suis locis isub
luntureo consilio, ut capita sua, quibtis haud raro litlera D. adnolabinms. Secundum Dacbeiii lexlum
conlra sensum librum divisit, eo facilius afferre excerpta quaedam cx Rodulfi Chronico suo niore
posset. Qua de causa inlerpolaliones, qua; niliil dedit Rouquet (137). Minime vero Dacherius erat
genuini conlinenl, ihler varias lecliones recepimus. R primus in cujus notitiam venerant Gesta abbalum
Totum denique lfoc Gesiorum volumcn in unum Trudonensium, sed anle eum alii singula fragmenta
quasi corpus redigere conatus cst auctor ordine luci dedcrant, quorum nomina hic videntur appo-
chronologico, et in singularum paginarum margine nenda. iuolanus, quod sciam, primus esl qui-Gesta
superiore apposuit litleris minio scriplis hanc abbatum Trudonensiuin laudavit et Jibro smf ad-
inscriplionem : priina'— secunda — lcrlia — quaria scivit praesidium (158). A.nno1615 Sausseye (159)
j-fire.Nos vero, cumlibrorjinsinguloruio reslituentln illas Gestoruin parles lypis mandavit qtiae sanclum
sit formageiiuina,cttmdem ordinem seculi non su- Euchcriuin speciant; haecapud ipsos Trudonenses
mus, sed aniiquissiinoexhisaiictoribusRoduIfo dedi- ex nosiro ut videtur codice 1* sibi petierat. Anno
mus locumprimum; deinsequelur conlinualio prima 1624 Chronici Trudonensis hinc inde mentionem
et secunda, et ne ea quae ab auclore quario scripta .fecit Miraeus, qui codicem etiam cum coniinuatio-
sunt discerpamus, priorem parlemullimae conlinua- nibus videlur possedisse (140). Anno 1634 seculus
tionis- dabimus taiiquam Auctarium Trudonense , -est Meurisse, qui ex excerptis a Chesnio sibi trans-
cui incidentia in o.rdinem chronologicum redacta, et -uiUsis haud paucos publici juris fecil locos ex
loco ullimo coiHinuaiionem quartain addemus. Rodulfi el continuatorum chronicis (141). Saepissi-
Hi praeier illos sunt codices qui ex, codice 1* C.nieGcsia Trudonensiumin consilium vocavitMante-
descripti omn.es, hoc loco suiit enuiiierandi : lius (142), qui Hisloriam suam comitum Losseii-
l*a) Codex Parisiensis bibliolli. Arsen. bist. sium penein lioc uno fundamenloposuit. Hensche-
|_al. 35, qui esl exariUus auno 1479 (155). -nius denique in Aclis sanctorum (143) ex Chrouico
l*b) Cod. Bruxelleusis bibliotb. B.itigiind. 1G607, Trudonensi manuscriplo ex singulis conlinualioni-
ssec. xvi (154). bus dedit fragmenla de sancio Eucherio , Liet-
. l"c) Cod. Bruxellensis bibliotb. Burgund. 14965, berto, etc, quaerepetita suiu a Ghesquierio (Ili)..-
socc. xvm (153). Scribebam Berolini niense Maio 1848.
Una exstal Qesiorum Trudonensittm editio ap.ud R. KoErEE.

KOT.E.
(133) Archiv.VHI, 557. (140) Opera diplomalica ed. Foppens I, 61, ubi
(134) Ibid. VIII, 544. liaec liabel : Rodulfus abbas Trudonensh scripsil
(135) Ibid. VIII, 541. .De monasterii Sancii Tru- monaslerii sui chronicon, quod tniinus.criplumapud.
donis codicibus in universiim vid. ibid. VIII 48, 19, meexslat.CL ibid. 1, 495,520.
et de chartulariis VII, 844. (141) Hhtoire des evesqttes de Metz, p, 154, ex
(156)11,659. qtio singujos locos collegii v- d. Hirsch I)e viia et
157) XI, 204. XIII, 591. D scriptis Sigeberli, p. 251, qui recte co.njecit G,esio-
(138) Natales SS. Belgii ubi verbis proul te- riiin pariem primam a Rodulfo non, esse coinoosi-
sianlur Gesla abbatum Trudonensium ad locum.a.. tam.
4227 in t.erlia continuatione respexil. Historia comitum Lossensjum 16.71p, 19,
(159) Annales Ecclesiae Aurelianensis.Paris. 16.15. 58,(142)55, 57, 85, etc. Sed mi.nime ubique accuraie
4, p. 271 baec "leguiitiir: Vhum est hoc ioco chro- conseritit narralio cum nostrj texlus verbis, it.r ut
nologianrex annalibus Sancli Trudonh, quam tnhit facile conjiciam eum non Gestis genuinis sed lextu
ad nos dictus Remigius Walzonius abbas anno Dom. . quodam
1607, d. 24. Sept., quamque nos ipsi apud ipsum poslea ampli.icato usum esse.
monasterium diligenter leyimus anno 1600, hoc loco (145) Act. SS. Febr. III, 222, -in eommpnlatione-
de verbo ad verbum inserere. Vide eliam Fp. 256,258, , de.translatione sancli Eucherii.
263. ' • '
(144) Act. SS. Belgii V. 11, sqq. :
53 GESTA ABB. TRUDON. 54

RODDLFI GESTA ABMTDH TRDDOHIRSIDI.

Rodulfusl N. Salutem. .Noium est 2 bmnibttSj A riiillo liiii iiysloriaim nova iricude formatain de his
quibus gralifica maiiusliberalis 3 forlunaeexperiendi quae acciderunl anliquo et moderno tenipore erga'
copiam dedit quod vclera vina gelidis prompluariis aecclesiam nostrani,- Ul qdi velerum el novarum
tolo anni circulo liqnata aulunini lempore ad tem- rertim usu deleelaris, vetera noslra et nbva per
ptis seponanlur, et nova musla naturali niolu adhuc eam sapias, perquam cupidum animum aid condi-
calentia et necduni prorsusdefaecata avidius suinan- gnam passionem afficias. In qua licet ad eruditionem
tur. Ut qnid hoc? Utique iion ul nova et lurbida parum proficias, sciro tamcii pbteris,- qui nova scire
veteribus eldefaecatisquasimeliorapreponantur, sed cum veteribus queris, qualis quondam accclesi:.
quod novaeres delicalos hominum animos, irruente nostra fucrit, de quam sublinit 6 ad quas alryssi
passione desiderioriiin, oblectabilius afficere soleani, voragines freqnenler corruerit, et quantum laboris
donec, saciata passione desideriorum, cumalacriore snper vix extantem adhuc veleris ruinae.favillam,,
aviditale ad veterum usum reverlantur. Unde • contra malignorum flatuum imporlunitaiem coili-
quidam pliysicae non ignarus ait : Alternh uti de- die irrueniem, ne prorsus avolet, egerriine susti-
iectabile esi; ipsaque allernilas sapores, licel itnpa- neam '. Quod te scire in eo micbi proderil, quia
res. mque tamen interdum gralifical. Secundum solent plerumque miseri liomines refercndo suos
iiujus dietaa* rei similitudinem, dilecle mi et • aequanimius sustinere dolores, cum invenerinl qui
semperB diligende preposite Sancti Dyonisii N., eos audiant familiariter et compatieuler 8.

INCIPIUNT GESTA ABBATUM SANCTI TRUDONIS

ilodulfus gratia Dei sanctorumqueTrudonis ct Remacli Tungrorum cpiscopi, ubLet aliqui Ieguntur
Eucherii abbas eorum ccenobii, omnibus posteris de piincipibus regnorum elrecloribus aecclesiarum,
meis "tam aJibalibus qnani monacliis, qui in hoc quornin temporibus hoc noslrum sanclissiinoe puri-
eodem cceiiobio *° Deo sunt mililaturi, Id fore latis lilium effloruit. Sed hoc nianifeste neque ibi
quod profitemini,- et peccalricis animae meaeinier- ncque alias usquam dalur intelligi, utrurn. per eum
dum reminisci. Sepe nec non et sepissime, fratres " ipsuin regerelur prinioedifi.calumcoenobiumnostrum;
karissiriii, lotamarmarir noslri revolvens suppelle- sive pef alium, clerici quoque sive monachi fueiiiU
ctilem.dumadhucin carne,qtianuncagoiiizalis,posi- quos in eo constiluerit, et quando monaehi in eo-
tus essem, ardebam vehementer mc posse reperire, esse ineeperunl. Talia quae quidem dignissima
qui et quoi et cujus professionis, ulrumne " omnes essent sincera annolatione, dum leetione aut
monachicae an canonicaealiqui fuisscnl predecesso-'. vera relatioiie sepe et, ul dixi, saepissime vehe-
res mei, el cujus quisque vocabuli et quot annis menter arderem cognoscere, inveni lil.elhim quem-
•prefuerit. Quad ad desiderium meum fateor me- dam ubi- vila sancti Silvestri babebaliir aique
nunquam poluisse reperire; sed neque qiiisquam translalio sancti Benedicli nec non el sermo de
erat anliquis de fralribus,- qui se usquam hcc le-' C assumplione sanctie Mariae semper Virginis; iit eo
gendo reperisse, vel unquam audiendo didicisse qnantum reppererim hic annotare curavi. Unde ex-
dicerct, ut ego scire querebam. Hoc utrumne con- cusalum rogo " babere me lectores hujus mei opus-
tigeril familiari seinper nosiiis negligentia noia- cttli, si niinus quam velletis cerlos vos reddidero ex
riorum, an inler freqiientissimas loci desolationes his de quibus ipse cerlior esse non potui. Haecmea
amissione forsitan librorum, certtim similiter ha- in boc opusculo est intentio, itt quod aliorum
bere nullo modo pottti. Domnum aulem nostrum negligentia ferme ohlileramm repperi, nostra sal-
el piissimaemenioriae sanclum Trudonem clericum vum diligentia piiriusque eliqnalum futurae con-
fuisse et sacerdolem et ccenobii nostri primum servem posieriiaii. Abbates et monachos post me
edificatorem, Vita ipsius docel (145) necnon el beati futuros in boc coenobiovolo sollicilos inde reddere,
VARLE LECTIONES.
1 R. 1.1*. R. — salutem .desunt D. s ila 1. D. facimus 1*. 3 deesl D. * r. d. 1*. * deestD.
ila 1. 1* quanam sttblimitate D. ' suslineant D. 8 coinpatiaiiiur D. V:de addit 1*. s ila 1. vox S.
Trudonis erasa el nomina prafifatio libri, primi addit 1*, in quo adscripsil ittlerpolalor prohemium. I0
nobib 1*. " mei addil 1*. deesl 1. D. 12deesl D.- '. m. h. r..l\
NOTiE.
(145) Num sil ilia auclore Donato, quaro vide apud Ghesquier, V. 23, an Theoderico, dcfiniri nequiU
5g RODULFI ABBATISS. TRUDONIS 36
quaicnus in anleriorum suorum negligenliam ulie-, "_abbas prefuil a. 5 (147). Theudefridus abbas pre-
rius rion incidant, sed suis quoque pqsteris de pre- fttil a."30 (148). Erenfridiis abbas prefuil a. &(149)j
decessoribus snis plenum fidei monumentum scripto liuc usque repperi quot annis prefuerint, sed ta-
relinquanl. In quo dum probitas seu improbiias men sine aunis Domini. Adelardus abbas memoria
dignissimus prefuil a. 55, id est ,s usque ad a.
singulorum Irequenter Iegi polerit, probi priorum
exemplo accensi, in melius et melius semper profi- 1034 a0-incarnalioiiis Dom. Guntramnus abbas pre-1
s0
ciant, improbi imaginaia sibi vita sua confusi, a fuil a. 21 ", id estSJ a. 1034 incarnaiionis Do-
malis operibtts suis vel sic saitem resipiscant. Acci- mini usque ad 1055. Adelardus abbas prefuit a. 27,
s3
pile ergo, pnsteri mei, nomina quaedam abbatiirti id eslss a. 1055 usque ad 1082 infcarnatibnisPc-
sine annis quibus preftieruni et absque annis Do- mini. Huc usque ct ila in supradiclo libello rep-
niini, quacdamcuni ipsorum lantum annis, qttidam peri. Posl htine aulem Adelavdum illorum lanttim
el cum ipsorum annis et cum annis Domiiii. Cae- nomina ponam, qui vel abbates fuerunt vel abbales
lera vero fidelium virorum, qui haec viderunt aut se esse voluerunt, usque ad nostrum iniroitum,
cos qui hacc videranl, relalu didici; ipse quoqtie quoniam tantam confusionem annorum inter se con-
dequibusdam didici'*. Qute me presenle aul nie . tendenles feceruiit, qubd de singulis ntillum cerlum
"
jam juvene quoque exisieule acla sutit, aliqtianlula tempus babere poliiiimis preier iihuni, sicul in se-
fidelissimaequidem menioriaemandiabo,plnrima pii- quenti _4 opere explanabimus. Nomina autem. eo-
dore nostri ordlnis ei nimio tedio lengae relationis rum fuerunt: Lanzo, Luypo, Herimannus, et alter
preteribo ls. Herimanrius, et predecessor nosler domnus abbas
" coenobium quondam Tbeodericus. De iiibus verb supradiclis abbalibus,
Igilur ncmina abbalum
Sancti Trudonis regentium stint liaec: Grimo '* ab- scilicet Adelardo, Giintramno et sccundo Adelanlb,
lias (146), Reyramnus 18abbas, Ilardebenus abbas, qtiod fidclium narratione didici, breviler "s refe-
Columbanus abbas, Angelramnus abbas, Ambrosius r.im; nain de supradiclis caeterisnichil accepi, qund
abbas, Gisleberlus abbas, Adelboldus abbas, Ilil- fide cetia prorerre audeam. A secundo au.cm Atle-
dradus alibas, Sabbalinus abbas, Ermemmarus ab- lardo usqtte ad me quicquid referam, aut ipse vidi
bas, Radulfus abbas, Luodowicus abbas, Ralber- aut videre potui; el quse non vidi, e.orumrelatione
lus abbas, Rotlegangus abbas. Iluc usque repperi qui baecviderunl didici.
slne numero annoriim quibus prefuerunt. Reynerus

EXPLMT PRIPATI8. INCIPIT TEXTUS OPERIS,

! LIBEI. PRIMUS'.

1. IgilurprimusAdcIardus s'-s8* nativam linguam C lempore accidisset (150), concurrcbat atl elimosij
non habuit Theutonicam, sed quam corruple nomi- nam fralrum omnis sexus el aolas iinporlune el mi-
nanl Romanam, Theulonice 'Walonicam; .fami- serabililer. Quorum aliqitibus interdum ad se voca-
liam s9 aecclesiaenostrae viscerabililer dicilur di- i tis, qnerere diccbatur joculariter : Cujus servus, lu
lexisse, iinde et usque in hodiernain diem de eo a . ille ? tuve illa, cujus ancilla es? Respondeiuibtis iliis
plerisque solettale quid memoriale referri. Ctim ex verbi gratia sancti Lamberii aul sancii Pelri, sivd
steriliiate lerrae, aiuntso, fames aliquando ejtis sancti Servalii, sive sancli Remacli, postremo cujus-
VARI.E LECTIONES
u deest D. "! texlns addil V. quasi inscriplionem sequeniis. u deesl 1*. " abbatum catalogi in 1 mi-
ttio scripti sunt. 1SReiniannus D. 19scilicel D." so 1039. D. ." viginli D. !S desunl D. ss centesimum
octog. sec. D. s4 conseqiienli D. js"deest D.s* hmc desunt 1*. explicil prefatio clesunl30
D. s7-ssfactus
abbas hujtis loci anno I)om. 999 dddit D. qui famili in rasura iuterpolator 1*. aiuul ut D.
NOT^E.
(146) Secundum Roberli comilis tabulam, quam 957 el 9o9 scnptas, in quibus menlio facla esl Adal-
protulit continualor tcrtius II, 7, Grimo abbas praee- lieronis episcopi Metensis et ejusdein abbatis Trti-
rat nionasterio tenenle inlerregno illo, ad quod lem- rj donensis. Obiit amio 964 eique successit leste con-
pore Carolf Marlelli res post Theoderici IV mortem linnaiore Tbetidefridus abbas, qui niunere suo us-
redierant. qtie ad annuiii 994 fiincliis esl. Adalbero vero monn-
(147) Si sequeris' labulam Ruechiindae niatris steiio praefuisse dicitur per anuos viginii, i. e. 944
Reyneri abbalis apud continualorem 111,S, pra-erat —96i.
nioiiasterio anno lertio Ollonis prinii. At huncan-. (14S) Obiit die 13 Januar.
nuin cum sequenlium annorum numeris ininime (149j Obiil 5 Novemb. De his diebus emorluali-
quadrare salis patet; ilaque aut in apponendis nu- bus vide coniiniiatorerii tertiiim III, 16, 17.
meris erravit auclor, aul, quod ad veritatem pro- (150) Anno 1006 magna fame illam terram pres-
pius accedit, desideratur in hoc abbalum catalogo sam esse testanlur Annales Leodienses Mon. Germ.
nonien quoddam. Dttas alias servayil conlinualor SS. IV, 18. Cfr. etiam Alpert. 1, 6, ibid.
labulas 111,10,11, annis 21 el 23 'Ottonis 1, i. e.
•57 GESTA ABB. TRUDON. S8
libel sancti, aicbat : Quid igiiur tibi el familim san- A usurpans patrem pueri bello cepit, el in^pisco-
cti Trudonh? Pascat te tuus dominus, cujus tu es patu permansil. Pnsl aliquot vero lempus quo-
rundam fralrum insligaliono conlra abbatem
-servus. Qui sancti Trudonis se esse profileliatur, Adelardum adeo, eic. . ,
palerne ab "eo audiebat: Pascet ergo te liodiesan- 5. Anno ab incarnalione domini noslri Jesu Cllrisli
clus Trudo dominus nosler, conservusenim noster es. 870 3S,indictione 5 et a. 15 sedif domni
Adventii,
Primis ejtts annis aecclesia noslra necessariis illi gloriosi presulis, sub die 18 Kal.
Sept. facta est de-
deficieniibus anxie niniis, ul referri audivi, labora- scrijitio perjussionem ipsius ex abbatia Sancii Trudo-
vit. At unde hoc potissimum accidisset, fide plcna nis per suos legalos, videl.icelFredelonem el
Herigau-
relatione non didici. dum. — Hinc eliam, sicut ex aliis mullis, .noslro-
. "Anno 31 Domini' 999 ,'imperii Ollonis lercii rum negligentia debel merito reprehendi, qtii hic
anno .. . ., praesiilalus vero Nolgeri Leodien- neglexerunt annotare noinen abbatis sui, qui tunc
sis episcopi a. 27, defunclo Erenfrido ahbate cum non tanium Meltensis epi-
hiijus loci, successil Adelardus piiinus Iiujus temporis preeral,
nomiiiis, nativam linguam non habens Theuto- scopiaa nomen hic invenialur annotatum, scd eiiam
nicam, sed,de. nomina legalorum ejus, qui banc descripiionem fc-
"2. Quorundam fralrnm suorum inqnietalione ceriinl. — RepperimusS4 dethesauro mcclesimSan-
Theodericus (151) Meltecsis episcopus in eum' adeo cti Trudonis rebam (155) ipsius corporh attro argcn-
commotus exstitil, quo eum aliquamdiu quasi ex- toquefctbricalam. Item rebam sancii Eucherii argento
jsulem abductum Mettis leneret, et per preposilos nobiliialatn. llem in dextera parle sancti Trudonh si-
mlerim res noslras curarel; sed episcopo Leo- mililer. Item altare in honore sanctm Marim el is
diense (152), cujus diocesis erat, jus suum in eo sancti Petri auro argenloque imaginutum cum cy-
defenderilo, landem honorifice revocatus est. Quem borio (154) desuper; in medio cyborio pendentem co-
reversum" ianla comitaia est gralia, ul a.ccJesiam ronam mreatn deauralam. Iiem atlarein honore san-
suam non moilo neeessariis facerel abundure, ve- cli Stephani argento paratum. Capsam 1 gemmis au-
Mtm-eliiiiniiileriiis et exieiius vario cttltu diversis- roque insignitdm. Item capsas argento lecttis 2i.
que uteiisilil.ns gloriose cbortiscare. Quorum per- Cruces inter majores el minores argento paratas, 10.
pauca, preeiDsissiina tantum, vidimus, nam cae- Capsas evangelicas ctrgenloparalas 3. Mala granala
tera, sicut etalia pDrplurima, furor debacchantium. -argentea 2. Calices argenleos cum paienh inler ma-
Symoniacorum, el de noslra abbatia iuler se decer- jores et minores 19. 36 Ilem palenas 6. Item calicem 1
taniium, variis modis diversisque vicibus dampnose -aureitmcuin patena argentea, unde debenlur de ar-
himis dislraxerat perdiiionique perpetuae sepelive- ( genw iibrm 8 et dimidia. Item cruciculas aureus 5,
ral. El ne quis videns hodie paupertatem aecdesiac argenteas 6, ex cupro 2. Allaria parva argento pa-
iiostrae et in substantia el in thesauro, exisiiinel rata 5. Thuribula argetttea 3 el unum ex cupro. Can-
eam semper lam lenuem lamque nudaiii fuisse, vi- delabra argenlea 7. Buxtas argenteas 2 ad ferendum
deiur micbi non ingramm illi debere fieri neque no- ihcensum. Offertoria (155) argcntea. 16 sr. Scy;:lws
38
slris verecundum, si hic ei relulero quod in quo- ergenteos 4, et 2 ex cupro- Buxliletn argentetim.'
dani alio libro inveni de thesauro quondam noslro Viiam sancli Trudonh argenleam cum imagiuibus
et de subslantia prebendaj fralrum iia annotatum : decoralam. Lampades argenteas 5, el 7 ex stagno.
-*Hmc verbaerasis duabus lineis ila ampliavit inler- Coronas argenleas 2, et 8 as ex cupro partim deaura-
*
potator 1 : Anno secundo prelationis Adelardi las. Cicives argenteas 2. liem claviceltam ex auro.'
primi Adelberone Meiensi episcopo hiijus nomi- Cambulas (156) 2 argento leclas. Vexilla 4. Cdppm
nis tereio morluo, Thebiiericus secundus bujns 53
nominjs, consaiiguineus ipsius, episcopaium preciosm de pallio (157). Casulm(\58) 12 precio-
sibi usurpal. Dux eiiim Moscllaiiortiin, qui el. sm de pallio. Dalmaticas \) cum liinich subdiaconali-
Lotharingie-, Theodericus, defuncti Adelbero- bus. Cussinos sericos 3. Pallia inter majora et nii-
nis frater, episcopalu prcfato Adelberoni Inijtts nora 44. Item
nominis quarto, filio suo adbnc puero, collalo, pallium 1 cum friso (1S9) el margari-
ipsum Theodericum eidem tulorem eonstiluii, lis. Ilem pallas (160) lineas serico cooperlas 10; Itetn
qui, puero ab urbe excluso, episcop.itum sibi-1D pallas lineas sine serico 98. Facisleraios 40i. Fano-
VARI.E LECTIONES.
fr8lAnno — Thoulonicam inlerpolalor l*.'scripsil erasis qtim anlea fiieranl tribus lineis. Nutnerum Oilonis
abscidit bibliopega. ai 770 D. 33n. M. ep. 1*. 3*hic catnlogus in 1 ila conscriptus est, utuna linea atra-
menio, allera vero minio exarata3B sil. ss deesl 1*. sanciique D. S6eiiam addit V. s'17 D. 38ita videtur
legendum; suxtilem. 1. 1*. el 8 — argenteas 2 desunt D. *° facistergios—cui.ellum d-Sii.ilD.
NOTJS.
;{I5I) Est secundus, qui sedebat inde ab anno (156) Virga pastoralis episcoporum. •
1006—1047. (157) I. c. de maieria pallii, hoc sensu pallium
(1S2) Quis ille fueril nonsaiis patel; nam inira est quoddam genus panni serici.
aniioruui 1006—1054 spaiiuin Leodiensem Eccle- (158) Idem quod pianeia; esl veslis sacerdotalis,
stoni rexernnt episcopi 5, Nolkerus, Baldcricus, qttae, tesle Rhabano, sitpreinum ontnium indumen-
Wolpodo,
" Durandiis, Reginliardus. tornm est et cmiefa omttia inlerius per suum muni-
I. q. repa,.cst feretri operculum.
(155) Idem men tegil et serval.
(154) quod paulo supra reba. (159) Fimbria.
(.55) Calicis vel paiena_genus. (160) Aulaeiimqno allare operitur,
59 RODULFIABBATIS S. TRUDONIS 40
nes (161) ad ofjerendum 8. Cortinas lineas 6, lct- A nostro diversis exulabanlcoenobiis, amissi pastoris
neas 2. Buxlas eburneas 5. Anappum (162) 1 cum gravissimo dolore exacerbali. Inter quos precipui et
aqua. Manile (165) ex cupro. Faldones (164) 2 cum religiosissime magnifici viri Gonzelinus el Godezo,
cussinh. Cullellum 1 auro paralum. Fuscinulas au- servi Dei, earne quidem germani, sed spirilu uno
reas parvas de aUro pensas denariorum 5. Fialam a in Deo coanimali, qui reverso landern pastore ad
i argeuteam: Item de argento fraclo libids &el dimi- ovile sunt reversi et apud nos consepulti. Interea.
diatn. Mucronem 1. Situlas (165) 2 ex cupro. Circu- cum pro brdinanda re utrique homini noslro neces-
los 4S2 argenteos, cuprihos 3. Reslanl adduc inqiii- saria, primus Poppo Slabulensis abbas (169) — ut-
Vendmihaures aUiem appendeiites 21, cum gemmis pote qui exulanlis abbatis vices agebal — ad cceno-
decentissimc ornalm. Ilem alim inaures aurem appen- bium noslrum descendisset, capitulum fratrum, ut
denies denarids 13. Item 'iiiancosos (166) 5, pensanles audivimus; ingressus est, et de culpis ccepit
dejtarios 6. Ilabent ipsi fratres ad proprium usum de- agere pasloraliler; cumque usque ad islum Gun-
pulalani speliam u~dpanehi facieifdum corbos 120, tramnum devenissel, eleganiissim_e formae. juvenis;
<7!io_. cdlligitxir ad modios 1600; ad cervisani fdcien- qualitaleperspecla.ccepil de eo sagaci mente pium
dam ordei corbos 192, quod cotligilur- ad mo- aliquid lmmileque presagire, atque in lucem velle
dios 1920. Sunt simul inter speltatn et ordeum corbi " producere, si, ut sibi de eo videbatur, ita experiri
512, quod colligilur &dnwdios 3320 4a. Porcos sagi- posset in re. Oblatam igittir sibi ordinis negligen-
nalos 15, leguminis.modios 60, salis inodios 24. liam coepitin eum ex industria veliemenlius aggra-
4. Taleni quondam fiiisse thesaurum noslrum et vare, el pie caritalis stimulis peclus liiimiiiiatis f^-
fratrum prchendain certa annotalibne leg-tlorum rebrare; tandem quasi in conlumeliam perceptum
Meltens.Sepiscopi repperimtts, diu tamen anle islinn dat ei per obedientiam, ut ad agendam ibi negli-
Adelardum , majoremque parlem permansisse ferme genliae suae pcenitentiam, pedes eum sequerelur
usque ad ifisum, ipstimque nichilominus nonnulla usque ad Siabulensem cecclesiam.Erat ille primeva
perdita reparasse, quaedamqueillius studio acquisila pube vernans , forma eleganlissima, siatura ultra
usqtie ad nostra tempora, non tamen usque ad noslrae aetatis bdmines proeera, grossitudine proce-
noslram prelationem perdurasse. Nam ; ul superius rilati congrua; vocalitasin eo insiar tubae allissona,
diximus ct in subsequentibiis (167) sud. apte loco predulcis lamen et mole corporis non indigna. ClariS
ponemus, furor pertinacissimus debacchantium Sy- eum natalibus ortum superius diximus, el apprime
moniacorurii, el de nostr abbalia inter se colli- eruditum offlciis aecclesiaslicis et regularibus disci-
denlium variis modis diversisque vicibus, misera- plinis. II_ec quae plerisque vagis juvenibus super-
biliter niniis preciosissimum accclesiasnostrae the- biendi solent esse mulla materies, pulcherrimus •
sattrtim distraxit; sepultoque irrevocabililer inesti- juvenis-lanlo in se exisiiinabat venustiora fore;
mabili illo decore, scdere eam usque hodie facit lu^ quanlo humiliori exercerenlur obedientia. Vicino
gubrem el miserabileni exlrema plenaque confusione igitur jubenlis pede obedientiae iter Stabulaus ala-
suaeniiditatis. De Adclardo preter obitum ejus non criter pedesque aggressus est, nec pudore insueti
plura didicimus; nunc ad successorem ejus eonvcr- peditis moius nec difflcultate itineris exterritus. Ubi
lamur. cum lassus quassusque tenerum corpus delicatiis
- 5. Posl prinnim Adelardum succcssit Guritram- juvenispervenisset, ex preceplo abbatis, cui por-
lms natus de Hasbania (168), liberorum prosapia-, larius eumjam adesse nunliavcrat, ad pbrlam atrii,
inniitritus coenobionoslro ab adolescentia*, ibidem- ad quam suscipiuntur bospites, scilicel exlra con-
que aecclesiasiicis adprime inslilulus ofliciis et re- venlum fratrum, nocte ea manere jussus est. Agebat
gularibus disciplinis. Tempore autem quo predeces- pius paler ex induslria, qualiter ejus comprobata
sor ejus *', abbas seiliccl Adelardus, a Mettense exaltaretur liumilitas. Portaiius igitur, pia humili-
episcopo Theoderico exul lenebaiur, accidisse co- tate el liilaris vultus obedieiilia in larii speeioso no-
gnovimus, sed quo ordine non didicinius, coenobii r, bilique juvene sagaciter considerata, atque tam
nostri euram agere pritnuin Poponem Slabulensem fratribus quam prioti aecclesiaencc non et ipsi tait^
abbatem. Interea iionnulli de fratribus nosiris loco» dem abbali in ammiralioiieiii celebri facta, fac.le

VARI_« LECTIONES.
4,fialam — mucronem desunt D. '4Scirculos — denarios 6 desunl D. kiila recle D. 5700 1 , I*

NOTJL
(161) Est mappula, quaemanibuslenelur, quando (166) Mulierum ornamentum ; afmilla.
missaeofficiuin agitur. . (167) In tertio libro et sequentibus. *
(162) 1. q. ariaphus, id esl vas. (108) Est pagus in Mosae sinistra ripa silus inler
(163) Urceus quo aqua mauibus inlyndilur. fltiviosMehaigue, qui in Mbsam exundat, Demeram
(164) Indumeniuin laneum. et in quem hic se prajcipitat, Dylam.
(165) Est Iiquidorum mensura; 50 situlae erant (169) Obiit aimo 1048; cf. Vita Popponis aptid
una carrada. Mabillon AclvSS. ord. S. Ben. saec. VI, 1, p. 56y.
il GESTA ABB, TRUDON. . 42
*"*
per ipsos obtinuit, ut a convenlu fratrum non dif- A Inlefpotator qualuor tineis erash hmc: Post lvi~
ferretur lain honestus tamque preclare obediens btrlationem vero que' doriino Adelardo primo
increbiier.it. dum liiijus loci commonaclii exu-
juvenis. liaque convenlui admissus est, at locoul- lantes per diversa hincinrie cenobia hospitaban-
limoposilus; lolis scapulis celsior quoque majoribus tur, Gunlramntis siipiadiettts in ca.nol.io Ucr-
liabebatur. Nocte illa conversio sancliPauli anntialis sfeldie , quod siluin est in Turingia , hospiiali-
ile more solempniter celebrabalur (Jan. 25), qua taiis gratia multo lempore moraius , faclus esl
camerarius loci ipsius abbatis. Esl enim lo-
ille ad invilalorium ymnos, psalmos, antyphonas, ciis, eic.
responsoria dulciler _iigiterque inslar amplissimae 6. Interea primtis Adelardus abbas loco nostro et
tubae reboaus, allonilas aures fixosque in cum om- -bonori suo jam dudum reslitulus , defungitur (an.
nitim fralriun animos abs/jue ; invidia delectab.-l.
ad illud ventum 1054) 35 annis aecclesiaeprelatus, famaqtie volanie
Cumque respoiisoriurn fuissel44* Hersfeldiaeipsique imperatrici nunlialur. Nec mora,
quod canlandum abbali ab armario (170) deferlur,
abbas ut memoralo apud utrosque fit deliberatio, qualiierGuniramno
significavit armario, juveni pro daretur nativi soli sui honor et
se canlaiidum deferrel, eo loeo quo stabal in ullimo. proprii loci prelatio;
_sed parvum quid esse hoc tanto viro 46 reputaba-
Guniramnus suscepta cinn humilitale canlandi
. tam mirabili tubeae suae g. iur4',;nisi quod inter.suos eum sublimandum, ma-
responsmii obedientia, multum 1111peregrino .honore gratiusque posse
vocis noyitate atque organica fistulali gulturis dttl- jus fore asserebant. De provehendo eo Hersfeldia im-
cedine tottim chorum ipsumque maxi.me abbatem
peratrixque.gratulabanlur, sed quod tanlo viro lali-
permulsit, ut finilo.versu et Gloria Pafri, eadem
liora abbas significarel ei ad se venire, et de eo qtto que carerent meslificabantur. Magnis igilur mune-
ribus ab abbate Hersfeldense (172), maxime vero ab
ultimus slabal loco etim a se __ccundumslare. Ilaqtie 48imperalrice honoralus, cum lilteris imperia-
ipsa
aliquanlo ibi mansil lempore, majori semper cun- Jibus et conimendaticiis
ctis habitiis amiriirationi et reverentiae. Quomodo honesloque comilalu Mellis
. ul episcopo annuente abbas loci no-
vero inde transieril Hersfeldiam nescimus, sed quod transmilliiur,
sui sine contradiclione conslilite-
ex eo transierit didicimus, quia factum eum ibi slri, quin immo
relur. Theodericus , qui lunc eral Mellensis episco-
camerarium abbalis cognovimus ***.Loctis regius,
studiis arlium liberalitim mundaiiarunique rerum pus, fraler imperatricis (173) secundum carnem
alque ita Deo ordinanle conligit, ut si-
gloria egregie precipuus. Mansimus quoqtie et nos ..habebatur; mul una die venirent anle episcopum et imperatricis
aliquamdiu aprid lociilliusabbalem Fredericum(171),
et exuberanlium diviliarum ejtis jugem inundanliam nuntii cum Gunlranino et fratrum loci nostri missa
_ei liberalium artium apud fralres sludiosam effica- C legalio.Uirorumque-audita episeopus legatione, dis-
tiam colidie tanquam de novo expavinius. Camera- lulit rem usque .in craslinum;.sed seorsum ulrisque
rius aulem abbalis non idem.qui et fralrum; est recedentibus, cum jam profundior esset vespera,
honor magnus, nam ct ph.ribus abundat, et dome- jubel episcop.us duos de obsequio suo famulos ire
sticis imperans, eis quae debenlur abbati quasi ter- ante Guniraiiinum cum aureis suis caiulclabris nec-
lius parlicipat. Ubi dum morareluf, corporis pul- iton et flammantibus supcr ea cereis usqtie ad illius
critudine morumque 411nobililale in brevi factus est . hospiltum, simulque candelabra illa donojubelei
celebris aulae regiae, ipsique religiosae iroperalrici .relinqui servjlioque ejus et honori; quaeque illi stint
m.ixime. • rsuisqtte secum necessaria transniillunlur large de
*Ab 1*erasis lineis hmc htserla episcopali curia.- Quo viso, fralres rem ul eral fu-
inlerpolalore seplem
sutit: Descriplis igilur monasterii hujus the- tura intelligunt, et faclo marie unanimiter bilarique
sauris el fratrum prebenda, et scriplo commcn- vullu conseniiunt episcopo de preferendo sibi -con-
datis, priusquam a Normannis. monasierium fratre suo, viro venerabili Gunlramno.
ipsum destruereiur, ad proseqiiendum bisloriam 7. Factus igitttr abbas Guntramiius Meltis et
est redeundum. Tempore auiem hujus domni
Adelardi quidam laudabilis juvenis nomirie Gun- consecralus Leodii", multam paupertatem in loco'
tramnus, nalus ex Ilasbania liberortim prosa- ^ noslro invenit parumque in ordine nostro religionis.
pia, nulritus in cenobio hoc ab adolescentia, Malurius ulrumque correxit; pauperlalem ex eis,
floruit ibideinque, elc.
" Processu vero lemporis qtio venerabilis scripsit quae ab imperatrice dono acceperat et a regio loco
'ideminlerpotalor 1*, una linea erasa. secum deluleral, ordinem ex disciplina niaxima,
VARI_E LECTIONES.
uv. f. desunl D. 4Sprobilate et addit D. 46lanlo viro desunl D. "reputabatl, isdeest T"

NOT_E.
(170) Cuslos bibliolhecaemonastcrii el idem prae- (173) Confundil Giselam, Conradi dieII uxorem,
cenlor eliam. cum S. Cunigunda ; haec jam obieral 5 Marl.
(171) De quo vide supra pra.fationem. 1055, cfr. Ann. Hildesh. Mon.Germ. SS. III; ejus-
(172) B;irdone, qtti iude ab anno 1051 Hersleldia. que frater erat Theodericus 11 episcopus Melensis.
ablias, eodem :>mioMoguntinos archiepiscopus fa- Videcliam Mabillon, Arin. ord. S. Benedie.ti IV,
cius esl. Iiersfeldiac anuo 1055 successit ei Megin- 596.
herus.
PATUOI..CLXXIII 2
'
& RODULFIJABBATISS. TRUDONIS • . i.
quam HersfeJdiaedidicerat. Moxqui dispersi fuerant A j annona caeteraque suppelleclili famulantibus sibi
monachis redetintibtis, nonnullisque ex seculo apud familiaribusqud reliqiiit, et vicluih alque vestilum
nos ltabiium vilamque mutanlibus', florebat locus abundantissiine usque iil alterum afinum ulierius-
etlorificeniissime .religiosbruhi senum canilie obe- que i3 fratiibus suis; sepultusque in aecclesianoslra
dienliumqiie juvenum officiosa multitudirie. Per jacet nunc jiixla extferiorem pariem templi versus
21 annum, quibus eum prefuisse compeiimus, aec- aquilonem, medio parietis qui
jiingitdr fratrtini
clesia nostra et lemporalibus et famosissime cresce- Cbnvenlui.
bat spiritualibus. - 10. Huic successit 84
' Anno Adelardus secundiis, liberis
Dominil035, imperii Conrardi ralione no- ortus parentibus de Brabantia, de vico qui diciltir
minis secundi, sed ratione imperialis benedi- Lovinium
ctionis primi anno 9, et Ueginardi Leodiensis juxla Lovaniiim, atque inde diminutivaio.
episeopi anno 11 (17&),\annotavit interpolator Hic a puero innutritus est ccenobio noslro sub
1* i)i margine. Adelardo primo ef Guntramno abbatibus, hoiiesle
8. Hujus vilae ultimis-annis domini nostri sancti litteralus, neque ignarus de sculpendis pengcndis-
Trudonis sepiilchrum frequenlissimis coepit chorus- que imaginibus; post alios nonnullos aecclesia-
eare miraculis, qua. ille 49 sludiosissime salagebat „j slicos honores de majore preposito eleclus est
occullare; sagaei eniiri pectore fconcipiensquod fu- abbas et consecratus. Magnae gloriae apud mun-
turum erai, signit dala esse jnfidelibus "non fideli- dales in abbalia habitus est, muliis affluens diviliis
bus (/ Cor. xiv, 22) dicebal, quod non Jonge post et expensis utens sumpiubsis, ulpote qui do--
illum nonnulli de noslris experti sunt, qui inier ipsa minum habebat fortem et religiosum, Albero-
quoque miracula Deum offendere non limuerunt. nem ei (176) videlicet Meltensem episcopum, fra-
Nos.auiein qui adhuc supersumus,1 sicut flagella irae trem ducis Frederici (177), cui in omnibus quas
Dei et indignationis super locum nostrum non vidi- erant ipsius episcopii, nullus principum sive advo-
mus incepisse, ita quoque gravissima anxietale in- catorum audebalquicqiiam dampni inferre, sed pro
gemiseimus adhtic colidie necdum desiisse. ejus sanctitatis reverenlia et ejus timore —quia tota
9. Tempore hujus donmiabbatisGuntramniusque pendebat ab eo imperialis curia, necnon quia tota
ad medium producta est.maxima pars turris nostrae ulriusque Franciae regno diffusaerat per nobiliores
cum ulrisque iesludinilius suis. Quia vero, utsupe- ejus parentela — ubique pacata exercebantur et
rius in juventule cjus teslificati sumus, forma esat muliiplicabantur exteriora bona noslra. Sed et ve-
elegantissimus, corporis proneriiale convenienlique nerabilis abbas Gunirarimus pingue dil.atam abba-
^rossitudine deleclabilis bominum aspeclibus, ex C < tiam Iionisque omnibus refertam illi reliqueral,
eoque 80 sonora valde modulatione dulce canoriis, paceque vigentem etrebus affluenlem securusearn
'iiunc ei coiiltileralhonoremaecclesiaLeodiensis (175), glorioseque possidebat. Accedehat quoque ad
"ut summis ejus sollempnitatibus indulus, honorifi- aiigendam illi divitarium magnitudinem sepul-
• ceniissime chorum niediussl cantorum cbriim beati Trudonis frequenlissimis cotidio
regeret,
piilchriludiiie magni corporis pascens visus aslan- mirabilibusque chorttscans miraculis, quae tania
lium, et dulcedine vocis tubeaeaures deleciahs loto orbe terrarum fama resperserai, ut mullitti-
"eum ammiranlium. Quidplura? Talis ante eum in dinem peregrinorum non solum templi ambitus,
sloco nostro non surrexit.nescio ulrumne post illum sed et ipse quoque lotus oppidi nostri locus ferre
"fulurus sit S!. Obiit landem a. 1055. incarnationis minime possel. Namque ab oppido noslro paerie
T-Oiiiiniconfessusei unclus, adhucque vigenlein eo usque ad dimidium miliare per omnes in circuilu
lolo sensu animi disposila sapieriter super slratum populares vias ad nos se dirigentes, necnon et per
'
iloloris sui re familiari, et consolala multimodis campos atque per praia lantus peregrinorum ccelus,
"domosua spiriluali. Multa dona in argenlo.-equis, nobilium videlicet liberorumque atque popularium
VARI.E LECTIONES.
49cleeslV. 60exeo <juoqne 1*. ^1medium V. 82deesti''. Qui poslqnam praefuit a. 21, inseruii inter-
polator 1*, litera 0 erasa. 6S reliquil repeiil V. 84Eodem anno superscripsit inlerpohlorV. ct in' rasura
addidit inanus recenlior II in 1.
NOT_£.
174) H__cnon accuratequadranl in Rudolfi cliro- D nensium Geslis egaiur, Ex eadem tabula apparet
nologiam. Fridericum ex beneficio Adalberonis fratris advo-
(175) Cui lempore Guntramni praeeranl Reginhar- caliam monaslerii Sancti Trudonis lenuisse, et
dus, Nilhardus etWazo episcopi. post moriem ejus eamdein esse datam ab episcopo
(176) Adalbero III qui sedit annis 1046-1072, Metensi Udoni successori ejusdem Friderici. Hunc
fllius Theoderici*ducis Lotharingiae. Vidc slemma vero Udonem, qui in praeccpio quodam anni 1061
"liujus
• familiaeMon. Germ. SS. IV, 548. appellatur Udo egregius comes de Lctnborch apud
(177) Esl. Fridericus Luciburgeusis dtix Lolharin- Eriieslum in Hisloire de Limbourg, VI, 166 fuisse
giae. inferioris per annos 1048-1065. Vide Sige- generum Fiiderici dncis el pairen^ Heinrici comiiis
. berli Cbron. et Stenzcl.Frank., Kaiser II, 119. de Limburg, de quo infra plura leguntur, eumdem
Adalberonem episcopum Metensem et Imiic Fri- qui alio noiniue appellabalur Walraarus comes
derieum fuisse fratres, ipse lestalur Arialberoin Arlonensis, certo certius probasse videtur ide.n
tabula quadam data anno 1065, quam ab aliis jnm Ernesl. 1.1. Cfr. eliam irifra V, 5.
editam suo loco dabimus, cum in his ipsis Trttdo-
45 GESTA ABB. TRUDON. 4'.
sexus iiiriusque pene cotidie, maxime vero diebus .\ agens, ne tantus elemosinarum frucliis ocio toius
solenpnibus conlltiebat, ut in papilionibus taber- cederel el luxui, monasterium, quod neqite vetuslate
naculisque frondeis coninatisque (178) hahitantns, neque rimis aliquam ruinam videbalrir miiiari, non
,.oium ipsum oppidum circumsedisse obsidionis sane passus est presumpiuqsortim homiinim tam
specie viderentur, quos prae mullitudine ipsaeoppi- monachorum quam laicorum lemeritale dirui, sed
danorum dointts aliis referl_e,'capere non poleranl; ampliludine lalitudineque majus salis ordinalum
tum mercatorum copia, qui vix in equis et curribus, muro firmissimo columnisque spectabilibus, pul-
plaustris et animalibus tanta poteiant advehere, cherrimo tandem opere, sed. expensis ines.timabili-
quac sufficerenl muliitudini peregrinae. i e oblalio- lms reparari. Videre erat mirabile et relalu eritcl
nibus allaris quid dicam ? Taceam ani u ia, pale- ineredibile, de quam longe quanla hominum mulli-
fridos, Jioves et vaccas, verres, arietes, ores, qtiae tudo quantoque sludio et laeticia Japides, calcem,
iricredibiii multiludine offerebanlur; sed ei liiittm sabulum, ligna ac quaecunque opcrierant neees-
el caera, panes el casei nullo pondere, nullo numero, saria, nocte ac die, plaiTstris et cnrribus gratis
nullo existimabanlur precio, flla argenlea et vix propriisque expensis non cessarent advehere. Ipsi
jam clauso vespere Olympo (179) exhaustus dena- quoque lapides 6S maceriales atque in fundamento
riprum acervus quam plurimos in recipiendoet " grandes alque gravissimi posili Jideliler hoc possunt'
recondendo cuslodes fatigabant, et prelcr id nichil attestari, qui in lota Hasbania cum non. possint
penitus colidie agere B6 sinebant. Erat igitur non reperiri, dealienis partibus comprobanlurapporiali.
iam incomputabilis quam revera ineslimabilis Columnas aulem de Guormatia per Renum Colo-
peregrinorum semper venientium ad allare oblatio, niam usque navigio deduclas, alque aliunde alias
et nomen beali Trudonis frequenlissimis mirabili- plauslrisqite inveclas, lanquam a Cqlonia usqne ad .
busque miraculis ccenobiumque noslrum exuberans nos per terram vehendas populus vicatini, funibus
divitiis, diffamalum plus quam toto Romani orbis plauslris injectis, ardenlissimo sludio rapiebat, et
imperio. Nam si Iicel vera referre eliam credere sine omni bonum juinentorumque amminiculo, pcr
nolentibus, major longe altius, si recto existimare- ipsum qnoque fundum Mosae sine ponle lrajectas
tur, erat per lolum anniim inlegr.um aliaris fructtis catervalim ad nos ymnisonis vocibus perducebau'..
quani omnes, vel niodo vel lunc, abbaliae redilus; Quid plura? Muro vidit consummatiim el tecio
atque hoc non uno aut" duobus annis, sed per totum pene obumbratum, excepta parte aliqua,
lotitiii vitae tempus hejus abbatis Adelardi. Pace quaeinter majorem. turritn ct arcutn grandem
igitur et . abundanlia securus gloriose vivebat, _ anteposi.um continetur.
runctis 8S de regno nobis et nostris revereriliam 12. Necminus interea in edificandis per abbatiarn
exhibentibus; hinc gloriosis sancti patroni mira- aecclesiiset emendis aecclesiaenostrae nobilium villig
culis, hinc domni nostri episc.opi Meliensis virtute et prediis de oblalionibus ad altare fideliler operam
et nobilitale ejus ulriusque bominis. Quaulacunque dabat. Namdimidiumquod habemus in Yillario (180).
esset vrerra "9 in palria eo, quanlacunque discordia et loium quod habemus in Moscha (181) a comite
in regno, securus ambulabai, securus lerram suam , Brunone de Hengebac. aecclesiae noslrae acquisivit
inhabilabat quicunque sancti Trudonis sive servum ' emplum 700 marcis, similiter et lolam villam de
sive ancillam se esse dicebal. Miliies vero, qni de Siades (182), emptam 100 marcis a duce Frederico,
circum adjacenlibus villis ob infestalionem inimi- etquidquid habemus in Harches (183) a comite de
. corum suorum; oppidum nostrum incolebant, cum Musal Alberto, necnon et parlem illius quod pcssi-
adhuc esset sine omni vallo et munitione, tanta demus in Sarchinio. Pro his tamen plurima de the-
tamen pacis securitale in eo manebanl, ut si forte sauro ecclesire dislraxit; inter caelera quidem cali-
. conligissel aliquando eos super. hosles suos longitts cem aureum magni ponderis ct frontein. auream de
processisse, et fugienles , ut plerumque assolel, ferelro sancti Trudonis; aliqua eliam molendina in
redire, hanc preslantis beneficii graliain ex meritis j) vadio posita morte preventus redimere non potuit.
et reverenlia beali Trudonis baberent, qnaienus ex iEcclesiae quasper abbaliam novas edificavit, seu
eo loco cessarent eos inimici eorum insequi, quo . quas reedificari ex parle juvil, sunt haplam numcro
primum poterat allior pars turris monasterii noslri quam nomine : prima major nostra aecclesia ;
videri. secunda sanctae Mariae semper virginis in oppido
.-. 11. Interea abbas.Adelardus secundus sollicite noslro; terlia sancli Gcngiilfi marlyris in eodem;
VARI_£ LECTIONES.
" facere 1*. " vel 1*. t8 que addil D. 89essel werra desunt D. coi.'i rasura 1. nropria D. 61erat
1*. 6Sdeesl D.
NOT&-
(178) Tabernaculae de cbrlina; panni quadam (181)Num Moxhean Mohain lerra Leodiensi in
specie factae. sinislra ripa Mosae?
(179) Virg. ^ln. I, 574. (182) Suye haud procul a S. Trudone.
(180) Num"ViIle-en-Warelin
' comitalu Namurcensi (185) Hbrk ad fluvium Herk inter Diesiet HasseJt,
liaiid procul ab Huy?
47 RODULFI ABBATIS S. TRUDONIS <_3
4. in Alburg (184); 5. in Guimala ; 6. inPire; 1. A censumsuisbenellciarimajorisdampni dampnaiione
in Scafe (185); 8. in Guebechem (186); 9. in cogebat. Quem usque Mctlis semel ex violeritia
11. in 12. in •
Dunch(-87); 10. inStades; Mere; preceptisui pertractum lanto.memore gravatura
Bevinges (18S); 13. in Horel; 14. in Jemapia (189); remisit, ul inibi beatum prolhomartyrem supplicker
domtim -etiam nostram quae est Leodii a fundamenlo exoraret, quatenus prius sommo mortis domi quie-
fecil renovari. Cumque 6S tot el tanlis operibus, sceret, quam Mettis amplius reversus recideret
quas ipsum quoque imperaloris aerarium possent iterum in violenlas judicii ejus manus. Sed et Heyn-
altcnuare, libens sollicitaretur, sollicilus occupare- ricus Leodiensis episcopus (192), luijus Herimanni
tur, tamen a dominis noslras aecclesise et a 64 ly- conlemporaneus, frequentissime ad audienliam sibi
rannis principibus terrae non minus vexabatur vocatum anxienimis terrehat eum, et in pace esse
frequeniibus obsoniis (190) et gravissimis precariis. sine gravissimo dampno minime tandem permittebat.
Et licet oblalionum allaris frttclus interdum per Nam licet canus 6Sloto albicaret capite, et in senium
eptomadam cenlum posset estimari libris, preler vergens omnem emulis viderelur tollere suspiiiouem
quod hac illacque distraxeral audax custodum fraus •familiaris vitae suae, tamen apud eum non penilus
el dampnosa manuum niquarum rapacitas , lamen habebatur acceptus; quod verisne an falsis homi-
inler has illasque sollicitudines et expensas frequen- B num fierel suggestionibus, hoc domino Deo nemo
ter egere videbatur, et egebat intolerabilius, quia novit melius. Hic de abbatia multa suis benelicio
a neminc sibi inde credebatur. Jam enim sanctae dedit, el fidttcia oblationis allaris nichil vel reliquit
memoriaeAdelbero Metlensis 65episcopus, fraler, ut vel constituil qtiod luminaribus vel caeteris neces-
dixi, ducis Frederici, murus el arma paxqtie post sariis serviret monasterii. Jamque eum tedebat vi-
Deum el sanctos et Jaetaabundantia nostri coenobii, vere, cum neque oblatio aliaris neque multus
obierat. Cui succedens Herimannus (191) pro dis- fruclus pinguissimae tiinc abbaliae valerent gravi
sensione, quam corilra Hcynricum 6S imperatorem sollicitudini ejus salisfacere, cessissetque loco Sige-
moverat, eum videlicel qui sub filii sui persecutione berge (193) intenlus animo, si eum nou relinuisset
Iongepost, islis pene omnibus jam defunctis, Leodii prepbsiii ejus Gerardi [nomine cura et devolio.
6S anno 1082. inc. dom.,
profugus obiit, gravissimis exactionibus abbatem Quievil tandem in pace
colidie, ut ita dicam 6', exossabat, a;cclesiasque et prelalus aecelesiaenoslrae 27 annis.

EXPLICIT LIBER PRIMUS "> -INCIPIT SECUNDUS.

l.Poslobitum abbatis Adelardi secundi niala gra- C contumeliam, vitam siiam magis magisque dislen-
vissima et doloressuperdolorem mulierisparturientis denles in luxum et desidiam; itaque ceecilale sua
apprelienderunl aecclesiam nostram, qualia non sunt et conleniptu miseralionis Dei vim tandem fecerunt
audila in toto unquam mundo ab illo famoso sub paiientiee ejus el longanimitali. Nam quod periculo-
filoet Vespasiano Jherosolimorum excidio; quac sissimum est, alque irae Dei maximum incilamcn-
m hoc secundo Jibro altiori repetenda dignum duxi tum, nolebanl inlelligere suispeccalis aecidere Dei
principio, ut directa per ordinem verilatis semita super se flagellum, sed eorum tanlum hominum,
viantem gravatum longo plano relevet vesligio. • per quos Deus puniebat in eos suis contemptum.
Siquideni pius multum et patienlissiinae longanimi- Unde faclum csl ut agitali tandem inlolerabilt 'tidi-
talis dominus Dcus non precipiti ira, neque subito ciorumDei lurbine, dispergerentur diversis partibus
furoris sui lurbine slalum everlit aecclesiae nostrae; orbis terrae , longiusque multo ipsis corporibus
sed " niulta diutlssime suslinuit miseratione ler- exiliarenlur quam infami iiomine prius vcnlila-
ruitque signorum et miraculorum incessanli per rentur.
annos plurimos formidandaque formidine. Sed qui 2. Igitur," ul superius dixi, miracula ad sepul-
tunc eranl temporis., palienlia Dei abulebanlur in elirum beali Trudbnis, quanlum licuil quantumque

YARIJE LECTIONES.
"!_.« 1. D. dmn 1". °4 deest 1*. 6Bsecundus sddit D. et recentiori manu 1*. 6ei. m. H. 1*. HII. addit
recentior manus in 1. 61-ut i. d. desunt 1*.addunt 1. D. 6(1canis1.1*. 608. Id. Dec. superscripsil inter.
V. 16desuntD. " sed—formidine desuni D.
NOT^E.
(184) Testeiu Stepelino qui miracula S. Trudonis (190) Est coiivivium quod vasallus cerlis lempo-
sonscnpsit, pagoMasualensi;vid. Ghesquierl,55. ribus domino parare debet.
(185) Schafren. (191) Sedit annis 1072-1090; vide Lambertum
a
(186) Webecom haud procul Diest. et Bernoldum.
(187) Donck. (192) 1075-1091; efr. Ann. Leod.
(188) Beringen in provincia Limburgensi haud (193) Monasterium rigidioris disciplinaeab Ahiiefee
procnl a Diest. constructum ad Sieg fluvium.
(189) Genappe in Brabanlia.
*9 . GESTA ABB. TRUDON. 50
liumana induslria facere potuit, occulta fuernnt A forte decepti digne plecterentur regularis
disciplins
usqtie ante paueos annos obilus domni Guntramni sententia.
abbatis. Intelligebat enim lanquam vir prudens non 3. Ad boc ruinosiim peiilnra. ascdesiae precipitium
evenireea suis neque suorum meiitis, sed ammoiii- accedebat grande, utila dicam , liibricamenium ,
lionem ea esse devilae et morum «ui suorumque " videlicetquod de hac vita sublrahebaiilur colidie
correclione, quojiiam signa dala esse infidelibus sancli et religiosi viri, qui nutrili fucranlsitb di*
non fidelibus legerat. Satagebal ergo quam plurimuin sciplina abbalis Guntramni; quanloque corum im-
fra.trum numerum augere et merituni„ quapropler a minuebalurnumerus, lanto presumptio et indisci-
liberalissima manu omnipotenlis largitoris hanc plinatio invalescebat ainplius. Qui vero de illis
oblinuitbenediclionem, ut omnibus diebus vitae ejus. supereranl, admodum pauei sibi solt cum dolore
pax et, abondaniia comitarentur ejus studiosam vivere, ct de juvenum.insolenlia necaitdere mulire
religionein. Defuncto aiilem eo (an. 1055) et.succe- Quidpudore el reverenlia noslri ordinis lencor ?
denle abbale Adelardo secundo, coeperuiit haberi Quanio longius ferebatur relatione peregr.inoriim
miracula.et virtutes sepulehri beali Trudonis non gloriosa celebritas niiraculorum sancti Trudonis,
lam timori et revefentiae, quam ostentui el populari tanioel riostrorum.repr.chendebatur secularitas ex
"
gloriae. Frcquenlabat eniin sepulclirum.ejus infinilus. • levilate morum et abusione indisciplipationis. Erat
peregrinorum nunierus ; nequediebus lantiim sin- enim summa oporlunitas quibitsque nostri ordinis
gulis., sed eiiigiilornm dierum horis et' scripulis perire volenlibus ex peregrjna, ut dixi, veniente et
guperveniebal inultitudini , atque noctis medio abeunte miiltitudine, lum ex confracli monaslerii
grandisona fiebat venientitim el abeuntiiim inquielaj vasta reparandaque ampliludine.
tio.. Vellenl nolicnt fratres , per omnes clauslri 4. Etquoniani quicquid a discipulis deljnquitur
irrumpebant paiies, maxime quia aqua noslri qui a<l abbatem respicere bealusBcnediclusUsiificalur,
adhnc superest pulei dicebalur potata .in nomine exlendit pius et caultis salulis nqslrae monitor
srnicli Trudonis fieri medela, aique fiebal acceden- manum s.uamad percutiendum abbatein Adejardum,
t.ibusad eam langukiis; sed et leprosi ibidem de ea quia remissius mullo agens quam necesse est ani-
loii referunlur nonnijnquam fuisse curati. Quid mabiis, non opponebat sead lanltim animaitim pe-
multa? Oratoriuni, cliorus, lemplum, claustrum, riculum el ad avertendiim immineiiiis furcris Dei
pratum nocte diequenon inveniebalur a multitudinei exierminium. Percussil igitur euni Dominus sen-
vacuum, quaritmperslrepenlium conlinua inquielaiioi suque alienavit, ul eiiam inlcr signa et miracula,
magnae fiebal molesliae el ordinis iinpedinienlo rp quibus per bealtim -Triidoiiem viiam noslrortiin
senioribus.solitisel volentibus Deo servire inquie.e emendandam coiidie ammonebai, ex hoc amnionitos
et sileniio. Jtiniores vero, quibus tedio eral religioi fratrcs lcrrerel, territos animadvertere faceret,
et disciplina odio, gratujabanlur piius occulte hac: quod eorum peccatis facienlibus ille sensu csset
quasi necessitate se magistrai regulae mandaia alienalus, cujtts diicatu regi debcrenl nutantes eo-
praaterire. Accessu vero lemporis et frequenlissimoi rum gressus. Dtictus itaque est Leoditim ad mona-
usu peregtiiiae. mulliludinis , landem inverecunda^ slerium beati Lniirentii, ibiqiie frenellcbriim more
frontc coeperunl ad libitum cttncia agere; locorumi faclis mullis diebus in cripla bealae Mariae semper
indiffereiiierabutebanlurqualilatibusetlioraruiv. tami Virginis.^urari landem meruil ejus intercessionc
incompetenliuni quam competenlium vicissiludinibus,, ad sepulchru.nibeali Wulbqdonis episcopi (194). Sed
senoriuni. increpationes indignanli supercilio respue- nequesic sentire voluil noslrorum mala caecilas,
TC.in ipsum quoque abbatem interdum indecenler: quam pie, quam caute mantim misericordiae porri-.
prolervire, qnodque primum in anima monachi totiuss geret cis divina misericordia, iii ilagello sui capilis.
perditionis radicabile-est seminarium, et snpremumi periculuni ammonens lotius corporis. Quin magis
exterminandiordinisvixqtie unquam evadendum ex- impelu irrevocabili ferebanlur ad omne quod eral
cidiu.m,interea illicilisproprietalibusardenlerstude- - p[ eis desiderio el voluplali, capta , ut superius dixi,
re, eta secularium personarumaccessibus velmedio- oporluni.tate ex circumstrepenti peregrinorum mul-_
critei.non abstinere, audere quod non expediehat. titudine atque ex vasla fracli monasierii amplitu-
Hincquosdam superbi sanguiniseffrenabaltumidare- dine. Turri quia si quid forte concupiscentiae,a cu-.
cordatio, binc quibusdam lenocinantibus modo sub-- jusquam deerat, supplebal singulis ad placilum suao
murmurata modo palam objecla accendebat ejusdemi pruriginis effusissima oblalio sepulchri beati Trudo-
faslus suggestio. Quorum inpunilasaliosanimoelsan- nis; non euim noxias manus a tanlo sacrilegie
guine degeneres audaciores reddebat ad similia _aut t coiilinere curabanl. Latere isla omninonon potue-
rea ora commitlenda, et impalienliores elficiebat, stii runt dominos nostros, scilicet Mellenscm el Leo-
VARI.E LECTIONES.
13 que deest.I*. '* concupenscieniie 1*
NQT-E.
(194) Leodiensis qui obierai anne 1021.
!5. RODULFI ABBATIS S. TRUDONIS 52-
dicnsem episeopos, quin immo invidorum delatione ^ dimus monachh, ut regulceprevaricalio ipsius auclo-'
majora salis verilale coeperunl indecredefe, abba- rilate et sententia emendelur, ila tamen secundum
temque gravissimis exactionibus et frequentibus eandem regulam, ul rubigo vasis sic abradalur, ne
audientiis supra posse gravare. Nam clerici, quos tesla humanm fragililalis penilus comminuatur.
in exiciale malum suum parvulos educarat inter. Peccatis quidem nostrh exigentibus, licel sero lamen
scolares pueros noslros stulta abbatis seniorumque recognoscimus. factos nbs esse obprobrium omnibus
indulgentia, rem sibi ex prima familiaritate nimis per circuilum. noslrum, non tamen cuiicla vera esse
notam cum augmento deteriore per mullorum ora, qumJoquunlur adversum nus malignm lingum odio
spargebant, ipsosque episcopos modo litterarum iios habenlium: Quapropter si canonicum hoc est,
iransmissione, modo presenii suggeslipne in no- si regulm noslrm consenlaneum, si veslrm religioni
slrorum omnium ejectionem et aliorum monacho- debilum, si usibus mcclesiasiicisusitathsimum, date,
rum introductionem veliementissime accendebant. oremus pronhque tam mentibus quam corporibus
Quorum impudentes Hnguae atque impudentiores imploramus, date, supplicamus,dale, pihsimi dotnini,
lilterae plus caeleris omnibus delaloribus, plusque nobis abbalem, quoniam nosler defunclus est. Cum
ipsa fama rem semper augmentantei nostris qui eos dalus ilte nobis fueril, de omnibus quibus infamali
edticaverant exiciales, ut dixi, fuere. Unde faclum B sumus,quibusquehodieaccusamurtamfalsisquam'veris
est ut duo supradicli episcopi, Mettensis scilicet vocibus, magislra regula ipso (197) ordinanle, vobh
Herimannus el Leodierisis Heynricus, pari in unucii etiam si placet presenlibus, salisfacere et emendare
coiispirarent consilio, qualenus, si .supersles adhuc parali sumus. Qui si prius cuiquam inde respondere
defungeretur abbas Adelardus secundus, riunquam debemus, sanctushte veslerdecernat conventus. Ele-
nostris ex nostris abbas darelur, sed1ad evacuandam clus nosler, cum non tantiim careal crimine sedomni
irreligiositalem eorum , alius aliquis religiosus eis quoque tnala suspilione, isque nulla possit auclorilale
introducerelur. Bonum siquidem et utile eonsilium, respui, si noslris lanlum, licet falsis, reprobalur cri-
si magistra discretione et non ira vindice esset minibus, detur nobh quicumque vobisplacuerit alius.
consummatum. Quidplura? Non contradicimus, quin libenter annuimus, dum-
5. 8 Idus Decembris abbas Adelardus .secundus modo habentes caput purgari et emendari sub oculh
defungitur, fralrum electio Mettis respuitur, 3. 7i • ejus exhis possimus, quibus vel presenles vel absenlcs
Idus Augusti in capitulo nostroab utrisque episcopis arguimur.
cum religiosis lam clericis quam monachis conve- 7. Et quidem erat eleclus ille vir peroptimus, prti-
nilur. Afluii et abbas Sancti Laurehtii Berengaritts dens et religiosus monachus, humana diviuaque
(195), et magnae vitae et nominis Franco, magisler C pagina adprimp erudilus, diuque loci noslri prepo-
scolarum Sancli Lamberti religiosus (196). Recitan- situs, nomine Gerardus , ex discipulis Guntramni
tur sub omnium audienlia delatrices lillerae ab ini- abbalis superstilum adhuc unus. Sed lanla ftieral,
quis illis clericis maleque nobis familiaribus dalae, prob pudor 76! infamia eligentium, jut prejudicans
asscribuniur illis et illis de nostrls aliae atque aliae prevaleret adversus electi merilum; quoniamque
criminaiionum infamissim_e nolae, deinde omnibus Dei benignilale el palieniia abutenles, aurem cordis
pro bac infamia fralribus in commune preeipitur, ut a clamore ejns diu aveiierant, effectum petitionis
exilio lqnge lateque per diversa coenobiaferantur. suae, licet juslae, licet regularis, justo. tamen Dei
Tolum pbndus capituli die illa in nostros conver- judicio assequi non poterant. Quid plura? Solvitur
titur; non enim erat.qui misereretur qttibus jam landem die illa capilulum cqm ira magna etindi-
dudum eaecilaie sua obduratis longaninius Dominus gnatione episcoporum.
tandem invehebaiur iratus. Tamen petita vixque 8. Ratione et regulari auctorilale se premi dissi-
impelrala audieiilia, unus ita respondet'pro om- nsulanles, tameii occulle ingemiscebant, sed tam-
nibus : quanrministri irteel virgafuroris Dominiin nostros,
6. Licet peccata noslra, o doniini noslri et episcopi, etiani volentes asseiiliri non polerant. Salagebant
vosque sanclus lam clericorum quam religiosus abba- ergo lota dieilla simul, ut qui ferri in exilium relucla-
tum el monaclwrum conventus, aiienent pia corda rentur, viribns el ignominiose sequenti die de mp-
vestra q nostri miseraiione', tamen debilq justicim naslerio et bppidoejicerentur, utqueejecti miseratio-
piique judicii regula nunquam debet\vacare ab uni- ne,humana a nulloreciperenlurvelin hospitio.Pro-
- versali matre virlulum, sanctadiscretione. Si a regula
gressus inpuplicum episcopus Leodiensis Hsynricus
sancli Benedicli quam professi sumus hactenus ui- slolatus auctoritate episcopali per bannum bmnibus
cunque deviavimus, iccirco regulam dalam esse cre- in episcopio suoprecaepil, ut et hospiliq eis non in-

j
' VARI^: LECTIONES.
1413. D. '" dolor D.

NOTj;,
(195) Qtii praeerat suo monaslerio inde ab anno (196) De quo vide Mon. Germ. SS. IX, 2.
1076: cf. Ruperli Chron. Sancti Laurentii Leodiens. (197) Scil jbbatc.
c. 4i.
S5 GESTA ABB. TRUDON. 54
dulgerent, et quicquid habcre inveiiirenlur primo A , enim iili requiieitdi V spnt, quatn** atiqui de alienh
illis obviantes impune disiraherent. Res miserabi- mcdesih preferanlur.. Habeal unusquisque fmclum
iiter miseranda, et nisi judicio Dei accidisset, nullo summilitim in mcclcsia sua, in qua suam snper oninia
Rei et lioniinum judicio suseipienda. Sed ne forte ofjiciatransegh mtalem ; in aliena stipendia minime
in judicio duorum islorum episcoporum pccultum atler** obrepal, nec alii debiiam alter sibi qudeal uen-
l>eijudicium videamur reprehendere, sinamus cttm dicare mercedem. TI_e sunl aueiorilalcs scdis apo-
reverenlia justum judicem Deum peccata nostrorum siolicae.
perislospunire; hoc lanlum ad miseriam eorum 11. Quod si quis dominum istum el religiosum
veracilerreferamus,.qiiodeliam non inleliigentes ?6 quidem virum,_Lanzonem.abbalem, ex eo conalur.
minislros iraeDei el virgam furoris Domini se esse, .defendere, quia faciente ipsius famosa religiqne con-
csse tamen meruerunt et pro peccatis suis peccala senserinl in eum duo episcopi isli de violenla ejus
aliorum punire, atque ita, ut 11011 modo hoc fierel in nosiros prelatione, audiat se inde redargui .hac
sine reverenlia monachici ordinis, sed eliam sine .cjusdeni Nichqlai papae ad eundcin Egilonem aucto-
compassione in homines peccatores saltem exlremae ritale: Quid aulem, inquil, suffragalur consensus
Iiumanitatis ". Qttae enim regula, quis canon, quis ephcoporum, ubi non pro regulis paternis,. sed conlra
ordo, quae leges hoc auctorizant], ul defunclo suo "J regulas adunalur ? Et paulo post: Cujuscunque ila-
alibate monachi abbatem regulariter petenles, et que sil sanclitalis dono quilibet predilus, alienos non
quicquid de eis vel fania menlilur vel veritas per- debet labores preripere, guippe cum jubefur nichil eo-
liibel rs, secundtim Tcgnlam suam vel purgare vel rum qum proximi sunt aliquo modo concuphcere.. Eo
emendarevolen.es, ire anle datum abbatem al) epir ipso enim quo quisque alleri perlinenlia jura surripil,
scopo in exilium compellanlur , el nisi asseniiant, sanctitas gralwm perdit; nam qum sanctilas vendicat
slola et banno omnes in episcopio ehris,iiani ab mercedem alleri debilam ? Qum sanctiias alterius sibi-.
eorum hospilaliiale. interdicanlur? Sed cum reve- met fructus usurpat ? Conlra lias aecclesiasticas au-,
renlia, ul diximus, juslum Dei 'udicium in istorum. cloritales et sedis apostolicae interdictiones,- licct
injuslo judicio suseipiamus , proximioremque Dei sanctus, licetjuslus, licet religiosus, licel suffragante.
clementiam indubilanter credamus esse erga illos, illi duorum episcoporum consensu, peccalis nosiro-,
quos dignalur corripiendo flagellare, quam quos vo- rum ila merentibus, domnus Lanzo abbas esl super
luit ministros irae suaeet virgain furoris sui esse, si •nostros introduclus. Donum lamen rerum lempo-
tamen in htimilitale conscientiae sua. sciunt corre- raliuni et cura commiitendartim ei animarum dila-
pliqnetit Dci suscipere. tum est ab episcopis usque 9. Kal. Sept. Die vero
9. Episcopi igitur nec juslae pelition.i noslrorum capiluli convenerunt in chorum ad vesperos omnes-
acquiescentes, nec Deum in se.nosiros persequi pro. confratres nostri, vestientes chorum formosis viris
peccatis lam suis quam noslris inlelligenles, spreta magnarum personarum et erudilis, apprime in.pm-
noslrorum digna eleetioiie et quae rgprobavi 11011 nibus officiisaecclesiasticaruin instilutionum. F^hs,.
non
poleral aliqua regulari objectione, sicutjam dudum quidem aecclesia tot et talibus et lanlis viris,.si
deliberaverant, sequetfti die, slupenlibus oculismo- iralum habuissent sibi Deum palrem pro peecatis.
nachorum, inlroduxerunt in monasterium noslrum suis, vel iram ejus scissenl portare in humilitate
Lanzonem quendam de ccenobio sancti Vincenlii cordis el contrit.ione carnis. Sed quid moror?
Mettis abbatem, Tiruni quidem religiosnm et iiuer 12. Eadem nocte inlelligenles ab amicis quod se-
religiosos nominatissimum, at nichil religioni ejus ' quenli die violenter et contumeliose trudereniur.in; 1
detraxissent, si tamdiu a regimine -ccenobii nostri exilium,si in claustro essenl iuvenli, pavore.disso:
abstinuissent, donec canonica aucioriias etiam re- luti — ut esl humana nalura cl maxime formidolosa
pugnantem eum ad id perlraxisset. simplicilas mouachonim — fuga sibi consuluertiui.
io. Nam nisi me fallunt aucloritales sedis aposto- Unus tantum eorum Ltiipo nomine, exilio sibi magis
licae, scilicet Cceleslino papa precipienie, necnon *, quam fuga electo, l.ansmissus est Leoilium sub.
et illnd idem Nicliolao papa ad Karolum Francortim Berengario abbate apud 82 Saiiclum Laurcntiiiiii ;
regem(198)et Egilonem episcopum Sennensem paucissimi vero cum abbate Lanzone reinanseruiil,
muJiiplioiler iterante (199): Illicitum est in alienai Gerardus scilicet preposilus ille nostrorum elecuts,
stipendia quenquavi obrepere, el ex transverso venien- necnon etBligerus, lleiimannus quoque senior ciim
tem in caslra inler quai non miiilavil ducatum arri- alio Ilerimannonepole suo, aique Engo, qui paulo
pere. Tunc landem alter de altera eligendus esl mccle- post missus est Mellis in exilium, ceterorum verq,
S.i-.
sia, si de chitalis ipsius ctetjcis vel nwnachis nullust plurimis p.er Flandriam et Angliam, Daliani et
dignus inveniri potuerit, qui ordinandus sit. Primum1 xa__j_a.m.regnum quoque Theutonicorum dispersis. ' '
VARIJE LECTETNES. •
80 " 8J
'6 indulgentes D. " necessiiatis D. ,s prohibet 1*. " reprobandi Mansi. ul Mansi. deesl 1\.
*" ad 1".
NOT.E.
- (I98)Nicolai 1 ep. 20 Mansi XV, 391. ' -
— , _,,"..,
vcrba Loelesnnt
. (199) Nicolairep. 21 in Appendice aptid Mansi XV, 5{»3.Tunc mcrccdem-smrt l8.
55 RODULFI ABBATISS. TRUDONIS 5G
Pars minima, lmbilu sibi relento, per diversa coe- A _ lumque ftiit, non dicam infoiiuiiiuni, sed ul dixi""
nobia hospilabalur, pars maxima, nichil sibi de occultum Deijudicium, ul deuna donuiiicula, longe
monacho relcnto, presbiierorum more per diversas qtiidemposila, in loto oppido nosiro soluin nostrum
parrocbias vagando ferebatur. Sed et Leodii el conibureretur monasterium. Globus nanique arden-
Coloniae, posl irae Dei super locum nostrum poeni- tis straminis altissime se atlollens ah incendio flam-
lentiam el reddilam noslris miseralionis sua? gra- mivomanlis domunculae, dicitur visibiliier tandem
liam, vidimus nonnullos eorum inter clericos sub corruisse super niduni cyconiae in una duarum lur-
clericorum habilu consenuisss in ordine canoni- rinm, quae est juxia orientales absides in auslrali
corum;Leodii in monaslerio sanctaeCrucisiiecnon lalere* ; el oppidanis ad clausum osiium monaslerii
et sancti Johannis, Coloniae in monasterio sancli concurreniibus, sed fratribus caiisam nescienlibus,
Georgii. lanidiu prolelatum iliis esse inlroilum, donec vis
13. Inlerea Lanzo abbas duorum fullus auclori- ignea inexpugnabile sibi preoccupassel lolius domus
late episcoporum, ccepit strennue de iemporalibus iinperiiim. Cecidit igitur taiidem, cecidit illud mo-
et spiritualibus apud nos agere, advocata sibi de nasterium, cujiis simile amplius noslrum non habe-
Meilensium 83 partibus religiosoruni monachorurn bit coeiiobiuin, illaeque mirabiles columnae, super
mullitudine; sed nescimiis quo occullo Dei judicio, B quibus labor, expensae,siudium, opus, pulchriludo,
gravissima contriius esl divinitus8*adversitate, dum mnguiludo referri digne vix polesl, iia funditus igne
liumana nimium forsitan elevareiur prosperitale. resoluix coTrueruni, ul de duodecim reformuri non
Nam tercio prelaiionis ejus anno (200) stiper no- posset una similis prelerilarum. Sed a lani lueuiosa
stros 7 Idus Marlii (an. 1085) combuslum corruiC< descriptione paululum bic jam respirare oporlet,
mirilicum illud et pulclierrimum operis monasferium £l secundi libri fine lerminalo, ad lerlium inchoan-
nosiruin, quod incomparabilibus in Iiac lerranostra, dum molestum animum recreare clemenliori olio.
columnis, et leciura irrecuperabili pene consunima-, * Siia ad dexteram
capelle Saneli Trudonis in su-
verat pia soHicitudoabbatis Adelardi secundi; tan- periore margine addidit inlerpolalor 1 '.

EXPLICIT LIBER INCIPIT TERTIUS.


SECUNDUS,

1. Dum86gravi sollicitudinum mearum pressura C bustum est monasleriuin noslrum, scilicet 7. Idus
urgeor, tenue niniis viliterque scissum ipse repre- Martii anno videlicel dom. inc. .085"**. Hildebran-
bendo, quicquid in bac ordita tela lexuisse videor. dus papa, qui et Gregorius92est appellatus, etllein-
Sed quid? Si talis non fuerit rcs peracta, ut digna ricus 93 Romanorum imperalor, qui Leodii obiil filii
sil iia permanere, tanium sallem confcret ex sua persecutionem fugiens, gravissimis discidiis regnum
vilitate, quod quandoque coget erubescentem se in el saeerdolium hac illacque miserabiliter dislrahe-
melius stilum commutare. Interim, Ieclor; ani- bant9i. Quare imperatorfavenlium sibi episcoporum
madverte quod scribitur, non quam bene scribitur. Mogontiae95concilio habito, suique papae Clementis
Anno igiiur doniinicae incarnalionis 1082 obiit ab- appellati, Ravennalium 96scilicel archiepiscopi, au-
bas Adelardus secundus 8. Idus Decembris ; 3. vero cioritate, ulsibi videbatur, roborato, Herimaiinum
Idus Augusti capilulum actum est super confratres Meltensem episcopum hostem imperii puplicumadju-
nostros a duobus episcopis, Herimanno scilicel Mel- dicalttm, quoniam 97sequi conlra imperalorem vi-
tense et Heinrico Leodiense ; qua | nocte dispersi debalurGregorium; abjudicari fecit 98in eodem con-
suni omnes confratres nostri preter paucos, quos cilio lotoqtie alienari Meltensium dominio(202), ab-
superiusnoiniiiavi8'. 9. autem Kal. Septemb.S8(201) baie 99 quodam Sancli Arnulli Mettis Gualone diclo
Lanzo, abbas Sancti Vincentii Meltis, ordine 89quo O episcopo100pro eo supposito101.
eecundo libro disserui90, abbaiiam nostram regep- * Anlc hos vero annos Cum
interpolalor una linea
iJam suscepit; lertio vero anno inlroilus ejus cotn- erasa i *.
VARI_£ LECTIONES.
83 Meilensibus l*. sl Anno Donvini1085 abbas Lanzo gravi atliilus esl scripsit inlerpolator V. duabus
lineis erasis. 6Sul.d. desnnl i*. 86qnani 1' S7 nominavinius D. 88 Anno sequenti addit inierpolalor in
ritsura V. 8' memdraio addit D. 90qno ^-disscrui clesunl D. 91 iia D. 9S VII adclunt D. et interpo-
Itttori'. 93IIII. rec. man. in i. 8l dislraxis se.nt inlerpolal. in rasura V. . 98 rasura 1*. S6 Ravennen-
siiim D, 9' 98
quoniam — Gregorium desunt D. minterpolator l"-. fecissei. 99 abbalem quendam interp.
1*. 10° Gualonem dielum episcopum inlerp. 1*. supposuit inlerp. 1*.
NOT^E.
(200) I. e, anno 1086. Si revera ut cx sequenli- exbibenl codices el Dachery, ex antecedentibus II,
bus pntet coinbnstum esl nioiiasteriiini anno 1085, 11 patel.
erravit auclor in computondo abbaiis ; erat annus (202) Vide Sigebertum ad htiiic annum et Mansi
secnndus. Cf. eliam infta IX, 29; X, 15. XX, 613. De Walone <vide Hugonis Flav. Cluon.
(20!) Ila legendum esse, 11011Deceinbrh, quod
57 GESTA ABB. TRUDON. 58
2.. Interea Luipo, unus de fralribus nostris, ille A sibi vita. presidium fecil. Quae res perniciosissimum
inquam qui Leodii apud Sanctum Laurenlium exilii postea exemplum nostris exlitil, fiducia lanli presidii
senteniiam susceperat, fuga exilium evadit, neeessi- faclis rebellibus in excidium totius loci nostri; non
latequidem ea, quia Leodensium episcopum longius tamen vir religiosus ila 106 intellexi.t, cum eam
eum velle in exilium mittere sensit. Qui cum per ascenderet, qui nicliil ex ea nisi vitam sibi servan-
omnes quos utiles sibi fore existimabat, per ipsum dam cogilabat, donec episcopi auxilio salvus evadere
qtioque imperatorem 'apitd abbatem Lanzonem omni possel. Sed sediliosus populus nosier et ad omne
humilitale ageret, ut receplus in claustro suo, quo quod est lurbae et discidii levissimus; liujus viri ne-
nutiilus ftierat, ordine quo el alii vivere posset, cessitalis leviter in malo potuit meminisse, oblata
nullo modo impetrare valuit. Atille cumparentibus sibi rebellandi et calumniam faciendi occasione.
suisLovanii, inlerdum vero Salecliem aliasquenon- Unde ipsi aliquando meminimus, et posl presentes
nunquam — nobiliterenimnalusfuerat—depatrimo- vidimus, non solum oppidiim nostrum incendio
niosuo tristis elmerens 10"vivebat. Sed auditisinimi- prorsus conflagrasse, verum turris hujus occasione
citiis, quaeinlerimperaiorem eiHerimannumMetten- plurima miserabilia in eo accidisse cum bumani san-
semobortaefuerant,et quiaabjudicalumilliepiscopa- guinis larga effusione (203).
tum iriiperalor cum omnibus appendiliis ejus,. simul " *F. Igilur quidanvde fralribus noslris, qui prela-
etiam et abbatiam noslram eadem lege habebat in lionem Lanzonis abbatis ferebant invili, ad Luipo-
manu sua 105, loculus fralribus noslris qui Gande nem slatimseconverlunt; beneliciati aecclesiaepreler
in monasterio sancti Bavonis exulabant, necnon et paucissimos, necnon et oppidani- fidelilalem ei fa-
quibusdam qui abbatem Lanzonem aliquanlum cum ciunt. Lanzo inlerea lelanias rogalionum (204) inlra
eo morati tandem effugerant, simul eliam aliquibus parietes templi agebat ctini paucis monacliis; Luipo
qui cum eo adhuc erant, ut multa interea hacillacque per campos, ttt mos est, cum multis de fratribus
preteream, ab imperalore tandem oblinuii, ut susce- nosliis et turba laicali. Ilomines nostros ad hujus-.'
plo dono abbaliae nostrae de manu imperaloris, per modi sediiiones facillimos, et niodo hac niodo illac
duos comites ejus in eam inlroduceretur, Gerardum levissime devios usque ad noslra quoque tempora
scilicet de caslello quod dicitur de Guassenberge10*, invenimus; quod el inlerdum: gravissime experli
et Gozwinum, avunculum ejus, de castello quod sumus, quam diu de monachis noslris superfuil vel
dicitur Heinesberge. Haec autem ea geri videbanlur unus, qui conlendere de abbalia nostra molirelur..
ratione, quia absque electione Jomnus Lanzo in- Quid moror ? Frangunlur landem ab hominibns
troierat, fratrum eleclioni superpositus, episcopatus- Luiponis fores monasterii versusclaustrum, et abba-
u
que Mellensium, qui Herimanno abjudicalus videba- lem Lanzonem intra lurrim coaclum ostium exire
tur, in manu imperatoris, habehatur, cujus capiti non permillunt. Tanlam eum- in ea necessiiatem
inherei '^ noslra abbatia. Quare imperalor Lanzo- audivimus susiinuisse, ut aliquot diebus a pauperio-
nem lanquam invasorem removere posse sibi vide- ribus mulierculis per fenestras aleretttr grosso e_
1""r
batur, el fralribusnostris suum eleclum dare. No- arido pane, vasculoque parvissimae refocillarelur
stro tamen judicio non videtur coherere baec ralio; aqnae. Sic et sic, et haecet illa per 15 dies sunl inter
cum si quid conlra canones aclum esset ab episcopis eos acla. Quinto decimo demum die, in qua fuit 1CB
in noslrqs, de Lanzone aposlolica prius cobercendum secunda feria pentecosten, 5 scilicet ldus Junii,
esset aucloritale, quam illicita iinperatoris polestate. misit episcopus Leodier.sis alibalem Berengarium «5e
Sed apud morlales per mortales nichil juste ralio- coenobio-sancli Laurentii Leodii, el astu simplici
nabiliterque igitur, cum ralionis justiciaeque regula ereplum abbatem Lanzonem de noslra turri, cum
Deus judex juslus vicla palienlia insurrexerit iratus. eodem abbate mnnere fecit Leodii in jnonasierio
Hac lamen ratione etordineLuipo abbatiam noslram sancti Laurentii. Fecit etiam ibidem servire ei qttic-
loa (205) et in Jema-
primum visus est intrasse; qui si tum el poslmodum quid habere videmur in Sesnin
gratisctper ostium inlraverii, testabuntur, sequeniia pia et in.Villario el in Orele (206), deliberans interca
ipsitts operis. Intravil igilur 7 Kalendas Junii, (an. quid de Luipone ageret. Post haec nichil moralus
1085) in pompa magna militum, qua die secunda Luipo Metlis proficiscitur, et redditum Gualoni ba-
feria fuil rogationum. Cujus lirannidem Lanzo veii- culum, qui super Herimannum episcopus ibi diceba-
tas intra parietcs se conlinuit, lurrimque preoccu- tur, ab eodem recipil, presentibus ibi de fratribus
pans cum paucis monachis viiae sibi eam solalium noslris muliis el de oppidanis melioribus. Episcopus
uo Luiponis con-
fecit. Primus quidem ipsefuil, quiturrim nostram Leodiensis hanc presumptionem
YARI_E LECTIONES.
101vixit qui sequenli anno scilicet 1085 interp. 1'. ,oa suis D. lov Guasleiiberge 1*. los inherebat
'°6 deest i\ 107a. r. 1*. los Mt — Jttnii desunt D. '"9 Seiii I*. Sesuin D. u" de hac prxsum-
t*.
vptione D. NOT.E.
'
(203) Cf. X, 14, 15., (203) Seny haud procul a Huy.
(2041 Qu£e celehranlur aiile Asceiisionem Chri- (206) Orcye ,inier Sanclum Trudonem el Leo-
sij. dium,
59 RODULFl ABBATIS S, TRUDGNIS 60
iemplumque accclesiaesancliLambertisuislam abba- A oecupaiae etim a retlilu arccrel, donec dominus
tibus quam archidiaconibus totique simul aecclesia. eortini Luipo ah imperatore pace habita rediret.
coiiqiiesius, eorum judicio Luiponem excoriimuniciU Tantatpie erat caeciiasjudicio Dei eorum, qui vide-
17KaI. Julii, oclavis scilicet Penleco.sten, omnesque banlur in oppido noslro sapienliores etnalu majores,
-adherenles ei_ ut non altendere vellent, qtiam pessimum finem
4. Heu ! beu ! Nunc, nunc invalescit materia de haberetj quod donius Dei, illis cooperaiuibus atit
miseriaVum nostrarum miserrima relalione, sub consetilienlibus sive non resislenlihus ,t fiebat mili-
•ciijus pondere mens collisa hebiludine sua slilum ium prcsidium, quin iimno spelunca lalronum et
"quoque bebetem facit, horroreque informis monslri sacrilegorum refugium. Cceperunl inlerea novi illi
et enormis maieriae timel in lucem prodire. Dicen- castellani edificalam sibi mimiiionem possidcre,
dum onim hic eril post primam et miserabilem illam •multo Dei conleriiptu et rerum cecclesiasticaruin
mirabilis quondam flanuua faciente templi nostri abusione. Nam cortinis et tapetibus, quibus tunc
ruinam secundo vix anno, et quasi calidis adhuc multis et preciosis abiindabat nostra aeeclesia, vela-
lempli cineribus, quomodo tolum oppidum nostrum banl undique exlerius novae edificationis suaecirca
in una qtiasi favilla corruerit, el humanus sanguis lurrim ambula.oria, sub illis el circa ea proiegentes
non niodo peruslos semirutosque templi parieles B se ab aesiivalissolis ardore, et bibentes. et mandu-
Ciedaverit,verum alliiis Iargeque supra ipsas altario- cantes dormientesque in eis luxuriose. Nam spacium
ritm crepidines roraverit. Jgitur Luipo quid facerel? monasterii, quod est a lurre usque ad arcum pri*
Episcopum -Heinricum inexorabilem prorsus sibi mum ante ipsam turriin, munilioni suas quasi ante-
Yidel; rem igitur suam ad imperatoremiteruin murale conjunxera.il, el per fenestras trium simul
atque ilerum refert. lmperator in turbato sibi re- posilarum lurrium trabibus ingenlibus longe porre-
gno et sacerdotio egre occupatus, rem ejus usque in clis, in giro exira lurres placidum aspeciu compo-.
curia Aquisgrani differl. Fit curia in natale Damini suerant ambulatorium. Ibi, ut dixi, corlinis et tape-
(an. 1087); assunt episcopus et Luipo. Longus inler libus caelerisque aecclesiasticis ulensilibus luxuriose
utrqsque post et arite imperatorem verborum confli- nimis abutebanlur. Censum quoque el annonam quas
ctus; cedit tandem episcopus, victus lerrore impe- pertinebant ad prebendam fratrum gulae suae el
ratoris magis quam iegibus. Solvitur eum suis libidini prodige nimis servire faciebant. Nam inter
omnibus ab excommunicalione Luipo; sed inierim riiagnos el parvos vix oclo fralres tunc babebantur
frairibus noslris oninibus divino interdicto oflicio, apud nos. Qui enim Deuni limcbant, Leodiensis
donec dato sibi conductu veniens ad audientiam episcopi disposilione per alia ccenobiahospitabanlur;
pacifice Leodii discuieretnr Luipo, si quomodoposset el quidam, veslibus abjectis monacliieis, clericali
de eo pelicio imperatoris "fieri. Luipo instante die habilu exules abutebanlur; quidam vero illorum qui
licel condnclum sibi videret decsse, Cunradum sci- cum Luipone remanserant, horum omnium malo-
licet Ulterioris Trajecti episcopttm, qui sibi promis- rum non lam incenlores quam etiam cooperalores
sus fuerat coram imperaiore, tamen ad diem lendit. existebanl, el simul cum sediliosorum furore quasi
Quem ministii Leodiensis episcopi excipientes insi- oleum in igne rebellioniim insania effervebant.
diis juxta villam Jttpiliam (207) Leodio proximam, 5. Quorum scilicet lurrensium insolenliam cuni,
graviier verberalum spoliant, neque tamen sie a pro- majores oppidanorum, tarde qtiidem nimium, cohl-
posito itinere prorsus deterrenl. Sedit concilium; bere vellent, nullo modo jam polerant, quia et u-"
jubettir Lttipo inirare. llle non abnuit, dummodo parenlela et armis insuperque forli beneque slipen-
spoliato sibi res suae reslittierentur, et quieum diala munilione conlidenles, ad modum quem exces-
inlroducerel promissus ei adesset eoiiduclus. Iterum serant redire, jain nisi invili volebant. Unde frc-
atque iterum et usque tertio vocatus cum superius quenler inter eos est rixa exorta, inque fori medio
dicta rationc venire nollet, tandem excommunica- et inlra ipsum alrium cruenter pugnalum. Tunc
lur; sicque m trislis ad claustrum reversus res p demum peregrinorum miiliitttdo cospil cessare, quae,
doinesticas dispbnitet statim ad imperalorem redit. _ut superius descripsi us, cotidiana eoncertalione ad
Nec mora; fautores ejus consilio simul habito de sepulchrumbealiTrudonissolebatoblalionemafferre.
munienda turri nostra deliberant, et quicquid mu- Mam binc illos dehoriabaiur horror bellicae immo.
nilioni obsidioniqtievidebatur esse necessarium pa- diiibolicaefaciei,quam ex armata turre impresserant
rant. Eliguriiur ad tale negolium juvenes audacis- lalrones illi1H doniui Dei; hinc episcopalis terrebat
simi, multarum in corpore et parentela virium, sed interdiclio, quae sacrilegos illos preconabatur ex
parvissimi consilii, ut, si episcopus Leodiensis Lan- oblatione fidelium non debere stipendiari. Quid lon-
zonem abbatem reducere vellet, limor turris ah illis gius moror ?

VARI_ELECTIONES.
111Tunc Liupo merens et interpolat. in rasura i*. - 11!deest V. "' dixi 1*. "* deest i".

