You are on page 1of 725

Arnoul (évêque de Lisieux). Opera omnia.... 1855.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


CURSUS GOMPLETUS
- *
- * .
; ' SIVE
BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA,UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,

OMNIUM SS. PATRUM, DOGTORUM SCRIPTORUMQUE EGCLESIASTICORUM


; y ., " -" .
-.,. , QOl
AB MYO APOSTOLICO AD INNQCJfeiNTII III TEMPORA
FLORUERUNT;
BECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIUM.QUJ5 EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICJETRADITIOMS PER DUODECIMPRIORA
ECCLESIJE S^ECULA, .
IUXTAEDITIONES ACCURATISSIHAS, INTERSE CUMQUE NONNULLU CODICIBUS HANUSCRIPTIS COLLATAS;
- . - , PERQUAH DILIGENTER CASTIGATA;
COMMENTARUS
.BISSERTVTIONIBUS, LECTIONIBUSQUEVARIANTIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA ;
OMNIBCS OPERIBCS POSTAMPLISSIHAS EDITIONES QU£ TB.IBUS NOVISSIHISS.ECUL1S DEBENTUR ABSOLCTLG
DETECTIS, AUCTA ;
«NDICIBUSPARTICULARIBUS ANALTTICIS,SDTGULOS SIVETOHOS,SIVEAIJCTOBES ALICDJUS HOUENTI
SCBSEQCENTIBUS, DONATA',
CAPITULI81NTRA IRSUH RITE
TEXTCH DISPOSITIS, NECNON ETTITULIS SINGULARUM PAGINARUH HARGINEH SUPERIOREM
DISTINGUENTIBUS SCBJECTAHQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA\ '
OPERIRUSCUHDUBIIS TBMAPOCRYPIIIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE 1N ORDINE ADTRADITIONEH
ECCLESIASTICAH POLLENTIBUS, AMPLIFICATA;
DUOBUS INDICIBUS GENERALIBUS LOCUPLETATA ".ALTERO SCILICET RERUM, QUOCONSUI.T0, QUIDQUIB
DNU8QUISQUE PATRUH 1NQUODLIBET THEHA SCR1P8ERIT UNO1NTUITU CONSPICIATUR ; ALTEUO
SCUIPTUUJE SACRJE, EX QUOLECTORI COHPERIRE SIT OBVIUH QUINAH PATRES
ET IN QUIBDS OPERUH SUORUH LOCISSINGULOS SINGULORUH LIBR3RUH .
SCRIPTUR/ETEXTUS COHHENTATI SINT.
EDITIOACCURATISSIHA, C«TERISQCE OHNIBUS FACILEANTEPONENDA, SI PERPENDANTUR : CIIARACTERUH NITIDITA8,
CIIART^QIALITAS,INTEGRITAS TEXTUS,PERPECTIO CORRECTIONIS, OPERUM TUM
RECUSORUM VARIETAS
TUHNUMERUS, FORMA VOLUHINUH PERQUAH COMMODA SIBIQCEINTOTOOPERIS DECURSU CONSTAHTER
SIMILIS,PRETIL EXIGUITAS, PR/ESERTIMQUEISTACOLLECTIO, UNA,HETHODICA ETCURONOLFL
SEXCENTORUH FRACMENTORLM OPUSCCLORUHQUE DACTENUS HIC ILLICSPARSORUL
PRIHUH AUTEHIN NOSTRA BIBLIOTDECA, EX OPERIBUS AD OHNES«TATES,
LOCOS,LIHGUAS FORMASQUE PERTINENTLBUS , COADONATORUM,
SERIES SECUNDA,
1N QUAPRODEUNTPATRES, DOCTORESSCRIPTOBESQUK
ECCLESLELATIN
A 6REG0B10 MAGNOAD INNOCENTIUMIU.
ACCDRANTE J.-P. MIGNE,
BIBLIOTHECS
CI.EB.1 OIITSRU,
»iv«
CURSUUMCOMPLBTGRUM
IN SINGULOSSCIENTIB BCCLESUSIICJBRAMOSED

PATHOLOGU BINAEDITIONETVPISMANDATA
EST,ALIANEMPELATINA, ALUGR^CO-LATINA. —VENECNT
MII.I.EET TRECENTISFRANCISSEXAGINTA
ET DUCENTA VOLCMINA EDITIONISLATIN.X;OCTINGENTIS
KTMILLETRECENTAGRiECQ-LATlNJJ.—MERELATINAUNIVERSOSAUCTOKESTJftJf^OCCIDENTALES,
TLM ORIENTALE8EQUIDEMAMPLECTilTURj III AUTEM,IN EAj SOLAVEIISIONELAJIN^pONANTUK.

PATROLOGI.E TOMUSCCI. \ .'.'"


/
ARNULFUS LEXOV. EPISC. GUILLEMUS TYR. LUCIUSHI ROM. PONT, AtANUS ANtlSS. EPISC
AIMERICUS PATRIAUCHA ANTIOCH. B. PETRUS CLAR^EVALL. ABBA3 Vlli. TERRICUS
TEMPLARIUS.

EXCUDEBATUR ET VENIT APDD J.-P. MIGNE EDITOREM,


IN VIADICTAWAMHOISE, PROPE PORTAMLUTETLE PARISIORUMVULGOZ)'£iVF£flN0MINATAM,
SEU PETIT-MONTROUGE.
1855
ELENCHUS

AUCTORUU ET OPERUM QUI IN HOC TOBSO CCI CONTINENTUR.

ARNULFUS LEXOVIENSIS EPISCOPUS.

Epislolao. Col. 17
Sermones. 151
Tractatus De schismate. ,173
Carmina. 195

GUILLELMfJS TYRENSIS ARCHIEPISCOPUS.


Historia rerum in partibus transmarinis gestarum a tempore'successorum Mahu-
meth nsque ad annum.Domini MCLXXXIV. 209
Continuatio Gallica. 891*

LUCIUS III PONTIFEX ROMANUS.

Epistolae et privile^iff. "1069

ALANUS ANTISSIODORENSIS EPISCOPUS.

Epistohe. - 1383
Diplomata 1387
Testamentum. 1389
VitaS. Bernardi. 1391

B. PETRUS CLARJSYALLENSIS ABBAS OCTAVUS.


'
Epistol». 1391

AIMERICUS PATRJARCHA ANTIOCHENU5 ET TERRICUS TEMPLARIUS.

Epistola?. > 1403

Ex lypis MIGNE. au Petit-Montroure.


ANNO.DOMINIMCI.XXXIV

ABNUMUS

LEXOVIENSIS EPISCOPUS

NOTLTJA

iGuliia Cliripiana nova, lom. XI, 774)

Patiia Norlmanuus Arnulfus Joannis 1, "prsede- A pap;e xvii niarcas de tueBauro ecelesia: assumere
•' ' •• . "
eessoris nepos, fraterqne natii mjiior Joaiiiiis Sa- coaetirs cs\.
gieiisis cpiscopi, ciijus--sludio iirSagieiisi,. scliola 'Anno .1v142potit]ficatiis'Seclindo,conciliavil Hcn-
a puero in optiiuis disciplinis eriKliUis, .ac moriiia . ricuiii abbalein Frscanni cum, Ricardo abba.le faor-
integritaie eliam infiormal.us,.laitla •probalaa iinly- naii, qui piinri olisequium denegabat. Teslis fuil
lis specimina indidil, ut ejusdeni :e€clesia;"'Caclus xiii Kal. Octobris ,1.143.cliartie Guillelmi eomitis
sit arcliidiaconus regularrs, qno^lenipore Rdmam Pontivi daia;jn.gratiaiii. Radulli' abbatis is. 'Andrese
profeclus, caaotiici juris ediseemli."gratin, indfftra-. in Gouffer,'praeseus ejusdem ccclesiaj dcdicalioui
claium de scbismaie orto posl ifonorii II papaTde--" cijiii J.otfHiiegermanb Sagiensi episcopo. lnterftiii
cessum ad Gaufridunr ejiiscopum" -Cariioletisem . aniio "cbdein iranslaiioni cnpitis S. Jfiliani apud
direxil, in quo acerriine invehilur in Cirardum Cenomannos. Quod in asserendj«.ibi recenii novi
Encolisnienseni cp:scopum,Petri Leonisfaciioni atl» priticipis gratia, resarciendis ecelesiaect domits suae
liarentem, ita :ut' o iuiein anle.. actaui ipsius viiiim ruinis , necnon curanilis gerinanofum fiineribus
ac etiani praetlai issima qiueqne faeinora velicnien- gr.iviiis occupains, per se ipse non pottiit, pcr episio-
litis, m videlur, qtiam yerius carpal. flaec- atiteiti. B lam Ccelestiiiuni 11posl lnnocenliuin eleciunV suiu-
scribebat circa an. 1134, seii posl coronatum aij. mum poulificcm anvenii. Scripsil quoque ei anno
lnnocentiti II Lotliariuin iniperaiorein,;et"anie red- 1143 pro canonicis rtgularibus ecclesise Sagiensis
a Iratie suo iiislitmis, quos a 'successore impune
iiitegratiim in catbedra Pietaviensj ^iHelmuin
episeopum, .quortini alterum anno 1153,-alterimi vexatos ibideni retinere per annos.20 conatus esi
vero U3"i contigii. Defuncto Joanni annoIHi suc- Arnulfus, qua de causa "Rohiam petiit anno 1145.
ccssit vir adnmdum callidus, eloquens et liiteralus; Circa id tempus siibscripsil cliarlse Hugonis de Mon-
electus a clero et populo Arniilfus, ctijns eleclioni leforticcclcsiainSuiclilinerii donantis ecclesiae Bec-
" ciim obsislcrct Gaufridus
Atidegavdrum comes, pro censi. Aiiri e( argenti qiiaiiluni poluil inagna in
eleeio ctiinlnsigni elogio -scripsit Petrus venerabi- necessilate prxslilit Ludo'vico regi, de quo ut illi
lis ad Innocentiuin papani ut ejus electioiicm ap- iufra incnsein reliquae 104 marc% argenii re Idantur
probaret,- neque comitis Andcgavensis intercessio- Siigerib abbali piaicipit rex epist. S2, qui epifftola
nein admiiierel, quippequi nomiiic appcllaliouis 55eidem abbati mandat ut A. praecordialianiico suo
vellel ncquiliae suae inoias lucrari, ulpastore abs- Lxinodios de optimo vino suo Aurelianensi dare nou
f.tile, non esset qui lupo rcsisleret. Sunimo ponli- renuatl.Ecclesias de Frevilla et. Descaville inler
i>ci pro eodem eieclo adversus Gaufridum sciipsit capilulum Lexoviense et inonasteriuin S. Salvatoris
C
quoque S. Bernardus cpistolam 348. Horum quidem aiqualiter diviQit anno 1147. Sians apud Noviiniliur-
preees admis.it ponlilex, et Arnulfi merilissimi prav- gum anno eodem Amulfus iv ecclesias.apud S. Plu-
siilis elficlionein coniirmavil; sed quia absque dis- liberiuin nionaeliis Beccensibus donavii. Scripsit
positioiie comitis ab Hogone arcliicpiscopo conse- ci Eugenius -III yiu Idus Maii iit Bccceuse nioiia-
cratus fueral Arnuifus, bona omnia episcopalia per stcriuni in bis qua? in dioctesi possidet uon inquie-
dnosaniios et tres menses occupavit Ganfridus, pro tareti In transniarina expeditionc, pro quj in con-
quibus redimendis cnni dc suo iiongenlas jamli- ventu Vjzeliacensi cruceni acceperal anno 1146,
bra3*expendissei episcopus, de liceutia liiuoccntii cruce signalos comilatus est'anno 1147, invitus
'
PATROI.. CCI. 1
1! ARNLLFIS LEXOVlENSlSEPISC.OPIS. 12
«piidcm, scd jtissns ab Engcnio papa, de cnjus man- A Iraclaluin in Iicxameron, rujiis frngmcntnm Iialtcs
«li.localicem aurciim xxxiv imciarum ad lioc optts Anccdot. totn. V, col. 1001. Pro S. Tlioina Can-
expendil. -Eugeniiis -aniem el ct Lingoncnsi ept- liiaiiensi arcliipnesille, qui ciim llenrico Aiigloniin
scopo regiinen;populi-clirisiiani cilin.rege Jerosoly-. rege gravcs onercuit iiiiniicitias, Arnulfus pacis
inam profeclitri 'coinniisii. Ipse vero Giiillelmuin componciidtB gratia, regem in Angliam cbnvcnit,
priorem Sancla; Barbara: ccelesiarsuae praifecil, qni sed fruslra sludiiit ad prisliiiain concordiani iilrum-
ciun a summo pontilice Auiissiodori dcganii excu- qije rcvocare amio 1165, unde in vila ejus.lem
silus fuissel, siibrogatuscsleiEbroiccnsisepiscopiis Tlionuc frcqiicns Aniulfi fit mentio. Legenda prx-
lioirocus qui episcopalus diu cuslos fuit. Conveu- seriim ejus epislola ad S. Tboiuam tom, II, Spi-
tui Acconehsi euin Ludovico regeadfuit pro nego- cileg. pag. 485, ubi aperle mentcni. suam depromit
lio terrse sanctae annb 1148. Reversus Arnulfus 'de ramoso illo dissid'o inter. regctn et primatcin
pacem co rponere salcgil inicr Gaufridum Artde- Anglian,primiim d.nnnans. Neque lainen ob iJ gra-
gaveiiserii coiniiem cl Ludovicum VII Franria? re-' lla regis excidit, quod cjus aniino versipelli quidain
gem circa 1151. Henricus II postea rex Anglorum tribuiint, imo inler praxipuos ejus consiliarios ad-
Lexovii 18 Maii 1152 duxil uxoreni Alienoram, missus in collatione babita anno 1166 apud castru?a
quani paulo ante Ludovicus junior ob consangiiini- B Cainonein in Turonibus, cum rex prasviderci se
tatetn dimiscral. brevi seulenlia excomniiinicalionis lcrienduin a
Anno ineunie- 1153 post pclavam Epipliania: de S. Tbeiiia, quem pomifex legatum in Anglia con-
.Meuaiitojuxia Bajocas ad exsequias Gnillehni prio- sliluerat, Arnulfus cousiliuui regi dedit app lla—-
ris S. Barbarsefestinavit Arnulfus, iisijue cclebratis .lionis ad smniiium poiilificem significanda' S- Tbo-
fratrcs ad cligendum successorem lioriatus est, cle- ina;, id.que exscqiienduui tum episcopo Sagiensi
«clumqueDanielem "rtgeudie donmi prxfeuit. Eodem suscepil.. Post caidciii quoque sancti Tlioma; scripsit
Mibstripsit donata: Fontauellensibiis monacliis cc- - ad Alexandrum papam nomine episcopoium oin-
clcsix S. Sidonii. lnlcrfuil annq 1154 coronatioia ninm Anglia;>cxciisans Henriciim, ct lanti scelciis
licurici II regis Anglke, a quo paulo jiost Romam nolam dilucns epist. 79. Reperilur annis 1170 et
cinii aliis niissus csl pro qiiibiisd.ain arduis ipsius 1179.in iusirumeniis Vallls Ricberii, quo.iiltinm
ticgotiis, liuicquc adfuiranno 1157coiilirnianti fun- conccssil mopacbis libcrtntem et ininiunilalein in
dationenvabbaiiarum dc Bl.nica-landacide Lucerna, civilatc et mercato Lexovicnsi.Eo.lein astitil tians-
ci judicuiin feremj Cadoiui in gratiam MuiitisS. Mi- lationi corporis S. Romani arcliiepiscopi Rollio-
«baelis. Subscripsil cliartx regis ejusdcm pro nid- r magcnsis. Biemiio aute acceptam olim ab Ucnrico
naslcrio Bcccensi, el cuin Ptiilippo Bajocensi cpi- rege capellaiiiani-dc Boscbain restitiieral ct moiia-
scopo ejiisdem diploniul) , donatioiies ecclesite <ie slerio S. Victoris Parisiensis dcderat ccdesiam
Trcmliain in agro Slaflordiensi confirniaiitis, cl B. Petii dq Gaceio aniio 1177.
ciuii eodem ac Guilli Imo Ccnomauneiisi cpiscopo MemOratiiradliuc in cliarlis Saviniaci anno 1.80.
cbartte ejusdem rcgis Tironensibus mouacliis xx Insequmiti 1181 regis suinmique pontilicis indigna-
uiarcas argenti de llicsauro Winloiiicnsi ciiin Ma- lioncin incurril; boc enini anuo ad Lucium papiVin
ibildc matre •coiicedculis. Subscripsil qtioque ch;.r- querclas adversus Arnulfum detulerunl cauonici
lis llcniici U Anglorum regis pro S. Florentio Sal- qiiid.iin Lexbvienses , quibus acceplis, Lucius a
inuriensi, jpro S. Slcpbano Cadomensi, prb Lira, magna orTiciiepiscopalis parlc eum suspendit. La-
pro B. Maiia de Volo apud Ca;saris burguin, et pro laui qtiidcin a judicibus semeiiliam postea rescidil
Fonlaneio, Adsiitit consecraiioiii ecclesia: S. Ju- suinmus poinifex, sed judicio siatim apostolico
liaui Ceiioinaiineiisis aiiuo'1158. Alexandro III damnatus Arnulfus cesserat diguiiate, ut senipcr
MIIIIO. 1159 reeens electo pi!r litieras congratulalUM oplaveral. Piiusqiiam aulem cederet, viruin inter
csl, Alexaiitierque ei respondit mciise Aprili 1,1(50, suus. erudiiissiiuuiii Petrum -Bleseiiseni consuluit
et de rebus gestis in 'coniilio Papiensi euni certio- Q euinaro luco sese addicerel se.clnsiis ab onnii laico-
«m fecil, cl laudavit qnod lleiiriciim regem in luin consoilio s.Tculari. Respondit Peirus epist. 44,
iiiiitaie Ecclesiae catliolica; ttmc scliisiuatc lurbaias ciquc su.idel ut episcopalui niiuiiiie cedaioli nio-
lliictuaiilem slabilivissel. Iillerfuil linno 1162 apud lcstias.sive a principe, sive a capitulo, siveabaliis
Fisiannuin iranslalis ab Ilenric.o legalo reliquiis cl nju ste rllatas; deserendum lamen eum docoi, si
Richardi Icl U diicuiii corporibus, el aiino'1163 in per ambitiim sil obtentus. Negare vidclur Gtissan-
klits Octobr. translalioiii corporis S. Eduardi An- villicus iu nolis ad diclam episiolam Arnull.iin
gtUe regis'apiid WesHiionasierium. In synodo Turo- . secessisse propler regis Uenrici II odium ; at con-
ncnsi anni ejusdem jussu pontilicis . oralioiie.n trariuin evinciiur lum ex ftogetio Hovedeno ct
Iialiuil, a quo per totani Koi llnnaiiniani judex dele- Baronio, liini cx liac epistola, luin ex epislela
galns esl pro dirinicndis contrpve"rsiisqiias-plurcs ipsitis Arnulfi ad Litciiim papam., qiiam lianes
*;piscoposinlereiabbalcsconiposuil. Inibi egregiain Spicilcg. loni. II, pag. 482. iNequevero probro esse
iiiiV.vii cperaiii pro Alexandro 111contra Vicioreni poterat secedere pro bono pacis et regi cedere. In
^yiseiidopuutiliccni.
' Ikigo Roilioinagi-nsis "arcliiepi- epistola qiiaiu ad abbatem Cislcrciensein scripsit
Jicnpus defunctus anno H<i4 Arnulfo dedicavcral Arnullus, ut sibi liccrcl finirc vitain in monasteiio
13 ; NjTfTIA 14
Korlni inaris, duo speciiitiin comnieinorai, qusc ad A nicam enJalmalicam,' capsam et dtio pallia ; dedit
I cntilicale onus abdicandum illutn perlrabebant. et nobis ad solyenda ecelesiaeccc libras Andega-
i Confectus, inquit, senio el aliquarttni aegriiudiiiinn vensium ; 4u -quibusdam vero vasis argenteis et
gravatns accessu, ad medicinaesalutare rerncdinm libris quibusdam legaliblis cenliim librae Parisien-
confugere, et conTracta laboribus. melnbra necossa- . slum ad emendos rediius. Praeterea inediorum nuo-
ria requie sublevare constitui,'si quidem in per- ruindam librorum legalium"sex voluinina, et alios
nicicin iiieam veluli conjnr.vtie veniunl debirilas, . diversi gencris libros ad relinendum in armaiio no-
iulirmitas ac seneclus, niiliique lot incoinmodoruin bis dertit; sedet diversis lemporibus nitilta nobis in
instaiyia fiduciam vittc longioris abrumpil. Accedit"" vita sua beneficia contulit. Staiuluin est ergo ut
«xtrinsecus negotiorum, quibus distrabor, inipor- . lanti Patris anniversario recurrente, singulis annis
tiina V*!xaiib,quae niiserahiliter aiibelaiilein, vel ad ipsum solemniter celcbrelur, fial conimeiulalio ante
inomentum eliam rcspirare non sinit; si quidem sse- missam. > Jacet prope cboruin ad altare Sancli
pjus ad regales cuih caeteris traliOr augarias, eo- Dionysiicum liac epigrapbe : < Epilapbiuni Aintild
riinique, quibus deesse non possum, Trequentibus Lexuviensis episcopi, qui poslqtiam XLannis poteus
infeslor injuriis. i Sed cum secessus iHe siiuni «pereet sermone popttlo suo pra;fuit, fraler nosler
baud sortiius esset effectum, ad Victoriiium apud "' effecius, mdrieiis deinum in veteri basilica sepul-
1'aiisiostnonasterium serecepii, utbabentcbronica lus esl, nunc vcro translalus bic quiescit. •
Norllimannise : t Arnulfus Lexoviensis episcopus Tu qui cliveseras, el magnus episcopus, ob quid
iuense Junio senio fraolus Lexoviciiseinepiscopatuni Sorlem mutasti pnuperiore staluj
diinisil, el "ad S. Viclorepi Parisius BC Iranslulit, /mo paupeYiemmulavi fenore magno,
ibique anno-seqiienli morliitis esl. i El Robcrlus de ilundo iliveseram,plus [uii esse Deo. >
Monte in appendice ad Sigebertuin aii annum 1182: Poslmodum renovaltim est ejus sacelluni, et ad
< Amulfus Lex,oviensis episcoptis, cum per XLan-
perenneni notiliam incripla sunt superliminari liaje
nos eamdem ccclesiam rexisset, in ajdificandoec- carniina :
clesiam ct pulclierriinas donios kvbornsscl, renun-
tiavit episcopalui, et perrexit Parisius suos dies v Boc templumjunctwque xedessttni i.rwsuiis olim
diinidialuiits apud S.' Vielorem in Jomibiis pulclier- Ariiulfiamiquum Lexovteiisis opus.
rimis, qtias ibi ad opus siium conslruxerat. i Ibi Siterquingentos, annos triginiaquee\ unum „ .
aulem diu non mansit, siqiiidem decessil an. 148.4 Annumeres,'Chrisio cum repararer habes.
pridie Kal. Septeinbiis, qua die quotannisin necro- (_ Arnulfi epistote et epigraniuiata exsianl mss. in
logio Victorino recitalur « anniversarium solemne bibliolbeca Valicananu. 189 et 537. 6do Turnebus
Patris iiostii pi;c recordalionis Arnulfi Lexbviensisi Adriani filius epistolas prinius edidil; cumvseriiioni-
episcopi, qui.niagQledevotionisaffeeln,quein a mul- bus el canninibus, unUe in Bibliolbeca Pairiim
tis retro annis' erga Vicclesiamiioslrain babueral, transiere toin. XXII. Arniilfi traclaium de scbis^
de episcopalu suoad nos venicns, canonicus noster mate inter Inhocentium II et Pelruni Lecnem, di-
eSectus* est,-.quielisqtte sibi ac sepuluiraj locumi clum Aiiacletuin, edidil Dacberius loin. II Spicileg;
eumttem iiiter onines aliasecclesias praielegit, mul- ubi eljain exbibel plnrimas ejus epislolas aniea non
lis et niagnis bencficiis diguui»-et perpetuum suii edilas, sciUcelad Luciuin papain, qiiem majeslalis
iioniiiiis el amoris memorialeposleris derelinquerts;; titulo compellai; apologelicuui ad suoiiun ailvcr-
siquidem dedil nobis idem paler. in cultii altarisi sariorum coiifulandasscaluihnias, ad AJexandruin
duoE lextus, crucem el calicem, tres casiilas, iu- papam, ad Henricum reg^emAngloiuin.
ARNULFI LEXOVIENSIS

EPiSCOPI

OJ?ERA QUM EXSTANT OMNIA

EDENTE

J, A. GILBS, LL. D.,

Ecclesiee Anglieanre presbylerq el collegii Corporjs Christi Oxotu biitn s&cio.

. ,?
vOxonUJ. H.Parkcr, 18*4.) ,.'•'..

JU A, GILES EPISTOLA BEDIGAjORIA.

Rererendo el tpectalissimo fralri Pliilippo "WYSTER, venerabitis AcademiteOxoniensis ttee-cnncelluriox


tt collegii Sancti Joaimis Baptistw.prwsidii-cqlerisqiie egregiis viris etbonii (ralribus stiis in eodem collegio
degentibus, Jonnnes A. Gn.cs, kumilis eorum eonsaterdosstilMem etad vintiiaservniumj .
: Qtiantogaudio, qnali mehlis exsultalione aficerer, ctim librnm ittum eximium, tmjus mrki vestra>. fratfr-
nitas usum prabuerat, iterum octllis pereurrerem, nemini, nisi ei soli eveslra sodalitale, qui librum in
meas manus Irqdidil, facile esset conycer?.. Nec erim mullum lemporis in examine islius eodicis occupalns,
inveiii epistolqaillas qua?in hoc tibro in hicem predennl, stylo liand iiietegantt scriplas et ad celeberiimos
nuamplures viros, inler quos-iunt llenricus II,rex Aiiglice, sauctus Tlivmastl Cilbcilits Londortiensit,<li-
reclas,necttnquam,quodscitiin,inmuuditmedias.
Vobisigitur, iirireverendi el charissiini, iii decet, reddo muhns qitod veslra fratemitas milii obttilii r
tibriixiusqueimploro ut episcoptts.Arnutfits sub' vetlra tuteta e)is iaudes, quas inihi iiuilus debere poten.~
'*•""•
meriio eoitsequalur. Vnleal fraiernitas vesira. ' ••'..
Dalum Oxon. an. In. Dom. 1844, inrf. n. .

J. A. GILES PRiEFATIO.
' -

Aflinllatis raiione liabil.vqtlfle Angliam olim et NormaniiiaVnjuhxii facile iriielligititr cur Normnimiim
cpis-copunriuter priinitivie Eccjesi;e Auglicaiia:scriptores admittamus. Arnulfi .prseierea, Henricoll,:Aii-
gloruni regi, geiiere conjuiicfi,' epistola; inulia iiarrani exirnnearum Anglicse ^lkionis proviiiciarum" res
ecclesiaslicas el historiam illiislrantia.qna; non alibi rcpeiireesi. De.lile eliam quae lunc temporis api-
'ritualem intcr et leniporalcm poiesiatem exorla est, pretiosissima documenla babemus ex Arnulfo.qiu
" ' '
parles adversastfonciliare conatiis.est.
Siiperfluum duximiis,Iiic IHHIIB de Vila Arnulfi reierre. raiica qiise sequuntnr' stifficianl. Jhiltis adver-
santibus, sed favehte stiinino-pontifice, aiino 1141, Lexovionsis dinecesis episcopus creatus esl, cui anois
quadraginta pr.efuit. Juveius adhuc lerranl sanciain cuni escrcitu crucesignatoruqi adiisse videinr.
Fainiliaritalem ctiiii S. Tboma Caiiluariensi, tunc regni cancellario, jiinxil, e^ in cpistobi ntnic primuni
in lticem edita illiim monet ul a periculis et insidiis caveat quifius. patent in aufci degentes. i)icecesis
suaenegoliis, niliil anliqiiius liabuit, adeo ul ae» alienuin grave conlraberel de qao nunqgain^e cxpedferit:
llocnos docent episiolae nunc primiim in lioc lomo vulgatse. Postremos vitaj annos egjlin conveirtus.ca-
iionicoruni S. Vicloris Parisiensis, qtio posl abdicalum, iicruui alque iteruiu urgeule Jlenrico II, episco-
patum se receperat. .'.''-*
Ex epistolis Arnnlfi sepluaginla una edita; suni.Parisiis, ex bibliothoca Odoriis Turnebi Hadriani, 8«,
1585, et in Bibliotbeeis Patruin recusse. Tres prtcterea reperire estiu D. Uonqtieti Scriploribns rerum
Franeic, u"Acberii Spicilegio, ct Vita el Epistolis divi Tliqmae. Prodeunl nunc nutnero ferme dupliei
auclioreg, ope veiustissimi codicis liis. quem ciini edilore communicavil D. Wiiiter, Saricli Jbannis col
legii praeseset Universiiatis Oxoniensis vice-caiiccllarius.
Ainulfi quas suppediiavit pra>stantissinius bic codex accedunt ejusdem Carniina ct Scrmones
» ., cxEpistolis
edilione principe, nec non Traclaius De scjtismaie, Honut ab auetore .noslro scriptiis'anno 1151,'octa-
;^^l0,>e*c*lisln,'''s Posl Honorii 11dcccssum de summi poiitificis" ' elcciionc orti.
J. A. C
i: ARNLLl"! LEXOVIENSISEPISCOPI EPISTOLA 18

ARiMJLFI LEXOVIENSIS EPISCOPI

EPISTOLiE

CANTUARlENSEM,ET ALIOS.
AD IIENftlCUM II REGEM ANGLLE, S. TllOMAMARGHIEPISCOPUM

E codicemt.qui in'collfgio S.Joannis Baptistce Oxoniensi servalur..

I. * A\ insiantia pontificalis officii non tani figurlselocutio-


, Mt£FATIO,AD «GIDIUU ARCUIDUC. ROTIIOM. num qtiam saluti prospicit aiiimarum. Verunila-
Epislofas quaealiqiiairdo diversisa ine suntdesii- men, si quamloqiie nie vel reverenlia personae
naiae personis in libcllum rcdigi, luoqiie dcsiderio vel negotii qiiantitas protrahit ad scribendum, om-
postulas, exbiberj.' Acquievissem libenlius, si sci- nia mihi cum diflicultate proveniunt, cnm el bebe-
rem qttod eas csses quasi fnrlivuin aliquid babitu- liorem senectus rcddat et insolentia tardioretn.
ms, quia in Iucera - prodire propriae imperfeclionis Miltp ilaque qtiod posiulanti negare non audco,
conscienlia non'prsesumunt. Timeo enim, si pn- sciasque nonexhiberi judici, sed aniico, apiid qiiem
bllcis exponentur aspectibiis, ne lectorem jejiniai gralia polius pairociiielur. ad veniam, qiiam ex-
macies orationis offendal, mihique ad jactanliam aclior peritia rcducat ad fonnam.
'
repuielur.editio, quam tamen non fastns oslenla- 11.
iioiih?elieuft, sediiistantia tuse cliarilatis extorsit. Al>DOMINUM PAPAM CCELES.TINDM.
IMicreveramcas fuliiris ribn reservare tempbribus, Sustulil virum gloriosse niemorise Innocenllum
scd omifi protinus abdicare memoria, quia non sa- papam necessitas buinanse conditidnis e medio ,
lis de cuilii sermonis, vel senlenliarum perilia con- cujus Ecclcsia Dei liberala iriumphis, cujus ador-
fidefcjini. Mallem siquidem eas lenebris damnasse B ] naia virtutibus, cujus deniqtie fliagnificentia fuerat
perennibtuf.quam ridendi maieriam invidix prasti- sublimata, qui eam humilibus placabilem, tyrannis
lisse, qu:e"eo scciirius aliena stibsannat, quia sna autein formidabilem reddens, quanto plus pravitali
simili perieulb non exponit. Non enim caeicri nos lerroris iniuleral, lanto religioni plus exhibuit
vel nostia tuis oculis intuentur ; a quo si quid in charilaiis. Quod sane tam regularis disciplinaequani
noliisboniim est, hiagnificatur attenlius, et imper- monasticse religionis provectus oslendit, cum civita-
fcclioni vcnia facilis .indulgetiir. Animi siquidein tes el caslella passiin pro sxcularibus regulares
eorum, quos odiisibi vel invidia; vindicavitaffeclio, clericos babeanl, et deserta quxque pltts liodie
sicul heiiigtjilatem indiilgenliae nescinnt, sic raiio- mon.tcborum qtiam feraruin quondam habuerunt
nisju.dicium non altinguut, sed omnia metiiininr bcsliaruin. In morie igiturejus spem sibi redivi-
aflectilms, niliil .siia inerilorum xstimalione tax- vain posuerat desperala malignilas, ut tunc.ad nc-
anles. Ego iiaque volunlati tusedeesse non audeo, farios libere conatus erumperet el slaturo iriuin-
ne forte vereciindiam negligentiain pulcs, quia sicut phantis in omnibus Ecclesias conculcaret. Al vero
aliernis amicitia convalescit obscquiis, sic alter- in proinoiione vestra, qnasi qtiodam statim lau-
utrius incuria procedenle laxatur. Siimmo itaque guore, spes maligna contabuit, bonis orta esl ex
studio congregavi quas polui, quia nulla earuin limore securitas, el exsultaliones. Dei in gulture
apud me exemglaria residebant, sed ab bis a qui- oinnmin sonuerunt. Nonenim ambigunt quin veslrre
bus aliquo casu servata) fueranl, velul emendica- sanclitalis sludio propagetur quod pio ejus lahore
' las
accepi. Etaiiliquioros quidem, studia scillcet plaiilatuni esl. Quis enim audeat sperare dissiuiilia
melioris aetatis, elapsse sunl, qux recentiiis cxer- vel minora de vobis, quem adeo el prioris vita;
ciiia scholaria redolepant, quia ibi et senlentise rudimenta commendanl et modernae promolionis
proiiipliore irarlabanlur ingcnio, et tisus accurati auspicia divina probaut voliiutate praelalum ? Sa-
sermonis copiam ministrabat. Tunc enim laelafe- pientia enim, cujus est a fine usque ad finem forti-
siivo quodam scbeinate decurrebat oratio, cum.in- ter ac suaviter bene' cuiicta disponere (Sap..vin),
geriio doclrina concurrens rerum inventionss com» forliler hoc de vobis, quia efficacileF; suaviter,
moda fecundi sermonis eloctuione fbrmabat. Qtias quia concordiler aditnplevit. Sed nec soli sibi Ro-
vero novissime seripta sunt, quemdam trahunl de mana Ecclesia tanli operis landein arroget, nec in-
pr.tcsentisenectute defecluni, qnia proveclior setas vidiosc adversum nos de~tania concordia gloHetur,
iuemoria jam scgniore torpescit, et oecnpaliones quoniam in hoc ipsum a mullojam tempore mino-
uccessnru sludiis spatia non iiidulgcnl, quoniam runi Eeelcsiarutn \ota coiiveiicrajil..ii',cftlimi*adeo
10 ARXL-LFI LEXOVIENMS EPISCOPI . 20
jn.ieiiillcenli* tanli pra:tlecessoris idonctim Roma A A.ssRcnlarilatis adduxit. Qnorum primtis adolescens et
nohis offerre poterat successorem. Fecit sanctan- fratrr; seciindus, ex familiari neophylus ; leniiis,
lani excelleiis virtulis vestrai pra>rogativa concor- ncscio qua sangiiinis cogiiaiitinecpnjniiclus-;qiiaiius,
tliam, conlra quam vel nnlliiserat vcl nullus ausus clauslrali disCiplinaj"maHcipalusa puero.imberbis
est adversarius apparere. Verum esl eliain electo- adbuc et nibil sciens penitns, nisimuirdum. Q»os
resvestros longeanlea inde a nohisquasi qunddam ille per furtivas litieras, studio fratris, perstiasioni-
accepisse mandatum, cnjus- fines excedere non biis et proiiiissis illecips ad hoc Sehisma pertraxii,
habebant, quoniam qnotl mtilio anle adveiiariim r-atus secure qiiidlibet adversus pauperlatem eccle-
prsesagio prsesuinplum erat, incolariiin voce coin- siae prajsumendiim. Sperabat enim adversus reliquos
plelum esl, ipsoruinque consensum nostra desideria omnia posse irium aul quatuor htijusmodi lesiium
creaveriiiit. Loquar ergo ad dominum meum, cum dcposiiione probari , quoniam neganlis factuni pep
sim pulvis et cinis. Loquar filius devottis unico palri rerum naturam nulla csl probatio, aclori auicni
hieo.' Quanlo, domine, pluribus desideriis- expe- onus probaiionis incumbit. Sie optis illud primo qiii-
litus es, quanlo faciliore concordia prseelectus, dein de anibilione conccpttim esi,.ex.inde vcro leinc-
qiianto majore. omuiuni cxsultatione siiscepttis, raria levitaie pronioium; ut ad exireiniini posset
tanlo le Deo el hominibus inleliigis obligatum. " pcrjuriis cqnsuniinari. Accessil eliam ppstmoJuiii'
Gratiam divinse dignalioni, graliain humana: benc- propter injuriam qiiam passus estex incoinmodi-
volenti;» debes. Insislcnduin tibi est ut dignus sit lale fiducia, ad qtianiiamen si ciim inconsiilta.per-
cxspectatione provenlns, ut, Deo scilicel reveren- traxit ainbitioT nec iiinbcen.tibuV.iinpiitamliiinest,
tiam, hoiniiiibus cxbibeas pietalem. Inter alios vcro nec in delrinieiiluin Ecclesim conveiiendiinu Porro
obsecro, ne sercnitaicm ttiam niihi. majestas fanta: in auctores sceleris severilalis apbslolica!. vuuHcia
tlignilalis obducat. Sed vivat mihi apud te semper procedal; personae vero qua; hcsa esl, sal\'a taiRcn
prislinse benignilatis affectus, ieque predecessoii indcninilale Ecclesia;, consulalur, iil reis poena,
•110in graiia milii et benevolenlia sentiam sneces- lxsisremedium, sua r ligioni jusliiia conservelur.
sisse ! Venissem aultni ad Vos, nisi circa confir- Ca;icruiii de eo quod faclum est, innoceiiliam suim
inandam mihi receniem novi principis graiiam, ct multis coines excusat, adeo ut auclores ipsos; li-
resarciendas ecclesise et domus nostnc rtiinas el' cet ip.iitis se piitaverinl gratiam promereri, eccfe-
ciiranda germanoruni funera gravius occuparer. siastico permlseril arbilrio piiiiiendos. Neve atlver-
Quibiis causis ncc lempus adliuc, nec alacriiaiem ha- stts libertatem Ecclesia; laborare credatur, univer-
htii nec expensas.Veniamaiilem, Deo volente, quan- Q _ sam Ecclesia; disposiiionem, archiepiscopi nostroqub
locius, ut ocjilis meis vultus veslri serenitas illu- scilicet episcoporum consilio, rclaxavit.. Ecce, dti-
ccscal.ct aridilatem meam quasi uberior deproximo mine, in poleslalc lua otnnia siint posita ; nec esl
novai benedictioiiis riget uhcrlas, quia rcodicum id qui iua;possit resisiere voluntali. Eslo ollicii tui se-
qubd sum, tolus snm sanciilaiis vestrae sancUcque dulns exsecutor, ne personarum vel caus:c inerila
Runiaiia; Ecclesia: devolissinius. scrvtis.. coiifiindaiiliir, ul reqsscilicel castigatio digna eoer-
III. ccal, Lesos pia miscr.itio coiisolelur, regulaiis an-
A» EUMDEM. lcni convenliis accipiat Patrem.rcgulari insiiltitioiiu
Pro Sagiensi Ecclesia tota menlc pedibus veslrse formatuii), ne siattix auretc caput a;neum luo (quotl
snnclitatis advolvor, confidens de vobis in Domino absit!} opificio dicalur afiixitin, cl ubi ex priviiegio
quia boniiin quod in illa per anlccessores vestros, prscdecessoriun luoruin arcbidiacouos saecularesesse^,
Deo atictore, fundalum estvestro lempore non solve- non Iicel, sententia tua crecl episconnm s;cctilarein.
tur. Solvi aulem necesse est, si incxperlo regulain Valcat in Clni-lo sancliiiis veslr.i! ,'
regula conservanda mandaltir, si imperiio agrico'ae IV.
credalur nova plantaiio, si denique ciiiquam alieu-
AI>ROlir.RTtM LINC0LN1ENSEM EPISCOPUM.
jus rej magisterium credatur cujus ille non atiigil r
vinea propaganda Lilleras vestrse dilectionis accepi, quas in lanta
disciplinam ; pemiciose siquitlem
cliaritale complexus sum quanta tanti viri gratiam
commiililur ei, cujus esl simlium potius exslirpare.
Undc eliam, si euni de quo agilur Girardum aliqua deciiit gratulalione complecti. Tiiniierani sane ne
Ecclesiis li- memoriain mei apud vos diiiturnitas lemporis, vci
electioiiis forma defenderei, qnia pro
vel ipsa novissime vestra pro-
bertas eleclionum inlroducta est, liquet quia quod disianiia regionuin, vetcrcs
hovse
earum favore comparalum esl, hoc ad earum la> niotio delevisscl, quoniam Crealdignilates
iiniiiulare. enim cor novum
sionem relprqueri non debet. Relorquebilur aulem, snleut aniicilias
si cleclionis favor usque in delrimentum principalis cl novos affectus novse conscieniia digniialis, divi-
causse prqcesserit, si non quis, vel ad qnid.sed tesque facti paupertatis amicos cum ipsa paupcrlale
eleclus sit attendatur, nec finis aut ulilitas f.istidiuni, ne quid penes eos de veteri videalur ino-
qualiter
sed sola series exquiralur. Al vero pia resedisse. Solos autem vencraiilur el dilignni
npcris; negotii sublimibus
hic electio nulla prxcesserit, et verum est et quos foittina conducit, solisque gaudenl
quou iiiferioruni frequcn-
©ninis Ecclesia couleslaUir, pra?ler paucos qnos ad inba;rcre",ne majestas dignilalis
amor et desideriuni tia vel liumili mcdiocriuiii graveltir acccssu (\). At
optandam sceculareni personam
(\j C7,,assentu.
31 EPISTOLJE.
vero coiistanlia veslra, vclcrem aniicuin rceenli me- A & nosiras precibus corum apud uiisericordiam vcslr.im
uioria contineiis.absentempraesenii cliaritatc com- humilitcr adjungeiiles. Supplicat ciun eis quisquis
piectitiir; ipsumqiic spiriltialibus oculis frcqiientius antiqiia Ecclesise delrimeiila cognovit, quam illeVa
intucns, episcbpalis nunc fastigii divitias, graliam pulvere paupeiiatis el dejectionis ereclam, de pasi-
et obscquiuin non minTisliberalilcr olfert quam me- pere diviteni, de conlemplibili venerabilem, de ignn-
diocrcsolim ingenuse (2) priniitias jiivenlulis. Reti- hili reddidit gloriosam.ln qifibus sane perticieiutis.
ncndos credilis quos ad diligeiiilum lihcralis invita- quisquis laborera ejus induslrianique' perspeXeriiJ
vit affectio, quos fidei vcritas, non dolus cnpidila- probabitcum in exseculione prudenliain, tuiii ina-
tis illexit, qui fidi personrc. comiles, non foiiuntc, gnificentiain in cffectn. Testattir hoc sedificiorum
onincs vobis conipariicniur evenlus. Et cgo quidcm, reparaiio, revocatio pbssessioiium, et amiquse rc-
quantiim ad nie speclal, -qiiem cjusdem erdiuis el stauraiio dignitalis quam in conciifcalionerii iWdc*
similis, licet non lania: dignilatis, gralia sublimavii, ral nialignilas el polentia (4) perversorum. Exsul-
banc in vobis virlulem longaniniitatis admiror,qtta; tabiint igitur illi, si migraveril is quo debellante
srilicet ibi lanlo allmirabilior. est*, ubi minoribtis dejecli suui, jainque manus avidas reparanfad ra-
«tiimdem cxhihetis. affectum. Vivebat antem vobis pinam qui liceniius consueveranl in jura Eeclesice
niliilouiiiiiis apud mc vetus, scd non invclerata di- nialignari. Quialgiiur filii et lideles Ecclesia,' imnii-
lectio, qiix, licct.ab adolcsceniia prima processerit, nenlia jam sibi detniiieiila prtcsentiiinl, ad discrc-
uullam adbuc pottiit incurrere seneclutein, sed me lionis el misericordite veslrae stibsidinm singulare
ad oinnia quscvobisplacita forent parattim iola tle- coiicurrunt, ut ad conservanda quaecolk-git siiuin epi-
votione servabat. Qtiia igilttr oliosus anior esse nou scnpum eis remittatis. Homo enim consilii et foni-
ileliei, sed alternis inviccm pascitur et revirescil ob- ttidinis est, poiens iu opcre cl scnnoive, in regaiihus
sequiis, id interim a dileclione vcstra pelenduin ccn- consiliis el negotiisccclesiasticis acceptns et eflicax,
sui, ul ducem noslrum, cui jus successionis haere- plurimumque lam ipsi arcbtepiscopo, quam oinnibus
ditarise regni vestri giibernacula debel, quanluni provincialiljus episcopis ncccssariiis ad reprimeu-
lioneslale veslra poteritis diligalis, mihique, cum dain et repellendam ab Ecclesia Dci iiisolenliam ma-
occasio suggosserit, quod placuerit injttngatis, til lignorum. Desideratur autem rcgrcssus ejus ab liis
inntuiv dilectionis affecjus niulua semper ooeris e\- qtii in lcrra prudeii.liorcs sunl, et si quis advcrsus
liibiiioile concrescal. Valc. ciim ftniiva inalignilaie siibmurimjr.il, noivlam cha-
V. ritate quam invidia, nec lantuin delictis ejus qnan-
* ADSUGERIUM .
ABEATEM S- DIOSYSIh ( lum suspecta inagitificenlia coniniovetur. Dominus
Q
Vcnerabili el dileclo Patri cl domino SBGEMO, Dci personam yestram Ecclcsia! sua; pcr lcinpora'niulU
gratia abbali Sancti Dionysii, AUNULFUS Lexoviensis, conservcl incoJumcm. '
Ecelesiaehumilis ininister, salutein. VII. •
Apiid doniinani. imperalricem et filittm ejus du- ADEUMDEM. :
ceiu Norlliinanniic, tje hegoiio de quo vobisetinitra- Liiteras janidiiiliiin opiatas (5). veslrse tiinidt:s
ctavi, quauliim ad Norlhmaniiiam' pertitiei, boiiain offero niajes:ali, quia diu "esl qiiod coram vestra
spcm, Domino volenlc, coucepi, iitinliosqueslalim adI noii apparui saucliiate. Venturus aiitem fueram re-
ooniileiti Andegavenseni, pro allero verbo quod adI -vera jam lertio, nisi nie fallax invidi casus impur-
parlcin illain speclai, ctim fcslinaiione miscrunt, , tuiiitas impcdisset, quae (6) tribus annis j'a n hoc
stipplicantes til ipse vcrbtim illud ad pacein tempe- proposilum nieiiin ad conlrarios rapuit violcnlcr
ret, et illi qnoque verbo quod ad Norlhinaniiiaini evenius. Primo siquidem per bella- Francoruni, de- .
peiiinel, bciiignum coiisiliiiiii pariier cominodet ct im.leper insperalum comitis Andegnvensis iiiteiitjnn,
assensum. Consilio quoque vestro pluriinum acqui- novissime per regiam qusc in filium ejus ira rccru-
escere dccernentes, benevolentiae vesliae non ingra- duit, ad qtiam tion soluin civitalis noslra;, sed ip-
tos se fore multa hilarilale promitiunl. Agat ilaquei '^ sius etiam ecclesise litniua tremiicrunl. Verum nunc
veslra sanclitas quod nohis lain sancte beuigiiequei respirandi fiduciam prxstant (7) tum partis nostrae
protnisii, diemque in qucm regia responsa posluia-- justilia, lum ducis nostri virltis illustrior, quae gla-
lionibns Anglorum vesiro sludio dilala fiierunt, per dios hostiuin quandoque perlerruit, el ad pacis in-
cursoieto islum litteris fainiliaribus non ciaveininii clinavit affectum. Cum igitur, Deo volenle, subiaia
iudicare. - . fueril, vel dilaia turbalio, nihil poleril incoluniem
VI. rctiuere, quin me qnamciliiis pedibus vestra; san-
ADSOMINUM PAPAM EUGENIUM (5). ctitalis advolvam , gralissime siiscepturtis omnla,'
Pciitionem Bajocensis Ecclesise de revocatioue: quibus moram mcam, quanlinnciinqtie excusahilis
'
cpiscopi stii debita devotione proseqtiimur, preces> appareat, veslra paternilas increpabil. Nequs enhn
.(2) B. om. ingenum. (i) B., impotentid.
(5j llsec et qua; seqmtnr epislo a n editis et in (5)-B., oin. optatas.
C. ad papain Adrianum inscriptie sunt : primus eas (C) B, <jf«o.
Eugenio ex conjectura reslituil Bouquel in Scripp. (7) B., parant^
£ia.nc. Cullecu.
«3 AltNULFI LEXOVIENSISEPISCOPI '/-"- U
apud eum auduo desperare de venia ciijns benigni-. A } riludine nuntiavit, affecioin animi I.icrymaritm te-
las raanilestse-excusaiionis inipoteiitiam non exrlu- stimonio-prosecutus. Quod verbiim primb.siiliin
ilit. Itcrum aiilein ex veieri proccdii amlacia,quodJ auditu laiilo nobis acerhius.exsiitit, qiianto proxime
veiiienlem ad vos vcnerahilem el dilecium fratremi . de veslra fueramus praeyenlia gratnlati, Cceperunl
nostrnm episcopum Constantinum precibus com-- igitur btcurrere mihi quse ite-vestra djlectione ju-
meniiare pr-csumo, quamvis pro eo pluriinutn fa- ciinda provenerant, el si quid similein fiilii.rum
cere videatiir ad gritliam, quod inler inilia novii sperabatur, semperqiie discurrcns inter iilriiniqiie
episcopalus nihil faciendum potius repiitavil quami consideralio vim nioeroris augebat. Occurrebat si-
Romani poniificis gratiam quaerere scqne lotum fa- quidein mihi charilatis vestrse sanctum illud dulce-
miliariiaii Boinaiue Ecclesiseco devoiius quo vclo-- "que colloquiiiin, quo pra;valelis audiiorum nientes
• cius mancipare. . rerum ertidire solerlia, el aures jiicundi scrmonis
VIII. snaviiate mulcere. Recordabar quantam vobis scri-
bendi gratiam bonitas divina eonltileral, in qua ne-
ADDAMELEM TRiOBEM S. B3RBAILF..
scio an magis -quissentenliarum fructiim, an diccndi
Ad geremlam sollicitudincm domus tusc non pro> peritiam debeat admirari. Hseccnim apud vos tanta
iua.ie, fraler, virtute vocavinius, sed pro divinse; B I" sibi invicem paritale respondeni, ut neqtie lertinr
liducia bonilatis, qure his qui ad regimen animarumi niajeslas verborum eoarclari.videatiir angusiiis, nec
pure vocaiitiir.cl. bumiliier obedire consentiunl,, sennonis dignilas aliqua senlentiarum cxceilentia
nberiorem largiri graliam.consiievil. Sicul autemi prsegravari, ih hissane qtix. vel inlelleclus<conci-
non debebas.le non vocatus ingerere, ita vocatusi , pere, vel humana facnndia sufficilexplanare. Pala>i*
recusare non debes; quia non niinus deliclum lumor est de illius hoc processissedoctrina,cujus spiritns
iiiobedienlisequam zelus ambilionis impbrtal. QuodI fainiriarium menles ct iinguas lani noiitia verita-
si noli ex tumbre, scd -ex huinilitate potius, sicnt1 lis qnam aluiientia sermpnis illustral. Denique do-
putas, el' limore desislis, pusillanimiialem hsccniilii lor in iniseratiouem conversiis esl, dum incom-
sapil humililas, quse lanlo (8) studiosius devilandai insda vestra laboresque conlcmplor quibtis iiino-
esi quanto magis periculo desperaiionis accedii. eeiitiam reslram sollicitudo domeslica et persecc •
Sed ct si qna nnqiiatn ralione ah hac vocatione fue- loris- iiiimanitaa.incessanler alDigunf. SeJ et de
ras. ahsolvendus, non debuisli apud fralres iuos, proximo sperala tranquillitas, qttasi de iuanibHs
ncc apud auctorilalein -nosirain litleris excusari, nec vitlebatur erepla, ul omnein vobis de pr.-cscniicre-
proprite voltintati, cui le rehunliasse cognoscrs, nio- P
Q tlcreltir forluna requlem invidisse. Potiorcm laincn
icin gcrere, sed personam. luain, quavquodaininodo reqiiiciii,'sicul pr;csuiniltir, voliis resolulio coiiiu
(9).magis noslra qtiani lita est,pedibus npstris Im- lissei, quia regehi in dccore suo viderent oculi vcslri,
inilis et devolus offerrc, fratriinique tuorum Irubi ut adimplerel vos Iselilia ciiiii vultu sup qucm. pro-
•icsidcriis el mandatisponljlicalibiis inclinari. Porro pterse lol ad pra;sens triljiilationibns passus cst in-
niora Itia rerum lcmporalium, et (quod gravius est) festari. Nobis aulem juciinduin esl vestra. vcl ad
pei iciilumcouiinei aniinarum, quia iiicusiodilas oves motlicum lcnipns frui prxseiitia, vestro- recreaii
hiporum iiiciirsibiis esse consial expositas, dciri- colloquio, vestro consilio relcvari, quoniam vestra,
iiientuniqiie omiie ab eo requirendum esl,qiii debj- si dilalacsl vobis rctributio, noii aufeiiur, sed rc-
lam custodiam dclrectat aliquibus occasionibus aJ- posiia vobis est in luto corona jiistiii;c,dcposiiuiiique
liibere. Veni igiiur, qtioiiiam cum ipso oncie gratia fiJcle quod suum esl suo tempore qui commisit ag-
tibi divina concrcscet, et nos personam Itiam et noscet. DIIIIIigilur his super slaiti vesiro conside-
doniuiii ipsain soliia vel majore eliam charilale fo- raiionibus mea niensconipassione debita raptaretur,
Vcbinius. El si qua forle intiinsecus difliciilias subilus tanqiiam ex insperato inorbiis obrepsil, ut
emerseril, ego iu nianu forli anic faciem tuam pro- facile crcdi possel vestrse partein inltrinitatis in ino
linus omnia complaiiabo. Vei.i, inqtiam, ei infra D conipassioiiis affectio transfudisse. 'Haec lainen est
octavamdiem po\t acceptionem praesenliuiiiliuera- privala passjone sublala coiupassin, sed ulriqiie
rum iie.r aggredere, nullasque in veniendo causas pro.-piciens animus duplici ccepit stalim inconimotlo
dilalionis admittas, nisi quas necessitas invincibilis laborare. Visilavit igilur. utrumqtie misericorset
vel enohnis dainni evitalio suggesseril admittemlas. iniseralor Dominus, ei ulrique ea rationc beiieflcium
Quod si non feceris, exinde le lanquam inobedien- sanilatis indulsit, quia alter siue aliero perfecte sa-
iciii episcopali aucloritale ab omnium ccclcsiarum nari niiniinc potuisset. Vobis ergo servatus snni,
introitu submovemus. vestra mihi nihilominus sapiQtitia rcservata, ul se-
IX. cunduin legem Chrisli alter. alterius ontra invicciu
AOARNAI.DUM supporlemus (Gal. vi), el sccundum exubcrantenv
BON£VALLENSEM ABBATEM. cbaritatem aller alierius se loluni gandeat ulilitati-
Venerabilis frator et amicus noster Philippus bus impendisse.
abbas infirmilaiem vestram cttm magna nobis ama-

.—(S)B. quanto. (9) B. om. quodammodo.


