You are on page 1of 947

Adam Scotus. Adami Scoti,... Opera omnia, ad fidem editionis Antwerpiensis anni 1659... typis mandata.

Accedunt Petri Comestoris Historia scholastica ; Sermones olim sub


nomine Petri Blesensis editi ; necnon Godefridi Viterbiensis Chro.... 1855.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGLE

CURSUS COMPLETUS
8ITB
BIBLIOTHECA DNIVERSALIS, INTEGRA, DNIFORMIS. COMMODA, OECONOMICA,

OMNIUII SS. PATRUM, DOCTORUM SCRIPTORUMQUE ECC»AStlCORUM


QBI *
AB MVO APOSTOLICO AD WNOCENTII III TEMPORA
FLOKUERUNT;
RCCDSIO CHRONOLOGICA
OMNIUMQUiE EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICiE TRADITIONIS PER DUODECIMPRIORA
ECCLESIdS SJLCULA,
JUITAEDITIONES INTERSE CUMQUE
ACCURATISSIMAS, NONNULLIS CODICIBUS HANUSCRIPTIS.COLLATAS,
PKHQUAM DILIGF.NTER CASTIGATA;
DISSERTATIONIBUS,COMHENTAnilSI.ECTIONIIIUSQUE VARIANTIBUS CONTtNENTER Il.LUSTRATA ;
OMNIBUS OrEIUllUS
POSTAMPLISSIHAS EDITIONES'QUJBTRIBUS NOVISSIHIS S.LCULIS DEBENTUR ABSOLUTAS
DETECTIS, AUCTA ; ti
INDICIBUSPARTICULARIBUSANALYTICIS,SINGULOSSIVETOMOS, SIVEAUCTORES ALICUJUS HOUENTI
SUUSEQUENTIBUS, DONATA;
CAPITULISINTRAIPSUMTEXTUHRITE DISPOSITIS, NECNON ET TITULISSINGULARUU PAGINARUM MARCINEM
SUPERIOREH DISTINGUENTIBUS
SUBJECTAUQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA J
ORERIBUS CUHBUBLLS TUMAPOCRYPHIS, ALIQCAV ERO AUCTORITATE IN ORDINE A D TRADITIONEM
ECCLESIASTICAHPOLLENTIBUS, AHPLIFICATA :
DUOIIUSINDICIIIUS
GENF.NALIBUSLOCUPI.ETATA
: ALTERO SCILICET HERUM, QUOCONSULTO, QUIDQUID
UNUSQUISQUEPXTRUH INQUODFIBET TIIEMA SCRIPSERIT UNOINTUITU CONSPICIATUR; ALTEKO
SCIUPTUUJE SACKJE, EX QUOLECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES
ET IN QUIBUS OPERUUSUORUM LOCISSINGCLOS SINGULORUU LIBRORUU
SCRIPTUILETEXTUS COUMENTATI SINT.
BDITIOACCIINATISSIMA,
C&TERISQUE OMNIBUSFACILE ANTEPONENDA, SI PEBPENDANTUR : CLLAKACTERUM NITIDITAS
CIIART.EQUALITAS, INTEGRITAS TEXTUS,PERFF.CTIOCORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUU TUUVARIETAS
TUMNUMERUS, FOHMA VOLUMINUU PERQUAU COMUODA SIBIQUE1NTOTOOPERISDECURSU
8IHILIS.PIIETII CONSTAJJSE*-»».
EXICUITAS, ISTACOLLECTIO,
PR.ESERTIMQUE UNA,METIIODICA ET CHRONOLOGJCA, U/UFT\
SEXCENTORUU FRAGUENTORUM OPUSCULORUUQUE HACTENUS IIIC 1LLIC SPAIISOHUU/, /J~/«\
RLLLUUMAUTF.M IN NOSTRABIBI.IOTIIECA, EX OPERIBUS AD OHNES . ETATES , ( • H^ \'P*\
LOCOS,LINGUAS FOKMASQUE PERTINENTIBUS , COADUNATOHCM. J L "^ Y£>\
SERIES*SECUNDA, W\ % \2
IN OUA PRODKUNTPATRKS, DOCTORES SCRIPTORESQUE ECCLESI^ELATINJBX^V ^ W
A GHKGOWO AD
MACNO INNOCENTIUM III. V<*\ "5^, \C
«ccuranfe %*y. 9Xiflne, \£eK*&-Y-
BIBLIOTHIPJI CIBIII DHIVBKIS, \p \ <*7(
»VE \^ ^*
CUHSUUMGOMPLKTORU.U 1N SINGULOSSCIENTIJSECCLESIASTICiE RAUOSEDITORE. ^v^„_,^<

PATItOI.OGIA
MNAEDITIONETYPISMANDATA
EST, ALIANEMPELATINA, ALIAGHiECO-LATINA.—VENEUNT
MILLEETTRECENTISKRANCISSEXAGINTAET DUCENTA VOLUMINA EDITIOMSLATIN/EJOCTINGENTIS
BTMILLETRECEN.TA —
GR£CO-LATINyE. MERELATINAUNIVEUSOS AUCTORESTUM OCCIDENTALES,
TUMORIENTALBSEQUIDEMAMPI.ECTITUR; III AUTEM,IN EA,SOLAVERSIONELATINADONANTUR

PATROLOGIiE TOMUS CXCVIII.


ADAMUS SCOTUS CANONICUS REGULARIS ORDlNIS PRJEMONSTRATENSIS. PETRUS
' COMESTOR. GODEFRIDIS VITERMENSIS.

EXCUDEBATUR. ET VENIT APDD J.-P. MIGNE EDITOREM,


rN VIADICTAWAMBOISE,PROPEPORTAMLUTETIJE PARISIORUMVULGODENFER NOMINATAM,
SEU PETIT-MONTROUGE.

ms
S.ECULUM XII.

ADAMISCOTI

CANONICl REGULARIS ORDINIS PRJEMONSTRATENSIS

OPERA
OMIWA,
M) FIDEM EDITIONIS ANTWERPIESSIS ANNI 1659, IN-FOL., QUAM CURAVIT GODEFRIDUS
GHISELBERTUS, TYPIS MANDATA.
ACCEDC.NT

MAGISTRI PETRI COMESTORIS

HISTORIA
SCHOLASTIGA,

SERMONES

OLIM SUB NOMINEPETRI BLESENSIS EDITI,


. KECXOH

GODEFRIDI VITERBIENSIS CHRONICON,


CCITITULtS
:
MEMOMJE SMCULORVM SIVE PAXTIIEON.

ACCURANTE
J.-P. MIGNE,
BIBMOTHECJE
CLERI ilNIVEBSS!
SIVE
CCRSUUMCOMPLETORUM
IN SINGULOS8CIENTM'.ECCI.ESIASTIC
K RAMOS EDITORE.

TOMUS UNICU?.

VENIT 9 FRANCISGAl.LICIS.

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM


IN VIADICTADAMBOISE, PROPE PORTAM LUTETLE PARISIORUMVULGOD'ENFER NO.MINATAM
SEU PETIT-MONTROUGE
1855
ELENGHUS

- I
AUCTOHUM ET OPEHUM QUI IN HOC TOMO CXCVIII CONTINENTUH.

ADAMUS SCOTUS CANONlCUS REGULARIS ORDINIS PRjEMONSTRATENSIS.

Sermones. ' Col. 97


Liber de ordine, habitu et professione canonicorum Praemonstjratensis ordinis. 439
De tripartito Tabernaculo. 609
De triplici genere contemplationis. 795
Soliloquia de instructione animffi. 843
'
GODEFRIDUS VITERBIENSIS.

Pantheon sive Memoriae saeeulorum. 871


PETRUS COMESTOR

Historia scholastica. I0'i5


Sermones. 1721

£i Typls L. MIGNE,
au Petit-Monlrouge.
EPISTOLA DEDICATORIA,

Amplissimoac plurimum reverendo in Cliristo Patri et domino D. Carulo Fernanaez de VELASCO, Ecclesim
Grimbergensisantistiti, tiec non S. Nicolai in oppido Furnensi ordinis Prwmonstralensis, Patri abbati meri-
lissimo, atque in amplissimo excellentissimoque Staluum Brabanlim consilio regi Catholico a consiliis, etc,
Petrus BELLERUS, ttjpographus.
Non arbilrario delectu, prmsul amplissime, al ultroneo quodam delapsu, non conquisito colore, sea agnati
ameris pondere nominatissimus [amiliw Norberlinw magister et scriptor, Adamus dictus Prmmonstratensis
vestrum subit corispectum, ambil infulas, familiari sese insinuat tractationi. Eccujus nomen alterius, «i pri-
mum in vivisageret, suo vellet litlerario felui prwscriptum ? Cujus allerius securiori patrocinio consliparelur ?
Cujus benigniori exciperetur alloquio, et gremio foverelnr? Imo nuncupavit ipsejam pridem, el reverendissi-
morum prwsulum animis manibusque traclandos et terendos ingenii sui defwcatissimi partus prmbuit et com-
mendavil. Candidw ipse elenim societatis contubernalis el strenuissimus archistrategus, non alibi lubenlius
quam in candidi sinu pectoris, non alibi honoratius quam ad latus ejusdem instituli primorum atque antisti-
tum novitquiescere. Quid? Quod argumentum, et tota scriplionis materies eodem ducit? Canonicorum Prm-
monstratensium ordinem multiplicis erudilionis splendore illustrat, sua velustate venerationem conciliat, emi-
Xentidignitatis sum gradu convehit auctoritalem, et suaveolenti promicanlium virtutum odore respergil. Si-
quidem cum omnium mores salnberrimis informat monitis, vitamque singulorum qiwdam prwceptorum sabulo
substernit, atque incautos animos a vitiorum prwcipitiis, quasi sepibus quibusdam , prwmunit, tum prmstrlim
omnes religiosm distiplinm partes, privatas et publkas, et scandendm perfectionis clivum in charitale non
ficta, in spiritus unitate absolvit. An memorem quod alias instar unius e mysticis nubibus, per supernii
contemplationis spatia sublime volilet, el prmgnantem cwleslis rore eloquii atveum, inferiores legenlium ani-
mos irrigando diffundal? An quod inslar columbw, assumptis alis, in excelsa atque elevala quadam mentis
regione, imbribus aurisque superior spiritualium expandat intetligentiam Scripturarum ? Verum tectorem de-
f-iderat*apud quem idprobet, cujus sil idem cum docenle proposilum, ut itle proficerevelit, non secius quani
liic prcdesse. Coltecta personm et malerim subjeclw dignitas ingens momenlum oblinent, in quod lubens vo-
lensque cujusque animus propendeat. Neque paulo aliter quam vasis argentei, aul eburnei, major solet esss
mslimalio a solerli tnanu cwtati, et dwdala arte politi, atque interest plurimum a cujus dextra vibrelur lelum.
Sic quwvis doctrinw monumenta ut penelrent, juvat imprimis (quod hic occurril) conglobatw pondus aucto-
ritatis.
Non atterum acceptiorem R. P. V. confido potuisse accidere non tantum quia domestkus el symmysles,
neque adeo ob ea qumjam prwfati sumus; atvelmaxime ob vitw similitudinem mommque veslrorum tecli-
ludinem, quam in scriplis suis expressam ac expolitam auctor edisserit. Qum quisque amat et habet, amari ab
aliis desiderat, atque odit dissentientes. Veteresillos Patres in delitiis atque amoribus vobis esse, inde omi-
nari ticet, .qucd, ad eorum strata vestigia factorumque magjniludinem,omnes qui norunt, venerantur conni-
tentem. Doctoris Slridonensis (1) gnomologiam crebro memini audire usurpantem : i Meum propositum anli-
quoslegere, probare siiigula, retinere quw bonasunt, et a pde EcclesimCatholicmnon recedere. >Ad singuleres
actus me non recipio, ne modestiw veslrm, qum solumDcum intendit inspecterem et remunetatorem^ lascivias
importune et moleste viderer corrosurus, repulsm magis quam gratim obnoxius.
Amplectere itaque, amplissime prwsul, hunc eximium disciplinw regularis prwconem, cui conservandmze-
toseadeo afficeris; hunc vilm spiritualis docloremel magislrum, qui subditos tuos virtuteet doctrina excultos
quotidie exhortando, et prwvios figendogressus informas. Nec aliunde rectiora eonsilia et fidiora responsa
quam ex hisce pridem mortuis hauriri posse, Alphonsus ille regum celeberrimus respondisseferlur. Quod ex
Apollinis oraculo dato Zenoni roganti, qui ad virtulis semilam evadere posset, genliles asserunt, si tnorlui ho-
minis cotorem indueret, id est, si veterum res gestas, etmajorum qui corpore desierunt, scripta lcclitaret.
Neque aiio visus est referre verwsapientiw conquisilionemSirachides, cum hmcinsonat: t Sapientiam omnium
anliquorum exquiret sapiens (Eccti. xxxix)_ » Qum verba ex purpuratis Patribus expendit Hugo : Omnium
antiquorum: id est saporem et cognitionem cmteslium, quam anliqui plenius habuerunt, exquiret, id est
extra alia quwret; sapiens, id esl ecclesiasticus. Alque Jeremias vates : t Interrogate desemitis anliquis qum
sit via bona, et ambulate in ea (Jer. vi, 16). »
Amplectanlur el hunc SS. pene Patribus parem magistrum stellm se prmeuntis duclu excitati tui celeberrititl
(1) S. Hieron, lom. I, episl. ad Miner. et Alex*
PATROL. CXCVIII. 1
11 ADAMUSPRiEMONSTRATENSIS. 12
monastexii verbi Dei prmcones, ex hotrfonte evocati ad ca^hedras salubrem hauriant undam, cujus irriga-
tione muttiplicentur genimina, pinguescant speciosa deserti, valles abundent frumenlo, et exsuttatione coHes
aecingantur (Psal. LXIV,11-13). Bibant limpidam, quam postmodum forat\ derivent, et in plateis dividant
de cisterna tua aquamet fluenlam puteisui (Prov. v, 115, 116), non mendicalo vivere opus quibus copiosum
domipenus el largw opes.
Patere igitur, prmsul amptisstme, ut tuo deCoratus sptendore diem orbi fdciat et Ecclesim firmamentum
tolluslrst. Typis meis hoc opus commissum gaudeo quam plurimum, partini ,quia beneficiis ab amplitndine
sna in me collalis gratias referre impari, dibitofem me saltetn mum publice testando dabatur, ut non omnino
ingratus viderer, parlim quia novo hoc beneficio hmreditarium quasi jus mihi tmanebatet confitmabatuf. Vt
taceam enim attos ordinis scriptorei quamplurimos, a famittd nostra excusos, Philippus Bonw Spei abbas,
auctor diteftittimus, et notissimus BelletianatOpeta, ab hinc annis plus mtnus ttiginia diem primitus as-
pexit.Faxit Deus ut talium prwsulum exemplo viri,undequaqne doctissimi et in omni scientiafum genere
tertatissimi, quibutper Belgium Candidus scatet ordo lotus, arreptis calamis teslalum mundo faciant Prw-
monslratenses, non tolum ptceclate agere, ted (quod 'non nemo negare visus) et olim et modo scribere nosse!
TaliUm trane scripta tltb prelo nostro sudare stmpet fuit et est volupe mihi, non alio nobiliori musto torcu-
laria mea redundare gestiunt. Inhotum evulgationem libens et gaudens, typis, cutas, operam, tne totum
denique otdini iandidissimo addico, offeto, consecro. Finem fdcio cum humili osculo manuum amplitudinis
uue, quam Deus et Pater universorttmih beato el diutino Ecclesiw sum regimine servet incolumem.
Quod vovet
Amplissimm paternitalis sum famulus,
Pelrus BELLERUS.

INTRODUCTIO AD LECTOREM*

Magistrum Adamum Prsemonstratensem, ab erainenti doctrina exlmium, a dignitatis gradu subJ+m^ni,


a slirpe avita percelebrem , decentiori amictum veste in lucem, usumque communem protrahimus. Hunc
.'psum e nostris primum CandidseCassein Scotia (incolseWitherne dicunt) calbedrain episcopalem praefecturaj
socialara regulari ascendisse, vetera sonant monumenta. E reliquis evangelicum prseconemet scriptorem lau^
datissimum ausim pene unum pronuntiare, quem dignilatis suse parem florida, eaque prima parentum
nostrorum effudit setas: imo in optimis et nubilo prolabentium temporum servasse superstitem, quan-
tumvis mutilum, ul quantum bonum interpositis Saeculis negaverit liquida testatione profiteatur. Cujus
utinam reliquas scriptas operas, quas in bibliothecis abditas latere alicubi ominamur, e profundo oblivio*
nis naufragio benignior genius ad nostram derivaret nolitiam! o quisquis, inquun, haec legis, aspira, et
pulcherrimae vesti desideratam laciniam ne celes amantcs;
Anima viri sancti enunliat aliquando vera, quam septemcircumspectores sedentes m excelso ad speculandutn
(Eccli. xxxvn, 18), juxta gnomologiam Sapientis. Habent utique naucleri ih summitate mali excubitores
EUOS,qui adventitia pericula denuntient, qui scopulos, vada, terras, portus exploreitf : sic a divina manu
hunccustodem atque exploratorem, qualem se alibi profiletur, super muros Jerusalem accepisse, alque
e quadam praecelsa mentis specula pervigilem ac intonantem audire videmur.
Hic auspicare melioris vitae stadium, hac perge, et insiste. Sic inofienso cursu comprehendes bravium :
haec sunt arma petendis hostibus; istud sume scutum tegendis ictibus. Hunc deflecte cursum, qui ducit
in prsecipitia. Ula esto disciplina coanobiis, hsec norma singulis. lstam omnibus compone morum pano-
pliam, illac scandes culmen contemplationis, ^uo nemo p^ervenit, nisi qui accipil. Au habes praeesse? Sed
fideliter, prudenter, utiliter. An subesse? Sed humililer et patienter. An coesse,ut dixerim, et convivere?
Sed leniter, et hilariter. Qui nobis verius quam ille apud poetam :
Hwc genitor prmcepta dabat. Velut ille carinw
Longmvusrector, variis quem smpeprocellis
Exploravit hiems, pontojam fessus et armis,
Mquoreas alni nato commendathabenas;
Et casus artesque docet, quo dexlra regatur
Sidere, quo fiuctus possint moderamine falli.
Fideliter adeo atque feliciler (si pauca philosophi (2) mutuata verba ascribam), posterorura negotium
egit, illis aliqua qusepossunt prodesse conscripsit. Salutares admonitiones, velut medicamentorum utiliuta
(2) SeneC epist. 8,
15 1NTR0DUCTI0 AD LECTOREM. 1)
compositiones, litleris mamlavil, esse illas elTicaces in meis ulceribus expertus, quae etiamsi persanata non
sunt, serpere desierunt. Reclum iter, quod sero cognovi, et lassus errando, aliis monstro. Siquidem,
auctore noslro loquente (5), dum in tanlum superabundant vitates ac prwdulces Patrum otlhodoxotum deli>
ciw, etubui nec immetito itlis qui ad illas non lam ctebio quam jugiter sedent, insipidum mem paupetlatis
olus apponere, et intet torrentes timpidissimoshttosam paludem tneam propinare. Verum, eo deinde fatente,
suorum cOxqualium allectus precibus, et superiorum compulsusimperio, applicuit animum studio et ca-
lamo manum : tamque ex iis quse ad concionem dixerat eximius declamator, quam ea quae ex unctione
Spiritus docenlis de omnibus imbiberat, fetura hunc litterarium suis editum symmystis nuncupavit. Atque
alibi in confesso astruit ex agro Patrum fecundissimo, ralionum assumplis seniinibus, et causarum ori-
ginibus, quasi a Bethlehemita Booz facta licentia, remanentes spicas, quae metentium effugerant manus,
sese excussisse collectas. Vnde, inquit \i), liquido patet quod r.ec ttxum, nec cum messoribus tuis sentiunt,
qui in me Ruth spicas colligenlem corripiunt, dum el lu comedis, ul inetat, et isti repreliendunt, si coliigat.
Prioribus igitur composilus Patribus cum Sapiente ecclesiastico demisso sensu dicat : Et ego novissimus
evigilati, et quasi qui colligit acinos post vindemiatores (Eccti. XXXIII,16). Spe autem largitatis divinse ere-
ctior : In benedictioneDei et ipsi speravi; et qnasi qui mndemiat, replevitorcular (ibid., 17). Nunc retro con*
versus ad posteros : Respicile, quoniam non mihi soti laboravi, sed omnibus exquirentibus disciplinam. Au-
dite me-,magnates, et omnes populi, reclores Ecctesim, auribus percipite (ibid., 18, 19).
Docet itaque auctor noster quod didicerat non a seipso, id est a prxsumptione, pessimOpraeceptore, ut
habet S. Hieronymus (5), sed ab illustribus Ecclesiae viris. Neque alja ratione ipsum S. Hieronymum in
sensu veterum insequendo extollit Hesychius (6) S. Auguslino ab epistolis familiaris : aut dissimili Am-
brosio ac Augustino defert S. Bernardus in epistola ad Hugonem (7) de S. Victore. Denique ut insequens
Patrum aetas Iilteratos falces submiserit Gregorio Nazianzeno, effert in summa Scholastica praeclarum
theologorum decus Thomas Aquinas. Coram quibus, velut cano capite, assurgendum sibi (Levit. xix , .321,
non aliter atque ex Spiritus sancti oraculo arbilrabantur. Agricola arborem insipidam sterilemque reddi-
lurus usui mortalium, ab uberis olivaeramis mutuatos inserit frutices, quibus oleaster in dulcem exuberet
dulcedinem : sic a sanis illis canisque Patribus, quos velul olivas in agro Ecclesiaesuse evangelici hortu*
lani plantavit manus, inserendum, et discerpendum volenti in fructus dcsideratos exsurgere. Nec omnino
vacat quod vulgo dicitur e vase primum effluere quod oplimum est. Atque observatu non est difficilea com-
plurium religiosorum exordio, primaevi ulique spiritus musto quodam effervescentium, vicinos mox prae-
celluisse scriplores, spirasse quid magis vividum, asportassepalmam. Velut aquain maris in imo dulciorem
perhiiient qnam in summo, sic velustioris et melioris aevi studia penetrasse altiys, et quamdarc suavilatem
auctoritale paterna attemperatam referre comperimus. Talem hunc nostruin habemus, et comraendamus ,
primac ab instituto Praemonstralensi aetalis, primi fervoriset primitiarum Spiritus consortem.
Circa quem istud iinprimis virorum religiosorum consilium, nominatira RR. PP. Ccelestinorum con-
ventus Parisiensis approbo : quo inter refectiones corporales, necessarium vectigal faucibus exposcenti-
bus, et auribus verbum Dei esurienlibus, hunc nostrum spirilualis vilae raagistrum diebus maxime solem-
nibus uti majores ejus familiaeretulerunt, adhuc chirographum praelegi consueverunt. Huic alibi, puta in
Prolegomenis, laudis symbolam praescripsi, eo praesertim flne (vox esl S. Hieronyrei) (8) ne doctrinse au-
ctorilas caSsis operibus deslruatur : In probrum namque abit, sonum lingum calamumque aptasse styto,
atque alienis animum composuisse moribus, ubi ex veteri contagione intueri magis hominesassolent, quid Ju- :
piter fecerit, aitS. Augustinus(9), quam quid docuerit Plalo, vel censuerit Cato. At noster rcplicat (10) :
Esto quodimperitus, sed non vacuus dileclione; certe dummodo ejus videat prmsentiam, qum mdificat, temera-
riam non ptwcipitabit sententiam , sapiens in ejus absentiam , qum inflat. Illam, ut scitis, charitatem ; haitc
autem tcientiam Paulut appellat. Pyriden gemmam memorent latentes ignes non prodere, nisi quis defricet,
aut alterat, sic ipsa dictionis virtus, et venus quae latet in venis, introspicienti suavius arridebit.
Lectorem delectando, pariterque movendo
Hic meret mta tiber Sosiis : hic et mare transit,
Etlongum noto scriptori prorogat mvum.
Verum quis hisce exulceratis, postremisque temporibus complures, in clero Ecclesiae altiorem sancti-
tatis gradum professos, sive in coenobiis, sive raistim in saeculodegant, videat, nec indoleat, prse quodam
languore inertise iniitiicara animae oliositatem, ut sacra intonant eloquia , ipsis adeo amicam esse-, invisas
litteras, neglectam virUitem? Quibus tamen, si dissimulare non velinl, ignorare non possunt quania f '.i
indita probitatis necessitas, cum in sorlein Domini sublimius asserli, ex affuso sanctilalis habitu, et nun-

C5)In Praefat. i par. (8) Ad Fabiol. de veste sacerd. inspertio doctrinas


(i) Epist. ad Joan. Abbat. et veritalis.
io) ln Epitaph. Paulse circa fincm. (9) De civit., lib. n, c. 7
(6) Epist. 79 apud S. August. (10) In prsef. 2 scrm.
(7) Epist. 77.
15 ADAMUS PRiEMONSTRATENSIS. 15
cupato vitae proposito, ascripti Ecclesiae sanctuario, ante oculos agunt^judicis cuncta cernentis, bonis
prsemia, malis supplicia dispensantis. ,
— Quid mternis minorem
Consiliis animum fatisanl ?
Apposite noster Philippus abbas (11) : Hoc mihi videtur officiutnclericale, hoc clerico pfm cmterit assl-
gnatum esl tpeciale, ut cum Deum diligit sejunctus a negotiis quibus vita swcularium implicatur, in tegendo
et tcribendo prmcipuumejus studium impendatur. Et rursus (12) : Necignavum est otium, sed utile negotium
titterit inservire, et quid rite delectetvel expediat in eis frequenter invenire, quas ad hoc in Ecclesia Dcus, ttt
atbittot, toluit frequentari, ut earum frequentia ipse, quem prmdicant, possit cognitus plus amari. Generosa
sunt sensaaientis '(15) : Gontemnendaomnia qute supervacuus labot velut otnamenlum et decus ponit. Co-
gitandum prater animum nihil esse mitabile, cui magno nihil magnum esl (14). Intrinsecus, id est, in animo
esse nostram beatitudinem Patrum est Orthodoxorum ftrmata consensio.
Intus est hominum vigot, inquit togatus et Chrislianus ille philosophus (15)
Arce eondilus intima.
Quod autem in hac parte est opellse mese, imo verius divin<eauxiliantis gratise, succollantis infirmitatem
meam, non statim benignus, et candidus lector depulet temeritati, non mox prcesumptionis, quaeso, insi-
mulet. Non dimtear interiora domus meseingresso necessarium magis recognoscere quae desunt mihi, atque
intra silentii et quietis septa constringi, quani prodire foras, aut arabulare in magnis, tanquam in mirabi-
libus super me, occinente poeta :
Retpice quod non es, tollal sua munera cerdo,
Tecum habita, ut twrit quam sit tibi eurta supelleXi
Atque ut ferme loquar cum auctore nostro : Quam insolens, ac falua testudinis intra testam convolulae
cum pernicissima tigride discertatio, aut talpse suffodienlis de perspicacitate visus cum aquila, aut for-
micae de leonis incessu, tam impar sit viribus meis vetustiores et saniores illos Patres, non dicam aequare
Bcriptione, quin nec sublimia eorum sensa penetrare Iectione.
Meliri se quemque suo modulo et pede verum est.
At neque consilium fu-it sapientissimo huic inagistro Adamo nostro, aut primoribus nostris patribus-
commensa insistere vestigia, sed pro virili mea vindicare e tenebris, coromodo multorum ac usui propi-
nare, quem Spiritus coelestis nnctio luculenter constipasse probatur, ut lecythus ejus septiformi accen-
sus lychrio, sui cOmmunione, absque imrainutione, sanare complures atque inflaramare valeret. Cum ,'igi-
tur fortuito, vel bono praelucente genio, ut lieri amat, ab annis plusculis in velens ac pravae impressionis
codicemincidissem, et propior inspectus professionis nostrae auctor incendissel animos, coaevus patribus,-
qui primordia ordini Praemonstrstensi dederunt, el pomceria extenderunt, comperi eum vitse regularis mo-
menta digna lance tractare appensa, tota dictionis energia assurgere, et lectorem ducere qua mundi sta-
tussupralunam,
Perpetuum nulta temetalur nube serenum^
Denique velut in tabula depingere,
Compositumjus, fasque animi, sanclosque teces&us
Mentis, et incoctum generosopeelus honesto.
Sludium itaque mentemque adverti, si forte purgatior ac emendatiora pluribusteri posset, nec absque'
querula mussitatione indolui, tantum lumen eousque laclla sub umbra torpuisse. Eapropter inquirere
de vita et scriptis ejus animu», aut Deus impulil.
Duplexmihia praestito ccelilus favore solamen imputo. Primum esl, non paucas horas repurgandrs ei
limandis defaecalissimis alioquin operibus, quasi lambendis ursi fetibus, aut everrendo, ut aiunt, Augire
stabulo, non otiose, neque omnino inutiliter, uti sperO, insumpsisse. Cujusce vero molestiae et faedii sit,
tam cum veteri, eaque maculata impressione, quam cum raanuscriptione, plerisque abbreviatis, inlerci-
sis, dilapsis vocibus, ambiguo marte, Andabatarum more, luctari, experlis plenius erit dijudicandi arbi-
trium. Ubi diversa praesertim exemplaria non sint, ad quae transsumpla conferantur, nec ipsum autogra-
phum, tanquam ad libellam caetera examinentur. Atque adeo interpretem saepius, vel divinum agere opor-
teat. Sic pleraquc pendula, divulsa, imrainuta.
Alterum mih* vice levaminis est scitum illud eruditione e( sanctiraonia elarissimi praesulis Sal-
viani (16) : Mens boni studii, ac pii voli etiamsi effectumnon invenerit empti operis, habet tamen prwmium
voluntatis. Neqnie enim piuribus prodesse satagentis apud Deum irritus et cassus cst conatus. Atque il-
lud incital beatissimi palroni nostri Augustini (17^: Bonorutn ingenioruminsiqnxsest indoles, in verbis ve-

(11) Philippus abbas Bonae Spei in Hann. De si- (14) Vide S. Aug. Deserm. Dominiin monte, c.5.
lent. cleric, cap. 49. (13) Boet. De cons., 1. iv, m. 3.
(12) Kpist. 17 ad Com. Ilenr. (16) De prov. prsef. 1. iv.
(13) SenecaeEpist. 8. (.17),De doctr. Christ. cap. 11.
*' INTRODUCTIOAD LECTOREM. 1$
rum aixare, non verba. Quid enim prodest clavis aurea, si aperire quod volumus, non potest ? Aul quid
obestlignea, si hocpotest, quando nitiil quwrimus , nisipatere quod clausum ? Sed quoniam inter se habent
nonnullam simililudinem vescentes atque discenles , propler faslidia plurimorum, etiam ipsa , sine quibus vivi
non potest, alimenla eondienda sunt. Quw cum ila se habeant, conflcit S. Hieronymus (18), obsecro te, lector,
ne laborem, reprehensionemexistimes antiquorum; addo ego, et majorum : in tempto Dei qffert unusquisque
quod polesl. Offerentibus aliis aurum, argentum, lapides pretiosos, ut deinde subnectit, nobiscum bene
cgitur, si obtulerimus pelles, et caprarum pilos.
Fluctuabam initio num magis e cura mea, vel re communi fuisse. voces quasdam, si quando gramma-
ticae noslrac leges non adeo «equare, et diflicilis lectionis, aut syntaxeos ex obsoleto usuet characlere
viderentur (ut degui praeteriti temporis, innolesco significalionis activae, el paucae quaedam non absimiles
notae) truncare paululum, vel alias substituere; at ubi ex ipso temporis processu deprehendi, non tantum
dictionisgenusamussitatum, quinet ipsa sensa, et vocum inllexiones priscis illisPatribusAugustino, Gre-
gorio, Maximo, Bernardo, Anselmo, Hugoni et Richardo a S. Victore, caeterisque germanas, famiHares
et consonas, mox a proposilo resilui, alque arctius vesligia auctoris.institi. Si vocula hic, et alibi ob hia-
tus confusionesque grapbicas inserta, transposita, extusa, seciusque correcta, suasit fieri necessitas,
obrepsit incpgitanti, in trarisunipla scriplione leviter inflexit prseceps calamus, praeter operam, et in-
spectionem meam; neque malitia, aut pervicacia ulla adfuit.
Nam neque chorda sonum red.dit, quetn vult manus, el mens ;
Poscentique gravem persmpe remiljit aculum :
Nec feriet semper quodcunque minabitur arcus;
Neque illud Omnino dissimulem, facilem carpendi etcavillandi segetem praecisurum, cum viris religiosis-
ac eruditis, quos huic operae R. ordinis nostri prsefectus generalis praeslituerat, indecorae impressionis H-
bros ad limam etincudem reduxisse, cum prseside conventus Ccelestini(cujus alibi memini) loca quaevis
implexa crebro conlulisse, cum aliis frequenler relegisse, atque alios a meis sensibus ac oculis luben-
ter adraisisse arbitror, et errorum si qui videantur socios. Non diflitear tamen menda qusedam esse reli-
qua, nec ideo fraudulentus dici velim. Quin aliquis vinitor, si racemos grandiores et obvios quosque le-
gat, doli mali non arguitur, si latenlcs el minores quosdam transeat: sic nec ego, qui prlmam ac inva...
riatam auctori fidem stare et eflerre volui, si quaedam rainuta effugerint incautos oculos aiit manus.
Sunt delicta lamen, quibus ignovisse velimus.
Argumenta sermonum etcapitum, dislincliones verborum, interpuncliones sensuum, S. Scripturaa lo
cos etsyllabas, qui facilt obtutti totum lectori contextura objicerent, adjectilios esse facile est observalu.
In prolegomenis aliis nimis, aliis minus me effudisse videar. Illi non ignorant unumquemque proclivius
taudarequou possidel; nec isti, sagiltarium tironem ultra cilraque destinatum circulum ejaculari leviter.
Absque pracvia auctoritate el scriptione aliorum nihil adraodum volui assertum. Plura peculiarius trans-
misi disceptanda, cum ob asperi xvi hujus censiones evitandas, quo, inquit, Christianus poeta, (19)
Tantum nocelerror
Ut juvet errare ,etveleriscontagiamorbi
Tam blande obrepunt, ut quo languetur, amelur;
tum quia major firmitas circa auctorem non illuxit. .Ejuscemodi habes,an doctoris contemplalivi no-
rnenclaturam antonomaslicam fuerit promeritus, de stirpe ejus et genealogia, de loco natalium, "pro-.
fessionis religiosae, conversalionig; de gradu dignitatis, diuturnitate, discessu, et si quse non dis-
similia. In quibus vel reprimendo gressum, vel trepidum ligendo arbitrarie sum progressus.
Qualeper incertam lunam, sub luce maligna,
Esliter insilvis.
Extra viam alibi deflexi, ne petuianter vellices, aut verberes. Imo reduces potius, si me audis et
amas. Distorta quaedam, aut prava depreliendisti? Corrige, inquam, inslrue, diriges perte, licet,
Respicereignolo discam prudenlia lergo. .
Mullo e.s(/aurfafri/t«s,refercnte S. Augustino (20) libenter accipere corrigentem, auam audaclet corrigere*
4evianlem. Absint convicia, livor, et viperina contentio.
Nubila mens esl, vinclaque frenis,
Hwc ubi regnant.
Sicut ergobonafum frugum copiam non gignit coeli inclementia, nonhorridus vepribus autlappis ager;
at tellus bene culta, et serena temperies : sic animorum fruclum, ex scriptis gestisve orthodoxorum non
cxtundit subsannandi, aut lancinandi studiura, sed mentis serenitas, proficiendi aviditas, et vel maxime
Christiana cbaritas, quse non male aeraula,sed patiens e» benigna dignoscitur. Erit ex voto meo et sco-
po, si plures hinc meliori igne caleant, et prodeant. Vetuslioris est sevi, quod aiunt :
(l8)Praefat.inIib. Reg. (20) Epist. ad Hieron tom. II oper.Hieron
(19) S. Prosp. Deingr., cap. 53.
19 APAMI PRJEMONSTRATENSIS £0
NOHunus aliquis seire natus omnia ?
"^ Sed aliud alii prmmium posuit Deus.
Ubi tamen, advehente Juslo Lipsio (21), smpiuscule videmur nobis betli, festivi, saperdw, cttm simus co-
prem. Et rursus: Faeile est pugnanti diclare ictum ex muro. i
Mibi postremo sit venia ex conditione et confessione mea. Ut quid enitn istam dedigner, raortalem, labi
facilera.humilera. De hurao, inquara, sumptam, et mox in eam abituram. Inlei cujus incoir.moda militat
r.aligo mentium : Nec tantutn necestitas errandi, ait ille morum philosophus (22), sed et errorum amor.
Ecce jam vigesimus tertius annus est, cum potentissimi Romanaeet Catholicae communionis reges bostili •
bus aciebus dissidentes concurrunt, et perpetuo terrore concussos, attcrno marte quater metalis exerci-
tibus ohsidione nostri oppidi (et quae comitari assolent) intra paucos annos subegerunt. Nec modo adhuc
redHurae securitatis aut serenitatis aurora affulget: imo gr aviores tempestatum minacire. Etenim Assur
tenitcum illis. 0 qui dominatis potestati maris, motum ftuctuum ejut tu mitiga! (Psal. LXXXVIH, 9 , 10).
l.i commiserationis et peoclivioris indulgentiae partem ista veniunt, si quae mentem humanam in declivia
aut desulloria abduxerint.
Quod vero rectum et placitum occurrerit, divini est muneris, et lucis gratiaeejus. Ipsa liberum excitat
arjifrium/inquit melle dulcior Bernardus (23); cum seminat cogitatum; sanal, cum immutat affectum,ro-
borat,ut perducatad actum ; servat, ne sentiat defectum.
Adversus dialogisl., -init. ex Varrone. (23) S. Rern, De grat. et lib. arb.
12) Seneca, De ira lib. n, cap. 9.
(21)

PROLEGOMENA DE VITA AUCTORIS.

SAPUT PRIMUM. A sanctioribus flammis accensa corda coclo aflixisse


Virvrum illuslrium gesta, el scripta cognilu utilia. comperimus, quamleclione aut enarralione praece-
Vitam illorum, qui rebus prseclare gestis excel- dentiura gestorum, in quibus participata quaedara
luerunt, ac ingenii monuraenta quibus efuoruerunt, Dei virtus resplendebat, atque saucios affectus la-
transmittere memorise posterorum vetus juxla atque tenter percellebal, Hoc inde supremae et coelestis
laudabile est institulum, Et juvat profecto eos no- sapienliae studium ducebant, culmen omne Celici-
visse ac identidem inspexisse quos iu paris glorise tatis lerrenae despicere, conquirendis vacare virtu-
incilamentum elaborata virtus extulit. libus ; quarum vel sola inquisitio jam praeponenda
An is ardor inflammasset Themistoclem , si tro- cliam inventis tbesauris regnisque genlium, el ad
phaea Miltiadis a majoribus imilanda non accepis- nutum circurafluentibus corpOris voluptalibus (26).
set? (24) Conspexerat Gadibus Alexandri statuam Audiverat Potitianum melioris sladii strenuissi-
Julius Caesar, et quam calidas ab aestu pectoris vo- mus athleta futurus Auguslinus enarrantem pne-
ces expressit! Atque ob eam causam vetustae ima- clara facta Anlonii, percelebris in ^Egypto mona-
gines, fumosaeque avorum cerae, oblitw cedro, in chorum Patris, cum parluritione novaevitae turbi-
atriis ostensae nepotihus, et longo ordine nomina dus non tam vo.ces, quam flammas excussit. An
familise , multis steramatum illigata ilexuris. " qtiia prmcesserunt, inter caetera inclamal
(27), pudet
Inde Qu, Maximum, et P. Scipionem Romanse sequi, et non pudel vet sallem seqni.'
reipublicae praeclaros viros, referente Crispo Sal- Inspexerat euuidem geslorum codicem apud Tre^
lustio (25), ssepe dicere solitos accepimus : Cum viros unus e curialibus imperatoris, atque accen-
majorum imagines intuerentur, vehementissime sibi sus amore sancto, el sobrio pudore repletus, con-
animum ad virtutem accendi. Scilicet non ceram il- jeclis iu contubernalem s.uum oculis., a.c evolutis
lam , neque figuram lantam in se vim habere , sed cordis sui fluctibus, discrevit decrevitque me-
memoria terum gestatum flammam egreqiis viris in liora, nec jam verba, sed opera potius verbis red-
pectore ctescete , neque prius sedari, quam virtua didit. Et alter : adhmtete se soc{o tanlm mercedis,
eorum famam, atque gioriam admquaverit. Hoc uti- taulaique milifiw. Quse pluribus enarrata sanctus
que compendio cum moribus, industria, fortilu- doclor in Confessionum suarum libris complectitur.
dine majorum"suorum, aemula contentione, ciscer- Quod probatum habet Sapiens,«ubi ail: Justotum
laturos facile posteros ; atque ad non imparem semita quasi lux splendens (Ptov. iv, 18). Ac illud
laudem enisuros. verissimnm nostri Salvatoris: Si quis ambutavertt
Neque multo aliter cornplures Christianae militiae P in die, non offendit, quia lucem hujus mundi videt
pectatores, et duces, conceplis ex simili occasiojie (Joan. xi, 9).
(24) Seneca, lib. III De benef., cap. 28. (26) VideS. August. lib. vm L,onf., cap. 7.
fJ5) De belto Jugurth. post ir.it. (27) S. August. lib. viu Conf. cap. 6, 8
2« VITA. «12
Cu! rei vicinum est, facitque plurimum, gentis A ribus comprobata dicerelur: ilbi tamen optimus
suae clariora facinora, nullo teraporis tractu inter- quisque facere, quam dicere ac aliis benefacere,
moritura consignare litteris. Scripta ilidem et nar- aeternae remunerationis itituitu, quam laudis hu-
rationes virorum nominatorum in lucem efferre, vel raance ambitum quserere malebat, ut de candidis-
s:c iuculente versaturos in nolitia sequentium sae- simo Praemonstratensium canonicorum ordine fer-
culorura \(Eccli. xxxix, 2). Quo illud poetae (28) me loquitur Aubertus Mirseus (31). Verum ut est,
quisquam non immerito infleclat: non absque iterato mentis singultu deperdita re-
Vile latfns virtus ; quid enim demersa tenebris. quirimus, desideramus integra, amamus inlacta
Proderit ? Obscuro veluti sub remige puppis, Ex non paucis enim , quae superanl clarissimorum
Vel lyrq qum reticel, vel qui nqn tenditur arcus. virorura pignora, et. vitio, opinor, ignarae aut
Et cpncors est Sirachidse gnomologia : Sapientia ignavae (ranssumptionis (non enim ad hunc mo-
abscondila, et thesautus invisus: qum ulilitas in dum et decorem typographicis sudoribus excultus
utrisque ? (Eccli. xx, 32, 41, 18.) Itaque non aliler orbis formabalur) suis mutilata vibicibus, et de-
quam Zeuxis inter pictores nobilis Junonem suam formata vulneribus, velut Scsevse apud Caesarem
speciosissime efligiaturus virgines regionis pul- clypeus, ad manus deyenerunt. Hanc novercantem
cherrimas conduxit, et a singulis aptavit quod B cariosae aetalis sortem auctoris nostri salutares
prsestantissimum in quaque esset: virtutis etiam fetus adniordis.se graviter, in consequentibus do-
avitae studiosis ipsum praeslandum venit. Ab exem- lenter commemorandum occurr.et. Quse vero quo-
plis, ioquam , sermonibusquc Palrum suorum, in cunque ex casu elapsa defluxerunt, nunquid ex
quibus viva animorum efligies etiamnum respirat, placito revocamus ? Hic quispiam. nihilo amplius
el litteris demandala perennat, vitae suae et disci- faciet compendii, quam ille, de quo poeta :
plinae rationem formandani habent. Rustieus exspeclat, dum labitur amnis, et ille
(29) Inde sibi, sumque reipublicm,quod imilentur, Labitur, et labetur in omne volubilis mvutn.
capiant, inde fmdum inceplu, faedum exitu prospi- Partim igitur quae ex manuscriptis, prsesertira
ciant quod vitent: annalibus, quos ordinis sui meditabatur Mauritius
(30) Elquw mox imitere legas, nec desinat unquam a Prato, apud Ambianenses, in Sancti Joannis
Tecum Graia loqui, tecutn Romana velustas. coenobio canonicus, veterem certe rerum stur
Antiquos evolve duces, assuesce fututm diosus, sed praematurse mortis casu in conamine
Militim; Laliutn retro le confer in mvum. nobis ereptus, partim quae ex ipsius auctoris re-
CAPUT II. liquis operibus observare sparsim licuit, conqui-
Dicendorum citca aucloris vitam ratio, sivi; in quemdam deinde narrationis ordinem re-
ac unde petila. dacta conduxi.
Memorandos litterarum partus, quos sapicntis- Ipse siquidera, in non absimili ascribente Ter-
simi magistri depurata mens olim profudit, ac in- tulliano (32), loquitur in stylo, auditur in cera ,
scquens setas parlim invidipsa offudit tenebris, par- manus qmni soijo clarior, littera omni ore vocalior.
lira confusa serie, preloquc impolito immodice Et nunquid quispiara Patrum ejusmodi vetustiorum
corrupit, siiccollanle diyinae gratiae pracsidio, quae domeslica usus consuetudine ipsos penitus coram
sua^iter dat omne bonuin velle, el fortiter perfi- dignovisset, quara diligens lector ac inspector; cum
cere, typis emaculatioribus, atque usui plurimo- scriptis eorum, mentis purse et defaecatsereliquiis,
rum daturus, ex desiinati ratione consjlii futu- frequenter confabulatus ? Vix equidem opinof. Imc^
rorum existimabam, si prsemitterem quae vilse efiicacius forlassis ausculles, aut altius insinues in,
statum , gradum, tempusque auctoris contingunj , ejusmodi tractatores mortalis aurae exsortes, quam
el circumslant: Majoris nolitiae, in quantum pro consortes ; mortuos, quam vivos. Sic arnice. eon-
tempore assequi datum fuit, ac clarioris faruse ar- ferunt, docent fideliter, deterrent 1'or.titer, consu-
gumentum. Praenosse siquidem, in quam , quisque D lunt sapienler, consolantur leniler, citra palpum
scriptor selatem incideril, quae patria, qui natales adblandiuntur, ipstruunt verac;ter. Demum quod
obtigerint: quam nactus societatera , quam vivendi dissimulasse existimes, dum vixerunt, majori ver-
normam professus, quo dignitatis gradu subliraa- borura pondere insonant, postquam vivere de-
tus, legentis atque amantis interesl plurimum. sierunt.
Fateor e veleribus religiosorum liominum fami- Verum et illud ab omnibus assertum video ejus
liis monumenta numero et pretio suo ingenlia lapsu nos lubenliores scripta pervolvere, atque ejus doc-
quodam rerum omnium, et voracitate temporum trinae monita profundius in mentem dimitlere, cujus
deperiisse. Ipsos deinde Patres veritos, quibus in ad omnem sanctimoniam compositi mores ducunt
corde erat plurimum facere, et minimum de se sequaces animos ad discendum securius, ubi et
Ioqui, ne si niraium se efferrent Scriptorum inge- praecognita magistri nobililas inflammat vehemen-
nia, virtus eorum potius verbis tradita, quam ope- tius, et docentis confirinat auctoritas robustius.
(28) Claudian. dc iv Const. Honorii. (31) In Chron. ordiriis Prsemonst. initio
(29) Livius init. histor. (32) Lib. De idol. cap. 23.
(30) Glaud. loco sup. cit
K ADAMIPRJEMONSTRATENSIS 24
JJescio enim quid amplius latentis energiac per A tharii filium perducit; qui rex ex clerico factcs, a
ductiles operum tfibas personans oratio complecti- .Francis captus Lauduni interiit: in quo progenies
tur. Ulanamque, ut inquit S.Gregorius (35),vox lu- Caroli Magni in regibus Francorum defecit. Posl
bentius auditorum corda penetrat, quam dicentis hunc autem Ludovicum, inquit, reqes ponimus Fran-
vila commendat. Unde duoEcctesiw dodoribus, habct corum, qui de genere Hugonis Capeti fuerunt, et per-
S. Fulgentio coaevus Scriptor (34) in Vita, necessaria ducimus eos usque aditunc, qui in pncsenli est, Phi-
judicanlur : vita bona, et sana doctrina. Vita enim lippum Ludovici filinm. Post hunc vero Philippum re-
bona commendat sapienter docentem: doctrina vero gesponimus Anglorum , perducentes eos ab Alvredo
tana otnat bene viventem. Vita bona facil amabilem, rege Christiajiissimo, usque ad hunc Henricum ler-
doctrina tana laudabilem. Vita bona conlinue credi- lium, secundijlenriei filium. Posl quem deinde reges
tttr imitanda: doctrina autem sana nunquam repu- ponit Scotorum & Malcolmo , aut si mavis, ab' ipso
dianda. Vita bona tollit occasiones delrahentihus, Adamo, fonte generis humani, perducens eos-usque
doctrina sana resistit contradicenlibus. ad hunc, inliti Willelmum regem Scotorum. Cujus
Et cum noslro prope synchronus melliti sermo- pater Henricus comes Northumbriae et Hunditoniaea
itis Bernardus (33) : N\hil etenim hac luce clariys, religiosissimo rege Davide progenitus, lotaque pie-
nihit hoc gloriosius testimonio, cum verilas in menle B tate, ac ore referens, in ipso aelatis flore, immalura
futget, et mens in veritate se videt. Neque pluribus morle eum praevertit; in abbatia de Calco, narrante
yeMra sententiam, ab omni vetustate et frequentia Reusnero in Genealogia regura Scotise(37), anno 1152
sanctorum Patrum, et quorumvis scriptorum hic sepultus.
rnorari. Duodecimo igilur sseculo salutis noslrae sub Ale-
CAPUT III. xandro tertio Pontifice-Maximo,Frederico jEnobarbo
Quo tempore Adamus noster vixit. Errores casligati. Romanorum imperatore, Philippo Pulchro Franco-
Definiti nolitia lemporis, quo noster floruit, pri- rum, Henrico tertio Anglorum , Willelmo Scotorum
mum quasi fulcrum substernendum est, cui reliqua regibus effloruisse noslrum in propatulo est. Anno
narrationis crepido insistat. Et ne libera cuiquam quidem millesimo centesimo octpgesimo, cum librcs
9 vero deflectendi ansa praebeatur, visum est ipsa- De tripart. tabernaculo illustri ac erudito abbali
»net verbaauctoris ascribere liquidum bac de re Joanni de Kelchou (aliisCalco, vel Kelzo) inscri-
testimonium ferentis. In libris Detripartito tpberna- bebat; cujus ad Adamum de hac ordinanda fabrica
culo sex mundi selates recensentis hsec sunt ver- elegans prostat epistola. Concinnaverat antehaec vo-
ba(36). P lumen centura homiliarum ad suae professionis ca-
Ifrima mtas ab Adam usque ad Noe', habens antws nonicosPrsemonstratensesdestinatum, atque allerum
piflle sexcentos quinquaginta sex; secunda a Noe ns- de dulcedine Dei (et nos alibi distinctius refere-
que ad Abraham , habens annos ducentos nonaginta mus) (38). LibrrDe contemplatione posteriores ejus
duos, tertia ab Ahraham usque ad David habens nisus fuere.
annos nongentosquadraginta duos ;quarta veto a David Ex quibns illud firmiter confectum habes, qued
ttsque ad ttansmigtationem Babylonis, habens annos anno septuagesimo atque octogesirao sseculi duode-
octingentos septuaginta ttes ; Quinta autem a trans- cimi, ab instiluto ordine Prsemonstratensi,qiiinqua-
migtalione Babytonis usque ad Chtistum , habens ginta, ab obitu S. Norberti ejus fundatoris, triginta
annos quingentos octoginta quinque; sexta veto wlas sex, a discessu sancti BernardiClarae-Vallensis abba-
e primo Christi advenlu usque ad secundum : ex qua tis quem noster sub tacito nomine sancli et sapien-
quidem mtate jam anni mille centum octoginla trans- lis yiri alibi allegat (39) annis admodum sepfemde-
qcii snnt. cim , multa pietatis ac eruditionis, multa prsedicandi
Atque iterum ejusdem tractatus capite duodeci- verbi Dei celebritate atque facundia praacelluit.
rtio, et dccimo tertio; dignitatis cum ecclesiaslicse, Dimovendus itaqueerror Anton. Possevini in Appa
tum civilis ordinem et gradum evolvens, pontifices D ratu sacro, aientis in baec verba : Adam ordinis
Romanos a B. Petro apostolo continuata serie pro- Pmmonstratensis, Perisiensis professor, anno 1518.
secutus, subsistil in Alexandro successore Adriani edidit tibrum, qui Beatw Dei Genitricis inscribitur:
quem ejus nominis tertium in baec tempora sedisse ubi agit de ordine elhabitu et professione religioso-
exploratum est. Imperii autera Romani monarcham rum Prmmonstratensium; de tripartito item taberna-
in catalogo suo poslremum designat Fredericum: culo Moysis, Christi, Spiritus sancti : de triplici
quem eadem cum Alexandro rexisse aetale infieietur genere tontemplalionis. At quam mendosus, et vcri
nemo. In texenda autem serie regum Franciae exor- alienus verborum iste contextus sit, sublato in se-
sus a Clodoveo, qui sextus rex Francorum, primus ' quentibus fascino, liquebil manifestius. Nec minus
regum genlis ejusdem a B. Remigio baptizatus bic defleclit in brevi chronico suo Prsemonstratensi
Chrislo nomen dedit, eos usque ad Ludovictim Lo- Auberlus Miraeus (40); ubi ad annura 1518, duos
(33) Curae Pastor., part. n, cap. 3. (57) Vide Reusrier. inGeneal. regum Scotise.
(34) In Vita & Fulgenlii, cap. 1. (38) Parte n, Prolog. cap. 2.
(33) In Cant. serm. 85, (39) Parte n, serm. in praef.
(36) Detripart. taber. par, II, cap. 6. (40) Aub.Mirai inChroiiico Praemonstr. an.15'18.
25 . YITA. 26
cognomines, at immerito, scriptores refert, Et quod A lute animi illud lasciviae jumentum, ut loquilur
uiagis fortassis raireris, e nostris hic sua haesit S. Hieronymus ,.domare, et vacare ccepit interiori
aqua Martino Mertz, viroalioquin apprime docto, in cultui, ut angelicis spiritibus familiaris, laudes,
tractatu de bistiluto canonicorum Praemonslraten- rbythmosque Virgini matri, quain singulari affectu
sium. Verum hi, et si qui alii, levi et volubili oculo lotus deperibat, decantanli faces illi ipsi acccnsas
per paucas auctoris pagellas oberranles, tempus im - subministrarent: quem frequentes adeo ecstases ab-
pressionis aliquorum ejus operum, ac setatisqua So- ducebant a corpcre, ut in sortem eorum jam nunc
ruit, sine ulteriori indagine promiseuum habuerunt. transivisse corporeaeprope molis expers viderelur :
CAPUT IV. demum B. Miloni ad Aforinorum episcopalem ca-
Nomen ejus ab aliis discrttum, agnomeniiem, et thedram evcclo in praefecluram Ecclesiae S. Judoci
patria. in nemore (alias Dom-Martinensis) sufieclus veri
Ab evculu nomen pluribus accommodasse vete- pastoris virtules et inunia ibidem absolyit anno mil-
res legimus, nunc pro integritate privata , alias pro lesimo centesimo sexagesimo quinto.
dignilate publica. Ea ratione apud Romanos T. Man- (41) Allerfuit Adamus arehiccenobii Praemonstra-
lius, dictus Torquatus, a torque aurea Brennoni lensis abbas ct prsefeclus generalis ordinis,quia
Gallorum Senonum duci detracta; M. Valerius ab B mulliplicis doctrinae nomine commendatus sub Cle-
opllulanle corvo, dictus Corvinus. Q. Servilius a mente V, consilio Viennensi interfuit: niultos dein
Fider.is expugnatis, Fidenas; unus deinde Asiati- a , primoribus favores promeritus, exacto vigintj
cus, alter Africanus, et plures in hunc modum. duorum annorum regimine, anno trecentesimo vi-
Apud GraecosDbn Prusius, vulgo Chrysostomus ab gcsimo septimo , post lnillcsimum hac vita disces-
cris aurei eloquio; Ptolomaeus Evergetes, a bene- sit. IInjus prscfecturam cxccpit Adamus secundus
ficentia; Pliocion a probitale Orestus; Damippus ab cjus nominis praeposilus geueralis, qui laudis pri-
audacia Ceraunus. Quis nescial Ilebrseis initio non stinse et sanctoe conversationis non ininus, quam
alia ratione, quam ab ipsis rebus appellatos signi- nominis haeres , evolulis sex annis in eo honoris
ficantissimis nominibus? Nec omnino Christiani a gradu, anie altare majus Prsemonstrati mortalis cor-
simili noinendalura descivenint: qui nomini, quo poris exuviis depositis, anno 1333 hac vita de-
per sacras undas abluti discernebantur, aliud a loco funclus est. Neque in alios cognomines mihi.licuit
originis, professione status, dignitate stirpis su- offendcre, qui famaeclantatem dignitate regiminis,
peraddilum consciverunt. Hoc propius ad rem nos- aut illustribus ingenii monumentis in posleros trans-
tram, alque olim usitatius, ut qui curis saeculi pro- miserunt. Ex quibus liquet deponendum Aubertum
cul habitis, vilae perfectinri et regularibus claustris 'J Miraeum,cum inquit (42) : Adamus Prwmonslraten-.
sese arctius mancipassent, nomen avitae0 si quod sis et lotius ordinis prwfectus generalis, vir admodum
erat, dignitalis exuentcs, ab accepto sanctioris vitae doclust scripsit libros tres, nostrum videlicet aucto-
proposilo, vel nalali solo invenirent. Atque ea de rem atque opera accensens.
causa Adamus noster a professione religiosoevitae, Scriptor ergo nosler antiquioris, ut patet, aevi,ab
suppresso majorura claro nomine, communi voca- horum prsefectura discernitur: qui Praemonstraten-
bulo Praemonstratensis, in manuscriptis codicibus sis agnoinen milii visus tircumferre, vel ab illo nOr
nunc Anglicus, modo Scotus, alias Anglo-Scotus bili archiccenobio, quod in tractu Lauduncnsi silum
agnominalur. loti ordini professionis nomen suum communicavit
Neve ipsum Adami nomen quempiam in transver- vel a religiosse vitaestalu; quo pacto a Carlhusia,
s:im agat, huic aetati viciniores, eonomine celebrali el Cistercio, ac ejusmodi matricibus Ecclesiis, quaj
trcs praeter nostrum , quein prae raanibus habemus, ab iis derivantur, aut subjacent, nomen crebrius,
reperiuntur cognomincs. Primus S. Norberli disci- mutuantur. Atquam scriptorinoslro natalem, quam
pulus, patria Melensi oriundus, illustris prosapise sedem auspicandae sanctioris vitse ascribendam re-i
fumosas imagines insigni morum sanctilate egregie ,j mur in sequentibus relcgimus.
exlulit. Tener.e aetatis adolescens Lauduni Galliarura Patriam auctori nostro non aliam ab Anglorum
cuidam Rudolpho litleris excolendus in disciplinam regno assignem. Hoc in fronte expressum prsemiltit
traditus, segre admodum limosas pubertatis lubricsc velustus codex manuscriptus apud religiosos Cceles-
scatebras ac illecebras superabat. Quadam autem die tinos Parisiis. Magislri Adami Anglici ordinis Prm-
cum NorLerlum more suo graviler e suggestu into- monstratensis sermones. Atque in id ego sim pro-
nantem de dignilale animae et flagiliorum indigni- pensior, ut Jex Berntciorum provincia oriundum
late , de sseculi hujus fugacitate, et semper man- accipiam, parte olim Northumbriae , ejusque cum
sura seteruitate cum caeteris auscultasset, mox ve- Gallovidia subjecta •regulo. Eam priscis tcmporibus
hemenli adeo terrenorum fastidio corripi, el super- australes incoluisse Pictos, ac intra limites regni
norum desiderio accendi, ut Ultro oratoriset parentis Scotiaeconlentam ; lamen et aetateVener. Bedae, ut
optimi stalim premeret vestigia, etmissis fluxis om- alibi meminit (43), et multo post regi paruisse An-
nibus, se Deo consecraret. Qui. tanti posthsec vir- glorurri in comperlo habemus. Nunc igitur natalis
(41) Pagius in Biblioth, lib. 11, fol. 470, cap. Mihi (42) Miraeusin Chron. Praemonstr. an 1518.
ei lii. v, fol. 939. (43) Lib. 111Histor. Angl. cap. 4.
«7 ADAMIPRJEMONSTRATENSIS 28
soIi<quod Berniciorum sedem statuimus.l et Scotos A mus; placuil vobisex humilitale precari qucd ex potes-
propius attingit, nunc regni, cujus tenebatur limiti- tqte vobis licuit imperare ul librum, qnem de taber-
bus nunc totius insulac, quae a non)inatiori parte, naculo Moijsi una cum pictura. ante hoc bienniutn
apud extcros praeserlim noinen Anglioecomplectilur, rogalu quorumdam fratrum nostrorum, el maxime
ajjnomen scriplori nostro adaplare bis atque illis viri Ulustrit Joannis cujusdam abbatis, qui in terra
adlibuit. nos.lra est, composuimus, vobis transmilteremus.
Eome plane ducunt auctor BibliothectePrsemon- Quam terrara curo Joanneabbate communem, quosve
stralensis (44): Adam, inquiens, Prmnsonstratensis fralres nactus, ex iis qtise palam siiggcssimus, quis
qrdinis natione et professione Scotus, vir mutlm pie- facilc conficiat. Et si cul forsan non factum salis,
\atttetdqclrinm, scripsit mulfa, eaque prwclara. Mau- sciant, ait alibi, (48) inspectores tabulm hujits qucd
jntfus a frato (45), cujus annales probe Ambiani in- sicul nos, pro eo, quodinlerra Anglorum,et inregno
spexi: Eodem quoque anno, scilicet 1180, Adam Scolorum sumus, Anglorum in ea, et Scotorumposui-
Prmmonstratensis ordinis, in Scotia canonicus; qugm- tnut reges; ita quoqucpossunt ipsi,si (orteatiam, secun-
que pulo non aliuin, quam Adamum, seu Edanum dum formam islius facere voluerinl; eliam Chrislia-
primum priorem , aul abbatem Candidm-Casa; nam nissimos in ea regnorum suorum tcges ponere. Hic igi-
wlqs et nomenconveniunt; qnantum ex ejus scriplis col- D tur exceplus gcnibus, hic studia liberalia edoctus,
tigere est, vir in smculoclarissimus , scripsit plurima. quae immodicis dciridc profeclibus adauxit. De rc-
Sub annum 1177: Circa hmc, ait (46), tempora Chri- gione autcra barbara traxil nihil. Non ampHus ut
ttianut Candidw-Casm episcopus in GalnveiaScolim ctim S. Bernardo (49) in simili loquar quara pisces
tegione, canonicos sum Ecclesimcathcdralis, jam re- maris, dc salc malCrno. Quin ul radii solis in loca
gulares, in Prmmonslratenses converlit. Qua de re vt caliganlia ct lulosa conjecli, splcndore suo ea illu-
fundalot illius Ecclesim nominatur in obituario Prm- slranl, non inquinantur; sic in agrcsli quondam pa-
monstrgtensi Nonis Aprilis. Vocdti ex tiridi stagno tria resplcnduilcandore viitulis, acmultiplicis doc-
priiniqanotiici, el eis primus prmlatus, seu abbas da- trinae suaeluce: Sapientiam dictilans sororem tuam,
tus est Adan\, seu Edanus, eo nomine itisignlliis in et prttdentiam vocant amicam suam.(Prov. vn,4.) Scd
obilUcriis. Convehit in eara senlcntiam Dcinslcrum ubi prius cum dcposita practcxlainspcxerimus.
De scriptoribus Scotiae, quem expendcre non licuit. CAPUT V.
Deinde Syntagma Viiae ejus, quod Antuerpia; asser- De adolescenlia in tmculo transacla, ac amplexu
vatum apud canonicos insignis Ecclesiae S. Michac- retigiosi stalus.
lis in novem digestum numeros ipse transsumpsi .., Quam vcrum sit illud quod e veleribus quisqiiam
annol629 in hnnc ordinem • 1, Adamus in Anglo- cecinil:
Scotia;i, nobilibus paretitibus ortus;Z, fumiganti- Qucfn noii corrupil pubes effrena, novmque,
bus generls et proavorum imaginibus deretictis; 4, Libcrlaspropetata togm.
Candidw eleanonicm Sancti Norberti; 5, inquadam Quis ncscial, si adolescenlium mores, eorum ma-
Scotim Ecctesia; 6, socielali se addixit;7,ubi pri- xime, quos sorsj nasccndi felicior et fortuna opu-
morum ordinis Prmmonslratensium Palrum; 8, qui- lentior supra cscteros exemit, inlrospiciat ? In prseci-
bus pmne cowvus vixit, spiritu probe instructus: et pili omnino el declivi est illius aelatis decnrsus,
tui mvi sodalibus verbo et opereprmluxit, atque quo nisi retinaculis quibusdam, ceu frenis salutaribus
posteri formarentur, manuexaralum reliquit, Ibi ad- constringalur. Sin niinus, lamenlis postmodura
huc anno 1508 erat Henricus prior. Postremo inepi- multisquc lacrymis eluat quod improvida adeo ct
tome Chronica, quam Ambiani impressam diclus faeilis deliquit. Accedjt ex sccrela divini consilii dis-i
Mauriiius edidit an. 1655, Chrislianus episcopus pcnsalionenec desunt superhoc samtorum Palrum
Candidm-Casm favenle Feogusio principe Galoadiw, placila, aut exempla: ut aniinm virlutis capaces et
Prwmonstratenses in suam invexit cathedralem, eis- fertiles, loquente S.Augustino (50), prmmittant smpe
que primUs prwfuil Adamus scriptis nobilissimus. D J vitia quibus hoc ipsuin indicenl, cui virtuti sinl potis-
Cohseritanea sunt quaeipse auctor (47) ad Prsemons- simum accomodatx, si fuerint pmceptis excullw. Vi-
tratensis Ecclesiac canonicos scribit apud quos pere- vidum siquidem naturae impetum, quo antea in dete-
gre, non slabililer haesisse se exhibel: Obstupesci- riora ferebatur, ad meliora transfert divina Provi-
niiis quolies jiobis occurrit qualiter nostram dignata dentia : ut sibi semper similis, atque ad ardua as-
est cetsitudo veslra parvitatem , et ad vos venienlem suelus animus sive errori obsequatur, sive virtuti,
suscipere, et apud vos comtiwrantem ttactate, et di- non aestimet se fatigationem primam exuisse , sed
mittere a vobis tecedentem. Et mox: Cum apud vos melius comrautasse.
prwsentes corporalitet essemus, a quibus etiamnunc Quorum consideratione defixus, et suo eruditus
ihtegno Scolotum posili spiriluatiter absenlesnon su- experimento auctor noster inclaraat (51). Non cx

(44) Biblioth. Praemonslr. lib. i, cap. 17 (49) In Vita S. Malachii.


(45) Mauritius a Prato in annal M, SS. an. 1180. (30) S. August. contra Faustum, lib. xzu,
(46) Idem ad annuin 1177. cap, 70.
(47) Epist. ad Praemonstr. (51) Serm. IdcAdventu.
(48) Dc tripart. tabern. parl. n, c, 13.
29 VITA. 30
mente excidit vobis qualiler dudum ambulantes A milii ad patrem, u forte misereatur, et propitius
vias non bonas, sed sequentes impetum vestrum, et fiat peccalis meis. Haecintra mentis adyla tractan-
cuntes post concupiscentias vestras, currentes ad-r lem conspicit piissimus Paler, libras cordis ejus il-
versus Deum erecto collo, per plateas Babylonis sub lum.inando, occurnl adjuvando , compleclitur dona
Pharaone, lulo voluptalis in iEgypto sordentes, et gratuita impertiendo. Peinde patrio affeclu in col-
vanitatis paleaIeves, eirabatis penitus sicut oves er- lum labitur, ut jacentem erigst, ut pcccatis onera-
yantes. lpse autem Salvator vesler, qui dives est in tum, et in terrena deflexum in superna. reflectat,
raisericordia , pastor et episcopusanimarumvestra- ut cervicem jugo pravae servitutis exutam suaviori
rum, propter charitatem suam , qua djlexit vos, manaatorum suorum sarcinae praeparet. Denique
cqrn adhuc tales essetis, raisertus est vestri eripiens quem araicitiae suse vult cnnsorlem, eliam mune-
YOSde potestate tenebrarura, et transferens vos in rum suorum facit participem. Nec vacuum deside-
tcrram hanc valde bonani, in qua nunc liabitatis.. rat, sed ornatum, Profert stolam, qua pristipam
Emisil namque manum suam de alto, eripiens et infirmitatem spiritualis sapienliae virtute conve*
'
li':erans vos de manu filiorum alienorum , educens sliat; annulum, quo sibi eum stabili charitatis et
niliilominus vos de laeu miseriae, et de luto faecis, fidei sponsatum fcedere consociet; calceamenta prae-
statuit supra petram pedes vestros, iramittens in os " dicationis Evangelii, ut qui audit,dicai, Veni (Apoc.
veslrum canticum novum, carmen Deo vestro. 0 xxn, 17). Denique vitulus occiditur saginatus, cum
mutalio dexterae Excelsi! o manus Dei vobiscum niysteriorum sanctorum polilus consortio, ipse fi-
bona I o voluntas beneplacens el perfccta, et gra- delibus ea dispensal, et repletus sicut adipe et pin-
t'.iita gratia, qua vobiscum misericorditer actum guedine, in labiis exsultationis oris sui claustra om-
esi, ut illis jam viliis virililer dominemini, quibus nipotenti Deo consecrat.
quondam enerviter eratis prostrati, sp<ritu facta car- Sed juvat verbum proprise confessionis attendere,
n's moitificando, exlerminantes gentes illas alienas, nXquasi furlive suscipere aure demissa venas su-
et possidentes terras earum! surri ejus (Job iv, 12). (54) 0 anime, quomodo <<N
Alque exlemplo haec.ad se pertinere singularius gne in sensu comprehendes quod te in smculo talem,
demonstrans : Quia veto, inquit, multos hicvideo, qualem te ibi fuisse reminisceris, tam palienter «u-
qui a puero cum Samuele in tabemaculo enutriti, ne- stinuit, lam misericorditer vocavil? ibi longanimis,
quaquam sicut ims de longe venerunl, exhortamur eos hic aulem misericors. Vocatum tanto tatique ornatu
atteniius, ut et ipsi Salvaton suo nonminus se debi- justilim decoraiit ? Dans tibi, ut omni tempore vilm
tores agnoscanl, quia idem est, qui eos custodivit, et Q tuw ab his le conlineas, a quibus vix aliquq die te
qui nos erexit: modo quidem bono, sed diierso, nos abstinere valebas. Et quod etiam hora modica susli-
et illos juslificans revocando videiicet nos, conser- nere laboriosissimum fuit, jam omnibus diebus tuis
vando illos. Abierat itaque Iongius a sc quadam ferre s,uavissimum sit. Gratias libi, Domine bone, et
juvenilis aelatis abreptus licentia, non regionibus dulcis, benigtieet suavis. Tu me crpasti non extsten-
segrex, sed moribus, non terris discrctus, sed stu- tem, tu perditum redemisti, tu vocalum justificasti,
diis, et quasi interfuso vanitatis saecularis aestu, di- remittens mihi peccata mea, largiens dona, assiduita-
voitia habebat sanctorum tetn in lectione, devotionem in oralione, sludium in
(52) A quo ut dissimilis tetra in deserta recedil, meditatione, dulcedinem in speculatione, puritatem
Sic vita tnerito proximus esl similis. in contemplatione, sanitatem, prout .mihi expedire
(53) Etenim qui recedit a verbo vitse, esurit; qui nosti, tribttens in corpore, ut ad opus bonum reddas
recedit a fonle, sUit; qui recedit a thesauro, egel; et validum; et aliquando infirmitatem, ut a mala
qui recedit a sapientia, hefcelatur; alienus a virllile actione retrahas, et timidum efficias. Semper et i«
dissolvitur. Ccepit ergo egere, qui thesauros sa- omnibus salutem meam zelans, bello me tentationis
pieniiae et scientiae Dei, qui divitiartim ejus altitu- faligans, quiele me fursus pacis consolans : ibi ne ine
ilincm adhuc ignorabat. D extottam, hic aulem ne nimis pusillanimis ftam. Vbi-
Verum sicut benignus parens erroneum per que et semper mihi assistens, et omnia mea, non so-
abrupta viliorum filium intuitus, per matrem ei de- lum bona, sed et mala in bonum mihi eooperari fa-
nuntiat palernam indignationem, ni supplex re- ciens. Adde post hwc, adde et ad hwc quia hmc omnia
deat, gratiam et munera , si obaudiat; sic Pater nihil merenti conlulisli. Quid enim ego prius feci, ut
|lle misericordiarum divinae gratise favorem, quasi tot me, et talibus tanlisque donis dignum judicares?
melioris coepti genitricem ad eum destinat, volun- Nihil boni, nihit non mali feci, et ipse omnia bona
tatem excitans ut velit, potestatem praebens ut pos- conlulisti.
sit, Cum lerritus et concussus : Heu, inquil, quid Et conversa ad suos oratione (55): Jam ubi est
feci * ubi fui ? Recessi a Deo meo, Crealorc et Re- itnpelus spiritus, illuc gradientes, tota vita exercere
demptore meo, paulo minus habitans in inferno; et pro ludo tenelis. Sublimiaquidem, et nonminus dura
nimis eheu ! securus stertens in umbia morlis ! Ibo quam nova Sublimia assero, quia quodam modo tu-
(52) S. Prosp. Epigr. 80. (54) Serm. 13 Adventus.
(53) Vide auctorem De Tripl. contempl,, par. in, (55) Vide Senn. 14 Advent.
§10; ct serm 9, pav.i
31 ADAMIPRJEMONSTRATENSIS 32
pra naturam; nova vero qttantnm r.d velerem consue- A , tempora dioeceseos Laudunensis ccenobium Buci-
tiidinem : dnra dico propler infirmitatem camh ve- licnse effert bealae mefnoriae Royardura Scotorum
Sirw. Ifwc jure teslimonium ferunt, et scimus quia regis lilium sub laica ac liumili professione, niul-
verum est teslimonium eorum, crebra, qum exercelis tarutn virtutum vere nobilem. Talem suspexit in-
jejunia; conlinuw, quas ducitis vigilim: hwc , quam sula B. Mariae ordinis Praemonstratensis in Geldna
circumfertis, vililas in habitu : hmc, quam sustinetis, beatum Robertum primum abbatem, cujus agnalus
nsperitas in viclu : hmc quam exercetis, parcitas in Henrici primi Anglorum regis sanguis, et santUe
affatu ; omnia, ut ita dicam, corporis veslrimynbra conversationisdispersusodor regem ad submittenda
quotidiano martyrio exponentes, nec ipsam etiamvo- donativa plurima ejus Ecclesise suaviter inflexit.
luntatem in potestate habentes. Conficit : Igitur per Nec memorem Richardum Anglicura vitae innocen-
graliam Salvatoris noslri salvati sumus, et ^nos qtti tia et doctrinae eminenlia in Arnsbergensensi West-
longefuimus, el itli quiprope inventi sunt. Dei enim phaliae ccenobio anno Domini 1190, inter Praemon-
donum esl, ne quis sive ex nobis, sive ex illis in hoc stratensesillustrem. Cujus dextra quatuor ab obitu
gtorielur. suo lustris primaevse integritatis tenax, inter san-
(56) Si quid enimrecti gerimus, Domine, auxiliante ctorum deinde pignora non raorituram laboris et
Te gerimus : tutorda tnoves, lu vota petenlis, B merili sibi vindicat memoriam. Sic ccelum spopon-
Qum dare vis, tribuis; servans targita, creansque derat, cum primam, revera, Praemonstrati ordinis
De meritis merila, et cumulans tua dona corot\is. fabricam mirabili visione designatara circumscri-
CAPUT VI. beret (58) : pendenti namque animis novellae so-
/» qua ecclesia vitam religiosam professus se pri- cietati Salvator noster Jesus e cruce pendulus.
mum Deo devovil, clausiralis quietis prwco sin- promicantibus in eum septenis radiis, B. Hugoni,
gularis. primo a S. Norberto praefeclo ordinis, conspicuus
Quse de prseclarissimis viris contentio, ac a?mu- ingenlem peregrinorum ostendit a quatuor mundt
latio Jegitur, ut plnra oppida et regna natales illo- partibus confluentem mnltitudinem, quae supplici
rum sibi vindicarent, atque alia rursus pia col- gestu, dato osculo ae adorato Redemplore, velut.
luctatione cives suos repeterent, eadem de Adamo accepta quaquaversum licentia repedabat. Quos S.
nostro complures opiuantium tenuit diversilas, ut Norbertus venturos interpretabatur tirones novam
Galli suum decernerent, Angli suiim inscriberent, hanc militiam iniluros, ac per omnes mundi regio-
Scoti siium dicerent, Northumbri suum esse inqui • nes in finem gesturos. Verum siquidem fuit, ait Vitae
linuin contenderent. De patria quidem, quoe mor- r ejus (cap. 27) contemporaneus scriptor, quod svb-
talis vitae communicavit originem, sententiam secuta actio qUotidie insinuat in his, qui reliclis om-
ineam, quam tunc assequi potui, expressam dedi. nibus, ut peregrini veniunt, et professione, quazi
At spiritualis vitse incunabtila, et sanctioris-disci- osculo dato, facta, ad oblinendas prwliomm acies ad
plinse exercitia, non alibi huic assignem, quam in diversas nationes recedunt. A mari usque ad tnare tuba
nobili Praemonstratensi archiccenobio, quod tesle sbnuit, et ipsorum audita est vox, in qua et opera Dei
Paulo Morigeo (57) in sua historia De religionum manifesta sunt, et exquisita in omnesvolunlates ejus.
origine, tanta fecunditale mox ab institutionis suse At nostrum propius ut relegamus, et aliquid prn-
primordiis exerevit, ut mille oclingenta tam viro- babili indulgearaus eonjecturae, annos admodum tri-
rum, quam santliinonialium monasleria (praeter ginta ab ordine ihstituto sub vegelo et felicircgimine
olias minores Ecclesias, quam plurimas, quas prio- B, Hugonis, salulis circiter 1150 in Praemonstra-
ratus, grangias, parochias appcllanl) ante annum lensi solitudine, cum Abraham palre multitudinis,
ducentesiraum nonum supra millesimum connume- qui et excelsus dicitur, tetendit tabernaculum (Gen.
raret, Hic, inquam, spirilus sui religavit primilias, XII, 8), quod peregrinantium vel militantium est do-
hanc ecelestis militiae delegit stationem; hic per*- micilium (59), Quem in proferendo ex se actionera
petuam Deo nuncupatis votis firmavit servitutem. D bonam, quasi generando prolem sanctam fervor
Iri hanc pinguem et fecundain insertus olivam, oleo bcmi desiderii fecundum, et rectitudo intentionis
mystico exundavit. soli Deo placendi reddebat excelsum. In Angliam
Nec quemquam dimoveat aliena patria, quam in quidem ex Liskensi primum eelebri lum ccenobio
regno Anglorum ei figimus. Praeterquam enira quod palmiles suos extendisse ultra mare PiEemonslra-
Angli ea tempeslate bonam Galliae partem inside- tenses refert Clemens Reynerus in suo Apostolatu
rent, plurimos tirones ex dissitis Chrisiiani orbis Benedictino sub annum 1146, Stephani regis de-
plagis divinus Christi amor, et virlutis capessendae cimum, (Mauritius ad annum priorem trahit) quos
studium, missis spebus mundanis, et nobilissimis .vulgus, inquit ille, canonicos albos vocavit, atque
avorum titulis, cum in Praemonstratensi, tum aliis in comitatu Lincolniensi S. Martiali dicatum posuit
ejusce ordinis recenti sanctitatis odore fragrantibus monasterium Petrus de Saulia, vocatum Neuhouse,
familiis excivit, atque inflammavit. Talem sub haec id est, domus nova. Verum ad boreales Anglisepar-
(53) S. Prosp. De ingr. c. ult. (58) Biblioth. Prsemonstr. lib. il, c. 19.
(57) De relig. orig., c. 57 et Biblioth. Praem. (59) Vide auctorem, serm. 36.
Jib. i, c. 18.
33 VITA. 54
tc-s, quae Northumbriain et Scotiam adjacent, ncni A (63) Libertas nulla esl metior, majorvepotestas,
aliunde quam ex illustri arcbicoenobio Praemon- Quam servire Deo, cui beneservit amor.
stratensi virorum spiritu ferventium, et speciatimi Absquejugo posila esl dilionis amica voluntas,
quse Sanlefiete in Glascoensi dicecesi contenninatur, , Quw viget affectu, non gemil imperio.
profluxisse colonias comperimus. Sic exerte Mauri- CAPUT VII.
tius in suis manuscriptis annalibus Feoguzium co- Qualitas ordinis et disciplinm Prmmonstratensis
mitem Galoadiae quarto Idus Maias in Necrologio) sedis apostolicwapprobalio, invida inseclalio.
Prsemonstratensi fundatorcm abbatiarum de Sanle- Sublimis illa mens Norberti ccelestibus robdrafa
fiete (quaeet Viridis stagni, et Sedis animarum di- praesidiis, ac instriicta auxiliis in loco, cui Praemon-
cilur) atque Candidse Casaeinscribi, de qua rursusj stratum non abs re nomen est, annOs admodum tri-
redibil sermo. Neque ex alia malrice Ecclesia, quam, ginla priusquam noster in eam vallem spiritualis
Praemonstratensi translalam immediate propaginem, uberem frumenti, instar lilii germinaturus descen-
ad Viridis illius stagni ambitum mullarum viitulurai deret, eleganti adeo commistione ordinein suum' a
turgentein racemis, catalogi, quos recensenles mo- beatissimo etmaximo viro Auguslino Hippone-regio
nastcria licuit inspicere, pari conspirant assensu. jam diu propagatum atteiriperaverat, ut nihil pristinae
Intcr primos hosce socios novosque colonos habeo, U ' cleriCorttm dignilatis , nihil veterum monachorum
Adamum nostrum, qui priaiura in Viridi stagno, observantiae merito videriposset (64)J
' Non aliorum praetermisisse
deinde ad Candidae Casae gubernactila sublimatus, luculentius incidil testimonium, quam
spcctab li sanctimonia el benignitate composilosi venerabilium prsesulum Guiberti a Novigento, at-
mores egregie extulit. que Henrici monachi deinde abbatis S. MaitJii apud
Nec aliter facile cuiquam videbitur diversa opi- Nervios, et Philippi Bonae-Speiapud Hannones, qui
r-antium sensa aequa colligare concordia, ut neque. coram inspexerunt, ct manibus, ut sic dicam, con-
ab Anglorumregno Natale-decus, quod vetus inemo- Irectaverunt, quod libris suis insertum prodiderunlj
ria in codicibus ei posuit, divellat: atque Praemon- Hujus nunc pauca verba expendo. Christus loco, cui
stratensi Ecclesiae submittat, queni altera sequabilii Praemonstratuin vocabulum est, quosdara ferventes
jure sibi non vindicet. Eo prorsiisvolenlem infleclitt spiritu congregavit, perquos ad religionem debitara
capituli generalis decretum, cujus bic lenor tran- longe lateque cacteros excitavit. Illic quippe clerico-
sumptus est: Itcm ordtnatum est, quod quidam li-. rum tanla efferbuit sanctitudo, ul vere in eis rcfor-
ber compilalus per fratrem Adam religiosum mona- mari vita apostolica videalur : quae usque ad defe-
tlerii Prmmonslralensis, tradelur imprimendus, et ctum, diulini languoris moleslia premebatur. Illic,
^
t/iiilibet abbas nostri ordinis tenebilur emere. Quod inquam, abjecto sacculo pecuniariae facultalis, ex--
celebratum anno 1517, partem operum ejus in lu- secrantes morlifera Ienocinia propriaevoluntatis, rc*
ccm eduxit. Facit deinde quod sese specialem uteri linqucnles eas quas vel habebant vel ambicbanl, Ec*
fejusEcclesiaefilium non semel vocitet, a cujus uti- clesiae prafecluras, ducenles pro nihilo dignitates
que spirituali eductus gremio processeral (60). VI- velocius transituras, tantum studium labori, silen-
denda epistola ad canonicos EcclesiaePraemonslra- lio, paupertati; tantam denique impenderunt dili-
tensis ab eo inscripla. gentiain sanctilali, utapud eos inveniri posset et lir*
In hac, inquit (61), solitudine ille qui nos liberos boriosa afflictio monachorum, et sancta et devota re*
dimisit, qui nostra vincula soivit, etiam domum nobis Iigioclericoriim.QuodprofectosignanterDeusinvalle
dedit, ut in ea Deo Jacob conslruamus tabernaculum, voluit aclitari, ut ipsa loci fonna concors esset ne
id est, in hac interna menlis qtiiete, noslrum cum Deo gotio salutari, et patenter ostenderet, qtiia clericisy
wdificemussecretum. 0 liberlas! 0 solutio ! 0 soli- quibus ruinse occasio erat exceisa dignitas e( li-
ludo '. Et alibi (62): Quis in hac vita slatus tiberior bertas praesidendi, opportuna erat voluntaria dc-
slatu illorum, qui in clauslro sincere degunt, vel quie- pressio, et humilitas pcenitendi. Et mox (64*) :
tior ? Nec regum, nec poniificum, nec aliquorumprin- nj Ad modumenim crucis eademvallis iii qualuor cotnua
cipum, nec aliquorumlibelomnino sublimium staluum ditalatur, ejusqueplanilies in quatuot angulis tetmi^
in hac vta, istorum ne dicam stalum.excedere, scd nec nalur, a quorum orientali in occidenlatemtendituf
comparari ei in aliquo potest. Est forlasse sublimiorin longitudo; ab aquilonari veroin auslralem ejusdem la-
poteslale, sednon liberior in quiele. 0 liber et quielus tiludo. Quw loci facies, cui tanta simititudo cruci»
clauslraliuin slalus [ qui necsperantes aliquid, nec per- est infixa ; qnmvallis non humano molimine, sed na*
timescer.tes,tanto moderaminecontentisunt, ut copiosa turuli opere quodammodo, est crucifixa : quid monet
quadaininopia aporiati et inopi copia diiali, niliil pos- velprmmonet:nisi ut ad eam confluentesmundo vivere
sint amiltereantiquum, quosconstat essetanquam nihil jam non curent, sed se illi, imo Christo crucifixione
habenles,nihil acquirerenovum,quosconstat eneomnia congrua configurenl? Atque ejusdem est velut epipho-
possidentes. Pluribus ipse ibi, atque alibi cam mate- nema : « Feiixplane est hmc vita clericorum, aquibus
riam persequilur. Cum Cbristiano poeta abrumpam. adliuc in terra positis more vivitur angeiorum: duni
(60) Vide epist. i et n, ad Praemonst. (63) S. Prosp. Epigr. 8.
(61) De Trip. Tabern. parl. ni, cap. 2, (64) Dc continentia cleric. c. 126.
(62) Vide Serm. 57 (Ui ) Vide infra sccunda part. Prol. cap. 3, n. 5.
55 ADAMIPRJEMONSTRATENSIS 5C
non solum extertotit habiius, sed candote polius ani A Virgilius ascribit (70), nosterqiie magis firmando
motum, conformantur non tolum angelis, std regi accedit in cumulum , in primis praeserlim illis pa-
polius angelorum. Apud Utospluta, cui libet, vidtbit. tribus, quibUs ulla indulgente dispensalione, pri-
Disciplinae regularis jam tum fervidae et rigidae maftvirigcris nihil eliamnum defluxerat : ad quem
gravis et copiosus est paraphrastes auctor noster cu- nec jam desunt, qui laudabiliter nitantur assurgere.
jus mUiioratio vultus ariimi ac imago factorum est Hunc a S. Norberlo indictnm vivendi morem S. R. E.
(65). Adrainicula etenim exlernse sanctitatis, oclo- cardinales pro tempore illo in Galliis legali Petrus
nario commensa numero, in rigore jcjuniorum, iu- Leonis presbyter, et Gregorius de S. Angclo diaco-
slantia vigiliarum, manuum labore, carnis castitate, nus, in pontificatu summo dxtus; deinde Innocen-
gravitate vultus, parcitate affatus, vilitate habitus, tius II praeclaro elogio ac diplomate dato Noviomi
maturitate incessus, internaeque in purilate medila- anno 1124 honorarunt confirmaruntque. Juverit
tionis, in desidcrio veniae peccatorum, gratiae meri- fortassis paucas lincas legendas objicere: Oinni-
torum, gloriae praemiorum, in virtule burailitatis, in potenti Deo , cujus misericordia super vilas , gratias
stabilitale perseverantiae, sirailibusque ascelicis, fa- agimus , quia vos estit qui sanctorum Patrum vi-
miliari adeo atque frequenti exercitatione tractata tam probabilem tenovatis, el. apostolicminstituta doc-
astruit (66), ut quotidiano martyrio non iminerito ".ttinm, ptimotdiis Ecclesim sanctm inolita, ;ed el
componat (67). Quse vero v!ctus et vestitus asperi- crescenle Ecclesia jam pene delela instinciu S. Spi-
latem, providaecultum ceconomi», praesidum et sub- ritus suscitatis. Et aliquo deinde inlervallo : Hanc
jectorum rationes, totamque spectant status digni- Vrbanus pontifex et mattyr instiluit, hanc Augustinus
tatem, ut religiosa familia fundanda et slabilicnda suis ordinavil rcgulis, hanc Ilieronymus suis cpistolis
est pclra pietatis, temperanda charitalis caemento, reformavit. Non minoris itaque est meriti, vilam
nunc benignilatis respergenda illicio, alias poenali hanc primitivm Ecclesim, aspirante et proseqvente
ferienda terrore, in quatuordecim praesertim ser- Domini Spirifu, suscitare, quam florentem mona*
monibus ad regulares, praecellens ipse vitae spiritua- chorutn teligionem ejnsdem Spiritus perseverantia
lis magister edisserit. Nec ego succiso verborum le- custodire. Vestrum etgo propositum sedis aposlolicw,
nore facile assequar. cujus legatione fungimut, auctoritale firmamus, et
Tria exercitia ilerato et sedulo commeridabat, firmos vos in ipso slare adhortamur , et tanquam
quibus alterna vicissitudine viros religiosos disten- Deo per nos exhortante prwcipimus. Consliiuenles,
dendos pracdicabat: Icctione, operatione, oratione. ne cuiquam omnino liccal hunc veslri ordtnis stalutn
In sermone quidemde Epiphania Domini loquitur: commulare, cujus lantus in lot terrarum parlibus
QuicunqUevltam communem professi sunt, semper, '* fructus exuberat, ut plures vestri saporis dulcedint
proul opportunitas te ptmbuerit, vel in lectione ,<vel condiantur. Anno 1126, Honorius II (71) Norberto -
in oratione, vet in opere manuum reperiri debent. Et firmius robur accersenti, ac in urbe benigne babito
stUdium quidem leetiohit per eruditionem illuminat, haec indulla sancivit ! Honotius episcopus servus
devotio Veroorationis per puritatem sanctificat, labor servotum Dei dilectis filiis, Notbetto ftalti in Chtislo,
utique bonw actionit ptr utilUatem frUctumprwttat. et CanonicisPrmmonstralw ecclesimS. Marim, eorui -
Ac de Adventu Domini : primum exercitium bonm que successoribus regulatem vitam in perpetuum pro*
aclionis habeamut ad necetsitatit tubsidium, propter fessis. Quia igilur vos religiose vivere, el cauonkim
proximum; tecundum , quod ett leciio', ad animm vitam secundum B. Auguslini inslilutionem dutere,
pattum, propter not ipsos; tertium, quod est oratio, inspirante divina gralia dectevislis, ptoposilum veslrum
ad internum affectum propter Deum. Iloectria sunt, sedis apostolicm gratia confirmamus. Alibi pleni
ail noster Adam (68), quae in hac domo nostri con- tenoris habes, quae nos qtiasi in vilellos selccta
tinuo habere debent sacerdoles. Quia semper, cum dedimus.
a cura necessaria corporis vacant, vel in operatione, Illud imprimis memorandum quod alios enarrare
vel in lectione, vel in oratione esse debent. Quae ,n non memini (72): uti S. Benedicto ex adverso ve-
singula profusius deducta extollit. Et nominatim nisse presbyterura quemdam Florenlium, sic Nor-
sermone decimo quarto ad religiosos, et de taber- berto Hugoncm Metellum, genere et doclrina alio-
naculo Spirilus sancti (69), hanc ess^e mensam vi- quin in saeculo clarissimum, candorem vestium et
talis cibi, ad refectionem, candelabrum indefecli animorum affectis oculis invidisse, atque animo exa-
luininis , ad illuslrationem ; altare odoratissimi speralo invectum fuisse. Et quidemad proceres Eccle-
thymiamatis, ad suavitatem odoris. Et pluribus alibi. siae, quos in Gallia supra vidimus , aculeato slylo
Ex quibus illud consideranti liquet, arclissimura inscripsit (73): CardiniBus terrm super quos posuit
vitae genus, quod Praemonstratensibus Polydorus Deus ofbem. Laudata primum eorum prudentia,
(65) De trip. Tab. par. iv, cap. 6; et Serm. 46,21. (71) Bibliolh. Praemonst. lib. n, c. 28; ac init.
(66) Serm. 14 de Adventu. ceconomia Statut. Ordinis.... Secunda conlirniatio ab Hono-
(67) De externa internaque religiosa rio II, an. 1126.
legendi sunt 14 Sermoues ad regulares. (72) S. Gregor. 1. n Dtal. cap. 8.
(68) De trip. Tabern. part. n, c. 19 (73) Excerpsi ei Bibiiolheca S. Genovefmin monte
(60) Part. ui, c. 7 et 8.invent. Canon, Reg. Parisiis.
(70) Lib. vn, c. 5, De
37 VITA. 38
Scientia, et providenlia subinfert: Cum itaque siiis -,A at caetera exerte non edisserit, aut ejusdem reus
tantw ptudentiw, tantm potentim mitamut, si salva est accersendus errati. De quo videndus Baronius
veslta pace mitati possumus, cttt tantam vatietatem in Annalibus anno 1126. Nec mitius paulo irapin-
otdinum in vestibut, imo veslium m ordinibus tutli- gunt, qui caeieros lubenter ad subsellia deponunt
neatit. Ecce isti tunt superpelliceali, isli tunicali; monachorum, ut suas absque consortibus cathedras
quasi regnum emlorum obtineatur vesiibus, non mo- suslollant.
ribus.... Tunicali exofdium sumpserunt a Norberto, Vt gralas intef mensas symphonia discors,
superpelticeati a B. Augustino. Ab heri, et nudiuster- Et crassum unguentum, et sardo cum melle papdver
tius emerserunt lunicati a ducentit et eo amptius Offendunt.
annit flonterunt jam superpelliceati. Consueludinem CAPUT VIII.
autem, ut dicit B. Gregorius, imntolam tyermanere De ccnlemptativm atque aclivw vitm studiis , quibus
censemus.... Et lamen toleranda esset hwc novitas, prmcelluit.
nisi scandali nasceretur enormitas. Multi siquidem, Activa vita , inquit noster (75), bifaria est : quia
sive omnes, qui non sunt illius sectm, scandalizantur et in 'prwdicatione veritalis consislit, et in opere
in illa veste.... Qualiter autem divina pagina abo- vitlutis. In prwdicatione, ad instruetionem cordis,
mimlur novilatem, audite B. Hieronymum ad Nepo- "' in operatione propler subsidium cprporis. In prm-
tianum scribentem. Vestis , inquit. sit libi nec satis dicatione, ut erranlem ptoximum insltuamus, in
munda, nec sordida, nulta novitate nolaoitis... Ilem : opetatione, ut ejus indigenlim succutramus. Haecprse-
Non absque lineo amiclu ineedere laudabile est, sed dicalio ignorantiam abstergit veritatis-, opus vir-
prelium linearum restium non habere. Et B. Augu- tutis abundantiam resecat vanse cupiditalis. Praedi-
slinus legis nostrm lator : Non, inquit, sit notabilis catio proponit legem el disciplinam, virlus usum
habitus vester etc. Si ve.ro Norberlini cenlauris si- postulat et doctrinam. Disciplina damua removet
miles, nec equi, nec homines, ad vestium suarum de- concupiscentise; dottrina tollit nubila ignorantise,
fensionem adduxerint cum aspera vesle Joannem Haec bina vincula nostcr (76) appellat Salanae, igno-
Baptistam, exeanl de medio hominum, lollanlque rantiam dico et concupiscentiam : a quibus probi, ct
scandalum de medio fralrum; etvm homini, per quem elecli sesc atque alios liberaturi student veritali et
scandalum venit. Scire autem vos volumus , et for- per Dei virlutera el sapientiara missam faciunt cu-
sitan vos metius nobis scilis, Vrbanum papam et piditatem. Quo facit ille usui, ab exordio frequen-
mattyrem regulam canonicotum instituisse; B. au± tatus Ecclesiae, verba pro coi cione faciendi. Cujus
ten Augustinum legiferum nostrum suis regulis or- r. apud suos noster (77) iteraU merainit. Quia non
dbtasse; Hietcnymum veto dictis suis, et epistolis in- aLter atque ferrum absque cura et usu rubigine
fermasse. Horum dictis et scriptis legimus Vrba- aspergitur, mens noslra melioribus non exercita
num II annuisse, et subscripsisse canonicis S. Rufi, sermonibus obducit torpedinera. Ignescit iiaque ab
ita scribens; Vesttum, inquit, ptopositum, etc. Isli exercitio, nec aliud est quod simili energia attectum
tanti doclotes, tegulm nostrm plantalores, hunc statum ferial, atque viva vox a pectore profecta non frigiclo.
otdinis trdnsmiserunt nobis : quo sancla Ecclesia Quod nimirum , ait auctor (78), sanclum et salubre
floruit trectntis annis. Timeat analhetna, qui sancto- litujum opus lunc digne exercemus , cum et in ota*
rum Patrum obvtaveril sctiptis. Prolixius habentur tione puta Dei laudibus vacamus, et in ptwdicatione
in manitscripta historia monasterii Erivallensis sana, citca ptoximi exhottalionem laboramus. Huie
can. regularium dioccesis Parisiensis : quorum ipse officiogemino sanctam decet linguam insistere. Et
Hugo Metellus numero censebatur, consilium Al- pluscula ibi»
tissimi diruere nequidquam connisus : Appendit Quam fervidus ipse atque succensus, quam
autem cotda Dominus (Prov. xxi, 2). disertus atque indefessus verbi divini ecclesiastes
Ex praefatis exinde Iiquet, qua specie veri libris fuerit, in speculo vullum animi ejus admetient"
suis insertum commitlant Hieronymus Plalus (74) D ] resplendet aliquOusque, utinam coram videre, et
De bono status religiosi, et Franciscus Araicus in audire vivaevocis tonitrua licuissel! D$bat
aquilo,
theologia sua Scholastica, nullura ordinem ante re- nec prohibebat auster (Isa. xtiii, 6). Sociali erga
tigionem beatorum Dominici et Francisci a sede suos coaequales, ut modeste fatelur (79), attractus
apostolica approbatum Iegi. Nec ejus palam senten- affectu, et reverenliali superiorum compulsus im-
tiae videtur Bellarminus, quem isle adducit; fassus perio, jactato in Doraino cogitatu, applicare coactus
quidem veteres Antonium, Basilium, Augustinum, studio animum, et calamo manum, litteris, quse in
Benedictum approbationem quaesivisse non legi, et publico dixerat, superadditis quibusdam, expressit.
ferendi prsccepti ejus natam post hsec occasionem Quod sibi familiare ac ordinarium non obscure in-
ex pauperibus de Lugduno, quorum vivendi nor- sinuat(80): Invenitur, inquienS, dpud Ezechielem
mam superstitiones et variae haereses resperseranl; quidam gladius malus, el hic. peccatum est, de quo
. (74) Lib. i, De bono statusRel. cap. 2, tom. IV. (77) Serra. 15, in Adv.
disp. 7, sect. 3, num. 77. (78) Serm. 43 Epiphan.
(75) De Trip. Tab. par. m, cap. 14. (79) Vide Praefat. Auctoris pnmae partis.
(76) Serm. 27. (80) Scrm. 37.
59 ADAMIPRiEMONSTRATENSlS 40
. legilur: t Si videtit gladium, ei non inspnuerit buc- A praeclari filii successione felici et locupleti acces-
cina (Ezech. xxxvi)..» De speculatore loquebatut. stone coraplures vetierant. Tesles appello beatissi-
QuoA sequilut; avettat Deus a nobit, qui ejus esse! mos Isfridum, et Evermodum cpiscopos Rasenbur-
specutatores videmur. Damnatione hamque se dignnmi genses, et Wandalorum apostolos, Cainura et plu-
prmdicator noverit, si cum tegnare peccatum viderit, res episcopos Olomucenses : quorum vox, ut gesla
a doctrina cessaveril. An vero cum allerius pote- Ioquuntur, sonora ul tuba, et quasi angelorum.
stale dignitatis Ecclesiae deinde praesederit in se- Nec memorem Walterum Laudunensem, apud Dua-
qttentibus sermo tractabit. In hoc praedicandi mu- cenos, Helinuin Florefliensem praeconerri crucis
nere, qua gratia et npminis celebritale excelluer.t, Cbristi usque ad Syros, Waltmannum Antverpien-
scripta ejus spirilu vivido, sublimi ac igneo tur- sem apud suos, Henricum Tongerloensem, Mat-
gentia loquuntur. Ex epislola ad canonicos Ecele^ thaeum Ninivensem, atque apud Leodienses Lucam
siae Pracmonstr. pauca biec trutinanda appendo : monlis Corneliani, celeberrimos abbates, (epluri-
(81) Taceinus quam celebre nomen nostrum apud vos, bus paHCOslicuit nominare), ignem coelestis patrise,
cuin esse consttt indignum, ul vel nominetut. Non quo loti fervebant, accendisse in cordibus pluri-
solum aulem , sed et dicere supersedemus, quoties as- mortim, prseluxisse erranlibus, dextras et portum.
tetuislisvos desidetate tedilum nosttum, ul sonet vox1B dedisse naufragantihus. Qtiorum gloriae seges ab
nosttain autibus vesttis, cum nec vox nostra dulcis, aliis sublimius est efferenda.
nec facies sit decora (82). Quid enim no$, aut qui nos Sed nostrnm revisamus paululum, qUi a sarcinis
Velquales, sive quanti nos, ut nos perduceretis huc ad quietis dulcedinem aiterno discurrens oflicio,
usque? Ejus argumerili sunt, quae in prsefatione fecundos Liae formosae Rachelis miscet amplexus.
nuncupaloria proseqtiitur. Unde crebras profeclio- Egreditur ad populum responsa delaturus ccelestia;
nes ex Northuinbria inGallias adsuos Prsemonstra- alias cum Moyse ingressus secreta velaminis ter-
tenses adornasse, raultis beneficiorum ac honorum rena omnia generoso despectu calcat, corporalia
titulis cumulatum, inulta enituisse dicendi gloria, abscondit, ccelestia aperit, et supra seipsum abre-
ingenli sui desiderio aegre dimissum, et comitantes ptus amabili quadam dulcedine pascitur, gtoriam
Usque ad porttun, non nisi feritate marina avulsos, Domini contemplatur (83). Hic invenit Deum supcr
et fraudatos suavi verborum illicio, merilo confi- oinnia, non exaltatum ; subtus omnia, non substra<-
cias: tum; inlra omnia, rion incliisum ; exlra omnia, non
At, quaeso le, quam demisse praeoccupat celebra- effusum. Imo in bis uihil invenil nisi se non posse
tara sui opinionem ? Vox quidem, infit, vox Jacob, _ omnino invenire erim. Hic fassus se scire quod nes-
manus autem, manus sunt Esau. Auris audiens ad- ciebat, nec solum scire se quod nesciebat, sed scire
tnitatut nos, sedindignos se nos judicat oculus vi- se etiam qqod scire non possel, et quod non nescire
dens, quia longe alii sumus prwsentes in facto quam non posset. Ab hac quadam exstasi mentis, qua luce
verbo absentes. Nam' quem swpe pulchrum hominem graliae illustralus deprebendebat in Deo esse ct
depingimus, ipsi pictores fmdi suimus.De veloeissimo quod a nullo, et id quod ab alio, et id quod ab
Tigridum cursu disserimus, pailidm sub lutosa pa- utroque, essentiam videlicet a semetipso, sapien-
lude nostra, vix reptntes tanuUcutm, el intra dislor- liam ab essentta, ct ab utraque amorem, Deum esse
tm invotulmlestam testudines molies. Leonum in mo- . gignentem, esse genitum, essc et procedentem ;gi-
dum vlres afferimus agilitate non agili, sub nostro gnentein genitttm, genitura agignente, procedeiH
nos pulvere movenles formicm thagis, quam vivenles, tem nec a solo genito, sed a gignente simul et gc-
in corpus solare aquilam limpidissimum docemus nito; Deum-describit in semelipso confessus incom -
infigere visum talpw suffodientes, luhtin non ftrtn- prehensibilem, teiribilem in reprobis, suavem in
' foras
tet, nee scientes tolein. 0 verba facundi pectoris, de- electis. Rursus parumpcr egressus super
niissi cordisITstud in oratore, ex placito Demo- multa operum Dei magnitudine, magnaque eorum '
sthenis, atqne in nostro singulare considero, quod D miiHitudine obstupescens, singiila quaeque ingenere
in deClamatore priraum, secundum, et tertium est, sUo quinque nostris corporalibus sensibus se o(Te-
dico pronuntiationem : quse ex vocis et lotius cor- rerilia et irifereritia, diligenti naturarum suarum in-
poris aplo raoderamine profluens, dictionem ani- spectione, perquirit de Conditore. Quse omniajcla-
mat, auditores inflainmat, demulcet aiiimos atque more valido Deum esse pronunliant, sed qualis aut
feCundat. Lingua eucharis in borio homine abundat quanlus sit, non definiuht. Inlro autem conversus,
(Eccli. vi, 5). Eafuit praeclara pars ac haereditas qualis sit vita sanctorum scrutattir, atque inhiat
sanctissimi institutoris noslri Norberti ab Ecclesia ore cordis in sup^ma fluenta fonlis vilse. Demum
catholica, singulari praeconio, verbi Dei praeconem retro respectans, impiOTum indignatur peccatis,
eximium appellari. Et probavit apud Aritverpienses hinc suspirans in fragilitate bumana, iride respirans
coeterosque Belgas spurcissiraae et sacramentariae in misericordia divina, velul inferiori ac supericri
haereseos, Tanchelino auctore, gloriosus triumpha- cogitationum suarum mola haec ruminans, timore
tor. Inhanc, tanquam legitimam suam tanti patris concussus, et lenebris obseptus, in quantum audcl,
(81) Epist. 1, ad Canon. Praemonstr. (85) Vide lib, De contempl. par. m.
(82) In 1 praefatione.
41 VITA. 42
conquerendo et quseritando investigat quare ille A tatisin anima nostracustodia etdefcnsio. Aqua euferre
uriiversitalis Creator qui omnia polest quae vult, humilitatem non aliud videbatur, quam a civitate mu-
et nisi quod bonum est non vult, crealuram suam rum, a vinea maceriam, ab horto sepem. Sermone qua-
rationalem permittit ut in peccatum cadat, quo di- dragesiino quarto, ubi totus circa humililatis arche-
gna postmodum fit ut in peccatura ruat (84). Cum typurq desudat, ex propria locutus experientia excla-
veraciter constet eam, sicut nec bonuni posse agere, mat: 0 sancta, et inter virtutes cmterasveracitersancti-
nisi ipso et aspirando praeveniente, et adjuvando ficans animamhumilitas:cujus est innobisvirtutes,et
prosequente, sic nec malura, in eo dunlaxat, in cum desunt acquirere, el cum adsunt cuslodire, et cutn
quo nunc est, statu, omittere, nisi eo retinente; forle subttaclm sunt, restaurare! Hoc enimptoprium
nec admittere, nisi eo permittente. Sed hoeccogita- esse humililatis officium,eiiam proprio jugiter experi-
t-ionum suarum hebelatis dentibus non valens coin- tnentosenlimus. Et statim: Ibo mihi ad eam, et assu-
minuere, igni raagis divino reservat, atque cum mam mihi eam sociam individuam, ut veniant mihi
Apostolo exclamat : 0 altitudo! (Rom. xi, 53.) omnia bona per illam, cum gratiam senlio absenlem;
(85) Cuin Paulo tremuisse juval : stupidumque ipsa custodiel eam^ne perdam prmsentem, et forte sub-
[modesle, tractam ipsa restaurabit, ul mihi resliluatur. Asceti-
Inviilum ad solium Christi suspendere nulum; B cos deinde virlutis hujus scandendai gradus mire exe-
Cujus judicium sic, inscrulabile et allum rit, et plantandae arboris hujus prorsus fecundse'
Dicimus, ut verax prorsus fateamur et mauum. praxira religiosis cordibus per exempla inserit,
Nobis itidera: cujus in corde fixa radix, in ore folia, operumque
(86) Ciaudite jam rivos, pueri, sat prata biberunt. fructus colonum sUum vere hurailem probent. Neve
0 pura el digna ccelo mens, quam nos leniter his auctor ipse velut fatua arbor, viridantibus crepans
infimis eximis, et summis inseris! Legimus te, at- foliis, fructuum expers videatur, propius eum no-
. que animo erigimur, si tamen inlelligimus, aut non lanl quse in piiblicum profitetui (89). Non enim i»
negligiraus, sed cum attenlione legimus. Et quis corde,el corde; sed coram Deo in Christo loquot,
aliter potest ? Tantus ubique vigor et calor est. Sic teslimonium milti perhiiente conscientia mea, in
omnia spirantia et animata, ut non scripta legere, Spiritu sancto, quem in veritate video qualem me ore
sed verba audire, nec imaginem ejus in typis, sed conhteor, lalem et in corde intutor: vilem me (aciens,
cr^bro ipsum hominem oculis sensibusque usur- el in oculis nihilominus meis humilis existeiis. Nec
pare videar. Sicut facem ad accendendum frustra illud omnino transmillcndum, quod cordis sui arca»
quis admoveat, nisi accensam, sic sermonem ad num palam edisserit(90). Dico vobis amicis meis,
excitandum, nisi vegetum efcalenlem. In nostro, experto credite: Nihil tam efflcaxhabere potest homa
nisi fallor, arsit animus cum scripsit : Ab animo ad gratiam spiritualem, non solum antequam data sit,
stylus, a ttylo utinam nos! Fatendum mihi est, in acquirendam: sed et postquam data ei fuerit, ad ro
eacumine montis Olympi, ut aiunt, subinde esse tentandam et augendam, quam ut semper sit humilis
videor, cum hunc lego, supra venlos et spiritus in oculis suis, semper pavidus et circumspectus, semper
procellaruin, supra raobilitatera rerum humanarum. timidus et sollicilus, semper conscius sibi, quod noft
Finio in elogio quod a centum quadraginta annis allum sapiat, sed timeat; semper et in omnibus se-
veluslae impressioni praescriptum observo (87) : In melipsum accuset, quia quo major in menle humilita»
ducenda virtutum quadriga, et via regia tenenda, habetur, eo magis in eo et gratia augetur, et habenti
quondam sollicitam navavil operam Adam, religionis dabitur et abundabit. Magna profecto et rara virtus,
nostrm pugil fortissimus, cujus vitam, et ingenuos ut magnum licet operantem, magnum te nescias, et
mores sua scripta affatim testantur. Per hmc enim manifcstam omnibus, tuam te solum latere sanctita-
videlur Deum, quem nemo vidit unquam, in catne lem; mirabilem te apparere, el conlemptibilem repu-
adhuc fmculenta existens vidisse. Tam luculenter de tare. IIoc ego ipsis virtutibus mirabilius judico. Hoc
illo loquitur, tam ditucide semitam ad illurn perve- D et ego in nostro prae cseteris extollo.
niendum docet, ut plane videatur in cmlo fuisse. Qua vero animi reverentia, quo mentis ardore
CAPUT IX. . suique lotius effusione, in divino, quotidiano et
Humilitas animi, devotio singularis circa tremenda jugi sacrificio, ad sacra altaria operabatur? Tolus,
missm mysleria, charitas. ihquit (91), concussus et liquefactus. Hanc quam le-
Prsecipuaefuissehumilitalisaffatimtestatumfaciunt galis expers maculae oblatio figurabat et nos quoti-
ejus monumenta, mentis ornatissiraae pignora. Huic die immolamus, quando sacrosanctum Domini nostri
merito primus estiocus, quaereliquis praejacet, acin- corpus fideliter sumimus partes quidem in sacra*
6tarreginaechorum ducitvirtutum.(88) Ipsanamque mento facimus: sedipsum asenon dividimus...ubi
ett, infit, qum vitia perimit et annihilat; vitlutes veto pars ibi et tolum, quia sicut in diversis tocis unum,
[undat, el [undatas conservat. Ipsa est universmsancti- ita el in singulis partibus potest esse loium... species
(84) In praefatione bbri De conlempl. Vide serm. 41.
Prosp. De ingr. 3, 36. 89) Prsefat. i.
Virg. Buc. Egl. 3 —vers. 112. 90) Serm 38, et alibi passiffi, seim. 39, 41.
ES. In epist, dedicat. anno 1518. 91) Detripart. tabern. part.n, c. 10.
188)
PiTHOL. CXGVIU. 2
43 ADAMIPRiEMONSTRATENSlS 44
apparet cnjus non est subslantia, et latel subslar- A simsemalri, ejusque carne et spirilu filio, S. Augu-
tia, cujus non apparet forma. Et plura apud ip- slino nihil prius, aut anliquiiis fuit, quam sui a de-
sura veraciter ct catholice. Hic ipsos penetrantibus cessu jtigem ad allareDei cogitarememoriam;unde
ccelos suspiriis, et madentibtts oculis priuS sese ma- sciebant dispensari victimam sanctam, qna deletum
<tabat, Deo factus hostia, quam faceret. Ilic con- est chirograpbum quod erat contrarium nobis, sic
templabatur bumanum in verbo corpus, divinitalem noster Proemonstratenses fratres suos, Christi ser-
in carne, hominem in Deo. Hic potabat largiler de vos, quibus voce el corde, ellilleris serviebat, flexis
fontibus Salvatoris. Hic omnem medelae, et liduciae genibus mentis, pedibus eorum prostratus memores
suae rationem, lotamquc vilam animse suae habebal sui esse obsecrat in (94) sacriliciis suis vespertinis,
repositam. Lubet ipsum ferventius audire loquen- oflerentcs sanandum piis conspectibus. Advocati
fem : (92) Dico vobis amicis meis : solida mihi spes nosiri, milis et mansueli Jesu, qui quod pro senon
est, et fiducia finna, quod peccatorum, quw in cor- debuit, solvit pro nobis, et sacerdos pro nobis fa-
pore gessi, et per corpus contraxi, consequar veniam clus et lioslia, emptor ct pretium, sacrifcx et sacri-
per immolationem immaculali coiporis Agni, qui tollil ficium , medicus vulneriim nostrorum et medicina,
peccata mundi. Quam nimirum mihi spem etconfiden- larga pii cruoris sui effusione iinmundos nos
tiam illa beali Joannis senlentia confert, quw talis est: B abluens, et reconcilians reos. Et conficit: Memen-
t Advocatum habemus apud Patrem, Jesum Christum tote ilaque diligentis vos peccaloris Adw, cum de ip-
justum, ei ipse est propitialio pro peccalis noslris sis intimis allaris aurei einisso odorifero Sancta
( / Joan. n). Ac deinde : Quid enim, si imtnundum sanctorum impletis aromalis fumo. El ibi quam ma-
el pollutum esl corpus quod gesto? Sed est sancium xime ubi Patri Filius immolalur: cujus sanguis cla-
per omnia et purum, quod in Chrislo possideo. ln mat de tcrra, melius quam Abel (Hebr. xn. 24). Sed
omni, quod in me, vel minus boni, vel magis reperio et hoc vetilionibus nostris superadderemus , nisi forte
mali, recurro ad vivificum corpus Jesu mei, inter temerariw foret prmsumptioni imputandum, scilicel
Palris wquitatem, et meam iniquitalem, clypeum fa- ut ttomen in albo sanclw congregalionis vestrw, una
ciens illius sanctitatem. Quid enim si in corpore meo, cum veslrorum, qui jam discesserenominibus, jubere-
et visum polluil curiosilas et auditum inanitas, et tis post morlem ascribi, quia et nos veslri sumus.
olfaclum voluptas, et guslum edacitas, et taclum iin- Rcm seque atque submisse postulatam impctravit, et
pnritas? Non nimis turbalus ero, nonpusillanimis ni- nomen ejus in Praemonstratensi Necrologio, ix De-
mis. Scio enimquid faciam. Ibo mihi ad purissimum ceinbris expressum legifur.
corpus Domini mei: in quo nullum malorum horum Finivi, si charitas virtutum clauserit agmen, quae
est, illud in ejus judicio lenens pro clypeo.' Quod in Hunquam excidit. Haet quasi lotius operis materies
meo est malum, per illud diluens: quod in illo esl bo- ubique prominet atque exsestuat (95). Hsec ubique
num, milti vindicans. Sic eliatn non eum jam timebo loquitur; et si quis borum, quae leguntur, velit adi-
ut judicem, sed amabo ut fratrem; frater enim et pisci notiliam, amet. Lingua enim amoris, ei qui
caro mea est. non amat barbara est, sicul aes sonans, vel cymbaT
0 verba ex meracissimo sapientiaepenu deprompta! lum tinniens, nec capit ignitum eloquium frigidum
o dulciora mihi super mel et favum i invitus, fateor, peclus. Et noster : Eslo quod imperilus sermOne,sed
abrupi. Paucula relambo tanta illectus suavitale. non vacuus dileclione. Hanc causain scribendorum,
Sic ergo curro ad corpus, quod non fecit peccalum, hanc agendorum obrussam sibi fixerat, ex celebri,
ut eltnihi remiltalur, quodper corpus feci peccatum. S. Augustini (96), quam oreet calamo iterabat, gno-
Quod si in me caro concupiscit advefsus spirilum; si mologia : Habe chdritatem, et fac quod vis; ejusque
tne vitia carnis tenlant, si stimuli ejus litillanles in- non dissimili (97): liabe charilatem, et quocunque
festant; nonne et tunc mihi magis recurrendum est ad volueris, induere vestimento.
sotum et solidum refugium meum, Jesu v.\ei corpus, Hsec, ipso docenle, seala est, cujus inferior pars
ut corporis mei concupiscentia exstinguatur, superen- D terram, suramitas vero tangit ccelum. Haecin eretto
tur lentationes, slimuli hebelentur? Quod enim tam in tituluin lapide effusum oleum : haec unitas cubiti
"efficaxauxilium ad obtinendumhujusmodi triumphum, in consummatione et summitate arcae Noe : hxc
quam meditatio [al. manducatio] corporis ejus? Ipse ' lignum paradisi, imo ipse paradisus est. Haec facit
enim est, qui scit computi infirmitatibus nostris. Ita vitam ccenobiticam sanctam, quietam, jucundam.
ipse, et qui amat pluribus insistet. Timantem picto- Demum baectanta et talis est, ut caeterarumomniurn
rera ex eo celebrant quod in ejus labulis semper ali- virtutum primatum teneat, sine quavirtutes caelerae
quid amplius intelligeretur, quam pingeretur; sic in vocari quidem, sed falso virlutes possunt; esse au-
illis, quos ab auctore (93) nucleos, vel aphorismos tem virlutes veraciter, nullatenus possunt. Cui «ni
celligo, plus habent, et notant. quam dividui sonant. acquirendse, possidendse, fovendae reliqua omnia fa-
In viceni auctarii memorandum quod sicut pientis- ciant prsecepla. Ac in epistola ad suos (98): Ad hoc

i,92) Serm. 40. (90) Prsefat. serm. 3, ad Relig.