! NOT.E.
(,207) Jupille ad Mosainin ripa dextrii.
61 GESTA ABB. TRUDON. 62
6. His ct aliis innumerabilibus no_strorum pre- A J nostros susceperat, eadem liora qua ante eum vene-
sumplionibus provocatus, Leodiensis episcopus mo- rant, per quosdam recessus ultra vallum inoppidum
vii landem exercilum ad expugnandam, non jam hostrum transiliunl, nostris nichil minus quam id
lurrtin ajcclesiae,sed speluncam iatronum. Igilur 11B suspicantibus pro pace Jaudata et datis jam obsidi-
Nonas Jutii, feria secunda, obsessum esl ab eo op- bus, ei ideo remisse positisque armis se continen-
pidum noslrum, ipseque resedil anle porlam illam, libus. Prius ergo silenter igne injecto, deinde pe-
qua_ exit Sarchinium. Erat lunc temporis lolum deslri populo clamoribus in id ipsum concitato, de-
oppidtim nostrum vallo forlissimo munitum, atque riium igne et ferro totum irivadit exercitus oppidum
desuper poslibus fortissimis maguisque labulis U6 noslrum spe predae caplivandorumque cupiditate,
coronatuni; supra singulas portas turres ligneae hon respicienles ad reclamanlem fenneque soluik.
eminenlius edificalaestralaique per medittm el vesti- relictum episcbpum,qui nichil Brustemiensium ihsi-
tae per circuilum cratibus firmissimis el nullis sa- diarum sibiconscius,cgre nimis ferebat pro accepti?
gitlarum acuminibus perviis. Preterea lurris mona- obsidibus, lacrimasque et grave suspirium dicilur
slerii lirmissima quasiarx excelsa in medio oppidi, fudisse, cum viclricem flammain videret _ecclesiai__
instar montis, eminebal, qualem non deceret tunc bealae Mariae semper virginis corripuisse. Noslriu
teniporis habere monasleiium, sed civilatem belli- "1 licet sero ad arma tamen audenter convolantibus,
cosissimani aut casiellum regium. Tunr forlissimus perplateas, per compila",per nolos sibi melius quam
monasterii murus, qul in anleriore anno concrerea- illis viarum recessus, mullus bostiurii sanguis effuu-
tis leclis adliuc lolus stabal nudus, Iongo suo exle- ditur; hinc lamen eos igne, binc armis jugiler cir-
rius gyro et amplo inlerius spacio, aplissimos et cumvalliintibus, inque fori medio gravissimo com-
pienos securitaiis prehens illis qui in lurre mora- missumest prelio. Armorumcollisione el gemiluosa
bantur recessus. His itaque freti muniiionibus,' tum bumani sanguinis efitisionetelra et miserabilis facta
muliitudine maxima bellicosorum magnaeque auda- est diei illius facies, borribilis quoque et crttenla
ciae virorum, quibus semper abundasse oppidum tota fori planicies. Prevaluit tandem multiludo, et
nostrum scilur, prima die obsidionis frequeates hoslros in atriiim retrogrado cogunl vestigio. Heu!
lemerariosque niniis faciebatil in exercitnm excur- quanlum sanguinis ibi effusumfuit, priusquain pos-
sus, ita ut episcopum loco moveri faeerent, el majo- sent noslri .conipelli inira portas monasterii! Nani
rem suorum convocare multiludinem ; potuissenlque qui supra turrim eraiit omni defensionis genere
non mullum timere illam obsidionem, nisi propter bosles riiiserrime procul etprope conlerebanl, etiam
iiijuslam eorum causam et domus Dei prophanatie- ,p quibusdam ex monachis, qui diu postea nobiscum
nem Deum vindicemJiabuissent expugnaloreni. fuerunt 118,acerrinie accinciisadliujus defensioncm
7. Orla igitur sequenli slatim ur die inler eos est iiecessilatis.
seditio, aliis de detlitione murmurantibus, aliis de 9. Miserabile erat videre a feneslris lurris"san-
repugnalicneconclaniamibus. Ilaque invitis qui lur- ctam imagiriem Domini, sanctum scilicct crncifixum
rem occupaverant, alii, quos jam pcenitebat incepii, pendere, et in exposilum saricti Eucherii feretrum
obsides episcopo tradunt, ul sanis rebus suis et cor- congredienlem multitudinem sagiltas jacere. Cum-
porum concessa sibi incolumitale, episcopus cederet qtte recepli inlra templi parietes, qui.fugae aut neci
iib pbsidione, oppidani a rebellatione. Sed quae pru- superfuerant de nostris, portas clausissenl, mulii-
deniia, quod consilium effugere landem potest judi- tudo hostium dolore gravissimo suorum iriola wci-
cis irae Dei judicium ? Nam etiam ipsa "pcenitentia sorum, speque illecta majoris predae, coepit diligen-
interdum esse polesl infrucluosa, cum facli inali tissime explorare per gyrum inonaslerii parielum,
pcsnitet nos magis, nede rebus tcmporalibus aliquidI si quem ad noslros possenl habere .accessum; et
perdamus, quam ut Deum qtiein offendimus satisfa-• fracto tandem muro ad austrum conlra criptse in-
clione placare studeamus. Erat lunc lemporis adhuc: troitum, necnon et per feneslras coeperunt irrum-
inier Brusiemienses (208) et noslros Trudonienses; rj pere in monasterium. luterea nostri liinorem et
gravissimum et antiquum belli jure diseidium, quo- solitudinem intus silentio simulaiiles, quantos volunt
rttm alterutros nunc lancea, nunc sagiita, plerum- de hoslibus intrare permillunl, subilaque in eos facta
que et gladius usque ad quam plurimos et de nielio- irruptione non tanlum trucidant, qtianlum supra
ribus semper viris voraverat. Itaque Brusiemieusesi ipsa quoquealtaria insilieiiiesborribiliierimmolant.
inlelligentes de pace facienda inter nostroi et epi-• Fit, prbb dolor! in doino Doniini cedes cruenlis-
scopum, gravissin.e ferunt, et, quicquid illud sit,, siina, humani sanguinis Iibalio profluenlissima "*,
audent moliri ad nostrorum excidium. ita tii inembralim concisorum bostium hac illacque
8. Posiposila, igitur fide, qua episcopus obsidesi plurima facta congerie, visceribusqtie effusis, insa-
VARI.E LECTIONES.
11BEotlem anno Domini scilicet 1086, qui fuit quarlus annus Lanzonis in' hac abbatia, annotavit
interpojator in margine inferiore 1* U6 trabulis D. l" 8. Id. Julii inierpolalor 1' iii rasura. " vixe-
runt D. 119humani — profluentissima desunt D. '
NOT~" .
(20§) Bruslhcm villa Saucto Trudoni viciiia-
SS RODULFI ABBATIS S. TRUDONIS 64
iiabili furentis gladii mucrone, nen solum parieles, Aria.
_! Pauci de monachis, qui iti ipsa obsidione.gravi r.
p%vimentahiimano aspergerentur sanguine,_sed,ipsa senecta corporis locum relinquere non potcrani,
qtioque altaria sanclorumque Trudonis. el Eucherii miserabilem loci faciam ititus el exterius aspicien-
sepulchra avulsarum intestinarum, heu! heu! pol- les, el nichil aliud preler ruinam, nisi horribilem,
luereniur stercore. Nec satis hoc eral huic lam soliludinem, utcumque exire inde conantur, viamque
misere viclaenostrorum victoriae, nam arlus. exani- Mergueles ariipienlcs, a nostris quoque perfidissi-
mes igni circumfurenti injeclos hic vigens 1!0 adhuc mis el nullo unquam Dei.judicio castigatis corri-
flamma horride circumlamhebat. ibi prunarum ex piuntur, perculiuntur, spoliantur, episcopoque Leo-
incendio ferventissimus faclus acervus, pesiiferi ni- diensi pleclendi iransinittuniur. Er-ant in his duo
doris profluenle sanie, miserabililer urebat-. Hoccine viri magnarum et pulcherrimaruni personarum,
portendebanl-, beate-Trudo, lua.iniracula,.quae lanlis viri1S2 litterarum arlibus et usu secclesiaenoslrae
priuslemporibusfiebant ad sepulchrtim-luum, tot, apprime erudili. Aller, prior scilicel 'Lieberlus, cur
tam crebra, lam slupenda, tam gloriosa ? Portende- jus sludio multi el oplimi adhuc hodie hijbeq.ur in
debant quidem, quia dumblanda commonilione mi- biblioteca noslra libri, et qui multa thesauro aeccle-
raculorum luorum noii corrigerelur negligentia vitae siaenostrae addiderat, quaeillo exlerminio cum caele-
nostroriim, quin magis inconsiderale elali in luxu B ' ris aliis quam plurimis bonis, non tam predonum
et desidia abulerenlur fruclu inestimabili ad: allare quam noslrorum quoque manus sacrilegae diripue-
oblationum, meruerunt landem experiri lam terrifi- runt;. aller vero StepeJinus (210), cujus nos diu
cam, tam gemituosam senlenliam in se irae Dei "u- post sepulturae inlerfuimus. CaHeri utcuinque miser-.
dicioruni. Inlellexeral hoe longe ante prudenlia sa- rime quidem evaserunt. Al episcopus illos preler
gacis mentis religiosi abbalis Gunlramni,qui,quando noslrorum perfidissimorum spem impunilos abire
suo primum tempore inciperent fieri haoc signa, di- permisit, episcopium tamen suis eis interdixit.
cebaiexauctoriiaiedivinaeScripturae.infidelibus, non 11. Acta, sunt haec 8. Idus Julii. Inlerea comes
fitleUbus signa data primum fuisse; et quasi ad di- Arnulfus de Los turrim noslri nionasteiii pro pre-
vinam commoniiionem per ea signa humilior faclus sidio habebat. Cumque in monasterio noslro nec
cl iimidus, satagebal prius mullum de occuJlandis puer, nec juvenis, nec senex, nec quisquam mona-
quae.fiebanl suo. tempore miraculis, deinde d.e vitae cborum tandem remansisset, nudosque el semirutos
suap, fralrum suoruni correctione, quam predicabat nsonasterii et claustri parietes solitudo cum nimio
cotidie ea miracuJa.commonere. Quod quoniam no- horrore nocte el die iiihabitaret, erat nimis mise-
stri nolueraiU animadverlere, involuti sunl.tandem rabiie el gemiluosum eliam inimicisde lamgloriosa
bac, quam descripsimus. miserrima vultus sui.con. quon.dam domo faciem tam trislem, ^am lugubrem
fusione. Quid tandem ? Tota die pugnatiim est. lamque horribilem aspicere, vespertinisque horis
Noctis intervenientisbeneficio cessavertinl utrimquei necnon noclurnis et malulinalibus pro dulci quon-
liosles; in lolo oppido nostro nec minima domun- dam psallenliuni monachor.um choro, slridores tan-
cula die illa superfuit incendio. Nocle illa qniqui tum in ea audire vespertilionum, et male ominatos
supererant de nostris fuga dilabuntur, quippe qui cantus ulularum. Tunc de ea dici illud apte nimia
nichil congrcgaveranl sibi, unde in monastcrio> quidem poleral, quod Dominus per Isaiam prophe-
suslenlareiitur; pauci qui erant in lurre, et qtii tan- lam minalur de Babylonia. El erit, inquit, Babylon
lorum malorum maxima pars fueranl, liceiambigui, illa gloriosa in regnis, inclita in superbia Caldeorum,
necduiii lamen nocte illa recessertmt, sed. inissisi sicut subverlil Deus Sodomam et Gomorram (Isai
Huutiis ad comilem Ariiulfuin de Los (209),. lurrim xni; 19). Atque illud Jheremiae: Precipitavil Dominus,
ei tradiderunt. nec pepercit omnia speciosa Jacob, deslruxil in furore
10. Ileu, heu! qnibus gemilibus quibusvelscri- suo mutiiiiones (Thren. n, 2). Et infra : Et succendit
mis referam gloriosam adhuc lunc Ihesauri aecclesiae : in Jacob quasi ignem flammm devoranlh in gyro
noslrae supellectilem, quae in ea lurre comportata j) ; (ibid. 3). Et paulo post : Faclus esl Dominus velut
fuerat a reddentibus, a recipienlibus lurrim quibusi inimicus, precipilavil Israel, precipitavil omnia mm-
quanlisque modis distracta. fuerit, quo ludibrio ha- ttia ejus, dissipavil muniiiones ejus, et replevit in filia
bita, non tam viris aut matronis, quam ipsisquoque., Juda humiliatum et humilialam. El dhsipavit quasi.
mechis el mulierculis! Nudata est die illa, die illa1S1 orlum tenlorium suum, demolilus est labernaculum
aecclesia nostra omni inleriore sua el exleriore glo- suum. Oblivioniiradidit Dominusin Syon feslivilatem

I VARLE LECTIONES.
,s0 vigens — circumlainbebat desunt D. lsl d. i. desunt D. ,aJ deest 1*.
'
NOT_E.
(209) Est Arnulfus IV, quem filium fuisse dictint (210) is est ille qui, teste conlinuatore tertio, ad
£uionis comitis Lossensis, ex illa familia oriundus, annum 1050 ad Gunlramnum abbatcm scripseial
qtiae nomen a castro Looz vel Borgloon in viciniiate Iibrum De miraculh sancli Trudonis, que.n edidit
Sancti Trudonis ducens, originem ad soaculumde- Mabillon. Act. SS. ordin. S. Bened. S;ec. VI. 2,
cimum usque reduxit. Cf. Mantelii Historia Lossen- cujusque fraginenta nonnulla ex alio codice dedil
sis ed. Robyns, Leodii 1717, p. 50, 84. Ghesquier V, 49.
€5 GESTA ABB. TRUDON, 66
el sabbalum; obprobrio in indignatiotte furoris sui A i nostri ordinis. Sed eral odibilis supra modiim peno
regem el sacerdotem. Reppulit Dominus allaresuum, omnibus oppidanis, dicenlibus eum causam fuisse
maledixil sanctificalioni sua', liadidil in manu ini- malorum, quae acciderant eis. Tunc landem niililes
mici muros luijiiim ejus (ibid., 5-7). Et paulo su- coniitis Arnulfi recesserunt de presidio turris, et
peiius : Manum suam misit hostis ad otnnia deside- oppidum noslrum coepit licentius inhabitari. Interea
rabilia ejus (Tltren. i, 10). dum haec aliaque perplurima mala gerunlur apud
12. Possem currerc pene per omnem lamenlalio- noSj el non tam volubili forlunae rota, quam justa
nem Jheremiae super Jherusalem, et eliam ad litteram in noslros. vindicis Dei ira, nichil firmum, nichil
invenirc possem, aptissime convenire eam ad aec- certum, nichil prosperum nostris esse permittitur,
clesice nostrae 'amentabilem miseriam. Qui enim Metlensis quoque aecclesia, cujus nos membrum
eiiam nunc hodie eam aspicit inlus el foris, cum sumus, lanlo alliorum fluctiium "gravissima quatie-
lamen multo et iricredibili Jabore el sumptibus pars balur collisione, quanto caput caelera quaelibet
aliqua murorum, immo multa sit resarcita el edifi- mcnibra solet supereminere.
ciorum Testructa, subslantiae reacquisila, fratrum 15. Itaque Gualo, quem superius dixiinus episcopo
numerus major, ordo et vila eorum melior, et prius, Metlensium Herimannosuperposilum" 6(211), videns
cum adhuc florens staret aecclesiajvidere eam potuit 'B quod nichil proficerel, quin immo veraciter cogno-
in pulcliritiidine sua el diviiiarum gloria, parvissi- scens, quod se graviter apud homincs infamasset,
mam quideni esl, unde consolelur suam mesliciam, apud Deum condempnasset, quia srilicel illicita
cum vix umbra sit h_ec ad priorem ejus gloriam. ascensione viventis adliuc palris sui cubile maculas-
Sed de his saiis hic dictum sil; ad 1"3 narralionis set, pooniteniia ductus ad humillimam satisfactionem
ordmem recurramus. Ilerimanno venit coram omnibus majoribus ei reli-
13. Igitur hac miseiia, et majore quam sciamus giosioribusepiscopii, proque emendalione lam illicili
dicere, hocque in-monasterio soliludinis borrore facinoiis-posiius in ccenobio Gorziensi sub disci-
jugiler permanenle, preter quod mililcs comitis plina, factus-est cuslos piterorum, qui antea dice-
Arnulfi de presidio turris prophanjSica praesum- balur episcopus Mettensium. Post.ea lamen vidimus
ptione frequenlabant ingressum el egressum mona- eum abbaiiam suam recepisse, scilicet- sancti Ar-
sterii, landem c-piscopusLeodiensis misertus miserice nulfi Metlis, compulso ad miseralionem ejus .neri-
loci, tam quondam gloriosi quam lunc ignominiosi , manno episcopo super patienlia' 12»bumillime poeni-
eodeni anno, parum scilicet ante Augusium, remisil tentis. Yerumtamen imperatorHerimaiiniimnecsic
ad locum nostrum, prcposiium Gerardum, illum esscquietum sinebat; stalim enim coritra eum et
^"
seilicet, quem superius diximus fuisse ad abbatem supra enm Meltensibus alium figuravilepiscopiim,
eleclum. -His enim malis super locum nostrum Brunonem scilicet fflium comitis de Calueli (213),
irruenlibus, ctabJwte Lanzonc apud Sanctum Lau- hominem quidem nobilem sed-Ievissimum, inqtie
renlium Leodii moraute — posueral eum episcopusi solo mendacio gravissimum, cujus frater Godefridus
apud Sanctnm Jacobitm in eadem civitaie, diligens; poslea extitit comes palatinus.
et bonorans eum tamquam virum prudentem eti 16. Bruno igitur per missaticossuos ea, quaa
religiosum — remisil igitur eum, ut dixi, ante. apud nos habere videtur bealus prolhomarlyi Ste-
Augusluin, ut Iiorrea construeret, fruges colligeret, phanus, sibi usurpans, frequenlibus et humillimis
et circa cxuslos monasierii parieles aliquas ulcuni- litteris Lanzonem abbalem adse venire rogabat,
que domunculas ropararel, sepulchrumquc sancto- suamque invasionem lnijus viri auctoriiate palliare
rum Trudonis et Eticherii qualicunqtie capellulai volebat. Sed viri religibsi ccnstantia nullo modo
circunidans, prepararet, ubi aliqui dc fratribus! acquicscebat, habens eum sblumprosuo et Metlen-
Tedeiinles possenl incipere Deo servire el habitacu- . -siumepisccpo(213),quovivenlcvid'ebatadl)ucvucare
lum aliquod manendi iuvenire. Qua re pro temporei sedem illam absque canonico judicio. Quid tamen
et loci facultate- peracta, cceperuiil fralres bini eti „ facerel? Permanente ila invasore 1illo, aut abbatia
bini redire, sed illi lanlum quiLuiponem execranlesi sancli Vincentit Metlis, quam cum nostra tenebat,
Lanzonem noluerunl deserere. eralilli carondum, autad illum quoquomodo respi-
14. Lanzo aulem12'* alibas novissimus suorumi ciendum. De nostra quoque non bona niullum spe
omnium rediit 10 scilicel Kalendas Marlii, die; diulius presumebat, cum ct illum super se irruere
nalalis sancti 186Eucherii, ei, utdixi, pro lempore. colidie melueret, ct plurimis oppidanorum noslro-
et loci facultale agere strenue ccopil, nichil lameni riim propler lempli incendium et loci excidium se
unquam remissius agere permittens de his quae suntt - intolerabiliier exosum videret. Nam cum nocte ad
VARIJL LECTIONES.
i_- &d recurramus desunl D. 15'*eodem anno, scilicet"1086 inlerpolalor in fasura-1* '""sciliccl
126
i'. supposiluin 1* 1!' pceiiilcniiam D.
(211) III, 2 tramum II, 30.:qui eum monacluim_Sancti Trudonis
(212) I. e. Cahv in Suevia; eral filius Adalbcrli fuisse falso dicit.
comitis "Calvensis, cnjus meiitio «aepius occiirrit (213) scil. Heriinannum.
apud Bernoldum; de hoc"Bnuionc vide cliam Vl&l-
C7 RODULFI ABBATIS S. TRUDONIS 68
ma.utinorumliymnos surgeret, procedere nunquam A . quorundam manibus labor preoecessons Tiostri
151tunc prepo-
ad chorum audebat, nisi,slipalus armatorum manu, domni abbai.s Theoderici et Ekardi
neque inde aliler regredi. siii, nostro tandem iempore, preposilo Folkardo
17. Pertesus igilur tandem tanlorum malorum et maxime alloboranle, nosira qooque solliciludo ma-
jam quasi desperiiris ultra de pace, versus Jberoso- ximis dispendiis ad dominicalia nostra retraxit,
limam coepil ordinare peregrinationem suam, loto lotumque ex ndvo reedificalum vix conlra renitentes
tamen illo anno el usqne dum Leodium veniret ita plurimo dampno retinere13s poluit. Simililer quic-
occulte, quod nullus noslrorum omnium illud un- quid in villa Hallei (215) habere videniur, eodem
quam potuil subinlelligerc. Ilaque contra vitao suae tempore cuidam forti lyranno, scilicet Evcrardo de
proposilum el nominala.'" 8 in eo religionis habitum Nodewet, culpalur beneficiasse, sunipto ab eo mulo
coepit in argenlum aequeelinique conflarej quicquid ipsa proleciionis suae die. Sic et sic multo collecto
per totam abbatiam de sua 159ct fralrum prebenda argento, aequc,ul dixi, et inique 133,exivit de oppido
poluit corradere 188.Iuter quae conslat eum ttinc nostro, nemine quo proficisccretur, preter unum
gravi dampno aecclesiaenostrae dedisse quaeque nunc suorumm hoc sciente, veniensque Leodium in
de Renhrode videntur extra dominicalia (214) noslra cripla sancti Latircnlii, slupeiuibusomnibusnosiris
esse. Qui etiam silvas quae Mere et Burlo pertine- R qui aderani, reddidit episcopo Leodicnsi curam
•bant fecit extirpari, sumplum inde precium servans abbaliaenostrae et baculum; cappas lanien el casulas,
suae peregriiiationi. Censuui vero molendiui de et quicquid de reliquiis lliesauti nostri tulerat, pcr
Moyse juxla Yilarium ad quinque lantum solidos manus prepositilst Gerardi ad nos remisit, sed uno
redegit, quod muiiislongisqucreclamationibus longe lanium die se reliquisse fralribus, unde vivercnt,
posl prorsus dirutum el deslructuni de fortiorum preposilo confcssus discessit (216).
m
EXPLICIT LIBER TERTIUS, INCIPIT QUARTUS.

1. Heu! hen! heu! domine Deus! Qui Lanzone cttr non pcrmisisti Itinc inlrare, cum prius posset
recedenle pulabamus naufragi perditis mercibus c.inonice, scilicet cnm Herimanntis pacifice arihuc
nudi saltem porlum tenere, ecce, jvidemus nos ite- maneret in sua sede?0 quanta inala debaberet bodie
rum in altissimum sevientis maris profundum gravi nostra ecclesia, quae libi imputantur otnnia, ditm
revolvi lurbine. Perpauci igilur fratres de nostris lilum prohibes nobis promoveri, quo pnssenthaec et,
qui jam redierant—nam premiseral suos Lanzo C alia fulura nobis mala ulcumque arceri. Ilaque
abbas qui seeum veneranl — Metlis mjtlunl relatio- Bruno, paucis interim diebus inierlnpsis, ad nos
. nem de. abbate Lanzoue, qiwniodo discesserat pe- descendil, ntillum habenssecum dehonorabilioribus
lunlque humiliter primam adhuc sibi conecdi ele- Metlensiiim ; atidiensque Geiardum propositumnolle
ciioneinisaltempostiantamloci noslri desolationem. accipere dc manu sua bacnlum, nullo modo .enm
Annuit eis Bruno, qui Herimanno superpositus pdst coegit, quin magis gavisus, cuidam fralriim nosiro-
Gualonem Mellis invaserat episcopalum, mandat rsm, Hcrimanno scilicet, qtti calvus et senior cogno-
lanicri se pritis ad nos venturum. Inlerea 13Tprepo- minabalur, pecunia gravissima abhatiam vendidit.
situs Gcrardus consulit episcopum Ileinricum de HabebatisleHerimannns germanum quendam virum,
secunda sua eleclipne etfralruni de eo unanimilale. virum quidem lam gcnere nobilem qttam prediis a
AHer namque alteri familiarissime sibi credebat, palribus suis predivilem, nomine Engeramnum,
et quis alterum polius diligerel, non facile jioierat cujus inter caelera diciiur fuisse villa de Horfale, et
iiuelligi. Dissuadel episcopus prelenla ei sicul et fuil; hic de siio proprio totum dedit, quod de ven-
snperius indomabili inquictudine fjralrum, lum quia dita abbatia noslra Bruno accepit.
videbat Brunpnem illum, a qub ' accepturas . erat 2. Quod audiens faclum episcopus Heinrictis,
baculum, super canonicum adhucque viventem epi- D indignatus de presumplione, voluit Herimannum
scppum invasisse episcopatum, per quem si inlraret, slatiin excommunicare; sed obsliiit instanlissima
eanonicam ei benediciionem dare non posset. 0 supplicaiio familiaris sui el amici, prepositi Gerardi,
Ueinrice, Heinrice! verum quidem et piuni est, per proponenlis ei et commoneniis simili re primam
nianus invasoris religiosus vir intrare non debet; sed desolaiionem aicclesiae nostrac sub Lanzone el Lui-
_ i VARI/E LECTIONES.
138invio lalac D. 1!Bsuo .1*. ls" corTodere 1. 1*. lsl Gerardi D. lss redimere
D. 13SAnno 7. in-
tiusionis stie, qui fnil annus Domini 1089, a clatistro nostro clam diffugiens, nunquam redituriis. Anno-
taiio interpolatorh in margine inferiore 1*. 1Slpr. u. s". desunl D. 13!sui addit D. 136liber addil
1". ls;r Anno eodem interpolator in margine 1*.-
NOTJE.
Dominium proprietas.
- (214) Halle Occidentem versus a Sancto Tru-
episcopi, 1096 Urlianus II dedit ei privilegium quod-
(215) dam, el anno 1099 subscripsit tabulam Richeri
done. episcopi Yirdunensis, anno 1098 de sua abbatia pul-
(216) Minime videtur in lerram sanclam profectus sus. Calmet Hht. de Lorraine I, pr. p. 395, 507,
esse; a. 1090 Meltis subscripsil labulam Herimanni 512.
69 GESTA ABB. TRUDON. 70
pone accidisse, timeiilisqtie adhuc inde gravius qiio-. A gemmarum operisque mirifici inesiimatione. In quo
que mullum posse accidcre, tum jiim populns non negotio multam fraudem-audivimus. fecisse nobis'—
baberet, qiiid sicril prinio pcrderet, et in vindictam sicul et sepius fecerunt — bujus rei vcnditbres et
preleritofurii dblorum facillinve commove-riposset. argenti poflitores, maxime vero presbileros noslros,
Episcopus, audita ralione cotisiderataque tempestuo- semper el usqite hodie aocclesicefrairuinqiie nostro-
sorum temporum necessitate," acquievil, et Heri- runi dampnosbsinsidiatores. Quidaniplius? Undique
manno neque maledixil neque benedixit. Yefum concluserat nos Dei indignatio, nullorumqtie bomi-
quidem ille scilicet Herimannus non salis erat ad num maximeque domesticorum compassio applica-
Jmnc bonorem idoneus, ulpote in quo de aliqnibus bal se nbslrac miseriae, quin ipsa nosira familia
virtutibus nichil didicimus, qtiod dignum alicujus erubescebat se faleri noslrce esse aecclesiae.Cum his
memoriae videalur, neque de saeculari heque de lanlis malis aliisque multis quaeprelermiitiiiius non
scienlia litterali. lam quateremur quam funditus erueremur, letigit
5. Interea Bruno sevissimus quidcm lurbo in su- dominus Deus fcor Heinriei episcopi non nostris
perextanles cinerum nostrorum favillas, quscumqiie merilis, sed ipsius; et reminiscens, quanla mala
noslra et ejus apud nos erant ventilala diligenlis- ribbis acooslris accidissent in brevi suo tempfe,
sime, coepitin onmem venlum dispergere; uique bic B ipsumque maximam. partem inde fuisse, lactus in-
laeeam de pluritnis lamquam de minimis, iiiter trinsecus cordis dolore — erat cniin homo pii cer-
caetera villas noslras vendidil viro cuidam forti et dis — atque graviter sepeccasse inclamans in no-
nobili,' Otloni vidclicet de Disle, patri Armilfi, scili- slram aecclesiam, accinxil se ad succurrendum illi
cet Guebechem, Palie, Ilalelre (217), Guimale; - in qiiibus laborabal, cl ad parcendum in quibus
"acceplisque ab eo 160 niarcis, tradiiione quali potuit - ullerius peccarel lmmanitus. Primiim igitttr 10
ei firmavit. Iude Aquisgrani ad euriam profecliis, . marcas de proprio misit ad repararidam aecclcsiam
ultra ad nos non est reversus; nam 13SMetlenses saiiclae Marire semper virginis, quaecombusta fuerat
ctim insolentiam Tejusferre non possenl, stultaque tempore noslrae obsidionis. Dcinde Olloni, viro illi
"
ejus suorumque superbia, Deo ita volente,- provo- forli et nobili, qtii villas nostras a Brunone einerat,
carenlur, armis tandem in eum irruerunl, et inlra -nunaciier interdixit, ul de bonis aecclesiaenostrae
" monasterium beati
prolhomarlyris conclusum obse- nullo modo se iniromiiteret, alioquin eiiin excom-
deninl. Sed foribus tandem super eum fraclis, municaret. Non ei.iim poterat csse ralum, quqd
miliies eju& hac illacque per monaslerium gladiis contra Dei et liominum Icges inde fueraffactum. At
lanceisque cohfbderunt, qiro&dam super ipsa altaria illc non acqnievit.
" C 5. Mandanie igitur episcopo nobis, fratres nostri
immolanies, quosdam ipsis allariis contorlis spiculis
"afiigenies.Ilaque Bruno vix elapsus, lam honore . et muiia familia aacelesia. lam. mililum quam.pfrdi-
quam nomine episcopi ea ipsa die penitus est pri- lum cum feretro et reliquiis sancti Trudonis Hales
valus a Meilensibus (218). Quid igitur misera aeccle- • ad eum veniunt. Qui vero ad Guebecliem ct ad alias
sia nostra'poterat facere? Post ignem et gladium villas nostras perlinehant, quas Ollo sibi usurpave-

gravius ferehat hocdampnumsibiconligisse, maxime ral,- nudati pedes laneisque induti, miserabili eultu
cum nemo essel, eliam si posset, quinostrismisereri maxiriioque -cjulatu ex allera parle flumiiiis (220)
vellet. Meftis lurbatio, Leodii supcr nos el noslra sahclis "nostris occurreriiiit, ita ut ipsum eliam epi-
Dei et hominum indignalio, abbas quasi nullus, - scopum compuiigerent ad litmeiUum. Jtaqtie ciim

quippe cui neque pulchrum responsum pro aliqua •.grandi suorum nostrorttmquc proccssione introduxit
noslra necessiiate darelur. episcopus sanctos nostros in Guebecbem, celebr.a-
4. Accidil quoque eodem tempore ad cumulum ' toque ibi.in aecclesia ul divino sacramento, inter-
malorum nostrorum, durri in his aliisque perturba- dixit ante altarc Ottoni episcopali auctoritale villas
lionibus nostris negligeretur sccclesia nostradeAI- •.noslras,ssalisfaciens omnibus qui astahanl ralione,
borg 139,ut clausa diulissimecaderet tandem judicio quod non poss.et siare Iegilime illa venditio, quani
in manibusepiscopi Trajectensis Cunradi,gravissimi fecisset non episcopus, sed furet Ialro; habuitque
elpolenlissimihominis(219), neqtiepriusindeposset de presenli inde sermonem ad populum, iniliansibi:
eximi, donec amplius qnam 60 14°libras constarct; Pi* liomini illi per qnem scandalum venit (Malth.
"
nobis;pro quali luue necessiiale vendittis est calix . ' xvin, 7). Sicque nostris- in pacc el leticia magna
magnus aureus, mullc preeiosior liuc 'qtiaulitate ditnissis 148, ipse ibi prope ad sua pcrnoctaturus
- . ,
pccuniae, auri valentissimi pondere et mirabiHiim peiiransiit.
'
YARI.E LECTIONES.
138jam 1*. "i 89 Alhurg V. Alboro D. 1S0 -40D. m s. m acc. 1*. 1W
episcopus addil D.
NOT/E

(217) Num Hallel in terra Leotiiensi ? (219; Qiti Heinrici 1Y parles sequebatur.
(218) Quod Bernoldo teste jam factuin esl anno (220) Mosae.
1088
71 RODULFI ABBATIS S. TRUDONIS 72
. "6. At Otto nec sicquievit; liaim recedente epi- A pum nepoli suo scilicet1H Leodiensi episcopo debe-
scopo.ut prius omnia illa sacramenlo sibi mancipa- ret occurrere, Hoium (224) sialim citissime le.en-
vit: Contigit aulem, Deo ita ordinanle, pacis die dit, neque ultra ad nos aut nostra est reversus.
(221) boc illum presumpsisse. Quod audiens episeo- Exceplo autem dampno, qtiod de magnifice sibi
pus, ut erat vir valde potens ncc miniis nobilis, paraio serviiio aflliclaenoslrae fecerat, duos ci He-
indigne admodum lulit; veniensqueLeodium paribus rimannus equos transmisit, pro quibus molendinum
illius majoribusque sui episcopii conquestus est -de Sladcs in vadio positum fuil. Sic et sic inter
acriler contemptum suum et pacis .iolamenlum. episcopos et abbates colidie ibat in deterius aeccle-
Quorum jtidicio tamdiu prosecuttis est Otlonem, ut sia nostra ; Herimannus vero ila remansil in abba-
reus.adjudicalus ad salisfaclionem landein venire tia. Dum baec el illa agunlur per annos aliquol,
;Compellerctur, et non solum villas noslras sine ulla Luipo jam dudtim sine spe auxilii ab imperatore
nostra 143.redemptione exfestucaret, verum episcopo redierat, adhucque excommttnicalus cum parentibus
pro gralia ipsitis 100 niarcas persolverct. Sicque Deo suis Lovanii hac illacque manebat, ubi gravissima,
miserante sanctoque Trudone intercedente, episcopo ot visum esl, infirmilate correplus— fueruntenim,
-veromiro studio allaborante, recopit aecclesianoslra qui eam simulatam fuisse dicerent, ut laliler ab-
bona-sna et lenet usque hodie. " solvi ab episcopo possel, et ad clauslrum suum
: 7. Interea auctore hujus mali Brunone ab urbe redire, cum quasi desperare de vita viderelur — per
Mettensi etepiscopio irremeabiliter, ulsuperius dixi, parenles suos , nobililer enim nalus fuerat, hoc.
expulso, Herimannus episcopus ad suam rediit se- effecit, ul absolutus ad claustrum suum, si forie
dem, noii tamen satis adhuc securus propter impe- vivere posset, referretur; sed cilo convalttit, etcuih
ratorem. Qui (222) mandans secitoventurumadnos, .reversis redeunlibusque fratribus nostris privalus
.precepit non Herimanno a Brundne abbatr posito, ^manere coepit.
sed Gerardo preposito, ut pararet ei servitium suum, 9. Reversi autem majori parte fralres, cum diu-
Heiimannumque numquamadducerent anle conspe- tina fongaque nimis in se Dei animadversione ex-
ctum suum. Cumque Leodium venissel, volebal ci territi et emendati esse possent, obliti sunt citius
jurare super sancla u* cum undecim adductis secum el pretcritarum culparura suarum et pcenarum pro
liberis Engeramnus, germanus Herimanni (223), his subsecutarum, de vila sua, de reljgione magts,
quoJ de bonis aecclesiaenichil omnino datum fuisset ut ila dicam, cotidie delerioraiites quam emen-
pro fratre suo posito abbate, scd de suo tolum, danles. Et eum experti fuissenl quanta per alienos
riichilque amplius inde vellet exigere. Quem episco- p 148passi essenl, baberentque ex se ipsis modo pre-
_pusbenigneaudiensrem distulitusqtie in loco nostro. latum, per quem nullo modo gravarenlur si vivere
Ubi cum venisset, nulla nos voluit communione vellent quiete, ita agere noluerunt, sed verbis et
^suscipere, donecabsolveretnos a banno, quo dicebat factis suis miserrime illum cotidie" affligcntes ut
nosiencri pro excommunicalo illo Brunone. Cumque ranae bacillum conculcabanl. De substanlia aecclesiae
altero die sedens.in cella abbalis de negociis suis pene annullata, de combusto xeedificando monasle-
strenue ageret, prandiumque illi ingens ex dampno rio, de reparandis a fundamento offlciniset claustro
noslro paratum interea expeclarel, inler plures nulla cis aul minima cura erat, sed venlri tanlum
oppidanorum noslrorum, qui ante eum adplacitnm eleis quaesunt venlris servire, porlionesque grandes
vocati fuerant, unus eorum ita protervo ore indi- piscis et mensuras vini exigere. Hinc liies horis-et
gnanti supercilio profalus est: Hiccine est, viri opti- locis incompeteniibus compelentibusque colidie,
.«i!, episcopus, qui facta in mcclesia hla el oppido hinc male.dicta, hinc convicia in miserum illum
noslro lanta seditione desuis abbalibus, noslrdomnia Ilerinr.aiinum sine ulla miseralione lt9. Conligit
incendio fecii cremari, et parenles nostros, nobis vix ergo quadam die pro una mensura vini nescio vel
elapsis, gladio cruento jugutari ? El ecce, nunc in - medonis uni fralrum deficienle, ut ad cellam ejus
conspectufiliorum cummheris excidii noslri reliquiis D ruerenl, et nisi declinasset procacibus affectum
conlendil judicio, cui nondeberet rependi nhi mors conviciis, male quoque eum mullassent. Hujtis mali
~pro tanto noslro noslrorumque excidio? incentor fomcsque quidam fuerat frater noster
8.. Subintelligens IIKCverba episcopus "' rem Slepelinus, sollicilans coiidie Luiponem deVeadU
diligentius inlerrogalam alto silenlio dissimulat, piscendo prereplo illi abbalis honore, ammonens
secreleque parari sibi equum suis 14* secrelariis eum de non vilipendenda ejus nobiiitate, Heriman-
mandat, habensque in verbo, quod foris super cam- num anle subsannans relroque condempnans, gra-
VARI_ELECTIONES.
143deesti'. 14i sacramenla D. u" Herimantius, inseruit interpolalor 1*. 1M que addit 1. "' inle.r-
polator in rasnra scripsit Henrico 1*. 148altercationes D. lis sequenlia omnia usque <td necessilaiibus
expendcns desideranlur apud D. ,
NOT.E.
., (221) Pacem Dei anno 1085 Heinricus IV Mognn- (222) Scil. Herimanniis episcopus Melensis.
liae-piiblice constituerat; cf. tabulam Mon. German. (225) Abbalis Trudonensis.
Legg. H, 53. (224) Huy ad Alosam.
n GESf A ABB. TRUDON. — LIB. IV. U
vissima inquietudine, lingure suae faeiillale, dicens, A . 10. Parvo intere.i prelerlabenle lempore •"" ,
non deherc noineii aul boiioiem abbatis habere moriiinlur ambo episcopi Herimannus Metieiisis et
hoiniceni idiolam vilemque personam, iiidignum Heyiiriciis Leodiensis, imperaior auiem m in Lon-
beucdi.iione. Sed cum diuttus ista et alia qitam gobafdia morabatur (227). Sicque facliim cst ut
mn.la Heriinanniis, inuiio Deus pali 11011 possel.res quisque leriae nqstrae poicntium quaiiltim vellet
isia digna graviiaie episcopo Leodiensi per Heri- usurparet sibi quae suis adjacebant vel inlcrjace-
nvamii atnicos rehila csl, promissaquc ci et suis banl panibus. Igilur conies Hcynricus Lovanicnsis,
iisque;td 14 uWcas argenli pecuuia, ut liberaret cnjus dcftincli frater Godefridus cnniiiaiiim tenuil,
n cdeshim de lalitim "virorum intolerabili malicia. qui eiiain pririius Lovanicnsium poslea dux exlilit
Qu;<:ciiin ni-iguo dainpno aecclesiae loia fuit perso-- (228), isle qniileui Ileyiiiicus luiic poieniior babe-
Juia, aique ila eveniebal, ul duin invicein inorde- iaiur in nostris partibtis. Et qiioui.tm , morliib
rcnt, ab invic.cinconsiimerentur. Odura precordia, cpiscopo Ileynrico niilloqiie alio ei sulisiitulo, non
o insojisala aninialia ! 0. caeca peciora , quae Dco cral qni a_etiesiasiice ei rcsisicret,' virihns aulem
recalciirahaiil inler ipsa flagella , manifesiissinie saecul.ribiis nctiue ip. e eiiam dtix (229) eiim oflen-
adliuc super se inanii Domini exlenia. Vocanltir dere audorel, Liiiponem '" jn abbalia noslra 'resli-
igiiur Luipq et Siepelinus Leodii ad audientiam. U tuil, frulribusiia voleniibus, laicisque partim asseri-
Quos excipiens episcopus iiiclamosa voce et gravi lieuiibiis, partiin conlradicere hon audeniibus. Sic
163Hciiinaiimis dc abl.alis honore el iioiriine
iiidigiiationc ait ad" Liiiponeni: Tune es, inqiiil, itaque
Luipo ille, cujtts malilia fecit me ad Sanctum Tru- irrecuperabilitcr ejectus, iu clausiro uostro mansit,
donem ire, et pro peccatis meh totum illud lanlum quieltis quidem el iiulliim iimquam inde scandaluiti
oppidum, necnoii ct mcctesiam sanclissimm semper- movens. Qui nobiscum Uindem gravissinio langiiofe
qtte Virginh Mariminceudere ? Ad Slcpeliniini auiiem el lougo miilium coiisump.us, riique prius iu pau-
couversus : Tuque, inquit, inveterale dierum malo- pertale propier loci desulalioucm imtgsian. el multa
ruin canus canis, quid debacharh in reliquias pn- aiignslia crucialus, preler ossa et ncrvos leiisanigiie
tenth adhuc ruinm et miserandm desolationis ? Re- desiiper ciilcm pallitlam uitiiil habens vigoris, p;ene
spoiUereque volentes dedignatus audire, astanli sibi lioininem vivcns CMIIUS,laudcni confcssus, iinctu»
advocalo noslro Oiloni (225), patri Gisleberli, mi- et coiiiiiiimicatiis, preseiuibus nobis; ohiii, atqtie iu
naciler ait : Precipienclo precipio tibi, ut facias- fratrum cymiteiio sepiiltus est. Dies veroqua hoe
vicetn wcclesimsancli Trudonis dc hlh duobus Dei "llerimaniio cjecio Luipo iniravit, fuji translatio
inimicis. Qnos in iiiulla oculortim suoriim confti- sanctorum Trutlonis ct Eucherii, 5. stilicet Idus
sioHcaddoniumnostraihLcodii reversosGisleherius, C Angusti, defiuicio eodeni anno m in diebus penle-
filius Oltonis advocati, lyriiiiculus lunc, slalim e costen (250) cpiscopo Heynrico. Quii eliain die sub
vesligio proseciilus esl.-et ea:sos graviter foedcque rHeiini:iniio episcopo el Heyniico suprailiclo; c.ipi-
laceros domo ejeci.t,"lolleiis eis parefiidos et quic- luliim illud anle acium esl, quo frutribiis uostris
qiiid preler sin plieem-vesieiii babere videbantur. "expulsis, Lauzo abbus Sancli Viiiceutii Meilis apud
: "
llaque Siepuliims Mosum (226) se conltilii, Luipo nos quoque abbas cotistiliimsesl.'
Lovanii maiisil. Heiiinannus in abbatia cum parvo 11. Tunc vero qiiidam caiionicusS.iRcliLamberti,
quidem huuore prcter soliim iionien ftiil ; nain Obbcrtus nominc, prcposilus in cadem rivitale in
facieiiiibiisiiuilissuperioribiis.coiidieqtieiiovissuper- monastcrio sauctae Crucis, jam dttdiim (251) ad
veiiieiilihus, vix cbrrodcrcpoieral iindepaiici quoque linperaiorem in Lougobardiam profectus" fuerat,
qui redierant fraires vicliiarenl, interdum eiiam vesli- spe adipisccudi Lcodieiisem cpiscopalum, sicut ct
meiila sua domesticis necessilatibus expendens. adepius est. Videns igilur Luipo oportunilatem
VARLE LECTIONES. .
1110 imper.iiore llennco permilteiiie episcopus Herinianutis a Metcnsibus in urbe reeipiluf. cl ipso die
posi praiuliiini in lecio uioiltius invenlliir, a. Doiuini 1090. Post ciijus oliiiiini Heuricus priiiiu.s, Leoilicnsis
epist-opiis,nfpos ejtis, sei[iicnii aimo obiit ; cui eodeiu anno Obbertiis in episcopaiii
ltl
successil. liae.vSige-
beno inttrpolaior l', dttubus tineiserasisin lextu et in margine inferiorc'. iiuerpolator 1*. in rusura acl-
didtt uinc. "2 sede vacante Leotliensi superscripsit interpolulor V, m icrcio amio suo aiipeiscripsit intet-
polcuor i*. . "4 Doiuiui1091. udscripsit interpolulor 1*.
" ' ' '
NOTJE. . ,
(225) -Est Otlo comes de Duras subadvocaltis Belgique p. 99.
moiuislerii Sancli Triiilnnis, quo iiiunere cuin jam (220. -Mnysen hand procul a Sanclo Trtidone,
ai:iio 1060 et loG5 liiiirluui esse patel ex labulU t227) Perannos 1090-1097.
Tlieotlt-iicici Ailalbe.rniii'slil episcoporiiin Meien- (2-8) Quod Sigeberto teste faclum est anno
6i>im,qtiasjitm alias eililas ex uo .iro codice (.aliinms .1106.
jnfra. Jatu milio steculi iiutleciiui loniiiesDiirachieii- (229). Godefridus de Bullonio, qui lenebat duca-
*es-hiibuisse lianc arivowiliani [trobal labula quae- lum inde.ab iiiino 1089. '",'"',-
a.un cx labulario Sancli Triidouis iuci d.iia a Mau- (250j Secundiim MarlyroJogium Sancli Laurer^ii

telio p. 55. Dcpreheiiihmus hic auiv_>1024 Gisleber- Leud. obiit die 51 Mai., vid. Chron. Sancti Latirent.
luiti.idvocaliiiti Sancli Trudonis , filitim Godeaidi Leod. c. 44, n. 61 et_Egidium Aureaeval.Dies Pen-
cpniilis, quem hiijus Oiioms palrem fuisse minime tecosies incidtt in i Jtin. . .
Ttlr.nsaudax videiufesse conjectiira. De hacadvp. (251) Quod anieariniim 1090 factum essenequit.
catia cf. etiaiu St. Ge.mis Hhioin des avoucries en Cf. etiam Chron.S, Laur. Leod., c. A$l
FATROLi-l-XXiU. 3
1% 110DULF1ABBATIS S. TRI.DONIS %
temporis ad eonfirmandiim se in abbalia nostra, .A renlibus vero stiis el cura domeslica.profliius nimis
xirca auliimnum elipse ad imperatorcm in Longo- etgloriosus ,)i5, plura vicliis et vesiilus-effundebat
liardiam profeclus cst. Npiuo me morde.il, neiiio mi- qiiam in fniiribus, et quae interdiim lolerare non
chi delrahiil, si verilaiem Ioqui ipsa me compellal poteraiu _abbati_or.editus, iintle el rurkolas iu pre-
veritas, ipse animae nipse limor t!e iuendacio, ipsa cnrijs frc(|iiei|ter iiiinis 15Gaggravahal. Culior lamen
Dei per sanctam Scripiuram comuiin.iiio; nam omne agroriim et iuifriior pecoruni habebalur sircnuus.
niendacium a diabolo esl (Jgnn. n, 21), et os qttod Quid? Temporalia qui.lem in manibus ejus prospe-
mentitur, occidii animatn {Sap. j, 11). Historiografi rabanlur, sed de lenerida aul ltJ emeiidanda reli»
debiiutii esl, ncc asseniaiione, jiec ainore, nec pdip, gione piisiiiiaque nipruui frairuin qualiiate, neque
neciimore ileclinare; scribam igilur, Deo lesle, limor, neque respectiis nlitpiis apud eos habebatur.
sicui aniultis didici, etiit veracins exquirere a fra- De rcpiirainSo iuouasterio cl claustro quacdainiiici-
Iribus qtiotjiie poiui, qni entiil apud nps tuiic jem- 'picuti illi parum succcdebiil; niim quod nienioiia
poris, et qui ntccuii) postea inde ore ad os isia suul dignuni sit, nichil inde egii. Quariam tainen illam
foeiiii. Sed quitl rem profauani verbis juvat nnilii- partem clauslri, lioe esl doiiiuui laiitiiin qiia. esl ad
plicare ? Gntvissiwa peciiuia Luipp hoc ibi effecil occidenlein, iiiccepiani per Laii.zniiemabbalem, ipse
apud imperalorein, ui 01-beitus factus cpiscopusi " coiisiiiiiiuatam lexii, el iiiteriiis .sursiim el tleorstnn
Leodiumque reyersus ei coiisecralus , secinnliim sine onini cului religiiil; in qua postea. lanias Jieri
j;issipiieinii|iporaioiis eum cpiiseerarej iu abbaiGiu coiuiiiuialiones officiuaciijii vidinuis, ul nesciaiiiiis
Saticli Trujloiiis. De qua pcrsolvpnda illis, quibus qtto nuigis iioniiiie eiiin appilleinus. . .
consliluerat jmp.eralor, el alij^ , quiluis ipsemet Jp. Qiiodani vero tcmpoie riieiuis mcbsis yalde
pron)iser;tt, injijiit fofidaei illicjia placiia visa sunl, ac-tuans lassiisijuc de agro revcrstis. ctim. vespere
jpsa eliam tlie qua jndulus ftipral ui. eonsecriiretur iiiiiliuiii bibissui cmii domebticis suis, miihiiiii Ja;la-
(232); de quibus lioijpsiiiis est silere qiiam loqul. }us slralnque sanus reposiius, niedia nocle invenius
IIoc lanium sii.flieial, ct niiniiini sii dixisse, quia csi incnibiis pacue omniiju.sin cuin emtiiiiiis, ila ut
neqjic prius iicqtie luiic intelligere poiuiiiiiis .euin ncquc loqui ncqiie niovere se posset, dcleriusque
s.ecnpdiiinDeiini intrasse. s.etnper ct dcteiius ageret; vixtjiieulcuiiique usqiie
12. Qui paulo pojsl grayissinii* iiigeiiiisceiis .de 188adpiiiiiiini vivens diluciihiin, laii.deinex»pirjtvits
jnalis, qiue per ctiui apud nog acciilera.nl, cl epn- jieqiie eonfe..sus, neqtie tinctusj neniip couiiiiiiiiic.i-
;,si_iciiiiii.iirsiiaiiiiiilir.mapicrpbrjs pr,oden? susjijiiis, lns. Oitiit jauieni '*-*Kalendas iVugnsii, yix ppst
acpjngerc se viiiebiiiiir jtd diluepdu piyicaia MIUJIJT cniisecraiioneiii siiam vivensiu iibbaj,iatl.utiliii,siiiiii.is,
iiiiillas eh-iiipsiiijtsH p.er ^usc-jjijpiiilgsjjaupercs et seiuiltusi[ue est in mpiiastciii) jiosiro. Qao cliani
peregiiiios pl ctiajn iiUertjutii |cpro.os javaudos, aiinb preppsiius Gerardtis iiiorliius est, prius coi)-
.lergei.iiios ni.aiiibusque jirnprjis iingeiitlog. Aecr fessus, unciiis et coiniiiunicatiis, sieqtie, .taudpin--.il
quitieni erat v.unsiaiisquepl inlrepidus ad res<sten<, , Jj.jua iiieiuoria ad patr.es suos iu ni.oiias.ierioiiostro
dtnn violenti;.: advocalorum, /aiiiqiuini geii-l'<)£e £sl apposilus.
?iaj,usile lijjpjijtte Bt familja Lpyai)ig|isiiiiii. Iq pa-

FURIT" WBER mCIPIT - /•


OTMTUS, QUISTU8,

i. Considerato Iugnbris miserabiiisque operis Godefridus, qm postea lei Iherosolimam profectiis


instanti pondere, qui snperius heii! ter dyclainave- rex jbi ilefunclus l65csl, loiam ahbaiiam noslrain
ram, nuiic sepliejs.aique miillQ crehrips illud iileiq suo iiiancipal sefvitio. J^ecdum reparaia crant
asxcjainare iu assuiuenda michi niiueiiii ppus habe- lemjili fJaiisiriijtie uosiri etlificia, ^ed fraires qnasi"
rcin; nam qiio .allius pvovehor, lerribilioies Ilnctus in liiguiiis circa exustos paiicles hac illacque hitbi-
In facjeni inichi cpnsurgere vjdco. Igilur "% de. p litbaiil; pniiim ppud eos religionis niinusqtie consi-
funcio Luipone, per queni anie abbaiia lcs et in . lii. Iiucr qups eral quidam Herimannus, ncpos su--
abbalia navis ccclesi;e noslrae onerosa pcccatis perius dicti ileiiinaiini, nobililer natus ei a puero
nosiris in giavissiinas Siries defluxeral, et iuexr c|ausiro ijpslro iniiuiritii.s, simplexqae sinp priiden-
pleta Caribdis voraveral qiiicquid irucliis ct decoris tia, taciius et paliens ad sufTciendas injurias, sed
in domo Dei intus et foris apud nos fuerat, dux i63 obslinatus ad occulte nlciscendas, facilliuius ad
VARI^ LECTIONES,
lfesgulosus B. "<"-deestV. J«7etr. lt8 deest V. 15sA. Domini 1093. adscripsit interpoIatorV.
f*'explicitl*. i6'Aniio codem superscripsil interpulaior 1*. -6?abbaihim 1. 1*. 163 Lulhar.rigie et
BuHouii*!';itoyo/a.prl-'. *6*Aiino3. ddscripsit huerjwluior i\ .««j-ex ibi def^ desnnt D.
_. . . _ •- KOTJE.
, (232) Qjiod denunn factiim esse polest post iliein Leod.,c. 4(J, In quo
' etiamiiujus. Luiiioniis menlio.
1 Felir. 101)2,quo ipse Obertus Leodiensis episco- occurrii c. 47 . ; •.
pus consecratus est, teste Cliroi). Sancli Laur*
11 CESTA ABI.. TRUDQN. — LIB. V, &
quidvis presumendum, sed periiiiacis-dmus ad non A j necnon et Leodiensis episcopo Mellensi 16Tcanoni-
dimiltciidmi), de liberaii scieniia insiilsus, usu aec- cani offerebanl, sinuilqiie et Treverensis (256) litle-
clesiaesuaelaiiium excrcilaius. Hic laicorum sng- ras, quibus Heiinianiinm, inler iniiias quidem et
geUione corniplus et parlim eorum, qui propicr verbera direpUonemqueeaballonim suorum el vesti-
Luiptiiiem itirriiu olim occnpaverani, ex dono tlticis meiitorum, ad abbatem sibi non debere dari con-
supeiius dicii Godefiidi providenliam invadil toiius stantissime ratioiiabiliicrque reftilabaiit. Sed qtiid?
ablialite nostra., sperans sic tandein ipsuin etnonien Prevaluil pecunia, pievaluil advcrMim fraires lai-
el frncium obtinere posse. Huie douo 10"fratres ve- -coruni malitia. Dala est lleriiiiaiino liac aucloritate
hemenliasime reclainabant, ium qnia ad talem ahbalia.
ciirain eiim inutilein esseoinnino sciebant, tum qnia 3. Fratres inde.reversi, Iaceri, spoliati et pedilcs
"meluebant,ul evenit, de promissa ab eo duci pecu- per tam loiiguin perque laiu dilficile ilcr, rem per
nia pro eo dono loiam vast_ndam abbatiain. Vieit ordiiicin aicclesiaesancti Lambciii episcopoque la-
lanicn ducis violeiilia, corrasaque esl illi modo liinc crimabiliier conquesii sunt el danijina aecclesiav
moiloillinc cum lnaximo dnmpno a_cclesi;e gravis quae lc'8 passa per Heiiniamiuni ftieral, et niajora,
fiiruis pccipiia. Nam soli noslii homiiies de Teslre- qtue niinceain passurain mctucbaiit, suisque viclus
Jbani (235) usque ad 60 niarcas inde persolventes, H et vcslittis exlremam inopiam. Yicii landein sui
Inciitlicarc laiidein compulsi siinl, qui pritisfuerant coniemplu et noslrorum miseiia etiam illi, quos
divites. Qtiid singula enunierein ? Undocumquefiie- • trausversos aliqiiaiulo agcbal Herinianiii pecunia,
rit corrasa 100 niarcas nescio quanluin superexces- accendmit episcopuni ut atl atitlieiiiiani faeiat venire
sil sunima. monachos et Hcrimaiinum. Vocatur semci el iierum
2. Sic et sic, et sic el sic pauci eliam, qui apud ae tercio Ilerir.iannus, landemqiie venire nolens ca-
nos ttinc erani, fralrcs summa vivebanl inopia, nonita proscculioiiGexeoinmuiiicaiiir eidauipnatur,
i.udi lurpiler el famelici. iniolerabiliter. Qiiidain Neqtie sie tamen cessil1G9. At veritus "" episco-
vero ab iniroeuiuibus inonasleriiiiii, ut ipsos ore piiin, ne, sicut disponebat, manu mililari ejicerct
prnpiio audivi reTerro, siipem inlerdiiin pctehant; euin, oppidum nosirtim exivii, el aptul villatn no-
s;l:qiii eoruni, qui a pareniibiis suis, cognaiis cl slram Hales aliquamdiu mullo dampno _ecclesiae
amicis aliqtiid accipiebanl, inde aliquamdiu teiiuiier coninioiatiis, transivit ad comitem de Lei.iburg
-tiiinis viciilabaiii; aliqui, si quid in libris atii vesti- Ileynriciiiii nomiiie (257), inajoieni Umc temporis
liienlis baberent, quo patientius carere jiosseni, advocalum noslrte aecclosiie.Sperahiilenim per eum
veiuleiiles, piineui inde eiiiebant. Ileiiuianniis auicni p se posse recuperare quaiidoque abbatiam, aut se
liucoriiiii consiliis serviliier addicius, eorum eiiaiu aftliciuriim eam, sicut fecil, freqiienlibus dampnis
'
qui habei.antur desiullioribiis, iiiinc apud episcopum el iiniliisirriiplionibiis. „
Obberiitni, qui Hcynrico Leodii successerat, iiuiic; -k Inierea 171necdiun ccssanle discidio, quod erat
apud archydiacouose_eleiosque aulicos promiuenrio, inter Metlensiiim episcoputn el iinperatorein Heyn-
dantlo, nieiuiendo, voces fraifiim pro necessiialibus; ricuiii, iniperaiorparletn illam doiniiiicalem, qiiam
suis claiiiaiUiiim ad effeclum aliquem pervcnire non Mclieiisis cpiscoptts aptid nos habere videbaiur,
sitiebat. Audiens autem qiiod.prevalenle adveisus; tradidil iubene.it.io coinili Annilfo cle Los. Quod in-
impeialorein (254) aecclesi.i,Ileiimanuo Poppo suc- digne fcreus comes ileyiiricus de Leinburg,quoiiiam
cesseral (255), magno laicornm slipaitis agmiiic, jiliijor apud rios eral advocatus, inlroivil oppidum
sednullo" oiniiiuo silii de fratribtis nosiris coniiie,i nosirtiiii ctiiii ali<[uai,lis eqtiilibus, usiirpaus sibi
Meitis ad eum lelendil, et quibuscuiuqiie ptavis; quod conies Armilftis in co habere videbatur. Aci-.
liiodis solet" illud lieri, doiium ab eo abbali.e am- dnxeral eliani unicsecum Ileiitiiaiinuiii, ul in abba-
birecupil. Adefant ihi aliqui de nostris fralribus,, -lia vi restiliiereieiim, at fralres lania uiianimilale et
inissi a ea.ieris,v legalioiienique a.cclesiae uoslra.! cousianiia spreverunl eum, «l nequc signuin pul-
YARI_E LECTJONES.
166damno D. 16r deest D. .Popponi superscripsil inler. 1*. l6S — majora desunt D. lG}neque
quae
— cessit desum D. J,pLcodienseni superscripsit interp. V. m A. Domiiii 1094. interp. 1*.

NOTJE.
(255) Pagus iiUer flnvios Lerk, YVaal ei Mosam. Limburg, unde poslea tota illaprovinciasibi deduxit
Ein_i. Hisi. de Limbouig 11, 176; 252 conjieit hoe -noiiien. Accurate tle hac familia, quae originen.
Inco .cogilainltimesse de illis parlilms pugi Texan?. duxii intle a Theoderico 1, duce Mosiilaiioruin, dis-
driaeqtue erant viciiue pago Teslerbanl. seruit Albericus in Uiiou. ;itl a. 1064. Maier liujtis
(254) Qui ajiiidMelieiiscs Adalbeioiiein episcopum Heinrici ciat Judith, iilia Frederici riucis Loiharin-
coiisliiuere voicbat anno 1095; vid. Bernoldum ad gite inli.rioiis, qui iuoiiiiiis aimo _U_65,lesteeodem
U. a. Alberico, (il];e tixorique Walrairii reliqueral domi-
(255) Quod faclum crat tempore pascliali anni ttinm iillra Mosam prope Leodium. Primus qui posl
.1095." Duchcsniiuii, Berilioleliini aliosque dilucida com-
(256) Eigilberli. ineiilaiione hanc origiiicmcomiiuni Limbiiigeiisiuiii
(257J lieiiiticiis de Limlmrg erat filius Walrami proposuit, esl Ernsl in Uistoire de Limbourg, lom.
comitis Ailoneiisis, qui primus consiruxil caslrum II ab inilioi
"?9 RODULFI A8BATIS S. TRXIDOSIS . 80
sare *'" neque cliviuum olllcium facere vellcnt, A toium queai? Ha<cab interpolatore insertasurifi
una liiiea erasa 1*.
qiiamdiu euni scichant csse inlra scpia inoiiasleiii
jnoslri aul airii; lcrroribus, ininis, l.Iandiciis, pro- 5. NuIIi igiiur lnirnm sil, si in gJoria et divitiis
missionibus per homines lleimici comiiis pulsaii alienuati hodie humiliier vivimus, CIII.Imagis miras-
frequenler, nullo modo n.ovebaiUur. Ille vero in- duin diligeiiler altcndeniilins possi. vitieri, quoinodo
lerim lalebbl in angulo unius nosiii spi.carii, ad inler lol Joci noslri-desolaiiones vcl taiilum adhuc
tjuem accedentes fiuuorcs cjus, honiines levissimi relictiiin esl, quod congrcgalio apud nns esse et
et nullius boiii inler nostros lesiinionii sive consilii, abbalia appslluri polesi. llaque paiicissimi umc
animabaiit eum ad perseverandum in proposito, et 'temporis apud nosfratres reinanseraiii, iiulliis apud
comiiem Heynricimi eliam conviliis iuflainmaliaiit eos ordo.uulla religio,"iilpote qui vieius ei veslittis
ad vindicandum lerribiiiter in nos conieiiiptuni _.uum necessitate afflicii, fame "et frigore pene inieribant,
de abbale suo. lnterea comes Arnnlfus, collecta el qui neque tiausirales ollitinas habcbaiu, qiiibus
suorum ingenli multitudiiie, comitem Ileynriciim suas nccessiiales occul.arenl; lanlaque literat tnise-
aul in oppidd noslro-oeeidissct aut dedecorose eje- iia, tania desolatio, lania reriim ilistraciio, nt de-
«isset, nisi oranlem ita suppliciler per nur.iios suos speranles plerique vel ipstim noinen ahbaliae loco
comes Godefridus de Lovanio, qui posiea dux exli- " pnsse remanere, saiagcre videreiuur ui tleiicorum
tit, iiilerponendo se illuni eripuisset; cujus coudtictu prepositura ficret, el sex aut pcio sub se clericos
saiiiisevadens,abdiixilquoqiiesectini stttim abbatem, liaberet. Inier Iiaec et c-ulrra inuumerabilia mala,
•slalimque apud nos ot "signum liorse ieriiae sonuii, ct cum |i3sue""jaiu anntiiliiia esscl iiobilissima illa el
diviiium oflicium, qtiod propler eum diiiiittebalur, famosa quondam ablialia nosira, litiideni miseratio
-licri ccepil. Ulraque igilur repu.sa comes Heynricns divina leiigit corda Leodiensium, habiloque simul
gravissime efleralus, Herimaiino apud se collocato, frequenli colloqtiio, ca.perunl viscerabiliicr tra-
.qua_eiJiv:ue.ib. iiosi.ris poieral, jltivadit," dissipat, clare, qiiomodo tlesolaise et pene adnichiJalae abba-
affligil, suisqne ui similiier fat-iant precipicndo jne- tiae subvcnire posseut. Sed quoniam tcniporale bo-
cipil * Quis rcferre tottim qtieai, quibiis quanlisque iiitm nostrum ad Meienses, curaque aniinariim tail-
inalis distracla lunc temporis bona teccicsi-Snos.r_e tum pertiuerad Leodienses, erant aliqui inlcr eos,
aut prorsus in perpeiuum sunt nobis sublaia, aut ul plerumque fil, qui ad siihveiiiendum nobis non
nimia longaque.aflliciione nobis amplius pene inu- muliuin eranlaiit.iiii. diccnles hoc liinium ad eum
tilia reddila? Nam -dux m Godefridus, qui postea perthiere , cui debebaiur annalis" redilus nostrac
rex Iherosolittiorum ibidem ohiit, noslra sibi qu_e- „ 'xtdesix, Leodiensesque non debere nobis ahbatem
m ad libi-
rjue.eranl in Ilasbania et in Teslerbanl donnre, sed taiitum ordinare. E conlra sapienliores
lum servire faciebat ; comcs Ileyiiricus quae eratu et religiosi asseiebani canouice hoc jiosse facere
circa ct ullra Mosam et-in Ripuaria et circa Renura; Leodicnsein sccticsiam , ut, quia ciira aniinariim et
comes Heynrieus palalmus (258) quae habere vide- consecratio abbalis atl cam periinebat, et Meiensis
niur supra Mosellam. Ab illa die invasam nobis accclesia nobis siibvcmire nou poierat propter tribu-
scccJcsiam ,de Fonce (259), non longe a Meliensi lalionem suam, Leodiensis accclesia abbaiem aeccle-
«rhe, niiin.qtiam posica rchabere poltiimus, quce si;e curac suae providerel alque ortliii:i)ei, iia ut
-adliiu:Lanzunis abbiuis lempnre et longe post aiJhtic nicliil ex his qu;e debebat Metensi dciraherel; nou
nt noslra possidebaliir, Preierea villici iioslri- et enira essel levc "ferendum tantum loctun, lantiiin
<juidafi. de beneficiatis. honiiiiibus ecclesia_ nosiras noinen, laniiim qitondani hbnorem negligeniia Me-
quicquid cis placuil, qiilcquid eis melius tuncvisnm tensiuni auiiulliinduiu esse ab eecclesia, Lcodien-
fuil, suis aitraxeriiiil. villicaiipnibus suisque feudis, sium.
nobis modo voloniibns ca rccipere offerenles jurare, 0. Qtiereliatur igilur diligenlissime si quis super-
sua fuisse anliqua Icgalique beneiicii aulviHicatioriis
cssel de filiis nostiic aecclesiic, cui idonee commiui
possessione. . .
* jirecepil. A. Doinini ..lOfto, Ilenrici in rogno D posscl cura subveniendi malii sua;. Aiiin",fratres
iiustii neciion clcrici et laici, qui euni coguoveranf,
quarii, ih iinperio, lercii amio 40, et 0 lierii
Leodiensis cpisiopi anno 5, IJeiimanno symo- ,quod Gande in nionaslerio sancii Peiri morarettir
siiaco invasore jusie ab hac alibaiia auuo pre- (210; uinis de nostris fratribus npiniue Theodericus,
cedeiiti rejiuilinio, heeprius faniosa abbalia per
'. annos circilei'4 piihlore.caruil, cujus vinlemas - qui a loco noslro recesserat sub conleniione abba-
" iiTiiptioncs per lyraiuios ingestas, qui referre tum Lanzonis et Luiponis. Hic si possel inde ex-
VARIJE LECTIONES.
"'* facere D. "" Lothaiingic ct Bullonii superscripsil intetp^ 1*. m Testebrant 1. "" I. p. l*i
' ISOJM.
\
.. (258) Obiil 12 April. 1093. Cf. Crollliis E.Iaiilerie sancli Trudonis hortaiu Gerardi, cjtiod^opiiscuism
Reiiie dev Pf.tlzgrafcn, p. 131, et atluotalioiicm ip.se iu prafiilitme pignus.ab cxsilii angusiitt dctii-
La.alleyi in lirnsi Hist.de Limb. 11, 173. nuttini , et exsulaius iibellum appcllat,- vide eain
(259) Pomi in binistra np.i Mosellae meridiera apud Suiiuin VI, 545, ct qiuu dedii Gliesquier " '
ver_.usa Mettis. ; V, 7. . , ;. ,
.(240) In lioc exsilio composuil librum De viia
81 GESTA ABB. TftUDON. - LiB. VI. $2
trahi, Moneus illis videretur ad regendum abbatiam, A aiuiquo possidehai, ui absqtie clono ejtts millus rn
quoniani Theuionica et Gnalonica lingua exjiedilus, co conslitnereiur cpiscopus. Ivunc aulem, qttoniani,
Jib..ralii)its ariibus egregie erudiius, jn prosa et ut dixi, Po[ipoahsque dono et volunlale imperatoris
veisu nulli esset suo teinpore seciindus, dulci et episcopalum Metensem iiiiraveral, et hacdecausa
ahissona sonorus vocalilate, hrevis sed pnlchra per- imper.lor qu;e suiii aputl nos beali piolhoniariyris
sona niediaqtie relale; qui etiam frairum suortim suo juri mancipaverat, necessilas hoc fecil, ut de
iii.irtiiilaiihus ineliu.. sciret compaii, lamqiiani a manu iniperaloris baculum tle abbatia nosira reci-
puero illis coiiiiuiiitus, ct qui viderat ct audicrat pcrct, ne longa inler iniperaiorein ct cpiscopum de-
niala quae passi cranl b suis tiibttlationibus. Quid ceiialione locus noslcr niiserabililer desolatus inler-
? Gavisus est inde episcopus Obbeiius el irct. Quanidiu crgo Aquisgrani crai, ciinli illuc et
' plura " morarili ibi
_eccles;aLeodiensis. cpiscopus obsoniuiii illi dabai; inque
7. Eleciiim igitur a fratribus cum necnon clericis suis exjieusis rediicens eum Leodium, lamdiu l'*
-ellaicis vix landem de ccenobio sancli Petri Gande seciiin tenuit, donec ordinaiuni ad abbatcm per
litieris et missaiiois suis abstrahil, et diicium sccum ' seineiipsum ad nos adducerel, et loco abbnlis posito
- Aqtiisgrani facii etiin
accipere douiim abbaiiae noslrae fralribusque el populo ccmtnendalo, omnibiis diebus
de mauu iinperaloris, sicul mos erat lunc lemporis. B vilae suae consiliuni et auxiliuu siiuni ei in auribus
Hooiccirco per nianum illius facium est, quia im- omniuni presio fore promiiieret, dummodo sirenue
'
peraior, quicquid healus proihomariyr in partibus agens de loci recuperaiione propler nimiam ejus
nostris habere videtur, suo jurimaiicipaveral, pro- ' dcsolalionem non desperarel. Datus esl ei baculus
pler Popjnmem ejjiscopum Meiensem, qui episcojia- '3 Kalend. Februarii Aquisgrani, consecralus est in
tum absque dono et conseiisu iniperaloris obiinebal; abbaiem et sacerdolem Nonas Marlii Leodii, ahne
adliuc eiiim-imperatoi' hoc iu loto regno suo jure ab incarnaiione dominica 1099.

EXPLICIT LIBER QUINTUS, IKCIPIT SEXTUS. h

1. Ctim 177varias abbatiim .commutationes post iC doinno abba.leAdelardo secuncro-usque ad ea lem-


.obitum aJibaiis Adelardi sccundi relulimiis, ccrlam 'jiora de aecclesia sancti-Trudonis omuis vicinla
• aniioriini seriem propter violeiiliaseoriim et fre- '
desperaverai, quitlam Theodeficus, ejusdem loci
• quenles ej'ectiones el regressiones singulorum ne-. antea nutriliis, ad eandem aeccle_iai'i regendam a
• quaquam leuere pnliiimiis. Nam ubi niiilus legilinius domno Obberlo episcopo ct primis Lcddiensiiiin,
- ordo snccedenliiim sibi abbaium servabalur, setl " lcrtiis jatn missis liileris, a Flandfia nionasieiio
quani cilius quisque ptiieral eimiltiiv.stium ejiciebat, sancti Peiri Gande landem est revocalus, nescio
. isleque quain minus poleral illtnn preesse sinebal, magis an coaclus, et Nonas Maiiii prcsbiler et
.ohservari facile cerlus annortini inimerns non poluit abbiis loci noslri coiisecratus. Qtiaiitain desolalioncm
de singiilis, niaxime, eiiam si posset, ciim faini- • inlus ei foris inveneril, crede miclii, o qiti h;ec le-
liari semper uoslris iiegligcntia nemo erat qui ope- gis, qtiianulla viiugenii possum exprinieie nullaqiie
ram iinpe.nderet. Superius igilur repetens ab obilu " facullate exponere, sicul veritas se habuil. Kam tle
scilicel ahliatis Adelardi secundi iisque adjmroitum lolo monasierio prele.r turrim nichil teciuni habe-
- abhalis Theoderici in ahbatiaiii aimos conliniiiibo, baltir, quiu iiiieiioribus parictibus collapsis, extc-
-etquod alioriiin irilerposiioruin scisnia dirupil, per riores vastissime patebani, coiitiiieuies in inetiio
,duos islos reitodafe stiideho, nolalis ex obilii alte- 0 vilissiiiiain cnpellaui supra saucloriini 'friitlonis et
,rius etalleiius introitii annis iucariiaiionis Domini. J_.iiclif.riisepiilchrum. Nuslri.aiitem posl combustio-
•Ahbas Adelardus seeimdiis obiil a. 1082 iiicarualio- nem lenipli, ciun siiucliiariuin, stanle adhuc firniis-
nis doiniiiicie, nbhas Theodericiis iulroivii abbaiiain '" sinie niuro fortissimo, facili sumptii posseul coojie-
•a. 1099 "8 cjusdeiii incarnaiionis ; fuerniit igiiur al> ruisse, lotiini "' poiius fundiuis (iiruerant, et majns
.obitti abbatis Adelardi secuudi u ,'qtie ad iiilroiluni " sliilla lemerilale oriiiuni, voluia jam cripia, usqtic
;in.abbaliam Thcoderici ahbatis 17 aimi, quns inier • ad feneslras cancelli ilhid piodtixeraul. Atl quod
. se.coinplevertitil, isle plus, isie niinus, Lauzo, ' opus ferveiuissime accinctus domiius abbas Tbeo-
;Luipo,"Hi.riiiiaiuiusel ahcr lleriiuaniius tleiibbaiia dericus, brevi tcinptire quicqtiid est superius a fe-
eonlendenles, et ntillum ceriiim leiupus invicem nestris cancelli pulcherriiiio opere consiimni.ivil ,
liabere periiiilienies. iluobusquepilariis cuni siiperslaiitibiis illis parielU
2. Anno igiturab incarnatioiie seinpiterni princi- • Jjus juxta cliorum edificatis, toiain illam [i.iriem
pii 1099; post longas el diulumas moiies, qiiibus a liioiiasierii, quaj esl abarcu supra scpulchrumsaucti
'
- • VARi_E LECTIONES.
1,s ibi addit D. '" dum 1*. posl D. 17SEodem anuo Godefiidus de Bnllio, dux Lolharingie el princeps
Iherosoliniorum, oJiiil, jiosl qiit.ui Henricus iniperalor anuo seqtienli ducaiiini Loihaiing.e lieurico coiu li
Lemburghensi eonluIU. Hcic ex Sigebeno ab alia {tertia) mtimi in margine (tdjccta sunl, '" Quid.amet*
inirusis abbalibus superscripsil interpolalor 1*.
£.3 - RODDLFI ABBATIS S. TRUDOMS 84
Trudonis ad pariem orienlis, caemento pjasmavii, A siiiuus seolam pueroriim, cellarium, doiiiiim-infir-
calce dealbavit, feneslris vitreis decoravit.caialura iiiorum. Scd, tii siiperius di.\i, sine a.iquo cnllu
'
conliiiuavit, teclainque stiperius pavimenlo linivit cranl oniniii; leclura ntilla anie oflicinarum ista-
iiiferius; similiier ct criplam, qiiam volulain tari- rttin oslia, jiigeque liiuiin hyenie et molesti.i gran-
lum invenit, caeleris omnibus qtue deeranl consiim- dis iniiis pluvise, nivis, grandiuis el bori.a;, nj-
mavit, alque in honore beati protliomariyris Sle- chilque obstaculi qim prohibereltir qtiodvis uuimal
phani principaleiii ea aliare deilicari fecil 180.Anno accedere.
ab incarnatione Doniini 1105 I81de vilissima capella 4. Doinus inflrinoriini neqiio die habebai ig.ieui
supra sepulcbra beaiorum Tmdouis ct Euclicrii iii- neque nocte luinci.i, nisi frain.s in ca jacenles imdc-
iroduxil nos in eam criplam caiUare. Qu;e dies visa ciiniquc sihi, iiiierdiini eliam.ex vic.u ei vesiitii
esl nobis et fuil ininieiisae l;ctici;e, cuni iu ca jam suo, ca 1S2 procuiiireiit. Sed neque in doriuilorio
inciperemiis secundiim or.Jinem el oraiiones facere Iiimeii erai, fratribus toia nocie in leiicbris jacenii-
el in choro stare etnd altareproceilere,"quod liul.lo bus et per lenebr.as ad inaluiijios eimtibiis. Q >od
modo potcranl prius fralres per imillos annos in quidein erat gravissiinum eis, quia deilla pane tlo-
auguslia capellae. Nam ab ea die, qua veius mb- mtis in qua dormielianl, oporlehat e .s per letiebras
nasteriuni dirtitum fuerat et novtim coiiibustiim " transire paitein aliam in qtia reficiebaiu, alque iude
atque discissum, iiitef raeiefas eiiam desolationescl exeuntes sub teeiuia paiiim lignea parliiu siraini-
eal.imila.es, quai frairibus.iccidisse siiperius relu- nea, uiraque v.ero seiuiruia, jiixla muriim inonaste-
ljiiius, ordo el clisciplina prorsus abolila fnerant, rii palpando freqiieiilerqtie ruendo atit O-foiuieiiic*
maximelocipositura deficiente, in qua teneri pos- ire oinni uocte ad matutinos , el de maliilinis simi
sent. Jiler per lenebras redire. Infra inaiuiinos si quis
5. Posilns igilur est unusde fralribus anliqtiiori- friilrmn aul piierorum volehal aliqmtndo exire ad
bus, vix pre senecliiie se ipsiim valens regere, cusios necessaria nalurae, dum limc.rcl l.enebrarum horro-
163ilineris Iuieam difliciiliaiem, maj
puev.iruin, qui stanle adhuc veleri nionasierio vide- rem longique
rat diseipliiiam.eoruui el ordinem frairum. Ilaque gnain interiiii suslinebai naiuralis nccessiiatis inju-
paulaiiin ca.peruiit reyiviscere qineerant religionis, riam. ilyemali lenipore Jecla frairtiiiraspeigebanitir
el frequenii in rapiiulo collaiione abundainiiis pro- nive densissiina, surgeiuesqiie ad maliiiiiios sicui se
ficere. Poslquam vero eiliixiluo. de cripla in cliorum albieanlcs nive stiper vcsliinenia sua inveniebani,
ptilchefiinnim ei in parlem illam nionasierii, qtiam ila et reveiieiues" (ola leciisicniia sua, Projiter
pai'timedificaverat,pariiin reforinaverat a sepulchro r commtineiii quorumlibci accedere volentium impor-
beatorum Trudoiiis ei Euclierii usque in linein lunilalem nichil luie servare polerant de leciister-
opeiis ver.-iisorie->.iem,c<imaugmeiito Ia.ii.i_e coepit niis suisin dorniiiorio, nichilqtie dehis qnibusser-
et religio augmeniaii cl fratrum numerus aliquaii- viebatur mensaecorum in refeciorio; quit necessitaie
tulimi crcscere. Hoc aiilem vt.heincnlissiine impe- Iiahebant qui habere poleraiil jiro lectis ligueis
diebai, quia oHicinas (241) clauslri fratres paucissi- archas seraias, in qiiibus surgenles leciisleniia sua
mas alque illas vilissimas habebanl paiiilms illis, obfirmabani; qui vero habere non poteraut, fre-
qttae sutii ad oriemcin el aquilonem, nou habenti- quentes moiestias tle vesliinentis suis a litribns
Jjus nisi laiilmn se|>em iiudaiii et vilissimam, quae sustinebanl. In refeclorio aulem post se in muro
noti modo liomiiiibus, sed ct canibiis et porcis in- ft.neslruias diligenier seratas habebaiil, recondentes
dilfercnier pervja erant. Pars illa clausiri, in qua in cis niappulas suas, cultcllos, ciphos elquae s'iper-
sedentes fraties a;l lectionem coiiveiiium suiini si- erant eis de mensa, quia non habebant quibtis nc-
lendo vel loqnendo inotlo lenenl. inedio iniertexla cessiiatibtis suis succurrerent, nisi ex ea subsianiia,
parieie laiitum cooperlurae habebat, stib qna liaires qii:c aui supererat, autquam ori suo sublrahebaiil;
capitultim suiiin faciebatil, dimidiumque supe- ad eleitiosinani nichil inde aut permodicuiu da-
rcxlantis diniiiii needniu .coopeiiuin ex varia aeris D.balur.
jntenipeiie frairibus ibi sedeie volcniihiis inullam 5. Transitus trilus sexus iilriusque eral, pJtiri-
molesiiam lam icsiale qtiain liyeme faciebai. Re- ninin vero ad niissas mane per eum Iocum, qitem
fectorium frairuin iic iloriiiiloiiiim doiiiu.silla una tunc ajipelliibanius ei niinc habemus conveiiliiin, et
cral, quae ad occidciiiem pars quaria clausiri esse freqiiens in eo cuin fralribus fabulosiimqiie Jaico-
debebat, iiiteiiexia nicliiloniinus parieie, habens rum et clericorum usque in uoctem colloquiuin. Si

VAR1J5 LECT10NES.
*•""Amioeodcm 1100. 5. Kal.Ocl. annotavit
interpol. 1*. 1S1 dedieaia esl rripta nostraa domino Obboiio
episcopo Leodiensi, ad iiisiaiiliaui doiimi Theo.lcrici, tpii Iwc veibtt clesuntin utroqne codice 1 el 1*; _.." in
Ulo manus smc. XI V eit in margiiie udscripsit; leguutur etium apud D. 1S2 sibi repeiuni i. 1*.. 1BS lougique
— di-.icul.alem desuni 1).
NOT_E.
(2il) Cubicula, in quibus scrvabantur qtia. ad siiiguloruin aioiiaeliorum viclum reliquosaue usus
jjeniiiebant. , .
8j_. . : GESTA ABB. TRUDON. -. LIB. VI. SS
tjua potens persona, ut freqiientiss.iine assolet, Anodiim-undo
1 afflgebalur ex anro et margariiis jiu!-
hospilari apnd nos voluissel, frairihus Iiac iJIacque chre habeiilcm comp.icliiui, in cis aequisivit. Simi-
misere panem suum manditcaiiiibusjpsa in refecio- liier et eingulos duos, iinum de nigro bonoqiie pallio
rio ad mensain fralrum (lisciiiiihebal aul si purior- liitiim salis, aniifiigio laliiiidinis iriiiin digilnrmi) in
esset cleiiieiuiorque.aeriii metlio prali. MHiicsusque liue (lecoraiuiii, alium de pallio varii coloiis valde
ad ostium rcfeciorii sive_ad meditim (•oiiveniuseqni- bomim, a nodo" anie, veulrem cingeiiiis eiiui," filis
lanles ibi descendelwnl, iiuilaniqiie reveieiiliaiii, aureis iisque ad siimmiiaieiii 0|ierose niultuin cras-
nondicam monachis.secl ipsis quoqne sanclis locis' serjue iindique coiilexliini. Sed ei iialtenm et calirem
exhibere nsque ad uoclis-iiiediuni cufahanl. Tesior cnm paienii argcnieiimViiiuis et cifca oras exierius
Deum, «juia digne non. possum os i.ieum-sliliim- deauraium, pixidem argenleain, similiier el nrgen*
qne iiiiseiiae apjilicare, _qno taiitam majofeinque' team acerrain vasque argenieiim adviiium, triiitii
miseriam frairum , seeiindum " qtiod : audivinitis iliioiium (21-1)poudus liabens; ilriif.liultim qtioque de
riiaxiiriaque dx paiie ijise vidi, 'Bdcliler viileam re- cupro deauratum , ca.enoias aigciiieasliabi.iis"; pel-i
ferfe: • •. - "'- - «'.-'; . - ' - vicitlani biiiuilacro l.esiioho caudalaiii de' cupro
(>.Yiraniem boniis, sc.iieel doriiiiiis aljbas.Tlieode- faciain ad siiseipieiiJain aqiiatn - inaniitim lavanda-
rieiis^ iioviier hanc IJierOsoIiiiiiiicamiiescio aii ma- " rum, inius iiabeiiieni iiiiagiiiiiilas argcutcas fusili
gis B -bylonicam dcsolaiiotieiii irigresstis, crinf oiuitia' opeie cwiatas; ircsqiie liiella., iiiiam sleniendairt
simiil hiveiilsselcoiniisrse.oinrihi siiniil et derppeiiie stijier altare, aliam stib libro, terlia.ni ad icrgendas
non-polerai erigere. Yefum,- ni' siiperfuS reiuli, atf litaiius. Cnirleiii quoqtic ctini "erticilixo el pedc qua-
iiioiiasieiimn 'iv'|rira.itliiiiiet" aninio iiilefulebal, e£ itiorev-aiigelisiariitii iniagfnihui «peiriso, tifruniqiie
sludio infaiigabili .iccinge-.aiur. Qui -diitn facmiii de cupro sed (lcaiiiiiitim.CoItinibaiii eliam cuprcam,;
oris-gralia con.iouarr-nir riiebus pascae sive peiiie- auro tamen siiperiiisargentoque vaiiahm, coiilinen-
cosleii in lecclesia bcaiie.Maiiaeiid popnhii.i, fre-' leui aqiiam atl opiis nianitiiiii. Casulain de nigro
quenier eis elieiebai decem aui dnodecim pliisve pallio circn colliiin el a eollo nsque ad pedes ante
niimisve marcartim ad niohasterii rc|)araudi auxi- vciilrein aiiiifrigio lalo oinaiain; cappam siniilitef
liiun. Ubi occupatiis minus imeiidehat atlcLiiistiuni,' • de nigrO jinllio jwneeodeni, ciic:i colluni el supef
lauien quatn cieios poluil in domo inlirnioruiii, in crisl.iin capilii iriirifrigio Oiiiaiani, anle pcctus ha-
doriiiilorio, in cella ahbalis, iu cripia , anle alliire henlciifjilus qiiain piilmae iiiiius longitud nis, a'qua
beati prolhoniatiyris htmeit" cousliluit tle aecclesia Ioiigiiinliiio ci laiiliitliiie, aiirifr.gitim, neque iantum
de Corbecce. (2.2), dispoiieiidum per iiianus cusio-" aiiiifrigiiim quam rem lilis aureis riesuper soli-.is-
dis;ccciesia.de marca ei diniidia census ejiis , ron- sime coiiiexiain , in medio linbeiuem <geiniiiuliim
siituens cusioili' niarcaih ad luiiiiiiare, prqiosilo" bullula cirriioicliitaiii. Ha:c omnia ad"o(_iciiimmissae
vero diinidiaiii ad prebendam fialruni, qua: pr.us sua. ct ad oiiianienliim iccclesia: proprio slridio de'
nrin persolvebat ni_.i 5 lanium solidos. Siniililer de novo iicquisivit. Kedemil quoqiie cap|)aniiinain albi
ceiisu oecciesiaede Slades consiiluit cusiodi S solitlos pallii valde boiiam, lliiiribiiluiii qtioque argenleum
ad liiniiiiare, qnae amplius non pcrsolvii. Elctuosi» apjieiideus seplem iuarcas, qtiod posiea cum presti-
nac paiiperum prorstis aholiiae 6 cutidie consliitiil lisset arcliidiacono Ciiiilatii iioniiiie Alexandro ciim
siligineos panes dandos de decima tle Briislemia, pallio uiio optiino, t^uod ipse quoqne eineral, et
qiiam iedeinil posiuun in vadio pro 10 marcis.Mu- calice argtiileo, iitimqiiiiui reliiii.cve poiuil qu;e ila
Ieiidinum de Moyse eism atiferre prorsus non jiosset. -• usque hodie noslra aecclesia perdidil. Pallium quoque
viro jioieuli, qui dicebat se illud acqiii-isse pioi iiiiuin, qtiod sulli(it adiiiiijiis aliare ('.ooperieiiiium,
ceiisn'5 solidorum singnlis aitriis, et qitod plus vale- emit totiim iiovuiii, ei de spis. o pallio purpiirei co-
baiVaecepisseln beueficio de iiianiiabbaiis Luiizouis", loris, pallcnlis lanicn, in giiiiidiiisculis roiis imagi-
rnullis "suiripiibiis, inuliis lahuriuus' co protliixil, ut nibiis bcsiiaiiim varialum. lioc hothe quoqiie perios^
fcrro-hidesublalo paulalim tlecidendu annullardliir, j) uos halielur. .,
ct preter aquam ci rip.ini nec vesligimii molendiiii 8.- Friitres quos invenit benigne fovit, etquotet
ibi reliui|uereliir;quotl usqtie ad nos ila permansil. quos jiuiuU atldidil, mulia perpessus ab his.qtios
Aliirplura inoleiidiii:! redeiiiii, qua? gravissima pe- necessiiale iniiioris sibi iuiiueri de aliis clatiltris
ciinia iuvadiaia aut beiieficiuta dicebat sibi fiaus; excunies sustipere cngcbatur, invehentibus in illuiil
maligiia nostroruni fu_neraiorum. . . fieqiienter iiialigne seniper loqiiacjbus in nosnoslris.
"."Ad-inisssesuaeoruaiiienliiin repoiiendum scri- oppidaitis; qnotl imilae friictuin abb'.itia.Oct0.aut"de«.
niola duo lali operi conveiiiciUiii fecit, suoque suidioi _ cem laiiuim fralres consumereisi, noii aueiideri.ibuir
ainicttiin niiigni)aiiiifrigio (245) el longo ornalum, , lieque velcri malicia caecilalis sine considerare vo-
albamque laqueiini a collo auri.rigio faelitm, ell Jeiitii.us,ad quitniaiu paupeiialGiii devolvissenl ab».-
JS'0T.E.
' '
'\Wz) Corbecl; ad Dylatri in BiaJiiinlia. (24i) I. q. ferio, Gallis oliin ferlin, Germanis vier*
(215) Gailis orfroi, broderie, limbtis acu piclus, ling, csl quarla par» uiatcae. , .
coloribus, auro argeutove distiucius. ... .. . i
3$f ... RUDULFI ABBATB S..S. TRUDON.S f_V
"JiatiainftiroT mohUUatis eorum et conienlio.inter A . ef dampimm, qiiod perhos duos suslinuit ecclesia'
se al.batum. faclione eorum, el quanla coiisuinenda nosira18B? . . • - . '.,»-..
essenl-in reparando monaslerio, claustro et appen-: -lO/Accidit inlerea lurbato vcbemeniissime regno
diciis eorum. Ilacy inquani, male loquaciiim et ma-. et,.'sacer_lolio, ul Ileynricus terlius Romanoriim-
ligue delralieiitium necessilale compiiIsus,.cum plu-. iinperalor.augusliisytraditis filio eque vocalo Heyn-
res de suis fralres non haherel.el aliunde vciiienles. rico impcrialilius. insignibiis (246), abj^cltisque a
loonachos iguotos suscipcret,.mulia-el danipna et regno iierum.regnare moiirettir; Cujns ma__ii')ia.rspes
injiirias siistiimii .frequeiiler, lalibiis.nulliini onli- tuncieiiiporis esse videbaiui' isle.IIeynrirus comes
jiem servare volenlihiis, ct ciimde miditale sua d,e Leiiiburg (247), dux ,186_iiiodiccjam anle. crea-,
revesiili.ei. de famelicilale sua refocillaii essenl,- tus (248). Qua; rcs prope extermiiiiiini debuit esse;
aut.niplestissime . nobisciim copimanentibus, aut, ecclesiae iioslrae.quia, cum liinc lemporis nonjam.
ciirn datnpiio el18t iujuria el 18>detraclione nostri. dux qnam rex esse yiderelur, mpoie ijui regis.erat;
tiiiidem a nobis effugieiiiibus. Vidi ipse inlra qiiin-i p.airomis faclus, non erat rex, non eral episcopus,-
que aut sex.annosde talilius 17 a nobis rece.ssisse,- non amicornm qiiisquam, cjtii atuleret nos cqnlra;
, revestitos apud nos.a planla pedis tisque ad verti-. tanlum lyraniiiiin juvare; maxime pravissimis qui-
"'
cem.inlegra veste. Sludium ol Jal.nrem ejus circa busdam de oppidanis noslris el hoiiiinibus _de fa-,
. ciiiei.idajidam.aeccleslam nosiram inliis el foris.et eiione Ltiiponis el Ilerimaniiortim faeliosisslmis ad
. (jiiaiiiiiin sub eo profeceril, longissimum.essel enar- lioc coiitlie illum insliganiibiis, el infornacen. arden-."
. rare, ctim tainen _iiumquaiii defuissent interim ei. tissimam illius malaesnggesiionis suae oleum, pieem,
_triluilaiioiies el perseruiiones. ab eis, de qiiibus adipem, resiuam el oiniiia iiisligaiiomim; foinenla
,. aliquid hic modo volo referre. , cougereiitibus, ul siiuin llerimaniiiim in abbaiiain"
. 9. Prinio lempore iniroilus ejus in abbaliam gra-. nosiram restitucret, Theodericnm ejiceret., modo
157
yissimus, persecutor. fnit ei.comes Gisleberius de. venisse, tempus 18s, in quo hoc liberrime facere
.- Dnra_;;(245),advocaiusnoster,quem ntimquam potuit posset; facerelque eiim benedici, ctin: non auderet
placare, nisi dampiiosa a%cclesia.pccunia pro eo in- uuiquam e|>iscopus contradicere ei, quem el intro-
terciirreiile. Preterea Ileynricns de Leniburg, niajor dus.il, sed fralres jion amplius qiiam aniea inflcclera
. iiosler advoealus, supradicliim illiim Il.eiimannum, ad suam voliinlateni pniuii. Relicio lameu eo cum
quiper violenliam nou polens alihaliara nosiram cusiodibus sibi familiaribus in cella abbalis, abiit,
quiiin invaseral lenere, ad etim palrpciuii causa con- nmlta vaslalione facla in curia noslra et in claustro
fugeral, frequenier siiper domiium abhalem Theode- . derebus victtii vesliliiiqne noslro preparalis.
ricuni iu oppidum el usquc in cellani abbaiis inlro- 11. Iiiterim domims abbas Thedderious seccsserat
dueebal, volens libeiilissinie in abbalia euiii confir- ad castellum coniiiis Gisleberti Duraz, limptis sibi,
mare.si et fraitum consensiim iiule prius habere si lyrannum iihim expeclasset, de vita. Quo una
potuissel, et fidelibus ajeelesiae lidelitatcni exior- parle o|ipidum nostrum egredienle , ipse (249) alia
qiiere suo Ileriniaiino. Se.l fralribus conslanlissiine ingressns esl. Testor Oeuin omuipoleiilem, quia nlb1.
illi pro.donino abbale Theoderico in faciem resi- ipse oculis vidissem, el prae magiiiiudine leiicia»
steiilibiis, atque adeo cx aucloritate Leodiensis gemiiiim coiitm querelosa el suspiria auribus hau-
episcopi, iil quanidiu Ilerimaniiiis ant in cella sissem, nnn faeile mihi.sed neque ipsi cuifiebat,
abbalis aut quoquam in loto oppitlo nostro esset, possel persuaderi laiilus affeclus, lania erga eum
diviiiiim oflieium in aecclesia nosira non fieret et populi devoiio sexus uiriusque', diversie etaiis. Ipse
nulla campaiia soiiarei.cum mulia tandem confti- e converso quam accliui vuliu, quam modesio ore
sjone et in nos et noslra indigtialione recedebat, humiliari, quam profusis lacrimis , qiiam hiinieclis
suuinqiie iierum Heiimantnim iii maluiii noslniin gens lota facie irrorari; flebanl illi prae iiimia qua
recipiens cuslodiebal. .lesu bone! quando totuin euni ardebaiit cariiate", ilebat ipse prae maxima
dieerem, aul quomodo lotuin dicere possem malum qua se ipsum ineliebatur humilitaie. Taiu'triuuiphali
' VARI.E LECTIONES.