55 T EPISTOLA'.
' 26
x:. .. <• . alierum poteram rcptrtin-e,eui me et ipsnm mihi non
A
'';•,;;
All DOMISUM PAt>AM
AI.EXANDBt;MTXM ESSETCANCEL- camis' idenlilas, licet e\ eadem slirpe prbcederei,
.. LAIUUS'. sed inseparabilis consenticitlium unitas asciveral
Bandinum veslruni ad regem usqtie perdnxi, qni ariimornm, semper alleri collibuil quod alteri col-
, dignationi vcstrae gratias agcns', eiini inajori procu- libebal; nec lain stitiin alter qtiam altcrhis allende-
r.Mori domus stiaetradidit ijiforitiandtim, ut itleni bat affectum, ut illius magis quam sub semper affice-
ei el necessaria providerel* et ihter alios nobiles reltir incominodo, vel commodo laeiarelttr. Sublata
eum regalibus obsequiis fainiliari.us adhiberei. Et est mibi animse me;e eo decedenle pars altcra, et
ille quideni imperala , diligenter exsectiius"est, iiitra secrclum pectoris inahe qtiiddam prseeordia
sed etiam imperium qiiandoque elegami prsecur- sentiiint, quoniam spirittis inlegritas, potiorc sui
rit ingenio.proinplus ad omnia quibiis debe-t ingc- partc diminula, languescit. Al vero ad le,' sicut di-
ntii adolescenlis indusiria' collauda.ri. Sive igiiur ciiim est,- amplius diligentlam flaininam charitalis
aucupaiioni, .seu vcnationi, qnibus studiis rex.inul- accendit, quod liiijus te doloris sociam et vicariani
liitn (10) insislil, seu r.cbus bellicis -inlefideretur, fiaterna; dileclionis agnosco. Inter te enim et ip-
regios decursus indefessa celeritate proseqtiebattir : smn, cmn adbuc csses septennis, parenlum intcr-
cseierisque pigtilanlibus non 'solum regi,-sed-et ventu contracia fueresponsalia, dmnilli sibi de liu-
oinnibiis qui cum ipso eranf vigilanter assistebat, mano conjugio novaainicitiarum foedcra cotnpro-
laiiquam si unitiscujusqueessei spec.ialiter obscquio mittunl, et grata proveiilurse sobolis pignora cou-
d3piitalus. Tjnde plurimam aputf regemet apudbin- leinplartiur, etbtimanse quitlcin' cogilaiiones adlm-
neslauiiem et giatiain impensasedulitatc promeiiiit. niaiios libcre dispohuniur affectus, sed omnis est
Al, si de moribus "ducitisinquirenduni,. Galiicaua ur inanis affeclio, cui non desideratos divina bonitas
pciosusinconliiieniiain severitalis llalicsemodesliam largilur effeclus. Dmn enim Ibalamus illi nuplialis
conscrvavit, veslrse memorper oimiia disciplinxi el conjugalis puellse maritalesdestinaiilur amplexus,
Nbh.eum reddidit scrnio peltilans vel effusus infe- qtiam nobililas.gcneris, qttain fonnse gratia, qiiam
s luin, noii' regales'-delici;« (1l) forlioris adolesccn- dcnique virginalis cominendabat integritas, divina
tiac robui'"emolli'eriiiit, noii opinionem ejus .aliqua sepulcruin illi depositio prscparabal, ut de flore
•respersil infamia, sed leslis conscienlise pudor ;id jiiveniutis in pulvcrem, dc gloria pulchriludinis.et
onineni aspecltim. el omne alloquiuiii faciein ejns virtitiis in putrcdinem solveretnr. Felix tamen illc,
casto laudabilis verecundiie rubore snffundit."Atqtie si prior, imp quia prior ccelestemllialamum ingres-
hsecmilii quandoquead curiatn redetinli per plerois- Q sus cst, 111adcptam mansionem dilectsesu;c <iuand«-
qtte compeiia siinl, "sedgr.il.ius habtii. qttod bsccel que cbmmiinicet, et atl Agni ntiptias pariter intro-
alia deipsius ore fegis accepi. Adjiinxit cnim nul- ducti, jnconspeclu ejus copulari (13) valeatis et in
Jttin inler tbt nobiles tant.c indusiriai tanique bonai Ijetilia delectati! Felixiu, quse corporales aliquando
indglis pnerutn se habere, magisque ipsuni in tigno- snperasti (14) iascivse volunlatis illeeebras, quaiu
.scenda domtis regise disciptina .parvo lempcre pro- alj ejusdemmodi couiactu zelus divinse boniiaii.i
fecisse(l2) quam alii irieniiio profecisseni.Comper- ' conservavit intactam, ut munere tibi perpeluae vii>
luin "se habere pueruin 'nobilis esse prosapae, ciijus ginitatis indullb, Agnum sequi quocunque teril, et
ingeiitios morcs nltro lamprudchtja quain benigni- spiriliiale illtid ranticum possis ctim assignaiis ntil-
tas innata forfnarel. Placere sibi «I apud eum ali- libtis decantare ! (Apoc. 14.) Non ergo libi sublaia
quandiu moraretur, vestro laineii roinitiendiiin ar- siiut, sed iiniiiiilala sponsalia, uljaiii non hoininf,
biirio, quaui priinumsestivalis iiiteinperaiitia pr;e-.. sed. Deo spirituali copiila coiijungaris, ctijus deside-
Icrisset. Exislimabitis forlassis quae scribo fallaccs fabilis te foveax el astringal ainplexus, ut sit laeva
csse blandilias;. sed nec sapienleih falle^e Ititiim rjns sub 'capile luo, et dextcra ejus amplexcttir le
csi, nec .mendacio" convenit labia pollui sacerdoljs. .(Qanl. vni, .3).
Vale. '", . . " ' ••'.' -.'; :-, ' "-."• D" .Tiiiltaqtiesiudii erit apud hunc, ad quem loto
- <.-xi.-•.•
-;-. .; corporisobseqttio, lota animadevotione conversaes,
ADG. MOMALEM. devplis illtiin precibus commendare, quia zelum
"
Quoties litleras tuse devotioitis accipio, caiisam Imjiis ltabjla pro ilio supplicatio 11011 offendet. Novit
mibi. meeroris afferuntj et. ad .le semper auipliiis eiiim inler te el ipsum nihil carnalis iniercessissu
diligendam sinccfae flamriiani charital'13 accendiiiil. commercii, novil quia animus lutisin illa aelate nul-
.El catisam qttidem moerbris afferunl, quoniam rc- la'po.luii'concupiscenii:e macula defortnari. Non est
pra;seni»lur menti incse fraier ille meus; quem vi- ergti qubd' invideal, 11011 esl quod le niiiuis reddal
venteih speciali prcc cacieris ainore dilexi, cujnS acceplam, sed polius in te casitim lam pise dilectio-
quaiito.vita inil.iijuciindior exslitil, tanto defuinii nis approbabil affecltim : rcio sane quam studiosc id

lacrymosa rccordatio plus doloris. iiiiportal. Rcqni- agas. Ncque enim illius apud tc potesl praiicris.se
escehal in eo spiriius metis, quia ipsitm verc hie nieinorhi, queriFdeAi.nclumtton mitius spirituali cou-
(10) B., muttus! (13) C., epuJari.
-(11) B., diviliw. \M) (i., sperasti.
(,!v2)B., processiste.
27 ARNULFI LExOVIENSIS EMSCOPI »J
leniplaris intuiiii quam vivctitent corpurali niiraba- A XII!.
ris aspectu. Porro qtiantu sinceiior exslitit, lanto ADDOMINUM PAPAM ADRIAMUM..
diuiurnior sanclx dileclionis affectio permanebii. Pro causa ex mandato. veslro dirinienda, quae in-
Amor eniin qiiem corrupiarum carnium generant ter abbatem Gemmelicanum e.l inonaehos verteba-
passiones, corruplibni sempcr ^obnoxius, quamo tur, ad ipsttm moiiasteriuui usque descendimus, ut
difliciUus in •priucipio regilur, tanlo poslmodunl nobis faeilius de proximo facies Ecclesise ct reriim
faciiius evancscil, adco nt plertimque converfatur veritas innptescere posset, ac sine sumptu el labore
in odium, el' voluptas amaritudine compensetur. partium.ipsa cotiiinodius conlrovcrsia ierminari.
Sed et imperfecius est; multisque declaratur indi- Caeterinn in quaincunqite partcm debeat culpa con-
ciis ipsum ex vera charitate non nasci, qupniam ferri, cerlum est monasterium anliquum el nobile
tauto minus singulos necesse esl. diligas, qttaiilo miserabiliter in spiritualibus et temporalibus dcfe-
bunc in plures patieris affeclum. Sed el qui diligitur cisse, laiilusque inter ablialem el monacbos omncs,
sine qnerela participem non admiltil, qiioniain sibi exceptis tribus vel qualuor, zelus exarsil, ut in CIIIHO
derogatum repuiai qnidqnid alii senseril imperti- tempus.de rcformanda inler eos concordia despere-
lum. Sed incorrupiibilis anior de ipsa sinceri spiri- tnr. Tot enim in ipsum lurpitudines publice protu-
tus verilaie procedens, quanto fueril dilalalus iu B lcrunt, ut necesse sit sen.per uiramque partem dc
plures, lanto inajus de effusione conirahil incremen- vera alieijus graiia. dubitare, qtioniani, quiescelite
iiirti, nec itividiaii) parlicipatio gcnerat, sed insolii- fijrtasse liligio, odiosa probrorum meinoria not,
liilcm sauctte intcr omties concord.ise lirmat an> quiescet. Proposuertint • siquidein adversus eiiin tria
plexum. Hac igitur praesenlcm spoiisum liiuin cha- capitula, primum de lurpi el innaiurali incontineii-
ritale coinpleclerc, eumqiie non octilis corporis lia, seciiiidutn de Simonia, lertitim de dilapidatiouo,
inquire, sed cordis, ul speciem' ejus, quoniam.spe- per qtiam non lantum ad inopiam, sed et ad exli.e
tiosus csl, inlueri, et suavitatem ejus possis, quo- niam incdiam se dicebant esse deducios. Nevcro
niam suavis est, deguslare. Age etiam gratias confusionem faceret multitudo, si de tribus pro-
incessanter, qiioniam spiritui corpus seryavit inia- niiscue traclarelur, elcgerunl prinium illiul de in
ctiim, ut |.aiiias invicem purilaii respondeai, cl-lu coniiriciiiia capiiuliim, super quo sepiem accusatore.1
ei perpeluuin valcas inlegrilaiis oflerre. nionaclios sacerdotes, el novein poslmodtini teslci
XII. monachos itidein, sed divcrsorum ordiiiuin produxo-
. AD-DOMINUM PAPAM~ADMANUM. runl. Quorum diligentius explorato lesiinionio, co-
Lalor prscscniiiiin magister Simon miscrabiles a.l „ giioviinus quinque singulos de singtilis aet bus siu-
apostolicam sedein porlal injurias, quariiiiv, si ille gulare lestiinonium perbibere, ncc aliqueiu cornni
locus episcopum babuissel, audita a vobis prii.s cs e aliqitid cuin alio percepisse , sed per se sigilUilim
debuerat vindicla quam cnlpa, Audite eiim, cl injn- niiiimquemque qued dixerat invenissc. Duoruiii an-
ri;is ejus, imo veslras, severitale debita vindieaie, ue lein qui in uniiis acius alteslationb pioducii sinit,
liiijusmodi adversus .iposlolicam sedcm iiisolcscal 1'eperiinusalierum laicum uullius ordinis, olim mi-
audacia, prxserlim cimi in parlibus illis iii con- litem, ideoque ad exbibeudam in presbyieiiim eri-
temptllm cjus pleraque jam incipiant gcriniiia pttl- iiiinis piobationein ininus idoiieum. Aller vero-ciiiu
lulare. Occurreiidum esl igitur, nc tractu tcmporis co detracto solitariiis remaneret, a nobis est ininiis
iiiipuniia maligniias convalescal, el vires iniqtiitati suflicieiisrcputalus. Porro de duobus novissiinisqiW
dissimulaiio vcslra, vel indtilgentior gralia subhiini- similiter in unitis, sed alterius acius lestimbnio pro-
strel. Jani enim nomen aposfolicuin, quod hacienus cessertml, alter subdiaconus et adolescens iuvenuis
in tcrra illa revereiitiae ftte:al et lerroris ,<in caiisam esl, qui et ipse cuni ob tilleriorein abbatis familiari-
scandali versttm esl, el coulemplus, nec appelluu- latenv stispectiis esse fratribus incaepissel, se nihil
lem provocatio libcrat, sed in sepolius vehemciuiam inhoneslum de abbate percepisse conslanlissiine co-
judicis exacerbai. Sensit hoc iste, qm', propter ap- D ram omnibos affnmavit. Unde pro minori teta.ie, el
pellationein reolusus in carcerein ac miserabili toiius ordine el inconslaniia serinonis exclusus, socium
inedia, nitc apud lyrannum sinc pecunia, nec apud nihilominus solilarium fecil, licet illuin quoquo
cpiscopuni sine detrimcnlo causse poiuit liberari. lascivius se gessisse et pars ailversa diceret el faina
Et ego quidein pro causa ipsiusobnoxius suppijcare consenticns prscdicarel. Quibus omnibus diligenier
ilccrever.ini, sed aputl misei icordiatn vestrain facile auditis et coguitis, visuni est nobis ex. scnieniia
causain dcclarala pcrorabit afilictio, et apud graiiam ciincia qux processerant, non ad probationein, sed
vcstram iiilcrcessio noslra solito cpngauilcliil ef- ad prscsiimplioncinposse proficere, quia probatiouis
feclu. Veruin privaiai communis catisa praeponde- privilegium solitaria lestiinonia non merenlur. Quia
ral, quoniamde Eeclesiae Dei liberlatc iraclattir, igiiur piicsiiiiipiioni sianduin esi, donec in contra-
i:ec jam Spes rcslal ulla refugii, si in irriuim de- liiiin probctiir, abbali est a nobis adjudicala pur-
ducta fuerit apostplicsc protecfiouis auctoriias. ga:io, seplimaqiiidein manu, iritun scilicel abbaiuin
Vindicaie igilur, he forte (quod absil!) prorclat et Irium inonacboruin sacer.doluin notse, opinionis
lemcritas in excmpltmi, sed clarius aiulita correctio cl nomihis, quorum juramcnlis vulncratsefamnene-
iaiperiliain doccat cl con.pescat atidaciain. - ccssariu.n possct renicdium comparare. Appcll.ituni.
29 EPiSTOL.-E. - 50
est ergo a monachis ad otiavas Penlccoslcs. Apo- A , ctini scctiniio jam veneris; nolttisii ad amicimi nec
sioli poslulati ei traditi, parlibusque niandalum ne ad niomentiim etiam declinare, neque saltein per
inierim ab cis appellali noininis a|ioslolici rcveren- eursoreiii debilse salulalionis alloqtiium paucis coii-
lia laederelur.- - - ' sigiialiiin apicibus destinare. ITsesi diinius, qno-
XIV. tiesque ab illis paiiibus aliquis apparebal, diviua-
ADMAGISTKUMPETItUM IIELVE. bam quod ille niibi jucuiuhim Radulfi mei nunliaiet
Si ab adolescenle nostro. laudabilis ihdoles et in- ftdventtini. Frustratus loiies, ex hoc ntinc hifeil*
dnstria sper.ata defecit, certus suin a magislro ncc audeo divinare, sed cbarilatem ttiatn tluxi lilleris
doctrinam nec diligeniiam ilefecisse. Debueram vo-
prspsetilibus, siforte obdormieril, excilandam, ant;
bis, si.se traclabilem praebuissel, sed pluris me con- si qticm forte conccpil falsa suspicioue langtiorcm,
stittiil fluxa ejus et repugnans insolenlia debiioiein. de perseveraiiliaemea: ntintio convalescat. Noveris
Quanto enim in eo proseculio veslra miniis invenil cniin niliil tibi apud me dc prislina cbaritate per-
obscquii, tanlo plus laboris impendi, plus inolesiia- isse, seJ quasi dttplicalus amor est, ciun euin. libi
liim oporltiil siistineri. Esl igitur volunlas nosira inea mcns cogalur exsolvere quem aliquando iltio--
quod redeat, ui tam a nobis quam a Patie frairibus- biis impendebat affecttim, sublatus sii]uidem est e
que correplus, possit ad vos alii uando niutala in 1 niedio coinnuinis amicus nosler Rad. de Flur., qui
ntelius voluuiaie reverti. dimidiiiin anim.v;meae videlur nioriens abstulisse.
XV. Ipsins mibi semper esl colenda memoria; ipsius
ADAU-NALDUM BON.EVALLENSBM ABBATEM. amor semper, qiiibiiscunqiie modis id fieri potuerii,.
Dt; advcutti veslro nibil autlierain priusqiiaui iiistaurandtis. Duobtts atUem mbdis deftincio viceni
vester ad me nniitiiis pervciiissel. Neque enim vi- aniiciliac judico rcpeiitlendam, ut primo scilicel p is
(leiaai doiniiiuin Ebroicensem, sed eadem dic ipstitn apud" Deum inlcrcessionibus adjuvetur , secundo
litieras-vesiras Tiirbnum quoad regcm vener.imtis bi.qttos ipse dilexeral dileclione vicaria diligautur.
accepi, litieraruinque brevitatem jucunda coinniunis livle est qnod amor nosier ab illo in te quasi quo-
ainici stipplevit oratio. Gavisus siun de iucoliiini- daih baeredilari;c successionis jure Iransfiisns est,
tale veslra,• gavisus de peregrinalionis proventii, itt jain lc.noti simplici, seoTduplicalocotnplectar af-
gavisus quod vestrain prudeiiliain el bonestatem feclti. Tibi enim prac cseleris HacCest deferenda suc-
honore debilo Romana recognovit Ecclesia. Atl cu- cessio qtiem ille prse caetcris diligebat, tibiqtie eani
iiuiluiit lanieii e.vsiillationis accessit qtiod in proximo qtiasi qiiodatir tesiamenlo specialis amiciiiae praero-
visiiare nos ifolectio vestra consliiuit, ut el mutuis
f galiva consigiiat. Gerc igitur stiiim arniciti:e tno-
txltilareiniir aspeclibus, el.jiicundis alternse collo- rem, coilisque clarescat indiciis ipsam novas vires
cutiouis aflaiibus deleclemur. Coniniiiiiicabimus et- t!e nova diiplicaiiotie traxisse. Scribe atuem inieiiin
cniin qute nos inlerini blanda velaspera contigeruui, aliquid, ul in allerius ulriusqiie videar suscepissc
quortiain bsec inter amicos conimtiiiicaiio movcl af- sermonem. Injiingc quod vis, ut in altero.ulriqne
fectus, utprospera quidein propier congramlalioiiein videar oliscqiiiimi prscstitisse ; visila nos, til possinv
ditlciora facial et advcrsa per coinpalienliam leviora.
itlriusque pcrsoiiam in altero contemplari. Sci-ibe,
Porlo siquidein levius quod alius mccum pari com- iiiqiiain, quia si scripseris, lioc ipstini lilii .sttnlii
passione supporlat, ipsamque inter amicos.fatit potcril augere maieriam, nec proposili operis pro-
exiiberare helitiani conscia parlicipaiio gaudiorum. veclum impediet aut proveiituni. Injiinge aliquitr,,
Qiianla igiltir possum acceleratione festino, Lcxo- nt aliqua amicilise perseverantis argnmenta proce-
viumque ipso Kal. Mart. die, Domino volente, per- danl, quia eam eflicacius comprobaipeleudi lidinia
•vehiam,ibidem per dies aliquoi vel in vicinia mora- qtiam liberaliiasbfferetidi. Visita nos quia le, cum
tttrus.' Nunliuin atiiein vcstruin per aliqiianiuliiin desideiium nostrum, tuni loci propinquitas, tuni
lemporis molesle (IS) 'deliliu', qiibiijiun incerluin eiiam soleinnitas invital. Doininus quoque Willcl-
me de redilu meo gravia, quac inler regesverleban- D nnis de Ver ex promissibne tcnetur ut veiitat;' vo-
lyr, negotia deliiiebanl. bisque inviccin solatiari polcritis et nobis sanct;e
XVI, solemniiatis gauilia duplicare. Valet.e.
ADHADULFUM DEDICETO LONDONIENSEM ARCUIDIACONUM, XVII.
Aiidivile causa siudiorum Parisios advenisse, att- AD1'APAM ADRIANUM:
ilivi ct laetatus sinu : lactaltts equidem, utejiis qiiem Adolesccns quein aJ accingeiidiim mililise cingulo
diligebam pra-sens tiic liclifiearet asp.'cliiset juciiritta veslramihi dignalio coininfeiiilavil, cuiii divertisset
collocutionis ailernx collaliq deleclaret. Opiabam alit|i:alenus, quia seciiruin per iirbem liansiluiii iion
quoqiie ut aliqtia exhibentli libi oflicii. refulgerot babebal, infirmaliis rediil.iantiqiie irteendiocaloiis
occasio, cnjus me dudum merila''pnevencruni. Licet acccnsii^ est, ul dc salule cjus'liniendiftn plurimi
euim solttm veriias amicitia; requiriit affeeiuni, li- creditlissent. Viribus lameiv de hilaritatc prouvissai
berale tanien obseiiuiuin non excludtt, sed eo potins instrnctiouis assuinplis, ad Miloneinvestitun et' Pa-
iHustrstnr, qnoiiiam, nt ail sancltw ille, < probalio Irem Radicosiuin-usqtie perducttisesl, Pltirimiiuiquc
diloriioiiis cxhibitio csl opcris. > Mo\ci autem qttod nater super xgritudiuc (ilii de bcueficii vcstti gratia
(15) B., inodcsle.
M ARNLLFI LEXOVILNSISEPISCOPl 31
,«cilamen arccpit. Gum vcio adolescenti rcqiiicm A riiatis ct gratiae, caiisam Ecclcsiae perbiavi, el prin-
•snasissem,et ego ei pcr assignalam personam ni- cipem nostriim regein Anglbrumin favorem patris
jiilominus fldem debitse promissioiiis itnplerein, ve- liujtts priinus el solus adhibilb quod oportuil in-
nire semper nsque ad contlictiim loctiin siinulatu slnniiaeconfirinavi. Profeclo venissem jam ad pedes
valetudine apud indiilgentiam paternae pieiatis obii- aposloiicte bcaiiiudinis amplectendos et inisceiiduiu
«niil. Sane cum in via non tleclinarct (16) infirmiias, desiderabile ctun vestracharitale colljquium, iiisi,
sed importuno semper ascensu inorbo inorbus ac- belligeranle in parlibus noslris principe, inullis me
.ccderet, veriihs sum ne quotl de diiiturnitate prsRca- iinporiunitatibus necessilas improba detiiieret. Ve-
visse pulaveram, ex ipsa mihi breviiate lemporis sUae iiaque benignitatis crit el gratise absenliam
eveniret. Fxpertus sum affectiones animormn phi- nieam interim apud eum vestra supplere pracsenlia
riiniim conferre vel auferre corporibnsr sa:pitisquc obscqiiiumqtie mctim, si aliqua videbitur parle op-
de earuin qualitatibns ipsnriim vel periciilum pro- porttinum, offerre, quoniam ad omne quod paues
•redere vel saluiem. Fcrebatur enim animo magis inihi fueril apicibus indicaluin, paralus suni ei ct
quain corpore, quia vires corporis animi restaura- vobis tota devotione loiain impendcrc faciiitatein.
bat bilarilas, foiiiiisque trabebalur dcsiderio quam XIX.
xgrituline lardaielur. Perveniinus itaque Liicam, ** ADABRATEM S. EBRULFI- • ' '
ubi, sicut apparuit, infra decem dies vel pliires Se.re debciis omnes obligationes practlecessoris
arma coaptari non potcrant, nec Is cui parabanlur, veslri in pcrsonani vestrani rccla via iransisse qni- .
i|iioniaiu in lcclum deciibuerat, pcrcipere potuissct. biiscunqiie monasteriiim vestrum in decessu ipsius
Porroiniles quidaiii, qui mibi a patre fuerat assi- exslifil obligattim; seJ el eiedein Obligationes, si
gnalhs, coepit ulilius de necessilate consilium, ha- forte fueranl, religione qualibcl iiitervenienle fu'-
hitaquc oinnitim ralionc petiit sibi in eam rausam XL, nial;e , eidem vinculo vos credalis obnoxiiim.qiicni
librasPruvenicnsium(17) numerari."Affeclabal enini in Iocuiniliiussiiccessis.se conslal, et oinnes taui
meliores cquos longiore tractn lemporis explorare, iitilitatcsquain onera iiionaslerii.snscepisse. Prnp cr
rseleraqiie omnia quanio spatiosius , lanto coniino- qnod llugonis et Drogonis.de Caiiibri (19) graviier
dins comparare, quoniain repenlinos empiores stcpc instantia nos infestat siiper. pecunia qiiam pradicle
circumvenit sagax astutia vendiloriiiii. Acqtiievi prsptlecessoriveslrotoliquecapitiilocretlidcrunl^O-,
libentius; neque enim pctcram incerlam pucri vale- cujus solutionem ccrtum esi ipsum el-universiialeiit
lu.linem exspectare, nec essel mibi lutum inoraii tolam fide per vicarias iiianns rorporaliler ihterve-
d iui'JS, ne pr.iiitinlialo adveutu nieo inihi iiiler vias nienle firinasse. Ad niajoreni qnoque caulehMnde-
insidia; pararentur. Adjeci autem nomine expensa- **ccm de lidelibus inonaslerii pjtii viuculo se.nibilo-
rum ad moram redilumque quod oporltiil, nc de co miiius aslrinxerunt, qnos scilicel crediloriim prn-
quoil ad aliud deslinatiiin erat aliquid delrahere ue- videntia magis idoneos credid l ad solveilduin. Posl-
cissilas aliqua coegissei. Visi sunt mihi mullas vo- motlum vero qua fide, qua diligeniia negotium ve-
bis super henelicio veslro gratias liabuisse, mihiquc slruin gesserim apud cos, vestr.i piicseniia recogiio-
ip.-i,ah eis suiit gr;ites,exhibit;c quasi de rcliquiis el vit, ciiin vobis et ustiras remiiti feeeiim,-ct neces-
vcsirarum plenitiidinc graliarum. siialem soluiionis in duorum annoruin curricula
XVIII. prorogari. Cniiiqiie nulla inter vosposset, nisi inc
AD10ANNEM NEAPOLITANUM ET WII.LELMIM PAPIENSEMiutervenicnte, provenire concordia, obligavi me pro
CARDINALEM. vobis, promisso scilicet qnod siio tempoie fidem'do-
Audiia sanclx RomanoeEcclesix liirbatione con- bilani facercm, placilis conventionibiis cxhiberi.
dolui, qnia t!o'orem inaliis aiidirc sine compassione Torro sanclilas vestra niiiiorem merilis. meis gra-
iion poleram fiiiiis spiriiualis (18). Mibi enim tlolor tiam reinlil, minorcin cpiscopali revefeniiiiniMeiulil
il'e specialius inciiinbcbat ipicm ipsa seniper bacie- dignitaii, miunsque opinioni snac, iniiius lidei fra-
viis lanta chariiaie dilexil, lanta familiaritate di- n iriim saluliqtic prospexil, Quid ciiim, 'shseinel coh-
gnata esl, tot beneficiis el honoribus illustravit. sensil, universitas obligari? nunqiiid reatus abbatis,
Poslmodumaulein audilo in cujus pcrsonam omninm aulMleposiliopoluil eos tere alicno qubd contraxe-
fcre vota convenerant, inuiorem gaudio, ploratio- ranl, fidequc siqier ipso prseslita liberare? lii yos
nein cilbara, vocem plancliis organo roinniiiiaW. laiuen h«c potius quam in ipsos'debet culpa con-
Gavisus siquidem sum paucos a generali concoidia ferri, cum, eis circa spirilualia propensiusoccupa-
descivisse, quorum numcius uihil aut paruin unitaii lis-,ipsi fidei cl diligenli;e vestrsc suam el potestaiein
Callioliiae poierit derogare. Gavisus, inquam, quia creiliderinlcl salutem.Qiiod si vos ctiram animaniin
ei rcrnni sunima coinniissa est, pcrquem facilc re- stistepislis bona fnle geiendain, ad conservandain 11-
siauranda.liberias Ecrlcsia; cre lilur et honcstas. dein corum prineipajiter intentlere (lcbuistis, pr»-
Porro inca non fuil inleriin oliosa t'evotio, scd apml sertim cuin hiijusmoditransgrcssio soleatcriminalis
cos in quoriim nrtilis "Deusniilii tlcdil aliquid aiuio- cliain in SKCtil.irihiissestimari. Supcr quoif Si ijjifu-
(16) B., desliniiret. (!!!) B , Cumbittm.
(17) B., 1'ruiieii. (20) Ii.,rirdiif«ri<. •
•'18) U., tpeciiilis.
53 EPISTOLJE. 54
ranliam corum smplicitas fidelis excusal, iu vos tam A . sicul visimi cst, secnritate coinmisil. Plactiii itaque
. vestra quam ea qiise eorum fuiura cssei, si rescis-, nobis, consilio magnorum virorumqui aderant, ip-
siiit ,jure culpa lianslerliir, duplicisqiie reatus du- sum el rcligiosasad capituluni vice nosira destinare
plex vos constiluii negligcNtia transgrcssorem. Ac- personas, per quas nobis exquisitam remitterel at-
cedit-.qnotl piudeiitiain veslram seinel iterumqiie tesiatio piiblica verilatcm. Tu autem in absentem
fouimoiiui ut crcdilores exorarc, ailhibita etiain lestimonium dici nmlta inslantia postnlabas, nec te
nosira intercessionc, velleiis : quotl facile fieri po- permissurum pro nobis ipsum vcl capituluin inlrare
lerjt,. tit solis prccibus salva viibis adliitcessc pos- vcl aliquid quod ibi dicerctur amlire, cum in inquisi-
£et et uliliias et hbncslas. Redhe igitur ad cor, et lione criininis reos prscscnies csseoporleat eloinneni
fonteinptiim liunc consilio ineliore deponile, fideni eis audicndi et respondendi copiam indulgeri. Siiper
lioslratn et vestrain et fratrtun vestrorum ab bac, quo, quia de sscpe dicti fralris crimine noluist.i nos
-si eiiam esl calumnia, liberatc, qiioniam res ista facere ccrtiorcs, necesse babernus ipsum inieriin in-
.plurihiain opinioni veslrsejam inlulii liesionem, et si noccntcm rcpuiare qnein ncc propria confessio nec
foi tassis non abstiileril conscicnlia: jjurilalem. Qiiotl attcsiaiio qu;elibet aliena convincit. Ncque enim ip-
si vetcri prbposilo decrcvistis insistere, me qnidcm sum pro simplici delatione tua condeinnari canoni-
nieiidacein proniissioiiis exisiere non oporiel; scd B cus ordo periuillil, prsuserlim cum le emn aliquando
ubi consilii mansiieludn non proficit, maiiuin forli- exosum babuisse cousiet, ncc adliuc rancorein vcle-
ttidinis convenit adhibcre. Slutlii iiaque veslri sit ris iracundiae sepelissc.Per praesentia iiaquescripta
inTra pioxiimiin' Pentecoslcii satisfaccre, sicut in l'.bi inaiidanius ut etiin in clattslro cuni caeleris fra-
nostra fuii.pi«scntia coiisiiiuiuin. Alioquiii ex ca iribus sine dilatione, salva omni pristini slaius sui
die fralernit^lein vcstram abofiieto allaris noVerilis inlegriiate, recipias, nec ullis euin molestiis iu-
ea qua prscemiiiemtis auciofitate siispensain; fra- qtiicles, sed lanlo eum benigniori charitate cbnfo-
trtini vero vestroruui conscienlia: reliiiqtio quomodo veas qiianio ipstun es severiovi vehemenlia persecu-
inniiiis offerant ad ahare, si noti.fuerii creditoribus tus. Atl benigni sii|uideiu Palris amplexuin lilialis
satisfacluni, qnibus ipsr se, elsi non propriis, vica- (ievotio convalescil, et sicul odia provocanlur inju-
riis tanicn nianibus nstrihxerurii. riis, sic beniguilale gralia romparatur. Quod si fra-
XX. tcmitas lua praseniibus detteciaveril obedire niaii-
' * ADEUMDEM. datis, ab aliaris oflicio le novcris ca qna tibi prx-
Fro Willelmo mbnacho olim tios frateriiiiaii tute eniiiiemus atictorilalesuspeiistim, donec et fralri da
seiiiel cl iicrum scripsisse iiieniiiiiinus, ut cuni ir. injtiria, et nohis sit de conlemplii ordine judiciario
inonastiiiotuo, iri qno professus esl, recipcres, el ^ sniisfacliini. Nosse siquidem dcbes in eo qui religio-
paratiim ad oinnein hiimililatem et obcdKiitiam be- iicni professus esl, inobcdicnliam crimcn esse, ip-
iiigii.ilaie debita confoveres. Quod si iidverstis'euin stimque ad exactissimain diligcuLiain leneri, qtii
fraternilas lua aliquid liaberel, quoniinus rccipicn- olieilieiiliani pnclalo suo viva voceet scripto, jura-
iliim esse decerneres, iil ipsum nbbis assignalo libi mciilo eiiam corporalitcr interveiiiente, adliibita
loco'et tempore congruo demonstrares, nc ani ipse salutiferae crucis iinpiessione signavil.
siue culpa socieiale collegii privarctur, aut quics XXI.
lV.il!uin importuiio. reprobaniiaepersonae turbareiur ADDOMINUH PAPAM ALEXANDauM DE.PROUOTIONE SUA.
actessti Ovis enim ad ovile potius humeris est re- Bcncdictus Deus ct Paler Domini noslri Jesu
porianda pastoris qiiam lupornm morsibus expo- Christi, qui Ecclesiam suam, iinniaculatam sciiicet
iicnda", ad ctijtis sahilcui impreliabilis ille Cbrisli sponsum dilecli Filii sui, mirabili semper bcitigni-
sanguis effusiia est et insiiiutioiiis evaugelicae do- tale diligil ct conscrvat. Licet ei.im ipsain aliquibtis
ctrina concurril. Nos vero, cum lu nec monachum quandoqtie vcxari paiiatur injuiiis, facil tame.i cuiii
juxla niahdala reciperes, nec.post secundam etiain lentalione proveiiiuin, ul pbssit sustiuere (/ Cor. x),
vocalioiiein-nostro le conspectui prsesenlares, <nein n nec iinquam poiias inferi adversus eam praovalere
conleipptum episcopalis revercnlia vertereiur, ad permitlit (Maitlt. xvi). Neque eiiim expedit ut con-
veiiienduin lc mandalb scveriore coinpulimus, pra> linuse prosperilatis slalus ea.m iusolentem reddat
dioto fratri de exchisione,.iiebis de inobedientia re« vel oiiositas negligeitlem, sed htimiliiatem conservel
spoiisiirum. Poslmoduin 'tamen, ne quid nioiu quo- iifUictioet vexatio tribuat intellectuiii. Et ei quidem
libet facerc:crederemur,-iiosii qnanla injuriam no- oinnia cooperantur in bonum (Rom. viu), dtim ipsa
sirau>facililaie'reinisimus, ut et.lu exemplo nostro tanquam atiruin in fornace probatur (Sap. m); et
posses ad miserlcordiam invitari. Tu vcro quifm ad augmentuin eoronae cuncla proficiint, dum cam
durum le el uicxorabilem prxsliteris mSminisli, as- vis adversilatis forliorem rethlit et ijtalignilalis in-
serens sa;pe dicliim fratrem publica to'ius capiiuli fesiatio cautiorem. Ipse vero miseialor et misci icors
Eerilentia cdndemnatum exisse, pro delielo quodam, Dominus ad lempora tribulaiionis viros virtutis et
qtiod, sicut aiebas, seciindiiin privalas instittiliones cousilii providet et pra.>forinat,qui temeritatis au-
veslrasveniam non meremr. Illo vero ciim delicium daciam rcpellere valeant et inalignilatis astiiliam
inodis oninibus scntenliamqiic capiluli pernegasscl, uoverint dcclinare. Quod in sanclae el gloriosae re-
iiiuoceiitiain suam teslimonip capituli cum omnt, cordationis Innoceniio papa satis evidenter appa •
55 ARNLLFI LEXOVIENSISEPISCOPl 38
niii, qui cxlollenlciii se adversus omiie qi.od oicitur ir A quam caeleri gloriam veslrse pron:otioiiis aiuplccior,
aul qtiod coliiiir Dcus (// Tliess. n) dejecit hsercli- i- el vos aposlolum Chrisli, Pelri vicariimi, paslorem
ciim , queni nobilitas gcneris, quein diviliaruin cu- i- et episcopum omnitim qui Christiano nomine-cen-
miilus, qtiein peccatrix eloqtienli.i, quein prudeniiaa senlur agnosco, et vobiscuiii Caibolicam profncor
ssncularis, qiicm deiiiqiie s.cciilariiini hoiiiiiium fa- i- iiiiilatein. Gaudeo ilaque, quoiiiam desideralus dies,
vor publicus attollebat. Pr;evaluil taineii (21) inn dies scilicet exsultationis, illnxit, quo revera resli-
iithlela Dei veritas -falsilali, et hmnililati robtislae ® lulam crediinus virtulibus graliaui, virgain vitiis,
superba cessit ainliiiio, el de iniquilate jusliliaa terrorem principibus, Ecclesiac libertaiem. Gaudeo,
Iriiunphavit. Vidimus siquidem ipsuni exalialuni et-l inqiiain, quia ex hoc niuie sermo Dei nou erit alli-
elevatum, sicut cedros Libani, et transivimus , ett g;iius, sed verbum ej'us, qiibd in ore veslro vcrum
-
ecce non eral; qua^ivinnis, et non cst inveiilus lo- est, quod impossibile credebalur, lacili consumnia-
cus ejus (Psal. xxxvi), quia nec inler moriuos tu-* bitur
(22) effeclu.
niiiltiin iieque litiiliim ineruit sepullura:. Doniinus s Properassem igilur jaiuad pedes vestra; bealitii->
aiilein siibliniavit cornii Cbrisli sni, ut iu eo uniiass dinis
ainpleclendos, ul aiidiialcm iueani, '|ti; si co-
Ecclesiaereforniaii pusset, et regnuin ipsius oiimi-" de proxinto, bencdictionis-veslrae i igarel
bns dominari. Meniini ego, nec id a vcstra reor cx- n piosior ulierlas , nisi mc zclus ulililaiis veslitc inaxime lc-
cidisse meihoria, qiianta ad mandata cjus priucipess
liuissel: ex quo cteniin proinoiioriis vc^trseatiribus
reverentia nioverenlur, qiiam sulilimis exsliterit, ' noslris vcritas ct opposiue prscsumplionis eii-or in-
quaiilaqiie niajeslale refulscril Eeclesia, quaiituni iioluil, fcstinavi ad nostri notiliam principis i'd per-
in «iiebiis ejus religio. niunda et-inimaculata profc-
adeo ul hodie ferre, ut vacantem aiiinimn ejtis' favbre vcslro qui-
ceril, pluies" icligiosoriim tlesena
coniiiicani quam fcrarum olim hahiierint bestiarum. bus debebam persuasionibus bccupareih, ue nos
Arbilrabatur ille a«l rcgendos liomincs u:eiidtiin po- qualibel occasione inaligiiiialis astutia pra:venirei,
lius scbri;c scverilaiis disciplina qiiani remissiBini- facilius etenitn est aniinos occupare vacantcs quam
a affeciibus revocare. Ihcsit il1e"ali-
suricor.-iia? lenitale, Dco polius quain hou inibits ipsos coiicepiis
qtianditi, sed stalini operanle Spirilus sancli gratia
piacere bcjiilerans, ne ob graliam honiiniim coram vonfirmatus, nulluin se alitim
Deo posset conipmptibilis-apparere. Liide cl virlus quam.vos susceptiiruiii
hilari conslanlia consluniique simul miaritaie pfo-
ejus semper inler adversa major cnittiit, nec tanlai ntisit. ciim prOxime de differenda vesira sus-
clarueriinl lnqtio,
postmodum prosperiiatis ejus insignia litteras acccpissel, cui discur-
quaiila praece.leiilis advcrsitatis adliuc ce- , ceptione iinperatoris
magnalia G videttir
lebraiilur. Neque eiiiin conftdebal in boniine, neque rcntibus invicem litterisel legalis, pluriina
carnein ponebat brachium sutini (Jer. xvn), sed po- chariiaie conjunctus , ne preces ejus sprevisse et in
lius ronfidebal in Doiniuo; el erat Doniiiiiisfiducia piwjudicium ejus fesiinasse videretur, generale qui-
seJ ncqiiaquaiii inantts aut
ejus.Porro scliismala b;iecin Ecclesia itomana fre- dem suppressil edicluiii,
lincraruiii noiiiinisque vestri veneratioue
qiieniiusaccidisstf eliara Laterancnsis palatii pictuiav liiigiiam a
nostrum voluil copli-
dcmonstraiil, ubi Calliolicoruin Patrum pcdibus pro conliiiuil, neque qiiemquam
scabciio schiEwalici pnesuniplores ascripti sunt, ubi nere. Arbitratiis esl siqnidein niiniis valitttram pro
veiiiaieni Fiinia
siipefborum et subtiiuium colla Sapienlia proprja yobisedicti jaclauliain quain operis
virtute conteril el conctilcat. Quod sane ea ratione apud eum esl el indubitala vesui aposlolaius atieio-
faclum est, ut sanclis Patribuscedal ad gloriam vi- ritas, alque in qiiainctinqiic paricni cor pracdicti
ctorise testis ascrijitio, in qua pr;csuiiiptorcs illi vel priucipis fueril iiicliiialum, isle procul dubio non
oiunes
comprcssionis poenain susiinent, vel praesunipiionis scquelur errantem. Mei auiem sttniii erit
veniam deprecanlur. Lude el sancli aposlolatus vc- circa eum quasi vigilias observare, ne ora ioquen-
siri caibcdra sine scabcllo esse non deliuii, sed no- tiiim iniqua convaleanl; sed ipse in veslra, sicul sc-
biiiore scabello debuil illuslrari. Neque cnim incerta D mcl incepil, obedienlia perseverel. Feliccm, CIMIII
vcbis est aut loiigitiqua victoria, sed huiniliias ve- me , inqiiam, si unquain in hoc vel in alio bcncfi-
recundiseveslrse punilur ad tempus, qiisecongrega- cciiiiac vestrae gralus inveuiar, ul devolionis' niea;
lis<in Spiriln sancto Patribiis distulit obcdire. Pari saltem inter cacicros aliquando vclit vcstra dignatio
etenini culpae tenetur obnoxius qui vocaiiunein Do- lemiiiisci! Veslrum qiibque est, quoties rcfulgeioc-
niiiii praqvenit,- vel rccusa'. Oblalam. Redibil lanien casio, proviiitias bmnes freqtieiilijjiis visitare ina»-
in proximo, Dco volentc, sereiiilas, et modica' b;cc dalis, ut ab omni paiic iioniini vestro pl obedieni<i:e.
ad radios veri Sulis nebula dissolvetnr, et redinte- pariter assuescanl, qnia non crit qui vel litlcras nou
grata unilatc Caihoiica ab oinn' parte pcdibus ve- rccipere, vclmandatis audeat obviarc.
stris universiias fnlelis occtiriet. lnlerim aulem . XXII. - •
quiccunque c;c'.eros slndia remorentur, quilins- RESCRIPTIM DOHIMI PAPj-EALEXANDRl. ;
cnnquc desidcriis piofana irahatur auibilio, quanta- . ALEXA.NDER cpiscopus, servtis 'servornni Dei<,ve-.
ciinque leineritiile deleslabilis cruinpat invidia, ego, nciabili fiatri AUNULPIIO Lexoviensi episcopo, salu-
liiiiioi' licct omiiibns, non miiiore lamen gati !io lein el aposiolicam bencdictioiicm.
(21) B., nir. lamen (22) B., consummabil.
57 EPlSTOLiE. .".'< -33
Liitcras a lua nnbis prudcntia desiinatas, etc. £A eiiii siint. Alii gladlis disctirrciilibus tcrriti, cim
Vide in Alexandro III papa, ad an. 1181, iuler Pu- clecto suo in munilionein proximam concesserunf,
liologia' totnos mox edendos. libi eos a.tlversarins ille novcm dicbus obsessos gla- ,
XXIII. - diis lenuit et ihclusos, exiguam, sicui poieraut, :ili-
ADARCniEPISCOPOS ET EPISCOPOS ANGLl.E. nVnniamlolo illo tempore inendicantes. Unde ellam
Quanta fempcslnie laborcl Eeelesia. alqric in- sibi menliendi causain componit iniquitas, asserens
qiinnlo videalur periculo chnslituta, veslra quoshic Oltonein, prius iiianvalier eligerelur, per novem dics
dolor tangit prudentia non ignorat. El filii quidcm aposlolatus 'calhedram solitarium insedisse, quasi
Bnbylonisprospiciunt et cxsttllanl, quiqoasicerltini ille nb initio, licet reniierit, iion fuissel electns,
anfpicanies de procellarum quanliiaie naulragiuin, uniusque violenia posscssio sanciificare injiisiiiiam,
ad diripiendas sarciuas et ipsa navigii labulala con- et ambitionis audaciam valeat expiare. Porro illi
eiirrtiiil. Nobis autem seciiritatem prscstat tlivina de carcere benclicio- senatu; ethicli, ad locmn quo
proinissio, qtta porlns inferi adversus enuiprarvalefe nposiolica insignia servabanltir, Domino niiserank',
nnn sinit, scd vexalionis injurias vieloriarcertiltido perducti sunl, ul eleclio maiiciparetur effectui, el
compensal. Neque criim desperationi Ibcus est, uhi clectus graiiam consccraiionis per manum Ostiensis
causam recliiiido comiiiendal, et virlutem patienlise B 1 episcopi, ad quem boc jure speciali periinebat.ar-
firnial iiiterimtmiscienlia veritaiis. Causae siquidcin ciperei. Denique cardinales et cpiscopi, qui per di-
nosi-rsencc iguola vcrilas cst, ncc inccria jusiiiia, vcrsas piovincias legalionis 'fuiigebaiitur-ollic.io,ad
scd res Iticc clarior et pravitalis nube ncgolium cuin pari devoiione cenversi stinl; lolitjue jain Ec-
ptirgat, cl omni jtidiciiini absolvil errorc. Si enim clesia: Dei indiibitalse iranquilliialis serenitas arri-
pcrsona person.e .cOiiipar.eliir, .nostrain pcrfeclio dcrel, nisi homo illc atl prseparalum inipcratoris
scicnlisit et oiiiiiiuiii virtutuiri format integrilas, aiixilium Iraiisfttgisscl. Veruin ille gloria: suaeet
qnol iion mtigis noslra* quam adversa"riaeqtioquc non Dei' seduliis semulalor, desiderii complcndi,
patiis lestinionio confirninlur. Altcri vero si nobili- qitotl 'de pToavoiuiiiexemplo cohceperat.occasionem
las generiset qusesitabb hoc ipsnm potciitiinn gra-' ' laiiabundus accepil. Noslis enim prsedecessores ejus.
lia siibtrabaltir, non erit untle ad majeslaiis apnslo- ad siibjugnndam ditioni suse Romanam Ecclesiam a
licae fasligium audeal aspirarc. Sed et si /acla e!e- loiigis relro temporibus aspirasse, ipsosque adversus
clionuni invicein coiifcranttir, elcclionem noslram eatn seiiiper vel suscilasse vel fuvisse sebisinalicos,
omni ordinc, omni solcinniiaie, oinni denique ra- qno magis in jura ejus cui ipsi mhiisierium debe-
sionc subnixain, alieram plenam iinpmlenlia constat bant (23), .affectalum pbssenl iniperium exerccrc,
«t oiiiui ralionis adiiiiuiciilo destilulnln. Niinqiiid " canique' ad suatn converso ordine non disponere,
:iiiin tinitts episcopi, ipsitisque qucin noslis, el tltto- sed evcrtere voluntaiem.Bene lamen, quoniam quis-
ruiii cardinalium loli Ecclesise pra:jodicabit auclo- quis atl haiic. de couiidentia'"polcsiaiis illius proru-
rilas, ei rcprobala universitale Calholica iniraqua- pil aiidaciam, iu riiinam sibi laclus cst, Cielcris in
lernilalis bujus anguslias coarclala.ercdeiur? Nun- exeiuplunv, quo confusa deinceps cessarel elalio et
qtiid consecralioni, rile ac solemiiiler pcredm cu- sua Ecdesise Dei dignitas et reverentia servnrctur.
jns iulercst iiiiiliiiiidiiein celebraise,' cn qua; posl- Cxt-erum hic blanda schismatici desperantis liiiini-
nioduni per paueas ipsasque euiendicalas hiamis lialione seducttts est, diiin ille personatn suniu ar-
- conlracta esl poleiil
pncvalere? Nuiiquidinipuden- hitrio ejus exponit el causnm, neque se quidquam
liam conjeeli sibi propriis inanibus indiiiiienti mi- forc, nisi de solaipsius voluntate, prasumii. Unde
nax redempiornm salclliium violenlia consecrabjt? et atl pcdes ejns ipsa dkiiur aposiolatus insignia
Cerluni siquidem est Ottoncm ecclesiam BcatiPetri, r-csignasse, posteaque de niaiiu ipsitts iiiveslitnraiii
ciint ibi celebranda foret electio, annatortun copia acccpisse per aiinuluni, ut, veleri sc.ilicelqii*siione
coinplevisse, ut quod de meritis suis el saiiclorum composita, regiium planede sacerdolio, de spirittia-
P.ilitim gratia non spcrabiU striei.is in ccrvices re- » libus temporalia, dt ecclesiaslicis videreutur ssecu-
sislcntiuin gladiis tisurparet. -Deniqtteconsensti om- laria Iriiiiiipliasse.liHlignuiiifaeinusoinuibusque sx-
niiim in personam saiiclissinii Palris Alexandri fir- culis deiestanda inalilia, ordinaiionein scilicel tlivi-
malo, diiin ipse laudabili verecundiarenuit.cl excu- uain qunlibei teiuerilaie convertere et redemptam
sal, inipositumque sibi niaiiibus fere nmiiium plu- sangiiiiie Cliristi perinieVe liberialein!"
viale repellit, dissiunilare ullerius' ambiiio nonpoluil Pradiclus itaipie princeps negoliiim sumn, lan-
rel differre, -scd efftisa leuieiiiate iiullo adbuccar- qiiain sub uinbra pielalis exercens, ccclesiasticum
dinalitnn, sicul dicitur , piosequeute citcurril. ad congregavitsseculari poteslate convenium, ul prx-
calhedram, ea niniiruin fiducia quod invilis "arniaus sumpiionem scliisinatici iilius proprio roboraret as-
nOii posset ab iuermibus- antoveri. - Pari quoqite sensu, et qiios possel ad obedientiam illius lyran-
palatium festinatione consceiulil, ut priintis nliain- nicae pol.esl.alis lerroribtis inclinarel, ca siquidem
que CiUhedram viderelur insedissc, et quenv jiire iiitenlione ul,utritisque gladii virliileconjtincla.pri-
ngn poterat sailem de lestinalione sbiiireliirasccti- sliiiam reforniaret (2i) impcrii majestalem; ut,
suin, qtio-praidieii trcs:eum de lola tiiiivcr.siutlcsc- iilriiisqiie invicem cooperanle poleitia, oinnia regna
(23) B.,jure... debeut. . nA) B., comminuto p. reformct.
59 ARNULFI LEXQVIENSIS EPISCOn 40
proprisRsnbjiciat ditioni. Porro illi quos schisinalico A. li.s declaraviu iiiiliciis et cxpressit, quoniam Patris
conciliavcrat necessilas aul volunlas, falsilalis et Alexandri niinikis cl Vuteras ctiai rcverenlia scmper
blaspbemiae symbolnm conscripserunl, utqtiod de excepit et gralia, milliuuque se alium suscepiurtnn,
vcritate non possunt, sailem couqtiisitae niultiiiul<iT atHiibita soepe coram omnibus asseveratione, prse-
1113suffragio praevalere credanlur. Quodscriplum, dixit. Porro lilteras.Otto oiilatas renutt iiianu regin,
si forle conligerit ad sapienlise veslrae venire con- veliit-imniundum aliquid sordiduinque, contingcre,
spectum, multa plenum falsitate credalis, licet, sed in coriteipptum ejus^ignesc labcll;e, quanv ipse
eiinmsi absolulam conlineret in omiiibus verilaleiri, de ptilvere. stisiulit, manibus offerentis imposilas,
liibil quod ibi disposiltim sit aliqttem dc.jure sorli- . ipse siatim corariv.Jtiintio post dorsum suum quaiii
retiir effeclum. Ncque enini arbitfiuin diei polesl sublimius poiuii, risu multiludinis qu;e aderat pro-
ad quod volunlarta partiiim coinpromissio noti scquenie, projeciu -•'.'•.',' '* ,••"
aslringit, nec jndicialis seiitenlLa quaTnec ab ordi- ,Ex liis-igitiirmaqifcsium esl voluntalem ejtis in
naria jurisdictione -nec a dclegaia procedil. Sed ct MvQrenidi»inii|i AJexanitri, sine oiiini ambigiiitaiu
causam c-smmuncm piivala aiicloritale- decidere firiiiaianv, ipsiiniqiic vesiruniin.agis bb-rcvbreutiaui
qua arroganlia prscsunipserunf uohisque, la.itquainin- qiiacsisse' cousiliiiiii 'quanv pro' absolv^nda qtialibet
ferioribus, imponcre magistrauin:, qubs divina bo- super boc nego(io qiiacslioiie".Solejit-eiiiin principes
nitas pare; ordine, ct e.idein spectabiles constilnit dominiqile icrrarnm majpra njegoiiaquadam sempcr
digiiilate? Sed neque causa dici debei, ubi inler niora 5jispendere,..ul dil.aiione ciescal auclortlas,
consenlientes nullum potuil esse liligium, iieque sine majbr kctilia desideria prolracla coiistlmmet. Super
cCDlradictione quseslio vel fonnari poluil.vel-absolvj. qilo plane eum-in rdem fasor.principis veiitasqno
AJ bsec si quod dc Olloiie facttini esl ab iniiio forte coiictirKini, manifesle vojjis viam resjion^ionis gra-
iioii valuii,*ex pnsl f;iclo isiotiim nullo jnre valtiil fia diviwaj boniiatis assighat. Oporlel taiiicn .vi*
coufiiiiiari, ciiiu ipse jam ab eo q.iii potora'1con- prbpter'aliqtibs; qui inler vos supf, soMiciie prbvi-
(lcTnnationisseiiieuliain debitiqiie uioenamanaihe- dere qtii se sclii»maiico illi-iliciini cognftiione con-
iiiatis excepisset. . . '-,.' ;junctos," he malignilas foriepiaevaleat, el eam qu«
Scio sapienliam veslram vnjidioribtis arguinciilis ox Deo esl supplantet camis affcciio chariiaien:,
polioribnsque ralionibusabundare, ui Pa|ileuse ilhul Stedctim universitas vcslra coiivencril, nolile quo-
conciliabulum niillius reputetis exstitisse nioiueiiti. iiimlibet exspeciare senteiuias, nec eorutn timeaiij
-el a vobis eiiam niiniis inicHigeiitiuin. simplicitas offensnin, sed concepltnn- statiui in virttite spiriltis
valeat edoceri. Benediclus aulei.n Paier-»niiseric6r- Q i Ksnrp.tle.seniroheirt, ne dissimulalio veslra pravilali
iliarmn et Deus lotius consolationis, qui Ecclesiic. [ir.Tstel aiidJciain veslroque silenlio bfas|)lieiniannn
Gallicause solilam misericoi diam benignus iinpendii, •prmiilia- con.valesc&iil.-Terap't'siiviiis ighur 'zelus
iit cam semper el agnilione Veiitaiis illnsiret et pe- jiistiliae pcr os veslruin de"liberii.lt; conscieiiiiae et
des cjiis a jusiilix tramiic iiullaleiius aberrare pcr- cOHfideitliaverilatis enimpal, ut qnasj qiiodain spi-
initial. Sictil enini oiunes quos ad.oppressiouem liluali lonilru9:tcrreatiir iiiiquitas, et, pra-parala
Itomana: Ecclesiae rabida Tctitonici ftiitiris' firovexit ,id siibVersiotieiii: llitei faUacia siiffocetnr. Dominus
iuvidia viiius Altissiini manifesta dejerit, sic oinni- nienies veslras iii boinim sua pieiaie dirigat et con-
bus quos devotio Gallic.ana Giiscepit viciorlam sein- firinet, iit Ecclesi* ejus sludio vestro reformetor in»
per contulit el Iriumplniin. Cunique niultis constet iegritas, e't qiisevoslantisWtrb ben^flliis el Iionore
cacleras regioncs abundasse porlcntis, sola Galiia praveiiii, gratos iii"oppbriuhiiaie scntial et fijeles.
nionslia noii habtiil, sed sincerilaie litlei, doctriniB '-' " ' ''
XXIV.*; ;
veritate, virtnluin quoquc lilulisel plurima op.rum ADCARDINALES ROSANJE F.CCLESli: DEELECT10NE
exhibiiione prafulsil. Umle, niinc quoqiie persoiia- 1 IIAP.-E '
DOSIISI ALEXANDRI. ,
rum penilus qualitate discussa, factisque eleciinHinn Qiiam utilis apud jiriricipes nbsiros adagniii.ohem
plenius exploralis, in personam. sauctissimi Patris D sancii apbstolalus, revercniissimi domini el Pairis
Alexaiidri, de vere Catholici ei serenissimi regis nosiriAiexandri papse diligentia^hostrae devotioins
sui bencplacilo conveherunt,-liiierasque ejus et cxstiierit, ad noiiiiam Veslrain fidelium relalione
nuntios passim cl suscipiunt et hoiiorant. Sed qu;a pervcniel aut pervcnii. Neqiie enjm necessaria mihi
intcr ipsum ct principem rioslrtim, Deo volenic, Cst hi hac parle jaciantia, uf vobis rti veritas inno-
noviter esi refonnala concordia, placuit ob gratiaiii tesealj quoiiiam rirc etiarit dissimulante lalere jion
ipsius ad momcnlum differre pubbcandae siisceplio- pbterit quod Noftbihahiiia lola iiiirata- est;"et ip'sa
nis edicluni, donec iste noster Ecclesiam regni sui de biiginqiio iiibtloiiiiiius Anglia recOgnovit. Bene
consuluisse possel, et quod mente-concepit asscnsns aufeni mihi,- quia jain fructuin diligentise hujuspras-
vestri conuiveiitia confirinasse. Neque enttn pruden- iiiHiinque laboVis accipid, quonialii mibi salva esl
tiam rcgalis excelleniiae decuil aliqiiid super lanto gloria- uiea, •lesiiiiioiiiuiri scilicel' conscienila; mca',
negotio iiiconsulia veslra sapien.lia difhiiird, ne g|o- penes'qtfamgfatjae ajiosiolitse-plenitudinem^ei in-
liam suam alleri dedisse viderelur ct re.verentiain dubitatain diviiiaBbenebjclionis percijjib^erilalem.
vestram miuoris qtiam debuit tesVnnasse.Quse tamcn Gaudeb itaque, sciens me revera matris meaogreinio
stiper hoc ipsius ab inilio volunlas cxslriciit,.hiul- coiuineri", ipsittsque"saciis foveri coroplexilius ei
*1 EPISTOLJE. i2
sinceris uberibus allaclari. Gatideo, inquam, cogno- A / lim, sicut dicitur, pluviali de iTianibttsoffcreniis
scens qiiam obstinato scbismatici miserandaecaeci- arrepto, in humeros subs tanla festinalione conje-
laiis claiidantur errpre, quoriim oculcs circumfu- cil, ul hserentibus collo fimbriis pavimcntum lam-
sse Iucis radli non illustrant, sed ipse "potius exce- bcrct pars superior indumenti. Sic ihdulus ad ca-
dens manifeslx ftilgor clariialis offundit. Jtidicati lhedram, nullo adhuceliam pra;dictorum_coniitanie
sunt, debitamque commissi realus excepere senien- ciicurrit, nonien ipse sibi vicloris acclamans, et
liam, quos Ecclesia, lanquam degeneres, Satanae ad suffragandum sibi et decantandas laudes pra-pa-
tradidit in interitum carnis el a Calholica depulil ratos (27) impudenter exhortans. Mirum speciacu-
uniiaie. Neque caret exsecutione sententia, sed in- lum, nec nianifeslo carens ftilurae veritalisauspicio,
dilato mancipatur effectui, cum eos interim et-con- scilicel quod hic' ei in ruinam quandoque vertetur
scientia torqueal et imminens quotidie praevalentis ascenstis, sicul ipsa prsesumptx chlamydis inversa
Ecclesiaeiriiimplms affligat. Porro benigniusEcclesise cOnvcrsio prxsignabat. Inlerea reseratis ccclesiae
suae sapientia divina providit mnnifestam faciens foribus, infame illnd malediciorum gcnus irrupit:
omnibus veritalem, ttliiec simplicilas ignorantiam boc enim cognationis illius veius agnonien esl, do
nec malignilas probabile qiiidlibet valeat (25) alle- qua ad effundendam benediciionem in omnes gen-
gare. Si enitu eos quosab uniiale Catholica profana B les ponlifex dicebalur asstimi. Qualitcr autem de
sejiinxit ambitio, numcrtis vcl opinio vel qnaelibet stirpe maledictionis possit beiiediclio propagari,
e.'eclionis forma defenderel, aliqua forlassis erroris facilenon apparei, prsesertim per istum, in quo
maieria conirahi potuisset. Sed ires tantuin de loia ' vemstae maledictionis opprobrium meriia contraclai
universitale seducli stuii, el hi sane qttos magis noviter exsecralionis attollunt. Discurrentibus igi- -
supporlare videbalur Ecclesia qnam in aliquo de tur aririatis, cospit per ecclesiam quasi quacdaiti
rorum induslria gloriari, quia scilicet eos nec vir- ihealralis scena disponi, tliini parietes fulgor illu-
intis elegantia nec liilerarum peritia commcndabaf. slraret arinornqi el lasciva qnasi Iriuiiipbanliuiii
Ntinqnid enim is qui inier eos selate pra:cedebat et acclamatio resullaret. Iloruni mnnibus denique plu-
•ordinc(Tusculanum loquor), hbrani quieiis el pran- viali compoiilo, ad palaliutn usqtie pertluctus cst,
dii solitus observare, Epicurusalter reputabatur, ab comilantibus his paucisqne sacerdotibus, quorum
omnibus oinuium negligens, nisi alicujtis forte quod iiifamis quseslus esl siinplicilatem percgrinoriini
oblnia sperati provenlus auspicatlo prseveniret? eludere et assidnis altare beaii Petri sacrilcgiis iu-
Qund adeo verum csl, ut cxleris laboranlibiis, sb- festare. Porro liaecinitiaejus non sunl meliore gn-
lus praemature, sicut diciiur, ab electionc discesse-1„ visa'"processu, si quis vel emendicalsc ex'secratio-
rit, qnoniam hora prandii videbalur instare, ne nis ordinem vel redemptam Iaicre graliam po'eslalis
avidtis desiderio stio fraudaretur exactor et inania exquirat. Nonne enint sacrilegii faciaus de inajori
adverstis ncgligenles manus ineiperenl Visceratnur- cumulttm iniqnitale coutraxit, cti-n Siinoniacaiti
murare. Alius, affectataecancellariae confusus oppro- coisiet inlercessisse per omnia pravitatem, sictit
brio et alienae praelaiionis honore dejecius, con- refusa senatui popiiloque Romano pecunia, pnbli-
eeptum de invidia personale odium In Ecclesiam, eisquc palam sedificiis impensa convincit ? Sed et
converlere temeraria malignilale praesttmpsit. Ter- boc immanius est, quod redernptam sanguine Chri-
tius vero, solius inter alios perilurse privilegio car- sli proslituit libertatein , quatenus Ecticsia, quae
nis exsullans, arbitratus est nihil negandum s:ni- jure suo cunctis semper est dominala principibus,
guini, nihil sacris canonibus deferendum : neque! oflicialis suj manciparetur obsequio qtio cl incom-
enim potest debilam eis exhibere reverentiam quos; pnrabilis privilegfum majestatis amitieret et ad mi-
ignorat. ldeoque similem sibi Crutum Bruluselegit, serabilem slaium conditionis novissime dcveniret.
iil in utroque sibi invicera de pari lilterarum irape- Et nos quidem non poitiimus baecoeulis prsesenii-
rilia respbnderet. Sed et aposlolicae severitatis eosi bus intueri, sed veritas ad nos per eos qni viderunt
disciplina terrebat, ne eorum praecipilem cohibereti D fideli relatione pervenii. Quod autem publice ge-
audaciam et vagos temerarise cupidilalis frenarcli slum est, mulloruni noliis ieslimo>iiopotuil conlir-
excursus. tnari , praesertim cum lcsles pra;repiae dignilalis
Ilic numerus, baec tanta peritia, lioc tam vene- lionore praeftilgeant, et simplcx nbsoltitam rcddat
rnbile sanciumque collegium Ecclesiam Dei, imma- concordia veritatem.
culaiam scilicel sponsain dilecli Filii sui, renitenti- Hac igilur parte de quaiilaie negolii et persona-
hus universis affectavit ad propriam pcrtraberc : rum merilis aeslinlata, jiicuiiduiii inilii csl ad parlcni
voluntalem (2G), et a dcxtris Regis ad detestabiies> alteram oculos animumqiie convertere, et opus
Satanoe transferre complexus. Visa tamen totiusi eoriim qui elegeriini per singiilas partes loto tneiitis
fere universilaiis concordia desperali, ad unitalemi g.nidio conlemplari, eique referre gralias qui san-
«taiim redituri fuerant vel invili: sed, slupentibusi cto collegio vcslro prudentiam conlulitetvirluieni,
ipsis ideoque cessantibus , schismatici majoris diti- qua et serpentis decliuare maliliam ~et grassantis
tius effrenata non tulil ambilio, pra-paraioqne fur- superbise valuislis repellere praviiatem. Sed neqne
(25) C, audeai. (2/) \i.,pro?parator.
(20) B., volupiatem.
PATBOL.CCL 2
4"3 "ARNULFlLEXOVIGNSISEPISCOPI 4i
nomcn partis lanlilla eorum meretur exceptio, nec A timores nocturnos fidelibus excubiis ambiendus
univcrsilalcm noslram pnrlisdccel appellatione cen- (Cant. ni). Atl vos, vclut nd Iticernam snper eande-
seri , qttia perdilorum segregalio iiumejiim non labrtini positam (Maiih. v), Oricnlalis parilcr elOc-
miiuiii eleclorum, nec dclrimenttim senlii area Do- cidenialis concurrit Ecclesia , sed ad insiilas qusc
mini, si gratiis nianeiitibus palea? venlilabro ptir- procul siiiit, sonns vciiialis exivit, a quibus , lan-
ganle discedunl. Igiltir omnia recetisenli manifc- qnam a.finibus lerrac (Psal. xvni), plerique jam per
slum quod sanclilatis zelus coiisecravil iuilia, pro- discrintina multa venerunl avdire sapientiam Salo-
cesstimjuiieta prudenliae forlitndo direxil, patientia monis (Matlh. xti). Licel cnim nos pltiriina locorum
debiioconsutnmabil effeclu,pacem Deovoleute per- spatia disjungant-, cbarilas seinper intlivisa conjun-
severantian fides inconcussa prieslabil. Nihil bic gil quos tintis spiritns, una (idcs, una confessio diri-
earnale, niiiil tcrreiiuni, nibil veslri ad privaiam git ad saliilem. ln hac dccreviniiis vobiscnm con-
niilitatcm octtii rcspexcrunl, sed ad coinnmne bo» sinutia permanere, in bac vobiscumvivendutn est,
11iiIII ct hnnorcm Ecclesiae lolis vos conslat anbe- in bac, ctim voltintas divina decreveril, moriendiinv,
lassetlcsidcriis, lolis viribus instttlasse. Pr;cdicabitur quia neqtte-moTS,neque vita, neque aliquid unqiiam
iinque nomen vcslrum , el a niari tisqtte ad mare ab hiijiis nos senieiiliic professione sejungct. Inte-
excellcnlia; vestrac gloria personabil, formamque rim si (loniinonosiro et vobisnoslram non possiinus
dabit posteris ct cxcinpliim, ne a jusiitia et verilalc prscsentiam exhibere, aliqua lamen ex parte supplel
perscculionis cujtislibel crrore disccdant. Ad ba:c tlevolio charitntis absentiam , qiioninm venernbili-
Spirilus quoqtie leslimonium pcrbibct spirilui no- bus Palribus noslris sedis aposlolicaelegalis assisli-
stro(Rom. vm) quia iiobiscum schisinaiiciun illiiin mtis, cnm eis lolo studio sancta*Romana;'Ecclesise
piiblica oniniuin conscieniia resptiit et condemiini, iililitalibus iusisier.lcs. In quibus lanla refiilgct apo-
ct electum nobis nniislitcm sincerne cliarilalis ct slolcx sanciilatis el doclrinseperfeciio, tti cis plus
rcverenlia; braebiis anipicxaiur. Opern siquideiu graiia? nierita contralianl qnam terroris reverentia
illins manifcsla s:int, opera scilicet inalcdiciionis - disciplinsc. Viri sunt, qnortim sai:ctilalcm miratur
el scandali, o| ns autciii islius in henediclionc est, populus, sapienliam clerus usqiieqiiaque collaitdat ;
<i favorejus in gentes q:;otidic convalescit. Corda ad virlulem severitatis principes expavescunl. Acl
ctiim oiiinium iioh,iscuinstinl, eortini eliam quortuu summam, lanta omi.e opus suum mansiic.iidiiielem-
linguse nobis qualibcl sasculari nccessitale recla- perant, ut neque sevcrilas disciplinaepereat, el in
niaiil, adeo ul si ncndum de corporibus , dc cordi- omni parte sanclae Romanae Ecclesise gratia conva-
biis lainen omniuni vcrumsit Ecclesiam Iriuinpliasse. < r lescal. Porro super facio illo, in quo regem Fran-
Noniie cniii) in cos qui ab bac fidci uuilate dissen- corum adversuseos scandalizalum audistis, prorsus
liunl tillio tlirina tnaiiifestc procedit, el- volunias exctisabilcs sine omni dubiialibne credaiis, qnia
ejiis evidentibus itidiciis declarala patesqit ? Nonne nunquam ad consenstim dispensationis illitis per-
princeps illc, ctti siaiilem a niullo leinpore Roma irabi potiiissent, nisi eos inexpugnabilis necessitas,
non babuit, cujus Dominus .ipprebendisse dcxleram ct ina;stimabile bonum recompensationis illico pro-
diccbaiur (Isa. xi.v), cujus fere nsque ad reinoia vcnturse (28) traxissel. Conveneranl siquidem ex
Orieniis terror cxccsscrat a die susceptionis, Ollo maiidalo regnm vcnerabiles de regno uiriusqiie per-
•livino ccepit judicio reproliari, adco ul bi quos ante SOIKC, ut de Romani pontificis susceptioue tracta-
secttros nioenia non rcdtlebant, ccngrcdi comiuus reni, de quo nibil adbuc publice lueratconsiiiuiutu.
::usisint ci ei tlc prospcritaln successiiiii»insultare? Siabani ilaque fratTes illi causam Ecclesiac, noii
Revera digilus Dei est liic (Exod. vni), dextera sinc magno discrimiuc, proseqiientes , quoniaiii
Excelsi rcpeiilina mulatio (Psnl. LXXVI) , parcentis apttd plerosque favor iniquiialis convalucrat, adeo
adhuc et in ira corriperc diflcrcuiis. Utinam sape- ut qui inanifeslx repudium veritatis suggerere non
ret, el inlclligeiel el novissima providerel (Deut. aadebant, differendtimpolius saeculariquadam astti-
XXXII),quia tol diiriineiiia praeseiuiuinqiinedamsunt '13tia prscdicarcnt, cvcnlum scilicet rei dubise potius
indicia fuliiroruin ! • cxspetlanduin quam subjiciendam forluilis casibus
Oiiiiiiljiisigiiur ab initio rile perspeciis, domini et (nntorum principtim inajestalem, non oporlere eos
patresmei , niagna vos convenit exsiillalione gau- lcinciitate niiniacfestinalionis involvi quos sccurius
dere, ,quod de omni carne singulariicr cstis ad hoc ill;vsossola poteral exspectaiio conservare, Roma
lempus elecli, per quos fidei verilas, per quos forma iiani Ecclesiam semper onerosam exslitisse princi-
jusiiiia?, pcr qtios Ecclesiueliberias inconvulsa ser- pibusjugum aliquando data occasione ponendum ,
velur. Quod eniin nos in bac vobiscumuuitate con- donec cupidilaiis poenas arabitio deiesianda luisset,
sistimus, quod haerclicam pravitatem cum suo detc- solvcndum inorle allerulrius quseslionis incertum ,
stamur anciore, vobisdebettir gratia qui cccpistis, a atque iiueriin possc religionemepiscoporum per siu-
quibus nos auctoritalem duximus etexemplum. Ipsi gula regna sullicere, doncc divina voluntas signis
iiaquc duces nostri, ipsi revera de fortissimis Isrdel cvidentioribus appareret. Accedebat legatorum im-
ostis, qtiilins lcclultis Salomonis tlatus cs!, propler peraloris ct cardinalium, mafedicti scilicel Joannis