(93) Lib. ix Conf., cap. 13. (97) Serm. 8, ad relig., et serm, 12, ad eosd.
(94) Epist. i, ad Praemonst. (98) Epist. i, ad Premonsl.
(95) Vide S. Bernard. serin. 79, in Cant
45 VITA. 46
totam ordo noster intenlionem suam dirigil, ul cha- A.dere, pulvillos rcysticos introspice, areolas percur-
ritati mililarepossit. Seu igitur parcat, seu feriat,seu re, in quibus tot florida germina, quot passim seu-
conslringal, seu relaxet, seu dispensatorie aliquid, lenliarum occurrunt raomenla.
intervenienle causa aliqua rationabili, agat, aut E plurimis igitur, qui supererant, paucos strinxi-
cerle aliquid in aliud mutet, tolum ad charitalis in- mus virtutum thyrsos. Ex propriis monumentis au-
Ugrilalem transferat, ejitsque in nullo modum trans- ctorem investigavimus, etquisrectiiis noverit, quara
eat i uthabere se in medio sui lignum vitw demon- ipsese auctor? Vulgare id, et receptum magis, ut
stret. Hwc enim si parcit, remissa vietas non est: si ex bonis quisque suis innotescat alteri. Ecqua bons,
ckaritas corrigit, dislrictio rigida non est. Et plura, nisi hsec scripta acceperis, in quibus vivida sui rc-
quae finem meditanti succidere necessum est. splendet imago ? Recle quidam: Laude ipse sua se
Ex hoc cbaritalis fcrvore, quem totus spirabat, sonet, et taurealus spiritu scriplis coronetur suis.
quoDeosuo, complexu inlimo, adhaerebat in fir- CAPUTX.
raam adeo el constantem, mortalis prope conditionis De libris veterum depeiditis
querimonia, et Syllabus
immemor adsurrexit fiduciam, ut in sortem sancto- operum Adami.
rum ac inter domesticos Dei, depositis lerrense car- Celebre illud est scitum Hussitae vatis : In anlt-
nis exuviis, abiisse viderelur. Sic ipse in quodam " quis est sapienlia, el in mullo lempore prudentia (Job
evcessu menlis jucundatur, et vocem emittit epu- xu, 12); atque alterius, qui apud comicum sapien-
lanlis (99): Considero hwc, DomineDeus meus: con- tes habet eos qui utuntur vino veteri, scriplis utique
sidero, inquam, hmc, el hilaresco. Video hwc, el priscorum. Quse vel sola in rebus humanis opera
exsulto. Cerno hwc, et tanlam eliamde me spem con- esse dcbuissent quse nulla terapestas involveret, nul-
cipio, ut et me quoque esse unum exeis audeamspe- la consumeretvetusias. Caetera quaeperconslruclio-
rare. Haecnamque diligenter intuens, me quidem, non nem lapidum, et marmoreas moles in magnam edu-
meis aliquibus inlervenienlibus merilis, sed sola lua cta allitudinem constant, non propagabunt longain
gratuita gratia, inlra electorum tuorum consorlium diem, ait Seneca (100). Quippe et ipsa intereunt.
firmiter spero admittendum: ita ut illam etjam ad me Iramortalis est ingenii memoria. Unde conquirenti
viri SS. audeam traltere sententiam, quam de se et reqiiirenii saepenumero scriptores vetustiores a
suisque coeleclis dixil, eam de me dico . tNunc fiiius cana fide, et sana dictione commendatos, occurrit
Dei sum, el necdum apparuit quod ero (I Joan. m, quod olim de Caesare dictum fertur, aut nasci eum
2). hl ttnde milti, Domine, ista spes, ul tne tantillum, in republica non debuisse, aut non mori; sic prae-
el talem audeam sperare tibi similem futurum ? pro- c claros viros cxarandis monumentis suis insudaro
cv.ldubio ex incomprehensibiliamoris dulcedine, qito non debuisse, aut ea non periisse. Ut enim paren-
nos tamgraluilo, tamque stabililer amplecti dignaris. tes levius ferunl libcros sibi non natos quam imma-
Unde et animam meam, per contemplationem multi- ture denatos, sic nobis fortassis scripta complurium
tnodatn beneficiorum a te milti collatorum, ad lau- nescienlibus tantus dolor non esset. Nunc vero fra-
dem tuain incito, et dico: t[Bcnedic, animamea, Do- gmenla el tilulos[deperditorum operum intuiti angi-
mino, et omwa qum inlra me sunt, nomini sancto mur desiderio et torquemur:
ejus (Psat. cm, 1). i Et quae sequuntur. (101) Sed quod decora novimus vocabula,
At quispiam florentis horti sepla ingressus , non Num scire consumptos datur?
statim rapaci ungue in omnes omnino flores, quos Jacelis ergo prorsus ignorabiles,
avidis metitur oculis, ibit desaevitum; quin binc et Nec fama notos efficil.
inde legit aliquos compositurus ex iis fasciculum, Quod mihi faleor, identidem accidil; sapientissi-
quo apud amicos horti famam ex variegalo serlo ef- mum el nominatissimum Adatnum nostrum recolen-
ferat; sic mibi agendum"ratus ex quarumvis colle- ti, vitaesanctimonia celebrem, scriptorem illustrem,
ctione virlutum quasi florilegiumdecerpsi, unde cla- avita prosapia splendidum, dignitate sublimem, non
rior cum laude notitia accresceret. Ecce quantae de- D scholasticae modo theologiae, sed mysticae illius at-
licicc in heliotropio gratiludinis , in viola humilita- que asceticae vitae magistrum oppido exiraium, et
tis, in versicoloribus vitae mistse tnlipis, in hyacin- sanctioris philosophiae queradam Epictetum, usque
tho coelestis desiderii, in juglande temperantise, in adeo jacuisse squalidum, delituisse obscurum, vel
liliis devotionis el purae oiationis, in amaranlho fer- prodiissemulilum. Ecquod aliud referebat nobis mo-
vidi spirilus , in rosis candidis purpureisque ilam- numcntum perdurare integrum ; facilera sui copiain
mati erga Agnura immaculatum affectus, qui lavit ac usum insinuare omnibus, castum ac emaculatum
nos suo sanguine, et quotidie immolatur pro nobis ? transmilti memorise posterorum ? Quis, ubi a san-
Quanta denique venustas in malogranatis suaviter ctis Patribus paululura discesseris, venustate sermo-
redolentibus oL amorem ir. proximum, punicee au- nis, copia eruditionis, vivacitate pecloris, ac tola
tem rubentibus, propter charitatem in Deum ? An dicendi methodo parem cum eo teneat gradum? Non
forte diflidis ? ipse, sodes, haec amcena septa ingre- alius, aut rarus meos versalur ob oculos, qui san-

(99) De contempl. par m, § 7 (101) Boeth. 1. 2. De consol. met. 7.


(100) Consol. ad Pol. cap. 37.
47 ADAMIPRiEMONSTRATENSIS 48
clioris vitae compendia tam copiose edisserat, spiri- A Epiphaniam Domini tres. Atque bas quadraginta sc-
tum concretione mortali g*avem tam sublime ducat, ptem homilias in unum digestas volumen M. SS. be-
religiosae vilaesyrnbola maturius conferat, dignitatis nigne mecum communicavit religiosa congregatio
ecclesiaslicae momenta aequius appensa ponderet. Patrum Ccelestinorum Lutetiae Parisiorum, ubi tum
Est sua Tullio dictionis ubertas, amoenitas Laelio, cura potestate pracpositi, quem priorem vocant, R.
Frontoni gravitas. Est sua Ambrosio venustas, arri- P. Franciscus Liegault, ob singularem doctrinam
monia Hieronymo, acumen Aiigustino, Gregeno em- ac bumanitatem non intermoritura mihi dignus mc-
phasis, Bernardo mellea faeundia, et sic percurren- moria.
do reliquos. Nec in humanis vultibus disparatior Aller tomus, in Capite jejunii, feria quarta, com-
est, quara in stylo scriptorum diversitas : noster flu- pleelitur sermonem unum, in DominicaPalmaruin,
mini, quam torrenti similior, ab exortu leniter pro- unum; in Ccena Domini, unum; in festivitatePaschali,
gressus in ipso decursu accrescit magis, et suo au- quatuor; in hebdomada terlia Paschae, feria secun-
gelur alveo, quo lectorem secum trahat. da in synodo, unum : in sequenti feria tertia, inea-
Hoc in confesso ponit, (102)quod Scripturam sa- dem synodo, unum; indieAscensioiiisDomini.unum;
cram in omnibus rcclae viae, ac beatae vilae filum in festivitatePentecostes, sex; in octavis ejus, tiiium;
non fallax tenuerit et triverit, Huic studio diu no- B in dedicatione Ecciesise, unum ; in electione cujus-
cluque insistebat; ibi comperiens quod robustus co- vis prselati, unum. Viginti praiterea sunt, quos ha-
inederet, et infantulus sugeret, ubi agnus tenelltis buit, ut3it, in festivioribus N»talitiis sanclorum.
ambularet, ac elephas iinmensus vixenataret. Hic in- Tomum alterum lugemus ebeu ! deperditum: vel ali-
cipientes lacte historiae, proficientes pane allegoriae, bi potius requirimuslatentem. O quisquis forte re-
bene operantes cibo tropologise, perfecti, et ad suin- scis, hunc nobis abdilum revcla thesaurum. Indulge
ma provecti, vino anagogiaepascerentur et corilem- tantumdera candori prccantis, amori supplicar.tis.
plationis theoricae. Hinc sibi spiritura et vitam in- Secunda classis est operum, quse a prseside coini-
duit, hinc latentes in libris sparsit virtuttim ignicu- tiorum generalium Jacobo de Bachimor.t sacrarum
los, qui incurios ct jam legentium animos inflam- litlerarumdoctore et professore, atque ordiivisPrae-
ment. Qui in solem venit, ait ille pbilosophus (105) monslratensis praefecto generali jussa sunt typis
licet non in hoc venerit, colorabilur; qui in unguen- mandari, ad id suamlocanle manum Amaln a Fonte
taria taberna resederunt, et paulo diulius commora- Camerae-Fontis abbate, anno, ut supra monuimus,
ti sunt, odorem secum loci ferunt, et qui veneral>i.les qiiingentesimo decimo octavo supra millesiraum, sub
hosce Patres legerint, traxeriut aliquid necesse est, bisce lilulis :
*-" Deordine, et habitu atque professionecanonicortim
quod prosit etiam negligentibus.
Istud denium in nostro, aliisque EcclesiaeCalho- orJinis Prxmonstralensis, sermones qualuordecioa.
licsescriptoribusestanimadvertere,eloquenliaequam- De tripartilo tabernaculo Moysis, quod dudum erat
dammajeslatem, qua pollebant, dissimulasse sacpius, in re, Christi, quod est in communi fide Ecclesise ;
et fugisse, ulnon otiosis grammaticorum aul pliilo- Spiritus" sancli, quod in secrela consistil puritate
sophorum scholis, ut loquitur S. Hieronymus (104), animaehufnanae. Tractatus hictribusabsolviliirpar-
sed universo loquerentur hominura generi : quoe' tibus : Tabernaculo in sensulitterali, allegorico, tro-
noster nonscmel voluisse fatelur, magishaberisim- pologco <*.scusso. Hunc monitu, quin et jussn cla-
buenda corda quam. componenda verba. Catalogum rissimi eo sseculo abbalis Joannis S. Mariaede Kel -
librorura ejus, si placet, damus. chou in Scolia adorsus, ut conferenli mutuas liquet
(105) Ab Adventu Domini exorsus, per festivio- epistolas, ex prsescripta decursum serie, eidcin in-
res totius anni dies transcurrens, tam ex iis, quae scripsit. De triplici genere contemplationis, quod
in conciorie praecellens Ecclesiastes dixerat, quam Deus incomprehensibilis sit in semctipso, tcrribilis
ex quibusdam adjectis, homilias seu sermones cen- inreprobis, suavis in eleclis, in ties itidem divisiun
tum Ecclesiae Praeraonslrateiisis canonicis suis nun- j. parles sarro conventui Ecclesise Prxmonslratensis
cupatos, ut fatetur, congessit. Ex quibus prima clas- nuncupalum cmis:t.
sis lenore, qui sequitur, decurrit, per duos tomos: Teitia classis est rursus eorum quae nobis in-
Prior. terciderunt. Ac nominatim liber ille, quem de dul-
A prima Dominica in Adventu Domini, usque ad ccdine Dei se conscripsissc faletur auctor. In quo,
vigiliam Natalis Domini, decem ct octo scrmones. In inquil, sttfftcienserudiiio habebatur de divinis bene-
ipsa vigilia quatuor. In die Nalalis- Domini sex. lu ficiis, el hymnidicis laudibus quas elecli Conditori
dic S. Stephani prolomartyris quatuor. iu die S. Jo- tuo in mternum decantabunt. Epilomen quamdam,
annis apostoli et evangelistseunus. In diesanctorum si juvat, damus: Crealio nostra, redemptio, prolcctio,
Fnjiocentium tres. In Dorainica infra octavas Nativi- bene/icium. Greavil namque nos, redemit, liberavit,
tatis Domini qualuor. In die Gircuracisionis duo. In motegit, et benefacit nobis. Creavit non existenies,
dieEpipbaniae Domini duo. In Dominica secunda posl redemii perditos, protegit infirmos, benefacitindignis.
(102) Epist. Auctoris ad Joan. Abbateon. partis.
(103) Sen. epist. 108. (105) Vide Auctorein 1 praefat.
(104) Epist. ad Panim. vide serm 11 et 15, i
49 VITA. «0
Creavit, inquam, nos tn atmnitate, tedemit in humani- A gravale quis ferat, nisi candor animi abstergat,
tale, liberavit a captivitate : prolegit in prwsenti in- quod demisso nomine canonicorum, aliud substilue-
firmitate, benefacit in mterna felicitate. lpse enim rit, non quidem inferius aut indignius, si nullas
Creator noster est, redemptor, liberalor, proteclor, et aniraum oculumve ejus insederit naevus. Quale vero
benefactor. Hm sunt misericordimDei, quas in mter- 6it Praemonstralensium institutum summos ponti-
num cantabimus, ait auctor, annunliantes veritatem fices censuisse supra legiraus, et luculenter edisserit
ejus in ore noslro. Quinque his potissimum benefi- auctor. In Patrtim deinde choro repositum Ada-
ciorum capitibus hic liber insistebat. Sed et alia mum nostrum contueor ab Aloysio Novarino (110),
quaedam opuscula concinnasse omnino arbilror, et virohacaetatedoctrinaetscriplisclaro.Eodemordine,
non obscure in pluribus locis insinuat, de auibus quopromulgatadiximus.recensetAubertusMirseusia
distinctius nihil asserendum habeo, nisi quod con- brevi Chronico Prsemonst.: (111) Adamus, inquiens,
«criptum ab eo volumen epistolarum astruit Pagius Abbas Pra:monstratensit, et totius ordinis prmfectut
in sua Bibliotheca (106), quod idem legere me re- generalis, vir admodum doclus, scripsit libros tret,
colo in manuscripto tractatu Michaelis Ghierii abba- studio atque vidustria Amali a Fonle abbalis Camerm
l":sDoiii-Martiniin finibus Artesiae,quem De scriplo- Fontis an. 1518, Parisiis in fvlio excusos. Tituios
ribus ordinis Praemonstratensis collegit. Atque eo B dein subjlcil iteralos. Cujus ad veritatis limam et li-
propendere videtur Aubertus Miraeus (107) in brevi neaminfleaendaverbaquseprseniisinius.edocent.Nec
cbronico. minusimpleciit.quodapudeumdemCrespeliusdoctor
CAPUT XI. iheologus Parisiensis in summa ecclesiastica anriectit
A quibus scriptoribus noster celebratus. Cnr velustw (112;: Sed et cantum, atque offtciumhabemus ab Ada-
impressioniprmmissus titulns : t Liber beatissimw mo Prmmonslralcnsi cardinali devolissimo editum,
Dei genitricis Mariw, et S. Joannis Baplistw. » offtcio solemnilatis ecclesiasticm per omnem modum
In secunda classe recensita opera, typisque Pari- in tnodulaliene conforme. Nec dissolvit Molanus,
siensibus a centum ct quadraginla admodtim annis vice ecclesiaslicw, euchurislim substituendum ratus:
cvulgala, quaesui in utilitate, et dignitale, aceurati; cujus solemnia centum fere annos rib aelate Adami
ac emendate edi oporluisset, adeo depravala in noslri insliluta dignoscunlur. Dignilatera vero cai*-
manus devenerunt posterorum, ut ca vix ulius dinaliliam in Romana Ecclesia propendente. licet
attingcre, nedum evolvendo conterere fuerit ausus, aflectu, huic attt alteri cuivis apud noslros ejus no-
procul dubio . cum perplexo istiusmodi genere minis ascribere aequaevetat rationis iudago. Apud
charactcris , luin mendarum monstris, et lacunis f, Crespetium ex eo visus mihi irrepsisse error, quod
abstcrrllus. Quod vitione illius sevi, typograpbicis apud Ciaconium in suo cardinalium catalogo, Adara
artibus non usque adeo expoliti, an magis incuria quispiara Anglicus inveniatur insertus, at allerius
et neglcctu imprcssionem procurantium, contige- ;>noslro sevi ac inslituti.
rit, in promptunonest quod definiam. Ea de causa In islud raagis eam,utAdamum nostrum praestan -
tcnuem sui famam apud plerosque sparsit. Tenuior tissimi In scliolis theologi, aut eliam doctoris, ut
scriptorum ejus notitia evasit. Quam paucos ora- aiunt, laurea et gradu insignitura rear. Cujus om-
nino videas scriptionibus suis auctoritatem ab eo, nino reum veritatis agunt vetera raanuscripla apud
ct salutaria accersere documenta? Quam paucos Patres CcclestinosParisiis frequenlata, quaeaeque in
audias in exedris suis, in tricliniis, in musseis fronte ac calce, magistri Admtitulum complectuntur.
hunc elequii mystici pervolvisse magistrum? At Non aliis, quam facultatis theologicaelaureatis pro-
rarior, qui sublimia ejus sensa assecutus insliterit. fessoribus, multiplicis eruditionis, ac norainisglo-
Qtii tamen miai occurrunt. sunt hiprsecipui. ria percelebribus ejuscemodi honoris accommodasse
Imprimis Joannes Molanus, apud Lovanienses appellationem priscae illius aetatis homines, in mul-
clarissimus theologus, ttim in sua concionalorum tis facile comprobatur. In distinctione Regulsa
Bibliotheca auctoris nostri adcenset opera, tum in D S. Augustini ab eo in duodecim profluentis capita,
Iibro, quem de Canonicis inscripsit (103), a nostro atque in usum et constitutiones Prsemonstratensium,
petilo auctoritatis pondere suos canonicos dignilatis, etiam nunc deduclse, non alio agnomine, quam Ve-
suseque obligationis reddit memores. Antonius Pos^ nerabilis aDpellandttm Patres Ordinis censuerunt :
sevinus in Apparatu sacro (109) adnumerat his quales et in eadem Britannia Bedam, el suramos vi-
verbis : Adam ordinis Prmmenslratensis, Parisiensis ros dicere consuevimus. Ineos serraones auctoris, qui
yrofessor anno 1518 edidit librum, qui beatissimm propius regulares concernunt, comraentarios quos-
Dei Genitricis inscribilur. Vbi t de ordine, el habitu, dam altestanle Servatio Lair.velzinsua Optica (112')
tt professione religiosorum Prwmonslratensium. t adornavit Praepositus cellae omnium Sanctorum
Et qum reliqua habemus edita. Hoc in viro docto in Suevia ordinis Praemonstratensis. Dequibusnihil

(106) Lib. l Biblioth. cap. 17. M. SS. exstat apud (110) Aloysius Novarinus in electis, 1.1, cap. 13,
nos. n. 722.
(107) Ad annum 1518. (111) Aubertus Miraeus, ad an. 1518
DeCanon. 1. i,cap.4.
(108) Anton. (112) Crespetius verbo Maria.
(109) Possevin. Appar. lil. 4. (112")Lairvelz opt. spec. m.
81 ADAMIPR/EMONSTRATENSIS 52
praeterea rescire datum, nequepublici juris arbitrer A dem cum paucis Christi pauperibus, loco illi terminis
emersisse. Compluresenostris in scriplis suisejus impositts, ad commanendumordinavimus. Haecipse,
meminisse non me fugit, uti Martinus Merzius in et pluscula (113). Admirabilis igitur spirituum, quin
traclalu Deinstituto canonicorum Prsem. Landtmeter et locorum discretor Norbertus, non fertilem terrae
commentario in regulam S. Augustini, Moerbecius glebara. non populi antecepit frequentiam, neque
in Scala putpurea, Pagius in sua Bibliotheca, Mau- immanissoliludinis salebris,nequerupiura asperilate,
ritius a Pralo in Annalibus, et plures. neque paludum hiatu. instar voraginis abyssi horro-
Neve quis leviter animi pendeal, cur vetusta im- rem movente, a proposito deterritus, vallem delegit
pressio hunc sibi praefixumin frontis aditu tiluram ge- Praemonstratam, situ quidem suo invisani, cultu in-
rat : Liber Dei Genilftcis; et S. Joannis Baptistm, tractabilem, aspectu forraidabilem, at religione S.
(tifflcilenon estvertere inplaniliem veteri raeinoria Joannis Baplistae, cui exile sacellum in ea eremo ve-
repelenti, ante invenlos typos in plerisque farailiis tus Patrum pietas extruxerat, omnino venerabilem.
receplum morem codicibus manuscriptis, ad quas In illo evigilata precibus nocte, arcana divini edoce-
spectarent, noraen praefigere, ne ex aequo, vel tur consilii; in illo sacratissiraa Dei raater el virgo
iniquo a sede sua dimoli facili alias negotio exsula- Maria luce splendidior, et sole candidior, novse fa-
rent. Cum ilaque noster (uti non semel edisserit) " bricse jacienda fundamenta demonstrat, habitum,
Ecclesiae Praemonstratensis canonicis fratribus suis, quo sese, et socios amiciat, exhibet, et robur novello
et Christi servis ingenii sui partus nuncupandos gregi ab Romano hierarclia accerseudum denunliat.
destinavisset.pars operum ejus indeprelo submissa, In illo denique prognostica el mulliplici rerum di-
quam fronti suae initio praemissam tulerat, conser- vinarum visione, et beata servorum Dei ad palriain
vavit inscriptionem, destinatione, valli reapse acquisivit, quod nomine
Quod ut onvnibus, ex affeclu pectiliari in hanc tenus pridem prsesetulit. Platonem celebrant, quod
Divam compertius evadat, breviter memorandum cum locuples esset,— ut cujus Phrygios toros lulosis
redit Norbertum a BartholomaeoLaudunensium epi- Diogenes pedibus conculcavit, — villam Academiam
scopa cujusdam Falconis in Burgundia principls ab urbano strepitu remotam, corporum valeludini
lilio benigne imprimis et familiariter'habitum, pcr selegit adversam philosophandi studio. Hoc sapienli
ditionis ejus limites eircumductum crebrius, subve- consilio, ut morborum conflictu, noxiae libidinis
Irente ne tanti viri spectata virtus aUo deflecteret, impetus temperaret, nec aliam, nisi a rebus quas sni
ut si qua tellus, aut Ecclesia.arrideret, suo deligeret discerent, voluptatem persentiscerent. Qui velex hoc,
arbilrio, sempiterno designaret acceptam hospitio. loquenle S. Hieronymo (114), divinus dici mevuit,
Sed liceat ipsum episcopum in suo diplomate audire quod loca carnis saluti contraria, ad philosopbise
profantein : Sanctm reciores Ecclesiw quanto cmteris sectanda sludia dcligeret, ii. quibus infirmata carne,
dignitate et honore videntur prmeminere, lanto luci- ejusque ardoribus, qui mentera gravant, iraminuiis,
dius et firmius qum staluunt et disponunt, debenl liberior spiritus ad allissimarum rerum contempla-
definire. Notum igitur fieri voluinus, tam prwsenti- tionem exsurgeret. Sublimius accipio S. Norbeili
bus, quqm futuris, quod, anno Dominicw lncarna- consilium, ccelo utique inspirante , quo selernaely-
tion\s 1120, rirum spectabilis religionis, Norberlum caeum sapienliae, omni alio excusso delectu, suis
nomine, per episcopatum nostrum transire conlige- praeparavit in loco borroris et vastae solitudinis.
rit; cujus agnoscentessanctitalem, honestalem, doctri- Ex hac origine Virgo deipara et Joannes Baptisla
nam atque facundiam, multis eum precibus coege- decreti tutelares divi, et majori ecclesiaea S. Nor-
rimus, ul apud.nos hiematet. Quem quanlo amplius berto exaedificataeassederunl in lilulum , quorum
loquentem audivimus, et famitiarem nobis ad- deinde per totum bunc ordinem cultus derivatus
ttrinximus, lanto magis boni odoris ejus [ragrantia singulari veneratione conservatur, Et hic quidem
refecti sumus. De\nde jam fere transacla hieme, prater -festa solerania, inter quotidianas horarum
cum vir ille sanctus a nobis veilet recedere, a personip D canonicarum preces, malutinum et vespertiniim
Ecclesim nostrm, et q quamplunmis episcopatus no- vice patroni obtinet suffragium. Beiiignissimae vero
itri nobilibus rogati sumus quamyis tthoc sdtis desi- parenti, ac pptimaeapud Deuraadvocat.e suse, cujus
deraremus, ut e^umin nostta diwcesi, alicubi ad ser- forniatus auspiciis, et beneliciis adullus, cujus con-
viendum Dep cotlocatemus : quod vix {andem, divina tegente succrevit palrocinio, ut aliquara grati animi
gtalia coopetante , ab ipso impelravimus. Nbstrarum partem lestatam reponeret, ecclesias suas omncs
igitur perlustrantes terminos possessiohuin, ad locum et conventus Mariano nomini ac bonoii devotos
valde desertum, qui Prmmonstralus dicilur, tunc tem- consecravit. Sacrarum horarum pensum in dies per
poris inhabitabilem venimus; quem vir Dei considt- cboros ei publice persolvit, festos ejus dies pridiana
rant ,' < Locum, inquit, videotecundum cor meum, a inedia praeparatos solemniori ritu , et cum octavis,
Domino mihi ante omnia temporaprmparatum. » Hoc . ut vocant, decurrit. Quam candidi ordinis proter
igitur audientes, gavisi sumus gaudio, et ipsum ibi- ctricem et patronara singularem pluribus effert Au.r

(113) Vide Bibliotb. Praem, lib, u, cap. 12, Vitae (114) Lib. n , conjr.a Jovin,
g, Norberli.
53 VITA. 54
gustinus Wichmans in Brabanlia sua Mariana, A astrictior quibusdam videalur, quam pro Ordine
Auberlus Miraeusin Chronico (115), Chrysoslomus Candido tilulus ferat.
a Stella in Yita S. Norberti, et plures. Memo- CAPUT XII.
rabile est regura Galliae Ludovici undecimi, et
De EcclesiaCandidw Casm, seu Withernm, cuiprmfnU
Caroli octavi ejus filii testimonium in haec verba : Adamus ; ac cathedralibus ecclesiisa Prmmonslra-
Dum penesmentis nostrm arcana propensius reeolvi- tensibusjure Ordinario, et prwlerordinario ittsessis.
tnus sinceritatem , integritalem, longmvamquedura- Cathedram Candidse-Casae, in Gallovidia, littus
tionem, ac divinam, ima miraculosam inslilutionetn maris Hibernici- adjaccnlis (incqlae Wilhernam di-
Prwmonstraiens.s ordinis : qui magnis jam defluxis cunt) a S. pridem Niniano Deo in memoriam S.
teinporumcurriculis, mysticospiramine, a bealissima Martini sacratam volunt; alii episcopum primiim
ac gloriosissima virgine Maria •Christi Redemptoris insedisse S. Plechelmum, ven: Bedaein historia An-
nostri malre revelante, per piurn illius otdinis Patrem, glicana suffulti testimonio. Et cui gravius ab aitero
primumqueinstitutorem B. Norbertum, virum quitfetn possit accedere ? Videndus adhaecMiraeus in fastis
titw sanctimonia,'mullisqne coruscantem, clarenteni- Belgicis , 15 Julii; Usuardus in suo Martyrologio;
que tit.raculis noscilur inslilulus, atqu* itti candidus et meminit vita S. Switberti apud Suritim Kalendis
dicti ordinis habitus, pariter atque locusin pago Lau- " Marlii. Ex quibus Plecbelmum lloruisse anno salutis
dunensi, per eamdem bealissimam, ac gloriosissimam nostrae 690 Ninianum , imperantibus Honorio et
virginem Mariam, ubi Prwmonstralense monaslerium Theodosio, .diguitate episcopali effulsisse, alque ex
prwfati ordinis caput et [undamenlum construi debe- Romanis martvrum tabulisdie 16 Septembris an.
ret prmmonstralus, unde Prwmonslratensem ordinent 432 obiisse (119) dabitur introsnicere. Neque ea ex
sibi nomen assumpsisse multis authenticts documen- Anglorum faslis petita erroris ausim accersere. Al
tis , historiisque probatissimis compertum est : nos yeritalis conciliandae injecturus vinculum, S. Ninia-
tattlo magis ferventiorequedesiderio , ad ipsum Prm- num episcopnm et fundatorem prsesedisse arbilror,
monslratensem ordinem afftcimur, etc. Datttm in pa- absque firma successorum serie : demum sub beato
lalio Parisiensi anno Domini 1491 (116). Plechelmo solemni incolarum convenlu, el consensu
lluic rei firmandae facit ab auctore et raagistro caelerbrum episcoporum, infulas illi Ecclcsiae de-
noslro pelita professionis formula, qua S. Nor- cretas, constanter perdurasse. Multam alque imple-
berlus primique socii ad cunas y.Tgienlis.Jesu jfam quaestionem quse reges inter Anglorum, atque
in Najali Domini, et sinum Virginis matris ad Scotorum , eorumque , plurium annorum decursu,
illam Leatae perennitatis civilatem solemni vo- P intercessit episcopos de primatu, jure nietropoleos,
torum nuncupalione, seipsos conscripserunt : immunitate, atque adjunclis largius expendjendam
Ego offerens trado meipsum Ecclesim sanclm Dei ablegq ad Polydorum Yirgilium (120), Harpfeldium
genilrjcis Mqriw, sanctique illius, et promilto con- (121), Baronium(122), Gabrielem Pennotturo; et nos
versicnem morutn meorum. Et quaealibi babcs(117). supra attigimus. Istud de hac re in subsecivis pono,
Vides quemque.immobili verborum tenore, quaqua ouod nemo in controversiam merito trahat : duos
patel ordo diffusus, ecclesiam suam .S. Dei Cenitri- in regno Scolorum post haecobtinuisse metropolitas.
cis memoriaeet cultui mancipalam edixisse? Quod Quorum Princeps in Ecclesia S. Audreaesubjectos
profecto generatim fieri nequivisset, nisi hsec.Diva habet Dunkeldensem, Aberdonensem, Moravensem,
ecclesiis omnibus prsestitisset tutelaris. Nec a fide Domblacensem, Brechnensem, Rossensem, Catha-
dimovet quod plures aliorum a Deiparente sancto- nensenij Orcadensem. AlterestHierarcha Glascuen-
uini titulo appellari vulgo meminerim, vel enim prius sis, quem in sacris agnoscunt principem Candidse-
eorum nomina indita praeferebant, quam a Prsemon- Casae, Lismocensis, Sodrensis.
stralensibus susciperentur, vel ob sacra lipsana Ad Adamum dilapsus, primum e nostris in Can-
veteremve sanclorum memoriam inibi celebratam, dida-Casa religiosi ccetus praefectum : primura in ea
siinilibusque de causis, aliis atque aliis ccelitum D Ecclesia, dignitate episcouali sublimem, patenler
praenoininibus in vulgus circumferri expediebat, ac exerte Mauritius a Pralo in An.nalibus edis-.
cum tamen aequabilijure, et pari vinculo haecatque serit sub annum 1177. Non pigebit fortassis
illustrior auxiliaris Diva praesideat. Haec liquidius pauculas lineas relegere (123) : C/iristionw» Can-
ab eo tractanda forent, cui beneficia Deiparaema- didm-Casw episcopus in Galluveja', Scotim re-
tris, alque obsequia Candidi Ordinis tanlae devola giorie, canonicos suw ecclesim calhedrdlis, jdm
de
patronae ex instituto prosequiconsiliumesset. Fecit regulares in Prmmonstratenses convertit; Qua
nuper ex noslris (118), qui Virginem Candidam re ut fundator illius ecclesiw nominatur in obituario
Praemonstrateusem libro suo inscripsit, nisi quod Prmmonslratensi Nonis Aprilis. Vocqti sunt ex Viridi

(115) Lib. III, cap. 29, in praef. Chron. Prsem. (119) Martyrol. Rorn. 16 Sept.
(116) Vide Biblioth. Prsem., lib. ni, fol. inihi (120) Histor. Angl., 1. ix, fol. Mihi 155, et 1. xiil
702. Penn. 1. n, cap. 36.
(1.17) Serra. 5 ad Relig. Vidc Braba"hliaMarian (121) Harpfel. Hist. Angl. lib. xxil.
Jib/ni, cap. 29. (122) Baron., an. 1191.
(118) Herdegom Ganonicus. (123) Vidc Prol. cap. iv.
85 ADAMIPR^EMONSTRATENSIS ES
ntagno primi canonici, et ex eis primus prmlatus seu A > ab Innocentio secundo in concilio Rhemensi, an.
fthliat datus Adam, seu Edanus, eo nomine insignitus 1131, archicpiscopalem Ecclesiam oblinuit, in quam
\n obituariis otdinis ix vel x Kal. Decembris. Demp- sui instituti canonicos ex opportuno valeret induce-
steri de scriptoribus Scotiae, et vetustiorum monu- re. Quod, enarrante Alberto Krantzio (129), cano-
mcntorum conspirat senlentia. nici ejusdem matricis ecclesiae passi sunt lubenler,
Vetus manuscriptum Averbodiense distincte et atque in ordinem Praemonslratensem redigi, et Nor-
fcreviter : Candida-Casa filia Viridis-Slagni. Est bertini dici. Quas nostri deinde pleno jure, nec in-
tedes episcopalis, et Prioratas; et eleclio episcopi terrupta plurimarum annorum successiOue, in ca-
pertinet ad conventum httjus loci. Iem reponunt au- pite et corpore tenuerunt, sequuntur: Havelburgen-
ctor Bibliothecae Praemonslralensis, ac Servalius sis ecclesia cithedralis, Brandeburgensis, cathedra-
Lairvelz in sua regularium Optica, statim citandi lis, Raseburgensis, cathedralis in Alemannia Saxo-
nec ullus, opinor, probatae adeo veritatis inibit in- nica : dequibus videndus Krantzius (130). Plocensis
ficias. Luculentus accedit testis Aubertus Mirjeus in quaa est calhedralis in Polonia. Belburchensls, ca-
notilia episcoporum(124) : Candida-Casa, Witherne thedralis in Sclavonia. Candidae-Casaein Scotia, quae
episcopatus, sub architpiscopatu Glascoensi, in Gat- et sanclissim* Trinitatis ab aliis dicitur, jam me-
lovidia Scoliw provincia. Fuit olim abbalia canonico- B minimus; Rigensis, metropolitana in Livonia, cui
rum regularium, in qua sedes erat episcopi, nec is decem suffaganei subjacebant, non alterius quam
alios habebat canonicos in sua Basilica. catitedrali, Praemonstratensis, ut aiunt, instituti; Oiselensis,
quam regutares. Ac de indulta libertate (125) : In Derptensis, Topalensis, Gerlandensis. Curiensis,
Scotia , inquit, episcopalus sunl exempli per Cwles- Culiuensis, Sanibiensis, Varmiensis Pomesaniensis
tinum secundum, anno 1192, teste Baronio, S. An- iu insula B. Marise, et Ruthenensis. Adcenset Ser-
drem,Glascoensis,Candidm Casm: et quos.enumerat. vatius in suo indice ccenobiorum, Isagrabiam, ca-
ln Catalogo monasteriorum Prsemonslratensium re- tbedralem in Sclavonia, vel potius Pomerania, san-
gularium Optiese adnexo (126) : Candida-Casa, in- ctae Trinilatis ecclesiam cathedralem in Dacia, at-
quit abbas Servatius, filia Viridis Stagni, cathedralis que alias quinque in Saxonia; item cathedrales Rilz-
ecclesia, in qua olim prwsidebat abbas ordinis nostri madum, Lucich, Linomam, Imbriam, Aldeberch : in
qni etiam eral episcopus a suo collegio canonicorum quibus olim praesidebant abbates ordinis nostri, a
Prwmonstratensium, qui cathedralem illam ecctesiam suo collegio canonicorura Pracmonslratensium, qui
occupabant, eleclus. cathedrales illas ecclesi-asoccupabant, electi. Quibu?
At non pigeat quemquam, ab hac ora transma- firmandis Dabravius episcopus Olomucensis in Hi-
rina, per alias atquc alias mundi partes, quasi ^ storia Bohemica, et Augustinus Olomucensis in Ca-
saltuatim, peregrinari sublimes honoris cathe- lalogo episcoporura Olomucensium, illud volunt as
dras, quas a Prsemonstratensibus dati episcopi serlum : viros ex Praemonstralensibus numero plu-
insederunt (127), inspecturum. Prioris occurrunt riraos, virttite praecipuos, mentis suhlimes in Ecclc-
Iustrationis, quas jurc ordinario, non alio suf- sia summum gessisse principatum. Refert Chryso-
fragante ccelu alque auctoritate, quam religiosorum stomus a Stella in Vila S. Norberti, apud qucin
suorum elecli suffragiis, Praemonstratenses ascen- Stephanus cardinalis S, R. E. titulo SS. Joannis
debaut. Neque alii, quod forsan mireris, in prsepo- et Pauli in diplomate dato Avennione, Cleraen-
sitos, decanos, archiadiacones, prsecenlores, ac id tis sexti anno decirao ex instrumentis pontificiis,
genus majora, minoraque, ut plurimum, delecti of- verbis expressis et meditatis, Praemonstratensibus
licia, quam ex regulari professione. Hsec prius S. sexdecim (Tathedrasepiscopales plenario ac ordina-
Norbertus ad calhedram raptus Parthenopolitariam rio jure subjectas, et incorporatas attestalur. Vidf
presserat vestigia : qui non alibi sccurius et san- Aubertum Miraeum in brcvi Chronico. Praeelara
clius a pompis obslrepentis sseculi, alque apud sane haercdilas, si nemo vellicassct. Id ex Alberlc
suos ratus posse quicscere, collegio B. Marise pala- D j Krantzio (151) velim adjectum, nostros tenuisse com
tio suo archiepiscopali ferme coiUiguo, translalis ex plures ad ducentos, atque trecentos, et amplius an-
cujusque placito viginti inde canonicis, suos substi- nos, ut signanter de Raseburgensi expressit, pri-
tuit clericos regulares : Vt ibi fratribus suis imvosi. mum a B. Evermodo, discipulo quem diligebat Nor
lis, aliquando a tumullu, qui officioimposito debeba- bertus, deinde praeposito B. Marise Magdeburgensis,
iur, paululum spirilum refocitlarel, ait ei synchro- insessam non interrupte a nostris usoue ad annum
nus vitae Scriptor (128), non aliter quam pictores quadringentesimum octogesiraum supra millesimurn.
Ionga Intentione hebetatos oculos ad specula aut vi- In epilome Chronica Mauritii lypis evulgata ad an-
rores colligunt. Praeter hanc, et alteram ibidem S. num 1181 : Moritur, inqult, Eskilus quondam Lon-
Maurilii, dignitate et primatu subliiniore reliquis, densts in Dania episcopus, qui suam cathedralemsub-i

(124) Lib. v, cap. 1.* (128) Cap. 45 Vitae,12 et 49.


(125) Lib. n, sup. nolit. Lib.-vi, cap.
(129) Lib. metrop.
(126) Servatius Lairvelz in indice Monast.; Mi- xn, cap. snp.; et lib. vn, cap. 50.
(130) Kranlz 8
raeus iri cbron. Praem. ad an. 1480. (131) 1. vi, 12, metrop.
,127} Vide Biblioth. Prsem. 1.1, cap. 17.
57 VITA, 58
tnisit ordini Prmmonstraietui, ac ejusdem instituti A ex S. Joannvs Ambiauensis" Nicolaum Lagreneum
duo alia cwnobia doiavit. fn Dania ejus exemplum episcopum Ebronnensem et suffraganeuin, Ambiar
tecutus Tucho episcopus Burgilavensis suos quoque nensem, et S. Augustini ad Morinos Danielem Tai-
cancnicos Prwmonstratensem observantiam tenere de- spelium episcopum Gibeldensem, et suflraganeum
tideravit, ac perfecit. Veteri et firma manu traditum Morinensem; Flogemm Sagiensem in Polonia : Ec-
asservalur(132): Sumtna claustrorum, tive monaste- clesias obvias magis notavimus : omnes percurrere
riorum ordinis Pfmmonstratensis : mille abbatim, morosum forel. De quibus Annales Praanonslraten-
trecentm prmpositurm; cmnobia vero tanctimonialium ses. Usurpem hic illud lyrici vatis:
quingenta. Insuper in ordine prmfato sunl sedecim Esl el fideli lula silenlio}
episcopatus : de his sunt septem archiepiscopi, et no- Merces.
ve.n dimcesani episcopi. Quas Cathedras obivimus, (HORAT.Cdrmin., od. 2, vers. 25, 26.)
ajnpliorem adsequant numerum : cupidior observet Hoc ausim assertum dare, Prsemonstratenses cleri-
propius sibi probandas atque improbandas. . cos per hierarchicas funcliones grandem gnavam-
Altera nobis perlustratio levissimo obtutu trans- que desudasse operain, atque cum reliquis meritq
niittenda : Ecclesiarum, dico, non successione, aut certare de palma.
quasi hsereditate ut prius : at principum Christia- B CAPUT XID.
norum, vel cleri ipsius postulatione, ac benevolen- A regulari Prmnwnslratensium imlituto alienum
tia antistites sibi sufficientium delectos. Ex Prae- n n essc majores minoresveadminislrare Ecclesias.
montratensi gremio, praeter bealissimos viros Nor- Ne quis statim cormgare, aut aspernari valeat,
berlum ac Evermodum, quorum raemini velut e di- sublimiores iilas vellendo cathedras, et carpendo
vite penu prodierunt B. Galterus Laudunensis epi- Prsemonstratenses ab inferioribus parochiis, quas
scopus (133), B. MiloMorinensis, Galterus alter Cabi- et jam nunc adrainislrant, signandos duxi potius
lonensis, Navarrus Coseranensis, Gervasius Sagien- auctores auxiliares, quam conducendos. Priniae
sis. Glorialur Ecclesia S. Martini Laudunensis uti sunt ab auctore nostro probatissimo suppeiiae (137):
ejus monumenla, Romanae sedis pontiiice niaximo Quotquot 'enim in unitate baplismalis el fidei su-
Gregorio VIII, B. Godescalco Atrebatensi, Concor- mus, magni corporis quod est Ecctesia lAo terra-
dato Eduensi, Arnoldo Courensi episcopis. tjcclesia rum orbe diffus; sub ttno capite, Mediatore videli-
Strahoviensis hic luculentius et splendidius oslen- cet Dei et hominum, Deo et homine, Dotnirto no -
tavit decus (134). Septem enim, non interrupla se- stro Jesu Chrisio, in diversitale linguatum, profes.
rie, ex familiae suae alumnis eduxit et suspexit in '„ skmum et meritorum, in difftrentia bfficiorum et
J
wetropolitana Bohemiae cathedra archiepiscopos: graduum, membra eidem catholicm malri noslrm, aA
quibus oclavus accessit beatus Joannes Lobelius. honorem prafati capitis, et uliliiatem membtotuni
Ad baec B. Adelbertum episcopum. Salisburgen- debemus quidquid vivimus, et sumus, possumus et
sem (135), atque decem fecundo partu effudit Olo- scimus. Nec eotum, qui in ea sunl, utlo modo debet
mucenses. Quorum res gestas et nomina brevi ser- tesistete aliquis, cum obsequium parlis aueloritas
mone non distringam. Delibant ea Auberlus Miraeus, expetierit totius. Quocirca cum sancta mater Eccle-
et Pagius in sua Bibliolheca. Quod sublime munus tia el te, ut ejus necessitatibus deservias, idoneum
tanle moderamine, et commendalione gesserunt agnoverit, e! ad regimen suum, interposita electione
Prsemonslratenses, centum ct quinque annorum in- canonica, asstttnpserit, ei ad hoc te dignum judica'
violata successione, ut Vralislaus Bobemorum dux vetit, ptofessionis quidem tum potetis, ut opinot,
non alios quam Strahovienses canonicos ad eum locum mutare, et atio, ubi id agas, ad quod te vo-
honoris gradum vulgato diplomate sanciverit assu- cavit, cum consensu tuorum, inter quos degis, transi
mendos. Quod ccenobium idcirco episcoporum se- migrare. Ejuscemodi plane fuisse institutum S. Aur
minarium audiebat: ex quo per totam Moraviam gustini, e quo eminentioribus Ecclesiis alii, atque
episcopi cathedras scandebant. Non memorem Al- U alii plures caeteris inferioribus praefecti, functiones
maricum ex Florelfiensi cccnohio Sidoniensein epi- suscepti praestarenl sacerdotii, luculentus testis as-
scopum in Palaestina (136); ex ecclesia S. Judoci in serit Possidius (138). A quo non dilapsi Praemon-
Neniore, vulgo Dommarlinensi., Andream Novio- stratenses; imo a Deo destinatos merito dixit Ro-
niensem; ex S. Pauli Virdunensis monasterio Nico- bertus Arboricensis episcopus : ut lapsus ordo ca-
laum Psaulmeum, apud eosdem Virdunenses sum- nonieus S. Auguslini suas delergeret sordes, suq-
raum praesulem, ac concilio Tridentino praesentem; rumque asseclarum extmplo meliorem induetet fot-
Ct B. Alberonem ex episcopo Virdunensi in eodem mam. Id ex divini rationc consilii in Ecclesia
ccenobio disciplinse Praemonstratensis sectatorem: opportune evenisse, ut restauratores calcatse scpis,

(132) Vide Servatium Lairvelz : opt. spec. 111, (156) Vide Miraeuin in chron. ad an 1548.
et indicem monast. Mirsei sub finem. (137) Serm. 7, ad regul.
(133) Yidendus Guibertus Abbas de Novingento (138) In Vita S. Augustin., cap. 11 : De luendo
in Catalogo Abbatum Eccl. Laud. cxlib. tom. II, et apud Landlm. De veteri cler.,
(154) Mireus in Chron. ad an 1126. par. in, cap. 1.
(13?; Bibloth. Prsemonst. fol. mihi 317.
88 ADAMIPR^MONSTRATENSIS 60
novi buccinatores defluenlis mililiae, novi Ianguen- A gasse disserit.- Nec alter, e celebri Tongerloa, mit-
lium incentores animorum; viri, inquam, spiritus tendus Laurentius Laridtmeter, lam in libris de
apostolici habentes primitias resuscitati prodirent, veteri clerico. quam in suis ad regulam S. Augu-
docti' a Domino quid araore tenerent veritalis, stini commentariis (147), et plures mox cilandi.
quia oflicio charitatis impenderent, consensus om- Neque enim tot summorum pontificum indulta,
nium evincit saeculorura (139). Quod in canonico ac privilegia, neque lot episcoporum placita in-
ordine a vita communi collapso factitatum, egre- - numeros in diversis provinciis pasloratus, com-
gie docel Joannes Molanus in libris, quos de cano- plures arcbiepiscopalus, atque episcopalus non ad-
nicis inscripsit (140).. minislrandos lantum, verum ordinaiio jure unien-
Quinirao beatos effert illos canonicos, et vere dos Praemonstrateusibus permisissent, ac ultro po-
omni laude dignissiraos; qui non contenti bona tius oblulissent, si ecclesiastici, aut communis
vita, et canonico Ecclesiae oflicio (141), secundum juris limites violandi, et transponendi, aut ipso-
mensuram donationis, opitulatores esse cupiunt in rum instiluto dissonum. et contrarium fuisset.
Ecclesia Dei,- scientes hanc esse vocationem suara. Gaudet profecto hic ordo amplissimis, iisque pln—
Non est ergo, quod aliquis ex eo capite obstrigillet, rimis a sede apostolica concessis favoribus, ac pri-
"
quod dedignetur, aiit potius amplexelur. De Prae- vilegiis : quibus enucleandis immorari, quid aliud
monstratensibus loquilur Aubertus Miraeus (142), esset quam Iliada, atque Odysseam remetiri?Co-
quorum vitam, neque in sola contemplatione, ne- ronidis vice quaedam adnecto , atque adnoto ; ex
quein sola actione, sed in utraque posilam descri- quibus plura yalent erui. Primo non tantum unila,
pserat. Habent fete singula hujus instituti monaste- seu quovis litulo, et jure ad se spectanlia sed et
ria parmcias sibi annexas plurimas, quibus prwfecti quaelibet beneficia curata impelrandi, ac ea, per
teu paslores e numero religiosorum dati soleiit. Quod ttuas, ofliciandi ex concessione Bonifacii IX, omni-
ut huic ordini pene est proprium, sic et afflictmDei moda potestate munitur. Vide Landlmeter (ljtS) in
Ecclesim, in hac lanta bonorum pastorum inop\a, regulam S. Augustini. Ubi quoad curas saeculares,
quammaxime commoa\um. Islud esse propriiun of- et simplicia beneficia illam extendit facullatera.
fieium clericorum, quorum numero ccnsebatur, Gabrielem Pennottum (143), et Pagium (150) in
egregie docet Philippus ab Eleemosyna abbas Bonae- sua Bibliotheca , Zypaeuin(151) in Analytieis. Sub-
Spei (143), ne videretur, ut ait, id odisse quod jacet deinde ordo .igte, utomnes norunt, imme-
erat, et amasse quod non erat. Et Jacobus de Yi- diate sedi apostolicae, exemptus a jurisdiclione
triaco de canonicis Praemopstratensibus (144): Pa- Q episcoporum : qua eliam gaudent regulares Paro-
rochiales, inquit, ecclesias, et animarum swcula- chi, non aliter ipsis, aut oflicialibus ipsorum quam
rium curas in prppriis personis suscipiunt. Viden- de sacramentorum dispensatione; de ceconomia
dus Martinus Mertz Ecclesiae Rothensis in Suevia et moribus, praelatis responsuri regularibus (152).
canonicus et prior, in singulari tractatu de insti- Si presbyteros sajculares parochiis suis, ex re
tuto canonicorum Prsemonstratensium (145). Ubi nata, substitui contigerit, quod valent: velut pre-
ab omni setate petitis SS. Pont. placilis lituras a carium lioncstamentum citra usucapionis damnum,
Francisco Suarez, aut quodam pogthumo ejus, ad prislinae relabi facullatis arbilrium. Sic plura
Praeinonslratensibus in suo tractatu de statu et SS. pont. diplomala cum in biblioti.eca Praemonst.
virlule religionis, inspersas absterget. Eidem con- edita , tumin archivis monasleriorum asservata. De
sonant argumenla quse Moerbecius Averbodiensis quibus praeter citatos Augiistinus Barbosa libro n
eanonicus in Scala sua purpurea demirando cen- Juris ecclesiastici, cap. 12; de potestale episcopi,
set (146); et festucam quorumdam oculis insidere par. III , et appslrilicarura decisionum allegalionc
visam eximil. Videndus praeterea Augustinus.Wicb- 105. Tamburinus de jurc abbatum (153). Condc-
mannusin Brabantia sua Mariana. Ubi passira et coratur dcmtim communicatione, atque extension»
sparsim, quse eos ducunt, plura; et hanc spiritualis D priyilegiorura ordinuni mendicanlium, et non men-
yitse condituram vitse contemplativae et mistae; pri- dicanlium. Videnda bulla Clementis VIII, et Gre-
mo et perseveranler S, Norbertum suo Ordini ailir orii XIJI, apud Rpderiques (154): illius data an-

(139) S. August. De civil., 1. xix, cap. -1J. (150) Lib. i, sect. 18.
(140) Lib. n. De canon., cap, 23. (151) Lib. III, De regul., n. 46, 1. v, De apostat s,
t?14l) Sup., cap. 24 et 27. Vitsc mistse officia. r,. 10; et De privil., n. 4; et cons., can., I. m,
. il42) In Chron. Praemonstr., initio. cap. 1.
143) De continent cler,, cap. 97. . (152) Vide P. Marchanl, resol. pr-act. De regular.
144) Histor. occident.. cap. 22. casu 2 et 3, pag. iriihi 49 et 52 ; Lairvelz, opt. reg.
(145) Adnotat., 12 et seq. spec. 44, instr. 19; Vide Chassaing. De privil. reg.
(146) In Basil., scal* purp., § 10, n. 3, et scalae ner totum; Bibl. Praem., 1, m, priv. 74, et pr.r.
grad. 3, coll. 2, § 1, lib. m, cap. 29 et 50. 127 ef seq, . -
(147) In regul. S. August., cap. 1, n. 8. ct cajp. (155) Tom. II, disput. 5, quaest. H, n. 23-
4, n. 10 (154) Tom: II, quaest. regul., bul. 21, ct Greg.,
(148^ In reg., cap. 4, n. 10. bul. 15.
(US> De canon. regul. 1, I cap. 72.
61 VITA. 62
no 1595 hujus 1572. Provineise primum Hispanicse, A gandse salulari crjnfessione sordes, quae ex lubrica
ac ille deinde ad instantiam Joannis Lohelii vicarii magnatum conversatione adhaeserunt, Quibus ipse
generalis per Germaniam ; hic rogata Joannis episcopus : Non aliter fui coram rege, quam Chri-
Despruetis, praefecti generalis ad totum ordinem stus coram Pilato. Hoc quidem dixit et fecit epi-
expressius derivarunt. Quaedeinde confirmavit Pau- scopus ille sanctus pro exemplo, sciens scriptum:
lus V et Urbanus VIII, ad Petrum Gosselium tum t Ante mortem confitere. > (Eccli. l, 16.) Sic
prsefgctum generalem (155). Quse pluribus oupidus ipse synchronus. Ecce ut nullus locus, nullum
lector asserta reperiet apud Georgiura Kiene, in tra- tempus viro sapienti vacuum est a laude virtu-
ctatu de casibus reservatis Constantiae edito(156). tis; verum ut fluvii per medios aestus roaris
Uieronynlum Roderiques in compendio (157). Joan- ferri dicuntur primaevaetenaces undse; sic per cir-
nem de la Cruz, De stitu religionis (158). Ascan. cumfusos strepilus nullam contrahit ipse animo-
Tamburinum, De jure abbatum (159). Simonem rum salsedinem ex curialium tractatione negotio-
Pourraeiim, in coinpendio indulgentiarum Insulis rum. Occlament alii veterem paroemiam; •fraudem
Flandrorum anno 1650 impresso (160). Et plures. stiblimi regnare in aula. nec stare quemquam firrai-
Atque ordinem Prsemonstratensem in scribatu Ro- ter culmine lubrico, Hinc noxias rancoris atque in-
manae curiae Carthusiensi, Cisterciensi, Camaldu- B videntise aves corrodere jecur, cujusqtie ad hunc
lensi privilegiatis adcenseri teslis est luculentus caucasum alligati. Inde palpantes sirenas incautis
Servatius Lairvels in Oplica (161) : facile menlibus parare decipulas, innectere laqueos..
Verum hwc ipse equidem spatiis exclusus iniquis Ista ego, et plura non diftiteo.r, non inficior. Nequo
Prmtereo, e'(ue aliis posl tne memoranda relinquo. Platonis de Philosopho gnoraen (165). Revera corpus
CAPUT XIV. ejus tanlum in civitateagil, autpotius peregrinatut••;
Beata mors episcopi Prwmonstratensis Anglici, veri- tnens autem et cogilalio kwcomnia parvi, aul nitllius
similiter Adami, miraculis illustris. Ex Cmsario mstimat. Quocunque ferlur cum Pindaro, terrw in-
Heisterbacensi, lib. m, cap. 21 et 22. fera et cwli supera pervadens, ac dimetiens, et omnem
Eumdem illum accipiendum esse, quem in ubique naturam curiose invesligans. Hinc apuJ S.
lucem efferre studium est, cui ajlubescit, ealcu- Hinronymum : Ex Philosophis jttgem tnorlis medila-
lum conferat. Cuivis est arbitrariae, quod niihi tionem primus extulil Pijtliagotas (164): quolidie cu?
probabilissimae fit conjecturae. Inductint omnino carcere corporis absentem educere animm libertalem.
quae locura, teinpus, personam, moresque adjun- Ilanc tneditalionem neque in aulw frequenlia vir sa-
cta comitantur, ac intirae assident. Loci vestigia piens (si quando interesse necessum est) dimillit. In-
relegenda non sunt. Anglorura regnum sedem suam certum novit quo quemque loco tnors expectat (165):
fassum audiviinus. Congensus temporis cum narra- ilaque ipse illam omni loco exspectat. Id meditari li-
tore expenditur, Csesario , inquam , in Heislerba- bertatem dicit. Qui enim mori didicit, servire didicit:
chensi Cisterciensis instituti ccenobio anno, prac- supra omnem potentiam esl, certe extra oinnein.
ter millesimum, nonagesimo nono, religione et do- Hanc philosophiae parlem e coelo noster episcopus
ctrina celebri. Quis ad ea tempora assurrexisse acceperat. De quo habcmus : Ouolidie sotilus fuit
nostrum Jnficiabitur, non immemor ad infulas de- ittundare conscientiam,nec differre confessionetnsnam
mum provectum anno circiter 1180, quas lustj-is de die in diem (Luc xn; 57). O servum beatum, cujtis
aliquot lenuisse propensioris est arbitrii. Personse januam pulsans Dominus invenit vigilanlein.
vultum intrcspicienti occurrit nobilisstn:a proger Sanctus prsesul digesta insecutus exempla Pa-
nies regum principumque agnatus sanguis, epi- trum, inter Christianoruin regum consessus ex di-
scopalis dignitas, doctrinae eminentia, quae reliquis ctamine charitatis mullorum utilitali coiisulebal;
charum et venerandum proceribus ad moderanda, aulae illecebras, adjacentia vitia [nesciebat. Quin ut
regni negotia proniori consilio admovebant. tela amiantina ignem patitur ad splendoreni; ipse.
Igitur clerici familiares salutis ejus cupidi ex- p. palatia ad virtulis coininun.ionem .atque inceusio-
treme lunc decu.mbenti parseneticum insonabant: nem. Scitum est iliud S. Norberli, quod ab optinip
Consiliis regis inieresse solebalis (162). Anrursus cum parente hnbiberat bonus fjlius. Illum viri priiu ipes
nostro sit idem Adamus, quem sub hanc selalem velut melioris sseculi instrumentuin, sana prorsus,
secretioris administrum concilii connotat Polydo- et malura dcpromentem consilia , atque ipse Lollia-
rus Vergilius, perilioris rerum Anglicarura com- rius rex primum Saxonuin deinde Romanoruui iin-
lnittam indagini et sensui. Pergo siquidcm, ac si peralor Augustus (ut babenl gesta) imprimis dili-
patenter oggesserinl. Diluendae lacrymis, expur- gebat viruin Dei Norbertum (166): to quod ejus cow-

(155) Biblioth. Praem., 1. m, priv! 150;priv. 152; 1. i, cap. 13.


priv. 145, etc. (162) Hist. Angl., 1. XIII, n. 20.
(156) Par. 3, cap. 8,n.H. (163) -Plato, in Theat. apud Liss., 2, mar.ud., dis-
(157) Resol. 116, verb. priv.comm., n. 44. sert. 2. •
(158) Lib. n, cap. 4, dub. 1, concl. 3 (164) Adversus Ruffin.
(159) Tom. I, disp. 17, n. 16 et 20. (105) Vide Senec, epist. 26.
(160) In prsef., fol. mihi 14. (166) In vitaS.Norb., c. 52,
(161) Spec. 111, inslr. 5, et Biblioth. Prcem/,
« ADAMI PRiEMONSTRATENSIS 61
tUHt, qux itrcntHtate et providenlia poUebeni, A ulique pietas in corde firmior, quam in ore : hanc
auidue utebatur; et quia ab eo aetestis dulcedinis po- benefactis satius exercendam ducens quam per con-
tum haur.ebat, et pane divinat refeclionis quotidie quisila verba prsedicandam. Multum alienus ab his
reficiebatur. Quo consulente (167) cum gravissima quos castigat Apostolus: Qui alios docent, et seiptos
regni tractabat negotia, tum spiritu prophetico non docent (Rom. n 22).
complura ab eo praenuntiata accipiebat. Erat autem Qui etiam post mortem, ait Csesarius, miracu-
ipselLotharius, docente synchrorio, ttrenuut betli lis claruit. Ne singularius discussa evolvam, ca-
ductor ptwcipuus in atmis, ptovidut in consitio, ligo, fateor, actorum intercipit, et ue disquiram,
ierribUis inimicit Dei, et tanctm Ecclesim, veritalis lig t necessilas. Penes auctorem mea est fides mi-
amicut; juttities tociut, injustitim inimkus. Viden raculis a morte pracsulem illustratum. Quod certius,
ut aequabili tenore mentem irrigant, fovent, atque et securius aflirraate loqui liceat (169): Mirabilia
roborant sanctorum, quos vere sapientes dixeris, non confefre homini juttitiam, sed hominnm noli-
consilia; quorum muttitudo est sanitas orbis terrarum liam. Quisquit autemhominibus fueritnotus, nisifue-
(Sap. vi, 16). ritjustus, ad mterna petvenietsupplicia condemnalut.
Ab exemplo episcopi obiter assertam velim exo- Ille vero quiper misericordim cmtestit opera juslifica-
mologesim, seu peccatorum confessionem, ho- B tut , in conspectu solius Dei vixerit justus, eliamsi
minibus vice Dei factam, inter necessaria lapsis, parum sit hominibus notus, beala ianctorum gaudiq
ct sacrosancta rcconciliationis symbola, stabililer percipiet coronatut. Neque enim a sanctis Dei homi-
in Ecclesia catbolica repositam et conservalam. nibus praeter datas natnrse leges aut supra statum
Qitae virtute a Cbristo institulore derivata, quod illud modeiamen, riiiranda quaevis ad sui commen-
gerit externe, lateuter et potenler operatur in dationem; sed ad aliense necessitatis levamen, et
anima. Utquod cordepcenitenti-et humiii, ad hoc cseterorum commonitionem noscuntur patrata; apud
sponlaneum tribunal homo detulerit expiandum; de posteros tamen famae splendorcm, ut gemma auro
eo non confundatur, cumloquetur inimicis suis in atque odor balsarho, in longura diem propagatara.
porta. Norunt Christi fideles, qui in via hac mortalf (170) Audi episcopi cujusdam verbutn bonum, ver~
divinam adinventionem, et salulare mullorum la- bum sanclum, verbam memoria dignissimum. Si-
psuum Kabuerunl retinaculum. Qui praesentissimum cul didici a quodam abbate, nuper in Anglia defun-
id expurgatioriis semper coluerunl amuletum; raul- ctus est episcopus ordinis Prmmoslratensis, vir bonus
tarmn impraesentiarum virlutum gymnasium. Mi- et magnm religxonis. Hic cum ageret in extremis, nec
rentur qui volunt (verba assumo maximi et SS. pon-- confessionemrequirefet, dixerunt ei Cltrici sui: Do-
'
lificis [168]) inquolibet fuslo castitalis conlinenliam; mine, debitis estis valde, quatt non facitis confes-
mitenlur integriialetn justiliw; mirentur visctra pie- sionem vesttam? Respondil episcopus : Ncn faciam.
latis: ego non minus adwiror confessionetn humil- lilis verbum exlwttatienis repetentibus adjecil: Putalit
limam peecatorum, quam tol sublimia opera virtutum. slolidi quod usque ad hanc horam dislulerim confes-
Ilanc criminibus diluendis necessariara, quotidianis sionein meam ? Dixerunt ei ilerum : Consiliis tegis
et venialibus defectibus commendabilera, non abs- inletesse solebatis. Quibus itetum tespondit: Non
que immodico pictatis qusestu orthodoxa frequentat atilet fui coram.rege quam Christus coram Pilato.
Ecclesia. Ubi reus ex humanae cujusdam angustia Hoc quidtm dixit, et fecit tpiicopus ille sanctus pro
verecundiae, et contriti cordis submissione, quse co- exemplo, sciens scriptum : t Antt morttm confitere. A
mitatur, facile noxarum damna eluit, atque divinae mortuo quasi nihil perit confessio. Confileberis vi-
amicitiae societalem conciliat. Hac bolide suprema • vens , vivuset sanus confiteberis, et laudabis Deum,
ratio in seipsam collecta, ad instar pracsidentis Na- et glorificaberis in miserationibus illius (Eccli. xvn,
varchi, inscrulabilia alias vada propriae tental confi- 26). » Quolidie solilus fuii mundare conscienliam,
dent se, profunda incontinentise, prserupla avariliae, nec differre confessionemsuam de die in diem, sicut
ut si quae impegerit in naufragandi discrimina, vo- D multi faciunt. Qui eliam post tnottem miracutis cla-
latili cogitatione, labili locutione, vel pravo opere, tuit.
vela colligat, reetumque ad salutis portum teneat cur-
sum. Nec aliud expedit compendium ad Chrislianae CAPUT XV.
philosophiae arcanum : qno seipsum nssse, id est, &. cui setvandw otaiio et
Eiogia tegutoe Augustini:
animum, et quodab eo geritur, jubctur, Ubi discer- leciia.
nat quid valeat divino munere, et quo labascat ex
propria infirmitate. Quia Prsemonslratenses sub regula S. Augustbii
Multus in hac exomologesios doctrina, spar- ex professione, libet aliqua de ea notare cum no-
siin in seriptis commendanda antistes nostcr; at stro Adarao. Inter plures regulas quas a Patribus
sanctior et studiosior in ejus boni operalione. Cui Lalinis acceptas religiosi ccelus sequcndas araple-

(167) In Vita S. Norberti. (170) Ordo narralioms ex Caesario *Icislerb., lib.


(168) S. Greg., lib. xu, moral., - cap. 14. iii. rerum niemoral., cap. 21 et 22,
(169) InVit. S. Fulg/, cap, 5
63 VITA. 66
ctuntur, sicut ea, quam beatus Augustinus clericis A . prmcepta, cwtcrarum virtulum obtinet primatum, ita
suis tradidisse dignoscitur, prima tempore, sic di- et hmcejus prwcepta aliorum in se habenl principatutn
el advocatus noster
gnitjte habctur polissima, observatione facillima, di- prmceptorum. Apte quoque Pater
screlione prsecipua, auctoritate suprema, mandalis beatus Augustinusin primo capile illo, et in ipso mox
suis ordinatissima, rebus praestantissima, speculum exordio regulw sum, de dilecttone Dei et proximi
vitae, lex disciplinae ecelesiasticse, perfecta actionum facit menlionem, utpote quam novit ttnivtrsi, cui de-
norma, futurae ac beatse vitaeaurora, splendida cle- bemusinsistert rtligiosi extrcilii, tt causam, et ori-
ricorum cynosura, expressa spiritus apostolici forma ginem, ut incipiatur; el formam, et reclitudinem, ut
quam inspexit S. Norberlus, et laudavit in paucis ordinetur; et augmentum, ul crescat; et conslanliam,
compositqm, in multis lamen disposilam. Si ex eo re- ut maneat; et finem, ut sine cousumptione consum-
gtila vocis suae trahat originem, vel quod recta sit, melur.
vel recla ducat, vel regat, aut recla faciat, quid re- Spiritualis itaque Pater,,quasi aquila provocans
ctius, quid ordinatius haberi possit, quam in eo pullos suos, el super eos volitans, jam non in carne
propositus ordo disciplinae? quid nos hominibus vivens, sed spiritu, viam spiritualem sequacibus suis
magis venerandos, quid in mente magis quietos, n complanat. Fructus Spiritus sunt, referente Apo-
quid reddatDeo magis acceptos , el rectos corde? stolo: Charilas,gaudium,'pax (Gal.y. 22). Hincprse-
Verba sunt sanctissimi legislatoris ad bealum Nor- misso dilcctionis Dei mandato ante omnia, utpote
ber.tum : Ecce habes regulam, quam ego conscripsi, quod sit bonoruinoranium principium, causa el finis;
tub qua si bene mililaverinl confratres tui, filii mci, et proximi, ut non quidem in ipso, sed cum ipso
secuti Chtisto astabunt in exttemi lertore judicii. gaudeamus in Deo, mclhodo prorsus eximia subster-
Ergo, (inquit S. Norbertus, uti refert scriptor nil mandatum allerum de sincera concordise unitate
vitaeejus [171], quera non alium accipio, jussu, si . in animo, et abjectione proprictatis in usu rerum
non slylo, quam B. Hugonem, discipulum ejus, et temporario, suique abnegatione perfecta. Etenim,
successorem in regimine), quia de dilectione, quia de amabo le, quandiu slabit inviolala dileclio Dei et
labore, et de abstinentia escm. etjejunio, de vestitu proximi, ubi quidem multi habitant in una domo,
eliam, de silenlio, de obedientia, etquod invicemho- deest tamen unitas in animo? quandiu persistet
nore ptmvenire debeant, et patrem suitm honorare , serena pacis unitas, ubi strident frigidae illacvoces,
evidenter hmc regula determinal, quid est quod am- meum et tuura; ubi, inquam, dominatur abusus
plius aticui regulatium, ad salutsm oblinendam expe- proprietatis, ubi exsulatrerum communio, ubi negli-
dial?
Q gilur neessariorum dislributio, ubi perturbat ordi-
Et sodes, cur ipsius caput regulac tam bcnigne, nem affectala pcrsonarum -acceptio? Non stabit, in-
tam lenere exhibet mandatum diluctionis? An quia, quam, nec quisquam poterit slatuere eam. Sapien-
mox eam, quam demonstrat, vull etiara sectatores tissimus ergo legislator, volensnos sanctos, volens
stios insistere sublimiorem viam ? Quia, inquit nosjucundos, volens nos
quietos, ante omnia sub-
(172), ista prmcepta sunt principaliter nobis data. sternit fundamenlum geminaecharitatis; mox deindo
Principaliter, quia in eis lota lex pendet et prophetm glutinum firmissimum astruit animoruin, per con-
(Matth. xxii, 40) : principaliter, quia quidquid cordiam unilatis ; non in carne, per concupiscen-
praecipitur, insola dilectione solidatur quae omnibus tialem molliliem; non in mundo, per curicsilatem
propcsita, caetera praecepta obligat(173). Principali- mundialis laetitiae; non in diabolo per tumorem ar-
ter, quia salubre tibi noveris quidquid agis, sichari- rogantiae, sed in Deo, per legein charitatis. Ipsa si-
tatem habueris. Principaliter, quia: Habe charita-
quidem charilas nos sanctos, ipsa aniraorum con-
tem, el [ac quod vis, inquil alibi S. Augustinus (174). cordia jucundos, ipsa aequabilis rerum communitas
Princi, aliter, o,uia lotius exercitii spirilualis, sive ut dat esse quielos. Et, o vita sancta, >nquit auctor
Deo placeamus, sive ut proximo succurramus,
(176), jucunda, quieta ! Siquidem sancti sumus dum ,
causa el origo utriusque debet esse dilectio. Princi- D ] Deum medullitus, et.proximum amamus. Bonam ni-
paliter, quia Dei et proximi dilectio sicut universis hilominus jucundilatem, et jucundam bonilatem nari-
aliis virtutibus slaliim tenet sublimiorera, ita etprse ciscimur, dum in unum
habitamus, el unum dicimus
cunctis locura in nohis debet habere priorem. Prin- omnes, nec suntin nobis schismala. Suaviler quoque
cipaliter, quia non tantum prius, sed et plus dili- requiescimus, dum duo hwc verba lollentes de medio,
gendus est Deus, ut in araore nostro non tantum - meum, et luum, phylargyriam peculiaritatis largitate
proximum nostrum prsecedat in ordine, veruni commutamus comnluuionis.
eliara cxcedat in mensura quantitatis. Demum, lo-
quente raagislro Adamo nostro (175), principqliter Moribus in sanclis pulchra est concordia pacit
ista nobis vrmcepladalasunl, qnia sicut Ula, cujus sunt Cum mullis unum convenit, alqueplacet.

(171) In append.Cappenb., cap. 5 VitaeS. Gode- (174) Aug. De disc. ecelcsiastica


frid. Vitaeejus cap. 24. (175) Serm. 8 ad relig.
(172) Adamus noster serm. 8, ad re,ig. (1.76) Ubi supra.
(173) Greg. Iloniil.27, in Evang., et congrue.
67 ADAMIPRJEMONSTRATENSIS 68
Sed tamen hoc cMbtnda modo sunt fwdera amoris, A prwceptorem suum tenere diligat, devole recolat, sedu-
' lo veneretur.
Ut tolispaxhwc sit tribuenda bonis (177). Ipse qttippe esl decus, et forma hujut
nosttm professionis, ivseesl speculum, et rcgulano-
Hullus, irao nimius sim analogicarum rationum per strm
totum regulae contextum indagator, commentatori- religionis.
Sanctus Gregorius in libris Dialogorum (181)
bus illud operse pretium est. Istud huc potiu? facit,
res praeclare gestas a beato Benediclo, qui Patris
quod plures sunt regulse, quas ccenobiorum prsefecti Monachorum nomen invenit, commemorans :
alumnissuis scripserunt sapienter, cumipsi publica Hujus,
si quis velil subtilius mores, vitamque agno-
sanclitatis nota eximii non essenl; alii vero sunt inquit,
tcere, potesl in eadem instilutione tegulw omnes ma-
legislatores (178), quos vitae sanclimonia, non item gisterii illius actus invenire ; quia sanclus vir non
comraendat sapientise sublimitas : atquealiidemum,
celebran- potuil aliter docere quam vixii. Insigne testinionium
qui sanclitatis juxlaacsapientiseopinione vitac et doClrinae. De sancto Augustino inVita ejus
iur, non pollent tamen eminenti quadam auctoritate, scribit venerabilis ajbbas Philippus dictus ab Eleemo-
nulla dignitatis efftilgent ampliludine. Et curii om-
nibus laudis suse«it seslimatio propria, illius prbcril synis (182) : Sertios Dei, quos ad regulariter vivcn-
dum collegerat, tantis moribus instruebat, ut eorum
dubio est excellentissima, qui omnium nomina en-
comiorum conglobata teneat. Cujus, inquam, pla- continenlia, paupertas; obedienliamultos longelateqve
accenderet ad deserendum propfia, et convolandum
cita sapientiae sale condita conspersit testata virtus in
unum; ubiomnia omnibus essent communia. Ut
scriptoris;eminentispersonaecommendatsiiblimilas, autem non solum apud prmsentes, verum
et receptae auctoritatis pondus confirmat. Ejusce- etiam hmcretigio
longe post futuros sine defectu posset consi-
modi profecto est regula beatissimi Patris Auguslini
stere, sanctm inslitutionis regulam eis studuil sc.-i-
rcrum divinarum humanarumque cognitione exper- bere. In qua eleganter expressit quid facere de-
tissimi, vitac sanclimonia celeberrimi, doctoris et
beal subdilus, auid vero pmpositus, quid omni-
cpiscopi in Ecclesia cathoHca maximi. bus conveniat genetaliter, quid singutis specialiler.
Fateor coraplures in Ecclesia doctores insigniter Ne quid verohorum possit aliqHa oblivionenegligi,se-
noVisse scientiarum nervos, atque hos quidem ex^- mel eamdem in hebdomada regulam mandavit legi, ut
pandisse Velaallegoriarum, illos demisisse anlennas haberent tam prwlali, quam subdili f.dele commoni-
inenodandis Scripturaruminvolucris, islosobturasse torium, et nuttusmeotumaliquod prwtenderet excu-
rimas maledicorum genliliura, vel obstinatas com- satorium. Eis etiam, quos docebut, totius religionis
pages destruxisse hsereticorura ; alios aulem nunc r/ fotmam seipsutn exhibebat. Erat, sicut scriptum
in malos ascendisse, el per homilias pros-pexisse est, ift iltis quasi unus ex illis, cullu el habitu similis,
saluti credentium; nunc per foros discurrendo, sola differensepiscopali dignitate, non fraterna, el in-
quemvis sexum, aetalcm, ordinem castis moribus terna Itumilitate. Multos, fateor, ex anachorelis, at-
sedificasse; nunc v«)rOsentinam exhauriendis pro- que cremitis ad monasteriorum clauslra transtulit
fligasse vitiis, et pravis affeclibus dcpurasse corda regula B. Bcnedicti, plures e saeculo ad vitae com-
populorum : Aurelius Augustinus assidens clavo in munis exempla perlraxit, plurimos e camobitis in
puppi Ecclesise, omniuro exercet munia, omnium sancto propositb firmavit, et quasi scmen Abrahac,
fatigaliones sustinet, omnium sudores deterget, om- aul stellae cceli multiplicati sunt nimis. Non tanien
nium gressus, lacertos, operas confirmal, tuelur, ea in quoquam infcrior, quac esl S. Auguslini, qui
attemperat (179): placidissimus omnium, el laLo- et ipse magnus Pater clericorum appellatur, qui
riosissimus, otiatus in hoc negotio, et negoliatus in jam pcrie oblilerata vitaecommunis vesligia, pridem
Otio. Post apostolos enim (gratificante parenti suo ab aposloiis formata, ac in eorum aclis exprcssa,
ven. Philippo abbate Bonae-Spei) quorum doclrina restitiiit; primiliyae Ecclesiseinstiluta raire extulit,
fulget Ecclesia, dispensandi verbiDei primus rtfulsit sanctioris vitae el disciplinae evangelicaelegem re-
gralia, Vtrt imitator eposlolicus, doclus scriba, do- j) J vocavit, et per orbis universi partes mirifice pro-
ctor calholicus. Multos libros cUmadhucesstt laicus, pagavit. Fusius haec demonstrala complectilur Ga-
multos prtsbyttr faclus, plurimos vtro episcopus di- briel Pennotliis, in Tripartita Hisloria canonicorura
ctavit,quos incorrcctos anle obitus sui diemdiiigenter regulariuni, el exeoJoannes Pagius in Bibliolbeca
retractavit. In hoc enim studio lolius mlalis suw Praemonstratensi; Landlmetcr, De vcleri clerico
ttmpore seipsum infaligabililer exercilavit (180); in Quos si libet, videbis.
hdc palestra "tudavit, et alsit; in hpc gymrtasio de- Haecipsa est, inquam, salularis conversandi ratic,
cerldvit;inhoc (pace sanclorum, qui tuncetdein- quam abundanti illius Sp.rilus musto cbrii, et fer-
ceps fuerunt dixerim) plus omnibus laboravit. Ac vidi a divino haustam Magistro primis discipulis
alibi: Ut mihi videtur, non tnediocriter arguendus propinarunt apostoli: haec trita evangelicse perfe-
est culpm, qui clericum profitetur, nisi Augustinum ctionis semita; quam ipsi sequacibus deinde coaipla-

(177) S Prosp., epigr. 29. (180) Cap. 31 Vitae.


(178) Vide Umbcrtura, Corament. in reg. S. Au- 181) Lib. n , cap. 36.
guslini initio. (182) In Vita S. Aiiguslini, cap. 26.
(179) Cap. 27 Vitae ejus.
69 VITA. 70
narunt, qiiam toto orbe Clnisliano ab initio frequen-- A tiorem viam, omnis consummalionis vtdenles finem,
latain in liunc dicm conscrvat, et colnmendatt lalum mandalum Domitti nimis; parati ad omnem
Ecclesia catholica. IIoc sublime ihslitutum oraculo- voluntatem illius, nonjam ut servi a facie Domini ti-
rum suortim placilis miruin inmodum praedicaruntt mentes, sedut ftlii ad Palrisprmsenliamsuspirantes.
el consecrarunl summi Romanae Ecclesiae anlistites3 Finem itaque hujus regulae coramitte principio, et
(185). Urbanus primus vitam appellavit Ecclesiwpri- ultima primis; una fundat omnia charitas, connectit
milivatn apostolicis instilutam docirinis. Benedictusi inedia, consuinmal postrema. Ipsa tota lex est, ei pro-
duodecinius : In primitiva Ecclesia exortam, a sanctot phetae. Et, quwso, quid atiud quam charitalis flammat
Auguslino sacris instiiutionibus slabilitam; Sixtus5 ore, velstylo polerat corilludprorsus exmstuans evapo-
quartus : Primorum chrisiianm retigionis clericorumi rare, quod charilas Chrisli vulncraverat, cujus gestabat
norma, tradiitonibusque fttndatam. Plura alii; ego ext verba in Viscetibus suis, et exempla servorum Dei,
ore trium verbum confeci. Quis autem dubitet, in- quos de morluis vivos fecerat, tanquam carbones va-
quit Umbertiis, vilara apostolicam vitae cunctorumi statores ? Et quoniam, ul ad prmmissa legistaloris no-
viventiuin praeferendam? Antiquilas eliam multumi striverba aptissime ptrpendii Vmbertus, boni doctoris
confert adlaudem Scriplurarum; quia quanto anli-. est non sotum studere sapientim, ut sciat quid doceat;
quior, et quanto per plurium legentium exameni B et non solum docere verbo vel scripto, sed et dare ope-
transiens non passa calumniam, tanlo judicio plu- ram,ul observelur quod dicit, ul proficial; quia vero
rium approbalur. Cum ergo Regulam beati Benedictii non est seminantis, nectert m satm fruclum producere,
muitis annis prmcesserit, et per lotvirorum illuslrium,, sed Dei solius: ideo rtcurrit bonus doctor super hov
et conciliorumjudicia transierit, quis audeat eam modo> ad oraiiunem. Recurrril ipse, et prsecurrit hos exem-
ealumniari? At, inquit aliquis, beati Auguslini rcgulai plo, ut sciamus omne auxilium abs Deo, et dispona-
sua brevitate quibusdam restriclior et minutior visai mus ascensiones ad eum, in corde nostro, in valle
est. Esto quidem; sed nunquid legem brevem esse! lacryraarum. Sicut (inquit Hugo Victorinus ad
oportet, quae, altestante philosopho, jubeat, non di- verba regulae proxime allegata) qui seminant, si hoc
sputet? Qui jaculari alium docet (inquit Justus Lip- operire dissimulaverint, veniunt volucres, et totum
sius) (184) satis Itabet manum, cculosque dirigere adI quod seminatum xidebatur, diripiunt; ita quidem isti,
cerlos quosdam scopos; ille deinde arte ea utitur ini qui in agro cordis sui semina verbi Dei, psollendo,
euocunquc loco aut intervallo; sic animus qui semell legendo, prwdicando asperserint, nisi poslea orando
principia ista firmiler hauserit, facile adalia transfert, in corde clauserint, tl quodammodo stptlitrint, ve
nec tnoniiorem in singulis requirit. Semen quamvis niunt votucres, id est cogitaliones hujus swculi vola-
^
exiguum in bono solo sparsuin facile compreltendit; tiles, inanes et vacum, et rapiunt quod in carne fuerat
sic itidem breve monilttm in bona inente. Aliorum seminalum.
sunt leges qnae magna ex parte circa operas exter- Alterura nobis subsidium statuit prudentissimus
nas distentaepraescribunt exercilationes corporales; legislator a sludio lectionis. Vl autem, infit, in.hoc
haec unam pietatem ccnciliat, quae ad omnia utilis libello quasi in speculo possilis corispicere, ne per
est. Omnia sine utta exceptione, referenlt Magislro oblivionemaliquidnegligalis,semelinseplimana vobis
Adamo (185), quw in libello scripta sunl, de spiriluali legatur. Ecce speculum habes, ad quod mores tuos
animw decon disserunl, el quomodo inlerior homo componas, in quo crebriori inluilu faciera tuam in-
noster virtutum spirilualium ornatum, quo decoratur, trospicias, et quae fceda aul pulchra deprehenderis,
acquiral et conservei, ostendunt. Et ipse sanctissi- merita castigaiione, aut approbalione recenseas.
mus doclor: Donel antem Deus, ul observetis hmc Quid aliud aulera est speculi inspeclio, quam at-
cmnia tanquam spirilualis pulchritudinis amatores. tenla regulie lectio? Per ipsam siquidem, ait noster
Oralio est Patris noslri, inquit commentator(186), Adaraus (187), inler dona cmlera duo quwdam nobis
circalpsa extrema regulw suw orantis pro nobis, et conferunlur insignia; quia et eorum, quw eatenus
optanlis nobis. Ecce primum servandae regulae, et fj. ignoravimus, nobis infundit agniljonem; et memoriam
proposlti sui Deo reddendi aduiiniculum, oralio. Sed nosltam teddit tenacem. Confertsiquidem nobisclarita-
quid orat, quid, quaeso,oplat? ut bono Christi odore teminslructionis,etnegligenliamnihilominusobtivionis
de hona conversatione lragrantcs, non simus sicut alienam a nobis reddit assiduitas hujus, de qua loqui-
servi sub lege, sed sicut liberi sub gralia constituti. mur, lectionis. Adde quod sicut aspectus noster a
Et reclus quidem ordo, quo nos pius affectus Patris circumfuso aere lumen accipit; ita internus mentis*
exhibetpurot, deindetestimonium conscientimsecnros oculus ab usu crebrse lectionis. Et novit is rectius
interne, el bona opinioexterne commendatos, posl hmc quanta sit magnitudo peccali, reverentia Numinis,
sancta nos reddit conversatio justos. Imo hoc unum seslimatio virtulis.
exoptat potius, ut in ornalu sacerdotis cmteris sanclis Hinc Prsemonstratenses assiduam reguiae memo-
vestibus casula superposita, curramus per excelten- riam, quasi jugem speculi inspectionem ob mcntui

(185) Vide Mauburniim m venatorio canon. Et (184) Vide Just. nLips. prsef. ad polit.
Landtmeter De veleri elerico, lib. i, parte m, cap. 2 (185) Serm. 12, par.
et seq. SS. pontificum De conciliorum derretis. . (I8'i) Ibidcm.
Comment. iu reg. S. Au^ust. (187| Scrm. 12, ad rclig,
'71 ADAMlPRiEMONSTRAfENSlS 72
oculos posituri, posl divina officia (puta primam ex A , brevi temporis spatio, tua inttitutione tol perfectm
boris canonicis) lecto, uli moris est, Martyrologio, vitmimitatoret Christo acquitierit. Apud qucm cora-
ubi ex oflicii Romani ritu consequitur lectio brevis, posilus Bernardo ClarsevallensiNorbertus prsefertur
partem ipsi regulae S. Augustini praelegere consue- in pluribus; at cbarius raihi dixerim, non aequanda,
verunt. Ac dominica quidem die, de dilectione Bei nbn disceptanda; at celebranda, atque iraitanda
et proximi; feria secunda, de concordia et necessa- sanclorum Patrum gesta et mcrita.
riorum distributione; feria tertia de oratione et at- CAPUT XVI.
tentione; feria quarla, de temperanlia in victu, et Commentatoret i« S. Augustini regulam celebres: ct
lectione sub refectionem; feria quinta, de modestia quomodo ea S. Nerberto tradita.
in babitu exleriori; feria sexta, de fugiendo litigio; Percelebres in S. Patris Augustini regulam com-
Sabbato, de obedientia ac moderamine prselalo- mentatores Hugo a S. Victore, atque Lmbertus
rum, quinlus ordinis praedicatorum magister generalis,
Quera morem peregrinum non esse, aut anenum Scriptores clarissimi in multorum manibus, atque
ab instituto canoriico, luculentus testis est Joannes oculis non sine immodico virorum spiritualium fru-
Molanus Lovaniensisprofessoreximius in librisquos ctu, ac quadam interna orexi versantur. Et ille
de canonicis inscripsit (188). Pauca ex eo verba B quidem in tantum divinis Scripluris eruditus prisco-
transumpta damus. Veteres illi et venerandi noslri rumque Patrum in omni litteratura existit aemulus,
majoret tonge plenius quam not meditabantut Chri- ut alter aevisui Augustinus audire meruerit. Inge-
ttianam vitam, perpetuam pcenitentiam,ut concilium nio ulique adeo subtilis, ornatus eloquio, nec minus
Tridentinum loquitur ette debere : ideo ipsi omni die conversalione, inquit Trithemius (191), quam eru-
tub finemprimm horm canonicmadconventum capitu- ditione venerandus. Hic autem cum quinto loco or-
larem ire solebant: ubi primo legebatur "Martyrolo- dinis sui magisterium, summamque gessit praeposi-
gium; tecundo memorim defunctorum; tertio unum turam, nihil magis dulce babuit qiiam in Scripturis
caput tegulw. lit autem ptractit, in capitulari con- sacris meditari, atque ad religiosae perfectionis
ventu, ti qum corrigenda efant, tractabanlur. Cujut apicem, quo impigre ipse enitebatur, aliis secutn
rei brevit mentio est in concilii Moguntiaci statuto viam compianare. Declamator egregius, inquit idera
nono, ubi intef atia legitut, ut eanonici clerici singulit Trithemius, vita evangelicus, conscienlia purus,
diebut mane primo, ad lectionemveniant, et audiant actione praecipuus, eloquio dulcis, et ad persuaden-
quid eit imperetur. Quse singuia apud Praemonstra- dum idoneus. Floruit ille sub annum Christi cen-
tensesr etplerosqueregulares incorrupti moris atque . tesimum tricesimum; hic vero ducentesimum quin-
observationis esse, nemo facile diffileatur. Hunc quagesimum supra millesimum. Ille, ut coinmen-
namque S. Norberto primisque parentibus in Prae- tarios legenti patet, sermone tcrsus, sentenliarum
monstrato funiculum fuisse distributionis; banc in- acumine amoenus, alias constriclus, et paululum
geutem, et selectam parlem desudantiura sub jugo minutus. Hic diclione largior, et familiarior, stylo
suavi Chrisli Domini, et religalorum funiculo tri- tamen aliquantulum inferior, et aliubi, ut videlur,
plici ad crucem ejus, vitaenimirum spiritualis atque remissior; a mullorum tamen usu atque experien-
asceticae apud clericos praesertim, et canonicse pro- tia, morura religiosorum sedulus inspector.
fessionis homines et elanguidae, nedum emortuae, Horum medius Adamus noster, quin potius vici-
studia reslaurare, edisserunt, qui noverunt, ac pro- nus aetatis Hugonis Victorini anno admodum Se-
pius inspexerunt. Occurrit venerabilis Guibertus ptuagesimo et oclogesimo supra millesimum cente-
abbas de Novigento (189) tempore, tcrritorio, digni- simum commentarios suos in beatissimi Augustini
tate compar, commenlarios suos in prophctas ei regulam efformavit, ac facile amborum laudes, qui
inscribens, sub primis hisce, quas damus, lineis: inde ccleLrantur adsequavil. Sic lolus mentem Ic-
Amanlittimo Patri, et venerabili Domino, univetsa ctoris ingredilur, tam industric distorta corrigit,
eharitatit affeetionecolendo, totiut tanctm inleriorila- D tam solide recta conlirmat, totamque virorum reli-
tit vero cultori, ac verm ditcretionit magistro Nou- giosorum actionem ad perfectse virtutis arcem trai:s-
BERTO,fraler GCIBERTUS monachut nomine, peccator ferl. Sic ipse revelat sensus suos. Sic aperit mysti-
operibut, prospetit tui, suorumque gaudere tuccetti- cos skius Scripturarum, et spargit passim sapida
bus. Juxla babenda quaein Appendiceoperis ejusdem ac salutaria quaedam monita, quae nunquam sinc
ab Hermanno raonacho, deinde abbale S. Martini desiderio, nunquam sine fructu dimiltas, quae boc
apud Tornacenses, sancli Norberli mundano fastu, agant, quod non agunt; plus dicant, quam sonant;
dehinc vitae sanctiori militantis in Praemonstrato sic utique in ipsos affectus se insinuant. Sed prae-
teste oculato, et luculento, pluribus attexuntur (190). terea, quaintotaeloculione sua gravis, judicio sanus,
Levandse satiei pauca hsec legis : Nescio quid alii dcnsus sentenliis, slylo placidus, et compar Palrum
tentiant, mihi videlur verum ette, quod plurimi asse- orlhodoxorum, quorum passibus alque ornatu in-
runt, a tempore apotiolorum nutlum fuisse, qui tam cedens multis post se parasangis Umbcrtum reliu-

(188) Lib. i.cap. H. (190) De mirac. S. MariaeLaudun. 1. m, cap. 7.


(189) Prodiit Parisiis ann.1651. (191) Incatal. Script. cccles.
73 VlfA. 74
quit, alque in eo Hugonem videtur transcendere, Xjuxla itlud: t Abyssus abijssum invocat; » ita untts
quod is restriclum omnino, et sunlmariuui agit in- canon per aliuin explandtur. Vnde Hieronymus ail:
terpretem, noster autem oralorem undequaque ab- t Non afferamus statcram dolosam,ubi appendamus
solutura : qui persermones ideo voluit incisa dictio- quocLvolumus pro arbitrio; sed afleramus divinam
nis suae niembra, ut corporalis prsesentise vices e stateram de Scripturis sanctis, lanquam de thesau-
suggeslu usque sustinens, suos coram alloqueretur, ris divinis. » Ideo ut regularibus opella mea deser-
atque hac ratione pondus verbis suis acrius, et voci viat; prmstnti in opere operam volui adhibere, ut re-
suse vocem virtutis conciliaret. Habet enira nescio gula carionicaper regulas canonum exponatur.Ex ipsis
quid ener^iae viva vox ; ac in discipulorum aurcs , enim Scripturis sensum oporlet capere verilatis, ait
ab ore docloris transfusa sonat fortius, atque in- beatus Cleniens. Ne autem propter uumeros appositos
flammat vehementius. Sic ferme noslcr (192-206) : simpliciorum tectfo retardetur, sed inoffenso pede af-
ido.rco, inquit, per termonet distinxi, ut eofUm sic fectuum per ptana discurrat ,-canones ipsos cum snis
quasi prmsens altocutio legenlium, et illusltet inlel- domiciliis, exlra seriem liiiefm, in plano videlicei
lectutri, el inflatnmet affeclum, quatenus eorum nihi- marginis installavi. Igilur de intra medium canontm
lominus compelensincisio, et faslidium auferal pigris, aqum perlransient exposhiotiuin, quo et bcstim agri,
et desiderium conferat studiosis (207). Ab his alii, " et volucres cwli, id est, activi et centemplativi ha-
fatebr, diligentes expositores, uti Gilbertus Sancti beaiit ad potandum. Quod autem palernitali vestrm
Rufi albas.quem cilat Umbertus (208); Augustinus prwsens opuscutum censui dedicandum, suasit tum
Ticinensis, Joannes TruIIus, Ricciardihus apud Pen- prmeminentis dignitas, quam sotliti estis ex prala-
nottuin, et alii. Sicuti non inferioris sevi, ita nec tione; lum perspicaciw vivacitas, qua praditi estis
dignitatis fortassis fuerunt, at quoniam nuda no- ex ingenila disctelipnt; tum tt nobilis conscientim
ininum eognitio ad me pervenit, de iis nihil arbi- cJtaritas, qum se milti agtotanli sk benignumptw-
' •
trandum babui. stilit-, in compassione, exemplo Apostoli, qui aili
(209) E nostris laiidem non vulgarem hic pro- t Quis infirmatur, et ego non infirmor? >AccipitUcrgo
meritus est Euslachius Lensius doctor theologus benignapalernilas veslra, reverendePater, munus obla-.-
Ecclesiae Viconiensis canonicus, ac deinde Vallis- tum, utilitati publicw desudatum, veslrm tatnen gto-
Serenaeet Christianae.in Gallia abbas, qui, ut ipse rice dedicatum, et ei, sidignmn judicaverit, aucto*
ait, regulam canonicara per regulascanonumexpo- ritalis veslrm pondus imponat. Si quid tninus doclum
nendam ratus Gervasio primati ordinis Praemon- repererit, imperfectum meum viderint oculi vestri,
stratensis (qui floruit tempore Houorii tertii cujus r et manum perfectionis apponat. Si quid^vero de pur-
pcenitentiarius fuit, et Sagiensis episcopus) com- gatotio tneo minus politum, et putgatum evaserit,
mentavios inscripsit. Prologum ejits ex vetustis per- sapientiw veslrm lima confricet, et emundtt. Ita
gamenis, quse in manibus suut, non otiosum, erit ibi : obiit ipse decrepitse aetatis 1225 niulloruia
subjicere. Reverendo Patti, et domino in terris ho- librorum parens, quos luci et ulilitati publicae viri
norando, venerabili abbati, domiho GERVASIO Prm- docli satius, quam blattis aul lenebris donandos
monstratensis ordinit totiut primati, E. EUSTACUIUSrogant.
de Vicottia prmtentem otii tui fructum. Cum tapic-i- Complttres neotericos, i]ui fortassis non spernen-
lia tcribenda tit in otio, sapiens otium suum nego- dam in commentanda.rcgula operam navarunt, no*
tium repuiat, et quanlo magis te tenterit negotiosum, lim astruere, ne videar lemporum nostrorum fur-
tanto se ampliut mslimal otiosum: Ego vero inter furem cum probatissiiua velustioris sevi siliginc
crebrat valetudines, et quotidianas meas solticiludi- committere. Binos tamen e nostris, qucs recentior
ttes, unicUm mihi habui solatium, rtmorem et siu- aetas commendat, non eodem silento prsclere m;
dium litterarum, propter iltud bea.ltHieronymi: Ama puta Servatium Lairvelzium, et Laurentium Landt-
scienliam Scripturarum, et carnis vilia non. amabis. meterum. Atqueexhujus quidem in regulam com-
Ex prologo ejus hmc damus. Ponens aulemantemem D raentariis, ubi ipse succinctus, et solidus; ac prte-
tnenlis oculos professionis noslrm speculum, tegulam cipue tribus Sibris De veleri clerico et monacho;
beoli Patris Augustini, aitendi quod pene ab omni-r tam priscam, quatn recentem yitae totius religiosa;
bus legilur, juxla illud quod ibidem legitur, semel in ceconomiam quis facile dignoscat. Ulum aulem do-
septimana vobis legatur; dolui quod a plurimis ne- ctorem theologum atque apud Mussipontum in pau-
gligilur, cum in eadem scriplum sit: Si quid serva- cis illustrem abbalein non lantum doctrina, seJ
lum non fuerit, non negligenter prwtereatur. Ita ut vitae sanctioris exemplura, et arctioris disciplinae
quot legeniium sunl affectus, tot pene sinl eliam in- zelus, quem in egregio opere (catechismi novitiorura
lellectus. Sunt enim sicut in aliis Scripturis divinis, nomen prae se fert) ac altero, puta commenlariis
multa verba qum possunt ttahi ad eum sensum, quem Augustinianse' regulae legentium oculis expressil,
sibi umsquisque sponte prmsumit, sed non opbrlet. summopere commendabilem ; imo perie, veteribus
Sicul enim unum teslameptum per alternm exponitur aequandum extulit. tn quo tamen uno hoc Becardus
(192-206) In praer. part.n. (209) Vide Andream Valerium in sua Biblioth.
(207) In reg. cap. 5. Belg.
(208) Lib. i, cap. 18, n. 2.
PATEOL. CXCVIII. 3
75 ADAMl PRJEMONSTRATENSIS 76
noster, ac alii dcmirandum babuertint, quod prse-- A assumplurus familiara. Qui el auream tegttlam, a
ter receplum ordinis morem (uti ex Adamo nostro) latere dextro prolalam, illi porrexil: seqtteipsum lu-
liquet) et consequenter in suppositilio regulae felui culento et sermone inlimavil, dicens (211) : Quem v':-
lambendo, non modicam suaeoperje partera insumal. des Auguslinus eg:>sum Hipponensis episcopus Etce
VidendusLandtrneter incamdem rcgulam qusestione; htibes regulam, quam ego cotncripsi, sub qua si bcne
prodroma. mitilayeririt confratres tui, filii mei, securi Chrislo
Feliciter omnino, nec absquedivinis auspiciis, no- astabunl in exlremi lerrore jttdic i. 0 favor, inqtiam,
va candidse militiae praesidia conducere, novos ha- o amor ! favor patrocinantis, amor adoptantis ; pa-
bere delectus, nova signa conferre properaverat. Virr trocinantis, el securitatem spoiidenlis in extremi
Dei Norbertus, cum in loco, qui Praemonstrati no- lerrorejudicii ; adoptanlis in lilios, ct desiderantis
men non abs re invenit, consederant clerici adtno- per osiensam Iegem vitae, et disciplinae, eos in com-
dum quadraginta, et laici complures : quaedani uti- munione sanctorum, qua jiicundabaturnoslrse pcre-
que primordia, et quasi semenejusmultitudinis,quae > grinationis sollicifus, et filiorum salulis providns.
postmodum subsecuta est. Sed quoniam illius vallisi Non pauci barbararum gcntium legislatores, uli Se-
angusliae pares non erant capiendis hominibus, quosi leucus, Zoroasties, Minos, et novissime Mabonictes,
ccelum insigni accessione per orbem Cbristianumi B quo pondus atquc aticloritalem lcgum suarum pla-
diffundendos spondebat; prius ad definitum ac sla- citis conciliarenl, ea uni ccelo referebanl acccpta,
bile vitae genus, vebiti ad praestitulam ducis sui les- ab ipso numine profecta, a divino oredictata. ^Egy-
serara trahsferendi eranl, quam discessionem par- ptii Mercurium legislatorera venerali theologum
egre pararenl; atque statum fcedus vita et moribusi quemdam, et divinum habebanl, nec alio nomine,
socii omnes non violabili constantia tcnercnl. Vixe- quam Trismegisti, sive termaximi nomine circum-
rant in eum dieia tirones communibus pietatis olfi- ferebant. Spartialis legesdatnrus Lycurgus Delphos
ciis contenti, Evangclii atque institutionum aposlo- profectus, consuluit oraculum. Respondit Pylhia
licarum sectalorcs avidi, quos ipse Paler Norbertnsi eum diis charum esse, magisque Deum quam homi-
gravibus saepe verbis de ineundo regulae delectu, de! ' nem : quaerenliquede bona Iegum lalione, dixileum
iirimobili vitaereligiosae proposito, deque aliis san-• a diis sponderi reipublicae slatura, qui praeslantissi-
ctae professionis insignibus adhorlalus. Antistitesi mus csset. Quare Lycurgus leges suas vocavit, quasi
interea diversos, viros sanctitatis forma conspicuos,, decreta deorum. Noti sunt familiarescongressus, et
ac primores Ecclesise super bac re in consilium ad- colloquia, quae cum dea Egeria finxil Nuntta Pompi-
bibebat; qtianquam ad canonicae vitae genus, quod[ lius secundus rex Romanorum : cujus e congressu,
ipse a tenera aetale cum plerisque suorum amplexusi inquit Plularchus, in virum felicem, ac divinarum
erat, magis properideret, lucis e coelonubilam ad- rerum peritissimum evasisse creditur. Pythagoram
huc mcntem dctersurse spe constantior et ereclior. inemorant aquilam cicurem sistere vocibus, et dc-
Moxque alius, habila ratione horridae solitudinis, in ducere consuevisse, lanquam per eam e Jovis thro-
quam se abdideral, anachoreticam ; aiius, inspectoi no legum suarum dogmala prompta mereretur. Ve-
pcenitentiae rigore, quo se macerabat (et plures ini rum apage sint haec fabulosae anliquitatis comracn-
eam partem conveniebant) vitam eremiticam suade- ta, tara ingeuiosa ad fictionem, quam praesumptuosa
Lat. Alius, rursus attendens Cisterciensis ordinis ad deceptionem. Sit praeterea sua Israelitis acccptae
decus, quod jam tum nova propagine reflorescens legis gluria per disposilionem angelorum; sinl inler
melleo verborum illicio demulcebat, et sanctae con- Chrislianos quibusdam religiosis ccetibus sua divi-
versationis exeniplis (210) S. Bernardus apud Cla- nis inspiralionibus, atque ostensionibus accepta pri-
ramvallem abbas mire dilatabat, monaslices pror- raordia, firmatac leges, sancitse promissiones ejus
sus amplcctendae auctoreral. Cum Norbertus, refe- vitae, quae nunc csl, et futurse; nihil illis iinminu-
rente vclusto scriplore vitae ejus cujus opus, el con- tum, nihil velim detractura. Nec vicissim quispiam
silium de supemis pendebat: qui suum principiumnoni p amplissiraas e ccelo praerogativas Praemonslratcnsi
sibi, non homitiibus; sed ei, qui est omnium rerum familisefactas asserenli obtreclet, criminet.ur nemo;
initium commendabat, in corde suo cuncla conferens, neque singulis imraoror, unitts narratione modo af-
jt ait sapiens, velox ad audiendum (Prov. xxix, 20 ; fectus.
Jac. i, 19), qui differt et reserval inposterum. Mul- Sanctissimusitaque praesul Aurelius Augustinus :
lis precationum aestibuscceleste exposcens subsidium Cvjus ab ore
in partes varias rapiebatur, perque omnia versabat Flumina librorum mundum efftuxereper omnem ;
aniroum quodammodo consilii inopem. Quw mites liumilesque bibunt, campisque animo-
Et, o favor ! ex intimis ceelorum penetralibus [rttm,
nuntius desideratissimus, ancipitis diribitor consi- Certant vitalis doctrinw immittere rivos (212).
lfi, nutanlis firmator animi, oranti Norberto specla- Posleaquam vir, inquam, ille beatissimus annis ad-
bilis factus est Auguslinus, Paler ac celeberrimtis modum septingcntis ct decem hac morlali vila de-
iristitutorclericorum,gregem hunc novellum in suam functus essel, ccelestis gloriaeinquilinus, ct victoriae
(210) Vilae ejus cap. 24. (212) S.Prosp. Carmen De inj;r., cap. 5.
(211) In Appendice Vitae ejtis apudCapp., cap. 5.
'
77 VITA. 78
quidem suaenon incertus, nec certaminis riostriob- A i et mandalorum Dei observatio. Etgo quia de dileclio-
Iiviosus, gregique suo lanquam verus pastor inten- ne, quia de labote; et dt abstinentia tscm, etjtjunio,
lus, fil Norberto deliberanli de genere vitae conspi - de vesiitu etiani, el sittntio; dt obedientia, et quod invi-
Cuus, fit ccelestis legatus, consiliarius non fallax, cemhonoteprwveniredebeant,elpalfemsuumhonorate,
palronus optalissimus. evidenter nmc regula dettrminat; quid esl quod am-
Cum jam alieni non indigus consilii ad superni plius alicili regularium ad salulem obtinendam expe-
dives auxilii, non ignarus virum illum bcatissimum diat? Quod side colore, vel grossitale , et sublilitate
post apostolos omnium sapienlissime clericorum in- vkslinm fiat aliqua inler aliquos spirituales contenlio,
stitutionera ordinasse, vitamqUe aposlolicam reno- dicant, qui ob id derogandi occasionem accipiunt; di-
vasse (213); cumaltatam fegulam diligenter insptxis- cant, inquam, de hac regula, dicant de Evangelii, et
set in paucis compositam, in mullis lamen bene dis- apostolotum instilutione, ubi albedo, nigredo, subii-
positam, statim in die Nalali Bomini (ut referunt litas, vel grossitudo , prwceplum dando; dtscribatur:
Gesta) quw instabat, ad instar Dominicw descriptionis, et erit eis credendum. Vnum esttamen , quod tesles
sub eademel stabilitatis in loco, et professionis gra- tesurteclionis angeli in atbis apparuisse leguntur; au-
tia, ad illam bealm perennitatis civitatem tinguli se- ctorilate vero,et usu Ecelesimpwnitentesin laneis sunt.
ipsos conscripserunt. Ubi tamen prius (ut babct ve- II I In lantis similittr, in vtttri testamenta, exibanl ad
lustus codex Historiarum ms. (214) monasterii Ri- populum; in Sanctuario vtro, ex prmcepto, uli con-
vallensis, quem Parisiis in ccenobio S. Genovefee sueverant lineis. Quia vero sanelorum Palrum, et
canonicorumregul. inspexi) professionem eos facere, prmdecessofum nostrorumdocet exposilio, sanclisprw-
secundum apostolicam, ei canonicam institutionem, et dicatofibus, et canonicm professionis ulentibus horum
beati Auguslini regulam docuii, et ad voluntariarii angelorum in typo vicem gerete; de. albis vestibus
pauperlatem, et promptam obedienliam eosdem dili- scandalum non genetent. El si sint pwnitentes et si
gc.tet instruxit. eos ad populum exite suum cogat offwium, laneqs non
Ipsa verborum medilata series, qua primi Patres abhotreant. Quod si ad sancluarium Dei ingressuri
se arctius Chrisli vagienlis praesepio, et obsequio sunt, lintas non prmltrmittant. Haec optimi parentis
alligarunl, exuentes veterem hominem cum actibus verba spiritu sapientiae et scientiae Dei plane gravida
suis, et induentes novum, qui secundum Deum crea- sunt : cujus lingua quasi fistula aquse vivae erat, et
tus est, in justitia et sanctitale erat, ni fallor, ejtis- calamus scribae velociter scribentis. Dignissima
cemodi. Ego, frater N., offerens trado meipsum Ec- prorsus, quae singulari indagine seorsim librcnlur
clcsim sanctm Dei genitricis Mafim, sanctique illius, singula, intelleclu utique feta sublimiori. Atamabo
et promitlo convetsionem morum tneorum, et stabili- " te,quod aliud consilium magislri nostri Adami, quis
tatem in loco secundttm Evangetium Christi, et se- scopos alius , quem sibi in sermonibus bisce qua-
eundum apostolicam institutionem, et secundum ca- tuordecim prsestituit; quam ut gravissimam parae-
nonicam regulam beati Augustini; protnilto etiam obe- nesiiri uti praemissam audivimus, eleganti paraphrasi
dienliamusqueadmortem inChristo, domino N.prw-' ' illuslravet, ad objecta primorum parenlum prseclare
fatm Eeclesim•Patri, et successoribus ejus, quos pats gesla similem vitse rationem in posteris exigeret,
sanior congregationis canonice elegeril. Nam et hoe sancti illius propositi roomenta, professionis voto
attendit, ail scriptor Vitae ejus (215), spiritualis ille firmatae dignitatem, et quae consequuntur , internis
Pater, quod nunquam exorbitare possenl, qui secum mentis aspectibus jugiter praesentaret ?
vdient remanere, si professionemsuamsecundum Evdn- CAPUT XVII,
geltael dicta apostolotum, et ptopositum sancti Au- Singularis culttts Prwmonstratensium erga S. Augus-
gustini facerent, et opere complerent. Hoc vidit; et has tinum. Regula ejus canonica. Nee JPrmmonsitalen-
professiones, ul prwmissum est, hoc modo fieri cen- sessub aliaregula.
suit. Neve primum robur, alque adolescentem animi Non oliosum cuiquam videbitur seorsim disqui-
rgorem inflecteret alia atque alia sanctaeillius regu- p rere paululum, cur primi parentes nostri sapientis-
lse expositio, alque interpretatio diversa, quam re- simi juxta ac sanclissimi [homines distincte adeo et
gulares clerici plerique mitius, et sub lineo ; suiri- mature religiosae professionis sacramenlum exege-
gidius, et sub laneo habitu observabarit: gravi ver- rint ad regulam beati Augustini canonicam. Quo
boruro pondere obfirmandis alque exstimulandis li- faciunl ex prioribus plura, atque imprimis sancto
ronum animis; Quid miramini, inquit homo Dei Norberto palriarchae noslro, omnium justorum spi-
(216),vel hwsitatis, cum universw vimDominimiseri- rilu pleno, pendenti animis, atque ex diverso pro-
cotdiasintel veritas. Et si diversae, nunquid adver- cerum ecclesiasticorum dictamine, ut praemisimus,
sm? Siusus mutatur. et inslituiio, nunquid mulari de- in varia distracto, spectabilem fuisse S. Augusti-
bet charitalis vinculum, quod est dileclio 1 Regula qui- num. Cujus rei eventum pro communi exedra, seu
dem dicit, primo'diligaluf Deus; deinde proximus: loco capilulari congregalis fratribus Ecclesiae Cap-
Regnum Deinon operalur solainslitutio, sedverilas, penbergensis ipse orthodoxse veritatis assertor Nor-

(-213)Cap. 24 Vitae ejiis. (215) Cap. 25, in Vita.