. »**aut i*. lsc.sequitnr, Iwc loco in iTfolium vacuum,.desiderantur igilur omnia usque ad verba in c. 13
malorum recordaiioue popultis etc. Receuiior manus qum in margine ' stipiriore foliorum ntimeros npposttit,
relicio fotio ti_u.no«XXV ud XXVIItrunsiit; iiuque mininte a librurio hmc otnhsa sttitt, sed foliitm postea
' easil quodam exctdil, ant potius,'tu videlur, exchuin est, qiwd186 inde quoqtie conjici polesl, quod vacuum
foliuniuon cutn quateriiwne cohwret, sed posiea insertum est. Lolharingie suuerscnpsii interpoUitorV.
"' uiilissiinuiii D.. 18«adesse addit D.
'' ""
. . KOTiE.
Trudone. '
(245) Ruras Iiaud procul a Sancto De (247)' Ad, quem imperator tempore pasclia.i anni
Gislelierlo coiuiie vide IV, 9 ;i pater ejus Ouo HOB Leodiiiiii veneral. ' - - -
stipia .
iuier amios iOUOei 1099 obiisse videliir. Si liries esl (2i8) Aniio 1101 Natalitiis Doinini Mogunihe fa-
Vita. ArniiHi episcopi Suessioneiisis, Otto ille fuit' cttiin esl leslibus Aiin. Hildesli. Eodein nnno paiJo
frater ArnuIIi
' comitis Lossensis, cf.. Miiiiieliuui, ' ante cqiniieni ah imperalore in castro Liniburg oI>-
' . sessuiiiesse eonsiat.
p.l50.'
(246) Uuod factum esl d. 51 Decrll05 Ingellieim; (249* Tlieodericus.abbas.
cf. Aim, Hildesh.^
£§ (iESTAABB. TRUDON.—LIB.'V1. 90
spplausu, tain favorali populi devolione cxceplns; A ad meridiem, jiixia miirum, siatim ut exifur de
usqtie anie eclla. sttae jamtam esl penluclus. Al Hli ostio ad de.vieraui iiiamiiii. Hoc lali viro ila,- nt sit-
iiilerius cam oh.iniiaveranl; et strepitn indignaiio- perius ilixi, peroranie ad pnpiiliiin, slali.ni versus in
neque pnpuli pcrciiUi,.iiil sibi rertitis qiiaiii 'eurum furorcm jiielcrilof um nialdruin fccor.dalione populus,'
eoufu-Jigladiisexpeciahanl. Qita ohfinnaiioiie populo et laiuqiiiim urstis cruetnis pregtislalis caruilms in
magis magisque in iram iiidigiuuioiienique coticilalo, eos effcraius, suicio iuucroue in eos' conclamat
cum lanicn "qiiidain" diibiiaro vidcfcnliir, ulruuiiie osiia .coiilriiigere, posles 'evellere prctcnipiai, ut
vi in eam irrucreiil, quiditni vero atl irruptionem ouiiiPs, lani.moiiacltos i|iiam iniliies, minores quam
cuni clamore jain se acringpretit, niuis eoriim, ci:j'is ma.ores in oregladii inleiiicial. Sed staiim pietas
sapieiitiir. et cousilio loliim iiini'i.videhaiur oppi- " et heiiigiiitas doiiini ahbaiis. Thcoderici pcr luiis
diim, viillu flitinnieo cl "ore grandisono prorupii in scelesii.. liiiissiiiium sctuuin se ojiposuii, 'vehenien-
mediiiiii : Eyia, inq"it, viri, etjia viri, si lamcn viri! lerqiie inclainaiis Gisleberlo comiii, iiecnon singiilos
Quid hic tttin ighuviler excubatis ? Quidad poslesliujns suoriiiii -proprio ex iiomiiie revocans,' vix lamleia
domhilii observatis? Cnr slatim frac.o repttgiilo, vel ne iu funeslos illos' irritereiU muliis precibus obli-
ipsis poslibus radidtus evnlsis, apcrio ostio, micaitle uiiit, Quibus sedalis,' lioc modo fratrcs suos aute-
gladio non.irrumpitis?. Quasi non. volnnlale neque B popiiliim alloqui ccepil.:;, . i. . , . , .'
judicio Dci.sed foritiilu Itic coiiclnsi leneantur rei illi • 15.; Absit a me , fmtres karhsitni ,absit; inquatn,-
et gladiis noslns'Iwdte.deeapilandi, quorum venenala. dulcissimi "filii;•hoe peccuftimin-Domino ; hocsian-^
delatione, pesiilenli eonsilio domus vestrm,dampnoso dalum in po, ulo, ul.regressus.meus ad vus el pia"
olimflqgrarunl inccndio. mvtres legitimo destitnlm in.nte veslra popnliqne deco'.inmacule'.ur;obfusce-
- sunt conjiiqio, nepotes vestri sine parenlibus, vos ipsi, tur.siingitine citjusvis aut: homkidio. Nbn his unnis.
. heu 1heu! sine liberh esth et nepojibus. Et ecce,-nunc decertanduih nobis , iion hoc.gladio' truncaiidtts est
'•iternm ad nortram coniumelinm.et nominis generisque impius /losiis. Ciijns nos stunus mililes, i,;se arma-
veslri igiwmiiticimin cculos nos'ros imp.oritini,"coniu- tura jwslra Chrislus est; Itnjussignifer beatus Paulu&j
maces, ignoblles lenones,se h.geruni, nt quorum pa-- sttis iia coiiclamal.commilitonibus :,« State, inquit,-
tres,"filios, fratres, ttepotes, uffines, amicos, seivos precincit lumbos.vestros in veritate,-el.iuduite ioricam.
peremerunt, qnosqne igne et rapina de diviiiis in justicite, et calciate pedes in preparationem evangelit
inopiam. de gloriu in ignominiam detruscrtittl, eoritm pacis, super otnnia accipieniesisculuin ftdei,in quo
minc dominuminermes, ignari, pauciscelerali ejicianl',, possiiis universa teta mttligni ignita. exiinguere, et
vl, qua' ferro fltiininwquecoriimcuia pericnlo capilum . galeuni saluiis "ticcipiieet "gladiutn spiritus, quod est
twstrpritm eripnintus. iibidiuosi deglutiaiit; seditio- C verbiim Dei (Ephes. vi,14). ">Ilis armis acl siniiti-
nem, inlestinum beltum invppido iwsno pleclendi ludinemboni regis David muiiili, htinc superbissintum,
parricidw, ul olim, ut sepins, nttitc etiam commo.. spttrium et htcircumcisum fiducialiler polerimus'ag-
veunl, per quce stirpis nostra; moiiiinenla el extreino'. yredi, ut, cuui lamus.bliisphemuspercussus in fronte,
reliquiarum nosirarum reliquia'"prorsus iniereant. Si et in ea corporis parte vulneraius", in qua presumplor
viri essemus, ftlii virorum, nitmqttid hwc iii capila sticerdolii. Ozias.. Ippra-.incanduit, -,lepra , corruerit,-
torum r.unc de prcsenti non redundarenl .'Talia Gtin- cupiie.ei proprio' mucrone trunculo armisque^bninibui
trainnus. • _ expoliato, t confiletimur Domino,- quoniam .boiinti'
12. Erai hic Gimlramuus servus eccleshe nostrae, qtwniam in seculum.tnhericordia" ejus ,' qui facitmi-
hinno gialissiniae' grandisqtie f.icundiae, slaiura rabiliainagua solus (Psn/.xxxv, 1). . Atque iteriim
prorerus, grossiliidiue corporis ejus decenlUsime cum nosiro David dicamus : « Benedictus Dominus
respo.idenle pr.ocerilaii, acerrimiis in hello , audax Deus meus, qtti dqcel mtintts meas ad preiiuni el di-
aiiinio, prudens consilio, eonslans in negolio18S, gitos meos adbellum; mhericordia.mea el-.fefugium
formosus lam veiiusio eorporc qiiam pleno vullti et tneum, susceplor meus et liberator meus (Psal. XLHI/
elegaiilissinia facie. lluiic lalcm, qualis iipud nos de l_ - 1).-»
/ .... • -. .. .... ', . . •.-''-•
nosiris ueino surget amplius, oppidani uostri fla- u 14. Haeccum dixissel, popiiltis ad propria rediit,
granles in eiiin odio maligno et iieqiiissima invidia ipse vero iiobiscuiii in clansiro liabilavit,.-Qui autem
pro" prohilaie ejus, casu'volanlis iu froniem ejus conclusi erant iu cella abbalis, ne a nosiris qui
sagittae incerlo aticiore oecideruiit, dum quadain lnriiiu eis |!rcri|iiit!ranl, dehereiit, inleiiici, nocie
die prodilione cjtis sic tanJein patefacla . adversus iilapene oinnes effugeiiint, et jireier uiniin, qiii
-etiiu sie nec opiiiaiilein consurrexisseiil 'armali. cuni llerimaiino veiierat de Malinundatia inona-
Qiiein si casus coiiimiiius se gladio defendere non cliiiui, quasi nulli cum-illo reiiiaiiseriiiil. Quidam
veiuis-el, o 19°qitaiuain tledissei slrageni, aniequam tamen ex oppido noslro iinpiirissinii iicbiilones,
occuiubere posset! Sepulltts jacetinler liiiiim et venlricolae, apud quos dala cnialula liispidipaiiis
osiium, quod aperilur vcrsus cyiniteiium fralrum cujusvis dignilatis noincii facile nieicari, eadeuitjue

VARI.ELECTIONES.
*Mqttot quantaniqiie D. '
*«Q. In neg. desvnl D, ;
91 RODIILFIABBATIS S, S. TRO.DONJS ©S
siiblracta palibnlo reus posses adjudicari, freqiienler A omnino neglexii; qua causa, quo animo, ipse vide-
ad eum concliisuni in cella iiiiroihanl, lelliargicum- lit, Ai dux non iimiiemor injuriae conieinpiusque
qa*.perchrum ejus foeiido ailuhuionis suse oleo im- sui in Iler. maiiiimi)ins, arma co|iiasque suas in f'u-
piFiguantcs, iiiierim lei.eaiiia. (250) suaesic ciimco rore el indignalioue magna ailverstim uos colligit,
sa.isfaeiebaiu. Toia auiem abhalla ei maxime nin- ut die daia, quospiniqtte tle noslris ad dcdicatioiiem
nachi ad doiiiiiuni abbalein Tlieodcricum liumili sui Belis compellere non possel, coruiu carnes in
fidcliiatis obsequio et piaj pbedietuiae oculo respi- ejtis sacrificio victiinas propiiiabiles faeeret. bed
ciebaut, cjiisque anxieiaiein amaro sstis auinio comes Gisleberlns, qui reconciliali sibiiidelis tiine
delleliaiit. Sequenli igiiur die eiim, iloiiiiius abbas ailjuior exislebat doniiii abbaiis Thpoderici, con-
Tlieodeiiciis vocanie eum ppiscopo Obberto Leodium duclo sihi coniile Lovaniense Godpfvido, qtii non
veuissel, injiiriaui siiam , perseciiiioiiem, redivivi mullo post tliix exliiit .254.), viriliier ei rcstiiit,
Symcmissiipfirbiam, iiiVasioiieiiiin auribus episcopi oiniiemque conaltim Ileyiirici, licet domini sui,
ecelesiaijue beati Lamlieiii exposuisset, non eos dum accctiere iion autlerel, irritum fecit. Nec multo
laiiium tiiesia conijiassione satttiavit, sed el ipsam post doinnus ablias Theodcricus rcversus est de
toiain civiiiiiein merore quideiii.iiiaxiine olmtiliila- Leodio ad cosiiobium iiostrum.giandi ferens palieiH
vii. Eral eniin tam clero quani populo et iiionachis **lia coiipliisiiin in pplla sua ciiiuluiii siunn.
graiissiniiis, iimlia liiierarum sciencia el egregi;c 17. Jaiuqne dies imiiiinebat, qi.a comes (255)
voeis jubilo acp.rpiissimus , tii.n placidissiniis mori- Flaiidreiisiuin iniperatori occurrere Aiideguerj) tlebe-
IJUSei vtilius iiilariiaic screnissiuiiis. bat. Quo diini imperator pror.^.iscereliir, couligit
15. J-Oiilameii proiildpferetdigiiiialem disciplinae eiiin liabere pcr lociiin iiosiiiiin transiiuni, alque
et iiomiiiis Li-odieiisium, cilo vindiciiium fuil tain in cella abbaiis, qua.non sani eonsilii liaier ille
grave facinus in presiiinpioieni iinpiiim. Sed nec habiiabat, nocie una liospiiium. Qiii-riunt eellam
liiifiim. Bona eis venia iiidiilgcmns, diim ncccssiia- oniniiio non aiideret imperaiori conlradicere, si
lem lenipor's cl eoruiii angusiiam rcspicimus. Erat vcro ab ea egrederclur, itiillum sihi ulierius patcre
eiiim liiuc iion parva lurbalio, non in ca laiilum regressiim forniidarcl, in ccllariiim sub eaniijiala
ascclesia, setl et in loto episcopio, el imiiniqiieiiiqiie descendil, ibique tola illa uocie iuaiisit, ut facio
noii modo reipuplicic, sedfaniiliaris quoqite sullicila inane,cum imperalor viam siiam pr.oficiseprelur,
urgdial pccupaiio. Sicul siiperius teligiiiitis pro ipse ex iufcrioribtis abtlilis prodicus ad obiiiiendam
fecuperando cxtorii silii regni sialu imperalor cellani regrederelur. Sedquidamdt.pueiisiiosiris,qui
Heynricus ibi anxie insudabai; et quia crudeli odio P nocie illaiuiperatori iiiinisiraveruiii^fralrtiiii nostro-
el gravissimis dissidebaiit iiiimiciliis episcopus et rum consilio jjresuueiites ei adiiuni, in cella J'e-
Heyiiriciis dux, simul quoqtie Naiiiucensis comes grcili nou peiiniscriiul, nichil tamcn coiiiiiiueliae
Godefritlus (251) et idem dux, eos prius ad pacein aiit viriiun ei ejusqtie sateUiiihus inlulerunl. Ctunque
et coiicordiam revocare iinjicrator maxinie labora- sihi inierccplam iniroeiiiidi facullaiem iiitelligerel,
l)at, ut poslea robur pacis eorum el concordia. et se quasi in sepiilclno, cellario illo scilicet, a
esset ei sjies el causa victoriie. Qtiaiicbantur eiiam pueris nostris suffocanduni omninn formidarel, de'
liiuri loiiusciviuuis ei iccclesiaetindosa iiniiiiiientis lacu, in quo se ipsuni male daiiipnaverai, uovus
lielli forniidiiie, quia ferebalur, veiiiinqiit; erat, fl- quasi lerrigena ad invisam sibi lucem per aliud
lium iinperatoris Ileyniicum nomiue in manii ro- osiioluni landem crupU, et inagimm sjiectaculum
busla.et iiidignaiione maxima ad civitatem oblinen- populo facliis platearuinqiie pueris, ad uiiaiii forcn-'
. dain projierare (252). • sium doinum honio sine honorc, liionacluis sine
16. His malis inlercurreiilibus , quo puplicae fa- pudore proripuit, aliquotque dies ihi faciens, sab-
miliarique rei suae unusqiiisque, prout necesse sibi bato sancto doniinicae resurrectionis iterum ad du-
videbai, constilit atientius, eo de riostra disponilur cem iransivit. Qua pesle eliiuinala seutiiiaque ejecta
salis quam expedirel nohis negligenlius. Semel la- D de navi nostrac aecclcsiae,mox, quia erat hora ter-
Bien191alque ilerum vocalum cum (255) episcopus tia, sonuil, et posl totlucluosos dies, quibus cborus
tandem excoinmunical omnesque ejus complices, noster siluefal, nos jain posse licenler divinis ora .
precipicns archydiacoiio suo Alexandro, ut eum de aperire laudibus grandis lieiicia fuil. Nam nostrum
caiiiinaia ahbatis airioque suo elimiiiet. Sed ille monasleriuin et parrocliia foris tamdiu ab episcopo
\AmM LECTIOI.ES.
m.dcest 1*. !9sIIerimanno 1*.
NOT.E.
(250) Esl inconiinentia; lecator est homo gulosus, Uraugiensis ad li. a.
iiiconiiiens; Belgis lecker, Gallis lichard. (255) Herimaiiiniin.
(251) Dehoc videeiiam Chron. Sancii Panlaleo- (254) Qui ipso anno 1106" Lolliaringiae inferioris
nis apifd Eccardimi 1, 925. diicaiuiii lleiiirico tle Liniburg erepium aecepil leste
(255) llenricus V, ante pascba 1106 jam certior Sigeberto.
fattus de ileiurico ducs Lolharingiae et Obberto (255) Robertus II quem vocanl Ilierosolymila-
eplscopo Leodiensi imperatoris paties lueniibus, in iium; regnavila. 1095-1112,
ipsam Lotharingtam profeclurus erat; cf. Eltkehard.
35' GESTAABB. TRUDON.— LIB. VI. . 54
fn banno posila erar.l, ut in eis nemo'canlarcl; A et melii atficiebaliir, metuens etiam et' nimiurn
.donec de cella abbaiis ei>de tola cui ia ei atrio He- solliciins ne in laiila turba qiiisquani.propler enui
-rimaniiiisexiret. Dccideremr, c.irperareiur.spojiareltir. Sod cumsul'
- 18. Quod ciini nuncianim fuissel duci Heynrico ,hoc ciirartini solliciludimiinquc onere iniporlabiliiei
.•_— forle eiiiin ipse eadpm hora per foriiin noslriiin prcnicroliir, fiicruiil qtiidain ex- aniicis cjtis curo
lraijsih.it—ira inrrediliili exarsi.dolore inlolerabili ducc, qui vidonles angiistiam, oppitlanoriiin peri
.infremuil, etnisi hanc snam in ex"inpltim oinnibiis culuiti,a_p(ies'ueinlolerabileel in;eciiparabile dam-
injniiain vintlicaveiil, cum obteslalioue et Iiorribili pimm, medianle ppcunia coiiabantiir adliuc eiun a'b
-q-.iadaiiiiinalheniiilizaiitiiiesesiiaqiieomiiiadirieniorii liis nialis qua- cogiiabat in nos revocare. Vix lan-
cxiermiiioqiie crudeli devovii. lra igitur veheinenli dem argciUeomalleoeiiiollila csl nigiisilicis dtiriiia,
fiirmeque iiigeiHineciiniicl iniligtiaiione non niiiiiina ' excepioqtie comiie Gislebeiio, .annuii 111parem
_in iios et nosiia exardescens, couiempluin stii ab- hahcal uhbas noslcr el lola pjus «'Cclesla. Sed re
baiiscordi gravitis apposuil, lolumque se sliiliiii in pcrlala laiide.m ad donimim abbiitein Tlicodericmn
lioslruui noslroriimqiie vilae periculiun, quam sub- —11:1111 novil poniiiuis. se neseieiue hoc pritts ab
. slauliae lam iiicmbrorum quoqtie deirinieiuum dis- ainicis agilabatur -r;, nulla ra;!oiie, 1111II0 consilio,
-soltile nimis accinxil. Jamque nuili iioslrum par- R.niilla persuasione, ntillo timore addiici poliiil ul
ce:e, intcr moiiadiiim el clericum, clericuni ct acquiesceret, nisi res.aicclesiaeqiiasiuipedieral prius
, Uiicumneque 193 quicqiiaio discernere, crudeliter ,ab oinni impediiiienlo dux chodarel, el co.iiiiein
persequi, hesliali furore in noslros cl noslra sevire, Gislebeiiuni oppidaiiosque onnies. qiiibus propier
ut nullius nosiriiin niisereaiiiur suos ouiiies suppli- , eum nioleslus fuerat, in firmam paccin graiianiqije
ciier orare, , obspcrare, lcrribiljter precipiendo suam revocaret. Qiiodmiro inedicihjliqiie labore al>
-prep.ipere.Tum si illps de nosliis possenl arripere, utraque paiie laudem coiiccssiiniesi. Ipse prescns
quosdani sine coiiipassione deccrnebal suspendere, islis interfiii, ct pro ex]ilpiidisferia sexia parasceve
quibuMlam oeulos effodere, istis liares truiicare, Doinini, die una Leodium equilavi, el niiilium ibi
il.lisliiaiius aiupiiiare , aliis pciles alisciderc , non- mpraitis prp lioc jicgoiio, ipsa redii, et slalim reas-
iiiilliscrura comiiiiiiiiere. Quibtis vero misericordera cendens PiiindoinnoabliiUeitcriim beodiiiinabii.Pcr-
_atque luiiiianiurem se exbihere volebat vjdcri, eos . solula est ibi |)acta prius pucuiiia, coniiii Gisleberto
diu carccratos laudcni precipiebal gi.ivissiiuo ar- . redtliia esl clucis giaiia, op|iiclani libeiaii simia
gcmi pondere debere redimi. Et cerle illi lqnge se timore, res aecclesiaeeo jubeiiie jirorsii.s sunl expe-
_heaiiorcs caHeris jcpiiiabiiiit, qui nichil aliud se „ ditae. De Ileriiiiaiino vero intcf dticein el doiuuuiu
p.Tiiere quain .pecuuiani"nieiiiebant. Erat igitur .abbaleui hoclandein diffiiiiluincsi, ut.si cpgiioscens
omiiibus graniiis fprmido, pavor et tribulatio, reatum siiitni ad saiisfactioneiu cl po.niienti;im
mentis hebimdo, meiiibrorum dissiilutin, geiiuum . venire vellel, niisericordiler recijte.relur, prubaia-
collisib, cttm nulli uoslrum exira oppidum pa- . que ejus huiniliiale el ohedieiiiia, secuiidtini ejus
- leret aMqua via sine vitae periculo, menihroiiim animi infiiiiiititicm coinlesecndere.ei domuiis abbas
. aul stibsiantiae de.lriiitetilo. Sed et coiniiem G.isle- noii uedigiiareiiir. Seu inveieraia niisetandi honi.nis
beriiun, quia pro uobis se illi opposueral, in lan- malicia Iiumiliari nullo modo ad saiisfaciiouem et
tuni oJio habebiil, quod eutn tle iniidelilale palam poeiiiieiuiam poluit, scd id quod fuit [leniiansit, et
argueic, ct-lierediuirio propier hoc privare benef.cio quod noti eralassuinpsit. ...
fitlentcr laborabat. Eranl eliani lunc nobis adhuc . 20. _Exhac d.ucisoppressioncefllerimiinni inva-
.; Coloniaeplures carratae vini, quas siatim fecit suis sione gravissime afflicta elanguil diu aecclesiano-
usibus obfinnari. . slra. Calix aureusnescioquaiiii poiiderisciiiiipateiia,
19. ll;ecaliaque plurima quae nobis colidie inge- queui ipse domnits abbas Theodcriciis acquisierat,
rebat ma.l.i— nam et vilJicis 19>omnibus inleniiina- hac nec.essitate irreciiperabiliter venditus esl, silva
tus lerribililer (iiernl, ne in quovis nobis responde- D iu Kircheym excisa et veudila , siibsiautia alia
rent — domniabbalis Theoderici aniinuni gravi.ter miilliim alienuala, quodqiic inngis doleiulitni erat
"affieiebaiii,et illud liiullo amarius, quia auJiebat - magisque defleitdum, lotuni opus inonaslerii inier-
euiuvelle beneficiare suis salellilibtis quaenobisjuxia misstiiii usqiie aiFobiium ejus deperil.al. Dei auiein
Mosellainnec non el in Testrebanl19S obaiidiebiiiit. facienle judicio eodem nnno abjudicatus fuit Heyn-
Qiiodsi semel in lam 10111116810083* tempestaic con- rico ducalus 19S(25(i) cl dalus couiiti Godefridotle
tingeret, aui vix aul iiuniquam ea amplius aecclesia • Lovanio,, causa existenle, qnia eatlem eploiiiada
nostra rcciperet, el vinum et pisces ulterius abba- scilicet feria quinla, qucefuit cosna Doniini, pugna-
lia nostra 11011 possideret. lmmenso igitur dolore veral conlra lilium abdicati imperaloris lieymici
VAltl_£LECTIONES.
18 eqtiel.l*. m nostris addil D. 1S6 Tesiehrant 1. 19CEodem anno Dom. 1106 mortuo Henrico
iinperaiore te.rcio-ducaiufeLolharingie ahjudicalus est Henrico Leinburgcnsi advocato nostro interpola-
tor i*. duabus tineis erash.
NOT_£.
(25G)In placito Worniatiae liabito die Penlecosles testibus Ann. Hildesh. . .
9$ i.ODULFt ABBATIS S. TRUDOSIS m
regem ereatum, npynricum dom>num suum, supra .'A Lanrentii Berengarius de eadem eivitate duos.
fiuvium Mosae oppido Guisez (257) anlc penteni, Cmpilque doccii ortlo Clmi.aceiisiuin fervenlissimo
regeinqitc coiiiriio pxerciiu ejus fugavcrat. Ad cu- ajjiid iios studio et exerceri ,tciiacissiine, non ex
imilitui atitem inalonim liostrortim ac.udil nobis ct pnrtesedex inlpgro, maxime jiiveiiibus noslris in
allud maluin, qtianio de fainiliariori et aniiciori eo lautlabililer sine oinni inpiidacio nostro fervenii-
prius nobis jioieuie persona lanio el gravius, lauto bus, senilius ciiin silenlio ineuie pacilica acquie-
et iulolerabiliiis. Cupperiiut nainqiie in iuvicem sccnlibiis, scolarum pueris sine gravi jugopoiitliana
dissidcre COIIIPSGislebeiius advocaius noster el exerc.iialione discipliiiaiii exhibenlibus. Qui aliunde
do.nniis abb.is Tlieodericus. Coines cxigebat ab eo apud nos collecli fiierani niinariqtie veierem leviia-
t24 marcas argeuli, quas tluci Gitdefrido dederal de lem siiam nolebaut, reeesseriini; Miniliter et de
.Lovaiiio, quia ducem Heyiuicum propler siiuiii noslris aliqui ejusdem lcvilalis. Volo autem hic
. -ibjeciiiin a nobis lleriinaiinum super nos 'iinere anuotare iiomina coruin qui lunc de preseiiii vive-
ncu. peiniiseral, et quicquid super eas ex tisuris baiil. quatido ustis isli apud nos imrodticli siint, lit
cotidie crescebal; abbas respondebal se ci.non el gloria eorum inde iu hac quoque vita crescat, et
. promisisse nisi 5.lanitiiii,eieasse jam persolvisse. posteri inlelligant quanla apud nos fralnun paucitas
. Sic et, sic colidie mala nostra iiiiiltijilicahaiilur. B ' exlilerat : Abbas Theo.iericiis, prior ego Rodulftis,
Coines quid' f cerel? Riilioni omiiiuo acquiescere secrelariiisSyberiiis.preposiliisMoruiigusce.lerarius
, noleiis iicque yeriiati, ciim duplici dainpuo qtiam ' caiilorque Folkardus, Eugo jani seuex, Gislebertus
argenii liiijus stiuima fuisset, loium per abbatiam jnvenis maltirus. Prima auiem die qua ordinem
qtiqd cxigebut diriptiil, niilliiisqueiimquam petilione incepimus, exicruiil de scolis qiiiiique pueri : Thi-
abbaii rccouciliari voluit, sed conversus ad domi- dcimus, Balduiutis, Ileynriciis, Chrislianus, Franco,
iiiiin suiiin com.teiii Ueyiiricuiii(25,.) et ad emiiluni qui postea abjeclohabiiufugii. Ui oinnes jaiti adulti
abbaiis lleriiiiaiiiiiim, coepitoiniii cousilio ct viiiuie ' ftieranl et de scolis jani dudiiin exisse poterani, sed
[ agere, ul deabbalia ejiceielur et Heiiiiiannus reiu- prioris diligeniia eosinlra scohts usque ad eam
tipducerelur. dieni leiuierat, liinens, si anle iiicepiiim ordiuem,
21. liabehaliir lunc " Mellis episcopus Adel- secuiidum vetercin ahusionem, extra scolas leviuuis
bero 18S(259) posiPopponem(260),qui licei liiteras ei ocii 20° placitam jtivcuibus veiienaiaiuque dulce-
suas ei niissa icos pro donnio' abbate Tlieo.lerico dineiii, giislasseiu, quod ampliiis rigidae juvennin
ad pomiies Ileyiiiicum et 'Gislubeiiiim freiiuenier .'. jl|g'q|ie insuela? cerviees applicari ad ordinem non
lniiterei, iiichii tamen aui modicuiii juvare euni' „ po.ssent. liieri qiiiin seoli. reiiiauseriiiil, fiieriiut
pqteral coiura 'eos, nisi in Jiociaiitiim, quod magis ' lii : Guazelinus, Atlulfus, Giiulbetius, Fredericus,
iude cqiifditahal auiinos frairuin liostrorittu elcorda Huuibeiius. lnier niajorcs et minores eranms 17.
'
auibigiia levium oppidanoriim. Sub Iiujus' fuue Quo parvo ntiinero cum adjtitorio eoruin qui de
. coiiieniioiiis aliquanidiu aiicipiies 1 agiiaiae suiit Leodio prestiti nobis fuer.iut, coepit, ui dixi, fer-_
utneque partes dissidenlium.Cuni igitur humaiio veiuissiine ordo leneri, inaxime studio juvenum
. undique deslituerelur auxilio.et ab illis vehemen- laudabiliier ad hunc se acciiigenlium.
, tissim.e affligerettir,' qui, eum. maxime debuerant ; 22. Si quis tamen nostrum ~pra.cipueexstitil cujus
juvare, laiuiu sibi duxii ad divimnii eo niodocon- jmporlunitaseloporlunilas,eujusmillefonriisvariata
:
fugere, si dissoliitioiiem iioslri ordiiii..,'quie diu ni- : sagaciias aniiriumabbaiis adhosusus leiiendos prior
inis casibus diversis iiccideitlibus apud' uos non •iiiduxerit, eicuniiiiulta sua tribiiliUioneel augustia,
absque iufamia inoleverat, religiosoruni monacho- odioel invidia ajmd'ipsuin ut leiiercntur laiidem
rum usibus posset einendnre. Ad quod peragendum obiiinierit, cl cujus smdio eo vivcme vigiierinl,
quidaiu de fralr.hiis, pauci tiiuicn iustaiUissime nioiiiioquc icfrixcrinl, non dubiiat, quisquis illp sit,
eum perurgebant, plures aiiipm gravissime imelera- ciitn liiitltum -•itiendalionisvilae frairum el profecius
tasal)tisioiiessii;isimniiuaiidas.sibi ferebanl, niaxiiue 0 aeccicsiaeper hos usus' siihsecutum sit, quod de eo
vero qui apud nos de aliis claustrisi jiroliigi conflii- nobis laceniibus, ille lacere debeiil, pro cnjus ainore
xeraul. Sed cuin Dei ailjulorio prevalente ineliori nichil atlvcrsi, niciiil odii, nicbil iuvidiae,' liichil
pafle fralrmn, licet minoii, iniroducii siinl usus ' perictii siialiuere formidabal, dunimtido religio
Cluuiapcnsiiim in moiiaslerium el claiisliuin no- iiiirodiiceteiur el locus a prelcrilae irreligionis
striiiu,scilicelKalendas Marlii, quaefiijleoannosexla iufamia liberareliir. .....
feria in capile jejunii 19S,ad quos ilcnioii.slrando's 2?.. Injecia igitur nobis ab Ileynrico gravissiml
misit nobis doniiiiis ahbas Sancti Jacobi de Leodio mcroris niibila, magiia jam ex parle delerserant
" nova imroducli ordiuis
Stephanus duos de sttis fralribtts, abbas Saupti gaudia, ct-sub suavijugo
VAlil_E LECTIONES.
197A. 1107. interp. .16EV addit 1*.' 1S9 A. Doin . 1107. inierp. in margineinf. 5a8 odii 1*.
NO'M2.
(257) Vhd inler Leodium el Trajeclum; de die bante Sigpbeiio.
couseiiiiunl Sigeheiius elEkkehardus. (259) Quartus.
(258), Qui ex carcere, cui Heiiiriciis rex eum. (260) Quijam obierat auno 1183,
miindaverat, inlerim effugerat anno ipso 1106, pro-
-S1 GESTA AI5B. TRUDO?.; ~ LIB. VI. U
Domini leve* 31 salis haliebalur nobis niuis nosirae A.siia nuilos graviores inveiiimus persecnlores, qiiam
afEictionis. Vitlit inimicus el invidit prosperis de, presbileros noslros tres poieultssime, Rejnerum
orc.ine nostris snccessibtis , alqtie mtiltiim tloluit scilicet de Hales, Hezclonein de .Mcrgticles necnon
gy3aiitcis,"iitiia dicnni, nos in eo promoveri passi- cl Lanzoticm qiiendaiii de .ippitlo noslro. Islis dis-
bus. lnip.evil igiiur spirim suo iiequissiiwi , en -- seiisionesmagnas facienlibtis.ei laicpriim amenliam
nescio quola vice, eiindcm Ilcyuriciiiii ad affligeii- - conlra nos aiileetiplro coiic.ianiibus, _vixobiinui-
das animas . noslras jaui dudiim lisitiilissimum sibi musiitintpgro die defuucli iibbaliscorpus iii..tpiillum
minislruiii el faniiliarissimiiin. Qui nblitus preteriiae cuslodireniiis, doncc maiidalicbnipiifes ejus dehiias
. paclionis cum doiniio alibale Tliebderico tlampno- ei solverciit cxcqnias.. Alii •presbiiernruiii el laico^
saeque tmiltum nobis peciniae, qifarii ei exloisefat riini adveulaiiii Herimaiiuo acclaiii:ibaiit,-alii lninc
pro sibi ulteriiis eo jilncaio, jnenliliis fidem el noii ct illiiin, iirout siiiitqiialiiaiesirujiisiiin.ii jiaiiiiiiii,'-
I)ei rpveriius jiidiciiiin," iieruiii aggressus est sine nulli liimen coruiii' sccui.duiif as->eiiSii-ii'Viiosiriitiv;
"oimii dilatione siiniii noliis iiilrudere ileriiiianiiuin. IIIIIIP,ul dixi, vi\ se pniiliniieruui quin scpilissent
Regnum auiein pt.sacerdoiium, ul sujierius tlixi, ita cnni absqueexp.qiiiisfrairiini. Qiioriiiii.fufori, cuin'
adversus invicein erant conltiibala et commnla, ut- esseuipriov, coiisianli auciorila.e liieoppnsui, in
afiversiisviiileiiliain iiraiinorum nichil aut paruiii B niulio lanipn-perictilo visc IIICIP,(lopcifacLus |i|ius
juvare possfii nos lunc ;ecclesiasiic;' censura. Heri- iib illis, niuliis convitiis eipliuibiis coniiisus injiirii'..
- maiinus eti.iin
ppr quosdanr comjilices et in curia Evici tarideni, et lenia die i-xpenala,, sppsiivjmiis-
regis aliqiiaiuuin fainiliares eoiiciliavil sibi aniinum abbaieiiiTliPodeiiciiiii , evhibeiite '. illi._e!_eqiiiai
caiKTiliirii regis Adellierli nomiiie, qui ppsiea diinuio- alibate Bereiigario . deSaneU.'Laureuiid
arehiepiseppus fuit ..Iagmiiia., ti. per ipsnui regein Leodii, {.roseqoeiiie ftiniispjiispoiiiiluui ei-iiohiliiuii
- Isahens eos fidos
adjutores dc stia reslilulione. Res el popiiloriim grandi Uirba' inlorque sibi viveiiii
vero non fueral ila notificaia i'pgi_pt cancellarid, lidelcs et aniiros, faeieiilibus illi fiairibiisjditiiciiuiv
' sicul se .erilas hahebat de lleriiuaniio.
Laque nien- Kiagininict iiiUernbileui, ploriiluin ci pjula'«»»fih-.:
daciis faveiilium lleriaiaiiuo deccpii, restilui ciim j-epressibilc-iii.Vueraleiiiiii ergaiios leiii-i_.riiii jifleeiiis1
in abbalia i!0..lra per.litleras et iuissalicos suos cl griiinlis paiipncia!, vulius liilarisel jnriiiidie allo-
'Me.ensi cl Leodiensi episcopo preceperanl, cujus ciu.oiiis, inaltis a*qiiaiiiiniier scieus lolefare, boaos
advciilns cotidic nobls riiiiitinbatur. Coines auiem amare cl hoiioriirc.Obiil auleiii;7.! KaIeiidas;Maii,'
Gibiebertus parauiseral siiscipere. elquiaadvoeatus die lctaniae ipajoris amio-alriirc. dom 1107, cxiicti^
noster fueriii, iu abhaiiam eum inirotlucere.. - in abbiiMa annis.9.a0S iiiensibiis trihiis, sex
' diehus niintis. Nichil de(261),
24. Julerquae minaiitia-famae volitanlis colidie possessione sua lempore
toiiitrua, inaniis lonaiilis Dei excelsa, jam tludum ejus perdidit iccclesia i»slra, excepto hllotlio', qtitv.l
ab aiuiquognuissime super nosexli.iila, teriiliilis- •jacel vcrsus Andpgtierp juxla MaIlinesi2I)2).!oeo'qui
"simo fulgure subiio nos. perfbiavit, loJlcns iiobis de dicilur...,0J Hoc pprsolvehatsiiigiilis:uiiiis25solidos
medio doiitiiuiii ahhaiem Tiicodericum infiriiiilale, mouetie ct pondeiis dp/Autlcgucrp die eonvers.oiiis"
vix quinque clieriim ex sangtiiiiisiniimlioiie viam saiicti Paiili, .'quod ea necpssiiaie \einiidii; quia
iiniversa- caruis introducuini. Heu! quo bre Jiabeo nicliil iiide hahc.e polerat a_ecipsia'ii(.sira"iiropter
relerre, quo bliJo scribere, quas iiiiicsustiiiucriinus raptoros et vibleiitosjifetiiilofps, P:I iiulpniinieuiioiie
pressuras, iribiilatioucs el angustias? Ui qui vivenle iil de jirpcio cjus aliud npiid nos .llliidiuiiifedinipfet;'
abhaie Theodericopailaiti nos persequebaiilur.pro- "feeiique illud non sui iiuiiis cousilio seil-niiijoruiiv
-
ptcr Ilerimaiitiiim, yix jam niauus conliiiebaiit, s;ioi-iiiu, Melensis seilicel episcnpi" et 'athocaioruiiv
quin nos vivos diseerpereiii. aul in friisia glatliis nostroi iiin el pniitinra."pclesi_e. Sed nioiie ilhini
couciderent; et qui occ.ullesolili erant noliis ponere prevenipnie, eouies Gislebeiius ab lioiiliiiihns illis.
insiiiias,tunca|ieriafroiiie proilibani; laiiio in nos jam coiniiiis. uni argcutiiiii abslulit, qui scrvabiinl illud
palaniacriores qiianio pfius fueraul occultioies'; [j ad rcdimeiidtim 'ajerlesia, ,aliuil" alloiljuni;' sicqrie
paiicissinti, qtti iiobiscuin senliciiles quicquaui pro aecclesia laiideni-et alio.iuiii pcrdidiiet preeiiim.
nobis agere veheiil, qnod pffecluin aliqueni viriuosi • Tuiibuiusu eiiam argenleiim pondeiis 7 inartaniiii,
alicujus operis haberet. Ilerimamitis colidie' pro ' eluiium prcciosum prorsiisqneiioviini palliiini nec-
foiibiis iiuniiiibaiiir, et ab aliis invitaliis ab'aliis non el caiiceni argeiilpiiin.appendciitciii i0;.uiarcam 1
- expeclabalur. Oiiiiiium laitien fralrum auiuii eraul el diniidiam, presiiiit' archydiacono ciiidam l.eo-
canlra cuin oblinuaii. uon iuiuiis ahbale dcfuncto - diensi noniiiie Alexaudro, qiiaeusque hoilie reliabere
quam prins vivciue illo. lioii pntiiiiims. Absltilil ctiam comcs Gi-leherius eo
- 25. In hac noslra prcssura, tribulalione et angu- ' defuiicto aecclesiae;rioslrae. pliyliiclcriiim (285) pre-
"
- ' • __ VARI.E LECTIO.NES. " ' ": " : '
. ''•"j
101Iene 1.1*. sosi'.nl. 1'. "3 i» 1. el V'locus vocabido relhius; loco qui dicilur detunt D.
*" repeiu 1. , ,

(261) lmo oclo, ex iis quaekipse


-- sujira V,' 6 pro-
-' (2(52)Meclieln.,," "''.."_.".. , .'_._ -"'-'.'""
"liilit. i- • .- (2fja) Arca injua^servanturlpncwrumjfellgtiijs^
9§ . &0DULF1 ABBATIS.S. TRUDOKIS, ,._ . . 1O0_
ciosissifnum, quod ei flWbas presliterat, tabulam A ra.Iaiam, in imeriori auro puiissimo, imiltisque et
scilicei nnius pedis longiiiidinem liabenlem tanlun- elftciissiniis-Iapitiibusmiro opere ornaiam cl one-
deinque prope latitudinis, in exteriori parteaigcnto ratam, plenam preciosissimarum rcliquiaram .CB.

soe
- FIMT LIBER SEXTUS5 INCIPIT' SEPTIMUS.'.

I. Sepullo igilur domno abbate Thcoderico, cum slrum, dispor.enles nnnlinm siium mitlere pro in-
viclerem eniuloiiim -meoruni invidiani me su.slinere Slanii uecessilale ad Meilensem c.piscopmu.
non .posse, maxime-eoiiim jamjai», se manifeslan- 2. Nec mora; adesl Herimannus, et iiuniiis impe-
liiitn fldia, quibi.s propler liovi ordinis inlrodu- raloris eum adducenlibiis, per comilem Gislebcrtum-
clioneni non licebai almii clanstro. noslro et horis in abbaiiani inlroilnciiur; Licjuiii ei fidehialem et
ioc-sque incoiivcitieniibiis frairuin colloquio, eadem. Iioiniiiium quibus placelial ipse, ei quj propter co-
die huniiHima saiisfa. lione pe.ivi me absplvi a iniieni noii aiidebaut coniraiijccrc. Priiui lamea
abbiiiise et honcsliores viri inaiius suas.con.tiniicriint
priorsin: <clabsolutiis siim, fratribus lanip-iiid egre
fereiiliJuis. Preierea quiciinique llerimaiiiitcrii desir a fideliiale pjus et honiinio; fralres ouiiies uiiani-
"
deranier .expeciiibant, coniitem Gisleberlum et niiler non soluni nionastcrioet clausiro, sed el nullo
uxorein cjtis, el qiiotquotalios potcraiil., malignis de enm dignanliir nisi per inlcriiiiiUios colloqiiio, ti eo
»ne deiraeiipnibiis ct flclis ,nil veris nicis sceJpribus durp, ei quod asseniiri ei nnllenl ullo modo, nisi ;id
in tue colidie iiiflainiuabaiit, cerluin liabenies, auilieiiiiiim el canonicani discussionem prius veniret,
qtianidiiifiun frairibus cssem, quoil adversus pos qiiam ille laniquam infirin;e sihi couscieniia., ul
ratione aul consiljo itlo ,sua Ileriinanito prevalere seniper, ila eininic rpfugiebai. Collaiirales ejtis et
iion ppsseiil.Factaiirigitiir.lViUres elcciioi.em stiam coiisiliiirii eranl lioiiiines levissimi, mendacps, se
Ctiin Lemlii episeoppaieclesiaijtie represenlahseul, et ipsos meiiri nescientes, iiiaiiisspei,,oiniiis {iresum-
imle Mcttis irajisire velleni, iiiveneri.ini ibi nuniios jpiionis , imlliiis lam viiiulis quain consilii, pars
im,pefiiior.is lleiitiiai.nuni pr.evenisse Ihieris impe- maxiir.a de illa Luiponis conjurala faclione, adhuc
sialiJius, el viva voce epi.scoj.o|)reci|)ientes, ni He- lunc truncas manus jionanies in signum tlampna-
riuiaiiuo iillra "iii.olcstus<lc abbai.ia i.osira noiicxi- lionis el exlegaliiatis su;e. Uis niiseris el nii.er-
sieret \%Mi- JSpJscopus 2" lunc noviiei'imperaiori riine niiserrimis honniiibus circumveinus el, ul al)
j'ecoi)cil*>ius Jiieral (205), dcfunclo Leodii jialre uiio eprum didiciiniis, jiiralus in sanclos illis. ad
inipuratoris, .cujus paries contra filiuin adjttvcral; c insaiiiain eorum bac illacque nolens rfensqtie fere-
quo tiinore 11011 saiis audeijal,, non lanien eum de- batur insaniis, nicliilomiuus inierduiii iili.s taiitiim
cuissel, violenlia. impenuoris cotiliiiilicere. Ncque, diripieutibus, ut noniiaherct saliem panem et cer-
laiiien asseusii, sed (juaiiluiii salva jgralja iinperalo- visani, iintle alerelur, aul pieler simplicem lunicu-
ris posuii niiiiiiis riUioiicm redtlidii, quo modo apud lain, undemediii qiinque gravissima liieme couperi-
Sauciiuii Triidoneni ntm possct a.iiijdiiis ablias ca- retur. Qui sibi laliseral, qualem nobisfuturutn cxi-
noniee Jieri, aique siilijunxi_f: Noh est meum dare slimaiis?
ilonnm abbaiim sancti Trudonh, sed. abbalem ejus 5. Quesiius inlcrea nunliiis qui deiiis malis relalio-
benedkere; Mclciish illud esl episcopi; quem michi iiem feireiMeilis, clccius ad hoc et compiilbusmullis
mitiat beuetlkendnm ipse viderii. lbi, sicui el alias. fiairum sum S09 pvecibus, limens niichi, sicut ei
Iiequeiiler.religiosiis vir abbas SiaiibliJaqbui Leodii poslca giaviier sensi accidisse, quanitun e.x rtiicio
Slejihanus, mullif (idueia ci ratione nuiuiis impera- prioralu invidioeet odii lleriiiianiiilarmii credideram
loiis ostcndil, quod frustra laborarcl imperalor de michi miniii jiosse, quod lanliiui coiilialierein.si non
Ucriiiiaiuio, tjueiu suo suoruniqtie coinpauitni _ec- iimjdius, ex hacsuseipienda legaiioiie; parni ianieii,-
elesiastico jiidiciocoiislabaljam dudiim daiupnaium preciosiorem micbi non faciens aiiiniaiii ineam quaiu
esse proiiivasionehiijusabbaii-e, el pro obsiiualione Dfficclesiai utililatem. Sed proplor Heriinaniiitaruiii
.iiicoriigibiliiiUissiiai etiam exroiumiiiiicaUim fuisse, insidias non ansus pnplicain viam Meilis iiausire,
nec 20Spoipisse laiideiifniereri absoliiiionem, «isi junxi meexercitui ej.iscopi ColoniensisFrederici ,-et
510el Natiiucensis co-
proinissa amplius eniendalione invasionis. siuc et ducis Lnvanii Godefridi, simttl
violentiae. Ilac iurbatione inlermissa est lralrum milisGodefridi el LoneiiMScomilis Armilfl, duorum,
profeclio Mettis, el reversi sunl ad c!austrum 110- _ulpulabaui,s'uioiianipIius, uiillium roilitum, tenden-

VARLE LECTIONES. ..
s-8 gemmarum D. S06 explicit 1*. £t" Obberius imerp. superscripsit. "8 amplius hoc loco addit D.
^09suinptibuj*.D. 'iM>
siuiiil — Godefridi desunt D. -.
-
KOJiE. . .
'" "
(264) Scil. episcbpus Leodiensis. , regem Aqtiisgrani venerat, ut legilur in Annalifjas
(265) Jam amio M06 posl HeinriteiIV morlem ad Ilildesh.
161 GF-STAABB. TRUBON. — L.i.. Vlf. -jflg
tium ad imperalorem ad urbeni Virduniim (200). A confiigcnini, porcellos gnilinasqiic suas Pt gallos et
H.huiimis igiiur iter de Lenilio Hoiuni, tic Hoio per extera parva juiiiualia suaseeuin iralipiues, etinira
ILtsllaiigiainer Villanliam (267). inde per casicllum doiniijn el lioircuni hospiljc niea. por.cludenies. Ca-
Y-'Uys(26S),sicqiiej)er:iiiiidcaslelluii) Dun ?" (269) seos auiein cl lac et p:inem, qunleui hahc.iaiii __ve-'
pcrveiiiinus iaiidem Virdimiini. Jesn bone! (Jtiajua nacinm, et michiei fiiniulo ineo giiiiisiiigeiebanl
jii illo ilinere susitiiiierim *", ijuoinodo re.ericin? ad coiiipdeiiduiii, nec non ei foeiniin el ainipnam,
Duiii puiarem nos nocie debere per villas hospilari, graiis nichilomimis omnia Iia-c, ad [labiilum equo-
subilo vix oclava .idliuc hora diei laxabanl cqnos non. Sed gratias Deo! niebil graiisab illis accepi,
suos scuiiferi el mililiiin rionnuJlhel lota siniul dua- et Deo me nierilis sancli Trudonis proipgpnie, \uon
rum vel irium villularuni edilicia rapicntes gran- soluin nichi! ea noete perdidi, veruin cjuicqttid pa-
deiiiqne Pl parvain malerieni eaudis eqiiorum stioruni- vid_e iiiiiiicrciiJiU;id iiospiiiiun nieuiii eoiilijxerani,
Jigauics, per viridariii secusjluciUa ajiqua "quasi do- inaiieexerciiii discedcnte, sine aliipio dampno re-
tijxilia intle sub tma borul.rsibi el equissuis cdifi-* cepcruui. Miiusi jineiieioia illn noi te. iusonmis, ina-"
" cabaiii, spciiin
hypciines aliaqmv ferriinicnla ad lajc xinie, iil esl pavida naliira iiiiilierciiliirum, ixe jbi
opus pmiantPS iienion el falces, qiiibns inierea pars " irepidiirefapipmiiim njij noneiai limor.
alia herbam ad opus cqiioriiin melcbiUil. Domini ati- A-. Seqiienli tlte sumiupdilaciilo iiiovcnle scexer-
lem iu papiliouihus suis magnis el operosis slaiim cilu, saliitaiis nii-is mulierciiJis surrexi adjungens
creciis qnasi in doiiio jmipria liabiiiil)aiil,dcducetilcs uic noslro coniiialiii. Sed pro \wH-\v.i& diei faiiga-'
se spniiospu.sqiie ad vespcrum, ani perviriilaiiase- lionc el nocie instmiui, lota die illa suh gravissimo
cus fliiciila,'..iul spctts salumm virgulla \aiie volu- solis ardore cram p.sliianscl aiihelaus, ei sttper
e.iiin niodulis vu]ii|)iuobeqiie'rcsiiliiiiiiia.A_cgo quid pqiiiim loloilineie dici illius somiiulciilo ca[)iie "et
facerem i!ioiiacliiis,ctununi"laiiliiin JiabensI'{(HiuJ(itii
?" jjuasi fracio pnlloliiiiabiiiitius cqiiiians. I.a laiiien'
Si atl vilJas lciuiereni,.au! csercilu eas dir.pieiuc,, . die emens inihi PI faiiiulo ineo hipeiiifidam nenion
jani vili.t!i-oii erioii, bominibiis tinniiliiis de eis per pt jalccni, cffipiiiinsiituoilo dc casidis cl' hospiiiolls
silvas laliiiinlibiis; aulsi qiia juxtt remanscrai, n;cliil jtosliis, melanle exereilu , sieill ct alii facere, nia-'
ioliini u-eposse in ea serviire nocle-illii ceiluin hiW gisiia iiobis iiccpssilaie, preicr quod nipina ' et do-
bebain, liinca rusiicis spolialis et notte cxplorare jnoiMim coiifrartione a"!isiiiiChauius; concisisqiie
veiiieiiiihps pxerciitini dp rilvanini laiihulis, liiuc a viiiiinibiis el Jignis grandiiisculis, cnstiliis n.obis et'
epiiiiiibiis,quoqtie jioslris sua sibi invicem tiiiipieiili- equis noslris coiiliciebamiis j)i'osp|iiaot aliqua obiim-
b;,s. &iaiiiem per spatiosa praioniiii viridiuia IIJII.T braloiia. Fttiior eniiu fiiui cqiionnn . " cl Jioniintuii,
'
ui iacpaiii de domiciliis et' C nohis ad SCPPSSIIIII
.exeiciiiiin ppiiiaiieieiii, jion longe-a declhiniuiiini, jjame
caswlis, qnas jslsj scircm uon habeham latiien uude pie coiiiiie enecabat, ercbVo penirgeus **' .id vomi.
ediiivarciif, aut inichi auj. equis meis viclum, quesa liiin. Tuiu giaiulitiivi die niiitcarnm deiisissima in-
nieciim nosi pprlabain, iiesciebiun ubi eiiiere, neque feslalio et nncie ilormire vnlenii leniie sihilaiuiain,
pabiilum ad opiiseqiiorum. Faiiiuliiiu aulem iiieqm et usqtiead cffusionein saiigiiinis Jiiiinie crebroque.
a nie sqiarare noii andebam, xjtiia soliis reinaneus, inoiiieiiiiiim malaruiii culiciiiu iinpoiiinia iiimiscxul«.
cui nic de excrcitu conjungprem, a_quc-oinhihus in- talio »u.
Deo et "
fognilus, neaciebam. Taitdem nie et mea S. Tandpm emensoitinere pcr decem.fcrme dies,
jjeato Trudoni coiiuniileiis, exiens exercitiun ibi quod lamen perquiiiqiie poleraiiuisstiavilerfecisse,..
jiixlii atl unam vilitilain seiiiiriitam a coniiiibiis mcis Virdunum veniniiis, iinperaiorpm Tbi quia necdiim,.,
transivi, iuilhim vjruni in ea invenieiis, nisi iantuni venerat expectauies. Audiens jiulem <juoilepiscoptis
feiuiiias propter timorcin. jexcrciws. Qiia. vidcnlcs JMetcnsi.siinspiiarctiirad iinam villam jnxla Yirdu-
ine nioiiacliiini, irruebaui jn occiirsiinimeumceiian- jiuiii nomiiic Dnngei(270),-illuc ad cuin wansivi,,,
ies iiiviccm, qu:e illanim prinia me. posset haberc dans ei ibi Jilieras fratriiin «oslrorjiiii, el viva
iiocie illa ad-liospiiium siiiiin, ui mea preseniia de- D voce snpplpns ei tjnetimoniam etpelitiouem eorum.
fendereiiir de rapina iiiimicissiinoruni sctiiiferonim. Ijsse vero respondere niihi Metiis' disiulit, cdiisilio^
Cumque ad unam declinasseni, cujus sloniusuiuoitior niajortiin siioriini acliirus de liac re ibi. Sed -ciun
inielii paiiciibiis videbaiur, slalim omnes.iiiulierciila. Jilit|iiaiudiu apud emn inanerem, o <juaiilassuslinui.
xiiiii pueris suis et infaiitibus de tola villa illa, re- iiii coniroversias' el coniradiciiiines a ijuibiisdam
lictis dqmibus suis, ad libspilinm meuni ululanles Hpriinaiinitis. Erai eniiu ibi comes'Ileynricus de
yMUJE LECTIONES. ,. .
' tndeesl D. 51i 113
[suslinuerimus D. piingeiis V. .au infestatio D.
KOTiE.
"
; (26G) Cum Heinricus Pascha die 14 Aprilis 1107 (207) Villance •.
"MogunitaJtelebiasset, papie Pascbali II, qui cenci- (208) Ivois prope Mouzon,
liiim liabituriis in Franciani vcnerat, ob'\iani ire
voluit iu conlinio Lptharitigiieei Fr:uici:e, ut habent (2J9) Ad Mosam.
Aiuial". Hildesh.j Peiiic-cosicii-Mettis celebravil 2 (270) Dugny. •.-.,•
iuu.
405 - KODULFlABBATIS S. TJUJDONIS i04
Lemliiirg cum cpiscopo, et ad enm miseraiit Hnri- A j! pereasfpllum Briei(272), nocleilla Iiabensliospitinm
nostrum verhosissiine cauonicos in jnx.ta ibi "*
niannilicpresLUerum qucndam apud ip.l.giosissiuios sjlva
coiiiciiiiosissiinum , nomiiie Ilezelonem tle villa nionasierio Sancti Petii, noviterificeplo ab illis edi-
Wergneles, ul illi nuiiliaret niorUiiiin csse doinnuin ficari. Qni maue faclo,- tlie scilicct ascensionis Do»
abbntem Theodericum. el ainmonerel ciimjiivare mini (Mai, 25, M07), siinil.ler accpplo ab illis POII-
apudppispopum deabhatia Ileritnaiiimm. Qualpin duclu, veni ad casiplltim Cuns, uhi crat celiula fra-
ibi frpqtienit.r siuiiil conflicliim aiileel retro hahtii- trum de nionasierio santui liuheiii, ct apud cos
mns, qii.tm vixevasi insiilias ejus lensas-niihi inief nocte illa mansi. Terlia veio die jierveni ad San-
Dongei et Virdiimiii), cluin pro liac nccessitate psene cliim HtibPrluni pcr viain Ioiigi-.sima.tiel vasia soli-
colidie cqnilareii) ad ep.seopu.n! tudine horribilissiniiiiii, pcne solis ardore cerebrum
, (i. Villa milcm hicc, scilicel Dongei, qu_e versus concrpmalus, ct iuuscis qiiibii..dani ante quasi den-
anslriiiu Vinluno miliario parvo adjacel, sicut a taiis, aliis vero sine diibio aniare niuiis lvtro <icu-
Meiensibus el iiidig-mis liinc ibi di lici, mfa fuit ex lealis, cqiioiiim uienniin carnibus gravisshneum-
illis qnas (Ibminus nosier sanclus Trudo cinu casteib cisis, et sangiiinecoriiiii peiieexhausio, cuiamaris-
allodio suo beato prothomariyri StP.pbaiioin pueri- ' simarum jiuiiciionum suaruni aul sevissimorum
tia.Mia Meilis iradidil. Qua) ad meusani episcupo I. 1 morsuiim agiliiiipne laiiimu liac illacque pre angu*
rum Meieiisiuiniisque ad tempiis episcopi Theoderici stia subtiis me tola die iila dissilieiani, ui vix n;e
pennaiisit.qiii caiiobiuiii nioiiaclioriiiii snb lilulo jam pos_ei)lpoiiareetaniplius quaiu lenltim jiiissuiii
beaii Vincenlii mariyris Meitisjcdilicans (271), fra. iiiccdere. V;e leira. illi, cui Deus lam pessiiiioium
trihus DPOei beato Vi.iicenlioinibi famiilainibus atl liioiisiroriim malediciione iuale.dkil! Quaria die,
siipendium propriiim eaui in peipeitiiim Iraditlit. duceute me qiiodam elerico qui uon mi..us captivi-
Setl ciinf Deo me proipgente nichil mali michi ibi laiem nieiuebat qiiiiui ego, nescio per qme Oevia,
-faceiepolujsseiit, Ifaclabaiil quoinodo in reditnineo j, per aliissimormii iiioiiiium jugasaxosa.pi.r densium
instidiis me excipereni, ct aut turpiierdehoiiesiarent valliuni coiicava paltislria, .iiiiserahiliier toia dia
anl crudelitcr inleilicereiit. Sed cbinmissiis ab ppi- iila cuervaii nos ei equi nositi fuinius.. Mecm va-
-spopo priori t'e Sanclo Cleinente Azelnio nomiiie, lentes ipta die illa de silva evire, laudeiii in medio
qui posiea exiitit abbas Gorzes — liabebal enira ejns iu viliiiln una ittrpissiina periiociaviinus; sem-
Sectimluiic cuni lamqiiam viiuiii sapipnlein et rcli- per auj.es ailoniias adoiiuiem ciijtislibet rei sirepi-
giostim lnonacliiim—Meltis cuni eo traii-ivi, cxpe- iiiin aiiollenies, ne forie capereiniir, aut fauiiliari
ciaiisibi apiid illiim aliqiiamdiu ejiiscopiim. Qui ciun loco illi liUronuni oxciirsii doriiiieiilibus uobis equi
^ no&lri lollerentiir.
veiiissei,^.oiisiiltussigiiaias niichi dedit duaslilleras, Quinia die illueescenle lociim
unas". ad fraires,a!iasslGad Herimaiiiium ferendas, execrantes efftiginius, clerico viam suain lenenle,
inandaviiqtie frairibiis cito se velle venire ad eos, nie aliaui. Ilabenl Cliiniiicenses cellulain in silva
ut presens preseiitibus consilio eorinn lerir.inareli iuter Ilolmii ei Leodiuw, ubi dieilur Ad sancitim
loiigum conieiiiiouis funem inter cos ct lieriiuan- . Synijihoiianinii; ad eam cum venisseni, lniinanis-
jiiiiii..I-iller;paiileiii aJ fralres li.ibcbaiil, ui nullius; sime ab illis suscepius stiui nocle illa. Sexia die
limore fraiigerculur a jtisii-ia el ve.riiale, quia vimi pcrvcniinus Leoiiium, ajiud piissiiinim ct jeligiosis-
liullitm de Ilerimaiiut) vellel eis facere; ad lleri- siiiniiii ahbatem deSaiiclo Jacobo.doiiiiiutn Siejiha-
jiiaiiiniiii vero ita eraul moililicaitB, ut dnplici seusui nuiii. lbi in securo jaui posiltis, coepi laiidem gra-
posseiiliuip.lligi, ab Ileriitianuo dc asseiiliente sibii vissime seniire, quid doloiis coniraxisseni de longa
episcopo, a fratribiis de conirailicenie illi. Ilrec> ilineris dilliculiate. Jesu hone! redtle aiiiina. ejus
anibigiiilas iccirco facta erat ut, dnm vuna spe» coiupassionis huiiiaiiitiiietn, quani ibi infmnitali
jllinf reiiir Heriiiianiiiis, anie advpniiiiu cpiscojii,. ine;c exbibuil, qiiiim benigno vuliu, quam larga
qui colitlie expecliibatur, niillum per saiplliles suos5 _ iniiini, qiiain coiisolalorio alloijuio! Jam diidiini ihi.
iiiquielarel de fralribus sihi assentirc uoleuiibtis, clI Typ;esiolabaiiltir qiiidam de fraiiihus nostris redilum
fialres iion fraiigereului' lerrili de dtibio sibiauimoj liieuiii, pio tiiuore volentessa 0 nie avcrtere, ut ad
episcopi. | .- , claiistium liinc leinporis non redireni, qiioniam
, 7. , His accepiis lilleris, et in pacis osculoj tola obstinalioiiecoiijiirasseiil iu lueHeriiuaiinitie, Ct
ab episcopo diuiUsus, viain" qua veneram ne-- jiissu domiiii sui homiiies comitis GislebPrii stimmo-
,<jue . aiidobam neqtie sriebain rpverti, pupli- jiere qiierereni me dehuiiesiare. Faieor, lerriius
camqtie iiichilomimis viain iueliieus "^ insMiasHe-. al,ii|iianiiiliim, inodicmii aucpps liesi; sed resmujita
ri rmiiiilaiinu, qtias niichi densissimas leieiideranl'.'. inichi coiisiaiuiu, eisi ad cJ.m_..riimnon
traiisirem,
lgitur duccnte nic niintio boni viri Aze.iiii, Irausivi
i gravissimo consicicra.o .ccclesia; daiupuo, uiira arte,
VARI.E LECTIONES.
»" un.im 1*. "« aliam 1\ s» ob addit D. sls nomeii loci D. Jls
*" ni. v. 1* nec — pernoctavimus detunt D.
JSOT^. •
(271) Anno 970; cf. Vita TheQiIer.ci. auclore Siseherto Mon. Germ. SS.IV, 470 (Pairoka CLX)'
(_J/2) Briey iiiter Virdunuin et McifiiiT. .'. .
405 -GESTA ABB. TRUDON.— LIB.-VH. -JOS
bona lamen, effeci, ul placarcm michi uxorem(2~5) A bumilitaie, ut non audiret conlra eos fadtores Ile-
comilis Gisleberti, (jnse maxime incilabat dominum rimanni; deinde constanter affirmabant illi, quia,
suum et suos in auxilium Ilerimanui. A qua facillime si conlra _ecclesiaslicas regulas vim eis inferre mo-
oblinui, ut de Leodio ad-claustrttm noslrum pacifi- lirctur, ctiam usque Romam non vererenlur euni
cum conductum michi daret, el Herimanno suisque •appellare. Episcopus autem promillebat illis so
prediperet, ul in nullo michi'molesli essent. Suspcn- nichil de llerimanno facturum, quod non esset ca-
deram enim animum ejus, quod forsilan Herimanno nonicum; sedfaulores Herimanni circumvenienies
concordarer, si secundum inisericordes litleras consiliarios et rollaierales episcopi, incredibilibus
episcopi, quas illi affcrebam, consilio meo acquie- promissis, niodo fidem spondendo, modo jureju-
seere vellet. Quod iila libentissime de oremeo susce- rando in lanlum sibi eosincliiiaverunt, ui de Leodio,
pil, et quicquid volui de pace mea ab itla tunc im- ubi venerat, bona spe redire ad loeum noslrusa
peiravi. Revera autem non menliebar ei, quia, si .facercnt Herimannum. Precessit cpiscopus, lente
Herimannus vellel consilio meo acquiescere, secun- suhsecutus est Herimannus. Episcopum veuienlem
dum litteras episcopi quas apportabam illi, qu_e, ut cum obvia proo.essione suscepissemus, precantaba-
dixi, duplici sensu poleraut inlelligi, in hoc concor- mus ei cum multis Iacriniis el singultibus illud
darer ei, ut ab seeclesianoslra recederet et abbatem " responsoriiim : Aspice, Domine, quia facla est deso-
carionice nos habere permiltere.t. Ego aulem dum- lata civilas plena divitih; et aliud: Recordare, Do-
modo sanus possem inlrare claustrum, non mnltum mine, leslamenti ttti, el die angeto perculienti : Cesr
jsostea limebam Herimanntim. Sic simplicilale mo- set jam manus tua (II Reg. xxiv, 16). Deinde
nachica delusa est niulieris astiuia. Tendens i.aque .iniroducto capitulum nosirum, lecta est ei et suis
audaci fronte et nudo capite ad claustrum, stupori clericis illa lamentabilis Jheremioe leclio : Recor-
eram oinnibiisoceurrenlibus michiperviam, maxime dare, Domine, quid acciderit nobis, intuere el respice
qui me transeunie in niedio oppidi noslri slabanl. vbprobrium nostrum, 222(Thren. v, 1) et csetera. Ubi
Harus enim erat incola nosiri lerritorii, qui ignora- cum ventuni fuisset ad illum versiculum : Pupilli
ret de coanimala eorum obstinalione in periculum facti sumus absquepaire,malres nostrm quasi viduw,
mei capitis, sed coniitissa. nemo illorum contradi- cervicibus minabamur 223,lassis non dabalur requies
cere audebal. .(ibid., 5), lector primum tanlis increpuit singtilti-
. 8. Fratres vero visome inmedio elaustrijjreier bus et profusus est lacrimis, ut vox deessel legcre
spem, cum magno slupore alque ingenli laelilia me inantea volenli, ct visus pre InujidaiUia lacrimarum
circumsedebant, lamquam redivivnm de sepulchro obtenebraretur anle se aspicicnli. Deinde lolus
aut depensum a patibulo, et redditum vivum con- conventus in id ipsum flebiliter inciialus, omnes
ventui suo. Labores itincris mei cum eis referrem, episcopales ea bora ad pietatem et miserationer.i
pectora sua percuiiebanl, et quod salteni vivum super nos iiiflexit; sed cilo ab cordibus eorum mise-
recepissent Deo gralias agebant. Iuterea episcopus ratioillaet pielas cvanuit.
Leodiensis monasierium noslrum et foris _ecclesias 10. Inde tamen surgens episcopus, humanis nos
inbanno posueral, quamdiu Herimannus in abbaiia consolatus verbis, bona spe cvcntum rei modicum
moraretur. Paulo posl fratribus tradidi litteras le- suslinere precepit. Siluimus, sed fanlores, immo
gendas Melensis episcopi, et quomodo deberent venatores Herimanni iterum aique iicrum nocte et
intelligi alia. missa. Ilerimanno exposui illis secun- die collaterales et consiJiarios episcopi, quin cerle
dum sensuni Metensis episcopi, unde fortissime in eliam vilissimos quosque de curia ejus, maximis
suam sentenliam contra illum sunl aniinati. Susci- promissis et.qu_e vix aliquis sperare pclcrat sollici-
piensautem Heriinannus de manu mea missas illi lantes, satagebant summopere , ut sibi animuni
ab episcopo lilteras, iuillumque alium in eis sensum. episcopi inclinarent, quod el factum est. Habebat
ir.veniens nisi qui ei placebat, familiaribus suis eas enim Hcrimaiinus nepotem qiiendam Giialleruiii
ostendil, addens eliam il!is, quia episcopus ei man- [j nomine de Harche, liberum quidem komineui elplu-
darel, cum venirel quod de me pacem ei faceret, si rima in feodis22i et prediis possidentcm. Ouic non
nos concordare non possel. Qu_espes, licet inanis, crat curse quid promilteret, quid persolverct, quid
lamen eos interim miiigahal, ne furorem, quem ma- jttraret, quid ppjurarel, sua midta bona in vadio
lignamenlein me 221conceperant, inaligniori opere ponens pro argento dando, pro-equis et palefridis,
exercerenl. Acta sunt ha_cin mense Maio. pelliciis et pcllibus grisiis et variis (271) ca.terisque,
9. Mense autem Julio, quarta eptomada, v.enit vestibus, dunimodo Herimannus abbas slalueretur..
episcopus Metensis Leodium, tendens ad locum C-eieri nichilomiuus ejns complices nullo modo al-
iiosirum. Cui occurrentes fratres nostri, depreca- lcndebaul, quanlum inde fidein nieiilirentur, quan-
>banlur eum primum oiiini precum huniillimarum lum pejurarent, dummodo illum nobis nolenlibus -
'• " VARI_ELECTIONES.
-" nos D. z"2i fcsni 9. S23iii.iiitbamiiscl cxlera i* 2Si feulisl* "5.'
"
JSOT.E.
(275) Geiirtidiin. (274) Pelles murina:; Gailis-rair gris. •
PATUOL. CLXXIIL fe
407 . ' RODTJLFIABBATIS S TRUDONIS 108
,
inlrudereiil. Summa tandem persoluli argenli sup- A t que de spiriiuali, neque de temporati dono ctbbatics
2!!lmarcas et nostrm, prelalionem super nos accipere presumpsit,
pulata est nobis fuisse usque ad 70
aliquid amplius, et equorum atque palefridorum et homines mcclesimnoslrm per sacramenium el ho-
usque ad &% Siceral tunc fama, iquin immo infa- minium sibi mancipare. Tertio, quia bona mcclesim
mia, sibi imputelur, non michi, si sil menlita. Sed! dhtraxit, famitiam afflixit, nos viclus el veslittis
nos ea quae vidimus et presenles audivimus veraci- egestaie crnciavit. Quarto, quia sine oinnintn cnri-
ter feferre possumus, quia ante cellam abbatis, ini sensu fralrum el eleciicne Meltis profecius esl, trl
qua cpiscopus hospitabatur, et per lolam curiaiiii donum illud quod accepil a Poppone, presenlibui
'magnus coiidic venientitim et abeuntium equorumi ibi fralribus noslris et vhia voce ei contratlicentibus
discursus elclaniorhominum vendenliuin aul emen- diemque el audienliam peleniibus, tamen accipere
tinm eos habebatur, qui dabanlur a fauloribus et', presumpserii; insuper cnm ibi fratres in presentiaritm
amicis lleiimaiini consiliariis et collaleralibus epi- kabuhsent tilleras Leodiensis ephcopi et alias,
scopi. Herimanuus vero in spicario nostro moraba- scilicet ejasdem wcctesimnecnon et Treverensh archr-
226cella, in quai ephcopi, magislri Melensis, quw donum illi con-
tur, parvo satis spatio disianle a
episcopus hospitabatur, ila ut intercurrenles nuniiii iradicebant cum fratribus nosiris. Quinto, qnod
manifestissime ad eum ingrederenlur, et de quanii- " eliam illud donum per pecuniam oblinnerit, et qucd
taie et qualilate sui lurpissimi mercimonii anles "contradicentes ei fralres spoliari et flagellari gra-
eum traclarent. vissitne fecerit. Sexlo, quod cttm 228 necdtim mo-
11. Ha.c dum agerenlur, nos interea gravissimat nachus sil, scilicel cum aclnttllius umquam mcclesim
victus et vestilus necessilale afficiehamur in tan- tiiv.lum adhuc professioneni fccerit neque benedi-
"tum, ut presente episcopo et lirannizanle Heri- ctionem monaclti susceperil, quod abbctsvutt csse el
manno die solempnilaiis sancli Petri aposioli,, benedici in abbalem, qui necclumesl benediclus in
Kalendas Augusti, et in inveniione beali protho- monachum? et quomodo monachis betiedictionem
2S?
mariyris Slephani, patroni et-domini noslri, nichilI monachilem dabit, qui eam necdnm accepit? Aui
omnino quod comedercmus aut biberemus inver quonwdo profiteri faciet, qui necdttm professus est ?
nissemus ad mensam noslram, et caueras perpluri-• Seplimo, cjttiapro Itis culpis cnm semel alque iterum
mas necessitates paieremur, qttas hic enumerare' necnon el ierlio canonice ad audientiam vocalid
longum esset. Quid moror? Corrupli graviter ell fueril, el venhe notuerit, qtiod inde excommunicatus
iacti lurpiter abhominabiles in ' studiis pessima.' usque ad eam dicm adhv.c extiterit. Qum si ita essd
fiujus symonise, omnes qui lunc aderant ppiscopales,i „ nollenl credere, dies darelur ei audienlia uobiset ilii\
maxime vero el ardenlius clerici, subiilissima- sise pcsssl excusare ab his, non contradicerelur ei:
examinaiione et astulissinia ,peiiraetatione que- Talia cum a nohis Melenses audissent, nesciebant
rebant, quomodo nobis deceptis Ilerimaniiumi quid ceiii nobis respondere possent; ailamer.
intruderenl, ul sic promissa sibi acciperenl, aul- iaviditas ardentissiina gravissimoe eis promissae aui
accepta deservirent, iiut, si nos neque astu deci-• jam daloe pecunia. urgebat eos in omnes anfraclus
pere neque vi aut ratione possenl frangere, quo- ire. Quid landem? Ipsemet episcojms "° in capittt-
inodo lanla eis promissa aut jam data illnso Heri-• lum nostrum venil, si forle vcl ejus presentia
manno relinerent. Qui frequeniissime nobiseumi frangi possel fratrum conslaniia ; sed cttm nori
inde agebant, el cum neque i'aiionc superare s" posset, saltetn loco abbatis suadebat nohis taniditi
neque aslu possent decipere, malignis verbis et; illum nobiscum pati, donec discuierelur nobis
minis quam plurimis afficiebant. Ne lamen omnes; preseiitibus Metlis de bis suis culpis. Fralres vrro
liic laleat, quid nobis proponebant, el quid nos eis; de discussionis illius die omnimodo acclamabani,
respondebamus, paueis hicannolare curavimus. sed quod anle discussionem in Joco aljbatis aui
Aiebant: Cum Poppo, qui Herimanno Metiis ini eliam fratris intcr eos slare deberet, iiullo modo
episcopalu canonice successit, Herimanno littic ab- D pati volebanl, maxime cum _ccclesia Leodiensis in
batiam Mellis dederit, quumodo audelis dono ejus tanlum pro excomniunicalo eum haherel, ut di-
eonlradicere, qui canonicus fttit episcopus? Quibus; viniini _ecelesi_e noslra officium interdixisset,
fralres : Popponem Melensem post IJerimaiininn quamdiu Inlra atritnn el curiam noslram esset;
canonicum episcopum fuissenon negamus, sed Heri- comniunicareque non audebant, cui Leodiensis non
mannum canonicum donutn ab eo non accephse, Itis comnuinicaret «•cclesia, qiioniain de ejus cura et
vationibus usque ad majorem audientiam approbare communione erant. Sttb hac dissensione die illa
parali sumus: Primo, quia scientia lam divina quam capitulum noslrum solutum est, muneralis ab
humana '" Iwnore et nomine abbalis sit indignus. Herimanno id egre ferenlibus munerandisque mulio
Secundo, quia defunclo abbate suo fratribus ei recla- egrius. Consolalum tamen eum el suos, sicul in- *'
manlibus, per vim el per pecuniam el per laicalem venerant, reliquerunt, lollenlesque secum grandeni
manum duch Godefridi, ad quein nil perlinebat, ne- quam ab eo acceperant pecuniam, et magnum
VARI.E LECTIONES.
__-60D. 22°in.l. V. ™ deestD. 228dum 1*. aa9 aul—professus est desunt D. ssoAdelbero super-
409 GESTA ABB.TRUDON. — LIB. VII. 110
equorum numerum pcliesque el pellilias lam varias A Gratias illis, quia"omni humanilate el majori quain
quam grisias, Meliis recesserunl. Episcopo aulem dignus essem lionore consolari satagebanl fralrcs
recedente, faclus esl apud nos error novissimus, niullo sludio recenlis doloris mei cgritutlineni.
pejor pejore, efferatis crudelissilne omnibus Ilcri- Interea nec Herimannus ab obsiinalioiie menlis,
niaimilis in nostram tribulalionem, fame, siti , necfratresquamvisejiis infestaiione aul sua penuria
nudilale; lamen de ordine, quanlum unquam removeri potcranl a sua conslanlia; lam diuqiie
stislinere poteral Immana fragilitas, secundiim mala inter ulrosque protractus 232 esl miscrabilis con-
quneaccidebanl, nichil volunlarie prelermillebani. tenlionis hujus funis, donec imperaior Leodium re-
•12. Versum est aulem in me solum inajus pondns verterelur de sua in Flandriam profectione, sciiicet
islorum malorum, et in me succensi furebant ar- eodemamio(1107), mediante mci)seDecenibre(276).
denlissime animiomnium Herimi_iinitarum.Pulabant ii. Ibi igiliirproclamanlibus fralribus imjieratori
enim se potuisse prevalere, si solus cessissem, cum coram episcopis et principibus, qui cum co erant,
licet per nie 231plurimum, non lamen per me solum quod contra sanctorum patruni inslituta el canoiium
totum flerei, quod prevalere non poleranl. Comilissa decreta Ilerimannum eis violenter vellet facere
vero Gertrudis landem sentiens qua ei aiie illu- preesse, cum olim culpa exigenie ejectus excom-
sissem, iraium in me niarilum suum comitein " municatusquefuisset abeoruin _ecclesiaelprelatione
Gisleberium vehemeniius indignatione femina. ccepit judicio majorum Leodiensis secclesia;, imperator
, accendere, ila _ut etiam iiitra parietes dissipati jussil Heriniannum el fratres sequenti die adesse,
claustri nostri non auderem me credere, infraque ut coram Leodiensi secclesia inlelligeret, si ila
ipsum monasterium limerem capi plerumque. Quod essel de eo sicul fratres ei conquererenlur. Nam
mea. viise periculum cum diulius suslinere non fautores Herimanni nolum feceranl ei quodpreju-
possem, tacite egi per comitem Arnulfum Lonen- dicium passus fuissct, et quod non canonice sed
sem, ul me suo conductu sanum de claustro noslro obslinale fratres euni ahjicercnl. Die igitur dala
educeret, animanique meam de medio calulorum hujus indagandse veritaiis, sedil imperalor in ca-
leonum eriperet. Eduxit igitur me 4 KaJendas pilolio sancli Lamberli cum cpiscopis suis e.l.
. Sepiembris tristem veliementissime, quod locum princijiibns; seditet episcoptis Leotliensis Obbertus
assuetum michi relinquerem, et ad juvenes in quos cum arcbidiaconibiis, prepositis, decanis, caiilori-
erudiendos multum desudavcram, ad omnemque bus, scolasticis et iniillo alio clcro; sederuiil et
congregatlonem pro qua plurimuni laboraveram, abbales de civitate, abbas Sancti Laurenlii Beren-
uon ultra redeundi spem liaberem. garius, etabbas Sancli Jacobi Slephanus. Intravit
13. Erat enim Toullo major quam hodie qtiis- autem capitolium ct Herimannus, mulia vi ct
quam exislimare possit Ioci desolalio, fralrum tri- ingenio ad boc ut anle veniret compiilsus. Aderant
bulalio, cum Herimannususurpala sibi lo!a abbatia, el fralres. Ibi si adesses, posses vidisse, quam parvi
homo sine consilioct absqueprudentia,per pessimos liomo eral consilii, quam inverecundi aiiimi, quam
nebtilones et mendacissimos el levissimos hoinines hebetis ingenii. Nam inler cteiera co usque per-
omnia agerel, patrocinantibus ejus violcntiam p_.ne duxeranl eum sui consiliarii, qui lunc procul valde
omnibus, qtii defendere debcrent secelesia. noslrce ab eo erant, quod in ipsa hieme vix habebat, unde
jusliciam. Unde laboris mei pro eo Ioco el muliarum vel frigus a se grosso aliquo legumento propellerel,
angustiarum, quas frequentissime sub domno abbale in medio (anti convenlus, ncccssiiaie urenlis eum
Theoderico suslinueram, mullum me modo pigebai, frigoris, auper tunicellam-suam indutus vilissimam
in lenerrimo' flore relinquens pede superborum cappulam, cum qua equitabat.
conterendum et luto miserrim.. conversationis l'o. Tuncsurgens in conspectu omnium episcopu..
eorum imprimeuduni, quod pulaveram me perdu- Obbertus narravil per ordinem, quoniodo judicio
cere posse ad maiurum pise operationis frticlum. suse aecclesise aetum essetolim de llerinianno, et
Flebam igilur, amarissime discedens, nullamque D quse ratio esset, quod non licerel eum esse iimplius
longo subsequentis lemporis spatio consolationem abbalem Sancti Trudonis, et quod ejiisdem culpa.
recipiens. Nec multum moralus, contuli me ad obstinatione el frequentissima iteiatione usque ad
Sanclum Laurentium Leodii, sub magislerio sa- eam ipsam diem leneretur sub sua excommunica-
pienlis viri abbalis Berengarii (275); ibi infra tertiara tione. Qui cum perorasset, abbales et archidiaconos
ebdomadam Septembris firmavi slabilitateni meam. elomnem suum qui ibi aderal clerum pcrobedien-

VARLE LECTIONES.
5,1medeesl i. T. S32peractus 1*.
NOT^:.

(275) Qui ipse patic.s annis anle exsul fuerat; pra_ceplum die 23 Dec. Leodii datum ap. Cliapea-
vid. Chron. Sancti Laurenlii Leod. sub finein. ville II, 54, ubi pro Kttlend.Jan. lcgendum estx Ka-
(276) De Heinrici expedilione contra Roberlum lend. Jan., ul ex ipsis lilteris emendavit Ernst HisS.
Flandri_e comitem mense Oclobri anni 1107 facla de Limbourg II, 236. :
cf. Ekkehardus Uraug. el Ann. Hildcsb. el regis
Ul . RODULFIABBATIS S. TRUDONIS 112
tiam ammontiit, si ita res esset acta de Herimanno A } reverteretur. Tandem vero sentiens non bonasn
olim. Quam eodem tramite repelentes, eodem fine famam ubique volitari de se, pro eo quod nobis de
concluserunt. Tunc imperatordixit ad Herimaniium: Herimanno fecerat, Leodieuses vero necnon et
Fraler, si habes aliquid adversum hmc dicere, exi, Meiensiummeliores non sine nota symonicse affii-
consule, reverlere, el responde. Sedebat juxta im- ;ciionem secclcsise nostrse ci manifesiius imputare,
:peraiorem fautor Heiimanni potentissime tuno secrelum cum suis iniil consilium, ut pro liac
-temporis famosus et famosissime potens in curia exlinguenda infamia ipsemet iret Leodium, fra-
•imperaioris Adelberlus , poslea , ut dixi, faclus tresque noslros meliores secum duceret, et ibi
Maguntinus archiepiscopus (277), confusus nimium, abbalum et primorum secclesise consilio de prefi-
quia cum vellet, contra veritatem non polerat ciendo fratribus noslris abbale ageret. Quod et ita
juvare eum. Rogabat autem Herimannus aliquos de fecit.
archidiaconihus et de. clero ul exirenl ad consiliuni 16. Quarta igitur ebdomada Januarii. (an. l^OS)
cjus; sed nullus cum excommunicalo homiiie exire venil Leodium, el ad electionem fratrum noslrorum
volebat. Tunc unus "3 de principibus nbmine Gui- qui ibi aderanl, prioris scilicet Guederici et pre-
bertus de m juxta Albin fluvium (278) et Rabodo- positi Morungi sacrisia.que Siberti el canloris cel-
nensis episeopus (279) dixerunt ad archidiaconos " lerariique Folkardi, consilio abbaium et monacho-
et clerum Sancti Lamberli: Bene decel vos exire rum nec non et inaj'orum clericorum Leodiensium,
cum excommunicaio homine ad consilium, ul consu- primis Metensium qui aderant lam clericis quam
latis ei, quatenus cessel ab ea re pro qua tenelur iaicis in id ipsum acclamantibus, necnon el mcliori-
excommunicaltts. Quod audientes quidam exierunt, bus de familia noslra_ secclesise, prefecit eis abba-
etaliquamdiu hahito foris cum hebeleet obslinato lem — civjus nomen non esl meum hic ponere—,
homine conflictu, ad hoc landem perduxerunl, ut •contradicenle huic electioni mulla animadversioiie
reingressus in medio omnium se peccasse, se errassei advocato noslro comite Gisleherto.Sed fratreset ma-
faterelur, et toto corpore proslratus absolulionem xime homincs nostrse secclesisemaxima constanlia
deprecarelur, promiltens .se ampjius lalia nollei et libertate coram Mctensibusel Leodiensibus pro-
commiltere; ubi et ahsolulus est et jussus abire. . nuntiabanl, nichilomniiio ad advocalum perlinere
Quem slaiim omnes salelliies ejus non modo soluuii de tali re; quod si episcopus hanc liberlalem sec-
reliquerunl, verum precurrentes ad hospitium ejus, clesise vellet infringere, nullus eorum omnino in-
nec eqtium nec quicquam preter sicut stabat et: leressel novaeet inauditseillis hacienus presumptioni
ambulabat ei reliquerunl. Quidam aulem canonico- p( et violentise. Vicit frairum hominumque secclesise
rnm Sancti Pelri Leodiisolumeumjam vesperascente: conslantissima acclamalio, el in novum abbatem
invenit slantem ante capellam Sancti Trudonisi el ei familiarius adherentes succcnsa est quas!
ibidein Leodii, merenlem ct quo declinaret prorsus; fornax vebementissima advocati ira el indignalio.
nescienlcm. Quem nocte illa ducens ad hospitiumt Acla sunl hsecLeodii in domo sancli Trudonis, sci-
suum , mane juvit iransire Mosam in silvam adl licet quod abbas iste positus fuil 3. Kalend. Fe-
Sancium Symphorianum, cellam celte Cluniacen- bruarii. •_.vero Nonas Februarii, boc est die puri-
sium. Fratres autem nostri cum Iseticia magnat ficationis sanclse Maria. oppidum et monaslerium
reversi sunt ad claustrum suum. Sic agunl laici ergai sancti Trudonisintravit, susceptus cum processione
stullos el nimium eis credulos monachos, ad talemi fratrtim el mulla miilliludine ulriusque sexus et
honorem perducunt honoris cupidos, sed honoris> diversse eialis oppidanorum ; statimque indutus
indignos ! Imperalor inde abiens ihabuit curiami candelas benedixit, processionem cum aliis egit
suam Aquisgrani in nalale Domini (280) (an. 1107,, missamque canlavit. 7. aulem Kal. Martii consecra-
Dec. 25); ad quam cuni audissent - fratres noslrii tus est in abbatem, qua fuit eo anno prima dies
quod episcopus Meiensis adesset, yenerunv ibi adI scilicet dominica qnadragesimse, quando canlatur :
eum, sua mala quse passi fueranl, omnia ei imjiur D lnvocavil me, anno ab incarnatione Domini 1108,
tantes, quoniam lyranni illius violenliam opprimeres regnante Roma. imperatore quarto 235 Heinrico,
cos passus fuissel. Qui suspensos eos de die in diemi cujus pater Leodii defunclus esi, presidenle Roniie
reddens de dando illis abbale, tamdiu dislulit, nulloi in papalu Paschali post Urbanum, Metlis Adelhe-
fratrum noslrorum quicquam ei pfo abbaiia pro-; rone quarto 23Spost Pojiponem, ColoniseFrederico
mitiente, donec cum eis ad claustrum nosirumi posl Herimannum, Leodii Obberto post'Heinricum.

VAR]^_ LECTIONES.
"8 imus 1* s3t defluvium desunl D.
!3Bquinto I. man. rec. in rasura et D. S30i7«I. in rasura et
D. quiuto 1*.
NOT.E.
. (277) Annollll; anno 1112 contra Heinricum (279) Efarlv.icus episcopus Ratisbonensis.
inimicorum partes tueri coepil, tesle Ekkhehardo. (280) Recte nosier contra Ekkehardum qui Hein-
(278) Wicberlus marchio. ricum Moguntia. fuisse vtili. Cf. Bohmcr Reg. 1985.
lia GESTA ABB. TRUDON.—LIB. VIII. — CONTIMJATIOI. 114
Quod aiuem consecralio abbatis lamdiu dilata fttit, A quam atiemplaret. Neque enim adlntc pax fuit de
fccit hoc advocatus tunc nosler comes Gisleberlus, Herimanno ; adhuc reslat inde dicenda gravis in-
qni quocumque modo per se et per amicos suos .quietaiio-, quam illi scribendam servamus, qu.i
adversabatur ei, tum causa Herimanni, quem sicut - gesla hujus abbalis post domnum Tlieoderici_m
prius juverat, ita et tunc S3rquoque j'uvare adhuc .assumet sibi scribenda, qui si fidelis diligensque
de abbalia volebat, tum quia acerrimum sibi eum reiator exlilerit, inseret gcsiis hujus abbatis, quid
fore meluebat, -si libertatem secclesise nostrse in- .Herimannus ei lecerit, et qualeiii noyissime fineia
fringere propter advoealiam suam ullo modo un- habtierit

38
-FINIT LIBER SEPTIMJS, INCIPIT QGTAVUS. .
'
'"
- CONTINUATIO PRIMA.

1. Obiit domnus abhas Theodericus 7 Kalendas B At cum nocie de more monaclioriim vitse patrum
Maii anni-ab incaruatione Domini 1107; fuit aulem legerentur ad collaliones fratrum, abscondebat se
abbatia sine abbale usque 5. Kal. Februarii propter in apto ibijuxtaposilolocello, unde audire lotun.
supradictas dissensiones, volenlibus Herijnannitis et intelligere _poterat quod legebalur. Neque Jioc
suum inlrudere Herimannum, frairibus vero volen- faciebal adbuc studio tantum iM edificandi, quanlum
libus habere canoniee electuni. Tandcm igiiur post audiendi miracula vitse simplicium virorum., de
inedicibiles Iabores.suos et miras angustias preva- <|uibus ibi legebatur, el novo auditorio stili simpli-
luit fratrum canonica unanimilas unanimisquecon- . cioris. Cumque frequentius ardenliusque non lam
stanlia, etS3B3 Kal. FeJiruarii subslitulus est abbas stili rusticilati quam mirabilibus dictis et faclis
Rodulfus ordine quo superiore libro lacito riomine siinplicium sanclissimorumque palrum, de quibus
descriptum est de illo. k aulem Nonas Februarii ibi Iegebatur, attenderet, ccepit ei vehementer
inirayii, id est die purificationis sanclse Marise, 7 vilescere preseniis vitre miseria, et nicliilominus
vero Knl. Martii consecralus fuit. accendi ad conteinplum sa.culi, atque illud in.corde
2. Fuit iste Rodulfus natus de villa, quse sita est siio hac illacqoe versare conlinua noctis in stralu
supra Sambram (281) fluvium, nomine Monasterium suo nieditaiione. Quid plura? Inlra paucos dies in
u tantitm coaltiit lactea
(282), uhi babelur abbatia sacrarum monialiiim, polalio illarum collalionum
higras vestes ferentium, locusque est in honore jn corde ejus, ut non solum tilubantem aliquantu-
saneti Pelri apostoli conslruclus a sancto Amando Tum sodalem suum de mulando habitu exhortalione
episcopo, ubi requiescit sanclus Fredcgaudus glo- sua firmaret, verum ipse una cademquedie mutaret
riosus et virlutibus probalissimus confessor. P,a- decimo oclavo anno etalis suse (an. 1088?). Die
rentes quidem ejus plebeii sed chrislianissimi de jgitur conversionis sancli Pauli (Jan. 23) uterque
ejusdem «cclesise familia, hospilalitati pauperum et habitum mutavit, monachumque professi sunt in
jefeclioni eorum infaligabili sludio servientes, et loco qui dicilur Porcelum juxla palatium Aquis-
conjugalem vilam sine crimine et absque notsi grani, in moniisterio sancti Joannis Baptislse sub
aliqna chrislianitatis suse ducenles. Sub scolari Azelino abbate. Sed cum audila regula videret fra-
discij.Jina el studio JitterarumLeodii positus usque tres eam in perpaucis observare, ccepit reljgiosa
ad 18 annos setaiis suae ibi mansit ; ubi quantum Coloniensis episcopii coenoljia frequenier circuire,
metro et prosa profecerit ex sc-riptis ejus et opu- interdumque ibi et menses et dimidium annum
seulis ejiis quse postea fecit plane intelligi polerit. facere, maxime apud religiosum et pium abbalem
Jamque factus subdiaconus libertalemque eundi quo D Adalberonem Gladebacensem, qui primus et noviler
vellet adeptus, amore cujusdam clerici sodalis sui lunc tenebat ibi ordinem Sigebergensium nomina-
nomine Lamberti, qui cohfessus ei fueral, quia lissimorum tunc temporis monachorum in ordine,
Porccti (S8o) vellet monachus fieri, quod eliam religione, hospitalilate. Qtiorum disciplinam quo
dudum Deo et sanctis loci illius voverat, lum ardentiori .animo ehibebal, eo lastidiosior loci
griuia videndi loca calidis aquis de lerra emanan- "sui dissolulionem et secularitalem nimiam abhor-
tibus faniosa, cum illo Porcelum, quod est juxla rebat
palatium Aquisgrani, transivil; nichil tamen minus S. Mortuo intereaabbaie Azelino (an. 1091), cu-
fueral ei lunc in voluntate. quam fieri monaciium. -jus nimia simplicitaS et gravis senectus et ordinem
VARI^; LECTIONES.
*" nunt 1*. sas explicit 1*. S3Bsequenii anno superscripsi interpol. 1*. 2l° ila 1. D. deest V.
NOTJE..
' ''
(281)Sambre. (283) Burlsclieid.
(282) Mouiiers occidenlem versus a Jifamur.
U.5 RODULFi ABBATIS S. TRUDONIS '
1.6
ei temporalc bonum nimis deflucre nescienlis melius A lonice possenl cum inleJIigere. Vicil tamen Jahor
dimiserat, successit Joliannes custos et decanus improbus omnia vincens, et eotlem anno feciteos
ejusdeni ccenobii, senex mullum et in nullo prorsus li.terate iacillime inlelligere qtiidquid volebat eis
valens ad tale minislerium ; nam fraires secundum legere. Instruxit etiam eos arle musica secundum
quod erant personam sibi idoneam elegerant. Tunc Gui.donem, et. primus illam in clauslrum noslrtim
videns Rodulfus, quia miillipJieata essent maJa et inlroduxit, siupentihusqiie senioribus faciebal illos
dissolulio roborata, secundum quod rem veracissime sob visu subiio canlarc lacita arte magistra, quod
iutelligebat futuram, desperans de loci aut ordinis numquam audilu didicerant. Miserriina tunc adhuc,
eniendalione, accepla licentia recessit lendens iter ut superioribtis libris relaium est, el lamcnlancla
in FJandriam, nbi audierat duci Teligiosam mona- habehalur loci facies, fralribusprorsus non hahen-
chorum " vilam. Gladebac aiiiem, libi sepe moraltis libus ncque claustrum ncque monasleriuni", scd
fueral, idcirco ire noittil, qtiia senliebatj utposlca niidam et discissam aique horribilcm templi vasli-
evenit, si abbas loci illius Adelbero moreretur, quod laiein, et de claustro domum unam lantuni imper-
cum eo corruoret et ordo Sigebergensis noviier ibi fcctam, etincultam, in cujus dimidietate reftciebant,
inlroductus. Multas autemet gravissimas freqiienter et in allera dormiebant. Fratres autem qui tunc
injurias prius in Porcelo sustinuerat, cum primum " hahebanlur isti sunt: Primus domnus abbas Tlieo.
positus custos et scolaris magisler puerorum, inde deiicus, secundus Boso decanus, quia 2t2 sic lunr
cellerariiis, deinde minor atque maj'or preposilus, in illo veieri ordine appellabalur, qtii modo in islc
de emendanda religione contenderel pene cotidie prior vocalur, tercius Stepelinus, qiiarlusllerimaii-
jpse et sodalis suus, cum quo monachus factus fue- nus cognomento calvus, de quibtis superius afiqurd
rat, fratribus eis conviliose multuin atque injuriose dictum esl, quintus Sybertus, sextusEngo, seplimuf
resistenlibus, cum parvum aut nulliim haberent ab Morungus, oclavus Folkardus, nonus Bovo, decimiK
abbate inde auxilium. . Riizolinus; pueri de scolis : Gisle.beiius, Gcrardus,
i. Defeligatns 2il igilur multum, ul dixi, dcspe- Thidolmus, Baldttinus, quatuor hi lanlum. Iiiier 2W.
ransque de Ioci emendalione, recessit landem len- fratres et pueios 14 erant, preter duos hospites, qtt»
dehs in Flandriain. Conligit aulcm eum habcre paulo posl recesserunt (284).
transitum per Sanctum Trudonem, el nocte illa 5. Iiaque posl duos ferme annos Boso, qui tune
Iiospitio eum recepisse domnum nostrum abbatem erat dccanus (atu 1105), moritur, et Rodulfus ad
Theodcriciim. Qui inlerrogans eum quis et unde illud miiiisteriiini ab omnibtis fratribus electus, in
essel, qtioqtie qualique menle proficisceretur, cum C loco cjus substituitur. Qui statiin accingens se ad
bonum ejtis proposilum intellexissel, formosumque eiiieiidationein ordinis cotidie in capilulo el extra
ei pulchre Iilleralum juvenem illumattenderet, cccpit .cajiituluin confereliat eum senioribus, qualis et quo-
sagacissirae saiagere, quomodo eum sihi relineret, modo antiquilusordoinmonasterio priori.et claustro
ulilem sibi cum fore credens,. prlinum ad inslruen- adhuc staiue.lencretur. Quibus consuetudines plenas
dos sibi_ disciplina el doclrina pueros suos, deinde honeslissimce gravitatis et religtonis antiqui mona-
ad promovendum in aliquod, si ita forle accideret, sterii illi demonslrantibus, suadebal illis benigna
ut accidit, secclesiasiicum inlus aut foris ministe- arie, mollique el paulatim procedente informabat
rium. Cui cum persuasisset demorandi secuni vo- vesiigio, ul allcmplarenl eas posse recipere, et aiiii-
ijnlaiem gratiosi oris facundia, primum ei scolares quam inuslse illis inlamise rubiginem sic .aliquaudo
pueros scolarihus discijjlinis inslruendos commisit, vel landemabradcre. Ipse autem nocte el die assir
quasdamque uiilissimas compilalioi.es, plonasplu- duus erat omnibus horis iti choro, et de psalinis
jimarum_ divinarum senlentiarum scribendas et tiaclim cantandis et cantu dulce ajqneque modu-
mullorum decrela coneiliorum (an. 1099-1101). lando indefessa illi .solliciludo. Sed cum nesciret
Scripsit igilur ei eotlem primo anno volumen illutl secundum usum clauslri canlare—usiisenimjiosler
ulilissimum multum conlinens scriplurse, et pueros " cantaiidi, nescimus undc hoc accideril, nttlli com-
vix »m.aii! declinare sciolos.non tam diotamen quam , provinlialium nostrorum convenit — erubesceretqiie
melrum quoque componere docuit. Gravissinium vebemeiuissime quasi stipem inulilem se inter cau-
aulem suslinuit laborem ad introducendos eos, cum tandum in choro stare, miro qitideni2l* et inedicibili
ipse loqui eis Theulonicam nesciret, et quidam pue- labore, et gravissima capitis sui infirniitate, gra-
rorum parvilate adhuc scientiseetnaliva iilis lingua duale 2is (285) unuin propria manu formavil, pur-
Tlieulonica ueque Latine neque, ut ita dicam, Gna- gavit (2SG), punxit (287), suleavit (288), scrip.sit,
' VARIiE LECTIONES.
SH iiai. 1*. 242ila 1. D. qui 1*. 2l3 inier — desuni. D. 2li ifu 1. quidam 1*. *»5
• . bospiles gra-
dale i*
1 NOTJE.
(28-i) Cf. snpra V!, 17. (287) Subiilas affixil in singulis- codicis foliis,
(285) Liber in quoresponsori» crant conscripla. quibus lineae exarandce prscscribebanlur.^
(286) Pumice pergamenum. i (288) Lineas sciipsit.
,117 GESTA ABB. TRIJDON. — LlB. VIII. — GONTINUATIOI. 118"
iliuminavit, musiceque notavit, syllabatim, ut ita A 7. Tenebatur tunc quoque abusio quaedamvesti-
dicam, loium usum prius a senioribus secundum mentorum apud nos, non antiqua sanclione scd
aniiqua Illorum gradualia disculiens. Sed cum usum novella presumplione, scilicet quod lunicse fratrum
eorum per quam pluriina loca, propter viiiosam non eranl sine capiliis, sicut modo sunt, sed ita
abusionem et corrnpiionem canlus, ntilio modo ad habebant a se capitia, sicut a cucullis, pendenlia,
rcetam regulam posscl trahere, et secundum artem quod si quando lunicas iiiduercnt, sine cucullis ibam,
non posset uotare, nisi quod regttlari el verisona et quando cucullas portabanl, tunicas nunquam in-
coustaret ralione, ipsc aulem ab usu secclesia.non duehant, propter singula, ul dixi, capitia a singulis
facile veUet dtssonare, miro, ut dixi, inedicibilique veslibus lixe dependenlia. El quia talis abusio ab
labore in Iioc lanium se frustra afflixit, quod ex illistantum tenebalur, qui irreligiositale notabiles
tbio usum mendacem regula vera tenere-non potuit, habili seculares quoque monachi appellabanlur, do-
sed in hoc profecit quod quidquid alicubi in mono- lebat multitm Rodulfus hac nota se et fratrcs suos
oordo (289) caiuari potuit, de usu secclesiaenon leneri, quod absque aliqua corporis afflictionepote-
preiermisil se preterire. Multa tamen, propter negli- ral emendari. Conlra quam abusionem immutan-
geiitiorem suam perficiendi 246operis velocilatem, dam niaxime repiignabanl superius dicti hospiies
qua_per graviores litieras nolari dcbueruiu, pcr B I monacbi, et alios borlabanlur arlificiosa adulalione,
aculas sive per superacutas nolavit, el quseper acu- ut non acquiescerenl juveiiili Rodulfi insoleiilia.,
las sive per superaculas per graviores; quod incor- isaxime cum nunquam debuissent ciun aliundeacci-
tvclum reliquil alia sollicitudine inlercurrenle. Con- tum sibi prcfecisse.
sitinmavit atitem uno anno opus illud propria, ut 8. Sed Rodulfus prudenti astu bonoque ingenio
dixi, manu, de omnibus parvis el magnis quse j.erli- nwlam eoruni frustratus est suggeslionem; nam ve-
nere videntur ad gradualecum anlyphonis rogatio- nieiis ad unuin de senioribus fratrum, nomine Stepe-
mim et benedictione cerei in pascha. Slatimque linum (291),interrogavileuin, quol anni haberentur,
pueri el juvenes magisterium ejusetlibri exemplar ex quo puer clauslrum noslruni prius inlrasset. Qui
sequentes, non solum artem iHam coeperunl addi- cuni respondissel: Pwne 80 , qtierenii illi ita ab eo
scere, verum emendacius el accuratius libros sttos siibjtinxit quoque se in pueriiia sua seniores in
posl iiltim noiare. Quod postquam vidit, petebal ut claustro nostro vidisse , qui non minoris , quin imo
suus tollereturde medio, ne propter ejus inemenda- majoris selatis exliierunt qtiam esset ipse. Sed cum
tionem et fesiinanlis manus incuratam scripturam senior illum interrogarei, eur lani diligenier hoc
ei notiun, essel ei in posterum confusio. Sed pueri qucreret, adjuiixil: Quoniam, inquit, pater, vellem
cl juvenes qui ex illo iiilrodiicli fueranl, magislri C ( scire si de tam longo tempore, cenlum scilicet sexa-
amore monimentumillius leviter deperire non sine- ginta annorum , de quibus tu potes meminisse, sive
banl. Scripsil igitur in posleriori parte voluminis relalu eorum, quos vidisti oclogenarios, sivevisu tuo,
inter dttas ascellas (290) ila : Graduale non lam cum sh ipse oclogenarius in claustro islo Iwdie , si
regulare quam usuale, postremo neque usttale neque timquam ullo modo potes meminisse, hanc consuelu-
regutare, ut ostenderet, quia licet ita nolasset, non dinetn abantiquo in mcclesiahla fuisse , ut fratres
tainen ignoraret quid erroris haberet, cum regulam non haberent capilia a lunich suis pendentia , sicut
propter usum et usum propier regnlam lenere ibi non habent hodie alia cmnobiareligiose circa nos vi-
non possei, et cuni propler fesiinaiionem interdum ventia. Cui senior: Certhsimus, inquit, snm, et relalu
de regula prelerissel, ubi eam lenere altentuspo- seniorum meorum el visu proprio , quod a cucuilh
tuissel. tanlum penderenl eorum capilia , sed invaleseenlesub
C. Abbas aulein Theodericus videns sludium ejus abbate Adelardo secundojuvenum indhciplinalione et
ct fervorem in religione, vehementissime super eo insoleniia,.presumpsisse eos hoc novissimo lempore
gloriabuudus lietabatur, etad voltintalem ejus omnia hanc abusionem, ut ad ulrasque vestes capilia fixa
qute erant clauslri sinebat Jibenler disponi. Sed ille ferrenl, seniores lamen semper lenuhse primam el
affligebatur quam maxime el psene coiilinue a qui- D ' antiquam consueludinem.Cui Rodalphus :Jghur cum
busdam inquielis monachis, quos propter paucilalemi ita sit, pqler, ul asseris , quare transgredimur illum
fralrcim nostrorum abbas Theoderieus permitiebati qui .'sanctorumel aniiquorum palrum in hoc quoque
iiobisctiin hospitari de aliis claustris, ciiin eos com- . nostr.o.ccenobiousus fuil olim communh atnnibus,
"
pellerel npbiscum sub .regula et disciplina vivere,
, nunc qiwque circa nos religiosh monachis? Pudor
quam' illi aut in coenobiis suis non didiceranl, aut" i" :.est, relicto religiosorum usu et.antiqua cwnobiinostri
exosam habenlese(lugeranl;.ille autem aiebat,malle! ronsueludine , imitari novam stullorum el indiscipli-
se cuiri paucis religiose vivere quam cum mullis> nalorum juvenum presumptionem, hacque tantilla
irrcligiose. culius corporh immutalione notabiles haberi circum-