(2Sj !!., venlurw.


i& EPlSTOLiE. «
ct Guidonis, inslanlia, quibtis tlaii videbaltir de A A vclle credatur. llbid cnim hominiim geiuis qnadahi
njodica dilatione Iriumplius, si fralres vestros vel ausieritate semper nolabili arti suae revereiitiajii
ail modicum tcmpus quselibet occasio suspcndisset. sola sevcritatis exhibitione conqtiirit, el quasi de
Practcrea, cum animos regum in fjvorem domini benignilale vilesceret, infamat omnia quaecunque
nostri omnium conscicntia crederel inclinatos, in miserpatienlis appeiitus cxposcii. Uiinamquodad
paries imperatoris cessisse dilatione prseslita cre- victualia perlinet, idem nobis usus et abstinentia
derentur, elpaulo minus delriinenli suspicio quam pricberelur.ul suspicionem couimnnicalio tollerct
uotitia forte veritalis afferrei. Sed et rex Francornm el fidcm pielas compassiohiSaugerel! Ad bsecdefe-
rei diflinilionem regisAngloruni voluntali commise- ctum imperiliae suseculpaescmper segrotaulis aspri-
rnt, niliil se faclurum publice conleslalus, n'si bunl, ul seger el inedia pereai, e.l calumniae con-
quod ipsius ci sentenlia praedictasset. Pravaluerat lumelia crticietur. Deniquead mcrcedis augmenlum
ilaque. eonsilinni dilalionis, tit quanlo spaliosius, senlenliosis sermonibus incedentes, graliam sibi
tnnlo uiilius utriqite regi possel csse coiisnltuni, misericordiaedivinaepraer[piunl, ul qnod miseralio
alque interim aliqua possenl de ipsis cvenlibits ati- divina contnleril (29), de cornni vidcatur" diligenl;a
spicari. Quia igilur de arbitrio regis Aiigloruiii loia provenisse. Ilaccad praesens apud celsitudinem vi -
causn pendebat, exaudiendits eralpolius quamscve- B s'.ram incommoda nos excusenl, qtiia, si personaiu
rilalis alicnjiis nusteritate terrendus, de.cujus. sim- corporalis impolentia detiriei, majcstati lamcn ve-
plici favore in inomento Francorum , Anglorum, slrse devolio charitalis occurrit. Causas quoqiie no-'
Uispaiiieiisiuin,. Hiberniensiuni et novissime eiiam slrorum, quae inleriui in vestro sunl auditorio ven-
Norvvegiensiumregna ccepislis.Sed el unde qnis ori- lilaiulic, commendamtts atteiuius, ul in cis apuj
tnram super co praesumpsisset-offensam, quod ab vos cl amici diligentiam ct judicis inveniant spquila-r
inilio pro bono pacis scripto etiain inlervenienle , tcm. Domino qttoque regi snpplices pro nobis grn-
regtim sanclilas, religiopraesiiliim, principum fid.'s, tias exhibele, quotl infirmitati noslrse tanla liljcra-
populi congialulalio devola firmavit; nec rei efli- lilale compassus esl, et a;s alienum quod lam ipsius
cicniiam coinmiinibiisregulis, sed quod magis accc- «jtiaiiialia qualibet occasione contraxeram, si secns
lerari posset, ecclesiasticaepoiins indulgenlisedesti- accideret, regali sttscepii munificentia pcrsolven-
navii. Quotl si quid de indtilgeniia contra easdeai dtini, fidemque devolionis nostrse et sedulilatcin
regulas constal esse delictum, nibil tamcn criminis lautlavit obsequii, eaque sibi saepius exsliiisse fn;-
intcrcessil, vulnitsqtie modicnm toliits opcris sani- ctuosa cognovit. Dulcius et eflicaeius inter omnia
las asservala compensal. Ilic certe zelus eomin, medicamen accepi gratiatn Dotnini mei, in oppot-
iisecfuiidispeusaiionis intentio, quam non ulironea tunitale copiosius aflluenlem, ciijus alacriias oni-
voluntns oblulit, sediinporlunitas necessitatisextor- nem protinus injuriam pnssionis exclnsil. Felicem
sit, qubniam, si -ea die sermo non fuissel consum- me, inquam, si unqtiam invetiiar accepisse non in-
inattis inTjonum,procul dubio fratres veslri reptilsam ..grale quod lanla lamque facili mihi honitale colla-
diutinam ve! perenneni sub dilalionis imagiue re- lum est, si uiiliialibus ejus et glorise datiim mibi
poiiasscii!. fuerit lotis facultaiibiis, loto sittdio, lotis sempcr
XXV. viribus inservire ! Licet aulem majeslas beneficit
ADHENRICUM PISANUM LEGATUM ROMAN/E ECCIXSIiG.. modulum nostrse p.trutatis exceilat, dignissimus
Posl discesstim vestrum imporlunum lerlianse profecto dicendus cst quisquis ioinm quod polest
quater passus accessum, tandem ad medicinse rc- ad graiiaruin congeril actionem.
mediuni saltitare confugi, quod tanicn panlo miiiiis XXVI.
niilii moleslum exstitit quain caloris inlemperanlia ADEUSIDEM.
qua; pnccessit. Habent enim medicihaeremcdia ne- In quo verbo regcs noslri de susceptione domini
scio quid abominandse inaligniiaiis admistnm, el veslra sapientia non ignorat. Et
papae cpnvenerinl,
ne gratisconferant ojnue beneficium, semper ad- D p noster quidem ad ecclesiasticas personas regni sttt
jiinclo maleficio recompensant, ut, etiam cum pro- deslinavil in Angliam, cum lilleris quas a
ftterinl, indignius ulciscanlur. Convalui lamcn el legatos domino papa receperatj el scripto illo quod a schi-
per graliam Dei et merila veslra jucunda mihi spes snialicis est de Papiensi conveniicnlo fabrieatum, ut-
oplaise sanitatis arridei, portumque salutis noslra scilicei
creditur anchora continere . Aliqiioelamen adhuc lium ntroqtie scripto lanqiiarn allegaiionibus pnr-
inha;serc inacies et utrinque proposito, reclius possint, quasi tle
prscteritse passionis reliquise, judicio formare consilium, et liquiditts de contcm-
,Tgi iludinis cognata debilitns, delicalus appelilu.s, platione falsitatis oppositse
cognoscere^veritatem.
cujus faslidio nufla copia, nulla satisfacere potest Cui sane colloquio, quia corporaliier adesse non
iiiduslria ministrorum. Ad recidivam incdicus pnra- saltcm inieressecuravi.utper-
lam dicilcsse maleriam, ideoque studium stiblilio- polui, per epislolam
sonx vicen) pagina^suppleal et vivsevocis insian-
-ris observanliac scrupulpsus imponit, ruplisque
liam epislola fideljs instaurel.. Ciijtts ctiam epistolas
bibiis el lingua pnlpilaule lanla potum tribtiit par-
transeriptiim sanfclitati vestrse censui desiinandum;
ciiate, ui. sitini potius irrilare quam compescerc nt devolionerii
meam, quamvis parum utilenv, ofli-
(29) yi.,contulil.
a AR.NULFILEX0V1ENS1S EPISCOPI «8
ciosam lamen veslra dilectio recognoscal. De cae- A XXVII.
tero, librum Ennodii vobis mitto, alieimin quidem, ADWILLELMUM CENOMANENSFM ErisCOPUM.
sed, si cxperientia vcstra probaverit, Iranscriptnm Dominus Radulftis lhesauraritis Ruthomagensis
cum qtinnta lieri polerit festinatione remiliam. Ego amiciis noster esi, coinpertiimqiie babet qtiod ego
autem lihrum illum non videram, priusquam mibi apud sanclilatemveslram jamdtidum plurimam sim
vestro fuisset assignalus judicio, visoqtte miratus graliam consecutus. Inde esl qtiod nostra aptid vos
sum qua primuni ab auctore confidenlia cditus, aut inlercessione postulal adjuvari, quoniam in dnobus
quo postmodum ab aliis fueril favore transcriplus. se gravari coiiqueritur, super assignalione loci,
Neqneeniin mihi dignus videtur, cujus sludio vel quem vosei el doinino Piclaviensi, ad agendum t'e
scripturse tanliiin lempns debeat sive ccnsus im- cnusa quavinter eos veriitttr, assignastis. Cum enim
pendi, cum el volumen effusum sil, el ad inlelli- civitas vestra in medio sit fere conslilula, paulo la-
genda quse scripta stinl singula multis et lsed:osis nicn a Rothomagensi civitatc reir.otior, vos eum
oporteal iterationihns replicari. Prinia siquidchi quasi in occursnm adversarii sui ad ulteriora loca
facie difficilis et obscurus incedit, et cnm rerum trnhere destinaslis. ln quo videlur ei quod affeclio
diflicultaiem slylys lucidior debeal aperire, in- vestra in favorem oppositaeparlis cceperit esse pro-
obtundit. " clivior, quia slatim ei de
lelligenliam poltus sermo tenebrosus spaiii distribuiione adeo
Cumque mulium habenl Iaboris inspeclio, nihil ha- propitius exstilislis, ul adversnrio quadraginla lan-
bet asseculio voluplatis, quia nec absolutione sen- tum milliaria ad vcniendum, et ei cenliim ipsaque
lenlia complncet, necoratio venustale. Summaenim importuniora prsefixeritis ad etindum. Quod si ci
(50) ejus inlenlio est, aliter omnia dixisse quam censuislis pro episcopali reverenlia deferendum, id
cseteri, ideoqtte loltim quod loquilur exquisila qtia- eatenus faciendum est, ne in onus aut prscjudicium
dam intricatione complicat et innodal, ut rectius alterius Iiberalitas effusa procedat. Sic enim inler
Innodius quam Ehnodius deheat nppellari. Porroin partes media debel esse judicaniis religio, ut liheram
metricis producta breviat, suaque nihilominus au- depari singulisexhibeai sequitaiem, ne senlenliam
cloritate brevianda producit, nullaque vitiiim falsi- dictasse videatur affeclio, sed jnslitia raiionis inslru-
lalis virluteredimitur, quia ipsum nec culliisoralio- mettlis compensata formasse. Rogai igilur, nosqtie
nis nec dignitas materiae rccoinpensat. Unusquisque pro eo supplicamus altenlius, ul locus eis ad agen-
inrHenad observandas propositae legis tenettir an- dum, facta sequius spalii dislribuiione, Cenomania,
guslias, dicendique liberiatcm necessitaie supprimit assignelur, aul citra, ui el nos inieresse possimus,
quisquis se ad obscrvanlias bujusmodi arbitrio pro- r( quia, ob familiaritalem utriusque parlisel graliam,
prise voluntalis astringii. Facilem vero dnplexculpa plurimam inter eos componcndi fiduciam obtineinus.
veniam non mcrelur, cnin et iiilelleclinn retundit Dc alterius vero loci et temporis assignatione de
obscnrilas, ct.aures metricse corruptio joctindiialis vobis conqucri pars illa non polcril, quoniam hic
offendit.Cretlo cgo. librum hunc apud veteres nec citaius semel pro siinplici abseulia condemnari nou
noiiliain habuisse, necgraliam, ideoqtie nec in ma- poiest, donec sceumlo vel lerlio etiam citatus for-
ntis venissc multorum, sed sepullum diulius veteri ' lasse sit, ut pro muliiplici abscntia de manifesla
quolibel armario laiuisse, donec noviter in lucem conlumncia condeninetur. Valcie.
ineritoobscurilatis et nova peregrini nominis admi- XXVIil.
rationc proccssit. Sunl enim quidam, quieo diflici- ADHUGONEM ROTIIOMAGENSEM ARCIIIEPISCOPUH.
lia uiajoris ;estiinant, quia ininiis intellecta miran- Super injuria quani nobis infert domimis Fiscan-
lur; ea minoris ct lanquain puerilia reputant quse nensis litleras vesirae majesiatis accepimus, couti-
jucunda lucidi scrmoi|issereniias illustrat.Cselerum nenles "quod ipse riobis saccrdotem ad Ecclesiam
obseuritalem lanqtiam lenebras cviiandam Scneca illam de qua agilur per manum veslram conseulit
noster, el Tullius, et cseieri quorum scripta com- offerri. Et nos nimiruin sanctae et benignse nobis
probantur, oslenduni. Julius quoque Csesar, vir 1D diligentise veslrse gralias agitnus, sed versuti honii-
illustris eloquentise (31), culpabiles esse dcnuiiiiat nis liineinus aslulias, ne hoc faclo ct prudentiam
qui ea volunt loqui vel scribere quae houiiiies mi- vcstram circumvcnirc, eljuslitiae noslrsepraejudicium
renlur poiius quani inlelligant, etsetanquam sco- compararc disponai. Judicatum enim est inler nos,
pulum ita fugere insolens atque infrequens verbuiii. et a delegalis ab aposlolica scde jiitlicibtis impcra-
Legile tamcn, ipsumque non de seslimalione mea, tuin ut nobis ablata restituat, et excoinniuiiicaios
sed de veslra poiius experieniia judicate, ne merilis ad satisfaclionem venire compellal, sacerdotem of-
ejus ignoranlia mea prgrjiidicium irrogasse dicatur ferat, per quem el Ecclcsiam ei populum nobis,
ipstunque vestri favoris senientia dcfraudasse. Quod tanquam paslori et episcopo animarum suariim, fa-
6i irrcfragabilem quseritis de prosa ferre senleiiliam, cial obedire. In quo si de aherius cl non de ipsius
ipsaih secundum versuum merila judicate, quia ve- inanii suscipimus saccrdolem, non reslitnta nobis
rum esi ipstiin pari periliacircalempora syllabarum videbilur, sed seqtieslrala posscssio, pltiriinumque
et diciioiiuui nattiram virtntemque versari. Valeie. boc poleril paiiem nostram, cttm de domino Iracta-
(30) B. om. eiiim. (51) B. om. »ir ilt. eloq.
49 • EPISTOL.E. 59
bilur, impedire. Sed nec ad obsequendum judicibus A rias, ipsaque beneficii sinislra conslanler interprc-
sola suflicit sacerdolis oblalio, nisi et ea qliae pr;e- lalione deprivant. lloc niare navigatis;""in liac vos
scripta sunt nobis integre feceril exhibeii. Si laineii oportet vivere letnpeslate, in qua vos quoque Si-
ad praesens de ea inter nos compositioiie traclare- reties timere oportet, subilos applaudenlium risus
lur, quse omne iit futuro litigium lollerei, possemus et melicas adulantium canlilenas. lnter quae oinnia,
ad omnem lemperaniiam consilio veslrse palernitatis una vobis sitevadendi fidticia, cum sinceritas fidei, -
adduci, sed adversario ad pugnam se totis viribus lum honeslse operationis integritas; poliusque de
accingenli vires addere,non est imprudentis laiitiuii teslimonio conscieniiseveslrse cuin Aposlolo gloriam
hominis, sed insani. qtiaerile (Rom. n) qtiaiti aliense linguse lubricum vel
XXIX. vulgaris aestiinationis redimatis incertuiii. Haec
< ADSANCTUH THOMAM, DUMESSEVREGISANGLI^E enim majori quam veniant pernicilate prseteretint;
CANCELLARIUS. illa, quamvis iiigratum quandoque sorlianttir acces-
Vcnerabili et dileclo aniico suo THOM^illustri sum, felici tamen semper exiiu gloriantur. Haec
rogis Anglorum cancellario, ARNULFUS, Lexovicnsis autem vobis scribo noivut Minervam, ut aiunt, lit-
Ecelesiaeminister bumilis, salutem et plurimam di- leras doceam , sed cum amico loquens sermonis -
leclionem. " cursuin relinere non potui, prseserlim cum congra-
Litieras veslrae dignationis accepi, quarum sin- ttilanlis animi
quasi quaedara lascivia perurgeret,
gnla verba mi|ii visa sunl slillare dulcedinem et doininum Serlonem fidelem noslrum cum paucis
suavi sincerse charitalis nielle manare. Gavisus sum
inodicisque negoliis quse portat, charilali veslra:
salvam mihi esse apud vos prserogativam prislinse
coinmeudo, hoc scilieel adjunclo ul sub absenlia
l.tiiiiliaiitalis el gratiae, nec eam demigrasse loco- mea
graliam principis quatn ofliciosissime raerui,
rum distantia, nec frequenlibus negoliis exspirasse. veslra mibi
diligenlia conservettir, quoniam aptnj
Gavisus, inquam, quia posl epislolam vestram nulla
juvenem sine admonitionis pabulo diu non polcrit
pottiil residere dubielas, cujus majeslatem nequa- vivcre, quin exspiret. Bene semperque vale.
quani convenit vel vitium falsitatis incurrere, vel in XXX.
adulationis vilitatem descendere. Vivit aulem vobis ADDOMINUM PAPAM ALEXANDRUM.
apud me nihilominus veraudileclionis affeclus, qttem Grala mijii refulgel occasio, multis exspectsta
etsi frequens operis exhibilio non illustrai, supplet teinporibus, mtiltis artibus exquisita , videndi scili-
tamen si.bi conscia promptae devotio*volunlalis. In cet faciem domini niei, et nialrem meam sanclaui
dmicilia eleuim sola animorum volunlas exquiritur, r Itomanam Ecclesiam visitandi. Jocuntlum est me
uec crementi patittir quaeslionem ne prostituta possil
quibuslibet offerre periculis, quibuslibet inferre la-
vcl mcrcenaria reputari. boribus, ul merear aliquando frtti dcsiderato veslra:
Sic namque in sua per se purilate consistit, ul in
serenitalis aspectu et jocundo sacri sermonis allo-
ipsa operum exhibilio non nisi vicem acccssionis recreari. Ittirus alia vice fueram destinandus
quio
oblineal et sequelae, nec rebus forlunte tenetur ob- a sed imporluna me bellorum emergentium
principe,
noxia, suam sibi per se Iribuens et retinens digni- retraxit invidia, quibus transigendis sludium dili-
latcm. Quod adeo verum est, ut inier divites rarior
gentise meae, cum necessitas Ecclesiae, tum reipti-
semper soleat inveniri, et plane quasi diviiiarum blicae requirebat ulilitas. Quod siquidem iter desi-
multiplicitatem exosa simplicitati pauperlatis videlur derio magis quam impcrio mandantis assumpseram,
scctirius inhserere. Rara est eoque preliosior, nus- Ul
impetrata potius quam injuncla legatio viderelur.
qitani tamen rarior quaminler eosqui ad principum Nunc autem compositis omnibus non missus, sed
tractanda consilia et negotia disponenda vocantur. sola devotione ductus, adyenio ad exliibendum bene
Ut enitn cxlera laceam, sollicila mentibus eorum placito domini mei corpus et spiritum, ad iinpen-
dominalur ambilio, dumque alter alterius meluil dendas ulilitatibtis vestris omnes, tanqtiam ex de-
sludio prseveniri, procedil invidia, quam in odium D l)ilo,
peculii facultales. Altamen.utveniani.oporiiiit
stalim converti. necesse est. Hic etenim est mos me causas necessilatis inqiiirere, quia nequa-
quasi
veliistus invidise, ut successus alienos suum jttdicet
quam mihi patuisset egressus, nisi aliqua crederer
detrimentum sibique sublalum repulet quidquid ad Cum enim principi noslra
importunilale compelli.
couinioda cesserit aliorum. Torquelur igittir, men- semper sit officiosa
pracsenlia, non lam me devo-
tistpie tormenlum coniracla vullus hilarilale dissi- tioni meae morem gerere, quaui ad publicas uiilila-
mulat, et obscuram fallacibus blandiliis induit si- tes et sua velle.t obsequia retinere. Ctim atiiem ve-
multatem. Porro si adversus quempiam favor prin- nero, factlc
comparebil quid ascribi devoiionl, quid
cipis fueril immutatus, euriique coeperit ocuto necessitali debeat imputari. Venio (32) igitur, noit
.severiore perslringere, omni statim solatiodestilutus ex animo
quidem, sed tamen verbo leiius iinpeiiaia
egreditur is quem sodaliutn gratia, quem applausus, licemia, si nolui mihi de silenlio ipsius facere qusc-
qiiem denique sedtila omnium obsequia freqiienta- siionem, quoniam etsi non facies oculis, volis ta-
bant. Insttltant quorum compassionem sperabat ad ncn oralio respondebat, nec abjicienda videbatur
onmia, et veieres occasionem nacli requirunl itijti- occasio, quse lanto desidcrio quairebalur. Vcnio,
(33.) B.^nemo.
Sl ARNULFl LEXOVIENSISEPISCOPI S3
inquain, non iiisidiasiiostiinii, non ilineris diHietil- .\ baiur Ecclesi-a,o;niiist|UCubhjue religio coinmenda-
tates, noii aeris intemperiein, non injurias maris bat, si quis vcl cfftisam itv <omnes cliaritatc.n , vei
altendens, ea cerle fiducia, quoniam meriia'vestra ordinis vellel altendere disciplinam. Nec ab ipso
pracedent faciem nieara, et, Deo volenle, de omni- lantum hoe, sed iniiltaruin venerabilium personarum
bus Iocis..obstanlia quselibei amovebuut. luteiim Sludiis, mtiltaruin fueralaucloritaleperfectum, quo-
indicandum vobis censui composiise necessitalis niam ad slndia laborun) ejus prospera seinper oplati
aslutiam, quae me a rcgiis occupaiionibus reddidii provenlus attspicia concurrebant, adeo uiad consti-
absolututn. Reportaveruni Silvester thesaurarius tutionem Ecclesia;illius contendere virtus et fortuna
ecclesise meae, el Joannes nepos Sagiensis episcopi viderentur. Exsultabat apostblica sedes, quod pritna
ad Cenomanuin el Abrinconcnsehi episcopns litleras lantae religiouis fuiidaiiienla jecisset, quod promo-
a sede vestra, super quibusdain causis adversus me lionem ejus conlinuo fovere non destitissel auxilio,
ubsque omni. appcllalionis remedio lcrininandis. quod cunsuinraalionem ejus privilegiis et valiluro
Quaruni coguitioni dominum Willilinuin Parisien- in perpetuttin analbeinaie communisset, oinnibus
sem, sanclae Romanae Ecclesiae cardinalem, conligit siquidem privilegiis ejus in pcrpetuunv vice saluta-
inleresse, ipsoquc pracsente prsedictus-lhcsaurarius liouis invenitur ascriptum, quo manifeste voluntas
-viiines qiieriniotiias qnas habebat refulavit in ma- B deciaratur auctoris quod id stabile fore voluerit, nbn
nibus judicum, et quod eas adversum me deinceps alienis reliquerit arbitriis immuiaudum. Res quippe
non moverel fide corporalitcr interveniente firmavit. transiloria lilulo pcrpetuilalis non meretur iitseribi,
Egd autem ei eorum intercessione graliam reddidi, qtioniam quae taliter inscribuntur, vel perseveran-
el, licet ingratus manifestusqtie calumuialor in otu- liae staluni retinent, vel lituli falsilaiem. QuOd au-
nibtis apparerei, delictum oinne ea quac pluriraum tetn dicitur praetlecessoreui successori suo legeiu
inter necessitudine junctos vertitur, facililate re- dare non posse, vel praecise i-aisum est, vel ouiiiia
misi. Veruin Joannes, cum binc inde ralionibus dili- pnssunt iinpune sanctbruin Palrum instiluta con-
genter audilis contrariam senteiiiiani reporiasset, velli, qttorutn ininen sapienliam narrairt popuii, quo-
ad solalium confusionis suve magis quam ad causoe riini laudem Ecclcsia nuiitiat, et sepulcra eortnn
remediuin sedem apostolicam ad Kal. Februar. ap- frequeiilibus miraculis gloria magnificenlisecoelestis
pellavit, licet tlo me.lio oinnem appellandi licenliam, illustrat, privilegia siquidem Roinauorum poiililiciiin,
eo quo.l ipse a vobis reportaveral oraculo, .sustu- quasi qusedam ipsorum lesianienia credenda sunt,
lissei. Cutn ilaque rebus judicalis slandum sit, nec a morle lestatoris exspirant, sed polius ab ipsa
prscseiiim ubi nulla possunt appellatione suspendi, contrabunl firinitatem, nec defeciu personse subhla
ccrluin est quia ad refricationem rei judicatae nulla ->perit auctoritas eorunr quae religiose semel instituta
iiic necessilatis trahit instantia, sed optalani duxi noscunlur. Nos lainen errores pradecessorum a .
de appellaliotie maleriain, ne vestram scilicet vide- successoribus posse corrigi non negaraus» et ipso-
rer revereiitiain ueglexisse, si provocatus ad vestram rum eliani in inelius posse bona mtttari, ubi nv.ijor
prsesentiam non venissein. Csclerum quia tot peri- scilicet inulationem suadel ulilitas, nullumque
cula fallere lemeraria festinatione non possum, scnlit religio delrimenlum. ln praejiuliciuinsiquident
oporiebit me foiiassis ad complanandos transilus religionis nibil agendum est, cui quidquid adversa-
ct praeparalioiiem securilalis spatiosum lemptis im- lur divinaeconstal conlrarium esse voluiitali. Qua
penderc. Ideoque si Joannes ille praevenerit, boinnn niiniruin ralione saeculares canonicos quos appel-
vobis erit ei ulile ut ipsuni usque ad noslrum deli- lant, pro regularibus inducendis vidimus amoveri,
neatis advenlum, quia avuiiciilum cjusetipsutn in licel-Ecclesiae eorum in eo slatu aliqua sedis apo-
personain vestram et statum lotius Ecclesiar gra- stolicse privilegia meruissent. In qnibus conslat
vissime delitjuisse manifesla vobis veritale con- adversus privilegia uiliil esse commissum, in quibus
stabit. aucloris animum polius conleniplari convenit quam
XXXI. p. apices amplexari, quoniam in nullo volunlas ipsius
ADD0M1NUM PAPAM ALEXANDRUM. offendilur, ubi voluntatis intenlio fidelius observa-
Si ad vestrum littcrae pervenere conspectum, qui- lur. Si quid autein huinanius fuerit institutum, quod
bus ego majcslatein veslram sludui praeniunirc, eiiam sedis aposlolicse scripta coiifirmenl, co nec
super ze!o quem ad removcndam de Ecclesia sua perfectionis provectus cxcluditur, nec devotioni
rcligionem.Sag. intcndil episcopus, iniroradmodiim, teiiiiinus assignatur. Semper cniui in anleriora
multiqtte mirati stinl, quomodo factum hujnsniodi, libere debenl sludia sanclitatis exteudi, sicque
scriptttiiKpie publicum super eo facto vcstrac potuit oporlet iulerpretari quae scripta sunt, ne nostris
subripi sauctiiaii. Quid eiiim? Episcopalem Eccle- videantiir processibus invidere, qoia lunc recte
sinm miserabili pauperlale damnaiam, religiosus suus minori bono favor impenditur, einn nequaquam
episcopus reditibus, sedificiis, ornameniis, et ea ad boiii mnjoris incrcmenla lolluiiiur. Ecclesia eiiini
qtiam plurimum inlendebal religione (undaverat, eos qui nd superiora desiderio perfeclionis aspirant
ipsamque de paupcre tlivitem, pradicabilem de ob- noii perniiilil occasionibus impediri, quin libero
scura, de ignobili, si dici fascst, fecerat gloriosani. erumpanl ad niajora coiiscnsu, sicque prima; imper-
Quod factum loia sanc partiuin noslrarum vcncra- fcctiouis privilegia reinove!, ut graliam novtE pgr-
-.§3 . . ' EP1ST0L.-E. ' '• . 3'*"
feclionis ninpleclens, velera novis hon tam videalur A 4 ceri, non statira manus imbelles caplivandas offerre,
solvere quam implere". At vero sacras ve"ierumin- quia non polesl sequi sine: concertatione vicloria,
stitutiones in deterius devoeareiion convenit, nec nec corona sine legilimo certatnine provenire. Lex
auctoriiatein praibere defectus, ul inde fomenla atitem certaminis est uti viribus, virtutcm palienthb
conipareiUur nttdnciae, unde liineri debuit severilas et longaniiuitalis amplccti, non inler inilia trithi
tlrsciplinse. Plane siint quaedam quibus, ul fiant, favoribus, ei desperalo divinse bonitatis auxilio ce-
consensum adhiberc non licel; quae tamen, si facta dcrc, quoniam qui sperant in eum non confunden-
sunt, dissitnidare necesse est, quia non pussunl ba- lur (Psal. xxi); qui aulem homiiubus placenl, con-
bere reniedium, vel, si'quid recompensaiionis ba- fusi sunt, quoniam Deus sprevil eos (Psal. LII). Nonne
bent, discreta mansuetudiue dispeu.sarc. Qulpani -utiliuseral ipsam hominuni graliani de divina bo-
tamen iiululgenlia praevenire non debel, ne securi- nilate sperare, el non ei de divinitaiis offensa p;i-
tas alal audaciam, et ad delinqiienduui fiducia re- rareinateriam,i;uni corda eliam regum in manu Dri
missionis invitet. "sint, et ea quo volueril inclinabit (Prov. xxi).
Debet ergo severitas probibilos cohibere conce- Ad hsec experimenio didicimus divino quodam j'u-
ptiis, ne lemerario compleanliir efleclu, debet ni- dicio saepius evenire qtiod hi qui, ob affeclaiionem
hiloniinus excessus illicilos congrua animadver-' P favoris humani, reverenliain divinae majeslaiis bf-
sione punire, nisi rettin vel violenlia poteslalis cri- fendunt, divinae quidem dispendiuin faciutit, setl
piat, vel pceiiilenlia temperct disciplinani. Tunc humanam quain affeclaverant minime consequun-
cnim in poteslaie judicis. est mollire sententiam, ct lur. Sicul^nim disciplina caulelam, sic insolentem
niiliiis judicare qtiatn leges, cum rerum vel perso- pronior iiidulgentia creat audaciam , graluitumqu6
iiarum merila posliilant, aul inslanlia neccssiiatis liberalitalis alienaebenelieium suorutn reputanl prse-
extorquei. lu aeslimanda lamennecessitale non con- mia meriloruni, ipsumque quandoque beneficiutn
venit piisiHanimes inveniri, ne virluti subduxisse pulant injuriam, quod minoris propria exislima-
maleriani, vcl de divina videaniur gratia desperare. lione fueritit aesliinati. Quod ego vobis in hoc facto
Scio ijiiosdaih. dispensalionum prodigos laiiiae be- vereor accidisse, sicut sancliiali veslrae post mo-
iiignilnlis cxisrere, ul nibil reservenl legibus, affe- dum evidentibus liquebil indiciis, cum ad aures
ciibus omnia largiantur, nec offensara rationis at- vestras veridica relatione pervenerit, quanla maii-
tcnduiit, duni lioiniiium sibi prxcavisse videaiUur gnitale et audacia praedictns episcopus infirmiia.em
offcnsaiii. Metiuntur "(35)igilur affeclalos de praero- stalus vestri pttblice praedicaverit,el liostium Eccle-
g.iliva poleiilise suae poiius quam de merito raiionis //r siae victoriam rediens dixerit imminere. Exslant qui
cffectus, et nomine necessila.lis indulgeiiliafri quam- audierunt per quos vobis baecet alia maligniora suo
libet excusantes, divinse grati;c bonilalem uon sus- lempore plenitts innotescenl, ut nulla fidem verilatis
tineni experiri, sed humanum favorem prse omni- suspicio debeat inipedire. Loquar lamen inlerim ad
bus auspicantes, fugaces auraset inanes ventos slu- domitittm metim. Utiiiam complaceaut ei eloquia
diis fallacibus amplectttiilur. Quieii sc-ilicel Eccle- mea! Loquar, inquam, quia apud oim mihi sermo .
sise providere se praedicant, cujus prosliluuiil liber- est, apud quem non eget vcl intercesspre religio,
talem, et majcstatem redigunt in conteinplum, quae vel justitia defensore. Domine, quolquot ordinis
tamen in Virtute sanctorum debet apparere terribilis illitts observanliam profiientur aui diliguitt, per
vt caslrorum acies ordinata (Cant. vi). Solebat siqui- oinnes Gallorutn Ecclesias cl Anglorum, audilo hoe
dem lerribilis supremis poleslatibus imniincre, ea- verbo sciindalizali sunt, quserentes quid anleccsso-
riimque patienter expugnare potenliam, dum tribu- rtiin veslrorum, quid denique veslrum tam recens
lationibus constanler exposila, liberaiionein non solvetit anathemn, cum nulla vis necessitatis appa-
nrsi de .liberatore pauperuin exspectabal. Liberat real, nec lanlo vulneri remedium aliquod aliqua re-
e..iin Dotninus pauperem a polenle, el iriopemcui nott compensalione videalur afferri. Onmes reditus et
iomparel adjulor (Psal. LXXI),quoniam fidelis est, D I oinnes obvenliones archidiaconalus illitts, quse ad
neqne vircs nostras patilur viiibus leniationis ex- commUnes usus regularium fralrum fuerant assir
cedi, sed facit CM»Ilenlalione provenlum, ut possi- giiataj, sine causse cogniiione sublatse sunt, atqtto
mus stisfinere (/ Cor. x). Verumtamen nos gratiain uniits personae ipsiusque saecularis sumplibus allri-
islani pusillanimitate desperationis excludimus, quo- bulae. Quaerunt igiiur de jure quod suum csl sino
lies desperato virtulis effectu humanis favoribus in- judicio.spoliali, subductoque quod pattperibus solc-
clinaniiis, et accelerato veritatis justitiseque naufra- bal erogare religio, nibil se praeter vacuas iiiaiius
gio salutaris experientise prsepedimus eventuai. exbibere deploraul. Piocedit inleiiui inler cilicia
Opoiiebat magis, secuiiduiii doclrinani Psalmistse, patiperum Jralrum et sordes, cbartularii filitts sericis
sperare i« Dominoet /'acere bonitatem (Psal. xxxvi), adornatus et variis, quem ipsi invisaedissiiniiitudi-
quoniam non derelinquit speranles in se in lempore nis aniinai inlucnles, quasi seminarium quoddam
tribulationis et iu die superborura sine adjuiorio. revocandae saecularilatis tacitis, qttod solum audent,
Oportebat in mandalis cjus el justificalionibus cxer- aniinis cxsccraiitur, condein.iiai.it. Auget metuiu
A35) B., metuntiir.
SJ ARNULFI LEXOVIENSIS EPISCOPI 5«
ijnod alius adhuc vacans nrchidiaconatus in ea leni .A riensi arcliiepiscopo et totius Angliae primati, Aa.
servaiur Ecclesia, iiiinori nepotulo conferendus, NULFUSLexpviensjs Ecclesiae humilis minisler,
qtiam cito in legitimam selatem videbitur excrevisse. saluieiiT et debilatn cuin plurima devotione rcve-
Praelerea priore clauslri remolo, quia acrioris in- reniiam.
genii credebaiur, et ad injurias Ecclesiaenon silebat Litleras beatitudinis vestrae tanto majori buscepi-
ex conscientia, episcopus priorem cniislituit idio- mus bilarilate, quanlo eas ex uberiori pinguedine
tani, ut ipse scilicet locum suppleal idiotse, ei bona eliaiitatis novtmus processtsse. Praeter illain namque
Corum in usus proprios sine contradiclione conver- piirissiniaiii qiiam erga iios babetis affectionem,
lal. Agite ergo, et apostolicam vobis domesticaese- quamdam vitaenovitatem zelumque justiiiae redole-
veritatis revocate prudfenliam, ut qnod sauctitali banl, adeo ut singuli apifcespiistinae maguificentiae
vestrae subreptum esl, ipsa sanctitas vesfra reducat vitaeque novitatis dulcedincm stillarent. Sic ergo
ad forniam, quatenus sanglae iiislitulionis rcfornift^ stalum susceplae dignitalis ab eo qui vos elegit
tur integritas, et ad vires pristinas lam vestra quam temperari petiraus, ui mngnificenliara vestram
prsedecessorum veslrorum privilegia convaleseanl. sanclitas non adiniat, ncc luaguificentia muiuat
Sic enim obstruetur o* loqttentiuminiqua(Psal. LXII), sanclitalem, sed acqiiis conatirrant passibus, et ad
et in laudem et gloriara nominis vestri fideles vesiri B divinse foriiiam sanctificationis Christi sanclificcnt
libertate splita proclamabunt, et exempli lerrore sub- el giorificehl sacerdoteni. Sanclitas eniin et magni-
Ja.o slatus Ecclesiae Iranquillilate prisiina conquie- ficentia in sanclificalione ejus (Psal. xcv); nec nia-
scei. Timeo ne audacius forte locutus sim quam gis una quain altera, nec una quanlum uon altera,
vcslrae debuerim inajestali, sed me sanclEeopinionis sed sicul semper ita et pariter sempilernse deitaiis
vesirae zelus impulit ad loquendum, et Ecclesise illiistrant el clarificant majeslatcm. Repleta esl
illius indigna contriiio, cui mullis ex causis ab an- Igilur anima mea jucundilatis interioris adipe el
tiquo sum plurima charilate devinctus. Scio quia exlerioris pinguedine (Psal. LXII),dignum ad digni-
acccplior erit in auribus veslris diligcnlis dcvola tatem videns evocari quem plurimis experti suinus
prsesumplio quani fallax assenfaiio blnndienlis. indiciis zelum habere el periiiam sibi subditos gu-
XXXII. bernandi; quia profecto pro, hela mugnus surrexit
in nobis, et Deus vishaxit vlebem suam (Lticvu).
Al! DOMINUM PAPAM AI.EXANDRUM. Imperabilis mihi tanquam vcsiro, qiioni.ini lain in
Quoiies aliquis apud majeslatem vesiram htimili- pcrsona qtiatii iacultatibus parati suinus universis
taiis nostrse precibus expelil adjuvari, boneslatis et r veslris voltmlalibus obsequi et uli'i'atibus deser-
justiliae diligenlius babendam considero rationem, si vire. Valete.
personain honestas vel causain videatur justitia Hi£c autein scripsi vobis tn bac brevilale, non til
, commendare. Hae elenim duse virtutes siinl quas. veslrse rescriberem niajestati, sed ul sciaiis nos et
apud excellentiam vestram nullo patrocinio nbvimus nuiitium veslrum vidisse, et veslrac dignalionis bt-
indigere, quibus ultro gratiani exhibelis, cum allera leras suscepisse.
vos i|i proeconium, aliera niiindo proposuerit ad
XXXIV.
exempluni, Hoc nimiruin praetextti pro P. Picta-
viensi archidiacono precaturus accedo, que.ii Ec- ADSANCTUM TllOMAM CANTUARIENSE5IARCIIIEP1SC0PUH..
clesiae stiac ulilem perbibent tum sedulitas officii, Venerabili et dilecto doraiiio, et Pairi suo Tno-
iiiii) beneficenlia in subjectos, tnin bonilas in con- M.«, Dei gratia Canluariensi archiepiscopo, ad
.sorles, tum denique circa Ecclesiam.suain nova- prosperitatem el salutem spiritu consilii et foilitu-
niiii ampliticatio facultatum. Idcireo si causse ipsius dinis pervcnire.
•liialilas inquiratur, id juris se in quodam arcbi- Magnaiii niibi laetitiam dignalionis vestrae litlerae
presbyleratu suo conleiidit babere, quod lain ipsi conlulerunl. Quibus diligenler siquidem ter ileraia
i|tiaii: omnibus aliis archidiaconis in onuiibus arcbi- jD lectione perspeclis nibil invenlum est, quod nou
prcsbyteralibus suis veltis Ecclesiae illius consiie- aul huinililaiem saperel, aul zeluin justitiae redo-
tudo confinnal. Porro supervacua videiur qusestioiie lcret. Placuil mibi zelus vcster, quia ipsuni robusta
vexari, cuui.sola sit de sola aicliipresbylcri electione coinmendabat liumiliias, mtituoque sibi inviceia
con.lentio, eum ab arebidiacoiio facla ad episcopale favore zelus et humilUas coneurrebanl. Sic eniin
de consuetudine refcratur arbitriiiin, enmque polest oportei ul huinililas fervoris incendia temperet, el
auctoritale sua, nisi fuerit idonea, reprobare. Cae- humiliiaiis modesliam zelus excilcl cl accendai, ne
leium si eo iuvilo in archidinconaiu ejus archiprc- aut in piisillaiiiiiiilateiu descendal hu»>ilitas, aulin
sbyler .fuerit iiisliluliis, plurinniiii utilitalibus ejus furoreiii zelus inr.itatus excedat. His igitur sese
et bonori coostabil esse subtractum, cum ei in ar- invicem muiua charitate coniplexis inlellexi lerliam
cbidiaconatu stio alius quodaminodo ^rcbidi.aconus duabus accessisse conslantiara, quae sanctis iniliis
aduascalur. lactos exilus el felices forti patientiae reproinitlit
XXXIII. eveiiius : baec siqtiideni in vobis/nec danina nec
ADTU0MAM CANTUARIENSEM ARCIIIEPISCOPUM. laboresattendil, sed omni sludio sinccrae conscieiUiae
Cbarissimo domino suo TiiOM.LDe gratia Canlua- tesiimoniuin qttacrens,forlunaesiraul etpersonx nau-
57 EPiSTQUS. 58
fragiuni minoris aestimal quam justiliso vcl virtutis. A oflicii recognoscens iiialuii inteiiin sequestrare |>o-
Arbitrabantur aliqui, qttortim jnalitia consuevit lentiam, facultates exponere, ipsamque persouam
de aliena coiiscientia divinare quod liescit, opus quibiislibel injuriis oflerre. Evangelicum siqttidem
vestrum de superbia, non de virtutis procedere ve- illud fideli memoria retinetis, suniini Pastoris do-
ritate; affectare vos prislinos cancellariae mores in clriiia prodilum et firmatum cxeinplo, quod pro
hac qttoque dignitate servare, ut nttllus poienlalui Qvibus et fratribus noslris debeamus animas ponSre
vestro, nullus audeal resislere volunlali', gloriosum (7 Jvan, m), non de ipsorum detriineiitis delesiabi-
vobis fore, si procedenlem olim de lubrico volunta- iem lucri maleriam comparare. Polerat autem onus
lis alienaepolentiani vcstro posselis nomiiii vindicare, distributkme levari, si causa coinmunis, comnitini
cuni vectius ecclesiaslicse dignilati reverentia de- tractala consilio, comniuni sulTragio nilerelur. Fir-
beatur quani ofliciosaeculari. Sublimalum eiiim vos raalam quippe concordia spiritus unilatera vcrutn
el ad altiora divina bonilale proveclum nce jani vos est vexaiionibns posse conculi, nulla tamen tnipro-
scabellum pedis vel lateris etiam conservare con- biate convelli. Igitur iuyalescente malilia, qui ad
sessun), sed ipsius diademaii capitis imminere, quod tempus crediderunt lenlalionis tempore recesserunt
scilicel adeo de veslra aucloriiale pendeal, ut ipsius (Luc vm); ducisque sui npn tanlum facii sunt
ad nos principaliler asslgnatio el assignalionis con- " deserlores, sed in castra hosiium facto iransfiigio
signatio debeat perlinere. Idcirco sane vos inler concesscruiit. Si vero ccsptis perseveranles insiste-.
iiiilia regalibus obslilisse maiidaiis, vi in ipso cre- rtiil, et qitoslibel palienter experirenlur evenlus,
deretur universilas cxpugnala, cum nulla relinque- iu semetipsatn vcheuienlia collisa recideret, et
retur aliis fiducia resislendi, ubi regia non possent conccptos iininaiiilas desperata refrenaret affectus.
imperia prsevalere. Addebant vos inter amicos ali- Sed ubi pei traclalis auimis 'singulorum, comnium
qtiaudo dixissenoii fovendos inprincipe inconsultos causae privata praevaluit, despefalio restimpsil au-
elatae juvenliitis affeclus, sed statim virililer inlem- daciam, el sepultas spes rediviva suscitavil denuo
peraniise resistendum, no dissimtilalio creel auda- quaeslioues. Verum tergiversanlibus, imo praevari-
ciatn, vel insoleniiam indulgentia prona confirmet. canlibus upiversis, ad standum ex adverso, el oppo-
Notos vobis esse otnnes regalis animi nioiits, quid neudtiin se murum pro domo Israel (Ezeclt. xiu),
levitatis habeat, quid virtulis audeat atienlare ip- virlittis vestrse magnificenlia sola relicta est, quai
suraque prudenlise luse magiiificemiam nihiloniinus redemplam semel sanguine Christi suo iterum sau-
agiiovisse, quam lolies in opporluiiitalibiis uiilein gtiine redimat libertaiem- Licet enim ndndum usqtte
et in diflictiltaiibus expertus sit efiicacein. Non re- r ad sangiiinis cffusioiiein causa pervenerit, supplet
ptidiaiidum ab eo blandis adulatorum lallaeiis con- lanven devotio meritum passionis, quse personaui
siliutn salulare, quo consueverit fulciie liiitantia, vesirain minis et lerroribus non soluni exposuil,
'
complanaro scrupulos, obslanlia dimovere. Quse sed objecit
verba cuni ad regis notiiiam iiialignitalis invidia Et cum prorsus incredibile sit ipsum iu vcslram
delulisset, asserebanl irreyocabiliter indignatum aliquid ccudelius excogitasse personam, lainen'iion
dixissequbd tolis ulendum esset viribus, lolis artibus satis potcrat inter lol indignalionis inotus bonitas
obsisteudum, qtto;.iam ei de dignilale coiiteniio pa- abscortdita divinari; prxsertim cum oranium rerunv
rabalur; impossibilem fore concordiam, quoniam signa in veslram viderenlur peruiciem convenire :
neque vos deslinata dimiltere, nec ipse quidquam speravit siquidem vos ad obsequendiim terroribus.
vellet dignitaii rcgiic derogare. Igilur de incerlo inclinare, lantoque -severius lerrcnduni censuit
opinionis et maliguitalis invidia procedente judicio, quanto a niajori laesione censuit abstineiidiiiii. De-
variib dissideuiesque senteuiiae ferebanlur. niqite si vestruni voluisset inipedire discessiiin, non
Porro jam processu temporis omnis est stiblala seieniias aeris, iion ventorum gratia, non tranqitil-
dtibielas, proposiiique vestri sanctilas evidentibus lilas inaiis, nou vos iiaularuin induslria dcduxisset;
argiiiiieiilis innotuit, adeo ut boni cerle compaiiaiitur D tibiiiue enim vobis mauus regiae polestatis oeciirre-
ct gaudeaut, et debita cceperit bjierire confusio rei, cujus nec diligentia falli poterat, nec polenlia
iiialignanles. Cerlum est hoc, el luce clarius apud circiiniseribi. Sed el quandiu iloineslica vos coin-
oinnes existii, minoris reputasse vos divitias quas- - pleclenlis Insulae brachia cojilinereni, neque vobis
libet et perceplaefasligiuin dignilalis ijHainjuslitiam laiita noceiitli paterel occasio, nec laiita invidia;
qud>ex Deo est~(Philip. m), et gloriam ecclesiasticae materia garriendi. Nuhc vero quibuslibet querimo-
libeiiatis. Si enith favori divino favorein pr«ferrelis . niis silenlia veslra praeponderant, et qtiolibet im-
humanum, etad' induccndos profanae noviiaiis probior est fuga vestra congressu, dum vobis favo-
abtisiis veslra consentiret auctorilas, poteratis non retn publicuiu modeslia vestra concilial, et ipstlin
solum cum sumina Iranquillitaie degere, sedipsi efficacius aptid opinionem publicaii) lypo quodam
etiani niagis qunm olira prineipi coiiregnare; quod excusantis aecusat. Mallet igitur,. si niiiinuni cjus
atitem vestra familiarius iuteresset, vestro lenipe- sevcrior induravit affeclus, prsesentem frequentibus
rarelur arbitrio, et oxposilo sanguine caeteroruhi vexare molestiis, quam ad indiilgenliam qualibet
domeslicus status vcster ex omni parle servarelur iiiiptinilale compelli. Mallct, si milius aliquid
illaesus. Verum sanclilaS vcslra dobituiu episcopalis quandoque proposttil, ut id liberalitali ejtis tirta-
5g . ARNLLFl LEXOVIENSIS EPISCOPI <3»
nellciuin, qttam patientise vestrae cederel in liium-- A utendum dissiiiiiilalioue, nec sermonibus lciupcrar.».