(214) Sub.an. 1119. (216) Cap. 24 Vitae ejus.
79 ADAMI PRJEMONSTRATENSIS 80
bcrtus (217) humililer tanquam dealio, ut loquuntur A huic supparem Norbcrtum , in cujus exempla vitae,
gesta proseculus est; nos lamen ipsuin fuisse,'cui hoc ardore apostolico, jam pridem exarserat?
revelatum est, indubilanter adverliinus. Quid igitur? Hanc,puta vilam canonicorum , aiunl ad S. Nor.
hac ipse ccelesti visione mirum exsullans, tum pro- bertura pro eo lempore in Galliis legati, Urbanus
pter singularem superne acceptam pncrsgativam; pontifex instituit, hanc Auguslinus suis ordinavit re-
tnm etiam ex eo quod (-218)professioni canoniew, gulis, hancHieromjtnus snis epistolis informavit (220).
cui et ipse, et quolquot cuin ipso vivere volebant, atti- Honorius vero pontifex ad Praemonslratenses: Quia
lulati ftterant ab infantia, injuriam inferre videretur: vos religiose vivere; el canomcam vilam secundum
in ipso appe'.ente Servatoris nostri Dei Natali anni beati Augustini instiiutioitem ducere inspiranle dirina
millesimi cenlesirai vigesimi primi, solemni ac sta- -gratia, decrevislis: propositum vestrum sedis apostc,-
bifi voto cum paucis sociis , amores suos , ac vitae licw aucloritate confirinamus , el firmos vos, in re-
institutum parvulo Jesu nuncupavit. Transivit Nor- missionem peccatorum vestrorum, in eo persistere ad-
bertus statim a visa regula in partes clericorum, hortamur. Slalnimus itaque ut in ecclesiis veUris , i»
quinpolius in quibus anlea steleraljam firmaliorac quibtts fratres vitam canonicam professi degunt, tiulli
certior, sancliAugustini patrocinium fratressnosam- omnino hominum liceat, secundum beati Augusti-
bire , eum simabili Patris nomine a suis dignanter ni regulam, ibidem conslilutnm ordinem commu-
invocari, tam publicis quam privatis pietatis ofli- tare. Hsec diplomata accepta anno salulis 1126
ciis perpetuo voluit honorari; in cujus tutelara, ac et 1124, aliquanto protractius supra allegavimus.
institutum seipsum, ac progressus suos transcripse- Quis dissimulatam veritatcm fucato velit obnubere
rat (219). Volentes Praemonstratensis familise soda- pallio, qui legit Patrum probabilem vitam , el apos-
leserga magniyn Parentera suum, non quidem pares tolicae instituta doclrinae a S.Norbertorenovala, qui
graliae viccs reponere ; attestari saltem : hunc di- prospicit vitam canonicam ex instilutione S. Augus-
vum tutelarem, ac singularem patronum non inter- lini, qui Regulam quamlibet suae cuique vocatloai
niorittiro compleclnntur afleclu. In ofliciis ecclesias- conformem, ac admensam, velut opifici instrumenla
txis. solemnes diestam beati Iransitus ejus ad aeter- artis perpendil?
nam vitam, qnam translati sacri corporis ejus, cum Si forte quem delectet cx sanctorum pontificum
octavis, ut aiunt, feslive decernunt; SHb quolidia- oraculis amplius aliquid lucis aspicere, ecce diplo-
nas et publicas Ecclesiac preces commemorationem, ma lnnocentii sectindi ad beatum Hugonem sancti
ac invocationem ejus liabenl: demum in confessio- Norberli discipulum et successorem, altero mox
ne generali, quam sub priinarn horae canonicse, sub anno a felici Patris sui obitu, millesirao, scilicet,
complelorium , atque tremenda missarum mysteria cenlesimo tricesiivo quinto. SlatuimMSet apostolicw
ex niore instituunt, et alibi saepius interpositam sedis auclorilait sancimus , ut ordo canonicus, qui
opem, ac sancti Patris Auguslini suflragaturam secundum Dettm et beati Auguslini Regulam, el Pnv-
exigunt appellalioriem sancita in comiliis ipsorum nionstratensiuin fratrum observantiamin eadem Eccle-
decreta. sia consliintus esse dignoscitur, in omnibus etjam or-
Sed nunquid, viso eo legislalore, in professionem dinis veslri ecctesiis perpeluis temporibus inviolabiti-
canonicam adeo exardescere potuisset Norberlus? ter observelur. Eadem reposuit Adrianus quartus in
rumquid Prsemonstratensibus clericis ipse S. Augus- diplomate dato ad anntim 1154. Alexander vero ter-
linus esse in Patrem, ac illi ex nomine adoplari in tius verbis paululum mutatis anno 1177 sic halet:
filios?nunquid, inquam, primis illis patribus sic im- Ordo canonicus , quemadmodum in Prwmonslratettsi
pune, ac solemniter licuissel jurare in Regulam ca- Ecclesia secundum beati Auguslini Regulam, etdispo-
nonicam;. si ve) ambiguum fuissel quod vitae genus sitionem recolendw memoriw Norberti quondam Prw-
instituisset S. Aiigustinus, vel incei tum quales ba- monstratensis ordinis inslitulQris, et successorumsuo-
buisset spiritualis uteri sui filios, vel conlroversum rum in candido habitu institutus esse dignoscilur, pcr
qttaenamea regula, aut quibus tradila, quam a sex- U omnes ejusdem ordinis ecclesias perpetuis lempotibus
centis jam tum annis-, et eo antplius acceperat, el inviolabiliier observelur. Unius tenoris plurium sum -
conservaverat Ecclesia ? nulliis videlicet alienae opi- morum pontificum, videlicet Honorii secundi, Lticii
nionis rumor hos Palres resperserat, quos comrau- tertii, Urbani tertii, Clementis tertii, Iunocentii ler-
nis, ac indubitatus ecclesiaslicae tradillonis sensus tii, Honorii lcrtii, Gregorii noni, Innocentii quarti,
instruxerat. Norbertus, sic loquilur contemporaneus Urbani quaiti, Gregorii decimi, Clement.s sexti, et
scriptor Vilaeejus, regulam quam bealus Augnstims plurium est, quod sequituE: Quta t'os religiose vivere,
suit insliluit, afferri prwcepil; apostolica tnim vita, el canonicam vitam secundum beali Augusiini instiiu-
qu.amin prwdicationt susceperat, jam oplabal vivere, liotiem ducere.inspiranie Doinino decrevistis ptoposi-
quam siquidem ab eodem beato yiro post aposlotos au- tum vestrum sedis aposloticw aucturilate firmamus, et
dieral ordinalam, et renovatam fuisst. Audis egre- vos firmos in remissionem peccatorum vestrorum in eo
gium imitatoreih aposlolorum Augustinum, quorum persistere adhortamur: statuimus utique ut in eccle-
vivendi normani iu se ac suis renovavil? Videsque siis, in quibus fratres canonicam vitam deguni, nutli
(217) In append. Capp., cap. 5. (219) Vidc Pagium, Biblioth. lib. 11,cap. 16.
(218) Cap. 24 Vitseejtts. (220) Vide sup. prol. p. n, c. 7.
81 VITA. 8".
ticeal hominum , secundum beati Auguslini Regulam .1 affectu, utiquc quae nondum essent. Quem e neo-
ordinem ibideinconstitutum mutare, etc, quae ex or- tericis Laurentiiis Landtmelerus Tongerloensis Ec-
dine videnda sunt apud Joannem Pagittm in sua Bi- clesiaecanonicus in libris De veleri clerico, brevi ct
bliotheca libro tertio (221) et quae de canonica Re- placido stylo sufltilcit. Aliunde conquisila non pro-
gnla edisserit libro primo. fero, ne viderer ipse Tuscum suscitare jurgium,
Absolvam, si paucis magistrum Adamum loquen- aut quemvis Pylhagoram , ut aiunt, de Euphorbo
tem auscultemus (222). Paler et advocalus nosler suo gloriantem lacessere.
beatus Augustinusmagna, fratres charissimi, clericis Nolandus hic praeterea crassuserror, nec ferendus,
regularibus instantia circa ipsa exordia, in eorumRe- quo complures scriptorcs respersi, alioquin clari
gula, crimen inhibet peculiaritalis. Et alibi (223-24) : adniodum, tradiderunt, Praemonstratenses mililare
Clericalis exigilprwrogaliva, ut honestaliinter virtutts sub Regula S. Bencdicli; et quod mireris, S. Nor-
cwteras diligenler acquirendw, virililer exercendw, bertum professum monachum Bcnedictinum. Alii
perseveranter retinendw inslent clerici, et insistat ve-t' rursus fassi Prsemonstratenses sequi modo duetum
nustati. Decet enim ut sicut eis specialis non deest Regulse Augustinianac, arbitrantur inilio Patres no-
digniias in ordine, sic et speciulis nihilominus eis R stros antiquiores RegulaeBenedictinaeobsecutos. Ve-
adsit honeslas in conversatione.Ne fcrle, quod absit, rum quo tempore, vel qua de causa illa sit intro-
dignilalis eorum fasligium non debealjure honorari, ducta [mutatio adeo non expriraunt, ul se ignorare
cum conversatLnis eoritm exemplum digne meretur fateantur. Sic hodie quosdam adhuc ex docloribus
reprettendi. Undeet regularis discipliitw eorum insli- familise Benedictinaeloqnentes audias, quo glorien-
ttttor -magnus Pater Anguslintts ostcnso qualiter tur hunc partum e greraio ordinis sui prodiisse.
se debeant habere in viclu, inslruclionem ad eos ha- Quibus ego: Chara mihi amplitudo ordinis S. Bene-
bet et de eorum vestitu. Ac postremo sub finem dicti, chari alumni; sed multo charior est veritas.
Regulae. In verbis istis, inquit, regulari sum disci- Quid multis? Rem enarrasse, erit ipsam confutasse,
plinm, qttain de institulione scripsil clericorum, bea- et propius ementitum dignovisse colorem, oblite-
tus Auguslinus imposuit finem. Plura erant ad raa- rasse. Ut aulem patentem januam, si qua fuit,
nura, at decuit trino tcstimonio contentum esse. fictioni aperianius , paucis recolendum venit, quod
Cardinalis Vitriacus vicinus ferme iilorum tempo- S. Norbertus a mirabili sua conversione, e.t niissis
rum, doctrina et sanctitate pollens, in illud Isaiae : saeculi lenocinanlis blanditiis, exlunc conceplumdi-
Percutiel Dominus fluviumJEgypli in septem rivis vini amoris ignem, ut habent gesta (226), paulatim
(Isa. xi). De loco voluptalis, id est, inquit, primilua Q augmentans, nec subito mutavit habilum, nec statim
Ecclesia procedens, id est de primilivis fidelibus, quo- reliquit .smculum: sed asperiiale cilicii membra do-
rum erat cor unum et anima una inDeo, elc. Ab hoc nidbat, sub mollibus indumenlis: et erigere se contta
toco voluptatis dirivatus est fluvitts usque ad beaium septwtentabat... Collectisetgo inlerim ad se vit Dei
Augnstinutn : el ipse capit vivere secundum Regulam viribus, rediensque introrsum apud se, corroboransque
sub sanclis apostotis consliiutani. Hic aulem fluvius animum suum, et altiora secutn versans consitia, mu-
septem rivos ex se produxit, septem scilicel congrega- tavit funditus atque convertit omnia vitm sum studia
tiones canonicas, id est fundamenlum, seu insiituta ad vias penitus alias, et omnino diversas. Jam igitur
diversa. Unus tivus canonici Prmmonsttalenses, alius edoclus pugnare cum hosle, rttraxit continuo ptdtm a
Gtandimonlis, tetlius ordo sancti Victoris, quarlus curia, tt dotni residens, vel in abbatia Sigebergensi,
ordj Arroasia; quintus ordo Vallis Scttolarum, sex- cum bonm memorimConone abbate, qui tunc illi cum
ius ordo Vallis Caulium, septimusordo fratrum Prm- laude prmerat monasltrio, mirando; sanctitatis vira
dicatorum. t Hi sunt Cinwi, qui venerunt de Calore commorans, el Scripturas divinas mtmotia colligens ,
patris domus Recliab», stVut in Paralipomenon di- exspectabat, ut dicit Salomon: t Sapiens usque ad
citur, in fine (I Paral. n). Cinaus, id est luctus, pos- iempus(Eccli.,\\);» et tirocinia quwdain futurm con-
sessio et haereditas. D vetsionisexetcens, quidquid paupertalis apud se dis-
Et notandum -venit qttod auctor, sicut S. Augits- ponebat, quidquid passionum, el agonutn accidere
tintim passim (225) appellat Patrem clericorum, et poterat, infatigabili meditatione levigabat.
S. Benedictumducem mpnach.oruro, sic ex opposito Ex Vita S. Norberti cap. 2, habes tironem Nor-
utririsque Regulam illius canonicam, hujus mona- berlum in melius mutatis vilse studiis, consilii ac
sticam, aut monachorum recte inscribit. Eodcm iilo instruclionis gralia digressum fuisse ad monaste-
decurrunt, quae multis tractatibus dilatat Phillppus rium ordinis Benedictini; sed nunquid inibi alton-
ab Eleemosyna, abbas BonaeSpei, vir magni nomi- sum aut cucullum indulum? Nequaquam. Eodem
nis, et cujus farailiares prostant epistolse ad S. Ber- prorsus modo sibi vindicarent Norbertum eremico-"
nardum, qui sancti Auguslini vitain posl Possidiuin lse, quia vitae perfectioris addiscendaedesiderio cel-
priinusconscripsisse credilur, liLer abomniparlium lam frequentavit cujusdam eremitae Ludolphi: et

(221) Biblioth. Praem. 1. m , Priv. 19, et lib. i, (223-24) Serm. 10, 12.
sect. 1 et seq. (225) Vide serm. 10, etc.
v222) Serin. 9, part. u.
£3 ADAMI PR^EMONSTRATENSIS 84
suum rcpeterent canonici Regulares (et yidetur eo A commisti monachprura , nunc apnstolicae insti-
propendere Gabriel Pennottus; ad quprum ipse Ro- tutionis sectatores, el canonicse regulse discipuli ab
dense coenobium eodem stimulatus incentivo cre- eodem auclore memorentirr Prsemouslratenses, Sic
brius repedavit. Hinc Aubertus Miraeus in praefa- etenim quandoque bonus dormitat Homerus.
tione Chronici Praemonstralensis (226-27): DeS. Au- Post haecaliquanto avidius Benedictinus scriptor
gustini, inquit, patrociniq nihit opus est dicert, cum Arnoldus Wion (229), advecla plurium auctorilate,
omnibus nolum sit Prmmonslratensts tx prmscripto in libro, cui nomen est Lignum vitae, suis adceriset
Rtgulw S. Auguslini vitam suam instituere. Quod Norbertinos, his verbis.: Feruntur et alii tres ordines
quidem quanto judicio suis B. Norbertus prwscripse- Regulam S. P. N. Benedicli sequi, vel saltem olim
rit, in historia Vitm ejus cap. 24, est videre, ul equi- secutos [uisse, quorum primus est ordo Prwmonstra-
dem mirer D. Antoninum in sud Historia, et Philip- tensium instiiulus a Norberlo, nalione Coloniensi, ct
pum Bergomatem in Supplemento chtonieotum Nor- mcnacho SigebergensiordinisS. Benedicli circa anntny^
bertinos RegulwS. Benediclidscribere, maximequando Domini 1119. l/t auclores sunt Jacobus Pltilippus in
ipse divus Augustinus apparuit et tradrdit Regulam %upplemenloChron.tib. xii, sic inquiens:tAnnoDomir
D. Norberto, uti legitur in vita B. Godefridi co- ni 1119 ordo Prmmonstratensis tub divi BenedictiRe-
milis Cappenbergensis; ut quidem mirer D. An- " gutahoc in Laudunentidimceti,tubquodamNorthoberio
toninum in sua historia. Et quis non aeque cum nomine,palria Coloniensi,initium sumpsit.» Et Marcus
Mirseo demiretur si bcati Antonini historiarum Guazzus in Historia sua vulgari. Duo quippeHispani,
libros pensiculatius hic inspicial? Sic equidera scilicetF. Joannes de Pineda ordinis Sancli Francisci
habet secundae partis historiarura titiilo decimo in Monarchia Ecclesiastica, lib.xxn, cap. 22, §6;
quinto cap. 14: Post Benedictum omnes monachi Oe- el Dominus Gonzalvusde Illescas abbas S. Fromw
cidenlis militant sub Regula beati Benedicti, el ipsum in Historia pontificali lib. v, c. 20 , in finev in idem
habent in Patrem, exceptis Carfhusiensibus , qui ha- conspirant. Ex his igilur, ait, teslimoniis manifestnm
bent sptciaits eorumconstitutionts. Et paucis inler- est, hujus religionis Patres primum sitb Reguta S.
positis : Inde ettim ordo Gtuniacensium, ordo Prw- Benedicli inslitutos esse , etsi illam hcdie non obstr-
monstralensium,' Cisterciensium, Camaldulensium, vent, sed S. Augustini, quam sibi poslmodum as-
etc. Ejusdem vero lituli capite decimo quinto, § • sumpserunt; sed quo tempore hmc permutatio facta
septimo : Circa annos, inquit, Domini tnille octo- sit, adltuc non reperi. Fuit deinde S. Norbertus ar-
ginla cwpit reflorere in Ecclesia beati QuintiniBelva- chiepiscopusMagdeburgensis xv, creatus anno 1126,
ccnsis ordocanonicorumRegulariumprimumab apos- f, et eam potestatem exercuit annis oclo, et miraculis
tolis, poslea a beato Auguslino episcopo, et doctore clarus obiit anno 1154, die 6 Junii. Haec ille. Et rur-
exiinio regulatiler instilutus sub magistro Ivone ve- sus in Martyrologio sanctorum ordinis sui, die sexta
nerabili ejusdem ecctesiwprwposito,postea Carnotensi Junii: Eodetri , inquit, die sancti Norberti eptecopi
episcopo. Et parum sui raemor subjungit : Ad hunc Magdeburgensisfundatoris ordinis Prmmonstralensis,
etiam ordinem canonicorum (228) regulatium videtur qui obtenta a Gelasio II, Rom. pontifice, prmdicondi
perlinere ordo Prmmontratensis, dequo eliam infra fdcultdte, mullos ad viam veritalisreduxit. Atque in
dicetur. Quid ergo dicit ? Anno Domini millesbno cen- adnotationibus ad eum locum hsec reponit. De quo
tesimo vicesimo ordo Prmmonsltatensium incmpit. Marlyrologium Rom. cum Bqronio; Molattus in ad-
Cujus scilicel et loci, et ordinis fundator vh Dei ditionibus ad Vsuardum , Galesinius et Felinus hac
Norbertus exstitit... Tandem divinilus insphatus m die. Vitam ejus offert Surius tom. III. Erat Norbertus
ioco Prmmonstrati resedit, ibique solitariam etreli- natione Agrippinas, Christoque primum nomen dedit
glosam vitain agere cwpit. Tempore quadragesimm ad in monast&rioSigtbtrgensi sub Reguta S.P. N. Bene-
colligendos socios solus egressus, antt Pascha cum dicti. Inde factus est episcopus Magdeburgensis, ut
tredecim sociis rediit, et cum his in Prwmonslrato lo- adnoiavit Krantzius Metrop. lib. ix, cap. 12. Et De-
co, secundum canonicm inslilutionis normqm ad teno- D mochares De sacrificio Missm tom. II, cap. 41. Sed
rem Regulw beati Augustini eommilitare Deo cmpit. ante episcopatum facultale a Gelasio papa II obtenla
Et postremo sub finem ejusdem capitis, Norbertus prmdicandi Evangelium, ordinem novumPrmmonstra-
Prmmonslratum rediens, et quadtaginta jam cteticos tensium incmperatxnepiscopaiuLaudunensisubRegula
*ecumhabeus cum tnullis taicis, professionem eos fa- S. P. Benedicti primum, ut auctores sunl Philippus
tere stcuridutn institutiontm apostolicam et canoni- Bergomensis lib. xi, Supplem. chronicorum; frater
am Regulam beaii Augustini docuit, et ad volunta- etidm de Pineda otdinis S. Ftancisci in monarchia
tiam pauptttatem, cwteraque mililim spiritualh ecclesiaslica l. xxn, c. 22, § 6, et Marcus Guazzus in
inslrumenta eosdem diligenttr instiluit. Hsec ipse Historia sua, et alii. Succedenle verotempore prwfaH
de more suo secutus Vincentium Belvacensem, ordinis Patres tegulam S. Auguslini sibi assum-
cui in plerisque syllabatim inhaeret. Cuivis autem pserunt, sub qua in hodiernum usque miliiant. Vixit
in comperto est, quam discordi temperamento autem in episcopatu Norbetlus annos oclo , et a
nunc regulae substrali monasticae, aut familiis smculo migravit anno a partu Virgineo 1134.
(226-27) Lib. II, cap. 70,*n. 1. (229) Lib. i, c. 71. Natus est bic auctor Duaci.
(228) Lib. xv, c. 15. an, 1554, de quo Andveas Valerius in Biblioth.
85 VITA. 86
Porro ipsum lalere non poluit, quod Trithemius A tuta a S. Norberio, tcsttJacobo Philippo in Supplem.
Spanheimensis in Chronicis Hirsaugiensibus pridera, Chron l.xu; Guazzus in sua Historia; lllescas, et
et palam edisseruit: nos pauca ejus de hac re verba aliis apud Arnoldum Wionem part. i Ligni vilw, lib. I
damus (230), occurrent plura inspicienti. Anno cap. 71. Deinde nescio quam ob causam an. 1120 sub
1126, ordo Prwmonstratensis cwpit in dioecesiLau- Regula S. Augustini, sub qua ad hwc usque tempora
dunensi sub Bqrtholommoephcqpo, rege Francorum vivit, eam translulit. Dicti autem sunt canonici hujus
Ludovicoregnante, Patre Norberto venerandw,sancti- congregalionis Prtemonslratenses a monte Prwinon-
latis viro, ipsum cum Regula S. Augustini, cumxm strato iti diwcesi Laudunensi suffraganea Remensi,
sociis, instiluenle circa festum Paschatis, que:h Ca- ubi D. Norbertus jam ecclesiam mdificavit. Viget ma-
itxtus papa confitmavi{.Qui ordo in brevi tem- xime hwc familia pcr Galliain, Gtrmaniam, Flan-
p:re poslea mirubiliter crescens atnpliatus est. driqm, Uispaniam : in Italia fere nullasunt monasle-
Ubi coepti ordinis edicuntur incunabula , ulleriora ria. NovissimeRomam canonici Prmmonslralenses ve-
neqtiidquam inquirantur primordia. Alter est quo- nerunt, el in Via Felici apud J$,Marium Majorem em-
que scriptor Benediclinus, setate aliquanlo gravior, plis domibus suum exstruunl colkgium. Fuit con-
nec auctoritate dejectior, Joannes Iperius abbas, qui firmata hwc congregatioanno Domini 1126,Kal. Martii
in chronico suo Bertinensi de S. Norberto fundatore B ab Honorio 11 pont., elc. Haecibi. Ac eadem dicti
ordinis Praemopslratensis lenius multo et verius in- tomi quaesito quinto agcns de Regula S. Bcnedicti,
fit : ln loco Prmmonslrati a Deo stbi ostenso solita- deque congregationibus sub eadem miliiantibus re-
riam vitam agere coepit, semper nudis pedibus ince- ponit in hunc modum : Prmmonstratensis item con-
dens. Postea ibidem discipulos et collegiumcongrega- gregatio instiiuta fuit an. 1120sub S. Benedicli Re-
vit, quibus beati Auguslini Regulam principaliter ob- gula, a S. Norberto Coloniensi et monacho Sigeber-
tervandam inslituil, cum aliquibus addilionibus Re- gensi ordinis S. Benedicli, et ila expressis verbis te-
gulm S. Benedicli. Nam secundum beati Augustini statur Jacobus Philippus in Supplem.Chronici tib. XII;
Regulam horas cum novem lectionibus observant.Ju- Guazzus in sua Historia Italico idiomate conscripta;
nicis albis , et superpelliceis in officiisecctesim utun- item D. Gonsalvus Illescas' abbas S. Fromw in Hi-
tur : alibi verocappas albas et scapulare pro regulari storia Pontif. cap. 20, lib. v. Vide.Wionetn parte i
habitu deferunt, et curas animarum suscipiunt, seque Ligrii vilm, lib. i, cap. 71.
non monachos, sed Prmmonslratenses canonicos ap- Alque hos exislimera auctores praecipuos, qtu
peltant. Secundum vero Regulam Sancli Benedicti propensiori erga S. Bencdiclum ejusque seclatores
carnes in refectorio, nec alibi, nisi in infirmitate co- , affectu, aut ibrte alius alium.tanquDin prudentiorem
medunt, duobus pulmentariis in refeclorio contenlan- J secutus, a veri linea devii abierunt. De pluribus
tur, veslili dormiunt et caligali, camisiis non uiuntur, utique scriploribus, quod Cato(232)<|Uondamde pp-
nec ptltibus nisi ovinis. Ei quaedam similia quae ibi pulo Romano, lneritoresumpseris, gregi pecorum si?
prosequitur. Neque ego diflitear Praemonstratenscs miles, quaesingula non arbitrantur, aut discernunt,
quasdam arcliorisacmonasticsedisciplinse observan- sed universa ductorem aliquera seqtiuntur; sic Ro-
tia$regulseacprofessionicanonicaeaccumulasse(231). mani privatim consulerent neminem, in Concioneni
Hoc eriimnos pro singulari Patris nostri gloria con- vero coelumque coacti ab aliis agi facile se permit-
tendimus; cujus postraodumseinulifueruntplerique lerent.Neque ego hsec profusiori relatione dirigenda
ordinum rcligiosorum fundalorem : sanclum dico censui. Apage ergo lberas nseiiias, ac inanes insa-
Norbertum caeteris priore n lemperatissima com- nias potius, quam ut calidiori stomacho concoquan-
mistione dignilatem clericalem cum oliservautia tur. Tu si mavelis, ordinis Praemonstratensis incu-
monaslica, et vitae aciivae cum studiis contempla- nabula cum progressu aetatis modernae, et prima
tivae associasse. At nunquid exinde partibus tran- vitaeNorbertinae in melius mutata sludia cum iis,
scribendus monaslices , ausuque praecipiti canoni quaehocoperepassim.sparsa occurrunt, commitie,
substernendus monachorum ? Non magis opinor, ;[>nec yerilati fucandae vel tenuis color apparebil. Et
quam reliqui ex religiosis ccetibus quilibet, vitae vero meraor veteris parsemiae, per viam publicam
communis et clericalis contubernio, gloriantes. Obiit ne ambules; id est, ne sequaris multorum errores.
vero Joannes Iperius , referente Andrea Valerio in Poliori omnino jure, ac evidentiori ratione,
Bibliolheca Belgica, anno 1385, a regimine rao- quam praefati scriptores ad institulum, aut regu-
nasterii S. Bertini apud Audomaropolitas decimo lam S. Benedicti transferre nequidquam studue-
septimo. rint, ordinem Praemonstratensem , llli eidera ordini
Et rursus prsefatis omnibus recenlior Ascanius de pluribus religiosis familiis, quae tanquam or-
Tamburinius tom. II, disput. 24, monachus Vallis- natae sponsae de canonicorum Prsemonstratensium
Umbrosaeeasdeai opinionis umbras sectatus, haec thalamo prodierunt, non in se, sed in Deo suo glo
retulit : Prwmonstratensis canonicorum regularium rificandum esset. Neque si palam edixero, videbor
congregalio, primum sub Regula S: Benedicti insli- insipipns. Ubi in prirais veleri memoria recoien-

(250) Vixit an. 1500. (232)Pluiarch. inCatone.


(251) Yidc Baron. ad an. 1124 sub finem.
87 ADAMIPR^EMONSTRATENSIS 83
dum venit, quod S. Dominico ordinis Praedicatorumi A } tt satis arctam regulam, seu vitam invenite non po-
praeclaro fundatori contigisse gravissimi scriptoresi luhsent, et ob id a suo tepulsi proposito, elegerunt
ejusce institiiti tradiderqnt' (235). Is videlicet cumi Regulam S. Augustini, non immerito eum illis consti-
Romaeapud summum Eeclesise bierarcham, Innocen- lutionibus inde assumenles, qum suw professioni plus
tium tertium, agerefpro impelrando novi ordiniss convenire putarent. Familia itaque beati Dominici
stabilimenlo, quem vir Dei spiritu apostolico plenuss quasi allera proles est sancti Patris Norberti, aul
jam tum parturiebat, res ea (nescio an sors, ani si mavi«, fetus beatissimi, ac magni parentis Aiigtt-
Deus dederit) multo supplicantis taedio protracta, , stini gemellus. Sic prorsus (si praecipue inilia spe-
ae eo pluribus remoris, quo diuturnioribus moriss ctes) alter alterum ordinem expressit : non tantum
implicita, nullum consecuta est effectum, donece in Regtila et constitutionibus, sed in cseremoniis
tandera ex nocturna visione ruinara meditanlis Ec- divini cullus-, externo corporis habilu, proposito
clesise Lateranensis, cui vir ille subjicere humeross vilae genere pari. Et sictit S. Norbertus, ex canonico
labenti videbatur, ponlifex edoctus mentem muta- inclytse ecclesise Sanctensis in Cljvia, monstrante
ret, et maturaret consilium. Jgitur statim accersilo> ccololaneum habitum, eumque eandidurii assumps.t
ipse benigne annuit, ac novae congregationis insti- cum scapulari et capulio : nemo tamen nisi injur
tuendae facultatem fecit : illa tamen interposilai 1B rius eum discessisse dixerit ab ordine clericorum,
cauteja, ne novam regulam, aut vivendi slatuta sibi,, quem correxisse, et ornasse palamest : sic beatus
aut sociisprocudere liceret, verum babito delectu,, Dominjcus miltens tunicam lineam, quam in eecle-
cuidam ex prioribus religiosorum virorum ordini-.-. sia Oxonensi canonicus regularis gestaverat, ex
bus, quem calhedrae pontificiae sancivisset auctorirr conformitate vestis Prsemonstratensium, (255) tan-
(as, rciagis placito se addiceret, ac vitae suaerationes5 tum in colore birri seu cappaedissimilis, quse nigra
conformaret. Eo pacto discessit laelus ab Urbe Do- illi,.nobis cum reliqua veste candida , nihil perdidit
'
minicus, alque in Gallias se contulil ad socios, quii dignitatis pristinae, nilnl vitae apostolicse , quam pr*
Provillse considebant, cnm qitibus inito consilio,, titis insigni acccssione adauxit.
ac iuterpositadiviniNuminis ope, Tiientem sibi bo- De babitu quidem Praemonstratensium Matthaeus
nam inspirari diu multumque rogabant quo fierett Galenus quondam praepositus S. Amati ac cancel-
delectus maxime salutaris. Cum landem consensus5 larius facultatis Duacensis, in libro De originibus
omnium, ac una vox Palrum fuit, ut beatissimii monasticis, contcndit eum prae reliquis propitts ad
Augustini Regulam sub eo constitutionum modera- primitivae Ecclesise morem accedere, cum ait : Ex
mine, quo a religiosis PraBmonslratensibus in tisumi iis qum modo apostolica traditio subtninhtravii nobis,
deducta fuerat amplecterentur : neque aliud viderii facite cuique est perspicere hac quoqtte in parle ad ori-
conducibilius ad proposilam vitae rationem, nihil1 ginem suam accidere Prwmonstratenses, quibus ttiltit
rectius quad alumnos ad optatum finera perduce- ornamenti indumenlive adest, quod eos non animi
ret, nihil quod magis ptiblieum Ecclesiae bontim1 candoris, simplicilatis, ac puritalis admoneal: nisi
promoveret. Yerba igitur factis commiserunt, at- quod frigus Germanicum, unde progressi fuere pri-
que non roulto post in Hispanias profecti, Tolosae e mum, non passum sit mdum lini usum, euinque sua-
primi monasterii fundamenta sub annum salutiss serit sancto Norberto cum lana permutare. Nam quod
nosrtraemillesimum duceritesimum decimum sextuml quidam lineas vestessuperinducant laneis inlerioribus,
fcliciler jecerunt, elapso prirao ferme sacculo ab3 affectatius quam gtrmanius esse videtur. Natri pallia
auspiciis Praemonstratensis ordinis. stu togas extimas, ipsasque exomidas fuhselaneas, et
Non est aliud gravius aut luculentius testimoniumi haruin vicemin wslibus illis Orienlalibus nonnunquam
quam B. Umberti, magistri ordinis Praedicatorum! wstatesupptevhse, Philonis verltapostremo locoascripta
generalis quinti, haec affirniantis (254) : Notandumii palam arguunl. Sic ille, qui tamen in eo non usquc
quod Prmmonstratensium statutq eodem modo inci- adeo placet, quod assumptae vestis laneae causam
piunt. Ex quo elicitur quod noslrm conslitutiones- ext . nimis humilem, ac inferiori respectu admcnsam
illorum sinl exlractm, quoniam ipsi prmcesserunt nos. censeat. Sublimior mullo fuit S. Norbei ti intuitus,
Et quidem hpc justum fuit. Prwmonstratenses enimii ac defaecatibr, quod utique habitus laneus conve-
reformaverunt et auxcrunt Regulam S. Augustini,, nientior sit pcenitentise, cujus prsecones esse lam
sicul et Cistercienses Regulqm S. Benedicti: et exce- i- opere quam ore decet esse viros religiosos. Deinde
dunt in austeritate vitw omnes rcgulm illius profes- quod vestis linea magis servanda viderelur rei di-
sores : in cmremoniarum quoqtte decore, et observan- vinae ofliciis, quia jucundius nonnunquam elgratius
tiarum pulchritudine et discrelione; mqximm mulli- potest repeti, inquit magister Adamus (236), quod
tudinis regimine, pcr generalia el annua capitula.i. ad tempus contingit intermitti. Sic egisse filios S.i-
Beatus igitur Dominicus, el fralres sui temporis cum as doch ac sacerdotes Iegis veteris describit prophcta
Pomino papa, secundum conceptumftrvortm, novam,, Ezechiel (c.ip. x».iv),'sic habet usus receptus Eccle-
(255) E nostris Chrysost. Vander Sterre in Vitaa in Vita S. Dominici, 4 Augusti, etc.
S. Norberti lib.n, cap. 5; Pagius. Biblioth. lib. i,, (254) In i Cap. slatut. F. Prad.
cap. 17. Ex Ordine S. Dominici Ferdinandus dee 235) Cap. 12.
Castilla Ub. i, cap. 17. Fulco Tolos. Theod. de Apol- (236) Serm. 5, part. n.
tjja B. Umbertus et fus# habentur apud Ribadin.
89 MTA, 90
sise, optinms ac probatissimus omniuni magister. A mox : Pvwlerep ea, quw 4e privitegiit, et statutis
Nec velim per omnia comprobari adinventiones Po- Romanorum pontificum inseruimus in hoc libro, non
lydori Virgilii, ubi de Prseraonslratensibua (237): ttOHrasbtstitutiones , sed ptivilegia, el statuta sedis
Amiciuntur lunica alba, cum linea toga, sub candido aposlolicm reputamut. Atque illam prsefationem
pallio, quo potissimum a canonicis differunt. Propius (neque enim per totum codieem libet discurrere)
facit quod referente Clemejite Reynero in suorum hinc ferme verbotenus mutuatam Dominicani ordinis
per Angliam apostolatu legimus (238) : S. Gilber- Patres ctiam prae fronte suarum constitutionum
tura anno 1148 ordinem de Sempringem SHbdu- exhilwerunt, earodem nobiscum prsefationeip, eam,
plici Regula fundasse S. Benedicti, sanctique Au- que obligationis cautelam non aspernati,
gustini, ut sanctimoniales et canonicos in eadem. Quin etiam, attestante nostro Becardo (240), ere-
conjunxisse ecclesia, convenientibus disjunctos sedi- mitae S. Auguslini, quos vulgo nuncupant Augustir
ficiis. Ea quidcm ratione, ut sanclimoniales ritu nianos, suas ilem constilutiones ab iisdem yerbis
Cislerciensium, divinis laudibus sub Rcgula S. Be- Qrdiimtur. Quibus conformis scripsit Joannes Pai-
nedicti vacarent; canonici vero albi ritu Prsemon- gius in sua Bibliotheca (241). Sunt et alim quam-
stratensium, sub Regula S. Augustini Deo ser- plures retigiosotum familim, et congregationet, ut fraz
vientes, sanctimonialium prsesertim in spiritualibus, "• trum. Cruciferorum, de Mercede; eremitarum S. AM-
temporaltbusque adminislrandis, curam gererent. gustini; canonicorum Sancti Salvatoris prope Ftoren-
Ut autem redeamus a quo pattlulum digressi - tiam, et plerwque alim, qum Prmmonstralentium no-
sumus, sciendum praeterea est Praemonstratenses ac strorum mores, constitutiones, statuta tt ordinationes
Dominicanos perpetuae necessitudinis vinculum a in omnibus (exccplis vestibus) imitantur.et observdnf.
principio inlercessisse, quod renovari pelieiiint Sic ille. Certe de suis Ccelestinis, ut dictis aueta-
praedicalores Teutonici ad communionem precum ritim accedat, hsec scripta reliquit PelrusXJrespelius
et bonorum operum a Praemonstratensibus in con- doctor Parisiensis (242): Sedet cantutn atque olficiuni
ventu publico el generali habito Praemoirstrati anno nos habemus ab Adamo, Prwmonslratensi cardinali,
miilesimo ducentesimo tricesimo terlio admissi. devoth.simeedilum,ptmdictmsolemnilalisecclesiasticm
Conventionislilteras asserunt Miraeus in Chronico per omnem modum in niodulamine conforme. Atqua
Praemonslratensi, et Joannes Pagius in sua Eiblio- hos veluti rahios quosdam non iramerito quis dixerit
theca. Unde et ea quse commendat S. Thomas (239) palrase Praemonstratse coelitus, exaltatse in Cades^
princcps scholasticorum de cautela professiOnis plantatse secus salutarium decursus aquarum, dan-
apud aliquos religiosos, qua non tam Regulara ex r tis fruclum intempore quam utique honor sublimat,
voto servandam, quam sectindum eam quasi ad confirmat sanctitas, sapientia exornat, et viridan-
exemplar, vitam proponunt instiluendam, quo la- tium ramorum decor fecundat. Ejusce nitore oculi
queum gravioribus peccatis praecidunt. ln aliqua aspectabatconstitutionesnostras*B. Umbojtus (243):
tamen religione, iuquit, sciticet ordinis fralrum Prw- Prwmonslratenses pulcherrimas. bbservantias, quasi
dicatorutn, transgressio talis, vel omissio ex suo ge* quasdam cwremonias ad majorem Dei cullum perti-
nere non obligat ad culpam, neque mortalem, neque nentes, addiderunt. Porro hm dbservantim sunt ad
venialem; sed solum ad pwnam taxatam sustinendam, majut meritum, quoad Deum; sunt tervilia graluita
qnia ad huncmodum- ad talia observanda obligantur. superaddita debilis. El ad majorem fortitudmem con-
Quae, inquam, in suis, et ibi, et alibi commendat tta hostes, sunt anlemutale addilum muro. Et ad tna-
S. doctor, canonicis Praemonstratens!bus ex aequo jorem decotem quoad ptoximos, sunt varietas piclufw
<onvenire cuivis volenti attendere, levi opsra occur- addila super albedinem. Item valent ad majorem cale-
ret. Hic est tenor, vetustiorum stattitorum Praenion- fqclionem charitatis, sicut vestis : ad meliorem conser^
slratensium. lnslilutiones quas in prwsenli libro vationem regutw, sicut sepes circa vineam; ad tnajo-
conscripsimus non ad culpam obligare transgresstres rem colligationem in bono, sicut duplicata cingula
irJeltigimut, sed ad pmnam, riisi aliqui eas transgredi D fortius ligant setlam. Sic ille generalis magisler or-
prmsumpserint ex conlemptu. Excipiuntur tamen ilta dinis atque asceta egregius.
tria, qum de substantia ordinh esse dignoscuntur. Et

(237) Lib. vu De invent cap. 3. (241) Lib. i, cap. 17.


(238) In apostol. Benedictine in Anglia, lib. i, (242) In suinma verb. Marise apud Mirauiai in
chron Prseraonstr. sttb an. 1518.
(239)2-2, q. 286, art. 9. (%\Si Tract. 4, collat, 11, Scrm
(240) J« Annal.. ad an. 1120. n. 74.
91 ADAMIPRJEMONSTRATENSIS 92

PRiEFATIO

IN HOMILIAS SEU SERMONES SEQUENTES

OIAGISTRI ADAMI
Dicti Anglici,
ORDINIS PRJEMONSTRATENSIS.

1 SUUMARIUU. — 1. Litterarum inventio adminiculalur memorim. —-2. Earum uiilis et necessarius usus. —
3. E tuggeslu proclamata juttut tcripto committere. — 4. Diu avocalur ob patvilath proprim, ac inviden-
tim alienm respectum. — 5. Sui depressio, Patrumque ac Ecclesim doctorum sublimalio. — 6. Chariiali
tuorum, atque auclorilali tuperiorum satisfacil. — 7. Nuncupat laboret tuos Ecclesim Prmmonslratensis
canonicis. — 8. Quos diligit sine fictione, recolens beneficia sine adulalione. — 9. Prwstaiio relributionis
possibilis. — 10. Homilia ccntum per annum dislribulm. —11. Spiritualis et corporatis tnedici analogia.
— 12. Scripta sua subjicil corrigtnda.
I. Inter caetera, o vitae venerabilis viri, mihi in A. pariter videlicet et qui cum voce habere non pos-
Christo dilectissimi, in quibus ct sciendi, qtiae an- sent praesentera, baberent quoque loquentem, etiain
tiquitus acta, vel dicta sunt, et retinendi quam nia- sine voce absentem. Et memorise nihilominus fa-
xime quae sciuntur, vel materia vel occasio consi- cile commendarent legendo ssepe repctita, quaedif-
stit, illud nimirura primura ac prsccipuum est, quod ficile in memoria retinere possenl audiendo semcl
in diversitate quae sub sole linguarum sunt, notse prolala.
jamdudum inventse sunt litterarum. Siquidera*dum IV. Obstacula bina : primum exililalh propria; sc-
sine ambiguo constat, quod sicut ex litterissyllabae, cundum invideniiw alienm respectus. Verum cum
sic et ex syllabis dictiones, et ex dictionibus sunt ita fuissera multoties tam prece, quam praeceplo
orationes contextae, quo major littcrarum in nobis pulsatus, hinc rubore perfusus, hinc et tiniore
et evidentior notit:a apparet : eo profecto conse- concussus : hinc, inquam, super propria ignoran-
quenter innobiset clarips contra ignoranliam scien- tia crubescens, hinc qtioque mordentes detrahcn-
tia nilet, et firmius contra oblivionera memoria titun linguas pertimescens,.ncqiiaquanr omnino vel
viget. Hinc quoque iu primo Etymologiarum libro obsecrantibus acquiesiere, vel jiibcnlibus decrevi
Isidorus dieit : Lillerm autem sunl indices rerum, parere: sed tam illis diu qtiara istis resistens, nec
signq vefbotum, Quibus tanta vis est, ut nobh dicta illorum me permisi petitionibus flecti, nec istorum
qbseniium sine voce loquanlur. El adjunxit: Vsut, praeceptionibus compelli. Ecce quippe tunc levius
inquit, litterarum reperttts est propter memoriam va- judicavi offendere benivolos non modo ^ocios, sed
tiarum rerupi; nam ne oblivionefugiant, lilteris alli- prselatos, quam contra pusillanimilatem meam pro-
gantur. Et addidit causam: ln tanlq enim rerum va- vocare malivolos. Quibus duin, qui dicit, dis-
rletate, ntc dhci audiendo poterant omnia, nec mtmo- plicct [al. qua dicit , displiccnt.] consequenter
ria telineti. non sequo judicio et quod dicit, non placet. Nec
II. Litterarum ritcessitas. Cum igitur res litterac honori esse posstml, quse percipiunlur auribus
indicent, cum verba nibilominus sjgnent, cum et verba, quando vilescit, quae oculis cernitur, per-
earum tanta vis sit, ut sine voce quoque loquantur sona. Cumque acuto Iinguae cxdant gladio, quod
nobis absentium dicta, patet procul dubio quod ea- coram est prolatum atidiunt : sed multo nonnun-
rura sit necessarius ttsus, dura per eas apud 2 nos, quam crudclius in id debaccliantur, quod exaralum
quae scire, non retinere volumus \al. valemns], al- in charla deprehendiint. Dura vero Iivoris intrin-
ligantur, qtiae solo auditu nec eruditio docere, nec secus raalitia torquentur, magis ubi eis reprehen-
meraoria suflicit retinere. _ sionis quamaedificationis patere possit occasio ri-
III. Sermonum sctibendotuqi talio. Inde qujdem mantur : qua videlicet aedificatione mediante in-
est quod quorumdam nostrorum tam cosequalium struantur quanquam [ al. quam quid vel qnamque]
im-
prece quain superiorum praeceplo fatigare quara illtid salubre sit; quod eos et a malo retrahat
ssepe parvitatem nieam pulsando dignata est de- peluosos, et ad bonum excitet pigros.
votio; ut quaedam ex his, quse ad aedificationemco- V. Suj ipsius prm Patribus orlhodoxis submis-
ram positorum antea dixeram tam iilorum quam sio. Non soliiin autem, sed calamum arripere et
istorum lilteris mandarem. Et haec nimirum est propriae qtioque dissuasit albiuandiu conscientia
causa [al. hac nimirum de causa], qua sunt, quse- ignorantiae : quia dum in tantum superabundant
.funquc scripta sunt, litteris maitdala. Quatenus vitales ac praedulcesPatrum oi llodoxorum dclici;e,
93 SERMONLS. — PR^FATIO. 94
erubui, nec immerito, illis, qui ad eas non tam cre- A mans, quod id valde vobis putem necessarium; sed
bro quam jugiter sedent, insipidum meae pauper- ut ex transmissione conjiciat, atque perpendat; .
talis olus apponere, et inter torrentes limpidissi- quem qualemve erga vos babeam in Domino affec-
mos lutosam paludem mcam piopinare. Quis enim tum. Totus quippe semper, et ubique, et ad omnia
id, nec injuste, non omni censeret subsannatione inquantum et scienlia nosse, et facultas contulit
diguum? unum quippe ac idem foret ac si talpa suf- posse; in Christo vester sum, si quid tamen sum.
fqdiens, et c.cca magis quam caecata aquilae se in- Vester utique; vester, iiiquam, in obsequio farau-
gcreret volanti, ut soli cum ea radiis non intuens lus, in beneficio obnoxius, in cruditione dtscipuius,
inferrct obtuttis. Quod mihi in senliendo acumen, : in adoptione filius, in pace catlxolica socius. in di-
quisve nilor in proferendo, quaeve in conversatione lectione amicus; in ipso dcnique, qui Doiuinus est
perfectio, ut quidqiiam apponendum delicatis ac dominantium, conservus. An istud quisasseratmag-
c 'piosis in dcliciis suis de sacco raeo cilicino prae- num, quod nie ex toto assero vestrura?Ego autem
sumerem? Hoc autem eorum proprie proprium est, non contradicerem: si ipse magnus essera. Nune
qnalis non sum ego : quos et prsedivites.reddit au- vero non meexistimansesse aliquid.cum nihil sim,
rum in acumine ingenii, el claros argentum in ni- ne ipse me seducam (Gal. vi, 3), sedpotius sciens .
tore eloquii, et ornalos lapides pretiosi in vita lau- quiddesit mihi, non magni aliquid me ageredeputo,
dabili. Sed talis ego non sum. Sedpauper, obscu- etiam cum me ex tolo ad amandum colligo; qui me
rus et indecorus, utpote cui deest et profunditas tantillum et talem, a tantis ac talibus, tantum ac
sapientiae, et fulgor eloquentiae, et meritum vilae. taliler amari non ignoro.
In his itaque et hujusmodi excusatio raea, nec pe- VIII. DHeciio sine fictione, et beneficiorum reco-
tiliones ad exaudiendum adraittens [al. admillil], gnitio sine adulatione. Cogitans siquidem apud rae
nec praeceptiones ad implendum complectens [al. et recogilans, volvens ac revolvens, in quanto, et
compiectitur]. quali me in Domino compleclaraini affectu , dum
VI. Supetat et ptmcipienlh auctoritas et petenth hinc me prsevideo tam indignum, hinc autem tanti
charttas. Caeterum sicut aliquando iortassis excu- apud vos babitum : super inseslimabili bac dile-
sare me decuit, sic procul dubio semper recusare ctione vestra erubesco, fateor.obstupescens, et ob
mihi non licttit, quia non minus damnabile hoc stupesco erubescens.Neque enim in corde.et corde,
olstinatiQnis , 3 quam istud indicium probabilis sed coram Deo, in Christo, loquor : Testimonium
foret hurailitatis. Id quippe dedit tolerabile exorati mihi perhibente conscientia mea, in Spirilu sancto
ac jussi humilitas; hoc aulem procul pellere habuit p (Rom. ix, 1), quem in verilate video, qualeinque
ct charitas petens, et auctorilas jubens. Ita quoque me ore confiteor, talem et in corde intueor; yilem
per omnia factum est. Magisque judicavi cruentas me faciens, et in oculis nihilominus meis humilis
in rae detraher.lium admiltere mawis, quam volun- elistens. Sed nec ad lingendura linguam mihi as-
ta(ibus eorum resistendo vel sociales erga coaequa- sumo caninam in recordalione. ac confessione eo-
les, vel flliales erga superiores non habere affectus. rum, quae mihi a vobis tam copiose collata suntbe-
Altractus igitur et devictus, jactansque cogitatum neficiorum, agendo gratias vocem laudis. emitlens,
nieum in Domino, applicare ccepi studio animum, Non autem [al. inquam] oleo veslrum caput iinpin-
et calamo manum (Psal. XLIY,2), et quae interim guo, succum adulationis admittens. Quis itaque
pro temporis congruentia, ac loci opportunitate oc- ego, aut qualis ego, vel quae domus patris mei (ut
currere poterant litleris, lam quae in publico antea quidam ait [II Reg. VII, 18]) in Israel, ut raihi ta-
dixeranr, repelens, quara quae necdum coram dixe- lem, quam fructuosis comitantibus affectibus, et
ram superaddens expressi, et expressa vestrae po- quidem copiosissime vestra in domo universilas
tissimum charilatis sincciilati transmisi. sincerse^ largiatur dilectionis affectura ? Quismajo-
VII. Nuncupatio operis, et suiipsius. Vobis ulique, rem, quain ego, invenit gratiam in oculis omnhim
vobis, inquam, o viri reverendi sincerae dilectionis 0 vestrum? el, ut aliquid amplius addara: quiseliain
ulnis in Christo complectendi, hoc specialitcr opu- tanlam ? et quidem ita esse clamitare non cessat
sculum dignum duxi destinandum, quqs inter fa- devolio universitatis vestrse, in eo quod parvitatem
mulos Christi universos, sicut dignum et juslum nieam, et tam hilariter suscipit ad se venienlem ; et
est, in ipsius complector visceribus, mibi tencre tam pie traclat apud se commoranlem, et tam in-
et insolubiliter contrictos, quos et sanctarum uni- vita dimittit a se recedentera. Quando enim non de
tor mentium Patris el Filii, et Spiritus sancti unus ejus causala cst absentia, biiaris effecta de praesen-
idemque cum eis Deus, compage veri amoris inde- tia, sicut laetata de accessu, sic et con|ristata de
ficienti, meo in se spiritui concessit esse unitos, discessu?
vester [al. vestrum] ex toto esse desidero, si quid IX. Quw condigna beneficiorumretribulio. Reddat
in verbo Dei valeo ; imo si quid mihi dalum est in vobis Dominus vicissitudinem [al. vicera] hanc,
aliquo exercitio spirituali, quod esse possit sedifi- in cujus conspeclu capilli eliam elcclorum suorum
cationi. Accipiat igitur sinceritatis vestrse duleedo ad remunerationem, ct numerali sunl. Nam ut
munus istud, omnino quidem exiguuin , non exigua condignara ego vobis remunerationem impendam,
'amen dileclione transmissum: niillatenus «s'.i- longc superexcedit pauperiem meam, nisi .fortc ad,
95 ADAHI PRiEMONSTRATENSIS 06
rependendam in abqua vicem, elsi valde modicam, A Palmarum unus; in coena Domini imus; in fesli-
Stiffragrari aliquatenuspossit plena quam mihi scio vitate Paschali quatuor; in hebdomada tertia Pas-
nen deesse, charitatis impensse et cognitio in corde, cha?, feria secunda in synodo unus ;' in sequenti
et confessio in ore. Seio namque et fateor me debi- feria tertia in eadem synodo unus ; in die Ascen-
torem, scio nihilominus et fateor me condignum sionis Domini unus; in festivitate Pentecostes sex;
non esse posse redditorem : non ignorans quidem in octavis ejus unus; in dedicatione Ecclesiae
esse mullura per omnem modum, quod a me acce- unus; in Eleciione cujuslibet praelali unus. Post
ptum est, sedet quia [al.id vet illud] quod rependa- hos autem sermones sunt et alii, qui specialiter
tur, apud menihilest. Nec id profecto ad dispen- ad viros spectant religiosos quatuordecim, qui-
dium vestrum, quia eo vobis uberius largitor red- bus succedunt viginti in festivioribus nataliliis san-
det, ac remunerator oraniuiu bonorum, quo plus ctorum.
illi, pro ejus nomine, contulistis, qui nibil habet XI. Eccletiattet] ett inttar medici Iterbas safubres
quod reddat vobis. Unde et ejus ad quemdara m qumrenth. Si qui vero sunt lectores , quibus non
Evangelio exhortatio est, hunc habens modum.Ctim placet, quod tanta quidam sunt prolixitate extenti,
fachprandiumaulcoznam, noli vocareamicos tuos, ne- quod et mihi quoque plurimura displicet; ad nte-
que fratres tuos,neque cognatos, neque vicinosdivitet, B moriam quaeso, reyocent quod, qui multa ob aedifi
neforteetiptite'reinvitent, et fial tibi retributio. Sed cationem audientium proponit, non semper quando
cum facit conviviumvoca pauperes, ac debiles, cwcos, voluerit convenienter ac decenter proposita termi-
el claudot: el beatut erit, quia non habent retribuere nare poterit. Sermo quippe decurrens non valet
tibi. Retribuetur autem tibi in resurrectione morluo detineri. Sane contingit quam saepe, quod cuin
rum (Lue. xiv, 13 et 14). Erit autem in eadem re- medicus aliquis nt herbas quscrat salubres, longe
surrectione et retribulio vestra, quia el illi bene fe- lateque vagatur in silvis, quarum viribus, quos
cistis, qui non habet reddere vobis. Ulpole qnem et suscepit curandos, suceurrere possit aegrolis : longa
egestas spiritualis eflicit pauperem ; etconcupiscen- in eis mora detinetur , et nimis sero nonnuuquam
tia carnis debilem, et caligo ignorantisC caecum, et cum disco ad aperta plana egreditur. Ut tunc nimi-
desidia in bono opere claudum. Sed de his haclenus rum quam maxime, :cum earurodem silvaruin lon-
sileamus. gius se densitas extendit, et ad inveniendura, quae
X. Libet Itomiliarum complexus sermonet centum diligenter quaeruntur, herbarum se copia praebet',
et dhtributio illarum. Librum autem istrim sermo- quarurii collectioni ep se mora longiore medicus
num sive homiliarura, quem vobis in indicium de- impendit, quo suorum sanitatem aegrorum amore
'
bitae dilectionis, qua vestrae i» Doraino ^omplector C ferventiore exoptat. Nonne medico valet convenien-
dSectionem universilatis, Iransmillo ; ea quseso a ter assimilari, qui ut animarum medeatur languo-
vobis dignanler devotione suscipite~[al. dignetur ribus,cum"vitae mflrito prsedicationein divini susee-
devotio suscipere], qua eum vobis a me scio.desti- pit verbi?^et quid ailiud lierbae salubres in den-
nari. Sed et hoc quoque precibus meiscoram sin- sitate silvarum, nisi sententise spirituales in pro-
ceritate cbaritalis vestrse flexis genibus menlis su- funditate Scriplurarura ? quibus profecto perscru- >
peraddo, quatenus si quid in eo, ad aedificalionem tandis eo nonnUnquam morosius praedicator inlen
pertinens, vestra sagacitas invencrit, ita approbet, d!t, quo et Scripturas sacras, de quibus tractat,
ut si quid nihilominUs ineptum quoque, etaliter se mediante infusione spiritus, et acumine intellectus»
babens deprehenderit, niillo modo inemendatum profundiores invenit; et acdificationem audientium,
relinquat. Sic cnim volo, ut si quae in aliquibus quos Chrislo desiderat lucrari, pia inlentione solli-
opusculis yel studiis parvitatis meae recta sunt, a citius quserit.
sineerilate dilectionis vestrsc comprobenttir, ut et XII. Subjectio ad correctionem. Nec idcirco ista
qux distoiia sunt, ad vestrum examen corriganlur. dixcrim, quia toediosam horura sermonum prolixi-
Ab Adventu verq Domini exordiiiin sumens et per tatein reprehensione ipdignam asserere velim ; sed.
festivioies dies transcurrens, qusedam ex his quse hoc quoque in eis jtisle rcprebendendum sicut et
jam in audientia dixeram, excerpsi. Qnaedam vero, alia, quae in eis digita fuerint reprehendi; ad ve-
qusenecdumcoramdixeram, superaddidi: ct centum strum volo arbitrium corrigi , ut quos nimitim
sermones, prout polui, composui. Sunt autem a prolixos judicaveritis ad competens et aptum com-
prima Dominica in Adventu Domini usque ad vigi- pendium redigatis. Et, ut breviter dicam, sicut
liam natalis Domini decem et octo sermones. In ipsa jiislissima ego sum dignus reprehcnsione animad-
vigilia quatuor; in die Natalis Domini sex; in die verti, qui non «cribeada temere scripto digessi;
Sancti Slephani protomartyris quatuor; in die sic et vos , ul pace vestra dixerim , laude in hoc
Sancti Joannis apostoli et evangelistse unus; in die digni non eritis, si quae in eis corrigenda sunt,
sanctorum Innocentium tres; in Dominica infra • emendare neglexeritis, dum eos vestrae oflero et
octavas Nativitaiis Domini quatuor; in die Circuin- diligentiae'perscrutandos , et peritiae corrigendos.
cisionis duo; in die Epjphaniae Domini duo; in Do- Id quidem solum in eis habiturus per omnia ra-
ininica secunda post Epiphaniani Domini, tres ; in tum, quod justum vestri examinis acceptaverit ar-
«apite jejunii feria quarta untis; 5 in Dominica bitrium. Singulorum vero titulos ct causas praefs-
97 SERMONES. — IN ADYENTU DOMLM. 98
tione ista finita propono, ut cum aliquis , quse A stia , emptor et pretium Dominus Jesus a cunctis
sit uniuscujusque materiae, de qua tractat, scire malis protegat: sanain semper et ubique , et inco-
desiderat; statiro absque singulorum revolutione', lttmcn cuslodiat, el ad beatam alque beatifican-
reperire queat. Orantem pro nobis religiosam uni- tem suain , in futuro visioiiem feliciler perducat.
versitalem veslram gratia sua atque misericordia Amen.
Redemptor noster, et redemptio , sacerdos et ho-

ADAMI PRiEMONSTRATENSIS

SERMONES.

6 SERMO PRIMUS. lilio cohaeredes. Occurrant demque homini quidem


DOMIHICA PR1MA 1NADVENlfu DOMINI. homines, racdiante horaine Deo, deificandi. Occur-
Dc nominibus Christi, et quomodo ei advementi rant, inquara, sed cum mentis devolione , sed cum
occurrete debemus. fervore spirittts. Idcirco fortassis commonuistis vos
STOOPSIS SERMOHIS. — i. Salvalori venienti obviam invicem , non quidem ut eatis , sed ut curratis. Ire
occurrendum ex Invitatorio oflicii divini ; hoc namque etiam piger quilibet nonnunquam valel,
tempore cantari soliti. ——2. Cui, a quibus, fer- et currere vero semper festinantis est. Dignum plane
quo modo occurrendum. 3. Commendatur et juslttm est ut curramus, quia ciii occurrenduin
vor spiritus: tepiditas arguitur prae quadam fri-
tsedium asserimus, magis cucurrit quam ivit. Nos crgo
giditate. — 4. A divinis officiis omne arcenda.
atque instabilitas mentis aut corporis occurramus ei, quia et ipse prius cucurrit propter
— 5. Deficiendi periculo exponitur, a quo profi- nos. Qui enim vidit testimonium perhibuit, quia
ciendi voluntas deponilur. — 6. De sex nomi- ' exsullavil ut
nibos Deo attributis. — 7. Mirabilis, in creatione gigas ad currendam viam (Psul. XVIII,
prsesertim hominis expenditur. — 8. In ima- 7). 0 bilarem, o forlem, o ferventem! Siquidem in
ginem Dei non est inducenda similitudo pecorina. exsultante latitudo cordis, in gigante fortitudo ope-
— 9, Cur dictus consiliarius. — 10. Ilein Deus, B r
et fortis. — 11. Amicus et Pater futuri sseculi. s, in currente fervor spiritus notalur.
— 12. Princeps pacis et Salvalor.— 13. Vocatus III. Occurramus eo modo ei, quo ipse propter
Filius Dei. — 14. Deus et horao Emmanuel. nos cucurrit, ut sirnus videlicet hilares datores ,
I. Jam instat salubre, o dilectissimi, lempus, quia tales diligit Deus. Siraus stabiles, el immobilet,
quo decet unumquemque nostrum cursoris officio abundantes in omhi opere Domini semper, quia talium
fungi. Hoc siquidem conlinere videtur vox illa labor non est inanis coram Domino (1 Cor. xv, 58).
commonitoria , qua nocte hac , in ipso vigiliarum Simus spiritu ferventes, quia qui tepidus est, in-
exordio, alter'alterura excitastis, quando non modo cipiet eum evomere ex ore ['suo (Apoc. III, 15);
colloquendo per verbum, verum etiam ad expri- Amen , tesiis fidelis et verax , qui est principium
mendum internam animi alacrilatem, et concordiam creaturm Dei (Avoc. xix. 11). Hsec ideo, dilectis-
sonahdo concorditer per cantum , dixistis: Occur- simi, dico, quia multura displicet Deo in quoiibet
ramus obviam. El quidem admonitio valde salubris religioso tepor spiritus. Cura /enim sint quidam
quam nimirum non diflilemini et vos, si diligenter frigidi per culpam, quidam calidi per justitiam,
advertilis, cui. Nam cui, nisi Salvalori noslro, de quidam vero tepidi per negligenliam, magis tamen
quo inconlinenti addidistis ? praemisislis et causam, p sequanimiler toleralur a Domino, in Angelo Lao-
quando aistis : Ecce venit Rex. Ecce, verbttm est diceae, frigus quam tepor. Quia licet non tam
non solum demonstrationis ; sed adroirationis, mali 7 esse videanlur, qui tepidi videntur stare
nonnunquam ct cxsultationis. Et qtiidem cum laeti- in bono , quam sunt illi, qui frigidi jacent in
lia misla, ct cum admiratione laeta suscipiendus malo: plerumque tamen inflante illo igue, qnem
hic Rex. El iilrumque debet babere, qui frucluose Dominus venit mitlere in lerram (Luc , xn , 49) r
huic occurrcre voluerit Salvatori. Occurramus frigidi quidem accenduntur; et accendi nolentes,
itaque venienti. ab ore Domini lepidi evomuntur. Item a gratia
II. Venit namque Creator et Magister; venit projecli excluduntur, et exclusi ejiciuntur.
Dominus et Rex ; venit Amicus et Sponsus : veriit IV. Pertimescant igitur qui corde arente et tae-
Salvator et Filius; venit etiam Deus el homo. Si dente opus spirituale, et maxirae qui divinum in Ec-
ergo ita est, imo quia ita est, occurrat plasraa clesia cxercent oflicium. Quia non modicam illis
Crcatori, Magistro discipuli, occurrant Domino propheta vindictam intenlat, qui opus Domini frau-
scrvi, niilitcs Regi, occurrant Amico consortes , dulentcr faciunt (Jer. XLVIII,10), et desidiose. Omne
Sponso paranymp' i, cccurrar.l Salvalori caplivi.,' quod agitis opus, spirituale est, et pro omniexspe-
99 ADAMIPRiEMONSTRATENSIS ., 100
ctanda el expctenda relribulio spiritualis. Et ideo A vero de nibilo, ad iinagincm tamcn el si uiiitudineai
siVe in opere manuum, seu in ofliciis ecclesiasli- suam. 0 admirabilis plasraatio corporis humani!
cis, seu in aliquo, quod ad Dcum pertinet, ne- quam admirabiUs et inspiratio vivificatoris et inba-
golio fueritis, abjecto tepore noxio, renuntiata ex bitatoris illius spiritus, videlicel rationalis! Insigni-
loto omni levitatecorporis, et pro posse etianvinstabi- vit spiritum gcmino munere, ilhirainans etim, et af-
Htate mentis: in habitu et geslu, in statu et incessu, ficjens : inuno clarificans eum, ad aguitionem ve-
in omnibus denique motibus vestris, tam exterius ritatis, per intellectura : in altero quoque inungens
quam interius, nihil fiat qudd divinum, vel angeli- eum adamorem virtulis peraffectura. 0 intelleclum,
cum vel humanum offendal aspectum (sedquod ves- quo radiante claret electio veri: el afleclum, quo
tram^ ut beatus vos Pater vester admonet Augusti- jnungente sapit dilectio bdni! donp quoque gemino
nus (244), deceat sanctitatem), ut in omnibus exhi- ditatit etcorpus: sensibus illud exornans, el in dis-
benlesvos fideles el prudentes, solHcitosetdevotos, tributione mcmbrcrum ejus, acdificalionem spiritui
ipsura in futuro habeatis remuneratorem, quem pracparans. Unum ad usum bonae aclionis, aliud vero
modo agonis vestri habetis inspectorem. Ipsosetiam ad fructum internse instructionis. Unum, quo oeulis
modo apud illum habeatis adjutores, quos habetis confertur ut videant, auribus ut audiant, naribus ut
ettestes. - B oifaciant, faucibus ut guslenl; caeteris vero mem-
V. Recalescat itaque in vobis aniraus, ferveat spi- briSj et maxime manibus ut tangant, quatenus in-
habitalor ille invisibilis a foris haurial, et introrsum
ritus, et quae retro sunt, non solum relinquentes,
sed et obliviscentes; iu ea, quae ante sunt, exlendite sorbeat, quae quotibet raodo 8 forraata sunt per vi-
vos (Philip. m, 13). In conversatione namque spi- sum, quae Sonora sUnt per aqditum; quae olehl per
rituali ndn proficere quodam modo deficere est. Et olfactum, quae sapiunt per gustum, quae palpabilia
ut sanctorum aliquis dicit: lbi deficiendi incurritur sunt per taclum. Ipsa vero membrorum distributio
discrimen ubi proficiendi appetilus deponitur, scilote non modica eidem spirilui instruciio cst. Etmaxime
quia noneum adrailtit Dominus in graliae suaesinum; quodsolis pedumplantisterram contingenlibus, sur-
sum homo uniformiter prse caeleris animant&us
quemiri operesuo ihvenit indevotuni: Evorait exore
suo, quem senlit tcpidum, excliidit ab augmento erectus est. Uride et genlilis quidara ait :
muneris sui, quem suo cernit intendere obsequio, ex Pronaque cum spectent animalia cwlera terram,
usu magis, quam ex afleclu. Omni enim habenli bo- Ot homini sublime dedit, cwtumque lueri
num desiderium dat, ul abundel: ab eo autem qui Jussil, et erectos ad sidera lollere vullus.
r. ' OVID.i Mel.
non habet, et quod videtur babere, aufertur ab eo
(Luc. vui, 18). Non solum itaque eamus, sed VIII. Consideraitaique, ospiritus, quem lumen ra-
curramus obviam Salvatori nostto, sicque cur- tionisclarificat: considera, inquam, in jumento luo,
ramus, ut apprehendamus. Quasi enim duo in cuiniore equitis praesides, quemprscisraoreaurigse,
itiiiere spirituali pedes sunt incedenlis, fei-vor boni
qualemtedebeasexli bere. Erigeread superna.desere
desiderii, et siabililas perseverantiae, ut non desil ei terrena. Pudealte, ohomo.in ea parte, quaadDei simi-
qui currere voluecit non in incertum, et qui acci- litudinem creatus es, similitudinem inducere peco-
pere voluerit bravium, tam perseverantia ardens, rinam. Paucis adverte, abjectis ccelestibus, lerre-
quam ardor perseverans. nis enerviter incurabere, quae in imo sunt quaerere,
VI. Vocatur ilaque, qui ad nos venit, cui et occur- quae super terram siint, sapere, similitudinem peco-
rere debemus: Crealoret raagister, DominusetRex, rinam induere [al. inducere] est. Econtra vero tcr-
amicus el Sponsus, Salvalor et Filius Dei, ct est rena utiliter expendere, eisque friii nolle : dislricte
idem Deus et homp. Et videte ne forte haec ei no- autem uti velle, quae sursum sunt quaerere per ef-
mina et in Scriplura sacra assignala sint. Vocabi- feclum, qtiae sttrsuin sunt sapereper affectum : infe-
tur.inquit Isaias, nomen ejus admirabilis, consilia- rioribus solummodo possessis ad usum, supernis de-
tiut, Deut, fotlit, Pattr \uturi imculi^Princept pacis sideratis per propositum, quasi solis plantis pedum
(Ita. ix, 6). Nomen primum pertineie videtur ad terram conlingeritibiis, tolo corpore elevato, caput
Crealorem, secundum ad magistrura, tertium ad ad suiriraa erigere est. Cum igitur anima rationalis,
Dominum, quartum ad regem, quinlum ad amicum, et caro unus homo sit, in illa veritalis fulget agni-
sextum ad Sponsum. tio, et virtutis ardet dilectio; in Bac vero sic ad ex •
VII. Cum enim in omnibus, sine ulla exceptione, ternam sensus adsunt necessitatem, ut ipsae variae
mirabilis sit, raaxime quoque in creatione riostra hiembrorum dislributiones ad internam non desint
rairabilis apparet. Quod ipse profecto evidenter crea- instructionem.
lio oslendit a mirabili lam mirabiliter celebrata, ut IX. En quomodo admirabilis hominis creatio ad-
mirabilis sit non imraerito et ipsa, Quis enim digne mirabileni clamat hominis Creatorem. Qui vero ma-
mirari sufficit, quod hpminem coridens spiritum si- gister est, consiliarius est; et qui siogulariter om-
mul conjunxit et limum? ct corpus quidem de nia- niiun' Deus.specialiterestomniumDominus. Nonne,
teria praejacente formavit, id est de lerra; animam teste Isaia, vocalur nomen parvuli, qui natus esl
. (244) In Reg. cap. 6.
101 SERMONES. — IN ADVENTU DOMINI. 102
nobis, Consiliarius tl Dtus ? et idem in Evangelio:: A non sanctilicatus quasi dfi prscterito, nec sanclifi-
Vos, inquit, imcalis mt magisttr et Domine, et berie z caiidus quasi in futuro, sed jam sanclum. Quia qui
dicith: sum etenim (Joan. xm, 13). Quia, qui verba\ venit ad nos per Virginem, nec peccalo aliquo ex-
vitae accepit dare nobis, consilium gessit magistri,, slitit polltitus, quod contraxit conceptus, nec pol-
sive magisterium consiliarii : et qui solus TlispOnit t luendus aliquo, omni postmodum tempore inler ho-
omnia suaviter; solus etiam exercet dominium pei- riiines conversalus.
X. Ipse nihilominus Rex noster, ipse et Fortis no- XIV. Deus et homo est. Et slc vricdtur, attestan-
ster : Attingens a fine usque ad finem (orliler (Sap. te propheta, qui dicit norrien filii Virgihis- vocan-
viii, 1). Rex qui attingit a fine ut Rex magnus, ett dum Emmanuel, quod exponens Evangelisla : quod
sine ulla contradictione usque ad finem exercensi interptetalur, inquit, nobiscum Deus (Isa. vn, 14;
plenam poleslatera in regno suo. Forlis, quia et for- Matth. i, 23): si hobiscum Deus Emmahuel, cum
titer attirigit. Nonne, sicut audivimus, ita et vide- quibus ipse est Deus, riisi ctim horoinibus, id est
mus, quod juxla. valicinium Jeremiae: Ipse regnatt cum illis, quorum unus erat, qui hoc dicebat ? quia
Rex, et sapiens est, faciens judicium et juslitiam jn i et ipse homo erat. Nobiscum Deus, el ubi nobiscum?
terra? (Jer. xxni, 5) et forlem nibilominus armatum, nobiscum in nativitate; nobiscum in ipsa carnis
devincens; ejus quotidie arma aufert et spolia distri-. B corruptione, sine carnis polltitioiie; nobiscum in
buil? (Lttc. xi, 21.) ipsamorte. Nobiscum, ut breyiter dicamus, quod
XI. Cujus, quaeso,magisamicusexstatquam ejus,, haturaUler sumus nos. Quod attdis Deus : in aeter-
quem per praedestinationem ad futurum saeculumge- nilate, est ex patre sine matre; quod audis nobis-
nerat? Quod bene sensit ille, quiait: Omnh, quii cum in tempore, est ex malre sine patre. Vcnil ita-
nalus est ex Deo non peccat, quia generatio cmlesth; quc Creator, admirabilis, magister, consiliarius :
ttrvat illutn, et malignus non tunget illum (1 Joan. occurrat ei plasma suum, et disciptili. Yenit Domi-
\, 18). Omnino non peccat, qui ex Deo natus est,, nus Deus, et forlis Rex : occurrant ei servi et mili-
quia si quaedeliquisse viderelur in tempore, non ap- les. Venil Pater, amicus, et Sponsus pacificus : oc-
parent in aeternitate : pro eo quod charitas Patris i currant ei consortes et paranymphi. Venit Saivato'",
ejus operit multiludinem peccatorum suorum (/ Petr. Dei Filiris, idemque Deus et homo occurrarit ei ca-
iv, 8). Ut idem ipse et amicns sit, vel a peccatis, , ptivi, ab eo redimendi, homines per assumptum ab
ne committantur, eum conservando, vel jam com- assumenle deilicandi, qui esl Deus super omnia be-
missa ex toto reraitlendo, qui ei Pater est, ad fulu- nedictus in saecula saeculorura. Araen.
rum saeculumpraedeslinando. SERMO II.
XII. Et quis aiius princeps pacis est, nisi pax no- r
' ITEMDOMINICA I INADVENTU DOHI.M.
stra, faciens utraque unum ? (Ephes. n, 14) cujus SVNOPSIS SERMONIS.— 1. Creatura occurrat Crealc-
jain instat tempus, quo venit nuntiare pacem bis, ri. —2. Magistro discipuli. — 3. Et domino servi.
Ham ipse Dominus, nos servi.— 4. Timor Do-
quiprope, et his qui longe fuerunt, qui unam sibi mini praecurrit amorem. — 5. Regi occurrant mi-
ex utroque populo ecclesiam conjunxit.qua circum- lites, et quae pugna spirituaUs. — 6. Amici oc-
cisionem justificans ex fide, et prmpulium per fidem currarit araico, et inquose probarit vere amicum.
. — 7. Expenditur ardor dilectionis in Christo. —
(Rom. in, 30), fecit ut mons Sionet latera aquilonis 8. Nomen amici caeterorum origo et terminus. —
una sint civitas, cujus ipse Rex roagnus est (Psal. 9. Amor reciprocus exhibendus, et quomodo. —
XLVII,3). Quod vero nomen ejus Salvatorsit, testa- 10. Deus in tribulatione lidelis et misericors.
ttir nalivilalis ejushuutius Gabriel, qui roatrem ejus I Venit, dileclissimj, Creator; occurratet plasma
alloquens ait: Et vocabisnomen ejus, Jesum. (Mallh. SUUHI. Devotas ei, pro prirao, quod ei contulit, esse,
n, 21). Addidit et causam : Ipseenim salvuth faciel gratias agcns : ex intimis cordis medulli» clamans
populum suum a peccalis eorum (ibid.). Nomen pro- [al clamel]: Ipse fecit rios, et nonipsi nos (Psal.
fecto ex rc portat, quia id operatur, quod vocalur. xcix, 3). Gratias tibi, aelerne rerurri Conditor, quod
Qui dictus est Salvator, operatur salutem in medio TJ i fecisti me, quia nullatenus faceres, nisi diligeres.
terrm (Psat. LXXIII,12). Hic est nosler verus David, Nam quare fecisti me , nisi quia magis esse quam
in cujus manu salvat nos Deus Paler de manu P.i- nbn esse voluisti me? Quid niinus vel tu dare, vel
listinorum, interficiens in manu ejus Goliath de Geth ego accipere potui? et tamen nisi hoc primitus da-
(/ Reg. XVII,22). Qui onustus utpote non vacuus, retur; nihil postmodum adderetur : nec nisi me-
sed plenus gratiae et verilatis, eomtrendato grege diante pariete, tectum in domo superponeretur.
cuslodi, venit ad fratres suos, qui contra eum pu- Il.Occurrant magistro discipuli, aures oflerentes,
gnabant (ibid., 20). Dimittens videlicel nonaginla audientes, et quse addiscimus opere iraplere studen-
novem oves in deserto, abiil quaerere illam, quaepe- tes. Ecce de auditorio Magistri nostri intohat attri-
rierat (Matth. xvm, 12), quam inventam humeris- bus nostris vox illa salubns, qua dicitur : Discite a
que impositam reporlavit domi, caput Gethael fe- me, quia mitis sum, et humilis cotde (Matth. xi, 29).
rens in Jerusalem. Inlonat el illa : Hoc ist prerceplum meum ut diligatis
9 XIII. Quod autem Filius Dei vocetur, quid lu- invicem, sicut dilexi vos (Joan. xm, 34). Hsec itaque,
cidius eo, quod Angclus ait: Quod nascetur ex te _et alia in bune niodum praecepta, ac lex vitse et di-
sancium, vocabitur Filius Dei? (Luc. i, 35.) Et bene sciplinae. Htcc salulis consilia quando avide audiun-
103 ADAMlPRjfiMONSTRATENSIS 104
tur, audila inleliiguntur, intellecta memoriter reti- A adversanti, per patientiam; hosti vei^o illi versipelli
nentur, retenta effectui mancipantur, profecto a di- occulte suggerenti resistant, per prudcntiam, apertc
scipulis Magistro occurritur. saevienli, per juslitiam. Non alliciat, non frangat c'.
UI. Sed et Doraino occurmnt servi, si timentes a vincitur mundus blandiens, et terrens. Non seducat,
facieejus, praecepta ejus implent; prohibita devi- non corrunipat: et prostemitur adversarius occullc
tant, ne asperriirios minarum ejus effectus incur- consulens, et aperte irruens. Sint oculi veslri, o
rant. Pavere, namque servorum est, et sub Domini milites sapienles, in capite vestro (Eccle.n, 14). Si
virga tremere.: Qui eit melutnlibus significationem in mundo presturam babelis, confidite,quia ipse vicit
dqt, ut fugiant a facie arcUs (Psal. LIX,6). Audistis munduin (Joan. xvl, 33): et si vos odil, scitote, quia
quia dictum est antiquis : Ego Dominus (Levit. xvi, ipsumpriorem edio habuil (Joan. xv, 16), nisi forlc
19). Frequenter, utscitis, quando pratcepla promul- majores. illo estis, et a facie principis ejusdem
gabantur, a promulgatore, lerribililer inlonari sp- mundi, quid formidatis? Sperate in eo, in quo non
lebat i Ego DominUs. Et quid esse putatis, datis Itabet quidquam (Joan. xiv, 30)_; et superabilis.
sanctae Regulae institutis, statim dicere : Ego Domi- Ceflate legilime, ut coronemini (Rom. vni, 17), La-
nus, nisi hOc qood aperte datur intelligi, quia, qui borate tieut boni militet Chritli Jesu, si enim compa-
auditoribus institutionis est promulgator, idem ipse - liniini, et conregnabilis (11 Tim. n, 3), hoc est, si
transgressoribus pcenarum erit inflictor. bonps cum illo, et propter illum vos exbibueritis
lv. Sic sic omnino expedit eis, ut eos interim mililes : beatos vos et ipse secum constituet reges.
tiraer deterreat, et terror concutiat, quousque in li- VI. Noh ambigo multis veslrum dalum per expc-
bertate.m.amoris currere possint. Horum gessit per- rientiam sentire, quod Dominus Jcsus amicus ve-
sonam qtii terrorem Domini aspiciens, eumque allo- ster sit. Gharitas enim diffusa est in cordibus vestris,
qucns ait: A fdcie manus tuee solus tedebam, quia per Spitiluin sanctum qui datut est vobh (Rom. v, 5).
comminalione tepletti trie (Jet. xv, 17), Jeremias Ipse, inquit, Patet amat VQS,quia vos me amastit
hic erat, futuram videns percussidnem, nisi devila- (Joan. xvi, 27). Vox hacc Filii est. Sed quis dicere
ret transgressionem. Alius quoque eoderri spiritu audebit, quod Pater araat amantes Filiitm suum;
timoris Doiriini repletus : Iri me, ait, transierunl irw ipse aulem Filius non amat amanles seipsum ? F.t
luas et terrores iui conturbaverunt me (Ptal. LXXXVII, ubi est illa veridica Filii promissio, quam ad conso-
17), Hoc est dicere; 10 praeser.tia tua flagella valde lationem dilectorum suorum contulit: Qui, inquit,
quidcm gravia sentio, et adhuc graviora in futumra diligit me, diligelur a Patre meo, et ego diligam eunil
formido. Sanctus etiam Job : A.facie, inquil, ejus „ (Joan. xiv, 21) Quomodo aliter verum esset quod
turbatus tum; et considerans eum, limore. sollicitor alibi dicit: Ego diligentes me (litigo? (Prov. fiit,
(Jefrxxni, 15). Et item : Setnper,.qudgi lumentet 17.) Quod amicus vester sit, ex amore consideralc,
tuper me fluctut, timui Deutn, et pondus ejus ferte non qtiem vobis. impendit, si enim alia de causa quis
potui (Job xXxi,23).Hi itaque eailerique eissimilcs amicus dici non potest, nisi quia amat; quis nobis
sancti, tcrrorem ejus perspicientes, etim ut Dotni- ainicus melioristo? Quis etiam tam bonus ut isle,
num timent, et ad icordis contritionem et spiriius qui nos fantum amavit? Quodsi amatis et vos, quid
humililatem confugierites, de meritorum suornra tamen hoc ad amorem ejus, qui ex eo nimirum iu
qualltate diflideirtes, missa tegaiione quae pacis amore succumbitis, quod prius, et plus diUgil quam
»unt, postulant. vos? Quod si probatio dilcctionis, ut vulgo dicitur,
V, Rex eliam Dominus nosler Christus, quem exhibitio esl operis : quid sublimius isto? amorem
humilitatis diademate Yirgo Matcr coronavit (Cant. quem fiabuit, opcre ostendit. Scriptuin de eo est:
iii, 11). In-qucm, ut oculoeum imitationis videant: Qui dilexilnos, et tdvit nos (Apoc i, 5). Quia dilexit,
de sensu et affectu carnis, ad contemplalionem, et ideo tavit, quoniam nisi dilexissel, nmiquam lavis-
amorem spiritus, egredi jubentur filiae Sion. Hic set. Causa igitur abiulionis subsequenlis, fuit ma -
pugnavii conlra mundum, contra diabolum dimi- I) gnitudo dilectionis praecedentis, quia idcirco oflicio
cavit, et expugnavit utrumque. Siquidem illum de- functus est abluentis, quia personam induerat dili-
vicit : hunc autem foras ejecit, Occurrant itaque gentis. Et a quibus nos sordibus Iavit? a peccalis
Regi suo hoc modo pro eis pugnanli milites sui, nostris. Et in qua aiblutione? in sanguine suo.
nec habeat necesse dicere eis : Vot fugam capitit YU. Aperile, obsecro, oculos spirituales; et pcr-
et ego mmolari vado pro vobit (Josnt xvi, 32). Et spicite celsitudinem gratise hujus; et perpendite, si
illud : Votditpergimini unutquitqueinpropria, etme potestis, quanta erga vos in isfo amico dilectio fla-
tolum relinquitii (ibid., 5S). Et quid est unumquem- gravit. Quia, dum adhuc peccatores essetis, ne diu
que nostrum dispergi in prppria, et illum solum re- peccatores remaneretis, innoxium pro vobis tam
Hnquere, nisi singulos nostros in peccata nostra, largiter sanguinem fudit. Considerate quanta in eo
quae eo nobis sunt propria, quo el a nobis perpelra- difeelio, qiia actum est, ut ad abiuenda peccata ve-
ta, dividi?et ipsum Dominum in sanclitale imitari stra, tanta tanti sanguinis daretur effusio. Nunc vero
nolumus, quando solum esse permittimus. Sed imi- qtiidem diligit, quia amici estis; sed prius dilexit ut
tentur Regem suum milites strenui in pugna hac, amici esselis, quia nisi prius inimicos diligeret,
resistcntes raundo blandienti, per lemperanliam; quos postmodumdiligeret, amicos non haberet. Qui*
105 SERMONES. —- LS ADVENTU DOMINI. 106
ergo dilexit", a peccatis lavit, ct in sanguine suo la- ^ commillefc tibi, qui nihil vis, nisi qucd mihi bo-
vit. Apud eum namquc et magna : Et copioso apud numesl; eoque [al. eo quod ] amicus meus es? et
eum redemplio (Psal. cxxix, 7). Et vere copiosa, omnc quod vis bonuin, bene conferre vales, quia
quia ad abluenda peccata nostra manavit non gulla, omnipoleiis cs ? Tene ergo, Domine, manum dexte-
Sedunda.Videte ilaque quantum vos amavit, qufve- ram meam, et in voluntate tua deduc me (Psal.
stram redemptionem proprii sanguinisj |tam largara LXXII,24). Idco notam fac mihi viam inquaam-
acstimavit effusionem. Scdquod-nos sic abluit; quae butem (Psal. CXLII,.8), ct qtto volueris, deduc me,
nobis ufilitas inde provcnil? sttbjunxil: El (ecit nos tanltim ut me deducas ad le. Ubi enim male mihi
Deo nostro regnum' el sacerdoles (Apoc. tccum , ct ubi bcne ppterit csse sine te ? Nam, etsi
* i, 6). Sa-
cerdos ct hostia noslra inilis Jcsus, ul dignilatis, embulavero in medio umbrm mortis, flon limebo
cura eo, nomen parlicipemus, qui cjus in altari mala, si mecum fuerh (Psal. xxu, 4). Et si ascen-
sacrosanctum corpus ct sanguinem immolanius, dero usque ad cwlum, et capul meum riubts telige-
VIII. Cerlc prins quatuor nomina, qtise huic, Ctii rit : quasi slerquilinium in fine perdar, nisi fueris
occurrendum praedicavimus, assignavinius; el ante mecum(Job xx, 6). lgitur, sive peccalor fuero, sive
qttatuor, quasi in racdlo hoc nomen posuimus ; de ' juslus, non cro sine te. Etenim, si peccavero, tuus
quo modo tractamus, quia tam praecedcntium quam Bsttm, tciens magnitudinem luam; et si non pecca-
subsequentiura norainum causa esl. Quare enim sc vero, scio quia apttd te computqtus sum (Sap. xv, 2).
vobis exhibuit Cieatorem, cruditorem, dominalo- X. 0 qiiantuin racam ubiquc uelas salutem! mihi
rem , reciorem, nisi quia amicus cst? profccto inde qitania solliciludinc intendis ! 0 quoties mihi ten-
(uit quod vobis dedit, ut tain profundum seiatis, lato adcs nc consenliam, nutanti rie cadara, pu-
ut tam fructuose liraealis, nt lam forlilcr pngnctis, gnanti ne succumbam I 0 quoties praebes refugium,'
quia amavit. El unde hoc vobis quod se vcstruni ut si cccidcro, a casu raeo resurgam! Quod eniin
fecit sponsttm, salvatorcm vobis; confratrem in melius rcfugium invenio a te, ad te, quam te ? dc
vobis, hominem pro vobis ? Nonnc indc quia anii- me namquc omnino diflidens, el ^e ncn.modicum
cus fuit ? riara qui prius araavit,' dedil vobis ut ci tiinens, fugio a le, ad te. Fugid*a te juslo, e( ad
sitis coujuncti, ab eo redcmpli, per euui adoptati, te misericordem confugio, quia et misericordia in-
in eodeificali: tanto igitur ac tali oeciirrilc amico. digeo, et justiliam ferre non valeo. Sic ilaque tibi
IX. Quomodo dicilis, occurrcmus? Qiiomodo, . occurro, o aniice non fallax, amore amori luo, etsi
nisi amando ? nam , cum conslet cuni qui venii, gradu longe inferiori, pro modo meo respondcris :
esse amatbrem, et ad hoc venisse ut anictur, non et me tuse senipcr, cl ubique voluntati', et in om-
iavcnio modum, qtto ei occtirralur, congruentio-' C nibus dedens. Et hoc modo, fratres , arilko vcstio
rem, quainnU ei, amando, occurratttr : quatenus, Domino Jesu occurrere debelis.Tpsum, ut dignum
licet bouorum nostrorum-non egeat (Psal. xv, 2), est, reclamantes, ct ejus vos per omnia nutibus
amorem ei pro amore rependamus. Amaic ergo il- comrailtenlcs. Sed, quia jam multa dicta sunt, qtiae
lura, eique per insolubilem aflectum adli.creie, ut de liac adliuc materia dicenda restant, in aliura
upus cum eo spirilus sitis : Quia qtti adhmret Deo, sermonem differamus, ne minus digne perlracten»
unus spiritus est cum eo (1 Cor. vi, 17).4£t ut satis tur, si ob fastidium vestrum ea cilius percurrimus
vulgo dicitur (245): Idem velle el idem notle , fir- vel minus avide audiantur, si ob eorum profundi-
ma amicitia esl. Testimonium hoc vermn est, sed, tatem, diu [at. diutius] eis iramoramur. Quae igi-
si adderetur secundum Deum, firmior essel, et eo lur dicta sunt, memoriter retinete, fructuose exer-
lirroior quo sincerior et fructuosior. Vidcte itaque cete, occurrentes Creatori, gralias ei de ipsa vestra
wt velle et nolle vestrum' secundum velle el nolle 12 agendo conditione. Magistro, quae dicit avide
et sollicite implere studendo. Domino,
ipsius sit, ut nullatenus aiideatis cjus in «liqiio vo- audiendo,
lunlatem vel lemere praevenirc, vel subdole praeter» digno ejus comminationibus tiipore respondendo.
iri pugnando contra mundum, ct ejus
gredi; vel ei superbe contraire, ut veros proinde j Regi, ipsum
*os probetis amicos, dum ex toto vos vobis rer principem imilando. Amico, eum totis cordis me-
nunliantes, nihilque cx vobis in vobis retinenies : dullis redamando, et ejus per omnia volunlati ob-
occultis ejus vos, ex toto, motibus [ «/. nulibus ] sequendo, cui sit honor et gloria in ssecula saectt-
dedatis. Damilii, Domine, sedium tuarum assistri- lorum. Amen.
eem' sapientiam, ut mecum sit et mecum laborel, ut SERMO III.
tciam quid acceptum sit coram te, omni.tempore ITEMDOMISICA I IN ADVIiNTUDOMIM. *
(Sap. ix, b, 10). Da mihi ut ex tolo me libi com- De eo, quomodo Christo sponso venienli
ittHtam, innitar tibi soli; secure sequar le, quo- qccurrendum sit.
ctmque me praeieris, sumens mihi ab amico bcne- Svsorsis SERMONIS. —-1. A Scripluns. sanctis, ac
volentiam, qua benigne vis facere in bma voluntate omnibiis crealuris ad ainorciii <homo incitatur
tua Sion (Psal. L , 20); ab omnipotente vero for- Creatoris. — 2. Agnoscendus ct rcponendusamor
IT.IIIIIUS.— 3. A paranymphis Ecclesise occur-
titudinem, qua, quod benigrie cupis, etiam effica- rendum Sponso, sciliccl Christo Domino. — 4.
citer adiniplere potes. Quid formidabo me ex toto Quare praelali, et congregationura praepositi di-
(245) Salustius in Calil.
PAIROL. CXCVHI. 4
4C7 ADAMIPRiEMONSTRATENSIS 108
canlur paranymphi. — 5. Oflicium ipsorum — quod A celli sui vulnerans (Cant. IV, 9), audire"mewatur:
sit. —6. Quam multi deflectant ab eo. 7. Com- Tota pulchra et, amica mea, toia pulchra es: et ma-
plurium deploranda vitae licenlia et cordis duri- cula non est in te (ibid.,
tia. — 8. Adventui Domini non imparatum esse 7).
convenit. — 9. Non venit Paracleius nisi abeat IV. Sed qui sunt Sponsae paranymphi ? Sanclse
Christus. *- 10. Unctionis internae abundanliam Ecclesiae praelati sunt et hujus sancti convenliis
quare Deus subtrahat. ——11. Fercula Epulae spiriluales
earumque apparatus. 12. varia, ac custodes, qui pro eo quod Sponsse Domini silft
instrinnenta bene sonantia. — 13. Quam dispen- commissaeornatui sollicile intendunt, Sponso ni-
satorie cum suis agat Deus, abienset rediens. miruiri occurrere dicuntur. Quanquam Sponsa in
. 1. Scitij, fratres mei dilectissimi'-, quia ad hoc eo quod ab. eis edocla et admonita , eidem Sponso
«ninis Scriptura sancta dirigit intentionem, irt ho- suo semper decora apparere satagit, et ipsa ei oc-
minem ad Conditoris sui excitet araorem. Hoc om- currere non incongrue perhibetur. Legitur namquo
nis Scriplura verbis et exemplis praedicat; hoc de Martha, quod, «( audivit 13 quia venit Jesus ,
etiam omnis creatura magna instructionis voce occufrit ei. Sed de Maria habetur, quia domi sede-
proclamat. Hoc dicunt omnia de tellure germi- bat (Joan. xi, 20). Quse tamen et ipsa ei occurrit,
nantia, cuncta in aquis natantia ; universa in aere sed a Marlha, ipso vocante, invitata, sicut in se-
volantia; hoc dicerenpn cessat quidquid est, ab quentibus dictum est: Venit Martha et voeavil soro-
angelo, usque ad verraiculum : a supremo, ut rem suatn silentio, dicens : Magister adett, et vocat
ita dicam, rerum cardine, usque ad inferiorem te (ibid., 28). Et quid ibi sequitur ? »7/aut audivit,
liasim earum; coelum videlicet, terra, et mare, turtexit cito, et venit ad eum(ibid., 29)'.
ct omnia quae in eis sunt. Singulorum autem hsec V.Audite elintelligile, o paranymphi! Auscultate,
vox est: Si irie diligis, o homo r quia qtioddam o amici
secundum sponsi! si tanien stantes auditis eum : et
irie vides, quemdam modum, bonum;
Ulum gaudio gaudetis propter vocem ejus (Joan. ni, 29).
quoddam dulce „quo'ddam pretiosum ; magis
me Audite, inquam, quale esse debeat ofticium vestrum.
dilige qffi me c/mdidit, quia longe melior, Discurrite solliciti medii inter Sponsum et Sponsam,
prcliosior est. Hanc autem vocem salubrem auribus
quid ipse velil sciscitanles ; qnid agere debcat, iu-
audiendi non percipiunt Adse filii, qui cum superbo
oculo et intatiabili corde (Ptal.c, 5), deserto Crea- nplescentes. Ejus ab eo praecepta addiscile, et Spon-
sae opera adimplenda nuntiate. In omnibut labotan-
tore, toto affectu adhaerent creaturae; quos qui- tes opus facite evangetislw; minhlerium vestrum im -
dem perdel Deus, quia forriicantur ab eo (Ptal.
plete (II Tim, iv, 5). Adventum Sponsi explorate
j.xxi, 26 L cum sollicitudine. Occurritevenienticumdevotione;
JQ
II. Sed vos, dilectissinii, quos elegit Dominus,' illumadvenlare
Sponsaeevangelizanles, vocatam eam
et assumpsit in propinquos, inluemini quantus et ut Sponso ipsa occurrat suggerenles.
amando occurrite ei. asserentes,
sit iste qui venit; et Spon- Hoc hoc studium, naec cura ad paranymphus
salvator vester. Illic honorate di- opus,
sus vester est,
pertinet Sponsae.
gnatiorieni suam; hic autem ampleCtimini llberatio-
riem veslram. Filius Dei est, et venit, ut vos hae- Vl.Sed heu ! longe aliter agunt quamplurimi qui
redes faciat Patris sui, cohseredes autem suos. Et, in his diefcus sunt paranymphi: in quibus diebus
ut hoc incomprehensibili quodam raodo faciat, cum tempora periculosa jam non instant, sed exstant.
in forma Dei existens, non rapinam arbitraretur ette Adsunt namque dies illi novissimi, quos prophetavit
se mqualemDeo: semetipsumexinanivit,terviformam Apostolus, in quibus dixit futuros homine»te iptot
accipiens, in timilitudinem hominum factus, et habilu amantet, cupidos, elatos, tuperbot (HTitn. m, 1); et
inventut ut homo (Philip. n, 6). Quis tam caecus, quales in subsequentibus describit, tales sunt modo
quis tam lricis alienus, ut non videat hoc quod Fi- multiex paranymphisnostris; suamin Sponsa, non
lius Dei venit, esse inaesliraabilis charitatis : quod Sponsigloriam quaerentes. Nec advenienti Sponso ipsi
vero Deus eflicitur homo, incomprehensibilis nihilo- D j occurrunt.necutSponsaoccurrat invitant; decorati
ininus humilitatis ? . et ornati, sed corporaliter, Sponsae divitiis ipsi in-
1U. Sed quatuor haec sollicita jam discussione cedunt, sed quam fceda, quam squalida ipsa sit
percurramus ; et debito in istis ei obsequio occur- omnino non curant. Nonne cum eos indutos videris,
j-amus. Sponsum itaque Ecclesisedicimus Dominum necesse habes ut magis milites, irao quod deterius
Jesum ; et oportet ut, cum vcnienlem audiverint, est, et eo deterius quo fcedius, ut bistriones suspi-
properent in occursum ejus paranymphi. Et quare ceris? Praediaecclesiastica, et possessiones, decimas
paranymphi, et non potius ipsa Sponsa ? Et certe et oblationes a subjectis plebibus violenter exigunt,
ab occursu ejus non prohibetur Sponsa, licet ut ei exacta avide suscipiunt, suscepta illiciteexpendunt:
bccurrant, admoneamus paranymphos. OcCurrant raro autem cum eis de peccatis vitandis, sive abji-
jgitur venient? Sponso paranymphi, occurrat et ciendis; de virtutibus acquirendis seu retinendis ;
Sponsa. Illi ornalui Sponsaequo Sponsum audiverint aut de emendatione morum, vel de aliquibus, qtiae
propiorem, magis semper ac magis insistendo : ad Sponsoe pertinent ornatum, sermonem habent.
hsec autem se jam ornatam ostendendo. Ul ipsum Sic squalet Sponsa ; sic eam lutum plalearum de-
Sponsum in uno oculorum suorum, et in uno crine turpat, dum ejus paranyraphi nec verbis, qualiter
109 SERMONES. — IN ADVENTU DOMINI. 110
torinosilas acquirenda sit,- ostendunt : necexemplis, A quod ait: Si enim non abiero Paracletut non vtnie1
qualiter delorraitas devitanda, declarant. ad vos? Non venit Paracletus, nisi abeal Chrislus,
VII. Quis dabit capiti meo aquam, et oculh meh quia ex renovatione sui animae consolatio non infun-
fontem lacrymarum? (Jer. ix, 1.) Ut die ac nocle dilur, nisi ad tempus unctio subtrahatur. Paracie-
nonmodo verbis plangam, sed lacrymis-plprem, et tus, ut scitis, consolator, Christus autem, urictus di-
amare defleam Sponsam Domini talibuscommissara, citur. Auferl namque Dominus spiritus eorum, cuni
non quidem amicis sed inimicis; non paranymphis quibus taliter ludit, cura quibus has vices alternare
castis, sed procis impudicis ; non denique custodi- solet; et deficiunt, et in pulverem suum revertur:-
bus sollicitis, sed prostitutoribus impuris; sed silea- tur (Psal. cm, 29). Sed ut impleatur dulcissima
mus interira de eis. Non enim capit sermo in eis promissio illa :Vado, ttvtnio ad vos, etgandebil cor
(Joan. vni, 37). Quinimo ut acetum in nitro, ita et veslrum , emittit Spiritum suum et creantur; et re-
cum carmina canlamut eit (Prov. xxv, 20). Saeviunt novat faciem terrae (ibid., 30). Expedit igitur nobis
namque in nos, cum ista dicimus, et veritas odium ut et ipse vadat.
parit. Ita ut tacendo necesse habeamus paci nostrae X. Si enim semper adesset praesens, celsitudineni
«onsulere, et quieti; tum quia se non corrigunl, tum gloriosae praesentiae suflerre continuo non valentes,
troia se excusarido, et verbis in nos malignis gar- " succumberetis. Dum quod. ex ipso est, ex vobis ar-
rlendo, deteriores fiunl. Quia nec, cum cantamus, bitrantes esse : destituti muncre suo, deorsum ver-
saltant; nec plangunt, cum eis lamentamus (Matlh. geretis pondere vestro. Benigne namque facit vobis-
xi, 17). Adde quod eis consuetudo dat quodam cum in bona voluntate sua, praestans decori vestro
modo licerc quod agunt, et numerositas audaciam virtulem; averlit autem faciem suam a vobis, et fa-
praestat, et impudentia verecundiamtollit. Suspenden- cti eslis conturbati (Psal. xxix, 8). Quasi quidam
tes itaque organa nostra, non quidem ccdris montis pioedives rex, et magnus est hic Sponsus vester qui
Libani, sed salicibus fluminis Babylonici (Ptal. venit ad vos : habens secmn duces el milites, fami-
cxxxvi, 2), loquaraur ad nostros. liamque mullam nimis: Intenlionem videlicet rectam
VIII.Vos igitur, fralres, explorate adventumSpon- et voluntatem devotam et internam illam quam in-
si vestri, et occurrite venienli. Explorate solliciti, tra vos frequenler habere soletis, Ecclesiam sancta-
ne diu [al. dum] eura habere, priusquam venerit. rum cogitationum. Sed rex iste hospilari venit, non
siiis indigrii; si ad suscipiendum cum venerit, sitis immorari; visitare vos , non permanere apud vos.
imparati. Imparati estis, si quando venit ignoratis. Non enim suflicit inopia veslra tanto lalique regi;
Nunquid menti excidit, quia bealus ille servut, quem Q et lanlam prsesertim secum habenti curiam, diu con-
cum veneritdominus, invenerit vigilantem ? (Luc. «, vivium exhibere. Consulens itaque pauperlati ve-
36.) Vigilare adventum Sponsi explorare est. Ve- slrae, et sciens omnino expedire vobis ut ipse va-
nit quoque Sponsus, et occulte venit; et lamen cum dat, subtrahit se ad terapus, ne ullatenul faslidia-
silenlio non venit. Nunquid ignorantibus loquar ? tur praesens, et avidius desideretur absens. Ut dul-
Nunquid in libropropriae experientiae frequenter non cis ipsius praesenlia eo gloriosius a vobis honorifice-
legitis:' Media nocte clamor factus est, ecce Sponsus tur iterum indulta, quo ardentius desideratur sub-
iertiLexile obviamei ? (Matth. xxv, 6.) Nocte igitur tracta. Si sic affectos vos viderit: Ilerum veniet ad
venit, quia occulie venit; et tamen cum silenlio non vos et gaudebit cor vestrum; et dum hoc modo in
venit, quia cum clamore venit. Nonne et ad vos si- ejns sccursu fueritis, intrabitis citp ipso ad nuptias ;
railiter venit, ignoranlibus quidem vobisillud in quo et intrante ipso ad vos, cmnabit vobhcum, et vos cum
vult venire tempus; non tamen surdas habentibus illo (Apoe. ni, 20}.
aures ad verbum ejus absconditum, cujussusumi ve- XI. In his nupliis internis, in hac coena mutua,
nas furlive (Job iv, 12) scrulatur cordis intellectus ? in hoc denique convivio festivo mactatur taurus cer-
Vadit itaque Sponsus vester et redit,'quiain sapien- vicosilatis, [occiduntur et altilia voluptatis (Matth.
lia est spiritus slabilis et mobilis : spiritus videlicet D xxii, 4), quia pariter et in mente iste qui his nu-
vadensct rediens. Nunquid quia vadit, vos deserit? ptiis praeest, auclor humilitatis, tumorem sedat, et
Absit. Non vos, inquit, relinquam orphanos (Joan. in carne lasciviam amalor munditise necat. Sedet
xiv, 18). Etaddidit: Vado. ^ed quid subjunxit' «< namque Rex insolio judicii sui: et dissipat omne ma-
venio ad vos (ibid.). Et quidem sicut ad utilitatem lum intuilu suo (Prov. xx, 8). Quod non est aliud
14 venit, ita et vadil. Expedit, inquit, vobis, ut ego nisi quam spiritus Sponsi in recta mente quiescens ,
vadam(Joan.xvi, 7). Et cur expedit? subjunxit: Si omne in ea peccalum sua inspiratione evacuat. Ap-
enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos ; si au- ponitur et panis fortitudinis, et vinum contempla-
tem abiero, mittameum ad vos (ibid.). Igiluret ve- tionis, ex quibus, teste Psalmista, Ille quidem cor
nit, ut gaudeat cor nostrura ; el vadit, ut ad nos hominis confirmat (Psal. cm, 6); istud autem laeti-
niittat Paracletum. ficat. Sugitur autem mel de petra, oleumque de taxo
IX. Sed quid est quod ait : Si enim non abieto durhsimo (ibid., 15), dum in palato mentis sapit dul-
Paracletusnonveniel ad vos; si autem abiero, mitlam cedo illa adrairabilis, ex miraculis Christi profluens
eum ad vos? Igitur et venit, ut gaudeat cor nostrum; ante passionem, et pinguedo spiritus, qui erat da-
et vadit, ut ad nos miltat Paracletum. Sed quid est tus, ex quo Jesus erat glorillcatus (Joan, vn, 39).
111 ADAMIPR^EMONSTRATENSIS 112
Nec deest ibi butnrum dt armtnto, el lac de.ovibut, A liberator ut solvat, protector ul defendat. — 2.
A bomo obnoxius pcenae,culpae, tenlationi.
cum adipe agnorum et arietum (Deut. xxxn, 13), id —lapsu
3. Triplex felicitas naturae integrae, el lapsae.—
est doclrina sublimium, et sobrielas simplicium, cum 4. Deus venit assumeits quod non erat, et manens
cbaritate humilium subjectorum atque prseeuntium quod erat. — 5. Appropinquavit, et carnis nostrso
infirmitates portavit. — 6. Ligatis vulneribus,
praelatorum. Hirci autem ibidem eduntur cum me- oleo, jumento Samaritani «ger impo-
dulld tritici, et tanguit uvm biliitur merachsimus infusoque
nilur. — 7. Triplex beneficium Salvatoris. — 8.
(ibid., 14). Quiaut eosJmitemur,peccalores, sed poe- Primum est in fide Redemptionis, quam corde,
nitentes, nobis.in exemplum proponunlur cum de- ore, fronte gestamus. — 9. Secundum in libera-
cora intentione boni propositi, et passione uvse no- tione a servitute peccati. — 10. Status religiosi
Iibertas et dignitas. — 11. Tam qui a longe ve-
strae in torculari crucis expressae, quae uva cum me- nerant, quam qui prope inventi sunt, debent be-
dulla tritici habet in mensa sua el hircum. Quia ci- neficio Salvatoris. —12.' Tertium est in prote-
neretn tanquam panem manducans (Psal. ci, 10), ctione riostrse infirmitatis in bello. — 13. Bene-
ficio adqptionis, quod Christus est per naturam,
sic sibi incorporat peccatores pcenitentes, sicut et accipit homo per gratiam — 14. Similitudo —
Dei
justos a peccatis continentes. per imilalibnem sahctse conversationis. 15.
XII. Etut breviter dicam, brevique multa sermone Iniqua affectatio angeli apostatae, aequa consen-
tientis cum voluntate Dei. —16. In meritura
comprehendam, quot nobis in hac inlerna mentis re- Q consistal justitiae. —17. Christus quo in eo quod
feclione conteroplationum geriera, Spiritu revelante, homo, imitandus; in eo quodJDeus, desideran-
infunduntur, quasi tot in hac mensa magua, ad quam, dus.
de raore, sedetis, fercula vobis sapidissima, Spon- Fratres dilectissimi, patienter, ut sentio, susti-
so administrante appomintur. Tot sapores, quolde- netis verbum prolixum de adventu Sponsi et de de-
votiones ; quot etiam virtutum insignia, tot quoque liciis Spiritus, atque de interno gaudio mentis :
instrumenta sonanlia. Ibi enim primum quidem, quod in anima devota infusio gignit sanctae unctio-
tit nibil ad festivam Isetitiam pertinens desit, reso- nis patienter, inquam, sustinelis, quia, quod foris
nat spnus tubse, terror viaelieet divini timoris, quia auditis, intus sentttis. Nec solummodo in vobis
inilium sapientim ti nor Domini (Psal. cx, 10). So- auris verba dijudicat, sed et fauces. saporem. Ve-
nat quoque psalterium bonae actionis, et citbara rumtamen oporlet ut et de Salvatoris advcntu ali-
l5corporalisroortificalionis; sonat tympanum abs- quid loquamur, et qualiter ei occurrere debeamus
tinentiae, et chorus concordiae. Chordae non silent ostendamus. Venit itaque Salvator vester, laetamini
mutuse.exhortationis, nec organa religiosse conver- in Domino et exsultate captivi, et gloriamini omnes
sationis. Absit omnino ut sileant ibi cymbala bene (Psal. xxxi, 11), qui clamatis ad Dominum a fa-
(Psdl. CL)sonantia, sanctorum contubernia ; supe- cie tribulanth, quia jam mittit vobis salvaiorem et
riora sibi invicem arbitrantia; et ideo honore in- propugnaiorem, qui liberet vos (Isai. xix, 20). Qui
vicem putevenientia. sicut vacuus non venit, quia venit plenus gratiae
XIII. Ecce quam fesliva jucunditas et quam ju- et veritatis (Joan. l, 14), per quem gratia et veri-
cunda festivitas nobis provenit ex adventu Sponsi tas facta est : ita nec ad hoc venil, ut .sit otiosus,
vestri. Quia turba multa, quse convenil ad diem fe- quoniam ad hoc venit, ut redimat, ut sotvat, ut
stum hunc, Ecclesiam loquor internarura cogitatio- defendat. Ut redimat captivos, solvat vinctos, ul
num : siquidem reliquim cogitationis diem festum defendat inlirraos. Salvator dttlcis, liberator-pius,
agentDomino (Psat. LXXV, ll),ideo [al. atque adeo] protector fortis. Haec tria propheta (Isai. xix, 20)
gaudet gaudio magno, et jubilat in vociferatione. jion tacuit, qui asseruit a Domino mittendura Sal-
Verumtamen in hoc nolite privato gaudio gaudere, vatorem : nec modo Salvatorem, sed et propugna-
quod sic epulamini, et sic gaudetis;' nec dicatis in torem, et ad hoc, ut liberet. In Salvatore igitur
abundantia vestra, quod non movebimini in aeter- redemplionem, in liberatore absolutionem, in pro-
lium (Psal. xxix, 7), quia ex abrupto auferetur a pugnatore notate protectionem. Respiret qui iu
vobis Sponsus, et tunc jejunabitfs; et quos lugere D captivitate deprehensus est : venit Salvator, ut
necesse non fuit quandiu fuit, plorabitis eo sub- redimat a miseriis suppliciorum. Speret qui in ca-
tracto (Matth. ix, 15). Subito namqtie, dum eum plivilate ligatus est: venit liberalor utsolvat a vin-
tenelis, evanescet ab oculis vestris; et dum eum culispeccatorum. Confidat qui in infirmitate'nuta-
amplectimini, exsiliet de manibus vestris; sicque bundus est : venit prOtector, ut defendat a servitus
declinabit, atque transibit. Sed ita oportetsuspiretis, [al. servitute] tentationum.
In absentia abscedentis, ut in spe reversuri respire- II. Ecce quam misericorditer tecum agitur, o
tis, quia qui recedit ut fastidium 'auferat, et ela- homo ; magna est Dei tui misericordia super tc;
lionem; redibit profecto, ut aviditatem conferat, et magna est, inq\iam, misericordia sua super le,
consolationem. Cui sit honor et gloria per omnia quia et magna esl super te miseria tua. Deprime-
saecula saeculorum. Amen. Nbantte
poenae,redemit te. Ligaverant te culpae, ab-
SERMO IV. solvit te. Tentationes quotidie fatigant te, et ipse
ITEMDOMINICA I INADVENTU DOMINI. incessanter tuetur te. Haec tanta mala tua angu-
De magna miseria hominis, et de beneficioSalvatorh. slant te; haec tria bona dona 16 Domini tui ad-
SYNOPSIS SERMONIS. — 1. Venit Salvator ut redimat, juvant te. Quandiu in pace humili cum Deo steti-
113 SERMONES. — IN ADVENTU DOMNI. 1H
sti, haec in le omninonon sensisti, sed slabilitatem A si non appropinquavit. Quomodo fibi propior
internse pacis deserens ad mutabilitatis .incertum esse poterat quara ut te ab eo quod tolerabas.
descendisti : et in boc statim periculum perveni- liberaret? nisi appropinquasset, non te curasset.
sti. Qais enim festitit ei, ut' ait sanctus Job (cap. Quia et propheta ille potens in opere, el sermohe,
ix, 4), et pacem habuit? pacem itaque relinquens, qui le de sublimi ccclorum monte matris miserae
proruisti ad defectum; sicque a Jerusalem descen- precibus devictus descendens, ad mortuum venit,
disti in Jericbo. necjacentem ullatenus erigeret, hec defunctum sus-
QI. In pace factus erat locus tuus, ubi et habuisti cilaret; nisi ila se ei, superincurabens, confOrma-
Dei tui visionem, angelorum cohabitationem, tui ret, ut caro ejus calefieret (IV Reg. iv, 34).
ipsius possessionem. In priraa beatitudo, in secunda VI. Fortassis aliquis vestrum dicit: Bene loqueris,
altitudo, in terlia fortitudo erat. Sed a Jerusalem sed, si de his tractares] quae pertinent ad materiam
descendens in Jericho stabilitatem pacis pro defe- tuam..Sic faciam : exspectate paulisper. Nonne hoc
ctu mufabiUtatis commutasti : a felicitate ad raise- nostri propositi est ostendere quid veniens ad nos.
riara pcenarura lapsus; ab ahitudine in faeces culpae secum attulil Salvator ? Ulrum atitem haec congrue
immersus; et a fortitudine cadens per multa infir- ad illud pertineant, etsi modo ncscitis, scietis autem
milalis frusta ccnfractus, dissolulus alque commi- B postea. Igitur postquara ita appropinquavit, quid
nutus es. Incidisti namque in latrones, quia suuin fecit?in Evangelio quid scriptum est? Quomodo
super te dominium exercuerunt dsemones. Et quid legitis ? Ligavit vulnera ejus infundens oleum et vi-
tibi fecerunt ? primo despoliaverunt, secundo vutne- num : et imponent super jumenlum suum, duxit in-
raverunt, tertio semivivum reliquerunt (Luc. x, 30). ttabulum (Luc. x, 34). Superius habuistis, quiade-
Primo veslem abstulerunt felicitalis,. induentes te spoliatus est, quia .vulneratus, quia semivivus re-
turpitudine captivitatis; secundo altitudinem ademe- lictus. Hic autero misericors Samaritanus despoliati
runt sanitatis, plagas tibi inferentcs iriiquitatis; vulnera ligavit, in jumentum posuit, in stabuium
terlio infirmum relinquentes, et si non ex toto duxit. Quod non est aliud nisi quod Apostolus ait :
annihilaverunt, ex magna tamen parte robiir debi- Sicul per hominem mors, ila per hominem resutte-
Utaverunt fortitudinis. Quia qui semivivuS, licet nori ctio mottuotum; el sicut in Adam omnes mofiuniur,
ex toto perimitur, Omninotamen infirmus dimitli- ita et in Christo omnes vivificabuntur (ICbr. Xv,31)*
tur. Ecce triplex, o homo, perictflum tuum : aspe- Quod enira est jumentu.ni Samaritani, nisi corpus
ritas calamitatis, tortitudo iniquitatis, fragilitas Christi ? Vidi, inquit, cmlum apertum et ecce equus
infirraitatis, ad quod de tripliti Conditoris ]tui mu- albus (Apoc.xix, 11). Et post pauca : Et vocabatur
nere corruisli: de beatitudine divinse visionis, de J nomen ejus Verbum Dei (ibid., 13). Joannes hic erat
altitudine angelicae cohabitationis, de fortitudine frater, ut ipse dicit (cap. i, 9) , noster; particeps
propriae possessionis. in tribulalione, ettegno,et patientia in Christo Jesu.
IV. Sed venit custos ille (hoc enim interpfelatur — El cwlum apertum, intellexi occultum mysterium
nomen istud, quod est Samarilanus), venit, inquam, fuisse 17 niihi revelatum. Et ecce equus albus, cdr-
el fecil iter suum. Quia nisi iter faceret, non veni- pus Christi a peccati nigredine alienum; cujus*ses-
vet. Venit non quidem illo, ubi priusnon erat; sed sor vetbum Dei vocatur. Illud quod in principio
patebat, quiprius latebat. In mundo namque erat, erat et apudDeum erat.^Divinilas quippe praesidet
et taraen in mundura veniebat; iter aggressus esl, humanitati. Equus iste ad illud pertinet jumentum,
ut veniret, assumens videlicet quod non erat, ut in quod Samaritanus imposuit vulneratum.
aeternus fieret temporalis; et qui semper in se stat, VII. Quod nimirum tunc actum est, ad illud
in natura assumpta, de loco ad locum transiret. pertinet, quando a pcenaruin, quam peccando in -
Fecit itaque iter. suum, el secus te fecit, quia rauta- currit, calamitate, hominem Dominus Jesus redemit
bilitatis, quam non habuit, naturam suscepil, et per passionem carnis suse: Infuso-oleo et vino, vuf-
propter te suscepit. Et videns, inquit, mistricordia j nera ligavil quando per correctionem mordens et
molus est: et appropinquans (ibid., 33). Quid sibi per consolalionem demulcens, peccata delevit. In
vult ordo iste verborum ? vidit, condoluit, appropin- stabulum duxit, quando roborala infirmitate pristt-
quavit. Vidit, quiaadvitam elegit; condoluit, quia nam eis nonnullis [al. nonnullam] fortitudinem
misericordiam impendit; appropinquavit, quia tuae, contulit, ut curam illius agens in lapsus eum pristi-
vulnerate, se miseriae conformavit. nos cadere non sineret. Agnosce, o homo, qualiter.
V. Annon appropinquavit, qui stmtlipsum exinani- a tripiici bono cadens, et in triplex periculum
vit, servi formam accipiens, in simililudinem homi- ruens; illud jam per triplex Salvatoris tuibenili-
mm factus et habitu inventus ut homo ? (Philip. cium, a quo cecidisti; bonuin in quibusdam primi-
n, 7.) Adde quod etiam semttipsum humiliavit, fa- tiis percipis. Qui enini despoliatus dehonestaris ,
ctut obediensusque ad mortem, mottem uutem crncis imposilus in jumentum honoraris. Et qui plagas
(ibid., 8). Lege quia apud Isaiam: Languores nostros tibi impositas gemis : vulnera tua jam alligata tse-
ipst lulit, et infirmitates nostras ipse portavit. Ipst taris. Qui vero semivivus relictus infirniaris, ductus
enim vulneralus est propter iniquitales noslfas, attfi- in stabulumhohoraris, Sicsicper Salvatoreratuum,
tus ett propter sceleranostra (hai, un, 4). Et vide qui riiodo venit, et a calamitate redimeris, et. ab
113 ADAMIPR.EMONSTRATENSIS 116
iniquitale Eberaris', et infirmitate tua defenderis. Adudum fuistis. Item quod hora valde modica oluu.
Haec autem in se ipso unusquisque vestrum agno- sustinere horruistis, jam ubi est impetus spiritus,
scere potest. illuc gradientes; tota vita viriliter exercere, pro ludo
VIII. Et primum qiiidem, quod 70S larga pii sui terielis. Sublimia qtiidem, etnon minus dura quam
cruoris effusione redemit; latere vos non sinit nova. Sublimia assero, quia quodam modo stipra
clamosa vox ejusdem innoxii sanguinis clamantis naturam; nova vero, quantum ad veterera consue-
de terra, melius quam Abel (Hebr. XII, 24). UHus tudinem, dura dico, propter infirmitatera carnis
namque terrae inhabitatores estis, quae nou operit vestrse. Hac in re testiinoniura ferunt, et scimus
sanguinem nostri dolentis, nec in ea locum latendi quia verum est testimonium eorum : crebra, quae
invenit clamor ejus. Terra haecsancta etiam est, exercetis, jejunia; continuae, quasducitis, vigilise :
quse . humanitatis Redemptoris sui sacramenta, et faseequam circumfertis, vilitas 18 in babitu; hsec,
potissimum sacrosanctae passionis illius insignia, et quam sustinetis, asperitas in victu; hsec, quam exer-
firma fide conslanter credere non omittit; et alacri cetis, parcitasin affatu. Omnia, ut ita dicam, corpo-
confessione praedicare non erubescit. Evidenter ris vestri membra quolidiano martyrio exponentes,
ilaque scitis, quia et carnis pro nobis humilitatem nec ipsam eliam voluntatem veslram in potestatc
sttscepit, et crucis vilitalem suslinuit; et mortis " habenles. In quo ita abluti estis, sanctificati, justi-
asperitatem toleravit. Hoc namque vobis incessan- ficati, nisi in nomine Domini noslri Jetu Christi ?
ler reprsesenlat et fides, quam de ejus incarnatione (I Cor. vi, 11.) Non ut confundam vos, haec dico,
. firmam tenetis : et salutiferum vivilicse crucis ve- sed ut fratres meos charissimos iuta mecum moneo.
xillum, quod in fronte gestatis,et singularis atque quatenus a quantis simus periculis liberati considc-
eflicacissima illa medicina vulneruin nostrorum, rantes, quantas debeamtts liberatori nostro gratias
quam in altari quotidie conficitis, ubi pro salute agere, agnoscamus.
nostra in sacramento Patri Filius immolatur. Ubi XI. Quia vero multos hic video, qui a puero
spiritualiter Deus in Christo, mundum reconcilians [al. a pueris] cum Sarouele in labernaculo enutriti,
sibi. Ex abundanti est superfaoc commonere vos. nequaquam sicut nosde longe venerunt; exhorta-
IX. Donum autem secundum, quod ad vestram mur eos*attentius, ut et ipsi Salvatori suo, non mi-
pertinet liberalionera, quo peccatorum percepistis nus-se debitores agnoscant, quia idem est, qui eo*
remissionera, nee hoc quidem latet vos. Non enim custodivit, qui et nos erexit,. modo quidem bono,
ex inente excidil vobis qualiter [al. qualilervos] du- sed diverso nos et illos jttslificans, revocando vide-
dum ambulantes per vias nonbonas, sed sequentes licet nos, conservando Ulos. Nam, riisi quia Domirius
"
impetum vestrum; ef euntes post concupiscentias adjuvit illos, pau!o%iirius^ habitassel fn inferno
vestras, currentes adversus Deum, erecto collo, per airima illorum. Jam lorrentem elsi non pertransivit,
ptateas Babylonis, sub Pharaone, luto in jEgypto quoad illam pertinet futuram libertatem; in aUquo
voluptatis sordentes, et vanitatis palea lev.es, eratis tamen pertransrvit anima eorum. Sed qiiomodo per-
penitus sicut oves errantes (/ Petr. n, 25). Ipse transisset anima eorum aquam intolerabilem, si eos
autem Salvalor vester, qui dives est in misericor- dedissel Dominus in caplionem dentibus earum? et
dia sua; pastor et episcopus animarum vestrarum, anima quidem nostra ex parte erepta est de laqueo
propter nimiara charitatem suam, qua dilexit vos, venanlium; illi autem nec eumdem laqucum incur-
(Ephet. u,i) cum adhuc tales cssctis,. misertus est rerunt (Psal. cxxm, 7), sed in bis omnibus non
vestri, eripiens vos de potestate tenebrarum, et minus eorum adjutorium, quam nostrum, in nomine
irarisferens vos in terram hanc valde bonam, inqua Doraini, qui fecit ceelum etterrara (Col. \, 10). Hic
vos.nunc habitatis. Emhii namque manum suam de est magnus ille oranium medicus in quibusdam sa-
alto, eripiens et liberant vot de aquit multis, et de nitatem conservans, in quibusdam vero aegritudinera
tnanu filiotum alienorum(Psal. GXLIII,7). Educens curans. Hic est verus Salvalor noster, mitis et pius
nihilominus vos de tacu miserim, et de luto fmcis : D Jesus, cujus innocens sanguis tanti est pretii, ut
tlatuit supra petram pedes vetlrot, immittent in ot per eum non solum quaein terris sunl, sed etiam
vettrum canticum novum, carmen Deo nostro (Psat. qui in coelis sunt, pacificentur. Et quomodo pcr
xxxix, 3). sanguinem illum ea quaein ccelis sunt pacificantur,
X. 0 mutatio dexterse Excelsi! o manus Dei vo- nisi quia, qui hominem lapsum sua gratuita gra-
biscum bona! n voiuntas ejus bona, beneplacens ac tia ad araissam pacem revocavil (Eplies. n, 17),
perfecta : et gratia gratuita, qua raisericorditer vo- ipse stanti Angelo eadcm gratuita gralia, ne eara
biscum actum est, u' illisjam vitiis viriliter domi- amitteret, dedit ? Igitur per gratiam Salvatoris no-
nemini, quibus quondara enerviter eratis prostrati, Slri salvati sumiis et nos, qui longe fuimus; et illi,
spiritu facla carnis mortificando, exterminantes qui prope invenli sunt. Dei enim donura est, no
gentes illas alienas, et possidentes terras eorum. quis sive ex nobis, sive ex illis in hoc glorietur.
Qiiod dudum vel uno die intermittere durum fuit, XII. Donum.vero tertium, quod est gratia defen-
jam cum terapore eocarerepro nihilo habetis. Qoin- sionis, quo nos tam infirmos protegit; eoevidentius
imo, ut atiquid araplius addam, ante, ni fallor, corara oculis habetis, quo illud quolidie, magjs au-
inori eligeretis, quam ad qusedam redire, in quibus tera continue sentitis, utpote qui nec ad horam sine
117 SERMONES. — IN ADVENTU DOMINI. 118
illo subsistere potestis. Jam.ipso curante coiivaltti- A babere. Hinc de bono boni palris filio scriptum
stts de infirmitale; et,eo roboranle, forles factiestis est: Mortuus est paier ejus, et quasi non est mor-
in bello (Hebr. u, 34). Sed bellum istud, in quo tuus : timilem enim dereliquit filium post se (Eccles.
tam viriliter, nunc quidem contra carnem, nunc xxx). Miro raodo vivit in superstite lilio patris
autem contra mundum, nune vero contra occultum etiam defuncti persona, dum in eo similitudo .appa-
adversarium vestrum, qui nunquam saevire cessat, rel paterna. Naturalis quoque ille ccelestis Filius
.sed sine intermissione circuit, quserens quem de- Patris, in tantum Patri suo similis est, ut qui videt
voret, dimicatis; quis vestrum vel uno momento illum, videat et Palrem suura. Ipse namque inPa-
sustineret, nisi ipsum protectoremjiaberet? En venit tre, et Pater in ipso est (Joan. xiy, 9). Nec hoc ideo
venlus ille.turbinis ab aquilone, nubem secum affe- dico, quia eis ita similes esse possumus, sicut sunt
rens magnam (Ezech. i, 4): quomodo, quaeso, yel ipsi; qui non modo unus, sed unum sunt: pro eo
ad imum ipsius flatrim - abjectus adeo pulvis stare quod una eademque natura eis subslantia est.
subsisterct [al staret, aut subsisteret], nisi ipse de- XV. Certe peccatum peccavit quidam qu.i dixit:
fenderet, ad quem .mundi hujus princeps venit et Similis ero Aliissimo (lsai. xiv, 15). Verba oris ejus,
' iri eo nihil suura invenil? (Jodn. xiv, 30.) Jam itaque iniquilas et dolus (Psal. xxxv, 4). Quia et prius ini-
slatis, sed in Domino. Elqui in vobis inlirmi omnino B quitalem nieditatus est in cttbili suo. Narii parificari
et imbeciiles nihil potestis : nunc omnia potestis in voluit, non humiliter imitari. Non aulem eis non
eo, qui vos confortat. inodo similes facit, sed etiam unit, id estin voluu-
XIII. Occuirite igitur, o redempti, redemptori tate consensus, juxta illud : Qui adhmret Deo unus
vestro; libcratori, ltberali, protectori, defensi. Oc- spiritus est (I.Cor. vi, 17). Simus eis consentibiles,,
curiite, inquam, obviam venienli; devolas ei gra- quibus non sumus consubslantiales: nec erit de
tias agenles de redemplionc a calamitalej delibera- cselero, qui nos eis denegel similes.' Dissentire vero
tione a pravitate, de protectione in hac veslra in- ab eis in voluntale, longe ab eis. similitudinem
firmilalc. Occurrite Filio Dei: venit namque ad vos, qttamdam babere est. Exite, quseso, vos, ab hac re-
et ad hoc vepit, ut vos adoptet in fralres.ut assumat gione dissimilitudinis, et apprehendite similitudi-
in cohaeredcs. Palris ab setemo existens unicus, nem Palris vestri, qui voluntarie genuit vos verbo
noluil remancrc unus, dans nobis. ut illo secum veritatis suse (Jacob. i, 18). Apprehendite et simili-
honoreraur nomine per gratiam, quo ille honoratur tudinem Fratris vestri.: estote similes Fratri vestro.
. per naturam. Ftdter natnqueel caro nostra eU (Genet. Nam quomodo fratres ejus, si ei simileg non eslis ?
xxxvn, 27). Unde et Mariae-in corpore apparens re- _ Similes, ait, ei erimus, cum appafuerit (I Joan. m,
divivo : Vade, inquit, dic frairibut meis ; Atcendo 2). Hoc de similitudine, quse in prsemio erit. Sed,
ad^Patrem meutn, et ad Patrem vestrum (Jottn. xx, ut jam superius dictum est, si vultisei similesesse
17). Et in persona ejus sanctus David : Narrabo, in praeraio, similes estotein merito. QuomodO, dici-
ail, notnen luum fratribut meh (Psal. xxi, 25). Et tjs, fiel islud? Idem Filius ait: Dhcile ame quia,
quanta dignilas Palrem nobis esse Dcum, fratrcrn mitis sum et humilis corde (Matth. xi, 29). Mites.er-
autem uniciral Filium ejus! et qualem putaiis nos go, et humiies sitis; et in aliquo similes. estis.
in futuro pcrccpiuros dignitatem, qui lantam jam, XVI. Et manifesle verum est, quia- salvatorem.
talcraque lenemus arrliam in praesenti ? Qualem, quidem exspectamus Dominum nostrum Jesum Chri-
nisi ul in hacrediiaie fratris noslri, quse et noslra ttum, qui refnrmabit corpus humilitatit notlrm confi-
est*, sempcr videamus faciem patris noslri, qui in guralum corpori claritatis tum'(Ph\lip. m, 20),'sl
toelis est? Non aliud recte mihi sensisse videtur, primum cor nostrum conforme fuerit cordi humili-
qui ait : Nune 'filii Dei sumus; et nondum apparet ^lalis et mansuetudinis suae. Si qusenam Dei simili-
quod erimus (I Joan.tu, 2). Hoc de arrha, quam in tudo sit, interrogas, diverte a malo, et fac bonum
praesenli accepimus. Subdit et de munere, quod in (Ptal. xxxiu, 15), et ejus similitudinem induisti.
futuro nos accepturos speramus.' Scimus quoniam ]D Ait namque Psalmista : Rectus est Dominus Deus no-
cum apparuerit, simileseierimus, quoniam videbimus sler+et non est iniquitas in eo (Psal. xci, 16). Esti»
eumsicuiiest (ibid.). 0 felicitas incorporalis! Deum, rectus et lu, ut exerceas bonum; et non sit-iniqui-
quodmundis cordibus specialiter promittitur, vi- tas in te, ut devites malum, et Deo similis es. Item
dere eique similes esse. ail propbeta David: Justus Dominus et juttitiat di-
19 XIV. Sec haec nullatenus in futuro appre- lexit: mquitdtem vidit vullut ejus (Psal. x, 8). Esto
henditur similitudo pe»divinam visionem, nisi quae- justus et tu in te ipso; dilige justitiam proximo
dain prius ejus similitudo in praesenli per sanctam tuo; aequitatem videat vultus tuus, ut ad hoc soluni
exerceatur conversationem. Si summi Patris estis tibi adesse, et proximo studeas prodesse, quatenus^
filii; si fralres Christi, studete ejtts similes esse. soli Deo placere appetas, id est ut sic te boni. ope-
Quomodo namque vel illius filios, vel hujtis vos fra- ris exsecutorem et actionis tuae proximum cupias
tres gloriamini, si eis similes non estis?solenlquip- esse imitatorem, ut nullum alium quam solum Deum
pe, ut ipsi scitis, hae tres personae, pater videlicet, laboris tui et laudatorem desideres, et remunerato-
el filius atque fratres, nonnullam invicem non so- rem. Sic, dum in te ipso exerces sanctitatem, proxi,-
lum in corpore, sed ct in moribus simililudinem mo autcm impendis sollicitudinera, Deo qtiOqua -r«-
U1 ADAMI PRJEMONSTRATENSIS 120
ctam offers intentionem : sobrie, juste, pie vivis in A1 debunt (Matih. v, 8). 0 si vel tenuiter nobis daretur,
l;oc s*culo (Tit. n, 12), ut securus de caetero, ex- etsi non gustare, odorare saltem quam suavis dul-
spectes beatam spem et adventum gloriae magni cedo quainque dulcis sit suavitas in visioneDeil
Dei; dum sic et tibi parcus, et Iproximo promptus, Quid citra devotae animae suflicere valet, quid ultra
tt Deo fueris devotus. quaerere debet? et quidem esset fortassis aUqua suf-
XVII. Haecsi sollicite agis,Filio Dei, fratri vide- licientia, si quid laudabile sine ea citra esset. De-
licet tuo, venientioecurris. Sed considerate post beret nihilomiuus aliquid quaeri ulfra, si quid ultra
haec, quoniam qui venit, Deus et homo est, et cum vel esset, vel esse posset. Nunc vero cum nihil non
una persona Deus et faomo sit, in eo quod faomo videntibus adsitj nihil videntibus desit, citra impa-
est, pro nobis interpellat: in eo vero quod Deus est, tiens non quiescit; ultra, utpote jam pacata, se non
nos adjuvat. In eo quod homo, dum ex compassione exlendit. Quid magis desideratur quam vita? est
raiserise nostrae nobis proximus est; nostrum quo- vita animae visio Deu
dammodo una nobiscum senlit periculum; in eo II. Credo, ait sanctus David, videre bond Domini
vero quod Deus, dum per unionem nostrae in eo in terra viventium (Psal. xxvi 13). Quse putamus
assumptae naturae a nobis non remotus est, etiam bona Domini, nisi ipsum Dominum? neque enint
efficax nobis confert remedium : in homine, quod B ' aliud bona Domini, et aliud ipse. Qiiia
quod habet
iinitemur; iri Deo quod desideremus. Cum lamen hoc est. Quse quidera in numero plurali expressa
non sit alius, et alius, de quo loquimur : sed unus sunt, cum in eum numerus non cadat, propter niul-
idemque mediator Dei et bominum, Deus, et homo, tani ejtis magnitudinem, quam nulla mensura con-
Dominus noster Jesus Christus (/ Tim. u, 5). Sed, stringil:et propter magnam multitudinem, quam
quia pro eo quod jam multa diximus,- quem habe- nec aliquis numerus includit, asserenle Propheta
imjs in manibus, cogimur finire sermonem, non quoniam magnitudinh ejus non est finis (Psal. CXLIV,
possumus ad prsesenshis diutius immorari, quamvis 3); et :quia sapientim ejus non ett numerut (Ptal.
adhuc nonnulla oceurrant, quae videantur non de- CXLVI,5); et : Magna multitudo dulcedinit suae,
bere prselcrmiui. Igitur el huic venienti occurritis, quatn abscondit timenlibut se (Psat. xxx, 20), pale-
si sic per exemplum currere studetis, quod propo- fecit autera speranlibus in se Et bona dicuntur
nitur in imo, ut ad primum conemini pertingere, magis quam suavia,et dulcia quam pretlosa, vel spe-
20 quod proponitur in summo, ascenderites et de- ciosa; quam congrua vel uliUa, aul aliquid in hunc
scendentes super Filium hominis. El his quidem modum. Quia si quod est aliud quod probabile sil,
modis occurrere debetis Sponso vestro venienti, et Q < in hocverbo instauralur. Credidit ergo Propheta
Salyatori, Filio Dei, eidemque Deo et homini, qui videre boria Domini in terra viventiuin : ubi idein est
cum Patre et Spiritu sancto Deus est benedictus in ridere quod vivere. Et quare hic ea non vidit, nisi
ssecula. Amen. quia in terra morientium est? Quis hic videal, qui
SERMO V. nec habet ut vivat? Ego, inquit, vivo et vos vivelis
ITEMD0MIN1CA I IN ADVENTU DOMINl. (Joan. xiv, 29). Ergo futttrum est, ut vivamus; ita
perfecto, ut et videamus. Vivemus, ait sanctus
De quinque generibut visionum. Osee, jn conspeclu Domini,"elsciemus (Ose. vi, 3).
STNOFSIS SERMOMS.—1. In visione Dei omnis boni Ecce vita, ecce et visio. Sed
sitietas. — 2. Ubi bona Doraini, et terrae viven- ulraque in futuro, non
tium.—5. In praesenli, nec vere vivimus, nec vi- aulem in prsesenti esl.
demtts quod demura hTstatu bealtiudinis conse- III. Omnes morimur, ait mulier quaedam, el quasi
"quemur.—4. Aliter a mrindis, aliter ab immundis aqum delabimur in terram qum non reverluntur (II
corde Deus hic videtur.—5. Qualiter visionem in-
teiectus, et qualiter comiletur affectus.—6. Fru- Reg. xiv, 14). Aquarum in terram"lapsus hominis
ctuosa visio, quam sanctitas merelur; qiiod in est nunquam permanens status. Qui enim quodam
typo expressit Jacob.—7. Deus visus a' Moyse in modo nec habet essentiara, quomodo babet visio-
rubo quid portenderit.—8. Mortuo Ozia rege, vi- nem, cum naturaliter videre
det Isaias Dominum, et meritbriae visionis condi- irj praecedal esse? de qui-
tiones probantur.—9. Quinque genera visionum, bus aquis aperte dicilur, quod non revertuntur.
quarura postrema sol est futurae patriae. — 10. A Inde ergo morimur, qnia quasi aquae dilabimur in
visionibus singula cavenda nebula. —11. Prima terram, quae non reyertunlur. Quia recorddtus est,
est creaturarum contemplatio, et qua ejus ne- ait
bula —12. Secunda, per visilationes divinas, vcl Propheta, quia caro sunt: spiriius vhdens, et non
imagines. Ejus nebula.—15. Tertla est fidei. Ejus rediens (Psal. LXXVH, 59). Merito sancluspatriarcha
nebula. —14. Quarta, per spiritalem unctionem, habitat ad puteum cujus nrraien Videntis et viventis
ac multiplicem operationem. —15. T<ebula ca-
venda segniorum affectuum. —16. Discretionis (Gen. xvn, 14), ut inlerim imraorelur perfectus
necessitas. apud intimum profiindum hujus, de qua loquimur
Aspiciens a longe, ecce video Dei potentiam ve- visionis vitalis, el vit« videntis : ad instar aquilae
nientem; et nebularit totam terram tegentem. Quam ad prseceptum Domini elevatse, quae ponit in arduis
feUces sunt, qui cor ubique mundum circumferunt! nidum suum (Job xxxix, 27). Deo quoque in re-
Felices, inquam, quia veracem ab ipsa veritale gno similem esse, nonne magnse, ut in sermone
proraissionem acceperunt, quod Deum visuri sunt. praecedenti jam diximus, felicitatis est? et videre
Beati, inquit, mundo corde, quoniam ipsi Deum vi- eum, similem ei esse est. 21 Simites, ait, illi eri-
421 SERMONES. — IN ADVENTU DOMINI. 122
tnui, quoniam videbimut eum tieuti etl (I Jban. m, A visio non intellecta solumniodo somniatores; istos
2);. haec itaque causa quia ei similes erimus, quo- autera intelligentia prophetas fecit. Hsec aritem di-
niam videbimus eum sicuti est: Nonne Deus lux, in- vinae visitationis visio licet reprobis nonnunquam
commutabilitas et aeternitas est? videndo autem Iu- sine intellectu; eleclis vero multo cum intellectu
cein erinjus et nos Iucidi, videodo autera incommu- dalur. Sed ttinc fructuose confertur, cumeamprse-
tabiUtatem, et nos efficiemur incommulabiles; vi- cedens sarictitas meretuf.
dendo aeternum, erimus et nos perennes. Et ita sen- VI. Vidit enim quamdam scalam Jacob (Gen.
tiendum est etiam de aliis, quae in hunc modum sunt. xxvin, 11): sed prhis, ut legitis, 'deteri-a stia ex-
iloc autem maximuin et pretiosissimum, dulcissw ivil: posl solis occasum ad quemdam locum venit,
mum et suavissimum Deum yidelicet videre, quem de jacentibus lapidibus uhura lullt, capiti suppo-
qui mundo corde sunt, habent in promissione. suit, etin eodemloco obdormivit. Simili modo et tu
IV. Est alia quoque visio, qua etiam in praesenti exi de terratua,ih qua vitiis et peccatls nutritus
videtur Deus, licet uon in se ipso, etsi qui vide- es : Cadcnle fervore lentationis, quo urebaris, lo-
tur, sit ipse. Et videtur qttidem ab illis quos hac cum adisanclae conversalionis.de sanctis hiultis,
gratia dignos judicat, quos et ipsos mundos corde quos si dinumeras super arenam hiultiplicabunltir :
csse oporlet. Neque enim vel hsec visio, nisi a B unumde mullis, Sanctumyidelicet sanctorum, elige,
mundis cordibus apprehendi potest. Hsec est quae per imitationem menti luae suppone, et in conver-
per imagines siVemenlis sive Cbrporis oslensas ocu- satione eadem, perseveranli quiete, et quieta per-
lis, aut etiam per unctioriem (//oan.n,27),quae do- • severantia plenae omriiuiri visibilium mortificationi
cet de. omnibus; fideli animae conferlur, qua veJ intende.Si ita.te Dominus dimiserit per viasrectas
raptira per iritellectum vel securitate certa perfidem ostendet tibi regnum Dci, dans libi scientiam san-
videt. Beali, inquit, oculi qui viderit qucd vot videlit ctorum, ut pariter et sublimia videas et visa in-
(Luc. x, 23). Sic enim oculis carnis hominem vide- telligas.
bant, ut in eodem, oculis fidei,-Deum, quae per di- VII. Moyses qiioque et ipse visionem vidit (Expd
lectionem operatur, non omitterent. Sed damnabi- n.1,5); in una videlicct eademque re ignerii, sed
lis eos deprimebat caecilas etiam oculos habentes, non uslionem : visionem plane, ut ipse confitetur
qui per diem incurrentes teriebras, et quasi in magnam. Sed leginius quod prius oves pavit.ad in-
nocte sic palpantes in meridie, in ipsara lucem im- terfora deserti minavit, ad montem Dei venU. Itf
pegerunt. De quibus dicitur : Nunc autem viderunt, et tu innocuas irilra te cogitationes et simplice?
et oderuhi (Joan: xv, 24). Viderunt infirmitatcm „ htitri; contemnendo visibilia : deduceas ad intima
quam irriderent, non virtutem quam honorarent : secreti per puritatem defsecatse mentis, quantum
impii namque erant. Et tollatur itnpiut, ait Scriptura, tibi divinitus datur; volatu boni desiderii, ad ipsani
ne videat gloriamDei (Isai. xxxv, 3). Yiderunt na- altitudinem Dei. Tunc dignus eris ignem videre in
turae assumptaeigiiominiam,non gratiam assiimenlis. rribo ardentem, sed rubiim non comburentem: ut
Denique viderunt eum, in quo non erat eis aspe- seias quia in una eademque Christi persona, nec
ctus; et quasi abjectus vultus ejus, et despectus. natttrara -superiorem inferioris assumptio 22 'ni-
Unde nec reputatus est ab eis. Non~autem vide-, minuit, nec inferiorern glorificatio siiperioris con-
runt, in quo intuitus est eum sarictus David, spe- sumpsit. Quod ita sit crede; sed cur, vel com-
ciosum forma prm filiis hominum (Psal. XLIV,3) modo ita sit, omnino discutere non praesume. Ne,
multo minus autem in quo desiderant eum angeli si dixcris cum Moyse : Vadam, et vidtbb vhionem
' hane
prospicere (/ Pelt. i, 12). tnagnam, quare non comburatur rubus {ibid. );
V.Haec autem visio fidei.qua Deus cernitur abseris videns Domintts quod pergis ad videridura, dicat
et prsesens. Praesens qiiidem per fidem, absens a'u- tibi: ne appropies huc : ne scrutator majestatis op-
tem per speciem. Cum [al. cum aulem, velquidem] primaris a gloria. - •
pervisitationem aliquara bonoratur, etper unctio- j) VIII. De Isaia legimus, quia vitlit Dominum se-
nem internam dulcoratur : plena nimirum et per- dentem super solium excelsum et elevatum; sed
fccta claritate potitur : ita duntaxat si et visionem hoc non nisi post.[«'/. prius] mortem Oziae regis.
rectus intellectus, etunctionem discretus comite- Sic enim legilis : ln onno quomortuut tst rex Ozias
tur affeclus. Quia hunc, cui haec visio indulgetur, vidit Dominum sedenlem super solium txctlsum tt
etvisitalio excitat ad admirationem, et nnclio iri- etevaium (Isa. vi, 1). Moriatur in le prsesumptio
Qammat ad affectionem. Et unctioquidem nunquam superbiae, morialur et lepra luxuriae, et est mortuus
sirie affectu est : est autem quarii saepe visitalio prsesumptuosus rex,*et Ieprosus. Tunc mnndus
sine intellectu : inungere namque aflicere est, non carne et humilis, in mente intueri roereberis Donii-
item visitare est iUuminare, sicul nec idem, quae num prsesenteni intelligenliae creaturae rationalis et
videatur rem ostendere, et quo videatur, oculum angelicaea casu custoditae, et humanae per miseri-
praebere. Visitatus est quondam per somnium Pha- cordiam Redemptoris a lapsu erectse. Igitur nec in
rao, visitatus esl et Nabuchodonosor. Sed quod ih terra sua scalam vidit Jacob, nec in ^Egypto Moy-
visilationibus, illis utrisqueregibus somnium : hoc ses ignem in rubo ardentem, sed noh comburcn-
sanctis Joseph etDanieli prophctia fuit. Illis enim tem; ncc Isaias Dominum sedentem snper solium
123 ADAMIPRJEMONSTRATENSIS 124
cxcelsumel elevalum, nisi mortuo rege Ozia. Visio- A pia curiositate perscrutaris : si a Summis coeli us-
nem itaque divinae manifeslatiopis sanctilas pro- que ad ima lerrae; si a supremo omnium creatu-
merealur [al. proineretur], ut sil : inteUcctus as- rarum cardine neque ad inferiorem carum, ut ita
scquatur, ut fuctuosasit: fidesregat, nc tcmeraria dixerira, basim, in contemplatione mentis tuse
sit; unclio dulcoret, ut sapida sit. Quia et in fu- oculum perducis : si qusesolummodo sunl [al. si non
turq visio faciei ad faciera providebit, ut unaquae- solumraodoquse sunt],si qusesunt etvivunt, sentiunt
que harum visionum renumerata sit. et discernunt, mundo oculo perspicis, et tantorum ac
IX. Est adhuc qusedam visio, .quae in ordine de • talium Dcum conditorem.disposilorcm ac provisorera
lel esseprima, quaeet in comraune omnibus pro- adrairaris: nonne Deiad te potenlia venit qusein ope-
ponitur ; inspectio videlicet visibilium crealurarum. ribusejus visibtlibus tani adrairandis,super invisibili
Li promptu namque omni utchti [al. oranium uten- ejus potentia obslupescis? Sed cave in bac considera-
lium] ratione est,. invisibilia Dei per ea, quw facla tione 23 tua, ijebulam, quae totam solet tegerc
tunt, intellecla conspiccre (Rom. i, 20); sed absque tcrram. Etenim animalis liomo nullatenus perci-
prsccedentibus, quas breviler attigimus, visionibus, piens quae Dci sunt, quia slultilia est illi, et non
bscc omnino infructuosa est. En qiiinquepartitam potest intelligere (/ Cor. n, 14), continuo tamea
vobis proposuiraus visionem. Inlelligite tnystcrium, B prae oculis habens, qiue condita sunt. Intuctur qtti-
niagisauteni sentite fructum. Priraa est iu creatu- dem opera Dei, sed oculo carnis voluptuoso, non
rarum inspectione; secunda in mystica visitatione; aspectu mentis contemplativo. Utcns superbe et li -
tertia infidei cognitior.e: quarta, in interna unctio- bidinose creaturis ai injuriam Crealoris, ac proindc
ne;quinta, in ipsius Dei, sicuti est, visione. Et ad curaulum proprise damnalionis. Nonne in isto
prima quidem ad cognitionera invilat, secuuda cla- terram nebula tegit, dum in eo ex toto voluptuosae
lificat, tertia gubernat, qttarta inflammat, quinta sensual.talis levilas, et interius mentein per appe-
plene beatificat. Primae qualuor, quasi qusedam in tituin UUcitum obscurat, el exterius carnem per
pnesentis vilae nocle, luccnles stellae sunl, nam opus nefarium foedat? Quod cum ita sit, conside-
quinla sine ullo defectu scterno lumine fqlgens ftt- rate, quoniam ubi justus in admiralionera divinaiu
turae patriae sol est. Qitis cnim ibi Dei invisibilia erigitur; ibi impius in libidinem propriara proj>ler-
'
per ~ea qure facta sunt, inlellecta conspicerc opus nitur; el ubi Dei ad illum potentia venit, ibi in istc-
habebit, ubi quae modo invisibilia sunt, visibilia totam lerram ncbula tegit. Dum et ipse invisibilia
trunt? Quis ibi per somnia, seu visiones nocturnas, Dei per ea quae facta sunt, intellecta conspiciens
Deura opus habebit videre, per speculuin in aeni- „ (Rom. i, 20), sempiternam qttoque ejus virtutem et
ginate, Ubi omnes facie ad faciem vidcbimus? divinitalem venerando et laudando admiratur; et
(I Cor. XIII,*12.) Quis ibi ambulabil per fidem, ubi isle, quae quidem facta sunt conspiciens, sed solum
omnes cernunt per speciem? sed nec spiritus lunc, iu eis cupidilalis propriae explementum quserens,
sicut nunc, habebimus unclionein, quem ibi tene- sive in- eis mentis elationem sive camis corru-
Limus, et non dimittemus, quibus ita se aeterna ptioncm adimplere conatur.
illa infundet charitas, ut nulla nos ab ea in setcrnum XII. Post hsec aspice a longe in secundo genere
diverlat satietas. contemplationis, quod brevius superius perstrinxi-
X; Sed cum stellse sint, moneov ut omnis quae mus, et vide Dei potentiam venientem. Quod nimi-
cas in aliquo obscurare potesl diligenter nebula ca- rura facis, dum ea quse ad te sunt, sive occulte pcr
veatur. Abigatur sollicite a lumine primse slellae divinas visitationes, sive aperte per aliquas rerum
nebula, quae est levitas voluptuosse sensualitatis. A iraagines sane intelligis, et recle interprelaris, ut
lumine secundae, nebula, quaeest seduclio diabo- Dei et in eis polentiam admireris. Nonne Dei ad
lici phantasmatis. A luraine tertiae, nebula, quae Jacob per scalam potentia.venit, quara vidit, qui
cst prsesumplio temerariae pcrscrulationis. A lu- pavens ait : Vere Dominut est in loco hto, 'et ego
mine quartae, riebula, quse est nimietas deceptricis :[) nesciebam? Quam terribilit est-locus hte! non est
indiscretionis. Iloccst quadripartitum lumcn in-quo aliud nisi domus Dei et porta coeli (Gen. xxvm, 17).
videbimus et ncbulam rion quidem aliquam partem Nonne ad patrem, et fratres Joseph in somniis, quae
terrae, sed in multis totaiu terram tegentem. Po- et ipse vidit, Dei potenlia venit, cum a fratribus
tentia Dei lux esl. Et in luce hac quadripartita vi- dicitur : Nunquid rex noster erh, el subjiciemur di-
demus lttcem potentise, diem; lenebras vero ne- tioni tum? (Gen. xxxvn, 8.) Et a patfc : Quid sibi
bulse, noctera. Tu ergo, qui purilali contemplationis vull hoc somnium quod vidisti? nunquid ego el mater
in mente insistis, aspicicns a.longe, vide Dei polen- tua, et ftaites tui adotabimus te super terram ?
tiam venientem. Aspice, et vide. Hoc est, contem- (Ibid., 10.) Nonne ad eumdem Josepb in somniis
plare et intellige. Sed aspice a longe, contemplare Pbaraonis Dei potentia venit (Gen. XLI, 1), qui,
profundc. A longe namque sunt,qtiae profunda, quac quod Deus potenter postmoduin faclurus fuit, in
intima sunt. Nonnc a longe esse videnlur, quae in eisdem somniorura visionibus plcne intellexil? Quid
exordio mundi fuerunt, et quse in fiue mundierunt; de Danicle diceraus? Nonnc et ipse rcgis somnia
ilia jam facta, haecvcro facicnda ? audiens, in slatua ex diversis metallis compacta
XI. Ilaqtie si opcra Dci admiranda, ct stupcnda, (Dan. II, 45); in Japide Ac monte sine nianibus cx-
125 SEKMONES. — IN ADVENTU DOMINL *
126
1
ciso; in arlore quse airiversam terram implevit, A.reri humiUter noluerunt, justo Dei judicio caecat;,
Dei polentiam venienterii vidit, dum potenlise ejtts in tenebras crroris corruerunt,
opera post?a potenter adimplenda, in eisdem som- XIV. Videndum posl haec quia unctio, qnae clDcet
ni!s aspexit? Ipse quoque apostolorum princeps de omnibus, dat nobis potissimura videre Dei po-
vidit nova, audivit facieuda, dixit vera, et in his om- tentiam venientem. Paracletus namque spiritus
nibus Dei potenliam vidit; et descendens vas qtiod- sanclus, quem mittit Pater in nomine Filii, ipse nos
dam, velut linteum magnum quatuor initiis sub- docet, et suggerit nobis, {qusecunque idem Filius
initti ile coelo in terram, in quo omnia replilia, dicit nobis (Joan. xiv, 26). Ipse nos docet omnem
et quadrupedia coiitinebantur. Qui invitatus ma- veritalem ; ipse ctiam quse venfura sunt annuntiat
ctare et manducare, sed renuens, commune et nobis. Ipse nos non modo ad cognitionera illuminat,
immundum eatenus se non comedisse asserens, au- sed ad affeclionera inflammat. Et variis quidera
divit : Qttod Dens mundavit, tu ne commune dixeris modis varios in nobis affectus format. Modo enim
(Act. x, 15). Sciens vero postmodum illa terrena peccata, quse jam commisiraus, mentis nostrse ocn-
animalia, Corneiium loquor, et ejus necessarios lis opponit et ad pcenitenliam pectora noslra exci-
amicos, intra vas fidei admiltenda, visionem quam tans, dolore nos raaximo feril. Modo nobis quantam
fidit, spiritu discernens, aiebat: In veritate comperi' B et in carne, et in niente inlirmitatem circumferi-
quia non est personarum acceplor Deus. Sed in omni. mus, demonstrat, et omncm in nobis superbiam
genle qui timel Deum,et operatur justitiam, acceplus perimens, in suo nos conspectu humiliat; aliquando
ett ilti (ibid.,.Zi). El infra : Mihi otlendit DeUt, vero, quam nullius momenti snnt omnia temporalia
nemineincommunem aut immundum dicere hotninent ostehdit, et ante mcntis n6s.traeoculos universa quse
(ibid., 28). Sed hic necesse est prudens quisquc hic volvuntur vilipendens, in eorum nos contemplum
sollicile vigilet, quia bic maxime se solet Satanas virililcr erigit. Nonnnnquain 4]iiam sit terribilis
transfigurare in angelum lucis, ne forte nebula tota Doroinus super filios hominmn nos erudit, ct oc-
ejus terra tegatur, et videre se Dei potentiam ve- culta ejus judicia valde formidanJa asserens (Psal.
nientem arbitretur. Multi enim diabolici phaii- LXV,5), tiinore nos validissimo conculit. Plerura-
tasmatis seduclione illusi sunt, et honorari se divi- que horribiles inferni pcenas consideratiohis nostrse
na visilatipne sestiraaverunt, sicque totam earura oculis repraesentat, et earum immanilalem modis
terram nebula texil, quia mentem eorum «erroris diversis et horridis in mente transcribens, crucialti
phantaslici caligo obscuravit. Propter quod, charis- nos vehementissimo deterret. Ipsa etiam festa su-
simunolile fallaciis intendere somniorum, ne sedu- ' pernse patriae, ipsa gaudia inlernae claritatis, nostris
camini : Multot enim, ut Sefiptura ait, errare fece- aliquando menlibus per aspirationem sui amoris
tunt tomnia,.et iilusiones vanm, et exciderunijpe- imprimit, et quam sit eorum et felicitas aetema, et
rantes in illis-(Eecli. xxxiv, 7L Et iterum alia setemitas felix, lectissimis in corde schematibus
Scriptura dicit : JVon augurabimiiii, neque observa- depingens, in eorum nos appelitum atque desiderium
bitis somnia (Levit.. xix, 26). Et vos ne viceclarita- veheraenter accehdit. Nonnunquam etiara ad per-
tis potenliae Dei, obscuritatem suscipiatis nebulse. fectionis culmen totis dcsideriis ascendere per piam
XIII. Sed et oculis fidei solet quam maxime Dei conversationem, et ad intuenda sanctdrum praece-
polenlia veniens videri. Quis enim alius est oculus, dentium exempla nos excitat, ut Jeremiam de pro-
quo fiiius per piorlem videtur ignominiosam de- fundo non soluni funes, sed et panni veteres extra-
scendere [«/. in foveam descendere]; ascendere au- bant (Jer. xxvm, 6); et ostenso nobis, ut Ezechieli
tem filius resurrectionis? Quo alio quam oculo fidei praecipituc, templo metientes fabrieam (Ezech. XLV,
sub speeie panis et vini veritas corporis et sangui- 10), coiifimdamur ct erubescamus ex omnibus quas
nis Cbristi videtur? similiter et in aliis sacramentis, fecimus.
dum aKud est ipsum velamen, quod exlerius cer- XV. Nonne in his omnibus Dei polentiam venicn>
nitur, aliud vero ipsa rei veritas, quae esse inibi D | tem videtis ? sed uecesse est ut et hic iiebulam ter-
creditur, procul dubio Dei est potentia, quae ibi ram tegenlem, indiscrelionem animam seducentem,
veniens videtur. Sed et hic nihilominus oportet, civeatis. Qua"mplures cnim multoties vidimus in
ut tenebrosi hostis caliginosa claritas, quae vera ne- his qiios nunc breviter attigimus, affectibus gravi-
bula est, exploretur, explorata deprehendatur, de- ter fuisse deceptos et quia discretionis mediura
prehensa 24 devitetur, ne praesumentes plus sa-> ignorabant, claudicanles a semitis suisv quod vir-#
pere quara oportet sapere. Quae sola attingi pos- tutem esse putaverunt grave postmodum peccatum
sunt fide faumana conemur disculere ratione. Si fuisse deprehenderunt, et iri quo se putabant ad
enim bestia teligerit monlera, lapidari in Exodo ascensum posse perlingere sanclitatis, in eo versa
jubetur (Exod. xix, 12); et quod de: sacrosanctis vice, in magnam praecipitati sunt ruinam pravitatis.
agni carnibus edere non suflicimus, igni prsecipi- Sicque dum videre se Dei polentiam venientem ar-
mur reservare (Exod. xn, l.OL Quod aliter agentes bitrali sunl, nebula totam eorum' terram teclain vel
nonnulli, dum majestatem potenlise Dei nimis irre- sero ingemuerunt, dolentes per viam ambulasse,
vereiiter perscrutali sunt, oppressi a gloria nebulac qttae recta eis visa est; sed ejus ducunt novissima
in tenebras irruerunt, quia 3um arcana fidei reve- ad mortem (Prov. xiv, 12). Clare igitur ex vcrbis
127 ADAMI PRJEMONSTRATENSIS 128
istis apparet quse iu omni cui inlendunus negotlo A bilium inspectioncm mcdilari. Hoc autcm genus
spirituali, sic virtutes exercere debeamus, quatenus, speculalionis qtiasi primus ad contemplationem
qtiae eis contraria sunt vitia, totis devitare viribus ascendere volentibus gradus est. Quo tamen soli
sludeamus, ne, si ineaute per iter virtutum incedi - indigenl terrigense, qui in hoc, de terra geniti non
mus, ah eo declinantes, in vitiorum foveam pro- incongrue dicuntur, eo quod nulla nisi sola "Dei
ruamus. visibilia conspicantur. Non aulem eo indigent CIE-
XVI. Et idcirco, siye in creaturarum inspectione, licolae, qui Deum facie ad faciera intuentur (/ Cor.
seu.in divina visitalione; vel in (idei credulitate, XIII, 12). Sed eanthi terrigenac obviam, et dicant:
aut in interna etiam unctione aliquid nobis sugge - Nuntia nobis si tu et ipse (Psal. LXXIX, .1), quia
ratur, quainvis probabile videatur, sollicita tamen erudiri quam maxirae indigent inspectores isti ut
primum a nobis perscrulatione discutiatur, et sciant quomodo puritas defaecatae considerationis
tunc demiim diligenter discussa adraiilatur. Unde erigit "in admiralioneni. Quia vero fceditas volu-
et post bsec [ al. posterius hoc \ commonendo pluosae sensualitatis profltiit in libidineiri, caveant
diciraus (246) : Quique terrigenw et filii hominum, ne putanles suscipere regem Israel, regem susci-
'simul in unum dives et pauper (Peal. XLVIII, 3), piaht Babylonis : dura volenles ad divinam in ptira
ile obviam ei, subjungimus et orando hoc modo : " visione pertingere laudem, a bono illo absiracli,
Qui regit Israel, intende; qui deducis velut ovem et ad raalura, per propriam voluptalem [al. volunta-
Joseph : qui sedes super chtrubim, nuntia nobis tem] illecli (Jac. i, 14), ad vitiorum proruant con-
si tu ts ipse (Psal. LXXIX, 2). Succedit post fusionera, et omittentes enutriri in croceis, amplc-
haec vox ista deprecatoria, qua oramus sic : ctantur stercora (Thren. iv, 5).
Excita, Doinine, potenliam tuam et veni, ut salvos II. Ad 6ecundum specufationis genus filii horai-
facias nos, qui regnatUrus es m populo Israel. Et num spectant. Hoc loco filios hominum imitatores
cum oratioad duos sequentes versus pertineat: in accipimus perfectorum. Sunt enim homines culpa-
primo oramus, ut nuntiet nobis si ipse est, in se- biles, sunt et fragiles; sunt autem et rationales.
cundo, ut veniat ad salvandum nos, qui regnaturus . De primis Apostolus : Cum, inquit, sit inter vos ie-
est in populo, per infinita saeciila saeculorum. lus^tt conltntiq, nonne homints estis ? (1 Cor.-ni, 3.)
Araen. Id esl dura per invidiam invicem zelatis, dura per
25 SERMO VI. iram invicem offenditis, jure vos culpandos esse
1TEMPOMIN1CA I IN ADVENTU DOHINI. monstratis. De secundis Psalmisla : Scianl, inquit,
De cautela quw in spiritualibut visionibus habtnda ,n gentes, quoniam hbmines sunt (Psal. ix, 21). Id est
est, et de mytttrio advtnlut Chrhli. intelligant quam debiles et fragiles sunt. De terliis
SYNOPSISSERMONIS. — 1. Ad primum coriiem,pla- idem Psalmista : Homines, inquit, el jumenia sal-
tionis genus spectant terrigense. — 2. Ad secun- vabfs, Domine
dum , lilii hominum , quorum gradus triplex. — (Ptal. xxxv, 7). Id est non soluin
3. Ad tertium, divites. —-4. Ad quartum, pau- summa ratione praeditos, sed humili simplicitale
peres.—5. Insigne elogium charitatis. — 6. Quid compositos ad spiritualem salutem vocabis. Legitur
sit Israel regi, Joseph velut ovem deduci, et su- et de his in libro Job : Respiciet homines, el dicet:
per cherubini Sedere. — 7. Activi el contempla- Peccavi
tiyi in schola dilectionis erudiendi. — 8. Conve- (Job xxxm, 27). Ul dum alios contra
nienter prsenoscitur, qui Salvator advenire nun- oblectamenla peccati raentis ralione persislere con-
tiatur. — 9. Quale remedium hominibus slalim siderat, ipse quoque peccati dominio se enerviter
Deus providerit a lapsu. — 10. Horainera poona
infirmum, culpa fecerat caecum. — 11. Salvator subjacuisse ingemiscat. Tales aulem hominum filii,
mox snbveuit, qui tanlum in fine pervenit. — perfectorum videlicet imitalores, quos sua Dominus
12. Adventus ejus in dictis el factis propbeta- visitatione judicat non indignos, eant cl ipsi obviam
rum, diversisque sacramentis. —13. Imperfe- ei et dicant : Nuntia nobis si lu es ipse. Ne ipsi
clior notitia Redemptoris in lege naturae, quam
scripta, aul propbetarun* —14. Trium lempo- quodammodo seducli, illusionem diabolici phaulas-
rum apta epigraphe. — 15.'Deus amabiUs in '.D matis honorera sestiment divinse visitationis.
sanctis, suavis iii electis, in seipso incoraprehen- III. Divites autem abundantes in fide vocamus.
- sibilis. — 16. Ut prophetae noverunt mysteria re-
demptionis. — 17. Per lignum victus, et Viclor Divites nanique in fide elegit Dominus, et hmredes
homo. . regni, quod repromhit Deus diligentibus se (Jac. n,
I. In praecedenli sermone, quatuor diximus esse 5), qui et ipsi necesse habent ire obviam ei et di-
genera speculationum: quorum primum creatura- .cere : Nuntia nobh. Ut per rectam eis ire regulam
rum est inspectio; secundum, divina visitatio; ter- donet, ne qui simplicem tenendo fidem, in sumrao
tium, fidei cognitio; quartum, interna unctio. Et valent stare credulitatis, temere perscrutando, in
hi quatuor sunt qui admonentur, ut eant venier.ti blasphemiam incidant erroris.
obviam (247). Terrigenm , fitii hominum , diviles , IV. Pauperes faumiles sunt. Hi sunt, quibus
pauperes (Psal. XLVIII,3). Ad primum speculalionis lubenter Spiritus ille verilalis gratiara suse un-
gerius terrigenae pertinere vidcntur, quorum pro- ctionis infttndit, ut valles abundent frumento
prium est invisibilium Dei cognttionem per visi- (Isai. LXIV,14) et mansuetit, ut Salomon ait, dei