VARI_E LECTIONES.
svsproficieudi 1"
: NOT.E.
(289) Musicttminslrunienlum. (291) De quo yide supra III, 13. _
(290) Signutn quoddam, ut videlur, brachio, simile.
' -
_!{.; I _.. . RODULFIABBATiSS. TRUDONIS !20
qUttqueapud religiososde irreligiosUate. His aliisque A unius senioris afferrel; et ille quidem necdtim cajii-
facundi oris persuasionibus concilialis firmatisque lium de tunica sua deposuerat, forsitan ad iioc re-
sibi seniorum animis , abbati tandem remeandem servatum divina providentia. Surgens igiiur quod
suggessit, facileque deinde oblinuit, ut unusquisque facturus eral fecit, eoiUnmeliamquesihi factam per
fratrum nostrorum capitium a tunica sua deponeret, seniores ad abbatem retui.t. Abbas et seniores gra-
abbate primum deponente siiuin. vissima animadversione in presmnpiorem illura
9. Scd unus , queiii de Sigcbergensium eosnobio exacerbati, publice ettm in foro virgis cedendum
ahjeclum domnus abbas Tbcodericus, firmata sibi delibcrant, et sic tandem de claustro ignominiose
slabilitate, proptcr noslrorum , ut superius dixi, ejciendum. Sed prior omnino velabat hoc fieri, di-
paucitaiein susceperai, huic decrelb obslinaiissime ccns parcendum esse, si r.on lanto presumptori, no-
conlradieebal, priore Rodulfo sepe eum ammonente slro saltem propler sajculares ordini. Veniens Igilur
atque lantlem per obedienliam precipiente , ul capi- ahhas Theodericus ad capitulum,gravissimo verbere
lium sibi a tunica deponi sineret, cum a puero inter ccJeniium eum duabus scopis diu multum macera-
Sigebergenses illud ita semper portassel, et nos se- v;il, el primum fratrum quiuem intercessione in le-
cundum antiquam consuetudinem idem modofacere viorem lantum culpam esse vix reliquit. Sed ille
viderel.Scd 2" ille neque ammoniiionem recipiebat> B senieniiam nullo modo observans, sed culpis culpas
neque obedientia. parebat. Prior aulem vidensdura. cotidie superaccumulans, cum esset incorrigibilis ,
mentis illius obstinaliam , pendentem a lecto ej'us el eon.pedibus 251tandem astrictus , cultello vellet
tunicam tiie qnadam accepil, el milte_iseam consu- priorem perforare , ejectus esl tandem a clauslro ,
toribus fecit inde capitium honeste deponi, el ad permissus quo vellet irrevocabililer abire. Cseleri
.modum aliorum2*sfrairum apte formari. At illecum vero fralres proficiebanl colidie 2C 2 meliuset melius
die quadam dominica, exlracla de more cuculla ad in ordine , priorc loium ad hoc sludium suum im-
primam vellet ire , indutus funica capiliuru non in- pendente , neque defieiente umquam hac sive alia
veuii, torvoque vultu se ipsum eircumspectum irri- aliqtia contumelia aut cujusvis provocatione.
dens, sine cuculla in sola decapilialatunica chorum 10. Sed et aliam quandam prav.im consiietudi-
intravit, lola illa prima spectaeulum SMse prebens nem , quoe male apud nos insolentia nichilominus
fralribus fronte impudenli. Sed quid ? Ventum est dissolulorum juvenum diu inoleverat, prorsus cessa-
;id capitiilun.jViadicalumqueest :n illum regulariler re fccil, neque tanlum iiuer nos, sed etiam ferme
tmpudeiuis hominis lale spectaculum,jussumque sla- prorsus ioler laicos nostros. Nam diebus rogatio-
lim capitulum exite, et pendentem a lectoejus cu- num , C-tm antiquo niore prima die Septemburias
ctillam sub tuuica induere ; vellel, nollct, fecit eum (292) processio nosira venisset , perph-rima pars
domnus abbas Theodericus secundum altos indutum fralrum prece vel mercede equis sibi conductis , ibi
incedere. At ille 2C0 alio maligna. mftnlis profundo slatim ascendebant, el Brustemiam anle processio-
rem factam sibi reponens (292), sed ad lempus dissi- iiem equitantes , indeque ad clauslrum cum Icvibus
inulans, altero mano, dormiente post matutinas oppidanoruin juvenibus per campos ante faciem lo-
priore, ad lecuiin ejus clanculo accessit, et sublata tius populi, modo quanta agilitale poterant equos
inde ejtis cuculla, capitium secum litlit, truncaiam- suos laxabanl, modo subila retenlione hac illacque
(jue illam ad lccium ejus reponens,ad lectum suum, girabanl, peiiicis inientis nunc hos aut illos fugan-
quasi nil mali fccisset, rediil. Ctimquejani orto die les seu fngieiues ; quod tolis tribus illis rogationum
lemptis esset, ut prior signum faceret, quo fratres ad diebus non cessabanl facere, secunda die Falmiam
orationem surgerenl, prior cucullam suam indutus (29_), tcrtia Mergueles pergente processione. Lnde
absqne capitio eam respexit, miratusque primum boc singulis illis diebus eveniebat, ut quicquid ad
vchcmenter, vix landem rem ut erat ex crepilanti menSam fratres habere debueranl piscium aut pla-
furiivi auctoris subrisione inlellexit. Quid faceret ? centarum illis darent, qui e.quos sibi presliterant,
Tunica sua capiiiiim non habebal, el maligntis ille ,. prcier paucissimos , qui prece sive mercede nolue-
aiiifex deeiiculla ejus aliud dctraxerat. Si surgens ranl sibi conducere aut non poterant; quin eliam
decapitiata veste incederel , ridiculosum fralribus scolares pueri liac pravissima eoiisucludine tene-
spectaculum de se preberel, maxime factse sibi bu- baulur illecti. Fratres aulem quos aut voluntas aut
jus auclori injurise ; si atilem diulius expectaret et necessitas pedites ire et redire faeiebat, populo cilo
horani surgendi prclerirel, iamen nil amplius habe- vesligio equitantcs sequente donium , gravissima
ret, quid induerei. Tandem vocalo ad se uno ex fra- affligebat defaiigalio , tum ex longo itinere tum ex
tiibus jam vigilante, significavilei ,utsibi cucullam inassueta et cita ambulalione. llaque dies rogatio-
1VARLE LECTIONES.
2" sed — parebat desunt D. '2V 8 ali erasum i. 2t- 9 speclaculo 1* £B:>reliqua omnia usque ad
niillo modo observanda desunt D. 2B1 ei compcdibus — pciforare desunl D. 2Ca m. et m. c. 1*
NOTJ_.
(292) Virgiiii JEn. I, 209. (294) Vallem, una lcuga meridiem versus a Sta-
'293) Zepperen , una leuga a villa Sancti Trudo- cio Trudone.
nis dislans. , ,. . , •
123 GESTAABB. TRUDON. — LIB. VIII. — CQNTINUATIOI. 122
lium el lsctaniarum supplieationes erant apud nos A_ . li, paticissimi saltem-nigris cappis et absqiiealbis et
quasi militantium excursiones, et moliium juvenum superpelliciis (296). Tum , quod contraiium cst noir
Jascivsecircumvenlilalioiies.Quam deteslabilem abu- -tam noslro ordini quam ipsis quoqiie religiosis Iai-'
sionem prior exhorrens Rodulphus, cum aliis ascenr cis , quin imnio omnibtis recte chiisliaiiis , inler
dentibus offerrelurei ad equitandum equus, aiebat agenda misteriorum Chrisii secreta, duo aut tres de
noii decere iieque laicorum nedtfm monachoruin re- ipsis clericis circumsedebani in ipso choro, nnunl
gulam,nulliusqueprorsus chrisliani esse, ut in equo aul duos de fratribtis noslris aul singuli singulos
pcenitenliam ageret, dies 2sarogationum dies ducens circumveniibant, el verbis ociosis risuqtie el j'ocis
penitentise et supplicationum; et boc pretendere reliqtium missse sic jiariter peragebanl. Ubi aiitem
expolia lorum sibi pedum nuditatem atque jejunium, post plurimas iiUoIeraiidiisqiieindiscipliiialiones ad-
et quod cooperlo cajjite suppIica_io!rcs sanctorum refectorium venliim fuisset, taiitusinie, reficienduni
recitatis eor-um nominibus frequenlarent. Qtia" et fiebat ibi slrepilus diversornin ct eiiam ignotorum.
aliis qiiiBad hoc pertinere videniur ralionibus, pri- presblterorum el clericoruurclainor el fabulatio, ul
mum persuasit donmo abbali28i, deinde caUeris fra- vix audiri posset vox, Iicel allisona, "Jegeulisin enii-
tribus, ut tandem cessaret illa equiiatio , et quse nentiori loco ; quoqne prodtictior eral refectio , eo
flebat pro equiiaiione indeceiis monachorum disso- B ! major aecrescebat vino incitante inqiiietatio , tan-
lutio, et prebendce eorum dampnosa elemosiii.eque lusque erat eoruin numerus •—passim namque qui-
distractio , ctii suppeterent de fralribus vires, iret, cuuique volebat iugrediehaltir — ut constitutis ad
cai non , in claustro maneret, sicque abbreviarelur serviendum illis fratribus vix de nobis (juinque aut
via , ul eunles nimise de.aligalionis niilla afficeret sox remancrcnl, qui ad mcnsi:m reficerent. Quanta
moleslia. Iiaquecessare ccepit sub prioralu ejus illa die illa expenderet prepositus, quin immo quant-a £111
ad rogationes equilatio , cessavitqite tolo vilse illius. dislraherenttir nec ratibne nec numefo
poterat com-
tempore, lanlumque popttlo ea.pil placere, ut pau- prehendere. Qnam nichil ordinis et disciplinalionis,
latim inducerenltirpoane omnes similiter et loqui et quin potius qtiuntuin dissolutlonis et periculi ani-
facere. marum diebus illis apudnos haberetur, honesiiusJ
11. Qiiid dicam de diebus solempnibus feslivita- existimo liic reticere quam loqui: Surgentibus autem
liim sauctorum Trudonis et Eucherii atqtie sancti a mensa fralribus , et nonnullis
ineplorum invere-'
Remigi.i? (Nov. 23, Jan. 13.) Quidam clericorum cundorumque clericorum qusecumque occurrerent
noslrorum ex familiarilate qua scolaribus aliis in manihus suis inde dirijiieniibiis , statim non mirior
claustro noslro eum pucr-is nosiris pueri quoque ad minisiros consedcbal populus', scilicet quicum-
ipsi nutriti fuerant,, alii quoqne nonnulli ex religio- '-'
* que iti ciirti noslra de
aliqtto ollicio inlromiltere se'
sitale sua , apud antiquiores nohis oiim jam diuque per totum annum videbatur; strepiiuuiii,sumptuum
mullum obiinuerant, ul supradictis solempnitaiibus nec modus nec ralio ibi tenebatur.
chonim nostrum annuatim ad majorem missam cuni 12. Talia primo et secundo prioratus sui anno'
"reverenlia intrarent, incluti albis sicut et fratres no- videns,'alque inde gravissime ingemiscens, Rodul-
slri, et si qui forie eorum vocales essenl, tropos fus multis cl exqulsiiis • modis et frequeiilibus in
(29S), qui lunc teniporis apud nos canlabantur, aut taiitam indisciplinalionem exaggerationibus satage-
graduale sive Alteluia cantarent, atque cum omni bat, qiiam pluvitmnn vero apud abbaiem Theoderi-
Jionestale diebus ipsis ad mensam fralrum in refe- cuin, titpravus iste nsus ei dampnostis secciesiaj"aiit
ctorio cum eis reficerent, indeque surgenies cantan- atl priorum temporum modum reducerelur aut pe-
do ailis voeibus quod ad feslum pertineret, 1'ratres nitus deslrueretur. Abbas, licel absque magna com-
Mherere mei,Deus caiuanles,ad secclesiam preeede- motione hoc fieri npn posse videret, tainen bonce
reht. Sed usus qui ex caritaie el religione pium vi- prioris" intenlioiii non satisfacereinutile ordini fore
detur habuisse inicium , procedenie tempore paola- et aacclesise suse videbat. Annua igitur revolutione
lim ccepit transverti in superstitionem el vieium. <rv < festis redeuntibus, diclum est clericis, ut absque re-
Nam cttm illis tantum prius permitleretur, de quibus ligiosa veste chorum nosirum nullus eorum iniraret,
et sicut diximus, in hanc tandem evaseral superslilio sed qui missse majori interessc ^elJent, in cancello,
pr&sumplivam ahusionem, ut qiticunque presbilero- ciim esset spatiosum, circa ahbatem starent, cum
rum ex agris ad nundinas magis quam ad sollem- reverentia tamcn el sileivlio, ut behe convcniebat
pnilatem diebus illis coiivenirent", indifferenter jn feslo et lanlo misierio; quod, si- quis eorum aut
dionim noslruni inter fratres inlrarent,ad maj'orem alba vellet indui aut superpellicium haberet, post
missam sine omni reverenlia ruerent, nonnulli ve- fralres uitimus in choro noslro staret sub reverentia
stibus iaicorum fissisque ante et retro tufpiter indu- riichilominuset silenlio. Post missam domus eises-
'
VARIJ. LECTIONES.
253 dies — jienitenlise desttnl D. 2B4 Theoderico addit B.
' -
-- KOTyE. ' "
(295) Versus qui jirseeipuis. festivitalibus anle missse introilum canebatur.
(296) Peculiaris canonicorum vestis.
123 ' RODULFI ABBATIS S. TRUDOMS 121
sct cxlra refeclorium parata, in qua ministrareltir A anie parieteiu lialierel, quod fiatres ad cjusofficiiias
cis non minori quam eum fralribus abu.nlantia. Non inlrantcs a pluvia el iulo defenderel, sed palentihus
enim fralres ferre poleranl, ncqiie decebal eorum imdique adilibus nichil aut parum fuerai.qtiod lai-
erdinem, ul tanlam haherentet in choro etin rcfe- cos,- ititerdum etiam et mulieres transitum linbere
ctorio suo indisciplina.ionem et iiiqiiieludiiiem. At per locnm conveiiius fratruin prohiberet, satagebat
illi omnes gravitcr commoli et iiidignalioiiis irseqtie inulta anxielate benignaque el prudenti arte, loto
planiludine rationcm non admiiieulcs, penittis re- sluclio multoque laliore apud officialos, maxime apud
cesseiiinl, ct nisi jjrior cis ahusio pern.iilerciiir, Foikardum fratrem nostrum, qui seciindns lunc
nicliil aliud facere volncriint; sicque, forsilan iia posl aljbaieiii in omnibiis nostris 257 lemporaribus
Deo volenle, facium est, ut morbus ille diu apud relitis habebaiur, ut edificarenlur aliqua^ dointis,
nos iuveteratus landem dcliceret. Sed_et laici, qui quaeclaiisirum forinarciil el Iraiisilum puplicum per
in refeclorio ad minislros solebanl diebus illis come- jiiedium fralruni prohibereiU. Nec fruslrala esl euni
<\ere, in domum aliam compulsi siinl, licet mullum pia intentio, inqne lirevi lempore edificio ligneo
inviii, rcficere, provideniihus ei preposito et celle- . clausa esl pars orientalis. Qua. domus cum perfecla
rario quseque habituri eranl in reftstorio. Res vcro fuisset, ante composito «ub leclura deanibulaloiio,
talis nuilium oditim el persecuiionem longo tempore B partem sui eapitolium nobis satis aptum prestilil,
lani de laicis qnam de clericis priori conspiravit, parlem dormiiorium. Similiter a media fere parle
semper festis islis !B6 diebus apud coiivciiienles- ad conventus usque ad duas panes domus illius <pi_eoc-
iiundinas presbiteros niorbum islum recommovenr cidentalis erat coopprtum deambulalorium factum
libus. esl, ul per_ tres partes claustii, orienlalis scilicet,
13. Neque islud lacere habeo; .si defuncto alicui australis, occidenlalis, coopeiiura facia, honcsie
apucl nos, missa generaliler celeljrareiur, fraler posset incedi; sola pars aquilonaris sepe adhuc te-
iiostcr, ille yidelicel qui missam canlabat, totam nebaiur et postilio clatidebalur. Ctimque hac con-
oblaiionem habebat, el lamquam propriam sibi rem clusione el fratres arceret ab egressu clausiri, pre-
eam vendicans, nichil inde ad con.niunilatem alio- tcr cos quibus hoc solum licebal, et utrumqiie sexum
rum respondebal 266.Et quoniam secnndum Apsslo- ab ingressu, unamque ipse inde ferret clavim, ccl-
-tiin avaritia est idolorum servitus (Epltes. v, 5),' et lerarius aliam, comilissse advocatricisnostrse Ger-
sccundum beali Benedicli Uegulam (cap. xxxm), trutlis (297), qiiifi apud nos in clauslro nostro re-
nic/til proprium clcbet habere monacbus, prior Ro- quiescit, gravissiniam inde iram et indignationem
dulfus huic -occurrens vicio, de medio nostrum incurril, ctim solitomore nequirel transitum habere
summo illud labore lulit, statuens presidente abbate - per medium claustrom noslrmn et conventum fra-
commune esse omnibus fratribus, lam parvis quaini (rtim. Incitabaiit aiiiem eam veliemenllssime in
liiagnis, quicquid eis quandocumque vel ubicumque: eum mulii clericorum liostroriim el laicorum, maxi-
offerretur, interposito quod, "si fraler, cui eblatio i me famuli de curti nostra, qifi SG conquerebantur
fieret, aliqua recula sibi necessaria indigerel, pro- otliose a solilo iransitu claustri et faniiliarilaie fra-
videretur ei a priore ex eadem bblatione; verbii Iruin arceri. Verum ille, licet terribiles in eum de-
gralia sivo corrigia, sive cultellus,'sive lineus subi toiiarent minae, penetranliaqiie etiam durissima lio-
capite et scapulis ejus pannus, aut tale aliquid me- minum corda undique verborum manifesta volarent
diocris precii. Quicquid uliier inde agatur, sciant jacula, lamen imperlerrilus
irreflexusque manehat
posleri nostri ita ftiisse slatutum, fralremque qui solum Iioc lneiuens, ne de emendando ordine et
die illa missam canlaverit, libere posse sibi exigerei claustro iniiitis ei ad votum succurreret. Cl igitur
— permanum tamenillud totum
prioris — si quid sccundiim ordinem fratres haberent, unde in clauslro
el defuerit de minoribus rebus sibi necessariis. Nos; ad sedendum et legendum alque caiitanduin leneii-
enim hui_csiaiuio presenles inlerfu.mus, et exigi et duinque silentium facilius retinereiitur, armaritini
dari frequeiuer vidimus, sicut hic scribimus. Quod[ , Liiclaustro piinnts ipse fecit ex obedieutia sua ficri,
j,
aulem postea inimutatum est, et.pars ad coopertu- librosque iu eo ad numeruiu fiatrum reponi.
ram plumbi, pars ad utensilia circa altaria custodii 1S. Interea raro umqnam ipse cessabat, quiu
dala esi; non ideo factum est, ut sic amplius perma- seniper aul scriberel tiul notaret, interdum quoque
nerel, sed quam diu abbati et Jratribusplacerel. n:odiilatis delectabatur carminibus, et de sollempni-
ii. El quoniam duse,parles Ioci illius, qui clau- talibus sanctorum compositis canlibus. Exlat volu-
slrum apud .nos debebat fieri, sepe humillima etI men opusculorum cjus, in cujus prefatione invenilur
arida seinirtitaque cingebalur, etsine aliqua lecturai quid scnpserlt, quid modulatus fuerit, et cur et-
er.ilad orienterii scilicet el ad. aquilonem, parsque. quandb; extat el aliud volumen sepleni librorum
cccidentalis, licet domus essel lapidea, nicliil 'tameni ejus, quos conlra symoniacos scripsil, quatuor ra-
'.. I
'!',; ,-.:. ',!.:.'v r • . VARI_E LECTIONES
fisii.illisT*. "' 6 redundabal D. 2" ita 1. el D. deest 1*.
-'-
. I• . NOTiE.
(297) SecundumManlelium,p,6S[obiilanno 1114.
123 GESTA ABB. TRUDON. — LIB. VIII. - CONTINUATIOI. 128
lione, tribus agcns auctoritaiibiis. Paucis refeixe A Joliannis discesseral, in advenlu Domini slaliin post
non possem quanlum laboraverit cansa abhatis festivilaiem sancli Andreae aposloli rediit.
Tlieoderici, quam iideliler, qttam constanter, in quot 17. Prioralu i-giiursuo ei reddilo caplaloque loco
et in quihus locis et coram qtiibus pro eo asliterit, etiempore oporluno, alque donmiahbalis el fra.rum-
Gura magnse et primse- regnorum personse vellent liilarilatc, fidem promissi modo serio modo jocose
eum de abbalia ejicere et supradiclum Herimanniim reposcehat, remque honam non diu quin fierel esse
intrudere. De quibus superius partem aliquam teti- differendamaicbat.Miris igiturlaboribus et frequen--
gimus. tibus Leodium iilnerihus, concilato sibi multorum
_ 16.- Poslquam istael alia nonniilla bqna et mala, inde clericorum et laicorum aliqiiorumque fralrum
prospera pauca et adversa multa per_ aliquot annos .noslrorummaximoodio,laiidemeffecitiUcodem anno
piioralus sui apud nos stint gesla, audivil Rodulfus 268(299) Kalendas Miirlii "9 (1187), <juse fuil sexia-
usus^liiniaccnsiuni aptid Sanclum Jacobum Leodii feria (500) in capiie jejunii, introducerentiir usus
leneri inlrotiuclos per abbatem Slepharium, diclum Cluniacensium in claustrtim noslrum tenendi. Qui-
etiam Slepelinum, quos panlo post abbas Sancli bus iniroduclis cum veJiemenlissime ferverent in.
Laurentii Berengarius sasceperal. Uude eos omnium eis, et ultra quam quisquam speraret, fralres no-
religiosorum ora magnificabant, el frequenti hospi- B siri, paulo post, hcu! heu! Donmtis alibas Theode-
tio aut colloquio revereniius quam prioribus annis " ricus obiii, 7 scilicel Kalendas Maii. QIIOD aulem
dignabanlur, preterea de sseculo tam clerici quam poslea secula sunt usque dtim abbaiiam intrarel, et
laici plures ad eos convertebanlur, et invalesccnle quomodo inlroieril, puto quod satis-inde scriptor
religione augebalur et fralrum immerus et fruclus prccedentis historise.prselocuius sit; ad illum rccur-
secclesiie. Jamque Rodtilfus. videns lempus adesse, rat quisquis ha.c diligenlius scire desideral.
quo desiderium suuin posset adjmplere de nielio- . 18. Poslquam aulem abbas constiiutus esl (an.
randis usibus el.tenenda apttd nosreligiqne, quo- 1-108,Jan. 30), de ordine lenendo omnimodis sala-
ciiinque modo polerat ad ,hoc nocle dieque apud gebat amatorillius et amalorum ejus. Atqr.c in lan-
ahbaiem Theoderieum laborabat, qtiatenus euni ad lum—rem quam cerlissimescio fidelissime referam,-
hoc accenderet ut posl istos duos ahbales ierlius ecce coram Deo, qtiia non mentior — quod iiiillus
eosdem HSIISin claustrum nostrum inlrodticeret. fralrum tam cariialiier tamquc.spiritualiter polerat
Decere enim eum aiebat, cum non minoris esset ei esse fatniliaris, quem perfeclo umquam corde.
scienlise et glorisein saeculoquam illi, el locus noslcr diligerel, nisi diligentem nosirum ordinem cognor
aniiqtiioris et famosioris esset nominiSj ul in reli- scerei, et lidelem de rebus secclesisesibi commissis
^1
gione et spirilualihiis non obscurior. apiid homines probassel. E converso nulltis fralrurn poterat esse
neque indignior apud Deum invenirelur. Sed cum, tam rarus accessu ad eum , qui etiam palam aut
perturbanlibus hanc molitionem ejus quihusilam occulle de diclis, factis vilaqu.e ejus si eum morda-
fratribus, rem ad effectum perducere non possel, ciier, ut plerumque solet, reprehenderet, ditmmodo.
accepla licenlia a loco nostro ad stinm (298) siue spe aliquando cessaret ct diligenlem eum orclinein aspi-
reditionis transiii, ut disposito ibi ilinere suo, iiule ccrel et fidelem in rebus secclesise illi commissis,
iransiret quo districlius ordinem leneri audisset. qiiii) facillime hos aliosque ei lapsus eli-_iin.gr.ives
Mox aliqui fratrtim necnon et faniulorum noslrorum indulgerei. Qnid libi vis amplius dicam-'? Brevius et
occulte apertcque exiiltaiites, ex voloque sibi acci- verius quam polero hoc libi sub leMimouio Chrisli
disse gaudentes, quia ad volunlalem suam modo li- dicam, quod nulla res euin fralremsibi coinmendare
herius possent facere, non mullo post intellexerunt poierat, quem dilecti ordinis et fldelilas reruin ase-
ex comparatione posili alierius prioris, quantum clesise sibi commissaium non commeudabat, non
iste presiarel eis consilii, auxilii et lionoris. Peni- selas, noii /amiliaritas, non timor, non consangui-
lenles igilur quam jjlurimum post. paucos menses, nitas, non scieniia, non pulchritudo, non generosi-
simulala alia re quidam eum revoearttiit sub pre- n tas, non aliqtta etiam inagna uiililas. Propler quae
senlia et assensu abbatis Theoderici, firmanles ei duo (501) aptid eum polerant (502) in quoscumque
si rediret et prioratum suum reciperet, quod infra invenirenlur, et apud ,eum nichii aul minimum po-
annum illum (1106) usus Cluniacenses in cUtuslrum leranl apud ,quoscumque non haberentur; frustra
nostrum inlroducerenl. Vix landem obiiiiuerunt. quivis aliter laboraret, aut ista habendo gratus illi
Qui igitr? parum anle feslivilalcm nativitatis sancti atit iion habendo ingralus existcret.
VARI.E LECTIONES.
»,s Domini 1107 inlerp. !B9 Maii D.
NOT_€.
(298) NumPorcetum? auclor videtur errasse; legendum esset :.vi Non.
(299) Scilicet quo Leodium itinerafecerat, non quo Mart. Sed cf. supra VI, 21. illas
ad Sanctuin Truclonem rcdieral, ut ex antecedenli- (301) I. e. propter duas virtules, amorem
bus snlis apparet. erga drdinem ei fidem.
(3ii0) Feria sexta incidit non in prinmm sed in (302) I. e. auctorilale valebaiil'_iHi, qui virluti-
secundumdieni. mensis Marlii, jejuniuiii. verojncco- bus illis cxccllebani.
pil dic 5 "mensis Mariii; _i_laqiie_incompulandp die
127 .' RODULFI ABBATIS S. TRCDOAT3 128
19- Preopue deleslabalur hoc vicium, et ad ex- A lateque difftindi dulee fragrans unguentum lioni de
leriniiiandum illud quacumque virtuie polerat per loco nostro nominis, foedaque cicatrix vultus nostri
se et"per illud sibi referenles laborabal, ut ntiHus de obprobrio prselerila. indisciplinalionis, paulaiim
fratrum de subslantia iu refectorio sibi slatula ali- curala detergi manu pise moderatioiiis. Hospilaliias
quid quoquam dislraherei,, sed per manus elemosi- laue supefvenientibus exhiberi maximeque obsecu-
Barii quod ori ejussuperesset paupcribus erogari si- loribus nostri ordiriis, refeetio pauperum.posl men-
nerel. Quoscumque autem fratriim laicorum videbat sam fratrum non negligenter provideri. Sed> quia
amicilias et confabulaliones et has illasque vanas exieriora sseculi bona ad hsec aliaque noslro ordini
gloriolas proclivius appetere, aui iimnqiiam ani in- . mtiltiim sunt neeessaria, primumque regnum Dei
vitus illos-volebat ad aliquam obedieiitiam promo- querentibus necessario, deinde secundum iiei
vere, neque eosquos inlelligebal quoetimque.modo promissionem, sunt eis isla adicienda, ccepitse tola
iilain vel illam obedieniiani (503) ambire, et qiios vigilantia el laboreaccingere, ut non modo quse
noverat inhiare, ut-possent aliquid clanculo dare salva invenerat de bouis a_cclesiseconservarel, ve-
etnceipere. Quibus non erat grata aiue obedien- rum qua. dispersa fuerant congregarel 260.
ti.im hoininum graiia, et. qui rcquo animo simplici- 2l.Primaigiturtlie,qiiahominesa_ce!esia_debebaht
que tanlum contenti erant clauslri substantia, illis ei fidelitatem el hominium facere, j)repositum sec-
dicebal danda claustri mimsleria. Quos sibi lauda- clesise el cellerarium quosdamque de senioribus
bant sseciiliIiomines de obtenta apud eosfamiliari-' juxia se in cella sua fecit sedere, ut nullius manus
taie el frcquenti collocutione, el si quid umqtiam neque fidelitatem reeiperel, quem fratres de pre-
habcre possent debenivola .eoTumdapsiliiate (504), benda sua injuste aliquid lenere quererenlur. Qus
eos judicabal iiidignos claustrum velcjuoquam exire; res multas ei peperii inimtcitias, quas tamen sine
qoorum barbariem cl sileiitiuin, el quia nichil eis gravi dampno evasit, usus postremo consilio neces-
darent aut ab eis acciperent, reprehendebanl, qua- sarise in omni re discrelionis. Ut aulem sciani po-
qua vcllenl ire securus cos sinebal. Silentium inter steri ejus,- et scienles niagis sollieiii iride reddantur,
iiibnachoslaiUo extollebat preconio, ut dicerel num- quanta sollicitudine et timore, quanloque studio et
quam lam perfecios et elecios monaclios simul esse labore servavit professionem pro posse et nosse,
posse qui ordinem el disciplinam valcrcnt absque quam tesie secelesia ante allare, coram stolato epi-
silenlii virlute teftere. Superba subjectorum rigidi- scopo, stolali el ipsi in consecrationibus suis facere
tate nnmquam frangi poterat; humilitale quamvis solent lam abbales quam episcopi, finem hujus
iiiultum lesus, cilius cliam vincehalur quam ei ipsi Q octaTi libri facere hic decrevi, et nonum ab ea epi-
jnterdum exjiediret. slola ineipere, quam scripsit ad Metensem episco-
20. His aliisque bonarum virtulum studiis, Iiinc pum Stephanum(305), loci noslri tunc lemporis do-
ipsius sollicito curante magisleriq, hinc discipulo- minum.
rum pio obedientia. obsequio, cospit in brevi ionge

;
EXPLICIT LIBER OCTAYUS., INGIPIT NGNUSSH

1. Vencrando alque reverendo sanctm 2GaMetensh notatione excessu menwrim exciderit, aul spes pari
wcclesimephcopo Stephano Rodulfus gralia Dei snn- tura adhuc 26°necdum proluleril, cum illud meminero
clique Trudonh id quod esl, salutem animm et cor- et islud eveneril, liuic aliquando subneclam operi.
ooris. Diebus prelaiionis mece s63, Iwc est a 1108 Testem inlerini eonscienlite mem habeam Deum quia
BH«o 2<*ine. dom.usque arfll36, qui lunc agebatur ^. non hoc facio, ut inaniter videar gloriari secundum
Ijuando hmc scribebam, qum noslrm mcclesimvidelicet hominem el non secundum Deum de rebus, quarum
(scciesimbeati Trudonis in Hasbania accreverint, sive tenuiias, eisi gloriari vellem, magis afjerre potest
per meum laborem de perdilis recuperata, sive de miclii confnsionemquam gtoriam, sed ul posleri tnei
iion habiiis acquhiia, sive -per meum noslrorum- desidiam meam et prelalionh mem inulile spalium
ijue sludium de lfullis aut parvis redilibus ad aliquos erubescenies, accingant se fortius.et utilius non soluni
el majores fructus instauraia, et quce pro animabus ad servandas has et alias res wcclesiw quas invene-
*idelium panci pauca in possessionibus tradiderunt, "rintsed dd multiplicandas suis laboribus et meriiis;
ftdeliler hic annolare cumvi. Quod si quid in hac an- Jjuamquam cjiti tempestaies maris, quo jactalus sum
VARLE LECTIONES.
™ ret erasum 1.' s61EpistolaRodulfiad episcopum Stephanum addit 1*., s62 deest 1*. 263 vigeslmo
ostavo anno additD. ^'*.deesl1-. 26° deest 1*.

(303) Cella vel praipositura a mohasterio depen- monasticum.


dens, ad qtiam curandam singuli mittebanturmona- (304) Liberalilate:
chi jussu abbalis; dein obedienlia esl omne munus (305) Qni sedit ann.s 1120 ~ 1-1«S.
129 GESTA ABB. TRUDON. — LIB. IX. — CONT1-.UATIO I. 130
et adhuc jaciorf cognoverit, tnagis ammirari possil A quce absolvi, sed ftxa permaneant ul titstiiui. Quod
aliquid inierim esse servaium quam acquhtium, qum si presumptttm fiterit, irritum fiat, et banno vestro
quoniam alias plenius descripsi (506), ilerare Jiic omniumque successorum veslrorum subjaceat. Noii
supersedi. Et hmcetiam jtichilominus idcirco facio, ejtim parvo reruni faniiliarium dhpendio- ca obtinui,
M. sub impetranda negligentim mem venia iioc cum inierdum cum viiw quoque mecepericulo vix eva-
quoque _rclementiavestra obtineam, qualenus vestra serim, et in perpeiuttm oclium corum usque hodie
auctorilale el sigillo fitmetur, ut nullus post decesso- sum, qui ea se amishse dolent,--qudmvh injnsle te-
«n» meorum.prioribus erroribus amplius ea invotvai nuerint.

EXPLIGIT EPISTOLA, INCIPIT TEXTUS.

2.Igilurposlobiiimiabba.isAdelardi secundi,laiUa B odali el jtidicio canonico. Propter quam liherandam,


mala apprehenderuiu a_eclesiam noslram et multis sed nec sic liberatam, distraclus ftiit calix aureus
annis tenuerunt, quanla non suniaudila in quovis secclesisenostrse, cnjus preiii pars, scilicet 60 mar-
loco ab illo famosissimo Jiierosolimorum excidio ca_, data esl ejjiscopo Conrado, ut reslituereiur xc-
(507). Evenerunl ea propler dissensiones de abbatia clesia juri nosiro; quod superfuit prelii perlide
noslra inter monachos el episcopos,, Meiensem vide-' distraxerunl in hoc negotio perlidi quidam preshi-
licet Herimannnum el Leodiensem ncynricum, dum leri nostri. Episcopus accepta pecnnia hudo lanliim
moiiachi extrudcrenitereiilurintrusum episcoporum verbo. non auctoritate canoriica, mandavit noslris,
abbaiem per violenliam, el slabilire suum superpo- ut reciperent sua, non quidem maliciose, sed miims
sittnn per symoniam. Sic priinum secuudus et se- cauie. El facium esi ita. Subsecutus est Conradum
cundum extrudit primus, terlius inter utrosque episcopum (313) Burchardus episcopns (ol&), qui
irrepil, quarlus Irium labores invadere et loeum occasionem accipiens, eo quod legibus synodaiibus
occupare presuniit- Quorum uomina sunt hsec : uon esset libere nobis restiluta secclesia, riiancipavit
Lanzo, Luypo, Herimannus et item Herimannus, eam suis usibus synodali judieio; sicqtie eam tenuit
inler quos scptemdecim annis miserrime deceria- usque ad adventum menm in abbatiam. Ad quani
tumest(508), atque sic, utinfra duodecim annos C liberandam profectus sutn eodcm anno (1108), quo
tredecim (ierent commutationes (309) alio moriente, intravi in abbatiam, Ullerins Tr.ij'ecium "in sancti
alio alium ejcienle. Sub istis lotum oppidum no- Johannis feslivitaie, et peratixilium Dei et advocati
Slrum una die redactum est in favillam, effuso iu eo riostri, comilis de Ilollant Florentii (315), judieio
cruentissime muliornm hominum sanguine (310)," aicclesiaslico liberam nobisresiitulam secclesia.m
Vixque duo aniii preterieranl, ex quo monasterium reiulimus domum, carlba de hoc facta et episcopi
quoque nosirum novum ,et mirifici operis el clau- Biirchardi signo sygillala. Eodein anno secclesia et
strum ctim omnibus appendiciis suis funditus igne alia qua? Alburch habemus bpna valuerunl nobis'
:cremata interieraiit (311). Turris, qusesola super- domi ahsoluie 21-266marcas argenli. Quanto liibore,"
eiiU de incendio, facta esl lalrocinaiuium homitium quanta sollicitudine, quanlis expensisper tres inte-
munitio, ihesaurus, qualem nostrse siniilis nulla gras ebdomadas fineni hujus rei effecerim, longtim
habebai a^cclesia,irrecuperabiliter dislractus periil; esset referre, cum prediviiem comitem el gravissi-
monachi omnes — prorsus, inquam omnes — dis-: mum pinguedine oportuerit me funibus argenieis
persi per diversas regiones, solum in Ioco vastatio de Ilollanl Trajeclum trahere, ipsiusque episeopi
el horribilis solitudo (312). rigidam cervicem ejusdem metalli malleo michi in-
3. Hac tempesluosa tempeslaie contigit oaccle- D clinare, nec non el arcliidiaconum.
"
reacquisitse aec-'
'
siam nostram de Alburch decidisse ~in potestate clesiifi.
Trajectensis episcopi Conradi, et longa Ioci nosiri i. In ejusdem villse viliicatione homo quidam
miseria in jus secclesise ipsius transisse lege syn- Gualdo nomine erat, qui 5 solidos denariorum de
VARLE LECTIONES.
a6S..al. D. XXXIV. 1\ . "
, - KOT^:.- -
- " (30C)In Geslorum libro sexto et seplimo. obiit et Herimannus junior abbas inlroduetus est,
(507) Eadem iisdem verbis vide II. 1. 1094 monasterium reliquil, el ilerum reductus, ite-
(508) Cf. V, I. rum rejectus est.
(509) Annis enim 1082-1094 hse facta. sunt con- 1310)III, 7,sqq.
versiones in monasterio Sancii Trudouis : 1082 obiit (311)11, 15.
Adelardusll abbas, 1083 iniroductus eslLanzo ah- Cf. III, U. -
(312)
bas, 1085combuslum esl monaslerinm, codein anno (315) Qui anno 1099 occisus.est; cf. Annal. Hil-
ab imperatore vntroductus cst Luipo abbas, 4087 ad h. a.
rediit Lanzo, 1089,Lanzo sponte se nmnere abdica- desh.
vit, eodem anno Hcrimainitis senior emil abbaiiam, .(SU)Ohiitanno 1112. ...
1093 Luipo (315) Secundi, qui regnavit annis 1091-1122. -
109iLuipoabbasiienim'ntroduciusesi,
151 - R0DULFIABBATIS S. TRUDOSIS 132
Tyele(5!0)dicebat se babcre in beneficio de abbate; A . propter violeniit-m Gisleberti comitis, qui inde erat
falsum erat, et convictus recoguovit cos coram pa- valde conlrarius nobis.
ribus secclesiifiad prcbendam fratrum, quos de terra • 6. Tempore quo iiilrtisi el symoniaci de abbalia,
sua debebat. Pro simili mendacio quidam Franco ut supra dixi, coniendehant, quictimque de nostro
noinine de Doureh, convictus legibus el judicio, aliquid invadere polerat, suuiii esse dicebai. Conti-
4 solidos de denariis Andeguerp duobus dcnariis gtt ttinc lemporis 24 annis villam nostram de Se-
minus amisit, el eos prebendse frairum reslitui. ln sninc invasam fuisse a comite quodam de Vianne
villa Hulsela 267villicus lantum sibi de censu fuitim Beiiholfo, quam -benefieiaveralviro Jibero Gualtero
usurpaveral, qui ad noslros usus relraclus 6 solidos nomine deAmbliz, el Gualterus Huberto de Asche;
facit. In eadem villa dccimam lini dapifer Ilczelo ad iccclesiam vero, quseel nostra esl, nonnisi 5 solidos
feodum suum lralieb.il, de qua ."gibus el judicio solvere dicebant, cos quoqtie liunquam solvebanl.
abslraclus, permisi' eam babere fratres ad optis Quitl mulla? Mullis laboribus, mtiliis expensis, mul-
mapparum in refeciorio a;l mensamubi peiiinebant. lis profectionibusapud dominum nostrum Metensem
Tolam 26Ssecclesiamde Mcrguelispresbiler quidam episcopiun Alberoiieni, apnd majoreiu advocalum
Hezclo nomine per niullos aniios sub tribus abbali- nosirtim Ileynricum de Lemhurch, poslremum apud
kiis ita sibi usurpaveral, ul deviciis et conftisis iniperalorein Heynricum, qui Traj"ecti obiit, effeci,
abbatibus modo jier Lemburgensem comiiem Ileyn- muneralis gravi asre et dominis et inlercessoribus,
ricum, modo per Duracliiensein Gisleberiuin, ali- quod pacifice usquc hodie lenemus el seeclesiam et
qiiiindo per Lovaniensem, inlcrdum per ejiiscopum villam, el servii vestiario fralrum. Quse videlicet
(317) et arcbidiacontim miris amfractibus, inenar- villa quamlo ei quomodo beato Trudoni tradiia fue-
rabili deceiialione presbileros legirime investitos ril, digne memorisemandare alias disposui.
ab abbatibus, unum et altenim et tertium et nescio 7. In villa IJalmala (519) miles quidam Gontram-
quol absecclesia ejicerel, et pro eo excommuiiicaltis nus nomine lerram hcreditariam solvenlem 15 soli-
quoque canlaiis (318), deciiiiain sibi raperel, dicens dos dicebat se habere in beneficio. Cui cum eam
pro 5 solidis eam se lenere, et eos beneficium suiun extorquere non possem, prohibentibus dominis et
ab abbale esse, et hoc jure senipitcrno ct herediia- advocatis noslris, per qttos maxime juvari debere-
rio. Ilanc scilicel _ecclesiam inlegram prebendse mus, data ei commuialione, scilicel molendino uno
fralrum ubi perlinebal restilui lcgibus et jttdicio, in Hales, quod ab alio quodam bcneficialo meo no-
dampna mulla prius passus et iribulaliones ab ipso mine Thcymboldo redemi, ceiisum relinuiel came-
presbiiero; solvit niodo singulis annis in nativilaie ., rse fralrtim servire slalui. Manstis unus terrse, qui
sancii Johannis 20 solidos. jacel inter Halmala el Sanctum Trudonem, 20 soli-
5. Ea qu_e videmur habere in Sarcliinio unus dos solvit in fesiiviiate sancti Johannis bap.islse,
foiiium et sapiciitium ojipidanorum nostrorum, quem duo fratressedicebant babere in feodo, Eve-
Guiilramnus nomine, ad feodum sttum cuncla -tra- rardus de Overheym et HezeJode Comite; hos lan-
liebal, advocaii noslri Gislcberti fortissimo adjulo- lum legibus, ralione, veritate coartavi, quod de in-
rioi Quo d.funclo, in eodem filius ejus Reynerus vasione pcenilenliam agentes censum michi reco-
successit, el quoniam prebenda fratrum erat, eo gnoverunl, qui ad caminalam ahbalis peninei. In
euni perduxi, ul cuncta in potestate mea redderet, villa noslra Vilario noniine miles quidam Lamhertus
ul snb hac condiiione ilerum de manu mea accipc- noinine mansum unum lenebat, de quo ciim oblinere
rct, quatiiuis villicus noster inde essei, el deeensu non posset, quod feodum ejus essel, dicehat se inde'
tcrrse et molendini parte 15 soiidos prebendse fra- non debere solvere singulis annis nisi 12 lanlum
irum in manu prepositi singulis annis solveret, de denarios; qui judicio et tesiimonio scabinorum el
placitis, justiciis, pascuis, emendalioiiibiis, vadiis familise convictus, 6 solidos singulis annis solvere
lcrrseqiie requisiiionibus et onmibus quse ad lale coactus, solvil. In eadem villa duo suntvillici, quo-
quid peiiinenl, lertiam parlem haberet, preposiius U rum unusquisque 6 bonuarios (520) sibi usurpaverat
duas, e.xcepto si duo aul tres denarii aul scxlarius lerraeullra jus suum — sex solvunl in anno 50 sex-
vini.ci obvenirel, boc inlegrum haberet. Quicqtiid tarios annonse et modium avenseet 40 denarios, H
snpra 15 solidos essel in feodo baberel et hoino ab- 6 alii lantundem —hos judicio scabinorum el fami-
batis ex eo esset, el villicus donum villicationis lise,evieimus, ul supradiclum solverent debitum.
seorsuni acciperet el donnm feodi seorsum.Invilus S.Molendinum de Moysc, quod solvit 25 solidos,
Iianc compositionem feci-, sed aliler fieri non potuit prorsus ila erat perdilum contenlione forlium viro-
VARI_£LECTIONES. -
se7 Husela 1*. Hylscla D. 2CSqum sequunlur omnia usque fruclu possunt experiri desideranlur apud D.
WIM.
. (3iG) Thiell vicinum Aerschoi. (319) Hnlmael in vicinilale Sancli Trudonis.
"•(517) Leoiiicnsem. (520) Idem qtiod bonarium, cerlus agri modus
(518) Cantat ille presbyler, cui ecclesia qusedam liuiitibns circumscripius; finces ijisi uoiiiinabantiir
ab altera majori dependens ciiranda coiiiinissa cst bonaria.
quasi 'capellania.
153 GESTA ABB. TRUDON. — LiB. IX.— CO_STI_N"UATIO I. 13.4
nim contra nos, utnecsignum molendini super fluvium A erat.blandimenlis, promissionibus, miiiis, tcrroribus
Mahange(521) inde videri possel, nec quisquam ad frequenler propter illum meaggressus fuerat, cumqtie
reparandum juanum ponere auderet. Evicimus tan evincere non posset, landem se nosiro csenobioetho-
dem invasores multis laborihus, mulla pecunia, mul- spilio representavit. Cui inslanli pro puero respondi
tis expensis ad reparandum.ul sine conlroversia.su- puians me sic mclius posse evadere: Fralrum prebenda
pradiclum modosolvat dehilum, et pro adjacenle cur- esl,sine eorumassensufacerenecaudeo nec debeo.Qm
lili 12denarios,etpro paluslri lerra juxta posita 4 de- slalim adeos absenle me se transferens, facillime
narios. Molendinumde Meeerin (522) oiim pertincbat simplicilati eorum persuasit, ut ei concederenl.
ad niensam fratrum, setl inveni illud occupatiim pro Quod cum. intellexissem, omnino coepi reclamare,
feodo a jutlice quodam noslro nomine Ude!rico,qui lncqtie non debere sequi deceptam simplicitatem
defunctus reliquit poslse duos liberos, sed non de eornmsedcorrigere. Episcopus irasci, minariet me in
una maire,legitimos tamen. Quorum unus, ad quem hoc cuineoconveiiissesuosnosirosquealteslari.Miro
moiendinum periinebal, sine liberis obiit, Alardus landemlaboreevici, el Iria bonuaria cuIlur_c!7',qii_o
nomiiie, divisis sibi prius suis parlibus; aller jaccnt juxta ojipiduin nostrum via quoe ducit Mer-
scilicel Everardus superstes, cum a'd molendinum gucles, rclinui et eum exfeslucare feci. Cselera 27a
in feodo redire vellet nec legibus posset, quia obji- " inviliis tradidi, sic lamen ut pro tribtts illis, quse in
ciebam ei quod prebenda fralrum fuisset, el fraier Kirclieym prius pater ejus lenuerat, tria alia in
ejus ex alia malfe.abeo legitime separatus, nulliim Stades acciperet et Kircheym lilteram relinquercl;
postse heredem nisi oecclesiam reliquisset, ad hoc terra relicta nobis duplieiter quam alia melior cst;
tandem perduclus esl, ut amplius ex co jure Iieredi- Puer pravorum lioininum suggeslinne corruplus ,
tario 5 solidos solval. Quos 5 solidos coram paribus seqiienli anno annonain ejusdem terrse voluil michi
secclesiaein caminala mea',- et coram fratribus in lollere el ad exfestucaluni feodiiin violenler redirc.
capitulo priori et preposito ad refeclionem fralrum Sed Iicetarmata mariu michi occurrissetsuper ean-
lunc et deinceps amplius 26S tradidi, 30 denarios dem terram, et lilium comilis Gisleberli advocaii
inde disponensinfestivitale sancliQu'nuini(0c..31), nostri secum haberet Otlonem, tanicn dedit Deus
quam ipse causa, quam alibi dicam, celebrari iri nobis victoriam permelioris advocati nostri auxiliuni;
albis et 12 leclionibus conslitui, 50 alios in die con- scilicet beali prolhomariyris Stephani, et annona
secrationis mese, iia utme Jefuncto 30isiiconsee.ra- domum tleducla in conspeclu eorum, lcrram usque
tionis niese denarii transferanlur ad diem anniver- in hodiernum diem relinuimus liberam.
sarii mei. Quod si quis amplius volueril infringere, « 10. In dppido nostroduo quidani.homines dccen-
sciant fratres ita me el acquisisse el statuisse perque suali terra, qtise ad mensam fralrum perlinet, lan-
manus prioris ordinanda esse. Villico aulem quicum- tuiii sibi in feodo 273usurpaverani, qiianlum 45 de-
que molendinum lencbil, die qua de denariis islis narii solvere debent. Alier eoriim vdcabatur Ra-
fralribus refeclio dabitur, mitleturei indead domuin muiidus scabinus, alter Heynricus , Gunlramni
ejus portio una piscis et lanltim vini el panis quari- magni filius, qui agilati a nobis legibus el verilale;
lum est unius fratris. Molendinum, cambam el (325) altcr eorum Ramundus videlicet 15 denarios reeo^
tabernulam, quse sunt anle poiiam curiis nostrse,non gnovit, aller vero Heynricus 50, restituiique suiit
inveni; quse uostro lempore edificata quanium prebendse frairum. Locus, quidam esl ante curlim
solvanl in anno.qiii bahenl in manibus ex colidiano noslram j'uxlra foniem, uhi olim bracena (525)
fruclii possunl experiri. fueral, qui noslro labore de feodi violenlia retractus
- 9. Unus ex illis quatuor peslilenlissimis flatibus, 6 denarios solvit. In fossa curtis nostrse, quse juxla
quos supradixi mare nostrum lam naufragose agi- domiimelemosinariam j'acet versus aquilonem, Iria
lassc, Luipo scllicet, tria bonuaria cullurse noslrse, suBtcurlilia quse solvunl 18 dcnarios, ubi milliis
27°
quse jacet versusMargueles, el IriaKircIieym (524) anlea usus habebatur ; Iios conslilui elemosinarid
el tria Stades beneficiaverat cuidam amico suo nomine rj ad refectionem tredecim pauperum in die aiiniver-
Lodeguico.et de mensa fralrumalienaverat. Qui mor- sarii mei. Mansum unum, qttem habemus in villa
luus reliquit parvulum filium nomine Heynricum in Haverdorp solvenlerii5 solidbs, iuvasorieripui, ei pre-
eadem injusticia.cui eadembonuaria requirenti ame bendcefralrumreslilui.Similiieretmansiim aliuni alii
feododore noIui,quoniam demensasua fratres sublata invasori in villa noslra Mere, qui solvil prebendse
essedicebanlinjusie.Longa fuHallercatio,.muIiis ejus fratrttm quantum et alii mansi. Decimam lini ei 15
similibus de me conquereniibus. Episcopus quoque modios arinona. in villa noslra Giiebccheym, ei-60
LcodiensisObberlus quoniam puer consanguincusejus capones et 20 carralas lignorum dicebat villicus
VARl^; LECTJONES.
»s«deesl 1*. "" el-Slades desunl D. 271prjediclie addil D. et desunt rdiqua tisque Mergueles. !72us-
27afeodum 1*.
que vesliario fraf.-um resliluimus sequentiu ; desunt omnia apud D.
KOT^E.
(521) Mehaigne qui in M<:samexundat. (524) Kerkem haud proeul a Tirlemonl.
(522) Ntuii Maiserel in vicinilalc Namurci? (525) Ddiius iu qua ccrevisia conficitur.'
(523) Brass:ato"rumoflicin;»-
135 RGDULFIABBATISS. TRUDONIS' 136
noster Heymicus de eadem villa ad suos usus per- A habere, quod sblvit singulis annisS solidos. Contra
tinere; quos adnostrosretraxiinus, cum,veritaie cl qtiem viventem usque in finem vitse ejus conlendi,
justicia retinere non posset. Similiter in eadem defunclo prebendse .fralrum reslitui; filius lamen
villa moleiidinu.n ununi quod solvil 2 soiitlos. _ •adhucimpedit.Antecessor meus 4 iiiiras denariorum
11. Molendinum de Mergueles, quodsolvil modo duobus polenlibus viris beneficiaverat, duas villico
duas marcas et dimidiam, quidani de faclione Luy- episcopi Metensis in oppido nostro, duas alias alii,
ponis Ileynricus cognomine Snaleli , et Godezo cujus et nomen et personam non esl utiie nobis
clericus, frater ejus, auxilio advocalorum noslrorum memorare. Unam de duabus, qtias villicus in bene-
sibi -n pro beneficio mancipaverunl, et moleiidina- ficio habuerat, redemi contra eum etcamera. abba-
rium in siia fidelitale el sacramenio oposuerant. tis restilui,aliam>.eum possem,nolui,quoiiiam iilile
Conira quos el conira advocalos cum diu decer- vidi 27Sessea_cclesise,ut villicus episcopi beneficiatus
tassem, landem cum magno labore et dainpnoevici, esset abbatis. Duas alias quas subpressi nominis •
et usibus frairum molendinum cum omnibus qtise persona anieeessoris mei lempore el meo violenter
solvit reslitui. Ea qu;c videmur habcre in villa tamcn magis quam juste icnuerat, nichilominus
Alosl (526) exccpla secclesia 5 libras solvunt ad conlra eum redemi et exfestucare feci, et usque
Vestiarium frairum. De quiuus viri iniqui el aeccle- B hodie abbatis cameroerestilui.
sise nosiia; crudclissimi 10 solidos suum feodum esse M. Villicus de Siades dicebat suos esse 12 de-
meiuiebaniur; ciimque eos ul invasores et mendaces narios et 8 caponcs de molendino quod dicittir mo-
jiunquam invcsiirc vo!uissem,per amplius quamper lendinum Remigii ; eonira eum lantum egi per pre-
qiiindecim annos mullis tribulalionibus et contumcliis posilum meum Folkardum, quod iiobis et tlcnarios
me affecertint; sed auxilianle Deoin presenlia ducis et capones reliquit. Jacenl anteporlam curtis no-
Giialerainni, majoris advocati noslri, et domni epi- slr_e,invico qui dicitur Seurehove(52S), duo curtilia
scopiMelensisStepliani, judicio etjuslicia et veritale quse solvunl 7 denarios, unuin 4, al.erum 5 ; hseca
cvicimus el vestiario fratrum resliuiimus. duobus qui Injuste possederant eripiii et prebenda.
12. Oppidaims qtiidam noster Aniulfus nomine fratrum reddidi. Silvam qua. dieiiur siha de Gode-
276palris sui Baldrici iiiiilatus violenliani, terram ledalelh iniquus homo et27S infeslissimus secclesiie
tenere volefcu sine servitio, quse debet.servire fra- nostrse miiiisterialis episcopi Melensis invaserai,
tribus ad omnem minutionem sanguinis corum. De dicens ea)n essesuum feodum. Quam-cttni ei multa
ea lerra sunl 18 bonuaria, et dicilur mansus de mei injtuia exlorsissem, dedi ad censum aliis, qui
Nissen; debet el alia minuta scrvitia ad utensilia . 7 28°solidos inde solvunl singulis annis ad bracenam
camerse abbaiis, scilicet quicquid deferro adseilam C fratrum. CurtiIe2Sletiam jacel in paltide juxla viam,
equitariam ejus et ad calcaria et ad, sanmas compo- quse de orienlali porta curlis nostraa ducit verstis
nilur, dalo sihi ab abbate ferro. Fractas vitreas sancti Gcngulfi a.cclesiam. Hoc se cum domuncula
fenesiras monaslerii, clauslri, cellseahbatis, acceplo dicebal habere in feodo Franco qttidam camera-
a cusiode vitro, plumbo et stagno et csera et sumplu rius, quod oblinere non valcns reddidil; boc celle-
emendat. Claves oinnes monasterii et scriniorum, rario 8 denarios solvil.
dalo sibi ferro 2'6, noval etrenovat/similiier • el de 15. Cunradtis quidam Leodiensis cambam unam
omnibus officinis clauslri el cuiiis. In solempnilate in oppido nostro dicebat se habere in feodo. Cujus
sancli Trudonis (Nov. 23) et sanctiRemigii (Jan.lZ) longa interme et ipsum contentio ad hoc pervenit,
adjutor- est ccllerarii ad serviendum honcstis hospi- ut eam fratribus recognoscerel, quoniam ad frairum
libus secundum anliquam consuetudinem. Quando prebendam pertineret, et ex ca 8 solidos persolve-
minuebant fralres (327), chorus lolus unus simul rel in aniio ; cumque ipse et uxor ejus defungeren-
minuebat, cum sileulio et psalmodia sedenles ordi- lur, 4 in die anniversarii ejus solidi solverentur, i
nate in cella una; ea die dabatur douiino hujus in anniversario uxoris ; si autem camba esse desi-
mansi quanlum uni fratrum ad mensam. llsec cum ncrel, Jocus qui remaneret ad quoscumqne usus
ille tamdiii lenuissci, ut pro libero mililari feodo B veneretur, 5 solidos solveret, 50 denarios in anui-
liabere se dicerel, convictus tandem recognovit versario unius, 50 in anniversario alterius, et eos
coram cpiscopo Melense Slephano el majore advo- mensse frairum. Engeramnus bomo nobilis cum
cato noslro duce Gualeramno et parihus secclesiceet obisset, reliquit nobis Iegiljma iradilione pro eo
scrvitoribus curlis rioslrse. facla lantum allodii in villa Herebacli, quodsingulis
13. Quidam S77 Berengerus ministerialis epi- aniiis debel solvcre 15 solidos. Qui tuuc videbalur
scopi Leodiensis pratum noslrum :n villa Gemapia apud nos abbas esse, tradidit illud cuidam servo
invaserat, similiier et ipse pro feodo volens illtid 'a^cclesisenoslrse feodo nomine Machelmo, de quibus
- -
VARI_« LECTIONES. . :
274deesl. V. 27Cnoiniiic — violenli.iin desunl D. S76 d:ito—ferro desunl D. 27'
qum sequunlur ttsque
fralruni reddidi desuitt omnia apiid 0. 27Sinile 1*. S79 Melensis desunt D. !8° deceai D. 2Si re-
liqua usque ad verba quiete Iiodie dcciinain desuni omnia apud D.
NOTJE.
(526) Aalst ad Denderam in Flandria. (528) Num Luliecovcn vicinum Looz?
(527) Scil. sanguiiiein vena incisa.
1-37 • 'GESTA ABB. TllUDON. —' LJB. IX. — CONTINUATIO1. 133
postea iOeuni lieneplacito possidenlis reacquisivi- A pecunia tandem inier meet tyrannum medianie,
>miis,5 in anniversario viri nobilis, 5 domui inlir- Aquisgrani in curia imperaloris decimam obtinui.
morutn depulaiis. In eodem territorio palus qusedam olim inarabllis.
i6.Vil!am nosiram deProvin(529, Adelberlus quidam modo frugifera est, cujus deeimse terminus perliiiet
invaserat, ipseque fuerat de factione unus quaiuor ad ascclesiam nostram de Alburch ; hanc deciraam
illorum ahbatum, pro quorum ambiliosacontenlione quasi novam palrocinio Trajeclensis episeopi siM
•abbatia noslra pene usque «d extremum exlermi- nsurpaverat Gerardus, Flaniinius qui dicebaiiir et
toium declinaTerat. Qui et cum suis eomplicibus, erat patrfe comes. Conlra tantos dominos laro
dum abbas conlra abbalem rebellaret, armala manu polentes, maxime conlra episcopum Trajectensem
lurrim ajcclesisenoslra oecupaT.eral, ei captus,aliis qui eum juvabat quanlain litem sustinuerim., edicere
suspensis , aliis manibus amputalis, ipse quoque longissimum est. Maxima igitur necessilale ad eo-
manum dexleram.perdiderat, exlexque facius,tamen milem deHolIant Florentium, advoeatum noslrum
ab invasione villa. nosii-senon recedebat, in qua ad . iniJlaterra, compulsussum me convertere, eidivisa
suum feodum ista pertinere dicebat: Stramen totuin «i decima si eam tolam juvarel nos retinere, sic
-annonssnoslrsD, quod in illis paiiibus propter pe- patrocinio ejus evici, quia nec episcopus neqtie 286
nuriam lignorum valde carum est; ad nalivitalem B comes Gerardus audebanteum offendere._ Tene.itjjs
"Domini60 capones el 60 panes, ad sancti Johanr.is igitur quieie hodie decimam.
'festivilatem-SOpaneset omnem terrse requisilioncm, 18. De paucis quse pro animabus suis fidclestam
•prelerea quoliens illuc iret el rediret, de denariis viventes quam morientes ad a.celesiam nostram
fratrum viveret, et nulluni monachdrum magislrum nostro tempore tradiderunt, iia evenit. Adelgerus-
•aut comitem baberet. Etcum esset homo inanissi- miles quidam de villa Pumirs supra Mosellam, ad
inus et infidelis, eo aliquando perduxit subslan.iam nos venit, et societale noslra impetrata, vineam
viilse, ut in anno michi non solvisset nisi 5 firtones nobis tradidit, qua. afferre potest 3 carratas vini.
et 15 denarios; et si lotum solvisset qiiod dehehat, De eadem villa Gerardus quidam relicta seculari
-parum amplius esset quam 6 marese Coloniensis viia ad nos seconverlit, tradens ndbis & vineas, 5
jionderis et purilalis. Contra hunc vix aliquando minores, quartam majorem ; liaa possunt afferre
•comprehensibilem invasorem, qoid laboris, quid nio- duas carralas vini. Islorum anniversaria agimus, in
lestise, quid dampni susiiiiuerim, quomodo me ag- quibus caritas vini debetur fratribus de eorum
gressus fueril permajoreni ttmc advocatum nostrum, collationibus. In villaseERunchirs (552) rjegebai homo
•eomitemHeynricum de Lemburch, et suhadvocalum nobilis Hflrdechunut nomine ; pro hoc defuncto
ejus, comilem Gisleberlum de Duraz, landem vero C Bertha conjunx ej'us, nobilis et ipsa,. tradidit nobis
per comitem Flandriae Robertum, et quomodo eum duos mansos lerrse, qui solvunt in anno 12 solidos.
•evicerim, non sine grandi lvysloria enarrare pos- Advocatus noster comes Gisleberius tradidit riobis
sem. Evici tandem, el villam nostram absoluie fra- pro anima sui et uxoris sua. Gertrudis terram, qi__a
trum vestiario restilui permanus fratris qui veslia- solvit in anno 20 solidos et 3 denarlos. Inter San-
rio preest sinealicujusiaiciinquielatione regendam-; clum Trudonem et Sarchinium quidam Libertus
quse nostris postea diebus solvil in anno 8 roarcas nomine param allodii habebat, quod moriens reli-
«rgenli Coloniensis purilatis el ponderis. quit fratribus pro anima sua; solvit autem 12 de-
17. De non possessis el acquisitis decima est de narios in feslivitate sancti Remigii, qui cum aliis
Barduwich in Testerbranl *82, quse modo solvit in 12 ponuniur, quos vivens Hardechunut pro anima
anno marcam et dimidiam, quam statui ad a.nnale sua dederat frairibus, et in eapite jejunii ad cari-
servilium episcopi Melensis, et de supercrescente tatem fralrum in refeelorio daniur.
homodebet esse abbatis, qui eam lenet. In hanc 19.. 286Decima de Slades in tres partes est divisa,
inlroierat homo npbilis sed lyrannus crudelis , unam habet presbiter, duas Teliquas duo operarii
Arnulfus decasteIIoRode(550), conlraquemdiu con- " lignorum et lapidum. Unam istarum duaruni ab uno :
tendit predecessor meus domnus abbasTheodericus, operariorum etlieredibus ejus i'edemi cum omniuni
sed non prevaluit. Ille enim ex episcopo Trajeclensi benivolentia, quoniam paiipereserant, etdevadio ubi
dicebat se eam lenere 2S3, in quam ego gravissimam jacebat redimere non poterant, lantumque eis sine
litem ingressus, multis profeclionibus ad curiam im- omni violentia et injuria superaddidi, quod ex loto
peraioris Heynrici (35 i) fatigalus sed non defetigatus, exfeslueaverunt michi. Hanc custodi secclesise in

VAR1_ELECTIONES.

2S2..al. r. SS3 babere i*. Isl nec 1*. 285In villa usque 5 denarios desunl D. s8t reiiqua usqut
Johannem Brunoni dedi desiderantur omnia apud D.

NOT_£.
(329) Proven in Flandria. (551) Quinli.
(350j .Erscholvicinum.. (552) Kunckelen haud prdcul a S. Trudone.
'
PATROL. CLXXIIL 5
159 RODULFI ABBATISS. TRUDOKIS ti«
jierpetimm tradidi habendam, ut ex ea lumen in A natale Domini,qtiarlam mense Martio adcaniinatam
mrricula quaeest versus ciaustrum omni nocle mi- abbatis, iia ut silva illa ab eis nuiiquam exslirpa-
nistret, cujus fenestra iia est aplata, ut ex ea lumen relur, sed diligenier ctistodiretur. et nutrireiur, ei
in claustro et monasterio seque fundatur. Ex eadem totum aliud silvsecommodum ab abbate tenerent in
quoque decima dcbelidemcustosprovidere omnibus feodo el homines ejus ex eo essent. ltaque nisi luec
personis, quibus nocturnalis candela anleponitur, fecissem, non silvam solum sed et ipsum fundum
in nocle dormientibus lumen. et minulam candelam perditlissem.
ad ser-vitium. - 22. Griiiarius villse nostrse Reynerus cum deftm-
20. De millis aut parvis reditibus ad majores cia inalre in iilo ofliciovcllel heres fore, et boc non
et meliores usus inslaurata isla sunt: Molendinum posset Jieri nisi noslro multo labore, 5 solitlos et
superius, quod esl ante porlam cuiiis noslrse occi- libram piperis secclesiienoslrse recognoviisolvendos
denlalem , noslro tempore edificatum esl, quod singulis annis. IIos 5 solidos conslilui refeclioni
singulis diebus valere potest 5 denarios, caro tem- fratrum in die anniversarii Adelbcronis Melensis
pore mullo plures. Molendinum snperius de Gur- episcopi, qui ftiil post episcopum Theodericuni, ut,
'6enidi.il (355) nunquam exliterat, sed nostro tem- quKiiiam Tlieodericus primo et Adelbero secundo
pore edificatum solvit modo siugulis annis24 modios " grutam (554) frairibus noslris-pro animabus suis
puri frumenti. Silva de Meceres adjacehat caslello dederant, et die anniversarii Theqderici fralres 5
Dnrachio, vicina quoque nostro oppido el villulis solidos in refeciione pro anima ejus habebanl, dia
nostris ; quse inler ista et illa ad lioc perducebaiur, quoque aimiversarii Adelberonis bos 5 solidos ad
ut nicliil nobis conferret preter scandala et sangui- refectionem Iiaberenl. Quod enim ille primus dedii,-
iuim effusiones, dum cotidie detruncareiur a cir- -isle secundus confinnavit. Solvunlur 5 solidi el libra
cummanenlihus, maxime' a Duracbianis. Qua neces- piperis pridie anniversarii Adelheronis episcopi,
sitatc compulsus, prius lamen multas passus inju- sicul el pro aniina Theoderici episcopi 5 solidi et
rias a caslellanis et doniino castelli, ne forte quod Iibra piperis. Jus onine bracenarum quod propter
eupererat adbuc lignorum ad nullam uiililatem grutam solviturin cervisia fratrum est, sicut lesta-
fecclesise redigerelur, vendendum tradidi fidelibus tur cartha quam habemus de illa justicia ; nullam
viris, et quicquid ex eo acciperciur, conslitiii ad omnino bracenam excipil. Hoc plures oppidanoruii!
reparandum monasterium, quod ante annos mullos •nosirorum ita invaserani, paiiim dicenies suttm
'combustum miserrimse ruinse hiaium prebebat. De esse feodum, parlim se habere in vadio, ul parvis-
terra vero arabili facta 50 solidi solvuntiir in anno simi inde redilus ad fralres venirent. Longa inier
•et 20 denarii ; quos dividens 10 eormn bracense me el illos fuil decerlatio, quseex parte etiam usque
fratrum constitui , 10 clauslro coopericiido , et hodie manel, tamen usque ad paucos omnes evici,
10 qui supersunt cum 20 denariis caminala. ab- spe victorise de cseteris necdum amissa. Htijus juris
batis. fratrum reacquisitio quem fructuni habeal suppuiare
- 21. Silvula
quoque juxta villam Stades erat, quse -nescio, quia qui bracenam babet aputl nos quamio
tam a colonis nostris qiiani a villico el alienis ex- vult eam destruil el ad alios usus suos verlil, et ideo
siirpabatur cotidie sine aliqiia ulililate. Hanc lali quse hodie non est cras aliquando esl; edificari au-
necessiiate ad fruges ferendas tradidi, ul de terra lem sine abbalis licentia non debcl, deslrui vero
solverentur singulis annis 5 solidi, quos ad brace- potest. Redemi aulem 8 quse jacebant in vadio ex
nam fratrum constitui. Alia silvajuxta oppidum his quseDeus dedit nobis el frater unus nosler. no-
nostrum adhuc superesl, quse vocalur Bruderholt ; mine Gerardus, qui de Ionga peregrinalione ad nos
hanc miles quidam Arnulfus nomine, subadvocatus munificus revei'sus esl. Qtiarum reditus ad plum-
noster, dicebat se in feodo habere 287.Cui cum miro buin emendum conslitui,. ut inde cooperiretur mo-
etmagno labore exlorsissem, judicio lamen parium iiiisterium, quod cum operlnm foret, redilus earum
secclesise,ettamen nec sic retinere cum pace vale- D ad cellarium fralruni sicut anlea redireni; ad niiims
rem, tradidi eam in heredilaiem duobus quibusdam autem 4 marcas solvuni in anno.
:viris de Brustemio, Lamberto scilicel et Gerardo 25. Ecclesia de Dunch duas lanltim libras'solve-
frairibus, qui possent resistere irivasori viribus et •bal iu aiino ; locus in quo stat solitarius est el
justicia, ut singulis annis tantum lignorum afferrent -amenus, utpote circumllueiite eum aqua navigifera,
•in curia nostra, quantum sufflceretad 4 eenisias el arcenlibus ab eo lalis paludibus oinnein viain,
coquendas, unam ad feslivilatem sancti Remigii, excepta una, sludio potius quam riatura facla. In
aliam ad feslivitaiem sancii Trudonis, leriiam in hoc videlicet loco preter secclesiaii)ab omni edilicio
VARI.E LECTIONES.
287hoc loco
inmargine superiore adscripsil ini maiius tmc. XIII : Hanc dicit esse terram quam nunelenet
Renboldus de Thosen et Herimaimus miles de Bi'uste.ioet Goduinus lilius castellani de Btusieio.
NOTJ_.
'(333) Gorssum in vicinitate S. Trudonis. De hoc jure vide Metensium epiecoporuta tabulas
(334) Tributum quod coctores cerevisise solvunl. quK Gestis adjecl?3suut..
Ui - ;GESTA ABB. TRUDON. — LIB. IX. — CONTINUATIOI. , m
Vactio, quia alias non habebam, domum contraxi A negligentia, quod in jus abbatis Sancti Mariini Co-
dominicalem et horreurii claustrulumque satisaptum lonis irrecuperabiliter transissent, nisi ex impro-
composui j'uxta a_cclesiam, intusque et foris offici- viso nuniiata michi extrema illius judicii die, sub
_iasccenobilis necessarias. Conslituti ibi duo fra» vix dimidia hyemali die et nocte pervolassem potius
Ires, qui Deo etbeatse Marise serviant, ex secclesia qiiam equitassem ad diem illurm Obtinui lamen do-
cum famulis suis vivunt, el tamen in anno sicut nios et censum recepi judicio et justicia ; 'ctim
anlea duas nobis Jihras solvunt. Inter fratres autem quanlo vero per virlutes beali Trudohis miracufc
ibi moranles et presbiierum parrochranum sciant alias enarrabo. Terlia vero domus, quoniam una
'
posieri mei ita fuisse divisum, sicut hic invenient, est de 'eapiialibus turribus urbis Colonise, si forte
Bcriptum ; ut, siplacet et utile esl et melius non obsessa iuerit. urbs, hoc ei per nos debei, ut custo-
possunt, obtineanl sic in asiernum : dibus noslris et stipendio munialur et defendatur,
24. Egq Rodutfus, gratia Dei ccenobiisancli Tru- ea .'endumque nobis esi, sicut eam diligimtis, ul pro
donis abbas, do fralri Johanni wcclesfam de Dunch, rhaceria et tectura ruinam miHam patiatur. Quod
iu omnibus lertiam parlem <am inagnm decimmquam lotum anle curare debebat abbas et prepositus Mo-
tninutw, dolem totam, iria bonuaria lerrw in Ro- sellaa ; quare ad hoc aliquando pervenerat, ul per
llieem (555), WtidempratorumjuxlaDunc"li,capitecen- B negligentiam noslris, ut dixi, semper famiiiarein 17
sum famiiiarum quicquid est in pafrochianis suis tam marcss super eam debereiyiir. Ego vero ad hoc
vivis quam defunclh lotum per omnia, ex eletnosina postea hospiiem noslrum in ea Bernerum perdtixi,
qum ponilur super altare tam in festh quam in pro- ul tam ipse quam omnes qui post eum in ea vellent
festh diebus nullo exceplo terliam partem. _.i quid manere, si forle urbs obsidereiur, aut domus ali—
-deincepsallodii a 1119. anno mcarnalionh Domini quam ruinam minaretur aut defcctus reparandos
ab aliquo nobili vel extraneo parrochiano datum pateretur, omnem lertiam' partem consiitutarum
fuerit weclesim,in mea potestate retineo cui voluero solverent, et tertium hominem pro defehdenda urbe
%labilire, nisi presbilero sua pars denominala fueril in ea ponerent et siipendiarcnt, dimidiam vero iriar-
a danie-.Si aliquis nobilis ibidem vel extraneus par- cam non minus solverent.
rochianus sepelitur, primam missam persona mccle- 27. Esl quoque heaio Trudoni ejusque iicariis
sim canlet, quicquid sibi offerlur, habeat majofem domus lionesta et dominicalis Leodii, a qua per-
abbas vel monachus, in oblatione persona nicitil que- • versissimum invasorem m hereditale habere volen-
rat. Pro-kac suprascripta prebenda frater Johannes tem ejeci mulla lile usque ante episcopum, de epi-
conciliutn, synodum, obsonium el cwlera^ qum alii _ scopo ad advocatum, de advocato ad imperatorem
'•compares sui,debet procurare. Sub lioc eodem diviso Heynricuni, non sin! dampno meo et mullo lanore.
posl Jobannem Brunoni dedi, Annaliter igiiur posui et pono in-ea quem volo et
25. De campanis aulem quse aut novse aut inno- volui. Ejeclus violenlus et iniquus heres tolam.
vatse sunt meo labore, scribere aliquid ad gloriam pame discooperiam, putridam, maceriis discissam
"Deihic volui, cujus adjulorio eas feci fieri, quse vastatamque domum michi reliquit, ad cujus repa-
elsi ventrem non pascunt, aures lamen etcorda. rationem in una tantum a.state 9 marcas posui,
Iiominum ad laudes Dei sonus sul dulcedine pro- exceptis meis obsoniis, quse illuc vadens etaliquam-'
vocaiii et atlenta reddunt. Sunt igilur omnes 16 ; diu manens habui. Reparavi igitur ex integra ef
scilicet cimbalum i, in refeclorio 2, adparrochiam nova tectura simui el nova cselatura, resarcitis la-
sanctse Marise1, ad Sanctum Gengulfum 1, ea quam pideet coemenlo murorum, scissuris, et parietibus
niisi Metlis beato prothomarlyri Stepliano 1, super csemento liuilis et calce dealbatis, fecique in ea
chorum nostrum 1, in turri nostra 9. Quagquantum capellam novam, cum prius nulla haberetur, salis
dulcedine valeant, alque una >qu_equein suo niodo pulchram et aptam hospilanlibus. Feci et novam
aique magniludinis pondere, et videre mirabile et coquinam incurtiet nova slabula, obturavique om-
audire est delectabile. Unum quidem aftjrmo, quia D nia oslia in platea patentia preler unam "porlam,
totet lales et tantse pro 100 marcis fieri non pos- ' qua commode exilur et inlratur. Retraxi etiam ad
sent bodie. me cameram juxla portam posilam, quam quidam
26. 28SBeatus Trudo et ab eo abbas vicarius ejus nostrorum in feodo se habere dicebant, ponentes
domustres habet Colonisej duse solvunt 18 dena- jn ea annaliter pro censu dando quem volehant;
Tios illius nionelse, tertia dimidiam marcam quse census vero 2 solidi erant. Gratis igitur 5n . ea Am-
lamen dominicalis domus abbatis est, debens ei ac minem conslilui, qui portam claudat et aperiat, e_
suis omnibus paralum hospitium. Duse illse domus totam domjim interius cuslodiat.
qua. 18 denarios debenl, eo legibus forensibns per- 28. Bonum vero quod liabemus in villa Beredorf,
ductsefuerant nostrorum nostris sernper familiari via Colonise, miles quidam palalinus de villa Cher-
VARI_E LECTIONES.
288reliqua usque ad servitium prepdsito solverel desun: D.
NOT.E.
(335) Rolhem ad Mosam.
143 RODULFI ABB..TIS S. TRUDONIS $3$
pen invaserat, quod per auxilium episcopi Colo- A ad quadragenarium non pervenil; aliquando tamen
niensis Friderici cum magno nostro labore reacqui- unus tantum defuil, tricesinium tamen quinfom
sivi. Solvit aulem ad minus dimidiam marcam pre- necdum descendit, et nisi mors immalura aul le-
posilo de Mosella in anno. Sed et illud quod ha- vium quorundam fuga tulisset, quadragenariuui
bemus juxta villam Bruches__ quaa est in lalere multo superexcessisset.
Aquisgrani , quod servit preposito MoseHaeilluc 51. His ita 29° descriptis non inulile arhilror,
eunli, sive in domo velit possideniis s.ve in hospilio immo valde necessariuin, de prediis aacclesia.,qu;e
suo Aquisgrani, illi cui abjudicaium fueral — et iinpedila inveni et expedire necdum prorsus polui,
sine oinni "respectu in eo violenii.r manebal—cum si posleros meos cerios reddidero, quomodo invaso-
inulta soHicitutliiieet Jabore extorsi, ponens in eo res eorum et quo judicic anle judices agitaverim,
jure heredilario, cui contradicere non auderel et ubi rem perduxerim, nl ihi incipiant jjosl me de
violenius, et qui dehitum servitium preposito sol- reliquo, ubi ego finem fecero. Noium igittir sii eis,
verel.,_ quia comes Otto et filius ejus Cisleberlus de Dura-
29. De incenso aulem et dirulo monaslerio, quo-' chio, ille pro animauxoris suse Odse,iste pro anima
niam alias plenius scripsi (356), breviier his lan- malris lantum allodii nobis dederunt in villa qn;e
gam, quoniam gratia Dei et sanctorum patrocinia in B dicitur Meldreges(5391,non longe a villa Lencboll,
reslruendo affuerint michi. Omnes qui videbanl quod singtilis annis valere polest inler censum or-
lania. ruinse expavescendum baratrum, desperabant deum, linum, pullos si non amplius .20 solidos, ul
aliquando esse reparandtim. Igilur a pylariis et memoriam ejus in annivjrsario ageremus, el die illa.
arcu, qui sunt ad pedes domini noslri beali Tru- caritas fralribus de vino ei piscibus in refjgctorio
donis, uhi predecessor meus abbas Theodericus minislraretur; diem anniversarii agimus et cariias
finem operis sui fecit, usque ad majorem turrim tlebita nobis non impenditur. Nam illo lerripore (|uo
.omne quod est operis infra exleriores niuri parieles contendebant superins dicti qualuor de ahbatii),
meo tempore assurrexit, exceplis pylariis cum arcu junior eoruiri el novissimus Ilerimannus, ejectus de
.quse sunt "in medio navis monaslerii. El quod ante clauslro et villa sub quodam villico nostro Jobanne
me el sub me factum fueral, feci consecrari 5. Ka- Hales se iranstulerat (340), qui redituum vi_!_eillius
lendas Oclobris ab episcopo Leodiensi Obberio anno . supra quam dici polest vorago erat et calamiias.
incarnalionis Domini II17, ordinaliouis mese 9, ab Yastala igiturperampliusquamper annum ibi silva,
eo quo crematum fuil monaslcrium 52 2S9 (557). et consumpla ab ulrisque tola villa. subslauiia, nd
50. De claustro et omnibus ejus appendiciis' nichil comitem Heynricum de Lemburch , majorem advo-
^
inveni quod sic posset remanere, neque quiyis calum nosirtitn, Herimanmis se proripuil, speraus
hospilum pernoctare. Domus tarilum una prorsus se de recuperaiione ahbatise per eum jiiv.iri. Vaca-
inctilla, el tam sestale quam hyeme pro suis multis batinterim abbaiia et a muliis lmilliforniiier diri-
defeclibus fralrum usibus molesla, lamen et re- piebatur. Tunc quoque bonuiii de Meldreges Johan-
fectorium prestabat eis et dormiioriiim, cellarium nes sibi rapuit, et usqtie ad meum lempus Siium
qtioque el miserrimum earcerem |potins quam in- leodum essedixit; quem propter hanc et proptcr
firmorum cellam ; cseterse partes sepe veterrima et alias inenarrahiles culpas el infidelitaies suas lon-
semiruta signabanlttr potius qtiam clauderentur. gissima et dampnosissima inichi decertatione eo per-
Quicquid igilur monachis opus est in offieinarum duxi, ul non lanlum villicatio ct omne feodum ei
usibus, oporluil me feslinaiiier cdnstruere de Iignis abjudicaretur, verum et herediias et corpus ejus in
ad tempus, postea paulatim illud diruere et a fun- poiestate noslra redlgereiur. Posl annum et dimi-
damefuo per gyrum de muro edificare. De quo dium filius ejus nomine Macharius qusesila graiia
opere illud adhuc Horatti possum cantare : Dimi- nostra ad villicatio))em et paternam herediialem
dium qui ccepit habei (538). Propter multas et vix venil, sed feodum recipere noluii, quia bonum de
enarrabjles Iribulaliones lehte, pulchre lamen sur- .. Meldreges, quod pater invaseral et judicio in manus
git, maxime cuin a duobus rhiliariis empti adducan- nosiras redierat, nolebam tradere ei; in hrevique
tur lapides et calx, a septem et quinque denariis hoc egit, ut niulto perniciosior paire et infidelior a
inlerdurn emilur modius. Numerus fratrum cum villicalione deponeretur, et quicquid sperabat se
inter parvos et majoresante me frequentissime vice- ~ liabilurum denosiramanu authabere jain videbalur,
narium duobus aut iribiis descenderet, usque hodie ei abjudicarelur. Advocatus autem, cujus tradit.o
VARLE LECTIONES.
289Ela consecratione criple 16 (341). Inlerp.in superiori
margtne. 29°extrema hujus libri desideiantui
apud D.
NOT_4L
'
^336) 11, 13. dio consiimpium sil die9 Marl. 1085.
(337) 11i numerijustis uno minores sunt. Conse- ^558) lipiat. 1, 2, 40.
cr.ttus est Rodulfus abbas 23 Febr. 1108, ut ipse (559) Melderf hatid procul a Diesi. Cf. supra IV, 9
probat Vli, 15; currebal igilur annus ejuslO, et (340) Cf. V, 3.
aiintis ooncremali mouasterii annus 33, cum incen- (541) Cf. VI, 5
§45" GESTA.ABB. TRUDON. — LIB. IX. — CONTINUATIOI. 146
hujus allodii pro anima malris suse fuerat, ad opus>A per longitudiiiem enalaiis sine moleslia exivii;
fratrum quibus dederal bonum illud intrans resa- deinde quod supererat divisionis lam in lerra quam '
ciavit (342). Sic veritate, judicio, legibus de hoc: in aqua cum nostris perfecit. Adversarius quoque
hoiio actum est. Hoc solum adhuc impediebat,-quodI suam fecit partem, de nostra sua atlrahens, partem
Iiomode fortibus Lovaniensium pro vadio illud "se! nobis liberam relinquens. Finiridie illa non potuit.
iiabere dicebat; quam litem necdum finitam introi- Alia dies posita est, ul liberi veritatem dicerent
vimus. circummaneates; corrupti muneribus, ut fama fe-
32. Gualterus homo liber de caslello Baccungtiez,, rebat, veritatem se iiescire nienliti sunt. Nec sie
siimulalus mala cupiditate et illectus pretlii nostrii defaligatus quievi; adversarium iterum ad curiam
adjacentis suo casiello commoda amenilate, cumi Aquisgrani anle imperatorem feci vocari. Ubi cum
propter a.cclesisenoslrce supradictam desolationemi mulluin sibi limeret, fecit me inlerpellari per ho-
ison haberetur qui ei obsisteret, ccepit. nostra sibii nestos viros, tam liberos quam servos, promillens,
adjacenlia altrahere suis usibus quasi propria. Di- quia lolum allodium sicut perambulaveramus sec-
euiit nostri rustici, quod inter silvam et terram ara- clesise recognoscerel, si dimidium darelur ei in
riam sinl ex eis quasi 4.0 mansi; dicunt etiam.quodI ,feodum,ex quo homo abhatis et sui heredes fiereai,
dominide Disthe cuni aliquando ea invadere voluis-.. " et diniidiiim secclesia absolutum reciperet. Placuit
sent, pater hujtis Guakeri jurejurando coram legi- michi, immo.valde placuil. Sed contra hoc nostris
timo advocato noslro comile Otlone oblinuisset, lam clericis quam laicis pertinaciter reclamantibtts,
qiiod noslra essent, cumque super hsee suse pro- et qusedamindigna in adversarium et in mequoque
prielati attraxisset, major advocatus nosterlleynri- proferentibus, tristis et merens eoaclus sum ab eis
cus de Leniburg.mandatus a-meis predecessoribus, non facere, quod amplius, sicul predicebam. npti
illuc ivit el legibus juri secclesise nostrse resiituil. potui recupei'are. Venimus ergo anle hnperatorepi.
Sed neque sic avarus iuvasor quievii. Venium csl Advocatus meus suuni slaluit proloculorem, adver
ad lempus nostrum e't possidenlem noslra inveni sarius-suum. Ab utraque parle est dictum et sub
eum. Clamavi advocatis uostris, duci quoqtie, et judicio posiium, judiciumque usque ad proximam
uullus exaudhit, pecunia aures oblurati. Quid face- curiain dilatum. Inlerim regnum turbari et impe-
rem?Ad imperatorem Heynricum, filitim Heynrici-. rator impediri, donec in Haliam transivit (544),
qui Leodii obiit, me contuli; causa mea audila,. resque nostra. usque hodie sic remansit indiffi-
reinvesliri me prediissecclesiseper ducem Lovanien- nila..
sem Godefridum et advocatum nostrum Gislebertum p( 55. Pene preterieram quod hic anle dixisse
fecit. Avarus invasor clamitabat violenliam sibi debueram. Media occidenlalium turris nostra ab
fieri. Dux iterum Lovaniensis secundum mandaium.-,•- ulroque lalere babet 2S1 unani, eodem muro sibi
imperatoris diem posuit, ut presenle adversario compaetam,_ perque singularum cocleas (345) _ad
preirenthomines noslri el divisionem reciam face- primum elsecundum el tertium stalum ascenditur
rent noslri et illius predii. Venluhi esl ad diem ;. usque ad-campanas; deinde media relicta h.umilius
affnit dux, affuimus, affuit et Gualterus, et cum allioribus se proripiunt cacuminibus, babetque pro-
mullis liberis grandis utrimque populus. Perambu- prium unaqiisequesuum tectum.Islse propter supra-
laverunt nostri divisionem facienles allodii, cumque dictas varias secclesiaa nostrse desolationes longo
ad aquam vivarii (545) sub castello jacentis venis- lempore discoopertseprope erantputridsequetectu-
sent, quam ille stagnaverat, el per quam parlem rse, et trabium • coiiiiptarum periculo dampnosissi-
allodii nostri occuluerai, dixerunt nostri se rectam mam ruinam maxime campanarum minabanlur.
perambulationem iian posse facere, nisi prius aqua Pars enim pltimbearum labularum abhis qui lurrim
emitteretur, sub qua recla divisio occultabatur. euslodieraiii aliquandoet eam.habuerant pro presi-
Adversarius hoc ne fieret omnimodis renitebatur. dio, furtiin.sublata erat, pars veniorum flanie' tur-
Tunc unus ruslicorum nostrorum,cui meliusdivisio D ] bine in perpetuam perditionem avulsafuerat. Tolas
nola lueral, se oranibus veslimenlis suis exuil, et igitur exintegroet ex novo feci recooperiri, etsuh
Jigata sibi cruce aurea super dorsum inter scapulas, trabibus, quse cainpanas sustinent,. transversain
juas ante presens ibi feretrum sancli -Trudohis fe- aliam trabein poni capilibus paribus muro utrimque
rebaiur, invocato nomine Domini et veritate ipsius infixis; et sub eadem trabe posui 292 columnam
rectse divisionis,sanciumque alto clamoreobtestalus fortissimam ligneam, susiinenlem eam et appo-
Trtidonem, in ipsum vivarium saltu se injecit, et dianlem se sup.er subjjceniem illi aliam. trabem,
VARL-ELECTIONES.
251turrim addii L*. 292posuit 1. 1'.
NOT_S.
(542) Gallice resahir, in possessionem resti -in Italiam anno 1116, factam ilaque curretiie iit
tnere. videbur anno 1115, qttod piobatur etiain reguo lui-.-
^545) Gallice vivier, Weiher. balo de quo ioqtiitttr aucior.
(544) Cum Heinriciim imperatorem appellet, sine (545) Cochlea est alta et rolunda turris in qua-
dubio lucc gesta suut anle secundam cxpeciitionem per circuilum asccnditur
'
143
147 . jKODULFIIABBATISS. TRUD0NI3-
transverse facentem saper inferiores trabes a parte A dianam manicham (546) sequalis muro monasterifr
una turris usque ad aliam. Sicquer factum est,. ut diu anle me facta, fuerat, meis diebus perfecta
pondus campanarum el lignorum sustinentium eas plumboque cooperla, insignita d.esuper cruce deau-
prius 6 tantum trabes sustinerent, inodo quindecim l-ala splendide emicat *.
illud seque sustineant. Turris vero quaB )'uxta meri-
In liujus turris opposito versus aquilonem alja est turris,"que etiam ante me facta fnit-, aliitudine et
structura equalis isti inter apsidam,.que est versus convenlum juxla dormiiorium situata. Hee due
lufres duas hahuerunt slationes, quarum alterutra inferior lapidea erat lestudine voJulaia; ambe vero.
superiores grossis trabibus 29aligneis asseribus superpositis conserte,"firmum aseendeiuibus labulaiuin,
prebebanl. Quia vero nomine manica hic ponitur, sciendum quod sub tali dexteram
nomine qualuor extremilates,
et sinistram, quani.
seu ale tam anterioris crucis fabrice monasierii ad clidri. majoris
inferioris capellam, que nunc dicitur sancti Eucherii, annexam addexteram, et sancii Lambeiii ad;
suiislram,. designantur. lnlerpolaloi in margine inferiore*
i

EXPLICIT LIBER INCIPIT DECIMUS»


NGNUS?
' _. Finita epistolaabbatis Rodulfi, quam ad episco- B; versario defuncii ad refectionem fratrum, 6 ad- ea,
jpum Metensem Slephanum serijisit, de his qtiseejus • quse necessaria erant ad domum infirmorum; nichil;
tempore. aecreverunt in abbaiia, sive per suum - enim omnino erat ad eam ordinatum aut conslitu-^
suortimque faborem de perditis recuperata, sive de tum, preter quod negligenler mullum a preposito.
non habilis acqiiisita, sive 29!kdenonnullis aulparvis . inlerdum daliatur. Paulo post defuncta est UXOE-
lediiibus ad aliquos el. majores fructus promola.et ejusdem Hardechenut nomine Bertha, praqualantsim.
quse pro animabus fidelium pauca in possessionibus datum est nobis quanlum et pro marito ejus, lerra
sunt data, et de his quseimpedita invenit, ad quem scilicet juxlaillameandem terram solvens 12 solidos,
, stalum perduxerit; necesse est nos amodo ad prio- in die sancli Johannis 6 solidos et in die epyplianise
rem narralionis ordinem redire, ut, si quid forte 6 solidos. De quibus ab abbate RoduJfoeodem modo.
emisit autobseurius quia breviusposuit, nostra nar- solempniler constitulum est, 6 scilicet sdlidi in an-.
latio reslituat et elucidet. I . . ., niversario ejus et 6 ad domum infirmoriim.. Quam,
2. Eo ltaque, secundum episcoporum el abbatnm videlicet terram cum legitima donatione tradidissent
5n sacraiione sua- pro.fessionera, servante inventa, ad secclesiam nostram advocaius noster Glsleberlus.
reciiperante perdila, recolligente dispersa, emen- et filius ejus Olto, qui supradictorum liberormn.
dante negIecia,.morluus est juxta nos homo qui- C heredes extitertint, tamen postea invadi passi sunt a.
dam '•"' nobilis Hardeclienut nomine de locello Run- - nepote suo comite Arnulfo de Los et nunquam resi-
chirs (347). Hic tantum de ej'usdemloci allodio nobis siere voluerunt (548).
reliqtiit, quod 12 solidos debet nobis singulis annis. 5. Pro comitissa aulem Gertrude, quas jacet ia.
solvere, prima dominica post epyphaniam 6 solidos, claustro nostro, lantum alJodiidatum est nobis quod
el' prima dominiea post feslivitaiem sancti Johannis " solvit singulis annis 20 solidos ei 5 denarios. Ja-.
6 a86solidos, el nullam aliam justiciam aroplius; sunt cet2S" inde Alosl, quod sofvit 5 solidos et 3 denarios,.
jnde- duo mansi, et si metiaris plus invenies. Et. et ad Assebruc (349) 5 solidos ,et ad Steinveii 8;
quoniam predecessores abbalis RoduIQ.mulla, quse,, solidos; hi omnes faciunt 16 solidos el 3 denarios, et
jia tradila fuerant seeclesia., olim' suis famulis in 5 solidi solvuntur Kalendis Maii. Superest adhuc tan-
feudum dederant, ita ut.de tola hujusmodi elemosina . lum.juxta Steinvert de eodem allodiq, quod solvit &
.npJViremansisset fratribus vel ujiain anniversariis. . solidos iu die sancti Remigii, et quando apportatur
',re;fetio, limeiis ne illud idem deisto poslse fieret, iste census, nichil onmino. debetur in.de ^38 appor-
cdfatn majorifrus secclesiseet traditoribus et receplo-. tantibus. De-liis nicbjlominu.s coijstitutum est so-
ribiis hu_ris-Yall6diiffatfes omnesj convocavit, et lempniler presente marito ej"us,,"advocalo nostro
priori 'seecleSisenostree hos solidos singulis annis ® Gisleberto, el filiis ejus Ottone et Gisleherto, et'
recipiendos per manus prepositi staluii, 6 in anni-, comile Arnulfo et Theoderico fralre ejus,(350).,,pe-
1 YARI/E LECTIONES.
293Iravivusl*. 2B4-sive — perduxerit desuut D. 29li deest i'. 286quinque D. S9Tjacet—denarios
_ desunt D. 298deest V. I
! NOTiE.
(346) I. e. partem, lalus i. q. nos dicimus Flu~ a. UOI, iiaque ArnulfumlV antehoe tempus obiisse
gd. , |' . . conjicit.
(547) Cf. IX, 18. (549) Num Assebruck in Flandria?
(548) Est Arnulfus V, comes de Los,' fundator (550) Idem Theodericus, Crater Arnulfi V Losseq-
c(i;t_obii Averbodiensis, namAruulfus IV fraier pa- sis occurrii in eadem tabiila Heinrici IV de Antjana
truelis erat Gisle.berti II, comitis Durachiensis; cf, villa Godefrido comiti Namncenslrestituta a. 1101,
supra IV, 9. Hunc Arnulfum eumdem esse vult Man- ap: Mirseum I, 568. Cf. eliam WoJlers Cod.. diplom,
telius, p. 92, ouius ineu-io fit iu Heinrici IV tabula Lossensis. S.and J849,.p. 35 sqq.
N
540 GESTA ABB. TRUDON. — LIB. X. — CONTINUATIOI. 1S9
lenle et ailaborante abbale Rodulfo propler supra-_A duas inde partes preposilus baberet, qui hac illacque
dictum limorem, ut per manus preposili singulis suis sumptibus pro acquirenda justicia equitaret,
annis tolus census isle priori daretur, dareuturqtie lerliam prior; prior vero cuslodi 301domus infirmo-
in anniversario ejus 6 inde solidi fratrum refectioni, rum de istis 25 tantum solidis singulis annis re-
et quando maritus ejus Gisleberlus defungeretur, 6 sporideret, si aulem nullus custos in ea esset, ipse
simililer in anniversario ejus, et 8 reliqui et 3 dena- - per se eadem disponerel, sicut et de anniversariiset
rii ad domum mfirmorum habenlur. - de- aliis elemosinis. Morluo vero qui aliquid de
4. Engeramnus vir nobilis de Horpale *" olim censu isto j'ure hereditario teneret, successor ejus ad
anle islos (551) defunctus fuerat, qui pro anima sua claustrum veniret, el donum liereditaiis de manu
in villa quse dicitur-Herebac lantiim-allodii nobis prepositi et prioris reciperet, alioquin legilimum non
feliquerat, quod preler alias jusiicias 1S solidos esset. Lumen autem, quod custos prius dabat ad
solvere debebat, sed ah alibalibus in feodum dalum domum irifirmorum, conslituit.abbas Rodulfus, ut
- olim lolumfuerat. De quibus studio prepositi sub . divideret byemali tempore- per qualuor angelos
Foleardi abbas Rodulfus 10 ao° solidos reacquisivit, claustri anle collaliones (552) usque post completo-
sed quia cum labore acquirebaiitur et vix retineri Tium (5S5). Isla pauca domui noslrae iiifirmorum -ex
poterant, volebat illud alias libenler cambire si g] elemosinis quse suo tempore venerunt consiiiuii,
possel. De his 10 solidis similiter abbas Rodulfus quia ad eam nec parvum nec niagnum constitutnm
majorum suorum consilio slaluil, ul o in anniversa- invenit, preler quod infirmiset languentibus carnes
rio ejus ae fefeclionem fratrum haberentur, 5 ad - ministrare debebal et.adhuc debet prepositus, quod
domum infirmorum, et si quis illos cambiret, qui • si in lardario (354) abbalis aul iu ciuii iiiveiiiieuuir,
luhc lemporis essenl sdllicile ordinarenl, ut de • inde acciperet quod ipsis infirmis convenire videre-
cambiis anniversarium ejus ordinarefur, et quod tur. Novit enim Dominus, quia ad eam miseriam et
snperesset ad domum infirmorum daretur. Jam igi-. - lenuitatem disceplatione abbatiim res secclesisede-
tur25 solidi sunt et 5 denarii, qui constituli sunl-ad • fiuxerant, quod domus infinnorum neque-lumen, in
domum infirmorurii. Dicendum modo erit, quid ex nocte, neque locum in die, neque quicquam infirmus
liis agendtim abbas Rodulfus constituerit. Ad ligna amplius habebal languens in lecto, quam sanus in
coquinsedomus infirmorum, quando per se coquinam refectorio. Ex eo si quid appetitui ejus non conve- •
habuerintjnfirmi, et ad focum faciendum liyemei niebat,. coiiiiiiulaiionem foris faciebal, proeo quod
ante eos 8 solidos, et ad coiitinuum in. ea noctei inlus desiderabat, interdum etiam ori.et appeliiui
lumen incendendum 6 solidos, el ad minutum lumen, sublrahebat, unde necessitatem luminis el foci sibi
quo ccanantibus et missam in ea cantanlibus ser-.. JC supjdebat. Qua' constiltilio non db hoc.facta est ab
.'ielur, 5 solidos et 5 denarios, 5 solidos ad ulensiliat • eo, ul sic tenuiter amplius permaneret, sed ut pre-
emenda, scilicet vascula, qiiibus in ea opus habelur, , sentem tunc necessilatem utcumque.alleviarel. Nam
et mappas et mensulas et manulergia et miriutai , volontas ei.eral summa et desiderium plura adderc,
bujusmodi. Quiriqueautem sobdosqui adhuc restantt - si ei acciderent, aut ab eis addenda relinquerc qui
ita reliquit, ut, si forte conlingeret, quo minns.20I post eum venirent. •
alii solidi et 5 denarii solverenlur, ex istis quodI 6. Ad vesliarium fratrum parum certi eratslalu-
deesset supplerelur, etsi plene persolverenlur,qiian- tum; nam csetera abbales proul eis veniebant pro-
ttimque 20 solidis illis superesset, necessilatibus; ciirabant. Quorum negligentia magnam frequenlis-
infirinorurri disponerenlur, ad qtiascuttque cusloss . sime fratres penuriam vestimentorum sustinebani,
domus infirmorum consilio prioris videret jiecessei- maxime inter illas quas superius diximus aiibaiuin
fore; sive ad carnes sive ad alias res, licet cames.s. conlenliones. Tamen dicendum hic ociosum prorsus
de prepositura debeant venire. Censum aulem istumi ..essenon credidi, qusead eam lunc.perlinebant, et
de omni elemosina iccirco conslituii recipiendum ai post quse el quomodo staluerat. Bonum de Pro-vin'
prepositd a debiloribus, et a preposito presentibus> lolum ad illam- perlinebat, et census de Alost 5
illis dandum priori, ul absque majori solliciludine ett, librse, et ajcclesia de Pirges i librse, el secclesia de
absque ullis experisispreposilo procurante solverelur. Dunc 2 librse, el secclesia de Guebechem- 2 libra..
ei. Si autem redemplio aliqua de lerra moriente. • Bonum autem de Provin ad id modicum defluxefal,
" herede
exiret, aut culpa- aliqua existente, vadiumi' ul vix solverel 7 marcas, cum aJiauando 19 solvisset,
vel tale aliquid preter- censum vivens persolverel,, unde iiitcr hsec omnia vix ad-17 u* Iibras tandem