pl111in. dum, nec parcendum couluincliis ccnsucruul, sed
Ad smnmam frequeiiii vobis consideratione ira-i- totis sludiis sesc invicem pracveiiire cciiabanl, ut
ciandum qusevestra causa sil, quis adversarius, quse e unusquisquevos vel inagis odisse credcrclur, vel in
parli vestrse siudia suffrageninr. Et caiis:c quitlem n nibilo pepercisse.
ittsiiiia manifesta est, quoniam pro Ecclesiae Dei:i Mirabatur Romanus pontifex, el hi pcnesquoscum
/ibreriaie contendilis, qitam ille semel in cruce libe- eo sutnnia disponendx Ecclesiaecura consistit, quod
ralor evicit, et redeniplatn impretiabili preiio uni- oves in paslorcm, quod in Pairem filii, quod in
versisqui ipsius nomine ccnsenlur, redditlil unifor- seipsos driiiqne tanta vebeineiilia gladios conlor-
mem. Sicul enim una fides esl (Epltes. iv), una estt tpiereut. Si enim poliiissenl eflicere quod quserebanl,
et libertas, quam identilas sacrameniorum el ope- nec ipsum libcrlalis noiiien, uec spesiiberlatis ali-
vanlis omnia Spiritus siinplicitas consecrat et con- qua resetlissel, seil lan'n ja:n reginiinis ecclcsiasiici
firmal. In hoc quippe consistil unilaiis ecclesiasticse 3 fiiissct sectila coiifusio, ut niliil ordine liuietaretur,
aiirabile sncraiiicntuin, quod sictil una lides osl,, sed omnia slolido permiscer.entur errore, ctim sub-
niitis Spiriltis, cl uiiiiin baplisnia (ibid.), ila estl latis pristinis insliliilioiiibus nihil ad dcbitos sno
uiiuin maniiniissionis pcrpeiuae testamentiim, quo> jure dirigeretur effectus. In bis igitur, quanluin niibi
nos divinae boniialis adoplio noii tnnltim libeross videtur, non^nisi inanem vobis polesiis colloca:e
fiflicii, sed eliaiu cobaeredes.In quo quolies libeiialii fiducianv, quia fidelem reconciliaiioni operam non
dctrahiiur, consiat lidci nihiloniinus derogari, quo- inipeiidunt, qni causain dissidio-praistiieiiint. Iteli-
iiinin mutua sibi invicein raiionc coiinexfc eademi qui vero fere onines qui in inlerioribus siini graJibcs
seinper et tlispcndia sciiliiinl et proveutus. consliiuti, personain vestram sincerse charilalis
Porro aifersus euiii vobis agcutliiin esl cujus3 brachiis amplexanltir, aliis, sed in silentio, suspiriis.
asiuiiain renioii, vicini potcntiam, scverilatem sttb- imploranies, ul sponsus Ecclesiae ad glorian; sui
dili reformidanl. Qucin adeo crebri sticccsstis cli iiominis felici voia vesira secuiidel eveniu. Nullus
foi'tuii;c grntia fccil delicntum, ut quidqnid itoni lanien esl qtii se vobis amictnn audeal conliteri,
obseqtiilur duciit injuriam. Quem quaulQ movcrii sed quo magis odisse crcdaiiiur, veleres iniinici-
facilius, tniiio sit dillicilius iuiligari. Apud qucmi tiaruin causas allegant, ne indicta, velut iu cacleros,
temeriiitlem non fovet iiiipunilas, sed indilalami proscriplione ilaiiinenlur. Fcrtur eiiiin de suspicione
delictis irrogat iillioiietn. Verum biiinilitali et pa- seiUcutia, nec ad irrogandam pcenam veritalis argu-
tientise praeslat se quandoque Irnciabilem, viribus; , inenla qiiserunlur, sed involvuiilur:cqiiilatcsupplicii,
non siistinel expugnari, sed itt plane qiiidquid feco- quos culpa non aequaverat qtialitatc dclitti. Profecto
rit, de volnnlale videattir non de inipotenlia prn- gralissima vobis eorum debel esse compassio, quia,
venisse; quacrit euiiu potius gloriam qtiani pioven- liccl aiiimos stiblniiiuiiivola luinoriiin non moveaiit,
ItiiH. Qtiod in principe possel satis conimendabile, indigiinlioiiem laiiien divin;c etiani majeslatis expu-
reputari, si gloriae materiam viiius ct veritas, non, giianl, ui innlo fit.1ad iiidulireiiiiain prouior quanlo
vanilas et dulcis usque mereiriciuin adulalio cbin- ab huiiiiliori fueri,t reverenlia supplicalum. Kcspic.t
pararet. Magnus esl, niulloruitique inaxiuiiis, qno- eiiiui in orationem humilium (Psal. ci). Catisain
liiam nec supcriorem habet tpii letreat, ncqiic sub- eliain potius reptitat quain pcrsonani, ul causae
diltini (jiii repugnct. Nec alienis exlriiisecus piils.nur sempcr juslilia sua, quanluiiictirtqiiedilala, respon-
injtiriis, quibtis ab innato doineslicaeferitaiis inan- dcal, el |)ei'.-)On;e nibilomiuiis mcrces incritis com-
suese.it affectu, sed oniites qui advcrsus eum con- peusala concurral. Eorum igilur apud Deum vobis
tentionis causas babent, politisad van:e pacis ficdeiai poterit prodesse devotio, sed apud regem, sicut nul-
perilura coiiveniuni, quani ad viriurn experimenlai lani iiiipeiiandi fiduciaiii habent, sic nullani auda-
(lectirranl, qtioniain diviliarttm copia, niullitutline> ciam sujiplicantii.
fortinm, ainplitutline polestatis excedil. Quod saue: D I Ad h;cc si sludia proccrum ducitis inqiiireinln,
coiiteinplali qiioruin ope nili, quoruni miiniri consi- ceiium esl eos adversus Ecclesiam Dei quasi forJtis
lio, quorum fulciri Millragiodebuislis, a vobis velutL iiivicemcontraxisse, ui iitilitates ejtis semper impe-
faclo agmine discesserunl, qui maxiine noiniuis suii diaut, et diguilniibus incessanter obsistanl, quia
iaiioneii) deberent agnoscere et se vobissuffragancos> loluni sibi repiilant dcperire quidquid ejus vel bonori
cxhibere. Ulinam prisiinaeprofessionis su;c inemores> vel proventibus vidcrint accessisse. Instanl alacrius,
cxstilissenl, quae completa semcl in sericni lolanii eo quod cis grata de lemporis oppoiitinitale refulget
lulurae successionis cxieudiiur, ct nova succedcnic: occasio, quia vires eis regia: suffragantur, quibus
vcius semper iu idipsuin obligatio reformatur! Ilii prsedicant se in his ad slalum regui consei vandiiiii
stint qui ad caiisam vestram, inio causam Cbrisii, fidelem diligenliam adbibere. Aimii enim praedeces-
per ornuia discriniina prosequendani teiiebaiilur sorcs cjus nec lanlas vires, nec tauiam poteslatis
obnoxii, si ordinis sui (lcbiium, ct dciriniemumi amplitudinem habuisse, nec oportere euin indigiiius
ccclesiasticae liberlatis aiteiidcrcnl. Sed qtia fide, regnare, vel remissitis operari; diguilali magis quam
•qua cbarilalc vobiseum, imo cuin Deo cccperiull utililalibus inlciidenduin, etim pleriunquc cupidila-
auibul-are vidislis, quia in nceossitalQ vejjtra ncc tcm lucra rcdolcant, diguitas semper rcvet-eiitiaia
61 EPISTOLJE, C2
augent, el gloriam majestaiis illustret. Atlribuunl A * bominum pariter el personse; pariquc facililale et
ergo digniiati quidquid olim de potestate conslat personas de inedio lollere polesl, cl aniinos iiiiiiiu-
essc praesumptum, licet Ulud nec fidei coneordci, lare. Super quo spem vobis ceiiissiinam iribuant
nCc ralioni conveniat, nec consentiat aeqnitati. Ille conscienlia; puritas et momenla forlunae;.quia nec
vero avidius qiiain expediret blandos adulantitim ea, quie vobis adversanlur, aeterna suiil, nec spe-
sermones ampleciitur, fidem reputans qiiod nihil rantein in se confundi juslitia divina pennittet.
aliud qiiam dolum malignitatis esse novissimo de- Inclinabit sjquitlera Deus aniinum principis, et
prcheiidet cffeclu. Si quis enim eortiin altius vota aversura sua bbniiaieconvertet, ul regnura et sacer-
disculiat, inlelligel quia callide sibi graiiam ejus, doliuin paribus sibi iuvicein coopereiilur auxitiis,
et ipsi laboris ac delrimenti materiam praeparant in . mutuam sibi rever.entiain, muiiiain sibi exhibeant
futurum Ad hoc lolis anhelanl desideriis, lotis ar- charitatem. Si qtiis eniin provida prudenliae veleris
liiius elaborant, dummodo eorum non innolescat inslitula considerel, a qtiibtis tam religionis eccle-
inlentio; ut scilicet ejus qtiandoque potentia reprimi siasticac qiiani regalis cxcellentiae jtira fluxeruni,
possit,. ipsisque veliis delicloruin iiiipiiuitas, et nova cognoscet ea tanta sibi invicem rationis hecessitate
delinquendi licenlia reparetur. Horum quanto prom- connexa, ut pliirimam alterum de altero contrahat
plior est malignitas, tanto esl eflicacior ad iiocen- "I firmilatem. Unde si tpiid iiivicem molestiaevel inju-
dum; quia eis familiaritas occasionem prastat, et riaefuerit irrogatum, in euin qiri irrogaverit cOnstat
auclorilatem excelleniia subminislrai. esse verteildimi, quia neque pax Ecclesiaesine regno,
Prseler liaee si exiraneorum subsidia discretio neque regno salus poterit nisi per Ecclesiaui pro-
vestra consideret, in priinis ciim gratia slalitn effu- venire; In captit igitur aucloris reverletur injuiia,
sae liberalilatis occurruiii, sed 'poslmoduiii Ixdio ipsiitiiqiie sibi manus inlulisse novissimo comparc-
diuttiriiilalis lepescil affectio, ei liberalitas impeudii bil effeclu. •
quantilnte lassalur. Ontis quippe modicum itineris lnlerim si quid vobisserenitatis Cffiperilapparere,
longitudine certum est ingravari, et domesticaesar- occasionem veslra sapienlia non repellat, sed obla-
linse onus ssepepraqjonderal alienum. Haeret altius, lam promplo colligatis amplexu. Super quo si quid
diifleilitisque convelliltir, qui de praccedentibus me- traciandum inciderit, nolite siugulos.articulos iiimia
riiis adolevit affectus; semperque se vere.cundia sublililale discuiefe, quia subtUilas conlentioneni
repulat obligatam, donec saltein, qtiaepercepta sunt, parit," conlentio vero sopitos odiorum ignes quasi
uberius compensata solvantur. Conslat itaque deli- qttibusdani flaiibus exeitat el accendit. Non erii
cate tractandos esse quos ad beueficium ultronese ,„ vobis ad singularia recurreiidtnn, sed quasi genera-
gralia cliaritatis invitat. Ncc oblalum liberaliler- - libus' sludiosius inbaerere, quia salva re.s esl, nisi
pQCulumquis absorbeat alienura ! Sed citra votum pacliones specialiter expressae perimant libetiatem.
etiam largienlis manus continendse sunt, ne alienam Si eniin nos fidei pro fide profitemur, et reverenlise
vii tiiiein necessilas vel impudenlia nostra consumat. et obsequii debilores, si bona et personas nostras
Haec sunt quae bonumest veslram ssepius tractare honori el utililalibus eju« offerimus impcinleudas,
prudenliam, et ralionis inslrumeniis saepius expensa si regias dignitales, et antiquas consueludines, in
revolvere, et sic oninia.qua--i sub unum conferats quibus legi Dei non obviant, promiUiniiis observnre,
adspeclum, ut quid singula ponderis habeanl ple- non laedil, quia in his omnibus conira debilum nul-
nius de iierala possit collalione perpendi. lateniis oblgamur. Si ergo sub hac vel sitnili ver-
Caeleritm inedia vobis*erit via securior, ut nec borura concepiione pacem vobis et veslris bonilas
proposilum veslrum adversitatis auslerilas inler- divina paraverit, interprelationes verborum fttiuris
vertal, nec conscienlia verilatis obduret, ne vos vel rcservaie letnpoiibus, quia non ipse vobis lol mo-
pavor desperatiiin facial vel confidentia perlinacem.- vebit de cseiero quaesiioues, et vos in omnibus pole-
Tolerandum quippe est quod sine crimine potest rtiiit exper-iinenlapraesentia reddere cauliores..
fideique periculo lemperari, multaque ad lempus D I Sed neqije vobis apud bomiHes gloriam videaniini
dissimulare necesse esl quae statiin neqiieunt. einen- quacrere vel Irjiimphum, setfregi, tanquatn praecel-
dari, donec tranquillior vobis spiritus aurae lenioris lenli, omnis bonor,'oiiniis vicloiia coiiferatur: dum
nspirel. Non enim scinper eosdem diversa tempora tamen vqbis liceat coram Deo de conscienliaevesirae
repraesentant evehtus, sed praesenlia nobis quaiido- lestinioiiio gloriari. Ego vero fidele paci vestrso mi-
reslaurani. Circa con- nisterium ul devotus, ita proniplus inipendam, quo-
' que praeterilorura detrimenta
lingentia nihil slabile sibi potesl infirmitas bumana niatn ndversiiati vestrac, Deo lesic, compatior, et
prsefigere, nec de suoruin eliam niti possunl affecti- persqnam veslram et causam sincerae brachiis cba-
bus animorum, sed el ipsos forluitis casibus cuhse- ritatis auiplector. Certunv siquideui cst quod fotiu-
rere necesse esi, et ad singulos eoruin raolus sin- nani vestrani et personam oro IralriUusvestris velut
gtilas eflingere volunlales. Uoc. totis siquidem stu- (jiioddam bolocatisliini in odorein suavitatis offeriis,
diis cogtinlur exqtiirere, quod ab eis modo nullis ul Inbor vesler-nobis cedat ad requiem, inopia
polerat precibus impetrari, quia dexlerse Excclsi vcslra uostras rediinal facultatcs, et quod residiiiini
repentina niutaiio totain docet illico mansuescere libeiiatis est palientia nobjs, vcstra conlirniet. Pro<|
ferilalein. Sie esl ,: In liiaiiu Doiniiii sunt corda indc sic agendunt erit niilii, ut nie vobis priiiia facio.
«3 ARNULFl LEXOVIENSIS EPISCOPI 6$
profltear iiiiiiiicum, quia aniicum profilenli neque A diini, in crastino, si tamen anlelucanum crastinum
fidcs baberelur, ncc aliqttis prseslarctiir accessus. dici debeat, posl babila sacratissimx diei reverenlia,
Poterit igilurconciliando favori simulatiodeservire, accepla ab episcopo, cui adhaerebaw, benedictione,
nl utilitaii veslrae caiilius viitus operis et induslria mandato vestro iiistanlissimam adhibiiurus diligen-
sermonis incumbat. Proinde consolamini, quia de liani, Sylvaneclum veni, ibique dominum regem
advenlu ejus ad parles isias plurima nobis coninio- Fraiicorum de perquirendo vubis bospitio, qtiania
«litas incipil apparOre, quia prajsens efflicacius ab poiui humililaie, conveni. Solita mihi respondil
Iiis qui vos diligunl poterit implorari, nec indecorum benignitaie quod de vesiro negotio ita inter domi-
sibi repulare potcrit eorum auctoritali le Ecclesiae niim papam et ipsum conveneral quod vos usque ad
cedere, acquiescere consiliis, precibus inclina i.' Vallem Sanctae Mariae, Cisterciensis Ordinis mona-
Venit auleni aniini solilo mansuetioris, ul aiunl, steriumprope Pontisaram, accedere deberelis, ibique
quia animum ejiis, licet ipse dissimulet, quaedain subsistcre, donec ex communi. consilio proprlus •
prsesagaefuiurorum amariludines interpellant, quo- evocemini; nec esse interim super hospitio veslro
niam inlelligit in plerisque locis sibi scinlillas quas- multum laborandum, cuin ulrum illuc usque venc-
dam ad excilanda incendia copfoveri. Movelur enim ritis sit incertum. Ad bsec cum subjiinxissem
Francoiuin invidia, calumniis Flandreitsium, Wal- necessariam fore interim hospitii vestri providen-
lensium improbitate, Scoiorum insidiis, leirierilale liam propler tantuin undecunque coricursum, ne si
Britonum, Piclavorum foederibus, iiilcrioiis Aqui- forte veneritis, vos el veslri inlionesle vagemini,
taniae sumptibus, Guasconum levitate, et (quod respondil se, cum ad boc venliim fuerit, operaui
gravius cst) simultate fere omnium quoscunque dalurum, ul tam super hospitio quam aliis, pioul
dilioni ejus consiatessesubjectos. Suspeclam etiani veslram decel excellentiam, proyidealur vobis. Nihil
habet Roinani pontiflcis quam ipse motu repenlino - amplius ab eo polui extorquere, licet mulla insti-
cpntraxil offensam. Regnique siatus adeo de ab- lissem improbitale. Unde quafe hactenus a ine circa
seniise vestrae causa. confusus est, ut nec eccle- id acta sunt, vobis significo, veslram desiderans, si
siaslica nec sa>cularia suo procedant ordine, neque placet, iterum audire volttntatem. Doraus fratris
quisquam scialquid juri ecclesiaslico. quid sseculari mei vestra esl, sed a loco colloquii distal tribus
debeal assignare. Pro bis omnibiis proposuil primo leucis.. Ego taroen inlerini quod polero faciam, et
cum rege Francorum quibiiscunque conditioriibus niodis omnibus propinquius vobis hospitiuin per-
coiivenire, ut suo etjpsius terrore conjuncio faci- qujram. Sed mandali veslri advenlum sertnn accuso.
lius possil csetera cqmplanare. Disposuit etiam, iQ Accelerari rogo minlium, ut acceleretur negotiuui.
sicut aiiint, in plerisque niiiius agere, ut ad pacem Tempus enim breve est, et lumulius lanlus, ul vix.
ointiia dissiihulatis rcvoccnlur injuriis, et ipse celeri locus pateal qui jam non sil occupalus. Valeal do-
redilil ad reprimendam Walleiisium reverlaturau- minus meus charissimus.
daciam, priiisqiiain cum eis Scoti Briionesque con- XXXVL
venianl, et Albania, sicul propbelatuni est, incipiat. AD EUMDEM.
iiitligntlii. Venit igiiur irajierata Hiclurus, si fueril
sc.al vel audeal utilius aeslinians ali- THOM*Canluariensi arcbiepiscopo stitis EHNUL-
qui imperare, FUS.
quid ad lempus de fastu veteris supcrcilii sequesirare
Diutius exspectavi, si quid forle auribus meis
qtiam exspectare ut in perniciem ejus, quarpraedicia
insonuisset quod vestrae sanclilati dignum ducerem
sunt, qmnia vel pleraque concurrant. Valete. et vestros obli-
} Doininus personam vestram couscrvet incolumein, intiimire. Verum quoni.im video.vos
ei adversitatem veslram velociler ad secundos redu- vioni dalos, tanquam morluos a corde (Psal. xxx),
charis vestris
cal evenlus. Verum si hsec alicui duxeritis oslen- nec est qui consolelur vos ex omnibut
(TAren. 1), slupens admiror lantum charilatis de-
denda, nomen suppriinatur auctoris, quia, quanlnra vel
mea intersil, haec ad regis nolitiam non venire ve- Q feclum, cum ex his quos vel excellentia gradus,
slra experienlia non ignorat. Rescribite mihi cre- obsequium inultiplex comparasse videbatur, fideli-
bus et amicis ne unus quidem relictus sit, qui ste-
brius, sed secrele, ul quoraodo procedendum sil, sua ante
vestra me prudenlia. doceal, el curiosa malignilas leril in fide, qui noh curvaverit genua
Badl (III Reg. xix), omnibus quasi in communV
nostra invicem sludia non cognoscat.
senteniiam proferentibus obedire magis bomini
Salutatio mea manu Milonis. .
quam Deo oportere. Ftlii alieni mentiti tttnt vobis,
XXXV. filii alieni invelerati tunt (Ptal. xvn). El nisi qtiia
ADEUMDEM. populus, quem non cognovistis, servivit vobis, in
THOM*Canluarieiisi arcbiepiscopo suus ERNUL- audiiu auris obediturus (ibid.), ulique quati Sodoma-
rus. fuissemus, et quasi i/omorrlta timilet etumut
Vix apud dominiim Meldensem Iriduum peregc- (Rom. ix). Me qooque, si liceat hiagnis componere
ram, etecce cumlilterisvestrisWillelmusDuretent parva, forlunse similis premit indignalio lanla-, ut
Kalendis Aprilis advenil. Ad quaruin susceptionem nullus eorum , qui verbo sallem hactenus mibi
non minus gralulatus quam devotus ad obsequen- fuerant blanditi, nuntiis meis, fer quos hon semcl
C5 EPISTOLiE. C6
ros sollicilavi, nec ave diccre (II Joan. x), nee A / mihi ipsi conlrarius positus sim, el velut in parles
ulhim prorsus dare velint responsuro. Recens rioster divistis, illud in me sapienlis
cxperiar, quia nulla
archiepiscopus, cujus promblionein plurinium mihi pugna gravior quam illa in qua idem qui vincit
prbfutnram sperabam, ad graliam sui regis. nun- vriicittir. Hinc me praeterilie felicitatis uril menio- .
quam, ut audio, taniis viribus anhelavit; ejus nec ria. Summum enira infelicitatis genus est fuis'se
in niodico promissionis" fidem adhuc experior. felicem. Hinc praesentis adversiiaiis non tnm prcmll
Superesl igitur ui soli Deo bmnia committamus, ntigustia quam rubor confundit, ob quam et fratres
dicentes ci : i Domine, ad te sunt oculi nostri, mei elongaverunl se a me, et noti niei, quasi alieni,
unde veniet attxilium nobis (Psal. cxx). Judica cau- recesserunl a me. Quodque graviusest, facti sttmus
sam nostram, qui solus Paier orphanorum, et j'udcx opprobrium vicinis nostris, jtidicanlibus ad
oculiim,
vidnarum es, el judicium facis injuriam patienlibus subsannalio et illusio liis qui in circuitu noslrosunt
(Psat. CXLV).> Ego quidem, si domino raeo, cuin (Psfl/.-Lxxvin). NoveratJioc, qui dixil:
stim labiis incircumcisus el corde, loqui andeo, per ' Nonhabet
infelix pauperlas duriusin se,
enm cujus causam agiiis vos obleslor, ut vos a sol o Quam quod ridiculos homines facit.
borise conscientiae nulliis unquam lurbb dejiciat. (JUVEN.,sat. 3, vers. 152)1
Nec moleste feralis quod quasi privatus vitam B J Ad cxaggerandam demuin lantse confusionis
• igno-
•agitis , olim frequeniia clientelae circumsepiam. miniam opponitur eorum non solum impunitas, ve-
Qusectinque mundns irrogat, ipso allior susiinete, liiin et gloria, qui hujus turbaiionis vel aclores
imo despicite; in omnibus gratias agite Deo, ciijns exstiterunt vel incenlorcs insultanlium
nobis, et
misericordia vos ad praesens a lumultu sscttlari qtiasi dicentium : f Hi snnt, qui stiain jiisiitiam sta-
scgregavii, ut vel modicum teinpiis in conlempla- luere volentes, jiistilix regis noluerunt esse subjecti
tione ducatis et qniete, et cum Maria, quae optimam (Rom, x). Propleiea dati sunl in
captiviiaiein, et
partem elegil, ad pedee ejus sedens verbum ejus au- possess;ones corum in inanus iniinici. > 0!) qttos
diaiis (Luc. x). Snpplico, Patcr et doniine, ttl de nundnnse protervilatis moius sub .-cquilalis norniam
salute veslra, sine qua nihil iiiihi jticundtini in vita, redigendos, cum veierum auctoritas exqiiisitissimis
ct de statu vestro, cujtts Fncolumitas siifficit ad asserlionibus multimodo labore
desudaverit, dertieii-
meam, servum vestrum certificetis, et veslrae scripio1 lise arguendus esset, si quis corum rationibiis vel
beatiludinis consolari diguemini, ut corisolalione auderet refragari, imo vel approbare dctraclarei.
veslra panpertalem mcani sestimemflivitfns. Charis- Verumtamen cuni ad ipsum passionis dolorem re-
sime Paler ei domine, bene valetc.
Q currilur, sensus prseponderat audilui, sensualilas
. XXXVII. praejudical ralioni, et sic aut incurriiiir Ucdiuiu
AD EUMDEM. vitae, ut signipolens ille propbetarum cxiiiiius cla-
Dominoet Patri stto cliarissimoTiiOM^E,Dei gralia mct : Obsecro, Domine, tqlle animam meam [Num.
Cantuariensi archiepiscopo, ERNULFUS fidelitim ejits xi). Aui boni propositi via forte dcseriiur, itt ct
miniinus, in spiriiu fortitudinis scientiac consilio David, vir secundum cor Domini, dical: Mei au.em
regi. - peite moti sunt pedes, pene efjusi sunt gressus mei,
In olio laborioso conslituliis, ntillum aplius cre- quia zelavi super iniquos, pacem peccatorum videus
didi mihi remedium fore qtiam vobis, Pater, aliqtia (Psal. LXXII).Quod si in his el aliis viridibus lignis,
scriptitando lanquain praesenii loqui, qiti tamen utpote secus aquarum decursum planlatis (Psal.t),
jugi meditatione, dileclione singulnri praesens,lolum abundanti videlicet Spirilus sancli graiia debiiatis,
mei cordis liospiiioltnn merito vindicastis. Placeat hujus confusiouis vices aliqnanlulse turbalionis
igilur serenitati veslrae a seriis ad nostras naenias causam cernimus exstilisse, Jesu bone! in nobis
ad horam converli, el bis pro ine scriptis paiiltilum aridis, vel, ul verius dicam, putridis quid fiet, qui-
temporis indulgere, qui pro vobis innumera abis bus illa foniis aelerni venaiol saxorum obstruitur
legenda (ulinam lam efiicaciter qnara diligenler!) D I opposiliorie quol peccalorum ponderibus aggrava-
conscripsi. Sed nec aeslimet quisquam lisec de cti- mtir ? Nain, etsi niagnam ex Scripturae sacrae lectio-
riositaiis superfluo vane procederej qtiae cl sollici- ne, velut David. in cilhara psallens, Cbristi in
tudo filialis de statu Palris oplans instrui dictal, et nobis consolalionera operetur, cum lamen ab ea vel
propriae necessitaiis causa snggerit, non minimum vacare necessario coginiur, vel lorpere negligcnler,
suo palrono saltera. exposila reportalura solalium. quasi cithara reticei, et spirilus nequam, quem
Laboriosura, inquam, niibi cst olium., quocfei gra- carnalem sensum non incongrue diciinus, sinuii
vioribus animum molestiis pulsat, quo niitior rebus Saul, id esl concupisceiiliam noslrara, superbiae
perendis materia subesl, et rarior negoliandi me caterisque vitiis deditum rursus exagilat, ncc
excilat occasio, uticum prophela nierilo dicam: exslirpari facile est ad plenum, quod tam crebris
Ecce in pace ista amariludo mea amarissima (Isa. assultibiis repullulat redivivnm. In hac sane jtisiis-
xxxvm). In ipso eleuim, ut ila dicam, actionum siiiii Creatoris area, multa conftise miror, et cou-
silentio familiari quadam inquietudine lumulitis qucror accidere, in qua libertas servire videlur,
suborilur cogitalionum, longe multipliciiisoccupnns, foiiiiiidosuccumbere, servi(usdominari,elpostrcmo
infeslius dislrahens, altius evotlens, pracserliiii ctim vilissima pedisscquarum, ncc mininix virtulum
'
07 ARNULFIXEXOVIENSIS EPISCOPI CS
respectu digna, forttinatn dico, ipsi reginae juslilire A pra:senti viilebar habcrc. Ail cujus potenliaegloriam
polcnter imperal, vim inferl, injtirias irrognl, lor- nec ipsi potenles poterant, ncc ipsi sapienies nove-
iueiita mulliplical, propiiiim rjtis, quod esi iinicui- rant aspirare. Sane Paler, quia universa haeclan-
que suuin reddcre, qunnlum in ipsa csi, evacuat, quam nibil hnbcnles in Cliristo posscdislis, qui
elqtiodcunqiie sibi libiium esl, in eam conridit, et corde eorum nflluenliaennllntenus npposilo, ea pro
^iTOgal iinpunc liciliim, dum solvendos ligal, li- Cbristo ingrnente nccessilnte forliier alijcristis.
gnndos solvil, nocenlcs cxaliai, innocenlcs premit. Eienim iternm : Joseph in manti mulieris impndicse
Siiiim qtiippeinnncenlia:csseqtiis nbnnat iriuniphal s palliiim reliquit (Gen. xxxix), adolesccns rejecta
pracmiiiriicoronae? Quid bac, Deus bone, confusione sindone nudus profugil a persecutoribns Cliristi
prodigiosius? Quid boc prodigio mirabilius esl ? (Marc. xiv), dum vos praeelegislis, abjeciis, ttt di-
Quitl hoc mirabili vel eflica.ins ad movendum, vel clum est, rcrnni t nipornlium sarcinuljs, qtinsi qui-
innocentius ad subvertendiini ? Unde nnn immcrito bnsdnm ad iter vestrum impeditncnlis , nntltis cl
illa sapienlis lacrymosa conquesiio: < lleu grnvem expeditus cruccm veslram tollere, Cbrislum sequi,
sorteni, quolies iniquo nddiiur soevo gladius ve- in domo Dci abjcclus esse, qtiam cum saeinlo
neno. > El Salomon : Cum impii siimpseiint prin- gloriari, et in tnbernftculis pcccatorum liabilarc..
"
cipalum, gemel populus (Prov. xxvni). Ac ne foric in Ita itt illud prophclicum cl evnngelicum in auribus
nffliieiiti, trilaqiic ninicria prolixa nimis evagemr mcis proclamare non lam ore qtmm opcre vitlea-
oraiio, rcdetiiidum cst ad cor. Et ne sermo sobrie- mini : Mihi attlem adhwrere Deo boitnm esl, pnnere
lalcin excedat, aul mcns a scriipulosa qnaeslioiniiii in Domino spcm meam (Psal. LXXII). Et qnid
crcpidine in praccipliium Uevolvalur erroris, nlro- prodest liomini, si mtindum tiniverstimIttcrelur, ani-
biqtie cavendum, ne foiie in Creaiorem vclle refnn- tna' aulem stiw delrimenlnm paliattir? (Maflh. xvi.)
dcre videnmur, quod ex noslrn in nobis niimis csl Ilic est scrpens scnens, ad quein tcnlaiionibiis vclut
infirmilate, sub cujus oculis ntillus niolus temera- serpenlibiis viilneraltis, respecttim habeo. ILccest
rius, nnllus evenlus foiiiiilns, qiioniam in snpiemia pelra, ad qiiam cnrariim acnlcis obsilits velul spi-
fiincta disponit ab aeterno pro-isa (Sap. i). Quae nostis erinaeeus sjiero refugium. Pelra enim rcfu-
profeclo rcrttm dispositio non idco minus ordinatn, ^iuin erinaceis. Alloqnin vivns absorpliis inier
qtiia catisa ejns nobis incognila, imoeo niajori pro- inoiitios, desperaios scilicel, tpii Dctim non laii-
seqiicntla fidci picialc, qun nb humansc rationis dnnt, hnbilnssein. Depulniiis esscm cuiii bis qui in
cognitione reniotior. Jndiciu Dei abtjsstis mtilta inferno suiil. Respiciens fui ad ndjiiioriuin liomi-
(Psal. xxxv), quac solus ille novit, qui abyssos in- ,Q niitii, cl iion csl. Vere malediclus liomo, qui confi-
tuelur, ct scdel supcr cliertibin. Tandein a gcnc- dit in Iwinine, el qui ponil carnem brachinm sttfim
ralilale ad id qnod mc specialiter confingit, tlesccn- (Jer. xvn). Superesl igilur, ut in eum solum respi-
dcndum esl, et de ea sorte, qtiae nie caUerosquc ciamus, cui soli dereliclus. est pnttper, qu.i solus
noslros pariterinvolvit, conquerendum. Sed frustra, laborem^considcral cl doloreni (Psnl. fx). De cso-
quia ncc casus noster sublcvnnlcm invcnii, ucc lero uniiin esl, Paler, ul salva pace veslra loquar,
quercla consolaiuem ex omnibus charis noslris, quod omui iribulaiione gravius suslin'"0, inipatieii-
forlior in mc dc die in diem tiibuialioiuiiii leni- lins porto, vehemenliiis doleo, quod, cniii sacpissijne
peslns instirgit, ci aliquid cal.iinilali meaesupcr- nuniios veslros discurrenles-videani, nec-lilieras
additlit bodicrna, quod non babuil hesterna, et de visiialionis, ncc saliem verba saluialionis per ipsos
crasiina vereor, ne et ipsa fial hodicrnn delerior. ex parte vestra recipiain. Slalus vesler aileo niihi
Dom.inus Rolhomngcnsis nggravavit niamim siiain est abscondilus, ac si ntinqiiani a vobis vistis, vel,
super me, quia vos in persecutores nostros justa quod Dcus avertnt, vobis essem invisus, ncc tle
aitimadvcrsione vcstram aggravaslis. llltid lanlilluin vobis mibi scire dalur nliqitid, quod non publica-
benelicii, quod amio praierilo mihi gralis promi- vcril faraa, ul linic deimini mihi novum adveniat,
'
serat, iu pracsenti negni. Grntis dico pro lempore, D cnm nputl alios fueril aiili<|itatuin. Mementoie,
licct tiiilii debitum pro ratioue. Temporalis principis, Paler, qjiia ego sum, qni vobiscum pondus diei ct
quam limel, prsetendit oflensam, qui poiius telerni - sestus suslinui (Slaltli. xx). Novil Dens, quod lotis
Judicis cuncta cernentis atlendere debuisscl scn- viribns in conscienlia ptira vobis adfui: ulinnin
tenliam : Deo potius obcdiendum quam hominibus tam discretc qiinin devote, tani fcliciier quam fide-
(Acl. v). El illud : Mihi vindiclam, et ego relribuam, liler! Alii, fere qiiotquol vobiscnm suni, in laborcs
dicit Dominus (Rom. xn). Et fortasse in bis om- meos introierunt, laciaiilur praesenlia veslra, refi-
nibus nulla posscl ratione dolor mitigari, ncque ciuiitttr verbo, erigunlur excmplo, nec invideo. Non
cniin dedit mihi Deus cor lapideum, ut percussus rogo leinporale subsidiuin, quin suflicit mihi pn>i-
nnn sentiam, altriltis non doleam, nisi et inprimis pcrtas mca. Non quacro, uisi ul invocetur tanluiu-
me digna faciisrccipere, elpeccnla mea mulia gra- modo nomcn vestrum super me cl graiiae vestrae
Pater sanclis- securus vivam, quae hac teihpeslnte mibi sup?r an-
vioramcruissecognoscercm;cl advos, ct
siine, rcspectum hnbcrem,qui voluntarie sitslinclis, rum et lapidem preliosum miiliuni dcsidernbilipr
quod ego coacttts sum in inerito, qnod ego meriius. dulcior super mel et favuni. Liccat milii saliem per
De cujiis plcniltidinc toltim inibi defluxcrnt, quqd in iiiicriiitntium audire, qnod aiiis vidcrc daltir, ut
' ' ' ' '
69 EPISTOL.E. . 70
vel nflliclo Domino mco condoleam, vel consola- A , exslriisse cognoscit. In oninibns enira non tam re-
tionis ct spei, si qtta esl, paiiiccps exislam :Sicti( qnirenda snnt opern, qnam affecltts, nec atleo qniil
el xrumnse, sic et laboris (II Cor. xi). Me sxpiiis fcceris rcquirendiim csl, quantum qun feceris vo-
atl vos ire volenlem revocat, Deus scit, non tam lunlate. Sic esl: iiileiitio operi nomcn
imponit,
itineris diflicultas, qnam ne.his, aptnl quos ntcttn- Irabilque factum ipsinn poiius dc anitni qualilalc
qite sttsteiUamini, oneri sim, cum niagis vobis ex- subsiantiani, qiiam de biiieficii qiiiintitnle. Jnde
jiediat paucis csse contenuim, qitatn luniultii cir- est qtiod pro magisilo Meschino nmico- et anliquo
cumsirepenliuni iiiqutetari. Agite ergo, Patcr, agile sodali nostro, precesrvesiroe porrigo sanctilnti, ut
conslnnter, quia non inchoanli, sed jierficicnli co- veteri si quis est niiimi rnncore deposilo, exoi'iilum
rona debeliir. Jtixta illud : f Finis, non pngna vos mcrcar invenire super pelitione illa, super qua
coronal. > A sacrilicio vesiro •cum Abrnbnm aves litleris eiinm aposlolicis inslriiclus Piclnviensi
abigens tisqtie in vesperum, ne laborem vesirunv Ecelesiae supplicalrit. Proinisil hiibi quoniam cx
volatilis gloria: tollal, ne qirando dicat inimicus boc nunc vesiro se totum laiiqoani magislri cl pa-
vester : Prwvalui ddverstis ium (Psnl. \v)\ Ouiiiia Iris uancipabil obsequio, ut si quid de pnrterilo
opera veslra referalis ad Deum, ttt benetliclioneni negligeutiiis; vel incoiisnltitts aclum cst, fttiiirt
riiereamiiii, quin bealus qui tcnebit et allidel pur- B I tcmporis oflicia rccompensent.
vulos suos ad pclram (Psnl. cxxxvi)^ id est ad _XL.
Cbrislmii opcra su? referel, et in ipso probnbii, ADDOMINUM TAT.AM ALEXANDRUM.
qui esl lapis ojfensionis et pelra scaiuiali (I Petr. Doniimis Reniba Aurcliaiiensis amicus nostcr
i:). Ne credalis omni spiriluij sed prius probale . est, niulnisqiie obscqttiis plurima nobis iuviccin
ulrum ex Deo sint. Sermo jactaniisc, acliis praeceps, sumus charilate conjiiiicli. Inde cst quod noslris ail
procul sint a vpbis. Ctim siimina gravitale,'et in praesens nptul niaj'eslalem veslraiu prccibus petiit
consilio oinni.v faciatis, ul modestia veslra nola sil atljiivari, ea niiiiirum fiducin, qnia novit
qnod vota
omnibiis hominibtis. El sic in eo vincetis, qui ail :. uosira apud beiiignilatem vestrnm desidcrntuni
Confidile, ego vici mundum (Joan. xvi). Quod ipse crebrius consequuntur effecltiin. Privavit euin sen-
vobis concedal,' qui omnia potest, cujus caiisnm lciviia vcstra-praecentoria,* qtiam habebal pro de-
agiiis, Jcstis Cliristus Dominus nosler, charissi:ue liclo quodam, quotl, sicul ipse.asseril, non de ma-
Pnlerxt domine. Bcne valete. litia qualibet, scd de soln simplicilate cominisit.
XXXVIII. Exjstiitiavil enini facluni illud ad lenorem jura-
ADLUDOVICUH REGEM FRANCI^E. r( nienii publici non spectare, neque se rer.gioncm
Clinrissiiiiodoinino stto Lunovico,regiFraiiCorum, cretlidit excedere sacrainenti, si non coniniunicabat
ARNULFUS Lexoviensis 'Ecclesiac humilis minisier, aliis quod singulariler de sola ipsius voluntate pen-
saliitemel devotum cumonini devolioneobseqiiiuni. dcbai. Convenlus aittein a fratribus non restilil ini-
. Lauificavit animam meam lalor .prsesenlium gau- probe, itec superbe respondit, sed statim errorem
dio diu desiderato, gaudio qnod tani nos quam cac- suum, si tamen- error erat, ad ptiblicam voluit
teri fideles regiii Francoruni longis siispiraviiniis corrigere voluntalem. In- qtio si cerlttm esl nec
desideriis, et nttnc crebris exsultniionibug snstipi- praecessisse maliiinm, nec superbiain succcssisse
nins adimplettini. Visitavil Deus plebem suain, delicti qiianlilas lines clemenliae non cxcedil, po-
toliqtie regno Francoruin misericordiae stix viscera lcritque ex hoc n.unc Romani pontificis misericor-
palciecil, tltim et cerluin vobis l)a;rcdem iiistiluil, dia snbvenire, in qua nobis divina boniias et re-
ct jtistum universis regni Francorum priiiialibns incdittni salutare conslituii, el Tefugium singulnrc.
dominum ordinavil. Nirlluseiiim eiit adeo superbiis Siqiiidein quaniiim nd cnlpam sntis vintlicalmn
aul contumax, qtii illi dcbilum faiJUilatumtlelreclet esl, quia honiiiii verecundo ad majorem poenaiii
impendere, qtiem de carne veslra"ad regni noveiit confiisio, quam magna etiam deirimenta proce<lit.
gtibernacula procrcatuin. Conservet oinnipolens D I Porro cum ei ad veniam simplicitas, nihilominus :id
Deus personamAestraro, regnuin stabiliat, sobolem- graliam devoiio suffragatiir, quia vertim esl ipstim
que vestram vobis el nobis in lempora mttlliplicet scnipcr Romanae Eccleshe secundum faculialem
longiora. C.fiierum pro latore prsesenlium Bemardo siiDiii Imniilibiis obsequiis inservtsse. Pro oninibns
supplicamiis, qtiatenus ad id quod dominus suus itaqtie quac praedicta siinl liducialiter acceditnus nd
ei legayeralbbiinendum, nostras sibi preces seutial rognndum, et qnin gloriostnn nobis eril lantum a
profuliiras. dignatione vcsira henelicium inipetrasse, ct juciiu-
XXXIX. difm aliqnid consolatioiiis amico jn tntita aniiirittt-
ADARNALDUM PICTAVIENSEM ARCH1DIAC0NUM. dine perquisisse.
Qttod aliquid a vobis censeo postulandiim, ctim' XLl.
pclllionis honeslns, ium vestra3 benigniiatis inlni- ADDOMINUM PAPAM ALEXANDRUM.
tus, non praecedenlium facit confidenlia merilorum. Qtiibiis periciilis exponcre, quibus impcndere la-
Verttm si operis exhibitio non praeccssit, paulo boribus personaiiv ineain destiiiaverini, ul meierer
inintis lamen sibi vidcttir meruisse devotio, qnae ad ad sublimiiaiis vesine vcnire conspecitim, novenint
'>mnia si occasio processissct, promptam se scmper hi qtti procincliitn nietim nd tcrras pcragramlas,-
71 ARNULFl LEXOVIENSISEPISCOPI T2
ei mnria pariter cxploranda viderunt. Iiurus eram, A riirn sanctitas et prudentia suis meriiis lanue rei
sed iter meum divulgato fama praecessit indicio, posset initia consecrare. Quoriim studiis tanluin in-
ut facile mibi possenl insidiae prscparari. Ego eniiii .ler varias tribulationes snncltim opus excrevit, ut
homo sum cui celebrem miilise cansse contiilere inter omnes Gallicanas ecclesia illa cceperit de no-
noiiiiain, et cni apud hostes Ecclesiae plurimam biiioribus illius ordinis sestimari, si quis circa eos
zelus justitise contraxil invidiam, sibique credercnt hospitnlitntis gratiam vel ordinis vellel attendere
successisse, si in pcrsona mea cl malignitaii suce disciplinam. Porro ne qua posseloriri saeculaiita-
satisfacere ct vestram possent offendere majesta- lis in poslerum revocandae suspicio, el qtiia potior
tetn. Retinuil itaque me rex noster,qni niea quidem fructus poteral de regularium administratione spc-
voliintate prtecedetUe miltebal, negoliaque sua rari, slatntum est et RomanscEcclesiae nihilominus
parlim distulit, parlim minoribus nunliis perferenda aucloritate firinatiim, qttod in, regulares personas
commisit. Intra pecius itnque menm mnjor anhe- sicut praebendae, ila et archidiaconaius, etomnium
lantis desiderii fervor exseslual, dilaiionem banc reritm tam poleslas quam administratio conferre-
quasi vulnerati cordis affeclione deploians, qttod tur, ila nimirum, til onmes obvenliones deberent
pedes vcslros amplccli, et sercnilatem vesiram inibi in commune referri, ne cupiditati dareiur occasio,
non dattir oculis praesenlibus intueri. Facio interiin si eas liceret privatis usibus npplicare. Quod a!eo
quod possum, el me lotuni honori et iililitati Ec- vernm esl ul, defuncjo sa>pediclo episcopo, enra
clesiae, quoties occasio refulgel, impendo, lanla qui successil episcopari Ecclesia Romaiin nulla
siquidem volunlale, ut a plerisque de imniodestia ratione perraiserii, donec eumdem ordinem in pro-
videar arguendus. Animo enim diligenli nihil salis pria persbna professus est, el quod ipsum in Eccle-
est, neque magna devotio cujuslihet operis exhi- sia lide boua scrvarel jurninento corjioraliteriii-
bitionc placatur, sed suos scraper in anlcriora co- tervenienle lirniavit. Tanlus siquidem favor rcli-
naltis extendit, boc vobis apud me studium, hsec gioniscxsiitit apud eam, nesiatusc niirerc, quod ab-
contiiiiii Inhoris inslaiitia, hic irrevocabilis persc- sil! capul aenetim ipsius opificio diceretur aflixum.
veranliae vivit affectus. Vcrura episcopus iste qui ad praesens, Doniii.o per-
«XLII. niiftente, successit, dctesiabilem coucepisse prx-
ADDOMINUM PAPAM ALEXANDRCM. dicalur nffcclum, sciliccl plantalioneiii hanc peniliis
Est quiiJdam in quo mnjeslalis apud vos rcus evellendi destruendique botitim,quod fideiinm devo-
inveniar, nisi vestram fidelibus indiciis prsemu» tio, quod auctorilas principnni, quod snnciorum re-
niero sanciitalem. Habuil Ecclesia Sagiensis epi- (^ ligio, quod Ecclesise Romansc privilegia duratnro in
scopnm , cui me fratcrni sanguinis nccessiiiido pcrpeliium analhemate (irinaverunt. Quod si lotmii
coiijunxil, sed arclius gralia bencficienliae liberalis a discrelione vcsira non poteril impctrare, archi-
astrinxil : liic cum pnedicinro Ecclesiam susce- diaconatus saliem ad saeculares sludebit revocare
pissel, magnam temporalibus curam, majorcm personas, scilicet ut habeal carnalis affeclio quod
spirilualibus bomo sancius impendit. Ipsam igi- nepotibus tribual el propinquis. Sed hunc ipsura
lur ibesauris ornatam, iustruclam sedificiis, pietatis specie palliabil aflecluin, diclurus ecclesiam
possessionibus reddidil ampliatam, adeo quod pro ' illam idoneas non habere personas, quac talibus
xni canonicis quos saecnlares appellanl, ipsis- sufiicere probcniur ofliciis, lanquam si sanctte sim-
que pauperibtis, mqriens ibidem xxxvi cano- plicilali praevalcre debeal sxcularis astutia, aul tle
nlcos regulares cum omni sediliciorum sitflicien- ecclesia Sancti Vicloris, aut Sancli Rufi, vel aliis
tia, ct redituum copia dereliquit. Cuinqiie eara similibus personse noii possint aucloritnte vostra
in temporalibus nobilem reddidissel, in spiriluali- ad hsec oflicia dispensanda transferri. Et ego qui-
hus semper nobiliorem studuil exhibere, vir mngni- dem Ecclesiacillius archidiaconus exslili, ipsius-
ficus el oinni stfnctitate laudabilis, cui nec sancti- que benellciis edttcalus sum, ipsius insiitulionibiis
iasm&gniricentiamlolleret,nccmagnificentia sancli- 1) cruditus, jiislumque esl ipsius me semper dctri-
tatem. Quod bonum a prsedecessoribus vestris, vi- liientis occurrere el utililatibus debita diligentia
ris nposiolicis, Honorio primum, poslmodum inno- providcre. Sed etbonmn quod lanto domini el fra-
cenlio, denique Eugenio ei Adriano coepium est et iris mei laborc conlractum est, bumeris meis stis-
firmalum, praecedente siquidem gloriosissimi regis linendum memoria fralernse charitatis imponii,
Anglorum Henrici devotiorie, qui magna (54) ob propler quod inler me et episcopura loci illius ciun
eamdem causam ecclesiae bona conlulil et prae- dohiesticus noster exstiteril, niullisque a me bcne-
cepti regalis valiluro in perpeluum munimine ro- ficiis sit prseventus, noviter esl oboria discordia,
boravit. Cumque res hsec a praediclo viro religio- quia fralrum illorum injurias suslinere non pote-
sissimo Honorio traxisset initium, ab irreparabili ram, eique ad ordinis snbversionem, opem el con-
viro lnnocentio meruit incfemenlum, cujus aucto- siliuin non praeslabam. Unde illum el eos qui cum
ritaie prsediclus episcopus clectus ab ecclesia ipso sunt lanquani adversarios noslros et manife-
Sancli Victoris Parisiensis personas nccejiit, qua- slos bosles snpienter accipite, quoniam uitrices liu-

(^4) B. oin, magna.