(246) In Officio ecclesiastico. (247) Ex i Resp. primi noct. Dom.I Advenlus.


129 SERMONES. — 1N ADVENTU DOMINI. 130
graliam (Prov. iu, 34); Suptr quem enim requieicel A pter dtilccdinem Dei, vel subtracta contemplatione,
tpiritut Domini, niti supef humilem et quietum ei insislere actioni, propter necessitatem proximi.
tremenlem verba ejut? (Isai. LXVI,1.) Sed et isti VII. Qui ergo regit Israel, intende,'\A est, dispo-
nibilomihus non omittant ire obviam ei et dicere nis contemplalivos, ne aberrent; Qui deduch velut
ut nuntiet eis. Quatenus discrelione spirituum or- ovem Joseph, id esl de acfwne in actionem prd-
nati, evidenter deprehendant quid illud sit, quod vehis simplices, activos, ne tepescant. Qui sedes
spiritus 26 '"e vcritalis infundit ad salvationem : super cherubim, id est lam activos quanV contem-
quid item, quod spiritus ille seductorius suggerit plativos in schola dilectionis erudis, ne vel isti te-
ad deceptionem. Sed ad agnoscenda arcana hsec, mere scrutando in errorem, vel illi desidiose ne-
et occulta, non solum quserendo', sed et orandq gligendo incidant in teporem. Nuntia nobis, si tu
pertingemus. Et saepe pius invenit pulsalor quod es ipse, ul lumine claritatis clarificati agnoscamus
temerarius non meretur perscrulalor. Et ideo qualiler conlemplari, qtialiter etiam debeamus ppe-
non solum debemus ei ire obyiam, .sed in hanc rari. Et ardore item ejusdem claritatis inflairimati,
etiam vocem prorumpere, et dicere : Qui (248) sciaraus quomodo te, et affeclare debeamus per de-.
reais Itrael, intende; qui deducis vetut ovem Jo- sideriura amoris, et promereri queamus per ,exer-
seph; qui sedes super clierubim, nunlia nobis, si tu ? cjtium laboris. Quse yero.posthaec in" subsequenti
es ipte (Ptal. LXXIX, 2). versu dicuntur : Manifestare (249) cqram Ephraim,
V. Scitis, fratres, quia omniura virlutum prima- Benjqmin et Manasse, plenam omnium visibilium
tuin charitas tenet. Si enim cbaritas parcit, re- designat oblivionem; quse non nisi per solam per-
missa pietas non esl; et si charitas corrigit, distri- fectam acquiritur dilectionem. Igitur, postquam
ctio rigida non est. Si ipsa erigente in contem- eurido ei obviam, de seipso percunctati sumus;
platione sublimaris, non errabis, quia menle ex- postquam orando an ipse sit, ut .nofais nuntiet,
cedis Deo (// Cor. xv, 13). Si ipsa moderanle ad deprecati sumus, certi jam. de ipso eflecti, ut ad
actionem descendis, non prsecipitaberis, quia so- salvandum nos veniat, oremus et dicamus: Exci-
brius es nobis. Haec namque, de qua loquimur, ta, Domine, potentiam tuam, et veni, ut salvos'fdcias
charitas ,* scala est, cujus inferior pars terram, nos.
summitas vero langit ccclura. Quse et ipsura Do- VIII. Nonne faunc tenuit ordinem sanctus Josue,
minumsibi geril innixura (Gen. xxvm, 12, et seq.), qui videns angelum requisivit dicens : Noster es
'
qui paratus est remunerare non solum ascendentes, an edversariorum ? (Josue v, 15 et seqq.) Qui post-
sed etiam descendentes. si tamen hoc solum cura- Q quain agnovit quis esset, ad obediendum prom-
tum fuerit, ut super Filium hominis ascendant et ptum se et paratum exhibuit. Quid, inquit, Do-
descendant (Joan. i, 51). Igitur per Israel visio minus loquitur ad servum iuum ? Ipse quoquo apo-
accipitur divinae contemplationis, per Joseph au- stolorum primusvenire ad Dominum supra mare
gmcntum bonae actionis, per cberubimpeifectio di- voluit; sed prius, an ipse esset, erudiri optavit: Do-
lectiouis, quia cherubim pteniludo scientim dicitur. mine, inquit, st tu et,jubeme venire adle super aquas
Et, altestante Paulo, pleniludo legh ett dUectio (Malih, xiv, 28)",Potentiam suam excitat, cum nos
(Rom. xiii, 10). Sed.Israel regitur, quia in contem- salvare decernit, quia si decrevit salvare nos, con-
plalione maxime, ne aberremus, gubernari a Do- tinuo liberabimtir. Venil, cum gratiam nobis saltilrs
mino indigemus. Multi enim visione divinse con- impendit. Salvat vero, cum salutis perseverantiaia
templationis illuminati sunt, sed quia-Deum in bac tribuens, ipsum plene ac perfecte in nobis mofbum
visiene peccatis suis exigentibus, ductorem et dis- captivitalis evacuat.
positorem non habuerunt, luminis, quod super IX. Est adhuc in verbis istis sCnsus alius, mi-
se emicabat, et cui lemerarie, utpote sine duce [al. nus quidem subtilis, sed magis communis, quem
ductore] intendebant, iramensitate reverberati, in breviter jam percurremus, quia debitum exposcit
tenebras caliginosi erroris deVoluti sunt. Joseph ]Jsermonis hujus prolixitas finem. Scitis quia ver-
velut ovis deducilur, quia vadit de virtute in vir- sutia diabolica prolapso homine in culpam, ac per
tutem, simplex, active, velut ovis de pascuis ad hpc depresso et in pcenam, idem hostis yersi-
pascua. Ut quasi tot pascuis ovis pinguescat, quod pellis, qui eum primitus fraudulenter, postmo-
sanctis actionibus egregius operator insistere non dura violenter tenuil, ut ei non sufficeret, quod
cessat. Sed quia qualiter vel conteroplando viri stantein prostraverat, nisi tyrannidis susedominium
sancti excedere Deo, vel bene operando sobrii esse 27 exerceret et in prostratum. Itaque tam misera-
debeant, nobis matris charitatis disponere est, biliter seductus, taraque graviter culpae simul ac
postquam [al. et ideo postquam] regit Israel, post- pcensevinculis ligatus, nisi ei, qui solus potuit, gra-
quam deducit Joseph, etiam sedere Dominus super tuita sua gratia succurreret: seternae daranationis
cherubim perhibetur. Ut in quiete geminse charita- jngum nullatenus evadere posset. Proyidens ergo
. tis plene addiscant, vel quando oraissa, ad tem- Deus gratiam salyationis ejus, proyidit et modum
pus, actione vacare debeant contemplationi pro- ejusdem redemptionis. Salvalionem videlicct bpmi-

(248) Ex Oflicio eccles. Dom. primse Adventtts. (249) Ex oflicio eccles. ubi sup. , j,
131 ADAMI PR^MONSTRATENSIS i 132
nis prseflniens in homine Christo quatenus juxta id A ipsum praevenientibus et adventum ejus munde nun-
quod Apostolus ail: Sicul per unum hominem mors, liantibus, et ipse quodainmodo venit. Nonne in Apo-
per hominemressel-el tesurrectio mortuorum (I Cor. calypsi de Agno legimus dictum : Agrii, qui occisut
xv,Sl). Atque ut nominibus surs nostrum el capti- esl, ab origine mundi? (Apoc. xm, 8.) Quomodo
vatorem exprimat, et liberalorem :-Sicut in Adam, enim ab origine-raundi occisus fuil? pro eo quod ab
inquit, oinnes motimur, ita et in Chrhto Oinnesvivi- origine mundl fuerunl hi, pro quibus in fine mundl
ficamur(ibid., 22). Quia vero slatim postquam pec- occisus fuit. Ita et ab origine raundi quodam modo
caverat, pccna ab ipso mundi exordio, et in corpore venit, quia nullo tempore defuerunt hi pro quibus in
homo per poenam mortalitatis, et in anima aegrotare fine mundi venit; quibus etiam prius profuit adver.-
ecepit per culpam iniquitatis, missus est confeslim tus ejus quam adfuit. Quanquam nullo modo pro-
etiam cx tunc medicus ad curandum. Missus, in- desset, nisi aliquando adesset. Eodem namque ejus
quam, et si non in se ipso, in remediis tamen suis adventu in se quidem adhuc futuro, illi in ipso
missus est, diversis videlicet sacramentorum genc- mundi exordio salvati sunt: quo nos jam, eo prae-
ribUs ad spiritualem hominis curationem instilutis. terito, in qtios firies saeculorum devencrunt (ICor.x,
Qtii per singulas setates mundi pertransivit benefa- " 11), salvamur. Quia et qjd prwibant,el qui sequebantur
ciendo, et sanando omnes oppressos a diabolo, qtto- eum clamabant': Hosahna (Joan. xn, 13). Ut unus
niam Deus erat cum illo (Acl. x, 38), et intra si- idemque et praecedentium esset salvator, qui futurus
num salvatricis gratiae collocans, quotquot erant erat, et siibscquentium.
prseordinati ad vitam aeternam (Act. xm, 48). XII. Aspice ergoa longe et vide Dei potentiara \e-
X. Ad homihem itaque miserum et miserabilem, nientem, id est conlemplare profunde et intellige
quem et pcena debilitatis infirmum, et culpa igno- Patris virtutem Christura Dominum nostrum ad hu-
ranliae fecerat caecum, venit potens sapicntia, et sa- mani generis redemptionem in oraculis patriarcha-
picris potentia Dei, ut ejus el ignoranliam illuraina- rum et dictis prophelarura, in sacramentis lara legis
rctsapiens, et infirmilatem roboraret potens. Venit, naturalis, quam scriptae appropiantem. Vide et ne-
inquam, et a principio venit, qui in finepervenit, bulam totam tcrrarii tegentem, hostem videlicet il-
saliens, ut dicit sponsa, iu monlibus patriarcliarum, lum caliginosum, diabolum loquor, reprobos,'qui re-
et transitiens colles propbetarum : donec miseratio- lictis ccelestibus lefrena inordinalediligendo, etipsi
nem induens et veritatem, similis ficret, capreae terra [al. etcaetera] fiuntper ignorantiam, semper ma-
hinnuloque cervorum. Stans quidem post parietera gis acmagisobscurantem [al. obscurali], sicutenim ab
nostrum, sub velamine infirmitatis noslrse, virtutem ,"*ipso mundi exordio, eo, quo superius diximus,
suae reclitudinis occultans, respiciens tariienper fe- modo, in electis silis Dei polentia venit ita et in rc-
nestras divinorum, qtiaein homirie gessit operum, et profais lotam 28 terram nebula diaboli lexit. Quia
prospiciens 'per cancellos salubrium, quae protulit quemadmodum in viris sanctis evidenter adventum
verborum (Cant. it, 8 el seqq.). Quatenus .videntes Filii Dei agnosciraus, sic et versuti faostis lenebras
opera, quae dedit ei Pater ut perficiat ea quaeet te- in irapiis videmus. Aspiciamus itaque a longe, et
slimonium perhibent de eo (Joan. v', 36), dicamus contcmplemur innocentiam Abel, obedientiam Noe,
ci: Scimus quia a Deo venitli, maghter. Nemo enim bonam verecundiam Sem et Japhet, Udem Abrahae,
pdtett htec signa facere, qum tu facit, niti Deut fue- mundiliam Isaac, toleranliara Jacob, pudicitiam Jo-
rit cum eo (Joan. m, 2). Et audientes nibilomrnus seph, mansuetudinem Moysis, sarictitatein Aaron,
verba ejus, quac spiritus ctvita sunt, in hanc vocem zelum quem eXercnit Pninees, fortitudinem Josue,
el nos prorumpamus: Nunquam sic tocuusest Iwmo, simplicitatem Samuelis, humilitatem David. Admi-
sicut hic liomo (Joan. vn, 46), quia, quem misit remur etiara diversa genera sacraraentorum, quse
Deus, verba Dei loquitur. Itaque abeo tenipore as- parlim sub lege naturali, partim sub scripta lege in-
serimus eum vemsse, quo scimiis eum subvenisse. stituta sunt. Admiremur nihilominus patriarcharum
In fine quoque pervenisse dicimus, quando in ea | ) facta, prophetarum dicta; legamus etiam omnia,
forma visibilis apparuit, in qua specialiler operalus quae scripta in lege Moysi et prophetis, etpsalmis
est saluicm nostrara in medio terrae (Psal. LXXIH, de Christo. Nec dicere jam poterit quis quin videa-
12). mus potentiam Dei yenienlem. Aspiciamus eam a
XI. Quia enim segrotanti homini in remediis sa- longe, et videamus tot nationes sub ccelo, ab ipso
cramentorum, oblationum et sacrificiorum et diver- mundi exordio tenebrisdiabolicis involutas, sine Deo
torura mandatorum alque praeceptorum tam in Q- iri hoc mundo existentes, ad simulacra muta ductas,
guris patriarcharum quam in dictis prophetarttm et pereuntes, relictis, imo prorsus ignoratis coelc-
abipsoaegritudinissuae exordio subvenit, non incon- stibus, et lerrena totis affectibus amplectentes, et
grue dicimus de eo, quoniam ex tunc ipse venit. intueamur nebulara totam lerrairi tegentem.
JVam,sicut de rege aliquo vulgo solet dici, quod tunc XIII. Sed Dei nostri polentia, quam a longe as-
minus
veniVquando, praevenienlibus ejus militibus* ad- pexerunt venientem, quo longius fugit, eo
ventus ipsius nuntiatur, licel longo fortassis posl nota fuit. Sub lege namque naturali nisi paucissi-
temporc ipse quoque venturus sil ita et magnus Rex rais, qua-nam humano generi redemptio exhibenda
noster Dominus Christus in patriarchis et prophctis crat, non patebat. Sub lege autem agnovit hoaio
133 SERMONES. — IN ADVENTU DOMINT. 154
per legem peccatum, sed quia neroinem ad perfe- A quam homintim transccndis, qui asccndcns super
ctuin adduxit lex (Hebr. vn, 6), sentiens quia non cherubira, et volans sttper pennas ventorum (Psal.
est data, quaeposset justificare, co3pit anxie quserere CIII, 3), tam sensuiri bealorum illorum spirituum,
redemptionem suam. Et cum multi eo tempore Sal- quam intellectum fidelium excedis animarum.
vatorem ad liberandum hominem venturum agno- XV. In quibus verbis innuitur, qn.i Deus sit in
scerenl: quae lamen persona ad hoc negotium salu- eleclis angelis, quid in hominibus sanctis, quidetiam
tiferum ventura erat, sive homo videlicet, sive in seipsu. Quia interno suo regimine angelos a lapsu
angelus, non nisi pauci sciebant. Postea vero tcmpo- custodiens, et in beata atque beatificanle 29 su'
ribus prophetarum multifariam, multisque modis ipsius visione, seraper retinens, in eis est amabiUs.
loquente Deo patribus in prophetis (Hebr. i, 1), Homines, ut quos secundum proposilum vocal san-
agnita est a niuitis, et persona Redemptoris, et ctos, quibus et omnia cooperari facit in bonum prae-
modus redemptionis. Quo videlicet Filius Dei, et in scieris, et praedestinans eos conformes fieri iinagi-
carne veuturus, et m eadem carne pro homine erat nis Filii sui (Rom. yin, 28): Ques el elegit in Chrhto
rooriturus. Qui aulem eo tempore hujusjubaris Iu- anle mundi eonstilulionem, ut sint sancti et immacu-
mine clarificati sunl, ut lantus ac taUs redemptor lati inconspeclu ejus in charitate (Ephes. i,4); dttm-
fcstinanler adveniret: non modo internis affectibus B I eos et per veniam emundat, et per justitiam exor-
exoptabant, sed crebris atque devotis, ut patssim le- nat, miro eos et misericordi modo disponens, de
gitis in libris prophetarum, precibus expetebant. malis adbona revocans, debonis ad meliora prov^e-
L'nde et quidam ait: Utinam disrumpetes cmlosetve- hens: in eis dulcis est pCr omnia, et suavis et mul-
niret (Itai. LXIV,17). Sponsa quoque in Canticis : tae misericordiae. In seipso autem dum pax illa ex-
Quit mihi, inquil, det te fralrem meum sugentem superat omnem sensum (Philipp. iv, Tj, dum sapien-
ubera matrh mem, el inveniam te fbth? (Canl. vni, tiae ejus non est numerus, dum magnitudinis ejus
1.) Fpris eum invenire voluit; ut qui intus in divi- rion est finis, incomprehensibilis et inaestimabilis
nilale latuit, in humanilate foris visibilis appareret. est.
Psal.-nista quoque, quomodo et hujus Redemptoris XVI. Qui vero-prophetarum temporibus exstite-
exposcil advenlura yestrae, ut opinor, diligentiae oc- runt, et pcrsonam Redemptoris, modumque ex di-
cultura non Cst. ctisprophetarum evangelizantium intellcxcrunt.Re-
XIV. Haecitaque tria tempora sunt, naluralis lc- demptorem ut veniret votis omnibus precabantur,
gis, ettempus Scripturae, el tempus prophetarum in lianc sibi vocera assunienles, et dicentes : Excilo,
quibus, dum ad liberandum tiominem sacramenta, el Domine, polentiam luam, el veni, ut salvos facias nos,
mandata atque praecepta, et oracula plura Dei po~.4**qui regnalurus es in populo Israel (Psat. LXXIX,3).
tentia praemisit, et ipsa quodam modo in eisdem Excita miserando, veni carnem assumendo, salva
temporibus Dei potenlia venit. Ad quae profeclo. iri-cruce moriendo. Excita, Domine, poleiitiam luain,
terapora hi tres sequenles versus pertinere videntur. ut exsultes quasi gigas ad currendam viatn (Psat.
Qui enim terapore naturalis legis nalurali cognilione xvin, 6), alacrem te exhibens in opere noslrae re-
contenti quasi terrigenm. Qui humana erant ratione demptionis, et fortem. Yeui, ut in fprma hominis
praediti, quasi filii hominum. Qui scristt sublili suble- visibilis appareas, forraara tamen Dei ndn amittens,
vatus, ut dkes, qui simplicilate compositus erat, ut sed retinens, et manum ponens in ambobus (Job
pauper; ibant ei.obviam observando atque exer- ix, 33), et ulrumqiie arguens, utpote raediator unius
cendo quae tunc insli.tuta erant sacramenta, ve- non existens, ul homo pro homine satisfaeias, et
nientero Dei potentiam suscipiebant. Qui vero sub Deus Deo hominem conjungas, reum reconcilians,
legeexistentcs venturum Redemptorem praesciebant, atque offensum placans.
sod personara ejus ignprantes, anhomo, an angelus XVII. Etad exlremum ut haec ita sint, morereiii
futurus erat, requirebant: hanc sibi quodammodo ligno, ut sanguis tuus innocens peccatura expiet;
vocemviudicabant, etdicebant: Q%itegh Istael, in- Q j quod erat coramissum in ligno. Quatcnus sicut in
tende, qui deducit velut ovem Joteph; qui tedet tupet Adam omnes morimur, ita et in Christo omnes vi-
clterubim^nunlia nobh ti tuet ipte (Ptal. LXXIX,2); vificemur (/ Cor. xv, 22). Sic sic, Domiue, tu qui
hoc cst dicere: qui te nobis per legem venturum osten- regnaturus es in Israel; sive i'.lo populo,
qui tenimc
dis etiam pcr prophetasdic nobis si tu es,qui ventu- absentem per fidera, sive illo, qui praesentem con-
rus es, an atiumexspectamus?(Matth. xi, 3.) Tudic qui lemplaiur per speciem, excita potentiam tuam ex-
te facie ad faciem videntes angelos regis, qui el san- surgendo, e.t raiserendo Sion,
quia terapus mise-
ctos homines per quos electorum, quem salvare in- rendi ejus jam yenit (Psal. ci,
14). Et veni exi-
tendis, quotidie numerum aJauges, de virtute in naniens lemetipsum, servi formam accipiens, in si-
virtutem provehis, ut pastor bonus de pastu ad pa-. . militudinem hominum factus, et habitu invenlus ut
Stum ducis oves,. ul et ipsi quandoque cum veris horao
(Philipp. n, 7), salvos nos fac : ut te moriente
Israelitis videanl te Deum deorum in Sion (Psal. pro peccatis npstris, justificati nunc.in sanguine
Lxxxni, 8). Qui denique in teipso omnino incom- tuo, salvi simus ab ira per te, qui cum Patre et
prehensibilis exisleris scienliam lam angelorum Spiritu, Deus, cs benedictus in saecula.Amen.
'
135 ADAMI PRJEMONSTRATENSIS 150
SERMO VII. A viso eo, qui pax nostra est, ul Jcrusalem, qitae vi-
DOMIMCA 11INADVENTU DOM1NI. sio pacis dicitur, ex re nomen haberet, de allitudine
De fide sanctm Ecclesiw el de vocalioneSynagogw superbiae ad ima hurailitatis, et ad regtilam fidei de
ad fidem. fortitudineincredulitatis dcsccndit, tollens boni ope-
STNOPSIS SERMONIS. — 1. Chrislus revelavit se Ec- ris velamen, et operiens se, sciens beatos, quoruni
clesiseex gentibus. — 2. Figuralur iu Isaac'Chri- remissse sunt iniquitates, et quorum tecla sunt pcc-
sti, et Rebecca Ecclesiae lypum gerentibus. — 5. cata (Psat. xxxi, 1). Haec itaque "spiritualis est illa
MajorCbrisli dilectio in Ecclesiam.-quam Synago- vidit Isaac, desccndit.el pal-
gam. — 4. Adumbratur inregiua Saba, et civitate Rebecca,quae,-ex quo
jtisti, id esljerusalem. —5. Vineaesinistraacce- lio se operuit (Gen. xxiv, 66), quia ex qtto Chrislum
ptio Synagogam, acediam, hypocrisim^olal. — 6. Ecclesia gentibus per fidem agnovit, hurailiavit se,
yEqua vineaeacceplio S. Scripluram, lidem reclam, et
leginine boni opcris ornavit se; quam in taberna-