VARL^LECTIONES.
sss Norpale 1. so°quindeci.m D. S01de istis 25 t. s. cusl. dom. inf, L*.. 302
viginti duas D
NOT_E.
" . <55i) Mantelius p. 72, argumentis duclus nescio quse-post coenam fieri solebat,
qiiibus, conjicii Gislebeiium V superfuisse ad an- (355) Officiumecclesiasticmn uliimuni, quoa su?>
niim usque 1158. nociis iiiitium iialielur.
(352) Sacrorum librorum leclio ajiud monachos, (554) Locus ubi carnes asse^vabanlur.
• 151 .i RODULFI ABBATIS S. TRUDQNIS
i$%
perveniebat. Ligna ad vestimenta fratrum lavanda..Alibro. de vita beali Trudonis (558), quia vivens
veniebant, de lerra quse dicitur JVlanedac(355), ad •adhuc monasterium suum primum in honore san-
balneas deLare (356), prebendse laulorum etconsu- ctorum Quintini el Remigii fecissel Deo consecrari,
torum de molendino de Grosmec. et aute arani ipsorum se sepeJiri, videretque usque
6. Igilur abbas Rodulfus audiens ea quss ab*bates. hodie et a populo exterius et "a, fratribus. inlerius
de suo dabant ad veslimenla fratrura, quia cum la- festivitaten! sancti Remigii celebrari, et de sanclo-
bore et dolore etlonga prius afflictione eis interdum Quintino unum tantum collectam fieri, miratus
qua
dedissent, timensque qnia id idem post se posset negligenlia hoc de tanto martyre conligisset, gra--
accidere, utile duxit tam aniiuaa suse quani frairi- tuin existimavil fere beato Trudoni, qui se el sua
bus, ul plene ordinaret et denqmiriaret bona ad ve- sub noniine ej'us Deo dedicaverat, si solempnitas
stimenta fratrum jam amplius pertinentia, maxime ejus celebrarelur in loco qui esset, ut dixi, Deo ex
quia fralrum numerus creverat sub eo, qui supra- noroine ejlis dedicalus. Composito, ergo ex passione
dicto penso vestiri non poterat., Voluit eliam ita ejus pulcherrimo cantu, eum anlyphoiiis et respon-
ordiriare,. ut illa vel illa curia non demembraretur soriis liymnisque duteisonis solempniler celebrari
de censu sive de annona sua, sed qtio servire dcbe- ejus festivitatem apud nos instiiuil, staluto fralri-
ret, lola inlegra serviret, ut si quando carum teni- "' bus die ilia reditu in fefectorio uJlra commune re-
pus accideret, officiatus de annona se plenius juva- iectionis, sicut sos' supra ini.epislola lejus scri-
ret, et si.annona vile venderetur, census esset qui pium est. I
ei succurrere posset. Dicebat enim iiullum officia- 8. Molendinum de Gtirsemdrul. 300 ralione di->
tum de aliqua curia posse prolicere, cui aut census ctaute duos modiosfecit solvere arapliusquam an-
, de ea aut annona deesset. Itaque Provin sicut erat tea solveret, al.erum sillginis, aiterum frumenli. In
: advestimenta fratrum dimisit,. et censum de Alost die sancti Quinlini dimidium
siliginis conslituit pau-
; et secclesiam de Pirges et ligna et prebendas ser- peribus ad domum elemosinariam, alterum dimi-
'vientium, sicut invenit. Censum autem deseeclesia dium similiter pauperibus ad eandem domum in die
<!eGuebechem et de secclesia de IDunch, quoniara sacralionis suse, sic ut post suum decessum trans-
tillse islse majori parte ad abbaiem perlinent, in ierretur ad anniversarium. De altero. modio fru-
maniim retinnit superius dicta inientione.. Yillara menii constiluit, in die feslo ejusdem sancii ut si--
,vero de Sesninc cum secclesia, quoniam studio suo mila excuterelur, et panis ponderis duarum .mar-.
et Iabore eam maguo et gravibus expensis reacqui- • carum et dimidise darelur inde singulis fratribus
sierat,.ad vestimenta fratrum statuit, et villam de „ super panem suum eolidianum , de reliquo fariiisa
Siades absque secelesia et molendino Remigii in panis fieret communis, et singulis camerariorum et
censu et arinona. Si igitur diligenter computave- servientium iu curii unus darelur ejusdem ponde-
ris, invenies quod ad vestiarium aliquid plus perli- ris. Similiter de alio modio in die suse sacraiionis,
iieat quam valens 30 librarum, de quibus 10 su- et cum defungeretur ad diem anniversavii.
peradditse sunt quseprius non erant. 9. Bonarium 306unum terras juxta eulturam no-
7. In villa s08Ham (357) quse est in Texandria stram versus Mergueles Gueinrico cuidam",subvil-
mansum unum habebat aecclesia, solventem 50 de- lico noslro, conquerenti, qnod -injusie esset sibi.
naries. Quem quoniam multi querebant in feodtitn, stiblatum, vestiiuit ea conditione, ui 12 denarios
et nos ibi nichil amplius habebamus, limens abbas singulis annis inde persolveret villico de curti no.
fiodulftis, ne post se aliquis veniret, qui illum in stra ad opus servientium, scilicet cocorum, pisto-
feodum alieui daret, sieut sibi quoque prope conli- rum, lautorum et aliorum de curia nostra, ut die
gerat, convocavit majores secclesise tam delaiciset feslivitatis sancti Quinlini 6 inde denarios ad bi-
clericis quam monachis, el 50 illos denarios in fe- bendum sjmul haberent, 6 in die ordinationis ejtis,
stivilatesancti Joliannis solvendos priori constituit qui C, cum defungerelur, transferrenlur ad diem
fratribus ad servitium eorum in festivitate sanctse D anniversarii ejus. Ante occidentalem curtls nostrse
Marise Magdalense,ut facerent festivitatem ilJam in porlam inter superius molendinum et viam publi-
albis, quam-prius vix in tribus lectionibus facie- cam, quse a ponte dirigilur ad sancli Gengulfi a_c-
bant. Addiditetiam ad eandem festivitatem solem- clesiam, tab.ernula est facta ejus tempore super ri~
pnius celebrandam 30 alios denarios, qui veiiiunt vuir. juxta pontem , cellerarii Jabore, suiiipiiinis
. <le Guebechem, de loco ubi olini camba exlilerat secclesisestiper nostrum dominicaie, decujuscentu
et modo slaltis curtilicius est. Cumque legisset in sive reditibus — "potest eni.m interdum corr.mutaii

VARIJE LECTIONES.
803quw sequunlur usque ad curtilicius est desunt D. "" sicut — est desunt D. 30Sin rasura i. m qvm
sequuntur usque.ad ciphos fratrilius desunt.D.
miM..
(555) Num Montenaken haud piocul a Landen? (557) Hamme Lovanio vicinum.
(356) Laer in vicjnilateLandeii. (558) Doriali Vita S. Trudonis e. 15.
1-55 GESTA ABB. TRUDON. — L!R. X. — CONTINUATIOI. 154
sic vel "sic, ut solvat plus vel minus —constiluil A runtab uiraque parte ingressus canceTlianie altare
cellerario, ut emat in j-efeclorio coclearia et cop- beati Remacli. Ubi abbas Rodulfus dum.infra $la-
pas (559) et ciphos fratribus. gnificat et sequenlem antyphonam baculo paslorali
10. Igitur inier isla recolligenda et illa acqui- innixus caput, quem ambabus junctis tenebat ma-
renda et singula ordinarida durii miro ardore desu- nibus, ad altare staretversus, amarissimum et pro-
daret, non deerant illi maxima. Iribulationes. Per- fusum profudil fonlem lacrimarum pro' sua necessi-
sequebalur enim eum inhumane advocatus noster tate qua percgrinabatur, revocabatquesossepe beato
comes Gislebertus, et plurimum advocatrix comi- - confessori Remaclo ad memoriam eam quam ipse
tissa Gerlrudis, conjunx ipsius, ila ut<nichil aut senex et bealus Trudd adolescens viventes adhttc
permodicum ei relinqueret de omnibus reditibus ad in carne habuerant simul amicitiam. Piaetiam ex-
ecra pertinenlibus,' preler communem victuin et prohraliont. objiciebat ei Gonsilium, pro quolradi-
vesiitum qtii debetur. fratribus. Vetus aulem boc • deral beato prolhomartyri Stephano Mellis precla-
odium exordium habuit a tempore abbalis Theode- rse beredilatis suse atque familise magnum el illusife
• rici, propter quem frequenter et conslanter eis monimenlum, cnm non esset modo presul in urbe,
resliterat tetnpore prioratus sui, et cum modo fa- qui succurreret angustiis nostris et miserise. Quicl
clus esset abbas, forlins et fiducialius pro posse et " plura? Audivit pius confessor tacitos gemitus me-
ultra posse resistebat, ubicumque jura secclesiaeeos rentis cordis illius, vidit profusos per baculum us-
jnfringere videbat. Propler quod tantum in eum que in pavimentum lacrimarum fluxus. Non solum
proeessit fseminea procacilas, ut misso ad eam ali-, igitur ab insidiantibus abbati disposiiis lalronibiis
quandopriori-nostro Guederieo ardenti ira citm ju- eripuil eum in itinere, verum precedens eum vere,
l-amento minaretur, nisi eliam communis viclus et vere precedens eum poienti virlute, causarii ejus
vesiitus abbati tolleretur, quod eis suusnon relin- effici-citer Metlis egit, non cum episcopo Alberone
queretur. secundo (561), sed cnin bealo prolhomartyre Sle-
11. Interea abbas claustro clausus tenebalnr, re- phano atque cum heatissima Dei genitrice Mana,
levans sibi ocium et tediumleclione, prosa, melro et' cujus oracitlum in ejusdem prolhoniaiiyris seccJesia
canlu, quasiqui non habebat.nec audebat quo pro- gloriosa frequenter illuslrant miracula. Narii anU.-
grederetur. Desperans tandem de auxilio hominum, quam abbas reverterelur a Meltis Stabulaus ad
convertit se ad divinum disposuitque iter saum beatum iterum visitandtim et orandurii Rcmaclum,
Mettis infra dies paschales(_.i-. 1114, Mart.19), non in itinere nuntiatum est ei, quod mortua essel illa
ad aliquem dominum suum in carne adlnic positum j. superius dicla advocatrix, etipsius et secclesisep.i-
episcopum, sed ad beatum prolomartyreni Stepha- maxima perseculrix [an. 1114). Advocatus autem
num, specialem post Deum _ecclesi3_nostrse domi- Gyslebertus, qui inimicissimus ei prius fuerat, re-
num et palronum. Ubi cum ante pares-Melensis. verso a Metiis staiim obvius ivit amico vuliu et
secclesise,monachos, clericos, laicos, causam-itine- supplici, et quicquid in eum deliquisset amodo se
ris sui et angustiam perorasset, riullumque posse ab libentissime velle emendare promisit. Sed neque hic
illis fieri auxilium videret, converlit se Jacrimabili- adhuc continuit sebeatus Remaclus. Nam Heriman-
ler per octo dies quos ibi fecit ad beali prolhomar- ' nilarum et Herimanni mnltos ct maligiios et sepiiis,
-lyris suffragium, frequentans reverenler parvulum redivivos in abhatem conatus"potenier conirivit et
quoddam beatse Marise sempef virginis iri eo mona- ab omni spe decidere fecit. Qui videlicet Heriman-
slerio ora.orium,'tanloque profusiori corde'causaiii nus ad SanctumiSymphorianum in silva supra Leo-
siiam illis agendam commiltebat, quanlo se pro- dium juxta Clarum moniem (502), sicut ante, se
pulsius humano destitulum auxilio considerabat. eontulit, et ab' inguine infeiius gravi inlirmilale
12. Sed dum illuc transiret, in monasterio beati correplus,^privalus est omui gressu. Longo 1itaque
Remacli 307Stabulaus nocte una habuit bospitium. cruciatu ibidem mortuus est. et sepulms (an. 1114),
"
Celeberricna erat nox illa solempnitatis institutse D prius lanien, quantum fieri potuit, per iiUernunlios
prci eo quod beatiis Remaclus reacquisierat sibi Malr abbati et secclesise reconciliatus; sex quippe annis
mundarium (560), quod Anno archyepiscopus Colo- postea vixit quam ahbas Rodulfus in abbatiam in-
niensis susceperat de manu- Heynrici imperatoris travit, quo vivenle alter nimquam absque pertur-
•qui Leodii obiit. Poppo secundus lunc temporis ab- balione' fuit., Ilic et talis finis extitit Herimanni,
bas ibi habebatur, simulque et Prumiensem tenehat qui unus et ultimus fuit quatuor illorum ventorum,
abbatiam, quas quam irrevocabi!iter_ dUapidaverit • quorum turbinibus agiiati frequenler. usque ad cce-
dicere, hic mei non esl proposili." Nocte illa ad pri- los fuimus, et depressi ttsque ad abyssos descen-
mps solempnes vesperos ambo abbates albis et cap- dimus.
pis preciosis induli, positis sedibus festivis sede- 13. Defunctis Herimanno et comilissa aljqiianiula
' VARl__i.LECTIONES.
307S. Trudoni,s D. 308deesl 1*.
,->-" NOTiS.
(559) Vas poiormm. (,.01) Imo quarto_
(560) Malmedy. (562) ClerniouL
153 RODCLFl ABBBATISS. TRUDONIS -150
pax abbaii et a.cc_esi_eest reddiia, et quoniam de A nomine Ruzelsa,quas suis sumptibus ununi pylarium
reparando mniiaslerio proplervaslilalem ejus despe- prima ca.pitedifieare.Ca.pil, erexit, consummavil;
rabal, et manus apponere propter pauperialem nort Deus309retribualei sancti Trudonismerilis.Hancimi-
audebal, convertit se ad edificandam quartam par- tatus quidam Libertus, de liac majori curte nostra
tem claustri versus aquilonem ex ,Iignorum materia, villicus, aliud juxta eam incepit et consummavii.
. sicut erat pars illa quse ad orienlem respiciebat, Post islos oppidani noslri de suis fralerniiatibus
cum prius amba. vix clauderentur sepe htimili et quatuor inceperunt pylaria, et duo reliqua sunt
veluslate discissa. lllam versus orientem hahebat imperfecla. Perpendens ergo abbas Rodttlfus, quia
pro fralrum dormilorio, versus aquilonem pro in- volunlas Dci eral et sanctorum, spiritu rccepto,
firmorum.donio, suhqtte uno ipsius teclo domus eral aliis inlermissis, ad iUud lanlum opus noa segniter
.lavalqria, domus.elemosinaria et curticula (305) ante se accinxit. Itaque pylariis tanlo. labore et consiiiura
, ctim posticio. Exilus tle clauslro et inlroitus pulcher, erectis, qualem nemo novit qui non inlerhieril.in
, etamplus, in quo mandatum (504) pauperum agebalur . brevi lcmpore de cboro usque ad turrim utrosque
et curticula anle poria claudebalur; superitis grana- parieles navis secclesisepsene usque ad consumma-
rium, inferius duse camerse, una in qtia vesiimenta lionem perduxit.
fratrum camer.irius reponeret, alia in qua consue- 1" 14. Sed diabolus crescenli invidens operi, cum
reninr. Deinde domiis infirmorum habens fumariam turbatis regni principibus adversus imperalorem
sive focariam, capellulam, lohiam (565), cameram Ileynricum qnartum videret locum impediendi opas
dispensatoriam, cameram privatam aliamque priva- nostrum.partes fecit; elpropler comitem Gysleber-
liorem, orlum (560) ante eam poslibus,, labulis, lum, advocalum noslrum, imperalorem desererg.
spinis niunitum, ut essel ex aere et viriditate inlir- nolentem, et ducem Godefridum Lovanienseni im-
tnorutn aspectibus refrigeriurn. De domo illa, quse peratori adversantem (567), irrnplio facta est ab_eo
prius eratquasi carcer infirmorum, fecit cervisse et in oppidnm noslrum. Nam stolidus populus preler
vini cellarium, alque a dexiera introeuulium aplum corporum communia arma et pectora stulte audacia,
hospitibus prepositi habitaculum. Quse jirius cella- nulla preparaverat adversus eum repuguaiionis ma-
rium fuerat, fecit pulchram el amplam sibi et ma- ehinanienta; fossatum oppididelrilumeldirulumet.
joribus hospilibus caminatam, habeiitem ab utroque plus quam centum locis pervium, porla nulla, ierra.
Jalere duas alias usibus hospitaniium necessarias, loco ponlium conlinua, ligna per slrata nulla trans-
ex quibus aptris et secretus in monasterium esl versa. Slulle lamen audax et male anle seeurus
introitus, interclusa manica a moiiaslerio, factoque populus rtiit ei obviam obduralis pecloribus, contra,-
in ea ad litulum sancii Lamberii martyris oratorio, que omnium hominum spem diu neintraret virili ei
hospitibus volentibus missam audire vel dicere con- manu obstileruni, et bis et semel violenter ingres-
gnio. In pariele hujus manichseversus monasterium sum bis et semel, iacta magna strage corporum
est feneslra ab ulraque parte vitrea, quse lumeu eorum, cruento vesligio ejecerunl. Sed lerlio pre-
fundit et in monaslerio el in hoc hospitum oratorio; valentes hosles mulliludine et securiores nosiris
lumen hoc procural cuslos de 5 solidis qui veniunt ierreo tegmine, compulerunt nostros inlra alrium,
ei de secclesia de Alost. De hoc qnoque oralorio esti . quod lanlum iiiunierant contra eum. Slalim omne
jntroitusiiialiam caminalam, quamipse abbas Jalam . oppidum usque ad 15,domos igne fuit concrematum,
et altam similiter hospilibus edificavil cuin necessa- quse 310paludis benetieio remanserunl. Interea milL-
riis ejus appendiciis, ul non baberent fratres inquie- tes circumquaque discurrentes omnia noslra. diri-
tudinem de hospitibus in clauslro, neque necessila- piunt, non ainplitissecclesiisquain domiciliisparcunt,
lem exire propter eos, sicut ante solebant, de suoi maneque abeunies, quicquid superesal depopulationi.
refeclorio. Suntet airia etporticus aule has uiras- igni tradunt, omnes noslras villas,. quse illi super-
que caminalas, el viridiarium spaciosum et delecia- fuerunl incendio suos mancipare fecit dtix suo suo--
Jiile hospitibus, cum pluribus lignis diversos fructusi JJ rtimque servitio. Quamnostram Galamilaiem, quam<
ferenlibus. De quibus psene omnibus nichil invenil, tristi metro bis deseripsil abbas Rudolfus, prosa bic'
. nisi silum horribilem et dirulas macerias, quandoi ilerare ociosum duximus. Hoc3Ii tantum hic de eo
abbatiam est ingressus. Et com de reedificaliones attingimus, quod mullam peperit ei indignationem
inonaslerii propler horribilera vaslitatem ejus, ul| el fomilem odii apud eos qui erant ducis, quoniam
dixi, desperaret, et propter lenuem secclesise sub- in eum inveclive verilalem expressil.
stanliam accingere se ad lanlum opus formidaret;; 15. Ttinc' iniermissuin est opus monasterii, cum
inspiravit Deus cuidam malron:e de oppido nostro3 ea ipsa die, eadem hora, qua cremabatur oppidum,
VARI_E LECTIONES.
302Deus — meritis desunl D. s'° quai— remanscrtinl desunt D. 3" Iioc — exaressit desunt B.
NOT.E.
(-.65) Airium. (507) E parte -innjnralorum prineipnm stetil cum
(364) Abluliopedum. Fredcrico itrthicpiscopo Colonieiisiel Heinrico duce
(565) Porticus. Limbtirgeiifei, icstante Ekkehardo Uraug. ad a.
(366) i. e, hoiiiim. 1154.
157 GESTA ABB. TRUDON. — LIB. X. — CONTINUATIOI. 138
operarii starentadhuc superassurgentema" murum, Ariis j mane ante solis oftum, vespere usque post
jamj'amqueposituri supremo operi eictremammanum. occasum, ad instantiam operis urgens eos, hinc
Videntes enim gravissimi ignis magnum periculum lapidi hinc lignb occupalos. Tolos igitor parietes
super chorum, super absides; super cstricelluni, monaslerii anno illo usque ad turrim persequavit,
celeriter se transfudefunt, et cum magno vilse. suse et trabibus supra compositis. fere percooperuit,
periculo et intolerabili sestu atque ardore partes modico superexslanle, quamvis illud idem non
illas ab incendio eripuerunt. Nam multis in locis de cessaret colidie strenue eonsummare. Tunc landem
-t*ctura sub pedihus eorum flamma erumpebat, et fracta est ab ipso capellula, quse supra sepulchra
dorso atque capitibus minaciler desuper allambebat. sanctorum Trudonis et Eucherii fere liiginta annis
Gratias Deo, pars illa evasil ab incendio, non lamen computruerat, el circumdata stinl sepulchra eoruni
sine aliquo in diruplione leclorum dampno. Annus • inferius muro, superius quadralis labulis qtiadra-
quo hnec mala nobis acciderunt annus erat incar- ginta preler aditum 313 versus allare insiiis, ligno
jiaiionis Domini 1114, ordinalionis abbalis 7, -14 operoso, duplici ordirie. Circuibat hoc opus sanclo-
Kalcinias Angusli, feria 2, messe malura, anno a rum corporibus reverendum minor cliorus" valde
eoncremaiione monasterii et claustri sub Lanzone et decorus, et invalidis fratribus ad sedendum aptus,
Luipone de abbatia contendenlibus 29. (568), a B ' et ad venerandametorandam pfesenliam sanclorum
concreinatione oppidi, quse facla est sub Heynrico corporum. Per duo utrimque osliola inlroitus erat
Leodieuse episcopo et per eum 50 et plus modico per minorem chorum ad altafe et sepulchra sancto-
(509). rum, valvis duabus ferreis anleallare inlercludenlihus
16. Dux Lovaniensis, licet mala ista omnia nobis populumet fratres, si quando cantalum aut oralum
propter advocalum nostrum Gyslehertum fecisset, procedere vellent manifeste aut occulte ad altare et
su corpora sanctorum. Muro itaque monasterii et
majora 'tariienadliuc minabatur, nequebona seccle-
sise solvenda ab invasione, nisi prius fossatum atrii, tecto gravissimis sumptibus consummalis, fecit illud
ab ObbertoLeodiensium -
qund contra eum elevaverant, reimplerelur. Quid solempniterdedicari episco-
mnlla?Qnod stnlta facluin erat temeritate, ul ita po in gaudip et gloria magna anno ordinalionis suse
dicam, defeclum est trisli necessitite; fossatiim atrii abbatis videlicet 9, ab incarnalione Domini 1117,3
repletum est. Tuncabbas Rodulfus a lurre mona- Kalend. Octobris, ab eo quo crematum fuit32 (370)^
sterii per elreuitum versns aquilonem usque ad por- , " cujus latus unum ad levam, invalidis fralribus
tam curlis, quse fespicit ad orientem, cuniultim atl sedendum et ad niissiis audieiiduin esl cou-
gruuin, reliquum, qttod est versus dexteram,
grandissimse fosssonon exlerius sed inlerius sparsii, G . atl conlessiones autiicnduni et sqliiarias ora-
propter magnum precipitium, quod ea parte cuiiis tiones exsolvendum consiat esse opportiinuiu.
itilits deformiler habeb.it, Forlam quoque, quse Hwc interpolalor, Iribus lineis erasis.
Tespiciebaf ad aquilonem, transtulil juxta molendina 17. Reliquise vero quse in allaribus et in quibus
ad occidenlem, in qua oommoda planitie, videlicet altaribus positse sunt, ita habentu.r : Principale
inter porlam orienialem et occideiitalein, pulchro altare, post beatam et gloriosam semperque virgi-
niodo ordine sunt positse necessarioe curti of_icin__: nem Dei genitricem Mariam, est coiisecratum.in
Orre.i duo, domus dominicalis, vasta habens per honoresanclorum Quintini elRemigii, qiiibusbealus
circiiiluni sui slabula equis supervenientium hospi- Trudo primum a se factum monasterium dedicavit,
tum necessaria, duse domus pauperum, allera sesti- in quo conlinentur reliquise istse: De corpore sancti
valis ad habiiandum, altera hyemale cafefaclorium Adriani marlyris, de sepulchro Domini, de columna
ad reficiend.um; percircuitum ortus amenus, pomo- Domini, de spinea corona Domini, de oliva Domini,
rum herbarumque commodus usibus, deinde pistri- de sancto Theodoro marlyre, de 31"sancto Apolli^
niim, post bracena, posteam divitibus bospitibus nare maiiyre el episcopo, de sancio Nazario, de
coquina,- quse cum expedit fralribus est domus sancto Georgio, de sanclo Maxelende, de.sancto
lavaloria; in medio et anle istas officinas puteus, I)€hristoforo,
; de vestimentis sancti Stephani protho-
utilis curti ad omnes aquse usus. Igitur repleta atrii • mariyris et aliorurrimultorum. Allare quod estTetfo
fossa el pacata ducis ira, recepit _ecclesianoslra sua majus altare est consecralum in honore sanclorum
bona vacua et post multos annos inulilia. Deinde Marlini episcopi et Chrislofori martyris, in quo
sequenti anno tam ardenti animo ad reparandum continenlurreliquise istse: Devestimentis sanctorum
monasierium abbas Rodulfus se ccepit aceingere, Trudonis et. Eucherii, de sl° lecto sancti Othalrici
quod, ut iia dicam, vix meditullio noctis poterat re- episcopi, de reliquiis sanclorum Clirislofori, Pan-
quiescere, quin ipse semper adesset presens opera-' craiii, Vicloris, Rumoldi marlyrum, Bavonis con-
VARIJE LECTIONES. '
312assurgentem—super desuut D. S13 preter adilum desunl D.' 3"aull*. 31" dc—niulKinim desuirl D.
,le de — Christofori desunt D.
NOT^E.
(568) Imo 50.
(309) Imo 29. Confudit auctor ntimeros; cfr. supra II, 13; III, 6.
(570j Et hi luuneri justo uno minores smit.
459 RODULFI ABBATISS. TRUDONIS m
fessoris et aliorum nmllorum. Altare in dexlera A , 18. Dictum 3S!0 est superius
(57i) de numero cam-
parteest consecralum in honore jsanclorum Johannis panarum et dulcedine sonoriiatis earum, sed omis-
bapiisioe el Joliannis evangelista., in quo coniinentur suiii est de vocabulis et ponderibus earum qnas fecit
reliquise isise: Delecto sancli Johannis baplislie et . 321novas fundi aut.veteres renovari. JPrimafacla est
. de spelunca ipsius et de aliorum multorum.-Altare de4cenlenariis et aliquanlo plus, scilladulce sdnora.
in sinistra parte est consecratuin in honore sanclo- Secunda de 21 in honore sancti Eticherii, et eam
rum aposiolorum Pelri et Pauli et aliorum omnium ; appellavit Aureliam, quam el benedixit. Terlia de
in eo continenlur reliquise istse: De corpore sancti duobus centenariis quam appellavit Filiolam; hsee
Amandi confessoris et sancli Valentini martyris B" sanclic Marise dala est adparrochiam. Quaria de53
et sancti Laudoaldi confessoris, sancli Firmini mar- centenariis in honore sancli Quintini martyris ap-
tyris et aliorum multorum. Allare ad sepulchrum pellata cst Quinliana. Quinta Remigia in honore
beatorum Trudonis et Eucherii in mitiori choro esl - sancti Remigii de 7 centenariis. Sexta de 6 cenle-'
consecratum in eorum honore; in eo conlinenlur nariis dicta esl Benedicta ad honorem sancli Bene-
reliqnia. islse: De capillis sancise Marise, de vesti- dicli. Sepiimam de 8 et amplius centenariis vocavit
menlis sancti Jaeobi apostoli Domini, de reliquiis Angustiam, quia in tempore illius angustise facta
sanclarum undecim millium virginum, de 318vesti- •B fuit, quo lota villa nostra et ahbalia per ducem
menlis sancii Rumoldi martyris, de reliquiis sancto- Lovaniensem Godefridum combusla aut invasa fuit.
ruiri apostolorum Peiri et Pauli et Thomse et alio- Octavam faclam_de 6 et amplius centenariis vocavit
Tum mnltorum. Altare in dextera parte ad introitum Drudam in honore sancli Trudonis, quse bis fusa in
nionasleriiestconsecratum in honore sanctiLeonardi dulcedine sonus nulli aliarum compar fuit. Nona
et-sanclseGerlrudisvirginis; ineocontinenturreliquise . vocaia est Nicholaia, quse 20 centenarios acl ignem'
ista.:Decorporesancta.Gerlru'diselaliorummultorum. • habuil, sed nescio quantum superexcrevit.- Decima,
Aliud contra islud altare in sinistra parte est conse- qnse propter preciositaiem suam missa est Mettis,
craium inhonore sancti Lamberti maiiyris; in eo con- 4 cenlenarios habuit, quam Stephaniam vocalam'
linenlur reliquise istse: De capillissancliLamberli beato prothomartyri Stephano dicavit. Undecima,
episcopi el martyris, de sanclo Georgio martyre, de quse iranslaia fuit ad seeclesiam sancti Geiigulfi, 4
318corpore sancti Germani episcopi et confessoris, nichilominiis centenarios habuit, sed non fuit similis
de corpore sancise Gertr.udis virginis, de sancto preciositatis. Dusescillse in refeclorio ei cymbalum
Vincenlio episcopo et martyre, de sanclo Mauritio in clauslro bis fusum poitierunt habere ad ignem
martyre, de capite sancti Vpolili martyris, desanclo P dimiditim cenlenarium. llla qua. peudet super cho-
Inn.ocentio maiiyre, de sanclis Marcellino el Pelro, rum habuit plus quam cenlenarium. Iste simul
de sanctisinnoceiuibus. posilus numerus facil centenarios 115 et dimidiuiiu

EXPLIGIT BECIMUS^ INCIPIT UNDECIMUS.*

4. Arile hos consecrationis monaslerii undecim. nalibus, episcopis et presbiteris, diaconibus et


annos, excommunicatus obieral Leodii Hcynricus omnibus clericis Romanorumque nobilioribus et po-
imperator, filius Heynrici filii Cunradi imperaloris, ptilo innumerabili, fidem subilo rupit, sacramenia
regnoque el atrio privaius erat propler dissensionem inlerposiia poslposuil, dalos obsides vilipendit,
iiiler ijisiim et aposlolicos Romanps de investiluris manusque sacriiegas tam ipse quam sui in domnuni
episcopatuum per aimlos et baculos de manu impe- papam, christum Domini, injecil, el in omnes qui
raloris, et propler symoniam quam de eis faciebal. capiia vidtbanltir esse secclesiasiici ordinis aique
Regnabal aulem pro eo filius ejus seque Heynricus Romani populi cuslodiaque conclusil (an. 1111,
vocatus, qui cum Romana secclesia palrem persecu-. j. Febr. 12). Ibi quod quisque suorum potuil de iiisi-
tus, regno euni privaverat. Hic cum regr.are ccepisset, gnibus Decclesiaslicis,sibi rapuit.tam in auroatque'
et potenlissime atque robustissime. in regno confir- . argenlo quam in cappis et casulis, sicul unaqiiasque
malns essel, in illud ipsum incidit, in quo pater a_cclesia allulerai adornatum processionis (572)..
secclestamoffenderat, et pro quo sentenliam priva- Quid longius protraho? Tandem gravi necessilate et
lionis acceperat, majoraque salis atque nefanda lameiilabili re compulsus, domntts papa non prople»*-
cominiitere non perliinttit. Nam cum Romam venis- se [anttim, quanlum propler Romaiiorum.nobiles et
sei, et ad gradus beaii Petri apostoli processione cardinales suos, episcopos, presbiteros,' diaconos,
suscipiendus esset a domno papa Paschali el cardi- qui secuin crudeli clausura tenebiiiUur, exiorquenti.
, VARIiE LECTIONES.
E17 et—multorum desunt D. 31Sde—multorum desunt D. 319 reliqua desunt D. 32° Sed dicamns
de campanarum vocabulis D. Apud D. hmc legunlnr snpra IX, 25 post lieri noii possent liodie. 3E1 feci
D. ei sic deincepsprima persona usus est.
NOTJE.
(57!) IX, 25.
(572) De hac re nihil legiturin Annalibus Romanis aut apud Ekkeliardum Uraugiensem.
101 GESTA ABB. TRUD0N.— LiB. XI.— CQNTINUATIOI. 162
magis quani pelcnli imperalori-consecralionem A telaia fuit, donec traheretur Coloniam conventos
imperialem se daiurtim concessil (Aprit. 11), et pra- Leodiensis (578) (Mai. 25), cogente auclorilale me-
vilegiuni potius qiiam privilegium (375) de inve- tropolilani, seilicel Friderici archyepiscopi (379).
Stiendis abbalibus el episcopis. Neque ibi quoque ausus est defuisse domnus abba3
2. Hoc trisii nuntio el pollutafama pervolante ad Rodulfus, cavens sibi seinper solliciiissime, ne
Gallicanam «cclesiam, sine omni mora faclo con- inobedientia ferirelur, sicut ne excommunicatorum
venlu (574) (aii. 1112, Sept. 15), imperatorem communione maculareiur. Eleclus est igiluf ibi8S*
excommunicavit, et quod sub tanlo saerilegjo el domnus Fredericus (580), majoris secclesiseLeodien-
violenlia factum fueral dampnavil. Domnus vero sis major prepositus el archydiaconus, ilque Remis
papa quod in re.conciliatiohe imperalori promiserat a domuo papa Calixto sacratus (Oct. 26), elAiexan-
non violavit, sed secclesiam"Gallicanam omnesque der cum omnibus suis compJicibus excommunicalus.
filios Romanse a_celesisepro injuria summo ponlifici Siudens breviiali prelerniisi hic,'quanta difficullate,
fact» ciavibus beati Petri aposloli titi non prohibuiu quanio periculo electus et qui elegerunl redierint a
Suspendefetur adhuc hsec iri i.mperatdrem sententia Coltinia Leodium ,'cu'm'a ffajeeto usque ad urbem
apud Germanorum _eccles'iam, tum propter timo- ab utraque parle Mosse acerrimas insidias per
rem, luni .a quibusdam propter graliam. Nec multo dispositas aptis locis militum coplas Alexantler eis
post lempore vocatus est ab ea et missus.ad eam posuisset, qiiibus ipse quoque iiilereral. Tamen pro-
Cono Preneslinus episcopus, Romanse secclesiselega- , tegenle eos Deo sine aliqua lesione urbem inlroie-
lus (575), congregalumque est concilium magnum funl, et exclusum Alexandrum, et Hojo jciisiello
in loco qui vocatur Friselart (576), lam de abbatibus " bbsidione ejeclum, colidie paliebanlur hostem gra-
et episcopis quain de multitudine clericorum et vissimum. Vix landem aliqttando domnus abbas
monachorum (an. 1118, Jul. 26). Cui propter obe- Rodulfus ab boc redilu post SS6 mullas frustratas
• dientiam qua vocabanlur non ausus fuit deesse insidias cceriobio nostro incolumis est receptus.
domnus abbas hujus nostri ccenobii videlicet sancti Qtiod non minimtim dolebat advocatus noster Gy-
Trudonis Rodulfus, ne ab ollicio et comniunione slebeiius comes et onmes Alexandri satellites.
ESeclesisesuspenderetur. Excomrhunicalus in eodeni 4. Igiiur excoriiniunicaio imperatore 3!!C Friselart
concilio imperalor Heynricus, sicut et in Gallieana et Alexandro Remis, inter hoc el illud facla esl
_ecelesia, cum 322propter predictam culpam, ttiiri "magnaperturbatio et in monacbos et clericos cru-
piopler lyrannidem quam i_xercebat in'aecclesiiiin'. delis perseculio in lolo Leodjensi epyscopio, qualis
Propier fideles irnperatoris cum multa stiilicitudine f, a tempore Arrianoriim non fuit audila. Alexandii
el tiinore acium et peraclum concilium fuit. Sed et parles juvabal ctim stiis omiiibiisLovaniensis Gorie-
dommis abbas Rodulfus non sine minori sollicilu- fridus luiic .temporis dux, Durachiensis coines Gy
dine atque timore domum rediil, ulpote per me- siebertus, Leodiensis militise signifer Reyner,us, de
dium et ad meditim fideliuni imperatoris. Sicque in Monte aculo (581) comesI.amber.us ,.et paene lota
lurbaioprius regno facta esl salis major conturbatio. familia secclesise cum suis viribus. Frederici paiies
'5. Defungilur pattio post Leodierisis episcopus tuebaiur fralres ejus Namucensis comes Godefridus
Obberlus S23(577) (an. 1119, Jan. 3i). Fit altercatio cum suis sed non oninibus, de Lemhufg comcs
grandis de episcopalu, electionis lamen dies in com- Gualeramnus (582), qui postea extilit dux, deFal-
niuiii prefigitur, infra quem Alexander ejusdem comonte (583) Gozguinus, civilas tola', exceplis
secclesise sacrisla cl' arciiydiaconus baculum et aliquibus, abbates onines epyscopii, de arcbydiaco-
anuluin arripii, iniperatori representat el ab eodem nibus el preposiiis meliores etplurimi, clefusquam
ista
jecipit, invesiitus sic a manu excommunicala de plurimus. Parsilla dicebatur Alexandrina, pars
csse
episcopalu Leodiensi. Pro qua lemeritate et conlen- Trederina. Alexandrini Frederinos dicehant'
tionis erroneo fune prefixa canonica eleclio diu pro- reos regise majestatis el ob hoc eos persequebantur,
VARI___LECTIONES. . _ ' "25
, 3S!tum I*. S23anno Dom. iH9 . "* eodem anrio"interoolalor.
• excidit 1. 1*.
• .- superscripsit
. .. interp. , ...
.3!6 Henrico D. ' ' '" '
NOTJE.
(575) Sunl hsec "verba Gerardi episeopi Engolis- (579)' Sedebat annis 1100-1131testibus Ekkehardo
niensis in concilio Lateranensi a. 1112. Cf. Ekke- •el-annalisia Saxone.
hardus Uratigiensis ad h. a. . , (380) Fraler Godefridi comitis -Namuceiisis. Cf.
• (574) Viennse auctore Guidone archiepiscopo Vita Friderici apud Martene Coll. ampl. IV, 1024 et
Viennensi.-Conf. Mansi XXI, 73. . in Aci. SS. Mai. VI, 725. '* •
(575) Qui jam iu conciiio Bellovacensi Dec. 1114 (581) Montaigu iriter Arsehot etTJicsl.
'-imperatorem excomn)unicavit. . < . (582) .Est filius Heinrici 1 comitis. Limhurgensis ,
(376) Cf. SlenzelH, 550. MansiXXI, 175. quern Ernst II, 250, hoc ipso anno 1119 obiisse
(377) Vide diem in commemoratione iidelium apud meriio eonjecisse videlur. Idem est cujus nomen aiins
Cbapeaville II, 56. De anno , qtiem fuisse 1119 pro- exsliil Paganus vel Paginus, quod occurrit in' Ann.
tant Annales Rodenses, alii vero 1118 Jalso volunt, Erphe.ford. 1129 et apud anualisiam Sax. 1056.
cf. Lavalleyi adnoialioiiem.iii Ernsi Histoire deLim- Vide de hoc nomine Ernst III, 3.
bovrgIII, 4. - _ • (385) Fauquemont, Valkenburg, orientem yersus
(578) l)e'die cf. _Egidium aufesevall. c. 21. a Mastricht.
'
163 RODULFf ABBATIS S. THUDONIS 464
, I.rederiiii Alexandrinos c.umiiiippiatore el Alexan- A'Hoc ei tolum conflaverai advociti Gysleberli vetus
dro excommunicatos et ob hoc in a.cclesiaslica com- in eum et novuin odium et delractio continua apud
munione eos vitabant. Jtaque qtii Romanoeobedien- ipsum tyrannum, sed testis erat qui novit corda hO'
tise sub episcopo Frederico oble^mperaliant, predas minum, quia preter Romanam obedientiam_ non
el direpliones et captivitiUes, ignem et gladium per peccaveriUn illum:
Alcxandrinos colidie suslinebant. Nulli setaii, nulli 7. 0 quotiens fideliores et meliores secclesisedom-
1
sexui, nulli ordini parcere, lolum persecutionis mim abbatem conveneruntjhumillimis precibus et
seslum super secclesias tam -in monacltos quam ele- piis obsecralioiiibtis, pretendentes ei lempestuosi
rieos effundere, vagi et profugi,ilacefi et seminudi temporis teinpestatem, ut promissa sibi prius secu-
mulii lam monaciii quam clerici hac illacque men- ritate, offerri se pateretur a fidelibus viris impera-
dicare. Sicvidimus, sic audivimus, sicscrihiinus. tori, et osculo lantum el colloquio ei commuir.caret,
5. Alexander civitaie et caslellis ejectus sub pre- et sic deinceps pacem et gratiam ejus lam ipse
diclis tutoribus nostro oppido frequenter se recipie- quam bona nostra haberenl. Cumque evincere non
bat, et tanlorum malorum incendium acriter se possent, quia ille conslanter dicebat servandam sibi
agebat. Oppidani nostri omnes illi favorales erant, obedienliam Romanam et communionem catboli-
iilpole semper levissimus ad talia populus. In tota B cam , conviciis affectum aspernabantur, et sinisiris
Brabantia et lota Hasbania non erat princeps aut auspiciis devoventes Jratum solum relinquebant.
doniinus, qui Alexandro non faveret aut eum luere- Nam si quando Trajectum (384) siveLeodium impc-
tur, soliis Lonensis comes Arnulfus inier ntrosque . rator venissel, vix eum tutum po.sse fore intra lem-
medium se agebat,-Frederico tamjen magis obiempe- pli quoque nostri parietes amici ejus cfedebani;
ran.s ex donmi papse obedientia quam Alexaiiuro ex quod et Alexandrini plurimum concitafcsiii, Ipse ta-
imperalorls violenlia. In medio nalionis tam pravaj men nichilominus quanlum vaJebat ab secclesia no-
alque pervers_3, in multa spiritus nostri augiistia et slra eos arcebat, el si qiiinido ad urium allarioruni
carnis nostrse amara peuuria., licet depredala, licet nostrorum ab uno suoruin Alexandro missa canta-
af-licta, servabat lamen secclesia noslra cum domno retur, iiullum noslroruni missam ibi cantare permit-
abbate obedientiam Romana. secclesise, et inconta- tebat amplius, donec bcnediclione dala ab episcopo
niinatam se custodiebat ab excommunicatorum com- Erederico reconciliaretur. Preteribant dies sanclse
munione. Quapropter ira gravissima et odio -into- quadragesimse necnon simul passionis dominicse
lerabili atque rapina in domnum abbatem Rodulfum (1129), et lota secclesia nostra cum domno abbate
et in noslros et noslra omnes ferebanlur, quicum- agonizabat vehemenler in liac passione. Nil nos
que imperatorem et suum Alexandrum seque- juvare poleral, quod consilio et multis precibus
bantur., fideliunj secclesisepacem et securilalem tam nostri
_ 6. In lempore illo el in diebus illis scripsit dom- quam bonorum nostrorum credebamus fnos redi-
nus abbas Roduifus epystolam ad ipsum Alexan- misse 24 marcis a Loyaniense, 20 a Durachiense,
drum, et aliani ad quendam de silis, redarguens impeditis quaesupererant nobis sub fcenore pro hac
eos cum magna liberlate animi et conslanlia el ' gravissima nobis exactione. Inimici Dei el sanclse
auctoritate de illicita ejus invasione ei de lyrannide secclesise mentiuntur proniissum, rumpunl lidem.
quam in aecclesiam exercebant cotidie, ct instruens Venlum jamjamesseminanlurad clausulam, scllicet
eos quse esset cauonica eleclio el ad episcojjatuni aut abhateni e.is eommunicalurum, aut lpco et ab-
a:cclesiaslica promolio el de iniperatoris dono. balise cessurum sive fame cum omnibus nobis in ea
Hse 3" si queruntur, in volumine iopuseulorum ejus morilurum. Atque ad complenda eorum longa desi-;
invenienlur. Sed quid ? Non mutavil _Elhiops pellem deria hujusmodi est eis occasio suborta.
suam neque 388pardus varietatem. Intcrea Lova- 8. Infirmata malrona de majoribus oppidanorum
niensis dominus villas noslras el | secclesias el quse- propinquabat ad mortem; spes vivendi nulla eral.
cumque de nostris dominio suo adjacebant mililibus n Conveiiiunt abbatem filii et parentes, rogant ut, cum
suisdistribuerat, comes vero Gysleberiusadvoeatus' defungeretur, missam et exeqtiialia de more ei face-
nosler de nostris, quse ei subjacebant similiter fece- ret. Quid faceret? Annuere eis quod jion facitnus
rat. Heynricus castellanus de Cohme, ministerialis erat, eum non decebat; negare causamque queren-
. imperatoris, quse supra Mosellamvidebamur habere tibus dicere, sedilio fulura erat. Quid tandem? Re-
possidebat, quisque dominorum, immo rapiorum, spondit se non audere. Querentihus quare : P.ro ser-
prout eis nostra confingebant. Solum deerat volis vanda. mihi, inquit, sancta communione; sed si vifi
Alexandrinorum et aulicorum domnus abbas Rodul- tantum vellent abesse,presentibus mulieribus mis-
fus, desiderantium eum quandoque rapere et impe- sam et.exequialia non timeret peragere. Suggesse-
ralori dehonestandum pro maguo niunere o_ferre. . runl crebrius eadem, el eadem nichilominus ab eo

VARIJE LECTIONES.
S!JHse— invenientur desunt D. -3SSneqne p. v. desunl D.
NOT./E.
|384) Mastrieht. I .
m . GESTA ABB. TRUDON.—LIB. XI. — CONTINUATIOI. 166
ajiJiertmt. Epyscoptun vero Fredericum ?29 non epi- A , nunc vero magis in iram et furorem propler supra-
scopum reputahanl, sed invasprem et lyrannum. diciam exprobralionem contra eum succensus, duci
Ergone, landem inquiuni, viri excommunicali sunl ? quid eis faciendum sit de abhate communieat, con-
Irailque- recedenles commoverunt sedilionem ma- sultiique accepto secttndo die paschse (Apr. H.) in
gnam in populo, populusque cum filiis egrotaniis ina- alrium aecclesiseveniens, pul .alacampana populum
li'ona.cum clamoso furore querimoniam apuifadvo- convocat. Ubi de illo pariter cceperunt tuiniilniari et
caium faciunt de ipso. Ecce, inquiunt, advocate, patet conqueri, etvicissim favere ejus derogationi. Man-
2
quodpro excommunicalis tamle quam nos habet, quia datus ad eos exire3S recusat; advocalus homines
te duce ivimus Hojum in ducis (585) expedilione. Ob ejus pro pvecepto 333stio iiolentes etim exfestucare
hoc neque nos in communione neque mortuos nostros exfesiticai. Die illa loia satis luibsa actum est in
pxopler nos vult recipere. Salis ntiqtte igiiominiosum lurha. Seqnenii die (Apf. 12) comes Arnulfus de
tam iibi quam duci, qui in medio noslruni securum Los-se interposuii nichilque profecii, cum neque
paleris esse inimicum imperaloris, qui lam ipsum mulari possel abbatis constantia neque dissideniium
quam te et ttos non ttegal se habere pro excommuni- ab eo perlinalia. Itaque defeiigata horum ratione
catis. Monebant.abbalem secreio amici et homines el illorum dissono fremitu, eo res demum relicta est,
sui, ut sallem cum 33°dnobus vel tribus fratribus in B ut aul loco eedendum aut excommunicalis commii-
cella residens convenlum fratrum ad exequias miiie- nicanduni sibi essel. Nec diu liesitavit quid potissi-
ret, et lemplantes eum proposito avertere dicebant mum eligerel. Vir enim prudens citius advertil, ctsi
ei ulilius esse ad horam necessitati temporis cedere, temjioris necessilas presentiam suam secelesia. sibi
quam secclesiam sibi commissam desolalam relin- commissaa omnino deposceret, priori lamen honori
quere. - Sciebat _enim alierulrum imminere, quod el conslantise suse nullatenus debere notam subsan-
aut volunlali eorum aut loco cederet. FJecli non nalionisinferre, nec egregia priricipia probrosb exilu
potuit. corrumpere. Tedebat eum bona a_cclesisecotidie vi-
9. Nunc quoniam sermo de expeditione ducis dere diripi, etab his qui debebimt niillum aiixiliiun
versus Hojum incidit, breviler langam quid fuerit. lerri. Concertabat vero egerrime in mente ej'us hinc
Alexander Hoj'ufricastellum occupaverat, quem in eo fratrum affeclus, quos iniime diligens sine gravi do-
Fredericus episcopus cum fratre suo Namucense co- lore ila desolatos relinquere nequibal, illinc con-
mite Gddefrido obsessum tenebai; nam suburbana servandae catholicse communionis superius Iiberri-
lloyi"3S1 Frederico magis favebanl quam Alexau- me acta constanlla. Sed quid? Zelus a.celesise et
dro (386). Ad quem liberandum dux applicuit exer- magiianimilas honesli forlisque proposili demum
cittim Hoyo ex una parie Mos_e,_n quo oppidani Z palmam hujusmo.di conflictus penes eum obliuuil.
noslri fueruut — et hoc est quod advocalo, el duci 11. Certus ilaque de inconlaminanda fratrum per-
iinproperabant, ut eos ampliiis in abbatis contume- severantia, cessit landem non sine magno ejnlam
liam sic accenderenl, — ex altera parle Mosaede eoruin el meliorum de abbatia dolore, parvipendens
verlicibus montium comes Lambertus in obsidentes presenlia meJioris spei contemplatione. Anno"incar-
caslellum cum ingenti mullitudine irruil. Pugnaium jialioriis Domini 1121 exivil, ordiiialionis ejns
«irimque.acriler est, illinc a duce islinc a Lambeiio 13 (387), quarta feria paschse (Apr. 43), qiiie.fiiit
'Comile, contra ulrosque ab bis qtii erant cum epi- eo anno Idus Aprilis, alque.acomite Arnuifo de Los
scqpo Frederico et" fraire ejus Nainucense comite. boiiorifice conducius, humanissime quoque ab eo est
Dux inani spe frustratus reccssii, comes Lamhertus hospitio susceplus liberaliterque stipendiaitis. Paucis
iii bello prostraliis tle eqtio el viilneralus, caplivus iiaque cum eo Taciis diebus, licel morbo per plures
dticlus Namucumfuit. Alexander obsidionem diu sus- tuiie diffuso capiiis et oculorum tunc gravaretur,
linere non valens et valde expavefactus ex verhis viam tamen versus Flandriam est aggressus, atque
papaeCalixti,-qui ei mandaverat, quia clauderel ei per Lovanium, ubi dominus Lovaiiiensium folia lan-
januam vitae aeternse,nisi cessaret, episcopo Frede- lum dedit ei verborum, inde per Afflingiam (388),
rico castellum reddidit, et piomissa emendatione et pef coenobiumsancti Bavonis landem.pervenii Gande
perpelua cessaiione, in pnplico eonvenlu Leodii ab- ad secclesiam sancli Petri. In illis diebus jireerat
solutus esl ab episcopo Frederico cum paucis adhe- Hafflingiseprifnusabbas loci illiusFulgentius 334(389),
renlibus ei clericis, et doini sedens ad lempns invi- vir cum omni suo convenlu vila religiosus aique
Uis siluit. Nunc ad nurralionis ordineiii revenamur. hospitaliiati deditus; apud Santium Bavonem Guul-
10. Advocalus jam dudum graviler abbati infensus, chricus in providentia rerum lemporalium vigilauler
VARI.E LECTIONES.
a!BAlexandrum D. 33°cum—residens desutti D. a31Hoy 1*. m veriire 1* 333mandato D. m anno
scili_et540 ordinalionis sue in abbaiem illius monasterii interpol. in margine.
' -
NOTJE. ..
(385) Godefridi Lovaniensis (588) Afflingheminler Gent et Brussel.
(586) Cf. dehis rebus Annales Rodenses ad 1121. (589) Quem anno 1120 jamobiisse vultSigeberti
(587) Quarto decimo. Cf. infra quse ipseRodulfus auctarium Aifligemense. Prseerat monaslerio inde ab
de.hisaiiulitin libello De elevalione marlyrum le- anno 1087; cf. Sigeberti auclarium Geinblacense.
gionis Thebifiie.
' ' RODULFI ABBATISS. TRUDONIS
f67 168
strenuus, apud Sanctum Pelruni|Gande Arnulfus, ARediit, sed ex consilio Alexandri, licethoc negaret,
qui postea vivens abhaliam reddidifinqtiietatus a abbatiam intrare ab advocato Gysleberto non permit-
f ratribus. Exuberabat lamen ej"aslempore locus ille tilur, donec intelligeret atque probaret. quo animo,
vicluum ct vesiituum tam sanis fralribus quam in- quo sludio causam suam tueretur. Cumque Leodi",
firrnis superabundanti copia, vigebanlque sub eo.in- moraretur, annitebantur valde comrriuiiesamici eo-
troducia per eum religiosa Cluniacensis ofdinis slu- rum, ul pacificarentur. AbbasRodulfus nonrennue-
dia (590). Ab his supradiclis omnibus pia biimanitate bat, sed secundum Deum et animse suse salutem;
et compassione susceplus, postremo remansit Gande Alexander neque hanc neque illam volebal interpo-
sub hoceodem Arnulfo ahbale 33B,doneede lam so- nere 335condilionem. Manebat interim Leodii aptid
lido littore posset speculari, quando Deus imperaret Sanctum Laurenlium; Heribrandusiunc temporis
ventis ej'us et mari. Interim dum ibi moraretur, ma- ibi presidebat postBerengarium (592). Sed cum in-
nus Domini palernse super eutn visitatioriis corre- lelligeret in his quse Alexander querebat, quia an-
ptionem super correptionerii ei apposuit, quia frater guis in herha laterel, atque cognosceret, quia ille
ejus uteriiius, qui cum eo exierat vice famuli sed excommunicalis communicarei, el factus conventus
afffeclugermani, longo languore viia deeessit. Jacet excommunicalorumcommunionecontaminatusesset,
"
sepultus in medio prali anle occidentalem portam dolebat vehementer se venisse, et libeniissime vo-"
nionasterii, quod circumdat undique murus vasti et lebat se absentare, ne cauera sua slrenue acia fusca-
bene composili paradysi; signalur sepulchrum ejus ret vel falsa opinione. Sed rion parum habebat
lapidepolito alque subnigro. Quania constanlia ani- anxielatis et solliciludinis, qtiia neque in FJandriam
mi, qnanta vultus serenitate visitationem illam Do- fedeundi faeile copia erat ei, cum viderent eum sibi
mini ibi susceperit, cum tamencarnis affectu ut dissenlire quorum conductu eo redire haberet, el li-
Iiomo inlus uroretur, mirabantur omnes qui eiiin meret deesse sibi ad victiim peninens, si Leotlii
intuebanlur, maxime ipse Arnulfus abbas, qui omnc diutius remorari necessitas compulisset. ln proximo
genus consolationis affectu et effectu maximo erga aulem archyepiscobus et dux Trajecti debebant
tiim exercebat. Fuit igitur cum eo usque post ob- convenire, ut in pace omnia solidarenl, sub qua spe
itum Frederici Leodiensis episcppi, propler cujus firmanda..337pacis pacilice Trajeciufn venil. Nichi!
Gbedientiam et Romanse_ecclesisecoramunionem su- eorum qusepromitlebaniur ibi actum esi, archyepi-
pradiciam paliebaiur incommoditalem. scopus non venieus venientem 336ducem fruslravii.
12. Eodem anno defungilur episcopus Fredericus 13. Videns igitur-facullaiemin Flandriam rever-
• 6 Kal. Junii (391),.ei Alexander reducitur inurbem tendi minus sibi suppelere, Cdloniam iniendit ani-
a suis et cum suis. Preter eum vero solum, quem " mum ad archyepiscopum Fredericum. A Trajeclo
episcopus Fredericus ahsolverat, ut el Iloyum exiret auiem descendensEyselocaslellum (595), invenitibi
el ah episcopatu cessaret, nullus suorum laicorum majorem preposilum secclesisssaucii Lamberli Aii-
absolutus fuerat, neque lamen ipse eorum commu- dream, qui postea Trajectensis extiiit (594) episco-
nionem in aliquibus devilabat. Videbalur enim tam pus, et cum eo de secclesia majores, qui Alexandri
sibi quam suis, quod omnis contradictio, quse hacte- comniunionem vitabanl. Ubi invicem consolatis et
nus eos impugnaveral, defuncto episcopo Frederico in pcrseveraiuia corroboratis, transivit ad viruni no-
sublata et remota essel. Vocatus ergo ab eo, Jicet bilem Gozguinum de caslello FaIco'moiile,qui et ipse
excommunicalus adhuc, Lovaniensis dux Leodium fautor eral et cooperalor 339Frederinse parti faven-
venit, clerum et populum ci pacificare satagit, et in tium. Qui honorifice habens eum sectim aliquot
pleno convenlu capituli reformat ei assensum ele- diebus, deduxit.euni in Arduennam ad archyepisco-
ctionis. Qui de Frederinis inlereranl silentio magis pum, ubi tunc forte per nemorosa ohleclabatur.
«juam corde aut ore assenliebaiU..Placuit tuncquo- Archyepiscopus de adventu illius gavisus, bospicio
que in commtinieos abbalem Rodulfum revocare, ut et consilio est eum consolalus. Mane aulem facio,
illo ei cooperahte, qui in parle donmi Frederici non- . adveniunt nuntii Alexandri, Heynricus archydiaco-
nullse opinionis ftierat, et archyepiscopo virtute con- nus secelesisesancti Lamberli, filius Cononis comitis,
slantise in persecutione satis innoluerat, ad ea quse et Godescalcus canonicus secclesia;sancti Servatii
reslabant promplius de AJexandro prevalerent. Trajecli, qui eranl de communione Alexandri. Spre-
Seienies aulem, quia pro ijisis minus redirel, liliens vit eos archyepiscopus nolens eos audire proptef
ti sygillo Leodiensis secclesiseeum remaiidaveruiit. commuiiionis conlaminationem; tamen eis et Ale-
VARI_E LECTIONES.
J5S4 mensibus inlerpolator. ssoc. v. i. 1*. 3!7 deest V. 338ven. d. f. desunt D. 339cooplator I*.
" ' NOTJE.
_
veneno necalum esse auctore Alexandro.
(590) Quod faelum est anno 1117; cf. Aiin. Blan-
diniensesMon. Germ.'SS. V. SI592)Annis 1115-1150.
(391) Consentit scriplor Vitae ej'us, sed JSgidius (593) Eysden in dextra ripa Mosseinter Masiriclit'
presevallis habet n Kal. Jun. Epilaphium quod ser- St VlSG*"
vit idem et Annalcs Rodenses 1121 volunt eum (394) Sedit annis 1127-1139; cf, annalista Saxo.
469 GESTA ABB. TRUDON. — LSB.XI. — CONTINUATIOI. .70
xandro oninique clero ei faventi inde apud Sanctum ^ venerabilis, Reyrnbol.dus preposittis Sancii Jo-
Cornelium (595) diem statuit, ut audiret eos ibi. hannis, et alii nonnulli boni in secelesia teslimonii
Tnterim abbatem Rodulfum secum Coloniam dncit, cum abbalilms. Quid multa? Tandem prociduntom-
et commendat eum Roberlo abbati Sanctse Marke nes coraffijarchyepiscopo et petitam impelrant ab-
Sanctiqiie Heriberti ullra Remnn Tuit.ii (596). Isle solulionem.AIexander interrogatusabarchyepiscopo
Robertus Leodii nutritus fuit in ccenobiosancti Lan- obedientiamprbmiitit.manu sua in manu ejus sacrala
renlii, qnem propler preclaram riominis ejus famam posita. Archyepiscopus per sanctam ei precipit obe-
in sanctarum scriplurarum scienlia archyepiscopus dientiam, ulampliussenon intromittatdeepiscopatu;
sibi assumpseral (597), et abbatem loci predicti con- illeannuit,el qui vidimus.et audivimus hoclestifica-
sliluerat. Hujus viri multa et magna et preclara mur. Sic die iila solulus est ille conventus. Archyepi-
exlanl librorum volumina (598), qua. de divina pa- scopus expertus iri illo conventu quam necessarius
gina exarata reliquit in ;ceclesia; cujus corpus vi- esr-eisecclesi;e abbas Rodulfus, gralissime secum'
veniis (599) nec somno poierat requiescere^ quin illum Coloniam reduxit, donec deliberarct quid de
palpilaret lingua el movcrentiir ejus Iabia in diviiise illo esset aclurus, commendatum supradiclo Ro-
legis meditatione. berto abbali.
14. Neque diiiiiiterftiii,veriit dies positus Alexan- B 15. Nec multa mora interceOente causa exlitit,
drinis (400). Archyepiscopus convocatis majoribus qua majores .secclesiseColoniensis archyepiscopum
secclesiasColoniensis affuit, abbatcmque Iiodulfum adierant, prepositi, decani, cantores et scolastici,
cum Tuitienselndam perduxit. Duobus diebus longa necnon et ahbatum aliqui, quorum unus erat Tui-
ibi altercatio, longa de canonibus dispulalio; ar- tiensis abbas Robertus, qui ad illum convenium
ehyepiscopus Alexandri et suorum communionem secum duxit abbalem Rodulfum. Aderat et Syge-
vitabat, et omnes cum eo qui c!eobedientia episcopi burgensis abbas Cono primus, qui postea Radisbonse
Frederici fuerant. Alexander se absolutum ab epi- extilit episcopus (401). Apud illum decreverat ah-
scopo Frederico et suos clericos aiebat, arcliyepi- bas Rodulfus se mansuruni, quoniam locus erat
scopus non solum Alcxandrum el suos, sed el om- famosse re!igionis,elproplerexcelsum monlem pre-
nes qui erant capila secclesise sancti Lambeiii pro ter monachos amandse solitudinis. Sed divina pro-
excommnnicalis se habere dicebat, exceptis his qui videntia aliter de eo fieri proposuerat. Ecce enim
de obedientia et communione episcopi Frederiei fralres Sancli Panlaleonis adveniunt, et archyepi--
adliuc extra civitatem erant. Taiidemqiierenlibus scopi pedibus provoluti, coram loto conventu se
quare, archyepiscopus respondit : Quia dejuncto et posl defunclum abbatem suuni Herimannum (402)
sepulto episcopo Frederico, ducem Lovaniensem.in C j'am novem mensibus pastore caruisse(405) conque-
capitulum veslrum^" et in «cclesiam introduxistis, runtur, religionem deperir.e, bona secclesise immi-
et cum eo, immo per eum et propter eum eleclionem nuere. Archyepiscopus sine mora optionem dat eis
fecislis, cutn ah apostolico el me ipso et ab ipso vestro - eligendi; pars illum, alia elegeral alium, fceda
ephcopo Frederico ftthsel excommunicalusel necdum coram archyepiscopo inter eos erat dissenlio,; longo
absolutus, et omnes cum eo qui persecuti fuerant mc- enim novem mensiuni spacio magis creverant par-
clesiam sub ephcopo Frederico. Hoc autem lolinsa tes, quain unanimilas convenisset. Ipse qubque
archyepiscopus faciebal, ut, cuni ex hoc convicti abbas Rodulfus pro noslri ordinis reverentia, ut'
satisfacereni, cassa esset eorum electio quam cum eos uniret aui saliem disciplinaie loqui coram ianio
exeommtinicalis et per excommunicatos et propier conveniti faceret, se interposuit el frustra laboravit.
excommunicalos fecerant de Alexandro.Erant autem Archyepis-cojjus semel etsecuudo de concordia mo-
deilla contaminalione lionestse personse secclesios, .nuil eos, et locum dedit consulendi delerioresque
archydiaconus Almannus, archydiaconus Heynri- recepit. Quapropter c-onsiliocum majoribus secclesise
cus, Seyfridus decamis, Sleppo archydiaconus, accepto , placttit in auribus omnium , ul providen-
et multi alii majores atque minores. Cum ar- tiam illam abbali Rodulfo comniilterent. Ille la!e
chyepiscopo erant de aecclesia Leodiensi An- quid nicbil unquam suspicalus, de benivolentia do-
dreas majoris domus preposilus, Emmo archy- minorum primum gratias pronus in terrain egil,
diaconus, magisler scolarum Steolianus, vir vilae deinde renisus esl quantum ratione et auctorilalibus
- VARI^l LECTIONES.
sionostrum 1*.
miM.
(593) Cornelimunsler sive Inden. Reitrage zur Gulich-und Bergischen Geschichte, II,
(596) Detitz. 215.
(597) De his cf. locnin ex libro ejtis De Trinitate (401) Sedehal annis 1126-1152.
Mon. Germ. SS. VIII, 261, ubi et 'Clirouicon ejus (402) Cf.
' Chron. Sancti Pantaleonis apud Eecard.
Sancti
' Laurenlii Leodiensis. 1,927.
(598) Quse parlim" doginalica panim exegetica (405) Vacua erat abbalia inde a 29 Dec. 1120,
edila sunt Moguntise1651 f. - ut ipse prohat Rudolfus in episiola de elevalione lc-
(599) 0biit4Mart. 1155. gionis Thebcea^.
(400' De lioc concilio vide Kremer Acadcmische
PATP.OL.CLXKIII. .. - 6
' '
VH P/ODULFl ABBATISS. TftUDCNIS 172
poluit el licuil. Sed dccanus et magislcr scolarum A et Theutoiiicorum disciplinalo ,more. Cum Judeis
majoris sscelesia. Egeberlus, qui postea regularis frequenler lene habebat colloquium, non disce-
facius canonicns alque Monasteriensis esl episco- piando neqne exprobrando, sed dtiritiam cordis
ptis (404), cilo ei occurril ex senlentiis cationum , eoruin palpatu et fricatione qua opus erat emol-
cum pro Romana communione pulsus esset a sede liendo; qii3m ob rem ita amabalur ab eis, ul etiam
sua et sancii Pantaleonis vacarel abbaiia. Cessit mulieres eorum irenl videre etim et alloqui.
lanclem, nichil lamen aliler nisi fratrum loci illius 17.FlticUiabat adhucgraviterLeodiensis secclesia,
consensu el eleclione hoc fierel; et nnanimiler hoe nec cerlam spem ciesignaii recloris habebal. Frater
factiim esi. Itaque mense Septemhrio (die 6); mo- ducis Godefridi Loyanii, Adelbero primicerius Met-
dicum anle naiivilaiem sanclse Maria., sancti Pan- lis, jam lunc mtiltis erat in ore el in dies rumor et
laleonis abbatiam ingressus est (405), introduclus opinio dc ipso inagis accrescehal. Porro sub eo spatio
a majoribus secclesioe Colonietisis, et- cum fesliva 'emporiscaiisaimperaiorisadeocum aposlolico (408)
fratrtim el familise processione susceplus. in pacem el concordiam rediil3V2 (407), ut cum suis
16. JEcclesia aulem sancli Panlaleonis ex privi- imperalor a predicla excomriiunicatione absolvere-
legio Romano anliqiiitiis hoc habuisse dicebalur, uf lur. Alexander inolita sibi prurigine needum dispo-
abbas loci illius sandaliis ei dalmatica uteretur, vi- B sita , sed Lerninis ydrse capitibus circa prccordia
cesque ageret archyepiscupi per civilatem in suis ejus anlielaiilibus, limas aureas aique argcnteas
stationihus; sed Aimo archyepiscopus sandalia et preparat, quibus avarortim inanus etanimos ad sa-
dalmaticam pi'oliibuii, vices vero suas agere per tisfaciendum ambilioni suse acuat. Lcnilus esset ei
slaiiones concessil. Sic usqoe ad tempus abbalis lulibus inslruincnlis asper ei prius aniinns episcopi
Rodulfi permansit, et quia eral ,homo ptilchre, ut Coloniensis Frcderici, sed Roditlfus abbas ttinc
iia dicain personatus, el divino assislens offlciode- Sancli PantaJconis, cum auxilio decani majoris
ccnter sonorus, frcquentabat stationes quas agebal domus Egeberii et eoriim qui eranl de parte defiin-
celeberrime Coloniensis populus:, malronarumque cii, spem vauam anibitiosi hominis prorsns exina-
plurimum devotus Deo sexus. Clerus vero sine omni nivil. ltaque Alexander nbi sepius experilur conalus'
invidia solempne exhibebal ef obsequium, tanquam suos frustrari, ccepta vel dissimulal vel omittil. Fit
si haberel pro oculis ipsum arcbyepiscopum. In tandem de Adelherone Leodii assensus3*3, impera-
brevi el sine grandi labore dilapsum ordinem et tori presenlalnr, dono cpiscopali a manu ejus in-
violatam fratcrnam con.cordiampiilchre reformavit, veslilur, Coloniam consecrandus tlticitur. Exhibent
peroptimanvjue virlutem purse confessionis in fra- se ibi fralres noslri ccenobii videlicet sancli Trudo-
tribus illis invenil, furtivarumque et puplicarum C nis, abbatemque suiim repeiuiit auxilio ajcclesite
vigiliarumet orationum inde.aiigatam assiduitaiem. Leodiensis, advenerat quoque pro eo repetcndo Ste-
Clausam immo serlam januam hospilalitali aperuit, plianus, domnus noster Meiensis episcopus. Grandis
domos-dirulas atque deformes dignas ipsius3V1 ar- erat inter eos pro eo decertatio, alii ul utrasque ab-
chyepiscopi liospitibus atque loci abbaii reparavii, balias haherct, alii ul illam sancti Pantaleonis re-
nichilumquani passus menssefralrum de statuto im- tineret. Nculruin iIII placebat, aniinus ejus ad pri-
miiiui. Inter velus et novum 120 carralse vini sec- mam sponsam redire intendehat. Res eo processit
-clesiseillo anno provenerunl. In hospilibus el plu- iit adhuc investilus sancli Pantaleonis abbalia ad
riunim roonachis et regularibus, canontcis multa nostram honorifice rediret, et libere reinveslitus ea
expendebai, quippe quibus el janua el mensa ejus de qua injuste exlurbaius iuerai atque secure pos-
semper palebal. Mag)ii et eliam majores de secclesia sidens deliberaret secum, quid sibi melius agendum
sancti Lamberti, qui propter Alexandrum adhuc essel. Quod el ila faclmn est. Sacrato episcopo
erant extra Leodium, magnum apud eum frequenler Adelberone (An. 1123) (408), cum eo rediit Leodium,
liabebant refugium ; nunquam tamen egebat, quin refocillalusque ibi pauxillum, reintroductus cst in
inagis semper abundabat. Diligebalur a familia abhatiam et ccenobium nostrum per Heynricum ar-
sfcclesise valde, eo quod iraciabal eam honorifice chydiaconuni (Jun.).

EXPLICIT LIBER UNDECIMUS; INCIPIT DUODECIMUS.


1. Dies quibusextra abhaliam fttil abbas Rodulfus et flliuscjtis Otlo reddilibus abbalisead libitum suum
ftieruni2 anni et menses 5 (409) (an. 1121 -Apr.— abuteliautur, neque solum eis sed quse apud nos
1123 Jun.), infra quosadvocatusnoster Gysleberlus episcopo qtioque Metensi debenlur. Nec sacris eliam
VARI.E LECTIONES.
' .HSAnnoll22 interpolalor in margine. 3l3Aniio1125 interpolalor in margine.
s»ipsil.l*.
NOT.E
(104) Seditannis 1127-1151, teslante annalista (407) Wormatise.
Sax. (408)Cf. Annales Leodienses adh. a.Mon. Gern).
(405) vm Idus Sept. Rudolfus in epistola supra- SS. IV.
laudata. (409) Imo 5, ut ex sequenlibus patet{
(406) Calixlo If.
175 GESTA ABB. TRUDON. — LIB. XII. — CONTINUATIOI. 174
locis dignam exhibehanl reverentiam, cum in cella A _ Domini ad Abraham posset obedire : Egredere de
abbalis quasi in propria dorrio manens, noyse nuptse terra ei de cognalione tua (Gen.xn, 1); alque illud
suse (410) commixlionejuxiasacratseturrisparieles psalmislse veraciler psallere : Elongavi fugiens et
filius non abslinerel. Reverso aulem abbate post mansi in solitudine (Psal. Liv, 8). Intendchal ergo
dies aliquot pentecostes, alque cum occursu Jonge animum Romam ire, atque in ilinere religiosorur»
a villa multorum hominum et majori gloria cum virorum consilio quod intendebal, siagendum essei,
processione susceplo quam conlumelia exivissel, peragere, deinde ut perageret apostolica firmari
advocalus el filius ejus eella abbatis abslinuerunl, benediclione.
el direptis sibi qusecunque tunc poteranl, futuris 3. Inlerea Alexander privatus e.t quietus sub
redilibus i'enunliaverunt. Ira tamen eorum etindi- Adalberone episcopo vivebat, honoribus conientus
gnaiio et odium adversum abbalem non erant pro qnos prius possideral. Incidit et illi in niente, ut
hoe imminorala,.sed in occulio, ut iia dicam, am- Romam pergerei, et de perlurbationibus, quas in
pliorata; nam propier episcopum Leodiensem Adal- secclesia fecerat, ultfa communem absohuionem
beronem quieum diligebat et reverebalur el de quam acceperaf, singularem sibi a summi ponlificis
Colonia secum reduxerat et ad locuni nostrum re- gratia impetraret. Honorius (411) posl Calixtum
miserat, non eral quisquam eorum ausus qui in »' Romse tunc presidebal. Prius vero reconciiiali ipse
manifesto ei adversaretur. - et abbas Rodtijfus, peregrinationem suam! per San-
2. Iiaque reversus multis modis dilapidatam inve- -ctum Egidium aggressi sunt (412) simul ciim omni
nit aeeclesisesubstanliam, et debiliselusurisgraviter dileciione el bono affeclu. Cumque emensis Alpibtis
oppressam. De eis ergo quse Deus ei foris dederat et intrassent Italiam (an. 1126-1127),' pefvenerunt
secumatlulerat elcolidieamminislrabat, conimunem Hose, quse Senisvilla dicitur alionomine (415), una
secclesise anxietaiem maxime de debitis et usuris de nobilioribus civitatibus Tuscia.. Ubi cum perno-
relevabal. Nec multum moralus, cellam, qtioe juxta ctassenl, maneegressi incidcruiu in predoties circa
majorem itirrim posita eral, qtiasi leprosamhabens meridiem, et captiviabducti per de.via,-perdideruni.
exosam propier supradiclorum cobabitalionem, et . omnia suas peregrinationi necessaria. Vix tandem
quia vetuslaie eorruptis atque fractis trabibus facili posl magnum laborem, postroullurii limorem cum
sumplu non poterat reparari, fregit et funditus de- parvissimis.' sumplibus equos reeeperunt, neque
struxit, juxia aliam, quam ipse olim construxeral, tamen a peregrinatione desliterunt.' Itaque Romam
novam pro veteri conslruens, congruam hospitibus pervenienles cum mihus consolationis elcompassio-
necessariis appendiciis, capella quoqueet viridiariis. ,Q nis quam sperarent tam secundum Deum quara
Cttjus lapides ad opus domus dormitorii extraxit, secundum bominem invenirent, ad sancla" apostolo-
etfundamenlo unius parietis versus orienlem j'acto, fum limina et aliorum multorum sanctorum suffra-
extra te.riam aliqiiatuulum anno illo eduxit. Habe- gia devote se conlulerunl, satisfacientes votis suis
bat etiarii et ob aliud exosam, quia apta fueral olim lacfimis et precibus, prout eral unusquisque sibi
recessibus propbanorum, qui de juncta illa sacra conscius.
turre slruxerant sibi bellicosum presidittm, quod et. 4. Ubi cum per aliquot dies morareiilur, et de
adhuc posse fieri sibi posterisque suis limebal. apostolico et de bis qusa circa eum eranl viderent et
Pulsatus enim usquead graves injurias etinimicitias intelligereni, quse dicta sibi domi credere non vel-
per arivocatum Gyslebertum aliquando fuerat, ut lent, in diversas auimi partes ferebantur, plurirmim
simul in ea mililes suos ponerent propier utriusque Rodulfus abbas, qui sibi bene conscius erat pro quo
de villa securiiatem, sicut cum eo feceral abbas terram egressus fuerat. Ctimque vigilans nocle ali-
Theodericus, el,ante eum cum eodem advocato quando jaceret, ei die in secclesiis solus Romse re-
oppidani suis vicibus. Qua de re mulia de ea turre sider,el, diligenii cura et sollicilo retraolabatanimo,
eveneranl mala, el in adjuncta ei caminata perpe- quse peregrinalionis 1suse luissel intentio, el de ea
trala fuerant plurima flagitia. Ob ,hoc igilur eam D 1 reveJala religiosis viris quid in itinere didicisset ab
fregit, ut turris amodo minus apta esset sedilio- eis. Sollicilabat eliam eumhoc non parum, quia ad
sorum munilioni,et domus Dei non prophanaretur ea quse cogitaverat; siessent explenda, cuncla ei
amplius ab eis. Cumque aliquando solus sibi sederet jam surrepta fueranl necessaria. Pi*selerea terram
. efcerumnas preleriiosque labores suos recdgitaret, 3U, ad quam ullerius disposuerat peregrinari, at_-
aique in inquietudine qua jnanebat locum deflendi diebal pollulam esse inveterala heresi de corpore el
peccatasua se habere non.videret, ccepit valde tri- sanguine Domini. Sed et' de consilio animse suaeel
slari et meslus esse et de fuga et linquenda sibi eorum qiii sibi fuerant commissi nichil aliud, audie-
patria cogitare. 0 quotiens cupido licel merenti rat a religiosis viris, nisi quod domi didicerat ex
revolvebat animo, si foiie umquam libere voci illi ecclesiaslica disciplina et libris communibus lam
VARliE LECTIONES.
sw terra i. 1*.
NOT.E.
(410) Bertlise, filise Godfridi de Buchain, dommi (412) De tempore vide pauio Infra.-
de Rtibemont; cf. Manlelius j). 78. (415) Sena.
Jlii) Seeundus, annis 1124-1150.
175 RODULFIABBATIS S. TRUDO.XIS 176
nobis quamillis. Super hoc accrever.il ei passio jaml A posiea revereitir el iionorat. In rediiu autem gtio
dudum in clune, quam physici solenl chyam 8V 6 nativiiatem DominiPlacenlia. celebraverunt, et in-
appellare; ea cumgressum ei perstriugeret, equitaree crescenlibus hyemalibiis periculis Auguslam civiia-
etiam sine continuo cruciatu non sinebat. Talibuss tem (4i7) transeunics, ad villulam quse est in pede"
a proposito revocatus necessilatibus salulalis san- montis Jovis, quse vocalur Restopolis (418), ciiin
ciorum patrociniis ctaposlolorum osculatis liminibus5 difficultale inorli jiroxima pervenerunt. Ubi nec
acceptaque apostolica benedi lione, huendebat cuml anie ire valenles nec retro propler altissimos ni-
pr_edici,osocio repatriare. Cumquei ad supradictami vium aggeres, octavas Domiui cgerunt (an. 1129
urbem Hose redissent, omnia quse sublata eis fue- Jan. 1), et posraliquol dies premonsirata eis a pre-
rant a predonibus preier spem invenerunt sibi re- ducibus maronibus difficillimavia —marones(419)
collecta a suishospitibus et a cunctis urbis civibus. cnim appellanl viarum jiremonstralores — subactis
Magnum Dei ei occullum judicium, ut Romam per- ducbus miliariis Theulonicis, ad Sancti Remigii
venirent pauperes et domum redirent divites. QuidI viihilam (420) in ipso Jovis monte perveneruni. ln
moror? Per mullns animi tribulationes, per muliasi quo loco tamquam in morlis faucibus coagulali,
corporis passiones, per exitialia nionlis Jovis (414)i nianebani nocte et die sub periculo mortis. Angusiia
pericula recepit eos tandem civilas Basilea. Alexan- B I villulselola completa eral peregrinorum multiiudine.
der inde remeavit eques per Biirgundiam, abbas Ex altissimis et scopiilosisrupibtis ruebanl frequen-
Rodulfus naufragoso Reni navigio usqne prope Co- ler 347intolerabiles onini opposito niviiim aggeres.
loniam, quoniam propler supradictam passionem ita ut aliis jam collocaiis,aliis adhucsupersedeniibus.
ferre non poieral jugein equitationem. mensis domos j'uxta, eos prorsus obruerent, et in-
5. Paulo post 3V 6 Adelbero Leodiensis
episcopus ventos in eis quosdam suffocarent, quosdam con-
in pace requievit (415) (an. 1128 Jan. I), vir simplcx tritos inutiles redderenl. Subhac jugimoiie aliquoi
et rectus.lenis.pudicus, sine avariiia.bonismoribiis, dies in infausia villula illa fecerunl. Tunc sponte
nobilior nobilibus. Statim male sanata cicatrix ve- applicantes se peregrinis monlis marones, gravem
teris morbi Alexandri bis prius effracta, lertio jam indicuiil eis mercedem, ul lemptatam viam aperi-
erupil, eladejjiscopalum anhelans ut lupus ad di- renl, pedites peregriui cis sequerenlur, equi post
lapsam sibi predam, omnem pudorem Deiqnelimorem i!los, sicque trila via planareiur dominis qui delica-
poslponere coepit. Sed quid melius tacenda quam liores retro venirent. Iiaque marones capiiibus pro-
maledicenda in auribus hominnm proferre volumus? pter nimiuni frigus liltro pilleaiis, manibus villo.se
Assecutns est quod voluit. Quomodo? Sicut Deiis cyrothecalis, jjedibus coiurnis lnunitis atque subttis
novit! Gladebach coenobiosancti Viticonsecralionis 0^ a planla lerreis aculeis propler luhricam glaciem
ejus dies fuit (416), res mira! ab archyepiscopo"Co- arraaiis, hastas longas ad palpandam sub alta nive
loniensi Frederico, qui tanta in eum egerat aniea. viam lii manibusferenies, soliiam audenler ingressi
At ille imbutus antiquilus viciisavaritise, sublrahere sunt viam. Summum mane eral, alque ctini sumrno
senonpolerataservitute idolatriseper exercilitim sy- limore et tremore sancla mysteria peregrini cele-
monise, quapropler a suis clerieis agitaltis, anle branles atque sumentes, ad inslantis moiiis ingres-
aposiolicum Honorium Romain est iuvitaliis. stnn se preparabant. Certabant, si quis eorum prior
6. Tunc illi visum fuil utile, si abbatem Rodul- sacerdoti confessionem suam dare posset, et cum
fum secum posset ducere. Abbas non recusat, neqtte iiiitis non sufliceret, passim per aicclesiaiii invicem
lantum propler eum quantum propler insitttm ei sibi sua peccala confuebanlur. Cumbsecin secdesia
adhuc prioris peregrinationis suse desiderium im- ciim summa devotione agerenlur, percrepuit per
perfectum. Hyemalis lota fuit Iisec profcctio, atque jilateam luciuosissimus luctus; nam marones per
iccirco vix loleraliilis corpori bumano ; ilum lamen ordinem de villa egressos subilo lapsus riipibus
est. Ilomse posiiis, soporato noele abbali a furibus instar montis densissimus nivis globus deceni in-
et, ut dicebanl vicini, a proprio hospite ablatiim „n volvil, el usque ad inferni iocum visus esl cxlulisse.
estei quod paraverat ad peregrinandum suas anli- Qui hujiisinfiiusiiniysieriialiquando conscii fueranl,
quseelnovse volmua.i. Deciditigitur ibi prorsus ab precipiiicursu ad iiuncliomicidamlocumvelocissime
iterala intenlione, quia, secundum quod polerat rueranl, et effossos marones, alios exanimes in
conjicere, pulabat voluntatem Dei non esse. Alexan- contis referebaui, alios semivivos, alios contritis
der, infuso sibi ab apostolico Honorio vino salubris ossibus in maiiibus trahehant, illa marilum , illa
increpaiionis et oleo palerna. commonilionis, domurii fralrem, ille et ille illum et illum se amisisse clami-
cum abbate Rodulfo repairiat, .quem in omnibus labant. Tam horribili occursu 3VSperegriniexeuiiles
- VARLE LECTIONES.
340sciaticam D. 3MiAnno Domini 1128. in 3" deest 1*. 3VSctirsu 1*.
' ' inteipol.njor 'margine.
NQT-E.
(414) S. Bernhard. vide de hac re adnotalionem Lavalleyi apud Ernsi
(415) Cf. Annales Leodienses et _Egidius Aurea:- 111,18.
vallis 25. (417). Aosla.
(416) ___gidiusc. 24 dicit xv Kal.April. Alexan- (418) V. Cl. C. L. Grotefend monenie est Estrou-
drtim doiroregali episcopattim obtinuisse, etprobat ble, Etrouhle, in pede moniis Jovis, lnfra S.- Remy.
Anselmus Gemblacensis Mon. Germ. SS. V! (Pa (419) Vel hodie marronniers vocanlnr. PERTZ.
irolog. t. CLX). Auctor innuere videtur consecra- (420) Saini-Remj-
«_uni'essAli.xaiidru_ntlie s;incti Viti, i- e. 15 Jui).;
177 GESTA ABB. TRUDON. — LiB. XII. — CONTINUATIOI. 178
de sccclesia, exlerriti paululum hcsitavenmt, et- A Godefridifm, regni et imperaloris ininiicum propter
idera limentes sibi futurum, quantocius Reslopolim ducalum350,qui abjudicalusfuerat illi eldalus Guale-
refugeruut. De difflcultate visenullaulprius quesiio, ramno L.emburgensi eomiti, advocato noslro majori
jilana videbatur eis pro effugicndo mortis periculo. (422). Calamitas hujiis dissensionis ex majoii
Ibi acta epjphania .Domini, c-t expecialo sereno parie secclesisa noslrse incubiiil ; qusecumque ex
aere, conduciis roaronibus riiorliferam villulam re- nostris subjacebant advocalo el exduci atil cremata
petunt, et limore moriis pedibus velocitatem pre- aut vasiala ant servientia erant illi el suis. Quanto
benle, die illa usque ad medium monlis modo re^' erant noliis viciniores, lanlo el infesliores. Solum
ptando, modo ruendo, vix landem perveniunt. Se- restabat nobis oppidum et cosnobium, in qttibus non
quenti die (Jan. 7), recepto aliquantulum spiri.u, audebant adhnc prophanas ponere mantis. Erat
prophana Jovis sacra effugiunl, et ad pairium solum autem advocati3E1pcfmaxima inteiuio, ut, quia sine
tendentes sine gravi difficuUate perveniuni. Sed omni muniiione eral tippidum nostrum, vjres suas et
abbas non ita. Nani cum propler asperitatem liye- Lovaniensium in ipsum inlroducerel, et oppidanos
mis et difficulialem itineris, luni propter incommo- hospitii dissipalione gravatos, poslremo caplivos
diiatem corporis contraciis dielis, Iento vcsligio est abducerel. Sed provideniia abbatis malignitatem
- eos subsecutus, sed usqiie in palriam non assecutus.
ejus prudeuti consilio averlit. Egiteniin ajmd domi-
Quapropier cum parvo comitatu transissei'Bisun- nuni suum, Melcnsem episcopum Stephanurn, quotl
-tium (421), civiiatem metropolilanam Burgundise, Alexander episcopus Leodiensis -abbatiam nosiram
a maligno tyranno exceplus est insidiis altera die, eloppidum sub palrocinio suo susccpit, juraveruiu-
_alqiiepe.rjtigosa et sallnosa devia iatigaljililer di- que sibi invicem fidem, consiliiim ct auxilium epi-
ductus et dislractus tribus diebus, demum spolialus scopales et oppidani. Qua iiducia renovare cceperunt
necessariis, in ilinere permissus estabire. fossati vetuslalem, firmaveruntque qualem in plano
_ 7. Jam igitur Roma secundo reversiis, modicum- terra noslra iiunquam habuil munitionem. Quam
que ab iiineris vexatione recrealus, necdum- tamen oh rem crescehat vehenientissime in majus et majus
requiescebata priori desidefje,si forte requiem, maluni, dissensio, hinc furente Lovaniense exduce,
quam exlra p.alriam quesierat nec inveneral, in hinc comile Gysleberto. Monachorum, clericoruin
"propria invenire valerel. Sed manus Doinini diu substantiis tam in villis quam secclesiis nunqtiam
antea super nos extenta, et necdum abbreviata, parcebanl, omnem sexum, oinneni selalem, oninera
adjecit adhuc per solitum angelum irse suse niini- ordinem captivantes, diris cruciatibus"'usque ad
strum percutere loetim nostrnm, et commonefacere n mortem pro redemplione examinabanl. His aliisque
^
prevaricalorcs redire ad cor soum. Advocatum enim eulpis exigenlibus excommunicaiilur Lovaniensis
nastrum coniitem Gyslebertum et filinm ejus Otto- exdux et comes Gyslebertus crim suis omnibus.
nem spiritu suo malo repleri permisit, et in omne Obsidettir post hsec Durachium ab episcopo Leo-
quod erat ccntra jus, conlra fas, ad dejjrimendam diensi Alexaiidro et duce Lemburgense Guale-
9ncclesisefamili.am irrevocabiliter suscitavit. Com- ramno 35s, ad quod 'liberaridum movit exercitum
monitus ln.mililer ab abbate. RoduJfo, increpalus Lovaniensis domnus Godefridus ct cum eo Flan-
frequenter a.Lemburgense duee, domirio suo, Gtia- drensis comes Theodericus. Dufum cominissum esl
leramno, proclamanle etiam super eum domino prcelium ante ipsturi,pugnatnm est acrilcr (an. U29,
noslro Meliense~episcopo Sfephano, pro perlinacia, Aug. 7). Vicii fugerunt Lovaniensis et Flandrensis
pro conlumacia abjudicalus est landem legilimo comites, ceciderunt in ipso prelio ex hoslibus plus
judicio ab advocatia 3is. El quia eralhomo perlina- quam 400 homines (425). Rediil circa cas.eiluro
cis animi et non multi consiiii, contigit ei sub eis- obsidio, sed diu teneri non poltiit propter inslanlem
dem diebus ctilpis suis exigeiitibus, ut comitatus et messem in Augusto. Soluta est ergo, sed tyranno-
beneficium, quse habebat de Leodiensi episcopalu, i'um permansit dissolutio in igne et'gladio. Sub lali
proclamante episcopo Alexandro a paribus ei abju- 0 calamilate el angustia licel de vicju et vesliiii mul-
dicarentur. Quid facerel? Vires quibus supradiclis tum altenuata essel frairura substanlia, utpote qui
dominis resisleret non babebat, animosiias euni tribus annis suhjacueranl hujiis passioni, tamen oh
quiescere nori sinebat; seditionem movit in regno hoc.nec disciplina eorum tepuit nec numerus de-
scandalum in populo. crevit. Cum autem complacuii ei, in cujus manu
'8. Conlulit ergo se ad exducem Lovaniensem sunt omuium potestatcs et omnia jrifa fegnorum, e!
' '
VARI_E LECTIONES.
34sEodem anno Domini 1128 inlerpolator in marcj. sso Lolharingie interp. in marg. sbl Giselberti
inlern. 362anno Domini 1129 inlerpolalor,
NOTJE. -
(421) Kesanoon. - les Erfurtenses ad 1129. Vjde Ernsl 111,18. Gode-
(422) Q.uodfaclum esse anno 1128 teslaniur An- fridus Slaufensium parti favisse Videtur.
nales Rodenses, et apud Mirteum IV, 197 in labula (425) Cf. de hoc prselio quse leguntur apud Ansel-
quadam occurrit dle 15 Jun. 1128 dux Paganus, i. mum GembJacensem ad a. .1139 et iinAnn. Roden-
e. Gualeramnus. Sed iantum lerram inler Rhenuin sibus.
et Geiam fliivios poluit oblinere, ul probant Anna-
173 RODULFIABBATIS S. TRUDONIS 180
qui conlurhat profundum maris el miligat euin vo- A peragens, ad occidenlalem cellam sine aliquo -do-
Iusrit, dixit angelo perculienli : Cessetjam manus lore, sed cum mullo limore declinavit, pro eb quod
tua, ut non desoletur lerra (II Reg.xxn, 16),' et sta- aceiderat ei. Ibi cum suis familiaribus conferens de
tim facla esl tranquillitas Nam Lovaniensis eo quod contigerat ei in refectorio, gratias Deo age-
* ct Durachiensis domini el magna.
qui cum|eis eranl. excom- bat, quia se evasisse, cum non evasissel, putabat.
municati Leodium venerunt, et secclesiaslicam fa- Non post collaliones fralrum sensit paulalim obsiu-
cientes satisfactionem (an. 1131), ahsolutionem >ac- pescere sibi crtis sinislrum, iia ul sine amininiculo
ceperunt et emendationem promisertint (424). Itaque non fuisset ausus ire ad leclum. Circa mediam vero
cessavit terraa bellis. Jamque tercia 3E3 facla crema- nociem cum evigilasset, omni officio cruris et sini-
tione et vaslatione 351abbalise noslrse a Lovaniense stri brachii privalus irivenlus esl. Cunique de officio
principe, prima propler advocalum nostrum comi- Jinguse et sensus integrilite veliemenler paviiarei,
tem Gyslebertuni, lunc ei adversantem •propter fralrum orationibus devolissime se commendabat,
imperatorem Heynricum quartum, secunda vero aEB ut ei et linguam ad confitendum, et sensum ad re-
nicbiJomiiiUSpropter ipsum nobis adverjaniem et ei cognoscendum Deusei conservaret. Quod etpiaTJei
eonfoederatum (425), permaxima sollicitudo incum- clementia ei eoncessit.
bebat nobis de reparandis secclesiis nostris combu- " 10. Eodem etiam anno circa aulumnum dolori huic
slis, molendinis, villis doniinicalibus, sicut vulnera- paterna manus. corripienlis eum Domini laniuni
tis in bello de curandis domi eoruin vulneribus. languorem adjecit, ut a medicis desperarelur, et vis
9. Inler quse maxima et conlitiua mala intolerabi- figmentum bominis pretendere videretur. Et ut
liter afficiebatur abbas Rodtilftis cum animi vexa- ipse referre solebat, nocle feslivilatis sancti Mi-
tione tuni etiam corporis per cyatica jjassione, quse chaelis tanta passione attriius fuit", quasi quiange-
ita et totum 3<ieclunem occupaverat, ut eqno aul Jorum aspectum peccando offenderat, si angelicis
pede modicum va)eret. Iiaque inli.hiitaii suae cora- verberibus punireiur. Postquam aulem dc illa in-
modam el religiose volenti vivere congruam edifica- iirmitale vix evasit et de paralysi lantum iueliorart
vit sibi cellulam versus aquilonariam partem juxta coepit, ul bacillo innixus ambnlare ulcumqtie vale-
occidenlalefti shl monaslerii absidem, aperientem re.t, el convenlum fratrum, chorum capitulunique
bslium in oralorium , criplse cboroque vieinum, interdum inlrare, studiosissime ammonehat ffalres
voloque ei fuerat allare consecrare inhonore sanclae de servanda religione et de avertenda ab eis irse
Marise, malris Domini noslri Jesu Chrisli, et sancti Dei indigiiatione. Fecit eliam sibi baslernam fieri,
Basilii episcopi, quia beata Dei genitrix seoiperque r qua ad usus secclesiselonge eliam quo veliet com-
virgo domina noslra Maria uullum speciale oralorium mode valeret pervehi. Apposuit etiam et animiim
babebat in nostra secclesia. Sed medicinalis manus et studium ad informandum de muro claustrum.
Domini, quse ab antiquo non consueyitcorpus seccle- Et sequenti anno (1155) aperiens lurrim ante cin-
sise nostrae absque expiatione diti relinquere, adjeeit ventum, de parvo prius fecit areum, ut nunc appa-
quoque ad caput nostruni se misericordiler-appo- ret, magnum, mularis lempli inlroitum ad dexteram
nere, et passionem cyaticam transfudit abbali in manuin, et in obturato 1priori inlroitu faciens de«
paralylicam 36s.Mense Mariio ordinaiionis suse anno pingi sanctse Dei genitricis imaginem, ut haberet
25 (an. 1132), 15 Kalendas Aprilis, feria,6, diebus ab introeunlibus et exeunlibus dignam veneralio-
sancise 3S9 quadragesimse sedebal ahbas Rodulfus ad nem. Perduxit etiam murum dormitorii usque ad
mensam cum fratribus in refeclorio. Ea jpsa die trabes ex utraque parte, et murum refectorii ex
dederat fr.atribus generale de pisce, solvens absli- una cum coquinse muro et signaio exitu de clauslro.
neniiam pro humana compassione, ubi intef pran- Capilulum quoque ordinavit tribus parielibus, juxta
dium allatse surit ei palustres angtiillseyefu assatse, quarlurii templi habens arcum ad introeundum et
.atque subinde minores alise herbisprimogenitis in duas feneslras ad illuininandum cum arcuatls co-
pulmento confeclse. De quibus cum comedisset ct D lumpnis. Murum claustri, supef quem slare debent
aviditatem senliens abjeeisset, apposuit manum ad columpnse ab uno capite convenlus usque ad aliud
poma quse erant in cipho anle eum vino infusa. in circuil.ii, ab alto mullum fundamento usque ad
Quibus ad modicum gustatis, statim sinislra manus ponendas columpnas evexit, pilariisque per cireui-
ccepitei quasi plumbum aggravari et momentaneis tum erectis Iocum dislantium columpnarum signa-
vicibus inlerdum levari, angulus quoque lal)iorum vit, alque simul locum quem ad lavandas manus
in eadem parle quasi emori, et lingtia minus solila debet habere conventus fratrum. Jamque ex parte
facilitale uti. Terrilus valde lameiv lectionis finem trabes excisse jacebant [in silva, quibus dormitorii
non fecit, sed peraclo prandio cum fratribus gralias desuper et officinarum deorsum 36Dcompaginarelur
VARIJ5 LECTIONES.
333ila 1* secunda I. D. m el v.desunt V. ssc'deest 1*. 36Bsolum 1. 1*. 3B7 orientalem 1*.
SMdeesl V ^" dcest l*. s!;8para-
licaml.l*.
, -, : NOT_E.
(424) Consenlit de lempore Alexander episcopus in (425) Vide supra X, 14. Revera cst tertia vaslatio,
tabula apud Mirseum I, 92; cf. Ernst III, 52. ut ipse probat paulo infra XIT,14.
181 GESTA ABB. TRUDON. — LIB. XII. -^- CONTINUATIOI. 182
slruclura. Cunique ad hanc abbae et. sollicilaret A j norum et aposlolicorum virorum manuum suarum
oflieialos et sollicitaretur a fralribus, suscitavit laboribus viverent, nocle ac die operanles unde
Deus, en nescio quota vice! super nos angelum sa- alerentur et vestirenlur liberisque suis id ipsum
tanse, ut et operis impedimento nos contrislarel, et providerent. Querebant eliam et conquerebamur
substantise detrimento peccata nostra puniret. Ad- ad invicem Iacrimabiliter, unde itlis inagjis quam-
liuc enim manus ejus extensa" stiper nos, et ira aliis mercennariis lisec ignominia et vis contume-
non eral aversa. Provenit aulem sub hac occasione. liosa, cuni inle.r chrislianos plura alia ess°.nt offieia
11. Est genus hominum mercennariorum, quorum suo muliunv aspernabiliora, cum tainen milluni
officiuniest ex Jino et lana texere telas, hoc procax tlticerent aspernabile, de quo chrislianus posset
et superbum superalios merceiinarios vulgo reputa- se sine peccato conducere, illudque solum esset
tur. Ad qtiornm procacilatem el superbiam humi- vitabile et ignobile quod immundiciam peccati cori-
Jiandam et propriam iiijuriani de eis itlciscendain iraherel animne, meliorque sit ruslicus lextor cl
pauper quidam ruslieus ex villa nomine Inda (426) patiper , quam cxaclor , orphanorum et spolialor
hanc diabolicam excogiiavil legnam (427). Accepta viduarum urbantts el nobilis judex. Ctimque hsec.
a iudieibuS fiducia et a levibus hominibus atixilio, et horum similia seeum, ut dixi, laciimabiliter
qui gaudent jocis et novilatibus, in proxima silva conquererentur, concrepabant anie illud, nescio
navim composuil, et eam rotis supposilis affigens cujus potius dicam, Bacchi an Veneris, Nepluni
vebibilem super lerram effecit. Oblinuit quoque a sive Marlis, sed ut verius dicam, ante omnium
potesiatibus, ut injeclis funibus texlofum humeiis malignorum spiriluum execrabile domicilium genera
de Inda Aquisgrani trahereiur. Aquis suscepta cum diversorum musicorum, lurpia cantica. et religioni
grandi hominum utriusque sexus processione, nic- cbristianse indigna concineniium.SaticciUimquoqiie
hiloininus a lextoribus Trajcctum esl pervecta, ibi erat a judicibus, ulpreler lexlores quicunqueusque
emendaia et malo veloque insignila, Tungris est ad taclum navi ajipropinqiiareiil, pignus de collo
inducta, de Tungris Los. Audiens abbas Rodulfus eorum ereptum texloribus relinqucrent, nisi se ad
navim illara infausto compactam omine, maloque libitum redimerent. Sed quid faciam ? Loquarne
solulam alite cum htijtismodi gentilitatis sludio an sileam ? Utinam spiritus mendacii stillaret de
nostro oppido adventare, presago spiriiu hominibus labiis rceis! Sub fugitiva adhuc luce diei, immi-
jiredicabat, ut ejus susceplione abslinerenl, quia nente jam luna (428), matronarum calervse, abjeclo
maligni spirilus sub hac ludilicalione inea irahe- femineo pudore, audienles slrepilum hujus vaniia-
renlur, in proximoque seditio per eam movere.tur, p tis, passis capillis de stratis suis exiliebaiu, alise
unde cedes, incendia rapinseque fierent, et humanus seminudse, alise simplici lanlum clamide circum-
sanguis multusfunderetur. Quem isla declamanlem datse, chorosque ducentibus circa navim impudenter
omnibus diebus, quibus malignorum spiriluum illud irrumpendo se ammiscebant. Videres ibi aliquando
simulacbrum Los "morabatur, oppidani noslri audire mille hominuin animas sexus uiriusque prodigio-
noluerunt, sed eo studio et gaudio excipientes, quo sura et infaustum celeuma (429) usque ad noelis
perituri Trojani fatalera equum in medid fori sui mediuiu celebrare. Quando vero execrabilis illa
dedicaverunt. Slatim proscriplionis senlentiam chorea rumpebalur, emisso ingeiui clamore vocum
accipiunt villse lexlores, qui ad profanas hujus inconditarum sexus ulerque hac~illacque bachando
simulachri exciibias venirent tardiores. Pape! Quis ferebalur. Quse lunc illic agebanlur 361,illorttm 30z
Jiominum vidit unquam tantam — ul ita liceat • sit dicere, quibus libuit videre el agere, ncslrum
Jatinizare — in raiionabilibus animalibus bruluila- est tacere el deflere quibus modo contingit graviler
tem?quis laniam in renalis in Christo gentilitatem? luere.
Cogebant senlenlia proscriplionis lcxlores nocle 15. Istis lam nefandis sacris plus quam duodecim
et die navim stipare omni armalurse generc, solli- diebus supradiclo rilu celebratis, conferebanl simul
citasque ei excubias nocte et die conlinuare. D ] oppidani, qnid agerent 'amodo de deducenda a se
Mirumque fuil, quod non cogebant eos anle navim navi. Qui sanioris erant consilii et qui eam susce-
Neptuno liostias immolare, de cujus naves esse ptam luisse dolebanl, limentes Deinn pro his quse
solent regione; sed Neptunus eas Marli reservabat, facta videranl el audieraiu el sibi pro his quse
cui de Iiumanis carnibus fieri volebat. Quod postea lutura conjiiiebant, lioiiabaniur, ut comburerelur,
multipliciler faclum est. aut islo vel illo modo de roedio tolleretur. Sed
12. Textores interim occttlto sed precordiali stulla quorundam cecilas huic salubri consilio
gemiiu Deitm jusium judicem super eos vindicera conlumeliose renilebaiur, nam raaligni spir.tus qui
invocabant, qui ad banc ignominiam eos detrude- '> in ea"ferebaniur,disseminaveranl in populo, quod
bant, cumjuxla rectam vitam antiquorum chrislia- Jocus ille et inhabilantes probroso nomine aroplias
VARLE LECTIONES.
1 361videres
agere. D. -362illorum — videre desunt D.
NOT^E.
(426) Corneli-Munster. (428) liorat., Ud. 1,4,5.
(427) Dolum. (429! Nautarum canlus.
iii HODULFIABBATISS.TRUDONIS . 184
..otareiuur, apud quos remansisse invenireiur. De;!u-A Duracbium eral casiellum sancli Lamherli Lova-
cendam igituream ad villani qusejuxtanos est Leu- niensis dominus. ab impugnatione cessavit et ab
gues (450) decreverunt. obsidioiie se amovit, promisso ei quod Durachienses
14. Inlerea Lovauiensis dominus audiens de de- paulo post ei ad j'usticiam suam producereniur,- Et
monioso navis illius ridiculo, instruciusque a reli- cum ista et alia de dominis et inler dominos tracta-
giosis viris terra. suse de illo vitando et terrse suse renlur, pedites et milites ^per omnia nostra circu-
arcendo monslro, graiiam suam el amicitiam man- adjacentia se diffuderunt, villas noslras, a:cclesias,
dat oppidanis noslris, commonefacienseos humiliier, molendina et qusecunque occurrebant comhuslioni
ut pacem illam, quse inler ipsos et se eratreformala et perditioni tradenles ; recedentes vero quselonge
et sacramentis firmata, non infringerent et inde a nobis fuerant, prout cuique adjacehant, inter se
precipue, si iliud diaboli ludihrium vicinise susein- diviserunt. Vastala est gravissime tempore illo ab-
1'errent. Quod si ludum esse dicerent, querereiit batia et direpta omnia fralribus necessaria. Vasta-
alium cum qtio inde Iuderenl, qtiia si ullra hoc lio ista fuil quarla, quas infra 26 (451) annos fecit
juandaium committerent, pacem predictam in eum Lovaniensis dominus in nostra abbatia 364: prima
effringerent, et ipse vindictam in eos ferro el igne propler comitem Gysleberltim dissidenlem ab eo
exequerelur. Id-ipsuiri mandaverat Durachiensibus " propler imperalorem Heinricum quartum (432); se»
dominis, qui el homines ejus fuerant manuatim el cunda cum eo propter Aiexandrum, postea Leo-
interposilis sacramentis et dalis obsidibus sibi con- diensem episcopum (455); terlia, quaiido-j.ugnalum
foederaii. Hoc cum jam tercio fecisset, spretus est est anle Durachium (454), nichilominus propter
lam ab oppidanis noslris quam a Durachiensibus ipsum; quarla, quando inter eos esl foediisruptum
dominis. Nam propter peccata inliabitantium vole- propler terrestris navis malignum adventnm. Om-
bal Dominus imrailiere super iocum noslrum ignem nes istse grandes vasiationes faclse sunt propter
et arma I.ovaniensium. Ad hanc igitur piebeiam comitem Gyslebertum, aut per eum, aut cum eo,
fatuiialem adjunxit se comes Gyslcbertus contra exceptis innumeris minutis quas facere nunquam
generis sui nobilitatem, trahendamque decrevit cessavii.
navim illam lerream usque Leugues ullra Dura- 15. Islo fere anno (1156) quid nobis per ahbatem
chium villam. Quod et fecit malo nostro omine Roduifum acciderit, necessarium sciens fore posie-
cuin omni oppidanorum nostrorum mullitudirie et ris nostiis, tenaci rneinoria_scriptomandare curavi.
irigenli debaclianlium vociferatione. Leuguenses Homo quidam flezelo nomine defunctus fuerat, da-
oppidani, nosiris prudenliores etLovaniensisdomini Q pifer abbalum sub quibus consenuerat. Hic dtim
mandatis obsequenles, porlas suas clauserunt, et adhuc viveret et dominis suis placere familiari ser-
infausti ominis monstrum villam suam intrare non -vilio sciret, f_smiiiai_taieet callidilate sua effeeii,
permiserunl.' Lovaniensis vero dominus precum quod de mensa fratrum pariem culturse j"uxlaoppi-
suarum et mandatorum conteniptum nolens esse dum nostrum, et partes duas cullurse de Slades,
inultum, diem constiluit cqmilibus tanquam suis necnon el molendinum de Colieym, quod solvit
liominibus, qui neqtie ad priraum neque ad secun- oaini anno 24 modios, suo fiodo atiraxit. Mortuus
dum sed nec etiani ad terlium venire voluerunt. est tandem sine Jiberis, reiicto usu fructuario suse
Eduxit ergo 363contra eos et contra nos mulisemul- uxori, sicul ei firmaverat anie abbates el coram
titudinis exercilum armaiorum lani| peditum quam paribus suis. Surrexit autem filius fratris ejus post
militum. Nostro igilur oppido seposito, lanquam euin Arnulfus nomiiie, volens quod avunculus le-
firmius munito el hellicosorum hominum pleno, nueral jusle ei injuste iiodali el hereditario jure
primum impetum in Durachienses fecit. Quihus vi- possidere; paironum hahebai inde advocatum no-
rililer resisleniibus, casiellum nescio quare, cum strum comitem Gyslebeiium et polentiores qui de
posset, non obsedit, sed jnier Leugues et Dura- paribus habebaulur. Longa inter hunc Arnulfum et
chium pernoctavit. Ctimque sequenti die applicare D abbatem Rodulfum fuit decenatio. Ille abbalem
exercitum disponeret et ex quatuor Iparlibus assul- urgebat falsis sed verisimilibus conditionibus et
tum facere — habebat enim ingenlem multiliidinem advocati violentia, de cujus erat familia, abbas quia
— supervenit Adelbero Melensiumprimicerius, filio- erat satis legisperitus, excludebat eum legibus et
rum Lovaniensis domini avunculus, cujns interven- veris assertionibus non solum ab his quse avnneulus
iu, quia comilissa Durachiensis erat soror ejus, et occupaverat de mensa fratrum, sed eliam a fiodo
VAKL-ELECTIONES.
86'Anno Domini 1135. interpol. 36tin n ab desunt D.
NOT.E.