73 EPISTOLiE. 74
gtia) ncqiie fidem, ncque facilem promerentur au- /\ inier cos nnlla fides esl, sic nullus vcrse charilaiis
dituni. Quod si forte preces aliquse snper hac aflecius ; uniuscujiisque sludium est, alitim qtiibus
causa vobis porrectse sunt, secure tanquam sub- potest modis excludere, ut solitariae sibi familiari-
replitias scstimale, neque necesse esl Ecclesiam lalis privilegium gaudeat acquisisse. Accessurum
aliquod proplcr eas pali dispendium, quoniam ad sibi putanl quidquid alii fueril derogalum, proven-
coiiservandara vobis fidem et gratiam ejus a quo lusqiie snos reputanl aliorura sempcr utilitatibus
missas sunt, salis erit absque omni offensa si in obviare. Ego igiiur qui quanlura damnosa sit sus-
propriis postulationibus ftierit exaudilus. Ad sum- picalio principum, licet innocens, frequenlibus de-
mam loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis et Irimentis aguovi, occasionem ccnstii poslulandam,
cinis (Gen. xvm). Jucundum sit ei eloquium meum, qua vel ah eosicut qtiandoque mitterer, vel aliqua
ul pise posiulatio volunialis optali gratiam conse- me trabere neccssitalis inslaniia videretur. Quse
qualur effectus. Domine, pcrsonam veslram pu- quiadiflerebaiur nihil enim onerosum niihi vestraj
blica commendal opinio, animosquc et aures om- giatia benigiiilaiis imponii, mittenduin duxi, ut
nium operum vestrorum exspectatio curiosa sus- diligentis abscntiam legatio sujiplcat, quae bene
pendil dtim malignan ii materiam venalur iniqui- " meritse majestali vcslnc devotionem ineam, tam
las, et gloriam nomini veslro devolio fidelis inqui- viva voce quam litleris repra:senlel. Vester siim
rit. Absit igilur a vobis ul praedecessorum vestro- sanctsc RomanaeEeclesiae tam verna quam filius,
rum sancla plnnlalio vcslris convellatur manibus, ctijiis me assidue reminiscor exbilaraium gralia,
vcslris viribus exstirpetur! Absit ut per vos lot Ro- praeyentuni beneficiis, honoribus amplialum. Nibil
- litaiioriiin poulificiim anathemala dttcantur in irri- unqtiam par tantae dignalioni referam, nihil digntim
litm! Absil ut per eos remotn saecnlaritas ancto- tot merilis exhibcbo, sed ctsi non debilorem operis
ritatis vestrae sentenlia revocelur! exbibilio, perfccla tamen chariias coiisuniniala;
dcvotionis absolvit.
XLIIL XLIV.
ADDOMINUM PAPAM ALE-XANDRUM. ADGILBERTUM LONDONIENSEM EPISCOPUM.
Rcgressus ab Anglia ad pedes vesirse bentitudiuis Lator praosenliuin amicus.noster esl, nostrisqtie
ampleclcndos debui ctictirrisse sed exspeclanda pelit precibus aptid vos adjuvari, coqtie instaniitis,
fuit occasio, qua me magis traxisse necessitas vi- quia confidit qttod preces nostrsc apnd charilaiem
derelur, quam devotio pcrduxisse. Animus siqui- vestram uiilein sine dilBcultate sortiantu.r effectum.,
dein principis nosiri aliquantulum ab ea,- qua san- Q i Gaudet quod amatori justiiiae veriiatis sit dele-
r.iiaiein veslrain olim complexus est, charilate gala cognitio, qttod precum nostrorum suffragio mu-
descivil, adeo ut inter familiares suos quandoqne niltis accedit, ut in proventum ejus apud vos sin-
conquestus sit se ipinorem in vobis quam sperave- cera fralerna? religio charilali concurrat. Licet au-
rat gratiam invenisse. Ait in opporlunilalibus suis tein pluralitas inslrumentorum viam possit aperire
vos esse diflicilem, in poslulalionibus scnipiilosum, judicio, omnem lamen absolvet leslium numerosi-
accepios vobis esse et jugiler in Curia dcmorari tas et verilas notoria qnacstionem, deseiiaque pro-
quosdam, qui mendaciis suisgloriam regiae sereni- vocalio moium judicis excitabil, qtiam scilicct ad-
latis effuscanl. versarius bujus censuit opponendam, eo qtiidcin
Conveniie siquidem ad aposlolicam sedem ex astu, ul ei vacaret affeclatnm rapinam in bor.a
muitis partibus multos, quorum aures illi prava; pauperis licentius exercere. Verum qtiid in malje
veneno malignilalis inficiitni, ut sic opinionem fidei possessorem sine lilulo, snper principali
cjtts quasi transmissa ad omnes genles delalione causa; quid in deseriorem appellalionis_supcr sum-
denigrent. Furtive quidem id agi, ut iniquitalis plibus et expensis dccernendiim sil, vestra peritia
operanle mysterio quanlo magis res silentio pre- non ignorat : ne scilicet vis aul dolus impunila
nienda dicitur, tanto diffundalur in plures, quan- © prsetereant, vel imraerilum paliatur innocentia de-
toque secrelius agilur, lanto silefficacior ad nocen- triiiienlum. Porro negotium vobis in expcdilo Ro-
dum. Non lainen arbilratur id de vestra conscien- mani ponlificis collocavit auctorilas, sublato nimi-
tia vel volttnlale procedere, sed eis de diutuma rum appellalionis obslaculo, in quo sibi caltimnia-
'
apud vos commoralione paralur occasio, et auda- tores plerumque occasioncm vexandi conslituuni,
ciam coraparal assiduilas imptinita fallendi. Addit el refugium evadcndi. Nunc enim parebit vobis,
impelratu facile quidquid ab ejus aemulisiinploratur, licel invita, quasi quibiisdain terminis circura-
vota aulem ejits cxquisila* subtiiitatc Uiscuti, vel scripta raalignitas, cum nec ad pra-sens forum
taediosa dilatione suspendi. Si quos ergo de suis noslrurii possit excederc, nec severitalis vestrse •
viros aucloritatis loquor ad praesenliam vestram senleniiam declinare. Valete.
vcnire contingat, hi qui familiarius ei assislunt, XLV.
incerlum suspicionis malttin (35), fallaci slatiin ADABBATEH GRISTANENSEH.
adulalione conlirmanl. Constievit eiiini illtid liomi- Qtiaiius decimus mensis agitur, vel forlassis
nuin genus de niinimis raaxima fabricare, ct sicut exacttts est. ex quo ad aliud regnum et trausma-
(35) B., in malum.
PATROL. CCI. 3
75 ARNULFILEXOVIENSIS EPISCOPI 78
rinas regiones a monaslerio tuo sine episcopi tiii A i lum impendiftir, quidquid vel animus cogitand»,
bencdictione ct conscientia discessisti. Quanta au- vel operando corpus vel /acullales conferunl ero-'
tcm intcrim idem iiionaslerinm in spiriliialibus et gnndo. Hoc igilur apud vos judiciuni mihi perse-
temporalibus detriinenta perpessum sit, et fratres verel et grniia. Vobis hihiIominus<apud me prp-
sentittnl, et tola regio protestatur. Nunliatur vero missse devotionis non lepescet affectus, ul scilicet
nobis le in Anglia nihil nisi liles et calumnias alter in alterius opporlunitaiibus monitore non
cxercere, el cunt gravi monasierii ttti snmptu, sine egeat, sed zelum chariiatis allernae coinmunicali
utili catisa totam disquirere regiohem. Super quo offlcii probet effeclus.
revocandum te duximus et in virtute obedientiae XLVjI.
injungendum,-ut infra Kal. Atigitsti disposilis re- ABEPISCGPCM ENGOLISVENSEM.
bus illis utililer, ad monaslerium revertaris, liisi Latqr praesentiuin filium minorem euiili ad scbo-
vel infirmitalc, vel tempestate marina fueris impe- las ayunculo coiiiiiicndavit, raltis quod ipstim ad
dilus. Nosse etenim debes quod propensior cnra propensiorem ptieri cgram propinqui gratia san-
aniniabus esl impendenda quam rebus. Ideoque nisi guiiiis-inclinarel.
infradiem assignatam veneris, nosiibi niandatuni Ille vero bis quse ad exhibitionem pueri compa-
miltere severius oponebit. 'B raia fuerahl, profusius erogatis, ptierum ipsuni cui-
XLVI. dam clciico nomine pignoris obligavil,. licet con-
ADWALTERUM ALBANF.NSEM EPISCOPUM. tractus cjusmodi nee de jure tenerel, nec bohis
Qucrinioiiiam qiiam ex lilieris, quas' milii avobis eliarii moribus convenirel. Libera siquidem persoiia
novissimc destinalas accepi, gratam adinodum ha- siuc proprio conscnsu non potuil obligari, puerum-
bui, quia magis excital graliam, quain delicltim que id aetalis cOnsentire non posse, veslra perilia
arguere videbalur. Queslus eiiim eslis post aliquot iion ignorat. Cscterum non tnntum sortis, sed etiam
cpisiolas vesiras, imllum vos a nobis accepisse usurarum iiouiine retineitir, factumque tamenorme
rescriplum, el nos dcvotioneni vestram inter cac- iion a sacculari persona, sed a clerico -qnodam,
leros non nisi verbis comnmnibus salulasse. In ipsoqtie doniesiico veslro, vel domesiici filio fieri
qtto intellexi qtiod bcnigiiiias vestra multo desidcrio pia:d:calnr. Miranlurqui andiiinl liaeea vobis inler
ad complexum itobis muiuse cjiariialis occurrit, ipsa sancii episcopatus vcslri primordia suslineii,
quodego miiltis quaesisse sitidiis, multis debueram quaj nec jiisliiise rigor incorrcpta relinquere, nce
cbsequiis rederaissc. El fecissem, nisi occasionem impunita debuit severitas eccle:iaslica praeterire.
mihi contulisset (30) abseutia, quse mibi semper r( Clericus etenim vesler' nianifcsle de plagio confi-
hactciuis oplaiuin veslra; screnilatis invidit aspe- telur, scd el. usuras quas detesiatur Ecclesia nibil-
cfum. Mngnum erat milii, si jvraesens in oculis ve- oniintis impudenter exposcit. Quod si usuras, quo-
slris gratiain invenissem. Majus est quod eam mibi iiiaiii odiosat*suni, in sumpium exbibiiionis impensse
ullro usqne adOccidcnlis noyissima tle(stinalis.Pul- puero malignitas asitita convertii, respondemus ubi
. cbruin sane el praedicandac lihcrnlilaiis oflicium, prittcipalis obligatio sublala est, puerum de acces-
imllis iinpensiini mc.ritis, nullis redeinpium preci- soriis iion leneri, sed eum injuriarum competcre
bus, iiullis beiieficiiscomparattim. Nibil in co cst potitis actionem, qnod ingenuum puerum , libera-
quod beneficii miniiat majesialcm. Aptid alios si- libus ariibus npplicandiim, subducliim palri, propo-
quidem acliis mersc libcraliiatis cvanuil, scd ubi- sitis non periniserit ofliciis applicari. Deniqpe ego
a
que iiilerconlralientes aninios negnlitim geriltir, . ovem mcara vobis, laiiquam a judice, advcrsus
diiin sp.cs crediirix et debilrix gratiae res compen- confiteniem de ciimiiiibiis instanlcr exposco, vo-
sant. Magnuin taincn est bodie, si qttis amicoruiu bisque providendum esl, ul circa hoc vobis sincc-
riias famse, non cbaritasfraterniialis, puero debita;
incrilis'pari pra;iniorum compensaliohe respon-
conservelur affectus,. quoniam si rciini per
deni, mnjus esl oiime meritum animi iriagnitudine D pielatis
praevenire. Pncvciiistis autein nie, vesirumque culpani veslram, quod absil! contingat elnbi, nos a
tnntse (ligriaiionis scstiinalione lecisiis, per qiiam rep fortassis in jiidicein actione subsidiarin conver-
niihi judicium exislimalionis veStra:, et dilectioriis lemur. Quod si non ulciscendum delictum hoc, setl
" exhibctis affectuin. Multv inter eos mansuetudo vestra potius decreveiit cora-
igitur milii de judicio
cxistiinaiionis veslrae crcscil elalio, niulla de ponendum, patri jurato, quoniam vir bouaeopinioiiis
confiileniia gratiae securitas ad omnes prseparatur esi, lides indubilala poierit adhiberi.
evcntiis. Magnuin siqttidein est judicium simul ct XLVIII.
grniiamnieruisscpiiidei(iis,ci!iii alterum illuslrctad ADARNALDIJM BON.SVALLENSEM ABBATEM.
gloriani, alieiiim proficialadproventum.Quidergo? Litterse quas novissimas vestra mibi charilas de-
Quid.retribuam Doinino nico pro his qua? allribuil slinavil, apud euin qui perfercndas acceperat. ali-
'mihi? (Psal. cxv.) Nempe toluin devotionisaffeclum, quandiu subsliteruni. Unde faclttm esl ut eas nou
quo nihil niajus offerri, nihil impendi gralius, nibil- profecluri, uee proficisccnlis acceperim, sed pro-
polesl pretiosius sestimari. Hoc cleuim impenso to- fecti : quem nec >.resatulare possem, nec si quul
(30) U'., tulissel.
n EPISTOL^E. 7S
concepissem animo rcmandare. Feci ergo quod po- A toptaret oppoi tunilatibus inservire. Bene autem nc-
tui; holocatislum obtuli pro vobis medullatum 'bis in hac parle providentia divina consitliiit, quod
(Psal. LXV),quqd sua iiimirum pinguedine compla- . cum ' sapienliam veslram ad alias parles inultorur.i
ceret, ipsaniqiie oblaiioiiem devolus impingiiaret 'desideria traherenl, ipsa vos nosirse praesertim
offerentis affecltis. Holocausium., inquam, obluli provincise
I reservavit. Justum sane est ejus vos po-
medullatuin, in qtib scilicet medullam divinitatis lissimum ' bbligari muneribus, ejus necessiialibu,
corporea species bbunibraret, procedensqiie de in- 'inservire, quac vos suis aluil uberibus, suo fovi|
tiiui cordis medulljs oralio suaiii sacrilicio contine- 'aiiiplexti, suis honoribus anipliavit. Mihi vero b'e-
ret melodiam : hic enim ille vilulus saginatus est nignius indulgentia divinse propiiialionis arrisit,
(Prov. xv), hic mons ille. coagulatus el pingiiis qtise nie ab amico nec diversitate professionis ah.
(Psal.'L\\n); hic Christus ille unclus oleo exsultatio- jtinxit, nec locorum distantia separavit : sed iic-
nis prse parlicipibus suis, de cujus plciiiiudine licet quasi conligua posilione coiijtniclos, ad frequentes
oinives accepcrint, ipsa tamcn effusio non miiiuit comparavil occursus, ul ad communicaiida profusse •
effundentem. Nihil offerri pretiositts, nihil efficiicius cbarilalis oflicia ipsa locorum occasio serviat, et
potest, nihil ei qui offerl, vel ei pro quo offertur propinquitali corporum nihilominus propinqiiitns
utilius, si dignilati sacriftcii personarum indignilas B ^ respondeai animorum. Inlerim profusis desideriis
11011 obsislit.Oportet eniin offereiiiem puras manus et devotis oralionibus arbilror iiisislenduni; tiJ
inferre, nequod impreciabile es|, oinniqtte venern- inilia. consecrationis veslrse divina benignilas felici
lione dignissiiiium, vel sub prelii recitjai vilitalem, secun.!ei attspicio, ei ad cxsecutionem episcopalis
vel causis indignioribus expandatur. O|ioriet euni oflicii vos exuberaniis gratije viiiule cotifirinet.
prn quo offeiinr fule recogiioscere, cliarilaie.com-
L.
plecti, proseqni desiderio,.totamque sibi fn eo di- • ADRICARDUM DE ALMAR.,
viiwe proplliationis Dduciam cbllocare. Tlis aiileniI ' PR*eENTOREM LINCOL-
. . NfENsEM.V '
concurrenlibiis utriusque partis versatur liiililas, ttl
Licel pro lalore praeseuticm A. vestia: pr.tsens
qui pro aliis offeruiil, pro se ipsis inveniantur of-
ferre. llagnum sane, ptaedicanduroquebe.neficiuni,' sujiplicaverim charilaii, preces tamen ccn ui litieris
qnod erogaluin alii proficit, ipsumque nihilomiiius prosequendas, ut quaiitiia-tein desidorii mei tatn
vivae vocis nlloquium, qiiani lillerai uin instaiuia
adjuvat erogantem. Qupscunque enim sacerdos ef-
fusa-charitaiis laliludine compleclatur, lotutn si.mul. .decIararel.Sper.it hie inipciratis a ine lilleris, a
oiiiiiium, lotunt uniuscujusque esl sigillatim, nec' "Q vobis impeirasse quod pbstulai, quia tjnasi ccrtus
. inlegrilalerii dividit communicalio plurium, nec so- est preces meas apud dilecliouem veslram ojilalo
nullaleniis frustraiidas effectri. Cuniqnc solus cha-
liiliia[eiii minuil particioatio diversorum. Sic esl:
lolus libi Cbristus iiiipeiiditui, loius mihi, tolius- rilatis alTeclus onineiii possit inter nos foi'mas3e
quc iii solidum le coliaoredein liaeredilatis admillil, fiiluciam, accedit taincu quod tilililalis vestnc de-
!
qiiain lotani niibi iiihiloininus reproniittit. Quod trimenla non qua:ro, quamvis graiia inca vestro
enim spirituale csl, neque lermiuis circumscribilur, judieio qua;Ijb.ei' plurimo proycnlu dispeinlia re-
ncc aliquibus angusliis coarclalur, nec impensuin, coinpenset. Facietis itaque cum bil.uitaie qtiod pe-
rarescit impeudio, nec aliqua potesl iutegritatis suae; tilur, ul ipsa facilitatc nierili quaiilitas aiigeatur,
detrimenia senlire. Tolum itaquc pro vobis obluli, quia saepins oflicii liberalis exbibiiib creat vcl fir-
lotuiti proveutui nteo. nihilomintis reservavi, cuin, mal araioilia; veritatem. Licel ciiim ipsa in stia
scilicel uirique sic cesserit in salutem, ut ei ilerc siuipliciter pyniaie consistat, lameii exlrinseua fre-
vestrum cum prosperitaie.dirigeiei, et nvihi gra- quenler accessiorie dislraitiltir, adeo ul injiiriis
linm diyinse propiliationis augerct. - . iiiitala deficiat, el quasi dclini:a beneficiis conva-
lescat. Porro, ipsii plerumqtie (37) bcneficiis odla
XLIX. < conquicscunt, el mirabili uiulatioue in conliarios
ADiEGIDIUM EBR01CENSEM ELECTUM. L
Benedictus Deus, qui ad episcopale vos vocat olfl- verlunlur affeclus. Siquidem necessc esl diligns
quem odisli, si euiu ad meliorcm affecluni a pri-
cium, et ad onera nostra pariler coinpoiianda con- slina maliii.i
dncil. Gaudcmus plane vestra ad bonorem debitum ' tiansisse coguoveris, affecluraqiic luuiu
merila promoveri; sed majore gaudio coinmovemur, aliena sibi fonnidabil affectio, ut semper diligenteni -
el oderis odiciile:ii. Oportet igitur ut sibi
quia sapientiam vestram ex boc nunc totaro scimus diligas,
utilitatibus Ecclesiae mancipari. Me vero coinniutie iiivicein bene utiiusqtie conscientia respondeat,
gatidium juslum esl speciali laeliiia celebrare, quia, ideoque ultro citioque abscondila; voluntatis argu-
menta procedant, quia operibus credcndum csse
personara meam bonitas vestra speciali seniper di- -
leclione complexaest, et egb ad honoris vestri pro-,. ipsa nos evangelicac dbcirina veritatis instruxit.
ventum lotis semper desideriis anhclavi. Concurre- .. Semper diligenlis animus ~ad alterius est quam ail
bant siquidem hinc inde alterna mutuac charilaliss sua vqla propensior, et pra:veiiiri desidiam repuians
officia cIIin alter non magis suis quain alierius IS toia semper festinat diligentia prsevenirc.

(37) B. om. plerumque.


79 ARNULFl LEXOVIENSIS EPISCOPI ' 80
LI / cortim disciplina coiiteu.iiiltir, in quibtis bene coiii-
A
1DPAPAMALEXANDRUM DE DISSOLUTIONE MONASTEHH positse mentis opera non videntur. Augebat auda-
GJISTANENSIS. ciamquod eis in clauslro neccssaria non daliantur,
Esl in episcopatu cui, Deo permittente, deservio, sed ad recompensationem stibtracta: necessitaiis
nionasterium quoddam noraine Gristanense, quod liberior eis evagandi licentia laxabatur. Solent enim
aliqunndo suavitatis odorera circumquaque diffudit: htijusmodi personse paiienlius inopiam portarequam
sed in diebus abbatis istius mcrita diu laboravit rcgulam, cta prselalis suis peceandi liberlalem quan-
infamia, sicut prsesentes vidisse conslat et remotos talibei (38) egestale mcrcantur.
audisse. Nec enim infra domesticos parieles coiut- Ad hsec, ut nulla ciseflluendideessetoccaSio,abbas
neri scandala potucrunt, quseprocedente temeritatis sa-pius qtiasl ad dispoiienda bona monasterii navi-
audacia , publicis offerebanlur aspectibus, ct per gabal in Angliam,-ttbisine consorte degens ei judice,
ora publica personabant, quoniani fratres loci illius gtilae et laieri, sicut dicebalur, indulgens, parum
' ab operibus ejusmodi nec tiihor Dci, nec hoinininn aliquid praier vagos discursus, et lites supervacuas
reverentia cohibebat. Quorum qtianto maj'or iinina- excrcebat. Ubi novissiuie per conlinuum fere bien-
nitascxstilil, tanlo Iaiius celeriusqiie fama discur- . nium detnoratus, episcopalis ediciinecessitaleredu-
rente vulgala sunt, majoremqtie apud onines con-, clus csl, stalutnque nionastcrii deteriorem salis
traxit offensam, quod palam lanla a sanclnario pro- qtiam Teliquerat reversus invenit. Ctimque siatim
cedere maliiia videretur. Siquidem iiulla vel modi<a ccepisscl monachoriim contentionibus infestari, fe-
erat inlrinsecus regularis observaulia disciplime, slinantcni redire prohibui, nisi ordinato monaslerio
minor extrinsocus exhibitio charilatis, quia nec prius inihi pcrsohas idoneas quse curam gererent
hospites agnoscerc consueverant, nequequidquam vicariaesollicitudinis assignasset. Ipse "vero episco-
pauperibus imparlire, sed ipsas etiam cohimunis pali, quaei prsemineo-,attctorilate neglecla, et de-
inenssereliquias, ad impendendum privatisaffeclibus biioobedienlise, de ctijtts exhibitione vinculojiirata;
dissoluiionis impudeniia reservabal. Parva siinl I rofessionis (enetur aslricltts, sine conscientia mea
bscc, sed ad sapguincm prorupit insania, ut a niilla reversus est, nemine domi relicto qui scirel vel
specie criminis manus cortim servareniur immunes. r.nram ordinis gerere, vel teinporalia dispensare.
Constat.eos in clausiro strictis invicem concurrisse Quod slatim roiscrabiliter-ipse rertim declaravit
culiellis, sicul cicatrices vix obduclac, et rccentia evenlus : quia is quem procuratorem reliquerai ,
quoque vuluera proieslaiilur. Ac nisi de cultellis ,< ebrius in refectorio super ccenam duos dc fiatribus
eerwm pttgionem provida susttilisset anliquitas, sse- QC cultello percussit, alqueabeis est inconlinenler per-
pius usque ad alternas eiiam morles intemperaiilia tica.quatn casusoblulil, inlcrfeclus. Quo faclo ve-
dessevisset. In monaslerio ipso immersam aquoe leruin criininum renovala memoria, ab onjnibus
frigidiori mulierem vis algoris exstinxit. Ulenim nii- omnia quasi sub untun reduccbanltir aspcctum ,
racula facere crederentur, et quibuslibel commcntis, oranesque pubiicae existiinaiionis et famie judicio
sxcularium-personarum frequentes invitarent ac- conderanali sunt, qui nullus erat quem nocentem
cessus, sanitaiis remedia promitlcbant ei qui se iion fecisset operatio vel consensus. Itaque ejicien-
incanlalae ab eis r.escio quibtts carminibus, aqtia; dos omnes plerique dixerunt, ei personns novi ordiuis
seplies suslitierctunincrgi.jEgra itaquemulieraquae penilus inducendas, ut ei in istos vindicaretejeclio,
glaciali frequenter iinroersa inier manus compri- el ordinis observaniiam-novoriiiii instiiutio restau-
menlium moiiaClioruin congelata decessit, dura vim rarel. Porro ego ejeelis interfecloribus, quia sic tani
algoris aegritudo non sustinet, el profana religio ratio quam mettis polentiae ssecularisexegit, ad mo-
naluram potius irrilal ad perniciem, quam Dei nti- mentumquaemihi visa sunt disponendadisposui,ncc
sericordiara pd salulem. Minislrum coquinae cum, eiiini quidquam perpeluiiiii constiltii polerat, cuin de
debilum pronus exscqueretur ofltciiiiii, quidam e niilio eoruin satis bene vel fania vel conscienlia re-
monachis inierfecit, quia dicebatur aliquaudo de 0 spoiiderei. Feci tamen quod polui donec foiiiore
nimia illius circa uxorein suam frequemia murmu- consilio possit omnis planialio, quam Paier coe.es is
rasse. Cerviccra itaque ipsius adacto tolis viribus non plantavit, avelli. Vestris hoc reservatur mani-
pisiillo grandiore coufregit, et innoxio sanguine btis, veslris erit viribus adimplendum, quiaei quod
pulmcnta, qua; lam ipsi quam caeteris frairibus pa- radices aliius egil mantis non praevalenl imbecilles.
rabaiur, aspersit. Super quibus cum ego saepius Snper quo si ad communia lotius fere regionis voia
abbatem charitale debita commonerem, nec enini respicitis, ii quos ad pcrpetuam dissoluiionem par
severius cogere permitiebar, dissiinulandum potius conviclus,:iIiernique consensusgratia foederavit.-sc-
quam dislinclione monastica censuil occurrendum. gregandi sunt, et sigillatira per regularia monasteria
Dedit liaque dissimulatio remissa fiduciam, qtii sibi dispergendijUtoccasionem peccandi, quamde pravas
nibil non licere credebant quos nec ratie propiia, familiaritalis consortio qtisesierunt, apud ignotos dc
nec alicna correptio refrenabal. Porro nulla abbati divisioneet diversitate conversalionis ainiiiant. Coin-
disciplinm restabat auctorilas, quia etiam a rcprobis mtiuevoturaesi, ipsique etiam prineipi coinpl.iccret,
(38) B., ouamtibet.
81 . EPISTOLJE. 82
'n regulares canonicos monasteritiiii transformari, ul A j, Magnum cst quod ad horam subvenil iiuligenti,
ipsa species ordinis innovata, plenius omnem possil majiisquod iu dicsaunosque renascittir.quod ut sae-
lollere veiuslalem, et cseteraexempli severilale mo- pius conferal frequenli revolutione denuo rcforroa-
nasieria terrcanlur. Sutil enim aliqtia, quorum in tur. Sane beneficiuni hoc non minuitur" lempore,
tanlanitlissolulioprorupitaudaciain, ulconfusionem sed augetur, proveniusque perseverantiain redivivae
suaiii deprehensa etiam non agnoscat iniqnitas, sed eonservat industria largitatis. Mtilla simplicem do-
indurali-; fronlibus seniper obstinatio convalescit. natioueni commoda prosequenlur, loliesquedonauim
Sic autetii locus ille in statum dignioris ordinis ex- iri videbittir, quoties novi redeuniiuiti fructuum
siirgeret, el ubique semper quasi prsesens esse apo- manipuli congerentur. Majus eliam esl jus aliquod
stolica severilas crederetur. Praeterea provinciam donasse quam corptis : qttoniam jurafrequenli per-
nostrain frequeniibtisinonasleriis, ipsisque nobilibus eeptione subnixa sunl, simplici vero tradiiione cu-
certum esi abundare, canonicas regulares paucas juslibet corporis donatio consummalur. Jus dedislis,
habci, ipsasquepauierrimas,adeo ul ad quserendum necitius munificentiae vestrse gratia prseleriret, ut
ordiuem illtim jileriiniqne noslrales oporieal ad re- sicut apud vos virtulis non lcpescil affeclio, ita pro-
giones cxtraneas demigrare.Bonum itaque plerisque * rogata in perpetuum liberalitatis vestrae beneficia
videretur, si paucitas iiioiiaclionini dissoluta in mul- B convalerenl. Pra:lerea liberalilali prudenlia discrc-
titiidineni regiiiarium excresccret clericorum, etcoi- lionis accessit, quoniam ei dedistis, cuj'us vobis ho-
locatis uliliter eis qui ab insliltiliotie materna dcsci- nestastc.]j'usinduslria,cujus sedulitas ofliciosacoin-
visse noscuntur,caeieri materno possent gremio con- placuit. Nec ignolae personae, nec inulili contulistis,
tincri.ne lanquam ablactati ad ignotarum malrum si ei cujus merila'praccesscrant et sequenlur, qui
severiores depellanlur amplexus. Siquidein hoc facio vobis aninio et eorpore ad cumulum gratiarum refe-
in nocenies ulilis vindicla procedet, qnae sublata rat actiones, ui jtirc dehealis de exteriori fructti ct
corporibtts peccandi licenlia, lotum ad salulem conscientia teslimonium gloriari. Ego tainen iinpen-
conferel animarum, et ad consecranda novellaeplan- sum quodfecistis potius mihi repulo.quia quodprius
lationis auspicia proniora favoris ptiblici vota con- differebaiur, ad prima statim intercessionis meae
currenl. verba concessum esl, ut meam specialitcr ex eo
. Lll. videremini gratiam affectasse. Sane uiajor exslilit
ADABBATEM CRISTANENSEM inexhibendodonatoris hilarilas, quara in accipiemlo
Qtiol scandala, qtiae iletiinienta domui ttiae ex desiderium postulanlis. Pulchrum sane elprtcdicati-
catisa absentiarum luaruin provenerinl, tuafralerni- dura beneficium, nulla suspensitm dilatioue, iinllis
j
las non ignoral. Super quo cum rem ad nostram -rederoplum precibus, nullis merilis coinparatuui.
certum sil diligenliam pertinere, praecepimus te va- Nihil in eo fuit quod beneflcii minueret majestalem.
gos cohibere discursus, et debilas supe^rgregeni libi Praevenistis nte quiomnesoccasiones venari decre-
comraissum vigilias vigilare : nec ad remoias discc- verain, ul vos irapenso quulibel liberalitcr ollteio
dere regiones, nisi prius disposila domo persorias praevenircni'.Igitur me debitorem me maguificeniia
nobis assignasses idoncas,qusecuram doiiius inlerim veslra consliluit, itt ex hoc nunc solvere debeam,
gerere possent, eique in spiritualibus et lemporali- iion donare, quia qttod bene merenli rependitur,
bus ntilirer providere. Tu vcro neglecia episcopalis illustrari do;ialionis uoniine non merclur.
aucioriiate mandali, irao lua et aniinarum libi coin-- LIV.
missarum salute poslposila, sirtc uosira coiiscientia ADDOMINUM UENRICUM REMENSEM ARCBIEPISCOPUM.
disccssisti, ncmine domi reliclo, cujus res aul pro- Phiiippuin veslruin de Chaumont cum apud nos
videnlia clirigipossel aul diligentia gubernari. Unde, in Rothomageiisi moraretur ecclesia, bonesta con-
sicul ad tuain eredimtis noiiliam perveuisse, tot in versalio notum nobis reddidit et acceplum. Aoce-
eodem locb postmodum probra comniissi sunl, ut dcbaladgratiam quod in actibus ejus regii sangui-
.et regionem nostram scandalizatam esse conslet, et D nis excellenlia rcfulgebat,dignamquelanianobiIitaie
nionasleiium lurpiler infamalum. Pcr pracsenlia liberalisprudentiaformabaliiiduslriaro,ul aliossicut
iiaque scripta tibi mandamus, ut infra vicesimam genere.sic moribus excedere videretur. Traxiteuni
diera post acceptionem praesenlium litterarum, re- et desideriis nostris abslulit magnitudo vcslra, ut
mola Oiiinioccasione redeas, nisi aul maris incle- propinquis genere fieret conversalione propinqnior,
menlia, aul corporali, quod absil ! fueris inlirtiii- yestrisque cujtis totus estinancipaius obsequiis, apud
tate detenlus. Alioquin ex ea die ab oflicio altaris magnificeniiara veslram doctriiiaeprovemuin facerei
et introitu omnium ecclesiarum, ea qua libi prscemi- ct fortunae. Exsultaviligilur, el se in itiuliis bcm:-
nemus, le noveris auclorilale.suspensum. ficeniiam vesiratu sensisse gavisus esi, lanto" sane
LUL alacrior, quanto de printiiiis, gratise vestrae inajor
ADLAURENTIUM WESTMONASTERIENSEM ABBATEM. potevatde futuro fiducia proveuire. Iiiteriin lameu,
Pro Siinone nostrogralias vestrae refer-ocharitati, sicui ipse lacrymose conqiieriliir, mota est adversus
quia ipsuro innatse vobis bonitalisoculo respexistis, inuocentiaiii ejus veslra sereniias, et a concepla spe
ipsique beneficium non leinporale, sed in longiora elongatus est aliquaiUulum amicus et proximus.nisi
dtiraturutn lemporaprovida muttiliceniia prastitistis. quia desperationem excludit sinceritas conscieati;e
'
85 AHNULFILEXOVIENSIS EPISC0PI 84
ctvestrse si qtiid atlmissumcst humilis ct dcvota j \ criminis prbmisissent: licet ipse novas iiiiniicitias
patienlia disciplinac. Prreelegit enim apud miseri- recenlibus injiiriis cl freqnenlibus maleficiis com-
cordiam vestrnm deprecationis pnrtibtis uti niagis jmrarel, arbilrari se nominis sui fantam et gloriam
quam conlenliosis excosniionem litigiis inataurare : raalediclis senutlortim respergi posse, el cpnfingi id
quia, sicut magnanimiias vesira superbiae cedere ex ejns consciciilia processisse, scd oiniiipolenleui
nescit, sic Irurailitati nqn suslinet obviarei Sane Detim se leslem invocare in .aiiitnam suam, quod
duin nobiscum esset, intellexii saepitis quod pitiri- opus nefandum,. necsua voliiiilale,-nec conscien-
mam nobis in oculis veslfis gratkam bonitas divina lia commissttni esl, nec artificio perqiiisiliini, nisi
conlhlerat, quse tanlo praedicabiliorest, quantb de foiie in hoe delicium sit, quod adlitic minus dili-
graluila liberalis animi veslri bonilnle procedit. gere credebatur. Super hoc qnoquc scjudicio Ec-
Preces ilaque noslras de loiiginquo qnserendas cen- clesia; prorsus exponcre, el huiiiililer sttscepiiirum
snil, ut eas possilnobis vehit aliquoi acceplabile quidquid in eofuerit salubnier stalucndum. Coui-
munus offerre, quaienus nostra culpam ip'sius,si qtta municato igitur consilio in boc uiiiversoruin con-
esl, inlercessio redimat, clad indnlgeniiam moium sultalio conquievit, ut sedis aposiolicae sapientiam
scveritalis inclinei. Siqnidem gloriosum eril vohis et auctoritateii) consulerel, quain spiritu sapien-
tantam apud majesialem 'veslram graliam gratiae ]S li«F, el poteslntis pleniludine Chrisiiana fidcs.prar-
pleditudinem invenissc, ut eliam a nobis in alios dicat abtindanlius redundare, et apud eam suam
copiossedileelionis-vestraeredundel nberlas. studeat innoceiitiam inodis lcgilimis el canonieis
LY. approbare. Supplicamiis ergo, quntentis secundtim
ADDOHINUM PAPAH ALEXANDRUH. (PoSl lltOltembeali daium a Deo vobis spirilum consilii et forliludinis
T.homaf.) laiiti sceleris auctoribus securidum farti immani-
Charissimo domiiio et Palri ALEXANDRO, Dei gra- lalem severitas veslrn rctribtial, elsiiam iiniocenliam
tia catiiolicae Ecelesise siininio pontifici, ARNUI.FUSregi pielas apostolica in stntu suo velit nffcctuositis
Lexoviensis Ecclesf.e liumilis minisier, salutem el conservare. Omnipotens Deus personain vcslramEc-
ilcbilnin cum omni dilcctione o!:edicniiam. clesiac suseper mulin tempora conservet iiicoltiincm.
Cum aptnl rcgem noslrtim pariter congregati de LVI.
rnngnis Ecelcsiae, regnique ncgoiiis traclaturi cre- AD DOMINUM PAPAM ALEXANDRCM, PRO GILBCRTO
deremnr, siibiius nos de doinino Canluariensi ru- LONDONIENSIEPISCOPO.
mor lamenlabili moerore perfudit, adeo ul in mo- Vencrando domino el Patri suo ALE\ANDRO , Ca-
incnio secnrilas in sluporem el coiisiillaliones in tbolicaeEcclesiae summo ponlilici, ARNULFUS, Lexo-
suspiria verlerenlur. Per aliqubs eniin ab Anglia C viensis. Ecciesiae bumilis rainistcr, saluiein cuin
rcvertentcs cerla relatione didicimiis, quod qiiidam omni dcbilae obedienlise et devotionis affectu.
inimici ejus, crebris, ul aiebant, exaccrbationibus Personam domini Londoniensis apud excellen-
ad iracundiam el ainentiam provocati, icmepe in euni liam veslramililigcntiuscommendare supervacuum'
irrupiibiic facta, .quod slne dolore dicere non pos- duxi, quia quod publice nolum est, nec accusatioiie
sumus ncc debemus , personaiit ejus aggredi et solcmni, nec multa commendaiionis instantia cer-
trucidare cmdeliter perslilernnt. Ad regis deni- tum est indigere. Siqnidem plenitudo virltilis ejus
que notiilam rumor iiifanslus quibusdam p.erfereti- et scientise tot apud nbs ehiiuil argumenlis, lol
libus penelravit: quoniain ci non lictiil "Ignorare, siibnixa suffragiis lol utilitalibus approbala csl,
quod ad ejus vindiclam jtire poteslntis et gladii nl quod in multos dignalio diviiia distribtiil, hoc
videbatur specialius periinere. Qtti stalim in |i'imis in ipsum maj'oris aflluenlisegratia cunmlarit. F:x-
r.efandi sermonis iniliis ad omnia lainenialionum ccdit in co apnd nos oninem comparalionis jnvidiam
el niiserationum gencra convcrsus,. rcginm prorsus cum frugalitalis indtis:ria,"liim prserogativa scien-
niajcslalem quasi cilicio immtitatis el cinere, mulio tise, linn religionis integril.is, adeo lit ncmineni ei
forlins amicum exhihttil, qtiam principcm, stupens civjusquam.audeat praTerre priftstimplio,vel cujus-'•
iiilcrditm et posl sluporem ad geroiitis acriores ct quam praslnniiofihus meritis mcrita coacquare.
accrbiores amariludincs revolttlus. Tribus ferc die- Traclus 3sl tamen jam diu hotno sanclns.in eau-
bus conclusus in cubiculo, nec cibiim cnpere, nec sam, et scrmonibus odii circiinulatus, ct expugna-
consolatores admittere stistiimit, sed mcestitia pcr- tus <estgralis, et invidiac qu;B5lionibus iiifestaHts.
niciosiore voliintariaih sibi perniciem indicere per- Tracins esi, inquam, homo saneius iii caitsam ; si
tinaciler videbamr. Miserabilis crat nialorum fa- lamen causa dicenda est, ubl nullani politit contra-
cies, et anxia vicissiludo dolorum, qiio.niain qui diciio facerc qusestionem, ubi niilluiii liligium ,
sacerdolem lamenlabainur primilus, de regi.s sa- nulla judiciarii ordinis forma processit: ubi sine
lute conisequentcr coepiinus dcspcrare, el in alte- reo et tcste idem actor et judex soliinriam fQrmavit
rius nece miscrabiiiter ulrumquc credebamus in- de singulari voluniate senientiam. Felicem se iste
tcriisse. Porro qtierentibtis amicis, et episcopis elomni donatum bealiludine judicaret, si eijudex
maxiine, quod eum ad se redire non pcrmitlcret, stitts audilorii commuiiis aream inipertissei, si pi-
respondil se meluere ne sceleris anciores et con;- tattts venire, si conventus respon.lere, si denique
jiliccs velcris rancoris confideniiaimpunitaicm sibi dubium experiri poluisset senteiitiac fatalis evcn-~
&S EPISTOUG. 86
tum. Sed in ipsuni de alio regno, de transmarinis A J sulatu reducalur ad formam, quod cujuslibel inso-
partibiis, de Ionginquo seilicel yelul in occullis sa- lcnlia vel imperitia denigravit ad culpam. Siquidera
gitta transmissa est, el bostis dum prseyideri me- quod aclum fuerat vestrse nimiruin discretionis
luit, gladiiim protinus capiii iiescieiitis illisil. So- aucloritale correctum esl, accepto scilicel ab isto
ieni palres fitiorum deliciis virgam prius adhibere juramenlo, quod in lempore vobis complacito,
quam baculum, et si correclio. inodcrala non profi- super bis de quibus agebatur, mandatis apostolicis
eit (39), severiora poslmodiim flagclla consumunl. obcdiret. Stabat ergo vir innocens sub vestri secu-
Ulilius fuerat pepercisse personaer in qtiam seiio- rus exspeclatione mandati, sed posleribr cmisla
veral""totam scandalizare provinciam, quia ad bo-' cst scvcrior qui.lem priore senlenlia, nulloqhc man-
iium pacis noii lam. pccna uiuus quam mulloruin dalq, nulloque pracmisso cujtislibet vocationis aut
gratia profuisset. Videlur de motu aninii magi.s coiivenlionis alloquio , in idem' vinculum , imo
quain de charitate processisse quod faciutn csl, fotiius Iitleris niaj'estatis vestrae relrusus cst, ei-
qiiia tolam se proliinis ad poDiiam irrogandam que reinediuin mnnsueludinis vestrae, in quo respi-
ppientia praesidenlis effudii, niliil rescrvans in rare cceperat, esl ablalum. Mirali sunt qui audie-
postertun, in qtio vel dispensare prudenlia possel, r.tnt lanliim adversus imioceniiain.personac, lanltim
yel misericordia subvenirc."Fueral forlassis priinunv & ' advcrsus ordinem jurisprudenlisc vestrae subripi
ab episcopali suspendendus officio, ab altaris mi- potuisse, cum ipsum a religione juramenli nulla-
nislerio prohibendus, o liii.inibus scqueslrandus ipnus descivisse constaret, nec ipsum poslmodum
ceclesisc, ut conlumnx novissime glalio ferirelur : in aIi.[ttojudicialis experientia condemnnssct. Cer-
nec-ad perniciem frairis libentius cucurrisse, sed Itiiit esl, el omnibus rcgni illius incolis manifesttmi,
cogi viderelur invilus. Neutte eiiim saliitem hoini- hoininem sanclum in his quse male acla sunt nihil
nis velle credendus est, qui festiuat ad sanguineni, vohinlate, nibil consilio, nihil ope deliquisse ; ei-
sed delinqiienles eccle iastica eliam censura prae- que generale tcslimonitim de pura omniuro con-
nitinii, ut scilicet libereniur dilccii, quos pretiosi scicnlia perhibelur, ipsum ecclesiaslicis sempcr
sanguinis redcniit effusio, el fugianla facie arcus, praeceplinnibus fideliler obedisse. Sane yerum cst
ut.in coniumaces tanlmn spicula superbe provo- lain ipsum qunm alios inctinibenlis poientiac ve-
cala descendanl. Qubd si eliam ceiiuin sil traris- hemcniiain limuisse, iiiajorisque periculi necessi'ia'e
iluni litteris et b galis ad eum pervium non fuisse, compulsos dissimutasse plerumqtie, et saspius exlii-
sed omnem viam legilimis edictis ssceularis po:en- buisse mo.iestiam quam rigorein, el tanquani setlu-
t.ia?ierrore praeclusam, delicium alientiin innoien- „( ciores moium polesialis consullisaliqunndoblandiiiis
liae isiius praejudicare iton debuii, r.cc ipsi dejttre delinisse, ril eis vcrilalem justiliae, quatcnus id fieri
poluit pceua quam non merebatnr infligi. Vcruai- poieral, purilas eonscienlise reservaret. Profecto in
lamen est delusa poleslalis astulia sagacitate per- nrticulo diei illius vidimussialum Ecclesise partiutn
fcrcntium aliquas ad ipsum littcras, et mandaia nostrarum sub lanto discrinvincconstituiutii.utscis-
venisse, qiiibus lotji diligentia paruit, omnibus sci- surae quanlilalem nulla polentia, iiullaediyiliae.iiuila
lieel vel denunliatis ptiblice, vel effectttidebito man- possel ad plenum diligenlia resarcire: nec cxsors
cipalis. Porro, si in taulo discrimine rerum consu-. tanii mali ipsa eiiam Rotnana Ecclcsia praclerisset,
lcnda viderelur-praesidentis auclpritas, nunliis hu- nisi incendium quod excrescebal pontificalis tempe-
jiis.ad ciiin oiiinis ncgabatiir ac esstis, nullumqiic rantia reslinxisset. Super qtto quantas posstinius de
pateniae charitatis exslabat indicium, ubi ei consi- intitno corditiin sanclseprovideniiae veslrsegraliaruih
lii gratia simul et remedii copia tollebatur. Ad haec referimus acliones, qtiod palerna nobis cleinentia
nobis, qui rertim veritatem ex magna parte lani pcpercisiis, ci ntalum a nobis longanimi patientia
experimenlo quani fideli de proximo relalione co- sttiduistis avertere, quod nosiris credebaittir proetil
gnovimus, licet apud niajeslaiem vestram de pura dubio cervicibus imininere. Inde est quod post
lesiimoniuin. conscieiuia perbibere, viiiim inler pj muhos meius laborcsque ditiiinos, et naufragium
, piinas allerius -potestalis et alteritts insidias con- imniiiicrts, portus uobis securiia.iis et tranquillitalis
stitutum, qualenus ad eum pervenire poluil, ec- iiicipil apparere, certaquespe.pcr merila veslra laetos
clesiasticis semper praeceplionibus obedisse, nec ab exitus,eijiictiiidosprseslolamureveiuus. Porrd, Iicel
inilio discordiae causam, vel posiea fomentum ali- persoriam pro qua scribiinus facile sil in omnibus
quod^ audacfce prscstiiisse. llle vero, sicut diclum cxcusari, teslimouia lamen et "preces vcnerabilium
'est, non observila caiisa, vel ordine virum, ciijVs persbnarumbertignitati veslrae credidit offerendas,
laus esl in Ecclesia, ad seandalum*omnium bono- quse nulla ttnquain audacia vestraro atlenlareni
rum in facie confudil Ecclesiae, et,anintam sanciam. i;i aliquo fallere saiictitatem. Quod si ad onmi-
amaritudine simul el moerore compleyil. Benedi- niodam fidei firmitalem ulterius procedehdum cre-
ctus autem Detts, qui' advcrsbs hujusmodi sanctain didorif veslra discreiio, paralus est coram legalis
Romanam Ecclesiam nobis ad solemne refugitint et veslris aut personis quibus hoc vobis delegare pla-
remedium salutare conslittiil, ul ejus scilicet prae- cuerii, ornneni a se culpam manifesta vetitaie de-

(39) C, mfficit.
•57 ARNULFl LEXOVTENSISEPISCOPI 88
pellere, el si res altius disciissse fuerinl, invenielttr' A verit misericordia, coram multis ecclesiasticfs sse-
in plerisquetlaudem quoque plurimam sagaci soler- cularibusque personis publice in manu Rothoma-
tia meriiisse. Affeclabat orani desiderio ad veslram gensis archiepiscopi fide cprporaliter intervenienle
venire prseseuiiam, idqtte jam secundo an posset firmavit. Porro ipse ad visitandam Romanam Ec-
expertus est, sed progressum aliquatenus setas pro • clesiam plurimo j'ainduduin desiderio tractiis est, ut
veclior, personse gravitas, difliciiltas itineris, et se- ope, ct consilio veslro motum majestalis apostolicse,
uectuli seraper cognala debililas reduxerunt. Ad haec si quem adversus eum de falsa suggestione coii-
tton solum noslra pro eo, sed tolius regni, jmo traxit, revocaret iii gratiam, ipsique et vobis iii om-
wiam regnorum desideria, pietatis vestrse genibus nibus sinceritalem conscjenliae suae certissimis in-
advolvunlur, ut secundum datttin vobis a Deo spiri- diciis approharet. Accingebatur jam, cum a rege
tti111,jiistitiam ejus conservelis illsesam: aul si quid ipso et nuntiis ejus, flui noviter a vobis reversi
etiani imperfecliotiis esl, oculi vestri videant aequi- sunt, terribile percepit indicium, imperatorem sci-
tatem, quia nihil de indulgeiiiiae beneficio con- licet ipsurn singulariler excepisse, cum aliis, inler-
sequelur, quod non excedenlia (personse merita ventu regis, securilalem transitus indulgeret, quia
recorapensent. Et nos qttidem isla ad nullius sug- scilicet praesumpserat in personam ej'us analhematis
gitlalionem, sed ad bujus proventum scribehda cen- " intorquere sentenliam, et nomen ejus in omnibus
suiihus, quia et huic apostolica poterit gratia pro- quos frequenter celebraverat conventibus ecclesia-
videre, et aliis nihilominus de ejusdem discretionis slicis ihfamare. Providele iiaque amico vestro, nec
et mansuetudinis copia subvenire. (39*) il.luni ad parles lllas aliqua necessilatis instantia
LVII. trahi, iieque capul ejus tot taniisque perjculis per-
mittalis exponi. Ad hsec, bonum est Ecclesise Dei
ADJOANNEM ET WILLEI.MUM CARDINALES, PROROGERIOviros
EBORACENSI ARCHIEPISCOPO. fidelesjuxta liifideles aliqitando commorari, ut
ipsorum virlute el prudenlia malilia reprimi possit,
Qua ftde, quostudio, quo affectu, circa inilia tem- et inconslantia conlineri. Profecto apud nos praeva-
pestatis islius ad uni.atem Ecclesiae, et honorem luisse credebalur iniquilas, nisi sacerdotum imlu-
Romani pontificis dorainus Eboracensis intenderit, slria reslitisset, per qnos rcpressa virililer intem-
vestra qui ex magna parte vidislis et audislis, pru- perantia requievit : et ad unitalem, quos velut in
denlia non ignorat. Meruit excedenlem gratiam fugam lerror ecclesiasticse potestalis impulerat, sunt
excedensstrenuipropugnalori3 audacia, sibique in- reversi. Nondum tamen navim nostram portura
vicem frequeniibusofficiislamoperam magnificenlia Q perfectae sccurilalis credimus Obtinere, quin adhuc
qtiain reruin munificentia concurrerunt. Praesume- el anchora possil de percepla statione convelli, et
bal non defulnram gratiam perseveranliae merito- navis ipsa rursus ad procellas pristiuas flalu raali-
rum, sed jam pristina perseverantibus meritis liae revocari. Utilius ergo fore credinius eos qui
gralia non (40) refulget, verum in poenam quoque' providere possunt non amoveri, sed ad solertein vi-
conversa est ipsorum exspeclatio praemiorum. Per- giles adhibere cuslodiam, utquoslibei eventtis pru-
several lamen seraper, et aliis lepescenlibus ipsius denter et instanler bbservent, et iiioaieiiianeam
devotionon lepescit, qttia videl totam nondiim con- hominurii lidcm necessaria slabilitate confirment.
quievisse malitiam, et ab his quorum fides invictis- Ad quod virum de quo scribimus raullis cxperiiiieii-
sima credebatur, profana consilia perctissis cliara tis novimus eflicacem, eique ad referendas vobis
foederibns agitari. Utinani ad noiitiain Romani gratiarum actiones majoreiri devotio, qiiani vexalio
ponlificis et veslram, rel.ilione veridica pervcniret, iribual intellectum.
quantum noviter apud principem noslrum, regem LVIII.
loquor Anglorum, Catholici sacerdotis indusiria
ADDOMINUM PAPAMALEXANDRUM, PROJOSCELINO SA-
sancla profecil, cum eum scilicet ad schisma maxi- LESBERIENSI BPISCOrO.
mi quoqtie principum inviiarent, ipsumque metus "| Pro veiierabili Patre nostro, et amico charissiino
sevfiritalis aposlolicae perlerreret. Siquidein virtus
Josceliuo Salesberiensi episeopo, majestali vestrse
ejus praecipue nobis nimirum et aliis adnitenlibus,
preces affectuosas offerimus, et benignitati devotas
cuni iu fide et obedientia Ecclesiae conlirmavit,
casu gratiarum exsolvimus actiones. Pepercit ei miseri-
seque Roinano poiitifici parilurum super eo cordia vestra, parcenduinqiie impotentiae ejus ratio
quem audistis, quanlum dictaverit raiio, vel laxa- postulabat, quia gravilate corporis, setails proveetu,