Christi imilalionem designat. 7 Montes Babylo-
nis Judaeiperfidi, spirilus maligni, boniines super- culum matris suae inducens, sibi in sponsam assum-
bi.—8. PermontesJerusalemsubiimilas sanctita- psit. Ut multi ab Orienle venirenl et Occidente; et
tis, doclrinae, contemplalionis signatur:-— 9. Sla- recumberent cum iidelibus patribus in regno Dei,
tus Ecclesiaediverstis per colles, vallcs, campos ex-
pressus. —10. Gattdium Ecclesiaeobgentilcsadfi- " cum ipsi filii regni, pro co quod Sara mortua cst,
dem conversos. —11. Judaeoruru reprobalio, el in- ejiciantur in tenebras exteriores (Malth. vm, 11).
videnlia quanta. —12. Sub finem ad Chrisluin con- III. Quam eliara in lanium dilexil; ut dolorem,
vertentur. — 15. Ad converlendos Judaeosaposlro-
phe. — 14. Quorumconvcrsio in Scripluris pracft- qui ex morie matris acciderat, lemperaret. Quantum-
gurata. vis, si dolel Isaias Iapides cecidisse, baecei sit con-
(250) Jetusalem, plantabh vineam in monlibus tuis, solalio, quod quadris lapidibus aedificat, et pro sy-
et exsultabh, qttia dies Dominiveniet. Surge-,Sion, con- comoris succisis, cedros immutat. Quod tunc nimi-
veriere ad Deum tuum: gaude et twtare, Jacob, qitia runi acliiin cst, quando Judaeiscarnalibus in perfi-
dt mtdio gentium Salvator tuus veniet. Vcrba ista diara lapsis, slabiles et perfecli de gentibus viri, ad
prophetica, profunda, el gravida sunt, el altentum sedilicalionem liujus, de qua loquimur, Jerusalcm
requirunt auditorem. Et ideo invocandus est beni- vocati sunt, et loco faluorum, qui in Synagoga fue-
gnus ille spiritus sapientiae,qnatenus qui inspiravit, runt, contemplativi surrcxerunt.
utprimitus dicerentur, det ct raodo, ut recte intelli- IV. Haecesl illa regina, quae audita fama pacificl
gantur, tam nobis qui praedicaturi sumus quain vo- noslri, hoc cnim intcrprelari dicunt nomen istud,
bis qui audituri estis. Prophetatur Jerusalem quod .-uod csl Salomon, de ultirais finibus properare noii
vineam plantabit in montibus suis, et quod exsulla- r oinisit ad eum (111 Reg. x, 1); astans nunc adcx-
bit pro eo, quod dies Domini veniet. Sion vero ad- tris ejus in vestiltt dcaurato circutnamicta varietate
monetur ut surgat et ad Detim suum converlatur. (Ps*l. XLIV,10): dum uni DOmirioin unius fidei et
Ad Jacob autem d.citurut gaudeat et lacletur, necla- bapiismatis unitatc ac ornamcnto [al. unilatis orna-
cetur et laclitiaesuac causa, quia de mtdio, inquit, racnlo], divcrsi ineafidelium ordines obsequuntur.
gentium Salvator tuus advtnitl. Quae singula ad pcr- Hscc itaque, Ecclcsia videlicet sancta, sive uxor
scrutandam magnisacramcnti profunditatcm nos in- Isaac, sive rcgina venicns ad Saloinoncm: Haecni-
vitant, nec a fruclu fraudabiraur invcntionis, si im- hilominus civilas justi, urbs fidelis, quac visa pace
pigri in inquirendo fuerimus. 30 Ergo puW, s' v0~ sua suscepit eam populo suo ut Jerusalem vocetur,
bis aliquid profundius ad praesens non palcl, quod et sit. Planlarc non oniisit vineam; primum quidem
quanlum ad sensum allegoricum de fide Ecclesiae, de in montibus suis, ut postiriodum plantaret in colli-
cognilionc yeritatis, qua illi primi cl surarai princi- bus; plantaret in campis, plantaret denique et iii
pes ejus illuminali sunt, in his verbis sacrosanctis vallibus. Ut capilis unguentura, non modo descen-
mentio fiat. Apparens namque in carne Filius Dei, dcret in barbam, sed ad ipsam etiam influeret oram
qui vere, juxta Pauli senlentiam, tst pax nostra fa- vestimcnli (Psal. cxxxu, 2), ut non sit qui se abs-
citns utraqut unum, pacificans suo sanguint et qum D condat acaiore ejus (Psat. xvm, 7). Quod nonest
in cmlis, et qum in terra sunl (Col. l, 20). Ecclesiae aliud, nisi.quia sancta Ecclesia ipsis, qui in ea fue-
de genlibus se revelavit, ut revelatus videretur; vi- runt, summis viris priroum fidci gratiam contulit,
sus quoque diUgeretur. et deinde ipsis mediantibus ad inferiores eam trans-
II. Utpote verus noster Isaac, gaudium nobis con- misit.
ferens, quod nemo tellit a nobis. Qui egressus in V. Sed scicndum quia vinea est quam nullatenus
agrum ad meditandum, inclinata jam die,(Gc».xxiv, plantat Jerusalem in montibus suis. Est enim quasi
63), in fine videlicet temporum, exiens a Patre, et vinea Synagoga, de qita dicitur in Canticis: Vineam
veniens in mundura, ut operaretur opera,' ct faceret meam noncustodivi (Cant. i, 5), quia Synagogara ob
voluntatem ejus, qui misit illum (Joan.is, 54), cu- incredulilalem a se Dominus abjecit. Est et vinea
jus lex meditatio ejus fuit. Veniens itaque Rebecca, negligentis cujuslibet vila, ut in parabolis Saloraon,
Ecclesiam de gentibus cxprimens, etedoctaperser- per vineam, inquit, transivi viri stulti (Prov. xxiv,
vum suum Patris nostri, praedicatorum scilicet or- 30). Id est, vitam inluitus srim hominis ncgligentis.
dinem, quis filius Domini sui esset, qui apparuit, Est eliam vinea hypocrisis, de qua dicitur in Job
(250) Ex prirao Responsorio terlii nocturni Dominicaesecundae Adventus.
137 SERMONES. — 1N ADVENTU DOMINI. 158
Quiq Imdelur quasi' vinea in primo ftore botrus ejus A ad perfeclos. Sed et duo Testamenta monlcs sunt,
(Job xv, 35). Pro eo quod actio bypocritae perlau- ut ait Psalroista : quia inler medium monlium per-
dis humanae favorem, corrumpitur in prima sua. tfansibunt aqun (Ibid., 5)., in consensu vidclicet
ostensione. Yerum nullam istarum vinearum plan- duorum Teslamentorum discurrent fluenta doctri-
tat in monlibus suis Jerusalem, quia nec Synagogae nse. Praedicatores nihilominus nionles sunt, quia
amaritudinein, nec negligentiae leporem, nec hypo- juxta sentenliam Psalmislae, suscipiuntjnontes pa-
crisis duplicilatem sancla Ecclesia sublimibus virisi cempopulo (Psal. LXXI,5). Quod non est'..dictum,
suis commitlit. nisi quia pcenitentiani nunliant prscdicatores subje-
VI. Sed est vinca, quam studiose plantat Jerusa- clis. Quod si et iiilern,as.conleroplatiOnes.permon-
lein, illam videlicet, quse Christus esl. De qua in[ tes accepimus, non crit qui juste nos reprehcndat,
Cahlicis dicitur, Videamus, si floruit vinea (Cant. vi, pro eo quod legimus in Job diclumde onagro, quia
12), id est, explorent ecclesiaslici viri, si in homi- circumspicit niotites pascum sum (Jobxxxix, 8). Qtiia
nibus per lidem floruit Chrislus. Plantal ct vineami considerat perfectus quilibet altiludincin interna-
fidei, de qua legitis in Genesi dictuin de Juda: qtiiai ruro conlcroplalionum, in quibus devotse animui
ligalurus erat ad-vineain pullum suum (Geit. XLIX, paslus, ct refectio cst. Popu|i ctiam gcntiles ad
11). Pro eo quod vinculis fidei ligaturus sibi erat B fidem vocati montes sunt, sicut legimus in librb Ma-
Christus populum-gehlium. Safcrae etiam Scripturae chaljseoriini quod refulsil sol inclijpeos attreos, cl
vinearaplantat, de qua scriptura habetis in Job : 31 resplenduerunt montes ab eis (I Mach.. yi, 9). Quia
quod vineam ejus, qucni vi oppresserunt,vindemia- luxit cognitio, et arsit dilectio spiritus in aposlolis
vit(/o6 xxiv, 6). Quia haeretici, scripturam viri ca- sanctis, ct per illos clarificati sunt populi dc gcnti-
Iholici, quem afllixeruut, sibi vindicant. Hsecitaque lilale elccti.
Iriplex vinea est, quara Jernsalem planlat inmonli- IX. Isti, quos modo brcviler comraemoravinnis,
bus suis, quoddara videlicet triplicis gralise insigne, montes sunl Jerusalem, in quibus vineam plants>t,
qucdcancla coramittit Ecclesia sublimibus viris suig, dum ipsis coufcrtur apostolis, plena imilatio Chri-
Scriptura sancta, fides recla, imilatio Chrisli, uti sli, quibus dicil : Vos, qui secuti estis tna, stdebitis
Scripturara sacram prsedicatores audiant ad instrur super sedes duodccim (Malth. xix, 28). Dum praedi-
ctionent, Ddem suscipianl ad confirmalioneni, Chri- catoribus tribuilur gralia doctrinae, quiiius Doiiiiiius
-siuiu inaitentur ad perfeciionem. dat verljtim cvangelizanlibus virtute niulta (Psal.
YU. Prophetatur igitur huic nostrae Jerusalem i LXVII,12);dum summis de genlilitate viris datur
quod-vineam planiabit in montibus suis. Et bene _ robur fidei, quasi qusedam firma stabilitas, quse ilii-j
in montibus suis ; sunt enim montes quidam, quos inest qttadris lapidibus, de quibus superius fecimu»
alloquens in libro Regum propheta. Monles, ait, raenlionem, qui cadentibus laleribiis in acdificatio-
Gelboe, nec ros, nec pluvia veniant super vos (I! nem assumpti sunt (ha, tx, 10). Ab his montibus
Reg.-t,'ti). Quia infidelium Judaeorum superbae derivalura est sanctitatis nieritum ad inferiorcs,
mentes, qui Christum. occiderunt, praedicationem quia suscipientibus eis populo hanc triplicem pa •
veritatis non suscipiunt, Sunt raontes, homines su- cem, ipsis mediantibus donum susceperunt gralia-,
perbi, de quibus habelis in Job quod Beemoth her- non solum qui in clivo ascendunt consiliorum pcr
bas ferunt(Job XL, 15); pro eo quod superbi justitiam, et colles sunl: sed et qui emergunt al»
quique diabolum per elalionera pascunt. Surit et imo peccatorum per pcenilentiam, et valles sunt,
montes spiritus raaligni, sicut legitis apud Haba- et qui in plano arabulant prseceplorura, et campi
cuc quod contriii sunt montes swculi (Babac. m, sunt.Et videte quomodo montes isti in roborefidei,
6), quia per Christum destructi sunt spiritus ma- sobrii sunt ad seipsos ; in doctrina verbi, justi ad
ligni, qui sunt principes mundi. Igilur Judaei per- proximos ; in imitalionc Christi,: pu- ad Detira, nt.
fidi, spiritus maligni, homines superbi, mpntes secure perinde exspeclare possint beatain spem et
quidem sunt, sed montes Babylonis, nou monles Je- D ] adventttm gloriae magni Dei (Tit. n, 13). Quatenus
rusalera. impleatur, quod nostrae post haec prophetatur Je-
VUI. Sunt alii raontes, videlicet Angeli sancti. rusalem : quod exsultabunt videlicet ligna, veniet
De quibus -Psalmisla : Prtusgttam , inquit, montts djes Domini. Et hoc reor esse qtiod ail Psalraista :
fierent, id est, antequam Angeli crearentur, lu es Exsultabunt omnia ligna sitvarum a facieDomini,'
Deus.(Psat. LXXXIX, 2).Prophelae quoque sancti mon- .quoniam venit (Psal. xxv, 12): Ligna silvarunl :siir.t
les "sunl, ut legitis, quod fundamenta ejus, haud du- gentiles, qui, dum adhucper fidem culli nonerant,
bium, quin Ecclesiae, in montibus sanctis (Psal. ,. silveslres omnino ftierunt. • •
LXXXVI, 1), quia ipsa sancta Ecclesia ftmdatur, in X. Si autem scire yolueris quomodo haec ligna
prophetis. Nonne et apostoli montes sunt, adfluos silyarum exstiltaverunt ante faciem Domini, quo--
dicit Psalraista, levasse se oculos suos (Psal. cxx, niam venit, ut scias consequehter quomodo mat&r
1) pro ep quod cordis sui intuilum ad doctrinam tua Jerusalem exsullaverit, quia dies Domini venit,
erexit apostolorum ? Monies etiam prsecepta subli- lege li-bruni Actuum apostolorum. Ubi pr,oep quod
mia sunt, ut dicit David, quod monles excelsi cervh . Judsei repulerunt verbtim Dei indignos se jtidican-
(Psal. CIII,18). Quia prsecepta sublimia pertinent les seternae 32 vitoe, apostoli se converlebant ad
PATnoL. GXCVIII. 5
139 ADAMIPR/EMONSTRATENSIS 140
gentes (Act. xv, 40). Quid ibl scriptum esl? Au- A. } XIII. Surge, o Sion, et convertere ad Deum
dientes, inquit, genies gavhm sunt, et glorificave- tuum. Prius surge, ct post convertere. Surge,
runl verbum Dei, et crediderunl quotquot erant prw- quse hucusque jacebas; convertere, qttac aversa
ordinati ad vitam (ibid., 48). Haec itaque est exsul- cras: jacebas per negligenliam , aversa eras per
tatio matris nostrae Jerusalem, qusepostquam plan- blasphemiain. Surge ilaque, o Sion, quae designas
tavit vineam in monlibus suis, vidit diem Dorainii Synagogaro. Surge, et convertere, ut diligas, qtiero
venientem, fulgorem videlicet claritatis divinae co- neglexisli : credas in euin, quem negasti. Gaude
ruscare super filios suos, ut orto super eam Do- niliilominus, et laetare, o Jacob, quia de niedio
mino, et.visa gloria ejus in ea ; ambulenl gentes ini gentiura Salvalor luus veniet. Quis est iste Salva-
iumine hoc, et reges in splendorc islo. Nec mirumi tor nisi qui salvum facit populum suum a pcccatis
quod exsultet Jerusalem quando diem Domini ve-- eorurri Dominus Jesus? (Malth. \, 21.) Et hic ubi
nientera videt, quia filios suoS de longe venire, ett estmodo? Nonne apud gentes? Sustulit nainque
filias suas de lalere surgerc aspiciens, alDuebat, ett de carrecto filia- Pharaouis Moysen, quia asperila-
mirabatur, et dilalabal cor suum, pro eo quod con- tera deserens Judaeorum, venit Jesus ad Ecclcsiam
versa fuit ad eam mulliludo maris, fortitudo gen- degentibus; in cujus fide et conversatione nunc
lium venitei (lsa. LX, 4). '" manet eliam
grandis factus; qui parvulus apud
XI. Sed, cum tanta talisque lselitia in Ecclesiai parenles proprios, Judseos loquor, nutritiis est. Scd
agalur, cur tu, o Synagoga, invidia tabescis ? curr veniet tempus, quando et Judsei clamabunt ad Do-
tu, o fili senior, qui tandiu moraris in agro, cumi mimmi a facie tribulanlis (Isa. xix, 20); et hunc,
fratrem tuum te juniorem, post dissipationem om- de quo loquimur, Moysen, mittet eis Salvalorem et
nis substantise ,suse, a palre audis susceptum, pri- propugnalorem, qui liberet eos. Veniet quoquetune
nase innocentiae stola indulum, annulo fidei, in manui ad le, o Jacob, de medio gentium Salvalor luus.
faonaeoperaiionis ornalum, excmplis bonis jnstru- Quia ex iEgypto vocavit .Dominus filium stium
«tum, quasi calceamcnlis in pedibus munitum, vi- (Matth. ir, 15) et de ./Egypto cum parenlibus Jesus,
tulo quoque saginato occiso, lotam familiam ange- ad terram Israel redibit, ut dolens nudus noster,
lorum epulantem'(Luc. xv, 25 et seq.), utpotequi- qui iitidus cgressus cst de ulcro matris suse, nudus
bus gaudiunt esl, super uno peccalore poenilentiaraa revertatur illuc.
iigenle, quam super nonaginta novem juslis, Ju- XIV. Et qtiando hoc erit?Quando illum iricipies,
daeis scilicet, ad perfectionem numeri centenariij o Jacob, esurire panem, qui de ccelo descendit:
non pertingentibus, qui non indigent pceniten-- „ quem modo faslidis perniciose? Ei audlens fruincn-
lia (ibid,, 7). Quia lu semper cum palre luo usque3 tu;n venundari in '^Egypto, mittes iliuc filios luos,
ad reditttm fratris tui ftiisti, ct nunrjtiam mandatumi qu;bus se revelavit verus ille Joscph (Gtn. XLII;
ejus practeristi. Cur, inquam , audita symphoniai 1, etc), qiiem nos lingua nostra vocaraus Sal-
"unius fidei et choro dilectionis, cx qua fides ope-- vatorein mundi, cisque, ad le, officium legationis
ratur: inlroire ad fineni dedignaris?An nescis quiai injiingct, et dicet: llt, et adducile tum ad mc, ut
cpulari et gaudere te oportet; quia frater luus mor- possit vivere. Verum est omnino, o Jacob, verum
tuus fuerat et revixit, perierat, ct inventus est?1 est, quod est, quia vivere nullalenuspctes.r.isi ve-
Nunquid ptitas, o Esau,quod unamtantum benedi- nias ad Joseph. Tunc ad le 33 vcnient legati ex
diuncm babeal paterluus (Gen. xxvn, 38), ut quiaa ^Egypto, et dicent : Joseph ftlius tuus vivit, et ipse
}am benedixit Jacob, non possit et bcnedicere libi ? dominatur in tolajerra JEgtjpti (Gen. XLV,26 ct
XII. Lege in Paulo, quia caecilas in parte conli- seq.), et enarrabunt libi omnem gloriam suanv.
git in Israeldonec pleniludo gcntiuro introeal, sic- Quo audito, reviviscet spiritus luus, ut postquam
que omnis Israel salvus fiat (Rom. xi, 25). Quod1 aures audiendi habueris, spiritualem in fide viiam
non esl aliud, nisi quia tandiu foris rooraris lu;j acquiras, cl de gravi somno infidclilatis evigilans,
donec instinctu matris gritiaebenedictioncm fralerr P in hanc vel sero vocem erunipes, ct dices : Vadam,
tuus junior acquirat paternaro, ut vel post sero ve- el videbo eum, anlequam moriar (ibid., 28). Gratias
niens, et ejulatu raagno plorans, el sic te opoiioat, Deo, quod vitam jam luam, intclligis esse in vi-
disponente patre tuo, servire fratri, audias, quiaa sione Joseph. Consentis namque cum co, dura ille
lempus erit, ut cxculias jugum ejus de cervicibuss' praecepit, qualenus ad'boc adducaris, ut possis vi-
tuis, ut implcatur quod prophelavit Isaias : Si.fut-. . vere. Tu autem dicis velle te videre eum; anite-
rit numerus Israel quasi arena maris, reliquime quam moriaris. Ilaque, fralres, de sancla ac spiri-
satvm fitnt, txeo (lsa. x, 22). Neque enim timen-,. tuali lselilia, quam nunc in filiis suis Ecciesia de
ditm de duodenni archisynagogi filia, quin cam su-i_ gentibus habet, de reversione quoque Judaeorum ad
scitet Dominus Jcsus (Marc. v. 41), quia salutema fidem, quae ih fine erit, baec verba prophetica ad
sibi praeparaverat ab annis duodecim sanguinee - laudem Dei exposuimus, qui est benedictus in sse-
fluens mulier, quse inter turbam comprimentema cula saeculorum. Amen.
sola tetigit (Matih. ix, 20). Et ideo, quia jam plan-
tavit vineani Jcrusalem, in monlibus suis, quia ex-
sultavit,eo quod dies venit.
141 SERMONES. — IM ADVENTU DOMINI. 112
SERMO VIII. i sensit coaposlolus ejus Jacobus: Fides sine operibut
A
ITEMPOHINICA II IN ADVENTU DOHINI. tnorlua est (Jac. n, 26). Hanc devote oblulit obla-
De triptici sanciw Ecclesim statu. tionempusillus ille grex, quibus complacuit Patri
dare regnum, qui reliquerunt oninia, et seculi sunt
STNOPSIS SERMOMS. — 1. «Triplex status Ecclesise 3 Cliristttm
per Sion, Jacob, Jerusalem expositus. — 2. In (Luc. xti, 32). Hanc quoque, quani devote
suo exortu recte Sion dicta, et quare. — 5. Inj oflerre studuit Ecclesia primiliva in Jerosolyrais, de
progressu, ob persecutiones, dicta Jacob. — quibus legiiis quia multitudinis credentium erai cor
4. Persecutorcs ejus siint facli propugnatorcs.' et unima una, nec quisquam eorum, qumpossi-
ejus, et hostes cives. — 5. Velul Jacob primoge- «nuni,
nita lulit Esau, id est, principes gentiuni obsequio( debal, suum esse dicebat: sed erant iUis omnia coni-
fidei subegit.—0. In lertio statu Ecclesia dicta\ munia (Act. IV, 52). Et item: Omhesetiam qui crede-
Jcrtisaleni ob datam pacem. — 7. Exercilationes > banl erant
in pace frequentandae.— 8. Quartus status in die pariter, et habebant omttia communia (Act.
Domini ac exsultatione claritatis ejus. — 9. Haec! 11,49).
ipsa statuum diversitas per Arclurum, Orionas, III. Sed lisec fides atque dilectio mullis cst slaliin
Hyadas, et imeriora austri signatur. —10. A mis-: afflictionibus perturbata; multis perseculionibus
sicne Spiritus sancti, martyres, deinde doclorcs
floruerunt. —11. Restant interiora austri, idest, , vexala. Venil 34 namque lempits, de quo Proplieta
sinus pairiaecceleslis. " ille magnus propbetavit, poiens
opere ac serraone,
I. Si quis vestrum, charissimi, haee verba supe- quia, pressuram in initndo eranl habituri {Joan. xvi,
rius posita, de sola Ecclesja, quae de genlibus adI 33), qttam hujusmodi verbis definivit. Injicient, in-
fidem vocala est, inlelligere voluerit, dicere poteritt quit, in vobis manut suas, et persequentur, tradent-
eam diversis his nominibus, Sion videlicet, Jacob, ett que vos in conciliis-suis, etin Synagogh suis ftagellu-
Jerusalera, secundum divcrsos ejusstatus appellari: bunt vos, et ante reges et prwsides ducemini proplcr
cnm ipsa tamen toto orbe terrarum una sit, dicente> me, et eritis odio omnibus hoiiiinibus propler noniai
Sponso inCimticis,quia unaest columbamea,perfecta , meum (Malth. x, 17). Sed haccomnia cum gaudio tu
tned (Cant. vi,8), quanquamPsalmista,circumdatam , stinuerunt; nec tantis tribulatiOnibus vel a fidei re
asserit varietate (Psal. XLIV, 12). Videntur enirai.- ctitudine inctirvari, vel ab ardore cbaritatis polcrant
inihi tres esse slatus Ecclesiae ad hsec tria nominai lepescere. Nonne de apostolis legilis quia: Ibant
pertinentes. Et primus quidem est, in quo ad Deumi gaudentes a conspeclu concilii, quoniam digni habiti
sinim conversa, redemptoris sui personam, et mo- sunt pro nomine Jesu, conlumeliain pati? (Act. v, 41.')
dum speculans [al. speculatur] redemplionis suae. Item scilis, quia tamen convcncnint eos JucUci, i.t
Quia et hoc sonare videlur nomen islud, quod esl, ro nomen Jcsu sub modio silentii poncrent coustanler
Sion. Secundus, in quo cxercitata, ct multis anxie- responderunl: Non possumus quw audivimus et viui-
tatum turbinibus ajlliela, in eo ad extremum, qui tnusnon loqui (Acl. IV, 20). De Eoclesia quoque pri-
vincit mundura, adversarios suos supplantavit et raitiva habetis quia facta est persecutio magna in Ec-
vicit. Ut merilo propter hunc stalum, nomen Jacob, clesia, quce erat Jerosolijmh, et dispersi sunt per
quod interpretatur supplantator, ei possit aptarf. regiones Samariat (Act. vm, 1). El quid. in sequenti-
Terlius vero est, in quo pacificata, et sopilis retro- bus legitis? Igilurquidispersi fiierant,peilraiisibai>t
actis perturbationibus, jam quieti reddita libere in- evangelizantes verbum (ibid.xA). Quomodo digncad-
tendere potes't spiritualibus plantandis vincis, et mirabimur vas illud eleclionis? scilis dc quo loqttor :
exsultare ob hanc diem Doraini, quae lanta super cui Domintts ostcndit, qtianta oportuit cum pro nb-
eam claritate effulsit. Quia, ul scilis, Jerusalem, mine suo pati (Aci. IX, 10). En virgis caeditur.lapi-
pach visio dicitur. *^52£~"-* dibus obruitttr, p?lago submergilur, pcricula susti-
II. Primum siquidera mater nostra Sion vidcns net latronum, pericula ex genere, pericula cx
per speculum in aenigmate, uiiam eamdemque in gentibus, pericula in civitale, pericula in soliludine,
Christo personam, Deum esse, et hominem, videns clqucemagis ei molcsta crant, pcricula ex falsisfra
Filium, ac per hoc et Patrem suum, videns nihilo- D iribus (// Cor. n, 26). Supramodum gravalus est,
minus opera, quaededit ei^aler, ut pcrficiat ea, quae et supra virtulem, ita ut taedeat eum eliam vivere
et testimonium perhibent de eo (Joan. v, 56) puduit (// Cor. i, 8). Sed in his oranibus verbum Dei non
raox eam proslrationis suae, pudttit aversionis, et csl alligatum, nec cessat adimplere ea quae desunt,
surgens a fovca negligentise, convertcns eliara se a passionum Chrisli, in carne cjus; pro corpore suo,
blasphemia perfidice, ccepit credere in eun>, quera quod est Ecclesia (Coloss. i, 24).
primitus nescivit. Coepit diligere, quem priraum IV. His ergo omnibiis tempestatum turbinibus te-
contempsit, ul esset in ea, illa, de qua loquilur pere non potuit ignis ille, quem de excelso misit Do-
Apostolus, fides, qumper dileclionem operatur (Galat. minus in ossibtis corum (Thren. i, 13), non deficcre
v, 6). His itaque duabus viis surgens, et convertens fides, qua crudivit eos; irao et charitas adaucta, et
ad Deum suum, pervenit Sion, recte videlicel in fides raagis ac magis semper erat roborata. Norine
eum credendo: et eum ardcnler amando, ne si per fortis ille athleta, de quo superijis fecimus mentio-
unam sine altera incederet, plcne ad eum pertingere nem, dicit se non solitin certamen cerlas&e, et cur-
non posset. Si eniro sane sapuit Paulus: Sine ftde sum consummasse, sed et fidem servasse? (// Tim.
impossibite etl placere Deo. (Hebr. xn, 6). Et, ut IV, 7,) Etde charitate qtiid dicit? Quh', inquit, nbs
ADAMIPR.EMONSTRATENSIS t 144
u5
a charitate Chrisli ? iribulatio an angustia, i
A iv, 15). Quid jam superest, nisi ut dum ei pacis
separabit
an persecutio, anfames, an nuditas, anpericulum, an tranquillitas i.ndulta esl, a nOmine quod est Jacob, in
laboriosa ejus expressa esl lucta, ad nomen il-
gladius? (Rom. vm, 35.) Verum ad haec, negando, quo
sic intulit [al. quod sequitur: vel scilicet. Sed in- lud, pacis insigne- prse se fereus conscendat, quod
ter, etc.] : Scimus, quod in hh omnibus superamus est Jerusalem.
eum, qui dilexit nos (ibid. 37). Et ad- . VI. Qnaeitaqtle Sion est in conversione, Jacobin
propter
junxit: Cerlus sum enim, quia neque mors, neque tita, tribulalione, jam est Jerusalem in pacis posses-
etmodum
neque angeli, nequeprincipalus, nequepoteslates, ne- sione, speculans personam Redemptoris,
ad Deum plene convertens
que virtutes, nequeiristauiia, nequcfulura, nequeal- redemplionis suse, et se
titudo, neque ptofundam, neque creatura alia polerit: in electione apostolorum;' desudans in lucta labo-
nos separare a charitate Dei (ibid., 38). Ergo occidii riosa,et eos qui contra se luctabanlur lucransad
poteranl tempore illo amici Dei, flecti non polcrant; fidem;. in persecutione pacem videns, et acquirens
Et in eo maxime
perimi, non superari: quin potius superaverunt in multorum fide Christianorum.
moriendo, succumbendo triumpliarunt. Non solum quod ad eam conversa est, numerositas regum ct
autem ; sed et ipsos infidelesconverterunt ad fidem; principum tenenorura. Sed nunquid [al. num],quia
adversarios suos etiam mutaverunt in socios; in 8 pax tibi, o Ecclesia data est, otio indulgebis ? indi-
concives inimicos; persecutores in praedicatores; ut gnus profeeto pace estqui tempore pacis ab opere
lingua canum domini esset ab inimicis (Psal. LXVII, justitiae vacat. Praesertim cuni tali haecduo (de pace
24), dura qui primitus adverst fidem expugnabant, ioquor et juslitia) invicem fcedere conjuncla sint,
jam conversi pro fide latrabant, mori gaudenles proi ut dical Psalmisla: Justitia, et pax osculalm sunL
Christo, quera prius ubique pro viribus perseque- (Psa/.'LXXXIV,H): Prsemiserat quidem : Mhericqr-
bantur. Supplantavit profecto hoc lempore persecu- dia, ef veritas obviaveruntsibi; etbene quidemhaec
tionis suse sancta Ecclesia hostes suos. Supplanla- omnia dicta sunt. Nara misericordia sine veritale,
vit, inquam, hosteS, sed ne diulius essent hostes, nimis mollis remissio, et veritas sine misericordia
imo ut desinentes esse hosles, essent de cselero con- nimis severa districtio est. Simili modo videle, quia
sorles, quatenus nomen ei, quod est Jacob, posset pax sine justilia, quidem est status otiosus; justita
£Xre aptari. Cumque esset Ecclesia astuta, dolo eos vero sine pace, motus furiosu*.
• VII. Non itaqUe olio tibi Iicet torpescere, oEccle-
ccepit, ut.seductrix quidem, sed verax.
V. Juste in boc statu vocatuni esl nomen ejus sia purificata: maxime cum dicat Scriptura . quia
Jacob, pro eo quod primogenita Esau tulit (Gen- otiosilas inimica est animm. Quid ergo facies?plan-
xxvii, 36); dum ipsos primos, et summos rerum labis vineam in montibus tuis. Nam eo liberiug
dominos, Romanes principes loquor, non solura per vineam planlare, plantatam fodere, fossatara sler-
patientiam superavit, sed et per miracula ad fidem corare, stercoratam putare, id est fidelium con-
convertit. Ut jam domino, perejus fortitudinem et -ventuni in instilulionibus subliraibus instituere, in-
induslriam rhinoceros serviat, et raorelur ad prse- stilutum corripere, correptum humiliare, humilia-
ssepe suum, ligalus ad arandum loro, et confringens tum purgare vales: qttomagis sedatis persecutionum
glebas vallium post eura (Job xxxix, 9,10), seinen- turbinibus, quasi fugatis quibusdam pluviarum ac
lem reddens ei, el aream suam congregans, ita ut venlorum, atque nebulosovum frigomm tempestati-
habeat ipse quoque Domintts fiduciam in magna for-.. bus serenus, et per omnia amoenus dies illuxit. Dies
tiludine ejus, et derelinquat ei labores suos. Sic Domiui, exsultationis, non doloris; dies pacis, non
gentes quse non sectabantur, im\> persequebantur perturbalionis. Coloni itaqtte et operarii Jerusalem,
justitiam, apprehenderunt justiliam, juslitiam autem, vineam in montibus pkntant, quia pracdicatores et
quae ex fide est (Rom. ix, 30). Jam apud eas est doclores Ecclesiaesacram Scripiuram in sententias
Christus intrans, inter eas, etexiens, et loquensde profundas exlendunt, et per serraones sublimes ex-
regno Dei. Descriptusque est universus orbis (Luc. D ] ponunt.
u, 1), dum Evangelium prsedicatur omni creaturae: VIII. Et quid posl haecJerusalem restat nisi in die
ct eunt omnes, ut nrofiteanlur singuli in civitatem Domini exsultare, ut eat de pace, ad pacem ? De pace
stiatn (ibid,, 5). Quomodo putatis, jam gaudet, et quam Dominus relinquit, ad pacem, quaradat (Joan.
lsetalur mater Ecclesia, quae in primo stattt Sion xiv, 27), ul sit ei mensis ex raense, et Sabbatuin cx
aicta; nunc vero nomen quod est Jacob, ex re sibi Sabbato (Isa. LXVI,25). Quatenus, quaenunc,dun?
vindicans, jam videt Salvatorem suum in medio vineam plantat in montibus, videt per speculum in
gentium commorari, de medio gentium venire; dum aenigmate, tunc, cum dies Dominicaeclaritatis efliil-
subjectis summis mundi principibus sub jugo fidei serit, videat facie ad faciera (/ Cor. xin, 12). Quae
et curvatis eorum cervicibus ad crucis opprobrium, nunc cognoscit ex parte, tunc cognoscat, sicul et
et improperium crucifixi conflantur ubique35 ter- cogrilta est, et succedat 'plantationi vineaein monti-
rarum gladii in vomeres, et lanceae in falces, nec bus, exsultatio in die Doraini. Ecce quadriparlilum
levat gens contra gentem gladium, nec exercentur sanctae Ecclesiae insigne, quia primo spiritualibus
ultra ad praeliura (lsa. n, 4), concurrentibus om- videns ocuUs, Redemptorem et redemptionem suam,
nibus in unitatem fidei et agnitionis Filii Dei (Ephes. surgil, et ad Deum suiun se converti. Sccundo,
145 SERMONES. — 1N ADVENTUDOMINI. 146
adversarios lucrando, ad fidem salubriter eos sup- A t quod roboratis contra adversa martyribus, Orionas
plantat. Tertio, a laboriosa luctam jam libera ef- •" misit, quod repletis in tranquillitate doctoribus Hya-
fecla, et pace redditam, vineam plantat in monlibus, das praebuit. Sed' post haec valde est adrairabile,
dum sacram exponit Scripturam in verbis sublimir quod sinum nobis ccelestis patriae, quasi interiora
bus. Quarto, exsullat in die Domini, dum in cla- Austri praeparavit.» Et faaecvobis allegorice dicta
rilate laetatur bealae ac beatificantis visionis. sufliciant, quae aulem juxta intellectum moralem oc-
IX. Et videte si non eodem hoc ordine incedit currere pOterunt, in sermone vobis altero ostende-
beatus Job de diverso Ecclesiae statu loquens, ubi mus, nec subterfugiemus, quin benigne vobis mani-
dieit primum quidem fecisse arcturum ,' secundo festemus, qtiidquid vobis per nos mittere digiiabitur
Orionas, tertio Hyadas, quarlo interiora Auslri (Job ille Pater lunrinum, a quo. descendit omne datum
IX, 9). Ut enim super haec verba beatus Gregorius oplimum, el omne donum perfectum (Jac.i, 17).
(251) non minus nitide dixil quam profunde seiisit: Ex cujus munere est, si quid vel acute senlire, vel
Arclunim Dominus fecit, quando septifor.mis spiri- nitide possumus proferre, pro utilitate nostra, pro
lus lumine radiantem in ccelesti conversatione Ec- sedificalione vestra , ad laudem et gloriam nominis
clesiam fundavit. Facto Arcluro fecit. Orionas, sui, qui est superomnia Deus benedictus in saecula.
' Amen.
B
quandoroborataEcclesiaefidecontraprocellamundi,
martyres emisit. Quibus emissis etiam Hyadas pro- SERMO IX.
'
tulit, quia convalescentibus contra adversa martyri- ITEMDOMINICA II IN ADVENTU DOMINI.
bus.ipsisquejam subductis, repressa etiara infideli- De tribus qum ad iitnorem Dei, et de tribus qum ad
tatis hieme , et persecutionis .remota tempestate, amorem ejus perlineant.
apparentis quoque pacis tranquillitate,' quasi quam- SVNOPSIS SERMONIS. 1. Peccatum avertit a summo et
dam veris arridentis. temperie, ad infundendam proslernitinimo. — 2. Deus peccatori misericor-
ariditatem cordium humanorum, ductrinam spiri- diam etjudiciuin, id cst promissa elminas intenlal.
— 3. Peecati,quod estmorsanimse, diflerentia tri-
tualium contulit magistrorum. Post haec omuia a spiriluali medico.—4.Nonsa-
interiora austri fecit, quia secretissimos illos super- plex.Utcuraudiim
piiHit ccelcstes delicise palato voluptatibus terrenis
nae palriae sinus, quos calor implel Spirilus sancti, tlepravalo. — 5. Primum instillanda peccatori sui
• ' ipsius holiiia, pecc"ati malitia : vitae brevitas
nobis patefecil. »
mundi fugacitas."— 6. Deinde horror objiciendus
X. Sic Arctttro facto, quasi lumine septiformis infenii. — 7. Postremo demulcendus promissis.
spiritus clarificata Sion.ut ardenterDeum diligendo — 8. Timor amore temperandus. —9. Fons mi-
surgat; recte in eum credendo, ad etim se conver- ^" sericordiac divinse largus et inexhaustus. — 10.
Conversus carnem subigat spiritui, nec avertatur
tal. Factis autem Orionibus, ut praeeuntibiis in Ec- propter ora loquentium iniqua. —.ll.-Obstre-
clesia marlyribus, tam per palientiam 36 suam, penle linguseremedium sunt exempla sanctorum.
quam per palrationem miraculorum suorum, sup- 12. Spcs inculcandae retributionis.
planlatis, cognita et:am fide, ipsis hostibus fidei, I. Qttia aliquandiu allegoricus nos in serraone
tle mcdio gentium proprius contra domum saevicn- praecedenli detinuit sensus : qiise moraliter dicenda
tium ipse Salvator veniat, quasi hostibus Gedeonis erant usque modo distuiimus. Ul eo avidius ad au-
non niodoobsonitum lubaruin, sed ct propler fra- dicndum conveniretis; quo per intervallum quietig
dionem lagenarum, et coruscationem lampadarum in reparati estis. Incumbii itaque nobis ostendere, auxi-
fugam dilapsis. (Jud. vn, 19). Factis nihilomi- liante, fine quo nihil possumus, Spiritu sancto, quid
nus Hyadibus., ut pacificaia jam Ecclesia; unde sit ad emendationcm morum juxta intellectum tro-
meriloei ctiam nomeii aplatur, quodest Jerusalem, pologiciini, Sion surgere,et se convertere ad Deum
vineam pjantet inmonlibus, sacram scilicel Scri- suum. Qttid deinde sit Jacob gaudere et laetari, pro
pturajn, in semionibus profundis doctorum cxponat eo quod de medio gentium ejusveniat Salvator;
XI. Jam restat ul fiant inleriora auslri, quatenus quidposlremo sit Jerusalem plantare vhieam inmon-
Jcrusalem exsultet, quia dics Domini venit. Decorum D ] tibus suis, et cur dicitur ei quod exsullabit, quia
valde est, quod surgente Sion, et ad Deum suum se dies Domini venict. Salvo igitur unicuique meliori
convertentc Dominum- ardcnter sancta Ecclesia di- et profundiori, qui ei super his revelatus est, intel-
ligit, et in ettm recle credit Eo quod supplantante lectu, mibi videtur, quod omnis anima, quse, quod
eam salubiTter adversarios, per sanctos martyres malum est, in affectum admitlit; et quodbonum est,
ad fidem eos lucrarido, gaudet etlactatur Jacob, quia per effectum exercere omittit; et in imo prostrata
de medio gentium Salvalor ejus venit. Quia saneet jacet, et a Deoaversaest. Nara criminale aliquid,ut
profunde exponentibus in eam Scripturam sacram scilis, in mente peramorem amplecti, in imo nimi-
doctoribus sanctis, Jerusalem plantat vineam in ruro prosterni est. Nonne et simili modo illum repu-
monlibus suis. Sed hoc in ea eo pulchrius, quo tabis ab eo, qui summe bonus est, deviare, qui opere
felicius est, eoquein claritate ccelestis patriae triptt- exercere, quod bonum est, abhorret ? Sed surgat
dians exsultat; quia adest jam dies Domini. Simili Sion; snrgat, inquam, et 37 convertatur ad Deurn
modo miriim valde est, ulbeatus ait Gregorius(252), suum. Surgat proslrata, et convertatur aversa.
» quodsoItdataEcclesiaArcturum Dominus statuit; II. Quibus, inquis, modis? timendo et amando.
(251) ix, Moral. cap. 9. (252) ix, Moral. cap. 9,
147 ADAMIPRjEMONSTRATENSIS 148
Nam per timorem a malo receditur, ut Sion surgat; A juilicM Dei (Rom. n, 5). Ad hunc itaque qui accedis,
per amorem ad bonum acceditur, ut ad Deum suunt cum pertractas verbum, cui [al. perlransis verbum,
sc convertat. Qui igitur in imo prostratus jaces, cujus] dispensatio credita est: qualem te eiin prae-
tiroe aspera comminantis, et surge, qui a Deo tuo dicalionis tuae exordio exhibebis? Num ei statim
aversus es, ama. suavitatem promitlcntis, et ad 'supernae beatitudinis gaudia promilles? bene qui-
ipsuro convcrterc, Speculare itaque lam aspera illa dem facies, sed non.audiet te. Nam quomodo auri-
quam suavia ista, ut et haec diligas, et illa perti- bus audiendi audiet te, hymnum cantantem ei da
mescas. Et quidem Deus atiiraam ad se volens cor- canticis Sion (Psql. cxxxvi, 5): qui sublevatus, ut
rigere. hunianam, prius eam aliquando demulcere ait S. jQb, confortalusque divitiis, lenet tympanum
solet, promittendo; deinde terrcre, comminando. et cytharam, gaudetque ad sonitum organi (Job
Sic enim legitis de pio illo Samaritano, qui vulne- xxi, 7), vivens secundum carnem, et obediens
ribus illius, qui semivivus relicttis fuerat a latro- sibi ipsi, nec prohibens cor suum, qiiinomni volu-
nibus, prius oleum, deinde infudit vinum (Luc. x, ptatc fruatur, ct omnia quae desiderant oculi ejus,
34). Et scriba doctns in regno ccelorum, non vclera noB negans eis.
et nova, sed de thcsauro suo profert nova et vetera IV. Quomodo sequetur le, qui venis, eum invitare
(Mailh. xili, 32). Nonne et Isaias primum inducit B ad coenam magnam quem constat villara emisse
Dominum promittentem deindecomminantem ? dicit vanitatis, duxisse uxorem voluptatis : et ad pro-
namque de eo in qttodam sic : Si audierith, et banda quinque, quae emit, juga boum (Luc. xiv, 18
voluerith me, bona terrm comedeth (Isa. i, 19). et seq.), per quinque sensuum curiositatem inten-
Suavitatem pollicentis redolent verba haec. Et statim dere? nam quas ei oflers, sapidissimae quidera.
adduxit quaedam, quac non minus amariludinem delicise sunt: sed ipse nescit eas. Quin potius sta-
proferunt comminantis. Quod si nolueriiis, inquit, tim, ut quem ei apponis, viderit panem, in hanc
el me ad iracundiam provocaverilh gladius devorabit vocem prorumpet et dicet : Manhu, qtiod significat,
vos (ibid., 20). Et profecto, ni fallor, ideo dulcis quid est hoc? (Exod. xvi, 15) ignorat enim quid
et rectus Dominus noster (Psal. xxiv, 8), non sit. Tu vis ut pascatur in croceis, et ille amplexa-
rectus et dulcis, quia piius nobis cantandain mise- tw stercora (Thren. iv, 5); et cupil ventrem iroplerc
rieordiam offert, deinde judicium (Psal. cx, 1), ut siliquis porcorum; ad quos pascendos in villam
s'e ostendat semper ad parccHdum paratura, ad suam misit eum civis ille, cui adhaeret; nec quid-
feriendum autein pigrtim'. Et cum ferit, forte magis quam aliud novit desiderare in hac valida farae,
incorrigibili nostra perlinacia ad hoc coactum; quae facta est in regione ista Ionginqua: ubi dissi-
quam aliqtia sua crudeli iracundia instigaturo. Sed 'C pavit oranem substantiam suam cum meretrieibus,
iicet ipse nobis, quantum in se est, ad instar apis vivendo luxuriose (Luc. xv, 13), pascens sterilem,
mel in anterioribus effundat; in posterioribus vero et viduae Jjene non faciens (Job xxiv, 21). Nam,
aculeum proferat; expedit tamen nobis nonnunquam quomodo abjiciet quod tam dulce sentit, pro eo quod
nt prius nos lerreal quam demulceat, quia aliquando penitus nescit, maxime cum, quod tam ardenter
nullatentis nobis saperel amor, nisi nos morderet di»iigitprae manibus habeat ? tu autem in tempus
primilus timor, Initium enim sapienlim limor Domini ei longum prophetas (Ezech. xn, 27).
jPsat. cx, 10). V. Nori ergo siC agas in primordio cum eo, sed
III. Igitur time gladium hunc, de quo superins ausculla raagis quod loquor, et quod dico tibi, hdc
fccimus mentionem, devorantem, ut sttrgas pro- fac: et salvabis animam ejus a morte. Insiste oro-
stratus : ama et bona terrse, ut convertaris aversus. nimode imprimis ostendere se sibi, ut juxta illud
Sed haec fortassis propter simplices quosque, qui 38 Graecorum: Noscal seipsum. Et cum Psalmista,
in vobis sUnt, magis profuse quam profunde repli- sciat quid desit sibi (Psal. xxxvm, 5). Sciat quid
canda sunt: peccavit, nescioquis, peccatum grande, desit: sciat et quid adsit. Quid adsit mali, quid
et jacet in peccato suo, ac per hoc el in morte. In ~ . desit boni. Annuntia itaque ei peccata, et scelera;
ftrorte namque esse dixerim, qui in peccato crimi- si for-tetalis ei appareal, qualis est. Et occurrat ei,
nali perseverat. Alioquin non diceret Paulus : Surge sicut vere est: homo miser, et miserabilis, et pau-
quidormh, et exsurge a mortuis, et illuminabil te per, et csecus, et nudus (Apoc. in, 17). Et ut bre-
Chrhtus (Ephes, v, 14). Mcrtuns est itaque aliquis viter dicam; quam veloxad irialum, quam pigcrsit
non solum occulte in conscientia, per consensum ad bonum. Quam nihil ei ad bonum adsit, nihil ad
etrai filia principis; quse mortua jacet iri thalamo malum desit. lta prudenlia sua percutiet superbura,
(Matlh. ix, 35); sed et aperle per actum cum filio humiliabit elatum, audacem conctttiet, terrebit se-
vidtiae extra portain elato (Luc. vn , 14), fortassis. curum. Et erit ei bstensio haec quasi quacdam quo-
cumLazaro sepultus est per .pravam consueltidi- dammodo praevaricatio [al. praeparatio] ad sanita-
hem; felensetiam per infamiam (Joan. u, 39). Non tem, dum seipsum abhorrens, et talem se sustinere
Bolum autem sed et supcrposito lapide pertinaciae non valens, quaeret aiius esse, quam est. Propone
In spelunca conyersitionis nefariae deprimitur: et ei post haec, quia vita brevis, et laus impiorum bre-
secundum duritiam suam, et cor impcenitens the- vis sit, el gaudium hypocritw ad instar puncli, et illud
taurizat sibi iram in dic irae, et revelalionis justi qtiod scquitur, quia videlicet : ti asccnderit usque
145 SERMONES. — IN ADVENTU DOMINI. 45.0
td cwlum superbia ejus, ut caput ejus nubes telige- A habita etiam plena certitudine [at. certa plenitu-
tit, qitasi sterquilinium in fine perdetur, et qui eum dine], qiue ei comminaris riisi se emendarit, incur-
tidertnt, dicent: Ubi est ? velul sotnniutn avolans non rendi, obedienter se tibi subjiciet tam jubenli quam
intenietur, transibil sicut visio nocturna (Job xx , promittenti. Jubenti aspera in conversalione, pro-
5 et seqq). Auditara fac ei etiam vocera illam, ni- mittenti suavia in mercede. Et eo fortassis fructuo-
rais qtiidem seram, satis taraen veracem : quara in sius, quo humilius : eo efticacius, quo ardenlius. Nec
fine sibi assument impii, quando turbali timore mirum si paret tibi pollicenti maxima, dum videt se
horribili dicent, prae angustia spirittts gementes : retinere non posse vel minima. Et sic [al. et si]tibi
Quid nobh profuit superbia ? aut divitiarum jactan- assentit iroponenti sttavem asperitatem, quae remu-
tia quid contulit nobis? Iransierunt omnia itla tan- nerat, dum vento velocius videt evanescere asperam
quam umbra, et tanquam nunlius prmcurrens, et suavitatem, quaedamnat.
lev.quamnavis, quwpertransit fluctuanlem aquam; VIII. Igitur postquam ei sic infuderis timorem,
cttjus, cum prwterierit, non est vestigium reperire, insisle ei et infundere amorem. Et ita medium te-
ne~,uesemilam carinw illius in fluclibus: aut tan- neat uterque, ut nectimor desperationem, nec amor
quam avis, qum transvolat in aere, el post Itmc, nul- generet dissolutionem. Temperante calore amoris
lum invenilur argumenlum vitiulh illius (Sap. v, 8 ." frigus timoris, ne nimis expavescat ex frigore: itera
et seq.); et quae ibi sequuntur. Haec aulerri ad illud frigore tiinoris calorem amoris, ne insolescat. Quod
arbitror pertinere, quod in libro Regum Jegitur qito- recte facies, si tria qusedam ad aniorem pertinentia
niara mulus, cui seaerat Absalon, pertransiil (II Reg. his tribus, quae ad timorem spectare diximus, alia
xvni, 9). Quod non cst aliud quain miindus, cui per opposueris, ut dum in iiis intuetur, quod terret, in
aflVctuminhaeret superbus, pertransit, el ad nihilum illis autem quod demulcet; sic in eo ibi commovea-
tendit, juxla illud : Et mundus transit et concupiscen- tur 39 terra, et conturbetur, ut el bic conlritio
lia ejus (I Joan. n, 17). Ideo pertransit multis, et ejus sancttir» Quatenus dum ita cum eo agitur, et
muli moritur sessor, quia transit mundtis, et mundi commotio sua sana, et sanilas sit commota : potum-
punilur amator. qtte percipiat in lacrymis, sed in mensura (PsaL
VI. Hac autein gemina scientia infundes htiic, de i.xxix, 6). Diximus, quia primum illorum trium,
quo loquimur, peccatori cor contrilura et hiimilia- quacperspecta infundunt timorem, consideratio est
tinr., quod Deus non spernit (Psal. L, 19). Quatenus propriae iniquitatis. Et in ea quid non fcedtim et
ifi sui ipsius consideralione humilietur, ne diutius fcelidum, ac per hoc quid non horroris ac confu-
se extollat, et agnita brevitate vilse hujits, contera- sionis? Sed ne nimia sit, mitiget eam intiiitus mise-
tur, ne diutius gaudeat. Duc illura post haccin terram ricordise Dei, quia desperare non potest de iniqui-
iUam tenebrosam, de qua loquitur sanctus Job, et tate propria ; dura in pietate sperat divina. Videat,
epertim morlis catigint, quam eliam dicit esse, mi- qtiia magna quidem et admiranda opera Domini:
serim et lenebrarum (Job x, 22), asserens quid sit Sed miseraliones tainen ejus suiit super omnia optta
[«/. quod sit] ibi umbra mortis et nulltis ordo, sed ejus (Psal. cxxxxiv, 9).
seropitcrnus horror inhabitans. Revoca illietiam ad IX. Intueatur fontem illum patentemqui profluit
meraoriam illud Isaise, quod vermis eorum, hatid in ablulionem peccatorh , et menstruatm (Zach. XIII,
dubiura quin virorum, qui prsevaricali sunt in Do- 1); ut videat quomodo David in eo adulterii 1113"-
rainum, non morielur, el ignis non exstinguelur (Isa. culas abluit, et homicidii (II Reg. xn, 13). Qtta-
LXVI,24). Hoc quoquequod persemetipsam Veritas liler in Maria Magdalena, tot in ea inquinamenta
ait: quia exibunl angeli et separabunl malos de medio abluuntur , quot ei peccata remittuntur. (Luc.
jttstorum etmitteht eos in caminum ignis, ibi trilflelus VII, 37). Qualiter Petrus a sorde negalionis ex-
elsiridor denlium (Mallh. xm, 50). i Quid inhis piatur ( Matth. xxvi ), qualiter' deprehensa in
omnibus videt quod non timeat, quid intuetur quod adulterio non condemnatur. Qttaliter mutalio dex-
non exhorreat ? Hsecitaque tria sunt, quaeei propo- TJterse Excelsi, de latrone eflicit martyrem, et parg-
nere debes, ut ad plenum euin timorem provoces. disum tribuit post crucem (Joan. vin , 3J. His
Fceditas videlicet pravse suaeconversationis infundit itaque. cl aliis, quae in bunc raodum sunt, in-
ei humilitatem quae infusa inanem in eo perimit tu- spectis : respiret in spe misericordise divinse, qui
morem; consideratio brevitatis vitaepraesentis infert suspirat in consideratione nequitiae propriae. Sciens
ei dolorem, qui illatus laelitiam ab eo aufert mun- plus posse eum remiltere , quam se delinquere.
dialem; contemplatio poenae infernalis imraittit ti- X. Animatus igitttr per hsec, et confortatus,
morem qui immissus noxiam perturbat securita- manum sttam niittat ud fortia (Prov. xxxi, 19).
tero. Post haec necesse est, ut et ferrura tollatur de
VII. Jam puto tuas promissiones libenter attendet, aqua (Job XXVJII,2), et silex detur pro terra, ct
tuis consiliis acquiescet, quia nimirum, Domino per pro silice lorrentes aurei (Job xxn, 24). Qua
te illum illustrante, videns pravam vitam, quam tenus qui effrenis, eatenus in mollitie enerviter
exercet, nec diu durare, nec seternam se posse, si jacuit carni substratus: de caetero ad bonam s,-.
in ea finierit, poenam evadere evacuatus et tcrritus, extendat 'actionem, eliam contra carnera erectus,
ntpole amissa omni spe, quae nttnc habet retinendi ct supra carnem elevatus, et exbibeat jam memlia
ftl ADAMIPRJEMONSTRATENSIS 152.
nat gervire juslitiae in sanctiiicationem (Rom. vi, A 1 triae, 40 u^ reyelata facie videtur Deus. —
ea exhibuit scrvire ad 9. Ex comrintnicatione sanctissimaeTrinitatis tri-
19), qui primum iniquitati in sanclis est donum beatiludinis. — 10. Ut
ob- plex
tniquitatem. Sed garrient statim labta iniqua , ibi mala exsulaht, sic in corpore et auima bona
strepet lingiia dolosa: propria protendetur fragi- , abundant.
lllas, ut arrepta annulletur novitas; ventumque I. Dum regia , charissimi,-via Jimoris et araoris
ostendent, ne scminet: nubesque monstrabunt, ne devotus quisque incedit, diversas hinc inde adver-
Unquam melat (Eccli. n, 4). sitales incurrit, quia paratus snscitare Leviathan
•XI. Ad feec aulem omnia, et ad ea, quae in hunc (Job III, 8) eo acriori erga eum sscvientem invidia,
modum sunt, nescio quid dari possit valentius, et eumdera Leviathan habet; quo virilius ci tara in
apponi,- qua/n quod sibi ipsi Psalmista hunc ascen- raalo omitlendo per timorem, quam in bono admil-
denti gradum, et talia qusedam sustinenti, dictanle tendo per amorcm contradicit. Jam cum his duabus
Spiritti sancto dedit et apposuit: Sagittas, videlicet, turmis ad domum patris non manufactam , seter-
polentis acutas- cum carbonibus desolatoriis (PsaL nam in ceelis regreditur Jacob (Gen. xxxn, 22), sed
cxix, 4). Producatur itaque in medittm coram- eo accurrit Laban a tergo , occurrit et Esau a facie,
innocens AbeU sanclus Henoch, obediens Noe, ve- dum et ex his eum tentat, quae jam deseruit, mun-
recundus Sem,- et Japhet, fidelis Abraham, iriundus B ' dus; etperhaec, quaenecdum'expertusest, molestat
Isaac, ac patiens Jacob , providus Joseph , man- inimicus. Scd conscius ipse sibi, plene se mundum
suettts Moyses , devotus Aaron , legis zelator Plii- contempsisse, et ea quae in mundo sunt: scrutanti
nees, simplex Josne, benignus Samtiel, humilis omnem domus suae supellectilem , et aliquid suum
David : el cseteri liujusmodi carbones, quos ignis sivein mente sive in corpore ejus invenire volenti,
quondam Domini succendit in Sion ; nunc autem sed non valenti, ait; Sctutate, et quidquid luorum
caroinus ejus inflammat in Jerusalem (Isa. xxxi, apud me invenetis , aufet (Gen\.xxxi, 32). Hoc est
9). Ut accensi, linguae dolum, el labiorjum devastent dicere: pleno te contemptu abjeci [al. abjicio]
iniquitalero. Quatenus ille non grave sibi reputet ad munde lumide , nihil in me, ad te pcrtinens repe-
perpetrandum , quod ab aliis et sexu forlassis et ries. Non vult autem Jacob, ut simul gradiantur
setate tam infirrais viriliter videt perpetratum. Fo- ipse, et Esau, nec ut sit socius itineris illius.
veat interim talibus odorementis saucia viscera Scfens ighera non posse queraquam portare in sinu
sua. Hilarescat in hac sancta novitate, qui primuro suo, quin vestimenla ejus ardeant (Ptov. vi, 27).
de vitae praesentis ingemuit brevitate. II. Populus Domini, saecularium lenebrarum
XII. Restat nunc ut ad allevandura ei onus in ~ . jEgyptum-deserens , et ad religiosae conversationis
labore mnotescas ei, quanta erit felicitas in retri- desertum tendens , JEgyptios insislentes habet a
butione, Ut sicut niercenarius praestoletur finem tergo; et ante faciem invenit mare.-Ut sciat fidelis
operis sui; et sine omni dubio sciat, quoniam, qui quisque, et posteriorttm, quaejam reliquil toleranda
nunc vsidit de virtute in virtutem, sanctus, videbit phantasmata vitiorum ; et ab his quae adhuc futura
postmodum Deum deorum in Sion beatus (Psal. sunt, molestiam sibi fore saeviliam tentationum.
i xxxni, 8). Et si compatitur, consequenter et con- Populus ingens Amalech (Excd. xvn , 11), qui eU
regnabit (Rom. vw, 17). En per haec tria plenum coclus reproborura. terrenis per affecltim inhaerens
ei infundes amorem. Quia illum procul dubio araat, nullatenus superatur, nisi devotus quilibct ex hujus
de cujus misericordia confidit; de cujus nomine saeculi fluxu salvatus (ut cx re nomen poitet, quod
piae conversationi insistit, cujus beatam et beatifi- csl Moyses) sic in monle emineal contemplationis
cantem visionem in aeternum sitit contemplari. [al. orationis], sic innitatur lapide slabilitalis, r.t
Itaque in tribus praecedentibus ad timorem per- suorum operum manus in sacrilicio elevet vesper-
venit noslra Sion, quo terrente, a malo recedit, ut tino : tam fortis sublimitas et sublimis fortitudo
surgat. Iri bis vcro tribus subsequenlibus, ad amo- humilitatis, quam exprimit mons fortitudinis Aa-
r«ra consceridit. Quo demulcente ad bonum acce- D ] ron ; quam ignis charilatis, quera nomen, quod est
dit, ut se ad Deum suura converlat, qui est bene- Ur, significare dicilur; ne vel manus sinistra ad
dictus in saecula. Amen. malum se extendat, si superbia intumescit,.vel dex-
SERMO X. tera a bono se retrahat, si per negligenliara torpe-
ITEMDOMINICA II IN ADVENTU DOMINI. scit.
De pugna et pace , et de contemptatione eorum. III. Sunt et alise gentes quain plures , quas nec
SVNOPSIS SERMONIS.— 1. In via spirituali - pugnae delere ex toto valemus , nec eis tamen consentire
conflictus non deest. — 2. A lergo instanl vi- debemus. Prsesertim cum prsecipiat nobis Dominus,
tiorum phantasmata , a fronte tentationum mo- ne ullum cum eis habearous fcedus , nec ineamus
lestia. — 5. Faciunt ad spiritualem Iuctam et cum
conservandam hiirailitatem. — 4. Raro tnta pax eis amicitias (Ezod. xxxiv, ^12). Restat ergo
cum vitiis , quae superest per Dei fiduciam et ut sic eas toleremus , quatenus tributarias nobis
auxilium. — 5. Pacatse mentis habitus et decor faciamus. Quoniam ct ad hoc derelictse sunt, ut in
Oguratur. — 6. Conversatio sanctorum in exein- eis nos Dominus experiatur. Cum
plum, gaudia beatorum trah. — 7. Jus.tis in die itaque nec ipsae
Domini exsultatio : impiis horror et tenebrae. — bonse sint, nec bonum nobis velint: ad bonuro
8. Quantopere dcsiderandus status setemse pa- tamen serviunt nobis. Ita ut non iiigemiscere el
-m SERMONES..— 1N ADYENTU DOMINI. 151
dolere , sed magis gaudere debeat Jacob et lxtari, A tuens in Ioco spatioso pedes eoruiri (Psal. xxx, 9).
quia de medio harum gentium Salvator ejus veniet. Et de bonis lerrae traclant, dttro nibil apud se in
Nonne Salvator venit, jquando salus venil? vera inliniis versari sciunt,quodad illa non pertinel bona,
autera salus , ut scitis, humilitas est. Hae vero quae se credit sanctus David (Psal. xxvi, 13), vide-
gentes graviter insistunt, insistentes vero infe- re bona, in terraviventium. Juvenes quoque induunt
stant, sicque timere faciunt Jacob. Timens bumilia- se gloriam et stolas belli (/ Mach. xiv, 9),. quia ro-
ttir, humiliatus salvatur, salvatus gaudct et laela- bustae in eo cogitaliones lestiroonium ubique -secum
tur; quia de raedio harum gentium , Salvator cjus circumferunt conscientiae suae, eo quod in simplici-
hoc modo venit. In qtib Salvatore conlidens noster tate et sinccritate, et non in sapienlia carnali, sed in
Jacob subditas sibi babet, quas breviter comnieirio- gralia Dei conversantur in hoc mundo. Et in Do-
ravimus, gentes.non dominantes: acclamans eidem mino, quo voborante vicerunt, de praeteritis vitio-
Salvalori, nonnunquara alludens, el dicens. Prm- rum triuinphis bene sibi conscii, exsultant. Sicque
cinxisli me virtute ad bellum, ei supplantatti insnr- diira non est suggeslio in mente, qiiae terreat per
tjentes in ine subtus me (Psal. XVII,33). Saneli ita- consensum, dura deficit impugnans cum actus illi-
que viri suggestionibus viliorum nequaquam ener- citus.super terram carnis suse: sedet in eounusquis-
v.ter succumbunt, sed Domino in eis , ct pro eis B '. que cogitalus in vite sua, et sub ficu sua (/// Reg.
pugnante, virtutis eos calce perimunt, non quidem lv, 25). Ita sedato animo, et medie temperalo, ut in
fidentes in se, sed in Domino , qui de lantis eos vino fervoris mansuescat per suavitatera , ne nimis
periculis eripuit, et ertiit, in quo sperant, quoniam sit rigidus, et in licii suavitatis mordeatper fervo-
ct adhuc, id est quandiu nccesse est, cripiet: super rem, ne nimis sit rcmissus. Jam tcmpus est, ut
lioc gratias di agentes , totumque ei deputantes, et quoniam bellis quicla sitnt oronia, domum Domino
dicentes: Subjecit populos nobis et gentes sub pe- Salomon construat(/ Par. XXVIII, 13),'quam aedificare
dibus noslris. (Psal. XLVI,4). non potuit vir sanguinum el bellator David. El
IV. Felix profecto , cujus protcctor Dominus in quiescenle terra a praeliis, vineam plantet Jerusalem
quo sperat, subdit popuitnri suum siib se , qui et in montibus suis,quod agerefnon vacabat noster
gaudet ereptum se a Domino de conlradictionibus •Jacob, quem inccssanter intendere] oportuit labo-
populi, et constitutum in caput gentium (Psal. xvn, rioso adversanliiim luclamini,et
' rcsistentium bo-
44). Quatenus data sibi pace a-Domino, (ul in stni- stium supplanlalioni.
gmate' in libro Josue legitur (cap. xxi, 42) , in VI. Vineam itaque plantet Jerusalem in montibus
omnes per r circuittim nationes : ila ut nulltis ei suis, radicitus scilicet pacatus in sequilibet, el pa-
hostium resistere atisus sil, etiam de labonoso no- I cificus erga alios, menlem inserat convcrsationi vi-
mine, quod cst Jacob, ad fiacis possit conscendere rorum sanclorum , in terra exstilanlium, et gaudiis
visioiiem , et nomen , quod cst Jerusalem. Quis est eivium bealorum in patria regnanlium. Illorum ad-
hic e! laudabimus eum ? fccit enim mirabilia in vita miratis sanctitatem, ut eos imitelr.r, adistorum vero
sua (Eccli. xxxi, 9). Non quidem in se, sed in eo pertingere desiderans fclicitatem, ut ea una cum eis
qui ipsum confortat; in quo etiam omnia potest. perfruatur. lli sunt montes antiqui, niontes aelerni,
De quo scriplum est: Qui facit mirabilia magna , et in quibus, vinea hujus nostrae sanctae Jerusalem
addituin est soltis (Psal. cxxxv, 4), ne putet homo mitlit radiccs deorsum, et facit fructum sursum
se mirabilia posse facere sine illo ; qui sine 41 '"o (lsa. XXXVII,31), dum mens hoininis tranquilli et
nihil potcst facere, qui sufficiens non cst vel cogi- quieti tam subliliter facta perscrutatur in vitis san-
tare aliquid cx se, quasi ex se, sed suflicienlia sua ctorum, quam gaudia civium bealoruro. Ut ibi fru-
ex ipso est (// Cor. m, 5). Facit tamen, qui litijus- ctum profcrat ad exemplum.secundum eos conver-
modi est, mirabilia'in vita sua ; sed per illiuh, qtii sandi, bic autem ad desiderium sine fine cum eis
facit mirabiliamagna solus. Hic enim est qui liebc- regnandi. Hoc esse puto quod apud sanclum Job,
tatis, pro posse, acutis stimulis carnis ; sedatis .r. ipso Domino asserente, legi : quia in petrh mane
quoque , quantum in hoc corpore possibile cst, aquila elevata, et in prwrttplis silicibut commoratur,
quod corrumpitur el aggravat animam (Sap. ix, 15), alque inaccessis rupibus (Job xxxix, 28). Quod ideo
tumultuosis motibus mentis: pacatus in se, el paci- dictum arbitror, qttia dtim vir sanctus inlelleclu
ficus erga alios nil nisi pacem videt. Ut merito Jo- subtilis, et cOntcmplalione sublimis, cOgitatione et
rusalem vocelur, quse visiopacis, ul sciunt universi, aviditale intuendis bonis operibus in sanctitalo
dicitur. Pacata in eo , et tranquilla , quieta, et se- siabilium [al. sublimitiro.], ct in gaudiis perennibus
data omnia sunt. Nihil quod tortum sive crudele beatorum, cadentibus angelis aposlalicis, plene con-
csl, amat. Nil, nisi quod ad pacem pertinet, apud se lirmatorum intendit (ut snperiusfdictum est,) illa in
tractans , nil in vultu praeferens , nil etiam opere exemplum proponat; et hsecin desiderium assumat.
exercens. Qtiam amabile htiic Jerusalera, vineam plantare in
Jam apnd se, seniores in plateis sedcnl (/ Macli. monlibus suis? Quam dulce aquilae huic elevatse,
xiv, 9) dum sensu&ejus interiores spiriluali praediti manerc in petris istis, commorari in praeruptis sili-
maturitate, in latitudine pacis hujus se humiliant, cibus atque inaccessis rttpibus? ut ibi conetur anima
utpote quos non conclusit in manus inimici, sta- devota cogitando commovari, ubi necdum vidcndo
155 ADAMI PR^MONSTRATENSIS 1S3
potest conversari, et ibi, ut quidam sanctorum ait, A j aliquam sed omnem veritalem (ibid. 13); quando
figere desiderium, quo nequit inferre hospilium. cessante Patre, qui usque modo operatur, et requie-
VII. Hdc itaque opus Jerusalem, hic sine labore scente ad omni opere, quod
patrarat (Gen. n, 1),
labor. Ut saliat interiin in montibus istis, inces- perfecti erunt cceli et terra et omnis ornatus eor-ura.
santer frequenter eos, plantet in eis vineam (Matth. Ut nec lerrae corporis noslri ulla
jam insit corruptio,
xxyi, 22); quatenus vinum bibat, quandoque; cum nec ccelo aniraae nostrae aliqua jam desit perfectio.
eisdem monlibus novum in regno Patris el Dei. IX. Fratres, bonum est nos hic esse. Cogitatu
Quod nimirum lunc iraplebitur, quando exsullabit enim el verbo in die stimus summae potentiae ad
hsec eadein Jerusalem, quia venit dies Domini. 0 Patrem perlinentis, qua corrorabit nos. lu dieaeternae
dics Domini! 0 exsultatio Jerusalem! Nec rairum sapientiae attinentis ad Filium, quae clarificabit nos.
quod de advenlu diei Domini exsulal Jerusalem, cum In die benignissimae suavitatis, quae spectat ad Spi-
constet tantara' ei in die illa adfuturam exsiiltatlo- ritum sanctum, qua inflamraabit, ut dura benigni
riem. Sed, sicut exsullabunt clecti, ila ingemiscent fuerimus in invicem; dum potentes in nobis ipsis;
iu ea impii, quia memor eril Dominttsfiliorum Edom et sapientes in Deo; et ipse Deus sit omnia in omni-
in die Jerttsalem (Psal. cxxxvi, 7). Dies Jerusaletn bus(I Cor xv, 28). Ih monte etiara sumus cum Do-
dies Doraini est, tum quia exsultalionera confert Je- B mino nostro Jesu, ubi el videmus eum transfigu-
rusalem, tum quia collatain suscipict. Dominicst, ratum (Matth. xvn, 2). Nonne transflguraliim vide-
pro eo quod lsetificabit, ej 42 1"ia m eo Isetificabitur raus, quera formosum inluemur in stola sua, spc-
Jerusalem, eliam ipsius erit. In bac itaque die exsul- ciosuiu forma prm filiis hominum (Pial. XLIV,5), qui
labunt sancli in gioria (Psal. CXLIX.5), sed dole- in hac valle lacrymarum visus est in vultu abjectus
bunt injusti in pcena. Ibunt, inquit, hi, scilicet in- et despectus ? Unde riec est reptilatus, sed putalus
justi, I'H supplicium wternum; justiaulem in vitam tanquam a Deo percussus et humiliatus (Isa. LHI, 4).
mternam (J)/aMn.xxv,46). Hinc eosdem injustospro- Facies ejus fulgorem habet solis, et vestimenla albe-
. plieta alloquens : Vm, inquit, desiderantibusdiem dinem nivis. Dum ipso apparente similes eruiit ele-
Domini. Ut quid eam vobis? et adjunxit: diet eniin cti sui, quibus inodo quasi vesliraentis quibusdam
Domiiti tenebrm elnon lux (Amos v, 19). Sed qui- induitur, quia videbunt eniin sicuti est. Nec petesl
bus tenebrse erit? Certe injuslts, qui ligatis mani- fullo, ut ait Evangelista , facere tam alba super ler-
Ims et pedibus miltentur in tenebras exteriores ram (Marc. IX, 2). Quia spiriUialis ille fullo , qui
(Matth. XXII,13) Caeterum electis luxerit, et magna aspergit veslimenta sua, eleclos videlicet suos, bys-
Zux quidem : erit et exsulatio. Quoraodo non lux, r sopo ut mundentur, illum nequaquam confertdeco-
quando plateae hujus, de qua Ioquimtir, Jerusalem, re;n in exsilio; qtto eos ornabit in regno, quia longe
sternenlur attro mundo (Tob. xin, 22); cives videli- alia est munditia, quara in via habent in merilo
cet ejus in vera charitate dilatati supernae sapien- sanctilatis; alia vero quam in patria in pracmio fe-
tiae, splendore clarificabuntur aeterno? Quomodo licitatis.
non exsuitatio, quando per oimtesvicos ejus alleluia X. Scimus et in die illa, quia absterget Deus om-
cantabitur (ibid.), dura unusquisque de corporis in- netn lacrymam ab oculh sanctorura suorum (Apoc.
corruptione de animae perfecta beatitudine lactilica- xxi, 4). Propter quod bonum esl nos hic esse: et
bitur? non eril amplius neque luctus, neque ciamor, nec
VIII. Fratres, bonum estnos hic csse. Jara enira ullus dolor, sed laelitia sempiterna super capita
corde et orein luce suraus indeficienti,,in luce in- eorum : possidentibus cis, duplicia in terra sua
comprehensibili. et in exsulatione inefllibili. Lucem in- (Isa. LXI,8), ut exsullet Jerusalem, quia venit dies
deficienlem et incoraprehensibilem, dixerim, quando, .Domini. Exsultet itaque in corpore; exsultet iu
dies illa iilucescet, cui nox nulla sttccedet. Quaeeliara anima. lbi per plenam incorrupXionem, hic autem
vesperam nescit, quia ab ea pariter et oelernitas de- per selernarn aeternaebeatitudinis possessionera. Sed
fectum, et slabilitas immineutem propellet occasum. D I cum bouuin sitnos hic esse, revocant lanrnos liinc
Exsultatiunein nihilominus ideo ineffabilem dico, quaedam, quibus, et si intendere non libet, taraen
quia ibi vox resonabit exsullationis el salutis in taber- oportct, quia et sic expediL Nam asuavissimis am-
naculh sanctorttm (Psal. cxvn, 15), erilquc in voce plexibus Rachelis pro mandragoris filii sui, ad suos
exsultationis et confessionis sonus epulantis. Et [al. ad se] vocalLia Jacob (Gen. xxx, 16). Quia pro
bene epulantis, quia faciet Dominus eos discumbere , fructtt boni operis, a gustu limpidissimae contem-
(Luc. XII, 37), ut edant et bibant super niensam, plationis, devptus quilibet ad exercitium nonnttn
suam, in regno suo, et pracinctus trans>ens raini- quam invitatur bonae actior.is. Surgite ergo, eamus
strabit eis. 0 charitas Dei exsulatione plena, quandoi hinc. Hsec ad praesens dicta sint, quod Sion in bis
jutti fulgebunt sicut sol in regno Patris eorum (Matih. verbis admonetur ut surgat ,et ad Deum suum se
Xin, 43), quando illa erit hora, et.quidem non sine> convertat. Quod ad Jacob dicilur, ut gaudeat, et Iae-
aeterna mora, in qua jam non in proverbiis loquetur tetur, quia de raedio gcntium Salyator ejus veniet.
nobis, sed palam de Patre Filius annuntiabil nobis-, Qtiodprophetatur43civ'tal' Jerusalem, quia vineara
(Joan. xvi. 25) ostendens nobis non solum se, sed ett plantabit-in raontibus suis, ct exsullabit, quia ve-
Scipsuni,quandoipsenosspiritusvcrilalisdocebitnon_ i niet dies Domini. Quse ergo sive allegorice dc verbis
157 SERMONES. — 1N ADVENTU DOMINT. 15&
istis in sermonepraecedenli.sive tropologice in istoi Asive . desiderium futurorum, quid ad gaudiorumpro-
subsequenti dicta sttnt : percipite in intelligenlia, , missionem, seu pccnarum comminalionem. Qttid
retinete in memoria; glorificantes ac laudantes Deumi deinde devitandum pro eo quod inalum est, quid ap-
ac Doniinum nostrum, cui sit honor et gioria ini petendum pro eo quod bonum est. Et haec omnia, et
saecula saeculorum. Amen. quac in hunc modum sunt, ad instar bonae terrse
SERMO XI. cum gaudio suscipiunt, et fruclum afferunt in pa*
ITEH DOMIMCA II IN ADVENTU DOSIIM. tientia (Luc. vm, 15).
Debonis et mafis auditoribus, cl quid responsOrittm , III. Itaque quos priraoloco posui, damnabilisob-
t egredielur Doinitius, i clc., significel, et-desapien-• stinalio obdurat; quos secundo, reprehensibilis su-
tia Deii
— perstitio insligat; ftuos in tertio inanis elatio ele-
STKOPSIS SEnMosis. 1. Avida susccptio verbi Dei'. vat; quos in quarto, salubris sedificatio salvat. Ad
est signtim prognostictini filioriiin Dei. —2. Qui-
dam audiunt ex vanilatc, curiosilate, elalione ; eos, qui in primo loco sunl, pertinere reor eos, qui
alii utililatc. — 5. Singulorum ex audientibus cen- auditis ipsius veritalis sermonibtis, horrore prope
sura. -•- 4. Responsoriun» post lectionem, est obe- raalitisc
dicntia diclorum in prsedicatione. — 5. Fructuo- indurati,|dixcrunt: Dwmottiumhabel, el in-
sus audittis verbi ciim operatione. — 6. Mysteria , sanit. Quid eum audiiis ? (Joan. x. 20), sed et illi :
Scripturarum sunt nobis abscondita, elquare.— . " Quia bonus tton esl, seducit turbas (Joan. i, 12). Ad
7. Samaritana mulier typus Ecclesiae gentium. — eos qui in secundo stitit, illi pertinent; qui
7. Egredi Doininum de Samaria, est sapientiara audieq,-
nobis in tempore reveiari. — 9. Ex beneplacito tes, quod Jesus esset in Betbaniara venerunt: Non
Patris, et Fflii, et ab utroqite manantis Spiritus propttr Doininum lanium, sed ut et Lazarum vide-
sancti oninia ex ordine creala sunt. — 10. Deus rent : qitem suscilavit a mortuis {Joan. xn , 9). Et
pft>-sapienliam suam et malos angelos damnavit,
e! bonos in sanctitale confirmavit: — 11. Pcr Dei ille iniquus, de quo legimus, quod erat cupiens a
sapientiara Ecclesiis hierarchia disponitur et de- multo lempore eum videre: quia sperabat se aliquod
fcuditur. signum ab eo videre fieri (Luc. xxm, 8). Ex illorum
Cum magna, charissimi, avidilate, ut mihi videor aulem videtur fuisse numero, qui in tertio loco sunt,
intelligere de vobis, expetitis el exspectalis aliquid qui, visis signis, qttaeDominus faciebat, ait illi: Jlfa-
audire a me ac si mihi quidquam pateat in verbo.Dei, gister sequar te, quocunque ierh (Luc. ix, 59). Cui
quod lateatvos. Ad inslar illorura certe parvulorura, ille 44 districtor cogitationum et intentionum cor-
quos Jeremias asserit (Thren. iv, 4), panem petiisse; dls, respondit: Vulpes foveashabent, el volucres cmli
petitis panem et vos-.Et a me petitis, quasi ego vel nidos : Filius aulem hominis non habet ubi capul re-
nielius sciara -frangere quara vos, vel quem fran- /;, clintt(ibid., 58). Ac si diceret: Primame inlentione
gam, alium habeam panent, qttam vos. Sed quia ex sequi vis; sedin te et arrogantia locum habct, et
Deo estis, unde et istud est, quod ejus tam libenter fraudulentia: el ideo divinitatis meae majeslatcm
verba audilis (Joan. VIII,47). Non erit vobis, ni fal- nullatenus sequi vales. Ad illos vero, qui in quarto loco
lor, fastidio, sijiota dicantur : et si talia proferarn, sunti illi spectant,quibusipseDominnsdicit: Jam vos
qu:e magis me repetecte recognoscatis ; quam de mititdi tstis propter sermonem,qitem locutus sum vobh
me docente agnoscatis Verum cum certum sit, illos (Joan. xv, 5). Hos autem et vos sequimini, qui non
ex Deo oon csse, qui verba Dei non audiunt; vos curiositate aliqua insligati,iionvanitateelevali; sed
ideo auditis, quia ex Deo eslis. solitisspiritualisutiiitatiscausa, verbum Dei audire
II. Videte, quseso, quomodoaudiatis. Eorum nam- desideratis. Ut ideodeleclet spiritualem cibum appo-
que qui eliain avidissimi verbi auditores sunt : sci- nere vobis,quiapuraetmundaeumaviditateCsuritis.
mus qudsdam, qtii ab hoc solumraodo audiunt, ut IV. De responsorio quod nuper cantaslis, quaeri-
sciant, qnid, aut qualiter diclurus est, quem au- tis, ut ejus vobis verba edisscram, qtiae ita se ha-
diunt. Et inbonesta ut scitis curiositas est. Dicenti bent. Egredietur Dominus de Samaria ad porlam,
namque non tam pro his quae dicil, quam pro se, quw respicit ad orientem, et veniel in Betltlehemambu-
quidicit, inlendunt. Nec tam, ut ex bis, quae au- j) ] lans super aquas redemptionis Judw. Tunc salvus erit
diunt; erudiri queant (al. quacrant); quam ut omnis liomo : quia ecce veniet. Petitis ut haec verba
sciant, quid de ejus, quem audiunt, loculione senti- vobis exponantur ; etjuslum cstidquodpetitis ; sed
redejjeant. Sunlet alii, qui ad hoc solummodo au- ab indigno petilis, quod ab abundante petere debe-
diunt, ttt audita sciant; el reprobanda vanitas est. retis. Accipite itaque quod inops quidem sensu, di-
Superbi namque et cupiai sunt, et ad hoc raulta vcs autem affectu, apponit vobis. Et cum pauperta-
scire desiderant ut superbe nimis scientes [al. tis suaeinsipidum sumpseritis olus delicias a diliori-
sentientcs] tumide se extollant. Sed sunt quidam, busquaerite dulciores. «usentis deverbisresponsorii
quos non iminerito hisomnibusprseferimus, quorum hujus,"qualitcr intelligenda sint. Sed prius quaerite,
in audiendo verbum haec tntentio est, utquod per- quid sit responsorium. Cum per lectionem, quae
cipiunt aure, impleant opeie, et magnaeutilitatis est. praecedit, doctrinam accipiamus praedicatorum :
Sollicite namque allendunt, quid in vcrbo Dei au- quid per responsorium subsequens, nisi obedien-
diant, quod ad morura valeat aedificationem, quod tiam accipere debemus auditorum?Prius lectio au»
ad vitiorum reprobationem, et virtutum exhorla- dilur, deinde responsorium dicitur, quia prius au-
tioncra. Quid pa-tinct ad conlcmptiim prsesentiun» ribus pra;dicatio pcrcipitur, dcicde opus bonum
159 ADAMI PRJEMONSTRATENSIS 160
oibedienter adimplelur. Et quia liilarem datorein di- A , santibus aperit thesauros absconditos, et arcana
iigit Deus (11 Cor. ix, 7), quasi perlecta le: tione, cura secretorura (Isa XLV,3). Milii autem videtur, quod
cantu responsorium dicitur, dum prout praecedens profunda quaedam ac mystica in his continentur.
praedicatio instruxerit, opus bonum cura hilaritate' Sicut enim cum aroam aliquam clausam manibus
subsequilur. Responsorium siquidem, ut scitis, a apprehendimus,°exmoleet ponderC ejus, intraeam
respondcndo dicitur: et quodammodo audila lectione mulla latere sentimus; licet quid in ea sit, pro
re"sponsorium dicis, dum alloqucnli te per praedica- eo quod clausa sunt omnia intrinsecus • posi-
tionem suam, doctori bene operando respondes. ta, omnino nesciamus ita ssepe in sacrosanctis
Unde et de responsorio quoil post lecf.onem apo-- 45 divinaepagince sententiis, ex verbis ejiis gravidis
stoli seu alicujus prophetac ad missara dicilur : qui- profunda ac mystica latere sacramenta corijicimus,
dam non minus nitide, quam veraciter cecinit in quanquam necdum rcvelatis per spirilum oculis
hunc modum dicens (253) : mentis nostrse ejus interiora videre valeamus. Quid
Lectio quw sequitur doctrinam sigitat eoruin, igitur nobis agendiim, nisi ut taridiu pulsemus quoad-
Qui sunt prwmissi, sepluaginta duo ; tisque nobis aperiatur ? Non enim fallere novit, si-
lllorum monitis, dum responsoria cantat, cut nec unqitam falli poluit, qui ait': Putsate, et
Edocet dssensum se iribuhse chorus. B aperittur vobh (Luc. n, 9). Et post pauca: et pul-
- V. Prius . itaqtte lectio, postea responsorium. tanti, inquif, apertelur (ibid. 10). Non ergo claudit,
Quia per prsedicalionem credes; credens bene quin aliquando aperiat; sed ut ad pulsandum nos
operaris, ut idem, de quo superius memoriam fe- avidos reddat. Non solum autem, sed ut tam gra-
cimus, ait (254). tiam aperienlem collaudemus, quam aperlum nobig
Audh ul credas, quia credis ut hostia fias. internum secretum diligamus. Aperi ergo, Domine,
Talitct inctpimus esse, sumusque Dei. nobis. Quid est egredideSamaria?Egredere,quxso,
Et ut Apostolus ait: Fides ex audilu : attditns ad nos de Samaria hac, ut iste tuus, de quo modo
autem per verbum,Christi (Rom. x, 17). Hoc est di- loquor, egressus de Samaria, indicet nobis, quid
cere responsorium bonce actionis ex lectione pro- sit teegredi de Samaria. Nam aSamaria, fratres,
cedit sanae praedicationis. Dicit itemipse : Quomodo potesl aliquid boni esse? multum per omnem mo-
credent ei, quetn non audierunt? quomodo autem au- dura. Nara quomodo non multum boni a Samaria,
dient sine prmdicante ? (Ibid. 14.) Quasi his alludens, cum et ipse Dominus egredi dicatur de Samaria ?
quae in manibus habemus subinferal. Qupmodo de- VII. Et quidem, ut scilis', viles apud populum
censest ut responsorium dicant ante lectionem? Doriiini quondam habebanlur Samaritani, nec ullam
Quomodo autera lectionem audient sine legente ? cum eis commitnionem habere dignabantur, juxta
Et lamen ita de ihodernis agunt nonnulli, quia illud: Non enim coutuhturJudwi Samarilanh (Joan.n
prompti quidem ad audicndum: pigri ad operandtim. 9). Unde cuin verus ille Judaeus,"quiconlitetur videii-
Legi quidein eis lectionem volunt; sed responso- cet DominoPalri cceli et terrse, qui abscondit a sapien-
riuni dicere nolunt. Imilantes illum, de quo dicit tibusel prudentibus,quaerevelatparvulis(Ma«/i. n,
Salomon, quia qud\dich, intelligit, et respondere 25) cum sexta aetale mundi instaret hora, qua faliga-
contemnit (Prov. xxix, 19). Vosautem, fratres, non tus ex itinere (Joati. iv,6) mortalitatis assumptae, *se
sic. Vullis audire virum sanctum, recte de his sen- deret super fontera, bumilians se in similitudinem
tientem? Loqutrt, Domine, quia audit servus titus Carnis*peecati-(Bom. vni, 3), et a fide Ecclesiae de
(l Reg. III, 10). Samuel hic erat puer sanctus, gentibus sepeteretpotari: ignara mysterii mulier, et
Sanctus quoquc quando senuit, et incanuit. Nce riesciens donum Dei, nec quis erat, qtti dixit ei. Da
potuit eum liomo a pueritia usque ad senectutem ac- miiii bibere, nec valens ad eum venire, nisi fidelem
cusare. Laudabilis certe, ut vulgo dicitur, per om- adduceref inlelleclum, viruni scilicel vocans suum,
nia dies, cujus a mane usque ad vesperam clarilas quae quondarii quirique corporalium sensuum viris
non deficit. Quod auditis, loquere, ad lectionem; D juiicta errorem moido pro fide, adulterium pro viro
quod vero slalim subinfertur: quia audit servus habebat, resporidit: Quomodo tu Judwus cum sis, bi-
tuus, ad responsorium pertinet, quia lectione per- bere a me poscis, qtlw sum mulier Samafitana? (Joan.
lectastatim responsorium cantabo. Et de hisad prse- iv, 9.) Sed jam mirantur quantum volunt discipuli,
sens, breviler quidcm : fortassis non infructose haec auod cum nluliere loquilur Jesus. Increpant et Pe-
dicta sunt. u'um Tralres quod intrat ad viros praeputium ha-
VI. De hoc autem quod hic dici auditis de Domi- bentes, et manducal cum illis (Act. n, 3). Tempus
no, quod egressurus sit de Samaria, ad portam quae est ut ab aquilone aiirura veniat; et a Dep formido-
respicit ad orientera, et venturus in Bethlehem, am- losa laudatio (Job xxxvn, 22), ut et aquilo det et
buians super aquas redemptionis Judae : si pie pul austernon prohibeat (Isa. XLIII,6). Quia oportebat
satis, aderit ex more clavis David, qui aperit; et ne- eum transire per Samariam, qui pertransiit benefa-
m? claudil ; claudit et ntmo aptrit (Apoc. m, 7). ciendo (Aet. x, 38), et sanando omnes oppressos a
Nec patiemini ullatenus repulsam. ab eo, qui pUl- idiabolo, ut per fidem venientibus ad eum Samari-
1253) Hidelbertus Turon. archiep, in vers. De sacrif. missw. Vide biblioth. SS. Patr. t:m. XII.
(254) Qui supra.
161 SERMONES. — IN ADVENTU COMINI. 1G2
tanis ad infundendam eis dilectionem geminam, A agnosceret? Nondum.erant abyssi, et ipsa jam con-
maneat apud eos duos dies, quatenus et corde cre- cepta erat (ibid., 24), quando prscparabat ccelps ade-
dant ad justitiara, et ore confiteantur ad salutem ratJNec roirum. Et quomodoteacbrososetprofundos
(Rom. x, 10) diccntes : Ipsi audivimus et scimus, quia illos spiritus, apostatas angelos loquor, daronaret, •
Hicest vereSalvator mundi (Joan. iv. 42). Non ergo vel illos qui remanserunl in sanclitale confirmarct,
nihil boni a Samaria, nec abominandus Samarila- nisi per coacternam sfpicnliam suain scirelct ma-
nus: cum apud eum misericordia invenla sit, quae luin quod reprobaret, in illis, bonumque eligeret
apud sacerdolem et levitain locum habcrc iion po- (Isa.\u, 15), auod remiincrarcl in istis? Itaqtie, an-
tuit (Luc. x, 33). tequam esscni abyssi, cmicepil eain, judicium inea
VIII. Sed, licet de vocatione gentium baec verba exercens crga casdcih abyssos damnalionis. Qtiando
apte intelligi possint, prius aliquid iri eis altius ct pracpe.rabal ccelos pracscntcro babebat, ipsa sic dis -
profundius quaeraraus, sicque de montibtis siipcrio- ponente, graliam eisdein ccelis conferens conlirma-
rum sensuum ad campos infcrioris intelligentiae con- tionis.
venienter postmodum descendemus. Salvo igilur XI. Necdttm fonles aquarum cruperant (Prov. vm,
unicuique intellectu snbtiliori quem ei prout vult, " 24), dor.a scilicct graliaruin processerant. -Nocdum
et quando vult, et qualiter vult, et quantum vult montes gravi niole constilerant: superbi videliccl
spirilus ille veritatis revelat; mihi videtur quod damnabili pcriculositalc \al. pcrversitatc. ] corruc-
egressio Domini, cognilio ejus est, quae homini in- rant, el ipsa, subaudis, coriceptarcrat: ccrlain supcr
dulgetur. Qui de profundo et alto Patris sui se- his apud sc dcfitiilionem habcns. Adhuc eccc non
creto, quo quasi quadam custodia, hoc enim Sama- fecerat ct lluinina et' cardincs orbis terrse: popu-
ria sonat, ab acterho reconditus esl, qtiando et qua- los fidelcs, cl praelatos Ecclesiac.calholicac. Quando
liter voluit procedens, inde lamen non recedens: certa legc ct gyro vallabal abyssos: ordinem consti-
exiens, non abiens utpole quera Pater emisit, non tuens reprobis, cl mensuram qualiter, et quousque
araisit, destinavil et retinuit, ad cor horoinis venit, in iniquilate sua progrcdercntiir. Quando acthera
eique a Palre de Patre annuntiavit. Quia, ut ait firmabat sursum, ct librabat fontes aquarum,: elc-
theologus ille, Deum nemo vidit unqttam. Ur.igenilus ctos cOrroborans in desidciriis sclcrnorum, confercns
autem Filius, qui est in sinu Palris ipse enarravit eis suarum dona graliarum. Quando circumdabat
(Joan. x, 18). Ipse siquidem Dominus noster cui mari, genlilitati videlicct saeviciililcrminum suum:
dixit: Sede a dextrh meis (Psal. x, 1). Quod nulli ne ulteritis perscqucndo sacvirct. Et lcgcm ponebat
angelorum dixit. Quod tamen sibi praestimptuose r( aquis, ne iransircnt fmes suos : disp.osilionem sta-
rapuit, cujus verba iniquitas e't dolus, qui ait: Si- tuens persccutionibus. ne metas transgredercnlui
milis ero Altissimo (Isa. xiv, 14). Ipse, inquam, de divinitus pra\slilutas. Quando appendebat funda-
occulta illa cuslodia egressus est, ut videri posset. menta tcrrac: summos exornans viros Ecclesiae,
Qu; quandiu in illa Samaria fuit, videri non potuit, cum eo erain ciincta componcns. Quia universa
nec ullalenus vidcretur, nisi egrederetur. cum eo disposuit. Cui sit honOr el gloria in saecula.
IX.. Nonne in occulla custodia fuit, qui in ore, in Amen.
corde, in utero fuil? Sed ille cujus cor eruclavit SERMOXII.
verbum bonum (Psal. xi.iv, 2); ilje, qui dixit: Filius
ITEMDOMIMCA 11IS ADVENTU DOMINI.
nieus es tu et: ego hodie genui te (Psal. n, 7); el illud:
ln splendoribus sanctorum, ex utero anle luciferum Quibits tnodis Dei invisibilis ad nos cognitio veniat.
genui le (Psal. x, 3). Ule etiam: Ex cujtts ore sa- SVNOPSIS SKRMONIS.'— 1. lncoiiiiiHitabilis ab aelerno
Dei sapicntia per creationcni nianifeslala—2. Quam
pienlia prodiit, primogenita ante omnem creaturam occulta in rcprobalioiic, cl cleclione crealtira ra-
(Eccli. xxiv, o). Quod ab aeterno in eadem sapientia tiOnalis. —5. In Jacob clecti, in Esau figurantur
concipit.tpjod in eodem verbo suo habet, quod cum reprobi. ——4. Quid sit Doiniiiiiniegredi ad portain
eodera filio suo consulil, astante incommutabili pI Orientis. 5. Porla Orienlis triplcx: prima, ra-
lio naluialis , altera, aspecius crealiiramm.
utriusque beneplacito, coaequali videlicet eis etcoae- — 6. Tcrtia cst, Ostensionis divina. — 7. Tripli-
terno ab utroque manante Spirittt sancto, adesse cis porUe ordo conveiiiens abApostolo petitus.—
proprium creaturam perduxil. In formam quodque 8. Yeritalis damnabilis ctignilio, quam noii conii-
suam rationabili 46 ordine distinxit per loca, ct tatur vera justitia, el dilectio. — 9. Impiis ct
mala el bona in malum cooperantur. — 10. A va-
tempora sua. Sorte quidcm aliquando diversa, scd iiiale cogitationis riiuiit in sliilliliaro operis. —
omnino congrua divisit. Yidens ctincta quaefecerat, 11, Quibtis gradibus ac incrciuetitis ad perditb-
quae et necdum facta vidit; et erant non quidem nem slernalur via.
simplieiter, sed dum addilamento valde bona (Gen. Quomodo, fralres, transitnrio nostro verbo, de
i, 31). Adfuit itaque sapienti Deo semper sapicnlia illo loqiiemur [«/. loqucbaniur] verbo, quod inprin-
s:ia, quam possedit in inilio viarum suarttm antequam cipiograt upud Dcum, et Dens erat. Per quod omnia
quidquam faceret a.principio (Prov. vm, 22). facta sunt, ct sine ipso factum est niltil (Joan. i, 1),
X. Quomodo enim sciret per quas actionum vias in quo, et qtiod factnm est in eo? Filius autem r.on
operando incederet, nisi in ipsa videret; vel qualiter facit quidquam, nisi quod videl Patrem facier.tem,
aliquid facerct; si non quid esset faciendum in ca Quia qitaciinqtte ille feccrit, hac et Fitius siiv.ililer fa-
103 ADAMIPRJEMONSTRATENSIS 1C4
cit (Joan. v, 19), qucm Pater diligit: et in teterna .Aijui in ipso utero ruftis continctur, el lolus in mo-
illa, el iricomprehensibili illa genitura, demon- rem pellis hispidus. Qui per creatiohem egrcssus,
stral ei quaecunqueiile facil. Ecce Sapientia prodiens el per liberura aibitriuni adnllus, cflicitur vir gna-
"ex ore (Eccli. xxiv, 5). Ecce verbum eructatum ex rus vcnandi, et homo agricola. Diligitur econtra
corde (Psal.. XLIV,1). Ecce filius ex utero genilus Jacob, qui in,eodem cum eo utero lenis portalur, et
(Psal. II, 7). 0 os, o cor, p n/erus! Os nihil tran- ut quem praedeslinavit Dominus,, hunc et vocaret.
silorium efflans. Cor nihil intrinsecum ejiciens. Ute- Qui in ventre lenis est, exiens plantani fratris tenet
rus nihil novura concipiendo assumens: nibil anti- nianu, et ut quem vocavit, hunc et justificarel, vir
quura pariendo amittens. 0 incommulabilis in se, simplex habitat in tabernaculis. Elut quem justifi-
incomprehensibilis ad nos prudentia! o falli ncscia cavil, hunc et magnificauet ad paternam postrao
in sui dispositione providenlia! o ionga cl lata; dum benediclionem pervenit (Rom. vin, 50); ibi
profunda et alta Samaria! ibi oinnia ab aelerno in ilaque omnia occulle recondita sunt quae faiccreata,
illo secreto, quae temporaliter hic -apparent in hoc et apparenlia eraergunt, a summis usque ad iraa:
publico, in occulta quadam apud Deum custodia oc- Unum coritra unum; et non fecit ut quidquam dces-
culterecondita, quaeper creationem suam in se ipsis scl (Eccli. XLII, 2oJ.
apparenlia sunl et revelala. B IV. Haecest Samaria illa de qua Dominum quc-
II. Ibi rationabilis reproba crealura judicium ha- dammodo egredi, est ipsura per haec, qttae ibi oc-
bensjustum quidem, sed occtiltum. Ineoniprehcn- culta latent, hic aulem apparentia emergunt, ag«ao-
sile, irreprehensibile 47 tamen, eo terribile", quo sci. Dc quo in his verbis profundis quasi de ftituro
iinmutabile. Ibi et ralionalis electa astantem sibi, dicilur quod egredietur, qui in se egredi non polest
cl pro se statu fixo et imraobili pacis sentenliam recedens, sicut nec ingredi acccdens. Utpote apud
habens rainistraritem sibi, misericordias Domini quem, lesle apostolo Jacobo, non est transmutaiio,
ab aeterno usque in aeternum, ut nec inilium nec vichsitudinh obumbratio (Jac. i, 17). Sed, quia
habeant, cum ab aeterno sint, nec terminum, tandiu intus in sua quodammodo Samaria est,
cum in aelernura sint. Ibi naraqite praestittttus quandiu per ea, quaede eadem Samaria huc appa-
ille populus stultus et insipiens (Deut. xxxu, 6), renlia egrediuntur, nobis non patet. Egressus est,
gcneratio prava et exasperans, adultera et per- sed illis quibus se jam revelavit. Egredietur, sed
versa. lbi praedestinatus popukis, Iaudabilis ille, illis quibus se revelabit. Sed qtia cgredietur? de Sa-
cui juxla Isaiara, Dominus benedixit (Isai. xix, 25.) maria. Hic est introitus, quo Dominus ingredilur,
Gcns illa, juxla Psalmislam, beala, cujus est Do- quando de Saraaria egreditur. Porta videlicet ad
minus Deus ejus; poptttusquem elegit in hmredilatem { orientcm respiciens, quae est conlemplaiio ad agni-
sibi (Psal. XXXII, 12). Nec valet figmentum dicere tionem veritatis perducens. In oriente natpiquecla-
ci qui se finxit: quid nte fecisti sic? (Rom. ix, 20). rilas lucis surgens orumpil, quae et in occidente
Ctim potestatem habeat ligulus luli ex eadem massa quodammodo deficiendo cadit. Oriens claritas co-
aliud quidera vas facerc in Iionorem, aliud in con- gnitionis, occidens caecitas ignorantiae est.
liimeliam (ibid., 21). Volcns itaque excellentissimus V. Est quaedam porta in orienle ad qtiam Domi-
ille, et iiiimeiisus, terribilis, et magnus valde, oc- nus de Samaria egreditur, ipsa videlicel homiiLS
ctiltus et justus, tremendus et metuendus nimis, ac naturalis ralio, qua eruditus Detim suum intiielur.
Doininus Deus, volens, inquam, ostendere aeteruam Instinctu namque ralionis propriae, sibi naturaliler
graliain suam, et notara facere potenliam suara, inserlae excitatur et invitalur homo ad cognilioiiem
suslinuit in multa patientia vasa irae apta in interi- Dei sui. Ministratur et ei exlerius ministerium
ttim, .ut et oslenderet divitias gloriae suse in vasa quinque corporaliuro sensuum, quo creata universa
misericordise, quse praeparavil in aeternarrigloriara visibilia duntaxat et corporalia atlingit: intuendo
(ibid , 25). formata , et audicndo sonora, vel odorando qtise
III. 0 uterus Rebeccae! 0 secretum praescientiac,Q olent, autguslando sapida, seu tangendo palpabilia.
dhinae! quia ab eodera ulero dividunlur hae duse Est et qusedam alia porta ad orientein Tespiciens.
gentes ab invicem diversse.et populi duo in invicem qua Dorainus cgreditur. Si aulem, ut superius di-
diversi (Gen. xxv, 25). Talcs buc egredientcs in ximtis, Dominum egredi est ipsum agnosci, ad
tempore, qua.es ibi sunl in aeternitate. Esau vfdeli- hanc portam egreditur, quia per creaturam Crealor
cct ob crudelitatem rufus, el propter voluplatem , agnoscitur. Expanditur hic liber coram honiinein-
qua undique teclus et involulus est, tolus in morem tus scriplus, et foris (Ezech. u, 9). Ul interius in-
pellis, hispidus. Jacob vcro lenis, quasi ab his raa- trans legat in ratione ipsa; exleritis exicns, legat
lis iramunis, non solum antequam quidquara ope- in condita creatura? et in anima sua noscat eum ad
rentur, verum etiam priusquam per crealionem na- cujus imaginem et facta est. Agnoscat eum et in
scantur, ut, secundum electionein, propositum Dei creatttra, quae ab eo tam pulchra, tani 48 i">-
maneat, non ex operibus, cuin necdum in se quid- mensa, quam utilis condita esl. Creaturae itaque
q-iani sint operali, sed ex vocante verbo Domini, tot modis mirabiles. Quaedam sunt viaeadmirabiles
cl veraci et immobili, quia Jacob dilexi, Esau au- ejus, qui eas mirafailes fecit. Sicut de Sapienlia Ic-
tem odio habui(Rom. ix, 13). Habetttr odio Esau gitur quia : In viit suis ostenatt se illis liilariter, ot
163 SERMONES — IN ADYENTU DOMINI. 108
in omni providentia occurrit illh (Sap. vi, 17). Ha-- Aj tst in illis, quod notutn est Dei (ibid., 19). Et quod
betis in hac gemina senlentia geminam illam quama Deus illis manifestat (ibid.). El quod invisibitia
vobis superius construximus pprtarn, quia et ina ipsius per ea quw facta sunl inlellecla conspiciuntur,
viis suis se nobis ostendit, dum perintuilum crea- sempiterna quoque virlus ejus et divinilas (ibid., 20).
lurarum suarum ejus ad nos cognitio venit. Et in» Audite qualiter ab eo approbanliir: imo qualiter
omni nihilominus prudenlia nobis occurrit, dumi reprobantur. Ilevelalur, inquit, ira Dei de cwlo su-
per rationis vestrse inquisitionem vobis innotescit. per omnem impielatem etiniquitatem hominum (ibid.,
VI. Est quoque ostfensio divina, inlerponcns see • 18). De impietate eos arguit et -niquilate, ostendens
inter r^tionem hominis quse interius perscrulalur, , eos ct per lidcm oflendisse per incredulitatem, et in
ct inspeclionetn creaturae condilae quae ea quai ex- opere per pravitatem. Eorum , iniiuit, qui veritaiem
terius sunl intuetur, et est, quasi porta tua, pul- Dei in injustilia delinenl (ibid., 19). Ergo verilalem
chra et fortis, et ipsa ad orientem respicicns, pul- Dei habuerint; sed in injustiiia eain delinuerunt,
chritudine sua portam rationis decorans, ct forlitu- quia, cum docti fuerint in cognitione, injusti
dine sua porlam exterioris inspectionis corroborans. autem in actione, sapientes fuerunt ut facerent
Decorat namque portaro rationis ne earo dcturpcll mala; bene autem facere nescierunt (Jer. iv, 22).
pliantasma irruens; corroborat nihilominus portamI B E Quid eis proiuil veritatem Dei habuisse, cum eos
intcrioris inspecliohis, ne eairi infirmct sensualitass constct in injustitia eam detinuisse? Ad quid tantaa
lasciviens. Itaque, si per Dominum, hoc csl perr cognitionis luroine illustrati suiit? Audite ad quid.
cstensionem Domini ad conlemplandum introieris, , Ul sint, inquit, inexcusabiles (Rom. n , 20) Nam
salvaberis. Et ingredicris ad inlcrnam rationem,',- quod est Dei quidcm manifestum cst in illis, quia
et egredieris ad' externam inspectionem , el pascuai lux in leneljris lucet, et lamen tenebrae sunt (Joan.
invenies in sapida ipsius verilalis cognitiorie (Joan. i,5). Et lucet in eis, nec tenebrae esse desinunt.
x,9). Quiaetcognilio fttlget in reprobis; sed quia sic ful-
VII. Ecce ab oriecte portce tres: porta. inter- get eis; ut non effulgeat eis, clarilale nimirum hu-
nae rationis, porta exteridris inspeclionis, portai jus, de qua loqtiimur divinae agnitionis perfundtin-
divinae inspectionis. Videle si non Apostolus; tur, sed caeci remanentes, amoris eam oculo non
egredi asserat Dominum de Samaria ad hanc tri- conspicantur. Sed cum roanifestum est in illis, quod
nam porlam, quae respicil ad orientem , ubi di- notum est Dei, cum Deus illis nianifeslaverit, curn
cit: Quod nottim est Dei manifestum est in il- invisibilia ipsitispereaquaefactasuntconspexerint,
lis (Rom. i, 19); et caetera quae ibi sequuntur. . ^, ad haec tamen bacc omnia [al. ea omnia] ut sint
Manifestum est in iliis quod notum cst Dei. Quiat inexcusabiles, quia cum lux in tenebris luxerit, tc-
naturaliter ,eis insertum est, ut eruditi a ratione; nebrae cam non comprehenderunt (Joun. i, 5). Si
propria agnoscaiit Deum. Haec porta ralionis inter- enim comprehenderent, non solum illuniinali per
nae, ad quam Dominus egreditur, dum per eamt intellectum, 49 sedet accensi essentper affectum ,
agnoscilur. Dixil in sequentibus el de porta exte- sicque [al. sicut] jam essent- et per affectum. Nam
rioris inspectionis : lnvhibilia, inquiens, ipsius ai jam comprehendunt juxta illud : Ut possitis com-
creatura mundi, per ea qua facta sunt, intellectai prehendere cum omnibus sanctis (Ephes. m, 16).
conspiciunlur (ibid., 20). Nos siquidem si creatura i IX. Ntinc autem lux lucet in tenebris, nec tamen
. mundi suraus, per ea quae facta sunt, invisibiliai lucem lenebrse comprehendunt, quia impii,
quos
ipsius agtioscimus, sempiternam quoque ejus vir- ignorantia caeeos, et iniqui, quos malitia reddil fri-
tutera et divinitatein. Interponil vero inter has tri- gidos, luce divina perfundiintiir, sed perfusi. eara
plices portas, porlam-divinse ostensionis, dum dicit non intuentur. Yisi quidem in pravitate sua per su-
quod Deus illis manifestavit. Omnino namque in- perbiam indurati, nec poensesupplicium evadant; sed
iufficiens esset ratio interna, et inspeclio externa non videnles eam per compunctioneni emolliti, ut
ad comprehendendam cognilionem Dei, nisi adesset , D p ad pcenitenliae refugium concurrant. Ilaque ad hoe,
et ostensio divina. Quia, quod ratio scrutando in- triplici hac cognitione stint insignili, quasi intra
terrogat, quod inspectio foris considerat ostensio trinam banc portam adtnissi ut sint inexcusabiles.
intus manifestat. Hoc itaque est Dominum egredi Quatenus, dum ad velamentum non possunt concur-
de Saroaria ad porlam qttae respicitad orientem , rere exciisationis, plenitudinem incurrant damna-
ipsum, per ea, quae de seereta et alta ejus erumpunt tionis. Sicque mirando ac miserabili modo, non so-
custodia, ut in se existantet appareant, scriitante i lum mala, quae operantur, sed et bona nonnunquara,
ea ratione', considerante ea inspectione, rhanife- quae eis conferuntur, illis in nialum cooperanttir.
slante ea divina ostensione ab hominibus agnosci. Etquare non possunt excusabiies esse? Quia, cum
Haecautem, de qtta loquor, cognitio sanctitatem cognovissent Deum, non sicut Deum gtorificaverunt
qiiidcm aliquam inchoat, sed, si desit affectio, in- (Rom. l, 21). Ecce quia cognoverunt, non tamen
choatara nunqiram consummat. cognitum glorificaverunt. Et quidem si non gl.orifi-
VIII. Quamplures enim novimus multa scivisse ; caverunt, dehonestaverunt. Quid enim sequifur 1
sed, quia non dilexerunt, minime profuit eis- Nam* . Sed evanuerunt in cogilalionibus suis , et obscuratum
etisti de quibus Apostolus dicil: Qttod manifestum est insiviens cor eorum. Dicentes enim se esse sapten.
167- ADAMlPRJEMONSTRATENSIS L',3
tet-, ttuiti facti sunt(ibid., 22). Quod prius dixit,, A SERMO XIII.
evanuerunt in cogilationtbits sttis, hoc plcnius post- 1TEMDOBIMCA II IN ADVENTU DOMINI.
niodum subintulit, dicenles se esse sapientes. Et quodI De confessionepeccalorum el laudk divittcc,tt Ctc
prlraum dixit, obscttra,tumest insipiens cor eotum, mcdo utriusque.
lrac iapertius subjunxit, stulti facti sttnt. Nam de va-'' 50 SVNOPSIS SERMONIS. — 1. Intclleclui quod veriun
nitate cogilationis venerunt ad arrogantiam oris,' est, affectui sapiatquodbonumest.—2. Deoconli-
tenda sua lnunera, cui confessioni opposita dani-
ut ex abundantia eurdis os loqueretur. Et de ob- nabilis negalio. — 3. Confessio peccatorura qr.a-
scuritate cordis venerunt ad slullitiam operis, uti lisesse debeal. —4. A peccatore ctilpie suaein-
prius per ignoranliam excaecarenlur, deinde per ti-ospicienda enormitas. — 5. Peccats debita jice-
narum acerbitas confilendi pudorem evac.itat.—,
luxuriam polluerentur. 6. Sese conveniendi et timorem illum nocturiuini
X. Sic cnim ssepe, imo pene semper conlingit. eliminandi methodus.—7. Spedivirtaemiscricordi:e
Quia cura containinatur radix, non potest inleger peccalor erigendus. — 8. Praxis excitandaelidttcire
esse ramus, et cum vitiattir quod sub terra deor- dedivinabonilate.—9.Ti-es v.iaeetmodiducer.tesad
confessiouem peCcatorum. — 10. Alia est confcs-
sum est, non conservatur inviolatus fruclus,.quiin sio laudis, eldiviriorum.beneficiorum. — 11. Sin-
superioribus est. Et quantura pro vanitate cogita- gulariiun beneficiorum consideralio el noiriinaiim
ad — 12. Gralitudinis afleclus
tionis obscuratum est insipiens cor eoruiu, lanlum1B el statum religiosum.
gratiarum actionis ad Deum. — 13. Confilen-
dicenlibus ipsi se esse sapientes, slulti facti sunt. dorum Dci nuuierurn vi.c tres cum anacep. a-
Audite quantum. Et immutaverunt, inquit, gloriami . laeosi.
incotruptibilh J>ei, in similitudintin imaginh corru- I. Dominus, qui egressurus de Samaria dicitur ad
ptibitts hominis,etvolttcrum, et quadrupedum, et ser- portam , quaeresptcit ad orientem , venturus asseri-
pentium (ibid., 23). Quse major esse potest obscuri- tur et in Bethlehero. Ut autem, quae-super his animo
tas cordis insipientis? Quse major stultitia operis, occurrunt, breviter ostcndamus, quid esse putamus
quam ut creator rncorruplibilis in creaturara mutc- venire Dominum in Belhlehera, nisi nos quoque qui
tur corruptibilem : el non tam in creaturam -quami venire et ire, qui accedere et recfedere possiraus,
in creaturse imaginem ? Et quae merces tantae bla- ipso ditcente, ad mansionem venire inlernae refe-
sphemiae?Propter quod tradidit, inquit, t7/osDeus in ctionis? Ut enim cwbra Patrura expOsilione estis
reprobumsensum, el in desideria cordis sui (ibid., 24). edocli, Bethlehem doptus panis dicitur. Et quae alia
Et posl pauca : Propttr quod .tradidil illot Deus in est juxta sensum moralem, domus panis, quam re-
passiones ignominim (ibid., 26). Et item : Et sicut: fectio securacet benevolaementis, quam et Saloir.on
non probaverunt habereDenm in notitia, tradiilil itlas jugi convivio comparat? (Prov. xv, 15.) Ad quam
^1
Deus in reprobum sensum, ut faciant qum non conve- lanquara ad Bethleliem venit Dominus, postquara
niunt, repltlos omni iniquitalt (ibid., 28). de Saraaria egressus esl ad portain, quae ducil ?.d
XI. Considerate, quaeso, incremcnta pcrditionis. orientem, ut postquam nienli nostrae, quod verum .
Quiaquod super seemicuit luirien, humiliterhono- est, per intellectum , eliam quod bonunl est, sapiat
rare noluerunt, ad superbiam mentis corrucrimt. per affectum. Et hoc est Dominum veriire in Beth-
Et de stiperbia mentis venerunt ad arrogantiain lehem, per gustum saporis internum , nostrse ncs
oris, qniaex abundantia cordh os loquitur (Luc.vi, menlis inhabitare mansionem. Si enim ardenlerdi-
45). De arroganlia vero proruerunt ad csecilalem ligimus, quod manifestum esl in nobis per rationem
mentis. Quia dum teipsum ore extollis, justo judi- nostram ; quod Deus nobis manifestavit per oslen-
cio [al. justo Dei] etiam in mente tenebras incur- sionem suam; quod de invisibilibus ejus-, ea quae'
ris. De caecitate mentis ad blasphemiam venerunt faeta sunt, intellecla conspiciuntur per inspectio-
erroris, quia, dum quo graderentur ignorabant, us- nem externam (Rom. i, 20), quodammodo et ipse,
que ad 5d etiam pervenerunt, ut adorarenl qudd postquam egressus est de Samaria, ad portam, quae
nesciebant. Ad extremuin vero a blasphemia erroris respicit ad orientem venit, dttm post veram eorum,
ad horrendain et detestandara submersi sunt cor- j) ] quae ad ipsum pertinent, agnitionem, suavem erga
ruplionem carnis. Hocesl quod dico, charissimi et seipsum, et in seipso mentis palato guslamus dile-
desideralissinii fratres mei, quia noii mullum pro- clionem.
dest, quod apprehendatur veritas per cognitionera, II. Per hoc vero quod additur : ambulant super
nisi et exerceatur virltis per dilectionera, ut men- aquas redentptionh Jud«, raodos et vias qiiihus ad
tero, quam praecedens illttminat verilas per intelle- Dei nostri consccndimus dilectionem accipimus. Si
clum, subsequens inccndat cbaritas per affectum. Judasconfessio qst; unde redimitur Judas , videli-
- Unde et hic postquam de Dommo dictum e$t quod cet nisi de eo quod ei contrariura est, scilicet nega-
egredietur de Sainaria ad portara , quserespicit ad tione ? Qttid enim negat non confitetur; et qui con-
orienlem, statim subinfertur quod veniat et in Beth- filetur, nonnegat. Quiseslquiconfilelur,nisiquisein
lehem. Quod in sermone alio ostendemus, adjuvante ratione dati, et.^iccepli Deo agnoscit obnoxium?
Domino, quid sit, jactanles cogitatmn nostrum in Aquae redemptionis Judae, dona $unt gratiarum,
ipsum, sinc quo nihil possuraus. Cui sit honor ct quibus et invitatur devotus quUibetad confitendum
gloriainsaecula. Amen. largilori earuradera graliarura : et quasi anibulans
super aqtias redemptionis Judse, Domintts venit in
169 SERM0NES. - IN ADVENTtJ DOMM. 170
Betlilehem, modos nobis manifestando, quibus ab-_A sus, utdisplicens tibi etiam horrori tibi sis. El ele-
jecto damnabili peccato negationis, virtutem exer- vans voceni commotionis magna;, his verbis aggre-
cere possimus confessionis, suavitatem eliam menti diaris teipsum , et dicas libi aliqua in hunc modum:
nostrse interni infundendo saporis. Sed jara aliquid Heu, heu! cur tot tantisque plagis yulneravi auimam
de Juda et de aquis redemptionis ejus loquamur. meam occurrens adversura Deum, erecto collo, per
Prius scilicet videntes quibus roodis hanc, de qua plateas Babylonis; serainans in carne, involvens
loquimur, confessionem exercere debeamus; deinde meipsum in volutabro luti, infixus inlimo profundi ?
quibus quoque modis eam acquirere possimus. etomissis aquis Judae quae muudant, in Abana me et
Postremo, quod plures sint confessiones demon- Pharphar fluviis Damasci immergens (/ VReg. v, 12),
strantes, et unicuique proprios,"quibus acqufrenda caput aspidum sugens , et a lingua viperae occisus,
esl, modos, assignantes. ipsam videlicet in initio tentationis suggestionem
III. Mihi autem videtur quod primitus confessio blandientem in corde admktens; sicque vitam inme
sicut est in nobis, ita esse debet et de nobis, juxta spiritualera subsequenti assensu amittens ? En qui
illud quia Justus in principio accusator est sui (Prov. in sacculo signata habeopeccalamea (Job xiv, 17);
XVIII,17): Quatenus talem exterius te ostendas in et modo miserabili horrori mihi, et taedio effectus,
ore, qualis intus apud teipsum lates in mente. Et D qualem me cogor aspicere, lalem me nequeo susti-
qualis apud teipsum es in menle, nisi injuslus et nere. Quidni tam segrum te intuens, medico citissi-
peccator, si tamen non dissimulas, si undique in te me tuara segritudinem exponas? Alioquin vulnus,
oculos aperlos rctorques? Nonne si projicisa teilla dum negligitur, et maxime dum absconditur, in pu-
folia ficus, quibus consutis [al. consuti] agnoscentes tredinem vertitur. Putredinem vero sequitur mors.
se esse nudos, protoplasti illi fecerunt sibi perizo- Restat ergo ut atiribus audiendi audias, qui lepro-
mata (Gen. III , 7), videbis quia aplantapedis usque sus es, quod leprosis ad eum clamanlibus verus i|!e
ad verticem, non est in te sanitas? (Isa. i, 6.) Qtti medicus injunxit. lle, inquit, ostendite vos tacerdo-
ergo apud te jam qualriduanus fetes in spelunca tibut (Luc. xvn, 14).
conscientiae, veni foras in confessione (Joan. xi, 39). V. Quod si ad confessionem trahere non potest
Confitere te, sicut vere es_,peccatorem. Detegepec- cognilio culpae, trahat te saltem consideratio pcenae,
catura tuum ul implealur in te quod prophetavit ut qui taces etiam horrore peccati confusus, loqua-
Isaias, qui ait: Revelabit terra sanguinem suum, et ris, vel terrore supplicii concussus. Et quare non
rion opetiet ultra interfectos suos (Isa. xxvi, 21). vis confiteri? fortassis propter pudorem. Sed cur
Terra revelans sanguinem suum, anima est per con- f, ( pudet te peccalorem dicere, cum magis pudere te
fessionem delegens peccatum suum. Quse etiam debeat esse ? Pudor, quseso, pudorem projiciat, ve-
«Jtra interfectores suos non operit, dum cogitatus recundiain verecundia expellat, ut sicul de sancta
ejus interiores vita spirituali, per consensura pec- illa pcenitente beatus Gregorius aiit(255), tarii velie-
cati, privatos non abscondit. 51 Valde salubris, ut menter temelipsum erubescas intus, ut nihil esse
scilis, confessio ista utpote sine qua ad veram sa- credas, quo verecunderis foris. Magis nimirum.pu-
latem pertingere neqiiimus. Nonne hoc sensit ille dere te debet lui, quando fosso pariete animalium
qui ait: Confitemini alterutrum peccata vestra, et atque repliliura abominationem intueris (Ezech. vm,
orate proinvicem, uttalvemini? (Jac. v, 16.) Cujus 10) quara quando eumdem parietem aperiens, ad hoc
nobis sententiae ulilitatem [al. veritatem], quod ei ut deleantur, abominationes illas exponis. El forte
contrarium est dispendium aperit, quod tale est, prae timore non confiteris, ne videlicet confitenli
nisi confitemini alterutrum, et oretis pro invicem, gravia aliqua injungantur, expavescens, etideoope-
non salvamini. Cui sensui et hoc astipulari videtttr, rire te per silentium eligens. Sed magis Umere po-
quod Salomon ait: Qui abscondit scelera sua non di- tes terribilera illam post inortem inimici exprobra-
rigelur, qui autem co/ifessus fuerit, et reltquerit ea , tionem et horribilem inferni damnalionem. AJloquere
mhericordiam consequelur (Prov. xxvni, 13). Verusn D ergo animaro tuam super bis, si forte timorem ex»
omnino, verum est hoc, quoniam et qui revelat pellere possis timore. Et ut discedat timor, qui
peccata sua, promovebitur; qui autem tegit et fovet confessionem impedit, et succedat qui eflicit, con-
ea, seterna eum damnatio consequetur. veni eam in verbis istis :
IV. Audistis qusenam esse debeat haec prima con- VI. Vsemihi, qui in conspectu ipsius omnipotentis
frssio. Videte nunc quibus ad eam viis accedere et viventis Dei, in ctijtis manus, ut ait Apostolus,
debeatis. Sit tibi priraa diaeta usque ad intuendam horrendum est incidere (Hebr. x, 31), in praesemia
piene enormitatem facinoris lui. Nullatenus enim quoque tot millium lam liominum quam spirituum
peccatorem te esse fateberis, si le peccatorem esse ultorumhabeo confundi : lerribile quidem tunc ef-
non inteUigis, nec lua medico vulnera demonstra- fectus spectaculum, non solumraihi, sedet angelis,
bis, si te vulneratum non agnoscis. Auferens ergo et Deo, et hominibus (ICor. iv, 9). Vae, inquam
te post tergum tuum, ubi te projeceras, arguens te, mibi. qui ligatis maiiibus et pedibus, misstis in te-
stalue te contra faciem tiiam (Psal. XLIX,21), et vide nebras exleriores (Matth. xxn, 13), persolvere babeo
quam foedttscl fetidtis sis, quam tabidus et ulcero- in puteo infernali, tot tantaque tormenla; igne pa-
(255) S. Gregor. hotriil. 33.
PAROL. CXCVia 6
171 ADAMI PRiEMONSTRATENSlS 17«
riter inexstinguibili exustus, et verme immorfali A I (Act. ix, §1). Hsec bona, fratres, ac plana via est,
corrosus. Nonne mitius mihi esl ut corporali cru- ambulate in ea, quia coirlitentibus- vobis adversum
ciatu, et mentis momentaneo luclu, aeternum illum vos injustitias veslras Domino, et ipse remittet hn-
qui in camino illius erit ignis, qui exstingui non no- pietatem peccati veslri (Psal. xxxi, 5).
vit, dolorem devitem ct cruciationem ? Quid enim IX. En tres vobis proposui vias, quibus ad pec-
tale in jejuniis, vigiliis, sive in aliquibiis, ut brevi- cati confessionem venilur : Prima est consideratio
ler dicam, animse aut corporis affiietionibus, quis- iniquilatis vestrse; secunda, intuitus supplicii ge-
que tolerare potest, quale illud est suppliciuin in- hennae; tertia, spes misericordiae divinae. Considera
fernale? ubi utnbra mortis, et nulltis prdo, sed itaque enormilalem pravitatis tuse, et exhorresee.
sempiternus horror inbabitans (Job x, 22), corpus Inttiere profunditalem calamilalis gehennse, et per-
quidem quod erit In combustionem, et cibus ignis, timesce. Conlemplare immensilatem bonitatis divi-
seterno cruciatu affligens; animamvero vitaniorlali nae, el confide. Prima te via ad confessionem per-
vegetans, elmorte vitali perimens. Et hoc gehennali ducet per horrorem confusum, secundaperterrorem
supplicio cruciari 52 dignus erit, qui hic scelera concussum, tertiaper spei certiludinem consolatura.
sua, ut deleantttr confiteri contemnit. Ilic itaque Et accipe has tres primas aquas redemptionis Judse,
timor de pcenaeconsideratione procedens, quasi alia " super quas Dominus ambulabat, dum in Beihlehem
via est, hominem ad confessionem perducens. Ut venit, modos scilicet nobis manifeslans, quibu3
non horreat hic conlitens aliqua sustinere gravia, prima confessio acquiiitur, ut sapor nobis intimse
qui sibi non cOnfitenli agnoscit imminere longe refectionis infundatur. Quid ergo hsec confert aut
graviora. quac ulilitas ejus? multa per omnem modum. Quia
VII. Est adhuCvia quaedam, quara spes certa di- veniam tibi tribuit peccalorum tuorum. Dum enitn
vinae misericordiae sterriit, quae et ipsa ad confes- tu devolus eoruin aceedis confessor, et ipse incon-
sionis exercitium hominem perducit : suavior tibi tinenti plenus tibi adest eorum reraissor, accepta
duabus illis, de quibus hucusque diximus, viis ad post haec venia peceatorum, et indulla nibilomiuus
gradiendura. Quia, cum cuncla ineissentias aspera, gratia emendalius de caetero vivendi.
nulla omnino in hac via invenis- nisi plana. Quid X. Huic confessioni succedit confessio alia, qua
diilciiis, quidve suavius, vel quid lsetius cogilare po- sua necesse est Deo confitearis munera, ut ibi qui-
test homo, suam pristinam deflens iniquilatem, dem tua accuses mala : hic aulem sua ei deputes
quam ineffabilem divinse misericordiae bonilatem ? bona. El haec quidem conTessiobona et bona valde,
Ut enim arte, sicuti dicitur, medicinali, calida fri- P ^ quianon solum, quaejam accepisli, libi donacusto-
gidis, et e converso frigida calidis curantur, ita et dil, sed ad accipienda adhuc ampliora te dignum
verus ille noster medicus, pius et bcnignus Jesus, reddit; sic enim facere solet bontis ct justusDomi-
sua nos in confessione peccati nostri dulcedine de- nus Deus noster, majoribus accumulans quae nec-
mulcel amaricatos , exasperatos lenit, contritos sa- dum accepsrunt, suae gratiae donis : quos devolos
nat, exhilarat coritristatos. sollicilos et gratos esse percipit in jam acceptis.
VIII. Secure et cum omni firmae spei certitudine Et rectae quidem viae, quibus ad hanc confessionem
confiteor tibi vulnera animae meae, o singularis et accedere debes, hsesunt: Primum sollicile considera
eflicax medicina vulnerum meorum, qui et vulnera- quam beneficus, quamquelargtis et copiosus in donis
tus es propler iniquitates meas, et atlritus es proptcr sit. Nonne copiosus et largus, qui dona gratiae nec
sceleramea, bone.Jesu! (lsa. LIII, 5.) Quoniamtu ab ipsis abstinet inimicis, gratise suae solem oriri
bonus, quoniam in saeculum misericordia tua. Et faciens super malos el bonos, etpluens super justos
venisti in hunc mundura peccatores salvos facere, et ctinjuslos? (Matth. v, 45.) Quomodo non copiosus,
non vocare juslos, sed peccatores in pcenitenliam qoi, ut brevi multa sermohe concludam, aperiens
(Luc. v, 31). Video le quotidie innumeros colli- mahum suara implet non quidem aiiquod, sed omne
gere peccatores, danlem nivem sicul lanam, et ci- D ] animal benedictione ? (Psal. CXLIV,16), ila ut non
nerem tanquaro panem manducantem (Psat. CXLVII, sit qui se abscondat a calore ejus (Psal. xvm, 7).
16; ci, 10). Dum et illi qui in iniquilate sua diu Quis tam indomiti cordis est, quin in hac imraensae
frigidi erant, quasi vestimentis tuis te operis, et sic , largitalis ejus consideralione mansuescal' Quis tzra
tibi peccatores per poenitentiam et confessionem si- duri, qtiin mollescat ? quis lam lepidi quin flam-
cut justos per continentiam et bonam unis actio- raescal, et accendatur ad conlitendum ei?
nem. En David non despicis pcenitentem , sed ad 53 ^I- Secunda vero via esl inluitus excellentiae
veniam admiltis confitentem (// Reg. xii, 13). Cha- munerum ejus. Quia sicut copiosus et Iargus est
nanceam exaudis clamantem (Matth. xv, 22), Ma- qui donat, ita nec pauca vel roodica, scd magna et
riam emundasplorantem(L«c. vn, 38), Petrum am- mulla sunt, quae donat. Quis noslrum eorum vci
plecteris flentem (Matth. xxvi, 75), latronem in pa- raultiludinem nuraero includere novit, vel magni-
radisum inducis orantem (Luc. xxni, 42). Ipsam tudinem mensura capere valet? Potest nimirum
denique Ecclesiam suam , ac per hoc et tc pcrsc- unusqtiisque veslrum, si diligenter inspicere voluo-
quenlem , Paulum loqtior, in vas cleclionis immu- rit, dona sibi collala evidenler perpertdere : quain
lans, geiilium m fide et yeritate eflicis doctorem devote quamque hilariter per hanc viam ad ejits
173 SERMONES. — IN ADVENTU DOMINL 47»
debeat currere confessionem. Ut enim silentio sup- A^liliter
t humilieris. En geminam vobis ostendimus
primam ad prsesens dona illa creationis luae, quae confessionem : unam, qua mala nostra occulta
in prirao esse tuo accepisti, ut eliam taceam opus detegimus; alterara vero, qua Deum laudamus pro
redernptionis tuae excellentissimura, quod [quam munere suo. El singulis tres assignavimus modos,
nimirum] tam mirabiliter et omriino incomprehen- quibus, et cum desunt, acquiri, et ctim adsunt, de-
__sibiliter, supra omnem intellectum, non modo bu- bent exerceri. Dum aulem his modis, ut tam mala
manum, sed et angeUcum, Detts homo factus, Deus quae te perpetrasse reminisceris tibi imputes, quam
et in horoiue duram, etdiram indignaraque morlem bona quae tibi adesse perspicis, Deo ascribas, unctio-
flassus, implevit. Quomodo digne in sensu compre- nem gratise sttaeDominus inspirat, quasi super aquas,
hendes, quod te in saeculo talem, qualem te ibi nimirum redemptionis Judae, Dominus arabulal.
fuisse reminisceris, tam patienter suslinuit, tara Aquse namque, sicut superius diximus, quibus re-
misericorditer vocavit? ibi longanimis, hic autem dimitur Judas, modi sunt el vise quibus a negatione
multum raisericors, vocatum tanto talique ornatu prava eripitur confessio. Quia quasi in captivilale
justitiae decoravil ? Dans libi ut omni teropore vitae quodammodo Judas detinetur, dum, obsistente ne-
tuae ab his contineas, a quibus vix aliqua die te galionis obstinatione, confessio non exercetur. Surit
abstinere volebas, et quod etiatn hora inodica ** ' adhuc confessiones aliae ad Judam pertinentes, ha-
suslinere laboriosissimtim fuit, jam omnibus diebus benles et ipsae modos et vias snas, quasi aquas re-
luis ferre suavissimuro sit. demptionis earum , super quas Dominus ainbulat,
XII. Gralias tibi, Domine bone, et dulcis, benigne dum per easdem vias et modos, ad acquisitionem
et suavis, Tu me creasli non existenlem, tu perdi- et exercitium earum nos excilat. Sed quia obsistit
tum redemisti, tu vocatum justificasti, remittens mihi jam hora, ne de his in prsesenti loqui possiinus _
peccata mea, largiens dona tua, assiduitatem in alia vice, auxilianle Domioo, de eis traclablmus,
lectione, devotionera in oratione, studium in medi- ad ejus laudem et gloriam, qui est super omnia Deus
laiione, dulcedinem in speculalione, purilatemin Iienediclus in saecula. Amen.
contemplatione, sanitalem, prout mihi expedire 54SERM0XIV.
nosli, tribuens in corpore, ut ad opus bonum ro- 1TEMDOMINICA 11 IN ADVENTC DOMINI.
bustum reddas et validura. Et aliquando infirmita- De quadripartila confessione, et de quatuor pdnibus,
tem, ut a mala actione retrahas, et timidum efli- ac de qualuor generibus.mgritudinh humanm. .
SVNOPSIS SERHOMS. — 1. Medici corporalis et
cias, seraper et in omnibus salutem meani zelans. in mprborum curatione analogia. —
spirilualis
Bello me tentationis fatigans, quiete merursum pa- _ 2. Alia cst confessio proprii criminis, alia divinae
cis consolans. Ibi ne rae extollam, hic autein ne ni- " laudis et fides, ulrobique necessaria constanlia.
— 5. Ad constantem lidei confessionem via prima
rais pusillanirais fiam. Ubique et semper mihi assi- est passio nostri Redemptoris. — 4. Secunda
slens, et omnia mea non solum bona, sed etmala in est tortiludo tui Adjutoris. — 5. Tertia est, ma-
bonum mihi cooperari faciens. Adde posthaec; adde gniludo remunerationis. — 6. Confessio beato-
et ad haec, quin [al. quia] hsecomnia nihil merenti rum in patria, quse esl vox laetitiaeet laudis, ex
, triplici capite. — 7. Confessio quadruplex, et
contulisli. Quid enim ego -prius feci, ul tot meet tres vioe singularum recapitulantur. --. 8. Be-
talibus tantisque donis dignura judicares ? nihil thleheni, id est dorotis—panis, in qua Dominus
boni, nihil non raali feci; et ipse omnia bona con- quadrifariam pascitur. 9. Primo subcinericio,
lalisti. Laudandus quidera qttod tanta dedit, sed id est poenitentia; secundo, pane sarlaginis, id
est laboris. Tertio craticulae, id est Iribulationis.
quod indigno dedit, nirairum valde admirandus. Est Quarlo clibani ardenlis, qui est angelorum.—
itaque et haec via, de qua loquimur, perducens ad 10. iEgritudo animte quadrtiplex : priraa estdu.
ritia cordis. — 11. Securida, desidia in opere,
confessionem, ut, si videlur devote laudandus pro ih fide. — 12. Quarta, igno-
Tertia, blaspbemia
eo quod tanla et talia dedit, videatur tibi multo de- rantia felicis aeternitatis. — 13. Deo orane bo-
votius debere laudari pro eo quod tantillo ac tali num tribuendum.
dare voluit. n I. Qui de arle inedicinali se intromittit, tanta ta-
XIII. Habetis ergo vias tres etiam ad hanc confes- lique sollicitudine medicaminum suorum confeclio-
sioncm perducentes. Quarum prima consideralio nibus debel insistere, ut in aegro suo, qui purga-
est divinae largitalis; secunda ,' inluitus excellenlise tione duntaxat indiget, qttalia purganda sint purget,
rauneris ejus; teriia, conscientia nulliiis merili, quatenus juxta quod perilissiraus ille medicorum
quo aliquid accipere dignus esses, praecedentis. Et Hippocrates asseruit, conferat el bene ferat. Erga
prima quidem le excitat ad miralionem, ut merito segrum profecto suuin peccatorem quemlibet, in
lanlre largitatis abundantiara raireris. Secunda in- spirituali nimirum sanctae praedicationis medica-
vitat ad dileclionem, ut in ejus quem tanla taliaque tione, sirailem gererc debet sollicitudinem spiritua-
tibi dedisse agnoscis, amore inflammeris; tertia, lis animarum medicus, praedicator verbi vitae. Sj-
salubrem tibi infundil humililatem, ut dum te con- cut enim qui corporaliter acgrotal, ad plenam non
sideras et multa accepisse, ct nihil prorsus me- facile valet pertingere sanitatem, nisi humore pri-
ruisse, nihil ex omnibus, qusc in te vides, bonis, mitus noxii, qui aegritudini nutrimenta et causa
tibi attribuens, sed illi omnia, ex cujus munere sunt, expellantur, ita peccator quilibet, quem segrum
6U«t, ascribens in conspeclu largitoris Iargissimi, esse, et aliquando qnod pejus est, qitem etiam mor-
173 ADAMI PRJEMONSTRATENSIS 176
<w
taum esse, dum in afteclti peccati crimirialis tneh- A j Beelzebub vocaverunt, quanto magh et domesticum
tem radicitus figit, dubitim hoii est ad verani ntil- ejus? (Matth. xvm, 25).
lalenus posse salutem pervenire, nisi peccata ejus IV. Sit tibi via secunda fortitudo adjutoris tui,
occultaper confessionis potionem, prius evomantur. quia ipse pro quo pugnas, libi indubitanter et viri-
Quid enini aliud sunt viliorum corrupiiones, et liter assislet ut vincas. Nonne imbre lapidum valla-
maxime peccata occulte commissa, et in conscieii- tus, beatus Stephanus Filiumvidil hominis stantem-
lia abscondita, nisi quidam buraores perniciosi in a dextris virtulis Dei? (Acl. vn, 55). In eo quod au-
corpore latentes, ct ccrpus perimenlcs? Et sicttt dis stantem, intellige pugnantem ; in eo autem quod
hi non expulsi generanl mortem, sic et illa per con- audis a dextris virlutis Dei, agnosce expugnantem.
fessionem non ostensa pefducunt ad damnationem. Stans bellat, etdimical : virtttosus vero superat et
Rursum quid aliud est praedicatio ad confessionem triuinphat, quia et ad pugnam stalus, et ad virtu-
exhorlans, nisi instruclio potionis, antidotura de- tem pertinet triumphus. Cum ergo te duxerint tra-
monstrans ? lnde est quod in sermone, quem pro- dentes, pone in corde tuo non praemeditari quemad-
xime habuimus de virtute cOhfessiohis, locutionem moduro respondeas, quia ipsc libi hora eadem dabit
tam prolixam contexuimus, quia earii pernecessa- os et sapientiam, cui non polerunt resistere ct con-
riam noh ignoramus. "' tradicere omnes adversarii tui (Lttc. xxi, 14, 15).
V. Sit tibi via tertia remuneratio illa aelema, quia
II. Et est confessio prima, qua mala nostra oc- cttm illo qtioque regnabis. Qui ita-
culla delegimus. Sed quia in hac confessione,-quae pro quo paleris,
que pateris propter justitiam beatum te scilo, quia
timore procedit, conscientia nostra gravatur, suc-
irierces latorumiuorum regnura erit ccelorura. Undc
cedit huic confessio alia, qua gravala conscientia in illa die et exsultare, cum te odc-
ttta allevialur [al. consolatur], quae exercetttr, dum gaudere poles
rint horoines, et exprobraverint, et ejccerinl no-
in donis suis benedicelur Deus ac Iaudatur. Et est hien tuum
confessio haec quasi electuarium quoddam, stoma- tanquam raalum, ct dixeriht omnc ma-
lum adversum te mentientes, quia merces tua ma-
cbum mentis miligaris et confOrtans, in qua quie- est in coelis (Luc. xxvi, 22). Per has tres vias
tem percipit anima consolationis, quse in prseceden- gna accedere ad confessionem hanc datur? Et sit tibi
tis confessionis potione laborem protulit vexationis.
secunda, fortitudo Adju-
Iri illa confessione, qua peccata tua detegis, ve- prima passio Redemploris;
toris; tertia, maignitudo Remuneralionis. Passio Re-
niam percipiens, a perniciosis humoribus purgaris. tibi sit ad exemplum, robur Adjutoris ad
In hac vero, qua Deura in donis suis benedicis, ,-, demptoris
' auxilium, tnagnitudo remunerationis ad solalium.
gratiam acquirens internaevisitation.sornaris. Sed Ad exemplum passio, ut imitemur; ad auxiliura
sic purgatus et ornatus (purgatus dico per pietatem
necesse fortitudo, ut remuheremur; ad solalium remunera-
veniae, ornatus per largitatem gratise), est
lio, ut laetificemur.
ut virlulem in le habeas constanlise, quia, qui te VI. Hanc sequitur confesgio quaedahi, laeta qui-
diluculo visital, subilo probat (Job, vn, 18), ut
dem, et lsetificans, beata et beatificans; scd in
oporteat te pro tuenda pietate sanctitatis, contra
fuluro erit (non ih prsesenti est) iri patria, non in
occultum pugnare tentalorera, et, cum necesse fue- non in exsilio, sed in regno. Haecestilla de qua
via,
rit, pro defendenda fidei virtute contra apertum di- sanctus David : /n voce, inquit, exsultationh ei con-
micare persecutorem. In hac itaquepro defensione sonus epttlanlh (Psal. XLI, 5). In superna
fidei congressione confitere non modo Deo, sed fessionh, illa Jerusalern est confessio hsec, quo quotidie ascen
Deum, quia si confessus eum fueris coram homini- dunl
tribus, tribus, inquam, Domini ad conftlendum
bus, confitebitur et ipse le coram Patre suo (Luc. nomini Domini
Si autem et te. (Psal. CXLI,4). Huic insistunt cives
XII,.8). negaveris, ipse negabit illi beali, qui habitanlin domo Domini, non raanu
III. Quod si quseris quaevia ad hanc te possit per- facla xterna in ccelis, in ssecula ssecukirttmlaudaii-
ducere confessionein, sit libi prima, et quidem D ! tes etini (Psal. LXXXIII,5), misericordias ejus in
valde recta, passio nostri Redemptoris. Per paiien- aeternum cantantes, in quortim ore resonat canticum
liatn itaque curre propositum tibi certamen, aspiciens laetitiae, etvox laudis. Et tribus hanc confessionem
i» auctorem et consummalorem vitmJesum. Qui pro- exercer.t de causis, quasi totidem ad eam viis accc-
posito sibi gaudio susiimtil ctueem, eonfusione con- dentes : quod ab aeterna videlicet perditione liberati
tempta(llebr. xu, l,2).VerbahaecFauU sunt, quibus stir.t, quod gaudia ccelestia consecuti, quod ea sine
concinil consors alque collega martyrii et coapostoltts ullo defectu duratura agnoscunt. Haecausae tres ad
Petrus. Christus inquit, passns est pronobis, vobh Dei sui eos confessionem invitant. Evasio a captivi-
relinquens _ exemplum , ut sequamini vestigia ejus tate, exsultatio de felicitatc, securitas de seterni-
(IPelr. ii, 2). Nec niirtim si pro te pateris, qui pro tate.
te passus est, et quidera Dominus pro servo. 55 VII. Habetis ergo quatuor genera confessionum
Recordare quia non esl servus major domino suo; proposta vobis, quoriim tria exercent in praesenti
ut si ipstfm persecuti sunt, persequaiitur et le (Joan. exsilio sancti, quaVlumveroin ccelesti regno, beati.
xv, 20). Ergo, si odil te mundus, scito quia ipsum tc Et est prima confcssiopeccati, et pertinet ad pceni-
priorem udio habuit (ibid., 8). Et si patremfamilias tentes; secunda merili, et vindicant eam sibi bene
1'7 SERMONES. — IN ADVENTU DO.MLNl. 178
viventes; tertia fidei, etexereent eam sancli marty- A sit jara mens ejus quseuam Bethlehem, dura veram,
res; quarta praemii, et exercent eam sine omni de- per tantum ac lalem hosp!tem, nacta securitatem,
fectu cives in ccelesti patria felices. Priraam hila- sapidaro intra se gaudcl cclebrare refecfionem,
ritas reraunerat veniae, secundam adauget cumulus juxta illud Salomonis, quod secura mens juge convi-
gratiae, tertiara forliludo roboral constantiae, quar- vium (Prov. xv, 15). Si quis lidei, in athleta spiri-
tani decor exornot indeficientis gloriae.-Habet et tuali, fervorein suum asscrat panem, nerainem, ttt
unaquaeque carum quatuor confessionum tresusquc arbilror, sase sapientem, in hoc habebit conlradi-
ad eam viam perducentes. Primse confessionis viae, ctorem. Quid enira aliud esuriebat, qtiando ad ficttm
considerata enormitas culpae, pcena gehennae, be- veniens, in ea nihil aliud nisi folia invenit: r« n
nignitas misericordise. Enorraitas culpse, conside- lamen, ut ait Evangelisla, no« esset ttmpus ficorutn ?
ranti horrorem inducit, ut talem se esse pudeal. (Marc. n, 13.)Quid, inquara, aliud esuriebat, nis»
-Calamilas pcenae terrorem incutit, ut timeat; be- fidem Jiidocoruni? Qui quidem nihii in se nisi folia
nignitas misericordiae fiduciam infundit, ne despe- verboruro legaliuin habebant. Nec erat teropus quo
rct. Viaead secundam confessionem sunt, abundan- fructuni fidei ferrent, qtiia oportebat primuin plcni-
tia divinaelargitatis, excellenlia muneris ejus, con- ludincra gcnliuni inlroire, et sic oranis lsracl salvcs
scientia nullius nierili praecedentis. Gradientem per ^ (iercl (floiu. ti, 25). Quod aulem apud felices illos
primam cognita largitas ad stuporem te excitat, ut cpulelur in ccelesti pattia quolidie, itv.o contlnuo
admireris. Per secundara visa excellentia munerum spkndide, dubium non est, quibus ipse disposuit,
ejus ad amorem le invitat, ul inflarameris. Per ter- sicut ei Pater suus disposuit regnum, ut edant et
tiam habila fragilitas propria prse oculis le iliumi- bibant super niensam suam in regno suo (Luc xxiv
nat, ut illumiueris [al. humilieris]. Tertiae conlcs- 20). ibi adipe frumenli satial eos, ibi satiabitur David>
sionis vise suntpassio Rederoptoris, fortitudo Adjulo- • quia manifeslabitur gloriaDomiiii sui. (Psal.CXLVII),
ris, oelsitudo Renumeraloris. Prima niarlyribus 14). Ecce sicut quatuor vobis modis Judam exposui-
proponitur in exeniplum, ut illud imitenlur; sc- ratts, sic ct quadripartitara nihilominus vobis Bethle-
cuuda, ad auxilium, ut corroborcnttir; tcrlia, ad so- liera denionslravimus'suum uniquique panem assi-
lalium, ut exhilarenlur. Ad confcssionein vero qttar- gnanles.
tam hsec tria invitant : Quod a captivitaie suiit IX. In prima domo panis est coctus sub cinere,
liberali, quod felicitalem conscculi, quod in plena quia pro eo quod ad humililalem pertinet, poenilen-
ac perfecta securilate tranquilli.. Haec dc quadripar- tise subcinericius est, et e&t panis doioris. Dequo
tita Juda, et de aquis rederaptionis ejus dixiinus, r, loqui videtur sanctus David, ubi nobis praecipit
unicuique Judac tres.ut scitis aquas assignantes. sttrgere postquam sederimus, qui manducamus pa-
Super has aquas redemplionis Judae Dorainus ain- nem dotorh (Psal. cxxvi, 2). Qnod non est aliud
bulabatet vehil inBcthlehem. Quiahaec in se quatuor nisiquod tunc in spem veniaeerigi posstmus, cum
genera cohfessionum anima exciccns, 56 et a(i primitus in gemitu poenitentiae, pane lacrymarum
singulas viis propriis gradiens Deum in se omnipo- eibati (Psat. LXXIX,6), pleuae humilitalis opits atf
tentem suscipit mansorem, qui inlernara et spiri- veram pcenitenliam perlineus perfecte impleverimus.
itttalem inea,etcum ea celebrat refeclionera. Secundae vero domus panis, pro laLoriosae actionis
VIII. Si enim Belhlehem,uuoniodo nondomus pa- exercilio ad sartaginem mihi videtur posse referri,
nis, mens dcvoti pcenilentis, qtti confessioni insistit et est panis laboris. Cujtts tibi idein Psalmista facit
pcccati? mens continenter vivenlis, qui confessio- mentionem, ubi dicil qtiod labores manuum tuaruni
nem exercet meriti? nicns sancli niartyris, qui pro mariducabh, et ideo beaius et, et bene libi erit (Ptal.
confcssione dimicat Catholicae fidei ? roens denique cxxvti, 2). De cralieiila quoque est panis, qui in
civis felicis, qui confessionera celebrat aeterni gau- tertia domo est, eo quod igne magni agonis frigitur,
dii ? Nonne Dominus paseitur apud meiilem pceniten- qui usque ad sanguinem et usque ad ipsam etiam
lis, qui in Psalmis dicit se cirierem tanquam panem P ffiortera, pro fidei defensione stare et.certare cona-
mauducare (Psal. ci, 10)? sic sibi videlicet pecca- lur, et est pauis tribulationis. Qualem sanclo quon-
torem incorporans per pcenitentian»,sicut et sanctum dam prophetae, pro eo quod sibi Vfcrbaveritatis
per justitianrfDiscumbebat aliqiiando, ut scitis, cum protulit, iratus Achab et in furorem versus, jussit
Pharisaeo, sed apud nitiliercm peccalricem (Luc. vn, apponi dicens : Miltile virum iitum in carcerem,
36), sed poeiiilenlem, ut beattis ail Cregorius (256) et sustentate tttm pane ttibulationh, et aquq angustioe
liieniis epulis delectabatur. Sed et apud continenter (II Reg. xxn, 27). Quartae vero domus panis mag»o
viventes et bene operantes quis eum neget epulari, illo indeficientis charitatis igne succenso cpquitur
cum dicat ipse suum esse panem, ut impleatur in clibano, quem caminus Domini inllammat, qui
voluntasPalris sui 1(Joan. IV, 54). Hocidem et alibi est in Jerusalem, esttqtte panis angelorum, de quo
innuit, ubi asserit euin qui plcria obedientia attdie- quimandticaverit, wltra non esuriet (Joan. vi, 35*).
ritvocem exhorlationis stiae, et fidei, atque can- X. Habetis itaque qtiadripartitam Judaro et upi-
fessionis ei aperuerit januam, intrabit ad illum, ct ciiique domui spiritualem sibi assignaiura panem.
cccnabit cnni illo, elipse cum eo (Avoc. m, 20). L't Sedetlcrnas redemplionis Judse aquas stiper quas
(256) S. Gicgor. hdrail. 50.
179 ADAMIPR./EMONSTRATENSIS 180
Dominus arabulat, ut veniat in Bethlehem_his quos A quam ascendere ex adverso, et opponere se murum
superius ostendimus, modis et Viisad veram nos pro domo Israel, ut slet in praelio in die Domini
confessionem perducentes, et suavem nobis spiritua- (Ezech. xin, 5), qui necdum per virtulcm spirilus
hs refectionis saporem, sapidaraque, ul ita dixerim, convaluit de infirmitate.
suavitatem in quatuor islis, quas commemoravi- XII. Pulo quod nec illi veram assercs inesse sa-
mus, domibus infundentes, unicuique Judae attri- lulem, in cujus terra, pro eo quod suaviter vivi-
bulas. Ingens admodura utrlilas in hoc ejus adventu tur (Job XXVIII,13), inveniri non potest sapientia.
in Bethlehem, et magna omnino salus. Unde el hic In quo cum profundus per concupiscentiam, el ama-
in fine dicitur quod tunc salvus eril oranis homo, rus sit per malitiam : abyssus dicit sapientiam non
quia ecce veniet. Si intelligilis quid sit secundum inesse (ibid., 12), el mare loquitur secus eam non
hunc, q::em tisquo modo in manibus habuimus, esse. Quonam modo dicendus est iste habere saltt-
sensum, Dominum venire in Belhlehem, scitis con- tem, qui supernae suavitatis dulcedinem nec guslu
sequenter omnis horainis, qui spiritualiter salvari conteraplationis praegustare, nec palalo novit desi-
desiderat, in ejus illo adventu consistere salulera. derii affeclare? Sunt itaque haec quatuor genera
57- Nec ullatenus curari posse aliquem hominem aegritudinis hominis: durilia videlicet, desidia, bla-
interiorem, nisi suavem et sapidam hanc, de qua B sphemia et ignorantia. Quadripartitae Judae, et qua-
nonnulla jam diximus, apttd eutn celebret refectio- tuor lotidem Doraini panibus omnino conlraria. A
nem. Sed considerate quae sit hujus de quo loqui- quibus ntillatenus homo iste, de quo loquimur, spi-
mur, hominis aegritudo,. et videte si non est ita. rilualis salvabitur, nisi eo, quo superius diximus,
Est aliquis qui semetipsum projecit post tergura modo, ambulet super aquas redemplionis Judae Do
suum, et incorrigibilis jacens in peccalo suo durior minus, ut veniat in Bethlehem. Et est durilia in
adamante; nullum divini limoris respectum habens, corde, desidia in opere, blaspbemia in fide, igno-
sed attrita exterius fronte, et indomabili corde do- rantia de illa aeterna et felici suavitate, felici et
musper omnia exasperans effectus (Ezech. xn, 3). suavi aeternitate.
Nonne islum iaurroum, el quidem pene usque ad XIII. Sed ambulat Dominus super aquas redem-
mortem censes, qui secundum duritiam suam et ptionis Judae, et venit in Bethlehem. Ostendit.videli-
impcenitens cor theaaurizat sibi irain in die irac et cct, modos huic infirmo, quibus ad veram, quara et
revelationis jusli judicii Dei? (jRom.u, 5.) quadripartitam esse superius indicavimus, accedere
XI. Elstet alius non magno fortassis aliquo pec- possit confessionem; et sapidissimam ei infundit
Cati pondere gravatus, nullo tamenboni operis.de- internae refeclionis, quam in quadruplici domo pa-
core veslitus : marcidus jacens, et negligens. Sicut nis consistere diximus, suavitatem. Tuuc vero, ut
non in crimine frigidus, ita nec in virtute calidus, ostendamus qupraodo homo salvatttr, duriiia qnse
sed in torpore lepidus, et ideo ab ore Domini evo- est primum segritudinis genus, emollitur. Et emol-
mendus (Apoc. m, 16); et isluro sanuni quis nisi lita duritia pccnitens in prima domo, quse esl auste-
insanus dixeril? in quo a planta pedis, qui incedit ritas pcenileutiae, primum comedit panem, qui est
in cogilatione, usqite ad verticem, qui eminere de- panis doloris. Et in prima Juda, confessionem excr-
bet in aclione, sanitas non est (Isa. i, 6). Certe si cet peccati. Deinde desidia ad secundum perlinens
hoc secundum aliquem modum est, aniroaeesse sa- infirmitalis genus pellitur, ct ipsa depulsa devolus
num, quod et decorttm (qui enim per sanitatem in domo secunda, quaeest instantia bonae actionis,
valet.ipse consequenter et per speciem nitet), nescio secundum comedit panem, qui eslpanis laboris. Et
quo pacto hunc sanum esse fateberis, qui nequa- in secunda Juda, confessionem exercet meriti. Post
quam vigilans, sed dormiens, non custodit vesli- hsec blaspbemia, quain sibi lertium vindicat infir-
menta operis sui (Apoe. xvi, 15). Certe, nec aliqua mitalis genus, deslruitur. Ipsaque destructa fidelis
habet, sed nudus ambulat, et vident oranes turpi- in domo tertia, quae est fortitudo reclae credtilitatis,
tudinem ejus. Et de illo quid judicabis, qui inerti, U terlium edit panem; qui est panis tribulationis. Et
in mente, debilitatus infirmitale, in fide offendit, terna Juda, confessionem habet fidei. Novissime
dum fidem ribn defendil; in corde quidem retinens, veio ignorantia, quse est quartum aegritudinis ge-
unde credat ad justitiam; sed os aperire non prse- nus projicitur. Qua projecta in domo quarta, quae
sumens, ut confiteatur ad salutem? (Rom. x, 10.) est aeternitas supernae felicitatis, quartum, elsi nec-
Num ei salutem dices inesse, quem vides pro fidei dum per rem et effectum, per speciem lameri et desi-
viriliter non stare defensione? Nam, dum in fide derium, comedit panem, qui est panis angelorum.
peccat, quae salvat, piofecto deest ei salus, ac per Et in 58 quarta Juda, per cogitalioneiu et avidita-
hoc nec est sanus. Si enim fortis ac santis esset in lem, confessionem celebral gaudii, in voce confes-
corde, nimirum viriliter dimicaret pro fide. Juxla sionis et exsullalionis, sonum emiltens cxsultantis
quod Apostolus dicit de sanclis : Qui pet fidem vice- (Psal. XLI, 5). Merito itaque tunc salvari dicitur
runt tegna, quia convaluetunt de infirmilate, fortes homo, cum venit Dominus in Bethlehem, ambulans
factisuntin bello (Hebr. xi, 54). Dicturus siquidem, super aquas redemptionis Judae. Quaeautem et quot
fortes facli sunt in betto; praemisit, convatuerunt de s!nt aquae istae; vel quid sit per eas Judam redim;,
infirmitate. L't hmolesceret nobis, non possc qucm- et unde, supcrius par.lini in scrmonc islo, pnrtira i:i
181 SERMONES. — IN ADVENTU DOMINI. ISJ
HIo qui huuc proxime praecessit, ex parte, ut arbi- A enim multa nobis coram loquentibus, ut in fine
tror, oslensum est. praecedentis sermonis diximus, occurrunt; quae in
En, fratres , in plures quara putavimus, occulto meditanlibus, et raulto fortassis studio
verba nostra, super verbis responsorii hujus prr>- quaerentibus non patuerunt, ut donum intelligen-
iraximus, sermones. Quia quando loqui inccepimus, tiae, et nostrae subtilitati non tribuamus, et coram
non omnia haecin meditalione siraul habuimus; quse quibus conferlur, pro illis conferri credamus. Sic-
postea praeeunte nos graluita gratia sua spiritu ve- que fit ut humiliter in oculis nostris, de nobis mo-
ritatis, et revelanle nobis, scrutati suraus. Pulavi- dica, de aliis scntiamus roagna, nOn ambulantes in
nius enim in uno nos sermone posse comprehen- magnis, neqtte mirabilibus super nos (Psal. cxxx,
dere quod vix in quatuor invenimus [al. inveni- 1). Alioquin plura apud nos, ut ea postmodum lo-
mur] explesse. Quod cum ita sit, quid aliud hic quamur, in medilalione versamus : quam in ipsa
sciendttm, nisi hoc quod aperte datur intelligi, ut postea locutione, pro eo quod non occurrunt, rion
dum postmodum patuit in tractando, quod prius proferimus : disponente, tunc temporis, menlem et
latuil in cogitando, credatur datum pro vobis, qttod linguam nostram, et ad alia traheute ipso; in cujus
primitus non paluit, in occulto cogitantibus nobis. manu sumus nos et sermones nostri. Quia licet
Sic videlicet elationein in nobis destruemus, agno- quse loqui proponimus, in cogitatione tractata fue-
scentes humililer bonum, quod est in nobis, sicut rint, bona haec tamen quae lncutionis terapore, et
non esse a nobis, sic nec esse pro solis nobis. Quia Dominus menli, el mens ministratori; illis fortafi-
vero qusedam adhuc de his verbis dicenda occur- sis, qui tunc praesenles sunt, audiloribus, sunt ma-
runt, in alitim ea sermonem differamus. Tum quia gis necessaria; ac per hoc quahlum ad ipsos, me?
multa jatn dicta sunt, tum quia quse dicenda restant, liora.
verbis paucis expleri non pcssunt. Quandoquideni 59 H- 0uoa Patr' ac doctori nostro egregio,
tain raagna, tam profunda sint, ul non pttteuus, bealo, quadam vice lcgimus contigisse Augustino,
quod uno comprehendi sermone possint. Ipse autem qui, dum ex more verba faceret ad populum, ad aliud
in quo speramus, qui et nos perduxit hucusque Spi- rcpente, quam vel proposilum ejtts erat, vel materia
ritus sanctus, revelare dignelur oculos vestros; ad in se habebat, de qua agebat, ejus se lingiia, inter
consideranda mirabilia de lege sua. Suam nobis tam loquendum, derivavit. Ad quera tempore postmodum
in sentiendo, quam in proferendo gratiam admi- congruo, quidam liumiliter accessit, et quid in
nislret ad laudcra suam, et ad sedificalionem ve- mente efferebat, unctio illa docens de omnibus (/
slram. Cui sit cum Patre el Filio, a quibus ab seterno Q Joan. n,27), per verba ilia, quse impraemeditatepro-
procedit, faonor et gloria in saecula. Amen, tulit, aperuit. Nonnunquam vero visitanle menlem
SERIO XV. spiritu, multa in medilatione apprehendimus: et ea-
ITEMDOMINICA U IN ADVENTC DOMINI. dem mulla, raovente eodem spirilu linguam, in lo-
noimihil bonum
De modis quibus menles ptadicalotum in docendo cutione ppstmodum effundimus,
in hoc lam de nobis quam de auditoribug.
diipottunlut, et moventut, et de fastidiusis audilo- providente
ribut. nostris, ut et in occulto per semetipsum pascat nos.
STNOPSIS SERHONIS.— 1. De nofais modica, de aliis Ita fit ul dum omne quod in nobis est borium, non
qualiter magna sentiamus. — 2. Sicut beato Au- ex nobis, sed ex ipso fit, et nobis ex auditosibus
gustino praeter intentionem, prsedicatoribus in- noslris, et illis meritum prpyideat ex nobis ; con-
terdum bngua movetur. — 3. IUis nunc verborum
copia, nunc provenit inopia.—4. Multiplices ce- servante ipso , apud se, ad remunerationero, et
nodoxiae insidiae, et quis vitii genius.— 5. In quam, eis loqttendo, impendimus praedicationem ; et
auditoribus duo vilanda, fastidium et curiositas.
— 6. Scripta SS. Patrum praedicatori commen- quam ipsi nobis in audiendo, exhibenl hurailitatem.
data. — 7. In praedicatione non affectata verbo- III. Saepe vero, nec multa nobis in meditatione
ruin compositio, sed magis cordium spectanda patent, quae proferamus , npc postea, etsi velimus,
instructio. — 8. Prsedicatores ut custodes Sponsae ' ^ proferre valemus. Ut subtrahente ipso , ad tempus,
Dei, id est Ecclesiae quales esse oporteat. — mentibus nostris, intelligentia; donum, et nobis per
9. Egressus Domini de Samaria, id est occulta
ctislodia ad nos. — 10. Quantopere advenfus Dp- hoc a vestris auribus verbum ; et nos quidem ditin
mini mundo desideratus. nobis demonstrat, quod nori suflicientes simus cogi-
I. Egredielur Dominut de Samaria ad poriam tare aliquid ex nobis auasi ex nobis, sed suflicientia
qum tetpicil ad Orientem, et veniet in Bethlehem, noslra ex ipso est, salubriter humiliet (// Cor. III,
ambulant tupet aquat redemptionis Judw: tunc sal- 5). Et vos nibilominus, dum scitis mahdatum nubi-
vus erit omnit hotno, quia veniet (257). Debitores, bus ne pluanl imbrem (Isa. v, 6); sollicitps et devo-
dilectissimi, nos yobis recognoscimus, et est lera- tos in oratione reddit. Quatenus quodyobis effunda-
pus, ut quod polliciti sumus, reddere pro viribus mus, ipse prjor nobis infundat. Sicque dum voce ad
studeamus. Sed priusquam ad indaganda, quae ver- Deum clamant concordi, tam humilitas nostra quaiu
bis istis, insunt profunda, accedamus : delectat vestra oratio, uberius et quodamraodo laetius ad noa
paululum commeniorare quam rairo modo, in verbo quodipso transmittente administremus, redeat in-
suo, D.us omnipotens disposuit nos. Plerumque lelligentiaedonum, quam si nunquain fuissel sub-
(257) Ex oflicio Ecdes., unde sup. Dominic. 2Adventus, 3 noctur.
183 ADAMIPR^EMONSTRATENSIS 18 4
iractum. Sedhaec de nobis dicentes, qui loquimur, IA quos saepissimeexperti sumus, qui cum maximo
et de vobis. qui auditis, hoc etiam addimus, quia in fastidio suscipiunt verbum in sermonibus, qui die •
uno eoderoque Dei verbo, magis tangit periculum bus festis ex more recitari solent, magis ex usu
1'nguam nostram, quam aurem vestram. praesenles se exhibent, quam ex affectu; plus exspe-
IV. Vos enim eo securius quo humilius auditis, ctantes et desiderantes finem , quam aliquam desi-
nos vero eo periculosius in sermone Domini incedi- derantes, vel colligentes sibi acdificaiionemspirilua-
nius, quo elationem quae inler caetera vitia magis lem. Non solum autem , sed dura propter discipli-
gratiae inimica est, moleslius nos infestantem habe- nam ordinis vel corporaliter abesse non possunt,
raus. Nam aliquando bene aliquid dicere studeraus, pernicioso fastidii pondere gravali, contrahenles
ut vobis, qui audilis placeamus; vel [al. qui] etsi facies intra caputia, quasi per malurilatis frenum,
forte placere nonmultum exoptamus, displicere tamen oculorura lasciviam cohibentes, inerti dorrailioni in-
formidamus. Aliquando delectamur [a/, deleclari] sistunt. Sunt vero alii qui libenter quidem audiur.t
lurpiter in laude, quam offertis nobis; licet nec cor- quae dicunlur, sed nihil penitus approbant nisi nova
de, nec ore qtiaesita fuerit a nobis. Et quidem pla- et inaudila dicantur. Denique solent finito sermonc,
cere velle, et displicere nolle, non semper malum et si forte verbis tunc non possunt oris , vel verbis
est, sed beatus qui in utroque illi soli quaerit pla-• B digitorum, aliqua, uti ipsimultoties deprehendiraus,
cere cui sicut placere optimum, ita et displiceres et in hunc modum invicera conferre frequehter au-
pessimum es|. Illud aulem tertium quod posui ini divimus. Nonne Augustinus, nonne Gregorius,
laude videlicet non quaesita, sed ab auditoribusi nonne alii doctores haec eadem dicunl? quae passini
oblata delectari, malura esse non possumus dilBteri. in libris doctorum furatus memoriter retinuit, haec
Quin [al. quod], necesse habemus, nos, qui loqui- nobis pro sermone recitavit, ac si et nos non possi-
niur, cum ab eo forte fuerimus intercepti, ut ante! mus ista videre, ut ipse ea vidit, atquc collegit.
ejus oculos, cui soli esse debet honor et gloria, con-. VI. Haec vox eorum nolentium attendere. Quia
versi ad cor nosirum , crebris lamentis tergamus. juxta Coinicuin : Nihil esldictum quod antea non stt
Infirma siquidem mens, stiavia laudis verba ljben- dictum. Hsec, inquara, vox illorum, ac si nos quid-
ter et gaudenter suscipit, quaeetiam plerumque, etI quam dicere vel sciamus, vel debeamus quod non
cum nihil fortassis exterius et ad laudem pertiners • dixerunt, et in scriplis sttis ad doctrinara nostrani
audit, bene a se dicta in occulto apud se revolvit,i reliquerunt prsecedentes nos doctorcs sancti. Prse-
et aliis per se haec nota recogitans, illisque lisc valdei sertim cum prsecipiat nobisPsalmista, ut inecctesih
placere sibi renuntians, privata quadam apud se lse-• benedicamusDomino de fonlibus Israel (Psal. LXVII,
titia inaniter bilarescil. Et, cum nec ista sine gravi,, 27). Et diviuitus percussi sunt filii Aaron in Leviti-
apud se, culpa mens versare possit, quid de__eo dice- co (Levit. x, 1); pro eo quod ignera alienura ol.tu-
mus, cujus ex abundantia cordis os loquens apertes lerunt, quod eis prseceptum non erat. Quibus istos
jactando se(Luc, vi, 45), qusejam protulit, creberri- similes dixeriro, nisi carnalibus istis Israelitis, qui
me repetit profunde cogitata : nitide quoque tur-- >fastidienles manna , cibos, ut scitis, desiderabar.t
pissimo et inanissimo arrogantiao vento iriflatus> iEgyptiacos (Nutn. xxi, 5). Sed quae fuerit pcer.a
asserit prolata? Ille quoque qualiter irridendus,, illorum , si hi diligenler attenderent, talia, ut arbi-
qualiter subsannandus est, qui Iaudem corde quideml tror, non dicerent.
quaerens, ore autem quasi fugiens, nihil penitus5 VIL Illos autem, qua subsannatione et irrisione
valere quidquid dixerit, conqueritur ; malle se ta- judicabitis langendos, qui cum omnino nullum vel
cuisse quam sic locutum fuisse asserit. Ad hoc totus> admodum modicura habent in Scriptura intellectum:
inhac ejus exteriore accusalione intendens, utalios> habitum ad eos sermonem penitus rcsptiunt, nisi
ad laudem suam excitet, quatenus dum tam anxie; totus in verbis Lalinis, et quod magis irrideridum
oreeum conqueri audiunt, et turpem inanis gloriae i est, nisi quibusdam verbis pomposis et insolitis
appetitum, qui in corde tara impatienter exspectat,. D persolvatur. Bene, inquiunt, et acute sensit in raente;
tamque ardenter expetit, non conspiciunt, quasii sed quidquid dixit minus est probabile, minusque
consolantes bene dixisse asserant, et jure eum lau- acceptabile, dum sua vulgarem hanc locutionem
dandiim pro verbis tam laudabiliter prolatis aflir- assumpsit in prolatione, cum ipsi nihilomnino in-r
ment. Detestabile certe jactantisc genus ad hoc hu- telligant ex omnibus quae dicuntur, nisi vulgariter
miliare te, ut exaltes, et laudera quserere fugiendo. eis exponantur. Vos autem , fratres, non sic, scd
V. Haecmala , fratres , et qua> in hunc raoduinI tanta aviditate esuriant mentes veslraeverbum Dei,
sunt, loquentibus insidianlur, a quibus vos, quii ul iterum illud esuriatis. Sed et omnem in eodem
audilis, immunes estis. Quia in occullo servata» Verbo devitate locutionem; quae non acdificat. Ma-
apud vos pulchritudo devotionis vestrae dum exte- gisquc [at. magis quoque] affectate, ut in vobis inir
rius visa, vel audita non agnoscitur, humanse nimi-- buantur corda , quam vobis componantur verba.
rum laudis pulvere non offuscatur. Sed sicut nobis3 Emundantes ilaque vos a faecibusistis : compatimini
ab hac perniciosa (JO elationis peste cavendum est,, miseriis nostris multimodis. Ereclis fidelibus auirois
ita et vobis nihilominus a pessimo cavelbte vitio) suspirate ad illura pro nobis; qui noslra in his
fastidii, et Curibsitatis. Sunt ehim quani ptures,, omnibus, quac superius vobis exposuimus, et in ca>
183 SERMONES. — IN ADVENTU DOMINI. 186
teris, quae in nobis innovantur. malis: spes sola et A j esset, m quo appareret ; sicque frater esset, dura
singulare refugium est. Quatenus etquiillis, qui ejus homo esset. Prius ergo eum fratrem suum fieri vo
magislerio adhserebant, pedes Iavit; speciosos quo- luit, ut ettm postmodum foris invenire posset.
qtie reddat et pedes evangelizantium vobis(Rom.x). Quia, poslquam frater et caro nostra factus est,
Ut non simus sicut quidam plurinii, adulterantes dum in similitudinem hominis faclus, et habitu iu-
verbum Dei, sed ex sinceritate sicut ex Deo, coram ventus ut homo, de secreto patern» Samariae, ad
Deo, in Christo loquamur. publicum nostrae egrcssus esl naturae; sicqtte foris
VIII. Etqui ad hocconstituti sumus,' uti custodes inventus est in natura nostra, qui intus fuit in
Sponsae suse sanctse Ecclesiae, quse eslis vos , ejus sua. Qui esl benedictus in saecula. Amen,
ipso transmitlente per nos verba,'praestemus [al. SZRMO XVI.
proferamus] ipsum ab ea amari, ipsum laudari; et ITEB DOMINICA 11IN ADVENTU DOMINI.
eum nequaquam adulterantes, aliquid in ea no- De adventu Chrisli ad Ecclesiam ptr virginem
s'.rum, quod ad ipsum solum Deum pertinet, quaera- Mariam.
mus. Quatenus ut fideles parariymphi, et amici SYNOPSIS SERMONIS. —1. Portae diversa acceptio in
slantes in Scripturis. — 2. Porta orientalis est Virgo Ma-
Sponsi, sinceri- recliludine internae inten-
g ria, ad quam insignis apostrophe. — 3. Ante
tionis, et cordis eum auribus audientes gaudio gau- Mariam nemo virginitatis Deo sacravit proposi-
deamus, non propter vocem nostram, sed propter tum. —4. Pleniludogratiae per Mariam in fideles
vocem ejus (Joan. iu, 29). Ut enira idem ait: Qui derivatur. —5. Moysen de fiscella scirpea filia
a seipso toquilur, gloriam propriam quwrit; qui au- Pfaaraonis, Christum de Virgine natunv suscepit
Ecclesia gentium. — 6. Bethlehem.id est doraus
tem qumrit gloriam efus qui mhit itlum ,. hic verax panis : qui reprobus triplex. — — 7. Panes Eccle-
est, et injustitia in illo non est (Joan. vii, 18). A se- siae probati decem recensentur. 8. Quis fru-
metipso loquitur, qui a semetipso aestimat esse, quod ctus, in Ecclesia, singiilorura.
loquitur; illeeliam a seipso loquilur,qui pro ipso solo I. DeSamaria egressusDeusubiprimuin apparuit?
loquitur, velob emolumentumvidelicelalicujuscom- utiquead portam, quae respicit ad Oriehtem. Quia
modi temporalis; vel ob favorem humanae laudis. illam, in qua videretur, de virgine Maria suscepit
Sed vos adjuvate in orationibus vestris inlirmitalem apparitionera. Est porta quaedam Christus, de qua
nostram, ut sapienter inter illum et vos incedentes, dictum habetis in Job de impio, quod Longe ficr.t
ejus in vobis gloriam quaeramus, qui misit nos. atnici ejus' a salute, et conlerentur in potta (Job v,
IX. Audile quid in verbis istis sacrosanctis et 4). Quia Synagogoe populi a vera se salute elon-
profundis, ipsedignantei reveldvit nobis, ut et nos gantes , veniente Christo, per infidelitatem cor-
ad ipsius latidem et utililatem vestram revelaremiis rupti sttnl. Est et alia ad fidem pertinens porta, de
vobis. Egredieiut Dominus de Samaria ad porlatn qua sanclus David : non confundetur, Cnm bque-
eitm respicit ad orienlem. Per hunc Domini (JJ tnt, inquit, iuimich suis in potta (Psal. cxxvi, 5),
egressum de Samaria, salubrem ejus de illa alta id est quando disputabit cum hsereticis pro fide
et secreta custodia, ubi illum Pater in sinu stto cu- terienda [al. tuenda]. Est quoque bonum , qtsod
«tudivit, ad homines accepimus adventum. Qtiia, ut exercemus opus, quasi portsi qtisedam, quia per
ipse ait: Exivi a Palre, etveni in mundum(Joan. xvr, illara de bona voluntate, quam coram Deo intrin-
28). Et juxta Psabnistae sententiam : Asummo cseto secus habemus : ad oculos proximorum extrinse'
egressio ejus (Psal. xviu, 7). Nonne in cnstodia fuit cus eximus; de qua ait sanctus Job : Quando ptOrr
qii in patre invisibili, invisibilis absconditus fuit? ctdebam ad portam civitath (Job xxtx, 7). Quando
n.vm quandiu nullam aliam in se nalnrara nisi divi- videlicet exterius exivi ad opus bonum coram aliis,
na-n, qna» et invisiMlis est, habuit, qtiasi tandiuin- Sed ct cxitus ab hac vita, porla rtobis est. Sicut
ttrs fuit.Seil, quando Verbumcarofactum, id est Deus in Execbiele legirnns (cap. XL, 3), quod propheta
homo faclus est, et habitavit in nobh (Joan. I, 14); interius stans, oculos cxterhis habuit ad portara,
ac secundum qttod Jeremias ait: In terra visus el D Pro eo quod electus quisque in fide Eccjesiae vi-r
cnmhominibusconversa!us est. (Baruch, in, 38). Tunc veiis, ad exitum sunm ab hac vita, desidcrium
nimirum de hac, de qua loquimur, Samaria egres- stium extendere debcl, ut cum Christo esse possif.
sus est. H. Porta quoque sancta et perpetua, virgo est,
X. Hinc ejus egresstim illa quondam in Gantic.s tit iu codem dicttim invenitur Ezechiele, quia porla
ardenler videre excptavit: quae magno affecla desi- hwc ctausa trit et non aptritlur (Ezech. XLiv,2),
derio ait : Qtth mihi del te fralrem meum, ut inve- Qnia ipsa semper, et ante partum incorrupta_, ct
niam le forh? (Cant. VIII, 1.) lntus quidcni jam post partum mansit Hlsesa. Ad hanc porlam egres-
eum inveneral, quia in eum credebat, qnem in di- sus Dominus de Samaria venit, quia ipsa in mente
vinitate invisibilem agnoscebat. Sed foiis eum vi- aperta per fidem, et in corpore clansa per castita-
dere concupiscit, ut in illa videlicet natura appa- tem ; sine poliutione, eum nmnda concepit, et sine
reret, «piae ociilis corporalibus videri possct. Sed Isesione inlegra generarvit. Vere tu es, o Virgo
ut in tali natura appareret, cportuit Til in' unitaie beata, porta in Ezechiefe crienlalis. Tu et isla, de
eath personae suae assttmeret, et non sub aliqua se qua miiic agimus, porta, respiciens ad orientem;
forma phantastica absconderel: sed illud veraciter (fuia ttt es, in qua Chrislus -•iutii sine omni viola-
187 ADAMI PR/EMONSTRATENSIS 188
tione et ingressum habuit et egressum, per quam A ria, primum ad portam quae respicit ad Orientem,
et nos introitum habemus ad regnum. Et sanctita- deinde venit in Bethlehem. Hoc est quod in missa
tem exercere nunquam omittis, utpote gratia plena. cantamus de ea (258), quia prinium unigenitum fi-
Tu soli Christo placere conlendis, ulpote quae nec iium tuum tancti Spiritus obumbralione concepit.
priraam similem visa es, nec babere sequentem. El deinde : Virginilalh gloria permanenle huis
Nam sit oiiens puerilia nostra, de qua 62 setatis mundo lumtn 'mternum effudit, Jesum Chrhtum Do-
nostrae sol primum eraergit. De quo in Evangelio minum nostrum. Nam Bethjehem' Ecclesia est vo-
legitur., quod multi ab Oriente venient (Matth. cala de genlibus, ut ejus domus sit, qui ait: Ego
vin, 11); pro eo quod plures ab ipsa pueritia ad sum panis vivtts (Joan. vi, 52). Ad quara domum
Christura accedunt. Et cum sit populus Judaicus panis venit Doroinus, postquam egressus est de
quodammodo oriens, ut invenilur in Apocalypsi, Samaria, ad portam quae respicit ad Orienteni.
quia ab Oriente portw trcs (Apoc. xxi, 15), pro eo Quia de sinu Patris per carnis asstimptionem ad
quod et ipsi fidcs sanclae Trinitalis sit nuntiata. virginera accessil, et ipsa medianle per fidem ad
Est quoque [al, quidamj verus Oriens Dominus Ecclesiam pervenit.
Cliristtts, ad quera respicis tu, ut ei soli placeas in V. Haeedicens egregiam illam, ad mentem, ve-
interna inlenlione. Est ct sanctitatis opus, ad quod B terem hisloriam Exodi (cap. n, 3) revoco. In qua
siriiiiiter respicis, ut illud pro ejus nomine exer- legitur de Moyse, quod noviter nalum abscondit
ceag in convcrsatione, eura maler tribus raensibus. Cttmque jam celari
III. Tolus adhuc pene mundus ad occidentem non posset, sumpsit fiscellam scirpeam, et linivit
carnis vergebat operans in ea, et proferens ex ea eam intus, et foris bitumine ac pice, posuilque in-
fruclura roortis, quando tu ad virginitatis orientem tus infantulura. Quem postea, ul scitis, quia Ion-
oculos elevans, gloriam in te praeferefaas futurae guni est ire per singula, sustulit filia Pbarapnis.
incorruplionis. Qualis ille sanct e Ecclesiae fulgebit Quis bic Moyses tribus mensibus in dorao abscon-
pulche.rimus ct felicissimus status: in quo non ditus paterna, nisi Dominus legifer noster, qui ac-
nubent fideles ejus, neque nubentur, sed erunt sic- cepit verba vilae dare nos tribus temporibus : sub
ut angeli Dei in coelo ! (Malth. xxn, 50.) Quae natura, sub lege, sub prophetis, in hac, de qua
enim erat illo lerapore mulicr hanc vocem pro- jam multa locuti sumus, latens Samaria? Sed ela-
ferre valens aul volcns : Virum non agnosco? (Luc. tus de domo patema, posilus est in fiscella scirpea
i, 34.) Certe nullam lunc fuisse asseres, si vocis bitumine linila ac pice. Quia egressus de Samaria
hujus virtutem plene agnoscas. Quid enim est vi- ' venit ad portara quae respicit ad Qrientem; Extra-
ruiri pon cognosco, nisi virum cognoscere non pro- clum de fiscella Pharaonis eum filia suscepit, et
pono? Non solum in praescnti virum ignorans, sed Christum natum de Virgine Maria, per fidem electa
et omni vilae mese tempore firmum ignorandi pro- Ecclesia de gentibus exccpit, quod est Dominum a
positum habens. Quin potius, pr-o malcdicla habe- porta quae respicit ad Orientein, venire in Bethle-
batur tmic sterilis : in tantura ut magis plangen- hem. Quasi bilumine fiscella linita est, ac pice dum
dttm et dolendura sibi arbilrarelur lilia Jephtse munditia ornata est virgo nostra, ac humilitate: ut
(Judic. II, 54), quod carnem virgineam intuUt se- virum se non cognoscere asserens, quod perfectae
pttlcro, quam qiiod gladio jugulala est palerno. Sed esse castitatis nemo ambigit, et ancillam Domiiii
tu respexisti Christum in interna intentione; re- s*evocans (Luc. i, 58), quod magnaeac profundae hu-
spexisti ad Orientem, carnis virginilatem, in pu- militalis est, omnipotenli Deo et picem liumilitali»
dica conversalione. Respexisti, inquam, etiam prae in raente,etbitumen offert caslitatis in carne. Quod
mulieribus cunctis unae el per ssecula beata pra> ergo in psalmo sepluagesimo primo dicilur descen-
dicaris in cunctis. Sed quem sola tunc suscepisti, dere (Psal. LXXI,6); deiude in vellus, postremo i»
sola habere nolttisti, sed, qui de sinu Patris venit lerram ; quodque in Exodo, primo Moyses celari non
ad te, usque ad ncs quoque venit per te. ]D valens, manifcstatur; deinde in fiscella 63 pcni-
IV. Sicque ros qui pnraum in solo vellere fuit tur; novissjme vero a filia Piiaraonis suscipitur, id
(Judic. vi, 40), totinn postmodum aream bumecla- hic est primum Dominum egredi de Samaria ; de-
vit, ut sola qtiidem, primum ipsum susciperet; ut inde ad portam accedere, quae respicit ad Orien-
eum deinceps cunctis gentibus inferret. Hoc est teni; novissime vero in Bethlehem venire, Chri-
quod ait sanclus David, quia descendet primum stum videlicet de secretu Patris, inde tamcn non
ticut pluvia in vellus; el deinde ticut ttilticidia ttil- recedendo, exire ad virginem, carnem de ea et in
lantia tuper terram (Ptal. LXXI,6). Primuro descen- ea assumendo, accedere ad Ecclesiam de gentibus,
dit in vellus, deinde in terram. Sed in vellus, ut < alimentis fidei eam reficcre.
pluvia, in terram vero, ut stillicidia. Quia pritnum VI. Sed cum Ecclesia Bethlehem, Belhlehem vero
Chrislus ad virginem cum gratiae pleniludine doinus panis sit, sciendura, quia est panis ctijus
venit, deinde fideles et electos suos ad participan- ipsa non esl domus, quia cum intra se liospitari non
dum vocavit. Unde sicut primum ros in vellerc, permiltit. Est cnini panis quidain, doctrina hsere-
deindc in area, ita et Dominus egrediens dc Sama- tica, ut in Parabolis iegilur, quia panh abscondilut
(258) In prafatione miss.e cncoraiura Marix.
189 SERMONES. — 1N ADVENTU DOMINI. 100
tuavior est (Proi\ vi, 17), pro eo quod doctrina ha>- A % VIII. Hujus itaque bis quinqueparliti panis doraus
retica reprobis charior nonnunquam est quam do- Ecclesia est, ul jure nominetur Belhlehem et sit.
ctrina sana. Est et carnalis delectatio panis, quo> Primum habet per fidem pasta; secundum, sacra-
anima peccalrix pascitur, sicut habetis in Job de• mentaliter cibata; tertium, in occulto visilata;
impio dictura, cum te moverit ad qumrendumpanemi quarlum, audiendo inslructa; quintum, in bono
(Job xv, 23), id est cum se intromiserit carnalemi opere occupata; sextum, dilectione impinguata;
quaerere delectationem. Sed et induratus quilibet,, septimum, in semctipsa humiliata; oclavum, per
perseverans in peccato suo, panis est, ut reperitur• exercitium sanctificata; nonum, per consolationem
apud Osee, quod Ephraim factut est panis tubcine- rofaorala;decimum, per subsidium munita. Ad hanc
ricius, qui non reversatur (Ose. vii, 8), quia indu- Bethlehem egrediensde Samaria ad portam, quaere-
rattis peccator in immunditiis suis jacet, el de eis spicit ad Orientem Dominus venit, quia de secreto
non poenitet. Hujus tripartili panis Ecclesia domus Patris exiens, et de virgine Maria naturae nostrse pu-
non est, quia per affectum, sive per effectummansio blicura sumens, Ecclesisese per fidem ostendit, Qui
non est. Primus panis edentem perducit ad blasphe- nobisprsestet, utquijam eumperfidemcognoscimus,
miam in fide; seeundus, ad consensum in pravitale; usque ad contemplandam speciem suae celsitudinis
tertius vero, ad selernitatem in poena gehennae. Do- II I perducamur. Cui sit cum Palre et Spiritu sancto
ctrina namque haeretica per errorem seducit, dele- bonor ct gloria, in ssecula saeculorum. Amen,
ctalio peccati ad consensum perducit, perseverantia 64 SERMO XVII.
in iniquitate in aeternam perditionem mergit, ut ITEMDOMINICA II IN ADVENTU DOUINI.
justo Dei judicio sicut hic nunquam voluit terminare Deeo quod in sacramtnlh Vtteris TestamentiDomitwt
ad Ecclesiam venit.
culpara, sic et ibi nunquam finiat pcenam. — 1. Panis animse verbum Dei.
VII. Sed est alius panis ad Ecclesiam pertinens, SYNOPSIS SERMONIS.
— 2. Per Judain vel BethleheraEcclesia, per aquas
cujus et illa domus est. Ipse est primtis qui de se- redemptionis sacramenta designanlur. — 3. Pro
ipso ait: Ego tum panit vivut (Joan. vi, 52), quia in tempore sacramenta diversa. — 4. — A vylnere pec-
ipso vitalis animae refeclio est. Est el secundus cati ccepit medicina sacramenli. 5, Aquarum
in malam partera acceplio septuplex; quae sunt
panis ejus, ille in sacrosanclo altari
quem quotidie perditionis Damasci. — 6. In bonam partem ac-
sumit. De quo in Parabolis dicitttr :- quia panem ceptio; quae sunt aquae redemptionis Judae. —
otiota noncomedit (Prov. xxxi, 27), quia ipsa corpus . 7. Jesus operalur quod vocatur. — 8. Evangeli-
sui zantibus ct pulsanlibus dat Dominus verbum vir-
Redemploris sine fruclu boni operis non perci- tute multa et occulta.— 9. Pro meritis audito-
pit. Esl el lertius gratia spiritualis, ut in Isaia ha- r rum se habel saepiuslingua praedicatorum.
betur quod panis.ei datus est, aquw ejus ftdelts sunt 1. Gralias Deo super inenarrabili dono ejus. Gra-
(Isa. XXXIII,16), id est gratia spiritualis viro eccle- tias ei, qui epulis nos quotidie spiritualibusf magis
siastico collata est, conteraplationes -ejtis errone.e ac.magis reficere dignatur, adraittens nos in interio-
non sunt. Est et quartus, sacra doctrina, ut ait ribus suis, et ostendens nobis thesauros suos ab-
Jereraiasquia parvuli petierunl panem (Thren. iv, 4). sconditos, et a.rcana secretorum suorum, revelans
Humiles videlicet et simplices desideraverunt do- eliam oculos noslros, et faciem, ut et mirabilia de
ctrinam audire. Est et quintus Ecclesise panis, actio lege sua scrutemur, et gloriam ejus speculemur.
bona, sicut et vox illa continet sancti Spiritus in Ecce quot nobis in verbis responsorii hujus pro-
Isaia, quae talis est : Panem nostrum comedemut funda, quam magna revelavit, et quam occulta ? et
(Isai. iv, 1), pro eo quod septiformis Spiritus in certe, quando primilus apud me ea rurainare coepi,
bono opere, quod nobis agendum inspirat dele- putavi mc uno sermone, vel ad plus, duobus ea ex-
ctatur. Est el sextus panis ejus robur charitalis. De ponere, cum jara sex expleverimus, Unum modo
qao Dominus in Evangelio : Quis ex vobis petit . habentes in manibus, el adhuc nonnulla de eis di-
panem, id est charitatem? (Luc. xi, 11). Est et se- cenda habemus. Mirabile, fateor, genus cibi, qui
ptimusvirtus humilitalis, ut in libroRegum legitur: prj non solum ob maximttm, qui ei inest saporem, quo
Et eccead caput ejus subcinericius panis (111 Reg. magis comeditur, eo et magis esurilur, sed eliam
xix, 6), quia in menle viri sancti bumililas est consi- quo frequentius editur, eo et plus augetur. Quod
deratione proprise infirmitatis. Est quoque el ocla- faicexperti sumus, quia crebro jam comedimus, se 1
vus, homo sanctus [at. sanctificatus], ul in psalirio edcnlium sub dentibus crescil [at. crescat] in ore
habeturdeDomino quod cinerem tanquam panem man- cibtis. Aggrediamur jam quod de bis adhuc verbis
ducat (Psal.cx, 10). Quia non solum incorporat sibi restat exponere.
virum sanctum per justitiam, sed et peccatorem per II. Ambulans super aquas tedemplionisJudw. Hinc
pcenitentiam. Est certe ct nonus, consolatio, ut ait incipiendum est, quia hic desiil sermo prsecedens.
Jeremias : Populus gemensel quxrenspanem (Thren. Venit ergo Dominus in Belhlehem, Ecclesiaede gen-
1,11), id est dolens et desiderans consolationera. tibus per fidem sc ostcndens, sed venit ambulans
Est adhuc decimus panis ejus, subsidium vitse prse- super aquas redemptionis Judae, fundans in eadcm
sentis. De quo ait in Genesi sanctus Jacob : Si de- Ecclesia ab inilio sacramenta salulis huraanse. Unani
derh mihipmem ad edendum (Gen.xxvm, 20), id esl siquidem eamdemque, per Judam, Ecclesiam accipi-
sj raihi conluleris subsiditun, ad corroborandum. musj quat» et pcr Belhlehe.n intclligimus, qma
191 ADAMI PR.EMONSTRATENSIS 192
quae reficitur per agnitionem verjtatis, ipsa et su- A } mentis diversis, proul ratio expetebat, praeparavit;
bUmatur per virtutem confessionijs ; ibi corde cre- alia sub natura , alia sub lege: diversa quidern
dens ad justitiam, hic autem ore cpnfitens ad salu- quantum ad speciem, ad unam tamen tendcntia sa-
lem (Rom. x, 10). Quae Juda aquas habet redem- nitatem. lllis autcm temporibus necdura in domo
ptionis suae, super quas ambulans Dominus venit in habitavit, hoc est nondum ad Bethlehein sanctae,
BelMebem, quia sunt in ea inslituta sacramenta, quae nunc est, Ecclesise venit, sed arabulabat in ta-
partim sub lege nalurali, parlim sub scripta, par- bernaculo et lentorio per cuncta loca qusetransivit,
tim fn tempore graliae, in quibus suam esse salutem homini yidelicet appropiquans in sacramenlis, quo-
confitetur, quousque ipse verus Salvator et in primo rum quaedam suo lempore cessaverunt, et alia illis
advcnlu apparuit, in quo in ara crucis seroetipsum pro illis successerunt. Sicut tabernaculiira alque ten-
immolans, carnem stt.im nobis in cibura et sangui- lorium stabiles roansiones non sunt, sed de loco ad
nem in potum ininistravit. Et in secundo apparebit, locuro transferuntur, et ibi solumroodo haberi so-
quando finis crit, cura tradel regnum Deo et Patri; lenl, ubi domus construi non possunt. Et perlransi-
el Deus erit omnia in omnibus (I Cor. xv, 24), ut con- vit hoc modo bene faciendo, et sanando omnes
ferente ipso nobis sempiternam beatitudinem, ces" oppressos a diabolo (Act. x, 38),quos ad hane
scnt et omnino desinant, non solum quae ante pri- "' sanitatem elegit ambulans super aquas rederaptionis
mum ejus adventum erant, promittentia Salvatorem, Judae.
scd ct quae post secundum suiit [al. promittunl] V. Sed adbuc alise praett-r has in Scripluiis
modo salulem. Tunc non in Proverbiis loquetur aquae sunt, quas bibunt iniqiti, sed redemplionis
riobis, sed palam de Patre annunliabit nobis (Joan. Judaenon sunt, sedsunt perditionis Damasci.Quia
xvi,2o). Nec sub velamine sacramentorum accedct nequaquam electi in eis abluuntur, ut salventur,
ad nos, quia videbimuseum fticie ad faciem; el vide- sed in eis reprobi potius demerguntur, ut condem-
bimus eum siculi est (I Cor. xm, 12; Joan. m, 2). nentur. Sunt etiara quasi qiisedam aquse peccata
III. Quia vero non ad statum pertine.t ambulare, nostra, quse nobis Dominu.; per pocnitenliam remit-
sed ad motum, super aquas redemptionis Judae, ut tit, sicut legimus in Genesi, quod spiritus Domini
vcnial in Beibleliein, Dominus ambulat. Quia quous- fetebdlut super aquas ( Genes. i, 2 ), quia major
que se in carne manifestaret Filius Dei, sacramen- est ejus pielas, quam nostra iniquitas. Et cbariias
torum quae Ecclesiae prsefigurabant redemptionem; ejus operit multitudinera peccatorum nostrorum
alia pro aliis, prout ralio posluiavit, mutavit, et alia (/ Pelr. iv, 8). Scientise quoqtie haereticorum
aliis juxla curstts temporum et series generationum , aquse sunt, ut dicitttr in parabolis; quod aqum fur-
saecedere fecit. Elevale oculos vestros, et -videte livm dulciores sunt (Prov. ix, 17).Quia dulcio-
quomodo Dominus, quottsque in tempore gratiae ' res esse vidcntur reprobis, occultaescientiae liacreli-
venit in Bcthlehem, tempore naturae, et legis scrn' corum, quam documenta orthodoxorum. Sed et per-
ptae, super aquas redemplionis Judae ambulabat. secutiones pravorum aquae sur.t, tit ail Psalmisla>
Pauca quidem sub natura sacraraenla inslitucns, quod fundavit terram super aquas(Psal.c\u, 5),
ct ea sub lege scripla mulliplicans, quousque a roboravit videlicet Ecclesiam super persecutiones.
porla qtiaerespicit ad Orientem veniens Bethlehem Aquae etiam instabiles cogitationes sunt, unde et
jntroiret, per virginem videlicet in carne apparens, postulat idem Psalmista, ut liberet eum de aquis
Ecclesiam per fidem inhabitaret, jamque figtiraeet; multu (Psat. CXLIII, 7). Hoc est de multis iu-
signa cessarent, et res ipsa, atque veritas apparens i stabilibuscogitationibus. Peraquas blandimenta ac-
regnaret. Itaque, priusquam in Bethlehem venit, cipimus lentationum, sicut ait sanctus Job, quod ta-
super aquas redemptionis Judae ambulavit; at veroi pidet excavant aqum ( Job xiv, 17 ), pro eo quod
postquam in Bethlehem venit, tanquam in domo, fortes etiain nonnunquam viros tentationum blan-
propria, omni jara suavilatis refeetione plena re- dimenta emolliunt. Aquae nihilominus voluptates
quiescit. D exprimunt reproborum, sicut ait sanctus David :
IV. Hoc esse"arbitror, quod in libro Reguin legi- cdnvetlit aquat eotum in sanguinem (Psal. civ,
lur dixissc Dominus ad Nathan : iVou habitavi, in- 29), quia Dominus nonnunquam malas reproborum
quit, indomo a die qua eduxi fitios Israel detitedio, volupt.ates in amariludiiiem perdticit. Pcenaequoque
Mgijpii:Q^ sed ambulavi in tabernaculo et tenlcrioi infernales per aquas designantur, utlegiturde ^Egy-
per cttncta loca qum transivi, cum omnibus filiis; ptiis, tubmersi tunt quasi plumbum in aquis velte-
Isrdel (II Reg. vn, 6). Dies qua filios Israel ex_ mentibus (Exod. xv, 10); id est ruerunt ponderosi
,/Egyplo eduxit, claritas [al. claritatis] est gralisc, peccatores in pcenis infernalibus. Hae, et si quae
qua electos suos, quos sua in aeternum visione<, in hunc modum aquae sunt, ad Abarian etPhar-
beatificandos praedestinavit, visitans, dc tenebris il- phar fluvios Damasci pertinent (IV Reg. v, 12),
lis extraxil; quas per peccatum prirai parentis, ett et non ad aquas redemptionis Judae.
permorlalitatem iri corpore, et per iniquitatein con- VI. Sed sunt et aliae aquae,quas speclare ad re-
traxeniftt in mente. Slalira enira posl peccatum, ext demptionera Judae non imraerito dixerim, sicut
quo calamitas coepit, et ipse cos hac gratia visi-.' sunt ill.e, de quibiis Psalmista . et aqttw, inquit, quas
tare ccepit, infirmo honiini mcdicinam in sacra- super cwlos sunl (Psal, cxLvm, 4 ), id est an-
193 SERMONES. — 1N ADVENTU DOMINI. 114
geli sancti, qui in superiorihus versanlur, laudent A et assidui sunt, .ssepe contingit. Eos namqtie in-
nomenDomini. Istae sunt aquae redemptionis Judse, tentores eorum inlentos faciunt, in eo quod ipsi
quia liberationi et defensioni sanctae Ecclesiae an- inlenti sur.t ct dum pulsant ad eos, aperit eis Donii-
geli semper insistunt. Insistunt et animse' a carne nus qnod eos prins laluil: prmparans, utipse ait atl
solutae, pro Ecclesia sancta indesinenter orantes, santttimJob : cotvo escainsuam, quandppulli ejus ad
quaeet ipsaeaquse sunt.de qutbus sanctus David : qui Deum clamanl vagantes, eo qucd ncn Itabeanl cibct
tegis , inquit,, equh superiora ejus ( Psal. cni, (Job xxxvm,4i'). Et plerumqite forlassis prseparat
3). Quia nos in quibusdara quidero sacram Scriplu- escara illam corvo, n.agis propler pullos clamanes
ram inlelligimus; sed ariimse beatae plene ejuspro- quam propter ipsum corvum,tribuensdispei:satori-
funda comprehendunt. Insistunt etiam sancti, qui bus fidelilmset prudentibus quos constiluit super fa-
in ea modo sunt, sicut idem Psalmista dicit, quod miliam suam, quando parvuli corum pelunl panem;
flatnen Dei replelum est aquis (Psal. LXIV, 10), non solum quem eis frangerenl (Thten. iv,4), scd et
Pro eo quod quotidie in sancta Ecclesia et rae- . quomodofrang.'<nl;neinpetilione tamjusta patianlur
rito et numero populus Deo augetur serviens. La- repulsam. Ardor igitur quem in audiendo verbum
menta quoque huimiitalis aquse sunt, qusehancfre- habctis yos, magnum nobis afferl commodum; tepor
" vero non niinus dispendium. Quia cum non
qucnter Judarii redimunl. De quibus sanctusJob: pauca
«•' lotus, inqqit, fuero quasi aquis nivis (J.ob vill, desidcralis vos, dat nobis paslor omnium nostium,
30), id est si perftisus fuero lamenlis humili- non soltim unde vos pascamus, sed unde una vobis-
tatis. Ad hujusmodi vero pertinent aquaset devo- cum pascamur. Cum vero panem illum vitae fasti-
tiones sanctorum, de quibus item beatus Job quod[ dilisvos, illum, obsistenle fastidio vestro, non me-
aquas appendit in mensura (Job xxvfii, 25). Quiai reniur accipere nos.
modo admirando devolioneselectorum suorum Deusi IX. Et inde cst qtiod saepe quando loqui vobis dc-
moderatur; utnon possint tantuni aliquando explerei beraus.dcbileset inopeseflicimuradloquendum,qu:a
in effectu , quantum comprehendere possunt in af- vos infirmi ct dcbiles facli eslis ad audiendum. Nec
fectti. Populi etiam qui quotidie in Ecclesiam a maloi nisi modicum quid tunc vel acute senlire vel prompte
liberantur, aquse sunt redemptionis Judae. De qui- proferre possumtts, obsistente teporevestro, ne id
bus Psalmista Dominum alloquens, vidernnt, inquit, possimus. Econtra vero cum loquentes vobis alacres
le aqum et timuerunt (Psal. l.xwi, 17), id est inluili vos signis,sive modis aliquibus ad audiendum, et
sunt populi credend.i, el timuerunt pcenitendo. avidos , cum hiimilrtate tamen vera , et intenlione
66 VU- Qiioraodoaulem in his et in hujusmodi Q profeclus spiritualis deprehendimus, ministranlur
aquis consistat rederoplio Judae, nostrum satis vobis nobis in ipsa loculione, qusedam antea non cognita
ingenium dictat.Super has redemptionis Judae aquas a nobis quae vobis apponamus. Ut rcpentina desi-
quotidie Dominns ambulat, veniens in suam Bethle- derii vestri agnilio, subita sit nobis, r.ovae grat'se
hem, per eas incessanter suara Ecclesiam visilans. adminislratio. Sed hunc modo seriitonem lenni-
Sed quse ulilitas in hoc quod egrediens Dominus de nantes, in alium quod ad sensum perlinet moralem
Samaria ad portam quae respicit ad Oricnlem, ve- diffcramus, illuro luudanlcs qt:i esl beneditlus in
nit in Bethlehem, ambulans super aquas redemptio*. saecula. Amen.
nis Judae?Multa qnidem, et admodum magna. Nam
SERMO XVIII.
sequitur : Tunc salvus erit omnis homo, quia ecce
veniet. Merito quidem. Nomen quippe ejus Jestis. ITEHDOMINICA II 1NADVENTU DOMINI.
QHia id operalurijuod vocatur, salulem videlicet in De itiplici otdine cmnobilarum^
medio terrae (Psat. LXXIII,12). Salvum faciens po- svNorsis SERMONIS. I. F.xccenobitis, alii obedientia-
pulura suum a peccalis eorum (Maith. i, 21). Non rii, claustrales, novilii. — 2. Designali per Abra-
enim raisit cum Deus Pater in mimdum, ut judicet bam, Isaac, Jacob: et vocatos diversis horis ad
yineamPatrisfamiUas.—3.Per David
mundiim, sed ut salvetur mundus per ipsum (Joan. iD et ingredientein ad imperium regis. —egredienlem 4. In obe^
III, 17).Quatenus verura s.t, quod hicdicitur: quod dientiariis quantaprudeniiaet fidelitas reqnisita.
lunc salvuserit omnh homo, quia ecce veniet. Sed his — 5. ln novitiis sit inundi contemplus, et religio-
secundum sensiun allcgoricum audilis, ardenter, ut nis affectus : sit hurailitalis, et pcenitcntiae ainor
perseverans. —6. Clauslralibus quies animi et
inihr videtur, expetitis, nec sine speexspectatis, ut corporisnecessaria.— 7. Obedientiarius vitet de-
aliquid vobis de hoc Domini egressu secundum sen- sidiam, novitius saecttli vetuslatem, claustralis
sum moralera Ioquamur. Et quidem deesse vobis non vagationem curiosam. — 8. Frequentent sanclam
aclionem, sacraro Ieclionem , puram orationem.
audeo, etiam cum aliquid forle petitis, quod supra — 9. Monasterium carcer vdluntaritis, quaenam
meest. spiriluales compedes. —10. Deus dura ex ejus
VIII. Sensi cnim frequenler, et expertus snm, amore SHflerentibus vircs suggerit, el spe retri-
bulionis erigit. — 11. In illa rcquie beatitudinis
quia pulsalus ego, ac per hoc pulsare eompulsus, et nec rninima cogilatio bona crit sine mercede. ^—
ipse mihi nonnihil patere vidi, quod me prius latuil. 12. Passionera tribulaliouis sequitur consolalio
Quod prolectc tunc non paieret, nisi pulsarem, seternsemercedis.
sed nec pulsarem, nisi pulsatus fuissem. QuOdccr- I. Videtnr mihi quod in his verbis, de qnibtfs jam
tc [u/. profecto] liis, qui crga optis verbi devoli multfl dicta sunt, 67 lres notari ordines possunt
195 'ADAMIPRiEMONSTRAtENSlS 196
eorura qui in sancta congregalwne existunt. Ac A I nec pergit nisi ad iniperium regis. Et ut sciat.s quo-
primUih quidem illi stinl, qui ob curam exteriorum modo sic agere possint, videte quia et Samaria est
tibi commissam obedientiarii vocari possunt. Dein- locus unde babent egredi, venire et atubulari.
de iuer vos admittuntur et vocantur novitii : et Et fidelitas similiter causa, quod ingreditur et egre-
illorum ordo, qui oraissa omni occupatione exlc- ditur, et pergil ad imperium regis sanclus David.
riori et cura.solis inlerioribus intendunt, et appel- Sentitis, ni fallor, aliquid in his clausum contineri,
lanlur claustrales. Dicitur namque Dominus egredi, ul sciatis perinde pulsandum vobis, quatenus ape-
venire, ambulare. Et, ut unicuique islorum triuro riatur. Samariara. dictint custodiam interpretari.
servetur sua proprietas, egreditur ad porlam quae Adsit igitur egredientibus nobis custodia, ul egredi
respicit ad Orientem; venit in Bethlehem, ambulat possiraus ad portara quae respicit ad Orientem. Ad-
super aquas redemptionis Judae. Horura tamen sit, inquara, et ipsa duplex; et prima prudentia,
omnium origo el causa, Samaria. Qttia inde egrc- el secunda fidelitas sit.
di, inde venire et arabulare perhibelur. Egreditur IV. Talem enim describit Dorainus dispensato-
ergo, ut breviter percurramus, in obedientiariis, rera, qui super familiam suam conslilui debet, ut
'
quos ob curam et provisionem exteriorum eis sit fidelis, ne eurainjustitia corrumpat; sit prudcus,
commissorum.saepe nonquidem solum in corpore : 'J 1 neeum.ignorantia:fallat(il/a«/i.xxiv, 45).Sit et piu-
sed et de ipsa nonnunquam spirituali mentis quie- dens in agendis, fideiis in expendendis. Ut et quae
te exire necesseest. desunt, caule acquirat; et quae adsunt, juste expen-
II. Venit in novitiis, qui vel ab ipsa pueritia, quasi dat. Sit denique prudens, ut quidquid agendum est,
ab ipso incipientis aetalis orienle, vel in aetate jam secunduTn rationem agere sciat, el sit fidelis, nihil
senili quasi. ab occidente venrunt, ut recumbant contra rationem agere volens. Hac gemina custodia
cum fidelibus et obedicntibus, quos designat Abra- egredientes nostri secure egrcdi possunt ad por-
hara, cura his, qtti sibi bene conscii de firma gau- tam, qttae respicit ad Orienlein. Lico moJo opera-
dent spe futurorum, adquos Isaac pcrtinet : cum tionemcxerceanl exteriorem, quo digni sunt acter-
bis, qui conlra vilia viriliter pugnanles, eorum nam promereri mercedem. Quia in eo qnod pru-
modis omnibus supplanlationem inlendunt, quos dentes sunt, quse mala sunl, prapcavent, ul irarau-
Jacob exprimit; et ad hoc veniunt, ut cum his nes sint a supplicio : in eo quod (ideles sunt, quae
obedientibus, sperantibus, pugnantibus recumbant bona sunt, exercent, ut digni sint praeraio. Hacc
in hoc regno ccclorum (Matth. vm, 11), spiritualitcr itaque porla est, quae respicit ad Orientem : actio
videlicet in bac sancta epulentur, quam coram vi- ., videlicel sancta, tam aliena a malo, qtiam ornala in
'
deo, congregatione justorum, panem vitae edentes bono : illum sempiternum in mercede habitura
in kac sancta Bethlehem. Hi sunt qui diversis ho- Orientem, de quo prophela: Ecce, inquit, Vir
ris ad vineam Patrisfamilias ilUus supremi accedunt Oriens nomen ejus(Zaeh. vi, 12). Ut quibus Chrisli
(Maith. xx, 1): alii quidem in mane pueritiae, alii amor suaviscst in operatione, sit et visioejus lumi-
hora tertia adolescentiae, alii sexta juventutis, alii nosa merces in retributione.
iiona senectutis, alii etiam undecima ultimae et de- V. Sed etnoviliis nostrisadsit custodia 68 dti-
crepitae aetatis. El cum nequaquam in veniendo plex, ut et ipsi a Samaria venire in Belhlehem
unura omnes habeant tempus, singulos tamcn de- possint. Plcnus videlicet erga inundura contemptus,
narius reraunerat unus, quia et unus cst Dominus et perfectus ad religionera affeclus. Dum enim duae
mediator noster, qui de se ipso suos in Bethlehem sint pesles, quibus altacti fuerunt in sseculo, tu
pascit novitios, et consolatur in vinea laborantes. mor videlicet elalionis, qui eos erexit in mente,
Ipse qui in novitiisvenit, in claustralibus arabulat, et fetor corruplionis, qui dehonestavit in camc;
qui auxilio ab ipso perceplo, ascensiones incordi- geminum in sancta Bethlehem contra haec duo
bus suis disponentes, in valle hac lacrymarum, mala antidulum inveniunt; vilitatem humilitalis,
eunt de virtute in virtutem, ut yideant Deum deo- B ] quae in corde eorum perimat vanilalem ; et rigo-
rum in Sion (Psal. LXXXIU, 7) eleo quidem expedi- rem asperitalis, quae in corpore volupiatera. Sed ut
tius eunt, eo etiam celerius perveniunt, quo ab ex- aequanimiler novae vitae exerceant aspera, oportet
teriori fundilus cura liberi, solis inlerioribus in- ut plene vctustae vitae contemnant sttavia, et odio
tendunt. habeant perfecte, quam in ssccuio amabantvanita-
III. Ad haec speclare arbitror, quod de sancto tem, quatenus fructuose diligere possint sanctae,
David in ejus laudera dicilur : Quh enim in omnibus quam inchoaverunt, religionis vilitalera. Hic cst
sicut David fidelit, egredient, et ingredient, el per- panis geminus, qui, in baceis, ad quam venerunt,
gent ad imperium regit ? (I Reg. xxn, 14.) Ingredicns domo est apponendus. Hujus videlicet mundicon-
propter novitios, egrediens propter obedientiarios, temptus, et sacrse religionis affectus. Quibus, si
pergens propter claustrales. Sed oportet ut egre- perseveranlia adfucrit, ut in utriusque hujus boni-
dientcs nostri ad portam egredianlur, quse respicit tate persislant, habent procul dubio et terlium
ad Orientem, ct venientes ad Belfalehem veniant, panem, ut araicus vcster, qui venit de via ad vos,
et ambulantes, ambulent siiper aquas redemptionis de regione longinqna, ubi dissipavit omnem sub-
Judse. Quia et David nec egreditur nec ingredilur, stantiain suam vivendo luxuriose, ubi etporcos payil,
.„- SERMONES. — IN ADVENTU DOMINL 198
«liiu-uini egestatis ^nimentum. etfamis suslinens A rioris actionis. Fructum faciens sursum, dum sic
P^nibus relicialur (Lucxi, 5; radicem miseris deorsum : meditansque in matuti-
pericu um, his trib<s
xv 5). Pric.vas subeii?ri*c:us est propter humilita- nis boni operis in Domino, dum ejus primitusmo-
•is vilitatero; secundus hordeaceus propter asperi- mor fueris super stratum mentis.
tatis ligoren*; tefius Iriticeus est, pro eo quod VIII. Egredieris ergo ad portam quae respicit ad
majorest per vir-uicm et robur pcrseveranlise : Oricnlem, sanclam exercens actionem, quae digne
ettaffi
' soaviiaiciu quam praestal, et vigorem. pro raeritis acternam percipiet retributionem. Ve-,
*"vi.Ct'i-.^dia etiamgemina necesse est, utclau- nies etin Bethleiem, ut in loco pascuse collocatus,
str.-'cs incedanl niuniti, qualerois internam videli- per assiduitatem sacrae lectionis, in sensu illo
cet quietem super omnia affectent. El quidquid ei quadripartilo, historiali videlicet, allegorico, tropo-
contrarium senserint, ab eo se pro posse, mente, ore logico, anagogico suavem dulcedinem et dulcem
et opere elongent. Sunt enim multi claustrales intus percipias suavilatem cujusdam quadruplicis panis.
quidem positi corpore, foris discurrentes menle, ut Ambulabis quoqtie super aquas 69 redemptionis
ait Salomon : garruli et vagi, qttieth itnpalientes, Judae, ul super aquas refectionis educatus internas
nec valentes in domo conshtere pedibus suis (Prov. illas devotiones in conspeclu Altissimi deprecans,
vn,21). Et hoc corporaliter, dum singulis qttibus B in spirituali confessione et pura exerceas oratione.
possunt, boris, furtiro foras egrediuntur. Spirituali- Sic ornalus cris per exercitium bonse actionis, im-
ter autem, dum in intertoribus cogitationum sua- pingualus, per cibum studiosselectionis; potatus, pcr
rum afliectibus apud se nulla hora in mente com- devotionem purae orationis. Ut primum habeas ad
morantur. En cur dixi claustrales debere super necessilatis subsidium, propter proximum; secun-
omnia quietem affectare: non modo corporalem in dum ad animse luse pastum, propter temctipsum:
elaustro, scd et spirilualem in anirao. Cuncta igilur tertittm ad internum affeclum, propterDeum. Cum-
quaeexterius accidunt, et huic suse quieti contraria quehoc modo sobrie, juste et pie vixeritis in hoc
sunt, et maxime quae ad eos non pertinent: ne- sseculo, secure poteritis exspectare beatam spem
cesseest, uli prc nihilo, si possibile est, ducant, etadventum gloriae Dei (Tit.ii, 13), ut tunc sal-
quatenus eam et sapientcr quaerere sciant, el qttse- vus sit omnis homo, qttia ecce veniet.
sitam atque inventam firmiter relinere queant. IX. Occurrit adhuc et alius sensus, quem vobis
Nunquam enim tranquille pausare poterunt, nisi si- intimare proponimus, breviter tainen, quia valde
cutquietem internam amant: ita et universa,quse ei diu in his demorati sumus. Si qtiid autcm in verbis
exterius adversari consideranl quibus valent modis, istis posthaec vobis quaerendum videlur; si diligen-
et maxime pro nihilo ea hahenda effugiant. " ter quse dicta sunt considerare velitis, satis per vos
VII. Haec via vestra recia, o claustrales, ambu- ipsos reperire poterilis. Hoc.autem est quod volo
lale per eam. Ut consequenter ambulare possitis- dicere. Unde et ego multum rompatior vobis, quia
supcr aquas redemptionis Judae, quae sunt ccele- in tribulalionibus estis maguis, ct in asperitatibus
stes conlemplationes auimae, quas in interna illa multis, In quadam namqtte arctissima cuslodia vos
frequentare debetis quiete. 1n his aquis fidelis video contineri: delineri dicerem, si vos in ea invi-
anima, in divinitatis confessione devota seexco- tos esse viderem. Nunc vero, quia sponle inea estis,
quit : faas etiam bibit, et in his nihilorainus se conlinetis vos in ea, non detenti estis ab ea. Ait
abluit. Excoquit, ne cruda sit carni molliter quondam sapiens quidam : F»7i, infer pedes tuos in
acquiescens. Bibit, ne arida sil miindo cnerviler compedesDomini.(Eccle. vi, 25). Quod jam fecistis
succumbens, abluit ne immunda sil cum diabolo et vos. Non solum illos interiorum affectuum pedes,
forliter [al. lurpiter] se prostituens. Sic in aquis in spirituales Domini vestri compedes inferentes,
istis a triplici Judas eripilur calamilate. Excocta in sed et corpus vestrum in slrictissima exterius cu-
eis, a carnis eripitur mollitie. Polata, a muudi stodia coarctantes, atterentes illud in jejuniis, et
prolegitur sedttctione.Abluat, a diaboli liberatur pol- ,U attenuanles vigiliis; mortificantes membra vestra
Itilione. Tunc salvus erit omnis homo, quia ecce quaesunt super terrarii (Colos. m, 5), et earnem ve-
vcniet. Vere tunc salvus erit omnis homo, quia et stram cum vitiis et concupiscentiis crucifigentcs
obedienliarii salvantur a desidia noxia, per bo- (Gal. v, 24), usque ad hanc horara esurientes, et
nam, quam exercent, actioneiii. El novitii a vetu- sitientes, et laborantes manibus vestris (/ Cor. iv,
state prava, per sanclam, quam inchoant, novila- II). Haeccst i!la, in qua nunc estis, Samaria. Cu-
tem; et claustralcs a vagatione curiosa, per inler- stodia videlicet non solum in corde, quod omni cu-
nam, quara frequenlanf, quietem. Possumus ctiani stodia servanles, el super vestram cum prophela
iu his verbis tripartitum vestrum intelligere excr- custodiam stantes, parati eslis quotidie imo conti-
cilium, quia semper vel in lectione, vel in actione, nuc suscitare Leviathan (Job m, 8). Sed in arctis-
vel inoratione esse debetis; si enim in Samaria sima, etiam in corpore, vos custodia tenelis : intra
fueris stans cum propheta super custodiam luam melas statutas semper vos et ubique pro loco et
(Babac. n, 1) et, ut praecipit Salomon, omni cuslo- tempore compescentes, nihil in vpbis veslruin reser-
dia se: vans cor suum (Prov. iv, 23), a sanctitate vantes, non linguam, ul qtiidqttam sine Uma loqiia-
secretae cogitationis ad titilitalcm egrediens cxie-' mini. Non manus, ut aquam sine mensura detia,
189 ADAMl PRyEMONSTRATENSIS : ,«,
vel aecipiatis. Non dciiique pcdcs, ut quoquam nisi A ficabo eum. Longitudine dientm rtipkbotum et-ot--
quo coristilutum est, prpgrediamini. Sed videte ne iendatn illi saluiare meum iPsat- KC,'15).Cum jpso
conlristemini, ne lurbetur cor vestrum; nec vos sum in tribulatione; maner^s vobj_s_un_,j el coriiesiri-
tsedeat, his pro adipiscendo regno coelorum, asperi- dividuus assistens vobis, iifiiac, de qua iriu/tadicfa r
talibus aflligi, et pedes vestros in hos compedes sunt, Samaria. Eripiam eum; inpovlavidelicety»;
inferri. Quia exaudiet Doniinus pauperes suos, et biscum incedens, et vos prajeedens. l\\a, inquam
vinclos suos non despiciet (Psal. LXVIII.34); sed porta, quae respiCit ad Orientem.'~fiusa_cutii "'
deiiisrit
solum vos compeditos sufferte, et slatuet in loeo dilectis suis somnum ; ecce hwredilas Domini(P*al.
spatioso pedes vestros (PsaL xxx, 9). cx-xvl, 5). Haee porta est quse ducit ad civilaiem;
X. Ipse enim modo in vobis, ipse et vobiscum sed prse angustia, quse inest ei, ferrea dicitur. Etquia
patilur. Ipse acterna vos tunc laetitia consolabitur. non esl.homo quinon videat mortem (Psal. LXXXVIH,
Ibi perennem per potestatem vobis conferens mer- 49), ultroscaperil. Inilla, inquam, portaeripieteum,
cedem; qui bic temporalem, per compassionem, in ne circumveniamini in illa hora ab accusalore caUi-
vobis sustinet laborero. Tunc enim egredietur de do; ne rapiamini ab bosle violenlo. Et glorifwabo
hac Samaria; faciens vos egrcdi de ea, et deducet eum; requiem vobis conferens in Orienle, quiescente
atqug educel, ut precalur sanctus David, de cuslo- animanost!'apostmortem.Lo;igi"[i(diHedier«mi'ep/efco
dia (hoc enim sonat Samaria), animara vestram, ad eum; in Beihlehem videlicet, quaeest in dexlera sua,
cenlilendum nomini suo (Psal. CXLI,8). Egrediens perenni vos ilia salietate implens, cujus profecto sa-
videlicet ad porlam in vobis, quae respicit ad Orien- lleiatis, sicnl suavitas nescit fastidium , sic et aeterni-
tem; ut per exitum de bac vita, ad luminosam et tas ignorat defectum. El ostendain illi salulare meum,
indeficientem illam vos perducat retributionem. Et ut in ostensione salutaris hujus, liomo in vobis om-
qui modo ambulat, in vobis, super aquas redcm- nis salvetur; dum omnia, quae in vobis rationabili-
plionis Judae, promovens vos de virtute in virtulem; ter pro ejus nomine, sive in voluntate ejus posila,
secundum sanclas, quas tenelis, inslituliones, et seu in effectu operis explela sunl; in salutem in se
consiietudines quas non immerito aquas redemptio- Dominus acternae conservat mercedis. Et ipse vos
nis Judaj dixerim, pro eo quod animam a mollilie Dominus in hac modo vestra Samaria consoletur ,
carnis, a blariditiis mundi, ab infestatianibus dia- egrediens comiletur, et per porlam quae ducit ad
boli redi.mant. Tunc in vobis in Belblehem vc.niet, Orientem, -perducal vos ad Belhlehem (ubi eo vera-
satians vos in manifeslalione gloriae sUae, dispo- ciler, quo perenniter salveroini) ipse, in quo salus
ner.s' vobis, sicut ei disposuit Pater suus, regrium „ noslra singularis, plena consolalio,-solum refttgium,
(Luc. xxn, 29), ut edatis el bibatis super mensam unica spes, prolectio firma, bealitudo seterna Deus
suara in regno suo. ac Dominus noster Christus Jesus, qui est cum Pa-
XI. De Samaria egrediottir ad portam, quse re- tre et Spirittt sancto benediclus in ssecula. Amen.
spicit ad Oiientem : de Oriente venictlin Bellilehem : SERMO XIX.
de bona vos vita, ad bonam perducens movtem. IK VIGILUKiTIVITATIS DOHINI.
Non :cnim potest male mori, ut vulgo dicitur, qui De proslratione quw eo die fii in capiiulo.
bene vixerit. De morte bona ad requiem, quse erit SYXOFSIS. SERMONIS.— 1. Cur pronunliata Nativitate
in. anima, Lealam, Et sic animse simul ac corpori Filii Dei, cx Martyrologio, corpora proslernantur.
— 2. Nativitas Chrisli gemina, aelerna el lempora-
in domo illius vivifici panis, in qua suos faciet dis-
lis, utriusque discrimen. — 3. Admiratio maje-
cumbere, et transiens minislrabit iilis (Lttc. xn, stalis el devolio divinaepielsttis est causa profundae
57), fclicitatem conferel serapitemam. Tunc salvus humilialionis. — 4. Prophelae ex stupore maje-
erit omnis homo, quia ecce veniet, quia omnis qui slatis Dei in faciem prostrati. — 5. Qualem prae-
in unoquoque nostrum modo est, tam in mente parationem solemnium feslorum esse oporteat.—
b. Ornamenta mentis quaenam pntissima, ct fru-
quara in corpore raottis, secundum ralionem se ha- ctuose exercenda.
bens, ad reraunerationem pertinget. Nec eapillus D I. Quid est hoc, fratres, quod audislis, quid est
etiam de capite veslro peribit (Luc. xxi, 18); vel quod fecislis? Lectum est coram vobis, quod nasci-
minima, scilicet bona quae in mente fuerit, cogita- tur Chrhtus Filitts Dei in BelhleliemJudw. Hoc vo-
tio sine mercede non erit. Ibi vestrum, quod nunc bis legi aud'slis,el mox ul audistis, in facies vestras
tenetis, silenlium, ibi jejunia veslra, ibi vigilise, ibi corruistis. Quod exterius auditum est, interius at-
labores; ibi, ut breviter dicam, singula vestra, qiue tractum est. lnfluxit baec vox extrinsecus auribus
70 raodo frequenlalis, exercitia bona, quasi qui- vestfis per sonum; sed illapsa virtus ejus raentibus
dam boni morales operarii, qui nunc strenue in vi- vestris, movit eas per affectum. Magna certe v!s
nea hac operantur, suos accipienl denarios (Matth. vocis hujus, quse slalini ut auribus insonuit, cor-
xx, 10). Nec id in vobis lunc alienum erit a merce- pora in lerram proslravit. Quia ct corda commovit,
de, quod nunc vacuum non est in vobis a bono et non modicum, ut sit vox commotionis magnae.
opcre. Commola sunt corda ad admiratioiiem, ad devolio-
XII. Et vide si non ct ipse Dominus lioc sc pro- nem, et ad utriusquc oslensionem prostrata sunt
mittal ordine, inposlerum aclurum : Ubi, dicit: corpora ad humiliationem. Quis enim digne in au-
cuin ipso sum in tribulationc, eripiam cum, el glori- dilu hujus vocis Diolatae,in intelleclu hujus audi
8ff| SERMONES, — IN ADVENTU DOMLNI. 202
tae, suflicienler et ob immensitatera rei in admiraiio- A slrali terrse incubnislis : oslendcntcs vos audita
nem erigatur stuporis; et ob suavitatera in devotio- majestale stare non possc, nec debere.
r.em acceridatur amoris? ut perinde modicum videa- IV. Quem enim tanta eelsitudo, ctim inlonat,
tur, ac omnino exiguum, quodea audila, etiam cor- slare permittil? Qucm item tar.ta dulcedo, ctim de-
pora veslra ad humiliationem inclinahiur prostralio- roiilcet, ad prostrationem non trahit? Prophetse
his. Chrhtus Ftlius Dei nascitur. Haec est vox illa illi eximii Ezcchiel, Daniel, et alii aliquid de hac
exsullationis et salutis (Psul. cxvn, 15), yox plane aliquando majestale, seu visu, seu audilu perccpe-
virtutis et raagnificentiae. runt; sed nunqliid percipientes steterunl? unus e0=-
H. In his Verbis, gemina unius ejusdemque dhrl- rum prout polestis legendo intelligere , visa siraili-
sti Jesu nativitas declaratur. Una ex Deo Palre est; tudine glorise Domini, cecidit in faciem suam (Ezttk-:
altera ex homine matre. Quis geminam esse Chrisli n, 1); alter vero, ut verbis ejus iilar, visionem
nativitatem audeat conlradicere? Prorsus nemo eo- ul vidit grandem, non remansil iit eo fortitudo. Sed
rum duntaxat, qui in confessione verae fidei sani et species ejus immulata est, et ematcuit, nec habuit
sunt. Nalus ex Deo Patrc Deus : nascitur ex virgine in sequidquam virium. Sed jacebat conslernatus su-
malre homo. Ibi ab aeterno, et sine 'matre, hic in per faciem suam, vultusque ejus Itwrebdt tttrm (Dan.
tempore, et sine patre. Ibi sine inilio : bic sine H x, 8). Et post pauca : Dissohttw sunt compagts memi,
exemplo : ulriusque nimirum nativitalis magnitudi- el nihil in me reinansil virium, sed et halitns tneus
nem, singttlari penilus attestante praerogativa. Quia inlercludilur (ihid. 16). Qtiatuor quoque animalia, et
et divinilas incoroprchensibilem clamitat Patrem: et viginti qualuor seniores in Apocalypsi ceciderunt
virginitas admirabilem 7J praedieat Matrera. Porro, proni in terram coram Agno, quia omnes sancti iri
sicut raagnum quid est natum tueri cx Deo Deum : considefatione humilitalis illius Agni mansueiissimi,
sic videre Chrislum nasci ex homine hominem, qtii lollit peccala mundi, ex amore se humiliant,
suavissimunn Qnia ibi non sublimalus, sed subli- illum infra omnia humilem videntes : et ipsi corani
mis in forma Dei, et ipsi per omnia coaequalis : hic illonullatemis superbire praesumentes. Igitnr etilli,
lam bumilis, ut in humiliata forma servi, aitissi- ct isli prostrati sunt: admirantibus illis potestalem,
hitis humillimus, lemporaUs"acternus; magnus et istis vero amantibus pietatem. S;c et vos auditum
immensus, parvus,elmodicuS sit. Illuditaqyeintiieri nomen majestaiis prostravit stupefactos; pietatis