(45.0)Leeuw inter Tirlemont et Sanclum Trudo- anno 1156, quo tantum anni efficiuntur.
nen (452) Vide supra X, 14.
(431) In numero erravit; prima vastatio facta est (455) XI, 6.
anno 1114, quarla haec, ut ex sequentibus patet, (43« "XIL9.
135 - GESTA ABB. TRUD0N.'—LIB. Xill. — C0NTINUAT10 1. 186
qsiod possederal legitimum. Quid multa? Res tan- A jnclice, Goniramno de Alosl,GiiaIlero de Kireheym,
dem eo processii, qriod molendinum et culluram Guederico de Ilalmala,Ruthardo cognomento Gimo,
Arnulfus exfestucavil el abjudicatum ei corani pari- el alio Rulhardo curlis nostrse villico, Aruulfo.lunc
bus fuit, et quod ad dapiferi miuisterium pertinebai scabino et abbatis pincerna, Radulfo marescalco,
obtinuii; molendinum vero et cultura posi mortem Ulrico et Lietberto camerariis, et alio Ulrico, Ri-
supradiclse uxoris nomine Engelbergs j"udicata cliolfo, Adelanlo, Reynero de 1\liles, Reynero gru-
sunl ad mensam fratrum redire. Molendiuum'eo tario, et oppidanis parvis et niagnis plus quam cen-
lempore solvebal 24 modios annonse commixtse tum hominibus, anno ab incarnalione Domini 1156,
Leodiensis mensurseet modium frumenti et2 solidos ab ordinatione abbalis Rodulfi28, regnanteLothario
et 4 capones 365. Huic altercationi et diffiniiioni imperatore de terra elgenere Saxonum,PctroIeone
inultce honiinum inlerfuerunt animse sepissime, de et Gregorio diacone, qui posl sacrationetn vocatus
quibus quorundam necessariorum nomiiia voluimus est Innocentius (455), de jjapaiu contendeiiiibus,
hic reprensenlare, ut defuncta malrona nulla sit Metlis Slepbano episcopante, Colonise Brunone se-
ambiguiias de mensse fratrum restituto molendino cundo (456),Treviris Adalberone (437) Mettis quon-
et cultura. Acta sunl ista solempniter et puplice, dam primicerio, Leodii ej'usdem nominis (438), et
presente Gysleberto advocato et comile, elRodulfo loei post istum primicerio in episcripum eleclo el
abbale, teslibus paribus secclesise,Arnulfo episcopi investito, sed necdum sacrato.
Metensis quondain judice, et Everardo a"6 abbatis

EXPLISIT LIBER DUODECIMUS, INCIPIT BECIMUS TERTIUS


1. Quia inter gesta hujus abbatis Rodulfi occasio B sentenliam incurril in concilio Pisse donino paPa
se obtulit, ut mentionem faceremus quomodo Ale- Innocenliopresidente.anno ab incarnatione.Domini
xander in episcopatum Leodiensem introieril, non 1155. Quo diro sibi nunlio accepto, in lanlam ama-
ingraium quoque esse arbitramur, si de exitu ejus ritudinem animi incidil, ut eam quoque sequerelur
ab episcopatu el de fine vitse ipsius posteritali sine ulla dilalione egrotalio corporis, aiqtie adeo tit
certitudinein reliquerimus. Leodii in secclesiabeati appetilu cibi el usu sibi prestructo ad extrema per-
Martini magister scolarum deeesserat, post ciijus ductus sit. Vix tamen confessione data et commu-
decessum episcopus Alexander juvenem quendam nione accepla, et regularium canonicorum vila in
nomine Theodericum per pecuniam in eodem pfficio monie Pujdico juxta Leodium promissa, exlremum
substiluerat, sciolum quidem satis de scolari erudi- tandem sicspiritiun eiflavit (440), et in eodern loco
lione, sed necdum vel signatura liabitu vel tonsura sepulluram sine episcopalibus exequiis accepit
clericalis disciplinse, et quod prius nunquam habue- (Jul. 6). Talis extitit flnis Alexandri Leodiensis
rat vel illa vel alia in civiiale, secclesia posuit eiun quondam episcopi.
siue canonia, hoc est preberida. De qua re cum 2. Digestis de quibus proposueramus, .jam nulla
reprehendereiur et emendare debuisset, delerius taliuin sttperesl scribendi materiii, sed de vaslalio-
egit, quia canoniciim eu:n similiier pro pecunia ^ nis nostrse malis, quse cotidie patimur, multa et.
fecit. Quam causam dum obstinate defenderet, et amara nimis lugendi copia. Qusene forle magnitudi-
eam ipsani sseclesiam graviter inde seandalizasset, nis suse mole torpenlem ocio animum obrual, et
inter rcprehensores suos in ejusdem secclesisecano- amariiudinis suse aculeis usque ad .desperationis-
nicuni nomine Nicholaum vehenienlius invectusest, baralrum detrudal, occupandus est solila exercila-
a<'eout domJEiIunocenlii papse audientiamappellare lione animus, ut minorem habeant locum in dolore
eum compellerei. Ad quam per eum ipsutn de corporales sensus; solenl enim minuere frucluossfc
symoiiiaaccusaius,eta domno papa semel et secundo animi occupaliones eliam amaras corporum pas-
canonicis iiiierv-_llis vocalus, viam arripuit quasi siones. Qtiapropter ad superiora libet recurrere et
ilurus. Sed remoranle eum in Francia culpse suae seribendi materiam de prelermissis reassumere.
conscientia, cum premissis ad doinnum papani ve- 5. Ubicuin illa aliqnando relegeremus, quod tem—
nerabilibus nuntiis, abba.evideliceiSiabtileiiseafque pore domni Adventii, gloriosi Metensium presulis,
Lobiense (459) eum aliquibus archydiaconis, et facta sit descriptio ex abbatia^ancii Trudonis (441),.
relaxari de adventu suo ad audienliam nullo modo el ibi dictunrsil quantnm speltse..fralres habcrent
posset, tertiam vocalionem canonicam accepit, cl ad faciendum panem, quanlum ordei ad cervisiam,,
eam ipsam sicut alias poslponens, deposiiionis sua_ quot porcos ad sagimen, quaiilum salis, quauttim
\~AR\M LECTIONES.
3654 capones— cullura desunt D. sbli,exireinahujus liuri dcsunl D.
NOTJS.
"
(455) Secundus. (459) Leonio; cf. Mabillon Annai. ord. saocti
(456) Sedebatannis 1152-1157. Bened VI, 1S4. Idem probant Annales Rodenses.
(457) 1151-1152. (440) Pridie Non. Jtil., tesle .Egioio.
(458) Adalberone II. 1156-1145. (441) Supra I, 3.
'
187 RODULFI ABBATIS S. TRUDONIS 188
legtiminis, mirali valde sumus, qtiare non dixerunt, A . sed et scuiella. lam leguminum quam olerum ma-
unde ista venirent, ct quare |ireterniiserti!ii quid gnse et hene refeiise habebantur. A fesiivilate sancti
haberenl fralres ad conipanium, scilicet ad pisccm, Remigii usque ad octavas penteeosten prepositus de
ad ova, ad caseos, ctiiri absqtte istis nulla vivant Testebant inter duo leguiniiium videlicet et ole-
ccenobia monacliormn, et si quid habebani fratres riim fercula piscem colidie dabat,scilicet aut magnqs
slaiulnm ad vinum. Miraii etiam valde sunius et lucios aut anchoraum sive salmor.em vel allec re-
adhuc miramur, cur de inensa abbaiis reticuerint, cenlia. De allec recenlibus unicuique fratfum quiri-
curo secundum mandatum beati Benedicti illa si!, que dabantur; de ancborao lanla portio quitnta
quse semper debet esse cum hospitibuset peregrtnis, palmse hominis latiiudo, pollice juxta eam compli-
et si aliquaiido, qnod rarissimum est, dcfuerint, caio, poiiiones vero lucii ei salmonis minores eranl,
vocandi siut de frairibus quot et qnos abbas volue- quia carior e.l piscis et spissior. Quod si alii jiisces
ril. Ncc illud quoque pVeiermiilendiini fuisset, interveniebanl, recta compensalio inde fiebat. Quia
quanliim ad vestiariutn fratrum perlineret, qiiantum vero jugis et aniiqua querela semper erat de pisci-
ad stiscipiendos hospites, qui nutiquam monastbriis bus inter nos, qui de Testebanl36S adducehanlur,
desunt, quantuin ad cleinosinam pauperum.-quan- eo quod aut nimis essenl salsi aul interdum putidi
lum ad relinenda templi saiiaiecta, el ad invenienda Betpulridi. aliquando eliam quia nec qualeseunque
in eo lumiiiiiria, et tinde lninislrari deberel infirmis poierant propter hiemem inveniri, et unius rei coli-
fratribus, de quibus regula precipii, ut tractentur diano usu fratres fastidio graviter afficiebantur, ordi-
1
humanius et reparentur carnibus. Quseista omnia et naverunt abbas Theodericus et prior tunc temporis
alia perplurima cum deheant habere monachorum Rodulfus, ut lierent vicissitudines, scilicetut daretur
comobia, ul diximus, valde mirati sumus, cur de- piscis, cum possel inveniri et sanus haberi, el cum
scriptores abbatise isla relicuerjnl, quia de sola non-.possel hoc, fieri, comniulareiur sive de frixis
annona quam posuerunt ista' omnia provenire 11011 sagimine ovis, sive de aiiocreis, aliqnando de caseo
possunt 867. et ovis.
4. Diligenlius igilur exarare volenles slalulam 5. Preposilus de Hasbania, quamdiu alius servie-
antiquilus prebendam frairum usque ad desolalio- bat, cosnam omni nocte dabal, scilicet qualuor ova
nem loci propter abbaiiim conlentiones et propter «nicuique fratrmn aut dimidium caseum seu poma
niultimclas bellorum varielates, sic incipiamus : vel alium fruclum. Et illud non esl obliviscendum,
Menssefratniin panis colidianus 5 marcis Colonien- quia si infra islos dies sive iufra loium annum dies
6is ponderis appcndilur, pulcber jet albus, de spella : jejunii evenirent, debitum ccense prcpositus de Ha-
niaxime et de excusso primse faiinse Ilore effectus; sbania non subtrahebat, sed prandenlibus frairibus
puerorum panis 4 marcis, sed ejusdem pulchritudi- dabat quod comedi die illa polerat. Sed ,el a festi-
nis; portio 3CS cervisse unicuique fralrum, cervisse vilate sancti Remigii usque ad oclavas pentecosles
inquam qualem nulla alia cosnobia babenl usquam, omnibusfeslivilatibus, quibus fraires in albiseranl,
inter prandium et coonamsexlarius vinarius; die preposilus Hasbanise pro ferculo leguminis jussel-
dominica et feria tertia atque quinla inter tres fra- lum (445) commulabat confeeluro vino, ovis et sagi-
tres sextarius vini, sabbaio ad mandalum inler mine, dabalque unicuique frairum recentis piseis
quatuor. Sed cum yenissent ad nos usus Cluniacen- portionem bonam atque simuftres arlocreas, quse
sium, qui mulla sobrielaie mandatum suum faciuiii, jure antiqiio contineredebenlquinque ova elcaseum
sexlam partem sextarii de vino in prandio acccpi- (444), nunquam propier hoc subtracla porlionede.
mus, et de caelero more Cluniacensium mandatuni Testebant 37°.In nocte festivitatis sancti Remigii et
explevimus. Juvenibus vero fralribus liunqnam da- sancli Trudonisidem ipse prepositus dabat frairibus
batur vinum, nisi ab abbate aut priore eis dari ad coenam recenlein 371piscem de Mosa, babebanl-
preciperetur, et tunc quoque parcius. Feria secun- que ipsi fralres ad ipsam eandem coenain inter qua-
da,feria quarla, feria sexla, si lalis cveniebat festi- TJluor vini sextarium, eliam si contingeret eis ea ipsa
vitas, nichilominus inter tres fratres sexlarius vini die inter tres habere ad prandiuoi. Die feslivilalis
dabatur. Habebant etiam fratres cotidie legumen, sancli Remigii el die festivitaiis sancli Trudoniscum
diebus quibus comedebatur confecium sagimine cotidiano fratrum pane dabalur -inter duos simila
(442). Similiter et olus tribus in epdomada diebus, appendens quatuor marcas. El primum ferculum in
ab assumplione vero sanctse Marise cotidie usque inensa eratquse vocari potest carpeia (445), desicco
Circumdederunt tne. Quando vaccina caro comedeba- pisce de Testebanl, eo quod minutaiim carperetur,
lur, pinguedine earnis olera abunde condiebantur; et minutaiim cum ovis coiicisis cum pipere super-
VARIJE LECTIONES.
367hucusque omnia desideranlur apud D. 86Spoiiio — fratrum desunt D. 369Testerbant 1*. 370Tester
bantl*. m recentem.—eandem desunt D. -
NOT_£.
(442) I. e. adipe. situs.
(445) Jusculum. (445) I. q. carpia, Gallis charpie; apudltalos est
(444) Alias est cibus ex pane et carne compo- carpionare pipcre, aceto aliisque speciebus coridire.
189 .. GESTA ABB.TRUDON. — LIB. XIII.—CONTINUATIOI. WO
aspergeretur. Secundum ferculum idem Hasbanien- A fectam, ab octavis peniecosten inanlea eo loco 374
sis prepositus de salnione recenii, aqua cocto et artocreas. Panis qui dabatur ad cellam abbalis in ea
piperalo; terlium ferculum de eodem genere assatum famulanlihus et.in curli servienlibus et omnibus
ei nichilominus piperalum; inter ea el alios assalos supervenientibus hospilibus de 375communi aeci-
pisces qui afferebaiuurdeMosa.quos ppelica licentia j.iehalur in cellario fralrum; similiter cervisa et
vocare possumus roceas (446) el bardos (447); pre- vintim per manus villici qui erat super curlini. Pa-
terea inter duos et duos fratres pictanlias 37a.(448), hulum et cibarium equorum distribuebat mariscal-
parlim de luciis fareitis, paiiim de dorsis salmoiium cus de liorreo et granario, lam domesticis quam-
et ovis eorum piperatis; poslremo artocreas. Quid hospitihus, nam cellerarius fralrum ea tantum acci-
mul-a?Mul_oruiii piscium multa erat copia. Cumque , piebat et dispensabal quse fratrum eraut. Deannoua
sic per intervalla festivilaium cum preposiio de vero, de cervisa et de.vino nichil habebat abbas sin-
Testebant preposilus Hasbaniensis servirel, tamen gulare preter censum quarundam villarum et a'ccle-
omni lempore rninutis fratribus qualuor ova ad siarum ei molendinorum. De eo procurabat mens3e
gentactilum (449) procurabat et quatuor ad ccenaiii suse in cella et ohsequenlibus sibi et hospiiibus,
ei carnes in infirmaria (450), si lamen in curti erant tam parv's quam lnagnis, el tria servitia in anno
aut in lardario, inde sumebal quantuni expediehat. B episcopo Metensi, quortim redemptio sex marcse, ei '
Ab oclavis penlecosten usque ad fesiivilatem sancti ea quasperiinenl ad reiinenda clanstri edilicia.
Remigii preposilus de Teslebanl cessabal, et HasbaT 7. HabebaiUfratres ad veslimenta sua singuli in
niensis omni die serviebat. anno singulas pelliceasnovas, duas slamiiieas novas,
6. Die dominica et seeunda feria et quarta et (455) colurnos novos, 4-calceos novos (456) nociur-
sexta feria dabanlur scutellse jeferise bonispiscibus nales et diurnaies, et poiiionem magnam unde un-
unicuique fratrum, quanlum alias inter tres aul duos gebaniur, etinier duas vicesS pedules (457), cucul-
dividerelur. Frequentissime magna. porlioues slu- lam el tunicam, bracas el caligas el cselera quo-
lionum (451), lempore quoque lamprcdse (452) in tiens et quando indigehaul. Hsecel alia qnsesupfa-
ssu sunt, inler tresuna; sed et crassus piscis qui diximus unde venirent villse erant el secciesisequas
balena dicilur frequenter abunde minislr.abalur. hic nominabimus : ln Testvebanl 'in villa Alburch
Tertia feria et quinta 873el sabbato supradicti tem- ea quse habere videmur cura secclesia ei onniibus
376Guimala
poris intervallo inter legumen el olus ad prandiurii appendiciis villicalionis illius. In villa
unicuique fralrum quinque ova efdimidius caseus cum ecclesia de Pirges ea quse ibi habefe videmur
dabatur, ad coeiiamquatuor ova auldimidius caseus, ad jus pertinent villici illius. Similiter in villa de
et propter hoc minulis tribus diebus de supradi- C Pelte, villa de Guehechem, villa de HaJes cum suis
ctis ovis nichil subtrahebalur. Ipsi quoquc niinuti secclesiisel appendiciis villicationum suarum. Villa
quartam partem sextarii vini tribus diehus pro mi- de Mergueles cum secclesia sua ei eumsecclesia quse
nulione sua accipiebant, quamvis aliqua dierum esl in villa sancti Trudonis , et cum omnibus quae
illorumdecommuni justicia lertiam partem haberetil intus et foris ibi habere videmur cum suis appen-
ad prandium. Diebus rogalionum habebant fratres ad diciis. Villa de Slifdes ciim secclesia et eis quse in
mensam unusquisque placentam cum porlione sui Halmala habere videmur. ___cclesia'de Halles et
piscis. Die palmarum cominutabatur legumen pro villa de Meres cum appendiciis suse villicationis.
faba trita, et in ccena Domini similiter et in sabbato ___eclesiade Lare cum villa et mullis sparse jacen-
sancto. Qualuor diebus nalivitalis Domini, paschse tibus partibus quse peninent ad villicalionem ejus.
et pentecosies ad prandium duas porliones piscis, In Masesele (458) viliula eloecclesia, de quibus vix
unamdeTestebant, aliam de Hasbania, et ad ccenam aliquid boni unquam habuimus. In villa Provin quse
prima dieplacenlam cum brachiolo (453), minoreiai ibi habere videmur, siniililer in villa Hallei. In Kir-
tarrien quam in diebus rogationum; a pascha usque cheym dimidium secclesiseet quse in vjlla babemus.
ad octavas peniecosles omnibus diebus, quibus fra- n _Ecclesia de Bovinges (459) el villa de Burlos cum
tres sunt in albis, dabat prepositus Hasbaniensis appendentihus ad villicationem ejus. In Alost et Bru-
jussellum et poriionem piscis cum illa de Teslebani, stemia quse in eis babere videmur. In Orel et Gem-
et lanacelum quod 5 ovis conficiebatur, atit pro ta- mapia quse ibi habemus. In Sesninc secclesiaet qusS
naeeio porratam (454) bene ovis et sagimine con- in villa hahemus. iEcclesia de Corbeche et secclesia
VARLE LECTIONES.
375pietancias 1 1*. 373sextaD. meol.de5u«-1*. 37Sin 1*. 376reliqua usque ad verba ejusdem mone-
tse desunl apud D.
NOT_£.
(446) Rulilus, Gallis rose. (453) I. q. bracellus, Germanis brelzel.
(447) Idem videlur quod barbus, Gallis barbeau. (454) Poirata, porrecta, jusculura ex porris COE-
(448) Portio cibi lauiioris ad valorem unius pictte, fectum.
i. e. NmonelsePictaviensis. (455) Lanea interula, camisia.
(44ity I. q.jantaculum, cibus quosolvitur jejunium (456) Crurum indumenlum.
ante prandium. (457) Pedum indumentum.
(450) Conclave inflrmoruin. (458; Mazenzele haud procul ab A.ost.
(451) Sior. (459) Num Bouvines?
'4-S2)Mbrsena, lamproie, iamprele.
'
191 RODULFiABBATlS f. TRUDONIS 192
de EngelmuiUhove (460). Stipra Moscllam secclesia Ji multo autem piura in Hales villa. Nam inler ea qu_e
de Pumirs et secclesia de Bredal el vinese et allodia pertineiu ad Guebechpym etHales, inlercampds et
quse inipsis villis habemus, el quse serviunt in ili- silvas elutilia palusiria snnl plttra qua. alienanlur
nere preposito eunii illnc, unde veniebat vinum ab secclesia qiiain mansi 70. In Brustemia censum
quod dabalur fratribus. In lerrilorio Andeguerpensi toium qni perlinebal ad prsehendam fratrum. De
3'7 Slades mulia pars beneficiata et in
juxla Mechele villam prediumj quod solvebal Kircheym de
*
singulis annis 25 solidos Andeguerpensis moneiss. In cullura.
pago qni vocatur Rin, non longe ab Andeguerp, 9. Quid loqnar de decimis, cuni psene omnes
aliud predium solvens 15 solitlos ejusdem monelce. siiit aut ad dampiiosum pactum daise, atil ad inulile
8. Didicimus quoque a noslris antiquioribus, cum beneficiuin famulis quibusdam pre fabrili opera-
pace et .opulentia et religione ajcclesia nostra flore- lione? Muhorum pralorum vastissima possessio ad-
ret, quod Elise (461) villa magna et seeclesia ejus bfeviaia esl nobis inoiiico relicio. Predium juxta
nostra fuisset, quse non longe a Trajeclo supra Macliele, quod solvebat 25 solidos Andeguerpensis
Mosam posita esl. Fruclus vcro altaris ad scpul- monelse, venditum fuit sinealiqua recuperatione et
• chrum beaii Trudonis
per niulta tempora tan- " afisque ulla commulalione. Illud de Masesele tenc-
tus erat el cotidianus, qttod si nichii esset aliud, lur a quodam lyranno, sed sub reciiperandi bona
solus sufficcre possel totius secclesisenecessitalibusl spe. Silvafum extirpatarum Iugenda dampna non
'
Qua fiducia presumpluosa abbalitm lemeritas et superabil amplius secclesia nostra. Nam ut taceam
temeraria presumpiio multa deiraxit de substanlia de Pellae el Guiinala el de Guebecheym et Halla,
fratrum bencficiando, el de custpdia quicquid perti- ubi rarissime et htimiles adhuc superesse videnlur,
nebat ad monaslerii lumen el Jediiicium. Similiter Meruguelges etiMecerin et Stades densissimse et
censum et predium , quod pro deJnnctis dabatur vel magnarum arborum silvse liabebantur. Similiter
, datum erat ad elemosynam fratrum, beneficiebanl Mere et Lare, Kircbeym, Burlo, .Villeyr (465), ex
suis ad lihitum. Quo tempore eleniosina pauperum quibus supradictis silvisad cuiiesearum veniebant
ita annichilaia fuil, quid ad eam perlitiuisset quod clausurse (464) sufficienler, et ad fabrieam edificio-
nec in memoria relictum sit. Sed el in praeposiiura rum lam monaslerii quara clausiri, et in villis
de Testebrant octo capelias per negligentiam abba- dominicalium materies et ad eorum reparatio-
lum secclesianoslra perdidil, quiE serviebant fra- nes. Ex eis nicliilominus veniebat porcina caro,
truni stipendiis. Accrescentibus vero malis per quse in aesca et sagimine cellse abbatis.et hospi-
conlenliones abbatum et inquieludines monaehorum - tibus et domui infirmorum el cellerario abunde
multa de prebenda frairum per negligeniiam depe- suificiebat in anno. Quse ista omnia cum gratis
rierunl, niulta in heneficiis data sunl, mulla a vil- aliquando haberentur, denario, mbdo acquiruntur
- licis usiirpala per niendacium. Duobus 778roiliariis aut caremus. Vidimus
aiiquando tanlnm in anno
noii longe a Meliis villa est quse diciiurFoncey, supercrevisse, quod plaustrum sCalatum onuslum
cujus se.eclesia no.lra eral; ea videlicet secclesia siccis caruibus Aquisgrani ad curiam imperaioris '
snvasa fuit et relenla a domino, cujus erat villa misit episcopo Melensi Adalberoni abbas Rodulfus
tempore dissensionis de nostra abbatia. Siihiliter in penlecosten diebus. Veniebant etiam ligna com-
eodem tempore pars multiim fruciuosa de Sesninc bufenda gratis et sutticienler ad abbatis cellam, ad
•villanostra adhuc lenelur iuvasa, Halley de fra- lratrum coquinam, ad hospites, ad pistrinum, ad
Irum, quondam prebenda in benefieio fuil dala. In braceiiam, ad lautores fralntm, quse graviler
«ppido noslro plura lenentur in beiieficio, domus et niodo comparare oponel ex his quse manducare
«urtilia, census ei alia servilia, qnam habeat hodie aul Jiibere debemus. Nutrimenla etiam pecorum
preposilus in manu sua; quseomnia fralrum (ne- erani per dominicalia in viliis, quse in carnibus
runt prehenda. Sed et per alias curics et in ista et caseis mullam commoditatem conferebant pre-
quoque nicbilominus ctilturse fratrum sunt decur- positis et abba i, quse modo habere non lieel pro-
iatse (462) et beneficiatse, et molendina data in be- pter villicorum fraudulentas disiraciiones et advo-
Jieficio aut dampnosa herediiate. De allodio quod catorum violenias pernoctationes predonumque fre-
pertinebat ad curtem Guebecheym qusedam pars in quenies irrupliones.
J.eneficio est data, qusedam ampla valde et longa a 10. Preterea dampnum jjrande et irrecuperabile
circtimmaiieiUibus liberis invasa et adhuc tenelur, 876increvit istis diebus secclesise.Nam familia
ejus
ila pro advocatorum negligenlia atque perfidia; quse mullum imminuta est hodie4)ropler oppressio--
i
I VARi_fl LECTIONES.
*7.7 serviebat 1". . 878qum sequuntur usque ad frequentes irrupliones desunl D. 37S
irreparaDile 1*.
NOT.iE.
(460) Engelshoven in vicinilate Sancti Trudo- (465) Villers, cujus nominis plures exstani villae
nis. Leodio vicinse.
• (461. Elsen vel EIsloo in ripa dexlra Mosse.
(464) Sepes.
(462) Imminutae.
193 GESTA ABB. TRUDON. — LIB. Xlil. — CONTINUATIOL—RODULFI EP1STOL.E. 184
nes advocaiorum et turbines belloriim,ampla quon- A exliorianlibus propter uxores, quas de hujus legis-
dam erat valdeel diffusa longe laleque. Cujus plu- conditione duxerant, ad hoc paidatim quidani pro-
riraa pars vivebat sub hac Jege : Masculits12dena- ruperunt, ct innumerabiles in hoc ipsum prolraxe-
rios solvebal singulis annis de censu sui capilis, runl, quod eensum 12 denarioriim ad unumprotra-
femina sex, quidam alius legis duos denarios, qui- here voltint-et csetera debita eorum ad 12 denarios
dam qualuor. Masculus istaruni condiiionum quo- post inorteni ipsorum; sed'et ubieumque in aliena
cumque morerelur, sive sub noslro jure sive sub . morianttirjusiicia, preter 12 denarios omnia nobis
alieno, si necdum conjugatus eral, debebal seccle- neg.inliir debila. Qui autem coiifitenlur et solvere
sise, quasisuse heredi, quicquid in omni substanlia se velle dicunt debita, conimunicato cum villicis
supereral ei; si fuerat conjugatus et non cum sua fraudis sua. el dolosiiatis eomrneiito, post morteni
compai;e, hoc -est quse .non esset ancilia nostrse alicujus vestem aliquam pretendunt vilissimam et
ascclesise,debebaldimidium susesubstantise.Similiter discissam, aut ovem claudam vel scropham langui-
et femina,exceploquiadeqiiocumque conjtige essent dam, el aecepto sacrame.ito, quod inonui aliquid
ei liberi, non dabat secclesisenisi quod melius vide- melius non habtieriiil, si permillilur, sine omni
balurhabere in omni sua mobili re. Masculus, si timore Dei jurant, immo pejurant, aul a villicis eis
esset curii sua eompare conjugalus, dabat de"suis B cor.donaliir, ul injtirati discedant. Sic el sic et mul-
vestimeniis quod eral melius. Qui si haberel cen- lis modis aliis sublaius esl frucltis antiquse commo-
snalem ierram el servilem , de terra dabat preposi- diiatis. Fructus eiiam aliaris ad sepulchrum beali
lis ad curiim bovem, et de eapile suo vel alium vel Trndonis, qui inestimabilis olim fueral, et de quo
rem quam habebat meliorem. Iia quoque fiebat, si secclesia omiies incommodilales suas ' aiiliqnilus
parefridi superessenl. Fructus iste copiosus ei valde emendabal, vix modo confert undesecclesiadebitum
commodus ftieral olim preposilis et abbali noslrse luminare habeat. Quapropter lantis incommodiiali-
a.cc!esise,anlequam propler bellorum inundationes bus, lanlis defcclibus simul coiicurrentihus, nemo,
ct advocatorum infeslationes et villicorum infideli- miretur si intus sit prcbenda altenuata, cum exte-
tales el noslra exulando iniminueretur- familia et rius sil subslantia sic et mullo amplius quam dixe-
remaneniium attenuaretur substantia. Magistris rim extenuata.
vero census capilum parlim consenlienlibus partini

MDBLFI ABBATIS TAUD0NEN8LS -EPISTOIJE QUATUOB.'

L. C inquieiant acerrime, conlra quas chjpeum veslrwde-


ErlSTOLA3S 0 MISSADE COESOBIO SANCTI rANTALEONISfensionh obnixe efflagilat humililas lolius congrega-
RODULFO ABBATl SAKCTI TRDDOKIS. tionis. Siinl aulem hem: Oblaius esl aliquando qui-
Reverenlhsimopalri domno RODULFO 8S1 Dei gralia dam
puerulus nobis a parentibus suis, et devotione
abbati, SIBEUTUS a82,pace frui supera posl vitwjtujus sua cum pnero de facullale sua obiulerunl quanlum
incommoda. volnerunt. Vidit hoc quidam dilior facultale, sed
Si forel mem possibilitalh adire presenliam veslrw pauperior et avarior voluniaie et htvidil, siaiimque
palernilalis, nulla itineris obstarel asperilas, nulla eliam suum filium suscipi rogavil. Muitum lemporis
familiaris rei revocarel adversitas. Sic enim verus est in pelendoel conlradicendoctmsumptum,quoniam
amor, nttllum qui novil habere modum, mentem eundem puerum parentes vi intrudere voluerunt nu-
vestri desiderio penelral, dum competlit meminisse, dum. Tandem paler ejtts familiariter convenlus, ul de
quam iiberalem vos aliquando erga se ex]ierlus sit rebus quas sibi concesseral Deus aliquid conferre*
extiihse (465), et pro hac vicissitudine non solum mcclesim,cmpil furere, dicens,se notle symoniam in-
aCiquomodo non respondisse, veruni nunc usqtte et a currere. Hac arrepttts furia, multa nos pulsavit in-
resalulaiioneobmuiuisse. Hoc quanium ad humanum juria, replevit fora et plaleas, cives el wcctesiaslicas
"
speclal obsequium; cmlerum ille novit melius qui movit personas, conlestans apud nos precio conslare,
scrulatur omnia soltts, quali vel quanta devolionevos qumjubemur graihdarc. « Si enim, inquil, plebeius
assumam in mea peculiari oralione. Sunl quorundam nummatus facile admittiiur, generosior simplicUer
obloquentiunipreposiliones, vel ul veritts dicam de- veniens mullum excusalionum repagulis repeililur;
trahentium obloculiones, paler karhsime, qum nos palet profecto, quia non personased pecunia requiri-
VARI___LECTIONES.
580hmcet reliqua otnnia desideranlurapud D. 3SIR.l. 1*. 852S. 1. 1*.
NOTJE.
(465) CumRudolfus abbas essel Sancti Panlaleonis; hanc igitur einslolam post annum 1125 scriptam
esse palet. Cf. XII, 1.
I&5 RODULFI ABBATIS S. TRUDOJNIS , . {96
lur. Dumque h qui primurn repudialus fuerat, saccu- ^ minus quam nobis sint nola inde sacrse' scripluia.
lum pecuniw altulerit et denegalum introkum me et aposlolica precepta. Procax tantum curiosorura
ruerit, quh non videat quanlum hic symonia operetm hominum loquacitas leneras aures vestras inquietat,
et valeat ? i El quia nola et urbana fuit persona, sath et eorum quidem hominum qui solent videre festu-
noi inquietavil hac infamia. Tandemileruth convenU cam in alieno oculo el trabem non considerare in
a clericis el laicis, respondimus id quod prius, quici suo, et culicem liquare el camelum glutire. Tales
esset compelens et justum, nec canonico rigori conlra- silenti irrisione magis sunt pretereundi, quam ama-
rium, ui qui se vel quempiam suorum wcclesimvellet bili illis contentionis fune diutius trahendi. Sed ne
sociare, dum haberel unde possel, in usus ejusdem videremini gravari nbslro prorsus silenlio, et quasi
cvcciesimdeberet conferre. Illi autem : t Ad hoc, in- irianiter usqtie ad nos cucurrisse, breviori forsitan
qutunt, sunl instituta cmnobia, ut quicunque secuio qtiam vellelis nos absolvemus sermone propter eos
roluerit renunliare, licenter debeat inlrare,.nec pan- qui indigni sunt hac responsione, nedum responsio-
pertalis aut alicujus rei occasio Jtuic erii obstaculo, nis aiictoritate. Eia, pecuniosus homo sed parcus
<juia quos Detts coadunal el sociat, bonis omnibus, et avarus vult vobis fllium suum intrudere sine omni
replet el saciat. > Hwc et plura opponunlui nobis oblationum genere, pallians idolum suse parcitalis
alia, quw omnia mquo libramine appendile, et quali- B et avarieise falsa viriutis specie, scilicet ne in sua
ler calumpniatoribus ordinis itostri ralionabiliter el dblatione videalur symoniam facere. Eripiat vos
canonice obviemus, plane et luculenler rescribile, el Deus ab homine iniquo et doloso ! Miser et avari-
quomodo in hac reclamalione nos oporteat inoffenso icia excsecalus non videt, quia, dum mentitur se
pede stare, enucleale. Quicquid super hac re u vobis velle vitare symoniam, quam graviter incidat per
fuerit diffinitum,sic apticlnosperpeluabit.inconvulsum, cullum suse parcitalis et avaricise in idolatriam, nam
acsi ab aposlolica sede fueril confirmatum. avaricia idolorum esl cultura ; neque hoe vult vide-
Prefaliuncula in rescripto. re quanlum prejudicium el calumpniam velit Deo
Seqiienlis opusculi intenlio illiic maxime respicil, facere et sccclesise, ad quam filium suum vult tra-
ui dives isie, de quo sermo habebitur, in medio re- dere. Nam poiiio illa, quse debehat fllio contingere
cedat a pareitatc sua et avarieia ipropter idolatriam. in sseculo, jure Dei ct hominum deberet eum sequi
Si niium suum vull recipi, dimitl_at eiim ad aecele- ad secclesiam, ad quam eum vult tradere Deo. Exi-
siam seqtii quse de stia subslanlia debenlur ei; gere aulem et velle habere quod juslum est, symo-
tecclesia vero caveat sibi de omni -reruni ejus mala nia nulla est, magis vero j'apina esl et avaricia reti-
concupiscenlia propier symoniam, quse vendemes nere quod jusle debeat dare.
•et emenles ejicit extra secclesiam. Sive veniat va- ^ Dicit healus Augustinus in Iibro de decem cordi.S
cuus sive plenus diviiis fllins, si yulteum suspicere, (466): t Nolisub imagine pielatis augere pecuniam.»
suscipiat, si non vult, dimitlat, in suo arbilrio slat. Et non multo post: t Mentiunturqtiidem liomines,
Probabitur vero diviti etralionibus et aucloritali- mala est avaricia ; palliare se volunt nomine pieta-
bus veridicis, quod pars subslantise suse, quse debe- lis et dealbare, ut quasi propler filios videantur
rel filio suo in seculo provenire, debeat eum ad sec- servare liomines, quod propter avariciam servant.
clesiam cui offertur sequi juste et jdes 83. Nam utnoveritis, qtiia sicplerumque conlingit, dici-
II. iur de. quodam : Quare non facit elemosinara ?
RESCRIPTUM UODOLFI ABBATIS ADEPISTOLAM MISSAM EI Quia serval filiis suis. Contigit ttt ahiiltal unum ;
DECOBNOBIO SANCTI-PANTALE0I.1S 3?4. si propler filios servabai, mittal post illum parlem
RODULFUS, gralia Dei sanctique Trudonis id quod suam. Quare-illam lenet in sacculo et illum relin-
est, dilectissimo michi quondam iilio, modo vero quit ab aninio ? Redde illi quod suum esl, redde
fralri liarissimo SIBERTO, priori in sancti Pantaleo- quod illi servabas. Moriuus est, inquit. Sed preces-
nis ccenobio, cum omnibus seculn moranlibus, tam sit ad Deum, pars ipsius pauperilms detur 386. Illi
dominis ndstris quamfratribus, in omni devotione debelur ad quem perrexil,- Cbristo dehelur, ad eum
el oratione salutem animarum et corporis. enim perrexit. Et ipse dixit: Qui uni ex minimis
Nunlium vestrum lanquam angelum Doraini vidi- istis fecit, rnichi fecit, el qui uni ex minimis isiis
iriiis, litteras vestras quasi sacram paginam reve- non fecit, michi non fecit (Matth. xxv, 40). $ Con-
renter leginms, dolenles quod in lilteris- et nuntiis sideremus si isla sentenlia beali Augustini conve-
veslris vos raro audimus el videmus. De re ergo, nienter possit nostro pecunioso avaro aplari. Pallia-
proqua liumililas veslra parvitatera nostram dignata re se vult nomine pieiatis et dealbare, ut quasi pro-
est consulere, prope a. scribendo manum sublraxe- pter symoniam sive, ut ibi hahetur, propier filios
SJ
raunis, cum nemo sit qui inde vos provocel ad au- videatur servare quod propter avarieiam servat.
dienliam vel qui trahal ad judicium, et vobis non vult vitare symoniam et exuere avariciam, faciat
•I VARI_E LECTIONES.
583cxplicit addit V. S8ide c. s. P. desnnt 1*. 386debetur Attg.
i. NOT_E.
(i%) Sermo §, de decem chordis, c. 20. Opp. ed. Yenet. Y, 62.
197 GESTA ABB. TRDDON. — LIB. XIH. — CONTINUATIO1. — UODULFI EPISTOL^E. 198
justiciam, nam symonia et avaricia non po_sunl fieri A petilionein faciani, et cum obialione offerant filium
cum justicia. Sed qnam eum rogamus facere jusli- suum coram teslibus. >
ciam, ul fugiat symoniam el avariciam ? Inter filios Se.d iiunc qtioniani semel Ipqui ccepimus cum do-
2>quedividat quod propler filios sive jiropter vitan- minis el karissimis fratribus nostris, jam .diiatato
dam symoniam, ut ipse mentilur, relinet elservat. corde ex affectu erga vos magnse diiectionis com-
Sed a se unum vult emillere et Deo dare el sanctse pellimur fransire lerminos nosirse proposilionis.
secclesias. Bonum hoc esi utique ; sed et nichilomi- Proposueramusenim sermonem reddere breviorem,
nusbonum et juslum est, nl millal post illuin sive sed violcnlia carilalis elicit longiorem.'Dicamus
cum illo partem suam. Sed credo ad hoc vult emit- ergo aliquid, quod libenler velil aiidire noster pecu-
lere e seculo, ul pariem illius relineal in sacculo. niosus avarus, ut sequanimius ferai, cum audierit
Utique hoc neque bonum neque jtistum est, scd ra- qtiod non vult. Suscepliones igilur de iccclesiis et iu
pina mala el avaricia aique sacrilegium. Sacrile- a.cclesiis maturarum et-imnialurariim personarum
gium enim esl, "cum eum Deo obluleril, si parlem ulique omnes debent gratisfieri, propter illud man-
quse illi debetur sibi retinueril. Nam cujus jam effe- datum : Grath accepistis, gratis dale (Mallh. x, 8),
ctus est, ejtis ei pars quse illi deheiur est. Deum et quia Dominus Jesus omnes vendenles et emenles
igituret sanciamseeclesiam spoliat sacrilegus, ubi ei, B ejicildelemplo. Quihsec scimus et libenter audinius,
qui Dei esl ei sanclse secclesia., iollil ca quse jure illttd quoque ignorare non dcbemus, quia lales
debeniur. Reddal ergo 111 i qtiod suum esl, reddat suscepiioncs duosprecipue respcciiisdebeni habere,
quod illi servabat. Sed : Morluus esl, inquit. Uli- scilicel iil imminutus numerns Deo in aicclesiis fa-
que moiiuus seculo, sed vivit Deo. Pauperibus Chri- mulantitim per eos qui suscipiuninr accrescat, et
sli et secclesisepars ipsius detur. Illis debelur, ad labor servitii Dei tolerabilior fial. Quod si pecuniosi
quos perrexit, Cbristo debelur, ad eum enim per- avari filius ad islos respecius non est necessarius,
rexit. Repleal nunc fora el plaleas, cives el seccle- pro eo quod stifficiensvobis sit numerus et de Dei
siasticas moveal personas noster clamitosus elpecu- servitio ntillus defeclus, non videmtis,quse sil ratio,
niosus avarus, quoquo se verlat, srposl oblationem ut gravelur secclesiade superfluo el non necessano.
filii retiuuerit quse illi delienlur, idolalra erit et Superlltium atnputari debel, non necessarium as-
sacrilegus, idolatra propier avariciam, sacrilegus sumi non debei. Recedite ergo, fratres, recedite ab
-propler Dei ct sancise secclesiseraplr.am. Concordat hujusmodi Iiomine elimmundum ejusnolile tangere,
senlentise beati Auguslihi sanctus Benediclus in ne videaniini et perejus avariciam idolalria. commu-
senleniia de discipliua suscipi.ndorum frairum et nicare, et per eandem noiam symoiiise incurrere.
defiliis nobiliumvel paupeiuin (467). « Res, inquil, Sicut vestrum est nicbil ab eovel ab alio aliquo pro
si quas habel — procu! dubio qvi suscipiiur— aut hujusmodi re exigere, ila ei ejus erat, si homo Dei
eroget prius pauperibus autfacia solempniter dona- esset et non manunona., de portione hereditatis,
lione conferat moiiasterio, nichil sibi reservans ex quae filio deberet contingere, oblationem cum co ad
omnibus. ) Crudelis paler, res quse debenl contin- secclesiam facere, quse eum amplius deberet et nu-
gere Jilio, neque ipse vult erogare pauperibus in trire et vestire. Sed sicut ipse non vult hoc facere,
platea, neque pauperibus Christi in secclesia, sed et vos non poleslis uec debetis eum compeliere,
sibi reservare omnia; inimo convenlus familiariter sed pie lanlum commonere, iia et, si filiuin ejus
a fratrihus ei pie commonitus, ut de rebus quas non vuliis susciperc, non potest nec debet ad hoc
sibi concesserat Deus aliquid conferrel a.cclesi_c; vos cogere.
coepit furere, dice.nsse nolle symoniam incurrere. Nunc ad le miclii conversio, pecuniose, avare,
Non occullam sed solempnem rogat fieri healus Be- nunc ad te michi conversio. Convenio le, responde.
nediclus ad monasterium donaiionein, quod isie Dic, quis leducit spiritus, homisne- an malus, quia
miser arreplus a furiis appellat symoniam. Ilem in filium tuum domi onustuni in coenobiovis intrudere
senteniiam de fliiis nobiliuni vel pauperum (468) : [) vacuum et nudum? Hoc iccirco quero, quia probari
iSialiquid offerre voluerint in elemosinamonasterio debent lalium spiritus si sint ex Deo. Sed non du-
pro mercede sua, faciant ex rebus quas dare volunt bito quin debeas respondere : « Bontis; > neque tu
monasterio donationem. i Audit forsiian et Isetatur, dubites quin ego asseram : « Malus. > Et unde hoc
.juod in voluntate ejus hocponatbeatus Benedictus. probem, audi. Spiritus Domiui bonus nunquam
Et cerle vir sanclusin nullius volunlate hocponeret, cuiquam bona sihi debila tollit, nuUi avariciam
nisi sciret, quod debere hoc fieri sanclum et justum suadet, niilliim palrem ab affeclu filii propler ali-
et pium esset. Nunc,quia quod sancium et j'uslum quam subslantiam abrumpil, sed liberalilate manus
et pium est, non potest inlrare istius voluntatem, et animi conglutinat et connectit. Tu aulem per
babeat sibi res suas in perditionem. Vult ut vacuus malum spiritum idolatrise, quse est avaricia, tollis
suscipiatur ej'us filius, faciat ut de eorum sit nu- filio tuo ei debita, quse offerre secuni deberel in
mero, de quibus scribit beatus Benediclus (469). ccenobio pauperibus Chrisli, famulanlibusxibi Deo.
i Qui vero, inquil, ex toio nil habent, simpliciter Ecce malus qui te ducit spiritus, et propter malum
(467) Regula S. Benedicli, c. 59. (469) ibid.
(46S) IMd.
499 ' ' RODTJLFi ABBATiS S. TRUDQNIS £3B
quo probaris dnci spiritum, jusle es reprobrandus. A « Quos Deus eoadunalel sociat, bonis omnihcs re-
Kescio sPrecle offeras, hocscio,quod inique dividas, plcl et saciat. _ Vcrtiin quidem est, quos Ders
quia ea quse tui sunl filii et per eum deberent essc coadiinal etsociat, non vana securilas ei siulta te-
ascclesiseei Dei, filio luo et cecclesiseet Deo avara merilas. Et quid dicis : « In quornm manihus replet
maim suhirahis. Iccirco propter iniquam nichilo- el saciat? _ In manibus ociosorum exspectantium
minus liuncdivisionem, reprobam fecisii luam de de ccelis vicluni sibi ct vestiluni ? Neqnaquam ceiie;
filio tuo oblalionem. Dicit beatus Augustinus in sed in manibtts procuraiorum suorum sollicite pro
supradicto libro de decemeordis :« Quidquid dicas, numero sibi eommisso nocte et die invigilanlium et
mortuo debes, quod vivo servabas. > Ergo secun- laboranlium. De ociosis Iegilur : Quia in desiderih
dum hiijus beati viri doctrinam si mortuo debes, cemper est omnis ociosus (Prov. xxi, 25). Nunquam
- quod vivo servabas, mullo justius debes illi mortuo igiiur sacialur islis luis bonis omnibus. De bis qut
sasculo et vivenii Deo cum pauperibus Cbristi in presunl : Qui preest in soiliciludine (Rom. xn, 8j.
ccenobio, quae illi viventi mortaliter servabss in De non laborantibus : Quinon laborat nec manducet
hoc morlali sssettlo; sed avara non sinit manus. (IITItess. III, .0).-De qualibus et Iioc est scriptum :
Hoc est quod dico, nialus avaricise le ducit spirilus. Non lemptabis .Dominum Deum luum (Malth: iv, 7).
Clamat iierum contra le in eodem libro bcatus Au- B '- Non enim sluha leraerilate el vana ociositate Donii-
giistinus, clamat et dicit (470) : « Cerle ea qua_ hic num Deura suuin templare «lebet horao, quandiu
teneset non vis miltere post filium luum, ctii com- babet quod sollicite faciat pro suis necessitatihus ex
mendas ? Acloiibus liiis commendas illius partemi rationali eonsilio. Quod Abraham legitur fecisse,
qui precessit, et Cbristo non commendas ad quemi quando uxorem suam Saram sororem suam dixit
precessit? J Et paulo superius :« Tcnebitur hicubi i esse, ne occideretur a rege imflammalo in eam hi
potest perire, el non lnilletur illuc ubi Cbrislus esl mia ejus pulchritudine. Sanclus quoque Jaeob pa-
cuslos. An idnneus esl lihi procurator tuus, minus> triarcha cum per multa Dei benificia expertus fre-
idoneus Christus? Videte, fratres, quia mendaciumi quenler fuisset erga se ej'us dilectionem alque pro-
"
est quod diciint homines : Filiis meis servo; men- teclionem, elfaine premi videret lerram Chanaan,
dacium esl, fraires mei, mendaeium est; avari sunt; et nisi sibiS 97 prospicerel, ad se usque perventura,
homines. > Quid contra hsec obloqui potes, divesi ne videretur temptare" Deum"non ociose lorpuit,
avare? Licet dives, mendax es; dicet pecuniosus,, neque temere expectavit, ul dilector et proteclor
avarus cs.Quid calumpniaris servos Dei desymonia, ejus Deus annouam ei pluerel de coslo, sicut postea
pro ep quod familiariter le convenientes exuere: f., fecit filiis Israel manna in. deserlo, sed tanquam vir
voluerunl avaricia et post avarieiam idolatria, ni- prudens et bene domui suae preesse sciens, filios
chil a le requirentes nisi quse diclat justilia, exigit suos cum pecunia misit in jEgyptum, ubi audierat
misericordia,sicul audirenoluisli exbeati Augustini vendi frumentum, et semel et bis inde afferri sibi
senteniia et sancli Benedieti Regula?Qui est ex Deoi quantum domui suse sciebat esse necessarium.
verba Dei audit; propterea tu non audis, quia ex Phylippiis aposiolus videns ingentem imilti.udinem
Deo non es. Juslissinie ergo duobus istis fortissimis quinque milium homintim et ad refocillandum eam
repaguiis obseratur tibi janua ccenobii. Inique cen- non haheri 388nisi quiiiquepanes ordeaceos et duos
sor, etiam de insiiiiilis coenobiis iniqua audes dare pisces, egens super hoc ralionis et cousilii, obslu-
Jiidicia. Profane papa, indiscreta promulgas decrela. puil, et quasi desperans non de divina sed de hu-
« Ad hoc, inquis, suni insiituta coenobia, utquicun- mana potentia ait : Ducentorum denariorum panes
que seculo volueril i'enimtiare, licenter debeat in- non sufficerent Itis, ut unusqttisque eorum modicum
trare. >Fa!Ieris. Quare ergo eos qtti querunt suscipi quid accipiat (Joan. vi, 7). Quaproplcr necessario
rnandaret 886bealus Benedictus cum tanta difficul- apposuit se manus Domiiii, benedictio, ul, quod non
tate recipi, ciim tanta mora probari, cum tanla di- potuit facere purus homo raiione aul consilio, om:i_-
iigenlia erudiri, si omnes qui veniunt licenter de- polens Deus homo facerel potenti viriulis sua_mira-
benl iugredi?Cerle non-ul omnes quisuscipiquerunt , culo ob incrementum fidei in illo populo. Paulus,
iicenier iugredianlur, sed quorum probati spiritus ; vas eleclionis, qui se sciebat ad boc electuin esse,
fueriiil, quod ex Deo sint, ut regulariter suscipian- utportaret nonienDominicoran) genlibtiset regibus
tur. Si starel ista tua sciilentia, jam essel impleta et filiis Israhel, el qui sciebat Deum non "posse men-
petilio lua, quia non esset probatum, quod spirilusi tiri, quis nesciat quantis moiiis, qiianlis aciibus,
avaricioe.sit agiiaia", sed putaretur, quod spiritu Dei quantis amfraciibus egerit, tit non iraderetur occi-
esset aciilaia. Utque cietera taceam, intolerabilemi dendus Judeis, et quam subiili consilio et ratione
juultiludinem, qiue pro suis diversis necessitatibus i Csesarem appellaverit? Tunc enini ralionahiliter et
et promiseuis affeciibus se ingereret cotidie, ipsai sine tempiaiione Dei debethomo fideliter confugere
rcgia horrea.non possenl slipendiare. Sed dicis ;; ad divinum auxilium, qnando rcs qusepre nianibus
VARI_« LECTIONES.
. E8° niand. recipi i*. 387se 1*. 38Shabens V.
'" '
(470) !bid., Opp. ¥,63. J
201 GESTA ABB. TRLDON. — LIB. "Xlll. — COKTINUATIOI. — RODULFI EPISTOL^;. 20£
liabetur agenda hutnanam excedit rationem et cou- A x jusle debes. Quodjuste debeas 6atis superius proba-
silium. Isla iccirco earptim percurrimus, ut non - tumcsl. Sancla veroet gloriosavirgo Lucia muta-
seciindum noslri censoris sentenliam quot et quales tura sseculumet itura ad Deum per martyrium, de
volunt coenobia licenler ingrediantur, el inerti ocio re quani habemus pre manibus fidele nobis reliquit
vacantesexpectent de coelisa Deo, ut bonis oinnibiis monimentum. Dives erat valde, et pro lenera selate
pascanluf, sed quot etquales viderint sibinecessarios substantia ejus servabaturei a matre. Quse licet
qui preesse ccenobiis videntur, "ita se commiitentes gloria et bonore marlyrii corouata, offerri Deo
Dei jirovidenliae, ut tamen prq se et pro suis nun- - possel satis grata, nolebat tamen hoc fieri, nisraut*
quaui sint absque sollicitudine. Rationali igilur con- preeunte aut secum comitanle sua substantia. Dice-
silio observalum esl ab antiquis, qui ccenobia in- bal ergo matri suse: « Omnia quse mihi datura eras
struxerunl, ut non majorem ponerent in eis nume- eunti ad corruptionis mese auctorem., moriaJem ho-
rum, nisi quantum viderent posse sufficereeis viclum minem.da michi eunti ad iiiiegriiatismesefacloreni,
et vestitum constitulum — unde mulia exemplaria DominumJesum Christum (472). «Quodsanct afilia a
pre oculis cotidie habemus, et beatum •Maurum, matre non exigeret, nisi hoc justtim et pium^esse
sancti Benedicti discipulum, fecisse legimus (470-71) sciret; juslum'enim et pium est, ut qui ajj Deum
—sedelsi aliqua S89superabundarentnecessaria,es- " vadit illum precedanl aut eomiientur opes suas.in
sent pauperibus et qui liunquam desunt coenobiis pauperibus Christi. Sed quid de feminis istaprofe-
liospilibus atque diversis inius.ac foris accidentibus. rimus, quasi de viris siniilia exempla non habea-
Quod si adhuc egemus testibus, unum producimus , mus, et quasi parentes tanlum debeant hoc suis
qui sufliciet pro milibus. Dominus nosler Jesus filiis et non filii parenlibusf^ Ulique quod m hac.in
Christus, via verilalis et speculum et enigma iolius re parentes suis filiis, hoc et suis parenlibus debcnt
boiiitaiis, Iicet in eum non cadat aliqua indigentia filii. Bealus Laurentius pium palrem sutim sanctum
scd sit omnipotens sufficienlia, tamen dii-iiiimm Sixtum ad Deum premiseral per. martyrium, qtieni
nunierum voluit habere discipulorum, hinc de loto' ipse subsecuturus fuerat per non minus marlyrium
mundo 72, illinc 12 apostolos, non ab aliquo sibii post tfiduum, et cum satis utrisque posset sufScere
-inlrusos sed a se ipso electos. Et cum posset facere, , in oblatione sua coram Deo dure mactata eortiin
.juod nunquam esurireiit neque sitirent, sedsemper corporum hostia, tamen substanfiam, quam ei pius
omnihus bonis abundarenl, noluil, sed ex eis quse: -pater reliquerat, tanquam bonus.filius voluit euin
millebanlur ei a religiosis viris et feminis, el qusei subsequi etse precedere, ut gloriosiores in.-con-
sequentes eum minislrabant ei, per dispensalorem speclu Domini possent apparere. Non eam ergo reli-
suuin slaluit eos stipendiare, et quse stiperesse po- quit suis consanguineis aut divisitfamiliaribus, sed
terant pauperibus et egenis erogare. In quo evidens dispergens dedii pauperibus,-ei ideo in seculum se-
et fidele posteris suis discipulis 38<ldocumenlum re- culi manet justicia ejus (473). Quodsi' sancli mariy-
liquit, quod benedictiones et oblationes aecipere a res hoc facjunt, qui in suo sanguine siia jam emicta
religiosis viris etfeminis de sseculo iipn essel symo- peccala laverunt, quid tu, homo peceaior, .cogiias,
«ia, sed juslicia, pieias et misericordia, el qui easi qui sic filium luum vis offerre Deo, ut ei sacrilegus
offerrenl non solunt non facerent symoniam, sed1 subtrahas, quod infilio tuo ei debebas ? Noli errare,
justiciam, pielalem et niisericordiam. Nunquid lui Deus non irridetttr. ,
..sanciior esse vis parenlibus Domini Jesu ? Qui, cum Eiiam nunc faciamus ad eum confugium, cujus
neque iii ccelo neque in terra neque suh lerra inve- verba etfacla summa inslilutio sunt ad perfecie vi-
niri posset, quid sanciius offerrent ad leinpluni Deo> vendum.Querenti cuidam : Quid faciam, ut vilam
quam stium Dei filium, lamen siue hostiis etmune- alernam percipiam? Doininus Jesus respondit: Pre-
ribusofferre noluerunt. Quod el Anna similiief fecit, cepla nosti, ne adulteres, ne occidas, ne furerh, ne
niaier sancti Samuelis, qusa euudem filium suumi falsum lestimonium dixeris, ne fraudem feceris, Ap-
per sacerdoiem Heli-in hosliis et inuneribus Deo nnora pairem luum et matrem. Al itle respondens-,aii.
oblulit. Quare ergo similia lu non facis, lalibus in- illi: Magister, omnia kwc observavia juvenlute mea.
structus exemplis? Precepta sunt ista dominica, et, Jesus a.ulemintuilus eum dilexil eum el dixil illi:
illud : Non apparebh. in coiispectu meo vacuus Unum libi deesl; vade, quwcunquehabes vendeel da
(Exod. xxv, 13). Sed forsitan dicis micbi : « Nihil pauperibus, el habebisihesaurum m calo, et veni, se-
debes exigere. t Et ego dico tibi: Nichil debes sub- quere me (ttarc. x, 17-21). In his verbis Domihi in-
trahere; non peccb si requiro a te quod michi juste lelligimus, quia qui perfecte. eura sequi vull,"res
dehes, sed tu magis peccas si michi negas quod quas habel erogare prius debel pauperibuS-.Ai dicis
• YARLE LECTJONES.
ssl deest-V.
38squa V. a" deest 1*.
NOT/E.
<470-71) Cf. Fausli Vita sancti Mauri, c. 9, in (475) Aeta sahcti Laurentii iu Act. SS. Aug. II,
Act. SS. Jan. 1,1049. 518'
(472) Vita S. Lucise ap. Surium Act. SS. V^, 892.
* ' 1
PHTROLCGLXXIH.
,'"S03 . !. T.ODULFI ABBATIS S. TftUDONIS' 20.
michi: « Res quas habeo.pauperibtts erogo et man- A ruislis me, in carcere, el venisiisad ine (Sfault. xxv,
. dalum impleo, uuvel sic landeiiijexcusalum meha- 54). Tibi autem tuique similihus, qtiod Deus per
beain, quia nichil ad mqnaslerium couferam. . Et ,emendalionem,vil_eavertat, terribiliter dicetur: he,
ego :" Bene' dicis : « Res quas liabeo pauperibiis . maledicli, in ic/nem mternum quv paralus esl dialwlo.
confero. >Res igilurquas habes' quibusvis pauperi- et angelh ejus. Esuiivi enim, et non dedistis michi
bus cbnfer, sed res quse sunt filii tui dimilie eum ad . manducare; siiivi, et non dedhlis miclti bibere; ntt-
monasierium sequi, ubi inter pauperes Christi ad , dus fui, et non cooperuisth me; in carcere, et non
sequendum Dominum eum.tradis. En iterum dicis : . venhlis ad me (Ibid.- M,ii). TaJium pauperum ab
« Non sunt jiauperes sed necessariis omnibus ahun- aliis differenliam sanclse mulieres bene noverani,
danies. > Et- ego : Hoc est, quod Dominus dicit: quse a Galilss.icum domino Jesu asceiideranl, et tli-
'.
Servi mei comedenlet vos esurielis (Isa. LXV,13). Et . missis in medio mullis milibus pauperum, ei ec di-
tamen revera sunl pauperes, elj mullo pauperiores i scipulis ejns de subslantia sua pie ministrabant. Pau-

quam illiqui vaganlur per villas el discurrunt per lus ajibsiolus barum sanctarum mulierum imiialus
plateas, quibus in nieam commotionem tu mentiris . exempla, multa milia pauperum preleribat, quandd
le erogalurum res luas. .Nam quomodo possunt ali- sanclis qui erant Jherosolimis speciali cura minisira-
"
ijui esse pauperiores, quamsunl in ccenobiis ino- bat. Quid? ptitasne, qtiod in magna urbe Roma pau-
ranles, qui pro nomine Domini se privaverunt et peres non inveniret sancta Cecilia, quse ab urbe mi-
lolius corporis sui potesiate ei loiius animi sui vo- liario terlio iransferebat se omni diligentia ad 'eos
luntale et rerum suarum omnium proprielate,- qua- pauperes qui eraut in via Ajjpia, inter quos.Ialilabat
les extra islos nusquam invenies? llli in seculo pau- sanctus Urbiintis jiapa (474)? Tol ellaniis exemplis
peres sunl non voluntarie, isli iri cpetiobiisvoluntarie. iccirco te circumcludimus, ul ad le reversus non
llli vel in hoc diliores istis sunt, quia linguam, , dicas facere symoniam, si de rebus quas libi conlu-
aures, oculos variis ad libilum qtioiies et quanlum •lil Deus ciim filio ttio offeras ad secclesiam, ut san-
ctis paupcribus Christi, qui pro nomine Domini se
yolunl pascunt, isii illis iii hoc|pauperiores, quia
ista eis non licent, qui nec ipsum ceelum conimune , in ea quasi dampnaverunt, prestare valeas necess?.-
omni crealurse neque ipsum aerem haurire oculis rium corporis refrigerium, et ab auditione mala
liberius" audent. Propterea recte Ifaciunt et nianda- liberel Deus animam et corpus luum.
lum Domini imji.Ienlabundanlius qui res suas conle- Nunc igiiur isiis omissis ad confulanda tua indi-
ruiit lalibns pauperibus, qui non solum paiiperiores • screia decrela reveriamur. Monachorum ccenohi.i
sunt pauperibtis, sed etiam cotidie iiiinislrant aliis c non sunt ad hoc instituta, ul avarorum diviittni filios
pauperibus, peregrinis et hospilibus. Pauperum et inconsulte suscipiant, vestiant et nittriaiu secclesiai
pauperuin mulia esl distantia, sicut nos docent quo- siipendiis, et patres eorum de debila filiorum por-
fundam sanclorum exempla, qui neglectis aliquibus lione majori siudentes avaiicise et queslui salisfa-
icrga quosdara majori se expender tint diligenija.- Ut ciantsuis marsupiis; sed ad hoc suiit inslitula, ui,
.enim paulo superius diximus, suntpauperes non vo- suis Jahoribus et fidelium oblalionibus viventes, eos
lunl.aiii, sunl eliam volunlarii. Non voluntarii ea secuiidum regttlae preceptum suscipianl, qui aut
qiise hahcntpauca gaudent se habere propria, el de omnino pauperes sunl, aut de diyiiibus pauperes se
rebus el divitis quas non habent colidie ditant se et •propier Deum fecerunt, sive qui sua non sua facien-
oritislant assidua coneupiscenlia; voluntani vero ad les, se tandem et sua ad pauperes Christi in coenobiis
imitationem discipulorum Christi sua relinquunt -conferunt. In quibus hoc omni diligenlia observari
oinnia, habendi qttoque voluiitate felicia, et Christi aniiquorum patrum statuil raiionabilis providentia,
sequenies vesiigia conferunt se ad sanctonim cceno- -iit non plures suscipereutur qnam slipendiare pos-
bia, in. quibus tanqiiam in carceribus dampnant se sent ipsa ccenobia, qtialenus et qui iiiv.eniuntur et
-proriomine Domini suh diligenli euslodia. Nicliil qui suscipiunlur esseni absque edaci niurmurationis
.liabenl propria rieqtie volunt habere, quippe quibus D J lepra, quse solet nasci gravissime ex egestale pro
.placet etiani non licere, quod dicant « fneum est » inlolerabiJi et Jicenlef admissa muliitudine. Quod si
-de aliquare, sed « nostrum > propler commune. Hi sibi caverent qttidam moderiioruin, hodie non
lales viv.unt de oblalionibus fidelittm, qui aliquando lam impudenti rapacitaie anliqtiarum 32celesiarum
^e si.vesua vel suos ccenobiis contulerunl, nocieque invaderent terminos et decimas, nec circuirent
ac die vigilanti sludio Deo inserviunl pro salule vi- civitates ei plaleas, nec divituni domos frequeniau-
voriim et.defunetorum omnium. Propter lales pau- ies maironariun sibi affeclarent graiias, utinopiam,
•^peres eorum stipendiaioribus in uliimo judicio Do- quam patiuntur propler suijereffltietUemmnllitudi-
minus. dicturus est: Venite, benedicli palris mei, nem, effugare valeant per impoiiunam el oportu-
possidete regnum q.uod vobis paraium est ab brigine nam meniiicitatera. Sed sacri ordinis et religiosi
mundi. Esurivi enim ei dedisth michi manducare; habilus revereniianon esi modo dicendum de his
jsiiivi, et dedislis michi bibere; njidus fui et coope- per singula. Veruin dic michi, illi qui erant coadu-

NGTJE.
•.'474) Cf. Vita sanctse Cx»cili_cjapud Suriiun in Aci. sanct. VI, B2S.
203 GESTAABB. TRUDON. — LIB. XIIL — CONTINCATIOi. — RODULFI EPISTOL.E.. 208
nali et soeiati in JherusaJem et aliis aliquibus in A j pilernam, si hicnoii egerint poenilentiam et dimi-.
locis, pro quibus Paulus colleelas fieri sollicite serint quod leneht per symoniam, et quanlo majores'
'
monebal, et facias sludiose millebal aut ipse porta- et poientiores sunl, tantb roajora et potenliora pa
bat, sancline erant et servi Dei? Utique erant, et tientur lorraenta. Quia vero de tam longinquo di-
per Deum et pro Deo coadunati et sociali. Quare gnati eslis querere, accipite consiiium parvilatis
ergo Paulus de eortim numero et refrigerio tanto- no.slrse, ita tamen, ul si babetis melius, non relin-
pere erat solliciius et non magis expeciabat, ul a quatis propler islud. Si quis vel se vel filium siium
Deo de ccelis per angelum ej"us tuis bonis omnibus oblulerit vobis in coenobio suscipiendtim, simplici
feplerentur et' saciarentur ? Quia ho'c Deo pia- meivlis oculo et lola-cordis purilaie, sine omni
cere non videbat. Sicut enim snperius dictum mala ciipidflale", audiat per vbs sancti Aiigtislini
est, quanidiu habet homo quid pro suis necessilati- consilium et regute sancti Benedicti precieptum,
bus faciat ex rationaii consiho, non debet temptare sicut superius de hujusmodi est relalum. Si audie-
Doininum Deum suum'. Fide solidata jam dudum rit et obaudierit, bene, salvaslis animam ejus a
preterierunt tempora niiraculonim. Et quid, si fnorie; si nori obandieril, neque iniquilas vestra
recte perpsndimus, nonne erat Paultis atigelus Do- neque peccalum si- eum non recseperilis. Noluit
mini, per quem solacium el refrigerium presiabat B enim intelligere, ut bene ageret, sed aslitit omni30a
sanclis qui in nomine ejus eTanl congregati? Et lu visa non bonse, avariclam aulem non odivit. Fratres
quidem poles fieri-atigelus Domini, si de tuis honis karissimi, magnum optis est in tali re magnam ha-
quse subtrahis velis preslare solaciinn p,t refrigerium here menlis puritalein et nullam avaricise cupidita-
sanclis qui pro nomine Domini lenenlur clausi in tem, quia, sicut omnis qui videril mulierem ad
ccenobiis. Quid vero dicemus de illa sancta et gloP concupiscendum eam, jam mecbalus est eam in
riosa credentium multitudine, quorum cor eral corde suo, ita omnis qui de- secclesiaslieis donis
unum etanima una in primordio secclesise? Facie- mala cupiditate aliquid exigit vel concupiscit, plus
bant symoniam, qui intrare ad eain volenles, hona dicam, vel in spe agit relributionis,, symoniacus fit,
quae habebanl antepedes aposlolorum" afferebanl et et si non hic coram populo, cerle coram divino
propria communia Taciebant? Certe nequaquam; oculo. Ad qua. probanda ciun per campos sancta-
eed pielatem, misericordiam etjuslitiam. De quo- rum Scripluraruin aliquando ltideremus, hacpila
rum niimero severissima senteiilia in duos vindi- niultis et variis auctoritatum iloribus respersimus
calum esl, qui tamen non lotas res suas, sed rerum nostra vestigia. Extant volumiiia, perquse scribendo
siiarum parlem subdiixeraiu. Tu, qui sic vis per _ "modofecurrere pigei, vestro tamen amore pauca
filium ttttim intrare, quod nec tolum nec parlem recolligere Iibet. ' '
vis dare, quod fiet de le? Jlli irrevocabili inortis Scimus igilur et pro eonstanli habemus, quod
senleniia de parteper lioininem multati sunl, lu non oinnes. ascclesiastica vendenles el'emenles symo-
iimes de ioio treiiiendum a Deo super le judicium. niacf sunl, et omnes symoniaci heretici, et nulli
Deus det tibi melius consilium. herelici in seeclesia. Igitur omnes vendentes et
Haclenus ad eos sermo noster habiliis peroravit, ementes exlra secclesiam sunt, quod verissima as-
qai spiriiu avariiise suse et parcitatis gravati, deor- sertione afflrmat beatus Jlieronimus super Ma-
sum ferunlur per vacua ohloqttii siii campestria; llietim (47S) : « Colidie , inquit, Jesus ingredilur
jiunc ad eos conyeiiilur, qui spiritu sapientise et iemphim Palris el ejicit.omnes lam episeopos et3B*
inlellecius levali sursum in monte, a Domino Jesu presbiteros et diaconos quani Iaicos et universam
audiunt mandata sublimia. Ergo, dileclissimi fra-. . turbam de secclesia sua, et uniits criminis habet
tres, ftigite omne genus symonise,exeulientes manus vendentes pariler et emeiiles. Scriplum est enini:
veslras ab omni munere. Ars est diaboli subtilissima «Gratis accsepistis, gratis dale. i Ecce, quod vel
symonia. Triplex esl, et 'nescimus an melitts de- una lantum die Dominus Jesus non patitur venden-
ibeamus dicere trilex;'nam quibus connectitur tria D j les et emenles in secclesia sua esse. Quomodocuii-
stinl fda, obsequium, manus, lingtta. His plerumque qiie,'quanlumcunque cessehl qui pro eo deberent
tribus simul, aliquando horurh.quovis uno quorun- hoc facere, ipse non cessal quod suum est facere.
dam inondat pedes, qtii vidabantur gradi simpli- Omnes ergo ejicit cotidie,cujuscjinque sini ordinis,
citer, quorundam preslingil oculos, quise putabant cujuscunque gratlus et bfficii, nulli parcit, non ne-
hahere linceos. Nemo vos miliat exemplificandi gligii, omnes cotidie ejicit.» Ubi ergo sunt ven-
gralia ad majores sive polentiores , si qui sunt, in denles el emenles? Exira, aecclesiam. Quid dicit
ascclesia, "qui capiunt et capiuntur syiironia'; de beaius Gregorius de extra secclesiam ? « Extra sec-
honis, non de malis sumenda sunl exempla. Amen clesiam, inquil, non csl locus veri sacrificii.» Sunt
dico vobis, recipient mercedem suam, mbrtem sem- igitur vendenles el emenles, ubi non est locus veri