(39*) Finerii episto!se, quae qiiodammodo in cdi- noii excedenlia*personse merita rccompensent. Et
tis imperfecta esl, supplel codcx Bodleianus, his nos quidem isla ad nullius suggilfaiionein, sed ad
verbis : hujus proveniium scribenda censuimus, quia et
,i Pr.o persona igitur de qua scribimus, non noslra apostolica buic polerit gratia providere, et aliis
tanluin, sed publica lotius regni, imo eliam rbgno- nibilominus de ejusdem discretioniS et manstietndi-
rum desideria pietatis vesine, genibus advolvuniui-,' nis copia. subvenire. Dominus personam vestram
ut secunduin datum.vobisa Deo spirilum, justitiain Ecclesiae sux per tempora multa conservet incolti-
cjns conservetis illaesam, aul si quid eiiara imper- meiii. >
fectionis est, octili vestri videaiil acquiialein,' quia (40) B. om. non.
iiiliil dc itidulgenl x bcncficio consequettir, quoJ
89 EPISTOLJE. - 90
debililale plurima circutiivenlus, qnantuin ;cstimare A LIX.
possiiitius ad veslram non posset prsesentiam per- ADBALDEWINUM NOVIONENSEM EPISCOPUM.
venife. Super eo autem pro quo graviorem ei vobis Veiierunt ad nos sacerdoles quidam de episco-
placuit irrogare sententiam, qiiaiiluni de intimo patu vestro, quos ad fraternitales constituendas, et
tonscientiaeejiis, quaniuni deopinioneetatlcstalionc faciendas collectas ad reaedificalionemecclesiav no-
publica, quantum de <propria existimatione prsesu» slrae, quia periti el instructi super hujusmodi pflicio
inimus, quod ad factum illud lamentabile pertinei, dicebantur, duximus retinendos. Cum autem per-
omnino crediinus innocentcm : quia nec honeslas lustrato episcopaluapud nos aliquandiu resedissent,
bdminis, nec liberalis animi nota mansuetudo, nec omnes fere quasi facto agmine fuga claridestina
rideo tol informata lemporibus , tot experimenlis disccsserunt. Me qttidem- (41) in sunima majore
altius erudila providi senis prudeniia' dcscivisset. xxx librarum suis fidej'ussorio nomirie obligamm
Porro voluntas illa ab his a quibus optis illud tam creditoribus relinquentcs, quas ego nimirum omncs
maliiiose Commissuro esl, onini studio servabalur servata prbmissioiiis mese veritate persolvi. Sed et
abscondita, ne cujtisquam prsescieniia concepti latOri praesenlium R. sacerdoli noslro eadcm
maleficii praepediret effeclum. Qnis vero qui ejits- fraude LXX solidos abstuleriint, cum ipsi nobis
motli malitisecbncepisseiaffeclum personae cuiquam, B lactis sacrosanctis Evangeliis juramentum corpo-
praeserlim ecclesiasiicse revelarct, cum nou in Unius rale, sefidem bonam fiobls servaturos in tola exsc-
tanlum caput slringi gladius, sed in cervicem lo- cutione ncgotii, praestilissent. Super quo charissi-
lius Ecclesiae videretur. Vidimus nos viruin islttm mam nobis fraternilatem veslram obnixius exora-
pro quo scribimus, in iniiio lempeslatis inter coe- nuis, non tam sane recuperalioncm pecuriisequam
piscopos scopo illi sttidiosius adbaereniem, mttlias- viiidictain, lantae fraudis el iujiiriae persequentes,
qtte injurias pro libertate Ecclesise et ipsiusgralia - ut nobts justitia vestra satisfieri facia.t, et tantum
pertulisse. Qua?sane ei apud eum perseveravit gra- crimen aniinadversioiie debita corrigalis.
tia, donec Beginaldus archidiacontis, qui huic ea LX.
quam scitis etiam sanguinis aflisclione devinclns ADJEGIDIUM BBROICENSEM EPISCOPUM.
est, regalibus inancipalus obsequiis,- regalia coepit Super causa quae intcr nosct abbatem illum ver-
ad vos mandata deferre, qu<e utilitatibus archi- tilitr, dilectionem veslram ad prsesens non oportet
episcopi credebaiiuir in aliquibus obviare. Decrelum esse soliicitam , quia vos nec iiifestum principi, nec
esl igitur patrem punire pro filio, ut eum ab qbse- ingratum abbati reddere volutnus auf debciiius.
quiis illis paterni compassio doloris averteret, vel Q I' Apud alitini decrcvimus experiri, quem non lani
-in ulrumque gravior animadversio vindicnret. Uii- fncile vel melus abslerrere possit, vel fallaces blan-
nam ille zeli fervorem lemperasset ad lempus, quia dicise delinire. Sicul atitein ex lilleris prompium
in causa Ecclesiae quam susceperat soleiii mansiie- est inlueri, nequaquam vos ab exsecutione niajor
ludine utilins proficere poluii, si p.icificus esset in- rciardat auclorilas, neque necessilalem nisi volenti
grcssus ejus, si suas vindicnre distulissel offensas, supplicatio precanlis indicit. Quod si de abbaiissa
neque repeniinis infestalionibus jucumia novae co- vobis idem constal esse propositum, pro benaficio
ronse gandia deniigrasset. Saiie de eo quod de co- reputabimus si nos praemunire voluerit, nec ad lo-
rona facturo est, episcopi neqtie tunc, nec adliuc se cum diemque procfixum fruslra permiserit vestra
credunl in aliquo deliquisse, quia, sictit aiuiu, lilte- gralia fatigari. Porro scmpliciler ambulare non
rarum veslrarum praecessit a-ictoritas , ei eos ad polesl qui lubricos toriuosi serpentis exploratan-
boc ipsum muliis exemplis antiquitas informabal. fractus, qui cum se pluriinum profecisse credideril,
Si tamen in hoc eos aliqita in parte. deliquisse ad ipsa callide se senlit inilia revolutum. -
conslarel, delicti tamen qnaiiliias bonilatis apo- LXI.
stolicsemisericordiam non excedit; etde reliquose- ADDOMINUM PAPAM ALEXANDRUB.
cundum assigiiatuiii a sanctitate veslra modiim, de D 1 Catisam, quae inter venerabilem fratrem Hugo-
hujus innocentia diligenliae vestrae remola prorsus nem beali Viucenlii Silvanectensein abbatem et
ambiguitate constabit. Supplicamus igiltir preces- Gnrnerum (42) sacerdotem super ecclesia de ma-
quejam cum fiducia ducimusofferendas, quia ex hoc rinis venebatur, domino Henrico Silvanectensv
nunc tempus est miserendi, et post diutina flagella episcopo et nohis apostolica delegavit auctoritas
paternae pielalis vigceribus abundare. Absit enim infra spaliuin duorum mensititn, remota appeHa-
a benignitale vestra ul persoham venerabilero, tot lione, ordine jtidiciario decidendam. Nos vero uln
aceeptam bonis, lot laudibus illuslralam, novissima que parti infra tempus nobis assigiiatum, locum et
senectulis suse in moerore faciat et amariludine tempus prsefiximus opporluniim, et adhibiiis no-
consumraare! Profecto preces nulla nos audacia biscttm religiosis et prudeniibus personis, scilicet
coropulisset oflerre, nisi secundum rerum verita- Sancti Vicloris Parisiensis, et Sanclae Genovefpe,ct
tem, et persouae merilum ipsum apostolica dignum Augensi, ct de Mortuomari abbatibus; Gaufrido
inisericordia crederemus. ouoque Aulissiodorensi et Ricardo -ic Cura-io, et
(41) B.,quidam. (42)C, Gariiutm.
91 ARNULFI LEXOVIENSIS EPISCOPI 94
hic. lunc Conslan.ietisi artiiidiacono ntinc Abrin-.jlA baies, religi.ossepersonac, oplimales regni .qui ad-
censi cpiscopo, ranltisqne nliis loln firieet diligenlia crani pro bono tanlae' pacis multis precibus insiitis-
mandatis apostolicis sluduimus obcdire. Abbas igi- scnl, quoniam in ohservatione regia? dignitalis nuk
luf, qui acloris in ea causa ftingebalur oflicio pos- laicnus videbalur nohis liliertas aul dignitas ecclc-
sessoritim in sacerdoiem jiidiciuin intcndebat, siipcr siaslica praegravari. Siquidem dignitas ecclesiaslica
quaestione facii mullorum testimoniis ustis esl, ac regiam polins proyehit, quam adjuvat dignilatem,
landem septem praeelecios lesles, quinquescilicet et regalis dignilasecciesiaslicam conservare-potks
sacerdotes regulares canonicos.etdtios alios presby- consuevit, quam tollere liberlalem. Eienim quasi
leros experienliac nostrse proposuit quos diligenli qnibusdam sibi invicem complexibus dignilas ecc.le-
examinationi subjectos, in omnium prorsus inveni- siaslica el regalis occnrrunl cnm nec reges saltitem
mus testilicalione concbrdes. Auditis quoque nibil- sine Ecdesia, nec Ecclesia pncem sine prolcctione
-ominus allegaiionibus sacerdotis ei dicendi iii regin conseqtialur. Gcnibus itaque pielalis vesirae
personas lestium quod vellel fecimus polestatetn ; qtianla devotione possumus advoluli supplictter.
scd mtillis proposilis, el altenle diseussis, nilul obnixcque deposcimus, ne sapientia vestra quasi -
inveritum csl per quod aliquem eorum repellere litierarum apices et cpnccptiones verborum, poliils
posset, vel exislimaiioiii alicujtis in aliquo dero- quam rem ipsam duxcrit amplectenda, sed secun-
gare. Rcceptis itaque septem prsetaxaloruin lestium dtim dalum a Deo vobis spiritum discrciionis id
juramentis, abhati possessionem ecclcsiae restitui- agite, ne causa unius in iinilioniiii el fere innume-
imis, quia visum est nobis debere de vcrilate lol rabilium perniciem convcrtatur, qttia ad bonuiu
tnliumque teslinm assertione constarc. Sacerdos pacis quandoqite niagis proficil mansucludo, gratia>,
atilem nihilominus audientuim Romaui poniificis qtiam severitas disciplinac.
iippellavit, sed, quia refugium appellalionis de causa LXIII.
aposlolica auctoriiate sublaium crat, sicut prudemia ADMONACnOS BERNACF.NSES.
veslra novil, nee ipse de jnre appellare: poluit, ne- Sicut eleclioiicm vestram indulgenliore graiia
que nos debtiinnts cxaudire: doroinoqiie Rolboina- prsevenire curaviniiis, ila faclam, quantum iu nobis
gensi archiepiscopo, in cujtts dicccesi praedictn cc- cst, appiobimuis, el persottnm eleclnm plurinise tli-
clesia conslitnla est, ea qua fuiigcbarinir atieioiitntc lectionis brachiis atnplcxamur. Quod autein ad assi-
mandavimus, ul sicul a nobis judicatum erai, in- giiandain vobis diem benediclionis minliuin dcsti-
violabiliter facerct observari: et ipse prudenier, m n.istis,-miror admodum quod- id qiiQt1.per piiorent
prout decuil, acquievit, sicut ex litleris ejus pro u-1C ei majornm personarum nnmeiiim ccinpeteiUem
pium esl inlueri. Verum, quia audivimussaccrdo- fuerat implorandum, personam, ipsamqtie' solnin ct
tem nili refricare quod facium est, ad postulatio- sine lilieris, ncc moribns gravem i.cc'aelate, misi-
nem abbalis -apud celsiludinem vcsiram veritatis stis , qui mc benigne salis el uliliter ad oninia
lestimonium perhibemus rios, scilicti quale propo- rcsporidentem superbis rioii limuil irrilare scrmoni-
suimus ab aposlolica majeslalc suscepisse manda- hus, nec snperba admagnum animi rooitimaudacia
lum, et ca ratione quam diximus el ordiue lermi- provocare. Slulto ilaquc secunduin slulliliam suanr
nasse. rcsjionso qiiod oporiuil daio, vobistanqnam dileclis
LXII. in Chrislo fratribus, per propritim htinii.iimei lit-
. ADD0UINUH PAPAM ALEXANDRUM. lems cluxitnus respondendiiiii, ne quis vos, quod
" Ntinlios et litteras veslras dominus rex
Anglorum absil! de benignilate et gratia noslra fallaci iriali-
tanlo majore laetitia et alacril.iie suscejitt, quanio1 gnilale dcsperare compellat. Scialis ilaqtie rne infra
inajorem eis benignilatis vestrae graliam proniitleie ' tlecimum aut dtiodeciinum 'diein, ad Ecclesiam ve-
videbatur. Unde petitione veslra de pace Cantua- slram, volente Domitio,redituruni, et lunc priorem
riensis archiepiscopi el subrum reslitulione beni- ad nos cuiu nuniero fralrum conipetente el clecla
gnitis exaudiia, euin ad arcfiiepiscopatuin suifni re-' D persona venire voluinus,.ulpereosnbbis, si.cut ordo
dire, ipsumquc cum omni iiilegrilate, qita tencbal canonicus^exigit, repraesenletur elec.tio, el.aUclori,-
qaandoexivit, reciperc, et deipceps in.bona pace ct' tatis nostra? munimine roboretur. Tunc Cpiiimun'-
securiiaie possiderc, ad lionorero siquidem Dei et1 calo liimirum vestro nostrorumque consilio, ad
Ecclesia;, salva nimiruni regni stti pristina digni- bcnediclionem djes opporlunus poteril assignari, ct
, tate, concessit. Visum nobis cst verbum boc nunliis1 nos.si quid obstaculi videbilur apparere,.modis om-
veslris, viris sane prudcnlibns, placuisse : adeo ut' nih.us amovere curabimus, et dare suurii nego-
eos qui pr«senles crant, slaliti) absolveiiiit; et-ad' lio prseeunie seniper divina - gralia . eomplemen-
eos absolvendosqui erant in Anglia, alter eorttni,i lum. ."' "-"'•-.
-
magister scilicet Vivianus , illico trarisire,' alierr . -.•.' .:,.._. '.LXIV; ; -. ..••. (;':... ;
cilra niare ad exseculionem condictsejiacis consen- ADD0MINUM PAPAM ALEXANDRUH:
serjiU rcrtiancre. Posimoduni. revocalo consensu,, Causaro, quae.inter Uermeriuni sacerdotem et ab-
• verbum conservandae in fulurum regise dignitalas> batem de Cultura, super diminutione presbytefaUis
admillere holuerunt, ea quse disposiia fueranl ex-- Ecclesiae de Bruslum vertebatur, majeslas veslra
sequi recusantes; cum arcbiepiscopi, episcopi, ab-• paryilali noslrae delegavit ord:nejadieiario.decid«ii-
93 EPISTOLJE. 94
dam. Proposuil itaque Hermerius presbyler prcsby- iA hiiliiafisque conversus esl, sequelegaiis veslris pro
teralum prsediclse Ecclcsiae, quem gerebat ab ah- revereiuia Dei el gratia veslra traetabilem
exhiba.it,
baTe, per violenliam decurlari, sibiqtte iiilegritatera ei prseslitit obsequentem , sicul de liiteris ipsius et
ejus reslilui, sieui aritecessorcs ejiis possederunt eorum vestra experientia recognovit. Profecto, si
insianier exegit : proposita ad probationem leslium in eb quod ibi faciutri est bonorem Ecclesise Dei
mullilutline.inquibus necessitas nul raiio poslnlarel. veslriimque vobis placiterit sestimarc profectum ,
Abbas vero inter antecessorem suum et Gervasium niagnum est, imo maxinuim quod fecislis, si fuerit
praedecessoremHerraerii sttper eadem re controver- qui exseciilioni mandare, el effectui.mancipare pro-
siam exstitisse rcspondil, catisanique a praesenlia curet. Quod sane jam non eril difltcile repuiandum,
domini Cenomanncnsis ad audieniiani Turonensis quia operanlc pro Ecclesia sua Spiritu sancio tanlae
archiepiscopi per appellationcm fuisse translalura, lunc principem sincerilas devoiionis aslrinxit, ut
ibique liligium omne compositione aniicabili diffini- nulla ctitn pcenitentia,nulla possit impudenlia revo-
lum. Super quo lilleras domini arcbiepiscopi exhi- care. Nec ego hsec ad jaclanliam, vel ut mea vitlear
buit, formain transactioiiTs plenius coniinentes, do- merita prtcdicare , recenseo, sei desiderabile raihi
nationis nomine non mereat. Videnlur multa deesse. csl tit studium meum lot approbatum indiciis, a
' nieinoria vestra non
LXV. excidal, sed pristina mihi sem-
ADD0M1NUM PAPAH ALEXAXDRUH. per apud majestatem vestram gratia pcrseverel, ut
Feliccm me ct omni donatum beaiiiudine judica- in novissiinis diebus meis , ad quos-me senecltttis
rem , si velsemel adhuc nie ad videndam-fariem neccssitas bdiosa perducit, foiiitis miiii semper in
vestram bonitas divina perduceret, til desitlernniibns opportunitatjbus manus veslrasprolcclionisassislal,
oculis vullus vestri serenilas illucesceret, el aridi- nec quielein meam vexalioniljus conciui, nec eccle-
latem meam copiosior deproximo benediclionis ve- siain meam majignilale qualibet sua patiamini ju-
slrse rigarel uhe?las. Sed me cum provectior seias, slitia defraudari, ut ego eam in co slatu conservare
ttim forluilsetlebililnlis iiicommotluni.tum ipsa red- valeam.adquem ipsamper merila vestraDeo coope-
dit locorum dislanlia despeiatiim, quia ad lol per- rante perduxi (-43), ul moriens de paupere divitcm,
agrandas regiones fortenec lenipus spaiinin,iiec po- de obscura possim rcliiiquere gloriosam. Ad quoJ
tenliam debilitas indulgerei. Facio interimqttod sane complendum quia per me non valeo tcmporis
possum , et remolo corpore seinper vobis inslanlia obstanlis roalilia pervenire, ad solilum veslrae be-
sollicilse devotionis assistit, et ad stalus vestri pro- iiignilntis auxilium, et sa.ncise RotnaiVseEcclesiae
speritalem et pacem sanclaeRomanse Ecclesiae per IC prscsidium singulare in omni semper opporlunitale
quirendam.io oroni loco, qubties refulget occasio, . converlor, quia vos cxpertus sum ih orani semper
promplus et fidelis occurro. Si(|iiidem in omnibits peiilione propiliuni.el in expugnandisdiflicultatibus
veslra me semper et.praedecessoruin vestrorum gra- nieis penilus efficacem. Latorem ergo prsesentiuni,
lia fecil et beneficeritia debitorem , riibilque mibi niagislrum Gisleberlum, quem mihi cum bonesias,
molestiiis est qtiain quod oinnequod possura ad de- iiiin scieniia, tuiri-etiam beaiiTlioniseCanluartensis
biins gratiarum non stiflicit actior.es. Vcrum quanlo arcbiepiscopi ulterior qua cum complectebalur gra-
merita mea minora sunt, lanto animus adobse^uc»- lia comiiicndavit, ad pedesvestrse dirigo sahctilatis,
duin propensior est, lanto obnixior ad agendum, tit ul pcr eum vobis verilas et juslitia iiegoliorum no-
scilicet impoieriiiaedefecluin devotio suppleai, qu;e strorum pleniiis innotescat, el epistolse brevitaient
ubicunque sincera est rectiore.judicio quolibet opere commotlius senno itnius inslauret. Rogo itaque ut
debet acceptior aestimari. Viderunt hoc legati vestri ipstim bonitas vestra ea qua roe et mcos semper con-
quoscunque ab initio ad partcs noslras vestra desti- stievistisiienigiiitaie suscipiat, et ditilurnilati nego-
navit auctoritas,,fidemque el diligenliam meam evi- tioruni nosirorum firtcm curelis imponerc, super
denlibus rerum argumentis experli suiit, sictit etiam quibus a vobis primos , sccundos , el lertios judic.es
litteris eorum qui noviss.imevenerunt, vcslrae poluil jam accepi; sed tani spes mea.quam eoruin cognitio
iiinolescere majestati. Siquidem cuin ea propler niiiltis arlibus est elusa,ne possem iisqneadaudieii-
«piaevencrant ad miserabilera scissuram negotia de- t:air, eiiam pervenire. .His aulein qua? ex parte mea
cliitasseiil, et omnes qui inteicesserant desperata vobis isle dixcril.-Iidem indubilalam baberc potcri>
concordia discessissenl, ego tandein fervore chari- lis, quia sacrilegio majus est alienlare etiani vestram
lalis ultro solns accessi, omiiibusqtte cum legatis in aliquo fallere sunclitaiein.
veslris utili examinalione et provida pertraclaiis, LXVI.
principem nostrum jam revertentem iiiAngli.ini de ADRICARDUM PlCTAVIENSEM ARCHIDIACONUM.
ipso itinere revocavi.ipsumqtie.adbonum pacis per Quod dileclio vestra propitiam seneclutis jjiese
minislerium meuiii diviha bciiignilas inclinavil. In solliciludinem gcrat, mulfis claret Lndiciis , eoque
quo visa est omnibus insperalum -divina pietas ope- maxinie quod ulilia dehilitati niese lanto lamque Ii-
rala roiraculum , quod taiitus princeps a tanlp in- bcrali sludio subsidia providetis. Siquidera ad.va-
dignalionis cl iractindiae motu ad opera pacis hu rios labores frequens me traliil occasio , nec fidem
(43) B,, perduxit.
95 ARNULFILEXOVIENSIS EPISCOPI 96
excusaiioin malilia lempons adhibel, sed quod in- A occasione lcvissima viulastis: Vosqite in omnibiis
li: niitalis est desidiam reputat, aut figmenlum; adeo, adeo exhibuisiis inslibilem, quod hon adhibebil de
ut saepius in potenliam ipsam cogatur expugnare caetero vobis fidem. Non sit vobis, rex illtislrissimo,
necessiias,miserisque conalibus sepullse virlulisin- onerosum, si quod audivimus, loquimur. Haec eit
siaurare defecium. Perniciosum aulem esi valetu- enim iiuntioniin conditio, utde injunclo sibi man-
dinein infesiare laboribus, ne forte vexatio vira do- dalonil subticeant, nil rescindant, vel diininunntde
loris augeat, et novuin aliquod aegriiudo de concus- responso. Addebat cliam, se firmissimum habuisse
sionis injuria contrahal increineiilum. Invenit igi- proposiltim expugnandi vos, antequam Carnottim
lur gratia veslra subsidiura senecluli, laborique re- filiusvesteradvenlasset: istasque occasiones disscn-
mediuin , qno tam debile corpus vegetari debeat, sionis elodii proponebal.quod filiam suam ad virtitn
quam yexalionuni iuslanlia tempcrari. Siqiiidem suum redire non sinitis, quod ei dotem ejus iion
duos equos a vobis cxactiore diligentia perquisiios reddilis, quod subdilossuseditioni popnlosa mo.iibtis
acccpi.quosipsa statini pulcbriludo primo comnien- Alverniaeusqtie ad Rbodanum, in ipsitts odiuni con-
davii aspectu, poslinodum oiniii vilio mundos in- ciiaslis, qiiod in coronse suse dispendium comiicm
spcctio diligeniior approbavit. Feruntur plane, ne- S. Egidii in ligium hominem recepistis. Tan.lem
qite scssorem qttnlibel inxqu;.lilato concuiiuiil, ncc " etiara juramenlo Drtnavit, se nunqnam-de cselero
ctierilalem rclardal aiqiialitas, neque pes aliquo un- vobiscuiii fcedtisaut concordiam habiiurum, nisi do
quara cespite reinsus offendit. Nou esl opus eos vcstrx uxoris, et filiorum vcstromm assensu. Niinc
freno cohibere, vel urgere calcaribus; quia lanta fa- igitur in custodiendis munitionibus vesiris, el potis-
cililaie cuilibcl maticipatilur obsequio, ul omiiem sime in corporis vcstri tutela saniore consilio est
sessoris explorasse vidcantur affcctuin. Denique uienduin. Communi euim voto in exitium vestrura
laiita progressus eorura $uavil;-,ieprocedit, ul qui tota Francia conspiravit. Nec saiis est ei extermi-
insitlel uon incedere, scd labi; nec se lam equo ve- nare terrae faciera igne et gladio; sed in vestram
bi, quam quasi navicula qitadam subvehi verius ar- personain,qiiodabsit!sceIusexsecrabilemachinalur.
bilreiur. Porro varietas Ipsa ad augincntuin quo- Coiisulinius sane, si qua abstulisli, si lxsisti aliquem,
quc voluptatis accedit, quia laediuniidentitatis novi- ablata restiluerc, el odia reformare in graliara. IIoc
tale distinguilur, nec eidein seilacseinpcr inliscrere eaini inimicos veslros potissime invitat ad pugnara,
necesse esl, sed niodo l.uic , modo altcri quaNium quod inieslinos hostes sentiunl voshabere: el qui
libtterit insidere. Videniiir niihi viiiutcra pristi- vob;scum dnlces capiunt cibos dala opporlunitatc
liain, palientiam prislinam rcddidisse, juuiorumquc niagiiificabunt super vos supplanlationein. Maledi-
(lisciirsus tauta levitate conseclor, itl mciiibra ne- ctus qui confidit in homine, et poritt carnem fartiiu-
quaquam conliiieri, sed eliam potius suavi moiii dinembrachiisui (Jer. xvn). Quid cst amabilius filiis?
sentiam vegetari. Reddidislis mc ntilii, imo cis qui quid uxore familiarius? recessil lamen uxor a la-
meo quondam fruebantur, sed niodo fungebanliir lcre vestro, et filii iusurguni in patrein. Ideo noti
ohscqnio, cl tle claustris domeslicis clemenler cdn- fiitslralorie loquebaltir bonio ille baiiiiiuiii) pinden-
ciiiin ad solita pnblicac congralulaiioiiis gaudia re- lissinms, qni dicebal: Amicone credas. Ab ea qittv
duxistis. dormit in sinu luo custodi clauslra oris tui. Filht
Lxyn. enioi conmmeliamfacil palri: et inimici hoininis do-
ADHENIUCUM REGEHANGLORUM. mestici ejus (Mich. vn). Saue suuiiigia illius iinplo-
HKNRICO Dei gralia illuslri rcgi Anglorum, etc. iv.nda ccnsemus, in cujus raanu suiit corda reguni.
R. Rotomagensis archiepiscopus et ARNULFUS Lcxo- lu ejus nomine parvilali David Golix subjacuit ina-
viensis episcopus, salulera in eo per quero rrgcs giiitudo, In cjiis nomine Samaria adeo fatue con-
vcgnaitl. fccta obsidenle Benadab, quod triginta argcnjeis
Tanto leinpestivius ac diligentitis injunctam nobis caput asini vendebaiur, sub ictu oculi liberala est,
legationein dttximus prosequendain, quanlo pericu- 0 exuberauliqiic viciuiilium aflluenlia redtnidavit. In
losior in lantodiscrimine dilatfo videbatur. Accincii co siquidem speraus non inlirniabitur. Si exsurgal
itaque ad laborem suscepti itineris, regem Franco- adversus vos praclium, in hoc sperate. Si exsurgant
rumaudivimus, blandissiniaqiiesaltilalione praemissa adversus vos caslra, non timebit cor vestrum (Psal.
psius prscvenicules offensam, nullacaulela poiuimus xxvi): ipse eniin docebit manus vestras ad prsclium
vestrae salutationis exlorquere responsum. Siugulos (// Reg. xxn). Accipite vobis in auxilium .preces Ec-
nostrse legalioiiis articulos explicavimus seriatim, ciesia*,quam, si in aliquo offemlistis, debita satis-
commoda pacis, el iiicommoda dissensionis frequen- factione iinpensa ci de cjetero omneni revereiuiain
tius inculcantes. Ipse vero vcrhum nostrum in om- exhibcle. Spunsa enini Christi esl, et injurias
uibus, sola salulatione excepta paticnler admisil. sponsae Clirislus reputat suas : nec esl, quod magis
Expediln ilaque diligenler noslrse legationis excursu, bosles veslros incilctad conllictum, quam qnol ar-
spatio inodicitemporis intcrjeclo conlumeliose coepit bitranlur vos EcclesiaeDeiminus exstitisse devotuni.
nobis framles et versuiias exprobrare, quibusse con- Bene valeal cbarissiraus dominus noster, et de his,
qnerebatur saepissimecircuinvontutn. Dicebat, quod (jiii seconlra euin in superbia ct abusjone erigiini,
lidem inicr vos multio coniprotiiissam frequeulcr reponct in virlute Allissimi gloriam et Iriuiiipbum.
67 EPISTOLiE. 98
LXVIII. i lyris magnalia revocare, qtiibus eam frequentius
A
ADDOMINUM PAPAM ALEXANDRUH. magnificentia divinse majj-ssl-viisilluslrat. Certum
Petitiones a hobis tertio faclas, et a majestale est autem ibi noviter quoddam inter caelera cou-
vestra seroper benignius.exauditas, quarto nunc ite- tigisse miraculum , quod nulla spes anlca, nu!!a
rare compellimur, quia deleg.uorum novissime judi- lidncia prsesumebat; scilicetquod ibi persona adre-
ciiin rauitiiudo cogniiionisimpedivit eventum. Siqui- gimen Ecclesiae sine designatione laic:e potestaiis
dem Bajocensis et Ebroicensis decanorura diuiina et eledla est, cum ibi nullus ahlea promoveri poluerit,
frequens absentia lertium collegam, Domiuum scili- nisi de quo prius polenliassecularis edixit. SiquiJera
cct Abrincensem, a iiegotiorum.exseculionesiispen- . cum opus illud ad velerem abustim revocari niuliis
dit, qttia niliil ei fuerat sine alteriits corum vel ftiisset arlibus alieniatiim, per roerita pr.cdicii mar-
u:riusqueprsesenli cooperatione coinmissuih. Etego lyris omnis elusa esl seroper iiiachiiialio, quia eam
qiitdeni miralus sum qtiod standi necessilatem sacer- quam ipse sibi proprio redemeral sanguiiie, libeiia-
doli, ipsique episcopo, coram diaconis, seni coram tem personae commitii non pertulit, ciijus non ele-
adolescetuibus vestra majeslas indixerit, ctnn polius ctio libera el canonicus probaretur ingressus. Si
minores a majoribus, inferiores a superioribiis, ju- eniiutam recenter convalere veteris riltim violenliae
niores a senioribus soleanl judicnri. Parattis lariien "' configissel, inanis fortasse a pluribus preiiosi san-
eram ctim omni r.;verentia qttoriimlibet jiidicum ve- guinis reptitarelur effusio, et in deleclum deceriala
siorum imperala recipcre; sed adversae partis aslu- lot laboribus vicloria concidisse. Caelerum niinc lola
liam, in eortim de quibus agilur possessione consi- provincia in spem optatse tanto tempore libertatis
slcns, nunc siciil ab nniiquo seinperdies et tentpora asjiiral, et confirmalum Christi sangiiine lestamen-
dilaiioiiibus redimil, et me sempernd oir-nem diem tuin, riovo gaudet iierum sanguine coiisignari. Oin-
cl locuni jiidicibus occurrenle nec seinel adbue in nium igittir ad triumphum noviter evictaa libeiiatis
judicio dignala esl apparere. Siqnidem qtuuidoque conctirrente lactitia, cxoratospiritti, et eos in unum
iioiii, sicut haclenus seraper, violentia poie.nii.c suaviler dirigeule consctisum, electus est vir, cuj'us
saecnlaris opponilur, qunndoque redemptus caule rcligio, cujiis priideniia, ctijus raagnificenlia tanto
judicuin fnvor quaslibel adversus nos maiiifesiissime bperi idonea crederelnr, qttod non Cxternis indiciis
ciiam fruslraiorias dilaliones admittit. Ctim vero scd intra dorhestica clauslra per lotigiim lempus ipsis
rcclamante semper Ecclesia nosira parocbiales ec- rertim consliteral argumentis. Nulla iuvidia, niilla
clesias et decimaiionibiis emptionibtis aul quibuslibet ambii-J, ntilla denique vis obviare pncsumpsit, qtio-
illicitis modls de iiiaiiu laica sacrilega lemeritatc Q^ niam sanclus ille snccessoris sui consecrare vide-
monachi pracsuinpserinl occttpare, steculari semper batur initia,et altari, cujusipse saeerdos exstiterai,
poleslale defensi sunt, utmale parla possessio malo gratnm sibi subsiituere saceriloleni. Felicitali tem-
iiibiloiniinis praesiilio servarctur. Temptis aiiteni porum veslrortim haec lsetitia scrvabatur, ul hoc ad
violetiliac hiijus ntl prsescriplionem longi temporis vestrorum accederet gloriam titulorum, scilicet quod
niluntiir opponere, cura ad prsescriptioneih proficere ubique virtus vestra suam restiiueret Ecclesiae li-
non possil violeuia vel inlerpellata posscssio: ubi berlatem.
scilicel nec experiendi copia neqiie dies ulilis indul- Benediclus autem Deus, qui ad consensutn htinc
getur aciori. Rogamus igitttr til labori nostro, cui devoti filii nostri senioris rcgis anirouin incliiiavil,
jam lrigiiila antiis ineflicapiter iiisiitiinus, bbnilas Faclumque boe debiio favore proscquiiur, qttod ali-
veslra finemcurct inipouere, dominoqueAbrinceiisi, quando consueverat designatione necessnria praeve-
qtiem vestra jtidicein nobis assignavit eleclio, quem nire. Verum filitis, quem ad succedenduiu sibi in
veslra judicem nobis assignavit eleciio, quem vo- regnum lecit prsematura patris affectio consecrari,
lueritis adjurigalis, qtiem certtim si.l zeluin Dei ha- lanto bono coepil obsistere, eoruin scilicet impel-
bereel periliaro judicandi, quique ejussil aetatiset lente consilio, quieum de sinu palris abslrahere po-
ordinis.ul necordiui noslro irrogari videalur injuria B I lucrunt, el simplieilatein a.Ioiescentire ej'us in
pro-
nec confusio senecluli. PeliliOnes aulem nosiras priiim rangis quam in pairis vertcre delrimenlum.
lnloi- praesentiuiii Hugo archidiacoiius et nepos no- Sludium igitureorum est ipsum patri semper oppo-
sler inajcslati veslrsc pleriius indicabit, quia eas nere, ut ex oninibus causis iiuer eos, quoe ipsi se-
pva-scnlibus litteri^ noa duxiraus. inscreiulas, ne minaveiunt odia convalescant, ne aliquando con-
forlc prolixilas epistolae in laediumverterelur. versus ad cor, debhum gi-aliaenaturalis agttosccre,
LXIX el ad paleruos incipiat redire complexus. Super qtio
ADDOMINUM PAPAHALEXANDRUH. prudentiam vestram necesse esl sollicite pra-.videre, -
Quaedetrinienta, quoslabores.qtias inj'uriasEccle- ne violentiain necessariaedesignalionis, quae in patre
sia Caniuariensis hac tempestate perttilerit, vestra per gratiam Dei et gloriam vestram penilus exspi-
compassio non ignorat. Veruin afllictam diulius et ravit, intuitu mansueludinis vel dissimiilationis ve-
roiserabiliinoerore cunfeclam miseralor eLmisericors ttrse resurgal in filio; ne non tam sublala qiiam trano-
Doiuinus oculo misericordise respexit ad praeseris; lala videatur in aliuro, lantoqiie vebcnientior paret
ip'sanvcccpil ad slalmn pristinse dignitatis el ex- insisiere, quanto paternam abreniiniiaiioiieiii propo-
cclleiiiije per -gloriosa beali Tlionia; uovi uiar- silo suoconsiderat obviare. Personam itaqtte, in qua
av ARNULFl LEXOVIENSIS EPISCOPI iOO
desideralae diu libertatis coeperunt initia consccrari, A dam. Super quo apud exccllentiam veslram nittlto-
benigne suscijhie; ipsique ad cxsectitionem tanti rum desideriis desidcrium no^tvum et preces prcci-
operis neccssariam de magnificenlia virtutis aposlo- busduximus adjungciidas, ut atl consensura operis
licse conferle fiduciam, ut primitise noslrae vesli is et effeclu.mveslra benigniias inclinetur : et cum iJ
semper auspiciis convalescant el laetoconsuminenliir ad vos principnlius habeat perlinere, veslra possit
effectu. Ad vos omniui-n fideiium oculj, a;l vos otn- proniptior in bperis exsecutione ei compleroento.
niuin E-ccIesiaiiinivola suspiranl, ul ex hoc qui li- gratia recognosci. Siquidem boc faclo iinilloruii
bertalem habent retinendi fidticiam, et qtii noii ha- vobs laudem el gratiam acqnirelis, neque boiium
bent spem concipiant obtinendLAd haec, hoc opqs, esl ul sanciitas vestra inter lot perturbaliones et
hoc sludiuih, haec marlyris illius j'ugis fiiit inlentio scandala, quac ex oriini parle, peecatis nostris exi-
Ecclesise, cui praeerai, rediniere libertalem; hic la- gentibus; incessanier emerguul. Ad vindiclam lole- .
boris fructus, hscc merces sanguinis, hoc pravmium rabilis i.ijitriac,veslraeEcclesiae,cujus lanquam major
passionis. Quia vero ille hunc velul haeredem et suc- efpriiuogenitus filius estis, taiiluni perturbationis
cessorem conservandae libeiialis elegit, gloriosum inferat et laboris. Et res forlassis ad stiperius de-
vobis est coopcrari mariyrict ipsius jniiiis vestrum ducia jndicium prosperos sortietur eventus. Salius-
*
addcre complemenlum, ut operalioni ejus operalio que debct esse_ prudenliae vestrse oinne rci contple-
vesira velut eodem spirilu vegelala concurral. Ipsttm inciiluin, qtiasi de vesiro beneficio cum multis gra-
ergo ad opus ad quod lam sancte, lam celebriter liarum aeliouibus proveniie, quam vobis inviiis a
assumptus esl, cuni omni festinaiione remiiiite, ne superiori procedere potestate. .
dc absentia ejns occasio»em malilia conlrahal et LXXI.
rediviva potcntiae ssecularis inc;piaiit gerinina pullu- ,Atl DOMINUM PAPAM LUCIUH III.
law; sed'per istum beatiludo veslra renascenles Quidam de canonicis nostris Lexoviensibus, annb
parvnlos tenent el nllidal ad pelram, siiblaloque prselerito, de paucorum, non de universitatis con-'
prisiinse servitutis elogio, Ecclesia Dei lsetaburida scientia, ad majeslaleui veslrara Iiiteras peiiulerunt,
procedat, meritisque illius et vesfris de antiquasem- libere adversumme quaecuuque voluerttnt mendacia
per iniqiiilale .liiimphans, boslibus suis incipiat couscribenles. Quia vero adversum ine de nulla in
apparereterribilisutcaslrorum aciesordinala. Porro falsum polerant verilate confidere, el me sanclae
inlelligalsapicntia vestra non solum provinciae illius RomanaeEcclesiae, ab ineunie adolescenlia mea no-
el regni, sed aliorum eliam regnorum desideria sup- lum noveianl et acceptum, famaeque mese integri-
plicare, ad quaecunqtie sancti illius tam relalione r, latem mulia apud eam gloria resplendere, ad roen-
quam praesentiinspectione magnalia peryenerunt. liendum sccurius mirabili processere cominento, it
LXX. inulla vcltit infinita coiifingerenl, ut velut auctori-
ADWILLELHUM CENOMANNENSEH EPISCOPUH. lalem faceret falsilas falsitati, nec ipsi raendaces
Verum estin'archiepiscopi electione suffragauco- possenl de lol falsilalibus sestimari, et falsitati te-
rum desiderari prsesenliam, ut eorum, quibus prae- siiirioiiiuin failax videretur asserlio perbibere. Vix
esse habel, consilio resulijiler disponi'possil ei con- eniin credi polcrat quod quivis prsesumeret sinccri-
nivenlia confirroari. Assetunt aulein canoiiici Turo- latcm vestram lot et tanlis offuscare mendaciis, nec
nenses se niliil in offensamveslrain de praesu:nplione aliquis eral qui roeo posset noniiue respondcre; saiis-
aulsuperbia facere voluisse; sed pluriina ncccssitale que eral iis si vel ad momentum opinioncm ineam
coinpulsos accelerasse quod faclum est. Quoniam, si posseol in aliquo denigrare, vestramque ad arabi-
differrent, nittlla iis inipediiiienta, in delrimenlum guuin, aliqualcnus trahere sanclilalem. Audistis
Ecclesise mulia obstncula romparebant. Sed et de eos, et magis quani expediret mibi eliam exandistis;
opporluno episcoporum advenlu maxime dubitabani, qiioniam absens el innocens, nulloque citalus edicio,
cttm tempestas ipsa, qute circumquaque est diffusa, piiniliis suin et ex magna oflicii episcopalis mei parte
siugulos in precibus suis delineat et multis necessi- Q ; suspensus, ipsosque ad dicenda el facienda quae vel-
latibus occupatos. Audivinms aulem mtiltis eorum lenl reinisislis amplius animatos, ul et alii quilibet
non displicere quod factum esl; sed adhibito cou- invitari possenl ei amplius aniinari. Miratiis sum
firmare consensu, qiioiiiam si quid in ordine factii ego, el iiibilpiniiius qui audiere mirali suul, qua
minus observatum est, uota laudabilis pcrsonae: ralione in filiuin, ipsuraque specialem, lam immitis
merita recoinpensanl. Saue ui in cleclionibus or- statim seiiteiilia processisset. Conliiiui taraen maiius
dinis diligenlia iiiqiiiralur, instiititum est.utcau- meas, neque eas etiain ustjue ad proiectionem capiiis
lius et fidelitis possit de persona idonei uliliiati Ec- mei tremebundusopposui.el ad demissionem episcb-
clesiae piovideri, semperque peisonae ineiitiini spc- palus, quain semper oplaverain, vestra me indiguaiio
cialius ampleclenduin csl, quam principali bono ub- confirmavit. Supcr quo vestraegratias refero sancti-
servanliis quibuslibet obsislcndum. Quod eiiim fa-- laii, quod me tatii misericordiier ab imponabili
vore alicujus inlroducttim esi, hoc ad laesioiiem ejuss onere liberaslis, et ad providendum aniiuse nieae
retorqucri non debet: niajorqtie favor personse debctt liberiorem procederb perniisisiis.
esse qtiain ordinis, qiiem iiislitutum conslat ad in- Advcrsarii vcromei, lilicris el jttdicibtis ad arbi-
qiiirendnm poiitis pcrsoiiam idoncam quam lolleu- Uiuni iropetralis, studuerunl meum muitis artibus
101 EPISTOLJE. 105
impeiire processum, ei meox litlcris vestris ad judi- A \ eoriim el corda novi lnetus et antiquse simultatis
cium Abrincensis episcopi et Beccensis et Saviniensis obsiinatio clauser.it, neque jam lalens oditun, sed
nbbatum, continuo protraxerunl, quo cx multis prorupta in oninibiis audacia videbalur. Condenina-
ca>isisniilii lota provincia noverat adversari: a qui- verunl ine ilaqtie in cenliim libras donandas canohi-
bussuper tol tantisqtie capitulis nulla poluit impe- cis, quns in iiliiilates ecclesiaect Iegitimos sumplus
traridilalio, neque deliberalio respondendi. Confessi expenderan(,raihique de capella prorsus nova quani
siint ab initio jtidiccs, dtim ageremus, nullara sejuris inibi paraveram, casulain, dalinaticam, liinicam abs-
habere peritiam, nec exceplionum vel quaiiimlibct lulerunt; sicque me privatum pecnnia ct sacris
allegntionum coriipendia receptnros, sed iis lantum spoliatuin vestibus einisertint. Qtiod sane cum ad.
insistere, quod iis prima facie vellclillera videretur. .vcslram atidientiam perveuisset, senlenliam eorum
Accedebal ad gravamen meiim regis indignatio et nposlolica scverilatequassasiis,el me,sicul ex litieris
infaligabile studium Walteri Consianliensis, quem vestris inlelligi polest.ab ipsorumvoluislispervicacia
illi factionis suaequamadversuro me juraveranl, pro- liberari. Rogo ilaque ut vestra in decreto stio sen-
•misso episcopalu, principem consliluerunl; cl ipse lenlia perseveret, suumque litterse veslra; consequan-
iis in oinnibus auxilium et favorem regitim conser- tur effectum, nvibique qttod ex irijusta causa subla-
vabai, sigilloque regis quod ipse servabat, secure B ' tura est, reslilui facialis, ut ad fralres ad quos con-
prsesumebal quidquid vellet adversum mc, etiam cessi pervenire possit, quod iis abinitiofueraldesti-
sine regis conscienlia, consignare, ul de ipsius volun- nntum. lnsultant illi siqiiidem, sttoquequod ad pias
tale procedere crederetur. His ilaque dolis instrucli causas fuerat depulalum distiibuuiit arbitraiu, et
cliatn judices a veritale judicii terroribus abierunt, me qtiasi nuduin el iiiopeni exiisse improbi cengra-
parali quidem ad omnia quaecunque iis possent ab lulaiione Iselantur. Facial iiaqtie vestra misericor-
adversariis imperari. dia quod coepislis, et qtiod a robis quasi decretum
Proposuerunt ilaque me bona Ecclesiaedilapidassa est, districta severitale praecipite consummari, ne
profusius, cum me mille dueenlas libras et eo am- de nostris gaudeat siinplex vel imperita malitia de-
plius perpetuaS acqttisisse constaret, el thesauro triinentis.
ctiam intulisse quingenlas, et duodeciro inillia libra- LXXH.
rum exslantibus sedificiisimpendisse, ipsamque ec- ADABBATEH CISTERCIENSEM ET FRATRGS EJUS.
clesiam episcopalera ex parte sumplibus mcis et ac- Confeclus senio el aliquarutn acgritudiuum graya-
quisilionibus innovatam; ad communiam quoque lus acccssu, ad medicinsesalutare remedium coiilu-
•canonicorum scxce.nlas libras annuas el perpctuas / gere, et confracta Iaboribus membra necessaria i-e-
acquisivi, atque mensam episcopalem quingentis li- quie sublevare coiislitui. Siquidem in perniciem
briset eo amplius annuis et perpetuis augmeniavi. . ineara vcluli conjurata veniunl del^ilitas, inDrmitas
De ijiso autem thesauro, ul nibil snbtraliam, decem et senectus, mihique tol incommodorum inslanlia
cl septem marcas in inilio mese promolionis assiim- fidticiam viise longioris abiunpit. Accedit extrin-
psi, quia bona omnia episcopalia redimere de nianu secus negolioruiv quibus distrnhor imporiuna vexa-
comitis Andegavensis angebar, quse ipse niilii per lio, quae niiserabililer aiibelanleiii, vel a'd momen-
duos aimos ct tres nienses absluleral, quia elcctus ttiin cliam respirare non sinil. Xiquidem ssepius ad
canonice sine ipsius dcsignatioiie fueram consecra- rcgales cum caetcris trabor angnrins, eorumqtie
lus : quod egu qitidem de permissioue domiui mei quibus deesse non possum, frequeuiibus iufesior
gloriosse memoriae papae lniioccnlii feci,cum ego injuriis, roedia omnia interim lol lantisque labori-
prius de meo iioiigeiilas libras in eara callsam et bus sumplibusque constrala sunl, ut nec ad toh-ran-
ampliiisexpendissem. In expeditione quoqtte Hiero- tiam corpus sufliciat, nec ad iinpeiidium faculfates.
solyniiiann, ad quara iue sanclus Pater Etigenius Porro, si hsecsaluli eliam nou obsislcrenl animaruin;
papa deslinavil invitam, mandato ipsius calicem att- viro lamen bono tolerabilius viderclur, si dclrimenla
retiuv triginia. et quatuor unciarum expendi, r.um j) ] pracsentitiiiiadproventuinproficerenlseleriioruro.Sed
ipse mihi, si amplius oporteret, mea causa assumerc hominuin sempcrprocedente inalilia,elin deteriusdie-
concessisset. Praeierea, ne forie j.-.claiiiia videalur, bus siiigulisexcedcnie, ctiin bona,tum corpora, tum et
quanla inierim fuerit hospitalitalis effttsio, quam aniinse siroili ruiua paiiler involvunlur, el forroida-
eiiam freqtiens do.norum cbarilas illustrabat, adeo bili plerumque coiisuinmaiilur eventii. Quia igilur
ut ab liontiiie mediocrilatis mca: vix tanla pos>et sapienlis est casus hujiismodi sngaci providentia
largilas exspeclari : tjuod ab his qui viderunl et his praevenire, opporluuitas loci niihi fueral exquirenda,
qui experti sunl, publico passiro teslimoiiio cotifir- tibi quietein ineam nec causaruro lumullus infeslet,
nialur. i:ec iiicuisus iniiltitudinis interpellet, sed exeroplo
Supplicavi judicibus ul eorum quaeapposjta sunl intiiore semper hoiicstalis studia convalescant, et
et delratla, qitanlitate perspeeta, rationeui compen- a:l verse virtulis opera omnis possil occasio deser-
sationis adniilicrent, si lanien oeslimandiimvidcrelur vire. Sttper quo cum ad multa loca niiiltorum pre-
qiiod in tam pias et nec.cssarias cnusas expcnsum cibus et desideriis invilarer, qiiidam iocus ordiuis
fueral, et postca plus quani septuagies seplies resli- vi-slri qui dicitur Morluimaris inter cuncla compla*
luluin. Non stiiii exnudiltis in aliquo, quia ora ctiit, quia mihi visus esl multis commodiutibus
103 ARNULFl LEXOVIENSIS EPISCOPI 101
opportunus. Siquidem de anliqua farailiaritale plu- A longiorem nioram baberc disposui, atque ei dilficile
rima sumus invicem cbaritate conjuncii, muluam- et nimis sumplitosum essct ihi necessariae inslru-
que gratiam vetus notitia alterna operum exhibilionei clionis copiam exhibere.
firniavit. Ilaque exlra lerminos, intra quos secun- LXXV.
duin ordinem veslrum, arctioris abslinenlise decrelaI ADNICOLAUH H0NACHUH DE MONASTERIO ARRAHATO.
servanmr, domum mihi moderato sumptu slatuii Lilleras discretionis vestrse non sine magna admi-
coiisiriieiidani, cujus sobria necessariis usihus am- ralione perlegi, prtidentiamque principis et religio-
plitudo sufficiat, mensuram tamen regularis sedificiii nem vestrnm impudici adolescenlis fallacia dolui
uoii excedat. Sane exclusi erimtis, commeatu tameni circumventam. Deeo autem quod scripsistis, ipstitn
fainiliari tam provide qttam clementer indullo, ut ai vos pro inlercessione roea'in ulleriorem gratiam re»
transgressione regularis observantise severilas ar- cepisse, mequeid a vobis exiorsisselillerisfrequenii-
ceal, et tamen ab Ecclesia sanclisqtte frairum col- bus, sciatis me nunquam pro eo vobis aul alii litteras
loquiis misericordia non excludat. Porro per exle- destinassc, nec ullas preces cuiquam pro eo ullo
riora nullus reservalus ingressus est, quo seilicel unquam lempore porrexisse".Siqujdem mihi nulla
inuiilis frequentise lollaltir occasio, et nihil nisi cognalione conjunctns esi, nuliis ncceptus merilis,
per comrounem portam .sub oculis et sancii soleriia B 1 nulla familiarilate devincius, imo rarissime nostro
janitoris accedat. Scio plurimam eos de nostra com- se conspeclui prarsumit offerre, quoiiiam celebri
morationc concepisse laeliliam, atque eis uliuami resjiersus infamia, etiam in publicum prodire no-
inde proveniaut commoda quse praesumunt, ut sci- cento conscieniia reformidat. Ego aulem lilleras
licet dignus sit exspectalione provcntns, et aliquid comitis ab eo jam secundas accepi, quas lenerrima
bonse opinioni eorutn de judicio nostrae prseelectio- diciasse videbatur affeclio, quia nihil Iitierarttm
nis accedat. Quia vero locum illum novimus spe- coniineiiliac dcfttit, quodvel amor imperare voluerit,
cialius atl veSlram sollicitudinem portinere, propo- vel cnriosa diligcnlia potuerit invenire. Porro lit-
situni nostrum vobis indicandum duximus, roganle» terae illac siylnni vestrse periliae redolebani, api-
ul el vestnc charilali complaceal, sanctoque vcslra- cesque his quos noviter a veslra sanctilate recipi,
rum precum suffragio muniamur,elaucloritas vestra ideiilitatem manus mihi cerlis indiciis penilus ex-
vota saiicloruin frairuni exhilaret, el rescriplo quo- presscrunt. Super eo aulem quod sigillum comitis
libet aut iiiandato confirmet. ipsum falsasse dicilis, mutuamque falsilate littera-
LXXIII. rum nomine comitis pecuniam accepisse, si mcri.tis
ADRICARDUH PICTAVIENSEH ARCHIDIACONUH.' ejus non ducitis indulgenddm, brdine judiciario
Lihrum de ecclesiasticis ofliciis.eo libenlius vobis C oportehil arguere diflitenlem (44), et forlassis ad
censiii transmittendum, quia vellem vos exemptum pcragenduin reum prnbaiionum vobis copia deerit:
ssecularibus, divinis officiis loto sludio mancipari. et si ad lestium deposiiiouera causa pervencrit,
Quod si vos ad illa quandoqtie necessitas, aut pro- irislein forlassis in ipsa examinntic.nc sorlienlur
vciittis, aul superior gratia perlrahit, ordinis vestri defeiltiro. Sed, etsi tcnuerit aclio, ipsain procul
scmper habete memoriam; nec eis vos immisceatis, dubio inopia debitoris elidei, nisi veslra bonilas
in hoc casu solita velit ei niuniflceniia subvenire,
i|iioriiin exsecutio professioni vestrae non congruit,
sed eis «iiiniitaiis per quos ca specialius convenit meritisque ejus in opporlunilate sua compassio
vestra debilas graiiarum referat actiones. Inliunia-
cxpediri. Porro quacdam sunt quibus vestram vos
oporlet omnir.o negare pnesentiam, uhi scilicet cor- num eliam forte rcptilaretur a pluribus, si ado-
poralis poena vel judiciuni sanguinis fuerit irrogan- lescenlem ingeiiiuini liberalilas veslra traheret in
dum, quia forcnsiuin legum severilas in plerisque discrimen, si uni saltem deliclo post tol collata
mansuetudini miserationis eeclesiaslicae non con- beneficia personse id aelatis vestra benevolentia non
cordal. ignoscat. Si tamen injuriam hanc acriore instantia
LXXIV. _ persequi destinatis, ego servum alienum judicare
ADLEGATOS ALBERTUH ET TBEODWINUH. non debeo, doinino suo siel aut cadat: nec ego
Lalor prjesciiiuim Roal. litteras mihi vestrse su- eum carceris ergastulo claudere, vel ferreis vel-
bliinitatis attulit, quas ego inspectas diligentius de lem arclare compedibus, neque bonitas vestra velle
falsitale suspcctas habui, quia in parte soloecismum debet pro tam modica sumroa ipsum durioribus
babere, in parfe conlra consuetudinem veslram vir.culis alligari. Vester est, quia vos eum vestrum
aliquid prsecipere videbanlur. Ipsum ilaque cum beneficiiset doclrina fecisiis, dominique comiiis
eisdcm litieris ad vos censui remittendum, ne circa canonicus est, ut scripsistis, ideoque apud eum
cxsecutioneni mandati vestri negligeuliae vel teme- conveniendus est, et forum illud cui obnoxius est
riialis argiii possim, sed quid fieri velitis planitis lenetur agnoscere, judicisque sui sententiis obedire.
me el plenius inslruatis. Ulile autem esset huic ad Sed el accipitur quem quarlo mutalum, sicul scri-
aliufn judicem milli, apud quem de proximo posset bilis, vestra per eum niihi magnilicentia misit,
commodius experiri, quia ego propter quasdam lanquam alas habens, forsilan avolavit, aut ipsum
necessarias causas in locis rembtioribus bis diebus adhuc ad longinquiora tempora rcservatnluin ccn-
(44) B., diffideniem,
* to»
10S EPISTOLJE.
suit. quo ipsum magis faciat piovectior mulalio A personarum consilio, quod tibi niandalum . fuerit
gratiosuin. jiuclore Doniiuo disponaiur. Siqtiidem 01.01tcl nos
LXXVI. conscienliasiiosiras ad festa praeparare Pasckalia,
ADDARTHOLOJI1.UM EXOMENSEM EPISCOPUM. iit Doininicaercsurrectionis essc participcs per cou-
Lator pracsenxiumJor. vesler apud nos plurihus dignos fiuClus poenitentiaedebeamus-
adolesccutiae suoc diebus conimoraliis est, utin LXXVHI.
Ecclesia noslra divinis iuformaretur officiis, et inler ADABBATEM DE CURIA DEI.
scholares iiberalibus possei inslrtti .disciplinis. Pro filiovesiro F. paiernitali vestrae gratias to!a
Coiuplacuitin eo frairibus noslrisel nobisverecunda devoiione referinius, quod iia circa emn «-opiosas
soicrtia, el quod pritnae rudimcnla virtuiis sjiem charitalis visceribus abundatis, bt ipsuni (eta dil -
bonam de relitjuo promiltebant, adjuncto qttqd gentia religio vestra dirigat ad -saluiem, et in op-
suavi quadam ct jucuntla vocc ifiler psallcnles in portuiiilnlibussuis paiernum iiidulgenlin largialur
Ecclesia ad devolionem possel indurala eliam affedum. Elegit apud vos abjectus esse in doino
viscera comnioyerc. Reversus* ad tcrrara nalivi- Dei sui, riiagis qttam apud suos habitarc in tabcr-
latissuse, acceptum se vobis^ exstitisse gavistts g naculis peccatoruin; sed affectali ordinis austcri-
est, adco ul vestra cum beneficiis gratia sublcvarei, talem benignitaiis vcslrae gratia relcval, cl huinili-
«1ad subdiaconalus ordineni proinoveiei. Poslmo- tatera abjectiouis dignalio iccoinpensat. CeiiUin est
diim ad cisinarinas partes tralienle eum nescio qua cnjiis el in lioc ct in aliis quaeralis gratiam j.rome-
o|iporlunitate regressus reliquos ordiiies sine vestra reri,sedlicctsalvasiiilvobisprai:niavcsii°a,riosirseia-
liccntia el coiice»sione" percepit. Ratus supcr co nicn adgraliarum ac.iones affeclio dcvoiionis accedit.
qtioil noii de pisesiimplione sed simplicilate cnm- Felicem ergo rae, inquam, si unquaiii invmai-acce-
iutsstim csl, benignitalem vcslram non adeo com- pisse non ingrale, si datum roihi fuerit aliquid quan-
inovendain. Vcslra vero severitas ipsum a minus doque rependere vestrorum excellcntia: mcritorum.
cautc peiceploruiiiordinuiii adirtiiiistratioite stispen- LXXIX. ,
dif, adjecla, sictil asserit, lerribili commiiiaiione : ADABBATEM CIsTERCIEiNSEM.
quoda vobis sciliccl, reslilueiidus non sit, nisiiioc Duo sacerdotes de episcopatti nostro (43), Arn.
•ei a inajori fuerijt atictoritate coucessum : atl cardi- videlicet et Ilic. sa;culo renuutiarc disponciues,
nalcs igitur pcr labores miiltos et peiicula magna adnionitjone frequenti el studio fratris nostri Will.
pervenii, sed ipsi iiihilpi indulgere_voluerunl, nisi iitinc abbalis de Pinti, ad venerabilem ei religiosmu
prius de veritatc facli vcstrarum docerenlur lesli- C virum Ric. abbatem de Valascia refutatis prius in
moiiio litlerarum. Dicuul eliam se nihil scripturos manti nostra quas possederam ecclesiis, su el sua
in Angliam, nisi priu.s cum domino rege fucrini devoiione promplissima conlulcrunl. Quorum nos
colloeuti, qtiod qua coiisideratione decrcverint, nos devotionem favore debito proseqttenies, iuluiiu
ncscimus. Sujiplicamus nos imcrini et anliquiore abbatis de Valascia, qui ob sinceias religionis ct
prxvenlum gratia, gralia perseveranle proscqui- itidiistriae suae roeritum plurima nobis cbarilaie
mur,"ul ei«ipud vosnosiraprosi^oratio, qualenusaut devinctus csl, ralionum obligaiicnes, et cat;ra
ratio sustinere debuefu, aui misericordia subvenire. quibus nobis lcnebanlur obnoxii, quoninm ofliciaics
LXXVII. - noslri fuerant, stne omni diflicullntc
remlsiintis,' <t
ADABBATEM SANCTI EBRULPI. eos in pravdicto monaslerio Deo perpettio senituros
Super his pro qttibus in senlcntiain cbmroisisti, a cum faculialibus suis in manuin abbaiis liberos ct
memoria tua non credimusexcidisse quomodo man- absolulos cohsignavitnus. Postmodum vcro cuiii
dnto nostro stnre promiseris, el prsecepiionibus devoti monnslerii probationcm ingressuri fp:.'ra-
obedire. Nos vero quibusdam ex causis adhuc for- rcnttir, abbas de Pinu ad aliud voluiiiate devocata,-
inaiii (1'islulimus assignare mandali, et modum-sa- JJ optts ctijtis aticior prius yebehienlissiiiius cxsliterat,
lisfactionis imponerc, quiain bac reea temperanlia vclicmcntiore sltidio dissuasit, objiciens qtiod unus
uti volumus, ui quitlqiiid lecerimus, ex siriccra eoriint anlequam. etiam ptibeiialis f.nnos alligisset,
videatnr procederechaiilate et lu ad debilam hu- sua persuasione in monasicrio de-Chaclix pull-
niililaleiii et obedieniiain noslro provoceris exem- cttni rcligionis voltiiii solemniter niincupnveral,
plo, dumlamen «cclesiaslicseinsiilulionisdiscipliua promissione quoqiie adjecla quodeani non mutarei,
servetur, qiianium luse et noslrae saluti crcdidcri- nec revocaret in posierum Volunlaieui. Qua occa-
niiis expedire. Ne itaque res diutitis Iiaereal iu sione prudentihus el religiosis viris jlurirouniadmi-
suspenso, et quadragesimale lempus quod exstal rantibus, devolum pariter et indevotiiin abdtlxit
specialius est poeniientiae dedicatum fraternitati cititi ea procul dubio ratione, qua alterum extrahere
tttae, ea qua teneris astrictus necessitate, manda- nitebaiur alter in devoiionis suae monaslerio per-
nius ul proxiraa iv ferianon prxsentis, sedsequenlis pemo permittendus fuerat commorari. Porro abbas
hebdomada; apud Lexovium nostro te conspeciui dc Valascia, utpote vir longanimis ciniulise mansue-
repraesentes, ul adhrbilo religiosarum etpiudeiilium ludiiiis, suas et inonasierii stii iisque ad sancliim (40)

(45) B., episcopatus npstri. (46) B. sccundum.


fJATHOJ,.CCI.
,107 ARNLLFI LEXOVIENSISEPISCOPI 103
(16) univcrsilnlis vcslra: coiiveiUuniproseqiiidisliiIit A omni judicio spoliatum,ct idco re^lilutioncni posses-
iiijurias, sperans profecto si quid perperam actum sionis ciim magna a nobis iiislantia posiulabat. Ad
est, sine subterfugio rcfornianduin, ubi ncc excu- probnlionem vcro possess;on's qiiam petebal quaiuoi*
saiio veritalem impcdil, nec cupiditas acquilalem. deposuit sacerdotes, quorum iinus inuiilis, Ircs reli-
Ego vero, quod ad Kcclesiam nieam pertinel, ntilla qni satis concordes in exaiuinaiioiie reperii stinl. At
dissimularc valeo ratione, quoniam unus coruni de Malthamin ipsum aliqnaiido possedissc constaiuis-
quorum revocalionetractalur, Arn.vidclicei, libruni siine pcrnegavit, ipsumq.ue (oram delegatis n subli-
quemdam (47) quem Ecclcsia; suae (jaiocliianonim mitate veslna judicibus, doinino scilicet Roboina-
collatio devola coiUtilerat, consilio et ministerio gensi (49), qui lunc Ebroiccnsi ecclesiaepraceral, et
abbalis de Pinu pignori pro iv libris Andegavcn- domino Egidio ntinc Ebroicensi, qui liinc iu Rolho-
sibus obligavil, quamvis ego sub anathciviale 'pro- mngensi Ecciesia archidiaconi fungebatur oflicio,
hibuissem ne id i-psitm faceret, nec (48) quid- super cadem ecclesia qtiaesliouemmovisse dixit et
qtinm de rebus Ecclesia: sine coiiscienlia mea pr;e- novissimc eidem quaesiionicorain eis abrenuiiiiasse
siimerei asportare.. Quoniam ergo saepius comnio- publice, ei eamdeni ecclesiam abjurasse, et XLsolidos
liiliis et.reqnisitus, librttniEctiesiaesuaenon resliiuit, pro rccompcn.saiioneexpensarum quas fecerat accc-
cum excommunicalum, el ab oniui snccrdoialis pisse. Snper quo sacerdotem et acolytlium cl laicum
officii miuisterio stispensuin, donec dc .saciilegio qiiemdani proposuit ad probandum, qui et ipsi in
salisfecerii, noveritis einigrasse. examinaii.one concordes iiivenli suut, idque praedi-
LXXX. ctis judicibtis el toli EcclesiaeRolbomagensi noiis-
ADHENRICUM FISCANENSEM ABBATEM. simum, quia boc coram lola fere iviiversilalc fitcral
Crcdimus jirudenliam vestrani fideli nicmoria ctiebratuni. Quia ergo praejudicare videbaltir a-ijti-
ralionis exccplio, neque uobis satis (enam fitleni
,ieiinerecaiisam quseinlervos el laiorem prseseiuiuin
eorum crant (eslificaiio faciebal, dnxi-
pattjierenvverlebalur, apostolica nobis olim auclo- nius qtii produclidonec
riiate commissam. Nos vero in hoc, sictti iti aliis, differendum, per judices, quibus catisa
dilectaenqkis gralise vestraeobsequium proniusexbi- delegata fuisse dicebatur, ct vcnerabilcs personas
asscrebanlur niliilominiis adfuisse verilalis
benles, ipsum de magnasiimma vobiscumpro modico quae
innolescere plriiiludo. Porro cum ipsi
transigere fecimus. El nt niodictim illud uiilius in nobis-possctHiecuin ad doinini arcbiepiscopi prajseniiam conve-
fnluro perciperet, ad vestram per omnia descentlcrc
ab eo vciiiaiis leslimonium diligentcr
volunlalem. Ipsc vero jamdiiduiri /niserabilibus nos nissenl, el ego
Willclmus non exspecialo tesiiuiotiioejus,
lamenlis infestal, nssercns quod placiltim Irausaciio- (] exigcrcni,
ad piimam Dominicain advenius Domiui vestram
nis veslra ei niagnificeiitin stibtrahat, nec sanciita-
authftniiaiii appellavit. Ego vero quia nolens agere
ism veslram in aliquo nioveat vel miseria pauperis,
non poieiat, etatl preces ejus ipsiusque fnvore
vel verilas pactionis. Qnod si quid aliquaudo foric cugi
videbaliir sublatum appellationis obstaculum, ad
soiiilum est, post mtillas faligationes et lempora
vilins vel delerius la:sionem ejus relorquere non debrii, sed alio sicut
semper, vel specie fuil, qualilntc :
fiieral iu possossione demisso, liitcras ulrique rc-
super quo rogarous vos, et obnixis precibtts obse»
qui.-ilas tradidi, per quas corum qux aputl nos acla
crainus, qualenus in hoc bonoii stio, el justiiias suiil veriias veslrae possii iiinoiesccre majestaii.
pauperis et molestiaenoslroegralia veslra jwovideat,
. eique qnod 6tibvlanla>venerabiliumpersonarum ce- LXXXII.
lebritnle promissum est, non solum fideliter, setl ADHENRICUM FISCANENSEM ABBATEM.
eiiam liberaliter tribui faciatis, ne forlc homo vagus Aiiiici nostri qui diebus isiis Jerosolyinam profe-
el pcrtinax ad subsidium mnjestatis aposlolicae re- cii stini, cx eqtiito riie pedilem reddiderunt. El
quia
currere compellatur, cominunem de nobis et vobis irtdigiiiiin est hominem opinionis mese manus
mandaium per
querimoiiiam portans, scilicet quotl ejtts D liiimilium in equilem rcformari, in veslrain >dduxi
:i nobis inintis fidcliier adimpletum sii, et a vobis gloriam conferendiim, nmi solum equesliis
obscrvata. qtiera
lidcs iransaciionis ininus veraciier ordinis dignilas, sed eiiam regii sanguinis cxcelleu-
LXXXI. tia sublimavil. Hocetiam eo studiosius veslris censui
ADDOUINUH PAPAM ALEXANDRUH. meritis reservandum, quia eos quibtis iribuit vestr»
Cnusam quaeinler Willelmum sacerdoicm el Mat- reddit induslria cattiores, ctimila viris prudentibus
tbseum clericum vertebatur, sttper Ecclesia de Go- aiiiicani parcimoniam iu ipsa largicndi liberaljtilte
darvilla, niajestas vestra parvilali nosirae delegavit servclis, ul el amicus semper apud vos possil irive-
sine appellationis obstaculo canonice decidendam. nire quod placcat, et vobis opportuna non desit
Utraquc ilaque parie in noslra pracsentia constiiula, materia largiendi. Inde est quod apud (50) vos uli-
proposuit VVill. se praedictam Ecclesiam legilime liter et doclrina quseiiiur 11provenlus, ut el diiiorcs
possedisse, et poslmodum seper violentiain absque copia facial, el prudenlia docliores. Sic enim vestra

(47) B., quondam. ' ' (491 C, Rotroco.