tnagnum et admirabile, ct omnfno incomprebensibile-: vero, devotos. Et quidem juslissimum, ut audita hu*
hoc aulera pium, et supra modum suave ct dulcc. militate veslraein eo sumptse naturae, vos ex amorc,
III. Prosterni nihilominus toto corpore in terram, ^ adagendas ei gratias prosternatis in terram, qui pro
quis magnae hurailitatis neget indicium? Hsec ita- vestra salute de sublimi illo palatio se humiliavit
qtie tria, in his quse hic legi, audivi, el fieri vidi, usque ad lerram; Intellexi ilaque admirationem
notanda considero : admirationem, devotionem, htt- vestram: et in stupore comperi devotiouem veslram,
miiiationem. Priraa duo, in his, quse legi,- attdistis; et ih amore vidi humililatero vestram, quia et vos
tertiura [al. videlicet] vero in his, quse ipsi fe- eam ostendistis in prostratione.
eistis, cadentes videlicet in facies vestras, toto in V. Sed hoc quod diciliir : In Bethleem Judw na-
terram corpore prostrati. Quid enim est. quod ma- scitur; non ad hodiernam, ut scitis, sed ad crasti-
gis admirari debelis , quam id quod sine quanlitate nam pertinet diein. Die autem crastina oportet vos
tantum est, sine qualitate tale, quod sicut est, nec mullura esse devotos, nec tamen vos ideo hodie de-
ore exprimi, nec corde valet comprehendi ? Hoc au- cet esse otiosos. Hodie namque scielis qiiia vtnitt
tem est aeterna illa Patris ct FiHi sequalitas ; sequa- Dominus, tt tnane videbilis gloriam ejus (Exod. xvi,
lisque eorum aeternitas, in quorum una Deitate cum 7). Habetis in his verbis paucissimis quid hodie
iinus generet ingenilus, alter generetur; non gene- agere debetis; quod die mstina percipere poteri-
rans generanle, nec genito gignens prior est in ali- tis. Nam hodie scire debetis, utcrasvidere possitisi
quo, vel major; nec gignente posterior genitus, jD Et quid est, quod veniet hodie te scire, nisi ad fu-
"
\el minor. Quod item cui magis [al. nulli assertive] turum le ejus adventum praeparare? Nam mihi vi-
devotns. magisque debes esse obnoxius, quam hu- deliir, quod, eo dominum stium servus venttirUm
militati naturae? plenuin siquidem orani suavitate ignorat, quo venienti ut digne suscipiatur, qtiae sunt
et dulcedine DeUni hominis condilorem intueri fa- hecessaria, pracparare dissimUlat. Scitis profecto
ctum homiriem propter hominem. IUud itaque ad quanto, qualique contra hanc festivitatem, Viri sae-
celsitudinem perlinet majeslatis, quam admireris culares, apparatu insistant. Tot genera ciborum et
per stuporem : hoc autem ad suavitalem pielatis, potuum, tot crnamenla vestium, et alia, quae ad
cui dcvolus sis per amorem. Et propter hsec duo in decorem et tetitiam pertinent temporalem, solli-
Verbis islis, quoe audistis, in facies vestras cecidi- cite praeparare non omiltunt; 72 ^eruro, cuin hsec
stis. Quod enim lectum est : Christus Filius Dei, omnia spectcnt ad corptis, Deus hostcr spirilus est.
raajestatis sonat celsiludinem : qtiam, ut dixi, Ob- Natn spiritus est Deus, et quiadordnt eum, in spi-
slttpescas : quod vero slalim ibi adjunctum est : ritu et Verilale cporlel adorare (Joan. IV, 24); Testi-
ln BelhlehemJudw ndsciiur : pietatis ostendit dulce- moniurii hoc verum est. Ita necesse csi, ut qui ci
dinem, quam iure amos. Merito, his auditis, pro- student placere, in spiritu placeant et veritate, Non
RATROL. CXCVIIL 1
203 ADAMIPR^MONSTRATENSIS 2C4
crgo nitorem vei delectationem requirit tempora-1A bis, qui nequaquam inter gentes reputamini, quae
lera, sed splendorem et suavitalem in vobis deside- ignorant Dettm. Sed compulati polius eslis inler fl- ,
rat spirilualem. lios Dei: el inter sanctos sors vestra est (Sap. v,<
VI. Haec studete habere apud vos; et ostenditis 5): iiljitrefiliilsraelvocemini, etsilis (Uoan. m,l)._
vos scire quod veniat. Facite voluntalem patris ve- II. Intelligite de nobis spiritualiler dictum, quod
stri, qui in ccelis est (Matth. xn, 50) : et in domo in libro Niimeri legitis : Populus solus habilabit, et
vestra panibus abundatis. Studete etiamvino potari inter geiites non reputabiltir (Num. XXIII, 9). Verba
compunclionis, et infundi interius gratia sapid.ssi- sunt Spiritus sancli, prolala per Balaam; spirilud-
mae devolionis, ut comeslus praedictus panis in sto- lium lsraelitarum, in quibus dolus non est, quod
macho mentis ad spiritualem ejus sanilatera diriga- estis vos, exprimenlia praerogativam. Pcputus, iu-
tur; necdicere jam poteril quis, quin abundelis et quit, sotus habitabit. Et ut solus, atlamen quo-
potu. Quod si arma induimini lucis, ut in die hone- dammodo non solus. Quia soli estis Tos, in eo
ste ambuletis, honeste ambulantes maxiine ad eos, quod electi a Domino ; et assumpti ab eo in
qui foris sunt (Rom. xm, 13) : qui« vos negabit proprios, a conventiculis estis saecularium segre-
apparere in vesfitu nitido, et habitu splendido? Haec gali. Scd omnino non soli, quia quot sancloruni vi-
omnia deliciae mentis sunt, non venlris : ornauienta tas et exempla mente revolvitis; quasi tot conci-
cordis, non corporis. El frucluose atque utiliter vibus et consortibus consociati estis. Et inter gen-
exercentur intus, pompose et inaniter ostenduntur tes, inquit, non^reptttabilur (Apoc. XXII, 15). Quia
foris. In his scitote hodie, -quia vcniet Dominus.: foris canes, malefici; homines scilicet immundi, et
ostehdentcs vosseire esse venturum, dum tales vos operarii iniquilatis. Vos aulem in interioribus tha-
er.hibuistis contra ipsum, cui sit honor et cloria in Iami ejus conversamini, ob magnam dulcissimse di-
ssecula. Amcn. lectionis teneriludinem : qua ei estis astricti, fami-
SERMO XX. liariusja/. quam elegistis ei astricli ct familiariusj
ITEM1NVIGILIANATIVITATIS DOMINI. secretis ejus consilii adroissi. Et quid mibi de his,
quae foris surit, judicare?(/ Cor. xv, 13.) Nor.nul-
De sanctificalione ~etmttndiiia, qua videamus ma- los etiam
illorum, qui intus in corporeChristisunt,
jestattm Dei in nobis. et ejus per fidem membra fiuntT in hac 73 erga
SVNOPSIS SERMONIS.—1.Qualis munditiia vel san- etwn familiarilate vos praecedetis,[al. praeceditis], et
ctificatio nobis paranda sil. — 2. Ut religiosi soli
habitare dicuntur, ex t|uadam praerogativa fami- longe excedetis [al. exrediiis]; quia cum ipsi mem-
liarilatis divinse.— 3, Sanctiiicatio servatur mun- bra sint, vos ejus visccra estis. Prae ipsis estis di-
ditia et actione bona : reparalur confessione. — lecti, et in ferventiore vos habet charitate, et in
4. Commendatur munditia carnis, instantia boni
operis, irequenlalio sacrae confessionis..— 5. Oc- majore apud seipsum faroiliaritate. Videte quanlura
cultatio peccati quantopere Deo displiceat, prae- necesse est, ut sciat itnusquisque vas suum pcssi-
sertim mortaliSj. et proprietatis in religiosis. — dere in sanctificatione et honore , qui tam lencre
C. Voluntas nostra conformanda el subniitlenda
divinse. — 7. Quid scire, quid ignorare Domi- eslis ab eo dilecti, et in tanla fa , iliaritate apud
num venlurum. — Alio Dci majeslas, et alio euni habiti. JVon in passione deJderii, sicut et genles
oculo inspicienda infirinitas, qua nostrum om- quw ignoranl Beum (1 Thess. iv, 5).
heiriattfert languorem, III. Et quidem non mullum indigelis commoncri
I. Sicut nocte bac, dilectissimi, invicem commo- super his, sed ita modo nobis intercidit, ut hat^
nuistis : Sanctificamini filii Isratl, et estole paraii breviter altingeremus, quia, quem haberous in n K-
(Luc. i, 35). Admonitio certe valde salubris : San- nibus, scrmo de sanctificatione, loquitur de munJi-
ctificamini et estote parati. Et sanctificari, parari tia carnis. Obtinet et locum in ea actio bona, quia
est. Qui veniet sanctus est. Quia quod nascetur ex non tibi suflicil, ut corpore mundus sis, nisi eLin
le sanctum, ait angelus ad virginem : et oportet bono fueris opere ornatus. Cum te iitrtinique Lo-
sanctos esse, ad quos venit. Unde et in lege : San- j) num habere oporteat, et utroque pro viribus pol-
clt, inquit, estote, qttia ego sanclus sum (Levit. xi, lere, quatenus unum for!s exerceas propter proxi-
44). Ergo sancti sint, necesse est, ad quos venit, mum; alterum vero in te habeas propter temct-
sicutet ipse sanctiis est, qui venit. Non enim venit ipsum. Alioquin non estplena sanclificatio vestra
sanctus al.corruptos; non purus ad immundos, Nonne utrumqiie simtil conjtinxit, et neiilrum san-
non ad polltitos immaculatus. Sanclificamini ergo ctificalioni deesse voluit, qui ait: Sanctimonia ct
Ct vos; maxime qui filii estis Israel. Quomodo, di- magnificentia in sanclificatione ejtts ? (Psal. xcv, 6).
citis, sanclificabimur? Audite paucis : sanctificatio Quod si forte in quoviseorum aliquod, ut nonntin-
vestra, munditiavestra est. Hmc entin,ulPaulusait, quam evenire solet, detriinentum incurreris: nescio
voluntas Dei, sanctificalio vesira (I Thess. iv, 3). Ut mcliiis consilium, quani ut ad remedium confugias
auteinnobisostenderetquidsanctificationem vocaret, confessionis, qtiia ct ipsa pertinet ad sanctificatio-
adjunxit: Ut sciat, inquit, unusquisque veslrutn, vas nem. Quod quidem consilium ab ipso didici, qui as-
suum possidere in sanciificatione et honore; non in seril: In exilu lsraeide Aigypto,domus Jacob de pc-
passiont desiderii; sicul el gentes, qum ignorant Deum ptdo barbaro : factam essc Judwatn sanclificationem
(ibid. 4). Quod omnino absit, el procul absit a vo- ejus(Psal. cxiii,2). Interpretationcm nimirum Ju-
205 SF.RMONES. — 1N VIGILIA NATIVITATIS DOMINI. <i06
dsftaeeo plenius agnosciiis, quo id devOliusex usu A catura cdoperlum fuit, populo etiam innocenti nori
quotidiano freqiientare soletis. Si ergo te, qui parum obfuit. Nam coram hoslibus suis popuius
menle soles videre Deum, carnalium forte titillatio- stare non potuit, donec peccatuni et proderetur, c*.
nem ad tempus, tenebrse obscuraverint; si abono proditum puniretur. Quid enim dicit SCriptura ?
opere alienus ille vitiorum populus, quem auxiliante Filii, inqttit, Israet prmvaricati sunt. mandutum, et
Domino supplantare quondam solebas, te cessare usurpaverunt 74 de analhemate (ibid.). Notate,
fecerit: exeunti libi ab JEgypto harum tenebraj- quaeso, diligenter haec verba. Ecce quomodo filii
rum, exeuhti eliam tibi ab hujris populi barbari Israel dicuntur usurpasse de anathemate, cum so-
dominalu, sit Judaea sanctificatio tua, ut per humi- lus usurpaverit Achan. Et adjunxil Scriptura :'Ira-
leip et puram recuperes confessiohem, quod tibi tusque est Dominus contra filios Israel (ibid.). Solus
videris ad horam perdidisse, vel per suggestionem Achan mandatum praevaricatus est; et_non solum
in carne, vel per teporem in actione. contra illum, sed contra filios Israel Dominus iratus
IV. Multa quidem et alia ad sanctificationem per- est. Usurpasse dicuntur de anathemate, pro eo
tinentia in sacra passim Scriptura reperire pote- quod inter eos usurpalum cst: magjs aulem quod
slis, sed quia de exleriori hac, quae imrainet, loquU [al. sicut] sit ipsis etiam nescientibus inter.eos
niur fesliyitate, de hac quoque, quseetiam ab homi- B > usurpatum : ita inter eos quoque et absconditura
nibus videri potest, tractamus sanctificatione, quae est. Unde et ait Dominus ad Josue: Peccavii h-
ut in auctorilate sacri eloquii nobis occurrit, tri- rael, ei prwvaricalu* est mandatum meum : tulitque
plcx invenitur. Mundilia videlicet carnis, instantia de anathemate et fu,ati sunt; atque mentiti, et ab-
in bono opere, et sedulitas in bona confessione. tconderunt inler vasa sua, nec polerit Israel stare
Prima te faciet mundum, secunda ornatum, tertia ^antehosles suos,eosque fugitt, quia poltutus est ana-
iecuperabit, sl quod forte yel in munditia vel ih themate. Non ero ultra vobhcum, donec conteratis
ornatu, fuerit amissura. Magna certe sanctificatio, eum, qui hujus scelerh est Reus (ibid. H). Item :
confessio vestra ; et quae bona deslructa reparat, et Quicumque, inquit, in hoc facinore est deprehew-
racuperat perdita : fracta consolidat, el in integrum tus, comburetur igni cum omni substantiasua, quoniam
restltuit cpUisa. Frequentate eam assidue, exercete prwvaricatus est mandatum Domini, el fecit nefas
indcsinenter, et raaxime cum festa prsecipua in- in Israel (ibid. 15). Hoc autem . factum, quco;
stant, ut e'o menle, inCis, silis jucundiores, quo ego vobls modo ad terrorem propono, posUerurtt
per confessionem fueritis puriores ; eo etiam quie- qiiondam, ut legitis, principes legationis Israel fi-
tiOres in conscienlia, quo, ipsa plenum vobis affe-" liis Ruben et Gad, et dimidise tribni Manasse,
rente tesliTOonium,nihil a vobis recordamini com- quando dixerunt : Nonne Achan filius Zare prwleri-
rcissam, quod non sit, et ei, cuidebctis, et eo vit mandalum Domini, el super omnem populum ira
raodo, quo debetis, per cOnfessionem revelatum-. incubuit ? (Josue xxn, 20.) Et ille erat unus homo.
Nunqnam enim mens quietacrit, quandiu pecca- Atque utinam solus periisset in scelere suo.'Absit
tum aliquod in se habet coopertum; semper quippe ul inlcr vos sit aliquis praevaricans mandalum Do*
reroordet conscientia, vcrmem in sehabens, et ubi- mini.quod transmisit per Josue, ut tollatullus [al,
qjje circumferens corrodentem , et ignem ejus inte- ulltis eorum], qui inter vps sunt, de anathemate;
riora depascentem. Et quemadmpdum aegrum illum et maxime, ut furetur, et raenliatur, et abscondat
pronuntias, elomninoinfirmum, quem noxiis vides inter vasa sua.
humoribus inflatum, nec ullalenus ad aliquam Vl. Quod est hoc anatliema, quo pollulUi est
posse pertingere sanitalem, hisi prius noxium om' populus, nisi hic mundus, in cujus significatione
hem, quo lelhaliter inflatus est, evomuerit humo^ dictum est ad eos : Sit civilas hwc anathema, et om-
rem, sic nihilominus judica cojifidenter et istum nia quw in ea suni ? (Joiue vi, 17) quae quidem
praevalidolanguore obsessuro, nec ullam ei patere verba ille vobis exponit discipulus quem diligebat
posse Viam salulis, nisi venenosum prius phlegma, j) Jesus : Nolite, inquiens, ditigete mundum, neque ea
quod in mer.te, per peccati conlraxit absconsionem, qUmin mundo sunt (I Joan. n, 15). Ettu si pecca-'
iniernae evomuerit corruptionis. lum aliquod mortale, quO mundi hujus incessanlet
V. Scilote praeterea, dileclissimi, Deo nihil adeo solent involvi amatores, commiseris , et illud per
displicere quam absconsionem peccati. Displicet confessionem non detexeris, sed apud te intra ar-
quidem ei, quod peccatum commisisti; sed multo cana conscientiae celaveris : et niaxime cUm ali
pluS, quod commissuih abscondisti; ct id per con- quid, quod prohibilum in proprietate, in occulto
fessionem ad tuam absolutionem detegere noluisti. possederis, nimirum de anathemate hrbis Jericho
Peccati namqtte absconsio tanli ponderis est coram tulisti, etquodpejus est intravasa tua abscondisti.
Deo, utnon solum abscondenlem judicel pcena di' Sed hiiserere lui, miserere et eorum inter quos con-
gnum, sed et cos nonnunqiiam inter quos conversa- versaris, ne forte cum solus peCcaVeris, non solus
tur, a pcena alienos esse non sinat. Nec a me, in puniaris: involvenie Domino, jUsto quidem., sed
hoc dissentio; si in nientem vobis vcncrit verax terribili judicib suo pariter tecUm in pecoato tuo
illahistoria de Achan filio Charmi (Josut vm), qui contubernalcs tuos, etiarii iniiocentes, non lantum
solus quidcm ut scitis, pcccavil, sed qnandiu pec- pro eo, quod iniquitas a te.coromissa est, quantura
207 ADAMI PR^MONSTRATENSIS 208
prireri quod at* inter eos conversante, etintrante, A pliciler gloriam ejus, atque aliud videre raajcsta
attfue exeunte abscondita est. Haec, fralres, elsi" tem ejusinvobis.
dicta sint ad vos , non tamen dieta putetis propter IX. Vidertint enim quondam sancti Patres noslri,
vos. Sed dum confessionis utilitatem ostendere ni- multifariam multisque modis, majestatero ejus; scd
tiraur, hsec et forlasse nen infructuose, licet non non eo modo viderunt eam in se ipsis, quo vcbis
propler vos, qui modb ^rJesentes adestis, sed pro- proraittitur, quod eara visuri estis die crastina in
ptcr quosdam lamen, quos habere adhue poterilis vebis, quam et videbitis unitam vobis. Quando Ver-
inter vos, occnrrerurit. bum caro factum est (Joan. 1,14), quando in sim!«
VII. Sanciificamini itaque hodie, filii Israel, bac litudinem hominum factus, et habitu iuventus est ut
triplici Banctificatione : ut silis corpore mundi, in . homo (Philip. 11, 7): tunc visa est illa majestas in
bona convcrsatione ornati.et in confessione puri, et vobis, quod crastinse, ut scitis, diei specialiler re-
boc modo purificati et parati. Quomodo, dicitis, Servatum est. Nonne ipse majestas sua ? Plane ita
crimus parati? Ecce quomodo. Exhibete vos prom- est. Quod si ila est; imo quia ila esl, cum videtur
ptos ad voluntatem Dei, et devolos : Ot in nullo ei populus ejus, iidrine videlur et majestas ejns ? Et
contraire praesuraatis: sed vos vobis exloto renun- nonne die crastina videbimus Deum, quando dice-
B
tiantes, ejus vos nutibus semper et ubiquc coromit- mus : Vhibiliter Deum ccgnoscimus? (260) in quo
talis. Talem se senserat, qui dicebal: Patatum cot tunc visibiliter cognoscetur, nisi in eoqtiod visibile
meum Deus, patatum cor meum (Psal. LVI,.8). Prae- babebit, quod et habebit ex vobis? Dieigilur crastina
sto fuit ad omnem voluntatem Dei sui, id volens videbimus majestatem Dei in nobis, quando dice-
quod voluit ipse: id etiam agens, quod, ut ageret, mus: Verbum cato faclum est, el habitavit in nobh
praecepit ipse. Unde et addidit: Canlabo et vsal- (Joan. 1, 14). Quando et feslinanlervenienlpastorcs
mum dicam Domino (ibid.). Hilarem se fecerat in in Bethlehem (Luc. 11, 15), ul elipsi videant, qtird
explelione voluntatis divinae datorem, qui se asserit factum est Verbum : quod nisi factnm esset, vide.i
canlare, ct psalmura dicere Domino. Hilarilatera ab eis non posset. Mane etiam videbilisgloriamejus,
quidem ostendens per canticum, et donum per psal- qiiando dicerrius (261) : El vidimus gloriamejus, gh-
mum. Cantare- autera, ad exsultantem ; psalmum riam quasi unigenili a Palre. Videbimus die craslina
dicere, pertinet ad operantem. Hanc forraam prae- majestalem Dei in nobis; sed in infirmitate nostra,
parandi vos, praefixil vobis dux ille vester, ei Do- sicut et gloriam in ignorainia nostra. Ita videbimus
minus, qui non venit ut faceret volunlalem suam, niane, ita videbitis et crastina die.
sed ejus, qni misit illum (Joan. vi,38); factus (_ X. Et tunc poteril veraciter dici de vobis: Beili
obediens usque ad mortcm,- tnortem autem crucis oculi, qui vident, quw vos videlh (Luc. x, 23); et eo
(Phil. .ii, 8). Videtis ilaque quod virtus et amor prseseitim modo, quo vos videlis. Quia cura alius
obedientise vos eflicit paratos, quoniam nullate- in vobis sit oculus, quo in uno eodemque mediatore
nus paratus est, qui ad obediendum devotus non Dei el hoiriinum, Deo et homine, Domino nostro
est. Jesu Christo, majestatem videtis et gloriam; alius
VIII. Sanctificamini igitur, filii Israel, et estote vero quo infirmitalera et ignominiam, sic utrique in
eo naturse et assumenti et assumplse proprietatero
parati, quia in die crastina, videbitis majestatem
Dei in vobis. Sanctificari quoque et parari, hoc est conservalis, ut personam nequaquam geminelis.
hodie scire quia veniet Dominus, sicut econtrario, a Descendet eliam die crastina.et auferet avobis
omnem lariguorem, pro co quod a mundo abslulit
bono opere tepescere, comraissa peccata operire,
sua, ut jure a Praecursore suo, Agnus Dei
prseceptis seniorum nolle parere, quod Dominus peccata
veniet quodammodo ignorare est. . Si hoc modo vocetur: Qui lollii peccata tnundi (Joan. 1, 29). Pec-
catum siquidem languor animae est.Hic languor est,
scientes [al. scientes fueritis], quia hodie veniet
Dominus , mane videbitis gloriamejus; et si san- qui mundum praevalide usque ad Christi infecit ad-
ventutn. Quia wgrotavit, ut scitis, filius viduw, ei
ctificati hodie fueritis et parati, die crastina vide- l^
bitis majestatem Dei in vobis. Item dicilur (259) eral languor forlissimns, ita ttt ncn remaneret in eo '
halitus (III Rtg. xvn, 1"). Sed pietate commol:is
iquod Descendet Dominus crastina die et auferet a venitvir Dei
vobis omnem languorem. 75 Certe qtiando majesta- Elias, et suscitavit defunclum, et hali-
lum reaccendit exstinclum, ut implerelur, quod de
tem et gloriamvDotnini videbitis, consolabitur vos,
isto nobis promittilur, quia ad vosxliecrastina de-
cl omnem auferet languorem a vobis. Quia in vi-
scendet, _et auferel a vobis omnem languorem, qui
sione tantse majeslatis, et glorise nullus poterit lan- cum Patre et
Spirilu sancto Deus est benedictus in
guor locuih habere. Sed nunquid alia majeslas saecula. Amen.
ejus, alia gloria ejus? Absit. Unum enim idemque SERMO XXI.
in eo majestas et gloriaejus est. Attamen cum aliud ITEMINVIGIL1A NATIVITATIS DOUINI.
non majestas ejus, aliud gloria ejus; aliud tamen, De spiriluali Verbi ad animam adveniu.
quantum ad nos videtur mihi esse, videre vos sim- STNOPSIS SERMONIS. — 1. Internae gratiac accessus Ct