VARl^E LECTIONES.
392deest 1. 393quam IV ' ' '
".' ' NOT_t.
(47S)'Opera ed. Vallarsi lom. VIII.
,207 I RODJLFI ABBATIS S.TRUDQNIS 20$
/sacrificii, Bealus Augustimis dicit de hereticis, A j Unam pauperibus del, et una domi leneatur,
quod procul dnbio sunt symoniaci : « Ex nobis Tertia debetur sanctis ad quos gradietur;
exierunl, sed non erant ex nobis, t et de vendenii- Hoc ego jusliciam magis assero quara symoniam.
bus et emenlibus super Jobannem : « Vendunt, in- Si quis suarii prolem fieri vult coenobialem,
quit, oves, vendunt hoves , id est miseras plebes. » De tolo quod habel parlem seponei-e debet
Et cui.vendunl, nisi diabolo? 0 lacrimabile malum! Prblis, ut secclesisesecum ferat inlroeundse."
Quos Filius Dei redemit de manu inimici precioso Haec est secclesiselex optima, non symoniaa.
sanguine suo, isli filii diaboli vendunt palrisuo Hoc etiam leges decernunt imperiales.
diabolo. 0 quam malus venditor, ubi lam pessimus Pellit ab secclesia cunclos heresis symonia.
esl eniptorr Omnipolentis Dei lionitas etmiseralio Qui sunt vendentes in ea quicquam vel eiiientes,
prestet nobis et vobis ut longe semper sit a nobis Pellit in infernum regnum lollendo supernum.
hsec heretica negociatio, per quam miserse plebes Gralis prebenda, gratis sunt a.ccipienda
venduntur diabolo, et propter quam lam.episcopi Quse sunt secclesise,pulso trivio symoniae.
et pyesbileri et diaconi quam Jaici et universa turba Quisquis in hac beresi defungens invenietur,
ejiciuntur de Dei Patristemplo. Amen. lnferni niinquam de pcsnis eripielur,
B Non etiam
Quando vult aliquis, ut fiat ccenobialis, durpm si martyrium paierelurm4475*}.
Ex' omni quod habet parles sequas faciat tres.
VARLE LECTIONES.
194hoc loco desinil-.codex1; quw sequuniur in soto i* leguntur.
NOTiE.
(47S *) Solemnis quondam fuitin ordine S. Bene- egenis monaehos pauperes, qui non solumpauperiores
-dicli puerorum oblatio, qua parentes filios suos Deo sunl pauperibus, sed etiam quolidie ministrant aliis
perpetuo et irrevocabili voto consecrabant, uti prse- pattperibus peregrinis et hospiitbus.
scribil S. Benedictus in Regulse cap. 59. Ea res tri- In altera episiolse parte Rodulfus Sibertum et
plici ritu peragebatur, scilieel oblatione puerorum, monachos ejus monet, ut ne quid a divite illo.
quorum manuin parentes cum oblatione et petitione vei alio aiiquo prq puerorum susceptione exiganl;
sua involvebaut in palla altaris; donatione, et litte- commoneri posse, ut de portione hasrediiatis, quse
Tis publicis utrumque confirma))libus: quarum liite- filio contingere deberet, offerat Ecclesiae : ad hoc
raruin exempla tumin Chronico Novaliciensi, lum in veronoii deberecompelli.Inulriusquepoieslateesse,
noiis ad"Guibertum legerelicel. Hinc copiosi mona- monachorum quidem, ut filium ejus suscipianl;
steriis provenius accessereex parentum liberalitaie, patris vero, ut partem hsereditalis monasterio con-
qui nmliasopes et ampla prsedia in lilioriiin suorum ferat : neulros ad 'hoe cogi debere. In summa,
quos offerebant, gratiam, ccenobiis coiilulerunl. C non posse quidquam exigi per niohachos in »usce-
Hunc rilum efferendorum puerorum, ab Ecclesia ptione puerorum seu monachorum circa simonia.
1
iamdudiim probatum, improbare, imo et abrogare crimen, quia omnis qui de ecclesiasiich donis mala
nisi sunl nonnulli principatu Ludovici Augusti, co- cupidilale aliquid exigit el concuphcil, plus dicam,
gnonienioPii : ad quem Rabanus, lum Fuldensis iuquit, veliii spe agit reiribulionis, Simoniacus.est ;
' .moriachus scripsit iibrum unum conlra eos qui obla- el si non hic corant populo cerle, coram divino oculo.
tionem secundum Regulam S. Benedicii deslruere llodiilfo praiiverat ab anno 794 concilium Fran-
volebant, teslante Rodulfo Monaclioin Vita Rabani. cofurlense, cujus insigne ea de re decretum esl in
"Librum hunc, hactenus inedilum^ non seiriel ego cap. 16 : Audivimus, inqiiiuni, Patres, quod quidam
postulavi ex coenobio Mellicensi, ubi in ms. codice abbaies cupiditate clucti, pramia pro inlroeumibus in
ejus bibiiothecse asservaiur, ut lego in veteri ejus- monasierium requiranl. Ideo placuil nobis el sanctm
ciem biblioihecse caialogo, quem modo penes nos synodo, ut pro suscipiendh in sancto ordine fralribus
cbmmodatuiii habemus. nequaquam pecunia requiratur; sed secundum Regu-
Perseveravil mos isle, offerendi scilicel pueros, lam sancti Benedicli suscipianlur. Id vero statuil S.
usqtiead sseetilumxii, quotempore floruilRodulfiis, Benedictus in Regitlsecap. 58, ul suscipiendus fra-
Is a Siberlo priore ccetiobii Sancti Panialeoiiis, ter res si quas habel, aut erogel prius pauperibus; aut
fjuod Colonia. situin esi, 1'uteris pulsalus, quid re- facia sollemuiter donalione conferal monaslerio, non
spondendtim censerel avaro cuitlam pecunioso qui qtiasi pro conducise suscepiionis pretio, sed tn
iilitim suum huic monasterio indotatuiu tradere eleemosynam, uti explical iu capite sequenti: ubi
volebal, repugnaiuibus priore el monachis, qui D filios pauperum qui ex lolo nihil hab'ent, gratis ad-
parieui bseredilatis lilio conipetenlis ab illo divite niitii prx>cipil. Eam porro legein religiose servabat
exigebanl; sic responsionem suani temperavit, ut Goffridus abbas Vindocinensis, cujus hsecveriia suiit
iion solum quid avaro illi, sed etiam quid consilii in lib. iv, epislola 49 : Nihil pro facieudh monachh
monacbis hac.-in re expedire jndicaret, siucere quwrimus : sed, si quid oblatum fuerii, quiaillud Re-
exponeret, qua In re .certe boni viri et integri guia recipi jubet, suscipimus. Ordo siquidem nosler
doctoris ofiiiciofunctus est. exigit; ul lules simtts, qui non lucfis temporaiibus,
Rodulfi itaque responsio dnas habel paries. In sed iucrandis animabus operam demns.El certe ctiui
prima g^raviterprsestringit ejusmodi avarum homi- ad hoc dolata sim ordinis nostri uionasteiia, ui
nem , qui filium suum inonaslerio oblalum debita quibusvis a sa;culi corruptela sincere el ex aninio
herediialefraodarevolebal.Pra_cipiiae_usarguineii.a conveni volentibus, tunquam asyla et. perlugia,
sunl, avarilise et sacrilegii crimeii esse, si parlem pateant; intolerabilis inliumaiiitaiis esi, pauperes
iilii, quem Deo obtulerat, Sibi reiinuerit. Nam lerreno censu, sed gralia et bona voluniate locu-
cyjus, inquit, jam effectus est, ejus ei pars qum illi pietes hinc exchidere; et quos Deus ad religicsam
debetur, est. Ad hoc non esse insiituta cceuobia, ut professionem vocaveril, quasi iiidignos rejicere. Vi-
divitum familiseexonerentur : sed ut pauperesre ac deriiil qtii cosiiobiorum inopiam in facti sui excusa-
censu, qui Deo servire voliierint, ac divites paupei-2 tioneui afferuiu : eam ceiie non admisit Jacobus a
tatis studiosi alantur. Prseferendos esse-sacularibtts Vitriaco, cardinalis, de mopiaUbus sui lempoiis
£09 GESTA ABB. TRUDON. — LIB. XIII. — CONTINUATiOI. — RODULFI EPISTGL/E. 210
III. A exortam in advocatione ejusdem loci, quam eidem
EP1ST0LA RODULFI ABBATIS ADWALER«l_iUM DUCEM 89C. fralri meo dederam in beneficio(481) consitiofidelium
noslrontm usus, quid noslri et advocati juris esse
, Glorioso396(476) principi el advocato suo majori in ipsa villa velin reliqua abbatia ad lios ailinente,
WALERAHNO 397'abbas RODULFUS 398el congregatio
presentia ejusdem advocali majores natu consuluhse,
sancli Trudonis fideles orationes et servicium. ut super Itocnegolioquicquid a majoribussuh didice-
Quia quesivislis a nobis, notum vobis facimus runt, vel ipsi usque ad illudtempus tenuerunt, fideliler
breviler dominum . noslrum sanctum Trudonem
proferrent, etnec limorisnecanwfis gratiain quamlibet
progeniium fuisse de nobiliori slirjie Francorum partem plus miniisvedicendodeclinarent. Qiti sacra-
r^gum el ducum Austrasiorum(477), propter amorem menlo aslricti nominatim prolulerunl qttasdam curies
Dei reliquisse militiam secularem, et angelica re- esse in ipsa abbatia, id esl Butiou, Lare, Mere, Wilre
velatione et beali Remacli ammonilione Meltis 482), Ktjrcheim, Staden, Halmale, in quibus nun-
transisse, et omne patrimonium suum bealo protlio- quam a meh prioribus aliquid juris concessumest
marlyri Slephano tradidisse, lilleras ibi didicipse,• advocato, quia emdem slipendiis ascriptw ffalrum,
niuitis miraculis ibidem claruisse et usque ad sa- n nulli alleri obaudire debent quam preposiloet ejusdem
cerdotis virtutem et scieiiliam et gradum pervenisse, monaslerii cellerario. In villa autem sancli Trudonh
deinde ad lerram nostram reversum coenobium vel in rcliquh abbatim villh prqfessi sunl ipsi duci —
nostrum fundasse. Tanla autem et tot fuerunl prse- qui, ut dictufn est, advocaliam in beneficio tenebal—
dia sua quse beato prolhomarlyri Stephano tradidil, sive advocatoab eo constituto ex tribus generalibus
ul excseptishis quse dominus Metensis episcopus ad placilhet magno banno, si quis forte infra villam
dominicalia sua lenetei milites ejus multi in bene- occisus velvulneratus fuerit, lercium denarium debere
fieiis habent, et exceptis his quse ecclesia noslra assignari, reliquos autem duos vel tnichi vel abbati.'
adhuc possidet, et exceplis multis el magnis Celerum leitaii sunt abbalis vel villici mei esse arbi-
qusejam olim ecclesia noslra perdidit — nam inter trii, ut legitimi el libere quicquid libuerit sineadvocalo
cetera Bruges in Flandria allodium sancti Trudonis possent placilare, scilical de terris, de domibus, de
fuit, ubi el congregalionem 80 monaehorum habuit alienis uxoribus ducendh, de familih, nisi grande
— exceptis his inquani et aliis multis, lot et tanta
forle exigente negocioabbaie vel minislro meo ad fem
fuerunt, ut vos habeatis inde in feodo pfo advoca- dhculiendam invitatus [ueril. His ergo ilain predicta
tia 1100 mansos , ' de quibus comes Gislebertus viila inquhitis et absque alicujiis conlradiclione
lenet de vobis SOO, exceptis ecclesiis el servis ad C collaudath, aliquanlo tempore transacto, posl deces-
.eas pertinenlibus et placitis suis et jusiiciis in ab- sum felich memoriw jam dicli fratrh mei, ilerum
batia. Et quia tantis allodiis ditavit sanclus Trudo idemqui prius, inpresentiam nostri in castro nostro
Metlensem ecelesiam; sancli et religiosi pontifices Salembrucca (483) venire jussi , presenle domno
etduces majori liberlate donaverunl ecclesiam no- Udone, fratris mei successore, eadem advocatiam in
stram de advocalis quam aliam aliquam. Misimus beneficio a nobis habenle, et Ollwne subadvocalo,
igitur vobis quia petisiis exemplar cartse nostrse eodemmodo quo prius atnmoniti, eadem eliam qum
de libertaleecclesia. nostra. et de jure veslro in ea, anlea protulerant lunc ulique sunl professi. Qua-
qui noster major advocatus estis. propter quibusdamftdelibusnostris, qui iunc lemporis
(Annol$fi>5.)In {478) nomine sanclw el individum nobhcum aderant, consilium prebeniibus*°0, quorum
Trinitas. Ego Adetbero (479) Dei gratia Melensh etiam nomina infra notari jussimus, ne qtih Iwc post-
episcopus,nolutn essevoiumus".omnibusnos in villam modumvaleat vel audeal infringere, sub cartarum
sancli Trudonh qum Sarchinia dicitur venisse, et ob descriptione placuil tam presenlium quaiu fulurorum
contentionem inler germanum meum , ducem a" memorice commendare. Et ut hoc firmum el incon-
Fredericum, et abbaies Sancii Trudonis (480) nuper vulsum habeatur, manu propria illud roboravimus,
VARI.E LECTIONES.
tsldesuntl*. 396De jure advocali in margine
superiore scripsil interpolator 1*. 39' W. 1* s68 R. 1*
188Loiharingie seu Mosellanorum(4S4) interpolaior in margine 1*. M0Prsesenlibus 1'..
'
NOT_E.
scribens, in HisloriseOccidentalis cap. 15, qum pas- (477) Ilsec et sequenlia legunlur apud Theoderi-
sim el publice pro miserabili cmnobiorum ingressu cum in Vila sancti Trudonis, apud Surium
pectiniam exigebant, allegantes suam paupertatem; et (478) H'_ecquoque tabula apud DuchesneJMaison
de Simonim crimine pessimo non curames, domum deLuxembourg,x>r.,]).i9. Miraeuni 1,62. Calmet
orationh in forum negoiiationisconvertebant.Fil vero Hisl. de.Lorraine, 1, pr.,pag. 452,et Bertholel liisi.
jilerumque justo Dei j'udicio, ul nulla magis coenobia de Lttxembourg, 111,pr., p. 29.
egestatein patiantur, quam quse ab suscipiendis vir- (479) Tertius.
ginibus sacris ejusmodi dolem exigunl.coiitra sacro- (480) Abbas tunc eral Adelart.usll.
rum Canonum praescripla. MABILLON. (481) Cf. supra 1, 10, et.V. 5.
(476) Hanc epislolam ad a. 1158 jam luci dedit (482) Masiricht vicinuui.
Miraus Opp. dipi., cd. Foppens I, 61; scripla est (483) Saarbruck.
iiiter annos 1119 et 1158. (484) Erral; Loihariiigiseinferioris.
2M RODULFI AEBATIS S. TRUDONIS 212
et ftdeliurt nostrorttm iesthnonio j roborari fecimus. .A nnimmsum. Actttm est hoc in ccenobioprcdiai sanct-
__cttimpublicein sttpradiclocastelloSalembrucca.Anno Trudonis anno.ab incarnalioiie Domini 1060, indi-
ab incarnatione Dotnhti 1065, indiclione 5, regnanle clione 15, regnanle rege Heynrico leriio, anno regn
'
Heynrico terlio. Adclberolerlius sanclmMelensiseccle- ejus 4, fliuio episcopalns ejttsdem domni AdetberonU
simhumilisepiscopussubscripsil.Domnus Adelberopri- 45, coram idoneis teslibns qnorum nomina subslerno-
miceriusDomitus Theodoricusneposejus.DomnusGer- lala sunt. Nomina nobilittm: Signtim advocali ducis
voldus archidiaconus. Domnus Odelricus,fraler dttcis Frederici (495). Signnm subadvocali comilis Ollbnis
Gerardi (485). Fredericus, Heriinannus, Riquinus, (4i)4). Signum Folmari comilis. Signum Hermanni
Olto,Bernardus, Stephanus, Gunlratnnus, Wigericus, comitis. Signum Richuini. Signum Bardonis. Signum
Heriinannus,Hugo,Gervoidus,Leudoldus,Tlteodericus. Heriinanni. Signum Wctlbzrli. Signum Ansfridi.
Arnulfus, Berengerus, Lyedeco, Gisleberlus, Lyezeco, Sigmim Theoderici.Siguiim Crcilh.SignumWazonis.
Adelslein, Wacelinus, Guncelinus, ilem Wacelinus. Signum Ollonh. Signttm Gunzelini. Nomina plebeio-
Ego Ghleberlus ad vicem domni Tyelfridi Metensis rum cle familia : Signum Raiiiundi. Signum Lamberii.
ecclesimcancellarii. Lamberttts Iwmuntio. 'Signum Wichtnanni. Signnm Everardi. Signum
(Anno1060.) 711(486) nomine sanclm et individuw •Ascolfi. Signum Lyzeconis.Signum Slephani. Signum
Trinitatis. Notttm sit omnibus tatii presentibus quam " Lydeconis. Signtim Rulhardi. Ego Ramundtts ad
futuris, qnaliler dotnnus Tlteodericus Mediomalricw vicem domniAeouis cancellarii scripsi el subscripsi.
sedis episcopusin cwnobiosancli Trudonis per ctliquoi IV.
tempus commoraluf, et ibi in egritudinem incidens et EPISTOLA RODULFI ABB.ATIS ADSTEPHANBM EPISCOPUM
ad extremum perveniens(487), cumconsilioamicorutn METTENSEM 4" (495).
suorum donavit eidem ecclesimel fralribus inibi Deo Ojio filius advocati nostri Gysleberti villam no-
servientibusscrutum (488) ejusdem oppidi, hoc esl strairi Villarium invasil, absque ulla deplanclione
poleslatein ponere et deponere illum qni maleriam villicum meum Anduardum innocentem conlra
facerel, unde levarentur cervisim,etdesinguliscervisiis ipsum cepil, ahducuun ad villani suam "Wormiam
qum brasciarentur (489) in oppido nostro sex picarios in cippb (496) posuil, toiium graviter duabus landem
(490) ad opus fralrum suspicere, quod ad servilium libris redimi coegit. ln eadem villa scabinum no-
suum el antecessorumsuorutn pertinebat. Hoc autem sirum Franconem cajpii, sub una nocte sex modios
ad remediiim animm suw et aliorum antecessorutn annonse ei' vastavit et 200 garbas (4*37)annona.,
suorum fecit, qualinus menwria illorum non sicut landem capium el abduclum redimi cocgii48 solidis.
ante, sed perfectius el siabilius permctneret.Hoc ego -, Eidem alia vice duos boves ahsiulii et redimere
Adelbero (491), successor ejus et cognationeet ordine fecit. Similiter eidem alia vice duos boves abslulit
qnatnvh immeritus, in toco supradiclo constilulus et redimere fecit. In eadem villa Steplianum scahi-
adverlens, simulque causam et necessitatem, pro qua num nostrum et. frairem ]ej'usMenardum csepilet 18
predicli jratres hoc ab eodem domino meo (492) solidis redimi coegit. Eosdem alia vice in eadem villa
ephcopoexposlulabanl,-considerans, scilicel ul eorum invadensvulneravit, cepit, et 45 solidis redimi coegil.
polus,qui ealenusviliorhabebalur,posteaqtwdammodo •V.alleroscabino nostroduos boves abstulit. Quadam
melioraretur, decrevi manuscripti auctorilale nolare vice minis in direptionem pecoruni suorum ejusdem
meoque sigillo signare, domno abbale Adelardo se- villserusticos eo coegil. ul plus quam 50 solidos ei
cundo loci illius celerisque fratribus hoc idem postu- pe.rsolverenl. Aliavice eodem modo plus quam tres
tanlibus, qualinus hoc nullus successorum meorum libras fecil persolvere. Alia vice in eadem villa
infringere audeat; el quod ipse ad remedium animm solidarios suos per qualuor dies el nocies fecit
suw predicto sancto sibique famulantibus contulit, hospitari cum mulliiudine eqiiorum et palefridorum,
ego qttoque causa animm et successorum meorum et nimia devasiatione totam villam afflixit. Pro pro-
firmavi. IIoc, quicunque ille esl,< delrimento faeiat pria vverra quam habebat et nulla ecclesise nosira.
' , VARI.E LECTIONES.
M1in superiore tnagine leguntur verba manu .interpolaiorh ut videlur
scripta : Stepbanum episcopum
a
Melensem, reliquh btbliopega abscish. Ex quibus patel hanc eamdem esse ephlolam Rodulfi abbalh,
quam interpolator in indice suo his verbh siijnificavil, Epistola Rodulli abbaiis ad Slephanuni episcopum
de diversis injuriis ecclesie nostre illalis.
NQT_E.
'
(485) Lolharingise superioris. (491) Tertins.
_ (486) MirseusI, 65. Mettrisse p, 564. (492) Excidisse videlur verbum aniecessore.
(487) Adalbero 1. Melensis episcopus aptid San- (493) Lotharingia. inferioris. •
ctum Trudonem morluus est. Cf. conlin. leriiseparl. (494) De Dtiras.
l.vlib. III, 12. (495) Esl hsecejjistola supplementum alterius qnas
'(488) I. q. grutum, liordeum siccatum ex quo siqira in lihro nono ad eumdem scripla legilur.
cefevisia coquilur, dein veciigal quod de cerevisia (496) Tormenti inslrumeiitum, quo caplivorinn
sol.vilur. Cf. IX, 22. pedes couslringiiiitur, dein carcer in universum.
(489) Cerevisiam conliccre; Gallis brasser. (497) Gallis gerbe, iwhis garbe.
(490) Gallis vichier, iiicusura poloria.
215 GESTA ABB. TRUDON. — LIB. 5111. - CONTINUATIOI. — RODULFl EPJSTOL^E. 214' v
catisa, inimici cjus in ean-.em villam irruernnl, et A A.illius ablala Woremiam minari fecil, donec marca
depredanles earu fere2000 animalium inicr parva- argenli compulsus est ea redimere. Eidem tres fir-
etmagnaabduxeriinl, exceptis ru.licorum suppel- tones poslea abslulil. Item ejusdem viilse homines
leclilibus. Sic et sic bona villa jjer eum esl annichi- anie se preeepilassislere, exigens ab eis qnanlum
laia.JPatri planximus, nichil profecimus. Hsec suut sibi placuil, quam ob rem xompulsus ei dareprepo-
pauca de multis quse propter advocalum. noslrum situs duas marcas , ne legem cunis infringerel. lh
perdimus. eadem villa hominero noslrtim Pelrum aggressus
De braseenis quibusdam, qtias per violenliam esl, et illorecusanle dare quanluni exigebat, qua-
quorundara in oppidonostroperdimus, postplurimas tuor noclibus apud illum suos armigeros cuiri equis
ante episcopum Melensem, ante advocatum procla- suis pernoclari jussit, donec necessitale compulsus
maliones et judiciarias discussiones eo perveniinus, dimidiam marcam solveret; Item ibidem crga quem-
iii invitalis nobis Meitis, coram piimis Melensium dam Baldricum commotus esl, qui quoniam gratiam.
fralribiis nostris rejudicarentur. Mandalum esl hoe ejus ad libitum suum recuperare non poltiit, plau-
advocatonostro per nuntiuni et sigillum episcopi, ul slris suis tolam segetem illiusvi abvexil, quani iile
secundum judicum sanctiouem cambas usui fra- coactus est qttaiuor libris redimere. llem cuidam
trum mauciparel el de iuvasoribus justiciam nobis ^" Ramundo quinque fiiiones abslulil. Item in eadem
facerel. Noluil; sicque perdimus , Gerardus de vilJa apud Annelinum decanum frequenter perriocla-
Durmale, .miles ejus, decimam unam el quiiique vit; quadam vero nocte dum ille ex rnore pernoc-
solidos.singulis annis nobis auferl, et neque diem tanti opiimo servissel, mane discedens ecio solidos-
iiequejusliciamdeeo per advocatum riostrum ha- sibi dari compulit. Pernoctationes quas in ea fecit,
here possumus, eum freqiientissime ei planxerimus. , et sumptus quo.s ab liomini.bus nostris violenter
Geldulfus de Hacchedor' (498) terram nobis lollit aufcrt, nemo numerare queai. Pater quoque iit
quic50d.nariossolvii.Iu villa Levves (499) cmiile eadem villa 50 modios Leodienses siliginis sibi solvi
unum negligeutia advocati perdimus. ln Webecheym coegit..
Qtto de Bevere in loco <jui dicitur Langerodech In villa Hales jjltis quam 50 mansos novo modo
dimidium molendintim nobis auferl, aversa aqua tempore perdimus inler dominuin Reynerum advo-
nostra a reclo cursu suo. Godefridus de Diesteh calum el illos deCuiienal[en(505).Ubi villicus meus
super allodium nostrum ibidem edificavit, quod Jobannes,non juslificaiile michi deeo advocaio cum
alienavil a nobis trahens illud Diesteh. Gualierus levissimeposset, tania mihi tollit, tanta vastat in
de Bechemveiz villam unam nostram de Assenl r, silvis, in palris, inculluris, in piscaiionibus<, iro
combussil cum lota eeeIesia._De qna re sicut el de agricolis, in omnibus quaead villam pertinent, qtiae
aliis frequenler advocatum noslrum convenimus, fidem excedere possunt, el abjudicatam illijam du-
cujus homo esi, ut diem poneret etjusliciam nobis duni villicalionem lenens vi ibi tyrannizat, advo-
de eo facerei, nec perfecimus. Sic tola villa-illa cato non prohibente. Darnpnum, quod per decem
remanet vastala. Seleche (500) tanlum lerrse per- modo annos michi fecil in mtiltis modis certe maj"us
dimus jquod 12 dcnarios solvil. Udelrico villicoi possum suppulare quam lOOlibris. Insuper in ean-
nostro de Burlo Reynerus, advocatus Sancli Lam- dem villam nocle sancti Marlini intravit filius ejus
berli, unummansum allodii atileii, et hoc suo allodioi Otto cum 100 pene eqnis, feceruntque in ea oclo
adjungit; neque ad hoc eruendum advocalus sepe: dies, modo ipse, modo frater ejus, de 16 Iibris cen-
rogalus subvenit. Quidem Egebertus lollit hominii sus mei non relinquentes mihi nisi 20 solidos et 50 '
nostro Gysleberio ununi mansum in villa Hers (501)I denarios abj'ect_emoneiae, omnia quseeranl in hor-
et aurahit ad allodium comitis Arnulfi. In villai reo nostro tollentes, et qu_ecunque dehebanl nobis
Hepene (502) servienies comilis Arnulfi lollunt ei- ruslici per lolum annum. Harches villam nostram
dem homin.i nostro Gysleberlo ununi mansum de! pernoclationibus el precariis suis ad exterminium
feodo suo, ei per advocalum nostrura nullam ex hisi p] diixerunt. In villa nostra Orelquanta mala nobis
jiisticiam habere possumus. feceruiil filii ejtts et ipse non facile possum dicere.
!n villa nostra Burlo a festivitate sancii Johannisi Inter.plurima pauca, pauca hsec smii. Ollo, filius
usquead adventum Domini modo pater, modo Jilii,, ejus, villico nostro Roberto pa.efridum unum 50 so-
modo sui, 52 pemoctationes fecerunl uno anno,, lidorum abslulit;palerej'us cajipam(504) qnaluorso-
jier qtias singulas nunqiiam minus habuerunt quami Jidorum, c.umnocte eadem dormisset in domo ejus
SOOequos,aliquando 400. In eamdem villam domi- cum 12 hominibus. |Paler tuas feeitprecariasconlra
niis Ouo cuni mililibos suis ingressus, precariiss jus ecclesise nostrse, filius Ouo duos, fraier ejus Gys-
suis agressus est quendam Gozelinum, hominemI leberlus unam, quse graviorcs simul fuere quani 10
Dostrum , ct quia non dedit quantum petiil, pecoral librse. Quotiens ibi dominicalem domum noslram et
NOT_E.
(498) Nnm Haccourt in vicinitale Leodii ? - (502) Heppenlier ad Mosam.
"•
(499) Haud procul a Nainur. (505) Corieii-.ken Diest vicinum.
(500) Nt,(iiSeilles Huy vicinum? (50.) Pallium.
(501) Herlen Looz vicinum.
S!S RODULFI ABBATIS S. TRUDQNIS 216
eiiriam intraverunt, quotiens ea quse invenerunt A A Hle el egd missis simul in Atigtislo nuritiis, decima-
intus voranto vastaverunt, sepes cuf.iseet parieles tionem illius ecclesise in communi ltorreo recondidi-
domus conibusserinl, horrenm nosirum el spicarium mus , diroidiam ei pro auxilio spoponderam; qui a .
fregerint, hoc manifeslum est omnibus judicium, presbitero precio acceplo, passusest eum horrenm
qnia velimus,'noIimus, oportet nos eam vastam ac nostrum effringere et annonam tolam tollere, atque
solitarium et absque agricullura. relinquere. Inler ecclesiam tenere. Pro animabus palris advocati
precarias vero et pernoclaliones, modo patre Gysleberti • noslri et matris tantum habebamus
exeunte, modo ^ filio
. intrante, lunc
i alio superve- boni, quod singulis annis valere poterat 15 solidos;
niente, mendici effugiunt agricolse rioslri. In nocte hoc nobis lollil liomo eccleSisenostrse nec vult nos
saincti Lantberti'(Sep/. 17) domum nostram irr.upit, inde juvare. Adebertus serviens ejus tollit nohis
avulsis scris cum 20 equilibus, in ea vivens de singulis annis oelo solidos. Heynricus similiter ser-
noslro pernoctavil; in nocle sancti Trudonis viens ejus octo de possessione nostra. Tribus annis
(_V._.25) cum 90 equis, prima dominica adventus spoliavit nos demolendino uno, qnod amplius quam
Domini cum 50. Gulluram ibidem nostram subad- trecentos annos in pacelenueralecclesia noslra.quod
vocalus ejus quinque diebus vastavit; laxatis in ea singulis annis annonabat nobis, qualuor bubulcos
sine euslodia oclo equis ; ruslieis 15 solidos precaria *B nostros et famulum marescalci nostri, et in.bene-
abslulit. A mense Auguslo usqtie ad adventum Do- ficii loco fecit tenere quosdam Flandrigeuas., Gode-
inini, sive j.'er se sive per suos 15ibi pernoclationes zonem scilicet clericun) unum el Heynricum fratrem
fecit, jmstea innumeras per singulos annos. In hor- ejus. Diem indeel audientiam et judicium obluli-
reum presbiteri de villa nostra Alesta (505) filius ejus mus, nichil profecimus,- donec illis. defunclis redi-
Otto suos homines misit, et triticum illius vi excuti mere contra advoeatum iribus marcis coacti su-
lecit. De qua re patris auxilium presbiler imjjlora- rnus.
tus quinque solidos ei dedit,- sed nec sic cessanti Adelhertum manctim (506) unam inlegram villam
filiooctoLeodienses modios hordei etdimidiammar-, . noslram Provin vi fecil lenere, qnsejaeet inFIandria,
camdare compulsus esl. In eadem villa ab homine melior singulis annis quam 10 Jibrae, cum diem,
npstro Francone quatuor marcas abstulit, et illius audieniiam, judicium nunquam (507) refugissemus.
^ermano dimidiam marcam. Pernoctationes innu- Quam cum asiie comiiem Roberlum in Flandria ad
meras tam per se quam per sutfs de nostro vivens SanctumOthmarumj'udicio nobilium, qtii ibi incuria
ibistatuit. Kyrcheym in liorreum decani Baldrici, ejuserant, extorsissemus, horreum nostrum in villa
noslram ecclesiam in eadem villa lenenlis, suos ho- p/ Mere advocatus invasit, et Adelberto lotam anno-
mines Otto ad exculiendum in ejus trilicum misit, nam nostram fecit trilutari et dari, donec ad damp-
qui non recesserunt, donec marcam ei decanus nosam conventionem ecclesise nos et illum reconei-
persolveret. In eadein villa tres precarias fecit Jiavit. Supputatio dampni quse inde nobis contigit
contra jus ecclesise noslrse. In villa nostra Mere pre- ccrle gravior fuit quam 15 librse. Quidam de oppido
cariam unam fecit, propter quam ejusdem villasho- noslro in Ude susceperant de manu predecessoris
inines, vellent, nollent, duas lihrassolverunt; alio nostri abbatis Theoderici seplem marcas, quas de
anno similiter unam. lbidem cuidam liomini nostro vendilo allodib ecclesia. eis servandas commendave-
Godefrido 12 solidos abstulil et filio Godescalci de rat, teste ecclesia et ejus familia.Has, cum defunelo
Halla 15 solidos. Pernoctationes quaiilas et quam abbate cum iniuria ab iilis extorquerel, illi super
jnbumaiie et immisericordiler habitatores ej'us trac- allare posuerunt, ubi ille temeraria manu accepit
taverit, non facile possem dicere. el ecclesiam inde spoliavit. Idem abbas presliterat
In villa Wimales misit milites multociens pernoc- ei phylacterium unum de thesauro ecclesise auro ar-
lare, una nocle ampliore numero quam 100 equis, , genlo gemmisque pretiosissime ornatum, melius
qui aliquando a feria quinla usque ad feriam se- valens quam 10 marcas, plentim preciosissimis reii-
cundam pernociaverunl. Yillicum meum-Theoderi- B quiis. Hoc ecclesiaa noslrse abstulit. Villain Sarchin,
cum in eadem villa cepil ipsemet pater, captumi quam gravibus dampnis judicio principum coram
secutn abduxit., taradin secum teniiit donec20 soli- imperatore invasoribus extorseramus, eisdem resti-
dos, quos mihi de censu meo debebal, ei exlorsit. tuit, donee cum eis dampnosum paclum inivimus.
Humbertus presbiler noster de Burlo ecclesiam nos- Mense Auguslo quoniam prohibuimus filium ejus
irani judicio canonico perdiderat, excomraunicalusi Q Ottonem, utcontra leges, conlra justiciam duo bo-
,:edere nolebat. Episcopus, archytliaconus, ego ad1 nuaria cullurse nostrse annoiatae cuidam iniuste ea
advoealum Gysleberlum 402 inde.nos contulimus. querenti non daret, altera die equites suos ante op-

YARLE LECTIONES.
.40»G. !•_ .
• N0T.E.

(505) Alsl apud Sanctum Trudonem. IX, .16.


(506) lia nominatus quia maniim amiserat, cf. (507) Secnndura.
111 GESTA ABB. TRUDON. — LIB. XIII. — CONTINUATIOI. — RODULFI EPISTOLJ-E. 218
pidum nostrum laxavit, bominibus meis hicbil mi- A habere quam minimum fralrem non permilleret.
uus suspicantibus fugalis, predam__abduxit, scilicet Tacerem, sed augustia non sinit. Jn medio sanelas
4 boves el 24 indomitas equas. Molendinum unum . quadragesimse clauslrum nostrum cura suis irrupit;
villico meo confregit, quod postquam reparaverat. . pisces fralrum, quinque dieruin prebendam ad
nec illas parte.s
quicquid ei persolvere debebat abstulit. Iturus coquinam abstulit; novit Dominus,
in Longobardiam de singulis capitibus familia- quse j'am incisse erant in cacabo; ad opus fratrum
rura ecclesise, ulicunque. audire poluit nomi- reliquit. Villico nostro claves de granario nosiro,
nare , gravissimam pecuniam et super tot me presente, exlorsit. Monachum nostrum cellera-
hominibus incredibilem sibi iCorrasit 5 conlra rium claves de cellario dare reluctanlem, duobus
cartas nostras, contra leges, conlra usuni. Qui mililibus per ulraque brachia eum in modum crucis
superfueiuni.el adliuc resliterant injustse exactioni, extendentibus, astare sibi fecit, ut sic circumquaque
uxori suse etfilib capiendosalque gravius spoliandos claves quesilas extorqueret. Alia multa lacere modo
sub grandi obleslatione reliquit. Cnde primuscaplus volo, donec Deus dederit, quod vos ad judicandum
et. vinculatus fuit bomo nostef Aleraninus, miles inler me et ipsum sedeatis.
-quidem et ex liberioribus ecclesise, el per Ouonem Sed hoc mando, hoc conqueror, I>oc declamo,
filium ejus in caslellosuo Durachio reposilus usque " quia amiciliam suam coram meis el suis michi con-
ad gravem redemptioriem. Afnulfus, tercius stib tradixit, insidias struit, inimicitias cxercet, suis
ipso advocatus serviens ejtis, Gozuinum nichiiomi- precepit, ut demepacem sihi faciant morte landem
nus ex liberioribus ecclesise nalura, hominem meum- aut qualicuhque dehonestatione. Meis hqminibtis
aique militem, cepil, parefridum ei abslulit, ad precepit, sictit diligunt salulem suam el vitam, ul si
domum stiam abduxit, diu vinculatum et miris mo- vocalus~ad eolloquium vel ad capitulum ire volnero
dis excriiciatum tandem redimi coegit. IdemArnulftis . Leodium, sive ad vos, sive Coloniam ad archyepi-
domum hominis mei Theoderici de Miles vi irrupit,' scopum, me nullo modo sequantur. His et aliis
eum alque uxorem ej'us graviter vulneravit, equum malis quse michi facit, ita caplivus teneor, ut exire
100 solidorum abslulil. Eundem Theodericiim poslea claustrum nullo modo audeam, hoc roando vobis,
cepit filius ejus Ollo, et spolialum etiam redimi hoc deplango. Cerle, si-non anieiidaverilis, ad om-
coegil, Robertum, qui cognominabatur Lnthescal, nipotentem Deum j'udicem convertam me de vobis.
servum ecelesise, patef de- planctu noslro cepit, sed Si ausus fueritis michi j'usliciam facere, certe ego
alias quam deberet ahduetum redimi coegit ei sibi ero ausus haec quse hic scripta sunt, el alia multa
retinuit. Anelinum deNiel, servum ecclesiaeet meum Q quse adhuc reservavi, in conspectu vestro et parium
hominem, post nmllas tribulaliones tandem fuga- suorum "propiio ore in ipsum declamare. Qnod si
tum in una ecclesia cepit, valde bonum parefridum non-fecero, hujus scripli lestimonio me confulate, el
ei abslulit, ancillamque iu eonjugem acciperecoegit. inimicus factus amplius non viveiis. Valete.
Hoc anno in die sancti TrudonisOtlo servum eccle- Wedericum de Burlo, elericum el mansionarium
sise cepit, qui capitis sui censum ad altare apporta- et eensionarium nostrum, cepil, et 31 marcis inve-
verat, queni diu multumque tormentis crucialum ad recundissimo tormento afflictum in castello suo re-
gravem coegil redemplionem. Planximus patri, dinii coegii Lanzonem, clericum nostrum et censio-
planximus vohis, misistis semel, ilerum, terlio, narium, singulis pene annis libra aut duabus aut
nichil profecislis. Ipse idem Olte alium cepil servutn pluribus dampnavit. Heymezonem de Wesheym
ecclesise nomine Rodulfum de Halmala, et quinque (508) cepit, caplum in castello suo tenuit, tentum et
marcis redimi coegit. Dumesset paterejus in Lan- tormeiitis addicium de valente 35 riiarcarum redimi
gobardia, ipse per omnes villas noslras rusticorum coegit; Rodnlfum de Hosduies acceplis ab eo quinque
pecora in unum coegit, el quantum sibi placuil niarcis; Franco et Ramundus ab eo capti quatuor
redimere eos fecit. Quicunque abeunli palri simplum marcas solverunt. In Alost duo bonuaria lerrae1'tulit
aliquid, verbi gralia quinque solidos aul 10, dederat, 13 et Gunlramno et Rulardo dedit. Fulcrico tulit qua-
idem remanenlibus filio el malri duplum, 10 vide- luor marcas. De ecclesia de Ky.rcheim in quaiuor
licetet 20, dare compulsus est. Preterea prepositum annis octoJibras accepil, quicquid nobis deecclesia '
meum coegil dominicales curies nostras contra se illa solvebatur. Heynricum de Mosmale (509) nescio
redimere; Burlo 50 solidos, Orel ^0, Vilarium 24, quot marcis xediini coegil; Everardum de Gengle- .
Mere 20 et alias eodem modo. Reversus pater de heym septem rnarcis, Benzonem de Hesbines quin
Langohardia me meosque duriori sevitia inseclatus que marcis, Imezonem de Assebruch (510) 50 so]i>
esl quam prius. Tandem ita conclusil, ut exire dis, Theodericum tribus marcis.
clausirum non sineret, ita jjrivavil, ul amplius

NOTJE.
(508) Wessem in ripasinistra Mosse. .310) Assebrbuck apud Brugge.
(5091'Moumal Leodio vicinum.
219 , ROi.ULFl ABBATIS S. TRUDOMS 820
ACTATI.AKSLATIONISUMUSMILITISLEGIONIS TIIEB^ORUM,
s (Seorsim edimus iufra.)

Anno dominica. incarnationis 1158, regni Conradi A j sepullus cst in sinislra ala ante introitum cripla. et
lciiiianuo 1. (511), cum ei placuit qui hominem ab chori ad aquilonem. Poslcujns decessum, priusquam
uiero matris carnalis novit producere et prodtictum electio fierei, |fratres fecerunl effringi cellam ejus-
iieruni in fnatris primordialis terrse scilicel sintira quam paraverat sihi, quando cepil infirmare, apia-
revocitre, venerabilis paier Rodulfus abbas, appro- tam inira linam de quatuor iurribiis quie adhserent
jiinquante viise suce termino, in sinislro siio pede et utiisqiie alis chori, quse lurris, ttinc ojus lapidea
crure, ubijam per aunos septem (312) paraliticase deposila celaiura, postea facta est sacrisiia. Causa
passio infuderat, gravi infirmitate laborabat. Qui vero deslructionis cellse litijus orai, ne jier succe-
cum spe recuperantiae sospiiatis usque Leodittm in dentem illi abbatcm oxinde requies frairtim sicut
basterna vulgariier appellata rosbare deveclus essel, antea lurbarelur. Iste abbas fuil vir maguse liilera-
quidam medicus peritus nomine Moyses ipsuin cu- tura_suo predecessori Tlieoderico non impar, pronl
randum suscepit. Ubi, dum poslduos menses morbo ejus ejiislblse diversse, diciamina, prosse el metra
iiigravescente nil profecissel, ad monasierium suiini apud nos conscriplajiestanlur. Qui imer csetera fecit
vix sp.rans reduciiur, ct convocaiis fraliihus post auiiiihonas et responsoria ei canltim de sanclo Quin-
pise cxhorlalionis verba, sumplo devole vialico, post lino et de saucto Trudone ad laudes. ymnum ad
cornplelum exiremse unctionis sacrameniiim, spiri- B ] laudem re. glo. cum aniiphona de sanclo Stephano
lum exhalavit pridie Nonas Marcii (Mart. 6), posl- 0 carilalis 40V
quam prefuit 50 annis, mense 1, diebus 7. Qui

GESTORUM ABBATUM TRUDONENSIUM

"
CONTINUATIO SECUNBA

CAPITULA LJBRI PRIMI.—DEGESTIS DOMNIFOLCARDI ABBATIS.


... De eleclioneel consecralione Folcaldi abbatis.
2. De lUigalioneejus conlra cloninumde Dijesloccasioneobolorumbannalium.
5. De jure cambarum el de grula et grnlurio el mata grtila, Incidenlia. Ilem el de iheloneilibertate
Jlem-el de discordia inler ducem Brnbanciwel comilemLemburgim, el quomodo dux ad obsidendnm opiduin
SctncliTrudonis venil.
4. De caslro Botioeyn, quomodosil ecclesiwLeodiensiper Alberonemsecundum recttperainm.
5. De concordia annui reddilus facla cum domno de Dtjesl, intercedenlibus pro eo principibus muliis, unde
habemus litleras.
6. De pritts per atium inceplo dormilorio monctsterii, sed per ipsum completo, et officinispluribus sno
lempore conslruclis et reslauralis.
7. Defmdere pacis et anliqum concordiminler Leodiensem ephcopum el Trudonenses renovato, a quo epi-
scopus propter rebeliionem advocali Olloitis comilh el suoritm coaclus resilivit.
8. De obsidioneopidi Sancli Trudonh facta per ducem Lovaniensem, comiiem Namurcensem et comilem
Durachii, et de obsidionis solutione ex concordia opidanorum cum comile Durachii, elaborante Lovaniensi
duce, facla. \
9. De ieassumpla claustralium aliaritm officinarum construclione, proptcr dampnctmonuslerio illala ex
et
occasioncobsidionis prejaim ad lempus inteipolata, el de elemosina Franconis, ct ejus adjutorto preslilo
domno Folcardb ad Fabi.cam.
10. De lumine in capilulo, quod nunc dependet in angulo ambilus, qno inlralur ad ecclesiam, ab eodem
Franconc- consiiiulo inter alia nutgnctiiaab illo nobiscollala. Require inde liiteias in libro cartarum 88. -
YARI___LECTIONES.
tos Espiiciunt gesla Rodulfi ahbatis, qui conscripsil secnndam partem compilationis hujiis, de geslis
abbaliim paucis superaildilis.40*Eadem manulscripld'sequuntur hmc: Sequilur de jure cambiiti priino, el
de jurc male grute in fide. Incipiuiit capitula- lerciae paiiis super gesiis triuin abbatiim quondam
lianc ahbatiain monasterii sancii Trudonis fegeniium ab a. D. 1158 usque ad a. D. 1180, quorum hsec
siini noiniua : Folcartlus, Gerardus et Wiricus, quoruin gesta per quaiiior lihros paniales disiingunniur.
Capilula libri primi luijiis tercise Ipaiiis de geslis doiniii Folcardi. Ilivc in rasura auiitQue Hnearum;
omnia rubro exarata sunl 1*
NOTJE.
(511) Elecitis erai Conradus III d.i22 Febr., coroiiatus d. 15 Marl. 1158. •
(512) Sex;cf. XII, 9.
"221 GESTA ABB. TRUDON. — COJ.Tli\'UATIOII. - 252
il. De elemosinis aliorum opidanorum, Tegnonis, Reyneri et Udelrici, qui coustilttil cuiiibet pattperi
dhlribui nigrum Turonensem40Cin cwna Domini.
12. Dejure cambarum, alias braxinarum, scilicetde pecario cervisiw per shigulas braxiitns noslro mon.t-
. sterio solvendo,quod quidctmde majoribus .opidi ecclesimnostrw auferre laborabani; snper quo prinw moniii,
ul desislerenl, acquiescere nolebant; sed landem excommunicali, licet inviti, injusle relenta reslintebant,
sicque absoltttionemoblinebanl.
15. De presagio Folcardi contra quemdam oppidanumpertinaciter sub juramenlo.proleslanlem,jus cantbu-
rum se nunqtiamsolulurftm.
14. De tribus lampadibus accendendh ab .eodem dolaiis, una sciiicet ctd altare. sancli Trudonis, alia ad
nllare sancli Pelri, lercia ad allare sancli Leonardi. In eodem capilulo sub paragrnfo finali de aliis opidanh
tnonasterio nosiro dejttre cambarum suarum retento salisfacientibuset absolulionisbeneficiumpromerenlibus,
et quomodoquidam resiphcere dedignantes excommnnicalidefuncti sitnt.
15. De elemosinaReneri grularii el ejus uxoris. Isle fuil grularins heredilarius, qui de gruta sibi retinuit
vnam parlem, el duas reliquas solvit moiiazlerio.
16. De lile domus noslrw cipttdColoniam sopila.
17. De obitu domni Folcardi, et de elemosina per eundem acquisila in die anniversarii sui fralribus
conferenda.
18. D'efeslis sanctorum Laurenlii, Lamberli, Nycholaiet Mariw Magdalenw, ut sollempnileragercnlttr ipse
fralribus pylanciam consliluil.
CAPITULA LIBRI SECUNDI. — DE GESTIS DOMNIGERARDIABBATIS.
1. De eleclionedomni Gerardi in abbatem.
2. De domo quadam apud Ilalen per villicum noslrum nobis ablctla, per Gerardum el suos fundilus
deslructa.
0. De synodo celebrala Leodii, ad qnam venire conlempsit.
4. De villa noslra Alym, quatn comes Durachii Ollo, fraler domni abbatis Gerardi, menswfratrtim contu-
lil, unclehabemns cartas.
5. De invnsione villw et bonorum nostrorum de Alym a nepoteipsius facla, sed ipso elaborante ablata fuit
xesliluta, unde habemus cartas.
6. Qttomododomnus Gerardtts abbaliam resignare voluil, sedLeodiettsis episcopustion acquievii.
7. De eo quod ctd inslanliam parenlum el amicorum ipsius ephcopus eviclus cessioni ,ejus ab abbalia
consensil.
8. Qualiter idem cum unanhni convenittscomensn abbatem Wiricum sui svccessoremeligcns, landem ut
privalus sibi viverel,loca oplala adeplus, ad clauslrum proprium poslea rediil el obiit.
CAPITULALIBRI TERTII. — DE GESTIS DOMNIWIRiCI ABBATIS. , "
1. De electionedomni Wirici, quomododonum eleclionh sum apud Melensemcivilalem oblinuit.
2. De ejus consecralioneanno sequenli Leodii facta, et de impelilione canonicorum Sancli Johannh ob
delenlionemcujusdain insulw, a suo prcdecessoreoccupatw406,conlra ipsutn per eosdem fttcla.
5. De ejus introilu ad monasterhan el de provisionelapidum, coliimpnarum el celerorum ,ad reparauda
edificia tiecessariontmab ipsofacla.
4. De disctissionetitis supradiclwper nobilium sentenliamLeodii facta.
5. De combuslioneopidi Saucli Trudonh el magna parle monaslerii, el duabus iurribus cum molendinh et
aliis officinh.
0. De reparatione monas.leriiel restruciwne domus noslrwin Colonia. Ilem ibidemde proprio usu sectorum
lapidum pro lectibns domorumkm,
7. De dissenlioneinter papam Adrianum et Fridricum 40Simperatorem, et de duobus. ad papalum electis
tnutuo sibi decerlanlibus.
8 De profeclioneWirici abbatis ctim Leodiensi episcopo Henriro ad Ylaliam, et qnomodoab aposlolko
benigneassttmptus, privilegia mtmasterii renovcilael usum pontificttliumoblinuil; quomodoilluc iterala pro-
fectioneveniens filialiler ab ipso acceplus fueril. . .. '
9. De lesione domni Wirici per amicos abbatis Floreffiensh per ignoranliam sibi illata.
10. De incorporalioneecclesiw beatw Marim inSanclo Trudone ad prebeudam fralrum.
11. De eodemab Alexandro secundovocald ad secnm profchcendum inYtaliam propter tnrbttli regni et
sacerdolii subsidium, remoranli domi lamep„ donec prepararel qttmeranl sibi ob iler necessaria.
•12.De.inlermhsione profectionisdomniWirici abbath cumLeodiensi ephcopo Alexandro secundo in'Yla-
liam propler morlalilath illuc sevienlispericutum.
CAPITULALIBRl QUAllTi. — ADIJUCDE GESTIS DOMNlWIRICI ABBATIS.
1- De inventionecorporum ei reliqniarttm snncti Liberti martiris el atiorum. .
2. De inventionecorporum sanclorum Trudonh et Eucherii.
5. De translalione sanclorum Trudonis et Eucherii.
4. Demiraculo [aclo infra cetebralionem missmipso die translationh hujtts.
5. De perfectioneslruclurw capellw sancli Trudonis.
(i. Defereiro sanctortim Trudonh et Ettcherii nobiliter reparato, et in ipso reliquih sanctorum pignorum
diligenter et dhtinctim composilis,processionesollempnicirca opidum deportalo ac _>-«6 vola qum posl attare
esl collocalo.
7. De cancellosancluarii majori, cum duobus minoribus a dexlrh el sinhtrh ruinam minanti, reparato,
crcualiotte ejus prius cum tnagnis sumpiibus svblata.
. 8. De cancellh, sedibus vel stalth chori faciis el de navi ecctesim, a superioribus cancellishisque ad infe-
riorem arcum parietibus cemenlo plasmalis el trabibus labulali lignea celulura ornatis, el de pavtmeuto
slralo.
VARLE LECTIONES.
Mtnig4turon 1*. 406occupala 1*. 407Item—•domorumaddil alia manus comvain 1* 40BHeiiricuml*.
225 RODULF! ABBATIS S. TRUDONIS 224

9. De constructa domo lavaloria el balneatoria cum cumerh ibidem necessariis, el de variis ornamenlh
r.uslodiwhujus monaslerii. '
10. De dormiiorio constttnmato.
11. De refectorio comtruclo, el de coquinm ad alium locum alteralione.
12. De caminala abbatis el dliis necessarih officinh.
15. De duodecim festis sanctorum expressh et ut solempnius agerenlur, iribus libris pro fratrum refectione
ad easdem ab ipso collalis.
14. De parle fori, ubi modo pisces vendnniur, nobis ablala, sed auxilio domni Theoderici, defuncli jam
domni Slephani episcopiMetensh successorh, monasterioresiituta, ac signo limitalionh inter terminos dominii
nos'ri monasterii el ephcopi twtabili dhcrela ; de Itih habemns carlas.
15. De eo quod idetn episcopusa nostralibus injuriatus, ea qum apud nos habebat, in manus imperatorh
saisivit.
1-6. De gwerra quam comes Lonensh Ludowicus incepit conlra comilem Durachii Egidium, advocatum
noslrum, el noslrates, el de turri apud Bruslemium conslructa et vallala.
17. De belto inier Cmstemium et opidutn nosirum, et de dampno per Ludowicum eomilemin villa nostra
Borlo noslris ibidem illuto.
18. De prohibiiwne ab imperalore Frederico nostralibus demandala, ne se intromillerent de gwerra inler
ambos comiies, et quomodoLonensh comes derisil noslrates lanquam vecordeset sibi ad confliclum exire non
audentes; el de predis cotidie a sitis opido illalis, ablatis.
19. De bellocomiih conlra opidanos nostros, ei quomodo vastalh villis ejus Brusteminm comoutitur 5 Ea-
lendh Angusli, el casletlum ejus a nostraiibus obsidelur, et quomodo eodem comite morluo, Godefridus dux
Lolaringice inducialo bello obsidenlesad sua redire fecil.
20. Depace iioslratibus reddila el collectione segelum, quw vaslationi supereranl; el quamodu indusiria
Wirici abbttth imperaloris ira contra nostrates conceptaob querimoniam defuncli comilis filii quievil, et mona-
sterio dampna illala a palre, resliluta sunl a filio Gerardo.
21. De iiivasionecaslri de Berle, et de vaslatione el combustionevillarum circumjaceniium, et dampnis mo-
nasterio noslro illalis tunc apud Hperle per filios comilisde Musal.
22. Quomodo comes Lonensiscum auxilio comiih Duraclm suos adversarios devicil, el per matrimonium
conjederali sunl, paxque firma inler noslrales et comilem Lonensem stabililur.
23. De vallo fossati circa Brusiemium erecli, quod fuil omnis mali seminarium.
24. De tiovoambilu expoliih lapidibus per abbalemWij.ru.« infra unum annum perfeclo.
25. De villa Bruslemiensi et castro ibidem per comilem-Lonensemin manus imperaloris deditis, ob metum
Durachiensh comitis et nostratium, et de intermissione operis erecii valti.
26. De recottciliationeAlexandri papw el hnperatorh Friderici pritni, lurbatione ecciesim et regni discor-
daniium per 17 annos.
27. De Iwstili invasionecomitatus Lonensh per Rodutfum Leodiensem ephcopum el noslrates apud Cai-
tnitnl, et guomodoprimo comes Gerardus prevaluit, sed die sequenti cesis suis fuga lapsus, cum paucis de
snis opidum Tungris cum monasterio bealmMarim combussit.,
28. De spolialione el combuslionevillm Lonensis, monaslerii et caslri ibidem factis, per Rodulfum Leodien-
sem ephcopum et nostrales Trudonenses.
29. De combustionemonasteritin Bilhia el totius villm, et eversione el combustione castri Mvtenakeni et
aliarum munitionumet villarum cum suis ecclesiis ad numerum 16 et atnplius per mililiam episcopiperpelra-
tis, et de pace landem facla.
50. De indignatione ducis Lovaniensh conlra opidqnos nostros pro eo quod auxilium in hujnsmodi epi-
scopo prestabanl, et de prohibilione farenlium mercimoniorum, ne de lerra sua ad noslrales advehe-
renlttr.
51. Quotnodo comitis Lonensis querimonia contra nostrates ad imperatorem delata, per patrocinium
episcopi Leodiensis Rodulfi fruslrala, pacisque concordia per imperalorem indicta, comes tandem compul-
stis vallum fossaii ante Brustemiujn erecli, ne perficerelur, in perpeluum inlermhit.
52. De obitu domni Wirici 409.'

', PROHEMIUM'".

Quoniam tribnlationes ecciesise nostrse, quse ei A exemp.o suo nos liortattir dompuus ^abbas Rodulfus,
preieritis jam lemporibus acciderunt ob meium et vir adprime divina et humana sapienlia egregie
corrtiptionem sequentium, stilo quorundam sapien- erudilus et nulli suo teinpore secundus. Is enim
lium illustrari meruerunl, non ab re visum esl nobis, ministerii hujus culmen adeptus, multa digna rela-
ea quse diehus nostris eidem accideiint adversa seu tione el memoria, aliorum negligentia ferme oblilte-
aecreverint bona, sunimalim descripla poslerorum rala, sludiosus indagaior repperil, et in libellos
liiemoria. iransmitiere. Qtiemadiiiodum enim junio- digesta futttrse posteritati legenda reliquit. Cujus
res emulalione superiorum ad meliora in.ormanmr, vitam el morum conlinenliam, qusevel quanla pro
iia nimirum insipieniiiim filiorum corda, palrum ecclesise et ordinis meliora.tione odiis emulorum
precedenliuni calamilalibiis lerrita, a desidise sttse aclus suslinueril, in libello quem de gestis abbaluin
errore revocanlur. Ad h6c ergo opus inchoandum edidil qui volet reperire poterit *".

VARLE LECTiONES.

. *" F-.-plieiiint capitula tercise panis addil 1'. 4I°ierl._epar.is addit V. &11Incipit tercia pars in ge-
siis sbbatum huius loci addit V.
2i5 GESTA ABB. TRUDON. — CONTINUATIOII. 226

INCIPIT -LIBEK PRIMUS


DE GESTIS DOMINIFOLCARDl.

1. Anno igilur incarnationis dominicse 1158, im- A De cujus electionis veritaie jam dudum teslimoniis
perii Conrardi lercii ratione nominis 1, episropalus fralrum el fidelium Sancii Trtidonispleneapprobaja,
vero Alberonis Leodiensis episcopi anno 2, defunclo, per indagationem predicl_.Sj'monis episcopus donum
(il predisimus; pridie Nonas Marcii (Mart. 6) abbate eleclionis, quod petebal, ipsi Folcardo prestilil,
Rodulfo, habita fralres electione Folcardum majo- eumque consecran.dum ad Leodiensem episcopum
rem ecclesia?.prepositum, virum elale venerabilem Alberonem secundum, avunculuni Godefridi Lova-
probisque moribus insignem , communi elegerunt niensis comitis (514), dalis sibi episiolis mittii.
toiisilio. Qui a prinievae etatis indole sacris mona- Albero autem, reverendse vjr memorise, eodem tem-
Eterii inslilutibnibus decenter imbutus, et per mullas pore presidens Leodiensi ecclesiae, in diebus penlhe-
offiriorum adminis.lraliones sapiens ab omnibus ap- costes Fossis'(515) suam curiam celebraturus, eo
probatus, tanquam miles emeritus Iaboris premio, ul veniret predicto venerabili viro mandavil, quem
quo pro ecclesise negotiis egregie desudaveral, re- venientem hbneste suscipiens, 4 Kaleiidas Junii,
munerandus, ad hujus honoris culmen non immerito quarta (516) videlicet ejusdera fesiivitalis feria,
est proveclus. In quo qualis.fuit vel quanlum dili- abbalem consecravit. A quo domum reversus, a
gentise ad meiioranda ecclesiastica et fratrum pre- fralribus et populo cum magno tripudio et vocis jii-
bendam habuerit, subjectus hujus operis lexlus bilo receptus est et inlronizatus. Tum vero, ut du-
edocebit.-Regulariter igitur, ut predixinms, electus, dum sagaci nienle conceperat, ea quse ad pncem et
ad Metensem episcopum Stephanum, donum eleelio- utilitatem ecclesise speclant, suscepti nominis exi-
nis ab eo acceplurus, cum suis esl profectus. Otlo gente officio providere curabat, et possessiones et
vero comes Durachiensis, jam pridfem illi infestus, jura eeclesi_e,aniecessorum suorum honeslo parla
ejus electionem cassare vblens, scripsit episcopo, lahore, conservareet ampliare templabat.
quasi non canonice eleclus fuisset, sed nomen et 2. Qui licetprovectsevideretur esse elatis, animo
ugnitatem abbatis illicila presumptione usurpassgt. tamen constans, accinxerat se zelo corisilii et forti-
^eniens igittir Mellim prediclus dompnus Folcardus tudinis , et anleeessorum suorum noh segnis execu-
episcopum presenlem non invenit, quem ibidem, ut tor, formam se prebebat sequacibiis suis, ne ineriia;
fama vulgabat, cilo redilurum dies aliquot expectavil. dediti jura ecclesiarum quoquo modo diminui atu
Quoreverso, ejus se presenlise exhibuit, et fidelium deperire sinant, sed conlra omnia adversariorum
suorum qui aderant leslimonio electionem suam temptamenia murum validum se incuuclanter oppo-
veram approbans, donum eleciionis sibi concedi nant. In hiis enira quse fere perdita magno laboris
posiulavit. Magno autein ei ibidem impedimenlo iC suisudore ecclesiae acquisivit, fidelesuse indusli'i_eet
liierat, quod commendaticias ecclesise suse litleras, forliiudinis monimentum nobis reliquit. Prima si-
ut moris est, secum ferre neglexerat; quod, ul reor, quidem consecrationis susedie pro ecclesia de Dyest
ideirco dimiserat, quia caniciei su_e atlestationibus diem et audienliam ab episcopo expetiil. Hsec enim
e|)iscopum bene credilurum sperabat, aul cerle, anlecessoris sui querela pro retentis ecclesise nostraj
quod verius credi potesl, suorum id negligenlia eveT bannalibus (517) imbannita fuerat; sed eo decedcn-
l.erat. Verum episcopns legatione predicli comitis te , Albero secundus episcopus eam non quidem ca-
suspensus, re auiem. vera pecuniam ab eo se acce- nonice absolverat, ipsequippe ultra quam tam sa-
pturum ralus, testimonium quidem fralrum el fide- pienlem virum deceret ecclesise nostrse adversus
lium ejus admisii, sed doiio eum eleetionis usque in erat, pro eo quod abbatem Rodulfum eleclioni suse
ctiriam Conrardi, raiioue nomiuis lercii sed raiione non plene favisse didicerat. Acceplis ergo diiaruni
rjenediclionis secundi, quse post paululum Colonia. ebdomadarum indutiis, reversus eam imbanniri ca-
futura erat (513), insignire dislulit. Inlerim tamen nonico judicib obtinuil, et Arnoldiim, ejusdem inju-
qtiendam suorum nomine Symonem, qui poslea de- stieise auclorem, synodali judicio conviclum, ad sa-
canus ejusdem ecclesise exlitil, ad nos dire\it, qui tjsfaciendum sibi et ecclesise landem coegit. Qui vi-
rei veritalem et eleclionis ordinem sublili indaga- D delicet Arnoldus , frequentibus obsequiis et magnis
tione perquireret et sibi fideliter renunliarei. Ad in expedilione belli episcopo conductis auxiliis,quod
euriam igitur evocalus episcopus venit, ibique ei habuerat in expugnaiione castri Bulioiin (518), ejus
prediclus fratrum clectus, uijussus fuerat, occurrit. nimirum amiciciam emeruerat; et ne eadem eccle-
NOTiE.
(515) Pascha celebravit Colonise die 3 mensis tur(516) Erral; Pentecoste enim a. 1158 celebraba-
d. 22 Maii.
Aprilis, et usque ad d. 11 ejusdem niensis eum la-
bmas nomiiillas scribi juSsisse scimus. Cf. Boohmer (517) Dehisvide infra 1,5.
2177-2181 el Jaffe Cpnrad III, p. 8, n. 25. (518) Quod a Rainaldo coinite Barensi occupaium
anno demum llil expiignatum esl; cf. Ann. Laiii
(514) Cf. supra XII, 14. bienses el Triiimph. sancti Lamberti de castra Bai'
(515! Fossebaud procul a Namur. louio.
"
227 | RODULFl ABBATIS S. TRUDQKIS 228
sia respeclum debilum ecclesia. nostra. solveret, diu A captus , a suis deditionem castri offerentibus foras
iniillumque incassum laboraverat*. lraiiilur,.el anle ferelum beati Lamberti semivivus
! * Anno suo 2. Foleardus abbas eonfirmavit Rei- exponitur, subiloque exspirans, omnium qui ade-
nero grulario jus , quod habel in mala gruta , rant menles in venerationem beati martiris excila-
volgariier appellala kaedgrtiyt (519) in rnar- vit, sibique similibus , ne quid laie facere audeanl,
gine addit eademui videiur maitus, sed alio alra-
menio. exemplo esse poltiit.
5. Anno ipsius Folcardi 5 (1140) domnus Stepha- 5. Igitur ut ad narrationis noslrse seriem redea-
ims Metensis episcopus confini.avit nastro mona- nms , anno pi-.eiaiionis ipsius 5 (U42) diutina suse
sterio jus cambarum id esi braxiiiiaruni, quod bait- allercaiibnis maieria41Sinter abbatem Folcardum et
iio Leodiensis episcopi fecit coiilirmari. Require de Arnoldum de Dyesl in synodoLeodii coram epi-
Iioc el grtiia et de jure gniiarii copias supra (520). scopb'venlilata , favenle abbali justilia , Arnoldiis
Eodem anno prefatus Stepbauus recognovit opida- conviclns cessit, et annilenlibus Godefrido Lova--
nos Sancli Trudonis liberos essea theloneo in civi- niensi duce , nepote episcopi, et Henrico Lembur-
late Melensi. Require de hoc copiam supra (521). gense nec non eiOttonc Durachiensi comile, ut de-
Anno eodem, scilicei anno Domini 1140, Godefrimus " cem solidos annuaiim ei solveieconcederelur, vix
et solventlos annis singulis 4. feria
primus cum barha -- ex cotnilibus Lovaniensibus obliimit. Quos
mulalo iiominecomiiis priuius 4la dux Lolhariiigise peniecosles lestameiiii seripio poste.ris tradidit, ila
et Brabantise deinceps cum suis |successoribus sui- tamen, ut, si ea die non solvereutur, denuo eeclesia
met merilis et viimtibus esse et appellari dignus eadem absque retracialione jmiicii a divino officio
fuit aucloriiaie imperiali (522)! •— [SIGEB. cont. vacaret, quoadusque idem jiiiis debilum ecclesise
Gembl.] niagnam patria. decus obiil, el in ecclesia noslrse cx integro recoiisignaret. Quod teslanienli
llaffiigensi humalusesl. Cui successil filius ejusGo- exemplar, ne qua oblivionis ohlimarelur inercia, epi-
defridus seciiiiilus. Eodem anuo Henricus (525) co- scopalis auctoritatis sigillo conlirniatum et in eccle-
mes LembttrgiiBe'l advocaius opidi Sancli Trudonis, sia reconditum scire voleiUibus presto est. IIoc ergo
dolens se privntum honore ducatus Lolaringia?,quem liiodo conlciitio diutina , quam ecclesia noslra pro
paier el avus oliliiiucrant , Godefrido secundo duci jiiresuo conlra Arnoldum habuit, industria abbatis
j-ebellis erat, ejnsque conliguos redditus possessio- Folcardi landem terminaia quievil. Ad evidentiam
num invaserat. Cujus insoleniiam Godefridus egre prcmissorum sciendum , qtiod oboli bannales sunt
ferens, in ilius deirimentiiin opidtim Sancii Trudo- census nostro monasterio a diversis ecclesiis solven-
«is obsidere cum inullo cquiliiin et jiediium exercilu ,-, di pro redeinptione visiiationis annuse, qua dejuie
venit,sed opidauis obsidionem humililateprevenien- lcnebanlur singulis annis cum suis reliquiis limina
libus, placato eo in graiiam accepti siiut. Iste dux monaslerii sancti Trutionis visilare, ibique ad altare
aiino ducalus
- sui quarto obiit, cui succedil filius ipsius sancti ab unoquoqtieJoco per singulos incolas
ejus jodefiidus; hujus liominis tercius, primum an- obolum offerrc. Ilnjusmodi ergo.causa talis conven-
num etatis siise agens. lio intervenil cum domno de Dyesl.
i: Quia igiiurhujus-caslri mentionem iiitnlimus, y (i. Qui ciim indefesse pro ecclesia labor.aiis, bo-
qualiier invasum seu feddiium fiieril breviter libet mim suse opinionis odorem longe laieque spergerei,
*Udescribamiis. Anno ergo seqnenli [Tiiumphus S. et fraires sibi commissos sub monachiea. religionis
Lamberti.] Hugo , filius comiiis de Bare , poteniise disciplina palerne foveret, placuit ei , ul clanslra-
suse fortitudinem elatus, iiivasum fraude castrum te- lium edificia ofiicinarum alia situ el vetcsiale ei vi-
tiebat, quod copioso niilite muiiieiis, reddere episco- lissima desiruens, a fundameniis erigerel, alia an-
jio nolebaL Episeopus aiiiem Albero conlraclis un- leeessoris sui studio inciioata ipse ampliando con-
dique auxiiiis, copiosamexercilus multitudiiiem una stimmaret. Bonse ergo iiitentioitis opus , quod Deo
ciim ossibus beaii Lamberii eo adduxit, et predi- fiispirante sagaci menle concej.lt, ijiso nimirttm opi-
cliim invasoreni se intra caslri iiumimina attdacter D mlante, ad effectum usqtie perdtixlt. Murum nam-
conliiientem obsidionc clausit. Interiin uironunque que dormitorii , ab ahbate Rodulfo inchoalum nec
exercilus aginiue tolis inler se viribus decertaiilc, coiisuinmalum, qui mone prevenlus id perficere
repenlc occulio Dei jndicio jjrediclus invasor mente iion poiuit, ipse ab inferioribus trabibus exallaluiri
• VARI_£ LECTfONES.
|
*'2 aiio alramento superscriplum. 413de D. alio alramenlo superscriplum.
- ; NOT^E.
(519) Quae tabula seqtiitur ad calcem toiius ope- Conrado. De lempore quq obieril differunl inter se
i'is. lesies, a. 1158 legiiur in conliiiuatioiie Sigebeni
(520) Harnm tabuiarttin copias jiost Rodulfi li- Gcmiilaceiisi, 1159 iu Ann. -Bosovieusibuset i.s Ann.
briim insertas nos Giiin reliquis pr_ecepiis Gestis Laiibieiis.; at vivus occuirit |in labula quailam anni
subjiciemus. 1!4'0, de qua cf. Erusi 1. I. Of. eiiam Jaiie Conrad
i (321) Desideralur. III, p. 58. .
• (522) Vide supra Sli, 8. Hanc senleiitiam ttieri (525), Secundus filius Walerami Pagani qui
videlur auclor, quam rejccit Ernst III, 15, jam Go- obierat anno 1159, ut videlur, 16 JuL; cf. ErristHE,
defrido I Loiharingiae Uticittuni resiiiuiiini esse a 45, 49.
229 GESTA ABB. TRUDON? — CONTIINUATIOil. 230
«onsiimmavil. Super eam namqne partem lurri con-- A . slenle libere diripiebanlur. Quse res abbalem Fol-
tiguam , sub qua capilulum situm erat, abbas Ro- earduin ni;igno animi dolore afficiehal.quia et bona
diilpbus nudam tantummodo iignorum materiaml ecclesise coiidie diripi et fralres suos victus et vesti-
erexerat quse male compacia sibi firmitcr non be- fus iuopia affligi videbat, et qui se predoiiibus oppo.
rens , flalibus venlorum moia, non modicum fratri- neret nitllus erat. Igilur cum , obsidente-eos cbmiiis
inis lanqnam subito casura metum incuiiebat. Fol- exercitu, ipsi intra mnros fossali se utcunque conli-
cardus aulem non solum eundem murum altiludine_ nerent, et pauci muliorjim viribus sc resisiere diffi-
ampliavii, verum etiam lolius domiis fabricam con-. derent, consilio landem inito, vistim est eis ulile de
siimmalam pi-out poiuit slramine, panpere videlicett pacis condilione atiimtim dticis (525) allemptare.
lec.o, cooperiri fecit. Deslruclaque veteri infirmaria,( Quem el mediaiorem inter se el comitem esse volue-
opere et vetuslaie nimis horrida , terram eo effodit. riinl, ila videlicel ut, si quid jusue querelse adver-
etcellarii fundamenlit jecil, super quotl eliam do- sum eos comes obienderet, ipse mcdiando eos iili
-mum, qusenunc est refecloiiuni, constituil, eanlque> reconciliarel, rursum si ipsi injtisticise et dampiii
-slramine cooperlam successoris sui studio melioran- sibi illati coniitem renm jusla iiicusatione culpare
dam reliquit. posseiu, ipse itidem ulrimque eque j'utlicando ulros-
i
7. Conligil aulem hiis diebiis do.mpnum Stepha-. B ' qne sibi invicem j.acifiearel. Quod et factuin esl.
num Melensem episcopum hnc adventasse, euini Dux enim.pactione pecunise et mediantibns quibus-
quo et Albero Leodiensis episcopus affuil, et foedtts . dam suorum flexus ohsidionem solvil , et opidanis
pacis ei coneoTdiae, quo nostrales ex aniiquo anle- comiii reconsiliatis et jurata pace recesslt. Sicque
cessornm stiorum tempore Leodiensibus adstrieti i villa noslra a 5. Ydus Augiisti pene usque ad feslum
tenebanlur, presenteetconsenlienle eodem episcopo,, sancli Martini obsessa, posl mullam sui affliclioneiii
renovavit. Idem vero episcopus tradilionem grutse, ab obsidionis periculo tandem esl liberata.
nobis ab atitecessoribus stiis concessse , aiicl<.iiial:s; 9. Sopiiis ergo ttndique bellornm tiimultibus el
'
quoqtie stisetradilione innovatain confirmavii, quam- pace reddiia ecclesise,'Folcardus inclioata clauslra-
que predicfis Leodiensis episcopns nominis sui sub- -liuinofficinarum edificia sludioselaborahalperficere.
«cripiione el banni interminaiione ecclesise nostrse Cujus ferveiuis zeli sludium iniuens Franco de
perpeluo liberam delegavil. lliis ita transaciis, com- Fuich, civis noslrse villse, induxit animo abbali in
perlo comes Durachiensis Olto, quod noslrales cum expensis operum anxie laboranti de facullate sua,
-episcopofedus concordise jurameiuo coiifirmassent, qua satis pollebai, succurrere; el in socielateni
gravi adversnm eos ira commottis esl, injuriam silii > C fratcrnilatis admissus , qusedam de suis dando,
fsciam affirmans,quod sine eo, utpoie qtii advocaitis
plurima aniem accredendo cepit ei in edificando
eortim esset, ullam pacis et concordise.conventioneni studiosus
cooperator existere. Considerans itaqtie
«iim episeopo aiit ciim aiiquo hominum confirmare abbas
largiOuam viri henevolentiam, eandem socie-
prestimpsissent. Et comiiiolisjii uliionem injurise, tatis parlicipationcm, quam ei indulseral, uxori
ut videhatur, sibi factse Lovahiensi duce et Nanmr-
ejus communicavit, el singularem frairum
censi comite , die slaiuia ad episcopum venit, et ut quoque
se ab eis alienaret, el fedus qnod cum eis pepigerat preberulam quoad viverem eis coneessit, filiuin
qnoque eorum sub monachica. religionis disciplina
in irriium revocaret, freqnenli suasionc per se et fovendum in claiislrum
rcccpit.
per aiios sibi favenies commonnit. Sentiens itaque
episcopus animnm comitis et nepotum suoriim, ducis 10. Itlem aulem Franco allodium quoddam ec-
clesise, qtiod in villa noslra Bnrlo jaccbat, et terfii
" Godefridi videlicet et comiiis Namurcensis (524), viiieartim
adversum eos ita commoios gravi ct ipse animi do- el cambarum focaiur, pro redfemplione
iore angebaittr, qtiod eos quos sibi fideles et atnicos dccem marcarum ab abbaie in vadium acceperat,
fecerat auxilii sui solaiio desiituere cogebntiir. quod ecclesise Jiberum remisit, et ut liieinoria-sni
8, Comes ergo Ouo voii sui compos , videns eos j) 1 el uxoris stise annuatim inde ageretur consliluit.
omni auxilio deslilutos, prefatos principes el polen- Aliasiiidem sex marcas iiifundando cellarium,,et
tes quosque quol poierat quasi eversurus opidum totidem ad deducendum vinum fratrum dedit, eo
contra eos addtixil, el fossati munimine circumse- sc-ilicetlenore, ut recondilovino fralrum in cellario,
plos obsidione diiuina graviier afflixil; niagnamque prepositus vini lantmndem pecunise inde rursus
Iiabnndantiam panis et vini el ceterarum rerum eis acciperet, quod sequenti tempore et sic annis
Dominus indulserat, cum principcs ipsi el circunija- singulis, ac si eo vivenle, semper paralum haberet.
cenles qtii oniiii pene rerum gravi penuria afficeren- Ad infirmorum quoque capellam conslrucndam
liir, et ab obsessis cotidie uecessaria vlclui compa- quinque marcas condonavit, quas abbas accipiens,
rare cogefentur. interim crgo ecclcsia nostra gravi quia mulla edificando muliis indigebat, in opus
possessionum suarum dispendio affligebatur, et cir- edificii sui expendit. Similique modo in capclo
cumjacentes villse liostrse a predonibus iiullo resU . lumen conslitiilurus, ad id' emeudum quinque
NOT_£.
(524) Heinrici.-
(525) Godefridi, oui ipso anno IS42 obiit tcsle ConL Sigcl). Gemblac. et Ann. Rodensibus.
551 RODULFI_ABBAT!SS. TRUDONIS" 232
marcas ecclesise contulit, et ob hoc locum sepulturse e A j"acentem, quae ei duos solidos sqlvebat, et aliam in
ia eodem loco sibi et uxori suse obtinuit. EjusdemQ palude positam, sex eque denarios solveniem, noliis
vero leEporis custos predicta. pecunise ponduss dedit, et eosdem nummos in cena Domini paupe-
assumens, in usns ecclesise expendit, el singuliss ribus ad mandatum partiri poslulavit. Idem poslea
, noctibus se lumen ibi daturum spopondit, et suc- apud nos conversus obiit, et duos predicti frunieiiti
cessoribus suis, ut id facere deberent, hereditario0 modios in refeciionem fratrum expendendos in
quasj jure reliquil. Post aliquot; aulem annos uxorr anniversario suo conslitiiit.
ejus in seculo defuncla, ante capitulum, ut actenuss' ' 12. Cum igitur abbas Folpardus, honestorum
cernitur, sicut eis concessum ftterat, est scpulta. virorum crebro ftillits anxilio, opus edificii in ma-
Post cujus obilum ipse ajiam nichilhominus duxitt nus suas jjrosperari viderei, et ecclesia firma undi-
, uxorem; et ea post aliquantum! temporis defuncta,, qne pace gauderel, ecce, paucis annis elapsis pos'
tercise qitoque uxoris, connubia requisivit 414, exs factani confirmationem per riompnum Stephanum
qua duas filias et filium suscepit. Quam relinquenss Melensem episeopum de jure pecarii (528) cervisise,
et seculo abrenuntians monasterium expeliil, et subb quam hoc lnonaslerium de singulis cambis, id est
regularis vitse tramite nobiscum per aliquot annoss hraxinis, infra liberiatem opidi nostri Sancli Tru-
lioneste conversatus, in fratrum cimiterio pausatt " doiiis habet tlB, Insurrexerunt in euin viri lales,
sepultus. I qui eiim a quielis portu abslraherent, et tempe-
11. Iltijusitaque viri et alii lionestaise vilse secu- smosis lumultibus in gravium affliclionem Jaborum
lares ceperuiU imilatores existere, et crebris largi-- . permoverent. Primates namqtie villaanostrse omnes
tionuin suarum beneficiisgraliam abbaliS et fratiumd 1'ere polentiores jura cambaruin in villa noslra
.socielatem expetere. Inter qtios quidam Tegno no- conslruetarum ecclesise auferre mbliii sunt, as-
mine sex marcas in adju.orium edificiorum conlulit,, serentes eas nulli ecclesias juri subjacere, puiantes,
el singularem fralrum societalem sibi et uxori suse e si in hac violenlia conlra ahbatem prevaluissent,
oblinuit. Inter reliqua etiani egregiae liberaliiatis. eas perpetuo llberas se posse retinere. Quibus cuin
beneficia mansionis sua. domum ecclesise dedit, quse _ abbas aucloritalibus episcoporum nupef aliquos
nobis singulis annis quinque solidos solvil, qiios in1 .moniios ostenderel, jus cambarum solvere reni-
suo et uxoris suse anniversario fratrum refeclionii lenies, el ob id per sentenuam eos excommunicalos
constiluit. Cujus donationis exemplar huic noslrss3 .asserens qui comradicere lemptassent, et nichil
narralioni inserere non incongruum videtur (526),, proficeret, super illala sibi eorum violenlia episcopo
quemadmodum scripto el lestibus confirmatumi ._ Melensi Stephano, qui idem cambarum jus ecclesia;
continelur. Domus igilur predicise mansionis si velI auloritaiis suse scriplo confirmaverat, eonqneri
' senio
collapsa fueril vel inforiunib aliquo ^incensai stalui. Quibus ipse resciibens monuit, ne aliquam
arserit, heredes eam suis sumptibus reedificabunt,, abbali violenliam inferre auderent, et quod prece-
nec lamen annuum censum denegabunt.Huic autem\ denli tempore de cambis suis actum seirel, id
viro propler suse devolionis liberalitatem ab abbatee lenendo ecclesias jura non infringerenl. At illi,
-el fratribus concessum esl, ut si aliquando inspi- dum nec sic quiescerent, sed in prioris obsiinaliiE
rante Deo converti vellel, susciperetur congrega- duritia perseverarent, ad satisfaciendum ecclesi38
tioni sociandus. Pari modo Reinerus, vir honestsee sepius commonili ab abbate tandem exconimunicari
viise cum uxore sua, Walswinde nomine, frequenti- suntjussi. Qua de re adversus abbalem graviier
bus liberalitatis susebeneliciis spiritualem frairumii commoti , advocalum suum Ollonem coinilem
societatem emertterat; quibus' etiam abbas obb adeunt, et eum super excommunicaiionis sentenlia
rccompeiisationem gralise singularem fratrum pre-i- quid sibi faciendum sit coiisulunl. Cum quibus ipse
bendam usque ad (inem vilse concesserat. Ilii ergoo Leodium profeclus ad episcopum venit, culpaiurus
sex solidos annualim ecclesise cbnlulerunt, quos in[i abbatem quod injuste in eos excomniunicalionis
anniversarii sui die frairum caritati deputaverunl.. D sentenliaHj protulisset. Episcopus ergo audita
Udelricus autem quidam duodecim modios frumenii,i utriusque panis allegatione, requisivit, si ecclesia-
de .molendino Gorsine (527) in paclum habebat,, sticK proseculiouis modo excommunicati essenl.
unde singulis Sabbalis in usus frairum expenden- Affirmanle presoiiero ecclesiie se eos ecclesiastica
dum sextarium salis preposito sqlvebat. Hsec ergoD sanctione eijudiciali proseculione excommunicasse,
pro auiina sua ecclesiae libera relinquere volens,, episcopus quoque eandem excommunicationis sen-
statuil, ut preposilus ejusdem annonse niensurami tentiam in eos prolatam auctoritale sua confirmavit,
reciperet et fralribus salis copiain provideret. nec prius absolvendos esse eensuit, donec quse male
Mansionem eliam quandam anie porlam alriii auferre temptaverant, ecclesia. jura sua reconsi-
,VARI_E LECTIONES.
*" -connubiare quesivit 1*. *u deest codici.
NOTiE-.
(526! Desideratur. | (528) I. q. bicariam.
4a27i Horssum in vicinitaie Saneti Trudonis.
255 ' GESTA ABB. TRUDON. — CONTINUATIOII. 234
gnarenl". Sicqne ad satisracienduni abbati necessilate A
j improbd adversus violehtos virilitef obtinuit, "et
'
compulsi, eniendatiohem et debiise subjeclionis ecclesise suse post se perpeluo possidenda reliquit.
obedienliam lieet inviti pollicenles, ab excommu- Adam aulem, episcopi Metensis scullelus, cuj\is
nicalionis vincukTsunt absoluli. prius Arnulfus, eque et ipse sculteiqs apud nos
iS.Fultigiturinlerhujusceconspiralionisliomines conversus, vir inter suos precipuus, ratione ductus
Ruthardus quidam, cognomenlo Gun, acerrimus in ad abbalem venil, satisfactionem ei quod adversus
.hac ojjpidanorum adversus ecclesiam conspiralione ecclesiam senserat-oblulit, et abbati reconsilialus,
abbatis adversarius, cujus superbam conlra abbarem jura ecclesiie «tise eidem ex integro recognovit. Idem
contentionem, quam ralio finire non poluit, cita veropro camba sua el fralris sui Gunlramni nomiiie
mors finivil. Elenim ulrisque caus.a predicli juris 10 soljdos abbali solvebat. Considerans ilaque abbas
"adversum se graviter commolis, cum ille mullis sibi necessariam lalis viri amicitiam, qui Iiomo ejus non
assidentibus diceret nunquam abbalem hujus juris erat, ut hominem suum eum faceret, et de fidele
poiiiurum, seque juraret ob .hoc ecclesise dampna- fidelior et de amico amicior redderetur, consilio
plurima illaiurum, abhas respondil: Quid me et amicorum suorum ei lOsolidos in benefilium dedit,
ecclesiam meani te affiicturum minaris, qui te.a me mansum Ilerzonis de Ballershoven et 4 solidos, quos
sepeliendutn uon allendh ? Cujus sententiam cum " Arnulfus quidam de Halmale habehat, et 12 eque
ille subsannando despiceret, seque diutius eo vi- denarios, quos Lamberlus.de Palude, cognomento
cttirutn, qttia junior erat, vana juventulis Ddulia Dunie, solvebat. Quse quia de fralrum prebenda
jactaret, post gravem utrorumque inler se allerca- muluavit,- deminula civitalis decima, lotidem pre-
lionem tandem discessum esl. Et tumens furore posiio solidos ad se pertinenles recoinpcnsavit.
domum reversus, post triduum in lectum decidit Tempore autem antiquo camba qusedam in villa
gravique languore vexari cepil. Convocatis itaque Meceres eral, quse oliilio sculleti subserviebat, unde
amicis suis etmajoribus civilatis, ad abbatem. misit, iile preposilo annis singulis 9 modios cervisise sol-
el tit se infirmum visitare dignaretur humilis j'am et vebai. Quse cum in diebus Folcardi abbatis propter
emendalus rogavit. Oranli abbas annuit, veniensque inopiam incolarum deperisset, aliam in plalea quse
itifirinum oleo itiunxit et pelenti veniam de hiis, Lapidea vocalur penes ecclesiam sancli Gengulfi
quoe in eum commiserat, clementer indulsit. Et construclam, Everardo, qtii liinc temporis scullettis
<juia semine carebat, rerum suarum, quarum ei eral, donavit, eique quantum cervisise inde solvere
copia suppetebat, ecclesias Dei heredes rcliquit, el deberet superordinavit : duos modiosin cena Domi-
Ijona sua, quse ad judilium abhatis, speclabanl, ut ( ni ad mandalum pauperum, el paiiein 7 rnodiorum
pro anima sua ei dare liceret ab abbaie oblinuit. operariis preposili, quando fenum prati Meceres
Ecclesise ergo nostrse 15 solidos apud viilam En- secarent, aliam nichilhominus partem messoribus,
^helmunshoven (529)dedil, quos ad luminaria com- qtiando seges curtis nostrse quse civiiati adjacet
paranda,. unum adaltare sancli Trudonis, aliuri succideretur. Idem vero Everardus, lioneste militaris
ante allare sancli Pelri, teriium ahte akare sancti etvir magnse erga Deum devolionis, maiisionequa-
Leonardi, conslituit; ad hospitale aulem deeem dani inlerairiiim nostrumet ecclesiam bealse Marise
tolidos conlulit, qui de bono suo apud Hesbin (550) ^mpta, hospitale construxerat, cui pratuin untiin et
solvunlur. Ad ecclcsiam quoque bealse Marise allodium terrse jaccns secus foniem, qui sancti
.quinque solidos eondonavit. Non multo pos.t de- Gengulfi vocalur, conluleral. Quse tune quidem
funclus, ah abbale, sicut ei conlra se superbieiili modicum queslus eidem domui conferebant, modo
comminalus fuerai-, in alrio est sepulius (55!). autem, domibus undique constructis el coinmanen-
14. Fuerunt prelerea quamplures alii ej'usdem tibus ibidem plurimis, locus idem annis singulis 50
contra! abbatem conspirationis rei, qui salisfacien- solidos liospitali solvit.
les ecclesiae, ut prediximus, ab excommunicatione 15. Reyneruseliam gruianus, vir admodjm pro-
meruerunt absolvi, alii autem obstinatise suse limore D bus et abbati natione pro.ximus, in subui'bio villse
inflali, nec resipiscere volenies, excommunicali de- nosirae, in loco qui Nova domus vocatur, 5 solidos
funcli sunt. Quorum Elyas de Kyrkem unus fuit, qui ecclesise conlulii; et ut suus et uxoris suae Enghel-
cambam in foro habens, ul aliquid juris ecclesise trudis nomine anniversariusindeagerelur constituil.
inde solverel, lieet exconimunicalus liullo modo Suiii adhuc nonnulla abbatis' Folcardi egregia pii

cogi potuit. Quam postea cuid.im optimatum civilatis . laboris siudia narralione digna, qusehuie operi non
Arnulfo homine, filio Otlonis divilis, vendidit; cujiis incongrue jiidicaviinus inserenda.
heredes nichil nohis inde solvenies, eam usque in .16. Cum igilur violenliam oppidanbrum sevicisse
presens liberam tenenl. Sic ergo abbas Folcardus gauderet, et posl lanli laboris fatigalionem requiem
justitise et forliludinis zelo acciiielus, cum mtiliis sjjerarel, ecce, ei ex insperato res, quam hon pula-
uniis decerlavit et vicit, et jura sua, quod quihbet bat, accidil, quie eum non minore precedenlis lem-
eo junior vix elaborassei, ipse jam evo fessus labore poris labore afflixit. Cum enim lerminata cum .opi -
NOT.E.
(529) Engelshoven Sancto .Trudoni viciiiuin. (551) In capilum taliiila hsec iniiius apte cum capi->
(SoOlHespen. tc seijueiiie conjuiiguntur.
PATaoL. CLXSIII. 8
'
S55 - RODULIT ABBATIS S. TRUDONIS SSS
danis sua causa in monaslerio sancti Lamberii A possidenda reliquit. Qui cum, ut crat grandevns
sederet, et de repedalione domum ctim suis lelus etale et mtilto ab ipsa juvenlule defetigatus labore, >
tractaret repenie nunlius Gerardi cardinalis (552) ad exlrema lenderei, jam die.voeationis suse appro-
advenit, mandanlis ei ut censum domorum Colonise pinquante, in leclum egritudinis decidil, et astanie
jam diu relentum abbati Sancti Marlini redderei, religioso fratrum et filiorum suorum conventu,
aut si nollet, pro hoc ei responsurus Coloniam confessus, communicatus et inunctus, 5. Idus Maii
veniret. Reversus domum quanlocius vise necessaria die (an. 1145) obiit, et in medio monaslerio ante
preparat, et sequenii post epiphaniam die Coloniam capellam sanclorum Trudonis et Eucherii locuiii
^adveetus, acceptis usque in pascha ad generale sepullurse meruit. Prefuit aulem monasterio annis",
placilum Induciis rediit, transactisque sacrse resur- mensibus 2, diebus 7. Idem vero ipse reverenda.
rectionis diebus, die slaiula Coloniam venil. Sed memorise vir allodium quoddam in villa Hakendover,•
consideranles majqris ecclesise preposilus etdecanus 7 sblidos solvens, ab heredibus emptum ecclesise
. el sapientiores quique clericorum dignitatem ordinis contulerat, unde 6 solidos fratrum refectioni et 12
nostri vilescere, si laiilos viros conMgissei sub lay- denarios servienlibus in die deposilionis suse dari
cali persona j'udicio invicem coniendere, slatuerunt censuerat. Qui fuluri providus, metuens,. ne ali-
corum altercationem hoc composiUonis modo ter- quando idem allodium incolarum violentia ecclesiae
.ninare. Decreverunt namque ul ea domus quse muro subtraheretur, ~slatuit, ut de curtibus nostris villse
adherebat noslra -essel, eamque ecclesia nostra per- adjacenlibus, quas jpse invadiatas redemerat, pre-
petuo libertatis jure possideret, alise aulem duse, ex diciorum solidorum quantilas fratribus el servienti-
altera parte platese conslructse, quia nostrse non bus conferretur.
erani, in jus abbalis-Sancli Maiiini cederent. .Nec 18. Diem preterea transfiguralionis Domini el
.njuste. Sanetus enim Euergisilus, fundalor eccle- •memoriam beati Laurentii maniris _et sancli Lain-
sise sahcli Marlini, eo in loco ubi in transilu ejus- Iierli, nec non el sancti Nycholai, Marise quoque
dem beati pontilicis celeslem audierat armoniam, Magdalense sollempnem agi instiluit, et in honore
quicquid a porta frumenli usque ad portam Reni eorumdem sanetorum singulis ipsarum sollempni-
coniinehaiur, cum macello eidem loco libera tradi-- lalum diebus duos fratribus solidos dare precepit. Ad-
ytione contulerat. Duse ergo domus in spalio ej'usdem auctaque pise deyolionis reverentia, Iumen ante alla-
termini comprehensse non injuste cesserunt in jus re saneti Nycbolaiconsliluit, quod sicul el celera ut
.prsediciiB ecclesise. Ilaruin autem irium domorum de predictis curtihus exsolverelur ordinavit. Conra-
mansiones 1-8 denarios solverunl, quorum tercia r dus vero, hiisdem diebus major «cclesise prepositus,
.jiostris, reliquse predicti ahbatis usibus cedurit. .magnis debilorum anxielatibus implicalus, ut eas.
Sicque niutua abbaium pro suo j'ure altercatio in- sibi invadiare licerel, mullis ab abbate precibus vix
dustria clericorum Jerminala, et sua cuique juste .exlorsit, quos tamen eodem anno se redempturum
.restiluit, el judiiium .laycalium personaruin, quod lideliter spnpondit; sed cum non post mullos dies
.eos subire non decebat, declinavit. idem venerabilis paler e seculo migrasset, prepo-
17. Ilsec ergo et plura alia, quse prioribus anle- silus sponsionis suse oblitus invadialascurtes redi-
.fessores sui lemporibus, multo Ucet sludio tempias- mere neglexil. Sieque fratres multo tempore cari-
(Senl, acquirer-fi ecclesise noii,po_erant, ipse meliora, tate sibi ab abbate consiiluta caruerunl, nec tamcn
J.Usic diciuin sit, servalus in lempora el ieliciori predictas sanctorum memorias sollempnes agere
..usus fortuna, non solum acquisivit, sed et ab omrii •omiserunt.
.cuiiiradiciioiie-liJbera hominum, filiis suis perpetuo

INCIPIT LIBER"SECUNDUS *\
DE GESTIS DOMNIIGERARDI ABBATIS.
*. Anno Domini 1145, imperii vcro Conrardi ra- D.presidenle cis fraire suo nicltil eis ultra-violeniise
fione nominis tercii anno 8, episcopatus Alberonis inferrel, sed contr.i aliorum predonum i'apacilalem
secundi anno 9, defuncto 6. ldus Maii (555.) abbate bona eorum sua defensione tutaret. Missis post eum
Folcardo, Gerardus, Gisleberti comitis et advocali clauslri senioribus, a Cluniaco, quo se ante aliquot
noslri filius, communi fratrum electione ahbas est dies conluleral, revecalus est, et 8. Kalendas Au-
subsiimtus. Quem videlicet saniori usi consilio ob id gusli a frairibus et populo cum maijna utriusque
niaxime elegisse vjdebanlur, ul, quoniam Olto co- sexus multimdine receptus est. In magua quidem
. mes, fraler ejusdein Ger.ardi, ecclesise infeslus eral, pacc et quiete ecclesise prefuit, nullaque, sicut
- VARI/E LECTIONES.
116tercie-partis acldit 1", .
NOT/E.
''
(532) Erat diaconus cardinalis -Sanclce Marisein (555) Supra legilui;5. Id. Maii.
Bomuiicd.
$37 GESTA ABB. TRUDOT.. — CONTINUATIOII. 335
-anlecessores qui passi fuerant , affliclionum A ingravescente Ianguore comes Olto, frater ej'usdem
seulaborum incommoda periulit. Hocque virtutis domni Gerardi abbalis, ad exlrema yenissel el de
_jt probitaiis suse monimenlum posteris reli- vita desperatus esset, in r-edemptionem animse suse
quit." et hcredum suorum conlulit ecclesiaevillam quan-
•2. Bomum Macharii villici sui de Hales, cujus dam Aleym (556) nomine, et non miilto post d^-
pater Johannes abbatem Rodulfum crebra sua. arro- funclus, in claustro juxta matrem secus inlroilum
<gaiilise infeslaljone lacessiverat, quam idem Ma- monasterii ad aquilonarem paiiem jacet sepultus.
cbarius in modum eastelli fossatis et aquarum Explelis autem exequialibus ejus, presentibus Ilen*
raeatibus undique munieral, hoc modo cepit el rico secundo Leodiensi episcopo et Arnulfo Lonensi
funditus diruit. Cum idem Macharius vana elalione comite, frater ejus Theodericus canonicus Sancli
tumidus abbaii se oppdneret, et quicquid animo Lamberli el Bruno, qui posl archidiaconalum ejus-
libuisset, id quasi sibi licitum opere compleret, dem eceiesice ineruii, et Arnnlfus de Curterse (557)
accidit, ul quemdam abbalis servientem, despeclo et alii piures ejus nepotes tradicionem eomitis sua
abbate et ejus nunlio, qui eum conduxerat, graviier auctorilale firmaverunt, el banno episcopi slabiliri
injuriatum equo eliam spoliarel-. Quo comperto ecclesia*imperpeluum fecerunl.
abbas gravl adversus Macbarium ira exarsit, el " 5. Arnulfus lamen prediclus promissum violans,
fratri suo comiti rem referens, ejus contra predo- anno posl obitum Oltonis 5 (1150) dalum monasterii
jiem auxilium expeliil, alque ad vindicaiidam" in sibi usurpans vim intulit; sed ahbas ipsum jconve-
Machario injuriam suam eum secum usque Hales niensjid reslitulio.nem coegit (558), Anno prelalio».
perduxit. Inlromissus comes in curia Macharium nis domni Reneri (559) 9, rjui fuil annoBomiEi
advocat, equum quem absiiiler.al adduci sibi impe- 1155, obiitAlbefo Leodiensis episcopus secundus;
rat, eumque de illala ahiiati injuria se excusare cui successit Henricus secundus et preftiit annis 15.
non valentem judilio hominum suorum cum uxore Eodem anno (540) defunclo imperatore Conrardo
et filiis domo expellil, eamque el omnia illius in tercio ratione nominis, successit Fredericus piimus
manus abhatis tradil. In qua .eum per aliquot dies etimperat annis 57 (541).
moraretur, et ille, ut erat ferus animo, uichil 6. Postea ipse dompnus Gerardus pertesus ma-
dignum satisfactione offerre dignaretur ei, inito Jorum et lurbinum secularium causarum, privatus
abbas cum suis consilio, fossalis lerrae .adegualis, vivere volens,_donum abbatiae Henrico secundo
turres dej'ecit el domum totam destruxil. Postea Leodiensi episcopo reconsignare voluit, sed -quibus-
tamen medianle Ludovico Lonensi -coniile (554), C dam hoc egre ferentibus, Leodiensi cpiscopo sup-
gratiam j;uam ei indulsit, et mansionem suam cum plicatum esl, ut miuime consenlial. Leediensis
ceteris quse ei .abstulerat reddidit. . autem episcopus pelenii annuere noluit; ymmo ut
. 3. Eodem"tempore Gerardus _.ardinalis a Roma domui Dei, quam regendam suscepcrat, palerna
jn Gallias transvectus, el per multas civilales con- soliicitudine preesset, distincte precepii.
cilia celebrans, Leodium venit, ibique synodum 7. Poslea autem imporlunilate ipsius eviclus
suam celebraturus,- abbati Gerardo lil adesset man- cessit, et annitenlibus quibusdam parentibus et
,-davit. Abbas autem intentionem propositi sui ejus amicis ejus nobilibus in depositionem ' volenlis con-
preceplioni preposuit, et in Flandriam profectus, .sensit. ".
Xeodium venire contempsit. Indignatus cardinalis 8. Decessurus ergo abbalia anno Domini 1155
«t inpersona sua papse injuriam factam proteslalus, oblinuit a fralribus, «t eorum eleciidni interesset,
fccclesiam nostram a divinorum celebratione cessare qualenus eleeti personam et mores ipse sua aucto-
jussit, et.abbati ex aucloritate beali Petri et ipsius rilale approbaret, quod ila quoqiie, fratribus in
papse introitum domus Dei inlerdixit. Reversus omnibus ei libenter obedienlibus, accidil. Habila-
abbas de Flandria, prediclum Gerardum Romam que electionis die cum fralribus affuit, et Wiricum,
redeuntem necessitate cogente Treverim usque se- " majorem ecclesiseel preposilum el armarium, om-
catus est, ibique mediaute pecunia ejus gratiam -nium in commune vocibus acclamanlium sihi in
adeplus. successorem eisque in patrem elegerunt. Trans-
4. Non post multos deinde dies, anno scilicet aclisque paucis diebus, jam privatus, ut dudum
Domini 1146, domnus Gerardus oblinuit a comile animo intenderat, FJandriam adit, monasierium
Flandrise Theoderico (555) confirmalionem de villa sancti Petrisitum in Gandavo expetit, el ababbate
uoslra el bonis nostris Proviin. Eodem anno cum Sygero honorifice susceptus, sub coniriu.nis vilse

KOTJE.

(554) Filio Arnulfi V, comiiis Lossensis. (559) Imo Gerardi. Quce sequuntur falsa snnt;
(555) Theodericus de Alsatia 1128-1168. obierat Aiberolljam anno 1145, de quo vide Jaff6
(556) Ad Mosam iideriorem. p. 281; ei successil usque ad annum 1164 Heinricus
(557) Juxla Diest. secundus.
(558) Tabuia Gerardi abbafis de liac re an.no (540) 1152.
1150 conscripia legitur apud Manlelitnn, j). 75. (5il) 59.
'
239 RODULFI ABBATIS S. TRUDONIS_ 210
regula aliquanlis ibi annis euivifratribus vixil. Inde K ciiramque domus sibi comniissse deserens, adnos
ab abbale Cluniacensi evocalus, cellam quandam se convertil. Et regulariler aliquamdin apud nos
-
jpsorum, tribus milibus a nohis disparalam, Ber- honeste convcrsatus, in seneclute bona obiil, et in
ireys (542) nomine, ab eo regendam suscepit. Cui nionasterio penes inlroilum chori pariis dexterse
cnm aliquanto tempore prefuisset, eamqne meliorem ad nieridianam jilagam locum seputltirse obtinuit.
quam inveneral indusliia sua reddidissel, consilio Prefuit autem inonaslerio amiis'il, vivit vero post-
sibi favenliiim perstiasus, ul ad nos diverleret, qiiam abbatiam dimiserat annis 19, eodem anno
habitalioiiem loci, quso inulium ante ci pJacuerat, obiit (1174).

INCIPIT LIBE-R TERTWS "'.