(48) B., vet. (50) B. om. apud.
{09 EPISTOL.«. 416
cpcralur inlcr tilrumqiie discrctio, ut qttoi vittuiis I\ graltiilo contiilistis, si m>:asignoquo'Ibct se redem-
cst iitrinqne reducens, quod viiii cst separet ac re- plain devotio recognoscal. lnlerim nd camdcin ex-.
•pcllat, ne vcl sobriciatcm tollal effusio, vel parciias pcricnliaro in omni semper opporluniiate convertor,
qaandoque manus conlrabat aflUientes.Si tamen in ceiius qttod nptid excellentiarii vesiram veriias anti-
alterulro peccandtim esl, malim facilis quain diflici- ciliae nec defectum pati, nec aliquam jiotest incur-
lis, promplior allquandoqtiam lardior inveniri. Porro rere seneciutem. Inde est quodii!ag:siruin C, quem
iiilcr oninia qitacdonanlur, equus csl id quod do- - ad dominum papam pro quibusdam negoliis millo,
ualorem pluribus occasionibus reddit obnoxiuro, precdr atteniius tit babeal veslra benevolenliacom-
quiasi qtiid a laude miuus esl, ii qttibus daliir sta- mendatum, ut lam coitsilio veslro doctus qtiani
lim culpsedonaloris allribuunt, reiquc imperfectio- frclus auxilio, opialum in ncgoliis qux poiiat me-
nem, liccl de inopia qtiandoque proveniat, impcrfe- realur effeclum.
ctioni voluntalis ascribunt. Si dtirius aro.bulat,con- LXXXIV.
cussionis arguunt donatorcm; seqne ruinscdeslinalos ADlLEGATOS ALBERTUM ET TIIEODWINUM.
praedicant, si pcs unquam fortuiluincespiiemretusus Mandaluin veslrsc sublinnlafs accepi, ul Ric.
offendal. Si durus cst, aiunl ipsum de veleri doniino Urselli prope diem DominicscCircuiiicisiOnisvestro
traxisse duriliam, qui araicos segnius audirc con- submoverem conspcctui praesentaii, respoiisurum
sueveril, quain equus calcaribus obedire. Si niinus Rob. cuidam super Ecclesia de Cormorlem, quam
eleganlis formse,si minus habeat venuslalis, asse- ille sibi dieit legitime bertinere. Feci iiaqtte quod
liinl rem informcm (51) non satis dignitati donaloris mandastis, qttia proposilnin meum csl curo omni
vel donalarii coiivenire/Inlerea si quid imprecan- humili.ale el dtligenlia vcstris per omnia praec«piio-
dum est, non equo, sed auclori potitis imprecanlur, nibus obedire. Is vero qui vocalur, de nimia tem-
fjui lol scartdalis iiijtiriam magis irrogasse videattir, poris assignati breviiaie conqucrilur, quia lain mo-
quam beneficium contulisse. Palam esse, nolle etim dico lempore iion poteril neccssariam instructioneiii
a se quidquam iillerins implorari, qtti id dederit ctiin roullo labore el pluriroo etiam dispendio
qnod negasse satitis fuerat, qiiam adjunclo maleficie coinparare. Siquidem horiio gravis esl, ct oporlet
pracslilissc. Ceiiiim esl etiam quosdam 11011 lanliiia eum de remolis et dipersis locis subsidia petere,
ralumnialores, sed ingralos eliam inveiiiri, falsa rei ct poslmodum ad vos in aliam transire provitteiam,
(lonalaevitia confiiigcnies, ul onini graiiarum debilo cum ei ad omnimodnm pra.-paralionemnon fuerit
vidcanlur absolvi. Quisqttis lamen accipil, ipsa sla- spatium xv dierum indiillum. Quod sane ab adver-
vim susceplione redditur obligntus, cl si peues eum"/C sario srio callide palcl esse qnacsituni,quia nullain
res donaia resederit, alleganti vitia ratioqttasi cu- concepildejusiilia ct veritale fiduciam, sed propler
jtisdam legitiniseprsescripiionis occtirril. Siquid.em impoieiiiiam personaesperal aliquid vexationibus et
in rcbits donalis nec quanlo minoris, uec redhibi- Iraiisactione qualibel extorqiiere. Porro Ecclesiailla
toria IOCIIIII habet, sed omnem. nctionem exceptio in episcopatu Baiocensi constilula esl, neque causa
spmiianc-seliberalitalis elidil. Qtiod si aliena bene ullo leinpore ad episcopi sui pervenit examen; sed
liiereiiiibus gratia non respondei, merces lamen siia ille qiisesitisab aposlolica sede lilieris, quia rei ve-
virltui iion deei il, qusepotitis hilerioris fruclus lucra rilas in ecclesia Baiocensi publice nota erai, causam
considerans, satis habct simpliciter apud sede bono ad alienum scilicet et ad Abriiicenseni transdtixit
fclicis conscieniiaetesiimonio gloriari. Necenim sub- episcopunv,ut ibi liceret ei quidquid vellet audacius
jecta est externae disjiosilionis arbitrio, sed in sua' aflirinare. Verum dotniuus Abrincensis,vir sane rcli-
proprise pttrilatis majeslale consisleiis, ab indignio- giosus et prudens, veritatc diligenlius inquisila,
ribus prsemia non. inquirit : ila lamen ut iicque ex coguovit Ric. plus xxx anr.is coiuiime possedisse,
eis honesieproveiiienlia respunt, ncc pro desideiio el per vicarias semper deservisse persouas, suoque
corttm vel usu si qua novil poliora dimittal. Quod jurc bcneficia jiercepisse. Conslitil etianrRobcrtum
si qtieni fructus trahil exlerior, is, siculail sapiens "1 esse filiuin, sacerdotis, quem certuin erat cjusdeni
ille, iioii poicst uisi similemlnaieriie sperare sen- ecclesise vicaiiuin exslitisse, atque ipsum in.Ie sibi
tciitiam, quoniam forlhiiis inleniui non nisi foiiui- ad petitionem possessionis fraudis praeparasscmate-
los expcrictur evenius. riam, quod ibi qux patiem siium pro exseculiono
LXXXlll. parochialis oflicii conlingebant, aliquando percepe-
ADDOMlttUM WILLELMUM DEPAPIACARDINALEM. rat, el lam suis quam inalris.et reliquae pal.ernaj
Quanlam niihi graliam in oculis vestris ab atiii- familifc necessilatibusinipendebal. Repulsus igitur,
quo bonitas diviua conlulerit, praestila frequenlius ct Uicardo liligii quiele concessa, ad au.iculiam
beneficia comprobarunt. Et ego qtiidem lolo aniniO Roiiiaui ponlificis ad Kalendas Februarias appella-
gratus exslili, sed majeslalem dignalionis vestra; vil. Misit isle, et icsponsiiin apostolicsemajcslaiis
,»on pottiil debiti operis exhibitio compensare. Felir cxspectat, spcransquod de maniialo cjtis a rtiigioso
cem lainen me, inqtiam, si unquam jnveniar acce- episcopo tam sancte faclum esl, ipsius niinirum
pisSe non ingrale quod \os lanla semper hilatilalc aucioritate finnandum. Netjue eniin espedil provin-
(Sl) B., formcm:
III • ARNULFILEXOVlENSlSIPISCOri Ut
vix noslrac, in qtia quolidie lam impiidcnler ittipti A LXXXVI.
dicitia convalescil, filios sacerdotum paiemis alia- ADDOUINUM PAPAMALEXANDKUM.
ribus adbiberi, ne incestuosi concubiiiatus crimen Esi qtiiddnm quod lam iiicain qiiam alias vebe-
ab ipso vcl a vobis profusa betiiguiialc videalur in- nienier angii ecclesias, quoi-umdam scilicel rapax
dulttim, nec spurcitiae soboles saiicluariiim Dotnini cl inlemperansaiidacia monncborum, qiii'uuo libe-
cxemplo palernse pravitalis inccslct. Oculi itnque riiis eflluant, saecularis po!e;iiiacprxsidia redimcii-
ve.stri vidennl acquitalem, si ad recognil onem jam lcs,primoepiscopis omnem obetlietiliaiusiibtraliunl,
cogniae vcritatis, cpiscopus ad quesn ab inilia causa et pnrocbiales ccclesias cum altariis el decimalio-
suo ordine pertinebal, de ca lrgalionc qtiam de ve- nibi-.s,caelerisque bencficiis de mantt laica recipere
sira volnnlaie suscepil, debcat cxspcciari : si ap- paelis quibuslibet sacrilega lemerilaie praesmnitnt.
pellalioni seiis aposiolic.sedeferenduro esl, si reli- In bis ergo ab eis nec canonicus ordo, nec episco-
gioso episcopo qni cognovil ex dclegatione creden- palis assensus exigitur ; sed dcvocatis ad proprie-
diiiii, si deuiquc spnlium majtis iiidulgeiidtimesl, ul laleni omnibiis, incrccnarios in tanla paupertaie
verspectis etiam oinnibiis filio nostro in jurc suo ibi consliluunt sacerdoles.ul ad exhibiiionero stiam
noslra videntur jntercessio profuisse. ct ad onera Ecclesiae portanda non habeant quod
LXXXV. B opilioni sufficcret aul cursori. Generale esl hoe ,
sed in episcopatu inco vehementiiis haecest gras-
AD-ALBERTUU ET THEODWINUH CAMllNAI.ES. sata malignila.s ricc jam nobis ciijuslibel ration;s
Pro viro vencrabili Rcginuldo Balboniensi eleclo oblenlti, sed fallaciis iic iiiiincribus nobrs pra:si-
cxeellenliafevcslrac nos supplicasse mcmininius.quod dioqtie violentiae saocularis obsislunt. Ad quod
scilicel ab ecclesia illa coucordilcr electus sit.ei secundum ordinem instilutionis ecclesiastica; refor-
unanimi omnium volunlntc snscepltis, quod quidcm niandtim, cum ego aiTvcrsusnbbntem qtiemdnm ct
adeo cerlum est, ut nihil in loio regno sit notius ; monaclios monasterii cujiisdam iu episcojialu nos-
»e'c aliquis csl qui vel personae disponat obsislere, Iro, scilicct Sancti Ebrulfi , a subliinilale vesira
vel facio 'elcctionis velil in aliquo dcrogare. Saue primos , secundos, el lerlios jiidices impelraverim,
ncgotia et bona Ecclesiayquieie ciim omnipoicstalc abbale semper mtillis nrlibns obsislenle, nibil cst
disponil, et quidqttid ab electo cpiscopo citra adhttc effeclui maucipaliiin , ctim sacerdolcs noslri
gr.iliam consecraiionis expediri poiesi, ordinal el in exsecuiione causae apudjiidices assignaios mullis
dispensnt. Quia vero sine eonsensu aucloritaiis ailennaii sumplibus, mullis laboribus siul affccti.
vcsiiae ad perfc.olionemgralia? illius peryenire non Habemus atilcm cf nlias ca-isas adversus eiimdcm
potest, misil ad vos eeclesia illa venerabiles et < ^ abbatem de mnliiplici et conlitmaci inobeilieniia ,
electns de toia uhiversilate personas, quae vice cum lamen ad exhibcndnm nobis obedieiuiam et
omniitm a bonitate vestra complemeiilum promo- revcrenliaiii vinculo jnratae professionis lencattir
lionis cjtis pronioribus volis exquirerenl el obnixi» astriclus. De alio quoqite perjurio, quod posl pra?-
prccibus implorarenl. Vidimus cos, Tliomam sci- sliluni corporaliler juinmcntuin de cxbibenda ad
licet archidiaconum el A. monachiitn ecclesi.e lhandatum nostrum snlisfactione , coram mullis
illius, (quoniam ecclesia illa conventum nioiiacbo- venerabilibtis personis manifeste coniraxit, in
rum habel non collcgium clcricorum,) el magistrum co scilicct quod posl scntcniinin sitspcnsionis et
Lajiulfum, viros litteratos eqttidem et prudentes, anatheiiiaiis, per quinquennitim ct eo aniplius mis-
ct approbalse a pluribus honeslaiis, ncgotium sci- sas et caetera pracsunipsil divina oflicia celcbrare,
liccl isiud ex delegaiione oinnium omni sludio donec cognila cornm iegalfs veslris verilate quam
proscqticnles; sed viam, qua ad vos perveuirc diciuius de necessitateniagis, qnaiii de pceniteiilia
possint, nullaienus invenire politerunt. Laboravi- nobis se pracslitil absolvcndum , jiirato niiiiiiii»)
mus cum iis et plerique alii, ncc ulla securiias |>e- quod ad roandatuni noslrum super tribus cxprcssim
nclrnndi nd vos potuil inveniri. Pracscrtim quia _ starct cxccssibus, et modum imposilae sibi satisfac-
negotio illi rcx junior, qui in partibus illis conuno- lionis impleret. De privilcgio quoque a vobis per
ralur, dicitur advcrsari. Ad suUragnniiuni ilaque subrcplionem elicilo idem abbas vobis el ecclesisu
votis eorum , lilteras lam ab humililalc nostra noslrx tenetur obnoxius , super quo jam lcrlio
(juamabaliis diligentius iinpctratis nuniium per ipstini ad vos ciim privileglo tnilii invcnia nimiruih
se, queni habitus arclioris religionis et paupeiias falsitale jussislis. De erento etiam quadamquae a
absconderet, ad profercndum negotinm, quia aliler nobis el fuiidatore quibusdam regularibusel religio-
id fieri non poterat, transiniseruiil. Quia igiTur sis fralribus collata est, a prsediclo abbate ei
taulserei effeclus non nisi instanlium bellorum im_ monachis posl appellalionera ad vos faclara noviter
poriunitate et casibus fortuitis impeditus.sanclitaii occupata, el aliis quibusdam, quse rcvercniise ves-
et oflicio veslro credimus convenire, et ad idem Irse in omni veritate fides et scdulil-asnuniii nostri
ciiam devotas prcces duximus adjungendas, ut quod pleuiiis explicabit.
iesiduum esl, compleat et confirmet ; ne vola LXXXVH.
ccclesiseludificari permillalis, ct ipsius ulilitalcs ADHENRICUH BAIOCENSEMEPISCOPCU.
amplius impctliri. Hcinini me jiro lalore prsesciiliuui olim vest:ae
113 - . Uf
EPISTOLJ?.
eicellentiae supplicasse, qnia liiilii pro co qiiorum- A LXXXiX.
dara quibiis ego deesse non poleraiii instaniia sup- ADROTRODUH ROTROHAGENSEM ARCHIEPISCOPUH.
plicnbal. Exaudisiis ex patie , qtiin ab irroganda - Monachus ille L. olim Cormcliensis, pro quo
severiore sehtentia temperastis ad tempus, nondtim sanctilaiem veslram rescriptum apostolicum scri-
tamen ei optalum beneficium perfeciae liberaiionis biiis accepisse, de monasterio illo -cgresstis est ct
arrisit. Inslant igilur qui ab initio proftisis precibus lertio niisericorditer esl receptus. Egressiis quarto
inslitcrunt, coque obnixius qtiia noverunl qtiod cum ipsum abbas el fralres pro commissis in
dilcctio vestra prcces mcas consucvcrit exaudire. Ecclesia sacrilegiis quae eliam verecundia prolilbct
Precesigitur ilerare coiiipellit iterata precalio, el recitare duplici etinm sobole de mereiricibus anle
me ginibus vestrae cbarilalis atlvolvit, ut brc se fores monasterii snscepia, suscipcre rectisarunt, in-
iiiultiplicaiis piecibtis uberioris rctnedium graiiae praesenlia nostra el abbatis P. Cellensis fratrnm-
g.nidealinvenbse. Audivi etiam dominum archi- que noslrorum publice (ie omnibus tam conviclus
cpiscopum , et tloniimtm Abrincensem scripsisse qtianv confcssus, ab abbate lilleras dimissoiias fni-
pro co, eqsque culpae qitam contraxit clementer pctravit, abjitralo ad tolani vitain abbatis monnsier
ignoscere, quia ad iiiqtiisiiionem vcslram nialuil rio et lola banlcva monasjerii quia seignem lnisstt-
humililcr confiieri qubd feceral, quam -dtiplicnia." rnm pulllice fuerat corominalus haec abscessii.
culpa cortsciciitiaih suam offuscarc mendaciis, aul Porro cuni ipse postmoduni ad notitiam Willelnii
,de vcslra misericordia desperare. Preccs iiaquc de Papia cardinalis, me et abbate praescniibus dc-
prccibus ct consilio eorum ccnsui fiditcialitis ad- tulisset, recerisiia ve.rilale ab ipso auclorilatc
jiingcndas, ttt si- majcsltts vcstra adiiioitiiionieorum apostolicaesedis repulsus esl ct danniatiis. Exinde
duxerii obscquenduin.mea utioqtte tanla; atictorilali . peiiuslratis lerris, rejecto pro.rsns habitti monas-
interecssio suffrageiiir. lico, fnctiis apostala, ul parcius dicam , omni so .
- LXXXVIH.
riissolulioiiipublice mancipavii. Novissimesi majes-
AD CANTUARIENSEM ET TARENTASIE.NSE»- talem aposlolicam cui hsec nota esso non poterant,
ARCHIEPISCOPOS. circumvenire mendaciis alleiitavil: apud vos ysri-
Causam venerabilis fralris noslri Rcgiualdi elecli laii cl jiisiiiise prajudicare non debct, cui nos
Balhouieiisis audivimus ab apbstolica majeslate eorum, quae dicimus, manifcslam faciemus per '
vcstrae.experieiitise commendalani. Gavisi stuniis omnia veriialem. Scitis autem priitlenliam aposioli-
quod veritatis amaloribus verilaiis est coimnissa catn niiiil iu rebus dttbiis percipere dcfinilum, scd
cognilio, apudquos nec jtistilia perictihim iitcurrerc omnia mandala ejits cnndilioiicm hnbcnl impliciiaro,
polcrii, nec iunocenlia deiriineiitum. lu qtto si per- scilicet, si prcces verilaie iiiianlur cisque quibtis-
sonam respiciatis, vircst cujiis prudemia , cujus hiijusmodi mandata mittiinliir in omnem causam ,
Iioneslas, cujus virtus et indusliia pubiice multis parlesjudicis cognitio scilicel et pronuniiatio
ipsisque prohabilibus innoluit argumcnlis.Si fac.uifl reservaiilur. Quieli initur moiins:erii eljlaustralis
electiotiis iitquirilur, oniniuro, ad quos pertinel, in disciplinac saiictiias vcsira provideal, ne redttcto
pcrsouam ejus unanimi concordin vola concurruiii, auclore iniquilatis , csRlcrorum qui pcr poanam
siaiumque Ecclesise niuliis Jabefactum letiiporibus istius cor.recti syiil rcviviscal nudncia, el cxemplo
cerlissime coiifidunt ipsius inagnilicenlia reparan- venia; rcmissioris ipsorum denuo malilia conva-
diiin. Dc eo autem qtiod ci alj bis, ad quos non lescat. .
pcrliuel, tam nieiidaciter quaiii imprudentcr olj- XC.
jecliim est, ccrtis pro.batiouibtis conslabil vobis; FORMA TRANSACTIONIS- DEQUADAM COHMISSIONE.
nihil esse nisi odii el iiividiaeqnaesioiiem. Nosvero, Causasquscsive ex ordiiiaria jnrisdiclione nostra,
quibtis de proximo certius el facilius veritas poluil, sive ex superiori dclegaiione, nd noslram audien-
ajiparcre, de niulioru.m, quibus fides adhibcnda, liam perferuntur, sicul media ratione decidere, sic
est, creditur lesliinonio, el publica assertione didi-. Q decisas oporlel verilaiis lestimonio comniunire, nu
cimtis, naiivitatein hujus, de qtta qtierilur, sacros: ad renovantlum velus liligium qualibct audacia
patris ordines praecessisse , ijisumque patrem eo, quoeslio rcdiviva consurgat. Causnm igilur, quanin-»
lemporc licile, si pra;opias«cl, mililare vel malri-. - tcr venerabilem fralrem noslrum Simonem abbalem
moniuin conirabere poiuisse. Agile itaque ci ca- Sancli Andricx el fralres Ilospilalis Ilierosolymitani
luniiiiain hanc, quam non aliunde qunm de zclo> . super lestainento illuslris viri lltfgonis de Pinu ver?
liialiiise depreliendetis cxorlam, secuiidum datuini lebntur, ex apostolica delegatione suscepimtis sine
vbbis a Deo spirilum el polestaiem niedia ralione2 appellaiionis obstaculo lenninandam. Auditis itaquc
disctilite, nec vola ecclesiaeludificari diulius dila- ulriusque patiis nllegalionibus cuin meticulosa jit-
tione aliqua permiltalis; seti injurisc buic debilse i dicii uecessitas videretur instare, noslro se pars.
bcnedictionis indulto ipsum quam ciiius ad eccle-» iitraque comiiiisit arbilrioet litigium omne per nos:
siani deslittatae, ttt ex boc ncc in spem melioremi aniicabili compositione sopiluin esl. Siqiiidcm pecu-
atlritse diutius ecdesiae desidcria convalescanl, niani, quseapud prscdictumabbatera a pracnominalo
•^pqucpopulus ille oplalx consofalionis subsidioo illuslri viro dicebatur fuisse in deposilo cousliluta*
gaudeat assceulum. iancccssarias clpjas causas scctiuduiii tcHorei-nt«.-
M5" ARNULFiLEXOVlENSIS EPISCOPl HG
stameiui.cdisuimus ilmdcnJam; sicut nobiscorum, , A silio praeformatosolim sensus in contrariosquando-
qui a fralribus Hospilalis producti sunt, leslimonioi qtte dolosa sedulilale converlit nffccltis. Unde nimi-
factuin est ntanifeslitm. Unde assignaia cicdiioriliiisi rum certtim esl ortum esse qnod iiccitlit,quod radix,
et nccessariis personis ipsiqne abbati aliisque di- qux viridilnlcm de justilia el veritate non contrabil,
versis pauperibus cohgrna ponioite, ipsis nimirum ad jiicundus el nliles fi-ncitis novissitnc pervenire
fratribus Hospitalis iiituilu religio.nis ei panpertniis non polest. Sane vertim est hona quandoqiie vexa-
eorum pliirimam assignavirotis portionem ; adbibito tionibus conculi, et quse nvala sunt fallaci quadam
in omiirbus eoriiro consensti, rpsorumque.uliliiali- a;l teniptisf;ctilia prosperari^sed divino jutlicioscm-
hus, ipsumque abbalom duximtis super hac quae- per suus novissime rermn merilis respondetevcnlus.
slionc penitus
' absolvendtim Sic est: inconsulioruin operura cxitus infclices poe-
"
XCL iiiienlia sera seqtiilur, ijuaedolori quidem maleriam
ADHENRICUM REGEM ASGLI^SENIORESr. comparat; sed milla eoruni quse provenerunt detri-
Venlnriis eram ad vos, sed nic senectus et infir- nienta restaurat. Irdc verbum ceiebre est Snpieiiiis.
milas et debililas retineiil, quasi quibusdam repri- illiiis : Omnia fac cum consilio el post factum non
inenlis impo.entiaevinculis alligatum ;sed el a muliis pmnilebis(Eccli. xxxit). Porro consilium est aliquid
parlibus mulfis vexor. injuriis, in quibus nullum faciendi vel non facienii vcre cxcogitala raiio, sicul
reinedium nisi de gratia veslra; bonitatis exspeclo. Tulliaiia nobis eloqncnlia definit. lnlclligal Domi-
Millo itaque ad vos Joannem de abbalia hominem rius meus tria (lcfiniiionein fornvnre eonstlii, unila-
ftdelem vbbis parilcret devoium, quem audire vice lein, diligenliam, raiioncm, ut scilicel qiiod fit aul
mca el precibus meis ad momcnlum velitis aitrcs dicitur, nitalur unitale, dirigaltir sludio, ralione
regias incl:nare. Obsecro reminiscaiur cxcelleniia formcfur. Qtiidquid eiiim slabilem uon conlrabil de
"veslra fidei, devolioriis et obsequii, honorf et ulililuti veritnte subslauliam, ruinse el dereciioni nccessario
Tcstrae ab incunle pueritia vcstra a rae -semper ex- lenelitr obnoxiuin,til videliccl quod de uiliilo orlum
hibill, ei in opportunilatibus meis apud vos merita est rcdigalttr in nihilum, nec in ruhdameiiti alicujiis
mea mihi qunndoque respondeant, nec impoteuiiam soliditate subsislil. Quod quasi de inani quodam
senecttttis meae dignetur magnificeiilia vestra con- praesligiofalsiiatis cffulsil. His eiiamquae vcra sunt;
tererc; sed homineni ad omnero paticnliam cnm oporiet semper cuin instanti diligeniia raiionis atl-
oinni buniiliiate volurilaii vestrae semper expositum, biberc jtidiciuin, nc quis alienam quieieui turbare vel
libcralitate regin confovere, el novissitnos dies meos, jus atientim cdnfidentia pnlestatis prscsiimat inva-
quibus adhuc apui vos modico (empore fulurus sttm, Q < dere, setl modura juslilise conlincnler amptcxtts,
permitlaiis.imo facialis in kclitia consuromarc. Non superiorrbus reverenliam.gratiain inferioribns, pro-
me pcrmittit ptiritas conscieniix mesede veslra sa- xiniisexhibcatcbaritatemetad omnem parten: meii-
pienlla dcspemrc, apud quara saepiusin multis et lis acie callide circumducla. Sic omnis oiniiiuin dc
miixiriiis griitfam merui, ct si qiiid quandoquc pcr propria conscieiuia metiatur affectos, tit aljis se la-
iguornniinm aul simpircitalcm minus prudenter lem in beitcficiis et offensis ctiret impendere, quates
aclum est, fides scmper ct veritas et scdulitas im-, eos vellet in suis opportunilalibus invenire. Veruni
pensi incessantcr oflicii compensavil. Ad suinmam qtii prsesianl, oflicii sui debilum arctius lcnentur
meliora snnl vere diligcnlis saeva consilia, qtiam agnoscerc, ui se (lomiiiiumpotiusail cuslodiam qiiam
fallax asseniatio blandienlis, sicul novissimo lem- ad violenliam acccpisse cognoscant, nec eiun, cui
pore gravibus iudiciis veslra majestas experla est, cura estde illis, Detnn scilicet, piitant ob aliam cau-
qiiando scilicct aniicis fere dcspcrnntibus magnifi- sam iis fastigium dignititis, copiam diviiiarnm, po-
centiae veslrse terror invaluit et omncs conatus ho- lo.ntiaegloriam conlulisse nisi ui eos in opus inini-
slium vestrorum, Dco propitio, veslra sunt induslria sicrii coilocaret reddituros nimirum de singulis sno
pariter et virtute comprcssi. Meiniiii adbuc, neque tetnpore sub severo districti judicis cxnraine raiio-
hoc unqnara aliqnid a mea polerit cxlorqucre me— nem. Qui ergo periculum administrationis icccpit,
inoria, sublimitalem veslram me inler iniiia vesira rationem prxparet ad reddcudum, quia usque ad
in ulieriorem gratiam reccjiisse .mcumque semper, quadranlem cotnminatiir se quicredidiiexncitirum.
qtto sxpius ulcbamini, vobis in omni Irnnquillitale Quotl si stia cIIin hujtismodi poleniibus gloria non
fecisse consiliiim,adco ut nihil unquara dispendii, desceiulil, ncc enim iis asccnsus promillilur sed dc-
nibil laboris, nihil cujuslibet confusionis allulerit, scensus, quid exigcnli proferet quod nihil rescrvavit
scd omiiiiim opnrum vcslrorum qtiasi de mirnculo sibi quod habeat ad solvcndtim ? Nempc cnriiem el
procedere-magnalia videbanlur. Non eral qui vestrac spiritum, qttia niliil cst eornin qux riipta sunl qnod
pra;suraerel obsistere jioleslaii,quia lunc omne opus subsistai, neque alius cssc polcrit saiisfaclionis 1110-
veslruin disponebat ratio, dirigcbal juslilia, miscri-- dus,nisi ul pcenam perpeluam solvat, qui non ha-
cordia temperabat. Poslquam vero mendax adula- bct aliud unde possit a debito perpetiio liherark Ma-
loruni lurba convaluii, pottiitque lclbalia vcnenaii niinisse debent ab eo sibi cominissas esse qni cos
mellis blaiidimenta licenlei- infundcrc, affeclinniju- proprii sanguinis rcdcmil impcndio et morlis eiiain
tjitia, ratio coepit ceJerc voluntali, el mcrorc con- amaritutline libcravil : a quo ejusdem subslaniise
fI7 EPISTOLJ:. • lir
iiaiurain idem redenijitionis preiium omnium eadem A inhccsisse memoriie ea, in quibus. nullo modo decipi
consuriitnalio et nierces est : non est de qtto alii poiitislis, sed oculata fide ct multiplici semper agno-
adversus alios possinl privilegio glojiari, nisi quia vistis effeclu. Et ego qtiidem a secundo anno jegni
qui pracsuui graviori ruiiise et majori periculo sunt vestri gratiam veslram.-qna me semper fueratis exu-
objecli. Scripsi diffusius, quia verborum copiam tle- beranier amplexus, sensi mihi quoruindam delattc-
votio minisliabal, singulaque niihi dicla necessaria nibus immintitnm,qubs ego cerlc bona fide, ramilia-
videbaniur ul fidelis adniouilio veslrae yos facial riiali el consiliis adinoveram qtiia prudenliam corum
glorise reminisci. Utiiinin viros virtutis ct consilia el induslrinin yobisiitilcm fore credebam, el me ab
foiiiiini regia ntaj'esias sestimet el agnoscat, ne spi- eisapudvos in en, qunm merueram, benevolentia
rilus iniquitaiis et inendacii, fallacibus blandiiiis conservandum. Porroevenit mihi qnod infelici mul"-
robur regalis jmiesiatis enervet, et ad opera inalitisc tis experimento certum esl evenisse, ab iisme scili-
vel defeclus CQutraliaiel inclinel. cct nliquantiilum repulsum esse, qui mea fuisscnt
XCIL. sedulilate promoti. Sicenim est; inler eos', qui viris
ADIIENRICUM REGEM ANGLl/ESENIOREM. stibliinibtts sunt accepliores et intimi, sscpius rara.
Sicut vobis in Nortbmannia dixeram, yeni in An- lides vertiitir et rara dilectio ^seque studenl multis
gliain ad vola oralioniiiu Dominopersolvenda. Cum- B aiiibus praevenirc, quia quisque sibicredil altribu-
qucinde ad prscscntiam Dominimei magiio desiderio endttm , qtiidquid ftieril alii derogalum. Quo sanc
irabercr, antlivi vos Eboracum et ad remotas illuc inlelleclo, censui lioiiori veslro el ulililalibus fer-
tenderc regiones, mibiquc nulla spes relicla cst titis insislendum, ut studium ct perseverantia mea
iinllaqiie fiducia conseqttendi. Proliciscor tameii, conftisionem possct inferre fallacibus, el mihi ple-
lcnlo licel iliuere, quia celerilntem ntilii seneclus. niiiidinem graliae yesirae, citjiis manifestum e'rat
et debilitas non indtdgcni, sed quasi qiiibusdan.i re- aliquot adbuc reslare-reliquias, reparare. Profeei
piimentis iinpolcnliae ncxibus deiinenl alligalum. aliquando, sed ad antiquam pleniludinem pervenire
Placeal igilur domino ineo prauipcre mihi, ubi et non polui; sed in novissimis vehementius exasjie-
ijiiaiido veslrye possim occ;:rrere majesiali, ne qucd rauim sentio, quem ego in nqvissimis, Deo leste-,
polentiae milii residuuiir esi. incerto ideoque vago toium speraveram siucera fide et prompiissirais-
circuitu consuraatur. Dcsidero clenim quam pri- obseqniis redemisse. Revcrlalur ulique dominns
iniiiii vide,refac.icmdoinini. mei ul oculis tueis jucttn- mens ad cor, quoniam misercndi tcmpus advenil,
(laregii vulius serenitas illticescal.et ab injuriis diu- nec ego propono apnd vos ullerinsde meis aliquid
tinisque laboribus exbibita mihi solila benignitate r. meTitis allegare; sed solam humililer implorate
respirein. Valete.. clemeiiiiain, quae quanto desiderabilior cst, lanto
XCIII. inajoris debet in principibus sestimari, quam si
ADHENRICUM REGEM ANGLI/E SENIOREM. pceniienliac delinquentium iinpendi gloriosuni est,
Oralionis causa profectus in Angliam, stalim ad profccto non dcbebil innocenliaedeiiegari. Notiinv
viilendiimdomini niei faciem festinavi.quin me :id nte loli otbi longior aetas et discursus mulliplex
hoc lam devolio qu.iin neeessilas iuvilavil. Audisiis retfdidil et acceplum, atque inbumanum Jortassa
nie et in aliqiiibus exatidislis, sed adbuc nobis majora repulabilur a jjluribus, si innocentiam meam et
differre in futurum, adjecia tameit promissioae, in novissimae senectutis tempus veslra severius di-
(jua tle jiicuiida rnilii collalaespei sccuritate respiro. gnalio prosequalur; si duriorem tuleritis deain-
Promisisiis siquidem quoJ cxiudc niea dilgenti in- bigua suspicione, potius qtiam de rerum veritate
spectione opera probaretis ct secuudum meritortim seiiteiHiam ; si imminenlis sepullurte clauslrnm
qiialiiatem suo lempnre apttd vos niea mihi jusiilia cum lacrymis et mcerore feceritis-introire; si sla-
responderel. Garisus sum de sincera botiaj consci- lum ecclesise labefaclari suslinueritis, quam in die-
ciiiitKme;e veritale confisiis quod nulla culpa excel- bns meis de paupere divitem, sublimem de humiK,
lcuiiam vestram exasperari palicltir, vel benevolen- D 1 pracdicabiiem de obscura vcstrae serenilati» bencfi-
liani denigrari; neque cx hoc nunc prudentiam cia reddiderunl.
veslram circumveniel asluta malignitas iuvidoriim, XCIV.
sed sectindiinidoclrinain Evangelii ipsis credetis ope- ADWIULELMUM DECANUH
t BAIOCENSEM.
ribus, et vcstra de manifeslis rerum-argumentis Sicut novil prudenlia veslra causam, quse inter
ceusura procedet. Alque ulinam cum inspeclione Cenomannensem episcopum el. Clemenlem verlitur.
prxsentitiro velit aliquando perpetuaefidei devotionis sub eo nibdo nobis et vohis Romani pontificis de-
ei obsequii mei vesira dignalio reminisci, et quaein- legavit auctoritas, ut si alter nostrum non vellet
ler alios meo singulariler consilio el industria lionoii vel non possel interesse, aller nihilominiis sine ap-
vestro et iililiiati quandoque proveneriiit, qtios deni- pellationis obstaculo deliniret. In quo manifesle
que labores el sumptus vobiscum cum omni semper datur intelligi in absentia alterius, tolam alteri
hilariiale pertulerim, quibus vires corporis et rerum consignari cegnitionis et judicii poteslalem, nec is
facililates perlriginta annos continuos altrilse sunt qui absens est, jus habet vices suas alii coroinil-
ctcOnstimpiae.Successisse mihi dicerem, imo aniini . lendi, quia in alteruin tola negotii decidendi con-
Iscti;iagloriarcr, si vcl in modico vestrae sensisscin cedil .aucloritas : sicul ejus qui delegavit snperior.
II» ARNULFI LEXOYIENSISEPISCOPI 120
excelleiuia pra:finivil. Porro quia me in Angliami A j q»e a vobrs signiftcari fillcris, si quoJ resjionsum
ninliaruni imporltinitahtm ad prxsens trahit instan- acceperiiis atil speratis eflecium.
tia; oportebil voslocnm tiirinsqne supplere, cau- XCVl.
samque siugulari judicio defniire. ADDOMINUM PAPAM ALEXANDRt"*.
xcv. Ad audientiam ronjestnlis vestrac cnjiisdam ilFn-
AB. , . .. . Jlris viri quercln perfi rltir, qtiem pltn ibnsdccausis
Qiianiinn apud Douiinura nostriim profecerim ini consiat niifii mtiltiplicf ralione devinctura, ut ei in
Anglia, vos vidisis, qui mecum ad Isediosnm im- necessiiatibtis snis jiire lenearprxsiare, prseeunte
porttinae supplicnlionis duraslis inslantiam et de- quitlein jusliiia, consilium et nuxiiiunr opportu-
muni sevcrioris rcpulsae conlun eliam reportaslis. imm^Uxorem hnbet, ad qtiara cnin lolins paternae
Timco irtduratum advcrsiim me, nec facile ad cori- hscreditnt.isproventura sttccessio crederetur, produ-
ullo unquam tcmpore rediiurum, quia concepla se- citur ex insperato pttclla el de secrelo furiivae edu-
mel ira vel odinni nec placari facile consuevil, ncc: calionis adduciiur, qiiam sub diulnrna viri absentia
ad graiiam revocari. Elegoquidem a sccundo ani:o> deadttllero progenitain tola lerra cognovit: alquc
regni ipsius iu crebris ipsisque ccrtissintis indiciisi is qui patcr exquiritur, publice coram episeopo loci,
iiitcllcxi.qiionianiiniioceiitiammeam scmperexinde, p & coram archiepiscopo provinciae, coram eiiam ipso
vcl nianifesie vel quasi occulle, sttb lypo quod.imi rcge requisilus sitam esse constantissimc perncga-
dissimnlnta: severitatis oppressil, el oinnem tam ai vit, omnesque fere quihus illa proxima coguationc
nie quani a meis provcntum cujuslibet bonoris vel[ conjuncla est, lestimonium legiiimx naiivitntis iiullg
niilitaiis exciusit. Non poltiit fidci puriias vel scdu- f.rxsnmtint audacia pcrhibere. Stib bac igitur spe
litas olisequii vel labor iiilemperans, vcl sumpltis; obiinendte dolo liaerediinlis, nupsit cuidam,qui cum
exeedens, vel industria cousilii in magnis vcl maxi- iauloribus suis falsum palrem tam minis qitanipro.
mis rebus effieaciter et ad gloriam roajcstatis itisi- niissis sollicitat ttt ettin a persecuiione publice pro-
slens, conccpii sinc causa rancoris amaritudinemi lcslalx verilatis averlvi. Appellalum est ad vos-
dcclinare; scd roirabili perversilate quae graliami apud qitem verilati et jtistitiac non pbtcrit doltis rei
penitits redcmisse debucrant, sinccra potius odiuroi violcntia pra;valere, nosqueeo scciirinsveslra> scri-
merila provocabani. Instabam iiaqnc foiiius ell bendum duxitnus mnjcslali quod non quasi precci
quasi ad evincendum mcriia meritis cumulare cer- de incerla rc, scd de nota peiiiibemus te-siimoiiiiitii
labam; ut inspecia laitdabilium operum luce eru- veriiaie.
besceret adulatornm confttsa malignitns et ab inviio cf xcvn.
tlomino eiiam favorem frcquens cl ofiiciosa veriiasI ._ ADDOMINUM PAPAH ALEXANDRCH.
cxtori|uerel. Non proficiebam el ipse tainen interimi Si venerit ad praescntiam majcsiatis vestra; sa-
nico liibilomintis iiistanler ulebalur officio, el ex- ccrdos qttidam, Jonnncs noraine de Griraovilla ,
clastim ab his, quac ad proprium libere disponeroi venientem sapienlcr accipile, quoniam cxcomniuni-
pr.evalebat arbilriuro , siudiose ac memoritcr ad caius esl, et per annos circiter deccni in exiomiiiu-
majora consideranda vocnbal , in quibus euni ad nrcatione pcrmansit ; siqiiidem manus violcntas
bnhendum consilium ciim rei qiianlilas lum pericu- injccit in monnchum, ipsunique sncerdoietn, snu-
losus cventtts, lum difficullalis angusiia compellebal. ciumque ct plurinio cruore perfusttm, sicut dicitnr,
Vicesinius annus exaeius esl, ex qtto ego miscrabi- penilus occidisset, nisi euui forliter bi qui slabant
lilcr in hoc ogone sudavi, quia intlefessam perse- cum monacho reptilisscnl. Qiio facto ctim manife-
vcrantiam conscientia shicera firmabai, quia ex- stum csset eum in aiiailiemaiis iucurrisse senten-
cclleniium jiigis exhibiiio merilorum.. Non peccavi, tiam, nec absoliiiioncm a Romano poniiliccqiia:rere
ctsi qtiid fortc pcccalum esl, realus taiiicn libcria- voluit, neqitc snlisfnccre monndio, nec nobis ali-
lem rcgiac clemcnlisc non excedil, et sine dolore qtiatcnus obedire, scd atl reraoias parics altcrius
meo debuit salletn dclrinicniis nil niale merentis D cpiscopalus abscedcns sub prsediclo vinculo furtim
ecclesiaccommoveri, nc de alieua affiiclioncgloriam ordinem saccrdolis acccpit, et in p.viibus illis, me
neque dtileem sibi de aliena amaritudine ccnlrahcre ignorante, in ordine scpercepto publice niinislra-
voluptniem. Mirum aulem esl quod ititer injurias, vil. Ad hanc veroperversiialem cxercendam, ipsum
quas patior et larrymas afllucntcs, nondum de a priinis adolesccntise suaiannis cseca traxit ambi-
visceiibus roeis poiuitzelusaliius radicalse dileclio- lio, acqiiirentlacscilicci ip cpiscopalu nostro cujus-
nis avelli ; nilqtie niihi constat aniarius quani quod dain parochialis ccclesiap,quain per violenliam plc-
fidelissimo criraen fr.audis iuiponit, diligenliqiie re- bei;e mulliludinis, cui ijisc cognalione conjunclus
pciidil odinm, nec in aliqua iue permittit in fuiuiiim eral, credidil oblinere. In qua cum dnodceim anno-
exislimationis ejus et graliae fiducia rcspirarc. Mitlo rIIm et eo amplius spatia consiiii.psisset, nullis
ei litieiasomni htiiniliiale et supplicatione plcnis- nteritis a me nulla justitia debuit exautfiri, quia
shnas , siettt vobisex rescriplo earum polerit nppa- me cx ea catisa frequeiiier offendere, et ccclesiam
rere, quas vellcro ei explorala opporlunilaie sub niul.is injitriis non destitit infeslare. Defuncto ila-
piaeseutia veslraecbarilalis offerri ul eas semel totas que sacerdolc, qtii in ecclesia illa annis circiier
*e»lrp siudio intercedente sustiiieret audirc, mibi- qtiadraginla ministraveral, cgo ad monaeborum-
121 EMSTOL.A. .122
Pralellensium reprrcsentniionem, ad quos perlinc- A libcrius in serviiutem _ reTocari possil, cl qui t'e
bat, perfonam idoneam snbpogavi,coqite celerius perccpia misericordia alii non importil, usqtte ad
ut essel qni nervieaciac ipsius posset obsistere, ne novissimiim quadranten: in co, quod diniissuin os.t,
scilicel iste vacanlcm ecclesiam eftnfidercl facilius divino judicio coiidemnaiur.
occnpare. Friistralus hic el omni dinlinac spei sola- XCIX.
lio_deslittiliis, a legalis vcslris ad arcbiepiscoptim ADnENRICUM REGEM ANGLI/E SENIOREM.
litteras impctravit, ipsiimqne ad cuni sublala mihi Antlita instnnii trnnsfrctnlione vcslra, a:I vos
ignoranli et inviioordiiiarin jurisdielione niisertint. Innquam a I. dominuni meuin venire cum oinni
Apud qiiem qu:n inler propinquos cl conscins ngel.-n- feslinatione curavi, nt oculis meis regii vultus se-
lur, ianla adverstts enin processit instrucijo, nt renitas illucerei, et impoteniiain seneciulis et debi-
ipsius facile criininn convinci possenl cl calumnia litatis nicaejncundi sermonis vcsiri gralia recrearet,
.(!eprebeiidi. lnterreptus iiaqitc manifeslic veritatis Veni equiileni, sed longe nliler qunin speraveram
indiciis, ctim ci alia non palerei Occasio, ad niidien- oiiMiia processeruut, .qiioniam non nisi in paucis
tiam vcstram ab ntcbiepisco queiii judiccm prarelc- uudiri mcrtii ncc in qnolibet aliqtiaicnus exaudiri.
geral, appiilavil, spcrans, si cnusac fi.eril delcga:a Vtsni, inqitnm, diclurtis sicut exislimabani vobis
cognitio.judiceiii juraroeiUis circumvenire fallacibtts B Vale novissimiira, atquc itlem a vobis ctim gaudio
vel yexalionibiis aliquid extorqucrc. Quin igiiur, receptiinis, ut posl tot merita mea cl excedeniia
uiio per mendai iiim.cbtii.enli!, pliirinm atidacia con- bcnclicienlia veslra in novissimo disccssu atl bonum
valescit cxempio, publice intcrcst ut bcnignilas pcrpeliise chaniatis et pncis animorum sibi invicem
vcsira perversiiali bujtismodi, Iiominum nimis crc- concordia responderenl.- Qtiidquid aiilein acciderit
du!a noii cxislal, nec judices de oplione sua, sed de aut quociinqiie fiiiiiroruiii se convenat cventus:
vesira polius experietilia sotiianlur. Siquidem perli- gloria inea erga vos csl lcstimoniuni conscicntise
naci a vobis postulant kistnnlia, ,quos rcdiini posse me;c. Quoniam ab omni deliclo prorsus immuiiis
conlidiinl, vcl quibus ad omnera castim familiari siiin el inter omnes, qiioriini lionori et ulililnli
graiia sunl conjiinc.ti. Unde si cuni, de quo scribi- veslrse fides et dcvotio profuit, utniodcslius dicam,
inus, in vfestra praesenlia contigerit inveniri, si pla- mea possuril mv.joribus mcrila coaiquari. Siqiiidcm
cel, qnaeri facile, a quo ejiiscopo piiintnn, a quo irigesirotis annus cxactus est ex qtto cgo scmper in
novissime fueril orjinaius, quis eum asauguine sn- obsequiorum ve. trjrsim agone sudavi. Quod si ali-
cerdolis nbsolverit.nquoelquo lenipore ei fuerit do- qudndo delaloruin invidia adversum me molurn
riata ecclesia, qnatn qtiaeril; cinn infra hoc li-icnnium . vesirav mcniis qiiemlibet excitavil, tanib slcli secu-
sacerdos decesserit : qiiem ibi consf.t plus ahiiis rius, tanlo viri.lius ct eflicaciiis insiiii.-utadulatorum
qootlraginta continue minislrasse, nec ecclesia buic niendacia jtire fide men posscnt el magnificcniia re-
poliiil nilo jttre supersliie sacerdole conferri. Quod probari. Coepi a puero, ct vos per adolesccnliam,
si ab or-.linaiione mca, quia priuitim tistts esl, ad juveiitulcin, virilcin .xlaiein ad senectutis aiinos
ol studium
aliuni cpiscopdm sine ' coiiscientia ntea et dimissione prope perduxi, totitmque corpus animam,
trnnsivit, niaiium ordinaloris ngiioscal et tiluluin et laborem, leciiniam aique tcmpus impcndi : mi-
qitein accejiil; qnia ego alicnsc ordinalionis cleri- hique iiunqiiaiii nliquid fuil dcleclabilius qitain ho-
ciini, ipsiusqiie furtiva;, dc jiire recipere no:i co:n- nori veslro cl provcnlibiis inservire. Ea certe fidu-
pclliir, pracserliin quem lantis novi criiqinibus irre- cia, ut mihi in novissimis diebus meis libcraliter
lilii.il. excellentia rcgia respunderci. Si non deliqui, cur
XCVHI. patior? Cur non magis crcdit dominus nieus veri-
,D IIUGONEM LEXOVIENSEM AtlCIlIDIACONLSI NEPOTEMtali operuro eoruiii qnain inceiiis suspicionibus et
SUUM. iHcndaciis dciatorum ? Quod si deliqni, quod non
•: Liitcras poeniieiiliscel conversionis luaelaelabitn^. venia scd nliiohe dignum dcbeat judicaii, salva
t!us acce:ii, quse uiinam de sancla volunlale proces- (j-vobis csl uliio, tiuiii lanien senlcntia non dc incerio,
serintct in fideislnbili veriiaie corisislanl. Quiavero sed legifime.de rerum veritaie procedat. Ad sum-
opcribus crcilciiiluni csse doctrina vcriiatis iiistrui- mam boc umim ipsumque praecipuuin a Domino
mur, opcra contemplabor, quae utinntn lalia sini, n:eo ciuiciis vellcm precibtis im^elrare, ut mihi de
m veicriim dcbeanl dclere ntcniorinm, condignosqtic bcnevolcniia ipsius spes aliqua reliiiquatur quam
facinnt fructtis, quibus deli iiiienla proccedenlia rc- in siini meo citstodiam, velul lhesaurum abscondi-
conipensent. Si vcro aiiimum, qucm al>initio in itnn, atquc in ipsa mibi liceat omni lemporc rcspi-
nitiltisiililem cl bcnignuni gratis experlus es, liiatil rare. Dicturus erain vobis aliqua ctiin a vobis re-
. parcius dicam ncgligenlia dciiigrnvit, a colorc cessi, sed opportuna mihiiion rcfulsil occasio, quas
conccpto- in aiiliquum candorcin procedeiilia polc- lameii pcr lalorem pracseniium in schedula vobis
niiil meriia revocare, el iiigenuos quidera mores scripla transmitlo; qtiorum si qna vobis facere
iuos ab offensionc vcslra prxfcpla dcbenl bcneficia placucrit, ego cum omni graliarum aciione reci-
cobibcre, doncc aliqunin vcl iu niodico graiiaruin piain. Qtietl autem differre voluerilis, cgo in silen-
reiulcris aclionem. Sane ingrali damnalus oninibe- tio ctiiii onitii lntmililatc ct patico.ia siisliucbo.
neficio se. probal indignum, adco ul e\ ea causa
«3 ARNl FFI LEXOVIENSIS EPISCOPI tiV
C.
i / A clrinam cvangclii crcdat operibus, neque blandis
i ADWALTKRUM DECONSTANTIIS. adiilalorum fallacibus seducamr, qui loium sibi
Quod ita, sicul audislis ctvidistis, adoniino rege> deperirc repnlanl, quod alicnisyiderinl utiliialibus
dimissus sum, graiia mibi vestra compassa esl, cll imperlilum. Omnem igitur vitam, qiia cgo vobis a
confiisioni iiicscmcisqitecondoltiil delrimcnlis. Snne» jnvciiHilc mca incessaiitcr astiti, bonitas vcslra me-
in arlicuio lemporis illius prsegravis mceroris ama- dia vcrilale recciiseat.uldebila meriiis gratia re-
riliidine adeo anirao consiitultis siiin, ut qtiidqiiidI pendalur. Noslis, doiniue, me homiiicm mnllorum
niihi polius agendura essel, videre non possem, scd1 dicrum csse, miiltisqtic noluiii rcgionibus et perse-
polissimum celerem fugairi remediura credidi: id.eo- nis acccplum; muliis cliain majcsla,tis vcstrae mc-
que a facie indignationis cjus quantociiis tanqiiarai gniliccnlinm complncere, si vidcrint vcl audierint
liigitivus exivi. Rcvcrlcns Uaqiveeum animus niens3 ' mc a vobis cum lacrymis non nniariludinis scd ilc-
a;l miilia de liberaiione plurima raplnretur, cogitavii votionis cxiisse. In procinciu sum, ncc recessuin
qtiod cclcrem exituni nieunvnon nieiiim sed coniem- niciim aliqua retanlal occasio,.si tanttim oppoiiuni-
piuiii poiius ct superbiam rcpuinrei, quia niolum, intibus meis veslro fuerit bcncficio saiisfactum. Mi-
ejus ncc diuliiia supplicalione ncqiic longis ftteram, ' scrcinini itaque,. iniserpmiiii mci, quia niiscrc-mli
pivcibus prosccttlus. Decrevi itaqtie ad ipstim ciini,' B icmpus advenil, utomiii lemporalium rcrum laborc
otnni festiiinlione reverii, tit qtiod niintis -bene fa- deposilo, ad rcquiem coiueroplalioiiis divinsc tran-
ciiim fueral. vidcrettir priiilentiorpceniieniia resiau- senni ubi pro salute quidemnicaet vcsti':c majesta-
are cl suspicala superbia buiiiililalis subslantia, lis honore pariler el provenlu incessanlcr dcvolio
lollerclur. A domo ilaque mea, quam prope Baiocasj sediila preccs offerai cllicaces. Traclaveninl mecuni
hnbeo, ego Cerasiacum usque pcrveni, ibiqiie adco, doininiis Rothouiageiisis et Baioccnsis episcopi ei
inilii itiipnlenrin cotUi-ncla; debilitalis invaliiit, utl alii quidam firielesvcstri, quibus avobis cralinjun-
jir.ogredisalva ccrporis incolttmitntc non possein; clum. Et ego ctini omni alacritale eorum persuasio-
iptia ontnes fcrc vires corporis mei co!istim|isernt. nibus acquicvi, adeo ul de disccssu mco discrelio-
labor et avi liias reveriendi. Ctim iiaqiiedecidisscni, ncra vcslramnon oporteat in aliquo dnbitare, si
iu lccluin, nihil aliud potui qiiam vice mea litieras ; latnen secundum spcm praesliiam optatum dcsidorio
et iintiiinm deslinare, ul apml domiiiiiiii meum uc- mco liberalilas vesira largialur cffeclum. Fncilc ita—"
gotia mca lilieranim vcritns et nuntii seduliias ex- qiie, sicul decet niagnificentiain el verilaicm vc-
plicnrcnl. Qiiem etiam ad dilcctionem vesiram ccn- stram, el invincibilis instanlia niea; ncccssitatis cx-
tui praccipiiedcslinandum-ul studio vesiro oppor- , poscil ut in lotura ab episcopali separatus oflicio,
lunc itilrotliicaiur ad regem et vos si ita po:erii , in.portiinani instamis concilii vocalioncin libcrnius
accidere lilleras audiatis, ul indc scilicct majorem cvadam.
nccasioiiem possilis accipere quid vobis agcntlum Cll.
sil auldiccndum. In littcris aiitem nibil nisi liiimili- ADD0M1NUM PAPAM ALEXANDRUM.
las ctsnppiicaiio coniinelur, ndeo ut si velil dci Ad concilium cum aliis vocatus, cuin nliis vcnire
liberalit^te regia reminisci, ad cxaiidie.idum jure non potui, quia impoleiiterii laboris illius cau.sre]ilii-
debcat incliiiari. rimae reddiilcrunl. Priina est seiiectus qua scplua-
Cl. gesiniiiiii nnntiiii trarisgrcssiis snin, sccuntla lliero-
ADIIENRICUM RF.GEM ANCl.t.-E
SENIOREH. solymiiana expcditio qtiam inibi poniifcx Romaiius
Auxiliuni liberale mihi de regaliiniinificenl.iapro- indixit. Teriia ruiuae miserabiles, quibus seincl cl
misisiisad recedenduro scilicetde slatu islo, in quo itcruin de solii siibtiinitaie lapsus siimcteonfractiis,
diti sine peiiculo snlulis esse non possum , el ad adeo ul a deccnt annis aliquibus rcmcdiis non po-
sectiriorem vitam, propilianie Doinino, deniigran- Inerit virtus pristina restaurari. Cumqtie miscrabili-
(luin. De vuliti iiaqne veslro judicium mcum prodiii, ter causa possct unn siifliccrc, tres siniitl pari im-
•ei causam incam nccessilas et inopia peror.ivit, D 13 porliiniialc cbnciirrunl, iil rae qnasi trijilici Itiniculo
ihim in me el profccliiui provectc senectutis allen- videatur impoicnlin religasse. Ego quidcm dcsidcrio
dilis, clscri alicno copiara non suppelere facullnlis. desiderabain vcnirc, ul gloriam vietoriac veslnc ctini
Excessit orane merilum menm vestra dignatio, et aliis celebrarcm ei aridilalcm mcnm quasi du pro-
iinpoiiunitaie mea commode graiise vestrsc pleni- ximb bencdiclionis vcstrse rigarct ubcrtas. Oraham
ludo rcsponilit. Super quo reminiscatur utinam lot cl tantoruin patruin vcncrabilenv viderc con-
Dominus irieus, domiiium Pelrum legaium vcslrum, veiiium , ipsoruin crudiri sermonibiis, cxcmplis
niagnx honcstalis el prudentise, non soltim suggcs- instrui, cl ad reparandam libeiiaieui Ecclesite Dci-
' sisse vobis factum hoc el njiprobasse, sed multis coop.rari, si posscm, quain in inuliis pariibiisdolco
ciinm cxttilissc laudibus dignuni rc.gia inajcstale dcpcrissc. Iropotciitiam ilaqtic nicain doniiniis ct
heneficiuni, si in lanta opportnnilaic nica fidcli cl Pater meus habeat cxcusaiam ct a m.indalo nic,
verc dilcclori suo manum propijiam bcnignae Inrgi- quod implcre non possum, clctnenti boniiale relaxai,
laiis iinpenderei; qucm loiics in opportiiniiatibns quia, etsi prasscnlia corporali non vcnio, omni dc-
stiis promplum, fidelcnicl ulilcnvmullissitargiinicii- siderio tanicn cl rcvcrciitia devoliisassisio. Vcnis-
lis expciius. Uiinani Domiuus nicus sccumluiii do- scm atilem libcnlissimc, qiiin.nuillns causas- ad v,e-
125 EPISTOL.-E. . {26
niendum iuilii nccessilas offcrcbal, quas pracicrisse5 A fainili.iritatiset amiciiiae grnlia glorinri, quam, eisi
foriasse damnosuin esl, cl loi aut tnnlis occupniio- condigna operum exhibitione non merui, siucera
nibtis vcstris ingerere ta-tiiosuir., quia postniodiiro,
, tamen credideris devotione snpplcri.
Deo volente, pcr graiinni vcsiram spnticsitts poicrill ' CV.
et conmiodiiiscxpediri. ' ADDOMINUM PAT-AM ALEXANDRUM.
CIII. Desideravi, domine mi, j'nm dtidtim a vobisepi-
ADDOMINUM PAPAM ALEXANDRUM. scopalis oflicii petere missionem, quia dcficienle ex
Qtinndiu ecclesia, cui Deo pcrmiitente deservio,, muliis catisis animo et corpore, nec diligcntiaehuic
me lenuerit alllgaluai, .oporlet me aliquando eo- suHicionec labori. Ideoqtie prselatioricm meam ez
rum, qui niihi commissi stint opportitnilalibus in- boc ntinc cbnstal ecclesix non tamen esse inutilem
lendere et dcbita quantum polero diligeniia subve- scd damnosam, nilque restat. nisi ittslantciri inibi
nire. Rogo iiaque ut causas si quae de episcopaftii - provide disponcre sepitlturam, ne forie negligeniem
r.oslro ad vos pervenerinl, person.is injungatis qtiae ; mortis hora pracvenial, et praeveiitosera pocnilenlia
zelum Dei habennt, et peritiam judicandi. Infestail iion suceurrat.,Quia Y^romuliisimpeditus libercde-
siqtiidem bis diebus Ecclesiain D-einova nialignilas,, migrnre non poteram, consilio ei admonitione do-
qtisede rapacilate nionachortim et de clcricorumi B mini Pelri cardiiialis Icgati veslri promisil inihi do-
procedit audacia, qni dolose nnl violenlcr quod| niinus rex Anglisc copiam regalis auxilii quo aere
:iffecl:iverinloccupai)lcs,postappellalion(:mseexspo- alieno, quod ine maximc detinet, libcrari possemetad
.'iaiosasscrunl ut triiim subornatorum lestiuin ju- siistentaiionem meam quoctinque roe verlerem-debo-
rnmenlis qtiocunqiic pacto valeanl oblinerc. Sitjui- niscpiscopalibiis,qiixsltidiocliam meocopiose novi-
(leai is ad qtiem appellatuni cst, ciim qiiandoqueqitii ter acqnisiia stihi, perpemo bencficio commtiiiiri.
appellat quodam favore compleclitur cf ui suami Nuncvcrorevocavitnnimummaniimque.quseliberali-
ulciscalur iiijurinni causam qiiandoqtie vulneral- in- lercrcdebaturexlensa, conliiiiiileliHparciusdicain,
noccnlis. Super quo benignilaiein vcslrain hahere permillilme a minislris etexaclo.ribussuis inisera-
vohimiiscxoralam, ulin delegandis judicibus discre- biliter infestari, adeo iit proviuciara loiam exirc
lin vestra provident, ne bis, qni nobis iiiimicnnlur compellal, quia nulla^ palienlia poleram ea, quas
ct invident, veslra vcl vcslrorum jttdicia commilta- inilignissime patilur Ecclcsia, contueri practer alia
tis, qiioriininoinina lalor piicsciiliiim vobis plenius qnnenoviter ad ctimiilum niiseriae el servitulis ad-
indicabil; qtti ctim publice nobis iiibil aliud jecil, quod in civitnie, qnae semper hnclcnus inlcr
quam reverentiam olferanl nd injtniam lamen no- , ' nliasspcciali liberlale givisa esl, soliquc iiioniniluis
slram simt obducio quolibcl vel teiitii vclaminepro- rcspondebat cpiscopo.praefecluinsibi siiaaiicioritale
niores. Cacterisauleni in lolo orbc terrarum com- constiliiil, qui qnolidie cornm octilis ineis retlilus
mkiilc sictil plncucrit vobis, absqite discieiioiie sibi mcos violer.ter iisurpai, ct cives indigt.iissiinis
ordinis et ' aeiatis. " injuriis aflieit^ cl mc poteslalem habere quam
' seinper habiii, non permillil. iMinor hospile siim,
. CIV.
ADDOMINUM PliTRUMCARDINALEM. qui scmper 'domimis fuerahi civilalis, el in aliis
Vcrbum, sttpcr quo domino regi Anglise veslra quidem civiiaiibus exisio liberior qttam in men, in
pro-tnc gralia sttpplicavit, prorsus inane fnclumesl, qtia sibi jus omne semper laih^xculare qtiani cccle-
qiioiiiam infelices aliquos adversum me exspectare siaslicuin bentus Pelrus, in cnjtis-honore fundata
cst Ecclesia, vindicavit. Memiiiciil atitcm snpienlia
pra-elcgit cvenius, qtiam meio beneficio qnolibct
atljtivnre. El quia beneficiiim non merui accipere vestra rae iibcre ad episcopalum hunc absque onini
et
quodsperavi, de meo necesse esl me fncere quod violenlia designalionc poiciili:c sacciilariselccliim. ,
nporict. Ideoque propostti, cura cpiscooali viris in- Ideoque exclusum diviliis, douec in maiiu forii el
terim commissa fidelibus, extra provinciam, itbi bracbio excclso gloriosae recordalionis Innoceiilius
ntillaquies, nulla laelitia est, aliquo me conferre, j) l pnpa sua specinli attcloritate, ctinvoiiiiii possessio-
uhi quies el animo prodesse possit et corpori ct ad idiii integrilaie cl dcbila liberlatc, in scde mc
solutioiieii)parcimonia subvciiire. Per quod inbrcvi conslituil el firmavit. Profecto plurimum videbiiur
nb imporittna liberalus inslanlia crediloriim ad itni- vcstrac gloriaedcrogari, si tam illusire opus anle-
cum slaliin Romani poniificis rcverlnr nuxilinm, ut cessoris veslri coram oculis vestris ducaiur in irri-
me et a vexalionibtis praRseuliscruciatus absoival, ttim, el Ecclesia, qu.T inter alias mullo privilcgio
cl ad gerendum morein devotioni raeaeciim absolu- coiisuevernl exsultare, "primoud servitulem, deliinc
litine necessaria e.t benedictionedimitlal. Veniigilur ad inopiam mutiiala descendal. Rogo utiquc cl ge-
in Fraiiciam ad concilium venire disponens, si ulla nibus misericordiae veslrae ctim hiimililate #ct dc.si-
'
iinquam<ralione poluissem, quod quin cerlius ex- derio provoltituscxposco, ut absoluiioncm mihi ab
pertus sum roihi irapossibile esse, cum litleris excu- onere imporlabili vcstra mnjcstas inilulgeat cl a
sationisincne nuiilitini millo, quem rogo ui veslra vcxalionibns, quibtts miserabililer crucior, Iibere
gralia coiiiiiieiidalum hahcat, etin bisqua: vobis ex cteditcai. Dicm autein exiius et dimissionis oporlet
jiarlc niea dixcrit, per vcstram gratiam libcraliter inleriiri meae (rimilicrc volttnlati, nc niibi maligui-
• adjuveUir. Sciaiis atilem mc pltirimum dc vesira; las insidiosa possil illudere, cl sitnplicilali inr*
1-27 ARNULFI LEXOVIENSIS EPISCOPI 123
gaiuieal (fnia illusam viderli, insnliare. Si eiiiia A minus promplum anxiliique niiuus efficacis invetii.
miilo qiiolibet opiscppatum vacarc conligeril, pro- Negntum niibi csl ab utroque qttia adhue robusi-a
fecioadoinnia bona ecclesiaeconfiscanda, scctindiim a:taiis et validi corporis seslimabar, nccdtim defe-
velerem nbustim, mnnus avitlas polenlia saccularis cltini queiiilibcl (ie corporis defectu scicntia vel me-
iniiiiitiel, ncque ci-ediioribus salisfiet in nliquo, nioria coniraliebai. Obedire ilaqtie de necessitaie
ijui a;l impentlendum construc.lioni et aliis ccc.Iesiae compulsus siim et pusillanimiiateni meam ilcratis
iiecessitalibus a multo tcmpore sine oiiini fenore cxercere laboribus, diim me zelus libcrtatis eccle-
, pi-aeslileriint, el ego nptid Deuro violaiac fidci reus siasticae comedit, quam exinde quolidie majoribus
inveniar, ;cl apiid homines exisinialionc et infania semper affici conspicio delrimentis. Non poiui si-
puhlica merilo condcmnaltis. Proposui ilaqucr, ctira lere, scd non nisi modicum solitnria stibmurmura-
ecclesiie viris commissn prudenlibtis, exlra provin- tioiic profeci, qtiia nemo mectim ctoiiinium adver-
ciaro, in qua nulla Iscliiia, nulla mihi qnies est, suin rae suffrngia reclaraabanl. Tola igiiur in ineet
aliquo me confcrre, ubi quies et animo prndesse ccclesiam nieatn vcrsa esl indignaiio pr:csldeiUis,
pnssil ct corpori, el ad solulioiiem pnrcimnnta cujiis mihi niotiim ncc pntientia niitigarepoluil nec
s.ibvenire. Ciimquc nb iiiipo.iuiia credilonim fuero supplicalio delinire. Dtiravi (anicn, quandiu vel
liberaius iiistanlia, qiio stntim milii demigrai-e li- " niodiciini in aliquo solamen accepi, cl rcparanda
ceal, oporlel mc inlcrim esse lilteris vestrac sancli- qiiocunque easu libeiins ecclesiaslica vidcbalur.
latis inslrticium, ne ad redeundum nd vos oporle.at Siipcrquo qiiidqtiid n divina sil bouilali; provisum,
nie phirimum lemporis et laboris impenderc, qnia ego mihi et EcclesiseDci aninio et corporc fere lo-
dies mtiltoS proveclior niilii aelas ct valiludo con- lus iiiutilis factus suni, quiapaulo miiius nniroo de-
traria non permitlit. . feci quam corjiore, qttoninm animi vircs cl corporis
CVT. scnectus oblundii, clcogiialibus fidem memoria non
ADD0MINUM PAPAM ALEXANDRUH. conservat. Angnsiiac(laqtic mihi suntundique, quia
Dudiim me-divina dignalio.id episcppale provexit corporali impotenliae vis quotidianac persecuiionis
oflicitim.ei supra merila" niea, imo conlra, gralia irtcumbit, et inlcr varios conceptus ratio lorpoi-cm
stibliraavil. Et cgo primo quidcm facilins acquievi, desidiae patitur et slttporem. Trahebat me qnando-
qnia nec laborcm operis illius, nec pcricttltim cx- qttc devotio, scd me ntinc inexpugnabilis violcnlia
pcrlus ftieram, scd sanciilatem ordinis ei potenliam nccessilalis impellit, sicut quorumlibel coeploruin
dignitatis atiendens ex altero mibi sanclimoniam operum imperfectio, ct lam linguae tarditas quam
spcrabam provenirc, ex altero niaguificentiam com- Q sermonum confusio prolestatur.
parari. Oplabara sane cas in iintitn coucurrerc, et CVII.
adeunidemeooperari consummaiacviiiiiiis effeclum, ADRICARDUM WINTONIENSEU EPISCOPUH.
ut sciliccl nec sanctitas magnificciitiam tolleret, Diu csl qnotl ad doininum regem ncc Iftterat
nec m.ignificenlia-sanctilalem, sed ulraque de alic- inisimus nec nuntiiim, licel mc iiiipoiiiinitales plu-
lius invicem conlraheret gloria dignilaiem. Porro riinsc pcrurgerent. Timcbam indignationem cjus
expertus dolui in contrariuin mihi cessisse qtiod noinine mco ex.aspernri potius quani placari, ct
credidi, dum carnis infirmiias studia raliouis im- qr.otl ipsum ad noceudum potius quam ad subve-
pugnal, et coikepise resistil multiplex occtipatio nieiitliim supplicaiio provocarel. Nunc aniem ne-
voluntati. Dtiin igitur quacro reinedium ct ad eonse- quco differre diulius, quoniam iuinistri ejiis inani-
'
qucndain saluteui devoiiis anhelo, intellexi nibil ad fesie prsedicant mandatuin sibi abeoul raeei.eccle-
lioc eflicacius fore, nibil cerlius quam sccunduin siam meam omnibus niotlis infcsteht, si gratiam
(loctiiiian) Chrisii exemplum humilitaiis cjus cl pa- ipsius vel relinerevoluiit, vel desidcrant oblinere.
tientiac pariler et pauperlalis amplecti; reprobatis Nituniur igiiur acrilts et invicem cerlanl se in omni
scilicci omiiibus qui viam verilatis polerani irape- maleficio prxvenire. Willclmus, filius Radulfi, prin-
dire, ad eunduni inibi essc aliquod rcligiosorum D ceps omtiium et magisler, Waltcri scilicet de Con-
fratrtiro collegiuin , dotnumquej religiosae insti- stanliis precibus indiictus, pur qnem se pitlat rcgis
tutionis intrandam, ut cxclusis qusc vanitatcm sac- gratiam firmius oblincre , aflirmans ei pluriina ,
culi videbantur offerre, sola intrinsccus vagos af- quae ego riunquam credo de regis conscienlia pro-
fcctus rcgularis continenlia cocrcercl, et allisis ad ccssisse. Ad episcopaliun siquidcin nietini adeojam
pelramparvulis sincerilafrs semper siudia convale- iinpiidenier anhelal, ul jam iiulla fcrc sil dissimu-
si ani. Porro episcopali mancipaius oflicio, ad quod lalio promissoruin, sed rclicto ad hoc Huberto,
me domintis cl Paler meus gloiiosae recordaiionis qitem utinani novft-iiis, plures canonireriim conci-
lnr.ocentius papa speciali cbaritatc provcxit, non linvit sibi- et ctiam juraraeutis astrinxil, ut inc de-
polui vel dcbui nica auclorilate disccderc,nisi prius cedenle, >deipso eligcndo regise consetiiianl volun-
cssem a Romano ponlificc, cujus me dexlra colli- lati. Ideoque Willelmtts, fiKus Radulfi, incessanter
gavcrai, absolultis. Supplicavi ilaque primtim san- insligal, ut frequentibus me vexcl injiiriis, quiuus
ct;o.nienioriac Eugcnio papae.Supplicnvi niliilomimis. taedio affccturn cedcre me compellal. In quo ad
Adriano su.b conscienlia siquidem vestra, cum can- lanlam vehonieniiam vir ille processii, ul me da
«cllarius cssciis, scd favovem vestruni in ea parie civitate mea ejiccret et omuibus redilibus spolinrci.
1-29 EPISTOLiE. 150
probibito ctiam inilii cjressu de terra ul scilicelj A spoadebal, m:que feliccm el omni "dona.litinbeati-
niliil mibi in terra relinqucret, ne'c esurienlein lu ine rcpulabam , si quid sttidio mro vi.ieretur
eliam aliunde quserere siistiiierei. Super quo eliam nccidere, quod ulilitali ^ejus accecer. i vel .Ijonori.'
geuerali praec.epit ediclo, ne a -clericis meis mihi Cuin atileni valde stiil aroara qttae palior, nihil nibi
alkjtiid conferrctHr, ct si quis quidquaic obtulisse constal amariusquam quod voluniaiem domini uci
rcperliis csl, bona ejus omuia confiscala sunt ct adversum megraviter experior inimulaiam , quo-
oblata. Duiiiiii niibi esl quod adeo me per Wallc- niam ipsius niilii, perseyeranle gratia, quaslibet in-
rum regia jioteslas infeslat, sed durjtis esl qtto.l jurias et detriiiieiila forlunae niininia rcj uiarem.
ecclesiauva cceptis jurainenlis divisit-in parlcs et Gatiderem siqnidem et in coiUeuipIaiione ejiii d
parlero pluriinam a mea obediehlia separavil.Quod graiiae menioria respimrcm, oinucnique mihi ania-
si forte in aliijtiemvolueroaliquid episcopalis excr- riltidiiveiii hsec mibi siiper excelendi dnlcedinc gau-
cerc justiliae, Willelnuis, Radulfi filitis, non jier- dia recompensarem. Sperabam qnod usque ad exi-
mittil, sed Onineiri ecclesiaslicnin poteslatem vio- tum liicuin hsec ipsius mibi gratia permaneret, ut
leulcr usurpat, ecclesias, oblaliones, allnria, deci- tandem perpeluo somno in dulcedinc ista vivlerer
mas ct prsebendas, et quaslibei eleemosynas, rc- tanquam in ipsius baibiis obdorniisse. Resaulcin
niola prorsus aucloriiate mca, suae vindical po:e- B ' nune in, contrnrium non mcrito cerie nteo, sed
siati. Ad hacc tanta jam Walteri impudenlia esl cl, invida delalorum suggestioue , conversa esl, el pro
cteca ambilio utme eiiam jter liaiocenseni episco- aniiqua domini mei dilcclione odium , pro libcrali
piira ct percancellariuin et Willelmum filium Ra- beneficeiitia gt-avaincn experior, nulluniqiie mihi
dulfi el arcliiepiscopum commoneri feceril, et ijisc ve! iu necessiiate consilittm, vel in oppressv):;e leva-
meciim ihde traclaverii, ui pecuniam ab eo recij.c», itieii occurrjl. Profeclo defecissem, uisi.niepore::ni.s
rem quani rcx mihi proraiseral ad solvondum, si ••iniioccntiacmeae coiiscienlia conlbvcrct, el quod
lameh caiionicos de electione ejus facerein conju- apud libcralilalcm aiiinii veslri aliqua adbuc rredo
rarg. Rcspondi ego nianifeste Simoniaciira csse, miillorum mcorum rcsidere niemoriani qiiia quotl
ueqtic me aliquid suscepliiiiim ab eo, sed a rege lanto ipsi consiai exbibituin et a vobis lauta aninii
sub eadem quidem forma quae mibi ei ipsi a domino librralilale Sisccplum est, Ievi fallaciariim vento
P. legatofueral iusiituta.- Dulce mihi etjucunduiu deleri non poiuil, quia de iolo lempore quo vobis
est conscicntiae vestrae comnuuiicare qnaepnlior, et astiti, nulla prorsus dcsidi;e incaevcl fraudis argu-
qiioddam mihi remeditim est, quod .vos compaii nicnta proccdunt. Credo ilaqtie quod intra secreltim
milii cl condolere non dubiio. Mitlo littcras regi , pectotis veslii quidam adhuc vivat igniculus , qui
omni lmmililaie pleiiissimas, quartiro rescripiuui adversus fraudes adulaulium suo tcmjibre convalo-
vobis niiiiirutii censui. iransmiltcndtim, ulsi occasio hii, el anliquus ille fidelis vcster Lexovicnsis epi-
vobis forle refulscril, seiaits qualiler ct loquenritini scopus, ad omncm oppoiitiniiaicm vesiram sen per
v6b'issit et ngenduni. Solus eiiiin estis de cujtis fide proiiipliis et eflicax, inler cscleros ctim gaudio po-
cYcharilate confido. Nullain siqiiidein habeo de lerit npparere. Intcriin quii maloruni quae roihi el
rcgc fidttciam, sed de- lerra abire non debeo, nisi ccclesisc, cui deservio , frequenlius irrogantuV, ntil-
eum prius requisiero et de severilale ipsius polius lus motlus esl, nec lolerabili possuiil patientia stisti-
quani de, siiperbia.mea dcmigraiio inea procedere neri, ad pedcs misericordiac vestrae conftigio, si
videalur. Quidquid lanien ftilurum sil, vcslrtim eiiam merita mca vidcnlur obsislere, saltem ecclc-
iiiilii fiimiliaribus litteris mandnte consilium, qttia si;fi niiscramini, quia leinpus misereiidi ejtts, quia
ego hic milla persiiasione consisiam, uisi ipsesuaiu . venit lemptis , prius qtiain ad irrcvocabilchi perni,
ecclesiacinca; resliluerit liberiatem. cieni libetias ejus el posscssiones ejus nlqticjura
CVlil. descendaril. Ad suminam scuectulem meam vobis
AD HENRICUM REGEMANCLLE. offero, cujiis meliorcs annos vestra diitlius obsequia
Quol el qiianta beneficia, qiiantam honorificen- D I consumpscrunt, et eam ex boc nunc indignisEiinuin
tiam, quaiilam familiaritalenl ct graliam olim cst a vestrse maj'cslalisexcellentia conculcari. Con-
pcr niullum tempus mihi rcgalis exccllenlia lar- tra foliitm siquidem, quod venlo rapilur, ostcndilis
gita sit, ah nniini mei mevnoria nulla potesl occa- poienliatn vesiranv, el slipulam siccarii conieiitis,
sioue convelli, sed pristinus amor qtto sempcr di- nisi dcxiram orprimeiilem vobis alleviare placuerii,
lexi vos, el debila vobis dilectio perseverat. Tur- ,. cl libeiiaiem cjtis inisericorditer allevare. Niliil au-
balus sum saepitis, et niullis injuriis et detriraeijlis teiti mibi roolcsiiiis.esl quam , etsi non nieruerim,
affecius; scd. nihil unquam eorttm fuil, qiiod vel ecclesiain tanieii occasione inea iniueor aggrayari.
zelum miiiuere possil vel fidei vcritaicni. Nuuc ait- Unde nulliim desideriuni, nulla niihi volaiuas esi
teni gloria mea est lestLmoiiiuni conscientiae roeae prselationem lianc diulius oblinere. In liac prxser-
qnod qnam diu me ad -consilia ct negoiia sua iim debililale mea el incommodo indignaiionis vc-
bohitas rcgalis adroisit, semper in omnibiis inte- slrae, stib qua ncc episcpjius aliqnis prolicere possil
nierala fidci meac rcfulsil integrilas, et seduliia- nec ecclesia prosperari. Sed si veslrse placticril nta-
tem mcain rcruin cflicieniia commendavit. Exsul- jesiali caiil :td pristinam reducere libci luieni, :ua-
labatn isjilttr quod ad volum domiui ine.i gralia rc- rjiic ipsi jnra in perpcluttm firmr.re", paialus stiui
151 ARNULFl LEXOVIENSIS EPISCOli "132
ccilerc, duni niibi intiiilu pielalis inodica ad suslcti- _\ qtiidcm condilioiie, quaiii pelii; sed . ogo lauicii
tationem porlk rcscrvelur. Si vero ad boc vesirn adbiic den;igr;.re no:i possura , ul lupo vcnieiile vi-
noii poterit sublimitns inclitiari, stisliuebo usque ad dcar aufugisse el ecclcsiam quasi in siiprema tri-
exituni vilsc mc:v, qtiidquitl divina niibi diclavcrit bulalione relinqucre consiilutam. Si(|iiidcm nb anti-
prudenlia sustincnduin. Nec cnim sine periculo sa- quo sicitt audis.is, adversus ea.n vehcmens principis
Itiiis mese posscm diroilterc dcstilutai», seJ secun- noslri iiioius exarsii, uec adbuc vel afflic.io cessal,
dum vires meas cuni gralia Dci virilius exspeciabo vel indignatio conqiiiescit.Augetur eniin de diebus
in omui siquidem bumilitate ct patientia, donec in dies el niajora tinieiidae severiialis commenla.
vestra ad cor snpieulia reverlaiur. Sane nulla a rae, proceduni ; adeo ul niinislris suis, sicut episcopi
ctiam si possem, conira reverciiliain vesiram rixa niniiifeste proiestai.lur, indixeril quod nie roodis
prorutnpei, sed excedeniem poknliain vestrani liu- omiiibus inqueteiil et me et n:cos niiseiabilibtis
militas expugnahit, qnia sicut viribus repelli non dcliimcnlis afUiganl. Quod j"ameo usqne processil,
potesl, ila per se ipsain benignilale propria con- nt major procunitor ipsius, Willelinus "scilicetfilius
quicscct. Veruin nibil exposttilo, quoJ omniiiui Rariulf , niiper nv: omnibus rcdiiibus meis, ipsa
Cbrislianbruin regna nofi habeant, et quod anle- ctiaro civitale el episcopali sedc, privavcrit, ea sci-
ccssorcs niei lcmpoie vestrorum et ego vcslro el B licel lantmu occasioue, quod militcm quoiidani
Pairis vcslri triginla annis el eo air.plins iiicou- pavperein qiiem ipse pro ectlesi.istiea catisa voca-
cusse possedi. Vuleal dominus tiieiis, rcgntimque bal in curiam, meque pro [eo fidejussisse meiitieba-
ipsius praesens perpetui regnisuccessionccnnfirinci'. tur, exhibere non polui. Quem eliam, quia ncpos
Queriiiioiiias sigillaiim censui meas vobis et bre- iiieiis crat, niinabaiiir arclare coinpedibus et erga-
viler adiiotandas, ne taediiiiii forte prolixior ornlio stulo claudere, si in manu cjus sorte qualibet inci-
gencrarcl. 'dissel, impoiieiis ei absque omni veiitale qitod dia-
CIX. conuni qiientdam, qui de mensa nica cl ipso episco-
ADDOMINUM PAPAJIALEXANDRUM. pio ab exseculoribus ejtts irabebaiur ad carccrem,
Esl qtiiddam quoi inter omnia me laeriitiiidigni-.is, de manibus trahenlium eduxissel. Quo"faclo, cuui
archiepiscopi scilicel mei in omni nccessitaie defe- nihil inilii reliquisset in ferra, de lerra lameti exiire
clus, qiicm fere scpulliini conslai atiimo mngis se- prolitbuil, ul iiiiiil inttts niihi relinqueret nee ex-
uuisse quara corpore, regiisque cxacloribus ninnci- triisectis quacrere lolerarei.inlerdixit etiain, idqtte
palus oniniiio sempcr quod a ine in episcopatu inco pcr fora et niiiiilinas regali publice proclamavil
cpiscopaliier constilulum esl prorsus evacual, niil- cdiclo til nibij niihi a sacerdoibus ineis vel clericis
lamque niibi perroiltil revereiiliaro exhiberi, quia C coiifcrrelnr, el si quis edicti reus inveiilus esl,
in oroni malitia se i-cptiiant jiiste qualibct arcbie- bona cjus iinniobilia subliaslaii fccil el mobilia
piscopi senientia liberari. Absolvit igiiur tam c!eri- ccnfiscari. Porro malum boc accendil el mullipli-
cos quam laicos, qtti ecclesiasiico suul a nobisjina- cat mibi Walteri de Conslaniiis instantia, cui domi-
ihemate condeimiaii, suisque reddit aliaribus, qui- ntts rex Angliac episcopaluin maiiifestc conccssit si
bus canoiiice fucranl in pcrpctuuin spoliati, ipsosque vel Kiorte vel iscdio ccdeie me coniiiigal. Profecio
pnrochialein populi curaiii gercrc et in ipsa excom- quia Walterusapud regem magnus cst, pa; lu niinus
uinnicalione sncramenla conficere praecipii, cum ipsius me laedit adversatio quam regis , qnia rege
facii mei liullain prorsus cognoverit nut quaesicrit mnjoribtis occupato, Walterus de Consianiiis, cujus
rationcin. Quod sane eum faccre certum est, ui iiegoliiiiii gerhur, inccssanler insistil, nec defectuin
sibi regis graiiara raea infeslalione conqtiirat, quia seneclulis raeae sustinet cxspectare, quain poiius
ipsitis in oinni sua perversitate minister cst, nec accelerat illato conslanier ta;dio pra;venire. Ad hoc
ecclcsiasticara nllendil in nliqtio dignitalein. Stiper autera de proximo fidelius exsequendum et viccs
quibus oninibus cum veslrtc iniionicril majcstati, ejus gcrendas, Hubertuni quemdam canonicum si-
nccesse erit a vestra gratia mibi provideri ne ipsius p. quidem inettni in ipsa ecelesia el civitate c.onstiluil,
el snorum exponar injuriis, qiioniain ab nntiquo me qni (juoiidie quoscunque canonicorum potesiei con-
sola prosequuntur invidia, et IIIIIICaudacius confi- cilial, etaliquos sncrilega faclione juranteiitis astrin-
(leniia n-giae polestalis occurrunt. Ncgoiium hoe et xit, ul nvedecedenie vel"cedente de ipso eligcndo
alia qiiaeilamnuniiis meis ad misericordiani vcslram regiae consenlinnt voluntaii. Inslanter igitur' ille
perferenda commisi, quos a vobis precor atidiri cle- scul ccepit, omnes obscrv.il vigiliaset evenius, plu-
iiieiitiiis, el iiidilnle remiui quia quasi prJcsenlem rcsqnc jaro praediclo Willelmo cobperante , pro-
anie oculos mens scinper babeo scpiilturam ineam, ni.sis, minis et precibus inclinavit, adco ul difli*
quam instnnle j.im conversionc- proposiln pracve- ciiius niilli obediant, sed elati in supei-biam jani
nissem, nisi me haec et alia, qnx>vobis iii!iniabtin- mnnifesle videnitir de novi episcopi gratia gloriari.
itir, obstacula reperissent. Ceiium igitur est eos quosdam iiivicein fcedere
CX. convenisse, ut Willelmus absenlis Walieri nego-
ADDOMINUM PAPAM ALEXANDRUM. liura procuret in Norlhmannia, elille Wi.llelmogra-
Cratias vestrae refero niajestnti, quia ab episco- liam rcgis in Anglia versa viee conservct. Quia vero
pali me misericordiler onere sublevastis, sub ca Waltcrtis me pronuin atl cedenduin cpiscopalu sen-
133 EPlSTOLiE. J3i
lil, a;s alienum milii quo mc roaxime detineri crc- A pundia parluum facicbnni, eliola reccnies cunas
dcbat ob'.tilii ad solvcndtini si de eleclione ^jurstu- vicinia celebrabal. Novi iiaque el primtim preccs
dio meo canonici convenirent. Sane dominns rex, coiiiinoniiorias adbibui, iiiinas etiam et aliquitl ul-
intervenlu domini Pctri legali vcslri, promist rat lionis, scd inalura facile convelli non potnii, quoi
r.uper eo mihi rcgali niiiiiilicentia subvenire, sed multo jam lempore fucraf.radicatum. Cum" igitiir
cuin manii contracla, quod proniiseral 11011 implerel, cgo severius nliquid facere decrevisseni, ipsi nc-
Waltcrus ad solvcndum pracparalus occurril, cl ego ceniis coiiseienlise et notorii criminis limore con-
respondi ei manifcsle Sinioniacum esse; neque nic lcrrili, conspirare pisesunipsertint et eliam conjn-
quidquam abeo in causam Iiujttsmotli suscepltiruiii. rare, consilio inaxime ibesaurarii ecclcsiae nepotis
Provideat igiiur mihi more stto vestra beiiignitns, ntei surdi, scilicct iliius, qnem noslis, qui cum mul-