(259) In oflicio Eccles. Vigilise Nalivilatis Do- (260) In praef. nat. E\ oflicio missic.
wiini. (261) Ubisupra.
209 SEKMONES. — 1N VIGILrA NATIVITATIS DOMINI. 210*
j
recessus quam dispensatorks sit erga electos. — A III. Sil priina eorum sanctificatio abstinentia. Ut"-
2. Sanctificandi lilii Israel, id est cogilationes cura viro illo desideriorum abstineant ab eo quod
cordis ex sanctis ortae desideriis. — 3. Sanctifi-
catio interna per abstinentiam, silenlium, quie- suave vcntri, qttatenus- gusttt atlingant interno,.
tem, vigilias, studium sacrae lectionis, medilatio- qtiod dulce est menti (Dan. i, 8). Sit secunda, si-
nem, fervorem boni desiderii. — 4. Postrema et lentium oris, ut eo plenius verbum, quod ad eos di-
ultima sanclificatio est perseverantia in oratione;
cum recapilulatione prsecedentittni. — 5. Quanta cilur abscondimm, audiant; eo etiam perfectius,
cautela pellendo errori, et sollicitudo fugando quasi furtive suscipiant aures eorum interiit susur-
lorpori necessaria sit. — 6. Modus excipiendi et rii venas (Job iv, 12), quo in se per gravilateiv»
relinendi Deum hospitio. — 7. .ln accessu et re- slabiliti diffluere per noxia verba refugiunt, et dunl
ccssu gratiae uti se babendum est. — 8. Vespere
comedere carnes, et raane salurari panibus , est otiosis verborum fabulis non inlendunt, vocem quasl
hic sanctorum exeroplis pasci, donec lux et saties aurse lenis(/o» iv, 16), audilu illo interiore, perci-
gloriae oriatur. piant. Sit tertia, qtiies ab exteriori [at. exteriorum] oc-
I. Sanctificamini hodie, etestoie parali (202). In ser- cupatione, quia in tempore vacuitalis scribenda sa-
mone praecedenti, fratres charissimi, de hoc humill pientia est: et qtti minorantur, aclu pereipient eam
Salvatoris nostri adventu quaedam ad vos dixiraus, (Eccli. xxxvin, 25). Cum dicat abyssus, Non esl in
;n -quo per carnis nalivitatem, sicut sacrosancta B me; ct mare loquatur Non est mecum (Job xxvm, 14).
iiaec, quae modo instat, festivitas, repraesentat, ap - Sit quarla, instantia vigiliarum , ut poslquam caro
rarere. oculis roortalium, et ipse mortalis faclus, jer abstinentiam fuerit afflicta, et mens per gravita-
(tignatiis est. Sed unusquisque vestrum convertatup > tem silenlii nialura fuerit effecta, per quietem, ab
mcdo ad seipsum ; et qnod dicturi sumus, in pro- «ccupatione exteriorum, internam tranquillilalem
pria sludeal experientia videre. Visitat vos interna adepla, per iustantiam vero vigiliarum puritalem
fc-ratia frequenter: accedens ad vos, et recedens a nacta internam, illain quoque, quse intus lasciyire
vobis; et in unoquoque tam videlicet accesstt suo, solet, insolentem inslabilitatem plene sedans.inquo-
-*;uamrecesstt, 76 vestram sal.ulem quaerens. Nam dam jara gaudeat die Sabbati, in claritate videlicet
accedit, ut exhilaratos efliciat, et recedit, ut avidos - interni secrcti. Sit conjunctura studiura sacrae le-
vcr. reddat. Videte, ut et digno jubilo glorificetis clionis, in quo velut in speculo faciera suatn videntes,
pra:senlem, et desiderio infaligabili quaeratis ahsen- quid <:isadsit deconirii, quod eis placeat. quid fcc-
tem. Et si totam vos oporteat circuire civitalem, per iitalis quod displiceal, deprehendant. El tam ad il-
vicos singulos el plateas (Cant. m, 2); non vobis lud agendum, qua.m ad boc inveniendtim totis viri-
sit onerosum quacrere quem diligil anima vestra. bus insistanl. Sil sexta, pura meditatio, ul accensa
Tantusque erga eum, quem quacritis, ardeat amor, promplae cognilionis lucerna domum mentis ever-
ut in quaerendo non sit fastidio labor. Nullum habe- ranl, el tara diu tota diligenlia quaerant, quousque
Lit anima tua levamen, ipso absente; sictit nec gra- dragmam perditam reperiant (Luc. xv, 8), in cujus
vamen sentiet, ipso praesente, quia sicut sursura forma, et Domini sui quaerant imagineni et similitu-
oinni levitale portaris, et erigeris cum praesens est dinem deprehendant. Sit septima, fervor boni desi-
munere suo, ita et deorsum vergis et depriraeris, derii, ut viso tantillo lumine, quod incst imagini,
cura absens est pondere tuo. inardescant amplius ad intuendam claritalem, quw
II. Sensistis qttidem saepe, et experti haec, quia est in sole ipsius rei, et per irapalientiara deside-
nullatenus possunt (ilii Sponsi lugere, quandiu cura rium hoc ferre non sustinens, et tamcn pra? magni-
illis est Sponsus. Sed qtiando auferetur ab eis Spon- tudine deficere non valens, quo longius diflertur, eo
sus, tunc jejiinabuiit (Maith. ix, 15). Nec mirum. magis et augeatur.
Cum enim ipse auferetur ab eis: auferetur ab eis IV. Tempus cst ut jam diutitts non fraiidentur a
panis, el necesse erit jejnoare eos, dum non habent desiderio suo, sed sit eis octava sanclilicatio, perse-"
quod manducent. Consulo ergo, ut sanctificent se veiantia in oratione; cui tandiu insistant, donec
bodie filii Israel, et sint parati. Quia si hoc egeriut, n ipse, quem desit'erando quaerunt, et quaerendo desi-
securoseos facio, quiadie crastina, videbunl maje- derant, suavis et hilaris illabatur sensibus, spera
slatem Dei in se. Fllii Israel inlernae sunt illae cor- eorum, et desiderium [al. spes ijlorum : deside-
dis cogitationes, quas ex se bcna desideria a Spiritu rium] cordis eorum tribuens eis, el in voluntale la-
sancto concepta, gignunt; quae Deum per fidem, et biorum ejus non fraudans eos (Psal. xx, 3). Sed
sanctum fervorem vident. Neque enim per affectum intret ad illos, et coenet cum eis, de illa claritale
sc in eiim extenderent, nisi prius per iutellectum habitaculi, unde recenter venit, aliquid eis favora-
eura aliqualenus viderent. Hi filii Israel sanctificent bUe enarrans, nonverbis obstrepens, sed affectibus
et praeparent se, ut sanctilicati et praeparati diem blandiens ; non auribus sonans, sed cordibus illa-
exspeclent crastinam cum omni sollicitudine. Quia bens; non exteriusproferenssermonem, sediulerius
tunc videbunt majestatem Dei sui in se; videbunt infundens unctionem. Sic spinas et tribulos, quos
et gloriam ejus, qui ettam ad hoc descendet, quia in horto corporis noslri mater Eva plantavit, jeju-
isli in irao, illi autem in sublimi sunt. Ad hoc enim nium etsi non funditus eradicet, vel solo tenus ab-
descendet, ut auferat ab eis oranem languorem. scindit: silentiuin noxia in ore verba destruit. Qu!S
(262) Ubi supra. Ex primo respnns. vigil. natiiVvDomini.
2,11 ADAMI P1L.EM0NSTRATENSIS 212
ab occupatione exteriori omr.em in raente inquiettt- S J ratur clarilas mea: et multiplicentur delicla mea, si
dinera sedat. Purilas vigiliarum inslabilem insolen- refrigescit cliarilas mea.
tiam, per sanctam maturitatem castigat, ut dein'e VII. Inlrabit tunc, si taraen jam foras exierat. Iu-
sensum lectio iliuminet, illurainatus senvsus77 a,r" trabit, "mquain, si tu inlraveris. Et ideo intrabit te-
fectum desiderii procreet, desiderium fervens pu- cum, juxt.a id, ct inlravil cumillh. Sed statim ut in
ram orationem emiltal, et eum, de quo lectio narrat, fraetione pr.nis, in revelatione scilicet interni intel-
meditalioquaerit, desiderium invenit, puritasoratio- lectus , apertis spiritualibus oculis mentiss cogno-
nis apprehendat [q/. apprehendil], perseverantia reti- veris eum, evanescet ab oculis tuis. Quarido autem
neat, et dicat: Teneboeum, nec dimittam (Cant. iv, 3). taliter pro more suo , se erga vos habuerit, nolite
V. Sanctificamini in his, o filii Israel, intcriores, contristari, nec turbeturcor vestruni. Vadit, inquani,
inquam, filii Israel et spirituales, el eo raagis sed ilerumveniel advos, et gaudebitcer veslrum (Joan.
spirituales, quo inleriores. Sanetificamini, dico, et xvi, 22). Et ideo in die malonim ne immemores fue-
estote parali. porro paratos efliciet hos filios Israel rilis bonorum (Eccli. xi, 27), sed qsando est gratia
caulela et sollicitudo, utvenientem et per cautelara absens,admentemrevocate dona, quae coululilpraa-
ajjnoscant, et per sollicitudinem apprehendant. Cau- sens, et dicite : Nonne cor noslrum ardens erat in
lela procul pellit errorem , et sollicitudo fugat lor- nobis, dum loqueretur in via, et aperirel Scripturasl
porcin. Multi quoque partum raentis suaj visitatio- (Luc. xxiv, 32.) Et fit ulsic ex tolo, nec in absen-
nem pulaverunt internae gralise : et decepti sunt. Soi- tia iucis, tenebrosi; nec in absentia panis, sitis je-
liciti fortassis erant ut venientem gratiam apprehen- juni. Quia et vesperam hoc modo mutabilis in dicm;
derent, sed, quia ad agnoscendum prudentes non et ad instar mundi aniraalis, ruininabilis, dum man-
erant, dura se aestimaverunt Spiritus suscipere in- dere non valetis. Hsec vespera ad istud spectat, quo
fusioncro, inslabilero cordis sui susceperunt cogi- diciltir his spiritualibus filiis Israel : Sanctificainini
talionem. Alii intemae gratiae quando venit, visita- hodie, filii hrael, el eslote paralj. Et item : Hedie
tionem agnoscunt, sed ad comprehendendum atque scieth quia venietDominus (263) ut ssepe inierim sal-
tenendum solliciti esse nesciunt. In deprehendendo vifacti sint, qui de ipsius rei absentia deiolati sunt.
quidem cauli, sed in comprehendendo nequaquam VIII. Haec vespera est, de qua ad hos rursuni di-
golliciti. Unde fit, ut slatith eam amittant, quia, sic- cilur filioslsrael: Vespere comedelis carnes, el inane
ut repente venit, ita dutn amplecti eam nesciunt, salurabimini pattibus (Exod. xvi, 12). Quid est ve^
statim fugit. Sicut ex abruplo veniens : sic et sine spere carnes comedere, nisi abscedente gratia, quse
mora recedens. Isli scientiam habent, sed sinezelo; Q < et luininosa est in eo qttod per cognitionem nos ve-
illi zelumquidem, sed nequaquainscientiairi(/f?om. ritatis illustrat, et ignea, quia per amorem nihilo-
x, 2). Ideo dixi utrumque illis adesse donum, qui mjnus nos virtutis inflaromat; abscedenle, inquam,
parali esse volunt, cautelam et sollicitudinem, qua- et se ad lempus subtrahenle, delectabiiibus sanclo-
tenus nec error eos fallat, quin agnoscant quando rum exemplis, menlis condire palalum, donec oria-
venerit, nec tepornegligenteset desides reddatquin tur mane et suos suinmo illo diluculo, quo nos vU
retineant cum venit. sitat.quos subito probat paululum (Job vu, 18),
VI. Aliqttantulum, ut ita dicam , si tamen ita di- radios emittat : et ablatis a medio carnibus, quas
cere audeo, est elatus hospes iste, de quo loquimur, vespere comedebamus, panibus nos satiet ? Ad hoc
elinde niotum quemlibet dedignans, nisi multum ro- pertinere arbitrpr, quod verbis aliis Sponsa dicit:
getur, non perendinat. Nisi violenter cogatur, non Paululum cum perttanshstm eos (Cant. m, 4). Haud
inanet: etiam manens, nisi fortiter leneatur, rece- dubium quin custodes civitatis, elea Sponsum quac-
dit et repente, dum nescis, evanescens elahitur. renle, 78 absenlem inveneril: Inveni, qucm diligit
Sed quid in his agenduni nobis sit, evangelici illi animamea (ibid.). Ut ipsos jam quodaramodo pone-
nos viri instrunnt. Qui videntes quod finxit se lon- ret ad dorsum, dum ad ipsius dilecti pervenit am-
gius ire, non simpliciter petierunl, sed, sicut scri- D plexum, et interim orailteret edere sanctorum prac-
ptuiri est: Coegerunt illum dicentes; Mane nobhcum, cedentiuin quasi canies : habens nimirum tani sapi-
Domine.,quoniam advespcrascil, et inclinata est jam dos in donis visitationis suae, in approximatione, et
dies (Lnc. xxiv,-29). Vade, et lu fac similiter, ut duin adventu internse gratise, non solum quos cumedat,
sollicitus observator et discretor internorum mo- sedquibussatielur, panes. Vespereitaquecomedunt
tuumin te erumpentium, tamillorum qui fuerunt ad filii Israelcarnes, et mane saturanlur panibus, ut !
te, in te, quam qni fuerunl ex te, in te, senseris inter- hoc modo sanctificenlur et sint parali, quia in die
nam se velle gratiam subtrahere, apprehendens eum crastina videbunt Dei majestatem in se. De hac item
. [al. eam], fortiter teneas, et firmiter strhigas, et vespera in eodeni loco : Vtspere, inquit, scielis, quod
violenter cogas atque dicas : Mane mecum, Domine, Dominus eduxerit vos de manu /Egupti, et mane vide-
quoniam advesperascit, et inclinata estjam dies. Hoc bitis gloriam Domini (Exc.d. xvi, 6). Non ergo niniis
cst, ad occasum, te abscondente , vergit in me in- doleant filii Israel quaado hsec super eos vespera ve-
lernse claritatis sol. Mane mecum illuminans me ; nit; sed recordentur ,'quia eduxit Doniinus eos de
etaccede, neaccrescant ignorantiae meae, si olscu- lerra ^Egypti, sicqtte eis haec recordatio , nonnulla.
(263) Ex oflkio Eccles. ubi supra.
213 SERMONES. — IN VIGILIA NATIVITATIS DO.MLU 2t4
erit in hac vespera consolatio, donec oriatur manes A Haecel in huiic niodum alia glorise esse assercs, an
eis illud ; in quo videbunt gloriam Domini, qui estt ignominiae? Mens quoque el ipsai, absenlc hac, de
benedictus in saecula. Aiuen. qua loquimur, gralia adjulrice, protinus infirmatur,
SERMO XXII. effecta tanqcam ptilvis, qucm prsjicit vcntusa facie
1NVIGILIA NATIVITATIS terrw (PsaL i, 4). Levisvidelicet, quama vigore sla-
DOM.1NI.
bililalis stattisrap'1 lentationis. Garruta, propterin-
Deinterna gralia animatn vhiluule.
ternam loquacitatcm; vaga, propler inordinatam af-
siNOPsisSF.RJIOM'IS. -»1. Maneillud desiderabile, quo' fectionem ; quietis
languor ariimaeet corporis auferendus. — 2. AIH cui dedila impaticns, propter dissolutionis,
sente gratia Dei adjutrice dainna animae teniatioiii- est, motioncm : Nec valens in domo con-
bus et infestationibus variis subjeetae. — 3. Prse- , tlstere pedibus (Prov. vn, 21) affectuum siioruni;
senlegratiainterna, exoriturquies animaset corpo- suo ad ima et 79 seipsam om-
— 4. Tolum hominemmire pondere vergens;
ris, elsubjectio spiritui.
componil, lirmat etornaidivina gratia.— 5. Eflie- nino portare non valens. In tam liorrenduin nonnun-
ctus divinaegraliacconglobatimenlem Iranquillau- quam casum proruens, ut mons etiam in eam ca-
lis, purganlis, elevantis. — 6. Quis spiritualis ani- - dcnsdeflttat, et saxum transferaturde loco suo. La-
m* Ianguor optabilis.— 7. Statusanimaefruenlig
dilecto.—8. lnhac vita morlali accessusetrecessus pides excavent aquoe, el alluvione paulatim terra
abundanlisgratiaesecretodispensatur.—9.Quade B ' consumatur (Job xiv, 18). Qtiod nimirura , ut seitis,
causa illa subtractio sanitatis inlernae contingat in IUIICfit, quando sublimis in meivte conlemplatio, ad
sanctis. — 10. Vicissitudo allernabil in nobis,
donec oriatur dies expers occasus. — 11. Ut m ima, dejecta dissolvitur, ct robur inlernum in ener-
raane illudaeternaegloriaeparandi sitniiis.—12. Jji- vem debilitatcm commutatur. Fortitudo eliam cogi-
daea et Jerusalem ex nominis etymo confessionem lationtim, et mens fructttosa qiiondara et stabilis,
et pacem sonant. — Jiini niodica spernit, sensim influcnte suggestiono
I. Hodietcietit, quia venietDominus: et vesperescie- hoslili evacuata et dissoluta destruitur (Eccli. xix ,
tis, quia Dopiinus eduxit vos de terra jEgypti (264) 1). Quaeomnia ad infirmitatein magis perlinere, ut
(Exod. xvi, 6). Ut.eumsciatis cum luminc venturum, arbitror, asseres, quam ad majestatem.
qui vos quondam de tenebrh (hoc enini nomen vEgy- UI. IIoc etiam [at. enim] geminum maltim, nmic
pli sonal) vocavit in admirabile tumen suum (I Petr. raaxiraum deputas morbum. Hanc inquairi, ilifirmi
u, 9), silque hujus geminae scientiac remurieratio tatcra ignominiosam, et ignominiam infirmam
beata et beatificans divinae gloriae visio; qttae tunc nonne fortissimum asseris languorem? iEgrotat
erit, quando, ex toto vespera abscedet, et mane il- certe iste, imo pene usque ad morlem, el est laut-
lacescet Cum quanla, ptttas exsullatione interim r„ guor ejus fortissimus, ita ut vix remaneat Pn
isti filii lsrael hanc exspectant crastinam diem , in eo halitus (IIIReg. xvn, 17). Sed erumpente hoc
quavisuros se sperant Dei in se majeslalem, in qua luminoso, de quo loquimur, mane : illucescente, et
el descensurum sciunt ipsura Dominum, ut ab eis liac clara crastina dic, illapso scilicet in mentem
oranem auferat languorem ? sed et mane illud, non adventu internae gratiae, yidebunt hi spirituales filii
cum modico gaHdio exspectant, in qua Dei se visu- Israel Dei gloriam, qui suam primitus nimis lor-
ros gloriam confidunt. 0 mane^ in quo Dei videbi- rendam viderunt ignominiam : qui suam in se in-
mus gloriara ! o dies crastina, in qua Dei videbimus tuiti sunt infirmilatem. Et utriiisque ab eis descen-
roajeslatcm ! non quidem simpliciter, sed in nobis. dens Dominus auferet angustias langttoris, qui eos
In qua et ipse descendet, non ut aliquem , sed ut eatenus.et in carne per subreplionem voluplatis, et
omnem a nobis tollal languorem. In hoc hodie, in in mente per levitatem oppressit instabilitalis. Per-
ignominia fuimus, non in gloria; in infirmitate, non cepto siquidem lsetificante et vivificante..ipsius ad-
m majestate; non in sanitale, sedin languore. Igno- venlu caro debilis et infirma subjicilur, spirifcis ro-
miniam, contuineliosam carnis appello tentaUonem. borattts el promptus . dominalur, id est spiritus
bifirmilatem, fluxamdico mentis instabilitalem,. Lan- facta carnis valeuter mortificat. Vtriliter Job, cum
guorem,rauitimodamutriusque appelloaegritudinem. JJ D male suadentem conjugem audit<j<*quasiunara ex
. II. Et videte, si non est ita. Absente namquegra- stultis raulieribus loctttam esse redarguens asserit
tia, ut- unusquisque veslrura multoties sentit-et ex- (Job II, 10). Refrenat spirilus jumentuin siium;
peritur, carnis stalira lentatio saevit Haeredilalein carnem suaro, ne sit irapetuosa, urget; et calcari-
dorainae praeoccuparetenlatancilla. Delicatealiquan- bus, ne sit pigra, exstimulat; ue. audeat pigritari
do nutritus servus iUe malus etpiger, conlumax, ut excitata, nec reluctari relracla, nec, ut quondam
promiltit Salomon, sentitur (Prov. xxix , .21). Eva solehat, audeat quseritare superfluum : sed nec mur-
furit; illicitam viro comeslionera suggerit-(Gen. m, murare, si aliquid ei negetur, etiam.necessarium.
6,17). Insurgunt, et gerrainaitt, alque in iminensura Pro ludo habentur jcjunia; pro re,. quae maxime'
crescunt, ipsa rigante et excolenle , quas in agro frequentatur, vigiliae; nuditas habetur pro fomento;
corporis nostri plantavil, spinae. Et tribuli piingunt, pauperlaspos&idctiir pro surnrao oblectamento.
et cruentant stirauli. Induitur caro putrcdine, el sor- IV. Quodcunque dcnique durtim reputalur et
dibus, et pulvere (Job vn, 5), ipsara denique cola- asperum, lenc rcputalur et leve. Quodcunque ama-
phizare non cessat angelus Satanae (// Cor. xu, 7). ruin et dtiriim , suavc eflicitur et inolle. Nonuc haif
(204) Ex invilalorio vigiliseNalivitaiisDomini.
215 ADAMIPRiEMONSTRATENSlS 210
gralia est Domini, qjtiara in hoc mane intueinini?1A praesentiam suspirat. Unde et ipsa in Canlicis dicil:
non visura elevat vaiiitas, non auditura inquietat1 Adjuro vos, fitiw Jerusalem, ut, si invenerith diie-
curiositas, non olfactum inlicit voluptas, non gu- clum meum, nunlielh ei quia amore langueo (Cant.
stum ingurgitat edacilas, non tactum polluit iropu- v, 8). Obsecrans aniiuas devotas, et omnino
rilas, non alicujus membri motura reprehensibilem conteslans, ut, cum in oiatione per purilalcra
reddit levitas, co:r.posita sunt singula corporis Deum repererint, bonum ei propositum ipsius in-
mcmbra, et coaptata, singu!a propriis ofliciis ordi- sinuent, desiderium atque a/ixietatera ,enarrent,
nate et decenter intendunt. Quod proprium habent eique raisericordiam atque pietatein irapetrent. Ilem
in parte, in, cammune ad obsequiuro, in loto confe- in eodera Cantico amoris : Fulcite me floribus; sli-
runt. Fulget vilitas in habitu, gravitas in vultu, pate me mdlit, quiu amore langueo (Canl. n, 5).
puritas in affectu, maturitas in ineessu, paupettas Q.iia amore languet, floribus se petit fulciri et
in victu, mediocritas in usu, utilitas in effeclu. Et, raalis slipari. Quod alittd non esl, nisi quod reli-
ut brevi multa sernione comprehendam, in cunctis giosa et pia anima, quo majorera in desiderio, quo
ejus motibus niliil omnino fil, quod veriitimaiuim, erga suum IJagrat Coiiditorem, tolerat crucialum.eo
vel angelicura, vel eliam divinum offendat aspectum- sollicitius abundare salagit, quibus invilalur et (lo-
Nonne hanc adrairabileni pulchritudinetn diei affir- B ribus bonarura cogitationuin ad interiorera affeclum,
mabis esse gloriam, quara tibi luminosura boc el raalis piarum actionum ad exleriorera fructtim.
niane intulit videndam? Mehs quoque visitatur, vi- Sciens probationem dilectionis operis esseexbibi-
ailata mundatur, raundata ornutur, ornata itnpletur, lionem,
(mpleta consummatur, consummata tetificatur, Ise- VII. Habeat, frater mi, anima ttta languorera hunc,
tificata plena cum liducia, eliam remuneratioriem ut conetur istam sibi vocem assumere [al. Habet,
praeslolatur. fraler rai, anima lua languorcm hunc, si communi-
V. Sicque in pace in idipsum dormitet requiescit, ter islam vocem assumere possit] : Vuj.nerala cha-
singulariler in spe constitttta (Psal. iv, 10). Fiunt ritaie ego surn. Hunc languorem descendens Do-
oiniiia, in ea, prava in directa, et aspera in vias rainus aufert, cuik animae quod desiderat confert;
planas (Isai. XL, 4). Illuminantur tenebrosa, accen- non quia vel turje desiderare omiltil, eliam postr
duntuy frigida, et ne modum prxtergradiamur, quam quod desidejravit, accepit; sed quia, licet de-
accensa teinperanlur, revelantur abscondita, respi- sideret videre, quem habet praesentem desideralum,
c.unlur praeterita, aspiciuntur praesentia, prospi- tamen jara tenens, non anxie cruciatur propter ab^
cluntur futura, excitatur sensus, clarilicatur intel- sentem. Habens quippe apud se praesentem, quem
\ectus, inflamraatur affeclus, universa delectabilia non sine cruciatu desideraverat absenle:n, allevia-
raundi contemnuptur, contempta abjiciuntur, ab- tum qttidem se seritit; sed ideo tameu non minus,
jec^a etiam oblivioni tradunlur, ccclestia appro--- imo plus fo.rtasse quam antea diligit; et deside^
bantur, approbata amantur, amata desiderantur, randa desiderat, Imitans jam in hoc ipsos angelos,
rjro adipiscendis eis infatigabiliter insislilur, cun- de quibus dicitur : In quem desiderani angeli pro-
Cta laboriosa levia depiitantur. Fit mens prae amore tpicere (I Pelr. i, 12). Qui et semper prospi-
liquefticta, prae desiderio auxia, et a terrenis ciunt, ne beatitudinem tanlam omiltentes, vel ullo
segregala, in supernis fixa, studiosa in lectione, saltem momento prospicere, maximura tdlerent
pura in oratio_ne, dulcis iq meditatiojtte, suavis in cruciatum. Et semper prospicere desideraht, ne
speculatione, defaecata in contemplatione. Unum tantam suavitatem alque dulcedinem uon esu-
nuidem semper et ubique in cogitalu, et affectu rientes, mortale atque perniciosum incurrant fasti-
circumferens, unum diligens, ui),um amplectens, dium. 0 mane, in quo replebimur misericordia Do-.
ad untim tendens; in uno requiescens, et charitate mini, viden*es gloriam ejus! Q dies, in qua manda^
yulnerata quousaue plene in seternum possideat, bit et annuntiabit nobis misericordiam suam : ut e|
quera nunc quoque indeficienter amat, Qmnia pror- rjj ] videamus majestatem ejus in nobis, et gaudeamus
sus fastidiens, nec in re aliqua saeculari ullam pe- auferri languorem a nobis,!
^itus, requiem habens. Qum hoc in vobi.s sentitis, VIII. Apparet itaque yisio bsec lseta, et lsetificans.
quid aliud quam 80 Dei in vobis majestalem vide- cum b.oc mane, et cum hac crastina die auferlur,
tis? E^ duro bac gemina sospitate gaudetis, nonne ipsa illucescente, et languor [ al. qtia aufertur il-
omn,em quodamraodo a vobis, Domino descendente lucescente iste languor}, et quandiu mar.e apparet
ad vos, Ianguorem auferri sentilis? Nam omnem et dies fjplget, tandiu durat et perseverat praedicla
quodanoniodo hac die crastina languorem Domini a haec gloriae et majestatis divinae visio, et languor
yobis auferet descensus, dum in tanto veritatis ablatus locum non habet. Sed heu! quod tam cito
splendoire, et vlrlutis. ardore, tam in carne exstin- et [al. istud] mane disparel, et dies declinat, ut
guit vpluptatem quara in mente tranquillat insta- sicul gaudere possumus in possessione praesenlis
bilitalem internse gratise adventus. claritatis, ita gemere nos oporteat in exspectatiohe
VI. Potest etiam per languorem ipse cruciatus futttrae caliginis, exspectantes cum beatoJob vespe-.
desiderii intelligi qui animara devotam plene pene- ratn, et replebimur [at. repleborj doloribus usque
«ra.tet perforat, qua avidissime ad Redemptoris sui ad tene,bras (Job i, 4)- Dies namque et raane
217 . SERMONES. — IN ViGILlA NATlVTTATiS DO.VIINI. 218
aleunl, el haecontnia superius memorata, quse cura A ejus in nobis, descendens nihilominus in eadera dio
eis venerunt, cum eis pariter recedunt, Evanescil ad nos, ut omnem a nobis auferat languorem Et
laela visio niajestatis et glorise, ct mcesla se infert hoc modo nobiscum nunquam agere cessabit, doncc
visio infirroitatis et ignoininiae, et qui ablalus fue- illa vcnial dies, qttae non declinabit ad vesperara,
rat luiiguor, redit; et sanitas, quia data non erat, cui noii succedet nox, quam ntillse tenebrse obscu-
sed commodata, recedit. rabunt. Hsecest crastina dies illa, in qua delebitur
IX. Hoc esse puto quod de sanclo patre nostro omnino iniquitas lerrae, et regnabil super nos Sal-
legimus, quia ascendit Dominus ab Abraham, el ille vator niiindi. Regnabil et in nobis evacuans omnera
reversus est in locum suum (Gen. xvm, 53). Ita ct priiicipalum, et poleslatem', ct virtutem -tradens re-
tu reverteris ad locum tuum, cum Dominus ascen- gnum Deo et Patri, ut et inimica deslruatur mois,
derit a te, colligens se in smiirais, et dimittens te el sit Deus oronia in omnibus (1 Cor. xv, 24 ct
in infirais, ut in teipso relabens, locum invenias scqq.).
iguorantiae, infirmitatis et languoris. Qaia ascen- XI. Respectu diei illius tota haec vita praesens ho-
dens Dominus a te, tulit secum gloriam suain ct die appellalur, in quo sanclificari sludemus, ctesse
inajeslatero, et iilain quam libi, dum tcctiin fuit, parati quicunque veraciter filii sumiis Israel. San-
contulit sanilatem. Hoc est quod deplorat sanctus " tiificari a malo diverlendo, esse parali bonum fa-
DaviJ, revocans in memoriam bona, quse quandiu ciendo, ut eveliendo et deslruendo mundati, aedili-
cura eo fuit, ei Dominus conlulit; sed ab eo ascen- cando vero et plantando ornali, digni simus mane
deus sublraxit, et in locum suum rcversura se astare ei, et videre gloriam ejus; videre eliam ma-
ingeniiscens, dicit : Domine in voluntaie ttta, non in jestatem Dei in nobis, ablala omni de medio, et pe-
aliquo merilo meo, prmstiihli decori meo virtnlem. nitus aiiiii.ilatii tam iguominia infinna quam infirnii-
Averthti faciein luam a tnz, el faclus sum conturba- tate ignoininiosa. Desccndet Doininus in illa cra-
tus (Psal. xxix, 8). Sed cum sic contigit, recurren- slina die, auferens a nobis ouinem langtiorem, ut
duin ad eum est, si forte rursum permiserit se de- sitnobis salus propitians non qtiidcm aliquibus, sed
prehendi, quia et hoc consilium sibi, quamvis tur- omnibus iniquitatibus nostris; sanans, nec ibi, ali-
batus, dedit sanctus Dayid, et huinUeni lianc, qua qttas, sed ad omnimodam sanitatis perfectionem,
abeuniem revocaret, et converteret aversum, con- orones iiifiniiitates nostras (Psdl. cn, 3); redimens
fcssionem emittens, et dicens : Quw utiliias in san- de iiUeritu vitam nostrain, et coronans _nos in mi-
gttinc-tneo, duin descendo in cqrruptiouem ? Nunquid sericordia, et miserationibtis, atque replens in bonis
confitebitur tibi pulih, aut annunliabit veritalem n desiderium nostrtim (Psal. cui, 3-5). 0 mane lumi-
luam? (ibid., 10.) Et nttnquid in hoc aliquid 31 nosum, in quo astat Psalroista Doiuino, ut videat!
profecit'Et qiiideiu niullum, Nam petcn.s accepit, (Psal, v, 5.) 0 cras praeclarum, in quo rcspondebit
quecrens invenit, et pulsanli apertum est. Audivit sancto Jacob juslitia sua! (Gen. xxx, 33.) 0 mane,
siquidem Dominus, el miserttts est. tnei; Dominus -in quo ila replebtinttir electi misericordia Domini,
faclus est adjutor nieus (tfru/.,ll).In quoeimisert:is? ulexsullenteldelectentiir [al. laelentur] in aeternum!
In quo ei adjulor factus? In eo quod convertit plan- 0 cras! in qtio de exsilio ad regnuin, de mcerore ad
ctura suura iu gaudium, sibi conscidit saccum gaudium, de morte ad vitara egredientur veri con-
suum, el circumdedit eum laetitia (ibid., 12); au- fessores, et internain pacem mente et desiderio vi-
dilam faciens ei mane misericordiam suam, ut in dentes [al. videbunt].
' hoc mane
viriltle/ slans, iterum videret gloriam XII. Haecenim sonant famosa haec duo nomina;
suam.ul in hoc raane viriliter astans ei, elclare vi- Judaea [et Jerusalem, Egredientur, inquatn , efc
dens, non desidiose jacens, et in tenebris caligans, erit Dominus cum eis, et erunt per omnia con-
mandatam haberet in die misericordiara suara, stanles, videntes auxilium ejus super se. 0 dies be-.
quatenus majestatem ejus in se videret, et in eo, nedicta, in qua non solura nos requiescemus, sedv
hac die descendente, oranem ablatum a &elanguo- 0 etiam requiescet Deus quousque modo laboratur in,
rem gauderet. nobis, Laborat autem sustinens in reprobis. Huio,
X, Sic pius Domiiius, rationabiliter et valde sa- diei benedicet, et sanclilicabit eum, requiescens iiA
lubriter has suae in nobis dispensalionis vicissltudi- eo, a labore duro, in quo ei modo in pravts mori-.
nes alternans, dum aperit manura suam, omnia no- bus, et iuiquis operibus, molesli sunt reprobi. Re-.
slra imp.entur -bonitate (Psal. CXLIV,16). Averlente quiescet in eo etab omni opere, quod patrarat (Gen,
aulem ipso faciem suam, turbamur; auferenle eo ii, 2), in his, qui ad aeternam vitam praeordinati
spiritum suum, deficimtis, et in pulverein nostrum sunt, quando perfectis in cis ccelis, et terra, et
revenimur (Psal. cw, 29). Sed ne ad nihilum redl- omni ornatu eorum (tfrirf., 1), ipsis, de quibus lo-
gamur, si diu ab eo deseramur, ilerura ex more suo qtiimur, electis nulla inerit corruptio, nulla deerit
visitat nos in salutarisuo, emittens Spiritum suuni, perfectio, nihil aderit mali, nihil deerit boni, viden-.
nt creerour, et renovetur facies terrse noslrse tibus eis aeternura in aeternum.Cui sit honor et glo-»
(lbid. 30). Erumpere nobis faciens deiiuo hoc mane, ria in ssecttla sseculorutn. Ainen,
m quo videbimus gloriam ejus, et crastinatn dans
aobis illucescere diein, in qua videbiinus majestatem
219 ADAMIPRjEMONSTRATENSIS 220
SERMO XXIII. A illud, qttod solius est Dei,et Deuni illud huniile quod
1NDIE NATALl EOMINI. solius est hominis?
De sublimilale incarnationh Christi, et de spitiluali II. 0 Deus, idem homo! 0 homo, idem Deus! Cre-
electofumptofectu. ator noster, lilius nosler, Deus noster, frater uoster,
SYNOPSIS —
SERHONIS. 1. Nec ore digne exprimi, nec condilor
raente coraprchendi valet incarnationis sublimitas. nosterj caro nostra; Doniinus nosler, con-
— 2, In unam personaracreaturaeet Creatoris con- servusnoster, fortitudo noslra, iiifirmitas nostra, glo-
ventio quam stttpenda. — 3. Quis natns, de qua, ria nostra ignominianostra, pastor noster, esca nostra,
et quando peiisiculaliiis consideranda. — 4. 82 clmullain hunc iiiodum.Jesus Christus heri, elhoiie:
Quam congruenter natus de Virgine, in Bethle-
hem , terapore pacis. — 5. Yiolatores pacis ipse etinswcula: Jesus Chrislus (Hebr. xm, 8),.ne
remorantur , aut fugant Christum in se na- gcminetur unilas personae; heri, ne natura assum-
sciturum. — 6. Quid sit Ianceam et falcem con- pla extendatur seternilalc ; hcdie, ne asstimens in-
verli in vomerero. — 7. Quantopere aversandum
quod charitatem violat fralernam. — 8, Electos cltidalur tempore ; ipse et in swcttlu, pro eo quod
et reprobos una excipit sors nascendi: diversi in seternum vivat, temporalis in icierno (265), in
mores viveridi. — 9. S. Joseph typus electorum, quo mortuus cst, qui vivit in aclernum ; uno eo-
quorum mciitum consistit in conversatione san-
cta, et Ude recta. — 10. Corde credere, et ore " demque teinporis niomento, propter hodie, assu-
confiteri, deinde probe coiiversari recta oporlet roentis dominatur (266) gloriose una Jesu Christi
intentione. — 11. Ascensus a Galilaeain Judseain • persona in cado ; ct prdpler heri, assumptae, moritur
et a Nazareth in Bethlehein virtutum cardinalium in ligno. Ecce Deus noster hodie vi-
signat exercitiura. — 12. Non est decor boni ignomiaiose
operis absque reclititdine inlentionis, sibilis apparet, cum dicat verax theologus ille :
I. Exigit, dilectissimi, hujus sacratissimae _diei Deum nemo vidit unquam (1 Jcan. iv, 12). Et ipse
excellentia, exigit et devotio vestra ut inter vos bo- ad dilectuin et familiarem suutn Moysem: Non po-
die maxiine non sileat lingua nostra, non ferielur teris, inquit, videre faciem tne.nn ; non ettim videbit
verbum nostrum [al. cor vestrum]. Indignum nam- tne homo et vivet (Exod. XXXIII,20). Jam Deuni
que estutea diea_laudeDeilingna cessel hiiuiana, qua oculis perspicirous; jam verbum manibus contrecla-
ex carne virginea prodit Deus hoino. Sed et injn- inus, Deura in bomine, verbum in earne, intuentes
stum nihiloroinus eS', ut vobis tam avide petentibus omnera plenitudiiiem divinilatis habitare in boc
panem vilae, denegemus. Verunitamen, ctsi mihi parvulo nostro, fratre nostro, filio nostro, etiani
forte aliquid datum sit qttod yobis apponam, non corporaliter (Coloss. n, 9). Ut jam se adorari -ab
est, fatcor, tanta in me vel profunditas in sentiendo, Joanne, angelus non sinat (Apoc. xix , 10), qui su-
vel in pro"erendo facundia, ut venerandain hujus diei (p pra se, in Christo, naturam Joannis adorat.
elegantiain, velmente comprehendere, vel ore ex- III. Certe mihi triplex in hac nativitate sacro-
priinerequeam. Cogitans namqueapud me, etreco- sancla consideratio ingerit stuporem, considerante
gitans, volvens crebro in mente et revolvens quod me quae sit ejus persona, qui natus est-; qtiaema-
hac die evenit; non minus adrairabile quain suave, lcr, de qua natiis est ; ct qttod, in quo natus cst,
non minus praecelsura quam pium, eo magis. inde tcinpus. Et invenlo Deiiinesse qtti nascitur, Virgi-
recogilandum intelligo. Et quod non modicum mi- nem de qua nascilur. Quid horuhi, fratres, non ad^
rum est: quo plus inde comprehendo, eo minus jam mirainini ? super quo liorum npn obstupescitis?.
quodamraodo ine comprehendisse deprehendo. Ve- Quid miruin, si Deum admiramini ex homine pro-
rimitamen ut quid dico, quo plus inde compre- dire hominem; si virginem admiramini roatrem ? Ibi
Iiendo ? quia hoc solura inde comprehendo, quod una eademque persona, Deus et»homo: hic autein"
inde quidquam comprehendere non valeo. In hac una eademque feroina mater et virgo. Ibi Deus
'
ciquidem consideratione mea, in luce inaccessibili humanatus, et idem homo qui Deus. '.Hic au-
accedo, solas, per eara, tenebras meas intuens; ip- tem et fecunditas virginea, et virginitas 83
sam verp penitus intueri non valens. Sic mirabile fecunda. Sed et tantae pacis et quietis lempus,
fit hocexme scientia Dei confortata est, et non pos- I[) quomodo non erit vobis adinirationi, superbos filios
sum ad eam (Psal. cxxxvm, 6).Ipso raihi per eam inluenlibus Adam : qui ttirrim volebant conslruerc,
notificante [al. inriotescente] ignorantiam meam, ut ut celebrarent nonien suuni (Gen. xi, 4): invicem
sciam quid desit mihi, illud Philosophorum cxcla- provocantes, invicem invidentes, et.alterutrum su-
mans : Scio quod nescio.Quis cnim, non dico, compre- pergredi cnpientes (Gal. v, 26), in tanlain concur-
hendere, quod quidem omnem excedit scnsuni tam rere concordiam, ut, sopitis bellorum tiirbinibus, et
angelicum quara humanum ; sed quis digne vel obstu- tara pacifice consenlientibus ad invicem cunclis
pescere potest, quod ex femina Deusnatus est? quis gentibus, unum contingeret universo orbi principem
s;itis miretur factum videns, omniuin factorero, dominari, universum etiam orbem describi, uno
temporalem aeternuro, Verburo carnem, Deum ho- denique universum orbem numismate concludi?Si-
minem : et quia nimis longum est ire per singttla, quidcm exiil, ul nocte hac sacralissimalegiin Eran-
quae in bunc modum sunt, in puero isto qui hodic gelio audistis, edictuma Cwsare Attguslo, ut descri-
natus est, et homincm aceipere, incomprehensibile berelur univtrsus orbis. Et ibanl omnts, ut profiie-
(265) /1/. in mlernovivat, temporalis in wletmtm ; (266) Al. divinitatem, vel dominantc : Mendosui
Fotte seitiel in wtentum redundat. erat locus.
£2.1 SERMONES. — IN DIE NATALI DOMINI. 222
rentursinguli in suam civltatcm (Lttc. n, 1, 3). Et A nh (II Cor. xm, 11).Unusquisque veslrum modis om-
hinc conligit, sicut scilis , ut providente Dei, qui nibus ab allerius laesione abslineat, sollicitum se ex-
Iiodie in carne apparet, Sapientia, quae et attinuil a hibens servare unitalem spiritus in viitculo pach; si
fine usque in finem fortiter, et disponit oninia sua- fieri polest, quod in se esl, cum Qinnibushominibuspa-
viter (Sap. vin,' 1); contigit, inquara, ipsa provi- cem habens (Rom. xu, 18). Quia, sicut, tcsle Domi-
dente, ul ejus Bethlehem insignireturnalivilale, sic- no, filii Dei vocantur qui pacifici sunt (Matth. v, 9),
ut honorata fuit civitas Nazarelh ipsius eonceptionc. sic audacter dico quod filii diaboli vocari digni stnit,
Et ideo ad profitendum , juxta ediclura imperato- qui seminatores discordise sunt.
rium, illuccum gloriosa Virgine oporlet venire Jo- VI. Considerate quia illud in nativitate Christi
seph, prodente evapgelista causam, videlicet eo pacis tempus claruit in mundo, de quo prophetavit
quod esset de domo ac fqmilia David (Luc, n, 4); Isaias, quando ait : Et conflabunl gladios suos in
cujus ipsa Bethlehem civitas dicta est, vomtrts, tt lanctas suas in (alces (hai, n, 4). Et
IV. El faclum est, dum essent ibi, impieli sunt dies adjunxit : Non levabit gens contra gentem gladium.,
ejus (ibid., 6) : haud dubie quin bealae Virginis ut nec exercebuntvr ultra ad prwlium (ibid.). Facilo,
pareret. El peperil filium suum primogenilum(ibid., 7). quseso, spiritttaliter tempus illud apud vos, confla t?
Deus itaqueest qui lioraonatusest. Et est pax nostia B gladios vestros in vomeres et lanccas vestras itt f&i-
faciens utraqueunum (Epltes. n, 14). Qui venil nun- ces, Gladiuset lancea arma sunt, et vulnera iiiih-
liare pacemhis, qui longe erant, et pacem hls qui gunt; vomer atitem et falx instrtimenta qusedain
prope, pacificans in sanguine suo qum in cmlis, et sunt tisui bumano yalde necessaria, et hoininum
quce in lerrh sunt (Colos. i, 20). Sed, sicut Deum pasttit serviunt. Sed cum arma gladius et lancea
nasci non decuit nisi de carne virginis, sic nec nasci sint, coininus gladio perculimus; lancea vero longe
voluit nisi in tempore pacis. Et ne locum praeter- posita ailirigimus. Simililer cum instrunienta vo-
grediamur nativitatis, natus est in domo panis, qui mer.et falx valde necessaria sint, voraere quidem
ct ipse panis est vivus, de ccolo descendeng, de quo, terram suffodimus in arando, falce vero segetem
si quis manducaverit, vivet in aeternum (Joan. vi, secamus in melendo. Et quidesse putamus gladios
52). Decuit ergo Deum nasci de carne,virginis; vo- et lanceas, nisi duras verborum asperitates, et aspe-
luil pax in tempore pacis, dcbuit et panis in domo raseorum 84 durilias, pacem in audilorura cordi-
panis. Considerans aulem personam nascentis, pm- bus perturbantes ? Noniie hoc scnsit sanctus David,
nino-deficio; intuens autem" personara parienlis, qui dentes asseruit filioruni boininuni arraa et sa
supra modum obstupesco, in illius celsitudine ex- gittas, el linguam eoruni gladiura aculum? (Psai.
"
pavescens, el istius praerogativam non comprehen- LVI,5.) Gladio itaque, et quidem valde acuto proxi-
dens. Puto autem quod eliam dicetis hacc de vobis mum feris, cum euni verbo probroso, et aspero tu
et ipsi. Sed in bac gemina consideratione reverbe- raore iracundiae inflatus aggredeiis. Sed commitlG
rati, et ad vos repulsi, teropus nalivitatis ejus pro- gladiura tuum in vaginam, in teipsum convertij,o
ponite yobisadexemplum, scientes quod sicut per ferrum, increpans et accusans teipsura, et dimit-
nalivitatem carnis in terra apparere noluit, nisi in tens interim proximutn tuum, arguens el slatuens te
tempore pacis, sic nec velle eum inler vos per ad- contra faciera tuaui. C.onsidera niagis trabem quaq
yentum internae graliae suae apparere, nisi pacem est in oculo tuo quairi feslucara quae est in oculo
habueritis ad inviceni. fratris tui (Matih, yn, 3). Quia, etsi baec Cx parte
V. Vaeillis, per quos Christus, et cum absens est turbat, sed illa ex toto excaecat. Fode parietein,
ne veniat, moratur; et cuin praesens est, ne nianeat, profunde scrutans interiora tua; et ingressus quod
fugatur. Qui stint Iri? hisi perlurbalores pacis, uni- tibi apparet ostiuni, vide animalium et repliliuin
Utis diyisores, turbati, et alios turbantes, seminan- aboininalionem, et quae in eo depicta sunt idola
les inler fratres discordias? (Prov* vi, 19.) quales (Ezech. vin, 10) : et tolerabile videbilur quidquid
Dominus non modo odit, sed et dctest^tur aninia. , culpabile cerriis in proximo tuo, respectu horribilium
ejiis, mortifei-um illud venenum, qua ipsi inflali quse apparent in teipso. Sie cbnflabis gladios tuos
sunt, non solura per pravae conversationis exemplum in vonicres, eisdern videlicet verbis corripicns et
propinantes, sed et per suggestionem pemiciosi humilians teipsum, quibtis luraide et superbe irri-
consilii aliis infundere geslientes. Vps autem, fralres. tare et provocare solebas proximum tuum. Acu-
iwn ita didicislis Christum, s.i tatnen cum audhtis, et mine proprise accusationis suffodieKsinterioia tua,
in ipto edocii esth, sicut est veritas in Christo Jesu qui proximi iracunde solebas pungere etiam exte-
(Ephes. iv, 20), Pax voHs (Lucxxiv, 36), spiriluale liora. Lanceis vero longe posilos tangis, dura ab-
nostri pacifici verbum. llw.c, inquit, loculus sum vo- sentes a verbis detractionis tuae quietos esse non s.i,-
bit, ut in tne pacem habeaih (Joan, xyt, 33). Et nis, Domino te odibilem exhibens., durii surdo, con-
itera : Pacem , ait, habete initr vcs (Mare, ix , 49). tra legero, riialedicere praesuniis' (Levit. xix, 14).
Scitott quoniam qui ccniurtat vos, pjrtabit judicium, Consumptione nihilominus te exhibens dignuni,
quicunque-estiile[Galat. v, 10). Vox Doniini. est in dtini synibola dans, el venenosis polibus vacans,
Apostolo loquentis, el inPropheta : ldem ergo sapite, (Prov. xxin, 20), carncs quoqtie a«l manducanduw
fticem habete, et Deus pacis vobiscum erite'. dilectio- cocfers..
223 ADAMl PR^EMONSTRATENSIS 224
VII. Cur tibi tam suave"videlur absenti derogare', A £ Adain initium [at. interilum], non unam habei.t
detrahere nonaudienti?cur non magis tam proxirai oinnes in vita conversalionera, nec unam pcr nior-
qnam propria bona ulnis amoris ampleclcris, ut tem sortiuntur mansionem. Sed electi quidera gra-
quod in luturo ob hanc benevolentiaui te liianet tuita gratia confirlnantur per justitiam, in sanctita-
praemitim, spei cl certiludinis oculis inlueri possis? le, til salventur; reprobi vero, justo , sed occulto
Quad si sollicite agere studueris, nimirura lanceas judicio, relicti per pravitatem in 85 malilia
tuas nitttabis in falces , dum tam proximi, quam indurantur, ut condeinnentur. Hinc est quod re-
propriis roodis omnibus, benediclionibus insi- probi -de malo semper ad pejus pronmnt, donec
stens, agnoscis te de benedictionibus messtiriim ad scternam damnationem perveniaut. Electi veron
vilamaelernam, alquea derogationibus proximi ces- quodam quasi ihgenito dignilatis appetilu ad su-
sans, illius inlendis utiliatibus sernionis, pro qui- perna, desiderando, tendere non cessanl: quous-
bus dignus sis praemium in futuroselernaepercipere que regiium quod eis ab origine mundi paratum est,
refeclionis. Non levet, quacso, in vobis gens contra percipiant. Siciit eniin rcgis alicujus filius in servi-
gentemgladium: Quod quidem tunc agitis, cum vos, lute, sive statu aliquo ignobili natus, cum alioruro
nori defendeiites, ut admonet Apostolus, dalis locum poslmodum relatione, ingenuitatem, libertatem suain
irm (Rom. xn, 19). Sed nec exerceaniini ad prae- "' atque haereditatera cognosr.it, raodis eam oranibus
lium, ut in honore invicem prsevenientes, et in hu- acquirere studet: ita sanctorura electorunv Ecclesia
militate spirilus superiores vobis invicem arb'iran- in praesentis exsilii servitule capliva, et capt.v tate
tes (P/M7.II, 3), nequaquam efliciamini gtorise cu- servili nata, cuin per doctorum instructionem, ct
pidi, invicem provocantes, invicero invidentes (Gat. divinam irispirationem,' cceleslis ei ad quam prae-
v, 26). Sic pacis tempus in vobis efficietis, in quoi destinata est, patria innotescit: sUlim donec eam
apparere dignal.itur inter vos aiictor il!e pacis et acquiral, infatigahiliter insistere non desislit.
ainator, qul illo tempore per carnem apparuit ini IX. Electi itaqtte, alque ad vilara scternara prscor-
ihuHdo, !quo in ttnam convenerunt concordiam, dinati ad htiiic pertinent Joseph, de quo audivimiis ,
cuncta in orbe terrarum rcgna unisubjecta impe- quod ascendil a Gdlilwa, de civitale Nazarelh in Ju-
rio: ostendens sesuper hoc, suse quandbque missu- daam civitatem David, quw vocalur Belhlehem. Vcs
rtim praecones veritalis, qui vocarent ad arcem, ctt autem, fratres mei, hic exprimit Joseph, ul et vos a
ad mcenia civitatis (Prov. ix, 3) filios Dei, qui erantt provincia Consceudalis ad provinciam; a Galikca
dispersi congregantes in unum (Joan. xi, 52) ett ad Judseam, et a civilale in civilatem, a Nazareth in
colligentes a quatuor veniis terrae. , Bithlehem. Frequenler, ut scitis, Dominus Jesus so-
VIII. Eiiii! itaque edictum a Cwsare Augusto, n:a- lebat has obire prbvincias. Invenitur etiam honore
gis aiitcm a Domino Jesu Christo, ut describeretur lnaxirao has duas honorasse civitates, unam concc-
univcttm otbis (Lttc. n, 1). Quodquidero tunc edi- ptione su-a, alteram Vero nativitate. Duo sunt in qui-
eliim exiit ab eo, quando in praedicalionem mitlens> hus noslrum in prsesenti raeritum consislH: fidcs
discipulos suos, ait: Eunles in munduin universum,, videliccl recta et conversal-!o sancla, ut et recte crc-
prodicale Evangelium omni creaturm. Qui ctedideritt damus, et sancte nihilominus vivamus, sed minus
et baplizatus fuerit, salvus eril (Marc. xvi, 15, 16). perfecta fides est, cui confessio non aitestalur, sci-
Tunc ibant, ut profilerentur singuli incivitdtein suam» licet ut sicut: Corde eredis ad jusliliam, et ore con-
(Luc. ii, 3): quia credentes ct baptizati sccunduml 'fitearis adsalulem (Rom. x, 10); siiniliter et actio
quod SIIIISunicuique diclabat status : fidei confes- licel bona in se fuerit, retributione tamen nullate-
sionem per bonam ornabant conversationem : Unus-- nus digna crit, nisi sicut sanclitalem habes in exte-
quisque in su.o ordine. Ascmdil autem et Joseph a» riori conversatione, sic et rectitudinemieneas in in-
Gqlilma dt civilatt Ndzartth in Btthlthem civitalem i lerna intenlibne. Quatenus ideo quod bonum est
Divid,eo quod estel de domoel familia David (ibid., 4). agas, ut oculis illius interni inspectoris placeas : U-
De slatu electorum, qui quotidie fidei et bonorurai Q luni solum operis tui qusercns laudatorem, quem
operum profectibus, ad fulura de praesentibus, ad1 cxspectas remuneratorem. Heo necesseest, ut quod
a)ta de infiinis teridunt, inverbis his, juxta sensumi babes in corde', usque ad confessionem proficiat in
allegoiicum, lit menlio. Scilis, ftatres, quod omness ore. Qualenus tribulationis tenipore non erubescas,
sine ulla exceptione tara electos, quam reproboss uec pertimescas fateri in publico, quod de uoius fidet
eadem, juxta carnem, nativitatis corruptio produ- verilate sentis in occulto. Oporlet nihilominus ut a
cit. Nec esl aliquid lam eorum qui ad sortem electo- sanctitafe exterioris aclionis, ad rectitudinem con-
rum quam eorum qui ad massam perlinent repro-- scendas internae intentionis, quatenus sic extrinse-
borum, cui hsec vox Psalmislse non congruat : lnn cus exerceas bonum opus ad exemplum coram pro-^
iniquitatibus concep.tis sum , el in peccatis concepit \t xirao. ut liumarii plenam favoris mercedem fugias, nc
t»e mater mea (Psat.L, 7), cxceplo duntaxat illo,i, praemium intrinsecus exspectes, el exspectes a sola
qtti solus est inter mottuos libet (Psat. LXXXVU , 6). Deo. Nam et: Dominus dhtipat otta eorum qui ho-
Qui, cum Deus esset, peccatuni non contraxit, ina miuibut placenl; confmdantur; quoniam Deut sprcvit
tuatre couceplus.; nec fecit intcr homines conversa-i- eot (Psal.ui, 6). El qui opera sua faciunt, ut yi-
tus. Scd cum unuin habeat uhivcrsilas filiorurii n dcanlur ab hominibus, receperunt mercedem suar,\f
223 SERMONES. — IN DIE NATALI DOMINl. 223
(Matlh. vi, 5); nullam a Deo habituri.remuneratio- _\ . lehem gloriosior, quia uiajor gloria in Christi orlu,
nem, solum qiiem in opere suo qusesiverunl huma- quam in conceptu; majorque utilitas in pane qui
num pro mercede, recipientes favorenu sapit, et per refectionem saliat, quam in flore qui
X. Quod cum ita sit, cavele vobis, charissimi, in[ nilet, et per suavitatera fragrat.Flns itaque estomnis
bono opere veslro a furlivo appelitu laudis, qui et bona actio nostra, decoiein in se proferens et odo-
prxsenlis esl gratiae occisor, el futurae nihilominus; rerri; ul et praesentes alliciat, et absentes provocet:
relributionis destruetor. Hunc aulem geminum spi-. illos perbonum exemplum, quod conspiciunt, istos
rilualem profeclum, a fidescilicet ad cohfessionem,, vero per veracem fatnam, quara audiunt; praefert de
a sanclitate exterioris actionis ad rectitudinem in- se et spem, qtiia dc flore bono speratur Iructus in
ternse inlentionis: hicdttplex ascensus a Galisea adI tempore; sic et pro opere sancio merces in fine. Sed
Judseam, a Nazarelb ad Bethlchem designat. Nami hujus speciosi el suavis atque boni floris et in de-
Galilaea,ut scilis, revelationem; Judaea vero confes- fdrmilatem dccor, et in fooloremmulalur odcr. Ipse
tionem sonat, Flos vero interpretaltir Nazarclh, clL etiam qui speratur fructus non apparet: nisi teneri-
domus panit Bethlehem. Itaque Galikea ad fidei re- ludinem ejus a nebuloso et frigido venlo, et venlosa
velalionem; Judaeavero ad oris pertinet confessio- et frigida nebula, a vcnto ct neluloso frigore hu-
nem. Sic et Nazareth floridum designat decoreini B manselaudis rectitudo protegat internse iutenlionis.
«anctae conversationis; el nelhlehem sapidam refe^ Hocmodo a Galilseain Judtcam, a Nazarelh ad Be:h-
ctionem, qua Deusdelectatur in rectittidine inlernsei lehem conscendit S. Joseph. Esl et alius sensus in
intenlionis. Ascende ergo a Galilaea ad Judxam, ai hoc geraino ascensu, qui a nobis nullatenus occul-
Nazareth iu Bethlehem, ut quod iri cordect lide sen- tandus est: quia propler vos nobis est revelatus, tt
ti3, etiam coram ipsis persecutor!bus,et impugnato- vobis per nos transraissus-, sed bonum est ut in aU
ribus fidei faleri non limcas. Quaecunque etiara dei terum vobis difleramus sennonem; tum quiq ejlss
bono opere exterius coram aliis ostcndas: interiusi ad praesens intenderenon possumus ostsns!oni; t :'m
illius, qui discretor est cogitationum ct intenlionumi quia vos nimis non estis oncrandi. Laudemus iti-
cordis, oculis humiliter offerre studcas. Plene iiliquei qne totis cordis mediillis, el glorificemus natum de
cl perfecte haecquatuor agis; si in occulto recle cre- Virgihe, Deum verum, elhominem verum : Dominura
dis, si in publico audacter confiteris; si exteritisi nostrum Jcstim Christum, qui est cum Patre ct
bonum quidem oslendis opns ad exempium, et inlc- Spirilu sancto Deus per otinia saccula bcnediclus.
rius per intentioriem soli Deo placendi, seroper iliudI Amcn.
oplas esse secretum. SERMO XXIV.
XI. Et videtesi non in qualuor istis qiiatuor illae1 ITF.MIN DIENATALI DOMIKI,
virtutes continentur, quae ob raagnam, quaeeis inest, De spirituali profectu sanclorum, et de ntagna mul-
pepfectionem, candinales sive principales appellan- tiludine dulcedinh Dei, quam abscondil limenlibitt
tur, nam secrelum fidei nobis habere revelatmn, se, perfecil aulein sptranlibusin se
prudenlise; fidem vero constanler coram hoslibtis SVNOPSIS sF.RMo.MS.'—1. Damna cenodcx'8e vltanda,
Giei confiteri, forlitudinis cst. Sic nihilominus bn- Domini JJSU.— 2. Sub as'censuaGalilaea
exemplo
nam exercere operationem justitiac; omnem vero ini in Jutlseam, et a Nazareth in Belhlehem, spiritua-
eodem bono opere humanain refutare laudem atquei iis nolalur profeclus.— 3. Praoserjlia instar Iloris
favorem, lemperaiitise est. Non enim solummodo ad caduca; qusesetcrnum permanent, desideranda. -^
' 4. Opertiro bonorum exercitium est beatse prsede-
temperariliara pei tinet, carnera ab experientia tem- stinationis indiciiim. — 5. Ordo spiritualis asccn-
perare 8g vQluplalis ; sed el mentem ab appetilu sus per anacephalseosim ostendilur. —6. Posl la-
cohibere vanitatis. Aseendile ergo a prudentia quse psum feslinarc ad poenitenliaeremedium, ct crc-
bro suspiraread Deum, salulis futurae est probrt-
est in fidei agnitione usque ad fortitudinem, quae bile signum. — 7. Quod confirmat perseverantia,
est in oris confessione, Ascendite a juslitia, qtiae iii in sua cujusqite vocatione. — 8. Profeclui sp:r'.j
sanctitale est exterioris actionis, usque ad tempe- ,.°_ luali necessariura divinse gratise auxilium : ciijus
dandae linaliler cerli- non sumus.---9./n Abisag
rantiam, quse in reclitudine est inlernae inlentionis. graliae divinneidea, sub finfmrevelaridaeexprimi-
Hoc raodo de virtule in virtutem spirituatiterprofi- lur.— 10. Dies mystici, in quibus spiritualiter
ciende quotidianura magis ac magis in sanctitatc negoliandum. — 11. Quod gratia nunc operatur
occulluip, tttiic exhibebitur manifestuin. — 12.
augmentum (hoe enim dicunt sonare illud nomen Virtutum aetus ul finiendi in patriar. — 13. Cnr
quod esl Joseph) percipietis. Ascendetis et vos a nunc non pateat, quod gratia Dei de nobis dispi-
Galikea de civitate Nazareth in Judacara civilatem nit. — 14. Haecvila tabernaculum cst militaniis,
David, quaeestBethlchcra. ubi Christus inslar fullonis nos exercet.— 15.
XII. Et notate quod spirilualiter Bethlehem dici- Electi sunt quasi Chrisli vesliroenta, quae in via
ad palriam seriiper mundanda. — 16. Alia Christi
tur civilas David: quia maxime in rectitudine in- facies lurpala: alia formosaet desiderala.
lernae habitat inlenlionis et moratur Chrislus. Qtiia I, Videtis jam, ut arbitror, quod tam necc.->sariiinl
illud splummodo opus bonum approbal, quod ipro- vobis est, ut a Nazareth ascendatis ad Bethlehe.n,
pler se pure factum videt. Illi etiatn se debttorem quam est ut a GaUlseaad Judaeam, nara sicut illuni
agnoscit in retributione, cui se esse cognoscit in non confitebilur Dominu*coram Patre suo, quieunl
opere. Gloriosa quidem civitas Nazarelh, sedBeth- modo. cum recle credat, coram hominibus noncon-
227 ADAMl PR.EMONSTRATENSIS 228
fitelur; sic nec mercedem habebunt apitd Patrerol A dis ad Bethlehem, Ulilissimum [a/. ultimum] ccrle
suum, qui inccelis est (Matlh. x, 33), quj opera suai vobis hoc mbdoest ascendere, quia quo dcvotiiis
faciunt ut videantur ab hominibus. Fac nos consccri- ab illo esse confitemini in publico, quod vobis jam
dere, o sancte David,. in civitalem luaro Bethlehemi revelaltim est in occulto ; eo videbitis vobis copio-
de civitale Nazareth, ut luam et non nostrara in omnii sius patere, quod eatenus sensisiis vos latere. Nihil
boriooperenostrolaudem quaeramus.0 milisethumi- eliara Deo acceplius, quam fervoris spirilualis pro-
lis Jesu, qui in forma noslra, hodierna die, liuniilisi fectns, quam justitiae esuries est et silis. Jusluiri
apparens, quandiu in mundo £7 fuisli, non quae- pfofecto, ut esurienles suos impleal bonis, faciens
sisti gloriam tuain, sed ejus qui misit te : proculi eos a Nazareth agccndere ad Bethlehem : desidc*
pelle a nobis hunc oculum ncquam, qui corpus red- riuin cordis eorum tribuens eis, panem videlicet eis
dit tenebrosum (Luc. n, 34). Fuga a nobis, qui mul- conferendo operationis solidioris : qui prse nimia.
tolies in bono opere nostro se ingerit, humanae quam habent, ei placendi ayiditate, sanclitalem,
laudis appetitum, internse gralise inimicum; qui omnis quam exercent conversionis, quasi quamdam
opu$ etiara quaravis sit bonum, a relribulione cflicit depulant leneritudinem floris. Sic et in hoc sensu
alienum. Da uttibi soli, in omni quod agiraus pla- ascendit Joseph a Galilaca de civitale Nazarelh, in
cere quseramus : et a te affectemus in opere videri,. Judacarocivitatem David qtiacvocaturBelblehem, st
a le cliam cupiamus in opere remunerari., Da quo- quidquid tibi in corde revelatur, ex Deo esse pleno
que ut in nobis ad locura, unde exeunt flumina, re- ore confiteris : ct ,ab bis qt:ae jam explevisli, ad ea
vertanlur, quatenus in sapida refectione civitatis quae nondum aggressus es, pia avidilale currens,
tuae, o pulcher et forlis David, commoremur, nec ut et ea opere expleas.
suavi flore, decore, et decora ejus sanitate [a/. sua- III. Inlelligile eliam, quia mulla vobis Deus in
vitate] illicite delectemur. Sic, Domine, ascende- praesenti revelat, marofeslans vobis, et quoraodo
mus a Nazareth ad Bethlehem, dum et humanum, peccata evitare debeatis, ne supplicrum incurratis:
qui de sanc itale et fama boni operis procedere solet, et quomodo virtutem exercere, ut ad praemium per-
omnino respuimus favorcm : el luis, quodcunque tingatis. In futuro vero pro his, quae vobis non re-
agimus, occultis obtutibus, offerimus per rectam velantur, ejus in asternum laudibus vacabitis : mise-
tibi soli placendi intentionem. Vox tua, o pie, o ricordias ejus in aelernum cantabitis, in voce con*
bone Jesu hsec est .• Si ego glorifico meipsum, gloria fessionis, et exsullationis sonum emittenles exsul-
mea nihilest (Joan. vi, 54). Et ilerum dicis : Ego tantis (Psal. XLI. 5). Quodcunque [al. quacunque]
non quwro gloriam meam (ibid., 50). Fratres, si /r etiam hic in praesenti exercetis, sic est ad illud prae-
gloria Christi nihil sit si glorificat se ipsum : quid cellens, quod in illa felicilate habebitis, sicut flos ad
cst vel quid esse potest gloria nostra, si glorifice- panem. Nonne hscc sentit ille, qui ait: ld quod in
mus nos ipsos? Emundeimis ilaque nos ab immun- prmsenli momentaneum est el leve Iribnlalionh no-
ditia fsecishujus, quac sensim influere conatur in strm supra tnodum in sublimitate aternum glorim
internis molibuS nostris : sludeamus puri ;;tque de- pondus optratur in nobis (IlCor. iv, 17). Quid cst
faecati apparere in conspectibus ejus, qui est discre- momentaneum hoc et leve ? at per hoc depulavit
tor cogitationum et intenlionum cordis. qttamdam teneritudinem floris : quid vero ibi: su-
II. Videarous nunc quis iste sil sensus, quero ge- blime etaelernum? ac si id refectioni compaiet cui-
minus in se hic continet ascensus, a Judaea videlicct dam sapidissimi panis : et ideo si ab hac vilae prae-
in Galilseam; a Nazareth in Bethlehem. Si quidquid sentis serumna, in qua tibi bene vivendo revelatur
libi Deus de se ipso, sive de bis qusead eura peit'.- roodus, qni est in merito, ad illam amoris et desi-
nent, revelat: non de acumine subtililatis, vel de derii passibus ascendis felicitatem, in qua Dei i.i
merito sanclitalis tuse, seda graluila ipsius gratia aeternum laudibus insistas in praemio : ^profecto a
provenire non solum pio corde sentis, sed et plcno Galilseaascendis ad Judseam : bic enim Dominus in-
ore confileris, ut cum Paulo (// Cor. m, 5) dicas D I certa et occulta sapientise suse manifeslans revelat
non suflicientem esselecogitare aliquide.t le, quasi tibi condensa (Psal. xxvm, 9), in quibus diem illic
ex te ; sed suflicientiam tuam ex ipso esse, tunc de conslituas solemnem, scd ibi in templo suo omnes
occulto revelationis ad publicum ascendis confes- dicent 88 gloriam : quod est inilla superna Judsea,
sionis, ac per hoc a Galilsea ad Judscam. Quod si quia ccelestis illa, qtiam Deus inhabitat 1,Jerusalem,
tara avide esuris, et silis justiliam, ut nequaquam in divinse seroper laudis confessione est. Si autem
te perfectum sestiracs, quantumcunque perfectus a decoro et odorifero flore ad solidum Jllum aeternaa
fueris; sed, cum consummatus fueris, deputes te felicilatis panero praiparare te sludes, Desiderium
incipere (Eccli. xvni, 6) respectuillius boni, quod habens dhsolvi, et esse cum Cltristo (Pliil. i, 23);
adhuc deesl, quasi pro quadam teneritudine [al. illis quandoque admisceri cupiens, quos facit dis-
qui pro quadam habes teneritudine] floris, quidquid cuiubere, et praecingens se, atquc transiens minn
tibi in bono opere adest si niteris etiara [at. intro- strat illis (Luc. xn, 58) : quodammodo de Nazarelh
mittis te etiam] omnibus iriodis, quibus vales, ab in Betiilehcm consccndis, ut sicut permanes cum
his, quse jam acquisivisli, ad ea quac necduin ap- eo in Tentationibus suis in Naz*arelh: ila disponente
preltendisti pertingcrc : nimirum a N:t«arclh ascen- ipso tibi rcgnitm cdas ct bibas supcr mensam stian»
229 SERMONES. - 1N DIE NATALI DOMIM. 250
iii regno suo (Lttc. xxn, 20). Qiod rcgmim pertinel A t ninOquoadusquc e! pcr pccnilentiam plenam, et
ad Belblchero, quia cvangelista Bcthlehem spiritua- confessionem purain, atque salisfactionem condi-
liter appellat ejuscivitalem (Lttc. n, 4). gnam reconcilieiiiiiii, pacem habere valenles, pun-
IV. Sed unde hoe isli Joscph, quod sic ascendere gente ipso vos limoris et amoris stiraulis [al. sti-
possit?Oslendat nobis evangclista quarc sic ascen- inulo] in conscientia; et fugante atqtte trahente vos
dere potest? Ascendit, inquit, Joseph a Galilwa civi- ad se, nisiquia dilccli, et quadam estis ei cogna-
tate Nazareth in civitatem David, qitw vocalur Betlt- tiope conjuncti ? niagnum et vere mirabile et divi-
lehem (ibid.). Addil et causam, eo quod esset de domo num quid, quod ita: Charitas Dei diffusa est in cor-
et familia David (ibid.). Unde est hoc, mi fraler dibus veslris, pcr Spiritum sanctum, qui datus est
dileclissime, quod tam sludiosc in omni Ioco ct lem- vobis (Rom. v,5). Ejus habelis primiliat, et pignus,
pore exercitiis insislis operum bonorum, nisi quia clamanle ipso intrinsecus ad Vos Abba Palet: ipso
ad sorlem perlines electorum? nam quos prwdesli- quoque lestiinonhtm perhibenle, quod eslis fitii Dei:
navit, hos eivocavit; elquos vocavit, Iws etjuslifica- ac per hoc si filii, et hwredes; hmtedes quidem Dei,
rit (Rom. vin, 30). Quid crgo coricludilur, nisi cohwredesaulem Clirisli (Rom vin, 17). Magnum, in-
quos praedeslinavil hos etjustificaVit. Domus itaque quam, et vcre mirabile et omnino divinum, qitod
ac familia David haecest, felix ille est ccctus, qui B • suggerittirvobisinmente,uttamrhfatigabilitersuspi-
ad vitam praedeslinatus cst aelernam. De qua domo retis ad ipsnm, pro certo habentes apud Vos, nihil
atque familia trt simus, obnixe rogamus cutn dici- vobis posse suflicere cilra, nihil vos debere, quaerere
riius : Ab mlerna damnatione no; etipi et in electo- ullra, sed ad eumtendere, et in eo requiescere.Uti-
rum tuorum nos jttbeas grege numerari (267). Prsc- que non fallax hoc indicium salvalionis Vestrae,non
mittimus de hoc gemino ascensu, quo de Galilaca niendaX erga vos testiraonium elcclionis vestrae.
ad Judaeam, a Nazarelh ad Belblehem ascendimus VII. Hinc cst, dilcctissimi, quod nori solum ad
dieentcs : Dtesqnentstros in tua pace dhponas. huhc, in quo nunc estis, sanctilatis slatuin veni-
V.Tdeo ergo a Calil.va ad Judaeam, a Nazarcth ad Stis, sed in eo quoque virililer stalis. Eo quod ad
Bethlehem ascendis, quia es de domo ac familia Da- illum [al. quod ad illum] pertinetis pOpulum, quem
vid, quia ideo coram ipsis etiam persecutoribtis tltgit Domiuus in hwerdilalem sibi (Psal. xxxn, 12);
Dcum confiteris ln publico, quem per fidcm tencs ipso, qui vos prwscivil et prwdeslinavit conformes
In occulto : ideo ab ipso esse pleno ore confiteris, fieri imngini Filii sui (Rom.viii, 29): vocante et ju-
quodcunqiie libi per reve!alionerii inspiratuin esse stificante, in quem speratis, quod confirmans opus
sentis : idco etiam a revelatione, quae tibi in merito /, suum, quod opcralus est in vobis, quandoque et
prsesentis vitae contingit, cnrsii dcsiderii ad illam magnificabit: 89 ascendenlibus inlerim vobis a
aeceleras patriam, in qtta diviiraelaudis perenniter Galilaeaad Judaeam, a Nazareth ad Bethlehem, eo
celebres confessiones. Ideo quoquea sanctitalebonai quod estis de domo ct familia David. Et ad quid illo
actionis, quain exterins prnximis ad ulililatem de- ascendit Joseph? utiqiie ul profiteretur : hoc esse
monslras, ad inlernse recti:idineiii conaris pertin- puto,*quod ait Psalmisla : Quia illuc ascenderunt
gcre inlentionis, per quam soli Deo placeas : idco tribus : non omnes quidero, scd ttibus Domini (Psal,
nihiloininus ab ea, quam jam exercuisti, operalio- cxxi, 4); illaeVidelicel, quae pertineht ad domttm et
ne, ad illam, qnam necdura aggressus es, desideras familiara David : ct ascenderuni ad confilendum no-
venire conversationem ; ideo deniquea decore prae- mini Domini (Psal. LXXXIII,5): qui enim in dorao
sentis sanctilatis, quam nunc cxerces in merito, ad illa habitant, in saecula saeculoYumlaudabunt eum
sapidissimam cupis conscendere refectionem futura? et qui in illa Judaea commoraritur, divinis in aeter-
fclicilatis, qua frueris in prscmio, quia siimmi Pa- num laudibus vacanl [al. vacabunt], vocem emitlcn-
tris es Filius, et ad vitam sclernam praeordinalus : tes cxsullationis et confessionis.
Hlis siquidem tribus modis diximus spiritualem Jo- VIII. Sed nunqiiid ul profiteretur solus Joseph
seph a Galilaeaad Judseam, a Nazareth ad Bethlehem p ascendit? nequaquam, sed ascendit ut profiteretur
ascendere : causa vero est qiiod cssel de domo ac cum Maria desponsata sibi uxore prsegnante. Istis,
familia David. Unde enim nobis quod lam studiose de quibus loculi sumus, in praesenlis vitae via,
qtiotidiariis, imo continuis amoris passibus, his qui- profectibus inlendentes, matxem graliam nos
bns hucusqiie modis ascendendum dociiimus, co:> comitantem, nos denique ducenlera haberaus.
tenditis ascendere a Galilseain Judaeam, a Nazarelh Quia nullatcnus proficere possumus hisi ipsa nos et
in Bcthlehem, nisi quia de dorao estis ac familia praeveniretaspirans, et subsequeretur adjuvans, et
David? comitaretur consolans. Sed cum sit ipsa nobiscum
VI. Unde hoc vobis quod tolis viribtts odio habe- in via, quid nobis faciet in fine? etsi
pie speranms
tis, quod malttmest, et amalis quodboniim est, in^ nequaquam plene certi, neque omnino securi su-
clinantes vos promptc, et perseveranter omnibus, mus. Nonne operantem in se habent
graliam, qui,
quibus scitis el valetis modis, voluntali divince, et jpsa ministrante, juslitiam percipiunt atque sapien-
si quando, tangente aliqno tentationis impulsu, ab tiam? et tamcn Salomonis vox hacc cst : Sunt
justi
ea vos aliquatenus conlingit declinare ; nullaui om-
atque sapientes,'et opevaeatum in manu Dei sunt, et
(267) In canone missie.
'
£51 ADAMI PRJEMONSTRATENSIS 232
lamcn n««ci( homo, un odio, an amore dignut tit A , ejus ut paretet: el peperit filium tuum ptimegeni-
(Ecclet. ix, 1). Arridet nobis mater hoslra gratia tum (ibid.).
interna, et pie speramus quod ipsa nobis, quse' X. Dies istos Mariae, qyi in Galilsea el Nazareth
roodo sanctitalem confert in via, custodiens et per- incipiunt, scd in Judxa et Betblehcm implentur,
ficiens opera misericordiae, conformiter et felicita- desideria accipimus beata, ct sancla opcra, et qtise-
lem nobis conferet in palria, el quse crepit in no- cunqtie alia sunt yirtutum spiritualium exercitia;
bis opus Lonum perficiet usque in diem Jesu Chri- quibus magis ac magis qtiod imprsegnata s'.t, de-
sti (Philip. i, 6); sed tamen vilam nostram abscon- prehenditur Maria. Qtiia nimirura eo majorera pro-
ditarii intuentes, ct circumdatos atque involutos ponit nobis maler Gralia in futuro conferre merce-
nos tenebris iiitelligentes, plene, ut dixi jam, certi dem in felicitate, quo majorem el numcrosiorem
non sumus. Hsec est Maria desponsala Joseph nobis prorogat ganctitatero in conversatione. Nam
«xor : pro stella se exhibens in mari vitsc prsesen- egp puto quod fides quando lucet in nobis, quasi
tis, quia inter lot, qtias modo a carnc, modo a quecdain clara dies est. Magna, fateor, claritas dici
mundo, modo vero a diabolo susliiict iste Joseph, hujus, qua fulgente in nobis, credimus 90 Deum,
procellas i quomodo ad salutem peiiingere posset, credimus Deo, credimus in Deum. Stimme polen-
nisi luce slellse maximac, internse gratiae luceni prae-'B tem crcdimtis Deum,. summe sapientem, summe
viam haLerel? Hanc sibi habel noster Joseph de- bonum, Et in hunc modum credimus Dco veraci
sponsatam, sed carnaliter non cognoscit cam, ut promissori. Credimus. in Deum ul in ipsam suavi-
et tu.sic tibi intelligas eam, de qua loquimur, gra- tatem indeficienlem, et dulcedinem non fallenlem.
tiam adjutriccra adjunctarn, ut nihil ad raollitiem Sic et spes qusedam dies, et quidem valde clara,
glorise et laudis tuse pertinens requiras in ea, vel qua illucescente in nobis spiritualiter videmus ,
per eam, nec te,- qucm tantae sponsae castum decct quod corporaliter non valemus, asserente Apostolo:
esse custodem, impudicum, versa vice, quod absil! Spe not salvos factos esse (ilom. VIII, 24); et qtiod
contingat csse corrtiptorem. non videmus sperare, et ideo per patienliam exspe-
IX. Hinc est quod Adoniam Salomonis senteptia ctare. Dolor quoque qui nos pungil in considera-
tiiorli addixit (/// Reg. n, 25), quia misceri cum tifine malorum prsesenlium, ct limor qui concutit
Abisag carnaliler volttit, quam senex calefacientem in consideratione fulurorum, dies libi videbuntur
quidem haLy.it, sed , ul Scriplura ait: Eam non si recte perpendis( Nonnc scienlise claritas, et sa-
cognsvit, senuerat namque rex David, Itabebdligitttr picntise niliilorainus inaluritas in aninto queradam
wtatis plttfimot dies (111 Reg. i", 1), ut ct tu ad asseris esse lucidum solem in ccclo? ct quidem per
sanclilatis maturitaiem pertingere sludeas : et raul- iUam in mente oritur dolor; ad hanc vero via est
ti.nodara virtulum sp;riliialium clarilalem acquirere timor, dicente Salomone : Qui addit scientiam, ad±
contcndas. Cumque operiretur. testibus non cale- dit et dolorem (Eccles. i, 18); et aflirmanle sancto
faciebal se (ibid.). Ut lu quoque cum tibi eliam ad David : Inilium sapienlim timot Domini (Psal. cx,
abundantiam lerrena suppctuiit, nullain in eis, con- 10). Dolor itaque qusedam est in te dics, quia quo
solaljonem habeas, juxla Psalraistae admonilionem: magis in hac vila supcr prscsentcs lenebras doles,
Divilim siaffluanf, nolitecor apponere (Psal. ix, U). eo plus claritatera futurae illurainatus spirilualller
Quid cnim sunl lerrena omnia nisi quaedam eorpo- vides. Est et liraor, quia quo plus times supplicia
ris vcstiinenta? sed cum nullum prscbeant ei vcsti- incurrere pccnaeinfernalis, eo roagis illuroinaris ad
hienta calorem, accedat speciosa et casla Abisag quscrenda gaudia patriae ccelestis. Diei timoris suc-
ut calefacial senero, ut tu cum nujlam in rebus cedit dies pcenilenliac,quia luro bene vidcs, quari-
terrenis invenis deleclalioncm, pudicura internae tum poenitere debes de perpetratione cuipae, cum
graliae requiras complexum, qui te calore spiri- primum plenc videris supplicia pcenae: hanc sequi-
tualis desiderii accendat. Sic, dum renuit consoiari tur Juslitia, quae et ipsa dies esse non dubitatur,
anima lua, meraor sis Dei et dilectionis (Psal. « quam sol charitalis, ut unicuique reddcre possil,
LXXVI,4), quatenus ascendens a Galilaea ad Ju- quod suuro csl, illuminat, ul qui. in hac die honc-
dscam, a Nazareth in Bethlehera, Mariam tibi dc- slc ambulal sciat rcprobare malum et eligerebo-
sponsalam tecum habeas comitantem. Et quidcra num : illud quidem ne alicui noceat, islud vero ut
scimus, quod mater noslra Gralia super filios ado- prosit omnibus. Post hanc dies illucescit septi.xa,
ptionis suae cogitat cogilaliones pacis, et non alfli- el est Sabbatum requiclionis, clara videlicet quies
ctionis. Sed postquam eos dc praescntibus ad fultira et quieta clarilas intcrr.x contemplalionis.
perduxit, tunc primum quid de eis senliat, ostcn- XI. Ili sunt dies roalris, quos habet quidem in
dit. Quare cl Maria pfaegiians quae ascendit cumi Galilaeaiu Nazareth, sed consummalos eos in Ju-
Joscph, sed quem occulte aptid se in utero gerit daea, in Belhlehem ostcndit, dum ibi lilium peperit.
thesaurum, nequaquam cffundit pcr partum, nisii Sic el has in nobis virtules maler Gratia in piaesenti
Ipsa pariter et Joscph veniant in Belhleheni. Sic: exercct, sed eas iri superna patria consummabit
etiam legilis : Et factum est cum essent ibi (Luc.n, i et finiet. Ubi nobis proposium, quod de nostra
7), haud dubium quin Bcihlehcm, impleti suni diesi habct salvatione ostendet, qtio hic quidcm in spi-
233 SF.RMONES. -r- IN Dffi NATAL.S DOMINI. 234
rituali profectu prseveniens, et subsequens impin- A ut viJelicet quod in ulero portavit Maria pannis
guata fuit. Qiod eliaro omnino apud se firmum et involvat, et praesepio reclinet; quando, prout de
stabile habuit, sed a nobis in suis illud occulluin nobis in pracsenti mater gratia cogitat deleclabili-
inlerioribus gestans, et absconditttm esse volttit. bus aelernse felicitalis suavitalibus, et suavibus nos
Modo habel in nobis dies suos in fide, dum recle . circuindabit delectatiombus, in supernae nos illo
credimus; in spe, dum Unniler speramus; in do- patrise reponens secreto Ad hoc pertinere videtur
lore, dura niedullitus ob mala praesenlia dolemus ; verax illa beati Joannis assertio, et laeta promissio,
in timore, dum mala intuentes, futura timemus : qjjae talis est: Nunc filii Dei sutnus, et nondum ap-
habet el in pcenitentia dura pcenitendo culpas per- paruit quod erimus; scimus quoniam cum qppatuetit,
petratas puniinus. ln justitia dum operamur bo- similes ei erimus, qttoniam videbimus eum sicuti est
num ad ouines; in interna contemplatione, dura (IJoan. in, 2); hoc est dicere : nunc de Galilaea ad
per speculum in aenigmate, quantuin in hac nobis Judaeam, de Nazareth conscendimus ad Betljlehem,
carne morlali possibile est, gloriam Domini specu- quicunque de domo sumus ac familia David. Non-
laraur. Hos, inquam, in nobis habet dies, dum ditm apparet quod erimus, quod pracgnans portat
nobiscuni in Galilsea Nazareth commoralur, ut mater, cuni qua ascendimus; quid illud sit. Scimus
vero cum ascendenles una cum illa, a Galilsea ad B quoniam qtiando implebuntur dies ejus ut pariat,
Judseam, a Nazarelh pervenerimus [al. pervenie- pariet filium, et pannis eum involvet, et reclinabit
mus] in Bethlehem : ibi se nobis exhibet parien- eum in praescpio. Et cur non hic mater gratia
tem, quse se modo exhibet praegnanlem, quia bo- ostendit.quod de nobis senlil? ideo certe quia hic
num id nobis atque bealum ostendet aperte, quod in exsilio sumus, non in regno : in via, non in pa-
de nobis modo cogilat occultc. tria : non in requie, sed in labore.
XH. Irapletis his diebus ut pariat, consumraalis XIV. Et hinc est quod reclinatur in praesepio,
videlicet his, de quibtts locuti sumus virtutibus, quia non crat illi locus in diversorio. Tola vita no-
ut quod bic de nobis sentit, ibi aperiat, Nonne stra quasi quoddam diversorium nobis est. Quando
tunc implela, id esl fiuita et consumniata erit dies huc nascendo venimus, huc quidem divertimus ; et
(idei, cum tunc, ut ait Aposlolus : Non ambulabi- ad hoc divertimus huc, ut hic ad tempus simiis, non
mus pet fidcm, sed cutremus per speciem? (II Cor. in aeternum maneamus. Est ilaque haec vita prae-
v, 7.) Sic et dies spei tunc finietur, quando"vide- sens tabernaculum militantis, non cubiculum quic-
biraus quod modo speramus, et plene l.abebimus, scentis: slabulum viatoris, non dorous inhabitato-
quod per patienliam exspeclamus. Finietur quoque ~ ris: ergastulum exsulis, non mansio civis : diverso-
el dies doloris et timoris, et ftilgebit in seternum rium denique itinerantis, non aula manentis. Non
dies gaudii et securitatis. Nihilominus dics pceni- est ergolocus Mariaein diversorio, sedreclinal filium
tentise finicntiir, quia ntillum ulterius culpse mor- suuin in prsesepio. Quia congruum non est ut vobis
sum in conscientia senliemus, ut puenitere indi- praestetur in exsilio, quod donabilur in regno, ut
geamus. Mhericordiam, ut ait Psalmista, et veri- enim ait evangelista : Non potesl fullo facere vesti-
talem ejus quis requiret ? (Psal. LX, 8) non re- menta Jesu tam alba (Marc. ix, 2), sicut apparent,
quirent tunc verilatem promittentis sperantes, quid- quando in nionte transfiguralur. Et quis est isteful-
quid promisit jam plene tenenles. Sic nec requirent lo, nisi isle, de quo Psalmista se dicit aspergendum
miscricordiam rerailtenlis pceniteiiies : nihil ad rea- hyssopo, ut mundelur ; et lavandum ut supernivem
tum perlineus de praeterito non indultura habentes, dealbetur? (Psal. L, 9.) Veretu, Doniine Jesu, fullo
nihil pro quo misericordiam necesse habant re- noster es, qui nos mundos esse asseris, propterser-
quirere ex tunc commillentes. Dies finietur justi- raonem quem Iocutus es nobfs (Joan. xv, 3)..Tu
tiae. et finietur dies gloriae, in quo metemus non enim nos in praesenti stalu nostro, infusa aqua com-
deficientes, quod modo seminaraus : nam in die punctionis in pelvi menlis noslrae,- limore et araore
justitiae serainamus in spiritu, et in die gloriae |0 conculcas nos: et sic fullonis agens oflicium, ac
metemus vitam seternam. Contemplationis nihilo- proinde fullonis portas vocabulum, ablutionis aqua
minus dies finietur, in qua nunc videinus per vestimenta tua emundans. Nonne nos tuaveslimen-
speculum in aenigmate, et succedet illi dies ista ta«sumus, quibus pcr .fidem, quce per dilectionem
claritatis indeficientis, in qua videbiraus eum facie operatur, indueris?
ad faciem (/ Cor. xni,-12). XV. Hsec itaque veslimenta lua quotidie dealbare
XIII. His diebus itnpletis, his videlicet virtulibus dignaris effundens super ea aquam mur.dam inter-
renunliantes, pariet Maria filiura : ostendet gratia, nse compunctionis, ut mundentur ab omnibusinqut-
quam hic erga 81 nos occultam habuit senten- namenlis suis. Sed quis in hac vita tantum mundari
liam pacis, et immobile nostrae electionis proposi- valet, utnihil mundandum in se habeat? nam, utait
lum. Quod quidem propositum, quoniam pacificum Saloraon, quis polest dicere: Mundum estmihicor,
hic erga nos habuit, tunc plene monstrabit, quando purus sum a peccato? (Prov. ix, 20.) Itaque sunt
gaudio nos aeterno reraunerabit. Unde et hic dici^ mundi viri sancti, vestimenta Domini, el adhucmun-
lur : El pannh eum involvit, et reclinavil eum in dandi; quod qttideraita esseet ipse Dominus innuit,
prwsepio (Luc. n, 7). Qttod tunc quodammodo fiet, qui discipulos svos mundos esse asseruit, et corum
PATIIOL. CXCVIII. 8
135 • ADAMIPRiEMONSTRATENSK 236
tamen pedeslavit (Joan. xm, 5). Erit aulem quando A l Progressus Hebraicae religionis sub lege Mosaica,
— 6. Lex vetus iraago futurorum. — 7. Sapien-
nihil in se habebunt quod mundetur, nulla penitus tiores velerura Christum clarius noscebant ven-
indigentes mundatione, nulla inquinati erunt pollu- lurum. — 8. Seeundse descriptionis ediclum in
tione. Et quando hoc erit, nisi quando fulgebunt si- vocatione gentium. — 9. Christus sua humili-
cut tol in regno Patrh eorum (Malth. XIII, 43), quan- tate superbiam, et prsedicatione ignorantiam dc-
slruxil gentiliura.— 10. Prserogativa Ecclesiaeex
do in justitia apparebunt in conspectu Christi me-
gentibus collectae, secundtim Isaiae vaticinium.—
diatoris sui, quando clarebit sanctorum animaruin 11. Sacramenta religionis Cbristianse velut pannis
status, de quo in Apocalypsi Joannes: Sine macula, obvolula. Judseis aberranlibus sttccessertint gen-
tunt antc thronum Dti Hic est les fideles. —12. Edictum lertium esl inspirationis
inquit, (Apoc. xiv, 5). inlcrnae Quarlum eril in iiovissiino die. —13.
mons in quo transfiguraberis, Domme Jesu! in quo Gratiae praesentis et gloriae fulurse analogia — 14.
apparebit facies tua altera, illa videlicet supernae Camis noslrse duplex divcrsorium, vivenlis roun-
felicitatis sublimitas, in qua juxta proraissionem dus, mortuae sepulcruni. Christus in diversorio
natus, in praesepio reclinatur. —15. Apostrophe
suam dilecloribus suis ostcndet se ipsum. ad Christum, faclorem omniuro, facluin in tein-
XVI. Quid.ergo?-nunquidbifrontem facimusChri- pore: et inalrem ejus virginem.
stum? nunquid -geminam dicendus est faciem habe- I. Exiit ediclum a Cmsare Augusto ut describere-
re, ut de eodicatur intransfiguratione faciera aUe- B 1 turuniversus orbis(Luc. n, 1). Benedictus agnus ille
ra i) habere? (Luc. ix, 29) sic ulique. Nonne facies mitis et innocens, qui hodierna die in domo panis
ejns erat, in qua inluittis est eum, qui dixit: Vidi- nascens, in praesepio reclinari voluit, ut se ipsuin
mus euin, et non erat aspectus? unde nec reputavimus nobis juoientis suis in vitale proponeret alimentum.
eum : et adjunxit, nos putavimus eum tanquam le- Qui et in cruce moriens dedit ut velum teropli scin-
prosum, et percussum d Deo, et humiliatum (ha. deretur roedium (Luc. xxm, 45), quatenus revelatis
tii^.5); sed in facie longe alia eum conspexit, qtti oculis nostris considerare possimus mirabilia de le-
eum vocavit speciosum forma prm filiis hominum ge sua. En juxta quod promittit inlsaia : Apetit no-
{Psal. XLIV,3). Hanc autera utraraque ejus faciem' bis thesauros absconditot, et arcana secretorum (Isa.
conspexerant.; qui et ipsum in stola sua formosum, XLV,5), admiltens nos ad inleriora secretorum suo-
ct itibium ejus intuiti sunt vestimentuin (hd. I.XIII, ruro, et profundos nohis ct mysticos in Scriplura sua
1). Legitur quidem in Evangelio quod Conspuetunt sensus aperiens. Nec uno quidera modo, sed mtilti-
Judmi in faciem-ejus (Matth. xxvi, 67); scdionge fariam multisque modis loquitur nobis in Scriptura
altera erat, ad quam totis medulUs suspirabat, qui sua, ul cum unus sit sacrae Scripturae panis, varie-
ait: Quando veniam et appareba ante fdciem Dei ? p, las nos demulceat saporis. Aperiamus ergo. fauces
(Psal. XLI, 3.) Hsec est illa quam sibi demonslrari noslras spirituales, et cnnemur interno sentire pa-
cupiebat sanctus Moyses, qui ob magnam gratiam, lato, quis istc-sil sapor, quo hunc hodie panem san-
02quamergaDeum inveneratdicereaudebal: Ostcn- cttts Spiritus nobis condire dignalus est; qui ter-
dg mihi faciem tuam ul videain le (Exod. xxxm, 13). tio quidem jam in conspectu nostro est posilus, sed
Haccest illa allera faciesejus,quaeipso transfigurato cum sit per usum coraestionis velus, est lainen ad-
in monte apparuit: decor videlicet divinitalis ejus, huc per varietalem saporis novus. Ego enim pttto,
in quo videbaot cum electi sui in sublimitatc super- quod non uno sed pluribus modis cxiit edictum a
nae felicitatis. In qua felicRate, plena per omnia cha- surarao imperatore noslro, omnipotente Deo, ut de-
ritate cum eo ftcgebunt elccti sui, ul sint in monte scriberetur universus orbis. Quis est isle orbis nisi
hoc vestimcnta cjiis alba (Marc. ix, 2). El tam alba Ecclesia sive ccetus electorum, seu quocunque alio
sint, qualia non potest fullo facere super terram; . congruentiori vocabulo eorum potest exprimi coa-
quia krage major es"t mundilia, quani eleclis suis ventus; qui secundum propositum vocati sunt san-
Dominus in sublimi illa conferet felicitate; quam cli, quibus omnia cooperantur in bonum? Quos qui-
est illa, quam eis in praesenti confert sanclitate. Ita- deni prwscivitetprwdestinavit Deus Pater,conformes
qtie alba non sunt in terra, ut reclinet Maria filium D fieri imagini Filii sui ut sit ipse ptimogeniius in mul-
suiim in praesepio, quia locus ei non est in diverso- lis fraltibus (Rom. VIII, 29). Hic itaque est orbis,
rio. Ad quod nos perducere dignettir prsesepium, quem Dorointts pcr Psalmistam asserit esse suum :
qui pro nobis humililer dignatusestreclinari in pwe- Meits est, inquit, orbh terrm, et ptenitudo ejut (Psal.
sepio Jesus Christus Dominus noster qui cum Patre XLIX,12), quia suus est proprie et specialiter coetus
ct sancto Bpiritu Deus est benedictus in saecula. electorum, in superna felicitate locandus. Hic orbis
Amcn. est, quero, ut ait sancta mulier illa, posuit Deus su-
SERMO XXV. per cardines suos : Domini, inquiens sunt catdinei
ITEMINDIENATALIS DOMINI. tertm, et posuit tuper eot orbem (I Reg. n, 8); quia
De triplici summi imperatorh edicto. domini sunl praclati Ecclesiae, etecclesiam electorum
SYNOPSIS SERMONB. — 1. Descriptus orbis est Eccle- suorum eis imposuit regendam, ut aulem hic orbis
sia electorum: cujus praelati sunt cardines. — describeretur, invenies non quidem semel exiisse
2. Prima descriptio in vocatione populi Hebraeo- edictum a rege nostro Domino; si diligenter consi-
rum. — 3. Slatus ejtis triplex : primosub patriar- ali-
chis, secundo jugo servitutis, tertio lege Moysis. — derare volueris, quoties suorum ad se electorum
i. Singulorum inter se expensa proportio. — 5. quos Dominus ab exordio roundi vocavit per varios
23"» SERMONES. — IN DDJ,NATALIS DOMINI. «38
status temporum et diversas 93 successiones gene-:- A ciorum ac institutionum gcncnbus sacramenta im-
rationnm ; et cos vocare ad se nullo tempore cessa- ponens.
bit quousque veniet, et tradel regnum Deo et Patri: : IV. Ecce triplex ille antiqui populi status variis
Et Deus eril omnia in omnibuset inimica destrueturr temporum articulis distinctus: primus, in quo in
mors-(I Cor. x,v, 28). ipsis primis et summis palribus, ad unius est veri
II. Primum ab eo edictura cxiil, ut describereturr Dei agnitionem vocatus; secundus inquo ad ^Egy-
orbis, quando institutum fuit, utad ejus agnitionemi ptiorum est servitute liberatus. Tertius vero, in quo
anliquus ille Hebrseorura populus yocaretur. Hsecde- estperMoysen et Aaron in lege erudilus. In primo
scriptio prima facta est terapore patris nostri Abra- Statu exiit edictum a summo imperalore Deo, ut de-
hae. Illius namque antiqui populi status ab illo fi- scriberetur universus orbis: ille videlicet Hebrsco-
deli et beato sene, qui prima credendi via est, ex- rura populus in excelso patre Abrabam, et cseteris
ordium sumpsit. Quamvis enim lex scripia per Moy- eum subsequentibus patriarchis ad unius veri Dei
sen data sit, in sacramento tamen circumcisionis, ini agnitionem et cultum vocaretur. In secundo postmo •
quo multa ejusdem legis sacrificia continebantur, , dum statu, liberatus a captivitate de bcno ad melius
ante quodammodo data fuit : quandoqiiidcm cir- profecit, majore jam et numero auctus el furtiludi-
cumcisionem primus, ut scilis, Abrahain suscepit.. , neroboratus. Nam exceptis mulieribus et parvulis,
Unde de ea JudaeosDominus alloqucns, et apud quoss sexcenta tria millia quingenli exierunt de ^Egypto
exordiuro sumpsit, oslendens : Proplerea, inqtiit,, viri fortes, et expedili ad pugnandum, (Exod. xu,
Moysesdedit vobit circumcitionem, non quia exMoyse,, 37), quasi quidam, juxta sensuiri spiritualem, Jo-
sed ex palribus (Joan. VII,22). Circumcisionero qui- seph qut ascendit a Galilsea de civitate Nazarcth in
dem vobis dedit Moyses, non tamen ex Moyse, sedI Jiidaeam civitatem David quse vocatur Belhlehera. ln
ex patribus fuit. Quia nequaquam eam Moyscs no- primo slalu descripli ibant omnes ut profiterehtitr
viter, quasi quae primum non fuit, instiluit, sedl singuli in civitate sua, unum verum Detim colentes,
primo illi sumnio patriarchse datam, et pcr ipsumi ct sacramentum circumcisionis, in sua singuli do-
ad posteros transniissain, ne dimilteretur, sed de- mo ac familia, exercentes. In secundo vero ascendit
vole exerceretur, per Iegem postmodum confirmavit. idem popttlus jam auctus, quia hoc exprimit idera
Apparet quoque nobis tripartilus illius antiqui po- nomen quod est Joscph : et ascendil a revelatione,
puli slatus diversis temporibus distinctus. quam de Deo suo acceperat, et a tcneritudine illo-
III. Et primus quidern fuit, in quo vocatus est ille rum paucorum sacramenlonim, quae subierat in
niagnus pater Abraham, ad agnilionem et cultum . Jiigypto, ad plenam ejusdem Dei confessionem, ct
unius veri Dei, et post eura Isaac et Jacob, et filii solidiorem in multis, et varils sacramentorum ge-
ejusdem Jacob; qui duodecitn patriarchae vocati neribus refeclionem quasi Joseph, qui asccndit a
sunt, segregati ab aliis gentibus, et a Domino as- Galilaea in Judaeam, et a Nazarcth in Belhlehem.
sumpti in proprios. Secundus vero est, in quo a di- Venit Moyses raissus a Deo ad populum in ^Egypto,
ra el dura,atque diulina servitute ^Egyptiorum per revelans et manifestans eis, quod Dominus re-
Moysen et Aaron liberatus fuit, et ab jEgypto in spexisset eos: et eratquasi quaedam Galilaeareve-
manu forti et brachio extento eductus. Detcntus latio haec.
namque erat aliquandiu ille populus Doraini in do- V. Postmodum vero in deserio, ex 94 Q"0 tanta,
mo illa servitulis per mortetn Joseph, el nstus in taliaque ejus signa in ^gyplo, in mari Rubro, et. in
fornaceferrea: Odientibus, ut inExodo legitur (cap. ipso introitu, in deserto intuitus est, eumdem Deum
I-,13), jEgyplih filios lsrael, dtque ad amaritudi- suura et per amplius atque perfeclius agnovit, et de-
nem perducentibus animds eorum operibus duris Itili votus atque fidelis confessus est. Sic quoque in
el laleris, omnique famulatu, quo in tertw operibut jEgypto super sacramento agni paschalis populum
opprimebanlur. Exclamantibus aulem illis ad Do- sanctus Moyses erudivit, per ciljus immolationem
ininum a facie tribulaniis (lsa. xix, 20), recordatus D I ab iEgyptioium eos servitute liberavit. Et quideni
ipse misericordiae suae compassus est illorum rai- raagnum et admodum rairabile sacramentum hoc;
serise. Recordalus nihilomimis fcederis quod pe- sed quantum ad nurocrositatem, et varietateiri mul -
pigit cum patribus eoruin Abrabam, Isaac et Ja- torum ac diversorum sacramentorum, quaepostmo-
cob misit et Uberavit eos. Mhit namque Moysen dum per legem addila sunt; sic quodammodo hoc
servum tuum, Aaron quem elegit ipsum : ponens in ad illa friit, sicut flos ad panem est. Status ilaqite
eisverba signorum suorum, et prodigiorum (Exod. n, ille in quo a caplivitate est liberatus, quasi quae-
24 ; Psal. civ, 26), qui regem jEgypti induratum dam est, juxta hunc sensum, Galilaea et Nazareth :
«na cum gente sua gravissimis ferientes pla- ille vero perquem, per legem, in deserlo esteru-
gis, populum ab ejus dominio eripuerunt, et ditus, quasi quscdam Jtidaca et Bethlehem. Ascendit
creptum de jEgypto eduxerunt. Terlius quoque ergo Joseph a Galilsea de civitate Nazarelh in Ju-
ejusdem populi status fuit, in quo eura Do- daeamcivitatem David quae vocaturBethlehem, quia
minus in lege sua per Moysen et Aaron erudivit, profecit auctus populus ille a revelatione, qifam de
varia ei, ad formam vitse pertinentia, statuta Deo suo perceperat, et a paucis illis sacramentis,
promulgans, et divisa ei in pluribus sacrifi- quae suscepcrat in jEgypto, ad plcnam Dei sui con-
239 ADAMlPRjEMONSTRATENSIS 210
fessionem, et spiritualem refectionem, qua et ira- A telligentiara requievit. Ul non immerito Maria, qutx
pinguatus postmodum est in temporalibus, et di- peperit filium, reclinarel in prsesepio, cui locus non
vcrsis sacramentorum gcneribusin deserto. Etideo erat in diversorio.
ad hunc perlingere meruit ascensum, quia de domo VIII. Haecde primo edicto, in quo antiquus ille
erat ac familia David (Luc. u, 4). Hunc itaque popu- Dei populus ad spiritualem venit protectum dicta
lum in terapnre illo, prae cunctis quse tunc sub cce- sunt. Ut autem de quodam loquamur edicto, quod
lo erant gentibus, elegit summus ille David, quse et ad novum Ecclesiae populum pertinet, qui de gen-
prae cseteris, quae in mundo erant nationibus, ad tilitate ad fidem vocatus est, tunc quodaiumodo, ut
sorlem tunc vidcbatur pertinere electorum, quasi nobis videtur, exiitedictum a summo illo rege Cbri-
quidam spirilualis Joseph, qui erat dedomo ac fa- sto, ut describeretur universus orbis, quando
miliaDavid. Etad hoc asceudit Joseph ut profitere- salubre illud . djscipulis suis opus injunxit,
ttir, quia ad .desertum populus ille venit, ul Dei sui dicens. : Euntes in mundum univertum, prwdi-
obsequiis insisteret. Norine hoc innuere videtur cale evangelium oinni creaturm (Marc. xvi, 15).
Moyses, qui dicit : Viam trium dierum ibimus in Hoc quodammodd per spiritura inteilexit san-
deserlum ut itnmolemusDomino Deo noslro ? (Exod. (tus 95 propheta IsaiasJ ediclum, quandoin per-
v, 3). Dicit item ipse Pharaoni: l:mc dicit Dominus sona siimmi iniperatoris nostri claraavit, diceus :
Deus Hebrmorum : Dimitte poputum meum ut ta- Super monlem caliginosutn levdle signum, exaltate
crificet mihiin deserlo (ibid., 1). vocem, levate manum, et ingrediantnr portat ducet
VI. Sed quid esse putamus quod dicitur : Ut pro- (ha. xiu, 2). Mons caliginosus profunda gentilitas
fiteretur cum Mariadesponsata sibi uxore prmgnanle ? fuit, mons propter superbiam, caliginosus propter
(Luc. ii, 5) nisi quod populus ille ut breviter dica- ignorantiam. Quia enim per elaliohera inflata tu-
mus Deo serviebat in deserto legi copulatus et con<- mide se erexit, mohs fuit, quia vero non solura per
junctus occulta in se mysteria continenti. Haecest superbiam intumuit, sed et tenebris ignorantiae cae-
Maria Joseph desponsata uxor, lex videlicet illi an- cata a veritatis luriline aberravit, non simpliciter
tiquo populo, quasi in quodam spirituali matriino- mons sed etiam caliginosus exsliUt. Surgebat jam
riio dala, quse eliam bene praegnans dicilur, ob pro- [al. tunc] jnssio ut super htmc montem caliginosum
funda scilicet mysteria, quse in se lex continebat levaretiir signtim ; nSm exiit edictum ut detcribere-
occulla. Haecautem qusc usque ad adventum Filii lur univertut orbis (Luc. u, 1). Signum siquidem
Dei in carne duravit, eurodem Dei Filium taro in hoc : signum est humililatis conversatioiiis Christi,
suis cseremoniis, quam in prophetarum dictis prae- P et veritalis prsedicationis in quo positus est : tara
nunliavit el in fine etiara praesenlem exhibuit. Un- huniilia oslendensVvendo, ut praeberet exemplum,
de hujus, dequo loquironr, legislator, et duxpopuli quam vera prsedicans instruendo, ut infunderet do-
Moyses : Prophetam, inquit, suscitabit Dominus de cumentum. Cui tamen a multis conlradicitur : nam
fratribus vestris ; tanquant me ipsum audielis (Deut. signo veritatis ab haerelicis, el humililalis quidera
XVIII,15). Itaquedura in hoc statu subtempore legis a scribis.
scriptse et prophetarum populus ille fuit: ipse finis IX. Hoc auteiri signura quomodo [ al. quodam-
legis ad justitiam orani credenti Christus apparuit, modo] super moritem caliginosum levatum fuit?
quia Dum essent ibi, impleti sunt dies ejus (Rom. x, hocest, quando superbse genlilitati insigne patuit
4), haud dubium quin Mariae, ut pareret: et peperit humilis conversatjonis Christi, ut elala humiliare-
filium primoyenitum (Luc.u, 7). Quodammodo Ma- tur, quasi veritatis praedicationis ejusinsigne patuit
rja pcperit filium, dum lex nuntiavit Christum ; sed aberranti, ut csccala humiliarefur. Exaltale, inquit,
haec Cbristuni lex sub velamentis holocausloruin et vocem: prwdicate evangelium omni creaturm (Marc.
sacrificiorura, victiraartim et caererapniaruni: pro xvi, 15); ut prsedicalionis nimirura clamore me-
phetia quoque sub figuris et senigmatibus abscondi- dianle, et veritatis lumine irradiante, caliginis de-
tum habuit, qaia et Maria filium suum pannis invol- r. ; pellalur obscurilas, quse lriontemsolebat operire. Le-
vit, dum lex et prophelia Chrislum, quem prae- vate tnanum, iit rairabilia quidem in miraculis
nunliavit sub occultis mysteriis abscondit. ostendenles, sed humilia in prsedicalione praeten-
VII. Quae lex etprophelia omnibus quidem impo- dentes, per exemptum humilitalis tumorem, et alti-
s.ta fuit; sed non ab omnibus intellecta, soli per- tudinem montis in plana et ima commutetis. Extunc
fectiores et sapientiores, quod Christus ad salvan- ingredi poterunt portat ducet, id est in cordibus hu-
lum genus humanum venturus erat, agnoscebant. miliatorum et illuminatorum subjectorura per obe-
Ad hos arbitror pertinere praesepium, in quo Maria dientiam intrare poterunt doctores. Sed quibushoc
fiiium, quem peperit, pannis involutum reclinavit; injunxit negotium, ulhoc modo signum super mon-
ad illos vero qui Ipgem quidem .et prophetiam su- tem caliginosum elevaretur, ut vox exaltaretur, ut
scipiebant, sed venturiim minirae intelligebant spe- manus levaretur? Ego, inquit, mandavi santificatis
ctareaestimodiversoriuin, in qtto ei locus non fuit; meit: vocavi fortei meot in ira mea, extullantes in
divertit siquidem lex et prophetia ad omnes, sed gloria mea (hd. xu, 3). Apostoli itaque, martyres
non ab omnibus intelligebatur ; apud perfectiores et et sancti doctores sunt, quibus hoc olficium iinpo-
sapienliores annunliatus, per eam, Christus per in- suit. Nam sanctilicati sui illi spiritualiter siint, de
241 SERMONES. - IN DIE NATALIS DOMINL 242
quibus et pro quibus Patrem in passione alloquens,, A Iium lalet intelleclu. Quid eniiq aliudest sacramen-
ait: Et pro eis tanctifico me ipsum, ut tint et ipsii tura baplismi in aqua; sacramentum corporis et
tanctificati in veritate (Joan. xvn, 19). Fortes in iral sanguinis Christi in pane et vino : sacramentura
fua, sunt martyres in lurore persecutionis robusti. impositionis manuum in unctione chrismatis : quid
Exsultantes in gloria mea : sunt sancti doctores, pa- csctera sanctae fidei sacramenta, in quibus agnitus
eis tandem tempore arridente, in Domino lsetantes. esse creditur, nisi quidara panni, inquibus natus
X. Tiinc autem, ut in sequentibus habetur, so- involvitur? et praesepium, ubi domila animalia mit-
nuit vox multiludinis in montibus, quasi populorumi ttinlur. Nonne sacri verbi est intellectus, ubi man-
frequentium, pro eo quod instanter verbo Dei prae- sueti et hurailes spiritualiler reficiuntur? quiescit
coriibus insistentibus verilatis, in populis innume- ergo in sano sacri verbi inlcllectu apud gentiles,
ris sonus intonuil confessionis fidelis. Et subsecu • qtii in nulla carnali lilterae intelligentia quietem ha-
tus idem propheta adjunvit: Vox tonitut regutn, et1 bet apud Judaeos, quia ideo reclinalur in prsesepio,
genlium congregatarum (ha. xm, 4); quod non est quia non erat ei locus in diversorio. Nam qui in
alkid, nisi quod apostoli profecti prsedicabant ubi- mundum venit, apud Judaeos primitus divertit; sed
que, et veritatem suscipiebant, et confilebantur ibi locum non invenit, quia ut ipse ait : Venit in
gentes in unitatem fidei colleclae. Primuin itaque: B noinine Palris sui, et non receperunt eum (Joan. v,
vox sonuit regum ; deinde genliura congregatarura. 34). Et alibi de eo per Joannein dictum est : Inpro-
Quia primum exeunte ediclo a Chrislo, ut descri- pria venit et sui eutn non receperunt (Joan. i, 11).
bereturnniversusorbis : ierunt aposloli in mundurai Sed liliis alienis nienlicntibus ei, et claudicantibus a
universum praedicare Evangeliuni universae crea- semitis suis (Psal. xvn, 46), populus quem non
turae. Et lunc ibant omnes, ul profiterentur, sittgulii cognovit servivit ei, in auditu auris obedivit- [al.
in civitale sua, quando, ut in Actibus apostolorumi servivil] ei. Quia Judaeis eum per prophetas ven-
legitis : Crediderunt gentes quoquot erant prwordi- turum praedicantibus, sed praesenlem negantibus,
nalm advitam wternam (Act. xm, 48); conftuenlibtts,, el a via veritalis aberrantibus : populus gentiunt
ut ait Isaias, ad montem illum domumDomini omni- prius non cleclus, eunidcm Christum Dominum, et
busgemibus (ha. n, 2). Hoc est, quod ait sanctus\ per fidcin suseepit, et ejus obedienter praeceptis
David, velle se cognoscere in terra viam Dominii acquicvit. Qui nirairura Judaei, quod negligenler
(Psril. LXVI,3); in Ecciesia scilicet de genlibus fi- praetereundem non est, et filii vocanlur, pro eo quod
dem ejus, ef in omnibus genlibus Jesum suum. secundum cleclionem charissimi sunt propter Pa-
Tunc eximius ille apostolorum chorus a populo Ju- tres; sed alieni, quisecundum Evangelium inimici,
daeoram, ciii per legera et prophetas de Christo propter gentes. Et hoc modo dum loctira habere
revelalum eral : ad confessionem Ecclesiae de gen- non potuit in diversorio, rcclinavit eum Maria in
tihus accessit, et a Synagoga quaeexleriorem in lit- praesepio : infundentc ipsum sapientia intelleclui
tera legis florem tenuit, ad populura genlilein venit. -genlium dum per fidem introitum haberenonpo-
Qni in eo quod fidem suscipiens sacrae Scripturse luit ad corda Jtidaeorura.
panem, spiritualis intelligentite dentibus, per expo- XII. Esl adhuc quoddam tertium edictum, de quo
sitionem, coniniiiiuenJo, coinedit .-illius in quem unacumhisquaead illudpertinent, induobushis ser-
desiderant angeli prospicere (/ Pelr. i, 12) et qui monibus, qui hunc proxiine praecedunt, prout Spi-
fortis el potens cst in praelio (Psdl. xxm, 8), in se ritus veritatis] infudii, coram charitate vestra locuti
mansionem coustruxit. Quia tisii desiderdbilh vel sumus:ipsumestinternainspiralio, qua fortisillcpti-
manu forih sonat David. Nonne hic sanctus Joseph, gnator noster, adcujusbeatamsuspirarousvisionem,
gloriosus scilicet apostolbrum cceius de dorao est suumquotidie non cessat visilare electum : asccn-
ac famiiia David, quos ipse non jara servos, sed dere faciens suumJoseph a Galikea ad Judaeam, a
amicos, quos fratres suos alibi nuncupal? (Joan. Nazareth inBethlehein,eo quod sil ipse de domo.ac
xv, 13; xx, 17) quosefiam Patris sui appellat filios? D _ familia David, ut profiteatur cum Maria desponsata
(Matth. v, 45). Et ascendit ut profiteretut cutn Maria sibi uxore praegnanle, eo modo, quo vobis ostendere
desponsata sibi uxore, ut genlilitali confessionem curavimus in his duobus sermonibus, qui hunc
fidei prsediearet, habens sibi conjunctam sapientiam proxime praecedunl. De uno adhuc loqui volutnus,
quam Salomon vccat amicam suam (Prov. vn, 4). et quidem quoad brevius possumus, quia debitum
In qua profundorum quidem roysteriorura latital sen- edictum necdum ab imperatore noslro exiit, exibit
sussicut in praegnante latital fetus. aulem tunc, quando illa instabit hora, in qua om-
XI. Et (actum est, dum essent ibi, impleti sunt diet nes, qui in monumentis sunt, audient vocem Filii
ejut ut virgo parerel: et peperil filium 98 iuum pri- Dei, et procedent (Joan. v, 28). Tuncexibit edictum
mogenitum. Tunc spiritualiler quodaminodo in Be- istud, qiiando canet tuba, et morlui resurgent in-
thlehem Maria Christura peperit, quando ipsum corrupti (1 Cor. xv, 52). Tunc exibit qui media
catholica sanae praedicationis sapienlia per plenam nocle clamor fiet : Eccejsponsus venit, exite obvianx
rectaefidei.notitiam genlUium cordibus infudit. Qui ei (Matth. xxv, 6). Hoc exeunte edicto ibunt non
pannis involiitus reclinatur in praesepio, quia in quidem aliqui; sed omnes, quia virgines omnes latit
fidei 'lai^s sacraraentis, in roansuetorum et humi- prudentes quant fatuae, sponso veniente, surrcxe-
2& ADAMl PRJEMONSTRATENSIS 244
runt, quae ipso morara faciente dormierunt, et dor- A evangelica exposuiraus, vestro relinquenles ar-
mitaverunt. Et quidem ibunt omnes, ut profiteantur bitrio', quis eorum vobis congruentior videatur,
omnes singuli in civitate sua, quia tunc surrexerunt, sed sive aliquid eorura susceperilis, sive omnes
ait Evangelista, omnet virgines itlm et ornavetunt simul reprobaverilis, hoc pro certo habemus,
lampadet tuat (Matth. xxv, 7). Celebrabitur a sin- quod magnse omnino bumililatis, quod natus de
gulis professio sua die illa, quia nihil tunc celabit Virgine Deus, Dei Filius pannii involvilur : magnse
coiiscienliam, ex omnibus, quae in se anteacta ha- nihilominus mansuetudinis, quod in prscsepi recli -
buit vlta. Tunc ascendet electus quilibet a requie natur. Quid nonne bovis et asini prsesepe locus est?
animse, ad felicitatem, qtiam siinul in anima ha- pueristeDeus est, puer iste Dei Patris sapientia
bebit et corpore, quasi quidam spiritualis Joseph, est. Nonne mifarts Dei sapientiam poni ante asi-
qui a Galilsea ascendet ad Judaeam, a Nazareth num, divinitatem ante bovera ? et taraen ita expe-
ad civitatera David, quae vocatur Bethlehem. Et diebat, nam nisi ita esset, nec bos cognosceret pos-
istud ei proveniet, quia de domo ac famiiia Da- sessorem suuro, nec asinus ptsesepe Doinini sui.
vid -est. XV. Opueromnium Creator, quam huinililer re-
XIII. Quousque vero exeat illud edictum, in sola clinaris in praesepio (ha. l, 3), qui potenter domi-
electus quisque animae suae requie exsultat, quod 'B naris in ccelo! ibi coeli ccelorum capere te non pos-
evidcnter beatus Joannes in Apocalypsi innuit, qui sunt, bic autem in angustissimo praesepi contenlus
datas sanctis stolas singulas albas dicit. At vero es, ibi in raundi principio terram herbis virenlibus,
cum ad illam civitatem ccelestem Belhlehem perve- et facienlibus fruclura ornasti, lignisque pomiferis
niunt, cum ad terram suam, quaeJudsca est ascen- et seinen facientibus; firmanicntum sole videlicet,
derint; in eadem terra sua, juxta promissionera luna et stellis decorasti, ccclum volatilibus, aqtias
prophctse duplicia possidebunt, quia plenam simul piscibus, terram reptilibus, jumentis et bestiis re-
in corporeet anima beatitudineni sine finehabebunt. plesti: hic autem in fine mundi paraiis involutus
Tunc selernaliter gaudebil sanctus Joseph in voce es! 0 majestas! o vilitas! osubliroilas! ohumilitas!
exsttltationis et confessionis (Ptal. XLI, 5) : iii illa o immensus, aeternus et Antiquus dierum! o
domo panis, edens et bibens super mensam Patris parvus, temporalis et infans, cujus necdum est
gui (Luc. xn, 30), Ad cujus domus felicitatem sic unus diei vita super terram! Gaude et laetare ,
lequies illa est, quam habebunt in anima sancti, o Virgo beata! illum amplectens in ulnis, illum te-
fcicutflos ad panem, Profitebitur tunc ideui Josepb nens in brachiis, quem innumerabilis cceleslium spi-
cnm Maria sibi desponsata uxore prsegnante, ut cor rituuin chortis plene capere non potesl, latentem in
taumetcarosuaexsultentinDeura vivum. 97 Q"i& ^ sinu Patris. Hinc eum adoras ut Creatorem, hinc
peget carnem spiritui subjeclain, uxorem quamdain portas ut infantem, hinc veneraris ut Dominum,
c«se auimse desponsatam? qiise profecto culpanda hipc ampiecteris ut filium ; hinc ei in menle proster-
est sicut meretiix irnmunda, cum contra spiritum neris ut Excelso, hinc vultu ei blandiris ut parvulo.
repugnans, explendis foedseconcupiscentise operibus Gaude el exsulla bodie quam maxirae in partu tuo,
insistit : sic nimirum ut uxor est pudica laudanda, 0 virgo dulcis! o suavis, o inilis! quh<quera conce-
cura spiritui acquiescens, bonis strenue actibus in- pisti sine corruptione, portasti sine onere, peperisti
tendit. Et considerate quara rectum in consumma- sine laesione. Assiste nobis et excusa nos, pia ina-
tione hominis observat et congrutini ordinem Deus. ter et clemens, in tremendo judicio ejus, ut quera
Primura namque bonus homo bonurii in aniraa con- modo Redemptorem laeti suscipimus, venientem
cip.t proposilum, deinde ipsa disponente ad bonura quoque Judicem securi videamus. Qui cum Patre et
illud, per corporis miuisteriura, perducit .officium. Spiritu sancto regnat Deus, per oinnia saeculassecu-
Sicet ipsa anima in ipsa sola requie sua piimum lorum. Amen.
Iselatur : deinde felicitate seterna sitntil corpus et SERMO XXVI.
enima perfruitur, In sancla hac Betblehero parit D ITEMIND(ENATALIS DOMINI.
1eec virgo filium, jueundum inse aelernaeincorru- De ttiplici yralia Dei et de beneficih ejus triplich
ptionis possidens fructum, qui eliam quot beatiludi- gratiw.
nis donis cumulatur, quasi tot pannis involvitur. )n SVNOPSIS sEHMONts.— 1. Dci incarnalio dicla anto-
prsesepi reclinatur, dura in illo superno secreto re- nornastice opus Dei, Crealionis nostrae dona. —
ponitur, quia non erat ei locus in diversorio. 2. Hoino inilio possessor sui, Dei, et creaturarum,
XIV. Geminura, ut videlttr mihi, caro npstra ha- per lapsum spolialus grntuilis, imminuius in natu-
ralibtts.— 3. Miseria status lapsi, cujus roisertus
bet diversorium, hunc mundum, et suum, in quo, Deus naturam assunipsil, quam salvare volcit. —
posl animae egressum fodietur sepulcrum. Divertit 4. Mirabilis verbi divini et humanaenaliirse unio, in
namque in mundum per nalivitalem, divertit in1 ttnitate personaeetcommiinicationeidioroatum. —
5. Vita Christi mors est peccati: movsChristi vita
sepulcrum per martem. Sed in neutro Iocus ei est, hominis est. — 6. Quadriiplici roiseriae reposuit
iri quo hopeste reclinelur, quia locus ei isle mun- quadruplex suse beneficium gratise: quse salvanlis
dus laboris est, non securitatis aut quietis. Sepul- nos prsestanlior, quam creantis. — 7 Salvator
crum vero dedecoris et feloris, non honoiis vel in- nosterparadisus est voluptatis, de cujusplenitu- '
dine omnes accepimus. — 8. Fluvius divisus in
COrruptionis, En quatuor modis verba vobis haec quatuor capita nota totidem gratise insignia. —
*4S SERMONES. — 1N DIE NATAIJS DOMINl. 246
98 9- Totius copia gratiae, semen est ad fruclum A vero et tertium, post illud posscdit spirituale.
beatitudinis, et glorise. Cujus triplex munus. — Quandiu gralia haecin Iromine
10. Status bealitudinisreddetnospotentes, sapien- integra fuit, et ipse
les, benignos seternos in Deo. — Gratiae Dei per nimirum homo integer fuit : possidens in primo
effecta recapitulatio. ejus bonoseipsum; in secundo Deum; in tertio
I. Apparuit gralia Dei Salvatbrh nostri omnibut ho- subjectam sibi creaturam. Utin medio constilutus,
minibut, erudient noi, ut abnegantet impietalem ettm- et descenderet, obsequium a creatura accipiens ad
cularia detideria, tobrie, juste, et pie vivamus in hoc sublevandam temporalem necessitatem; et ascen-
swculo exspectanles beatam spem et adventum gloriw deret obsequium Crealori impendens ad promeren-
magni Dei (Til. n, 11). Cum multae, charissimi, et dain aeternam felicitatem; tolumque ad bonum re-
niagnse sint causae, quae bominem Deo constituunt flucret propriura, et quod accepit, et quod impendit
defcitorem: haec quoque praecelsuminter caeteras ob- obsequium. EouSque vero baec cuin homine gratia
tinet locum, quod pro nobisDeus factus est homo. fuit, quousque in eo peccatum non fuit. Slatim vero
Opus Dei est hoc : et opus omnino grandc, et ita ut ad peccatum interdictse arboris fructum contin-
grande, ut nullum buic irfter omnia opera ejus com- gens hoslis persuasionibus deceptus accessit-: et
parari possit. Longe namque majus quid est, se haec ab eo magna ex parte gratia, dc qua loquimur,
ips-.tm facere, quam omnia quaeprseter ipsum sunt, B abscessit. Abstuiit namque ab eo versipellis sc-
creare. Magnumquid, quod ait Joannes de eo: Om- ductor, quod benignus ei coritulerat Creator, quia
nia per ipsum facta sunt et sine ipso factum et nihil divinse in eo iraaginis atque similitudinis claritas
(Joan. i, 3); sed multo majus -quod in subsequenti- obscurala; et potestas quam in subjecta acceperat
bus adjunxit: Verbumcaro faclttm est, ethabitavit in creatura, non modicum est ablala, sola utcunquc
noih (ibid.). Qttis enira mortali non solttm carne permanente cum eo essentia. Sic ergo culpaesimul ac
circumdahia homo, sed quis etiam in sua puritate pcenaeaddictus, quia, cum in honore estet non inlel-
persistens angelus, tam profundi est sensus quin lexit (PJJO/.XLVIII,13):diviiiampersuperbiam,simi-
obstupescat; factum intuens factorem universorura, litudinem appetensjam in profundum lapsus: Compa-
Deum hominem, verbum carnem? et quidem quod- ratut ettjumenth insipientibus, et similis factus ett eh
cunqtteboni Deus confert horiiini, ex graluila ejus (ibid.);tt se ipsum possidere ccssans, generalem
gralia procedit; sed quid ad hanc accedit, ne dicam in creatura subjecta Sibi pietatem ablatam sensit.
hanc excedit? crcavit hominem ut saltem essel, UI. Extunc super miserum et miserabilem bo-
creavit ad imaginera et similitudinera suam, ut minem ira Dei descendit, quiaextunc in anima eum
siiblime quiddam esset, sed nisi utrumque ex gratia caeciias ignorantiae obscuravit, et in corpore cala-
esset, netitium penitus fuisset. Quod enim ut vel mitas mortalitatis oppressit. Miseria vero mortalita-
esset; maxime autem ut tantum ac lale quid esset, tis concupiscentiae, incarne humana arborem plaui
qui nihil fuit, ei dedit: cui nihil defuit, cui hihil tavit, qtiae illam lain per impelum ad malura, quaci
quidquani adesse potuit novttm, nec aliquid deesse per contempltim ad bonum corrumpens, atque iu
antiquum.Quod majus, quidve tam antiquura [al. quid immensum excrescens egit incessanter, ut per untim
magrs tam antiquum], quam aetcrnum?Ille ergo omni- appeteret probibita, 99 <iuo(iDeus noluit, volens;
polens, qui augeri non potest, quia perfectus est: nec et per alterum despiceret et omitteret jussa, quod
ntinui, quia unmensusest;solagralia hominemcrea- Deus voluit, nolens. Sed hic miser homo cali-
vit : ulpote cujus bonorum non indiguit, cujus ginosus, maliliosus, desidiosus : caliginosus per
sicut nec mala quidquam auferre possunt omnipo- tenebras ignoranliae, maliliosus per horrorem
tenti, sic nec bona aliquid conferre possunl omnia nequitise, desidiosus per teporem negligentisc,
habenti.Etilluxithicmagna in homine condito con- quid aliud merebatur nisi supplicium gehennse?
diloris gratia, tum quia nihil fuit, qui condilus fuit, erant itaque hsecqualuor mala in homine; ignorantia
tum quia tam sublimiter conditus fuil, ut ad condi- per errorera excsecans, desidia a virtute abstrahens,
toris sui imaginem et similitudinem. Sed gratiahaec, D malilia ad peccalum alliciens, damnatio inseternum
conditoris gratia fuit : non modica tamen gratia affligens. Corapattens ergo lantae ejus miserise Deus,
haec, per quam non solum ut et esset, et tam su- fofmam induit Salvatoris, ut eum ab hac quadripar-
bUme quid esset, homo accepit; sed et lerlium tita calamitate liberaret. Et ut quis istud salubre ac
magnum quid per eam ipse suus Conditor contulit, sublime congrue aggrederelur, eamdem in se natu-
ut ab omni videlicet creatura visibili propter se ram suscepit, quam salvare proposuit. Ut ergo sal-
facta, obsequium acciperet: et cunctis quae in varetur homo, ipse Deus factus est homo, quateniis
mundo erant creaturis iinperans, illi soli, a quo in salvato homine, gratia apparerel Salvatoris Dei,
haecomnia ei collata fuerunt, libertate volunlaria, inquocreato graliaquondamapparuitDeiCreatoris.
et voluntate libera servirel. IV. In homine itaque apparens pro homine totum
11.Haectria homini condito gratia contulit Con- a se hominera assumptum in se assumente sublima-
ditoris, essentiam, dignitatem, pietatem ut videlicet yit. Totum, inquaro, in se hominem assumpsit, ani-
esset, ut tara dignum quid esset: lanta ac talia lar- mam videlicet et camem, naturam non personam,
gienti, ut Creatori servire posset. Priraum cum sed hominetn in persona. Ideo naturam, quia ani-
creaturis sibi subdilis habuit commune; secundunt mara rationafeni el carnem; ideo non personam,
247 ADAMl PRiEMONSTRATENSlS 248
quia caro illa et anima antequam assumerentur non A J isti, et ista praecellente illi : quod ad lempus homi-
erant unilae ad personam. Ideo in persona, ut su- nem illa stantem ornavit, haec aulem ad «etemita-
sceptum et suscipiens una eademque esset in Trini- tem promovit. Vere magna et omnino immensa gra-
tate persona. Nec pro eo quod hominis naturam in lia haec, illuminans caecum eroundans polluturo,
suam filitts suscepit personam, mutabilitas in Deo emundatum exornans, et reconcilians reum. Sic
aliqua facta fuit, sed eadem quae ab seterno fuit profecto quadripartitura hoc ex se cflicacis benefi-
Trinitas mansit, nec in assuraente immulata, nec cii insigne, quo quadripartitum superius oslensum
in assumpto adaucta. Ex quohoraoassuraptus Deus malum annihilatur in homine; illurainans caecum
assumenS esse ccepit per ineflabilem illam unionera, per veritatis praedicationem, emundans pollulum
quse, ad unum fuit : et una fuit, nec alia persona per pravitatis reprobationem, exornans emundatum
esse inccepil, quam illa quse eum suscepit, nec ideo per virlutis electionem, reconcilians reum per mor-
Deus esse coepit, quia homo esse inccepit, quia tis passionem. Erige ocUlos luos, o homo, et cir-
priusquam hoc esse iuccepit, sic nunquam esse de- curaspice et vide, quam misericorditer 100 actum
sinjt, carnem vero cum poena suscepit sine culpa; est, ut magnas ex totis inedullis illi gratias agas,
cum mortalitate, sine iniquitate; cujus quidem a quo sic tecum actum est. Et vero tenebris invo-
pcenae infirtnilatem potestale retinuit, voluntate in B
I lutus, et interioribus oculis avulsis, omnino caecus
se admisit, non necessilale suslinuit. Quam carnem eras, et ubi fidei vel operis poneres pedem ignora-
anima rationalis in Christo rexit, et ad vitam san- bas. Venit ad te ille magni consilii angelus reclae
ctificavit : secundum liberam voluntatem peccalum credulitalis verilatem, ct sanctsc tibi annuntians
respuens, et justiliam exercens. Hoc etiam ex so- operationis virtutem, ut illam lenens, quse per di-
cictate Verbi, a quo assumpla est, habuit, nisi lectionem operalur, unam sine altera libi scires non
sponlanea quidera voluntale bonum faceret, sed ad sufiicere ad salulem. Cum et Paulus dicat: Sine fide
ntalum faciendum nulla prorsus necessitate, aqt impossibile est placere Deo (Bebr. n, 6); et nihilo-
infirmitale declinare yaleret. Quae et carni jttngeba- minus Jacobusasserat: Si non habel opera, mortuam
turut suo inferiori, el divinitati ut suo supcriori, esse in semelipsa (Jac. n,17). Pollutus eras et
vila carnis ipsa cxistcns [a/.'propter se ipsa exi- immuridus, undique faece peccatorum infectus per-
stens]. Unde ipsa reccdenlecaromoriebatur; vitam niciose : et ideo perniciose, quia nihil minus, quam
suam divinilatcra habens : unde et a carne cum quod malum est, odio habebas. Qui autetn venit ad
rccessil, a divinilale non separabatur. Dolores quo- te liberator nihilin operesuo admisit malum, nihil
que et trislitias ad tempus sustinuit in sensu car- _ oraisit boniiin, ut et tu videns in decore spiritualis
nis, sed plcnum spiritu ac perfectum possedit gau- conversationis susenihil abesse, quod debuil adesse,
diuni in societalc divinitatis. nihil adesse quod debuitabesse; malura quiderore-
r. Ecce Detts hominis pro horaine factus homo, probans,erigenteapeccato,elbonum eligens caveres
utramque in se subslantiam hominis, carnem et ani- tibi a delicto. Novissime vero pium et innocuum in
main raundam suscipiens, ncc utrumque in homine ara crucis sanguinero fundens, et reum te Dominus
inuniluin inveniens.Quiaanimam.ut superius dictuin tuusque mediator reconciliavit, et daronatione di-
esl,horainisignoraiilia rcddidil obscuram, elcarnem gnum, morte turpissima indigne damnatus ipsc,
concupiscentia eflecit corruptam. Quae quidem caro ab seterna damnatione Iiberavit. Hsecest gralia Sal-
administraiiie cadem concupiscenlia habuit, ut, es- valoris noslri Dei majus nobis et sublimius aliquid
sct ct per teporem ad bonum pigra; et propler conferens, quam gratia contulit Creatorisnostri Dei,
ncquiliam ad nialura prona : sicque et caro in ho- qriia nobis essentiam quidem dedit tit essemus : et
mine et aniraa seternae erat daranalioni obnoxia. ad suara nos imaguiem et simililudinem creavit ut
Sed solus iste inler mqrtuot liber (Psal. LXXXVII, 6) sublime aliquid essemus omnem nobis creaturani
sanctitalis in opere suo ostendit excmplum, ut for- visibilem supposuit, ut ei prseessemus. Haec vero
niam ab eo accipiens homo, in uno quidem ad de- 0_ nos ignorantes erudivil, liberans ab errore; pollu-
serendum in malo [al. ad deflectendum a malo], et tos lavit eripiens a sorde; lotos ornavit, decorans
versa vice [al. una vice] prsecisis supra nominatis sanctitate : reosjudicii sibi reconciliavit salvans a
concupiscentise ramis, primura peccatum totis vi- damnatione. 0 quadripartitum salvatricis gratiae
ribus devitaret, deinde virtules excrceret; ad extre- bonum, praedicatio veritatis, reprobatio pravitatis,
mum vero carnem suam mundissimam in ara cru- exsecutio sanctitalis, pnssio asperae roortis,.
cis immolans et animam innocenlissimara in ma- VII. Multa quidem et alia bona apparens in car-
nus Patris cammendans, eoquod indebitamin ligno ne nobis contulil Salvator, sed superiorem haec in-
niortis corporesedamnationempertulit, debitamquo- ter alia obtinent, el babent in se caeterorum pri-
que ab homine, quam in corpore simul et in anima matum. Unde et propter eorum praerogativam de
meruerat, mortis aeternseperditionem abstiilit. ea illud arbilror perlinere, quod in libro Geneseos
VI. Ecce quanta, qualisque apparel gratia Salva- legimus, quia videlicel: Fluvius egrediebalur de loca
toris nostri Dei : longe sublimior, longe praestan- voluptalis ad irrigandum paradhum, qui inde divi-
tior illa, quae inprimordio apparuit, gratia Crea- ditur in quatuor capita (Gen. n, 10). Quis abneget
. toris nostri Dei. In hocnirairumetilla sitccumbente hunfcesse locum illum de quo Apostolus : In quo
449 SERMONES. — IN DD3NATALIS DOMIM. 850
hubilat, inqult, omni* plenitudo divinitalis corporali- ^t ex ore procedil Christi prscdicationis ? primuin
ter? (Colot. II, 9) per Aposlolum hunc vidit locura, itaque gralise beneficium, os pupillse ex re vocalur,
in quo asseruit oranem habitare plenitudinem divi- ut primum ab ore Chrisli verbum audialur, ac
riitatis. Sed qui eum vidit tantae magnitudinis, nun- deinde spiritualis in homine visus purgelur.nec
quid non vidit ineffabilis esse voluptatis?Adjunxit: jam ocuium anirasc caetitas opprimar ignorantise,
Eteslis, inquit, in ilto repleti (ibid., 10). Locusergo • dum ab ore Salvatoris locutio insonat doctrinae.
est, et quidem peramplus, in quo oinnis habitat di- Quse veritalis doelrina dum plene horainem reple-
vinitatis plenitudo; et est voluptatis, in quo nostra verit, ad aggrediendam sanclitatis novitalem con-
continelur repletio, habens in se omnem nostrse festim excilat, ut diim'ei perfecte per claritatcm
plenitudinem saavitatis. Plane locus voluptatis est cognitionis illuxil, quod veruiri est: per gusttim
Dominus meus Jesus, in quo quodcunque video, quoque aflectus intimi in conversationis maturilale
amoenum'; quidquid audio, delectabile; quidquid sapiat ei, quod bonum est. Unde el hic dicilur de
odoro, suave; quodcunque gusto, dulce, utque nul- Phison, quod circuit omnem Itrram Evilalh, ubi
lum de sensibus praetermittam, quodcunque tango, natcitur aurum (ibid.). Evilatb, ut quidani volunt .
acceplabile: Utique loeus voluplalis, in quo, ut bre- parturitnt dicilur, et novse vitae partum aggredi
vicr dicam, nihil prorsus quod reprobare, quod B ' proponentes designat. Quid auro clarius, quid sa-
non approbare possis. Verum, cum in eo bonum el pienlia pretiosius ? circuit Phison Evilatb , ubi
sine qualitate lale, et sine quantitate tantum sit,, nascilur aitritm, quia instructio illuminans illi uti-
non avare illud sibi soli rctinere, sed et copiose no- que menti [praecipue adest, quae sludet non solum
bis dislribuere solet, cuin id parliri decernit, sciensi quse vera sunt, clare videre , sed et per maturita-
qiiidein illud ob benignilateni coramunicari possc, tem sapientiae, quae sancta sunt jugiter exercere.
ob immensitatcm vero miniii non posse. Nam desua Et aurum terrm illiut optimum ett (ibid., 12), quia
Ula abundanlia nobis nonnihil coiilert, praebens in illius prudcns quisquaih sapienliam probabilem
se nobis graliam salvalionis novani, qui in prirois asserit, qui eam in sanctitate conversationis osten-
pareirlibus noslris Crcaloris graliam amisirousanli- dit. Aurum vero terrae illorum prophela optimum
qiinin. Uiidecl Joanncs : De plenimdineejus, inquit, esse negavK, de qtiibus ail : Sapientet tunl ut fa-
uot omnes eccepimus (Joan. i, 16); cl graliam pro ciant mala , bene autetn facere, nescierunl (Jer. iv,
gratia. Dc cjus pleniltidine non qtiidem aliqui, sed 22).
«nitics acccpimus, dicenle sanclo David : Quia non IX. Per hoc autem quod secundus fluvius cir-