LIBELLUS GESTORUM DOMINIABBATIS IIUJU8 LOCI WIRICI.
i
1. Anno ab iiicarnalione Domini 1155 Wiricus, B personarum tandem decretum est, ut insula eadem
major ecclesise preposilus et armarius, eo quo pre- in jus et possessionem eoruiidem canonicorum
diximus ordine a frairibus electus abbasque disce^ libera cederet. Interrogalus abbas Wiricus, si super
denti pairi siihsiilultis, Worniachii ad curiam ini- hac eorum qtierimonia eis respondere vellet; non
peratoris Frederici (545), episcopum Meleiisem se abnuit, acceptisque usque in festo sancti Lamberti
illic inventuruin credens, esl profeclus. Quo non (Sept. 17) indticiis domum cum suis rediit.
invento, ad requirendum eum Meilim properavil. 5. Receplus igitur a fratfibus et populo solempni-
Forle iiiin Hillinus, Treverorum archiepiscopus ter, ut decebat, ilico ad Teparationem claustri ani-
sedisque apostolicse legalus, aderal. Cui cum pre- mum intendit, et conductis operariis lapides et
sentaius fuissel, causamque visc suse aperuisset," columpnas el cetera ad id operis necessaria preeio
auctoriiaiis ejus approbatione fultus, el ab ipso non modico comparavit. Consideransque, quia pre-
-
presencise episcopi Slephani exbibitus, doiium ele- posili operis edificium non sine magnis sumjrtibus
ctionis," quod pelebat, absque-dilficuliaie aliqua est expleri posset, allatam sibi lapidum partein seor-
assccutus. Cum enim ante elecliouem ci nolus et sum interim rcponens, exspectavit donec congruen-
I.imiliaris fuisset, ni mirum facilequicquid pelisset, liori temporis aura alics commodius afferri facei-et,
oblinere poierat, cliam si prefaius archiaiilistes " et aspirante sibi Dei el sanctorum adjutorio, elau-
suffragator non affuisset. Plurimum nainque homi- strum in meliorem quam tunc erat pulchritudinis
jiibus prodesse soletin suisnecessitalibiisfamiliaris speciem mutaret. Cooperliim enim ligneis legnlis,
divilum nolicia. et eisdem vetustate pene consumptis, per diversa
2. Adeplus ergo electionis donum cum redire loca rimis pateniihus pluebat; unde grave incom-
domum disponeret, predictus Treverorum archi- modum tempore ymbrium seu nivium, ad murum
episcopus nimia ei dileclione aslriclus, in comilalum plerumque defluentium, convenlus omnis habebat.
suum eum esse precepit et Treverim usque perduxit. Ligneis etiam slipitibustotus clauslri ambilus fu!-
Ibi eum Henrico Leodiensi episcopo, de euria inr- ciebator propter conventum, qui muro vetere cum
peraloris redeunii, familiariter commisit, utque ei colu.mpnisetbasibus alque capitellis, opere rustico^
In suis negoliis causa suse dileciionis assisleret, usque ad murum capellse sancti Lamberli claude-
obnixe rogavit. Quem idem episcopus cum omnibus balur. De hiis in sequcnlibus, cum ad id hostra
suis secum assumens Leodium deduxit, et sequenti pervenerit narralio; plenitis dicemus.
suse reversionis die niissam celebrans, 18 videlicet 4. Quum igitur, ul supra prelibavimus, dominica
Ealendas Februarii (1156),. abbalem consecravit. " die, in vigilia videlicet sancli Lamberti (Sept. 16),
Quo comperto, canonici ecclesise sancli Joliannis ut promiseral, responsurus canonicis Sancli Johan-
ewangelistse ad' episcopum venerunt, nec; prius se nis Leodium venissel, et ulraque pars aliercalionis
ejus consecralioni assensum prebiluros dixerunt, suselilem ab hora diei prima. usque in vesperam
nisilocoanlecessoris sui pro injuslilia sibi,ut assere- protractam nullo modo finire potuissel, landem
bant, facta ab eo eis se responsurum. Abbas quippe linitis vesperis, judicio nobilium qui aderant sancci-
Gerardus insulam quandam, Edecus nomine, in lum est, ut judicii prioris senienlia super ideni
termino allodii noslri et allodii eorundem canoni- allodium pridem prolala rata esset, eandemque
corum positam, ul sibi videbatur j'usle, ut vero ipsi insulam ecclesia sancti Joliannis absque contradir
affirmabant injuste, in parlem suani atlrahens eis cloris alicujus reclamatione perpetuo liberam pos-
ahstulerat, el quarto ab eis ad audienliam episcopi sideret 4ls. Quaj lamen miro quodam fortunseeven-
mandalus venire neglcxerat, unde judilio nobilium tu, variarum occasionum inipedimentis inlercurren-
NARIM LECTIONES.
4lTlerlie-parlis addit i*. 418possiderenl 1*. l!
NOT^E.
(542) Juxta Montena;I-Ciivicinum Warenune. (515) Qui mense Seplembri 1155 ex Italia redierat
m GESTA ABB. TRUDON.-- CONTINUATIOII. 24'Ji
libus, ad noslra usque tempora nullos utililali eo- A suam nos experiri voluit et gratiam. Nisi enim ea
rum protulit fruclus. quseigni superfuerunt pielatis suse virtule ijise cu-
5. Cum igilur in reparalione claustri animum stodisset, nequaquam humanis viribus,. scinlillis
ihtenderet, et in hujusmodi.intenlionis solliciludine palralse concreinalionis super aj'entes,ut iia dicam,
die nbcluque lotus esluarel-,. et sub tam ydoneo, paleaslatecadenllbiis, salvari potuissent.Molendina
licet recenli , rectore ecclesia commode ageret, duo superius et inferius cum adjacentibus sibi om-'
ecce, mira omnipolentis Dei dispensatione, qui nun- nibus exusla, sunt. Congeries lignorum maxima
•quain injuslo delinqueniium culpas punil judicio, secus murum refectorii posila, illesa permanente-
inagnam ejus erga nos ei iram experti sumus et ejusdem.domus slraminea teclura, arsit. Caoibam
graliam. Primo namque anno consecralionis suse, quoque, pislrinum, domum qua pauperes reficie-
10 Kalendas Octobris, cum subilo siirgenlibus banlur cumviridario el domuncnlis hac illacque per
flammarum globis civitas succensa arderet, et ina- curiam constructis ignis absumpsit , solum, vero
gnajamsui parle absumpta, quod residuun. erat herreum cum spicario cbllucenle in cifcuitu incen-
victrix flamma lamheret,. fratribus matutinalis sy- dio inexuslum remansil. Ebdem anno combustum
naxisodas Deo solveniibus, scintiUa tenuis venlo est monaslerium Gemblacense.
prelala secus lurrim ad oecidentalem plagam super " 6. Abbas inlerim Ullrajeclum anle aliquot dies
arentia ligria cecidit. lbi paulalim fomenlis crescen- profeclus aberat,jamque expleto suse profectionis
iibus, in immensum ignis exestuans, arentem lotitis negolio, quid suis accidisset ignarus, domum redi-
rnanlcseinateriam apprehendit,. ipsum etiam su- bat. Ad quem lam dira.-vastationis nuntius in villa
pereminens proximse turris lectum flammse subilo noslra Alburch consislbrili venit, ej'usque animum
in aitum eructuaniis vapor corripuit.. Quo duo qui- et omnium qui aderanl gravis nuncii merore per-
dam precio sibi proniisso velociter ascendenies, culit. Cumque post gravia imi pecioris suspiria,
cum magno viise sua_ periculo igne vix extincto, quse dolor trislis ac subiti riuricii elicuerat, clau-
turrim ab immiuenli eriierunt.iiicendio. -lgnis vero strum el cetera, ul dictum .est, inusta' remansisse
reliqua quse proxima erant libere pervagatus 419, audissel, spem totam in Deum et sanctum "cjus
tecium monasterii, partim ligneis tegulis, parlim Trudonem ponens, animumque viri fortis, qtii nec
plumbo cobpertum, ab orientali ej'us parteinvasil, adversis deprimi nec prosperis potest elevari, in-
lotumque, fralribus quae inlra nionaslerium erant diiens, suos ut de hiis quse audierant clemeniiiis
auferre ceiiantibus, nullo jam obniti valente, no- dolerent ammonuit, domumquesub omni celeriiaie
slris idpeccatis cxigentibus, feroci flamma absum- ^* repedavit. Al ubi monaslerio appropinquans vasta-
psit. Turris vero occidenialis ad aquilonarem pla- tionem recerilis incendii oculis propriisaspexii, acri
lamcu
gam cum alia sibi coherente lurre, in qua campanse stimulante dolore vehementer ingernuit. Nec
pendebant, liceljam tercia incensa arderet, indu- de adjutorio Dei et patroni sancti sui dilfiJens.quiu
slria el labore fidelium laicorum iguem a campanis potiora exuslis construere possei, ilico ad repa.a-_
Intra jiau-
propclleiuium illesa remansil. Quarla iiichilominus lisnem monaslerii se viriliter accinxil.
orienlalis turris ad meriiiianam plagam, cum flamnia cos itaque dies ligneam fahricam, parvam quidcm
vorax proxima quasque depasceret, incensa arsit; sed teinpofi coiigruenlein, super corpora beatorum
super hatic crux deaurata cum pomo grandi eque Trudonis et Eucherii erexit; fratresque ihi die no-
rieauralo stahat, quse niioris sui splendore oculos ctuque solitas Deo laudes psallere fecit. Necessitate
longe iiitueniiuni reverberabat. Armarium etiam, ergo reparaiionis monasterii compulsus, opus clau-
uLi calices reponi solebant, et forinse (544) in choro slri, ad quod loio mentis fervore j'am dudum inten-
bperissui piilchiitudine decenies, sedes eliam ad derat, intermisit. Paucis post diebus elapsis qtiidam
siandum seu sedendum _ fratribus salis commodse primalum viilse nostrse Ruiardus nomine, languore
arserunt, aliaque quampltira utililate sui salis pre- ingravescenle ad exlrema veniens, 10 ad deducen-
ciosa, sevienie iucendio ad nichihim redacta disper- ry dum vinum fratrum marcas dedit; quas videlicet
ieriint. liem. Monasterio iiaque cum utrisque ab- ita in usus ecclesise expendendas 420 ordinavit, ut
si.libus et duahus, ut jjrediclum est, lurribus qua- recondilo vino fratrum in cellario, esedem indo
tuorque manicis exuslp , cancelium cum duabus assumerenlur quse sequenli anno et sic in posterum
.adhercnlibus absidibus, sibi vola (545) protegeule semper paralse haberentur. Preterea anniversaria
lapidea, inuslum remansit. Toius preterea clauslri qualuor, suum et uxoris- suse",patfis quoque ac
amhitus, dormitorium, caminata abbatis, refeclo- malris, inde agi ins.iluit, ila scilicet ul si predictte
rium quoquepartim tegulis partim siramine cooper- marcse in alios forte usus eeclesise expenderentur,
ta, miro modo ab igne remanserunt intacla. Hic 16 solidi qui de bono suo in Sarcbinio, preposilo
animadvertere quilibet polesl, quod omnipolcns solvuntur, lratribus" in eisdem anniversariis ad
. Deus mii-a dispensationis suas miseratione el iram refeciionem darentur. Cum igilur abbas Wiricus
- VARIiE LECTIONES.
tts provagalus 1*. 420expcndendos V,
- ' -
. . . .. mtM.
(544) Cancnliuiii scdes plicatiles. (545) I. q. volla, voiutio. :- .
£43 RODULFl ABBATIS S. TRUDONIS 244
omrii solliciiudine salageret, si quoquo modo nudam A lente viriliter Everardo j'udice ceierisqiiequibus id
templi faciem tegere posset, quse magnitudine sua curse injitnctum erat fratribus, domi certaiim fer- •
octilis intuentium horrida el miserabilis apparebat, vebat opus. Per quos etiam eodem anno manicam
snbito ei alterius et non dissimilis solliciludinis cancello et turri aquilonaris plaga. contig-uamgrandr
oceasid accrevit. Domus nanique nostra Colonise, et forti materia reparavil, atque in meliorem quam
qiiseuna de capiialibus turrfbus urbis est, anleriore ante combuslionem fuerat statum opere citato re-
muro in preceps pendente , ruinam minabatur; formavit, novoque cooperiendi genere et usque ad
proxima enim Reno esl, et inler Ipsam et ripam id temporis in noslris partihus inusilato multumque
lluminis brevis tantum el pubiicus transitus erat. conlra ignem valente, de lapidibus videlieet tenuiler
In diebus ergo nativilatis Domini misso Colonienses seclis, eam cooperuit. Processum deinde temporis
xiuncioabbati mandaverunt, ul emendalurus domum ii.onaslerium ipsum a caneello usque ad sepulchruir.
suam Coloniam venirel, aut si nollet, ipsi ea qnse sanclorutn Trudonis et Euelierii foiii et mirifico-
emendanda erant suis sump.libus explerent. Mira opere consummavit, eaque qua manicam cooperue-
4SIergo abhas Wiricusanxietatis vallatus estuatione, ral teclura decorabile reddidit. Intra 16 ergo annos
liieluensque, ne si quod Colonienses mandaverant abbatis et fratrum, qui cooperatores ejusdem operis
©milleret, aliquo modo pro reparatione ejusdem " erant, industria melior et decentior priore a can-
domus poslmodum ab eis impediri posset, diligen- cello usqiie ad lurres occidenlales cum absMibus
tiam eonsummaridorum edificiorum Everardo scul- et manicis tolius monasterii egregie consummata
teto suo, viro admodum probo et slrenuo, et qui- est fahricalura. Anno Domini 1158 NonasSeplem-
busdam de fralribus soliicilioribus injunxit, et im- bris tres soles visi sunt iti parle occidentali ;.sed
minentem domus ruinam correclurus, Coloniam duobus paulalim deficienlibus, sol diei qui medius
eonlendit. Considerans ahsque magnis sumplibus erat remansit usque ad occasum.
eam reparari non posse, accommodalis a quodam 7. Anno Domlni 1159, qiiinto anno (548) Wirici
sibi fidele 15 marcis, quasi jam omnia reparationi abbalis defuncto 5 Kalendas Sepiembris (549) papa
i_acessaria haberel, juxta illud comici: Adriano, gravis inter Rolandum et Octovianum de
Dimidium qui bene cepil habet (346), papatu Romse orla est conienlio (S50), electi quippe
incboanlesiatim menseMarcio (1157), eam fundilus ad papatus honorem partihusinler se discordanlibus
statuit diruere. In cnjus destruclionislabore maximo utrique fuerant. Quorum alteri, seilicet Oeloviano,
quanta expenderil, brevitati consultum volens pre- Fredericus imperator et sui favebant, alterum au--
tereo. Jacloquenovi operis fundamento, cum nee P lem, id est Itolandum, conlra paries imperaioris
Japides ipsi nec cementum pre vetustaie novseedifi- plurimoruni nobilium et maxime Wilhelmi Siculi
calioni essent habilia, inlra feslum sanctseGerlrudis potenlia fovebat. Causam autem hujus inler eos
sanctique Mantini magno lahore magnisquesumpli- conlenlionis et discordise non incongriium videtur
buspreler hiis, quse in eundo ac redeundo expen-. hic paucis disserere. Obortis quibusdam discordiie
dit, lotius domus fabrkam mirifice consummavit. simultatibus inter Adrtanum papam et imperatorem
In qua locaio habitalore, 5 marcas et dimidiam sibi Fredericum (551), cum imperaior ab episcopis suis
solvi fecit, cum a lemporibus Theoderici abbalis, hominagium et sacramenta regalia exigeret, ei in
per 48 ferme annos (547), usque ad id temporis scribendo papienomen suum noniiniejus preponeret,
dimidiam lanium et vix eandem solvissel. Preposi- cardinalibusquc ejus ecclesias et civilates regni sut
lus enim MosellseColoni&mveniens, cum eam exi- interdicerel, quia non videbal eos, quales requirit
gerel, habilator ejus se in melioraiione ulensilium ccclesia, pacis predicalores sed ecclesiarum preda-
domus eam expendisse aiebal, nichilque preposito tores : hiis aliis molestiis exasperalus domnus papa,
nisi hlanda subdola. argumenlalionis verba redde- cum eum sepe monitum resipiscere nolle videret,
b:U. Per 22 aulem annos, quibtis eam ecdesiam excommuiiicaturum se eum minalus esl. Proinde
iiberam tenuit, predictse eonslitutioiiis sununam ab O procedenle tempore cum jam fama ferret euin.J'
inhabiianie in ea abbas Wiricus aunuaiim recepil, Ytaliam 'cum exercitu iutrasse (552), et pltiriuia
quaui eliam pridem, cum prepositus csset, conlra ejns parte suse polestali subjiigala, quasdam beaii
voluntateni predecessoris sui eam vendere volenlis, Petri possessiones sine judicio et ralione occupasse,
8 marcis redemerat. Igitur 452cum, ul diclum est, in assumpla lunc demum occasione apostolicus maxi-
reparatione domus Colonise esset occupatus, anni- mse querelaj verbum in communi proposuil, eum
VARI_E LECTIONES.
I - ^5
k" mura 1*. Msanno 1157. in marginc addil manus cowva.
WTM.
(546) Horat., Epp. I, 2, .40. in Atictario Aquicinctino ante oculoshabuerii.
(547) lmo quinqiiaginta ; cf. supra VI, 26. (551) Quse seqitunlur argumenta desumpta sunt
t548) Si aiiuum 1155 Wirici fuisse primum sla- ex Adriani et Friderici Jilleris quse in SigeJierii
luis, inde a consecratione ejus currebat annus coiu. Aquicinctina leguniur.
qiiarlus. (552) Jam anno 1158 medio Fridericus in Italiam
1
(549) Imo Sepl. Yencral.
.550) lland scio an auclor pauca llla verba 1160
flis GESTAABB. TRUDON. — CONTINUATIOII. m
Romanam ecclesiam conculcare disposuisse, el om-, A Petri colloeaverunf. Proinde ad palaliiini ej'usdem,
nia ejus jura. lani imperialia quam spiritualia sibi acclamanleuniversopopulo, ymnum Dbo decantante
violenler velle auferre. Ad lneo cum omnesjn con- clero, et omriibus rile sollempniler adimpletis, eum
ventu lurbati quid facto opus esset cogitarent, tan- deduxerunl: adversse vero cardinales paiiis retro-
dem eo sententia prolala es.t, ul omnes qui aderant cedcnles in castrum quoddam beati Pcui se conlu-
datafidein manus papsejurarent, quod unanimiter lerunt, ibique per dies 8 el amplius conclusi perman-
emnes pro honore et liberlate Romanse ecclesia. serunt. Inde poslmodum_per senalores educti extra,
csntra imperatorem et omnes principes indeficienli Urbem secesserunt, et duodecima die, quqd a seculd
anifno usque ad sanguiriiseffusionem stare deberent. non est auditum, in casiro quodam Ccsterna nofnine
Cuisenienlia., neeffectum haberet, fautores partiiiin electum suum inmantaverunl, et conlinuo mittenles
imperatoris prudenter et sagaciter pbviaverunl di- nunlios per universam Ytaliam, episcopis ne ad
centes • Multi quidem reges ecclesiam Romanam consecrationem elecli eorum veuirent dissuaserunt,
leserunt, et in presenciarum Siculus.— nam forte minantes eis excoinmunjcaiionem et depdsitionein
tum isdem aderat,. qui eam 423 gravilcr. afflixit — imijerpetuum.
nunquam latnen hujusmodi securitalibusel juramenlh 8. Anno Domini 1160 ad hane discordiam sedan*
ecclesia ipsa conlra quemquam se armavit. Verum si " dam et ydoneum ecclesise pastorem substituendum
morbo noviter exorienti hocnoxium adhibendum est cum omnes imperii proceres ab imperatore mandaii
remediuth, fial specialius conlra Siculum, qui plus. fuissent (555), Henricus quoquc Leodiensis eplsco-
omnibus nocuil,. et tunc demum generaliter contra pus inter primos non ultimus adesse j'ussus est. Qui
emnes, qtii hanc ecclesiam deprimere et Itumiliare ciim abbatem Wiricuni secum proficisci vellet, ille
voluerunt, ne; si forle conlra istum qui advocatus el aulem propter vise periculuni recusaret, et tamen,
defensorest ecclesimnos in huncmodum armaverimus, si non cum eo proficisceretur, iiiobedienl.se apud
eumad destructionemecclesim nostrm modis omnibtts eum nota accusari timeret, obiata ei suse profectip-
fH£itemas.Haceorum prudenti responsione conclusi, nis competenli pecunia cum non proficeret, neces-
adversaaparlis fautores siluerunt, consilieque ea die silalem in volumtantem vertens in Vtaliaiu profe-
taliter cassaio, cum ruboreabierunt. Fostmodum la- ctus est. Cumqne emenso grandi et dillicili ilineio
menliabilaadversusimperatoremmanifeslaconspira- Cremonam venisset, ubi tunc Octovianus papa, qui
tiene, donino papse sacramenlo firmaverunt, quod et Victor, erat, familiaritatequorumdam clericosiim
si- imperatorcm- excommunicaret, cjus honori et papse adherentiuni frelus et ab eis ejus penileniise
voluntati usque ad morlem. contrairent ipsumque Q | exhibilus, in majori quam quisquam sperarepoterat.
contra eum modis oninibus adjuvarent. Adj'eeerunt honoris Otgratiaslocoest habitus. Eisdemque clcricjs.
preterea hsec, sacramenlo promissa confirman.es, slrennue et familiariter causam ejus agem.bus, prj-.
quod si conlingeret domnum papam vita decedere, vilegia ecclesisenoslrse innovata pro.voto ei aposto«
rmllimi se nisi de illis qui juraverant in fulurum licu_s sua auctoritate confirmavit,. et impetrandi
pontificem eligere debere. Cireumposilos insuper. qnicquid animo. Hbuissel fiduciam magnam dedit.
episcoposjuramenlo conslrixerunt, ne aMcuielecto, Cumque ad eum in vigilia penlliecostes mandaius
nisi in quem Siculi secta consentiret, in.consecra-. v.enis.set,.post dulcia amicaj locutionis.verba usum
tione manus imponerenl. Anno ipso./predielo_Adriano, annuli et niitrse ob. memoriam sui ei non queren.li
papa 5 Kalendas Septembris. defunclo, ad eligen- ultro concessit, et ut se ad vesperas ejiis ministerio
dum ei suceessorem omnes ex inore conveniunt. prepararet jussit. Videris autem abbas Wiricus in-
Sed-cum propter conspirationem adversse parlis et spcrata sibi ultro offerri,et quse alii aul vix aut eum
imperaiori, non faventium electio lente procederet, labjre solent adipisci, quod sibi offerebaiur aceepit,
tercia fere die transacta ad hoc deventum est, quod graiia^ egit, et ad vesperas, ul jussus erat, ad mi-
cardinales. quatuordecim qui sacramento constricli nislerium apostolici se reveslitumexhibuit. Sequenti
tenebantur Rolandum caneellarium nominaverunt, D j die cum Transalpini clerici, Germani videlicef,
alii aulera novem numero qui exsortes juramenti' " Francigenaj et^ Anglici ac diversarum qui aderant
erant Oclovianum presbiterum cardinalem, ad regW provjnciarum, a papa oblinuissent, ut eismore suo
men ecclesiae et ad pacis el concord.se unitatera missam celebrare licerei, jussu apostolici chorum
inler ecclesiam Dei et imperium reformandam rexit, quia leni et canora predulcis vocalilatis mo-
'
dignum el utiiem cognoscentes, elegerunt. Cum dulaiione omnium aures mulcebat. Inde post aliquot
auiem illi elecium suum manlo induere festinarent, dies revcrsurus ad patriam, apostolico qui eum pa-
inindum tamen eo induto, alii eos prevenienles, ad terne admodum et benigne tractaverat, valedixrt.et
pelitionern loiiuspopuli Romani, electione universj. in festivilate sancli Jacobi apostoli prospero ilinere
cleri, assensu fere lotius senatus, electum suum sanisqne omnibus quos secum abduxerat in sua
manlo induerunl ct inlronizalum iu sede beali rediil. Interim Henricus Leodiensis episcopus, qui
VAR1.E LECTIONES.
k" eal*.
NOTiE.
(553) Paviam, ulji meiiseFebr. U60 conjirmalus cst papa ViclorlV- cf. Boehmer 2430-243L.
2*7 ,BODULFIABBATIS S. TRUDONIS 2iS
enm invitum secumproficisci coegcrat.variarum im-, A lanli ordinis ac reverentise non sine causahanc ei
pedilus occasiouum ttimullihus in Ytalia remansil". violentiam voluisse inferre. Recessil ille; annonam
Anno aulem reversionis necdum expleto, in penlhe- quam j'ussus erat aecepil, eamque mintiis predieli
coste videlicet (an. 1161 Jun. i), nunlium suum ex abbalis auferre volentibus aucioritate domni sui
Ytalia ad eum direxii, mandans, ul.omni occasione interdixii. Quo comperto, ahbas Floreffiensis
epi-
jiosthabita ei ad curiam imperatoris^quse Bysttntii scopiim iralus adiit,et de injuria sibi, ut dicebat, ab
futura erai, occurrere feslinaret. Animadveriens abbate Wirico illala eonqueslus, eum ad aiidientiam
igitur abbas Wiricus animum post 1se mittentis epi- evocari fecil. Mandatus ergo venil, et ab episcopo
scopi, quod non ob aliud nisi ad gravandum se eum snper predictaabbalis querimonia inlerrogatus.se
curise juheret interesse, lieel necessariorum hujiis excusans jta respondil : Nullain quidem injuriam
vios indigeret, j"ubentis tamen obediens impeiio ad seu injusliliam abbalihuic fecisse mc recolo, sed bona
curiam venit. Quse cum Bysuniiildecreia essci, iii ecclesimnbstrw, ubicunque locorum sunt, ea quadebecy
decollatione saricti Johannis Baptisiae Latonse (554) auctoriiate lueri volo. Cnm ad hsecabbatis GeJrardus
liabila esl, ibique Yiciorpapacum Frederico impe- respondercl, predicue villae decimam consciis et
ralore aderat. Benevoleniia igitur aposiolici el spi- leslibus filiis ecclesise ab abbate Gerardo se in pa-
riluali quadam familiaritatis ejus prerogaiiva, sicut " clumsuscejiisse, scriptumque episcopi indese habere,
et in priori sua profecljone, buniane admodum et abbas Wiricus post plurima negaiionis verba hsec
filialiler usus, cum gralia quoqne ejus et benedi- subinlulit: Si meis, inqtiit, assertionibus fides non
clione prospera ei imprecantis cum suis omnibus allribuitur, misso quolibet fideli nunlio ad~ fralres
iiicoluniis est reversus. mem ecclesim, res quomodo acla sit subtililer indage-
9. Eodem anno cum post lanti et lam laboriosi tur, et si qnemquam eorum hnjus sum atlestationh
itineris fatigationem, requie sibi ab oninibus cir- conscium repererit, ea qum injusle affeclat, jusle
cumquaque indulta, reparalioni monasterii omai- demum el libere imperpetiiuin possideal. Iliis audilis
modis intenderet; ecce, non nmlto posi, eodem episcopus obstupuil, seu quod pro hujusmodi causa,
scilicel anno, pia misericordis Dei virlute, qui quos ciim se res longe aliter haberet, eum ad audientlam
diligil corripit, flagellat autem omnem filium quem evocari fecisset, seu quod non vera, cum non essent
recipit, ab ipsa quam pene calcare jintraverat mortis confirmanda, sigilio stio confirmari corisensisset.
porta relractus est. Quod ubi Vel quando aut Abbas autem Wiricus, ne majorem predicto abbati
quomodo acciderit, quia id viris 424virtutem imilari gravi rubore suffuso verecondiam faceret, eandem
volentibus profuturum non ignoro, paucis explicabo. („ decimam.a predicto Francone, qui responsalis stms
Transactispridem aliquot consecrationis ejus diebtis inde erat, 8 marcis redemil, adjeeiisque ad prioris
(555), cum adhuc no.vellus ecclesise presideret, pacti summam 4 solidis, eam predicio abbati in
Franco quidam de Dumel!a,_qui deciniam minoris paclum 10 solidorum dedit. Hinc obortis inler
Exele (556) ab eo tenebat, unde ei posl biennium eundem abbatem Floreffiensem ct predictufn Fran-
obsonium debebat, ad eum venit conquefens , quod couem gravium inimicitiarum simultatibus, cum
.ibbas Floreffiensis Gerardus contra ordinis sui ille, ut erat ferus animo et plenus dolo, in bona
reverentisim in hona sua, quse ad ecclesiam specta- alibalis rapinam facere eumque si posset molirelur
bant, violenter ei injusliliamfecissei. Abbas quippe occidere, abbas sibi suisqne timens, dompnum Wi-
Gefarduspi-ediGla-Yil.a. (557) dccimam, reclamanle ricum frcquenti et humili prece dcprecatus est, ut
eodom Franconenulloquefrairumstio.rum conscio.in siii limoris reverenlia eum sibiquoquomodo amicum
paelum sex solidorum eidederai; quamquepredictus faceret. CuipeteniiWirieusabbas annuens annorum
al.bas Floreffiensis, quia sjiirituali quadam familia- fere quinque inducias ab illo. exlorsit, diemque sibi
rilate apud lieynricum episcopum potcnseral, uirumque. reconsiliandi eis prefixit. Quselcum, ut
auclorilale scripti cj'us eonfirmari sibi fecerat. Au- superius dictuin esi, ipso reversionis suse de curia
dita ergo ahbas Wiricus contra predicli abbatis D imperaloris aimo in die conversionis saiicti Pauli*
viojenliam quereia fidelis sui, pereunciatus est ah futura esset (an. 1162, Jan. 24), illucque cum
eo si usquam de liiis, quse sibi sublata querebatur, paucis suorum profectus fuissel, in domo ejusdem
in juditio et poleslate sui juris aliquid reliquissel? Franconis nocte hospiiium habuil. Iniempeslse ergo
Cumque tres adhuc siliginis modios" altestatione noctis silentio soporatis omnibus, miliies quidam, qui
iilius remansisse audisset, precepit ei, ut acceptos Galloruin comites appeliabantur, Franconem capere
eosdem nfodios auclorilate ejus apud se haberet, aut oceidere parati, cu;n armaiis undique copiis
donecintereum etabbaiem Floreffiensem res juditio irruunt. Eoque cum suis eeleri fuga elapso, quibusdam
disciiicrclur. Considcrabat eniin apud se virum abhatis clientibus captivalis, ipsum nescii quis esset
I . VARLE LECTIONES.
*s*viros 2. , |
NOT_E.
Vb5«).i. e. Laiitliuii; cl. Boehmer 2445 sqq.; de (556) E.e!.
noc concilio vid. Ouonem Morenam. ' (5571 Sancli Trudonis".
(S55) A. 1156. ' I
219 GESTAABB. TRUDON. — CONTINUATIOII. 250
in dextro armo, et quendam miliiem mariscalcum A effecit. Affirinabal enim se dudum j'tiroj'urandoeam
ejr.s in dorso graviter vulneraverunt. Miro aiucm fratrum prchenda. depulasse, sibique non lieere quod
modo Deus, qui eum pene ad morlem usque vulne- miiliorum astipulatione sanxieral in irjiliim revo-
rari permisit, providens ecclesiam sua_r>,ut post care. Quorum vulttis licetbac susepelitionis rcpulsa
claruit, edificiiset possessionibus per eum nobililer gravi rubpre sulfudisset, frequeniibus tamen obse-
ampliandam, ej'us vitam inter impiorum gladios quiis et plurimo munere gratiam eorum mercatus,
servavit. Nam cum aliis suorum captis, aliis fuga tandem oblinuit, ul eandem ecclesiam sua utigiie
slbi consulentibus, Ipse solus remansisset, et pene -auctoritate liberlarent, et_fralrum prebendse, ut de-
semivivus capud ad poslem qui proximus slabal finitum erat, liberam perpetno delegarent. Quod ne
feclinasset, unus armatorum per domum in tenebris cui successorum suorum infringere liceret, sigillo
discurreniium eum ibi offendit jacenlem. Quem auctoritatis suse et lesiibus confirmaverunl, et qua-
cervice apprehendens, ralus eum aliqucm inimico- liler episcopalia obsonia seu afchidyaconalia jura
runi suorum esse, quasi amputaturus ei caput, gla- exequi dehefet, superordiiiaverunl eidem. Anno se-
diumv-ibravil,.postemque fruslrato vulnere, Dco sic - quenli, scilicet 1,161, Wiricus abbas hanc obtintiit
eum defenderite, percussit. Cumque meiu moriis conlirmaiionem ecch.sise heatse Marise in oppido et
perlerritns, ultimum peue vitse spiritum sub ruano " ecclesise de Mylen ab Alexanriro archidyacono, et
percutienlis traberel, nichilque pre mixieialc spiri- posl duos aimos ab episcopo Lcodiensi Heynrico se-
tus inlerroganti quis esset respondere valerel, ille cundo a successore Rodtilfo, iiein et a Victore
eum jam obisse estimans recessit. Et recepto pau- summo pontifice per temporis processum, de quibus
lulum spiritu, illis domum incendere molieniibus, sunt carlse.
ipse reptans manibus el pedibus, qua sibi lutius 11. Eodem lempore Fredericus imperator exer-
visum est, beneficio noctis adjulus aufugit et inimi- cilum in Ylaliam ducturus (559), lotas imperii Ro-
nens .iise discrimen evasil. llli autem inccnsa donio mani vires coiitraxil, el prediclum Ilenricum Leo-
onusti preda viclores abierunl. Mane reddito, con- diensem ejiiscopum ut se sequerelur jussit cum cele-
scii featus sui, abbati equos suos et famulos cuin ris regni proceribus. Quem secutus, non inullb post
preda' fere omni remiscrunt, et se inscienter iu languore detenlus, in Langhohardia est deftin-
eum deliquisse, sero licet, graviter penituerunt. clus (560). Cujus corpus inlestinis ej. clis excoctum
Inde ergoa fidelibus suis ad oppidum Fuich evectus, et Leodii delalum, in ecclesia beali Lamberli cuni
el non multo post ad monaslerium exinde relalus, condigno est honore lumiilatum. Qui qtiidem obiit
plerisque niedicinse expeiiis de salutc cjus despe- r anno Domini 1164, prelalionis riompni Wirici anno
ranlibus, Iabore medicorum plurimo inlegre tandem 9. Huic Alexander secuiidus, cjusdem 'ecelesise ar-
esi sospilaii resiitulus. At illi qui hoc in eum com- chidyaconus ct niaj'or prepositus, consensii clerico-
miserant, sicut in luyusmodi deliclorum satisfa- rnui elecius succedil, vixque trilms annis eidem
ctionihus Deri solet, ad genua postmodum ejus mise- ecclesise prefuii. Turbaio enim hiis diebus intra
ricordiaj venerunl, et se hoc in euni inscios deli- Ylaliam regno el sacerdoiio , graves et cotidiani
quisse publicre confessionis penilenlia et satisfa- pene tumulius rei puhlicse Fredericum imperatorem,
cienles, ej'usIndulgenlisegraliam meruerunt.Eodem ui episcopos regnique proceres frequentius manda-
auuu Rrustemium vasiatur et _20iriburilurcum aliis ret, cogebanl, quoruni consiiio quse agenda erant
adjaceniibusviHis per comitem Durachiensem (558). disponebal (561). Mediolanenses xjuippeconjuratione
10. Evolutis dehinc a!iquot diebus Henricus de- facla adversus eum, civiiatem suam pridem ab eo
canus, quiecclesiam bealse Marise lenuerat a lem- dirutam reedificahanl, oionesque pene Ylalise civi-
poribus fere abbaiis Rodtilfi, ingravescenle corporis tales armis se opibusque munienlcs ejus se potcstati
molestia ad.extrema pervenit. Qui ab abbate Wirico opponebant. Reynaldus igitur Coloniensis archiepi-'
inuuclus, donoque ecclesise quod habebal ei reddito, scopus et Alexander "quem prediximus Leodiensis
in medio mensis Junii die obiil, et in mcdio cbori j) aniistes cum celeris imperii proceribus mandati, in
ante cancelluin predictse ecclesise loctim sepultur;e Ytaliam ad imperalorem sunt profecli (an. 1166,
meruit. Cujus decessu Alexander archidyacoiuis Nov. 27). Abljas autem Wiricus ab episcopo Alexan-
compertp pro cadem ecclesia supplicaturus ad abba- dro simul proficisci jussus, quia nccessaria profc-
tem VViricuinvenit, el Heynricum Lcodiensem epi- clioni deeraiit,inter:m ut seprepararet domi reman-
— nam
scopum secum quoque venire fecit, ul quod pef se sil, eumque in pascha (an. 1167, Apr. 9.)
minus polerat eo sufifagaiite facilius. impelraret. ipse in adYentu Domini precesserat — sequi delihe-
ged eoriim pelitionem abbas Wiricus prudenli res- ravit. Hyeme transacta, cum arridenti sibi aeris
ponsione frustratus, cauta satisclcallidaexcusalio- lenjperie paratisvise necessariis discessurus esset,
nis occasione, neidquod j.etebant cffeclui darelur, qui prius peiitione amicorum Iianc perfeclionen"
NOT.E.
(558)jEgidium: cf. Maniel. p. 80. dio Auresevall.
(559) Mcnse Novembvi1165 Fridericus tertia vice (561) Mcnse Novenibri !166 iniperaior itcrum
in Iialiam profcclus erat. Ilaliam peiicral.
(560) 0 Oct. I16i Paviie defunctus est, feste JJgi-
281 RODULFI ABBATIS S. TRIJDONIS -B32
dissuadenlium Iremanere noluerat, occasione alia a A volavit undique,. tantaque forlitudine rupli et victi
proposiio relraclusesl.Fama enim vulgante audierat sunt in campo Romani per divinum auxiliutn,et fu-
imperalorem et suos adversis casihus Iaborare inler gati a Tusculano usque ad Romam, ul occisorum
hostium gladids dubie et suspensos vilam ducere, numerus super novem milia, captivorum aulem nu-
viam preterea voleniibus illuc proficisci Iatronibus merus circa quinque milia estimatus sil. Quot tento-
incursanlibus fore periculosam, Ytaliam exercitu ria, loriccs, arma alia, equos, mulos, asinos, pecu-
populanle vastatam, terram circumquaqne bello, in- niam el veslimentaibi perdiderint, nullus enumerare
cendio, fame et celeris miseriarmn omnium gene- sufficerct. Nunc igiiur cum ineslimabili exercilu vi-
ribus nimis affliclam. Quod ne cui in dubiiim veniat, ttorim in Dei nomine ante porlas Urbis hospitamur,
nosquc, quia rei non interfuimus, utpole longo ler- totamRomanorumterram igniferroquevastantes (565).
rarum ab eis semoli spalio, falsa referre credat, ex Hajp de scriptis eoruni qui geslis interfnerunihuic
scriptis eorum Iqui interfuerunl vera nos dicere co- noslrse narrationi inserere dignum diixiiniis, ul ad
gnoscaf. Reynaldus siquidem Coloniensis episcopus, creduliialeru eorum quse superius relata suntleclo-
cgregius inter suos ei quasi dux tolius Theulonici ris animum facilius impellere.mus,
exercilus, Iianc Ytalioe vastationem et tnililum im- _ 12. Anno igiturDomini 1167-AIexandroLeodiensi
peratoris contra Romanos pugnaiiKalque victoriam episcopo defuncto, succedit ei Rodulfus in episeopa-
Coloniensinus et Leodiensibus scriplo intimans, sic lu, anno
prelalionis domni Wirici abbatis 12. Certis
ait: Inestimabilem imperii sacratissimi victoriamvo- itaque gestarum rerum nuntiis ab Ylalia ad nos
bis. utpoie spiritualibus noslris, communicare digmim usque reversis, abbas Wiricus asseriioni eorum non
duximus. Egressi siquidem longe ab Urbe Romani in incredulus, tum itineris dirficullale tum morlaliiaiis
maxima supeibia ante Tusculanum, ubi nvs cum tota quoecircumquaque in exercitu seviebat limore pe-r-
nostra el cancellarii imperaloris militia eramus con- lerritus, a profectionis proposito est revocalus. Non
stituli, caslra melali sunt ipso sancto
1
die penthecostes mulio post enim posl palratam victoriam Reynaldus
{Mai. 28). Sequenti die (Mai. 2S»)hoc esl 2. feria, Coloniensisarchiepiscopus, princeps'etsignifer lotius
domnus Maguntinus et cancellariits imperatoris (56^) nostrae partis exercitus, ab eadem morlaliiate pre-
cum sua miliiia advenlabanl el Brabantinis. Jamque venlus in Langobardia obiil. Alexander quoque Le-
ipsis prope Romanorum exercilum lentoria figere odiensis episcopus, qiii cum eo aderat, & Idus Au-
lemptantibus, illi subito suis agminibus ordinalis, su- gusti (564) ibidem vilam finivit. Exlinctisque princi-
per eos bene cum 40 milibus eleclorum ex Urbe pu- pibus et primoribus populi, vulgares reliquos absque
gnalorum irruerunt. Interim tota militia noslra ad- numero el differenlia lues impia seviens extinxit.

INCIPIT LIBER QUARTUS"'.

I. Anno Domini 1169j anno prelationis Wirici 14. C martyr ibi humatus jaeet. Aperto ergo sarcophago,'
qualemcumque pecuniam, quam bonesto parcilaiis ossa marlyris inventa sunt. Ne aulem de ejus mar-
modo ad Ylalici itineris profeciionem expendendam tyrio aul loco sepultura dubilaremus, eslimationem
collegerat, in melioris ac nobilioris expensuemoni- nostram rei evenlus afflrmavit, qnod sanguis ejtis
mentum, Deo sic et sancto Trudone patrono suo an- .eonglobatus ibidem in sarcopliago inventus est. Card
nuenie, expendere inlendit. Destrucla 426 ergoca- prorsus tota cum ossibus fere omnibus, exceptis
pella, quam exuslo ante aliquot annos monaslerio paucis de majoribus, in cineres absnmpta erat. de
siiper scpulcbra' sanctorum Trudonis et Eucherii capile vero nichil preter cerebrum inventum esl.
conslruxerat, novi operis fundamenla posilurus ter- Collecto igilur.^anclo pulvere et in palla munda cum
ram allius fodi precepit. Cumque ad levam chori ossibus reverenter recondito, signis pulsanlibtis no-
partem, ad meridianam videlicet piagam, jocundo bisque Denm et ejus martirera in voce jubilalionis
omnium qui aderant labore lerra modice effossa collaudantibus, populus admiratione subita excitus
fuisset, repente sarcopliagum secus ipsum ostii in- occurrit, et in laudem Dei ejusque sancli devolus et
troitum fodienles invenerunt, quem ex adverso ve- ipse subilo erupit. Sumplis ergo de ossibus ejus et
niens murus capelte adherens «ooperiebat. Fama sacro cinere necessariis reliquiis, reiiqua omnia in
autem vetus apud nos erat, quod sanctus Liberlus D scriniolo ad hoc opus preparato cum reverentia sunt

' VARliE LEGTIONES.


i
MB terlie parlis addit 1*. *8C destrucla — jacet ex cod. Uenschen.

N0'L7E.
(562) Christianhs. ad a. 1167.
(563) Quam miiltum differant in describenda hac (564) Secundum JEgidium v; Idus Aug,
Vicloria auctores ivide apud Muralorium iii Annalib.
253 GESTA ABB. TRUDON. — CONTINUATTOII. 234"
reposita. Fodientes autem in dexteram partem, quia A pnm, qui tunc posv Alexandrum secundum Leodien-
ita futuri operis ordo poscebat, in angulo cujusilam sibus presidebat, adiit, eumque et sapienliores et
murelli invenerunt ossa duorum, unius quideni ma- primos eeclesisa ejusdem, quid sibi super hoc nego-
jora, allerius vero minora. Sed ne forte de hiis qui- tio agehdtim esset, consuluil. Qui audiia lam jocun-
nam fuerinl ambigeremus, Roberlum ducem Hasba- da insperaue rei relatione , immenso omnes geslie-
niaE,qui beatum Eucherium a Karolo relegatum be- runt gaudio , laudantes Deum , quod lemporibus
nigne admodum et iiumane suscepil et fovil, ibidem eorum lalium et tanlorum palrtim fieri ab eo pre-
cum uxoresuasepultumseniorum noslrorum attesta- destinata esset translalio.
tione didicimus (565). Inde ergo Iranslata, in scrinioi 5. Anno 428 ergo inc. Dom. 1169, imperii Fride-
quodam reverenier sunt recondila. Ante capellsei rici primi anno 16 (566), ordinationis-aulem domni
autem inlroilum fodientes cum venissent, invenerunt Wirici abbatis anno 14, episcopalus vero RoduIS
ibi sarcopliagum cujusdam nobjs quidein ignoti, se- Leodiensis episcdpi 3, ipsd die translalionis cornni
cuudum estimationem vero noslram magni apudI facta est sollempniter corporum eorumdem sancto-
Deum meriti el in vita etiam gloriosi , ntpole ul quii rum elevaiio , et translata sunt secundo. AfTuerunt
in tam solempni Ioco. tam reverenti tradilus fuerit; ea die cum episcopomajor ecclesiw prepositus idem-
sepullurse. Fuerunt lamen qui eum beati Libertii que archidyaconus Heynricus , Bruno et Rodulfus
niartiris socium affirmarent, et cum eo palmami arcbidiaconi, abbates et comites et secularium di-
marlirii adepium, hoc autumantes inditio sanguinisi gnitalum potentes quamplurimi, populi preterea
plurimi ,jjuem in sarcophago conglobatum invene- ulriusque sexus mullitudo innumerabilis. Episcopus
runt. jCujus^ossa, sicut et ceterorum quos predixi- ipse"sacerdotulibus indulus ornamenlis, clericisque
iims, reverenler translata, in locello alio sunt trans- • qui letaniam psallebant eum preeuntibus, cum san-
posita. ctorum. ministroruni ordine ad locum reverenter
2. Retro 4" vero altare ipsius capellse spissa ad- accessit, et cum magna cordis contritione et aninri
modum et firmi operis cemento compacla vola erat, • spirituali exuliatione eormn corpora elevavit, quaa
in qua sanctos Trudonem et Eucherium conlineri ad spectandum populo in medio monasierii prolala,
vulgaris t>pinio ferebat. Hanc eorum opinionem et in scrinio auro argentoque insigniter fabricato sunt
seniorum preierea nostrorum assertionem rei even- recondita. Quo faclo, abbale ipso chorum regenle,
tus fefellil, qui dicebant et in ucriplis eliam reli- sollempniter de eisdem sanclis incboata est missa,
querant, eos in cripla duplici vola cooperta haberi. et ab episcopo decenter decantala. Posl canonem
Sed vola quidein inventa est et in ea sanctorum r autem sollempni decreto insliiuit, ut dies iransla-
corpora , criptse vero nulla inveniri vestigia potue- tionis eorum denuo fesiiva exultatione ab omnibus
runt. Aperto ergo a posleriori parte ipsius volaemo- hunc locum incolenlibus celebris agerelur. Proces-
dico foramine , invenimus sarcofagum, et in eo in sio , quse ea die propler multitudinem populi, qui
singulis scriniolis corpora singulorum , adhibilisqiie confluxeral ut moris est, agi non potuit, in die Kal.
luminaribus et inspeclis diligenter locellis — nox. Septemb. sollempni precedente jejunioxicla est, to-
enim erat — pre magnitudine lelicise ; abbateau- lusque civitaiis ambitus hac sanclor.um corporum
ctore, in vocem corifessionis et laudis omnes subito circuitione conelusus est, propler imminentem pla-
ernpimus, concinenles vocibus altisonis Te Deum gam ignis.qui eo anno extistis circumquaque domi-
laudamus. Proinde in honorem ipsius gloriosi patro- bus, civitateselvicos gravi incendio plurimum vas-
ni noslri de eo ipsd malutini sollempniter sunt de- laverat. Sumplis ergo aliquilms de sacro eorum
canlali. Mane faclo signis concrepantibus , cognito corpore reliquiis ad *29saltilem eCperpeluain nostri
quidaecidisset, populusomnis accurrit, etexallanli- munitionem, novo pallio involuli, in singulis scrinio-
hus animis possibililalis suse quisque munusculum lis ferro diligenler obfirmalis recoriditi sunt. Illa
offerens, quem erga patronum' suuni affectum habe- vero in quibus primo jacuerant, quia pre velustate
ret devotus oslendit. lnde cuni de transferendis san- D et terroe bumoreomnimodis computruerant, in sar-
clorum eorporibus sermo in populo agitari cepisset, cofago quo anlereposita , debita sacro eorum cineri
quid faceret, quo se verteret, abbas Wiricus, ali- revercnlia lionorantur.
quamdiu hesit anceps. Non enim inleniio ei fuerat, 4. Ctimque 43°adhuc necdum consnmamto opere
nt eos sub lerra quereret aut inventos forle trans- in quo locandi erant431,inscrinio,iilprelibatHm est,
ierret, sed ut locum sepuleliri eorum, ul tantos pa- posili in medio monasterii stnrenl, et mulli longe
tres decebat, venusli operis novitale decorabilem laieque. ad adorandum eos venirent, miles quidam
redderet. Hinc unanimi omnium suorum voluntate penitensdeparlibusNormannioe, ferro brachium li-
hoc decreto, ut transferrentur, Rodulfurn episco- gatus, audita eorum fama ad rios divertil, ct eorum
YARLE LECTJONES.
*" retro — translatio ex cod. Hehschen. 4SS codem addit correclor; el hoc caput dedit Henscltsr,
«» ad — munilionem desuhlH. 430 hocetiam
capul apud II 431 loc. erant desunt H,
NOT^E.
'(885) Cf, conlinuationis ierliffl parlis l, % 1. (S66>Imo.iO.
255 j • • RODIJLFl ABBATIS S. TRUDONIS . 256
jnlercessioncm !432lacrimosis suspiriis sedultis ora- A muliiis vtiltibus se invicem inlueniibiis. Verum an-
lor fidelitcr expetivit. Nec fidci suse petilionc frn- leriorem cappelhe partem a ceferd opere eminen-
stralus est. Sanctorum enim apud Omnipoienlem .lioreni faciens, inlerius eam in directum ex politis
efficax potenlia fideliierpeientis, ea quibus astrictus labulis el eolumpnis, vivariis alqtic capilellis miri-
eral hoc modo dissolvil ferri ligamina. 5 Kal. Octo- fice sculplis ornavit, exleritis vero undecim magnis
hris dpminicus ciies, quo omnibus exoccupatis po- imaginibus ex albo lapide mirabili ordinatione
pttlus ad ecclesiam venire solet, cx more festivus disposilis eam decoravit. In medio 43i aulem operis
illuxerat, el ob memoriam dedicaiionis ecclesiseno- majeslafis effigiem collocans, ad dexteram ejus
.slrae; quse sequenti die futura erat, major solilo sanclis Trudonis, ad levam vero beati Eticherii
plebis lurba c.onfluxerat. Sacerddle inlerim infra ymaginem slaluil, quasi genua ipsi curvanles, eam-
canonem altari assislente, el populo lacita reveren- qtie capitibus eorum singulas coronas inponentem,
tia eirannslanle, ille ante sanclorum corpora slra- manilms eorum suppliciier proiensis adorantes.
tus, soltis clamosis singullibus, ut mox paluii, atires Snpra quos, id esl citra ipsam majestalis ymagi-
innjeslaiis inquielabat, camque, ui sanclortim meri- nem, gemellos angelos oblique jacentes collocavii,
_tis sui misererelur, inlentis precibus cxorabal, cum sinsula thtiribula in manibus lenentes et inlenta
subilo velul in exlasi raplus viik-ret quasi venuslse R oculorum acie ipsam ymaginem inspicienles. A
.formaeclericum, canilie splendidiim, nnillo fulgidum dextris autem beafi protliomarliris Stephani, spe-
lumine, e cancello progredienlcm el ad locum usque cialis litijus domtis post Detim provisoris, el beaii
nbi scrinium slabal tendenlem. Al ubi appropin- Qiiiiitini marliris ymagines sfatuit, a sinistris vero
/jiiare ei cepit, virga quam manu geslabat ferrum beati Remigii Rcmorum archiepiscopi el ipsius
quod hrachiiim iiliiis ambiebat percussil: statimque abbalis, breviculum in manu lenentis : Domine, di-
•iii dtias partcs divisum in terra anle pedes ejus ccci- lexi decorem domns /«<».Quatuor nichilomintis alias
dil, sie aiilcm ferientis iclus insonuit, ut omiiium ymagines longiori de lapide sculplas operi ipsi inse-
qni in choro sedcbant aures sonus idem perculcril. ruit, a dexteris videlicbt David et Moyscm, a si-
Libcralus boino etin hoc miraculo venianijpeccali nisiris Salomonem et Ysayam, singula brevia
sui se adeptum ratns, Deum el sanctos ejus lelo cla- sanctoruin merifis testimonium perhibenlia in ina-
rnore-l>elledixil,, el congregatse muliitudini in eo uibus babenles, et extenso ad eos indice intente in
ijuod sibi accideratfcstivam diem egregic leliorem eos respi-iienies.
reddidit, nobisque; subilo inchoanlibus ymnum Te 6. Consiimmato itaque hoc opere, frontem scriuii
Deum hudamus „ clangor pariter concrepuit campa- Q auro argenloque splendidi, in quo sancli, ul dicium
rarnm, et in Iaudem Dei ct sanctorum ejus insonuil .esl, erant reconditi, insigni opere reparavil, sculpla
nna vox omnitimJ in ea aiajestatis ymagine cum geminis sanciGnra
5. Igitur cum abbas Wirieus opus 433 ceptum ymaginibus mirifice ^deaurafis. flanc autem ai
Jestinalo consummari vellel, et ad id perasrendum abbale Gunlranno auro nobiliier insignitam abbas
.11 i
operanos jugiteri urgeret, tandem explelo triennio Adelardus seetindus ejus successor j*am dtidum
el amplius Deo auspice totum pro volo eonsumma- distraxerat in redempiionem prediorum, quse eccle-
-vit. Quod licet magno labore magnisque sumplibus siseplurima {acquisieral. Indiclo 435ilaque tam fra-
perfeclum fuisse comprobetur, alteslalione lamen tribus quam populo eelebri jejtinio, cos circa civila-
.incolarum ct ab exl'eris etiam lerris venieniiuni de lem sollempni processione ferri fecil, el post missa-
jiari lanidum structura nullum usquam simile re- rum sollempnia de eis rile celebrata, post altare
.peritur. Tanlumei decoris conlulil studium industrii capellse vola inclusos ad perpciuum noslri muniinen
.artificis, ul omnibus in lerra nostia, licet operosa eos reeondidit.
•varietale splendidisslmis, cmineal.palatiis. Distino.tis "- 7. Anle aliqtiot dies quam hoc opus capellse
•enim lapidum decen|.er ordsnibus, nunc aibos nunc jnchoarelur, cancello tsfiJ quod ardenie monasferio
jiigros vicissim operi convenienter inseruit, lolam- D igni supcrfueral, vcttislale et incendii conflagraiione
flue capellae fabricam labuiato opere disiinciain corrupfo, per mediam hac illacque volam pluebai,
columpnis nigriset vivariis cum basibus benepolitis flssurisque crescenlibus, ne eadein vola repenlino
cl capilellis mira varietaie sculptis inlus el/oris casu sublus stantes interimerel, non parvus apud
egregie venuslayit, [perpetuamque apud morlales omnes nietus erat. Sed induslria Arnulfi custodis,
niemoriam auclori fabricsc operis pucbriludine de- .cui id officii ab abbate injuncliim erat, eoque virili-
dil. Volam preterea qtise allare tegerel quaiuor ler in id ipsum se accingente, volseruinam niinami
siislentatam coiumpiiis arcuato opere exslruxit, in acceleralo opere, sed non sine magnis sumptibns,
qua quanttim licuil jabbas Wiricus vitain sancti facile subvenil. Nam comparata grandi et firma -
palroni sui depingi fecil. Fronli vero ipsius volae maferia, lcclum parlim lapidibus partiin pltimljo
itiajcslatis effigiem ex albo Japide sculplam indidif, legens volam dcposuit, el canecllum non lapidco,
fchm-gemiuis angeloriim singuloruin imaginibus, ut anle, sed ligneo opcre dccenter celavil.
YARI^E LECTiONES.
432intercessione i'{ 433 addit corr. i3i medio — respicientes apud tlensch. 433(ndicto —
capelle
rccondidil apud Hcmhlt. "6 scilicetsnpcriori r-horo in margine addil rorr.
257 . GESTA ARB. TRUDON. — CONTINUATIOII. 258
8. Procedente dchinc lempore idem custos se-., \-pondus prorsus iniililia. Quse onuiia, 4'uia nichil cs
dibus etformis congruentibus chorum nobililer or- biisnovo operi pre viliiate-sui poterant inseri, de-
navit, monasterium cemenlo plasmavil, lolamque posuil, et novse fabricse materiain- celeri industrii
ipsius navjm a eancello usqtie ad arctim inferiorcm artificis sludio erectam, propter fratres-, qui has
celavit, pavimentum preterea anle capellam sanclo- illacque per angnlos claustri quasi dispersi dormie-
rum Trudonis et Eucherii peneusque ad sepnlchrtim bant, feslinalo cooperiri fecit. Exteriorem vero dor-"
abbalisEoIcardi polilo lapide, opere decenli, slravil. mitorii niurtim novo lapidum opere exaltatum iii-
Verum nec abbas Wiricus lunc quidem a labore leriori adeqtians, trcs in eo feneslras decenles
cessabat, sed vetera qtise reparari poleranl, ut sic statnii. Tolum ej-go dormitorii edificium Deo an-
dictum sil, aut resarciebal aul nova pro veteribtis niicnte mira speefabilis operis eelerilale perfecil,
firmiori et nobiliori opere construebaf. qiiod eliam proptcr lapidum naiivam intemperan-
9. De trabibus igitur quse in cancello jactieranl, liam, quia in hyemepre frigore,in eslale pre calore
quseque pre vetustale et parvilate sui in idem "opus fratribus incommodp erat, anno postero indtislria
reponi non poluerant, domum in qua fratres lava- cjtis celatum est, ut leni leinpcramenlo frigiis in
rentur, balnearenlur, secus pomerium noslrum edi- byemeet calorem in cslale muniret quiescentibus iri
• '
ficavil, solario ctiam et necessariis cameris ornaVil, eadeui domo. .
lapidea insuper teclura cooperuii. Hiisdem tempo- 11. Hoc modo ergo dormitorio perfecto, domuni
ribus, tam ejus sludio <juam industriacustodis quoqtie. proxime siantem rcparare inlendit. Hsec
Arnolfi, sollicile el fideliler pro decore ornalns enim, teclo stio in preceps pendenle, nisi sibi citius
ecclesise desudanlis, in vario drnatu ampliata est subveniretur, ruinam dampnositm minabatiir.Cujiis
ecclesia nostra, tapeiibus videlicet et palliis, cappis parietes rmiro donnilorii altitudine adequans, tra-
sericis et philaclcriis, crucibus et alio ornaltis besquealias dejiciens, alias auiein, qnia curtsenimis~
varii genere, ut mcrito illud psahnographi ulris- erant, operi concinenter adaptans, novam supra
qtie possit caplari: Domine, dilexi decorem domus inateriam erexil lolamque domum sicut et donnito-
tuas. rium insigni el eminenti ex lapidibus teetura noliili-
10. Interim dorniitoriuni fralrum, camminala. ter cooperuit. Pavimentum prelerea recenli es
anbatis et media inlra ulramque domus, qnacnunc argilla decenier slravil, el parietibus cemento bene
refeclorium diciiur, slramine omnia cooperla, ani- plasmatis, ptilcherrimas vitreas fenestras et- sedes
mum ejus yehemenler angebant, et ut se in nobi- comedenlibus babiles in eo locavii: Venusii quoque
liorem decoris slalum innovaiido mutarent, die-in operis celalura domum egregie consumnialam ador-
-
noctuque pia sollicitudine perurgebant. Volebat navil, etrefectoriuni,sicuX cum fnndaretur,disposi- • Coquinam
omnia sed angustia et te- lum eral, ut esset, ammodo inslituil.
quidem corrigere, pre
nuitate census.- diffidebal cepla posse confirmare; vero, quia ab eadem domo nimis aberal, uhi ostitim
sciens" procul dubio. iiisipienlise asscribendum, si • .claustri lunc erat, ubi coquina esset, ordinavit, et
quid ultra vires visus fuisset velle conari. Frequenli competenti alternatione, ut ibi coquina sleterat, lbi
vero suorum hortalu animabatur, ne difflderet, ncve clauslri inlroilum fieri designavit.
quod necessitas et paterna sollicitudo exigebat, 12. Duabus'igilur domibus, dormilorio scilicel et
inetu aliquorum sumpluum omilteret. Dicebant refeclorio, mirifico opere et nuigrio sumplii perfe-
etiam eum non debere diflidere de Dei et patroni ctis, restaliat nichilominus tcrcia domtis, tanio ad
sui adjutorio, vero privatum esse aliquando animi edificandum difflcilior quanto insignis decoris stii
sui desiderio, quisquis in equitate ambulans cum prerogaliva celeris futura erat nobilior. Eo qnippe
bonse operationis studio fideliler confisus fuisset in in loco, ubi refectorium pridem fuerat, et ubi Iio-
Domino. Volens ergo vincitur, et passibiliialis suss spites refici consueveranl, cameram pulcherriinain
conscius inlendil tolus ad quod animabalur, dcje- exslruxit, in qua prepositus ecclesise cum suis pla-
ciaqnenon multo posl arundinea dormitorii lectura, " citaret, et quse in ustis fralrumexpendenda eraut
ad reparationeiu ejus ardenli animo se accinxit. reconderet. Stipcrius aiaem eminenlioris ddirius, ii-i
Nec diflidens palrorium suum sibi cooperalionis qtia ipse morarelur el quiesceret, fundamenta je-
beneficium pTeslilurum fore, lolam spei suse in eo. cit, et in id operis tota animum defigens inlenlionej
figens anchoram, adniirandam .ingentis slrueturam domum ipsam mirifici operis insignivit decore. Ex-
,fnbricse virililer aggressus est consummare. Rogalus struciis enim in ea fenestris magnis el aurae capaci-
sanclus Trudo, ut semper, indefesso laboratori suo bns, quse slanlis in domo prospectum longedirige-
^se exibuil, etquod.illepii affectus sludio incboavit, renl, eltotam -medise fere civitalisplaniciem ocu-
jipse usque in perfecti operis consummationem felici lis intuenlium offerrent, lotamque ingeniosa indu-
successu perduxit. Trabes igitur predictse domus, slrii operarii arte mirificeconsummalam, fumaria
grandes quidem sed breves, elvix medium utriusque atque aqueductu per mediam cameram fluente egre-
muri spacium allingentes, ligneis columpnis in gie nobilitavit. Anle cujus introitum, dimisso quasi
medio dormilorii posilis suslenlabanlur, laquearia deambulatoriivice modico Ioci spalio, aliam nicbilr
vero, utpole de fragili ligno, valde eranl debilia.el - hominus cameram -ei conliguam conslruxit, iii
vetustate j'ain -pulritfa, et ad lam ingenlis edificii quam niensse suaj supellectilem reeondereniy alqiie
.$59 : I RODULFIABBATIS S. TRUDONIS . "260
in ea post prandium smim ad/vescendum sederent. A t autem ejus 9, defuncto 4. Kal. Augusli (567) Sle-
Secus quam edificavit aliam domum vacanlem, et phano Metensi episcopo , Theodericus 437ejusdem
dehinG penes miirum manicae aliam cameram pri- ecclesioe priuiicerius ej'us sedi subrogatur episco-
valiorem, abbatibus elreligiosis hospitibus ad com- pus. Qui Nonas ejusdem mensis ad nos veniens, nt
nianendiim satis habilem. Sublus aulem exalialis more principum lerras noviter electiis dominus bona
primum in muro trabibus, excellenliori quam anle sua, quaeapud JJOSsunt, pro Iibilu suo disponeret,
fuerat opere caminalam suam reparavil, et miriflce et scirel quse et quanla hic sanclus prolomartir ha-
celalam, cemento quoque dealbatam, feneslris vi- beret, quorumdam -opidanorum nostrorum animos
treis et sedibus tantae domui congruis, necessariis in jnra sua plus equo conlra se offendit erectos. Is
insuper cameris decenler adornavil. Murum quo- igitur abbaiis Wirici querimonia pulsatus, parte
que domus ejusdem, ulroqtie ex latere novo opere fori atrio ecclesiae beatse Mariae contigui, qualem
exaltalum, parietibus prediclarum domorum ade- sculletus injusle et violenler possidebal, ecclesias
qsavit. Mirabili autem ordine paris bene sibi con- resliluil, et ne quid injtisticiae nobis deinceps fie-
venientis equalitatis tres domos, ac si una esset, ret, lerminos suos a nostris, posito in medio fori
unius pari et non dissimilis lecluroe genere coope- cvidenti signo, recla linea discrevit. Cumqueplu-
ruit. Cum igitur talia et lam preclara et omnium "' ries ad nostrates missis nuntiis nichil proficeret, ad
ammiratione merilo dignissima faceret, non ex ha- cppidum profectus, apud nos aliquot dies commo-
Ijiindantia aliqtia, quae sibi afilueret, lanta faeiebat, raius est, et cum minus quam suspicatus erat se
sed iit vir prudens el providus, decentis parsimoniae apud nos habeTc didicisset, indignans recessit.
modo, ne necessariarum rerum egeret, delectus suos 15. Anno igilur Domini 1-171domnus Theoderi-
supplebai. Majus autem adjutorium quod habebat ciis veniens Meltim, quod nostrales bona ej*tispro
erant oblationes fidelium, quae de ecclesia bealae libitu suo sibi quisque vendicaret, suis conquerendo
Mariseveniebant, quam ipse summo studio, allabo- intimavil. Et cum frequenter rerum suarurn procti-
rantibus in id ipsum quibusdam sibi iamiliaribus, ratores ad eos miltens, minus et minus ab eis reci-
jam dudum acquisicral. . peret, et diversas insuper palerelur moleslias, more
13. De ipsis vero elemosinis tres Iibras delegavil alioruin principum, auclorilate dominii sui eis
fralribus, distribuendas refectioni eorum in duode- mandavit, ut de injustilia quam ipsi faciebant ei
cim tanlorumdem sanctorum festivitatibus, quas ltie responsuri Mettim venirent. Qui cum sepe mandati
subternolare non incongruumjudicavimus, quaepii- obedire negligerenl, necessitale coaclus, ea quae
dem a priscis antecessorum suorum lemporibus Q ( apud nos habebat, pro 200 marcis imperatori Fre-
more dominicorum dierum in duodecim agebarilur dcrico impigneravit, ut ipse justo potestatis suaedo
leclionibus. ' Ipse vero ob reverenliam devotionis, minio eos ad cbediendum sibi subigerel, quorum
quam erga sanctos habebat, eas celebrius agi vo- ipse torlitudinem (S68) ad sui reverentiam et sub-
lens, in gratiam eorumdeni sancldrum in. singulis jectionem debitam nec lcgibus necj"uslitia fleciere
eorum festivitatibus singulas refecliones depulavit potuisset. 8. igilur Idus Marcit nuntius imperato-
fratribus. In mense Januario festum sancli Vincen- ris ad nos venit, et bona episcopi diligenter inqui-
tii marliris et conversionem sancti Pauli apostoli sita domiuii sui usibus deinceps servitnra saisivit.
sollempnem in albis agi consiituil, in Februario Nec diu intereessit, et imperatore Coloniam ve-
sancti Mathiaeet calhedfae sancti Petri aposloli, in niente (569), mandatus ab eo abbas Wiricus affuit.
Marcio sancti Benedicti abbatis, in Kal. Maii apo- Quem imperalor honesto susceptum rogavit, ut
slolorum Philippi et Jacobi, in Julio sancti Jaeobi sicut episcopo ad omnia jura sua fidelis fuisset, ean-
apostoli, in Augusio Ad yincula sancti Petri, in me- dem quoque fidelilatem sibi exhibens, nuntiis ejtis
dio ejusdem Bartbolomei aposloli, in Septembri apud opidanos nostros in suis negoliis non deesset.
Mathei evangelistse, in Octobri apostolorum Symo- 16. Eodem anno, elapsis dehine paucis diebus,
nis et Judae, in Decembri eque Thomse aposloli. D Ludowicus comes Lonensis, duiu quicquid aiiiino
Haeefiliis suis in oinncm relro progeniem sic le- libet id sibi licere putat, 4. ldus Julii, cum jam
nenda heredilario quasi jure reliquit, ut dum eo- messis appropinquaret et matura pene seges falcem
rurii memoria apud nos devolius recolitur, eorum expectaret, pace lurbata hujusmodi ex occasipne
meritis Omnipotentis gratia ab omnibus ubique ad- inportune omnes coinmovit in arma. Is quippe ex-
versis lueri dignelur. trticta Drnia turre in villa sua Brustemio, eam forti
14. Annoigitur ab inc. Dom. 1169, ordinationis presidio vallaverat, munito grandi vallo ecclesiae
;- YARIJE LECTIONES.
431tercius addit correclor. ldem in marginescripsit: Nola, qtiod hoc 14umcapitulum secundum datam
fcabetlocum in 11. capitulo tercii libri, sed propler rei gestae conlinualionem hic ponitur.i
NOT^E.
^567) Neque anno H69 neque iv Kal. Aug. mor- (568) I. e. injustiiiam, violentiam.
luus est Stepbantis, sed lestibus Geslis epp. Melen- (o"69)24 Jun. 1171 imperator Golonisacommora-
sium iv Kal. Jan. 1163, quem annum auctor eliam halur. Bobmer 2546.
anno 9 Wirici indicari voluit.
26i GESTA ABB. TRUDON. — CONTINUATIOII, 262
atrio. Hoe Durachiensis comes Egidius juvenili etale A j gebantur, unde ipse concepta victorhe fiducia gran-
fioridus et animo alque manu ad aliquid agendum dia qtisequeel terribilia eis se facturum minabalnr.
promptissimus, graviler tuljt, quod scilicel conlra Accitis ergo e suis aliquibus fidelioribtis, qui tan-
sancita principum *ei juslicise riormam absque ejns tnm negotium strennue exequerenlur, imperalori, .
consensu in coniitatu suo id facere presumpsisset. speciali post Deum el sanclum Trudonem lunc eo- i
Siquidem hoc habent leges mundanae, ne cui prin- ruin domino propter sibi ab episcopo Melensi fa-
cipumliceat in comitalu alterins, eo non annuenle, clam saisionem, qnse circa se agerenlur intimave-
-cujuslibet presidii munitionem exslrucre, Hac eigo runt. Quibus ipse misso ad eos fideli nuntio man-
de causa gravis inter utrosque inimicitise et guer- davii, ut si qusecunque perdideraut reslilui sibi
"rse simullas est exorta. Conquerebatur preterea vellenl, porlain civitalis non cxirent, nec causis co-
nnus contra alterum et alia quam plura emenda- milum inler se dissidenlium se intromilterent,
lione mutua salis digna. Verum comes Lonensis, quidijuid etiam comes pro redemplione villarum
quasi in juribus suis et divitiarum apparatu.confi- nostrarum acceperat, se redditurum promisit. No-
dens, ipsum, ulpote rebus et armatura militum slris ergo seciindum imperaloris mandalum a bello
'
pauperem, vilipendebat; illum econlra, ne ei cede- ferianlibus, mililes comitis frequenlibus injuriaruin
" incitameniis non cessabant eos lacescere. Subsan-
ret, animosilas j'uvenilis audatiae ad resistehdum
impellebat. Accideral et hdc ad augmenlum liujus nabant autem eos, quasi limore perculsi ndn aude-
discordise, quod idem comes Lonensis, memor in - rent in occursum eoruni civilalis suse porlas egredi
jurise a palre illius sibi illatse, qui superioribus an- Comes autem ipse, quasi victoriae securus, nunc
nis vastatis igni el ferro circumquaque villis ejus, "armalam suarnm aciem veludspaciatiim ituram, quo
Brusteir.ium quoque combusseral, hanc in filio ejus magis nostros in furorem accenderet, pene usque
forsitan ulcisei volens, licet se injuste contra eum ante ipsas civilalis portas miltebat; nunc precia
"agere non ignoraret, a proposiio lamen obslinati rerum venalium, quae civitati inferenda ab exleris ,
animi refleclere mentem nolebal. Quaesimultas ini» adveliebanlur, ,'procul preveniens, violenler"aufere-
miciliae ad hoc usque inter utrosque protracta est, bat; nunc etiam nec opinantibus eis de pecoribus
quod injuriam suam utrimque in alterulrum decre- eorum predam 43Sagens, colidiariis eos dampnis
verunt ferro el cedibus vindicandam. cum irrisione graviter atterebat. Quod cum impera-
17. Quodam ergo dierum cum inter civitalem tor eis nuntianlibus rescissel, jussit, ut dampria sua
•noslram et Brustemium utrorumque exercitus con- in comilem vindicaturi, auctorilate sua se contra
venissei, el armalae ferro acies pugnain atrocibtis eum defendentes, loto in eum virium suarum im-
animis conseruissent, licel illi longe inultitudine mi- ^1 petu insurgerenl.
litum preslareiil, nostrislamen viriliter resislcnii-
' 19. 439Inter baec cum nuntii &
Lus, victoria pautioribus cessit. In.noslrates autem rioslris ad impe-
tutum novissime pondtis prelii versum e.sl, quia fi- raiorem miltunlur el ab eo ad eos remiliunlur,
deli animo partes advocati sui Dtirachiensis comi- comes Egidius voti inefficax de-Flandria reversus,
tis deferidebant, et comitis Lonensis exercitum nu- favorabili suorum gaudio excipitur. El conserta in
mero copiosiorem frequenter sua audaci virtute .crasiinum gravi pugna, exercitus connlis Lonensis
prolerebant. Qui cum nichil eis facere posset, quasi viclus a noslris fugalur; vastaiisque proximis qui-
in ultionem iu eos injuriae suae, ad diripiendum et busque villis , exusto 5 Kal. Augusli Brustemio,
"devastandum bona nostra se armavil. Ac primum duodeciino videlicet ex quo prius combustum fueral
de inhabitanlibus villam nostram Burlo 50 marcas anno, castellum comitis a nostrisobsidione cingitur.-
in redemptionem villse accepit, quas si u.lique de- Quibus irruplionem ejus meditanlibus, repenleidem
dissent, viilam cum omni eoruin possessione cru- comes Ludovicus, qui- civitalem noslram et mona-
deli exterminio pessumdedisset. slerium se diruturnm minatus fuerat, languore cor-
4S. InterimDurachiensi comilepro adj'umenlo mi- j.replus, 3 ldus ej'usdem mensisex insperato-defun-
]
lilum in Flahdriam profeclo, exercitus lamen ejus gilur.Qui apud villam suam Los ante hospitale, ut
contra mitiles comitis cotidianis occursibus congre- vivus preceperat, sepelilur. Quo mortuo dux Lotha-
diebatur. Abbas aulem Wiricus el nostrates, habilo ringiae Godefridus (570), cujus filiam idem comes
communi consiiio, visum est eis utile, super in- filio suo desponderat uxorem,.ad nostros veniens
stanti tribulationis suse angustia auxilium impera- qui caslrum comitis obsidebanl, eis ipsturi obisso
toris expetere. Hiisdem enim diebus cum magna niinliavit, induciatoque bello comiiem et etos ah
principum lerne frequentia curiam suam Neomagi obsidione caslri discedere coegit. Hiisdem etiam
babebat. Vires autem comilis Lonensis in dies au- diebus eluo Theodericus Metensis electus obiit (571),
VARI^l LECTIONES.
4ss predia 1*. 439Si sequeris capilum labulam, his verbis incipil capul 19. Librarius falso perduxit
caput 18 usque ad verba graudevus successit. 44°a nno eodcm superscripsil corr.
NOT^E.
{570) Tertius.
(571) 27 Sept. 1172, ul lesiantur Gesia epp. Melensium.
2G3 . ROBBLFI ABBATIS S. TRUBONIS. 2C4
8 anno episcopatus sui, cique Fredericus ejusdem,,A curce ut vehemenles,sic et mobiles paulo remissius et
ecclesise canonicus evo grandevus successit. negligentius conlra eos agere cepit, el alia qiiseibi
20. Hoe modo igilur bello qudd comes contra veniiiabanlur severitale judiciaria discutiens, cau-
.noslros inceperal finito, Deo anmiente.pax terrae sam eprum et comitis quasi dissimulando indiscus-
reddila est. Pauperes aulem, qui miserabiliter hac sam omisil. Multum ergo eis predictarum exemjilar

illacque Ialitabant, quasi vivendi accepia licenlia, liierarum profuit; quod utiquesi non ibi liabuisset,
versa vice nova subilo induiinlur lelilia, et residuum nequaquam absque gravi rerum suarum dispendio
anuonse, quod vaslaiioni impise superfueral, sua disirictum animadversionis ejus judiciumevasissenl. '
certatim quique, ul.poleranl, securi recondunt in . Comes vero Lonensis, insislente abbate Wirieo.
horrea; niilu enim Omnipotenljs defeceral qui eos argenlum quod paier ejus in redcmptionem Burlo a
misericordiler oppresseral, et jugo dampnalionis nostris extorserat, ah imperatore restiiuere 4tIj'us-
lyrannicse absque compassione aliqua subslraverat. sus, insignia sui ornatus pallia nobis invadium
Verum imperatore hiis diebus curiam suam Aquis- dedit, quae tamen paucis post diehus elapsis dato
grani celebranle, Gerardus, defnncti comilis filius, redemptionis pretio mater ejus redemit.
cum malr.e sua'(572) eo advenil, et multa adversus 21. Anno sequenli (1172) Httgo et Albertus comi-
comitem Durachiensem el nostros pro vastatione tis de Musal filii, non ferentes se ab eodem Gerardo
terrae suaeconquesius, lmperatoris aninmm adversus coinite exheredari, colleclo exercitu se per terram
eos gravi indignatione accendit. Qui videlicel fSura- ejus inopinate diffundunt. Bilisium (574) namque et
cbiensis comes jam pridem ab imperalore frequen- Calmunt dimidium legitimo j"ure cum appendiciis
libus nuntiis mandatus, prefixae sibi diei terminos, eorum suum esse dieebant, quod lamen a palre ejus
venire non audens, excesserat, unde j'udicio princi- nec armis nee jtisticiae legibus obtinere unquam
pum imperii lanquam majestatis imperialis'reus poluerant. Armalis jlaque occulle suoruin fortissi-
ciim omnibus suis pqtestali imperaloris adjudicalus mis, die dominico caslrum Berle (375) repeniino
erat. Venit landem.et ab imperalore discussus, impetu invadunt, ettocius in circuitu provinche vicos
quod niandatus toiiens venire neglcxisset, quodque devaslant atque comburunt. Sed nec tunc quideni
terram comitis illicita sibi lemeritaie populatus ecclesia noslra a vastatione possessionum suarum
fuisset, utriusque causse reus, medianlibus amicis potuit esse aliena, nam Horle villa nostra semitisla
severiiatem senteniias in se prolatae evasit. Aderat tota vastattir, fractisque rolis molendinum noslrum
ibi Philippus comes Flandrensis cum aliis principi- a predonibus ineensum feroci igne exuritur.
bus quam plurimis ei consanguinitaie proximis, Videns ergo Gerardus comes Lonensis neces-
quorum petiiione deliniuis imperalo.r ea qtiae deli- CJisariam sibi comilis Durachii Egidii miliiarem virlti-
querat clementer indulsil. Quia'vcro ipsi quoque tem et audaciam, eum conlra adversarios suos sibi
imperatori propinqtiitale jungebatur, exigere quid- adjuiorera el socium asscivit, el altere eorum, id est
quam a nichil habente imperalori indecor.um esse Hugone, apud Hoyum defuncto, alierum fugato ejtis
videbalur. Habito auteni cum suis consilio quid de exercitu de terrae-suae finibus eliminavil. Dehinc
nostralibus ageret, qui ibi ctim eodem advocato suo consuliu familise ulriusque sororem suam (576) ei
aderant.grave animadversionis suaejudicium in eos uxorem despondit, eique reconsiliatus, firmum cum
agitarecepit. Qui cum ab eo inquirerentur, quo ausu noslratibus amicitiss el pacis pactum stabilivit.
quaye fiducia terram xomitis igni ferroque pessum- 25. Non nnilto posl idem Gerardus languore cor-
dedissent, et ipsi auctoritatis ejus licentia hoe se reptus cum dcsperaretur, tandem contra onmiuni
fecisse assererenl, ipse vero negaret, fclici quodam spem convaluit, et sicut in infirmilate voverat, Ihe-
fortunae eventu contigit, m abbas Wiricus eas apud rosolimaih profieisci statuit. Ctijns frater Hugo, elate
se-jbi liller.ashaberel, quas ipse pridem eis miserat, quidem inferior sed pelulantia animi ad omne.faci-
in quibus eis mandaljat, ut se defendentes in comi- nus eo proclivior, putans sibi omnia licere qu.-e
tem lolis animisinsiirgerent. Quas cum Maguntino j) ] libuissent, usus consilio quorumdam civitati nostrse
el Coloniensi {573.) archiepiseppis et celeris qui adversantium, vallum ingens circa Brusieminm
aderanl principibus ostendisset, et lalorem qui eas erexit, magnamque inter suos et nostrates, utpost
ab imperatore.acceperat quasi in leslimonium adhi- patuit, inteslini belli et odii materiam ex hoc faclo
buisscl, ipsi boni ominis spe noslros ne timerent eonflavit. Ctyus quidem conatus in inicio nascentis
adbortanies, quaeaudierant imperalori inlimaverunt. Iiujus mali facile reprimi potuisset, sed primatum
Ipse.autem, sicut ille cujus animuscotidie in diversa villoenostrse et precipue comitis Duracbiensis male
disliahebatur, * eorum.rclalione veridica iu in boc negligentis desidia temerariam fodienlis in
i . reductus
njeinoriampreieritorum, juxta illtid comici: Regum alieno alodio aluit audatiam. Juslitia enim legum
VARI^E LECTIONES.
tvl ita
supplendumvidelur;;decst_cpdici.
NOTyE.
(572) Ermelinda- cf. Mantel. p. 112. (575) Be.iiojuxia Waremme.
(573) Pbilippo. (576) Adclheidam.
<574>Bilscn. !
£65 GESTA ABB. TRTJDON.— CONTINUATIOII. «6
iniindanaruns cepta bujus inhibere Iicentcr potuis- A , mirantibus omnibus prospere pro voto cousuni-
— sent, si vero res eadem, utsepeinter principes eve- rhavit.
nil, ferro dererni dcbuissel, ipsi utique numoro et 7 25. Hiisdem diebus Gerardus comcs Lonensis
forlitudine facile eo superiores fuisseiil. Necdu.n vailum Brustemii a fratre suoliugonc, utpreliba-
lamen eodem vallo per girtim vilias consiimmatq, vimus, inchoatum, summo studio periicere niteba-
Gerardus comes de Jberosolimis reversus, favdrabili lur, sed Cunonc Dufachiensi comite obsisiente,
suorurii omnium leticia excipitur, a nobis quoque cjpus ceplum omnimodis impediebalur.Is eniht fra~
sollempni proeessione, receplus, magna quaretiam tri suo Ejjidio admodum puer in principaiu succes-
eo gloriosiorem deceret' reveremia honoraiur. Qui - serat, quem omnipolens Paier, ul dilectiim forsiiau
predicli valli opus considerans, et plura pro hoc adoplionis fiiium in examine judicii sui fiiturum,
lacila menle apud se volvens, «on lamen dc incepto lepra muictaium severitalis suae flagello interim
fratrem redarguens, eo quidem anno, -qtiasi sibi . casligabat. Comes autem Lonensis jam pridem ex-
displicerel qood faclum eral, -quievit. Dehinc fre- perlus animosas noslrorum vires, el propter eos
quenti suorum iinpulsus consilid, ad id. peragendum Durachiensibus se posse resistere diflidens, ad im-
intendil studio; videbalur enim sibi dedecori fore, peratorem se conlulit, allodiumque suum in Dru-
si quod iile inchoaverat, ipse quasi eo iii aliquo " stemio et castrum pariter ei dedidit, ul aucloritalis
inferior siuduisset omittere. "Nec quemquam - suo ejus palrocinio id ad effectum perduceret, quod
conatui coiitradicluruni putabat, quia ffalri nenio suis se viribus facere diffidebal. Reversus de impe-
obstiterat. SedsaneloTrudonecivitaiemsuain, quam ratoris curia, et elalus ca quam in eum conceperat
ipsi omnimodis deprimere ac humiliare per hoc iiducia, inauxilium sui contra comilem Duracbien-
nitebantur, protegente, conatus eorum disposilionc sem el noslrates circum manenlcs quosque inviiai,
infringitur Omnipolentis, qui futura velul presentia ci.apertuseorum j'am inimicus, inimicitiam suam
videns, novit oeculia cordis. Hugo siquidem fraier ct "iram cum indignatione eis dcnuntiat. Interim
ejusdem Gerardi, seminafium oirinis mali, quod comes Durachiensis niilluin prcter nostrales adjuto-
occasione huj'us valli iuter nostrates ct Lonenses fium habcns, ad comitem Flandri.ia auxilium.poslu-
poslea emersil, adlitic fere intra pubertalis annds. laturus proficiscitur, intimans ei quas a comite
agens vita decessil. Qtiiqualis fueritqualisvefuissel, Lonensi injurias patcrctur. Conipunclus ille tani
vel exhoc conici et agnosci liquet. Unici enim fra- tristi ncpotis sui relaiione, et condescendens ejus
tris sui sponsam ccntra jus fasque abripuit, qux augusliis benigna nientis compassionc, missis lile-
tanicn inlra breve spacium huj'tis copulse dcfuncla ris, ne quid ei /accrcl, coniilcm inoinii!, utquesibi
esi. Eum eliam, ut plures conviciabanlur, si cum C ' atj colloquium Lovanii occurrere non
dedigiiaretur,
eadem uxore supervixissel, auxilio generi conpres- mandavit. Considerabat enim nepoiem suuni,
sitm jure comitatus el caslellorurn omnimodis spo- quamvis comilcm, omnibus tamen pcne rebusegere,
. liasset. illuni anlem babtmdare, idtoque Iaborabal inter eos
24. Interim abbas. Wiricus, exstruclis opere aliquid paeis atit amicilite fcdus componere. ttem si
mirifico clauslri officinis, frequemibus fratruia armata manu veniret, vidcbaiur ci comilem quidgis
sollicilabatur precibus , ut, sicnl dudum voverat, se debellare posse, sed dolebat pro causa hujusmodi
clauslrum in quamiiain novaspulchriludiiiis speciem tbtam in circuilu provinciam vastatione exercilus
innovando reformarel. Qtii optimum faclum arbi- sui pene ad nichilum redigi. Slatuti igiiur colloqnii
tralus memoriam sui posteris in benedictione fe- famosa illuxil dies, et apttd Lovaninm, ut dispo-
linquere, statuit Iibens eorum suggeslionibus obe- suerant, cum grandi suorum fr.equentia predicti
dire.Multis namqne jam pridem experimentis doctuss convenerunt principes. Rogaitis comes Lonerisis a
eral, non diffidere de Dei et Jjealissimi palroni comite Flandriae, denegal helli inducias, conqueri-
sui adjnlorio, nimiruin considerans eo sibi coo- tur omnibus , graves a comite Duracbiensi sibi irro-
perante cinne ad quod intendisset opus in ma- ~ , gari injuriasv consilioque taliler ea die solulo, qui-
nus suas dirigi. Murum igilur claustralis ambilus que discedunl in sua, infecto pro quo venercnt ne-
per gyriim labulis polilis struens, bases conve- golio.Nec mullo post sera peniludinejactus,.indulias
nicuti dispositione superposuil. Debinc colunipnas (anioprincipijiegalas, annitente strennuc Godefrido
nunc qualuor vivarias 442staluit, et nuiic geminas Lovanensi duce, sororio suo (577), nostratibus ultro
nigras aique congriienti compaginalione coaplans, concessit, et opus valii sui usque iu alia lempora ,
capitella desuper egregie sculpla collocavil; spa- licel invilus, interini intcrmisit.
liiini vero distantium inler se columpnarum la- 26. Anno Domini 1177, imperii Freuerici anno
pidibtis ad iiistar arcuum sectis et exiniie- politis 25 (578), episcopatusRoduIfi 10, prelalionis Wifici
superius disefevit., toiumque opus infra annum abbatis anno 22, ante paucos quam haec aociderant
VARI;E LECTIQNES.
4" vinarias 1*.
NOT.&.
(577) Jmainam .s uxdrchi .lahebat, filiam Ludo- (578) Impeni 23, regm 26.
vici coinit;s Lossensis.
PATKOL. CLXXIII.. .«
§g7 HODULi'1 ABBATlb b. TftliyOISiS 2f>8
a Cal-
dies, Alexaiidei* papa Fredericojimperal.ori recon- A die Kal. Augusti milites episeopi aggressus,
com-
ciliatus, eum el omnes imperii sui principes ab rimnl (581) usque Tungris in cruenlam fugam
excomrminicatioiie absolveral, alleroque eortim in pellit, oppidumque vi cum suis irrumpens, piurimis
abdticit. Postera
patrem allero, in filium adoplalo; eunieo in unitale caplis copiosnm predam viclor
concordise redieral. Is quippe Adriano papa defim- die, iJ esl Kal. Augusli -,episcopus collecla suorum
cto , cum Octoyiano , vcnerabilis viuc arcbipresbi- muliitudine, anle eandem villam eum cum exercitu.
tero, ad papatus apicem electus fttit', sed partibus prolerens, in fugam verliL Omnibusque. qui pole-
inter se dissidenlibus ab imperatore reprobalus, rant in caslrum confugienlibus, totam villam re-
eundem lamen Octovianum et duos ejus successo- pentina invasione exurit. Inlerim comes per silvam
res (579) longevitate vitae superavii.Reformata igiltir proxime stanlem cum paucis snorum evadens, Tun-
unilale ecclesiae, qtise seplem el deccm annis lurbala gris inopinatus invadit, el incenso oppido, mona-
fuerat propter dissensionem sedis apostolicse, missis sterium heaiae Marise gravi incendio absumit. Se-
epistolis Jussit omnes circumquaque ejiiscopos in qiienti die (Aug. 2) episcopo Calniunt obsidente»
media quadragesima ad seRomam venire. Mandalus noslrales ab co rogati Briislcmitim invadeiiles, nono
inler ceteros Rodulfus Leodiensis episcopus omnes anno ex quo illud sub Egidio comile cdmiiusseruntj,
episcopii sui abbates convocavil, ulque se ad simul B ' iierum coinburuni, et superalo primo ejus vallo,
proficiscendum jj.repnrareni, jtissit; qui vero viaj resisientes in arciiora cogunl, et ad capiendum
timore remancre inallel, ei prafccliird ad supple- castnim machinas instruere intendunt.
ineiilum expensarum aliqua dare uon negligeret, 28. Dehinc 5. videlicet Nonas Augusli episcopus
alioquin ipse una cum eo Romam pergeret. Abbas ciiui suis el noslrales cum episcopo Lps capulco-
autem Wiricus, jam pridem propier egregiam li- mitalus invadunt, eihabitaloribus ejus metu mortis
beralitalis suse munificenliam ei uceeplus, amplio- el captivitalis fugieiiiibus, incensa villa cum mona-
ribus largitalis suse beneficiis oblinuil, ut, quia pre sterio pariterque caslro ingeniia spolia diripiunt.
debililate corporis Romam per se ire non poterat, 29. In crasluium (Ang. 4) cenobium sancli Amo-
ipse privilegia ecclesiacnoslrae secum ferrel, el pre- ris in Bilisia a milicia episcopi cuni villa exurilur,
senlis papse sigillo ea confirmarifaceret. Quod et fe- Monlenaken quoque caslrum a defensoribus vacuum
cii.VeiiiensqueRomam,licetsiriislroactuum suorum incendio evertitur, ct vasiatis circumquaque viliis ,
rttmore aurcs papoa pluriinum offendisset, lainen fugienlibus incolis , omnia canella et -mmiitiones
propier suum geiius nobile in magna apud eum re- comitis inimicisnon parcenlibus destruuntur. Cum-
verenlise prerogaliva pre celeris est habitus. Actum . queexstruclis machinis episcopus Calmunl deslruere
'
est vero hoc consilium media qtiadragesima, die 5, niteretur, annitente comite Namurcensi avunculo
Idtium Marciarum (H79), in quo coniputati sunt suo et comite de Bergbe (582), Gerardus comes in
affuisse 700 episcopi et abbales niilie et clericorum graliam ejus reducit.ur. Quod tali condilione actum
prelerea diversorum ordinum innumerabiles tur- est, ut quidquid episcopus ei feceral, irritum essef,
mse (580). Ajjoslolicus autern inter cetera decrela nichilque ei injuriarum pro lioc deinceps irrogare
sua, quse ab omnibtis rile tencnda sollempni insti- deberet. In hac ergo muiua eoruin adversus alierti-
tulioue sanxil, iu Octovianum sanct.e vilaj virum et trum coiilenlioue cum totius in ciictimitu provintiie
in dtios ejus snccessores sentenciam excommunica- gravi vaslaiione concremalse feruntur cum villis
tionis piomulgavil, et quitlquid viventes sialuerunt, stiis plus quam sedccim ecclesiae.
itl auciorilalo stia irrilum csse censuit. 30. Reduclis crgo in concordiam pacis episeopo
27. Anno sequenti (1180) episcopus constimmalo el comite , Godefridns Lovaniensis dux gravi advcr-
ad votuin suse profectionis negolio, prospero itinere sus noslros accensus est iudignalionis furore, quod
sanisquc omnibus, qtti in comitatti ejus fuerant, scilicet ct in juvando episcopum contra comilem
jandem Leodinm est rcvcrsus. iQuict ante hanc paccm sibi jurninm prcstunsissent infringere. Et
profectionem el post redilum crebris Gerardi Lo- D ] advecliones forensis incrcimonii, quse de terrasua
nensis comilis infcslaius injuriis,, quas ei in decimis; advehebantur, interim intcrdicens, j'urabat malo
ei precariis villarum et ecclesiaruiu ad seperlincn- corum hoc eos fecisse, sperans eos minis suis ler •
lium arroganler et snperhc iugerebat, quia minas ct rilos, graliam suam pecunia reiiompluros fore.
«xcommunicalionem inieiil.-iiido|nichil proficiebat, 31; Comes quoque Lonensis omnia' quse perpes-
supcrbiae et. arrogaiitiae cjus vifibus et armis ob- sus fuernl in eos retorquens, ad imperatorern pro-
viare jiaral. Veniensquc apud nos, necessilatc ur- ficiscitnr, eiqtie Irislem fortunoe suae depromit hy-
gcnte renovavit cum noslralibusl fedus amicicise el slorimn. Quem ad subveniendum sibi calamilatibus
lidelitalis perseverantiam , adhortans eos, una se- suis inclinans, insligat adversum nostrates homines
cum ulcisci iiicoinitem suaui et sancli Lamberti in sui vindictam. Qui frequenier ab eo raandati,
irijuriani. Qtio comperto comes, nee ipse ad resi- tandem necessitato urgcnte episeopum super hoc
stendum segnior, collecta vaiida "militum manu, 2 corisulunt, el ul eos super querela comilis excusa
NOTJ5.
(579) Paschalem III et Calixltim III. die 5, 7 et 19 mensis Marlii.
(580) Cf. Acta concilii aptid Mansi XXVI, 2i3; (581) Chaumow.
coiivenerunl. episcojji, qiiorum numerus erat 502, (582) Engelberlo.
269 GESTAABB. TRUDON.— CONTINUATIOIII. — PARS I. -
st.O
turus ad imperatorem vaditt, ex jtire .cogunt. Bona A debiliiati indies ingravesccnti, Riixilitim.medicina?.
ergo iide se eos ab omnibus impedimentis liberatti- adhibuit. Cujtis fomenlis modice ad/utus cum Ienius
rum pollicilus, ad curiam imperaioris, quae Seynse membra doleret, et se jam convaluisse speraret,
fulura erat, una cimi eis est profectus. Comiie au- repenle contra spein in moniferam incidil egritudi-
lem plura adversus cos inrpcratori querente', epi- nem. Inunclus efgo et communicatus, fratribus de
scopus causam eorum, ymo suam , strennue egit, votas excubiarum vigilias ei exbibenlibtis, post ma-
eas ab objectis palrocinio tuo defensans, et quse tulinalcm synaxim diem clausit extremum annc
eis inpingebanlur, sibi rectius impuiaridcbcrelibera Domini 1185 Idus Decembris. Sopultusqite esl pene?
voce protestans. Cujus constantia comes perculsus, abbatem Folcardum ante cnpellam sanclorum Tru
aniiiienlc imperatore episcopoque in id ipsum alla- donis et Eucherii, quam ipse operosa lapidum va-
Loranlc, slaluit cum eis in pacis concordiam redire. rielate, ul supra prelibaviinus, insigrii opere jam
Quse pax ibidem confirmala est condilione inlerpo- dudum exstruxerat. Prefuil aulem ccclesiae ab anno
sila, nfnecin allodioecclcsise.ulceperat, foderet,'nec suse eleclionis annis 25 (584), 10 dies minus.vir
juri advocati eorum in fodiendo se violentcr ojipo- prudens et in multis sepe secunda usus forlu-
neret. Vallum ergo, quod eirca Bruslemium erexe- na, el
rat, totius hujus discordise ah inicio seminarium,.' ^ Semper in adversis doctus sperare meliora.
'hoc modo nostris ei reconcilialis remansil iir.per- Qui inter celera probitatis el largilatis suoebeneticia,
feetum. quse utpote pius pater oplimis heredibus perpetuo
52. Mor.ibantur hiis diebus Cdloniae quidam pol- - reliqueral possidenda, duas partes decimse deAIost
lenies opibus, qui eranl de familia nostrae ecclesise; in annuain eis refectioneni constituit, et qtiod su-
hos Heuricus (583) Lemburgensis dux a jure eccle- perfuisset ulililaii infiruroruro delegavit.- Dignum
siae nolentes abstrahere violenter volebat, quia in est igitur, ut lanli patris operum et mulliplicium
hona eorum jam dudum jur3vcral. Qua necessitate benefieiorum grata memoria in benediclione apud
abbas Wiricus Coloniam profcclus, nativam sibi posleros habeatur, quorum usibus et commodis lam
tybiarum el pedunt infirmitalem adeo solito grayio- egregie lamque paterne desudasse luce clarius com-
rcm contraxit, ut omnibus qui secum ieranl de sa- probatur. Ei ergo commune precnm conferamus
lute ejus pene. despcratis , vix reverti poluerit. Hinc j'uvamen, orantes, ut spiritus ejus in pace requie-
faniiliari suorum dilectione eviclus,qui eum sibi scat,amen.
semper adesse desiderabant, Ianguori et corporis.
Finiunt Gesta Domini abbalis hujus loci, monasterii videlicet Sancti Trudonis.

GESTORUM ABBATUM TRUDONENSIDM

GONTINUATIO TE-RTIA. .

PARS PRIOR.

INCIPIT PR^FATIO SUBSEQUENTIS OPERIS

Quoniam scire gesta rerum, que priscis lempori- C 60 pervaganles (585), plurimas civitates cum opidis
bus coniigerunl, viris religiosis et ecclesiasticis pre el castellis, ulriusque sexus incolis immaniter occi-
ceteris quam plurimnm expedit, sciendunrest, quod sis, destruxerunt consimilique clade loca sancta,
post multas perseculiones; quas catholici a paganis ecclesias. et monasteria depopulando. Inter que hoc,
et infidelibus, Gholis scilicet, Wandalis, Hunis et sancii Trtidonis cenobium adco suis thesauris, cle-
Longobardis reliquisque barbaris nalionibus de sedi- nodiis pretiosis, librorumque cojiiis est spoliatum,
bus et lerris sue inhabitationis egressis, divino per- precellentique structura concrematum et eversum ,
missu suntperpessi, novissime manus Omnipolentis, ut de tam fainosa prhis abbatia ah ipso sue funda
propler cbristianorum fiagitia Gallias inhabilantium lionis tempore usque ad primi Oltonis imperium,
ad pttnienduin exlenta, misit in eos iram indigna- perpauca memorie commendatareperirenlur. Idcirco
tionis sue per Normannos, alio nomiue appellaios -ul prefati cenobii futuris filiis et successqribus sal-
Norvenos, paganos. Qtti adjuuctis sibi Danis Gallias lem ex aliqua parte , quanla prospefitate ante ipso-
cum sibi adjacentibus provintiis per aiinos circiier rum Normannorum persecutionem locus iste flo-
NOTJi.
(583) Tertius; Henrictis-II obierat 1167. tur 28.
(584) Error videttir librarii; eum supra II, 5, dicat (585) Cfr. lnfra II, 21, ad annum 896.
rYiricum a. 1155 electum esse, legendum vide-
'
27i RODULFI ABRATIS S. TRUDOMS 272

ruerit, qualesve post sni eversioncm miserias, A sui. Cum autem ad presenlia tempora deventum est,
4" re-
suslimierit, innotescat, cvolutis tandem biblioihece notare cessavi, latius bec.posteris exequenda
jioslre lihfis et cartharum copiis, pauca que collcgi linquens; quia, si geslarum rertim verilatem jierse-
ad continuandum rerum gcslarum ordinem, libris; querer, quorundam forsan qui adhuc superslites
per venerabilem domrium Rodulfum de geslis 9 ab- sunt offensam incurrereni, atil si a vcrilale disce-
batum nobililer digestis anteponere curavi. Deindei derem, adulationis seu mendatii nota fuscarer.
consequenler irinm abbatum gesta, qui Rodulfoi Preterea humiliter supplico et insianter posleros
imniediale successerunt, in antiquo libello con- meos exhortor, ut postposila negligentia amodo sint
scripla inveniens annexi. Poslremo autem posui 121 solliciti notabiles rerum evenlus et gesta annalibus
abbatum gesta, qui prefuerunt ab am.o Dumini 1180* scrJptiscommendaie,quibusinspeciiseorum succes-
usque ad obiium Roberli abbaiis, qtii obiit aiinoi sores caulius pericuia poterin.t evitare fulura. Di-
Domini 156ti. Ilorum 12 abbattim acltts ex diversis; slinguilur.autem hec gestprum abbatum, eompilalio
hinc indc libris 44sel ex autiquorum relatibus col- in quatuor partes , quarum prinia pars continet li-
legi, ae ea que meis lcmporibus videre ei audirei bros tres, secunda libros iredeeim 44S,lerfia qua-
4W libris com-
potui inserui. Incidentia quoque prout oportuna vi- luor libros, cjuarta vero jn duohus
debanlur, pluribus sparsim libroruni rapilulis interpo- B plelur.
i
INCIPIT fABULA PRIME PARTIS DE GESTIS ABBATUMHUJUS MONASTERIISANCTI TRUDONIS,
ET PRIMO CAPITULA PRIMI LIBRI EIUSDEM.
i i
4-. capitulum,. De beati Trudonis nalivitate.
2. De volo ipsius pro edificanda ecclesia.
3. De parcntum ejus obilu.
i. De angelica sibi facla ammonitione et sancti Remacli instruclione. _ • .
5. De ejus ad Melensem urbem profectione. Incidentia 44'. De sanclts Amando et Remaclo. Incidentia,
De obilu regis Dagoberthi el filiorum ejus successione.Incidenlia. De 6 Pipinis el de sancta Gerlrude.
6. Deprofectu beali Trudonisdnsludiis sacre scripture.
7. De beali Theodardi in abbalem Stabulensis cenobii inslitutione.
8. Debeati Trudonis in sacerdolem ordinalione, et de ejus ad Sarcinmm repatriatione.
9. De villa noslra Seniijuomodo beato Trudoni fuit cotlata.
10. Quomodo beatum Remaclum sanclus Trudo repatrians visitavit.
11. Qualiter populus Sarciniensis ei repatrianli obviam venil.
12. De prima fundatione cenobii hujus sancli Trudonis. Incidentia. Quomodo sanctus Remaclus cessil ab
epyscopatu Trajeclensi. Incidenlia de Theodurdi successione.
13. De prima hujus monasterii fiedicatione.
14. De dotalione hujus mmasterii a sancto Trudone facta, et fundatione cenobii 80 monachorum in
atlodio ejusdem sancli juxla opklum Brugis in Flandria siluati. Incidentia. De terra Flandrie quomodoprimo
facla est comilalus.
15. De iargfi possessione quam-bedlm Trudo habuh iti Taxandria^, que nunc-appel}alur Campinia.
10. De primaria cenobilarum ik hoc loco inslilulione' et divini cuhus inibi mchoatione.
17. De officio predicationis quod a sancto Remaclo etiam bealus Trudo susceperat.
18. De eCclesiis apud Zepperem et apitd Fnlmiam quas akernis noctibus visiiavit. Incidenlia. De sancli
Theodardi mnrttjrio. Ilem. De eodeni.
19. De electionesancti Lamberti in episcopum.
20. De beati Lamberti ab episcopalu ejectione.
21. De beaii Tmdonis jejuniis et elemos[nis.
22. De beati Lamberti in suo epyscopalu relocatione.'
23. De beati Trudonis obdormilione:
24. De miraculis in die exequiarum ejus faclis.
25. De Lothario preposito post bealmn Trudonem hoc cenobium regenti
26. De donatione el elimosina «, Pipino secundo el uxore sua Pliclrude monaslerio noslro collatis. Incidenlia.
De Beda presbilero.
27. De sancli Lamberti marlyrio.
28. De miraculo in exequiis saucli Lamberli. De successore suo sanclo Huberlo palatn audtto.
29. De consecratione sancti Hnberti Rome miraculose facta.
30. De translalione epyscopatis sedis et beati Lamberli corporis a Trajecto ad Legiam- et obifu suncii
Huberti. lncidenlia. De Pipino. Incidenlta. De cenobioMonlis Cassini.
3i. De beati Eucherii in eptjscopumcrealione.
32. De obilu Lolharii hujus loci preposilo.
INCIPIUNT CAPITULA LlBili SECUNDI.
1. De priino Imjus monasierii abbale
2. De annis Domini sub quibiis prefuit, et de 6 abbalibus at succedetuibus.
3. De beaii Eucherii ab epyscdpalu expulsione.
4. De beati Eucherii in exilium ad Hasbauiam missione. Incid. De obitu Earoli Martelti.
5. De revelalione sancto Euclterio ostensa, quomodo Karolus apud inferos torquebatur-et-de serpenie tn
'
ejus septdcro invenlo. '
VARI.fi LECTIONES.
4"liberis l-\ 444'-exequ(.ndani 1*. 4»5 un.decim.l*. falso. 4i6 vacuv.mhunc .oenm auclof mimcrolibrorum
aoponendo reliauit. 4" ineedenlia 1*. >
275 GESTA ABB. TRUBON. — CONTINU.ATIOIII. — PARS I.' 274
0. De obitu suncli Eucherii. Incidenlia. De fundatione cenobii Foldensis,
7. -De dono bonorum nostrornm apud Doncli, ei de villis ibidem a duce Roberlo huic monastcrio collalss,
et de ejus sepulcro'.Incidenlia. De Pipini ierlii in regem Franlie creatione.
8. De fure litijus cenobii auferenle Ihesaurum , judicante Pipino suspenso.
9. De miraculo per beatum Trndonem in puero sancli Rodegandi epyscopi facto. Incidenlia. De obitu regis
Pipini. Incideniia. De Hunis seu Avaribus per Karolum Magnum deviclis,
10. De Donato monacho rilani beati Trudonis scribenle. Incidcnlia. Quomodo Karolus facins itnperalor
persecutioni Runorum finem imposuit. Inc-idenlia, Be imperio Ludoivici Pii. Incidentia. De regis Danorum ad
fidem conversione.
li. De Normannorum persequutionisinitio.
12. De domno Drogone Metensi episcopoet hujtts loci abbate.
13. De donoHotberlhi uobilis viri huic monaslerio lempore Drogonis abbalis faclo.
14. De 8 abbatum nominibus abbati Drogoni succedentium. Incidenlia. De ymno Gloria, iaus el honor,
quomodopostremo h'*sinolevil, nl die palmarum canlarelur. Incidenlia. De coniinenliis regni Lotharingie que
prius vocabalur Auslrasia. Incidenlia. De Lolharii imperaloris monachalu. Incidenlia. De Danis Normannorum
complicibus. Incidenlia. De epyscopis Meicnsibus sibi succedenlibus, el quare eorwn aliqui intilulanlur
urchiepyscopi.
15. De prebenda monachorum hujus loci anliquitus dari consuela. Incidenlia. De terra Flandric quomodo
facta fuil comilalus. Incidenlia. De victoria Francorum conlra Nofmannos.
16. Deprima corporum sanctorum Trudonis et Ettcherii translatione.
Vi. De corporum bealorum Trudonis el Eucherii occuliatione sub volta subterranea propler melum Norman-
fiorum facla
18. De Lolharingie depopulalione per Normannos facta.
iQ. De sancii Liberli passione. De monaslerii el opidi Sancli Trudonis aliorumque monasleriorum et civita-
tum depapulalione a Normannis facta. Incidenlia. De civilatum Treveris el Meiis devaslatione. Incidenlia. De
Ungaris paganis.
20. De redilu Normannornm a Franlia ad Lolharingiam.
21. De Normannorum exitio el, exterminalione et ad fidem conversione.Incidenlia. De primo Adelberone
Me