tsl qtti te abtcondat a calore ejus (Psal. XVIII,7). De cuire dicitur omnem lerram jEthiopiae, et tertius
•leclis uliqtic non esl, qui se abscondal a calorc " ire conlra Assyrios, innuitur tibi quanta utilitas ex
ejtis; qttod el hic innuit Joanncs, cuin dicil :' Nos secundo et lertio dono graliaeprovenit, quia in re-
omnes. Nara quid est nos ? nisi nos ad vilam prae- liclione raali, qtiodcunque illicilae in te nigredinis
ordinati aelernam, nos secundtim proposititm vocati contraxisti, a te abjicis, ct in exsecutione lioni, in
sancli. Nos, quos_praescivil et pracdcstinavit Dcus operibus bonis pugnantibus contra te dsemonibus
Patcr conforracs licri hujiis, de quo loquimur, ima- resistis. Sed nec prsedicatio , quae illuminat; nec
ginis Filii sui (Rom. vi, 28). Hmcplenitudo, ad eum emundalio quae purgat, nec sancla conversatio,
[al. qtiam ad illuni] reor perlincre fluviuin, qui de quse exorual ullalcnus prodest, nisi sequatur passio
ioco voluplalis egredilur : obejus quidem simplici- qure rcdimat, et seternae salutis fruclum conferat,
latem ibi rcroanens; ob benignilalcinyero usque ad quia fluvius quarlus ipse est Euphrales (Gen. n, 14).
nos dimanaiis, ut unigenitum illud boiiiiin ct caput, Huic gratise succcdit alia , quse electis in fiitura
a quo est, non deserat, et usque ad ipsam oram ve- plene aderit yita, beatiludine eos ditans sempi-
stimenli descendat. terna, quse quidcm beatiludo triplex erit, conferens
VIII. Fluvius itaque de loco voluptatis egrediens eis potentiam, sapientiam et benignitatem , ut sint
in paradiso, gratia esl a Salvalore, in qtto omnis j) \ fortcs et incorrupli in scipsis, benigni invicem, et
plenitudo est suavitalis, veniens ad rorandum cccli- ideo sapientes ; erit profectoiinumquodque istorum
tusEcclesiam sanctorum electorum. Qui dividitur trium sempiternum. Ecce quatuor in quibus nos
in quatuor cap.ta, pro eo qttod salvatrix hsec, de qtia haec gratia confirmabit: potentia, sapientia, beni-
loquimur gratia, principalitcr qualuornobis confert gnitas , aeternitas ; potentia sapiens , sapientia be-
beneficia: 101 praedicationem , quae nos libcrat ab> nigna, et benignitas aeterna [ul. aeterna sapientiaj,
crrore : eraundationem , quse a culpa, el sanctita- potens, aeterna sapiens benignitas : selerna, sapiens,
tcm , quae ornat in conversatione. Denique mortisi et potens aeternitas. Diseent sancti, qui plene com-
passionem, quaesalvat a daranalione. Haec quodam- prebendent, quae sit latitudo, longitudo, sublimitas,
niodo fluvii quatuor capita sunt. Quia gratiae donai et profundum (Ephes. m, 18). Sublimitas potentise,
principaliora sunt. Nomenuni Phison (Gen. 11,41), profundum sapienliae, latituao charitatis, longitudo
ot pupillm dicunt interpretari, et sicut locutionemi selernitalis. Primum Patri deputamus, secunduin
ad os ; ita et ad visionem perlinere pupillam, nemoi Fitio, tertium Spiritui sancto, quartum ipsi Trini-
qui dubitat. Efunde visio cognitionis in oculoi lati: ita tamen ut quod personis singulis assigna-
mentis, nisi ex claritate sanctae instructionis, qiuei nius, simul omnibus assignare cutemtis, ut et sit
251 ADASH PRJLUONSTRATENSIS 852
Deus lioc modo omnia in omnibus. Et hacc quidem A 1 jectaj. prjcessent crcaturae. Ideo secunda apparuit
terlia gralia spcctat ad Spirittim sanctum ct cst omnibus, quia omnibus ad salutem et
exemphim
gratia coitfirmalionis. Nam Paler creavit, Filius apparitio Filii Dei in homine proposita fuit. Idco
salvabit, Spirilus sanctus confirmabit. tertia cum omnibus, quia sicut illa in ceternuin, ita
X. Prima gratia crealrix, et fuit in cxordio ; el ipsa cum iilis in aelernum gaudentibus id eis in
secuuda salvatrix ; terlia confirmatrix , ct eril sine iine exhibitum, quod erit sine fine mansurum.
fine. Prima contulit ut essemus, ut sublime quid II. Sed gratia Salvatoris noslri Dei, de qua loqui
essemus: ut oirmi creaturae visibili praeessemus. nostrum maxime propositum fuit, ob cujus demi-
SecuTida illuminavit nos caecos, nc ignorantes ul- randam excellentiam , aliarum duarum fecimus
terius erraremus; purgavit immundos , ne polluti mentionem : illa , inquam , gratia apparet quidem
rentancremus ; ornavit purgatos , ut in sancla con- omnibus, ncc tamen prodest omnibus, quia salubris
versatione fulgeremus; reconciliavit reos, ne pe- Christi in carne apparitio, unicuique ad imitatio-
reuntes condemnaremur; illuminavit verba vitae neni proponilur ; s«d nequaquam per eam unusquis-
praedicando ; purgavit mala penitus abjiciendo; que in sanctilale componitur. Unde et per pro-
ornavit sanctae conversationi insistendo; reconci- phetam' conqueritur , quod per magnificum illud
liavil in; cruce pro nobis inoriendo. Teitia vero D 1 quod gessil in homine opus non solum non acce-
nos gralia perfecte roborabit, ut simns polentes; ptant rcprobi, sed eliam refutant, et conquercns
illustrabit ul plene sapientes ; inflammabit ut in— super hoc dicit; Ttotadie expandi manus meas ad
vicem amantes; perpetuabit, ut simus funditus in- poputum non credentem, sed conlradicentem milii
deficientes. Poterimus sine debilitate. sciemus sine (Isa. i.xv, 2). Populus non credens sed contradi-
errore, amabimus sine offensione, permanebimus cens, populus est ille stultus et insipiens, coetus vide-
sine defectu : Deo existente omnia in omnibus, qui licet exsecrabilis reproborum ; qui, elsi audit Chri-
est lenedictus in saecula. Amen. slum ad se manus suas extendisse, hoc est, opcra
102 SERMO XXVII. quK in assumpta gessit natura ad exemplum propo-
ITEMIN DIE NATALIS DOMINI. suisse; vel errore periidiae caecatus non credit, vel
De eo quod solis electis prodest gralia l)ei, et de per concupisccntiam abstractus et illectus in con-
debilo, quo erga nos ipsos tenemur obstricti, atque versatione contradicit. Hiuc sanctus Simeon
de obedientia exhibenda prwlalis. po-
situm eum prophelavit in signum cui contradice-
SVNOPSIS SERMONIS. — i. Prima gralia Creatoris, tur. Quod est illud in quo posilus est Dominus
secuuda Salvatoris, teriia confirmaloris nostri
Dei. — 2. Gralia Salvatoris nostri Dei apparet ( Jesus in signum cui contradicilur (Luc. n, 3i),
omnibus ad imilaiionein. — 3. Solos erudit nisi acutus, ut ita dixerim, gladius rigidae conver-
electos ad operalionem. — 4. Qnaliter apparet sationis, cum quo viri sancti spiritu lacta carnis
gralia Dei oninilius, quos non erudit.— 5. Gratia morlificant, carnem suam
Christi nos erudit iinitari Christum , et virlutis crucifigcntes cum vitiis
ejus insignia. — 6. Qualiter se reprobi habean.1 et concupiscentiis (Gal. v, 24), abneganles se ipsos,
ad Dei gratiam sibi apparentem. — 7. Vincula et tollentes cruccm suam quotidie, et sequentcs
Satanae ignorautiam, et concupiscentiam dissolvit Christum
Chrisius sua praedicatione el conversatione. — (Luc. ix, 23)? liuic signo, quo elecli
8. Sobrie nobis, juste proximo, pie Deo vivendum signatos se esse gratulantur, a reprohis qiiidcm,
in quo animi et corporis consistit moderatio. — qni, elsi forte per fidem credant, contradicunt pcr
9. Sobrictas corpori necessaria non deneg?.t. — ail Aposlolus, se nosse
10. Proximo justilia , superioribus praestanda operationem , confitentes, ut
o')edientia. — II. Inobedieiitise exempla ex Scri- Deum, factis autem negantes (Til. l, 16). Sed quoJ
pturarum oraculis deprompla. —12. Contempto- damnabiliter abjiciunt reprobi, salubriter sibi assu-
rum superiorum grave crimen : extorta venia est munt electi ; librum
inobedientiae crimen. —13. Obedientia sit prom- pariter vitae sibi Christum
pta, grata, sincera, perseverans. — 14. Christus proponentes , et signum , ul in uno eodemque Re-
perfeclae obedientia; prototypon. demptore suo ejus ct ibi salubres, quos protuiit,
I. Loculi sumus , dileclissimi, in sermone, qui JJ j legant sermones ; et hic pro viribus, quas exercuit.
huric, quem modo aggredimur proxime praccessit sanctas imitentur actiones.
de triplici gralia Dei nostri. Et prima quidem fuit, III. Unde et hoc in loco vas electionis Apostolus
secunda modo est, tertia in line et sine fine. Cum- Paulus, qui dicit graliam Salvatoris nostri Dei appa-
que unus idemque sit Deus noster, primam assi- ruisse omnibus 103 hominibus (Tit. n, 11), asserit
gnavimiis Crealori, secundam Salvatori, tertiam eam nos erudire: ut omnibus quidem hominibus
eonfirmatori nostro Deo, cum ipsum tamen babea- suam proponat apparitionem, sed nobis suam im-
mus creatorem, quem salvatorem et confirniatorem; ponat eruditionem. Apparuit, inquit, gratia Salva-
ipsum salvatorem quem creatorem et confirmato- toris noslri Dei omnibus hominibus erudiens nos
rem ; ipsum denique confirmalorem , quem salva- (ibid.). Quid est nos ? nos electos, nos, ut snperius
torem et creatorem. Prima graiia in omnibus homi- diximus, ad vitam jeternam praeordinatos. Nos de-
nibus, secunda omnibus hominibus , tertia cum nique ut simus conformes imagini Filii sui, prae-
omnibus hominibus. Ideo prima in omnibus, quia scitos a Deo Patre et praedeslinatos (liom. vm, 9).
in omnibus cst hominibus imago et similitudo Dei, Nos, inquit gratia erudit, quae omnibus apparet,
omnibus eliam in primo Patic datum est, ut sub- quia eam sibi proposilam reprobi vel exc*cati noi»
253 SERMp.NES. — 1N DIE NATALIS DOMlNl. 254
agnoscunt, vel indurati contcmnunt; nos vero eam A dis apparet vobis. En vobis gratiam suam in sermone
nobis non tanlum propositam, sed imposilam et il- ejus annuntiamus;. videle si perid quod exteriusau-
luminati agnoscimus per Udem, et inuncli aroamus dilur, vester interius animus eruditur. El in vobis
per operationem. Hinc Redemptor noster, quia quidem aurem tangere possumus per vocem no-
videt se extendere ntanus suas ad populiim non stram, sed ejus solius est mentem conimovere in
credentem, sed contradicentem sibi: eas credenli vobis per molionem suam, ut per linguam nostram
popnlo, et consentienli sibi expandit: non populo vobis omnibus gralia appareat, opus est ut per
stullo et insipienli, sed populo illi hwdabili, cui suam ipse inspiralionein vos erudiat. Ecce quani
Deus exerciluum benedixil, quem, ut ail sanctus magna, hoc die, apparuit gralia Salvatoris nostri
DaviJ, m luereditatem elegit sibi Dominus (Psal. Dei onmibus hominibus: et certe videmus quam
xxin, 12). Denique , per Jeremiam clamat: 0 vos paucos erudit?.ut enim sileamus de caeleris virluti-
omnes, qui transitis per viam, atlendile et videte, si bus gratiae (nam quis eas omnes posset colligere?)
est dolor sicut dotor meusj (Thren. i, 11.) Per viam apparet hodie in Saivatore noslro nato, toto orbe
transeuntes electi sunt, vitam praesentem contem- terrarum, gralia magnse humilitatis, caslitatis,
nentes , calcanles quidem in transilu, non autem • pauperlatis. Nonne maximae humiiitatis est, quod
amplectentes eam in statu. Habentes eam in usu Deus apparet in homine, Verbum in carne, in it-
temporis el necessitatis , non permanentes in *a, fantia sapientia, in vagiente parvulo Dominus uni-
per affeclum amoris et aeternitatis. Gradientes de- versorum, in infirmitale fortiludo. Quod autem in-
nique per eam in licito fomento corporis, non ja- ter virtutes cxteras castitatem praecipue diligat,
cenles in ea in deceptoiio somno mentis. Hi sunt quod valct evidentius esse indicium, quam.quod
altendentes dolorem Salvatoris sui, et videnles, ad nasci valuit de Virgine? 0 p_auperlas magna recli-
cujus manus extenlas populi supra nominati sunt nari in prxscpio, quia non crat ei locus in diverso-
non credentes, sunt et conlradic«.ntes, ut pias, quas rioJ. nonne boc homines per cognitionem sciunt?
pi o eis , in natura assumpta , perlulit angustias , pauci autem per imitalionem apprehendunt, ul dici
electiet illuminati per credulilatem intueantur in veraciter possil et in hac parle, quia apparct gra-
fide, et inflammati per charilalem imitenliir in tia Salvatoris noslri Dei omnibus hominibus, sed
conversalione, dum eas reprobi vel excaecali igno- paucos erudit. Utinam vel nos crudiat, ul cum Apo-
rant, vel indurali non amant. Ecce quomodo nos stolo dicere possimus: Apparuil gratia Salvaloris
gratia Salvatoris nosli i erudit, quae omnibus ap- nostri Dei 104 omnibus hominibus erudiens nos
paret. Q (Tit. ii, H). Quod qiiidem verum cst, s\ discitis ab
IV. Sed cur haec gratia non omnes homines eru- eos mites essc et humiles corde (Matth. xi, 29); si
divit, quae omnibus apparuit, quia praedicatoribus scit unusquisque vestrum vas suitm possidere in san-
cam sibi evangelixantibus, vel non crediderunt, ctificatione el honore(l Tltess. lv, 4); si moresvcstvi
vel si crediderunt, non amaverunt, manu for- sunt sine avaritia contenli prascnlibus, nec lcvatis
tassis eam credulilatis suscipientes, sed manu eam oculos ad opes.quas habcre non polestis; scd
cbaritatis non colligentes. Nam audierunt, ut R- habenlcs alimenla, et quibus tegamini, his conlenli
des esset ex auditu (Rom. x, 17), quia et prae- eslis (/ Tim. vi, 8).
dicatores insonuerunt, ut esset auditus per verbum VI. 0 quam alitcr agunt omncs pene quibus liaec
Christi, et ut sinl inexcusabiles, tn omnem terram gralia apparcl extrinsccus. Celebranles nativitatem
exivil sonus eorum (Psal. xvni, 5). Sic apparuit humilis el parvuli Chrisli, ipsi superbi et in suis
gralia Salvatoris nostri Dei in omnibus hominibus, oculis magni: casti et pudici Christi, ipsi impuri et
pnedicatio Evangelii in omnes gentes, exeuntibus corrupti; pauperis et inopis Christi,. volentes divitcs
evangelislis illis eximiis, in orbem universum ut iieri.ac per hoc incidentes in mulla[al. indesideria
praedicarent Evangelium omni creaturae (Marc. xvi, multa] inuliliaet noxia ; radicem omniuni malorum
15). Sed erudit nos, quia viderunt Uli-et oderunt, et D cupiditatem appclentes et ideo inscrcnles se doloribus
ipsuin et Palrem suum (Joan. xv, 24). Sed nos qui nmllis inflali, inquinati, inflammali. Inflali per lu-
spirilualiler sui sumus, non solum docemur, quate- morcm vaiiilatis etsuperbiae, inquinati per felorem
nus ipsum audiamus Ioquentem, verum etiam ut voluptalis et luxuriae, inflammali per ardorem cu-
iiuitemur operanlem, juxla quod dicit de nobis : pidilatis el avaritiae. Quis in honoribus superbus,
Ovesmecevocemmeam audiunt el sequuntur me(Joan. quis impudicus, quisque cupidus est, cui hodie non
x, 27). Qui autem ex ejus ovibus non sunt, etsi apparet in Salvalore noslro Deo, gratia humilitatis,
fortevecem ejus aliquando audiunt, ipsum tamen castitatis et paupertalis? apparet eis utique, non
noh sequuntur, quia licet exteriorem, in eis ejus erudit eos: vidcntque ignem et luCem, et ipsi fri-
sermones penelrent auditum, per frucluosum ta- gidi remanent, el lenebrosi: intuentur cibum et
men eos non explent effeclum : qu&lenus sic ejus medicum, ipsi esuriunt et segrolant. Si enim quae
eis gralia appareat, iit eos non erudiat. apparet gratiaerudiret.et tenebrosi illuininarentur,
V. Quae, cum ita sint, ad vosmelipsos , fratres, et frigidi accenderenlur, et esurientes reficerentiir,
redile, et videte si erudivit vos gratia Salvatoris et aegroti sanarentur. floc est, ut breviler dicatur:
nostri Dei, quia sine dubk) non uno sed mullis mo- et quod nialum est diniilterent, et quod bonumest,
458 ADAMIPRiEMONSTRATENSIS l 256
exercerent. Unde et hic asserit Paulus gi-atiam Sal- ,A inentis, quam corporis cohibendus est motus, ul
vatoris noslri Dei, quae apparuit omnibus homini- et lasciviam lubricam interius malurilas coerceat,
bus erudiens nos, ut abnegantes impietatem et tcecu- et ab omni exterius irruptione reproba conti-
laria desideria, sobrie pieetjuste vivamus in hocsas- nentia retrahal. In mente, inquam, maluritas fre-
*uto (Tit. n, 11). num sit, ab omni, quod in ea emergens huc, iliucque
VII. Duo sunt, ut ex superioribus cenjjcere po- 105 eam irahere conatur, viriliter retrahens :
testis vincula Satanae, quibus reprobos pertrahitad sicut et ambitio caduci bonoris, appelitus transito-
seternam poenam gehennae; ignorantia, qua excae- rii favoris, inflatio superbiae, tumor invidiae, ran-
cantur, ne, quod verum est, agnoscant, et concu- cor iracundise, rubigo acedi*, inquietudo avaritiae,
prscenlia, qua trahuntur iilecti, ul quod malum inhonestas gute, turpitudo luxuriae, et qui in hunc
est exerceant. Ibi non recte credentes, hic autem modum pemiciosi impetus sunt, qui infelicem ani-
non sancte viventes. lmpietas [al. impietatis ma- mam nulla hora felicem sinunt. In corpore ni-
lum] ut mihi videtur, pertinet ad primum: saecula- hilominus conlinentiae frenum sit, quod singula in
ria vero desideria ad secundum. Quia impietas, ut eo membra,' et a pravilate cohibeat, et rectitudine
quidam asserunt, est, quae horainera oflenderefacit coaptet; relrahens a curiosilate aspectum, a vani-
in fidem ; saecularia verb desideria ad nefariam im- "' talc auditum, a | voluptate olfactum, ab edacitate
pellunt actionem. Erudit nos Salvalaris noslri Dei gustum, ab impuritate tactum, a stultiloquio affa-
gralia, ut abnegemus impietatem el saccularia de- tumj, a levitate incessum. Hoc est quod reddit ho-
tideria. Quia, si accedis ad gratiam praedicationis minem irreprebensibilem in ambulando el stando,
sviae, quid ibi and:s, quod erroris impietatem non in sedendo et jacendo : in tacendo et loquendo, in
destruat? si ad gratiara conversationis suae: quid operando et quiescendo, iii orando et legendo, in
ibi invenis, quod ssecularia in mente desideria non comedendo et iejunando, in omni denique loco et
exstinguat? Christum, ait Apostolus, Dei virtutem tempore, in oroni negotio, et erga omnem perso-
«t sapientiam (I Cor. i, 24); auribus audiendi audi nam.
sapienlia.n, et errare te non faciet impietas a IX. Hoe est debitum, o homo! quo erga teipsum
recta credulitate; in mente amplexibus amoris vir- teneris aslrictus : omnis illiciti cogitatus et actug
tuti conjungere, nec te inflammabunt saacularia de- frenum et compes, sobrielatis modus. Ut cum
sideria iniquitate. Mirum ulrumque boc bonum ver- anima ralionalis et caro sis, ita utramque cuslodire
bis paucis complexus est sanctus David, qui ail: et servare sis sollicitus, quatenus nec intrinsecus il-
Dominus illuminatio mea et salus mea (Psal.xwi, 1). _ lam illicitus inquinet affectus, nec extrinsecus istam
Hoc est, illustrabir me lux mea Dominus, ne im- nefarius dehonestet effeclus. Et adbuc lertium quid
pietatis rae tenebrae ebscurent: salvabit me salas -debes libi ipsi; ut et corpori tuo quae ei necessaria
niea Dominus, ne ssecularia me desideria subverlant. sunt in cibo eti potu, in somno ct veste, el caHera
Quem timebo, cum ipso me illuminanle, impietas quse jusla ejus exposcit necessilas fructuose non
jam excaecare non valet per errorem; et, ipso me ncges? Noaminus enim sobrietatis modum excedi3,
salvante, saecularia nie desideria fedare non pnssunt cura a corpore tuo necessaria excludis, quam cum
per iniquitalem. Sic dirige me, Doraine, in vcritate superflua impendis. Jumentum namque est, et ideo
tua , et doce me, ne per impietatis devia aherreni a curet necesse cst discretcr sessor ejus spiritus,
fide. Aufer a me nihilominus concupiscenliam, ne sicut ei imponere frenum ne recalcitret, ita et ap-
per sancularia desideria sordeam in praVilate. Hoc ponere fenunvne deficiat. Nam qui in Apostolo dixil
itaque modo illuminante gralia contra impietalem Spiritus sanctus : Curam carnis ne {ecerilis in de-
clarificati; a ssecularibus quoque desideriis purgante sideriis (Rom. xili, 14); idcm in eodem et alibi ait:
eadem gralia mundali, necesse est ut sobrie, pie et Nemo carnem snam odio habuil, sed (ovet, el nutrit
juste vivamus, et studeamus vivere in hoc saeculo. eam (Ephes. v, 29). Quanquam in hac una sen-
VIH. In his verbis, ut crebra Patrum lestanlur D I tentia : Curam carnis ne fecerilis in desideriis,
documenta, triplex illud debitum continetur, quo utrumque complexiis sit sobrietalis genus. Nam di-
nobis et proximis nostris, atque Deo debitores et cens carniscuram necessaria concedit, addens vero
obnoxii lenemur: nain sobrietatem nobis, juslitiam ne feceritis in desideriis sola superflua abscidit: et
proximo, pietatem vero debemus Deo. Porro sobrie- idcirco sicut a voluntate [al. necessitate] expellis
tatem tibi confert affectio sancta, et mortiricatiori- illicita, ne per impurilalem ea appelat; sie a carne
gida, ut quod ilhcitum est nec per appetilum cir- eliminas nefaria, ne ea per iniquitatem commillat,
cumferas in mente, nec per affectum exerceas in ut sic a corpore non subtrahas necessaria, ne per
opere. In quolibet horura detiqueris, sobrietatem debilitatem succumbat. Ila te habe, talem teexhibe,
perdis, tam in appetendo videlicet quod malum est, et sobrie vivis in hoc saeculo.
quam in agendo. Ideo meditatio sancta servet te in X. Verum quia nemo nostrum sibi vivit, est de-
mente, ne illicitumquid per impuram desideres af- bitum aliud, quod a te proximus tuus exigit; et hoc
fectionem, continenlia rigida morlificet te in carne, spiritualiter hoc in loco Apostolus justitiam appel-
ne quid nefarium per malam exerceas actionem. lat. Juslilia namque est, ut definire solent quidam;
Hoc geminum cst frenum, quo impctuosus lani virtus unieuique tribuens quod suum cst. Reddc
257 SERSIONES. — 1N DIE NATALIS DOMINI. 258
ergo superiori quod suum esl : redde et aequali, A usque ad inlernecionem, et universa ejus demoliri,
redde et inferiori, et j-iste vivis. Quid debelur su- cum idem Saul etiam filium suum Jonallan reum
periori? primum obedientia juxta apostolicum pra> morlis judicavit, pro eo quod ejus probibitum eliam
ceplum : Anima tua poteslatibus superioribus subdita nesciens transgressus esl. Cave etiam tibi a venia
sil (Rom. xni, 1); pare itaqne superiori tuo, quis- exlorta, quam patres nostri, ut ejus plene malum
cunque vel qualiscunqne ipse fuerit loco Dei libi oslendant, sororem inobedientiae vocant. Cave, in-
proposito. Et ut breviter dicam, quaecunque tibi sive quam, tibi ab ea; ne forte ctim piae nimietate
in prohibendo, sive injubendo injunxerit, quod importunitatis ejus, vis praelatum tuum viblcnter
tamen secundum legem Dei sit, non secus accipias, compellere, tolerare, vel etiam concedere quod pe-
quam si a Deo audisses. Cave tibi a negligentia qiiam lis : ordine confuso, et ipsum quodaitiiuodo tuum
parit ohlivio; et.maxime sicut a morte cave tibi a suhjectiim, et le ejus eflicias praeiatum.
cofltemplu, cujus causa est omnis peccali initium XIII. Pave ergo superiori tuo prohipie, grale, hi-
elalio (Tob. iv, 14): in praeceplis namque, eliam lariter,' sincere el perseveranter^Sil priinum prom-
quae ininima videntur, nec excusari negligentia po- pta obedientia quani exhibes, ut nontibi in menle
lcst, cum peccatum sit : nec sine gravi poena di- vel tenue mtirmur inesse permittas. Sit et grata, ut
milli dcbot contemptus, cum crimen sit. C hilarilatem in vultu praeferas, qualenus qui per
XI. Culpavit qunndam, ut scilis, Jonatban Saul menlein benevolam inlerius placas Deunii per fa-
(/ Reg. xiv, 44), quia ejus trangressus est prohi- ciem quoque hilarem exlerius exhilares proxiinum
biturn, ct lanli apud se ponderis illam habuit trans- S.t tertio sincera, ut non in ea tuum solum aliquid
gresionem, ut morte dignum eliam pater filium ju- requiras, nsltito qtiodam moliniine occulle agens,
dicarel transgressorem, cum tamen constet ejus- ul id tibi- praecipiatur, quod ul inani cupiditati, et
dem probibitionis eum non fuisse auditorem. Vir cupidae tuae inanitali eonsulas, agere le delectat,
qitoque Dei, qui de Juilxa ad Jeroboam missus magis tamen in hoc voluntalem carnalem implere
est (III Reg. xni, 22), quia praeeeptum Doniini, non intendens, quam vel praecepli utilitatem, vel prae-
quidem per propriam obstinalionem elalus, sed per cipientis velle attendens. Vultis audire sinceram
alterius snggestionem seductus, transgressus est : obedienltam? Fint mihi secundum verbum luum
Iconi ad devorandum traditus est. Cujus mihi, ut (Luc. i, 38). Accipite et a Samuele sincerae obedien-
verum fatear vobis, non modicum multoties et culpa tiae exeniplum : Loquere, Domine, quia audit servus
considerala sluporem , et posna ingerit limorcm, tuus (I Reg. m, 10). Nonquid loquaris justo, sed
quia uisi pro eo quod hac in causa summa illa r solum ut loquaris pelo, quia quidquid locuttis fueris
aequitas est, quae nihil pravum sive dislortum agere tu Domirius meus, obedienter exseqnar servus tuus.
potest, videlur quod tanla in prophela illo, tali- Novissime sit perseverans obedienlia lua, ut semper
que vindicta inobedienlia illa puniri non debuit, et ubique, pro loco et tempore; pro scire tuo et
qtiam, ne inobediens esseU incurrit. Quid enim? posse, prsecipienli tibi parere paratus sis.
retinere eum violenter voluit rex, et nullatenus XIV. lgitur prompte te dixerim obedientem, si
conscnsit, quia sciebat id sibi interdiclum. Redu- sponte et non cum murmure obedis ; sed corde per-
cere eum conalus est senex, et primo negans, tan- fecto, et animo volenli. Grate, si hilaritalem in ex-
dem acquievit, quia prohibitum non modo inconces- secutione praecepti etiftm in vultu ostendas. Sincerc,
sum, et injuslum, sed mutalum exislimavit. Itaque si te libi renuntians; nihil tuum carnale in eo, quod
sicut, ut obediret, remanere non acquievit; sicquo- jubetur, requiris; sed solam et jubentis voluniatem,
que, ni fallor, ne non obedirel redirc consensit : et jussionis utilitatem attendis, et libentius etiam
utrobique yoluutati Dei sui obedire paratus, licet dura et aspera, quani suavia et niollia amplecteris
allerius mendacio deceptus, ab ctijus poslniodtim Perseveranler, si illum in obedienlia sequeris, de
106 ore sententiam mortis audivit veracem, qui quo legis : Factus est obediens usque ad mortem
ab eo primitus subversionis audieral fallaceni. D (Phil. li, 8); illum tibi solum praefigens lerniinum
XII! Considerate ex his, qua pdena punientur, obediendi, qui est et vivendi. Haec de obedieritia
qui praecepla seniorum per plenum contemplum, dixinms, quam superioribus nostris exhibere debea-
tuinore snperbiae inflati transgrediuntur. Perpendile mus. Sed quia hunc jam cogimur linire sernionem;
qua pcena mulctandi Dathan, Abiron atque Core qtiae illa sint, in quibus adhtic stiperioribus, sive
(Num. xvi, 1), qui in tantam talemqne, ut scilis, coaequalibus, seu etiam inferioribus debitores tene-
superbiam, se con.tra praelatum suum Moysen erexe- mur| in sequenti, prastante Deo, sermoncostende-
runt. Si cum Ieo devorans occidil, qui quantum ad mus. Id' etiam proponimus, qitidquid de hae nobis
se quodammodo, si ita dicere fas est, ne inobediens materia occurrit, religiosis veslris-auribus com-
esset, inobediens fuit : ham, si peccavit,' imo quod miltere. Illum in bmnibus donis et misericordiis
peccavit, profecto videtur, quod ne peccaret, pec- laudantes, et glorificantes, qui tam crebrfftihJbiac
cavit. Conjicite inter haecquam graviter peccavit rex Nativitate sua sacrosancta spiritualrbus nos epula,
Saul (1 Reg. xy, 9), qui ut avariliae suae satisfaceret, satiare dignalus est, Dominus nostef Jesus Christus, 4.
juxta prseccptum Domini Amalec percutere noluit cui sit bo:;or et gloria in sa;cula saeiculorum.Amen. j
™ ADAMIPRjEMONSTRATENSIS 200
SERMO XXVIII. A esse in sollicitudine. Et cerle difficilius est tibi red-
1TEMIN DIENATALISDOMINI. dere subjeclo tup in mtiltis, quod debes ei, quam
De quindccimgradibus charilatis, tribus srilicet ma- ipsi quod debet tibi: nam d<fficiliusest le imperare
joribus debilis, tribus subditis, el tribus cowquuli- discrele, quam illi obedire sponte: tibi praeesse
bus, et aliis sex omnibus debitis : et de sobrielate,
justitia, pietate, et perseverantia, et triplici utiliter, quam illi subesse humiliter, tibi regere
gratia scilicet Crealoris, Salvaloris, el confirma- sine superbia, quam illi regi sine querela: te ver-
loris. sari in sollicitudine, quam illi morari in quiete :
SVNOPSIS SERMONIS. — 1. Praelatis debelurobedienlia, libi denique providere ea qiiacanimae suae salubria,
reverentia, ordinala familiaritas. — 2. Diflielitis et quaecorpori sunt necessaria, quam illi provisione
discrete imperare, qtiam sponteobedire. — 3. Prae- lua
latus debet subditis disciplinam, mansueludinem, titi.
discretionem. — 4. Superiorem et subditum, obli- III. Sed cum multiplex sit debitum, quo erga
galio mutua.— 107 5. In praelato sit disciplina etim teneris astrictus: haectria a le praecipueexigit,
moderata, in subdilo reverenlia grata. — 6. In
illo sit mansuetudo cum charitate, in hoc dilectio disciplinam, leuitatem, discretionem, debet disci-
cum familiarilate. — 7. Coaequaiibusdebelur ho- plinam : exhibe ei disciplinam , el ipsam geminam :
noret amor cum huniilitale obsequii. —8. Hila- custodiam videlicet et curam illam ne lapsum incur-
ritas in dulcedine verbi. — 9. Passim omnibus B
debetur compassio et consolalio in adversis : con- rat, istam, ut si incurrerit, a lapsu resurgat. Me-
gralulatio et exhortatio in prosperis. —10. So- mento quia medicus cs, quia pastor cs. Verum ita
brietas dat potentiam, justitia benignilatem, pie- in arte tua perilus non cs, nisi scias sanilatem cum
tas sapientiam. — 11. Gratia Crea^.oris Pairi,
Salvatoris Filio. conflrmatoris tribuiiur Spiritui habetur, retinere ne amittatur; et cum amiltitur,
sancto. — 12. Virtutiiin exercendarum practica revocare ut recuperetur. Hoc autem bonus pastor
epilome. non es, nisi in ovibus non quidem tuis, sed Christi,
1 Habetis, fratres, in fine sermonis praecedentis, tibi vero commissis, quod pingue et forte est cu-
qualem superioribus vestris debealis obedienliara stodias, et quod infirmum est alliges, el quod con-
exhibere. Oportet namque te, quicunque habituin fractum est consolides (Ezech. xxxiv, 4). Sed, ne
religionis circumferre vis; ut juxta admonilionem disciplina moduni excedat, temperet eam mansue-
Apostoli obedias praelatis tuis et subjiciaris eis. tudo. Scito te qtiia basis templi es, debere esse non
Ipsi enim, ut idem subinfert, pervigilant quasi ralio- modo leonem rigoris, sed et bovem mansuetudinis.
nem reddituri pro anima tua (Hebr. xin, 17). Pri- Sed, quia cavendum tibi, ne sicut illa nimium di-
mum ergo praelato luo taleni exhibe obedicntiam, stricta, sic el hsec sit nimiuin remissa, intervcniat
qualem in eo, quem proxime habuimus, sermone mater discretio, qua ducente virtutes in itinere suo
'J
descripsimus. Exhibe secundo devotam et humilem niedium tenent. Et interponens se, utrumque sibi
ei, qui tibi praeest, reverenliam, quia loco Dei invicem conjungat, ul dum simul se invicem mi-
praeesl tihi. Pro ejus itaque rcverenlia et limore, scuerint, nihil exerceat pietas mansuetudinis non
cujus vice fungitur, et ipse tibi reverentiae ac timori rigidum, nihil rigor disciplinae non piu:n. Si ergo
sit. S.ibditus erat quondam sanclus Samuet pecca- rigor dulcis, ct rigida in te fuerit dulcedo; habcs lu
;oriEli, electus David reprobo Sauli, et neuterin- qui basis es templi, lora in leoneet bove luo depen-
/entus esl usquam praelalum suum lieelpeccatorem, dentia (/// Reg. vn, 29), quatenus pro lempore et
et reprobum inhonorasse; scd in magna reverenlia causa, pro toco et tempore uterque retrahatur in
habuisse, Sanetus, utscitis, David perscquentem se malo, uterque relaxelur in bono.
Saulem fugit ut dominum (/ Reg. xxiv, G); et, ut IV. Et videte quomodo triplex hoc debitum., quo
ait beatus Gregorius, cum locum feriendi reperit, subjecto obstrictus tenetur prselatus, cum bene per-
non recognovit, quin potitis percussit cor suum, solvitur, cogit quidem et effi^it, til triplex illud, de
quod vel in abscissione orae chlamidis suae dehone- quo superius egimus, quod praelato debet subjcctus,
staveral eum. Sed obedientia haec atque reverenlia persolvatur. Diximus siquidem praelato debere sub-
non magni apud Deum merili est, nisi comitelur D jectum obedientiam, reverentiam, familiaritatem.
utramque amor ordinatae familiaritalis, ut ei, cui Diximus et subjeclo praelatum debere disciplinam,
pro Deo obedis, quem loco Dei veneraris, etiam in bonitalem el tenitatem ; et ut haecutiliter exercean-
privatis, et internis tuis, ex amore non ficto secun- tur, discrelionem habendam 108 esse- Sed, quo-
dum Deitm familiaris sis. modo subjecttts luus libi ad obediendum erit voltin-
II. Magnum certe debilum hoc, quod debcmus tarius et promptus, si lu in jubendo immoderatus
superioribus nostris. Et est quoddam non minoris, fucris, et indiscretus ? Putas tibi licere unicuiqtie
imo majoris pouderis forlassis, quo ipsi astricti jubere semper pro velte, et ex ratione tibi esse in •
tenentur nobis. Quod eorum debitum ? verbis pau- fusum, quidquid in voluntate fuerit conceplum.
cissimis, sed profundissimis comprehendit Apostotus iilam tibi vocem assumens :
dicens: Qui praest in solliciludine (Rom. xn, 8). Sic volo, sicjubeo, sit pro ratione voluntast
Qnae sollicitudo, si plene scire volueris, tu, qui ulique illicitum hoc. Quid, inqtiis, cum haecduo simul
praees, quam multimoda sit, Iege dicta super hoc concurrerint libet et licet, nunquid non semper aggre-
sanctorum Patrum, maxime autem pastorale beati diendum ? non utique. Tune liberior illo, vel poten-
uregorii, et agnosces, quid sit deberc te qni praaes tior, qui ait: Omnia mihilicent, ted non omnia expe-
261 SERMONES. — IN DIE NATALIS DOMINI. 2C2
diunt; omnia mihi licent, sed non omnia adificant?? A X in obediendo : sit in illo disciplina moderata in au-
(1 Cor. x, 22.) nunquid itli in aliquo coriiparandus, , ctoritate, ut sit in isto reverentia grata in maturitale,
qui ne scandalizaret etiam alienos, dedit quod eii sit denique in illo mansuetudo ordinata in charitale;
ideo retinere licuit, quia dare nullo modo debito> ul sil in isto dilectio non ficta in familiaritate. Ecce
constrictus fuit? iVe, inquit, scandalhemus eos , dai quomodo ex invicem praelalorum et subjeclorum
eis pro me elpro le (Matih. xvn, 26). merita pendent.
V. Si autem mihi praetendis illud beati Benedicti; VII. Tempus est ut loquamur de debilo, quod
consilium, ut videlicet si fratri impossibilia injun- debes aequali tuo. Nolo hic niodo aliquid novum ex
gantur, el relaxare noluerit, qui injungit, ut injun- meis invenlum apponere vobis : sed considerate
cium suscipiat. Dico qtiia admonilio esl sancta, ett quid liic Aposlolus dicat: Reddite, inquit, omnibus
consilium sanctum et jtisluin et bonum, neque enimi debita (Rom. xm, 7). Et adjunxit: Cui vecligat,
injustum consilium dare pottiit, qui plcnus spiritui vecligal; cui timorem, limorem; cui honorem, hono-
omnium justorum fuit. Sed nunquid, quia illi incum- rem (ibid.); timorem ut Domino , vectigal ut exa-
bit suscipere, si impossibilia injungis, tu benc facis5 clori, honorem ut Palri. Et addidit: Nemini quidquam
cum impossibilia, et maxime hoc tempore injun- _ debeatis, nisi ut invicem diligatis (iMd.,8). Hoc cst
gis? sectindum jmperfeclionem hujus temporis lo-. " debilum quod semper invicem debetis reddere, et
quor. Nunquid illi irreprehensibiles erant, de qui- ita redderc ut debeatis [al. ul debetis]: ita debete
bus Domiuus ait, quod alligabant onera gravia, et'(• ut reddatis, id est debendo reddere et reddendo dc-
impossibilia ipsi imposuerint, sed ncc digilo suo ea•! bere. Debetis nihilominus invicem honorem; ut
irovere volucrint ? (Malth. xxm, 4.) Et idco ul mihii untisquisquevestrum honoret allerum, assurgat ct
videtur ex-discrelione jubeiilis consensus multoties5 inclinct alteri. Superiorem ei in omni loco el lem-
proccdil obedientis, ut dura tu sollicite et diligcnlerr pore, cl in omni vcrbo et ncgotio, prout decere et
locum et personam, causam ct lcmptis observaveris5 congruerc, prout licere noverit el expedire offerens.
in jubendo, ille cui jubes, co miiius vclit, quo mi- Hoc cst illud bonum et jucuiidum, ad quod invitat
nus debct resislere cbnlradicciido. Exhihere debetl nos Paultiscum dicit: Honore invicem prwvenientes
tibi subjectus tims revercnliam, sed exhibe lu eij (Rom. xu, 10). Et item: Per 109 chariiatem spi-
disciplinam, quia sunl sulijeeli- nonnulli, in quibus5 riltts servite invicem (Gal. v, 13). Et alibi: In liumi-
nisi prius disclplina sciiiiuclur, poslmoduni reve- litate, inquil, spirilus superiores arbilrantes sibi in-
rentia non meletur. Vcruintamcn non hoc genera- ticem (Phil. n, 5). Illud qtioque: Cum omniliumili-
liler de omnibus, scd quibusdam, ct non nisi deB r, C tate et niansuetudiue, cum patienlia supportanlei
illis, qui valde impcrfecli cl leneri sunt dico, quij invicem in charitale; et rursum: Solliciti servare
duin videnl praelatum suttm aliquaiiltilum sc dejicere, uniiatem spirilus in vinculo pacis (Eplies. iv,
2), Et
etconimuncm se exhibcre: dcdignautiir cum vene- niulta alia in huiic niodiim, quse ad honorem, amo-
rari, et qualis in oculis propriis est, lalis esl el inf! rem, obscquium nos invitant fraternum.
eorum. Caelerum sapientes et boni discipuli, quoB VIII. Terlio quoqtie praebete ad invicem in vultu
magis htimilem praelatum sutim intuciitur, eo riiagiss -~ hilarilalcm. Praebele, inquam, ad invicem, suscipi-
eum reverenlur; et quo plus communcm conspi- te el ab invicem, quia nihil inler vos habere pote-
ciunt, eo et humilius vencrantnr. El lamen mode-. slis gralius, nihil dclectabilitis. Nam verbum bonum,
rata in praelato disciplina gralam in .subjcclo rcve- ait Salomon, f.uper datum optimum(Eccli. xvm,
17),
rentiam operatur. et: \erbum dulce multipticat amicos, et mitigat ini-
VI. Fainiliaritalem ex amore diximus proelato de- inicos, el lingua eucharis in bono Itomine abundabit
bere subjeclum; quam riimirum niinqiiam ci plene3 (Eccli. vi, 5). De hilaritale habelis; quia hilarem
persolvct, nisi ipsum erga se mansuetiiin et ainabi- dalorem diligit Deus (II Cor. ix, 7). Quasi condn
lem scnseril. Nam quomodo se libi in privalis ett menlum inter cibos, hilaritas esl inter onines virtu-
intimis sttis familiarem exhibebit ex dileclione, nisi;i D tes. Nam insipidum mihi vitletur quod agis, nisi
te illum diligerc, nisi te erga se mansuelum, ctt graiia illud commendet hilaritatis. Sit amor incha-
amicabililer agere cognoverit; nam, siculi jugi expc- .. rilate animi, honor in humilitate obsequii, hilarilas
ricntia edocti sumus, rarq nisi ei, qucm uMigimus, i, in vullus gratia, et dulcedine verbi. Sed opus, ul sit
secreta et interna nostra plene aperinius. Porro di- cbaritas sine duplicitate el fictione; humililas sine
lectiodileclionem parit. Dilectio vero parta fiduciama vanitale et adulalione , hilaTitassine.levilale, vani-
infundit, quae infusa arcana sine ulla suspicionee tate, dissolutione.
revelat: occulta sine manifcstatione aliqua manife- IX. Sunt et debita alia, quse non solis superiori-
stat; si sic amari te vides, ipsuni redamare nimirumii bus, ncc solis aeqtialibus, nec solis infenoribus de- .
studes; et cui amorem rependis, de ipso ulique et!t betis, sed pro posse el scire, prout corigru!t et.
confidis. Cui autem bene credis, liinc consequenterr licet, prout expedit et decet, debetis passim omni-
in occultorum tuoruni revelatione secure te com-- bus. Nam quem adversitate videris oppressum, de-
mitlis. Igitur ut haec quae sibi praelatus et subjectuss bes ei compassionem, debes et consolationem. llla
dcbenl, breviter repetamus; sit in praeiato discretioo in animo, haec autcm erit in verbo. Quem vero
in praecipiendo, ut sit in subjecto prompta voluntass prbspcritas adjuvat, debes ei congratulationem, de.
263 ADAMIPR^JIONSTRATENSIS 2C4
bes et exhortationem ; et illam iu mente, hanc vero A J ctando beatam.spem, et adventum 110 glorine
in ore. ltaque ei cui adversitas molcsta est, ex inti- magni Dei, et Salvaloris nostri Jesu Christi, in ad-
mis compatere, et ne deficiafconsolare. Illi vero venlu ipsius praeclaro possidere merearis aelernita-
quera prosperitas demulcel, ex cordc gratulare, et tem, si veniens Dominus invenerit te sic facienlem.
ul in bono magis ac magis proficere studeal, exbor- Similitudinem namque quamdam aelernitatis virtus
tare. Utrique aulem, et auxilium debes et consilium, in se perseverantia» ostendit, quae etiam sola aelor-
ut qualiter agere deheal, tam qui in prosperitate, nitalem merelur. Quam nisi in hac vestra via inqua
quam is qui in adversitate esl: iitrumque consokn- ambulalis, habuerilis, non proficielis, sed deficietis:
do inslriias et ad id quod agendum est, utrumque curretis quidem sed in vacuum , quia non conip;-e-
adjuvando forlem et validum reddas. Haec autem hendetls.
sex. si superioribus novcm adjunxeris, quasi qtiin- XI. Hsec aulem prolixe superius dieta , compcn-
decim in scala, ciiaritatis juslitiae gradus habebis, diosius possunt repcti, ut qticant arclius in memo-
per quos ascendas et descendas super Filium homi- ria leneri. Apparuit gratia Salvatoris nostri Dei.
nis. Haec ilaque omnia, quae de juslitia longa qui- Triplex gratia, prima esl Creatoris nostri Dei, et
dem, sed non infrtictuosa forlassis disputatione dis- erat in exordio, pertinens ad Palrem; secunda. Sal-
seruimus, si diligenter inventus fueris implere, ni- B '. vatoris nostri Dei, et esl niodo in fine , spectans ad
mirum juste vivis in hoc saeculo. Pie aulem vivis, Filium.Tertia confirmaloris nostri Dei, et est-sine
si ex sincero el intimo afiectn Dei tui cultui perse- fine, altinens ad Spiritum sanctum. Prima itaque
veranter insistis. Si enim divinis te semper astare creatrix-, secunda salvatrix, tertia confirniatrix.
oht ilibus perspicis; si occultis ejus nulibus paratus Prima haeclanta nobis conlitlit, essentiam ut esse-
ubique existis; sidicens cum Psalmisla : Octtli mei mus; ad imaginem el similitudinem Dei, ut sublime
semper ad Dominum (Psal. xxiv, 15), quid ipseve- qtiid essemus : pptentiam , ut subjectae crealurse
lit, quidve notit promple ubique ad exsequendum praeessemus. Hanc autem in homine gratiam culpa
sollicila inente inquiris, ut mihi videtur., p!e vivis obscuravit, ad haec quatuor mala perducens , igno-
in hoc saeculo. Abnegantesergo impielatem el swcu- rantiam, desidiam, malitiam,.dainnationem. Eterat
laria dedderia, sobrie et justeet pie vivamus in hjc ignorantia excaccans ; dcsidia a virlulibus abslra-
saculo (Tit. ii, 12), donec illo futuro saeculo fvui hens : malitia ad peccaia alliciens; damnatio in
possuitius. Idcirco- addidit Apostotus et ait: Exspe- seternum affligens. Sicquc factus est homo caligino-
clantes bealam spem et advenlum gloria; magni Dei, sus per errorem ignorantiae, desidiosus per teporem
tl Salvatoris nostri Jesu Chrisli (ibid., 13;. In qui- negligentiae, nialiliosus per sordem nequiliac, dam-
b«s utique verbis perseverantia notatur. C nalus per horrorem poenac.Yenit Salvator praedica-
X. Haec ilaque qttaluor sobrielalem, justitiam, vit vera, reprobavit mala , elegit bona, et morlis
pietalem, atque persererinliam erudiens nos gra- pcrtulit aspera : sicque gralia salvatrix illuminavit
tia Dei Salvatoris, in sua nobis eruditione osleiidit, hominem caecum per vcritatis praedicationem eri-
ut illis quatuor mediantibus, ad illa quatuor quae, piens eum ab erroris caligine : emundavit pollutuni
nobis confert in futuro gralia eonfirmatoris nostri per pravilatis reprobationem , abluens eum a sorde
Dei, pertingiere possimus. Diximus superius in pri- maliliae: exornavit dcsidiosum per virtutis electio-
mo, quem de hac materia habuimus, sermone, a gra- nem , erigens eum a lepore negligentiae: reconcilia-
lia conlirmatrice, quatuor nobis in futuro conferen- vit reum per mortis passionem extrahens ipsum a
da: polenliam videlicet, sapientiam, benignitalem, damnatione gehcnnae. Primo ergo Salvator vera
et setew.lalem : ad quaeprofecto quatuor perlinges, pracdicans, caecum illuminavit; secundo mala repro-
si haec quatuqr quaegralia salvalrixhabenda docet, bans pollutum mundavit; lertio bona exercens im-
sobrietatem. videlicet, jusliliam, pietalcm atque per- datum ornavit: quarto in cruce moriens reum judici
severantiam diligenter exerceas. Nam per sobrieta- reconciliavit. Confirmalrix vero gratia haecquatuor
tem pertinges ad polentiam, dignus plane temetip- U confert nobis rpolentiam, sapientiam , benignita-
sum ibi in liberlale possidere, si prius hic te et in tcm, aeternilatem, primam a Patre, secundam a
corpire et in mente freno studueris sobrietatis gu- Filio, tertiam a Spiritu sancto, quartam ab ipsa
bernare. Per justitiam perlinges ad benignilatem, ut Trinitate, ut sit Deus omnia in omnibus. Primam
qui in via quod suuin est unicuique reddis, in palria habemus in nobis ipsis, secundam in Deo, lertiam
quoque cum unoquoque per dilectionem laeteris ; et in invicem, quartam denarius ille esl, quem omnes
charitatem, quam hic erga proximum habuisti, ibi simul iildifferenler habebunt, qui indiflierenler ta-
cum eodem proximo sine termino finias; sine con- men in vinea non laborarunt. Poterimus ergo sine
sumptione consummes. Pietas vero ad aelernam te debilitate, sciemus sine errore, amabimus sine of-
perducet sapientiam, tit qui hic in Dei tui continuo fensione , permamebimus sine ulla in aelernum de-
memoria del&tabaris, in ejusibi praesenlia aeterna- fectione. Salvatrix nos gratia erudit, ut abnegan-
liter laetiftceris, sapialque in aeterna ibi quiele per les impietatem et saecularia desideria sobrie juste
praemium, qui sapit tibi in tcmporali hic labore per et pie vivaraus in hoc saeculo, exspectantes beatam
meritum. Si perseveres, pervenies ad aeternitatem, spem, et adventum gloriseinagni Dei. Sobrie nobis,
utsobrie, jusle, pie, viven9 in hoc saeculo, exspe- ut pertingamus ad potenliam; juste proxiiuo, ut ad
2C5 SERMONES. — IN DIE S. STEPHAM. 250
benignifatem;pieDeo, utad sapiejitiam; exspeclan- A sancti isti quorum in his tribus diebus festa cele-
tes perseverando ad scternitatem. Sobrie vivis, si branius, singulprum in singulis comrauni omnium
cogitationes servans , mentem ab impuro compescis Redemptori >alde dilecli#fuerint, tum cum multa
affectu : si membra tua, qiiae sunt super terram, sint alia, cliam hoc poteatis indicio deprehendere,
cum vitiis et concupiscentiis crucifigens, carnem ab quod dies eorum nalalitii, tam recenler post ipsum,
iilicito refrenas aflectu (Galat.v, 24}; si necessaria in quo ille est natus, djem ordinale sine ullo inter-
corpori discrele concedens, custodis ill»d a defectu. vallo succedenles, se nobis celebrandos ingerunt. Et
Juste. vivis, si reddis quod debes superiori, quod in- hodie quidem passionem. beati Stephani pia devo-
feriori, quod aequali, quod passim omnibus : supe- tione recolimus; qui idcifco, ut scitis, locum inter
rioribus obedientiarii, reverentiam, familiaritalem. martyres obtinel magnuni in dignitate, quia*primum
Sit obedientia sine murmure, reverentia sine.ficlio- habet in ordine, ut'enim beatus Maximus ait, si
ne, familiarllas sine adulatione. Inferioribus disci- quid distare inier martyres potest, praecipuus vide-
plinam, lenitatem, discretionem : disciplinam quae tur esse, qui primus est. Crastina vero die gloriosurii
tcrreat, lenitatem quaedemulceat, discrelionem quae gloriosi Joannis apostoli ct evangelistae , Deo vo-
utramque temperet. ./Equatibus amorem , honorcm, lente, celebrabitis festum. De quo, quod in maxima
hilarilatera ; amorera in charitate animi sine dupli- " familiaritate aptid Chrislum habitus sit, nulli du-
citate vcl ftctione' honorem iu hutnilitate obsequii, bium cst, cui Evangelium ejus incognitum non est.
sine vanitale et adulalione; hilarilatem in gratia Nonne ipse est, qui ad testimonium amoris praeci-
vultus, et dulcedine verbi sine levitate et dissolu- pue, supra pectus ejus in coena recumbere meruit,
tione : passim omnibus, cura in adversitate fuerint, qui etiam prae.caeteris cttnctis, ut evidenter suuin
cOmpassiout miserearis : conso'atio ut eos erigera ei expriinerel traditorem , Dominum rogare ausus
coneris; cum vero in prosperllale, gratulatio ut per fuit. Domine, inquil, quis est? (Joan. xxi, 20) sed
charilatem eis congaudeas. Exhortatio, ut ad bonum nec illud tacendum, quod, cum omnes discipulos
eos per inslruclionem exciles. Utrisque ijt lam his suos amaverit Doininus , non est praesumptionem
qiii in adversitate quam in prosperitale fuerint conr arbitratus dicere de' se ipso : Discipulus ille quem
stituti, impendas consilium ct auxilhim, ut pcr diligebat Jesus (ibid.,1). De sanctis quoque Innocen*
illud de bis, quaenesciunt, eos erudias, et in, bis ad libus, quorum dies natalitius festo succedit beati
quaeper "se nbn sufliciunt, eos adjuves.' De caetero, Joannis, quod Chrislo recenler nato, recenter nati»
fratres, collaudale banc gratiam salvatricein , su- et ipsi fuerint dilecti ,• quis est qui ambigat, cum
spirale ad confirmationem, ut sobrie el jusle et Q ejus nativitas rr.orlis ipsorum causa et occasio sil?
pie viventes in hoc saeculo 111 secune beatam parvulus siquidem Jesus, parvulos sibi conjunxit,
speni exspecletis, alqtie ad videndam perpctuo innocens innocentes, nascens moricnles.
gloriam magni Dei et Salvatoris noslri Jesu Christi . II» Sed. quid, quaeso, cst, quod cum gaudio nia»
pertingalis : prasiante eodem, qur, hodierna die, ximp celebrari debeat Natalis dies Christi : tameo
de Virgine nasci dignatus est, Deo et hominc Chri- praecipuorum amicorum et familiarium suorum*pas-
sto Jesu qui cuui Patre et Spiritu sanclo vivit et sionis dies ingerunt, et morlis ? namque pene, eo-
regnat in saecula. Amen. . demque tempore, et ejus in mundum introitus, ct
SERMO XXIX. horum de mundo a nobis celebrandus esl exitus :
I» DIESANCTI STEPHANI PROTOMARTVRIS. uno horum mortem , et illius celebramus nativita-
De tribus festis qua diei Nativilalis Dominica pro- tem.~Et quidem in eleclis cl dilectis stiis ChrisUis
xime succedunt : et virtute charitatis, ataue pa- patilur, el in morientibus moritur. Alioquin nec de
tientiw. persecutione diceret ad Saulum : Saule, Saule, quid
STNOPSIS SERMONIS. — 1. Nalalem Domini cur san- me persequeris ? (Acl. xxvm, 7) nec de raorte ad Pe-
ctorum Stephani, Joannis, Innocenlium excipiat trum : VenioRomam iterum crucifiqi. Quid ergo est
nativitas. — 2. Christus in sanctis suis quodam-
modo patitur et moritur : non est hic verum et D hoc, quod tam recenler. post ejus in se ipso ingres-
stabilegaudium. — 3. Mundanum gaudium inter- sum in mundtun , ejus in dileclis familiaribus suis
polat morsus amaritudinis : mortem sanclorum de miindo celebramus egressum ? possunl quidem
laetilia vilalis. — 4. ln S. Stephano charilas ad
zelus ad oratio ei sancti ejus et istud dicere : Heri venisli, et hodie
compassionem , correptionem ,
eminuil ad emendaiionem. — 5. In Judaeis furor competlerisnobiscum egredi (II Reg. xv, 20). Quid in
in corde, exprobratio in ore, conspiratio in mor- boc putatis nobis innuilur, nisi auodbrevis est no-
tem. — 6. jEquo animo suscipienda correptio. — stra in hoc mundo mora : tristis nihilominus uni-
7. Iracundiae motus praecavcre, prudentiae est;
comprimere, patientiae. — 8. Virtutis patienliae versa, quam hic agimus, Iaetitia? Hesterna die ejus
definitio explicata. — 9. Conspiratio in malum in seipso celebravimus nativitatem ; hodierna vero
pessiraa : ferendae correptionis remedium. — ejus in Stephano quodammodo celebramus passio-
10. Mala. cuncta ministrat iracundiae inipetus : facta est cum angelo multiiudo coelestis
qui exemplo S. Stephani temperandHS.— 11. Bo- nem. Heri
nus est correplionis zelus, quem format dile- militiae laudantium Dominum. Hodie factus est fu-
ctionis affeclus. ror Judaeorum lapidantium H2 Stephanum. Mor-
I. Si diligenti sollicitudine, et sollicita apud vos tera hodie persecutores lapidantes intulerunt Ste-»
diligenlia , charissimi, perpendere volueritis, quod phano : evangeljzatum est heri gaudium magnunt
PATROX. GXGVIII. 9
267 ADAMIPRAMONSTRATENSIS 268
quod erat fulururn omhi populo. In quibus omnibus,, A ct dilectionem et aemulationcm, illam ad com-
ut jam diximus, ostenditur nobis, quod in hoc passionem, hanc vero ad correptionem. Nam
mundo est vita brevis, et lsetitia tristis. Qua est vita; quomodo obstinatos 'corripuit Judaeos? Dura,
nostra ? ait sanctus Jacotus, vapor est ad modicum: inquit, cervice , et incircumcisis cordibus - et
parens (Jacob.vt, 15). In quibus verbis patenter auribus, tos sempef Spiritui sanctb restitistis, sicut
monstratur vita nostra magis atiquid apparere,, et patres veslri, et occiderunleos qui prasnuntiabant
quam aliqiiid esse, nec diu posse superesse etiami de adventu jusli, cujus vos nunc prodilores et homi-
modicum illud, quod videtur apparere. cida fuistis, quia accepistis legemin dispositione ar.-
IU. Pone mibi modo aliquem ab ipso mundii gelorum, et non cuslodislis (ibid., 51). Sed qui ita re-
exordio usque hodie vixisse, et hodie debere mori,, sistentes sibi corripuit, qualiler pro eisdem se lapi-
quid de longanimitate temporis ejus judicabis ? de- dantibus oravit ? Domine, inquit, ne statuas illis hec
sinit esse qui fuit, eumque edax et consumptrixc ' peccatum : quia nesciunt quid faciunt (ibid., ux). 0
deglulit mors. Quaeitem lanta in rebus humanis estt amara in ore correptio,_ o dnkis in corde compassip!
gaudii dulcedo, quam morsus non interpolat amari- et una cademque utriusque causa fuit, et radix di-
ludinis? nam voluptatum corporearum appetentia,, lectio. Nam quos corripuit ul se corrigerent, oravit
ut aitquidam, plena est anxietatis, satietasveropcer B 1 ne perirent; el in utroque, tam videlicet in corri-
nitentiae, et adjunxit : quantos illsejnorbos, quami piendo, quam orando , nihil praeterquam eorum sa>-
intolerabiles dolores, quasi quemdam fructum ne- lutem quaesivit, ita disponente atque providenle
quitiae fruentium solent inferre corporibus? nam cl:aritate, quam intrinsecus in mente possedit. Hsec
tristes esse voluptatum exitus, quicunque stiarum itaque tanta in beato Stephano imitemur, qualenus
voluerit libidinum reminisci, intelliget. Et itcm de et invicem diligamus, etinvicem corripiamus,«t pro
eodem: •invicem oreraus, sitque dilectio tam correptionis,
Habet hpc voluptas omnis, quam orationis cawsa : providens sollicite et diligen-
Stimulis agit [ruentes, ter curane, ut et correptio discreta. et oratio assi-
- Apumquepar volantum, dua sit.
Vbi grata mella fudit, V. Csetemni sicul haec in isto athleta Christi vo*-
Fugit, et nimis tenaci bis imltanda proponitis, ita et a tribus illis nulis,
Premit icta corda morsu quibus iniquos notare potestis fuisse Judaeos, qui
BOET.1. n, met. 7» eum persequebantur, omni vobis diligenlia cavelc,
0 vita, quttm eiEo ctirris ad mortem ! o lsetitia, iracundiam videlicet, exprobrationem et malitiam.
quam feslinanter eadis in errotem! credo per hoc Quid enifti dicit Scriptura : Audientes, inquil, hai
Dominum admonere vos, ut ad illam studeatis pro- dissecabantur cordibus suis. Eccefuror iracundise1:
perare vitam, a qua seternitas procul peltit occasum, el stridebant denlibustn eum (ibid., LIV); ecce expro
et ad illam lselitiam, a qua universitas omnem fugat bratio. Et posf pauca : Exclamantes 113 autetn
defectum. Haec illa lsetilia est, ad quara sanctiper voce tnagna Conlinuerunlaures suas, et impetnin fe-
praesentem attingunt moerorem. Haecilla vita est, eerunt unanimitet in eum (ibid. LVI).In quibus ver-
ad quam per corporalem perveniunt mortem. Quam bis nihil ad maliliam pertinens notare possumus
delectabilis mceror hic, quauidesiderabilis est hsec ipsis defuisse, dum a veritate audilum avertenles,
anors? illum namque gaudium remurierabit, quod ea quaeDei eranl, nec exterioribus poteranl auribus
propter immensitalera ejus in nullo poterit minui; percipcre. Ejus quippe se esse merabra monstra-
hanc vero vita quae, propter seternilatem nullatenus bant, de quo legitur, quod corpus ejus quasi scuta
poterit finiri. Ad quam vitalem laetitiam el laetam fusilia compactum squammis se premenlibus : et una
vitam beatus hodie Stephanus pervenit, lselitia im- uni conjungitur, et ne spiraculum quidemincedit per
mensa dolorem commutans lemporaleni, et vila eas (Job XLI, 0). ln plenitudine quoque vesaniae
teterna mortem corporalem. [ conspirati, tota aviditate mortem ejus atrocissimam
D
IV. In quo quidem verse habetis, inter csetera, sitiebant. Longe, quaeso, facite a vobis haec, ne de
quibus enituit, virtutum insignia, charitatis exem- vobis veraciler dici possint. Absit ut in vobi? un-
plum. Charitatem namque in se habuit veram, et quam impleanlur verba hsec : Audientes autc.it hwc
ideo verain, quia ernatam. Unde et dicitur plenus .dissecabantur cordibus suis, el stridebant dentibus in
fuisse Spiritu sancto (Act. vn,55),quia et id amavit eum!
quod debuit, et eo quo debuit modo. Hoc est unam VI. Absit, inquam, ut audita correplione salubri,
eamdemque amavit personam, tam, in fovendo sci- quam cbaritas in corde dictat fraterno, et exprimit
licet naturam, quam in persequendo culpam. Alio- ore fraterno, dissecemini cordibus vestris male exa-
quin plene Spiritum sanctum non haberet, si vel sperati, et ad verba-salubria nimis temere com-
columba vel igne careret, maxime cum constet in moti! Scitis quam multse sunt in sacra Scriptura
utroque eum apparuisse. Non est itaque in corde sententiae exhortantes vos ut verba correpliqnis
plenitudo spiritus, nisi sicut excitatur per affectum bumiliter audiatis, quia, sicut ad vulnus medicina, .
ad ditectionem, ita et accendatur per zelum ad aemu- sic ad culpam correptio est. Etenim sicut illa vul-
lationem. Utrumque beatus Stephanus in se habuit neri sanitatem, sic et ista peccato confert remissio-
269 SERMONES. — IN DIE S. STEPIIANI. 270
nem. Ait Salomon: Qui diligit disciplinam, diligitt A vicia dans et convieia recipiens; comniinationes
sapientiam; qui autem odil increpationes, tnsipienst iutentans et jacula maledictionis intorquens, cum
est(Prot. xn, 1) ;et itiem: Stultus irridel disciptinam% absente vacuus litigator decertans? nequaquam
palrit sui; qui autem custodit increpaliones, aslu-- dixerim hunc patientem esse. '
sed solurn videri,
lior fiet (Prov.xv, 5); et iterum : Viro, qui corri-:- quianec patientiain habet.
pientem dura cervicecontemnit, repenlinusei super- VIII. Est enim patientia adversitatls loleranda vor
veniet interitus, ei eum sanitas non sequetur (Prov. luntaria el diuturna propter Deum perpessio.. Tole-
Xxix, 1). Ecce quanla'utilitas in correptione, ett randoe adversitalis, dixi, ut illam omnem a virlute
quantumei imminet periculum, qui eam humiliterr patientise adversitatem excludam, quae olerari non
recipere recusat. Estole itaque intrinsecus, cum vosi debet. Nam est adversitas quae, si toleratur, contra
forte pericutum tangil, integri: et ne permittatisi Deum est. Cum igitur aliqua 114 te tangit adver-
vos gladio iracundiae in cordibus vestris secari. sitas, quse contra Deum, ac proinde contra salutem
Quod Si forte plenam integritatem in cordibus ve-- animae tuse esl, non est utique toteranda. Volunta*
stris servare non potestis , coutendite totis viribusi ria, dixi, quia lunc veram babes patientiam, quan-
ut ad prolatiouem [al. prolocutionem vel complica- do cum appetitu benevolae mentis .aliqttid pateris,
tionem] saltem oris non pertiiigat trilatenus tumorr B et hsec poslmodum apud te retractans, ea te pas-
menlis, ut cum Psalmista unusquisque vestr.umi sum esse laetaris : non solum nulla. erga eum, qui
dicere possit : Turbatus sum et non sum loculusi ea tibi intulit, ira commotus, sed majore erga illum
(Psal. LXXVI,5). Et si tanta; perfeclionis non es,, dilectione succensus. Recordare quod de Apostolis
quatenus continere te possis, ne corde tuo dis- diclum est, quia Ibant gaudentes a conspectu conci-
senlias; tanUe saltem pnesumplionis atque vesa- lii, quoniam digni habili sunt pro nomine Jesu con-
niaenon sis, ut strideas deiitibus in cum qui corri- tumeliam pati (Act. v, 41). El quidem non solum
puit te, quod nimirum tunc facis, cum in eum, quii contumeliam passi, sed etiam graviler caesi erant.
. te corripiiit, ad ulciscendum te, verba furoris evo- Diuturna autem addidi, ut quotiescunque, quan-
mis et exprobrationis..FiKi riamque Itominum, utt tumcunque adversi .irruerit, patientia iiullatenus
ait sanetus David, dentes eorum armaet sagiUa• deficiatin mente, quandiu vita fuerit in corporo.
(Psal. LVI,5); dentibus itaque stridere, verbis mor- De omhi virtute illa Domini intelligitur sententia :
dentibus furere est. Qui perseveral usque ad finem, hic salvus erit (Matth.
VH.'Magnse profecto fortitudinis est, iram ir. xxiv, 13). Propter Deum, in fine dixi, pro eo quod
corde vel ne oranino surgat per providentiam prse- ^ id solum a Deo remuneratur, quod propter ipsum
" pure exercetur; ut cui amor l)ei causa esl iu la-
cavere, vel postquam forle, utsaepesolet, surrexerit,
saltem per patientiam comprimere. Asserente Salo- bore.ei sitetvisioin retributione merces. Igitur
mone, quia tnetior est patiens viro forti, et qui de - qui hic palitur quod debet, et eo modo quo debet,
minatur animo suo, Jexpugnatore urbiutn (Prov. id est votuntarie] et perseveranter et qua de causa,
xiv, 32). Scimus utique quantum amari et appro- hoc et propter Deum, huncvere patientem dixe-
-bari solet a filiis Adam corporis fortitudo, sed longe rim. Hic paliensest melior viro forti; hic domina-
ea exceHentior mentis fortitudo et sublimjor est. tur animo suo, et melior est expugnatpre tirbium.
Et hsec quse alia est, quam palientia? esto patiens 0 quantum homo is exaltaretur, qui vel unam ur-
et fortises, et quidem quo patientior eo fortior. bem posset subjugare! sed ei nutlatenus compa-
Nulla penitus valet fortitudo corporis non modo rari potest, qui animo suo dominatur, etiam ouando
sequavi, sed nec comparari fortiluuini cordis, cum non modo urbem, sed et urbes subjugaret. .
juxta Satomonis sententiam, sit melior patiens viro IX. Audientes itaque verba correptionis ab aliquo,
(orti. Sed dicis fortassis tu, quse est haec virtus nolite dissecari cordibns vestris, nec strideatis
tam preliosa, de qua loqueris? vel quomodo acquiri denlibus ineum, qui vos corrigit,per iram inte-
valet, cui omnis fortitudo corporalis succumbit? j) j rius furentes, et verbis in eum exterius mordenli-
Num omnisqui patiturpatientiam habere dicendus bus garrientes. Sed ct hoc cavete , ne continentes
est? nonutitjue. Namest qui.patitur, sed invitus; auresvestras unanimiter impetum faciatis in„etmi.
et ideo paliens dici nullatenus valet, quem Salo- IIoCest pessimum et damnosissimum crimen con-
mon meliorem asserit viro forti. Nam quomodo pa- spirationis, quod a se semper elongare debent
tiens est, qui pondere propriae pusillanimitatis ver- universi .habilu religionis induli, qui vel modicum
gens ad ima, in rancore cordis el niurmure oris ja- quid sentittnt de ccelo. Exsecrabilis plane corani
cet prostratus ? nam etsi forte os clauditur, clamo- Deo unanimitas ista et hominibus, qua furibun-
sum tamen intrinsecus cum omni amariludine si- dus in proximum fit impetus. Procul distat ab illa
lentium; et silens cum inquietudine et perturba- quam vobis habendam suggerit beatus Auguslinus
lione magna obstrepere non cessat multUoquium. iibi dicit : Hcec sunt quce observetis , pracipimus
Hicne tibi fortis videtur, qtti repraesenlans sibi in monasteriis constilutis, ut.unanimes habiletis in
eum, in foro cordis, erga quem commotus est, domo, et sit vobis animauna el.cor unum in Deo(268).
verbiseum silentibus amarissime aggredilur, con- Itaque charitalis correptionem au-Jientes, noh secus
(268) S. August. In Reg. init.'
271 ADAMIPRJEMONSTRATENSIS 272
quaro ut causam sa.utis vestrse, amplectamini eam , A persona, unius sinceritas dileclionis formavit. Ta-
scientes meliora essevulnera diligentis, quamfrau- lis erat sanctus Joseph, qui fratres suos et intrift-
dulenta oscula blandientis (Prov. xxvu, 6). Quia si seciis perfecte dilexit, et in. eos exterius aspere
forte iracundiae motu praeventus in illa. ebrieiate saeviens in aperto quidem corripuit, iit per auste-
furoris, in patientia possidere animam tuam nOn ritatem culpam deleret; sed in occulto flevit, ut
potes, includant saltem labia lua, et murus ille per pictatem dilectioni satisfaceret. Verha increpa-
osseus lingnam, nec obnubilet perturbans faciem loria in ore formavit .zelus, quem lacrynris ab
ttiam, ut, dum mens foras non cmiltit quod intus oculis inlimus dilectionis 'aflectus excussit (Gen;
toterat, allerius nec per viiltum lurbatum offendas XLIII,30). Et quidem aliquanditi, licet vix, hunc in
aspectum, nec per verbum iratum percutias audi- se abscondit affectum , sed maxima vehementia
tum. Laudabile quidem et oranino probabile est, ejus, ut erumperet, postmodum compellebat. Quid
ut tam caute lempore adversilalis te habeas,. qua- enim dicit Scriptura? Non enim ullra se voterat
teniis quod intus loleras, nec \ultu nec verbo pas- continere-Joseph mutlis coram aslantibus (Gm. XLV,
sim foris ostendas, sed humilitatem, pro posse, in 1). Et post pauca : Elevata quoaue voce cum fletu
lingua et facie nrseferens, scias nebulosam hanc in dixit [ralribus suit : ego sum Joseph (ibid.,3). Mor-
quam venisti horam tentalionis, disponente Deo, *• tuo vero sancto sene Jacob, timentes fratres ejus,
in horam noviter transituram pacis et tranquillita- ne eum ad se ulciscendum mors paterna laxaret,
tis, quia qui irruere super te permittil vesperum cnjus, ut putaba.nt, manus vita patris ab ultione
ad fletum, arridere quoque ipse faciet libi conti- continuerat, haec ei mandaverunt, dicentes.: Paler
ntio matulinum ad laetitiam (Psal. xxix, 6). nosler prwctpit nobis antequam moreretur, ut hwc tibi
X. Qtiam multa, ut frequentissima experientia verbis iltius diceremus : Obsecrout obliviscaris sce-
edocti siimus, iratis nobis suggeiit ira ut dicamus lerum fratrum tuorum, el peccati, et malitiasquam
et agamus, quse post tempus furoris nullatenus di- exercuerunt in te : nosque oramus, ut servq Dei pa-
cenda vel agenda fuisse, sedati jam atque tranquilli tri tuo dinittas iniquilalem hanc (Gen. L, 17). Qui-.
effecti evidenter perpendimus ? Et idcirco sapiens bus auditis flevit Joseph. 0 vjrum sanctum et juslum
admodum est, qui faribundum erttmpere prse sui utrobique compositum! amantem pie corripientem
vehementia gestientem intrinseciis n:oduni com- severe, mollia gestantem viscera ad lacrymas, dura
primens, cum beato Job (cap. IH, 28) dissimulat, profercntem verba ad correptiones! Quid de sanclo
silet, quiescit, ut et vultus hilaritatem ineonlami- Moyse dicemus, qui mansuetus et discrelus, Do-
nalam euslodiat, dissimulans; et ab aspero se ser- r mino , ne populum fcriret restilit, ob magnum
vel verbo silens, et ab actu se compescat illicito quem erga eumdem populum habtiil affectum : e(
quiescens; in vullu hilaris, in verbis lenis, in factis idololalras, ne culpa iiripunita esset, ob ingentem,
irreprehensibilis. Ne vero eontiueatis aures vcstras quem.in lege Dei sui habuit, zelum, morte per-
impetum facientes unanimiter in eum, non indige- cussit. Ibi tam pitis et taftto erga subjectos suos
tis nt prohibeamus vobis.. Quamvis enim necdttm ardens amore, ut diceret Deo : Aut dimitle eis hanc
omnes ad illud conscendistis etilmen perfectionis, noxam, aut, si non facis, dete me de libro queni scri-
ut ab occulto irae motu qui ex abrupto quam ssepe. psisti (Exod..xxxu, 31). Hic vero tam rigidus, et
irruit, et muttoties,-priusquam prseveniri vel provi- tam magno zelo >succensris, ut his, qui° adjuncti
deri.possit, violenter et importune se ingerit, sem- sunt ei de filiis Levi, praeciperct, dicens : Ite et
per immunes sitis : absit tamen ut putem aliquos redite de porta ad portarh per medium caslrorum, et
esse inter vos tanlae maliliseveneno infectos, ut illis occidat unusquisque (ratrem suum, el amicum et
aliquando insidias moliantur, a quibus salubres se proximum (ibid., 27).Palet ex his quod vera chari-
accepissecorreptionesrecordantur! Haecitaqne lam las, quam et ordinari in se petit in Cariticis Sponsa,-
iniqnos deprehendimu» Judseos in passione beati sic menti infundit lenitatem ad affeclum (Cant. n,.
Stephani exercuisse; furorem in corde, exprohra- D 4), ut Tnfundat-pMtter austeritalem ad zelum, qua-
tionem in ore et conspirationem H5 in ipsius tenus quicunqtie euma postolis percepit Paraclitum,
mortsem-;qui, teste Scriptura : Dissecabantur cor- sic ignem habeat ad affeclum dileetionis, ut habeat
dibus suis, el slridebant dentibus in eum, et impe- et linguam ad verbum eruditionis, praestante eodem
tum facietmnt unanimiter ineum (A(l. vn, 54). Spiritu sanclo, qui est cum Patre et Filio benedi-
Quem ejicientes extlra civilarem lapidabant. Ille cttis in ssecula. Amen.
vero beatus martyr, contra tria illorum mala, tanla SERMO XXX
exercuit bona; conlra furorem in corde, sinceram ITEMIN DIES. STEPHANI PROTOMARTVRIS.
charilatem; contra exprobrationem in ore, salu- De diversilatibus ccelorum «t luminaribus edrum.
brem correptionem; contra conspirationem in ejus SINOPSIS SERMONIS. — 1, Exempla Scriplurarum, ex
mortem, devotam orationem, qui pro se lapidanti- quibus-discaut ministri verbi non deficere quan-
bus orabat sic : Domine, ne statuas iltis hoc pecca- doque despecti. — 2. A Spiritu sancto est inten-
dere in ccelum, ut riotatur in S. Stephano. —
tunt, quia nesciunt quid faciunt (ibid., 59). 5. Coclimystici; Ecclesia, iidelis anima, Scriplura,
XI. Quam severa correptio, quam munda ora- mysterium.vitse sanctitas, coetus beatorum, feli-
tio! quia nimtrum ulramque, in una cademque cilas patrise. — 4. In primo coelo, id cst Ecclc-
273 SERMONES. — IN DIE 8. STEPHANI. 971
sia, sol sacerdotium, luna regnum, stellae virii A nonpotuit (/ 77m. n, 6).
, sahcti, Quanta hic obscuratio. —'5. In secundo, Accipile et alium athte-
temperanlia in sol est : in •_ tam. Allocutus est sanctus Jeremias quondam po-
• versis prosperis. patientia ad-
funa, bonse cogilatiories stellse. — 6. InL pulujn, dicens ad eos, quse per eum Dominus roan-
tertio, sensus mysticus sol ; litteralis, luna : davit; sed intonuit vox hsec
exempla virtulum stellae. — 7. ln quarto, intelle-" fine sermonis terribilis, ut scitis, in
ctus est sol, luna fides, modi conlemplationis 'ejus : Morte moriatur .homo iste.
stellse. — 8. In quinlo, sol est amor, luna timor, Quare prophetavit in nomine Dotnini? (Jer. xxvi, 8).
actiones externse sunt slellse. — 9. Ccclum aliudI Michseas filius Jemla (///
Reg. xxn, 27), ciim in
quinquepartitum : primum est Deus, cujus lon- nomine Domini quod verum erat idololatrse
giludo aeternitas, laliludo charitas, altitudo ma-' et ho-
jestas, sapieiitia profundum.— 10. Secuiidum micidae regi loqueretur, mandatum accepit ut
est Cbristus, cujtis divina et bumana natura s.untt mancipatus custodise pane sustentarelur tribulatio-
duo luminaria; stellae verba vitse et salutisi nis et
opera. —11. Tertium, intellectus angelicus , in1 non sitaqua angustise. Sed quid de eis dico, cum
quo notitia Verbi, creaturanim, et sui, sunt sOl, servus major domino suo, neque apostolus
funa, et stellae. —12. Quartum, hic mundus: ! major eo qui misil emn?(/6»on. xin, 1'6.) Nonne,
cujus sol Christtis, luna Scriptura, stellae Apo- ut multa alia sub silentio praeteream, cum
stoli.— 15. Quintum volucrium, sive aer : cu-• ipse
seternilatis Domjnus coram incredulis haecverba
jus sol, luna, stellse palent. — 14..Ccoli duodecim nB
suis decori luminaribus. — 15. Angeli a visione, proferret : tAntequam Abraham fieret, ego sum,t tu-
Dei nunquam vacant; quse visio sol est, nostri[ lerunt lapides ul jacerent in eum ? (Joan. vm,
compassio tuna. \\Q. —16. Beati in Deo po- Igitur citm evangelizas verbum, ut adainantem58.) et
tentes sine debilitate, sapientes sine errore, dili-
gentes sine offensione. — i 7. Deum esse in se- silicem exhibe faciem tuam , qtiatenus nec elatione
ipso incomprehensibilem, in reprobis lerribilem, dilatens susceptus, nec dolore contraharis con-
ip electis amabilem, est in eo considerare solem,, temptus, ncc pretiosum te aestimes cum,
lunam, stellas. — 18. Anacephaloeosis cuni asser-" nec cum -audiris,
lione proecederitium. —19. Simile a vialoribus despiceris vilem.
lorigum iter uno die metiri non valenlibus, II. Et de his hactehus. Videamus jam quid sibi
I. Cuih autem Stephanus essel ptenus Spiritu san-„ vult lioc, quod de beato Slephano audivimus : Cum
cto, intendens. in cozlumvidil gloriam Dei (Act. VII, intendit in ccelum, vidit gtoriam Dei. Fateor, inten-
55). In passione, fralres, beali Stephani prolomar-. tum me faciunt verba haec : puto autem quod et
tyris patientise nobis exemplura accipere possumus, vos. Gloriam Dei vidit, sed eam non videret nisi in
si a noslris forte auditoribus in aliquo conlemni-. cceltim intenderet, sed nec in coelum intenderet ut
niur, cum eis verbum vitse praedicamus. Suis naai-. .• yidere Dei gloriam posset, nisi Spiritu sancto ple-
que ipse auditoribus exhorlationem salubrem im- ^, nus esset. Sic enim se habet ipse ordo verborum.
pendit, verbis eos increpatoriis ex charitate conve-. Cum esset, ait sanctus Lucas in Actibus apostolo-
nit; sed ul de eis legitur : Aadientes hcecdisseca^, rnm', Stephanus plenus Spiritu sancto, intendens
baritur cordibus suis, et stridebant dentibus in eum. in coslum, vidit gloriam Dei. Quasi inde ei ac-
Ecce vitae audienles pr*conem, o^culta ira con- ciderit; quod gloriam. Dei vjdit, quia in c«elum
cussi sunt, quod per hoc notalur, quod disseca- intendit, qui Spiritu sancto plenus fuit. Ita est>.
banCtir cordibus siiis. Aperto furore dilaceraif sunt, Videamus quid sit coelum hoc, ut et consequenter
quod per hoc innuitur quod stridebant dentibus inj cognoscamus, iquem [quare] oporteat Spiritu sancto
eum. Non solum autem, sed atidientes eum re- esse plenum, qui intendere desiderat in illud. Mul-
ferre quod vidit coelos apertos et Filium bominis3 tis in locis de ccclo invenio tractare Scripturam, et
slantem a dextris virtutis Dei : Exclamantes voce s . pulo illud non unam, sed diversam habere signifi-
tnagna continuerunl aures suas, et impetum feceruntt •' cationem.
unanimiler in euni, et ejicientes extra civilatemjapi-.. III. Mihi videtur quod sancta Electoruhi Eccle-
dabant. 0 malilia mullimoda! 0- vesania non mi- sia loto orbe terrarum diffusa, quasi quoddam coc-
nus perversa qtiam diversa! in exclamantibus im- Itim est, de quo legittir dixisse in Genesi Deus :•
patientise notate vesaniam : in continentibus auress |v [ Fiant luminaria in firmamento cceli (Gen. 1,14). Hoc
suas, obslinalionis duritiam; in facienlibcs impe- cst, sint viri spirituales in summa eminentia et
tumf unanimiler in eum, furentem conspirationem ; eminenti (irmitate Ecclesiae. Est et anima sancta,
sive, si id melius accipitur, conspiranlem furorem;r de qua puto dixisse in Apocalypsi Joannem, quod
in ejicientibus extra civitatein,. dedignalionein ; inn facium est videlicet silentium in ccelo, quasi media
lapidanlibus, crudelissimos ac cruentissimos eos in-[- hora (Apoc. vin, 2), pro eo quod exiguo admodum
telligite carnifices. Non ergo nimis dure, quantumn momcnto, iriterna dttrat quies in anima. Sed et
ad te, accipias, quando verbum evangelizas, Si tee Sriptura sacra visa fuit Psalmistae quasi quoddam
forte despici consideras, sciens te non melioremn esse ccelum, quod ait Domirium extendere quasi
esse Slephano. Non melior illo.de quo cum verita-t- pellem (Psal. cm, 3), quia nimirum sacram morta-
tis verba referrct, a perfidis auditoribus clamatumn libus aperit Scripturam. Occultum quoque myste-
est: Tolle de terra hujusmodi, non est enim fas eum ii rium Dei si quis dixerit esse ccelum, non videtur
vivere (Act. xxu, 22). Paultts hic erat, ap.ud quem n deviare a vero, pro eo quod Joannes in Apocalypsi
verbum Dei nunquam erat alligatum; qui occidi li Vidisse se asserat H7 oslium apertum.in caelo
pro Do:nino notuit, taccrc autem dc Domino nostro•o (Apoc. IV, 1),. id est deprehendisse se, intellectum
275 ADAMIPR!EM0NSTRATENSIS 276
sibi fuisse de pceulto m.ysterio revelatum. Sancti- A id tunc diabolus per eum, peramplius el perfecli is
tas quoque Vitae coeluin quodammodo est, de quo faciet, id tamen nec modo agere desisiil: quia mi-
Beatum Job alloquens Dominus : Gelu, inquit, de. nisterium jam operatur iniquilatis. Ad hoc eliam'
cmlo quis genuit? (Job. xxxvni, 29) pro eo quod sestimo pertinere, quod in eodem dicit libro, qnia
ipse multos nonnunquam post sublimem sanclita- Sql factus est skut saccus cilkinus : et lUnatQta facla
tem in iniquitate, occulto sed justo judicio indu- est sicut sanguis : et stella de cceloceciderunt super
rari permittit. Coetum verc, illorum supernorum terram (Apoc. vi, 12); pro eo quod sacerdotium as-
spirituum sanctus David ciclum esse intellexit, qui peritas iniquitatis deriigrat: imperium furor crude-
ait: In aternum verbum tuum, Domine, permanet litatis cruentat, alii vero sancti relicta altitudine
in calfi (Psali cxvut, 59). Quia cadentibus spiriti- contemplationis coelesjis, devolvuntur [in terrenis.
bus apostatis, sine ullo defectu supernorum spiri- Attamen duo haec magna luminaria, in ccelo, duo
tuum, ccetus eorum qui remanserunt divini verbi sunt hi praecelientes ordines- in Ecclesia. luminare
obedienliam custodit. Quod autem coelestts ilia, ad majus, quod praeest diei contemplativorttni, el lumt-
quam Buspiramus beatitudo, ccelum appelletur, nare minus, quod praeest nocti activorum.
nemo qui duttitat. De quo mentionem videlur fa- V. Nonne et anima tidetur esse coeltim, quam
cere Isaias, qui diabolum alloquens dicil: Quomodo B coeleste afficit desiderium sublimem, in qua tempe-
cecidisti de ccclo (Isd. xiv, 12), jd est, de coelesti rantia in prosperis velul sol est in die, patienlia in
beatitudine ? intendjte huic sepliformi, quod vobis adversis lanquam luna in nocte'; in qua quot appa-
proposuimus, ccelo; si forte in eo videre poleritis rent cogilationes bonse, tot niniiru:n fulgent stellae
gloriam Dei. Primum sancta Ecclesia est, secun- praeclarae?Et bene temperanlia luminare majus, pa-
dum anhna fldelis, tertium Scriptura sacra, quar- tientia luminare niinus, quia difliciliusestcunipacata
tum mysterium occultura, quinlum sublimitas san- fortuna non dissolvi, quam sub offensa non frangi.
clitatis, sextum siipernorum spirituum ccetus, se- VI. In ccclo quoque Scripturae nonne sensum spi
ptimum beatitudo illa ccelestis. rilualem per expositionem revelatum quasi solem
IV. Nonne tibi videtur sancla Ecclesia esse co> esse vides in die, hislorialem vero adhuc indiscus-
tum, in qua velut sol fulget sacerdotium, ut luna' sum velut lunam in nocte, ac per lioc illiim lttmi-
lucet regnum, et quot sanctos continet viros, quasi nare majus, hunc vero minus? in qua vide inno-
tot prseclaras habel stellas? In istis cocli lmjus ltt- centiam Abel, sanctitatem Henoch, perfectionein
miriaribus claritatem videmus modo nbn modicum Noe, verecundiam Sem et Japbet, obedientiam
obscuratam, illa namque tempora pe.riculosa non ' Abrahae, munditiam Isaac, simplicitatem Jacob, ju-
tam instant, quam exslanl, in quibus Aposlolus ^ stitiam Melchisedcch, pudicitiam Joseph, mansue-
prsedixit futuros homines se ipsos amantes, quod et tudinem Moysi, zelum quem habuit Phinees, recti-
nos videmus impletum in his luminaribus (// Tim. tudinem Josue, fortitudinem Caleb, pietatem Sa-
in, 6), de quibus prophetavifimplendum esse pro- muelis, humililatem David ,• cseteraque in hunc mo-
phela ille potens in opere et sermone, quando ait: dum innumera sanctorum exempla et praeclara in-
Erunt signain sole el luna et stetHs (Luc. xxi, 25). signia, nec puto 118 jam quod lucidis carere stel-
Quod' sjgnum? nisi quod evidentius prsedixit Joel: lis hoc coelum asseres.
Sot. inquiens, convertetur in tenebrds, et luna in san- VH. Quartum coelum occultum mysterium , in
guinem? (Joel. n, 31.) Nonne solem aspicis iri tene- quo pro sole fulgeat libi intellectus, pro luna fides.
bras conversuni, cum obscurato, ut deflet Jeremias In qtio etiam quot modi internorum tibi contempla-
(Jerem. IV,23), auyo, mulalo colore oplimo, disper-. .' lionum apparent, nonne tot in eo lucidse stcllae ni-
sis lapidibus in capite non quidem aliquarum,.sed lent? Intellectus luminare majus est, et fulget in
omnium platearum, est sicut populus, sic sacerdos? die; fides vero minus, et in nocte. Qttia cura cer-
(Ose. IV, 9.) Sed et lunam nonne humidis curii tam nobis in occulti mysterii ccelotam isla, quam
oculjs cpnversam vides in sanguinem, cum reges Q ] ille oslendat veritatem; ille tamen manifestam et
vides deserere justitiae aequitatem, exercere aulem nudam, haec vero clausam demonstrat et involtt-
crudelitalem? signum vero quod tibi in sleflis hor- tam. Ut sicut in sole boc visibili et luna-videmus,
ribile apparet, hoc est, quod in Apocatypsi videlicct in illo sil lux clarissima; in hac vero, respectu V-
vidit Joahnes (Apoc. xu, 4), caudam utique [al. vi- lius, etsi iux est, sit tamen obscura. Fides siqui-
delicet.] draconis trahere mediam partem stellarum deni nihil habet dubium, sed nec aliquid nudum,
caeli et millere eas in terram. Quod, etsi lunc spiri- ut sil hsec lucens utique, pro eo quod veritatis ba-
tualiter fiet quando revelabitur homo ille in suo bet certiludinem; sed lucens in nocte, pro eo quod
tcmpore, qui proprie appellatur homo peccati, filius delinens eamdera veritalem in involutione, nudam
perditionis (// Thess. it, 3); qui in massa reprobo- non profcrt manifestationem. At vero inlelleclus
rum est, quse corpus est diaboli, quem exprimit pro eo quod veritas ei ambigua non est, sol nimi-
draco; pro eo quod in finc apparebit, quasi cauda rum est lucens, quia vero clausa non est, in die est
erif; eos qui in Ecclesia lucere videbuntur, vel mi- fulgens. Modi quoque inlernarum contemplatio-
nis vel blanditiis altractos de sublimibus ad ima, de lium^quos in occulto hoc suscipis myslerio, stellse
coBlestibusperlrahet ad terrena. Quamvis, inqiiani, sunt tibi luccntes in isto ccelo,
277 . SERMONES. — INDIE S. STEPHANI. 278
VIII. Sanctitas viise quintum ccelum est, quOd duo) Aj! utrum plena possit ad ea congruentia referri, nec-
magria luminaria decorant; luminare majus, quod1 dum comprehendo. Unde vobis proferre in mediufri
est amor ilfuminans le ad intellectum el inflam-- non prsesumo : instruet vos Dominus super his per
mans ad affectum, ut in die honeste ambulansjusti- - semetipsum, dum non vult per me. Nam sivellet,
tiae claritatein exerceas; et Iuminare minus quod1 per me ea vobis ostendi, primitus ea mihi revela -
esl timor, lucens tibi, ut in nocte irruentis tenta-' ret, ut per me ad vos ea transmitteret.
lionis.nequiliae caliginem devites. Habet et stellas,, X. Christuni quoque mediatorem D«i et homi-
action«s per merobra corporis exercens praeclaras.. rium, Deum et h^pminemquidem [al. et quoddam*]
Sed quo progfedior? num ut unicuique istorum se- et quidem^ralde sublime dicimus coelum : ad quod
ptem, quos vobis. proposui ccelorum propria assi- videtur tunc sanctus David oculos elevasse, quando
gnem luminaria praesens exigit materia? nonne hoc• ait: Ccelum cmti' Domino (Psal. cxin, 16); intelli-
expedit magis ut ostendam quomodQ intendens int gens, ut credo, Deum Filium Dei quasi ccelum coeli
•ccelum videre possis gloriam Dei? in omnibus sine ulla exceplione Patri adesse. Quse
IX. Et profecto praeter hoc septifornie ccetum estt esse pula*tis duo magna in hoc ll&coelo lumina-
adhnc quoddam quinquepartitum coelum, in quod sii ria? forte diise sunt in Christo naturse. Considerate
intendis, videre poteris, Ut sestimo, gtoriam Dei. Ett °' si non ruminare majus ille'sol sit indefflcjensdivini-
primum quidem summum illud coelum omnibus; tatis suse, in seternitatis prsefutgens die:luminare
aliis coelis subiimius : ipsum est Deus noster allis.- minus quasi qusedam lunsi, mutabilitas sit nOstrse
simus et Investigabilis : Qui solus habet immortati-- in eo assumplse naturse, videlicet humanitatis suse.
tatem, et tuceminhabitat inaccessibilem, quem nullusi Quse proeo quod munda quidem, sed temporalitet
hominum tidit unquam, sed nec videre potest (I' suse unita est personse; lucet profeclo, sed in hujus
Tim. vi, 16). De hbc ccelo sarictus David: Pdsue- temporis nocte. Lunam aiurit suscipere lumen
a,
runt, inquit,.in coeiumos suum (Psal. LXXHI,9); id[ sote : et quid habet quod.non accipit etiam in Uni-
est Deum verbis blasphemiae irritaverunt : Nemoi genito humana natura?Nonne legistis in Evangelio
tscendit ad hoc crnlum,nisi qui descenditde cmlo Fi- quod cum approquinquaret Dominus Jericho, lu-
lius hominis, qui est in ccelo (Joan. m, 13); pro eoi men csecus recepit ? quem, ut scitis, clamantem
qui-
quod nemo novit Patrem nisi Filius (Matth. xvi,, dcm transiens audivit, sed slans illuminavit (Luc.
27), qui processit a Patre, qui et in Palre, et Pater xvm, 35). Quid? nonne Jericho luna dicitur? nonne
m ipso est (Joan. xvi, 28). Hic est qui exivit a Pa- per transitum nostrse mutabililas in eo naturse, per
tre, et venit in mundum, el vadit ad Patrem, quia •statum vero susfiseternitas expririiituf ? Videlis ergo
occursus ejus Usquead summum ejus (Psal. xvm, 7). quod in .transitu lunae suse, et in statu solis sui, no-
Magnum utique et vere magnura hoc ccelum, cujus.: strse coelum boc caccitalis tenebras tersit. Sed in ilto
magnitudo [at. magna est], longitudo, lalitudo su- per pietatem quidem eideni est csecitati mese com-
blimitas et profundum. Magnitudo quadrifaria, sedl passus : in isto vero per pietatem auxitiatus. Sed
#una; quadrifaria in oris prolatione, una vero ini hujus cceli stellse quae suni? puto quod verba sint,
fidei confessione. Longum' nobis hoc coelum osten- quse habuit, vitse selerrije, et qusein terra operatus
dit aeternitas, lalum cbaritas, altum majeslas,. et est opera salutis nostrae. Inclina itaque aurem tuam,
sapientia profundum facit, longitudo non prolexsai et audi utilia, quae*prbtulit ore: aperi ocutos tuos et
et est sicut initio, sic carens termino. Latitudo i vide mira, quae ostendit in opere, et dic hsec omnia
non prsetensa : nihil eorum quae fecit odio lwbensi stellas, et quidem valde lucidas esse, quse ccepit Je-
(Sap. xi, 25); sed est ei cura de omnibus. Altitudo' sus facere et docere (Act. i, 1): nec mendacii ar-
non sursum elevala, et est supra omnia, cui adest gueris.
manus omnia polens ; profundum non subtus de- XI. Esl tertium quidem [ al. quoddam ] coelum,
pressum, et est infra omnia. Cui non deest pculus< alti,im qtiidem, inferius lamen isto, capacitas vide-
omnia videns. Ecr.e quam magnum ccelum hoc; sedI r lieet angelici intellectus. Hoc est, quo omnipoten-
^
quam magnum quis apprehendet? Magnus, inquit,, tem, ut verbis ejus utar, qusequidam amlcorum Job
Dominus noster, et magna tirltts ejus,et sapienlia ' asseruit, excellentiorem, et excelsiorem, cum eum
ejus non est numerus (Psal. CXLVI,5); sic et magni- ad perfeclum non posse reperire affirmavit: Excet-
tudinis ejus non est finis (Psal. CXLIV,5). 0 attitudo> sior, iriquil, ccelo est, et quid facies (Job xi, 8)?
in excelsis! o tongitudo in proniissis! o latitudo ini volens, credo, per bsec
Sophar, qui haecverba osten-
beneficiis! o profuridum in judiciis! Suspice in coe- disse- invenitur, ipsum cpnvincere, quod suo Deum
lum hoc, et inferet consideranti tibi altitudo slupo- omnipotentem intellectu, cum humanus sit, perfe-
rem, ut obstupescas, longitudo spcm ut sustineas,, cte reperire [al. reperiri], hoc est, plene compre-
latitudo amorem ut diligas; profundum'timorem uti hendere non posse, qui in luce habitans inaccessi-
expayescas. Vide quia hoc coelum omnibus aliis, des bili non modo aliquem, sed omnem sensum, ipsum
qiiibus huc usqueTocuti sumus, sive loquimur; su- etiam angelorum intellectum longe transcendit. In
blimius et dignius est. Quae sint ejus luminaria no-- coelo isto, videlicet in intellectu angelico, triplex
lite quserere a me. Fateor, revolvo qusedam apudI emicat litmen, quo illustrati Christum agnoscurit
me, quae ad ea fortasse possuul pertinere, sedI angeli, qui eos fecit; et hunc intellige sotem : crea-
ADAMI PRiLMOIvSTRATENSiS. 280
J79
turam mutabilem, quam eis condidit, et haec est. A lestis , decimum , capacitas angelici intelleclus ,
luna-: el se ipsbs, qui singuli in personas [al. in undecimum primogerrilus mortuorum illc princeps
hierarchias] dispositi, in ordinibus distincti, stellse reguin lerrac, mediator Dei el hominum, Deus et
sunl in perpeluas fulgentes aeternitates. Iritellectum bonip Dominus noster Jesus Christus (/ Tim.u, 5);
itaque angelieum coir.munem omnium illum condi- duodecimum, qui .lucem habitat inaccessibilem
torem, naturam a s-e fictam [ al. faclam] mutabi- ( / Tim, vi, 16), rex immortalis et invisibilis, qui
lein, et se tosos pure aspieere, hoc est lertium, de suo nobis ortu d^em aflert solus oriinipoteris, et
qlio agimus, coelum.solcm et lunani et slellas ha- dominans Deus trinus et unus. In priroo coelo sol
bere. Coelum quartum mundus iste est^ie qiio in est visibilis, qui suo ortu nobis diem afferens, et
ut
Appcalypsi Joannes : Signum, inquit, magnum ajp- occasu aufercns quolidie oritur et occidit, et,
paruit iti eoelo (Apoc. xn , 1). Hoc est, miraculum ait Ecclesiastes : Ad locum suum revertitur: ibique
magnum in mundo. Et quod signum ? mulier amicla renascens gyrct per meridiem et flectitur ad aquito-
sole, et luna sub pedibus ejus, et in capite ejus nem tuslrans unhepa (Eccl. i, 5,6). Luna ejus qu».
corona slellarum duodecim, in quibtts verbis de- sit, sive stellae,ssatis intuente.s deprehend.uht. In
scrjbitur Eccle.ua,"quse peregrinatur in mundo per R secundo mutabiles ejus eventus pertinent ad iu-
baplisinatis sacramentuin aCliristo induta, cujus nam; singulce ejus crealse a Deo visibiles res ad
gressibus lucet sacra Scriplura, quasi lucerna lu- Slellas, decor universilatis per conleinplaiiouem in-
ceiis in caliginoso locp (// Pelr. i, 19), et sicut ille spectus ad solein pertinent. In.terlio, ut breviter
§ol, sic e' hsec tima est. De qua Ibqtiitur sanctus percurrainiis , sacpi-dotium et regnum, et viri san-
David -.Lucerna pedibus meis.verbum luum, et lu- cli sol, luna, et slellae. In quartp sol temperaiilise,
men semitis meis (Psal. cxvm, 105). Quse eliam lunapalienlisCjSteUiesanclarumlucculcogilatipnum.
mulier duodecim stellarum orpsfturcorona, dum In quinto sol in sensu spirituali, luna in historiali,
fotidem apostolorjim instruitur doctrina ; nam ipsi stellse in revelatione virtutum, quas dudtim exer-
stcllae sunt". Esl itaque coelutn quoddam mundus cuerunt sancli. In sexto sol micat in intetlectu, in
hic ; lunam vero hujus coeli instabilitatem accipe fide luna, singuli autem inlernarum contemplatio-
bujus, mundi; singulae vero res ab hoc artifice num mpdi singulse sunt stellse. In scptitno fulgct
creatse quasi quaedam stellae sunt; ipse vero dec.or sol amoris, luna timoris, et Lonarum actionuui
universitatis eorum pura speculatione et -allentione corporalium stellae. In decimo cognitio Dei proeful-
[ al. et inspectione ] eonsideratus solis quamdam in get ut sol, crealurse mutabiles ul luna, et duin
mente speculanlis effigiem praefert. . r propriain lucem singulse habent, lumhie quodam
XII-XIII. Qnintum ccelum si vultis videre, ipsum decoro, et decore luminoso stellae singnlac micant.
est aer is,te, quod volucrum esse pluribusin locis In undecimo sol est assumentis nostram naturain,
in sacra Scriptura dicitur, pro eo quod in aere voli- luna assumplse ; singula vero quse ab co audiuntur
tare videnlur. Cujus lumiharia, cum ipsum visibile verba, et singula qttae iri eo conspiciunlur opera,
sit, et ipsa visibitia sunt. Haec sunt itla quoe rea- stellae sunt.'
liter quarla die in ipsq*mundi exordio, posuit Deus XV. Puto quod desidevatis multum videre lumi-.
in ipso flrmamento cocli (Gen. i, 14), ut essent, naria. horjim trium ccelorum de' qulbus necdum
Bicul modo omnes corporaliler vMemus in signa et quidquam diximus. Scio enim piam et religiosstm
tempora et dies el menses et annos, et dividcrcnt curiositalem vestram nori posse quiescere, qtiandiu
diem et npctcm et lucerent in eodem firmamento non invenit quod quserit. Num istud prout solitum,
cceli el illuminarent terram. En plures vobis pro- negabit largus ille Dominus aperire secrelum ? pul-
posuimus ccelos, et non sub una sed sub gemina semus ad eiim, quia mentiri non potest qui ail:
divisione, ut et evidentius rnlellqclu caperentur, Pulsanli aperietur (Luc. n, 10). Perseveremus in
et arctius in memoria relinerentur. In- prima vobis pulsando, ul dare "vet importunitas coinpellat,
divisione ostendimus scx, in secunda quinque. Uni- U quem compellere fortassis amicitia non. valet: Pul-
cuiqrieaiitem proul nobis occurrere potuit ad prse- semus , inquarii,, si forte pulsantibus cbncedat;
sens, propria luminariaaptavimus exceptis tribus : quod scrutantibus negal, sic.enim ssepissime solet.
illo videlicet altissimo coclo, qui Deus est, et duo- Nam multoties, quod perscrulando non potuimus
bus aliis, qitorum unum beatorum Ulorum spiri- inveriire, licuit quoque nobis pulsando exlorquere.
tuum coctui, alterum vero beatitudini assignavimus Aperi nobis, Doniine, ad laudem tuani, ad utilita-
COelesti.Repetamus eos modo ex ordine et omnes tem nostram, quse sunt luminaria iii coelo, quod
sub .una divisiqne, quia 120 t 1101'saepius solet est beatorum tuoruiri spirilunm coctus, el in iljo
repeti, arclius contingit ih memoria j-etineri. quod est bealiludo quani nobis proniillis, coelestis;
XIV. Primum coelum est aer iste visibilis, se- ct in illo eliam quod ipse es. Ex liis beatis, qui in
cundum mnndus. iste mutabilis, tertium Ecclegia tua tecum exsultant gloria, spiritibus, quosdaui
sancta, quartum anima devota, quintum Scriptura intelligimus luo indcsinenter vnllui assistere", et.
divina, sextum occultum mysterium , septimum ab intimis nunquam recedere, quosdam vero opus
sanctitas religiosse conversationis, octavum spiri- miuisterii sortientes foras ad nos exire, effectos te
tuum superiiortiin coettts, nonum bealituilo illa coe- disponente, adminislratorios spiritus ; a te in mi?
231 SERMONES. — IN DIE S. STEPHANI. 232
nisterinm missos propter nos, qtii haereditatem ca- A gulis illis stellis irradian». Habet ilaque ccclum illud
pimus saltitis (Ilebr. i, 14). Et liasc de eis dedit solem, dum illis filiis regni coelestis illa bcatitudo
mihi senlire itle servus tuus, qtii ail : Millia mit- - (hoc est enim coelum) sapientiam confert in Deo,
tium minislrabant ei, et decies centena tnillia assir per omnimodam cognitionem; lunam, dum eis po-
stebant ei (Dan. vn, 10). Sed rursum video nec tentiam, singulis in se, per robutissimam fortitudi-
istos deesse aliqua hora, qui ad nOs foras exeunt, nem; clarissimam etiam luccin, et lucidissimam
nec itlos nobis, qui tibi indesinenter assistunt. Nam claritatcm in stellis, dum suavitalem in singulis, in
quomodo possunt esse perfeclivel illi in eharitale, invicem vcri amoris.
si eliamtibi assistentes curam de nobis nullam ha- XVII. Reslat, Domine, ul de illis coeli luraiuari-
berent, vel isti in felicitate, si ctim ad nos exeunt biis, quod tu es, aliquid dicamus;. Ergo tuo splendore
beatam et lsetificantem visionem tuam non modoi mica, etillum na nos,ut sine lenebris erroris, de eis
amitterent, sed vel brevissimo momento videre in- loquendo incedamus. Si cum ccelum sis, solem, Iu-
termitterent ? Ilaque et qui assistunl tibi nobis noni nam et slellas habes, tu quidem hoc ipsc es", qui
desunt compassione: e'l qtti ad nos veniunt, tibii nihil in te habes , quod ipse non es : Sicut enim tu
assistunt, iino in le sunt contentplalione. Hiec att- verum esse non potes non esse, sic nec aliquid in la
tem sollicitudo, qua isti nobiscum degenles astrictii " esse DOterit, quod ttt non sis. Tu enira, ut ita dicam,
tenentur erga le, ct illi libi intendcntes de noiis; ; esse luum es, in quod nihil cst nisi qtiod es; aliis
nonnc lux magna est, qua stelhe illac lucidse, illosi lamen in te ostendis solem, aliis lunam, aliis stellas,
de quibus loquimnr, bealos spirittis dico, praelul- cum lu non aliud el atiud , sed ipse idem sis, curo,
gent? Ministerium vero eorum, qtita id apud nos,, idem est esse quod est, Qui autem considerat qttid
qui in pncsenlis vit:e caligine mulabili.et mulabili- es in te ipso, quid in repiobis, quid in clcctis, vi-
lale versamur caliginosa, exercent, nonne luna est?? dere, ni fallor, polest, essc in te solem, lunam et
nam luse semper intendere clariUiti, visionis splen- stetlas. Video te in te ipso; omnino incomprehensi-
didissimo indeficieiilis solis jubare pcrfrui est, igi-• bilem, ac per hoc quemdam, quera nulltis vel angc-
tur in assislentibus fulget sol, in minislrantibus i licus vel humanus intellectus penetrare suflicit, so-
luna, et dmn singuli perfeeta tibi adstint contem- lem. Tu vere unus, et ideo inte non suscipicns nu-
platione et nobis compassione , niagna hxc eos< merum : immensus, ac pcr hoc nullum admiltens
peifectio fuvcns magna cst lux stellasilias singulasi augmenlum; seternus et idcirco niillum patiens de-
illustrans. fectum : tu sub quo transeunt cuncta, nibil tibi. Tu
XVI. Coelcstemillam ad qtiam aspiramus 121 , f magnus, sed sine quantitate'; tu simplex, sed sine
felkitatem tripiicem cssc invenio, dum apud me! exlentialione; lu bonus, sed sine qualitate, lu sem-
quserp, quid crimtis in nobis, quid in te Deo nostro,p per sed sine lenipore, tu ubique sed sine loco; tu in
quid simul omnes in invicem. Elinvenio nos in no- omni re, sed sine tui definilione; tu in omni tempo-
bis potentes, et in te sapientes, et in invicem amaii- re, sed sine tui mutabililate. Nec potes ullatcnus nec
les [at. in suos invicem vel.se invicem] : om.nia po- pro [al. vel pro] tui puritate maculari, vel simplici-
tcrimus sine uila delilitate, omnia senliemtis sinei tate dividi vel immensitate comprehendi, vel incom,-
IIUQerrore, ct invicem plcne diligemus sine uliai mutabilitate miilari: sed nec cognitionem variare
offensione. 0 robur fbrtitudinisi indeficientis, qua potcs, qui sapientissimus es; nec affectum, qui op-
in nobis potentes! o clarilas omnimodse cognitionis, timus, ctijtis polentiae omnis effectus subjicitur, cu-t
qua in te Deo nostro sapicntes! o suavitas verl jtis sapientiae omne occultum manifestatur, cujus
amoris, quo invicem amanles! Hsectamen omnia tu deliberationeni omnis eventus sequitur], cujus
nobis eris, qui, dum totus in nobis eris, etiami nec aeterriitatem aequat tcmpus, nec bonitatem viiv
totum in nobis eris, conferente nobis poteniiami ttis, nec sapientiam sensus , nec potentiam opus,
in nobis, le summo Deo Palre; sapientiain in1 Quod sic sil, quis noncredit? Quomodo autem sit
te Deo nostro, te summa sapicntia Filio : Be-• D sic, quis comprehcndit? Ecce sol in hoc coclomagno
nignitatem in invicem , te summa bcnignilales et spatioso, quod tu es. Adhuc se ad alium solein
Spirilu sancto, ut sis Deus omnia in omnibus (Co- inluenduni tuus Paulus erexit, sed reverberatus ad
loss. III ). Quia-vero nos, in quibtts bxc erit po- oris rcdiit strepitum ubi sermo incipitur et Dnk
tentia, mulabilcs sumus natura, et sicut luna hatet ! turel exclamavit dicens : 0 alliludo divitiarum scien-.
secundum quosdam lumen a sole, sic et rios, quid- tia, et sapientiw Dei! quam incomprehensibilia sun,t
cunque habemus boni, a te habemus : videlur no- judicia ejus, el investigabilesviw ejus! Quis enim coi
bis, quod qtuedam in coeloluna, isla,.in illa beatilu- gnovit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit ?
dine ccelesti, erit potenlia. In le vero sapientiami aut quis prior dedit illi, et retribuelur ei ? et adjunxit:
habere, nonne solis est claritatem possidere? quid1 Quoniamexipsn, et in ipsoel per ipsumsunt omnia,
in boc sole [coelo?] visibili clarius sole? quid in illai «psi gloria (Rom. xi, 33), Ex te, Domine, omniasunt,
bealiludine splendidius quam, in tc omnia scienle, tu principium omnium; per le omnia, qui princi-
omniascire? singulos autem concives illos insolubitii pium, lu et artifex ; in te omnia, videlicet in virtu-.
indeficientischaritatis compuge benignilas uniens ini te, non quasi in loco. Ex, per, in, Trinitatem in-
te; obscurilalis omniriiodaenescia, elaritas est in sin-• niiunt in pcrsonis; ipsi aulem unitatem, qux est in
285 ADAMIPR.EMONSTRATENSIS 234
suDstantta, nec m illa niultiplicilatcm, nec solitudi- Ai inde accidit, quod in itinere isto sensuum spiriUia-
«em recipimus' in isla; illam non eonfiindenles, lium superficies, quasi qusedam ramorum capita
hanc aiitem non dividentes. Cum enim dicimus eminus vidiriius; sed latentcs eorum profunditalcs
untim, nec nos Trinitas conlurbat, quia essentiam quae sunt quasi quaedam inlerjacentitimvalliumcon-
ngc variat, nec multiplicat, nec partitur. Ciim vero cava ct camporuni nequaquam deprehendimus. Re-
tria non nos unitas redarguit, quia illa tria , nec stat ergo ut interniittendo modo hospitemur, et quod
in confusioriem cogit, nec in singularitatem redigit. de itinere expositibnis residuum cst, reservemus, ut
Hsec autem, Domine, quia ratio plene non prospi- ad id quod diccndum est eo alacriores, quo prae-
cit, nec tamen opinio ambigit, sed sola fides per- missa oratione securiores accedamus ; laudantes ac
suadet, 122 perlinere ad quemdam in le, arbilror, glorificantes Deum ac Dominum nostrum Jesum
clarissimum solem, dum sic te considero omnino Christum, qui est cum Patre et Spirilu sancto Deus
incomprehensibilem. Luna vero, et si secundum per omnia benedictus in saecula. Amen
quosdam tumen suscipial a sole, diu illud non re- SERMO XXXI.
tirict, sed confestim • in defectum reccpti luminis ITEMIN DIES. STEPIUNIPROTOMARTVRIS
vergil. Et quis est, Domine, eliam in reprobis, qui De gloria Spirilus sancti ct de spirilualibus ccelis.
se abscondat a calore tuo?(Psal. xvui, 7.) Sed dum B I SYNOPSIS SERMONIS.— 1. Ut nos in coelum cum B.
quam eis confers gratise claritalera, in eis per vir- Stephano intendere valeamus. — 2. Quis Spiritu
sauctp plenus, et videat gloriam Dei. — 3. Appa-
tutem perseverantiae non custodis, sed justo occul- ret Spiritus sanclus in specie ignis, columbse, lin-
toque judicio obscurari perrailtis, nonne te lunam in guarum: el qTiare. — 4. Ubi deesl aflectHs, non
eis quodammodo ostendis, dum cum pervcrsis ct esl aspectus ; cognitio ignorantiam, charitas fugat
ipse quodammodo perverleris? terribilem te video concupiscentiam.-— 5. Rectse intentionis neces-
sitas.Et quis.adprsedicanduin idoneus. — 6. Spi-
in eis, quos et si -occutte, jusle tanron ab aeterno ritu sanclo plenus securus annuntiet verbum. —
reprobas, ut eos in seternum condemnes. Csctertim 7. Coeli pluraliter in Scriptura mysticc angelos,
amabilis in eleclis "tues, quos ad vitaro prsedeslina- apostotos , prscdicatorcs , sapientes, viros spiri-
tnales, modos cpnlpmplalionum signanl. —8. Ut
tos, in te dum multimodo gratiarum luaruni lumixc licet hos ccelos videre apertos. Et piimuii de mo-
illustras, prseclaras in te quasdam slellas, et ab se- ,dis contemplationum. — 9. Viri spirituales, quasi
terno perprsedestinationem, et in setcrnum per sal- cocli, quorum nomina ut steltae splendent. —
1Q. Exempta virtutum in Joseph, Moyse,Phinees,
vationem lucem demonstras. Josue. —11. In Samuele et Davide. — 12. In
XVIII. Igitur in coelo illo, quod est supernorum Elia, et Eliseo : Jeremia ct Isaia : Tobia el Da-
spirituum coetuslucet sol,'dura tibi assistunt: luCet niele, tribus pueris et Matlhalia. —13. Sanctorum
et luna, dum ad nos foras excunt. Singulse eliam C •veteris et novae. Legis — dignovisse virtutem, est
coelos habere aperlos. 14. Quid sit reliquos
stellse lucidae sunt, dum et assistentcs nobis in cora- ccelos aperiri. — 15. Novem chori angelorum, ac
passione, et exettntes tibi non desunt in contempta- ofliciaeorum. — 16. Deus ut omnia in omnibus
lipne? ln illo autero coelo, qtiod bealitudo coelestis et singulis.
esl, fulgcbit electis quasi sot sapientia , quam in te I. Eia aggrediraur iter, quod usquc modo distu-
Deo suo habebunt, quasi Ittna potentia, quam in se limiis. Demorali sumus tandiu in coelisislis et liimi-
ipsis; quasi claritas slellariun simut lucenlium be- naribus eorum, quod, quomodo debeat ineis videri
nignitas quam in invicem, per amorcm. In coelo gloria Dei, ostendcre non vacabat notis. Quia ergo
vero altissimo quod tues, maxima est solis ctarilas, docuimus jam qui sunt cceli isti', quscve lutninaria
incomprehensibilis tua in te ipso immensitas: ad eorum, ostendamus nunc prout posstimus, quomodo
instar quoque luminaris mulari te ostendis in repro- 123 intendenles in coelum cum bcato Slephano '
bis, et quasi quaedam lucidissimse stellsesunt,qui in videre Dei gloriaro possimus. Nolumus hac vice in-
te ad selernam vitam prsedestinali sunt. Tn te ipso trare in ccclos islos, ne si fbrtc intravcrimus iri eis,
incomprehensibilis, terribilis in reprobis, suavis in amoenitate eorum deleclati, et daritale luminarium,
£ quse in eis sunt detenti, aliquandiu in eis deniorari
electis; si hsec, Domine, sic stare posstmt, libi glo* JJ
ria et laus. Sin autcm minime: ignosce, quacso, csc- cogamur,. el sic ad explananda csetera ad capitulum
citati mese, et veritatem de omnibus revela servis istud pcrtinentia, persolvere non possimris. Sed vos
tuis, conscrvis autem meis, tit per ipsos horum no- illorum retincntes numerum, queni in sermone
titia perveniat ad me. prsecedenti habetis evidentcr cxpressum, ad eos
XIX. Ecce, fratres, sicut viatoribus quam ssepe, cum avidilate conscendile, cum pietate eos peram-
qui totum suum, ipsa qua illud aggressi sunt die, bulale, ut illam vocem Aposloli eflicialis vestram :
proponunt peragere iter, et non possunt, quia irruit Noslra.conversatio in calis est (Philip. m,fO) Ut
super illos riox: et ideo hospitari, quodque dc iti- autem breviter videalis quid [at, quis] mihi videa-
nere residuum est usque in craslinum differre co- tur, in ccclum intendere, et intendendo-gloriam Dei
gtintur: ita ct nobis accidit. Totum namque iter ca- viderc, ego puto quod incoelum attenditis, si iinum-
pituli nostri, quod in exordio litijus sermonis pro- quodque istorum, a primo quod aerium dicittir et
posiiimus,unopulavimus exposilionis die tcrminare, visibile est usque ad duodecimrim, quod ipsum Deum
etecce quasi tota die pcrreximiis, et necdum ad omnipotcntem exprimil, sobria, prout intcrna vos
propositum fiiicm pervcnire pnluimus. Et hoc nobis dc singulis iuslruxil tinctio ciiriositalc, ct pttro dc-
285 SERMONES. — 1N DIE S. STEPHANI. 286
'
fsecalse cqntemplalionis oculo perlustrare' studetis. A , IV. VitJcfvcrgoquanlum indiges, hac in parte, rc-
II. Et intendendo in coelum gloriam Dei videtis, pleri Spiritu sancto tu qui in coelumlntendere desi-
cum sic inluendo, atque perambulando ac pervi- de:as,'ut Dei gloriam videre quehs. Nam quomodo
dendo singulos, in admirationeni stuporis; seu, si ilhid intendis de-eo, quid sit, de quo an sit penitus
sic melius dicitur, in stupbrem admirationis elevati, nescis? Quod si id jam scis, quomodo fructuose
Deum glorificatis. Verum ut fructuose in ccelum in- scire le dicis, quod non diligis? Vetus proverbium
lendalis (tunc enim fructuose. intenditis cum gto- est; Ubi amor ibi oculus; et id qtiidem verum : nec
riam intendendo videtis; ut, inquam fructuose, ini tamen isto verius, quod simile huic: Ubi non afleclus,
illud intendalis) sancto Spiritu repleri necesse ha- nee aspectus. Sedcum quid sit ccelum hoc evidenter
betis. Sic enim se habet ipsa series verborum; Cum cognoscis, jam in illud puritalis oculo intendis. Cum
esset, inquit, Stephanus plenus Spirilu sancto,.inlen- vero non tuam sed Dei gloriam, quam alteri dare
dens in ccelumvidit gloriam Dei (Acl. vn, 55). Hsec non vutl, pro co quod soli sibi debetur (Isa. XLVIII,
ergo causa quod vidit, quia inlendit; haec etiam 11); cttm, inquam, ejus gloriam ardenter diligis, jam
quod sic intendit ul videret, quia Spirilu sancto . eum amoris oculo intueris. Quasi quidam duo oculi
plenus fuit. Ego pro meo sapore seslimo, quod ille in capite, hsec duo bona sunt in mente, qui reclura
Spiritu sancto plenus sit, qui bonae ubique pro B ' faciunl iter pedibus noslris, ne aliquando offendicu-
posse actioni insistens, teropusque el locuro, mcdumi lum incurrant. Nam 126 cognitio errorero pellit
ctiam et personam obseryans, veritatero evidenter ignorantise ab intellectu in mente, clarificans eum
v
agnoscit, virtutem ardenlerdiligit, utverbum Christii jubare claritatis.
habitet in eo satagil; et in omnibus his veram in in-» ' V. Dilectio vero fugat fetorem concupiscenlise ab
terna infentipne rectiludinem integram custodit, actu in corpore, venustanS illud decore virtutis. Quae,
III. Hiec ideo dicoquia sanctus, ut scilis, Spiritus; cum ita sint, illa dat tibi in coelum intenderc, haec
apparuil in cotuniba, apparuit quoque in igne et autem Dei gloriam videre. Sed-oportct suramopere,
lingua. In qutbus hsec qualuor nolarc potcslis, sji ut sicul inlendis clarificatus et vides succensus, sic
diligenter inspicitis. In igne duo sunt, splendor et et intendendo pariter et videndo sis eliam in mcnte
calor; illeut illustret, hic ut inflammet. Simplicitasi reclus, ut magnum illud bonum quod lucraris.dum
quoque accipi solet per columbam, e< verbum pro- in coelum intendis oculo cognilionis, dum glpriam
ferrinon potest nisi per linguam. Credo vos jamt Dei vides oculo ditectionis, integrum et itlibatura
prsevolare et prsescire, quo velim ire, audienles quodl recta libi- simplicitas, et simplex .conseiret recti-
in his apparuit Spiritus sanctus; et rclinentes irie- tudo internse intentionis. Hsec est columba in qua
moriler quod modo dicimus, illum videlicet essei apparuit, qui et in igne, ut ostenderet te itlp npn
plenum Spiritu sancto, qui quod verum est agnoscil,, essc repletura ut sicul [al. qui non similiter] itlu-
quisquis verbum Dei strenue circumfert in ore, quii minalum per cognitionein veritalis habes intellectum,
rectitudinem tenet in interna intenlione. Ecce praei sicut inflammatum per dileclionem virtutis possides
manib.us habetis in igne duo illa prsecipua sanctii aflectum, sicut ulraque [al. sicut in utraque] tam in
Spiritus dona, agnitionem et dilectionem, illami cognitione videlicet, quam dilectione defaecatum, et
namque splendor illuminans, banc vero calor innuit\ ab oronilaudis hutnanaeappetitu alienum, el per recti-
succedens: utrumque libi donum valde necessariumi tudinein internseintentionis perfecte purum,per om-
cst; quia neutrum eomm sine diminulione salutisi nes occultos motus tuos, menlis oculos ad solius Dei
tuse abesse potest. Utrumque siquidem legis, et igno- 'erigas aspectum. Qui vero Spiritum sanctura sic jam
rantem ignorandum(! Cor. xiv, 38),,et qui non di- accepitirfigne, qui|eumet sic,accepit in columba, nbn
ligit marrere in morte (/ Joan, m, 14). Itaque per dubito quin secure ostenderc possit eum sibi adesse
sptendorem hujus ignis sanctissimi, quem Dominus; et in lingua. Pretiosissimos illos thesauros, quibus
Jesus venit mittere in tefram (/<««-x", 49), in co- eum dotavit Spiritus sanctus intus, ad laudeni Dej
gnitione veritatis illuminaris, ne pcr tenebras cseci- p ct aedificalionemproximorum ostendat foris. Praedi-
tatis aberres; per ardorem vero ejus in [dilectionej cet verbum, instet opportune, importune, arguat,
virtulis inflammaris, ne per absentiam frigescas. Sic; obsecret, increpet (// Tim. iv, 2). Habet enim im»
duo hsec spiritualia bona, duo.illa depellunt origi- pius palientiam et patiens impietatem. Secure
nalia mala, cognitioignoranliam, dilectio concupi- ostcndat se habere spiritum in lingua locutionis,
sccutiam; illud malum roentem hominum obscura- quem tam exceltenter habet et in splendore cogni-
vit, abstrahens ab ea lumen verilatis, et tenebras eii tionis, et in ardore dilectionis, et in columba sira-
infundens erroris; bsec vero carnem polluit abj plicis inlentionis. Aperiat os suum, et non sileat
opere sanctitatis ahstrahens, et ad fructum mortis3 amplius ; quidqdid videt annuntiet de plenitudine,
alliciens. Illa quod bonum est dat nesciri: hsec au-. qua impinguatus est; eruclet quod hausit, effundat
tem quod malum est, exerceri. FU quoque modo mi-. de quo inebriatus est, propinet quod bibit: plenus
serabili, ut quisquis gemina hac peste infectus est, namque Spiritu sancto est.
nec verum eligat, nec falsum respuat, ignoranlise8 VI. Nonne Spiritu sanclo plenus, qtii per cogni-
tenebris c-Bcalus,nec bonum admittat, nec malumj tionem veritatis; in secretis sapientisc callet, per
pmittal, concupisceiiliactelis transfossus. amorem virtutis, in opcribus justiliac spleiidct; pcr
287 ADAMIPBJEMONSTRATENSIS 283
rectittidinem intentionis soli Deo placere cupit, per A quos frequentare solent specinativi consideratores,
studium • prsedicationis ignorantcm proximiini in- videlicet contemplationum modi, quorum arbitror
struit?plane hic Spirilu sancto plenus, qui i.ncerta Psalmislam facere menlioneni ubi dic.it de quibus-
et occillta cOgnoscit, Clare videns quae agenda stint dam, quod ascendunt usque ad cmlos (Psal. cn, 26),
ppera justitise, sollicite facit, proximum ardenter pro eoquodadexcetsos pertingunt contemplalionum
amando, qui Qutlum omnijio humani ad se favoris modOs. •
appetitum admittit, divinis solum occultis obtutibus VIII. Hi sunt quos vobis modo annuntiamus,
placere gestiens : qui denique Christum ubique et cceli, in quibus habitat ille, cui quolidiana devo-
sincere annuritial, nequaquam verbum Dei adulte- tione solemus dibere : Pater noster, qui es in calis
rans, sicutex Deo, coram Deo, in proxiroo toquens. (Malth. vi, 9). Sed et sanctus David : Ad le, inquit,
Jam dicat, veni, qui sicatidivit; doceat sic edpetus, levavi oculos meos,'qui habitas in cmlis (Psul. cxxti,
instruat sic instruclus : nequaquain crrabit sic clari- 1). Vellem scire, si datum esset alicui' vestrum vi-
ficalus, neqttaquam offendet sic affectus: nequaqtram dere hos coelos apertos; et quando hi nobis coeli
ad ulta sedistorta inciinabit sicereclus [al. rectus]. aperiuntur, nisi quando eorum nobis proprielales
Et ideo quodcunque illud est coelumin quod inteh- ^revelantur? nam quasi tandiu se nobis clausos ex-
dit, qualiscunque, quantacunque est gloria Dei, ^ hibent, quandiu eorum proprietates nobis non pa-
quain videt, secure nobisr revetet: ct cum beato tent. Eleva ntinc oculos tuos ad coelos, quos brevi^
Stephano plerius Spiritu sancto intendens.in cocluin ter proxime alligimus, si forle potueris eos videre
etvidens gloriam Dei, exclainet et dicat:" Ecce video ajiertos. Ipsi sunt sublimes contemptationum modi:
caelotapertos, et Filitm hominisslantem a dexlris vir- a quibus incipiens omnium illorum ccelorum aper-
tutis Dei (Act. vn, 55). tioneni ascendendoperquire,qui eorum descendendo
VH. Qui, putas, hi coeli simt, quos videt apertos? copiosam jarii audisti descriplionem. Et quia varii
ego puto ccelos habere diversam significalionem in et multi sunt conteinpialiontim modi, quibus prav
numero plurali sicut jam in serinone prsecedenti lia- cedere nos solet Spirittis ad inleriora, ad inlerno-
bere ostendimus in sirigutari. Sunl enim cocli et rum secretorum suoruninosducensnotitiam,duccns
quidem valde excetsi, sancli angeli, de qtiibus san- plane et quatenus vult, et proul nos vult. Sjepe
Ctus David : Coeli, inqtiit, distillaverunt a facle Do- enim, ut scitis , -ercaturarum iraroensilalero pul-
mini(Psul. LXVII,9), quia ad nos mandataDei defe- chram et ulilem, pulchriludinem ulilem el immen-
runt angeli. Nonne apostoli el cceli fuerunl, qui sam, utilitatem immensam ct pulchrani occullis
reliauenint omiria, et secuti sunt Christum? dc rioslris oblutibus repraesentat; et pcr lSortim\\:>U
'
quibus videtur sanctus Job dixisse.: Spiritus ejus or- biliuin agnilionem, ad aliquantam nos invisibiliuni
navit cmlos (Job xxvi, 13).Proeo quod juxta Sal- inspectionem perducil; sicque, dum in libro Sapicn-
vatoris promissionem Paraclelus Spiritns sanctr.s lise legimus ea, quse in co extrinsecus scripla sunt;
quem misit Pater in nomine suo, docuit apostolos ad ea, quse in eo.inlrinsecus scripta sunt, legcnda
omnem veritatem. Cocli aulem quidam sancti nostri et hitelligcnda pertingimus, osiendcnle se nobis ea-
prsedicatores sunt, de quibus Psalmisla: Cazli, in- dcni, de qua loqnimur, sapientia iit viis suis hiia-
quit, endrranl qloriam Dei (Psal. xvm, 7), quia in riter : Et in omni, ut Scriptura a.t, providenlia oc-
speciale suramorum prsedicalorum oflicium est, ut currente nobis (Sdp. vi, 17). Cum itaque tecum boc
annunlienl gratiam Christi. Sed et sapienliores #; modo agi perspexeris, poteris nos alloqui et-di-
(juique in Ecclesia cceli quidam sunt, quos inihi vi- cere : Ecce video coclosaperios; invisibilia videlicct
detur legislator et dux poputi Israel in ipso exordio Dei per ea quse facta sunt, intellccta aspiciens
cantici sui ,in Deuteronomio alloqui : Audite, in- (Rom. i, 20): non solum autem istis, sed quibus-
quiens, cmli, qua loquor (Deut. xxxn, 1); in verbis cunque aliis modis, ad internorum et arcanorum
Islis profun(]it8te;n, ut seslimo, eQrum quaedieturus per conteriiplationem, spiritalem notiliam perlin-
erat commendans dum ad audienda ea coelosinvitat. n gis: scito ctelos tibi hac in parte esse apertos,
Audite, cmli, qua loquor. Hoc esl dicere, vosqui sa- secretos quoque intemse contemplalionis modos re-
pientiores estis, magna et sublilia, quae djcturus velatos.
sum, auscultate. Spiritualcs nihiloniinus viros in IX. IIIos quoque coelos, qui yiri spirituales sunt,
Scriptura sacra coelos frequentei inveni appellatos. tunc libi non ambigo esse apertos, cum eoruin te
Ut est islud in Psalmo, ubi digilur fecissc Dominns sanclitas et virtusnon latet: quainrquc sunl in spi-
caelosin inUlleclu (Psal. c.vxxv, fi); pro eo quod vi- ' rituali convcrsatione sublimes cognoscis. Interiores
ros spiriluales omnipotens Dcus coclestia facil non ergo oculos ad eos ccclos erigens, dcprehende qnani
modo credere per fidera rectam ; sed et iutelligere erat innocerts Abel, qui cum a fratre lcgatnr occi-
per iriternara virtulem. Nonne tibi videntur viri spi- siis, non legitur reluclatus (Gen. iv, 8), Quaro saii^-
rituales ccelorum cx re nomen portare 125* 'f 1108 Ctus Henoch, qui gancte inter bomincs vivens, ab
vides et sofis claritate ardere in corde, el luna casti- hominibus mernit auferri (Gen. v, 22). Quam per-?
tatis splendere in inente et carne; et pro vario slel- fectns Noe (Gen. vi, 9), qui untversitate mundi
tarum nilorenniltimoda fulgere claritate inaelione? per peccaturo corrupta, in medio nalionis pravse et
Sunt adhuc quidam itcm coeli, sublimes vidclicct, perversae, quasi luminare luxit in mundo (Phil. n,
289 SERMONES. — IN DIE S. STEPHANI. 29»
15), et obediens voci Dci, quem ad ejus prseceptnm iA pie districtus, quamque districte pius! Nonne pium
omissa omni rei cura familiaris, per annos circiter asseris, quem pro blaspheraante popttlo etiam morti
cenlum in sui fabrica occupatum, delintiil arca. se objicere vides ? (Exod. xxxn, 32) sic nibil minus
Quam probabili el sancto pudore patris virilia te- districtus, qui contra eumdem populum aliquando
gebant Sem et Japhet (Gen. ix, 13), el prinsquam irascens, etiam ad ipsius interfectionem, per zeli
ore humano decorum illud esset promulgatum de^ studium, sseviit (Num. xxv, 3). Quid dicam quod
Crelun»: Turpitudinem patris tui non revelabis (Le- uno eodemqne lempore et lapidibns eum obruere"
vit. xvin, 7), ipsi turpiludinem patris sui non rebellis populus proposuit, et ipse tabernacutum
modo non revelabant, sed et revelatam cooperie- ingreditur oraturus pro eo? (Exod.xyn, 4) merito
bant. Et ne quid eis ad honestatis venustalem de- pronuntiavit Spiritus sanctus, qnod esset uir mitts-
esset, quod certsuertint cooperiendum, nequaquam simus, super omnes homines, qui morabanlur super
sibi concesscrunl ad conspicieridum. 0 viros egre- emnem terram (Num. xn, 3). Plane. mitissimus qui
gios honestatis decore ornatos, quos bonestalis nrare studuil pro perseqtienlibus et calumnianti-
reddidit amor et. ad operiendum qnse aliter se ha- buS se. Irascitur Phinees (JVtini.xxv, 7), nequanda
bebant solliciios, et ad intuendum verecundos ! irascatur Dominus; manum in illicite se coraraiscen-
Quomodo suflicienter patrisnostriAbrahae obedien- B ' tes cxtenuens, ct mauum Domini a populo averlena
tiam laudabimus et admirabimur finem? siquidem (ibid.): sicquedum zelat zeltim legis,-accipit testa-
obedienliae fuit, qupd jussus egredi de.terra sua, et mcntum sacerdolii seterni, quia reputatum id <;stei
de cpgnatione sua, et de dorao patris sui exiil, ne- ad justitiam a gcneratione in generalioneni usque
sciens quo iret. Fidei vero , quod conlra spem in in sempitcrnum. Josue (Nnm. xxvn, 18) humiliter
spem"credidit, ut fieret pater multarum gciitium, subesse non renuit ut postmodura l.uniiliter prsesit,
secundum quod dictum esl ei : Sic erit semen tuum quia cui obedientiam impendit, huic et in rcgimine
sicut stella cmli (Gen.iy, 5). Et non infirmalus in succedit.
fidn, npn consideravit corpus suum emortuum, etim XI» Sanctum quoque Samuelem nec prselatio su-
fere centum esset annorum, nec emortuam vulvatn perbum, nec dejectio exhibuit turbatum (/ Reg. iu,
Sara (Rom. iv, 19). Ad commendandam vero hujus 20). Ipse quoque est eujus in tanturo fama percre-
fidei magnitudinem, quid subjunxit Aposlolus?/« . buit, ut de co s.criptura legatur ;. Cognoterunt om-
repromissione, inqiiit, Deinon hwsitavit difjidenlia; nes a Dan.usque Rersabee, quod fidelis Samuel esset
sed confortatus est fide dans gloriam Deo, et certis- propheta Domini (1 Reg. xn, 3), Hic itidem est, qui
sime sciens, quod quwcunque promisilt.potens estet se cl in praelatione immunem cuslodivit ab avaritia
facere (ibid., 21). Quantum vobis videlur virlssti et a querela. Ibi propriae consulens sanctitati, hic
obedientiae adjecisse in eo quod et ipsam posterita- autem paciet subditorumquieti.Nonnesineavaritia
tis suse spem, unigenitum suum filium, loquor, prasfuisse asseris, de quo legis, quod pecuniam, et
Isaac sua manu cruenta tollere non exhorruit ? usque ad calceamenta abomiii carne non accepit?
(Gen. xxn, 10), seri quoqiie patris semen, dum per itt autem scias quia incessit in omnibus mandatis et
mcntis rounditiaro oranera semper aspecluiri impu- justificationibus Domini sine querela, vide quod se-
rilalis fugit, longe plus ventura, etiani captus ocu- qiiitur : Et non accusavit eum homo (Eccli. XLVI,
lis carnis videre meretnr. Hujus quoqiie filius san- 22). Unde et sectira conscienlia populum alloque-
ctus 126 Jacob in simplicitate virili et virtute batur, diccns : Conversatus ab adolescentia mea eo*
simplici liabital domi (G'en.xxv, 27); et fraternaj ram vobis usque ad hunc diem, prwslo sum, loqui-
humiliter, per fugam, iracuhdise cedens, divitias in mini coram Domino el Christo ejus, ulrnm bovem «tt--
exilio serviens,conquirit,quas in palria postmodum jusquam tulerim vel asinum, si quempiam calumnia-'
possidel. lus sum, si oppressi aliquem, si de manu aUcujus
X. Qttomodo amplificamus innocentem Joseph, muiiMSaccepi, el conlemnam iltud hodie, resliluam-
cujus innocentiam tunica commendat talaris (Gen. iD que vobis. Et dixerunt, Non es ealumnialus nos, neg
xxvn , 23); innocentem, inquam , et simpliccm, oppressisti neque lulisli aliquid de nobis. Dixilque ad
obedientem,. patientem, verecundum et pudicum, eos : Teslis est Dominus adversum vos, et teslis Chri-
pium et benignum. Absit ut aliquid islorum ei pules tus ejus in die hac, quia non invenerilis in manu meci
abfuisse! Legas actus cjus, et invenies eu-ro inno- quidpiam : et dixerunt: Teslis (I Reg. xn,2). Et qui-
centem fuisse in vitse conversaiione : simplicem in dem in bono illud lcslimonium non solet esse su-
somniorum revelatione, obedientem pro impevio, spectum quod illi dicunt, de quibus, constat quod
patientem usque ad venditioneni, verecundum us- adversarii sinl. Sed et hoc non mediocriler vene*
que ad fugam , pudicum usque ad ca-rcerem, pium • rari debemus in eo, quod peccare se credidit, si
usque ad lacrymas, benignum usque ad injuriae re- ipsis persecutoribus suis vel in oratione defuisset
missionem. Vir Dei Moyses prseesse populo (Exod. vel iu doctrina. Absit,, inquit, a me hoc peccatum in
iv, 3), quia humilis fuit, recusavit; sed ne essel Domino, ut cessem pro vobis orare, el docebo vas
obstinatus, vel stalim consensit. Ibi propriam infir- viam bonam et reclam (I Reg. xn, 23). Quis est qui
mitatem intuens, hic autero Deo non parere formi- in sancto David non admirctiir sapientiam tantam,
dans." Et o quam pius quanique districtus, quam liumilitalcm et forlitudinem ? Assigna sapientkv,
asi ADAMI PR^EMONSTRATENSIS 29?
quod sedetln cathedra sapientissimiis (// Reg. xxni, A . XIV^ Vade et