qui a miiltis paitibus incessanler infestor, nam nb tis a me bcneliciis a puerilia sit prsevenlus, ini|l -
cpiscopnlu remotum plerique rcptiianl pro regis c.ibili lamen oiio me ccrtis ex caosis non dcsinit
proraissione; quam Waltcro fnctain nullus est qtii infestare etdfijilex perjurium inctirrere rion fornii-
ignoret. Snper quo et aliis incomii.odis meis nuntics dat. Ex mnndalo siquidem vestro coram riomino
de necessilnte ad majesjaiem veslram censui dcsii-, Willelmo cardinali et Cenomannensi et Abrincei.si
nandos , ul autlilis per eos omnibus roisericordia •^ e|iiscopis corporaliter jtiravjt quod cas luiic,,t|iias
mibi vestra subveniai, quoniaro oinnia scriberc brc- proponebat adversum me, ulterius caluronias non
- vilas epistolac non pcimitiii. roovcret, el posiiiioduin conlracla de regis indigna-
CX!. tione fiducia dcjeravit. Super quo cutn cgo per ar-
ADDOMINUM PAPAM ALEXANDltUM. chipreabylcrum Astansem el archiriiacouos noslros
Ccclesiani, ctti Deo. permitlciue deset vio, praede- ad vos Bilttricas qucrimbiiiam dclulisscm, celcl rata
tcssor' vestcr gloriosoe niemoriac' Innotenlius papa cognitionc excomntunica.tum a inecodeiii innoda utn
Tegcndani niihi siue oinni laica designaiioiie comini- viiicuio reinisisiis, prccibus ciiani bci.ignilalis vcstse
sit, totuinque ssecularis potenliae dimovit obslacti- adjeciis, ut ci parcerein, et acccpta ilcruai securi-
luin et in viiitite Dei de pace mea splemlide iriuni- taie qiiain velleiu, ea qttse habucrat ei bcneficia
phavit: oitine eliatn opus mciini iudefesso favore conservarcm. Fcci itaqtie qtiod inaiid.islis, et ipsum
sedulo proseciitus, necessario semper dilexit att- perceplis iterum infr.usiis juiaiiienlis absotvi^quia
• xilio ei patrocinio cominunivil. Cumqtic ego slalim vos ei misericordiam bauc meo ctiam intuiiii con-
inter inilia inea ec.clcsiam consiiela disponcrem- luiistis. Juravii ilcrtim atque aliquaudiu de neccs-
cinmidare Incuna, et veleres canoiiicorum concu- „ silate quievii, sed noviter comperto c,uod in me ve-
binatus auferre, manum necessnriie seveiiiatis liameiilius regis ira recruduil, dejeravil lertio set,ue
adhibuit; adeo ut una die de fiducia virlutis cjus ipsius obscquiis omui studio niancipavil. Spe siqui-
cctodecim coiictibinatiis a canonicis publice fece- dem accepta, qtiud iniqiiitati ejus per regis violcn-
rim abjtirari. Purgata igilur ccclesia et coiigrua tiaiit noii deesset efleclus : accilis etiinn sibi quoi
sntisfactione his qui deliqtieraiil emundaiis, splen- notoria vilac notabilis cogcbat iufaniia desperare.
dorem ecclcsise meac lola proviiiciaNpraeUicabai, Ipsis ergo in niiniero trausgressionis iindenario con-
adeoquc celebris disciplina profecil, ul niulli gregatis, alii iriginla scd meliori numer.) rcsiiic-
rii-cuinquaque atl dcbitain continenliam noslro ruiil, ad omne opQs canonicum jiruJenli consilio
iraherenliir exempjo. Exsultabam quod inea csele- jirscparati. Illi vero, priusquam a roe aliquid tlictum
ris contineniise formain ecclcsia pracbuisset., ct , fujssetaul facluni, pari vcsania conclainantcs, oppo-
cas quasi ad vomilum rcdire sancta confusio pro- ncrc ccrlabanl nppellalioiiisobslaculum, solo lamcii
hiberet. Illis igilur exslanlibus, qttos quasi de Sa- cjus noraine confidenlcs, atque eo solo onuicni mihi
tanacfaucibus appstolica majestas eripuit, iiulla col- 111omnibus eberiienliam subtrahebanl, fas el iiefas
legiuin noslrum maculabal infamia vel inccsttis, sed imptidenti audacia-permiscenles. Cuniquc ego, stt-
sese studiis honestalis invicem prsevcnirc certabanl. D per quibus capilulisvel articuiis appcliarcnt, inst.ui-
Ciclerum cum, procedente lempore, novos inslitui lissime quaererem, quo fidelius appellationi si esset
coinmunis fatalitas exegissel, ncque novi juraiiveuto reverentia,servarciur, extorquere non polui, ncque
veierum lenerenlur aslricti, labenle semper in de- mihi vel dicere vel scriberc voliicrunl, limcre sa
leiiora sseculo, cccpit furtivis excessibus aliquortim ideoque adversus omiiia quae dici possunl vel fieri
adolescenlia lascivire, qifbsdam de provectioribus provocare. Nec quidem omnes, scd confuse singuli
ad simiiero secuin pertrahere voluptateni, de quibus singula proponebaiit, divcrsi pcnitus et per omnia
vix perroillebal sinislruin aliquid publica verecundia dissidenles. Sustiiiiii.egopaiienier, nulla in aliqut s'
suspjcari. Crescente ilaque iiuinero, crcvil atidaria, lala sentenlia ptKler duos, advcrsus, quos littera-
el seeuros s«j essc vel modico 'Velamine confide- rum vestrarum auctoritate processinius, ideoquu
I ant, nec aliquid facile poteral fieri inanifesliim, factuin veslrum vestra pelimus excellentia coniir-
nec ego poieram de sola suspicione fcrr.esenteutiam inari. De reliquis autem cum adttlteriis, inccsiibi:s
el eos huinerus pr;evarie.ata muliiludine defcndebal. et aliis criininibus publico oinnium siiil lcstinionio
Non potuit taineii esse, quod a niullis peccabalur, condemnali, deluliiiiiis appcllalioneiii, licct iiulla
ahsconditum, quia fidem ceiiissinutm noYorumcrc- fueril pro sola nominis vcstri revercniia, timidiiis
US ARNILFI LEXOVIENSISEPISCOPI tSG _
observanles, quorura delieia , ul parcius loquar , A t. doiii stti, per alitun episcopura quam per euiii a qao
cum a Htinliis vestris sanciilali veslrae fiieriut ple- male collalae suni, faciatis personis idoneis assi-
nius indicata, judiccs delcgate, qui zeltnii honestaiis gnari. Plures siquitleni stinl, poleriiqtie pluribiu
liabeant-et periliam judicandi el liecessariain ha- houesiis pcrsonis prolicere, quoJ inalein iittius
beanl de vestra viiiitte fiduciam, el locuin oppoiitt- conslal cupiditaie coiigesinm. ^
num, in quo cattsae diriini possiul et seiileiilke jiro- CXIII.
niulgari, qtiouiain vix crediinus eos nisi fuga et sae- ADDOMINUM PAPAM ALEXANDRUM.
culari polcnlia defentlendas. Caicrura quos cgo de- Estqiiiddam quod riiu licel ab.scotidittiin, nrcess)
ferrc praesumo, securutn vobis eslcanonice jnrii- habeo cx hoc iiuiic vesirae ihisericordiae revelare,
rare, sed de Nominniiia nullus nobis judcx bonus ut snpcreo possini aptid beuignilatem veslram reinc-
csl.nec securilns iu Normannia Hlignnrii.qiiia qnoj diuin aliquod invcnire. Filios cnutrivi et exaltavi:
illi advcrsus nos fecerunl pro condemiiaiionis effu- ipti autem non tanlum »preveruut,'sed eliam oderunl
gio, se pro regis graiia fccisseblaniabuiit. Super me (Isa. i). Nepoles inei sttiii, quos ego fere a cuna-
quo si aliquod advcrstini nos, irao atlvcrsutn vos bulis indtilgenlius educavi, crudivi studio raagno,
schisma fortb commoverunt, vesirum eril, sicut diviliis ampliavi ct illuslralos honoribus fcci inler
sapientia veslra novii, Ecclesiae Dei injuriam vlu- "1 alios quasi speciali quadam gloria resplendcre. Ipsi
dicarc. vero ntillam meriiis meis gratiam referuut, nec uli-
CXII. litati vel honori meo curant in aliquo providere,
ADDOMINUM PAPAH ALEXANDRUM. horcselo scilicet riioti, qtrod quaectinquevacabanl in
Pervcnil ad noliiiara vesiram llanioiiem presbyle- ccclesia, non conferebam nepotulis. eoruin, sed ac-
rum habere publice concubinam, ipsumque eam in citis ab omni parle viris litieratiset bonestis, eccle-
eadem domo et mensa eileclo triginla ar.nis et eo siam meam lol personis venerabiUbus illuslravi, ut
amplius tenuisse, plurimauiquc ex ea soboleni pro- nulla sii in provincia tola quae possit carum merilis
crcasse ; quod sane facluin adeo raanifesluin el no- adacqtiari. Inter quos si qttos forte conliiigai jeprc-
loriuiu scinpcr cxstilit, ut nullo tiiiquan. vclaminc hensibilcs inveniri, aliorum virlulibus et prudetilia
servaret abscondituin, sed soleniuibus filiarum gau- rcdiinuiilur, ncc alioriiiu iraprobatione mere|ttr ec-
dcbal raatrimoniis ad majorem evidenliam iilustrare. clesia blaspbemari. Dicunt aulem boc a me ad con-
Super quo cum inajeslatis vestrsc lilteras accepis- leropturosanguinis mei et deprcssioneiri eoriini licri,
sein, ut ipsura satisfacere nionercni pnriier ct ces- cuni ipsi per me de natura debuissent alTeeluosiiis
sare, ipsum in capitulo corain oninibus fralribus Q , proinoveii. iitler quos|, ut de csctcris sileara, cnus
sacpius adhibito, cliam sancti oraculi vcstri lcrrore est perniciosus mihi, ctti cgo priiiium duas praeben-
conimonui, nec aliqtiaientis exauditus sum, quia das rcnlum libraruin in Lcxoviensi el Biiocinsi cc-
ipsara ncc una die vel uoctc volttil a laicris sui cou- clesiis contiili, archidiaconaiuni unuiii duccniaruin
sortio dimovere. Misi ssepius ari cxplorandinii, si librarura, ccclesias parochiales ires quiiiquaginta
aliquamlo Deo vel vobis revercniiain exhibercl, sed librartim , (lecaualiim quinqiiaginla vel sexaginla
inalcr ctfiliae duobus,qiiosaliquando misi, saccrrio- Hbrarum in ccclcsia Lexovicnsi, quia iiibil mi!:i
libus spolialis, inamisnefandas alrocitcr iululeriinl; salis poteral essc quotl faccrcm, uisi eum facerem
scii, Deo miserantc, taiidcin pcr cos, qui supcrvc- assidcre mibi siinilein vel niajorem. N.iclus crgo
neraiit, liherati, gavisi sunl deinnnibiis cnrum qtinsi qtiod voluit, coepil slatitn iiiccuin de polcsialc con-
delujiarnm dculibus cvasisse, Sncerdos aiitcni faci- lcndcre, ct otiinia repulare inania, quac dixisscm cl
nus iiivcleraluiii pr;Bsumil qunsi qiindnin prae- coiUcnliose omnia adstuni convolvcre volutitatera.
scriplioiie riefenilcre, nec ipsam a sc vcl ad mo- Sustiuui iliutiiis, ipsutiiqiie inngis arraabal cognn-
meiiliim separare voluit. Nos igilur, atihibiiis vcne- lionis audacia, el ferc aeqtialilas poicstatis. Assisle-
rabilibus viris, abbaiilras scilicel quaiiior, arclii- bant ei alii, ncque mibi aliqua (ere conccitalio fuit,
dinconis tribus, praecenfore et capilcrio ecclcsiac D 1 nisi cuin sauguiiie mco, doitec novissime aliqui alio-
nosine, ct plui ibtts canonicis el monnchis rcligiosis, ruin Iascivi;c stiac liniore pcrlerriii, in parlem ipsitis
rccilntis in commiii.e litleris vestris, oLservalo iii causa qtixrcndi subsidii coiiccsscrunt'; sed cgo no-
omuibus ordine judicnrio, siciit injniigcbntur, cura- vissimc cocpi in alios auctorilalo lillerarum vcslra-
vimus effeclui inancipare, ei lesiimonia judicum rum el praesidip couvalerc. Sane uniim cslad quod
cum lestiiim subscripiionibiis ad vos iiiiniruin duxi- vos indilalx seveiilatis vcslras inanum convcnit
mus trnnsraiiienda, ne falsa scilicel snggestione ailbibere, quoniam in hoc cl cnorme deliclum ct
cujusquam in aliqtio denigrari possil, quod auclo- mtiliarum pernicies vciiilur aniinarum. Esl in tleca-
liiaie vestra laniaque consiat ratione tubnixura. iialti parochialis ccclesia, cujus reditus decauo ct
Ronum est cnim poenam unius ad iimlloruni pro- presbylcro cotistat esse coromunes, cujus sacerdos
ficere discipliriam, nc realu lam manifeslo de ho- sttper tribus criminibus niaxiinis, concubiiinlii sci-
nestaie ecclesinstica sub conscicnlia vestra dicantur licet, cl incestu ciini focnria fralris, cl perjurio in
concubiuarii triumpbasse. Indical ergo zelus vesler giiierali synorio, quia purgnri non poluii, publi.e
silenliuin condcinnalo, ccclesiasquc ipsius, quas in con.lemnaiHScsi ei omtii niiniiuni bcneficio eccle-
cpiscopatu Sngicnsi. tratisferri fccit in filium saccr- siaslico spolialus. Ctiraqnc poslca ccclcsiam pervio.
ir.7 EPISTOLiE. 138
leniiam delinere praesumeret,divina etiam «elebrare A X freli anctoriiale conferrcinus, ul et promissioiiis
prteseale-ei convenienle decano, Jterum senleiitia vcritns implercttir ct stia Nicolao reslitulio non
aiiiitheinatis innodatus est : qucm poslmoduin in deessel. Prsebenda autem minime vacabal, quid jam
eariem ecclesia dccanus instiliiit,_et in parochiali llugoni de Nunaul Lexoviensiarchidiacono veslris
altarl, me semper probibenlc, facil in maledictionem litleiis a me fueral veslraque intercessione donata,
populo rieservire, et de manu ejus reditus, qnos ill.e ncqtie maudatum vestruni nisi collatione prioris
de tnalediclione perccpil, recipere non fortiiidat. praebendic potcrat adiropleri. Ego igitur mandati
Suspensum igilur a me facit niliilomintis spiritualia veslri coir.ineniia diligenier inspecla, et domini
ministrare, quoniarii ipsi defensionem in ouini ne- Baioccnsis delegaii a vobis ttdicis admoniiione in*
cessitale promittit. Schisma est et qualibet hssresi ducttis, praebendam quse pfimo promissa fuerat,
niajor iniqtiitas, ubi et sacramenta profanari cori- coniuli Nicolao, sicttl in mandalo veslro, quod ad-
slai, et popultim quingcnisifiliiianironrum periculo huccxslat, manifeslecontinelur expressum, ne boc
pcrpcluae malediclionis involvi. Ad boc iniprobastis prseiefniisSominus obedicns exslilisse convincerert
aliqtiaudo, quod ego decanalum etiiiajoiem arcbi- et iniinis vestrse revcfeniise detulisse. Porro, quia
diaconaittin uni decano profusa liberalitate confule- prsedicli Baiocensis collegaepropter varias causas
ram; cuin id ecclesiasticae iristilulioni conslel csSe B
I excusati non veneranl^sed suas eivices[|ier]litieras
contraiiuni, atque Baiocensi et Ebroicetisi episcopis commiseraiil, ipse factuin noslriim vestra qua fun-
injunxistis in diversas personas dividere dignilates, gebalur auctoritate nihilominus prbseculus, capi-
ut nec etiam obsislerel rescriplum vestrum, quod lulo scripsit, quod a vobis mandatiim fueral, et a
super hoc aliquando constal vobis esse stibrepluin. nobis effeclum,.ipsum Nicolaum in cauoriicum re-
Veruni deccssit aller judicura, neque duplex inanda- cipi pra>cepil,et ei omnia ad praebendampei-tineiiiia
tum unius poiuil delegalione compleri. Necesse est conferri. Signilicavil etiam eis quod ninndntum bob
igitur ttt sanclitas vestra adimpleat qtiod inccepil, vestrum nulla appellatlone, nulla polerat conlfadi-
nlSsquejudicibus rei eflicienliam delegare, per qtios clione suspendi, sicut etdro eis ex rescripio vcstfo
Ecclesiae dignitatum suarum resliluaiUr aequalitas, datiini est intueri. in quo cum canonici rainuSole-1
Mecallera alteram lali forte coufusjoiieconsurnat et dienles exsjiterint,vestrum erildecerncrequod debc-
hominis ingrali el dcgeneris ambitio compescalur. lis l Joannes lainen prsebendam viblenlcr detiinr-j
cxtv. pra;suiiipsil, qnsesiibque praesidio laicae polestatis,
ADDOMINUH PAPAH ALEXANDRUH. sacpcdictuin Nicolaum de bonis prsebendaesttae per
DelegaVilvenerabilibns fratribus meis Baiocensiet regios exaciores non est veritus amoyere, appella-
Abrincensi episcopis, et lhesaurario Lcxoviensi, C libne quidem inlerppsiia dum Vesperaecanlarenttif
sublimitas vestra controversiam, quae inler mc et extra ecclesiam, nec adversario comparente, nec
Nicolaum de Cust: clericum verlebalur, super prae- vestris quoque j'udicibus, cuhi etiam a vobis omnis
benda quariaiu quam idem Nicolaus in manunostra appellandi sententia tollerctur. Super qtiotie roinus
resignaveral Gileberlo arcliidiaconotriLuendam, ea iinpleti mandati vestri possct in me culpa refundi,
liiuikum condilione ut prima quam vacare contiu- scribeiidum vobis censui quid obsistal ne hoc excm-.
geret, Nicolao recompensatibnis nomine solverelur, plo adversus tiiajeslaleni veslfam saecularispoicniia:
rcicnla lanteti interim canonica dlgnitale, ut et praesidia conquiraulur, sed quia a vpbis tamjnsle
stallum in cboro, et locum in capitulo el sei-viendi et sancte slnlutum cst, in virlule facialis effeclui
in inajori altari dignilatem, ciiin caeleris lanqitain iiiaiicipari. Egb vero'pro violenlia laicae potest..tis,
canonicus obtinerct. Porro, vacaiite posiinodura qtiam ipse non liniuilexercere adversus sentcniiani
praebenda, eam alii, Joanni scilicet deAlenc, con- quae de vestra auctofilate processeral, aine debito
tuli sine Nicolai conscientia et consensu, acsliiiians anatliemaiis vinculo solemniler est astricius, ij:-
eum, quoniam iamiliaris meus el domeslicus erat, soqtte iiinodattis vestro se conspectui prajsenlaic
icquanimiter ferre quod facerem et sine offensa de .- piacsuniil. Cui cliain arcbicpiscopus nosler aucio-*
gralia mea beneflciunialiud exspeclafe. Cum autem ritatera suam negare non poluit, licet ille f.ivorem
boc recbgnitum Nicolao minime placuisset, ad au- ipsius liabeat, et ipse nobis fere in omnibus ad-
res inisericordiaevestrae adversus me querinioniam verselur. Vindicate igituf in advcrsailum, et in
delulii, el vos eamdeni praeberidamei reslitui apo- temerarium ct coiitcmpiorem et ejus compl ces se^
stolica auctoritale mandaslis, quori etiam siue oinni verior inajeslalis apostolicaedisciplina procedai, ne
appellalione et coiitrariictione iuancipari effeclui cseteris faciat simili audacia conieinpiores. Nullam
prsccepistis, et ttt eam facerem conlra omncm vio- quippe auctorilati ponlificali reverentiam servant,
lenliam a praedicto Nicol.io pacifice phssideri. QuaS! sed injuriaS, quas ifrogant, frustratoriae appellatio-»
litleras cum Nicolaus aliquandiu propter varia ob- nis vclarnine pnlliames, adjecta iiihilominus poien-
slacula distulissel offerre, ad praedictosjudices man- lia saeculari quam^redimunl, orane robur ecclesia-
datum a vobis aliud einanavil, ul si omnia, qtiaede sticse institutiouis infirmant, et quse rigorem veraS
reslilulione Nicolai a vobis roaiidata fueranl, nOni virlutis habere videbantur eriervant. Porro hoc itl
implessem, ipsi prsetliclo Nicolao praebettdam dei partibus noslris plurimum exerceri vestra s ipiemia
Capella quse in ecclesia vacare dicebatur, vestrai non ignorat, sed sub iiiansuetudine et dissiniula-"
PATROL.CCI."
4?9 ARNULFl LKXOMENSISEPISCOPl H0[
tlone vcslra, qitoliriieconvalcscit iniquitas, nihilqiic; A fiicrni, quacsiionem,extgeris-eumab crelesia peiiilns
cst vel modicujn quod Ecclesia Dci vindicare an- ainovcri, cuni ipse co tempore, qtio ille patronaiiiui
rieal, sed praesumplione sacrilcga pcr potenliam habcbat, oblatus fuisscl ct ad ordines eliam aliqiios
saecularem omnia disponnntur. Ulinam Dominus; ordinatus. Pelebat aiilem ille noti noniiiie (jiririciM
meus exlremum digiti stti saltem mihi porrigal adI suo, sed cujusriam puelhikc qtiadrieniiis, ctijits il'e
inomenlum, utin proiectioneliberlalisecclesiasiicae, sperabal nialrimonium in fiitiiriira, licet ciim ei,
qnnm semper zeIavi,.pattcos dies qui mihi supersunt quia iion potcrnt, nec sponsalia.nec nialriinoiiitiin
liceal consummare!' conlraxissct. Apud nos atitem palronorum inojiinata
cxv. mulatlo non consuevit mutationem facere clerico-
ADRICARDUM WINTONIENSEM EP1SCOPUM. runi, sed is, qui pro lempore rcpertus fucrat, novi
Crfido vos fideli retincre rocmoria, Willehnuin de successorts lcueliir agnoscere palronalum. Cumque
Fercndona, vicariani loci illius a temporeThurslini, nos ad senlcnliain procedere pararemus, appellavii
pcr lotum ipsius el Ricardi filii ejus lempus, iisque iste ad audienliain vcsirain, tlicm naliviiaiisDomitii
atl mea lempora possediss';. Ciimquc capelianiam appellaiioni pracfigens, ct nos appcllnlioni ad vns
iiiibi regis munificenlia coiilulisset, defuncto posl- R faciaedcbitam reverenliam coiiservauies, cacicravc-
*
rnoriiim Ricardo per queni Willelmus eo vivcute _ sirae resei vavimits roajcstali.
tenucral, ego vicariara eamtlcm praediclo Willelra* CXVll*
in perpetuum conccssi, quibusdam addilis quse ADPETRUU CARDINALEH.
ipsitis a me videbatur obscqiiiiim et devolio ine- Quani sanctum, qnani"utile,qnain totis visceribns
ruisse. Ilaque etiin vobis lanqiiam episcopo prae- ampleclenduni consiliuinniilii snpienlia veslra con-
scnlavi.ei vos id quod feccram bcnignius cpiscopnli lulil, ciiin in partibus noslris legationis gererelis
aucloriiale firmasiis. Postmoduui vero ecclesiam oflieiiini, a vestra non rcor excidisse nienioria, ni-
ncpoti noslro-vestra inlercessior.e donavi, salva bilque ftitt allius totius animi mei desirierio radica-
niii irum Willelmo vicaiia quam ei ante donave- Um. Speravi cito possc proficere quod oplabam,
rat»,- idque iiiliilomiiius a vestra bcniguitate [con- quia dominus rex consilio et admonitione vestra
eessu«i est, idemquc Willelnius aliquibus annis in ad solrendum xs alienum, quo maxime delinebar,
earicii! posscssione perniansit. Novissime placuit rcgali, mibi proraisit munificeiilia subvenire, sed
bsnitati vestra;, ipsura de eadein ecclesia reinovcre, omniiio manus a solutione continuit, concessoque
et sine omni culpa cjus, qiucdara bona ipsius mobi- publice episcopatu Waltero de Constanliis, si deeC-
lia detinerc. Teneur crgo pnupcri, quia aliquandiu C I derem vel abirem, ipsi solulionem pecuniae rclaxa-
aiijii fidelis cxsliiit ct devottis, nec ei ncgare pos- vil. Ipse vero Walterus per Radulfura cancellarium
sttin quin ego apud sanclilatcni vcslram pro eo regis ct pcr se ipsuin, pecuniain pracseuteinoblulit
quibtts possura precibus iniercedam. Videte quid prolinus numcrandam, si lamem majores personas
facitis, quia nou est bontim pso tam uiodica re et majorcin paiiem capituli de eleciione ipsius fa-
saccrdoiis el episcopi conscieniiam denigrari, me- cerem conveuire. Rcspondi ego plane id Simonia-
que ipsitts non potcst inopia non inovere, en quoil ctim css^, neqiie ine qgidquara ab eo in causain
ipsc aliquando se el sua nieac profusius exhibuit hiijiismodisusceplurum. lndignalus csl ille, nec ad-
voliintati. . liuc leincraria cessavit arabilio, sed fnctus, me
CXVI. anioio, de regis perroissione secttrior, vexationibus
ADDOMINUM PAPAM ALEXANDRUH. cxpellere sludci, qucm non potesl pactioiiibus amo-
In episcopalu, cui Deo permiitcnle aescrvio, vere. Trahoriiaquefuniculo triplici, dum me r,'gis
quxdani parochialis ecclcsia vacans incidii, qiinm ira conculcat, et niinisiri ejus ex piscceplo consiau-
cgo ad praesentalioiiem cujusdam illustris viri, Wil- ter alHigunl; et Walterus, aliquibus canonicoiiim
lelmi scilicet Marmiun, ad quem dicebalur patrona- sibi asirictis, lanquain Doininum se geril et in plu-
tus ecclcsiae peiiinere , idoneae persoiuc, nullo, ribus jiossessorem. Quod jam *o usque processit
penilus reclamanie, donavi. Cuinque is, cui dcderam ut major procurator regis, Willelinus scilicct filius
prsediclam ecclesiam, aliquauriiu pacilice posscriis- Radulfi, nuper me omnibtis rediiibus meiset civi-
sel, coinmuni falalitate decessit, et cgo ad prsesen- tate mca el ipsa etiam episcopali scde privaverit,
talioncm ejusdem Willelmi sicut prius alii personae, et per alienas domos cum pane alierio per dccem
proul oporluil, assignavi. Ciimque is, cui novis- circiter dies compulit obcrrare. Nondum tamen
simo donata fuerat, eam qualuor annis aucloritale au sus sum episcopatum prorsus dimillere, ut veni-
ccclesiastica lenuisset, mota est ei qui prscseuta- cn tc lupo dicerer aufugisse, sed interim ad eccle-
verat quaestio palronalus in jiulicio sseculari",cnra siam Sancti Victoris me censui transferendum, do-
sempcr ab anliquo caussc hujusmodi ad episcopa- nec nuntios meos, quos ad dominum papam et ad
lero audieniiam periinerenl. Evicit iiaqtie caluin- vos deslinavi, recipiam cumauxilio et consilio, quo ;
niaior ille palronatum, ccclesiao in curia sseculari, me veslra voluit gratia convenire. Siquidem, licct
nihilqiie episcopali jusiUise. ireservalutn.. Postea' santis sim, lantam tamen debilitatem inilii senetius
vcro movil adversus cleiicum, qui ^iitesusceptus impqrtat, ut nec septeni passibus progredi posshn
ur EPISTOLJ:. 1«
vel cquum asccndere vel descendere, nisi alienis A t sententia, nusquam invcntus cst, laluilque quo po-
manibus sublevaius» •tuit incestus, furti et sacrilegii criminibus involu-
CXVHI. lus. Gervasius itaque vicarium quserere, ipsum-
AD-rilEODWINUH '
CARDINALEM. que mihi offerre necessitate compulsus, niihi laio-
Quando in partibus nostfis legationis administra- i-era prscsentium diaconem in sacerdotem obttilit
stis oflicium, in magha me gralis familiaritaie ordinandum, ul vicaria' scilicet ecclesise perpetuo
suscepistis ei gratia, ei in omni opportunilate mea fungeretur, assignala nimirum ei beneficioiuui co:i-
liberali semper consilio et auxilio confovistis. Ma- grua portionc, arbilrio sapc meo, quia anle con-
gntini siquidem est hoc, sed multo maj'us, cum nos sueverat aliis,. quod- necesse erat, cum nimia iri-
ab invicem multa locorum distantia dimovisset, bucre parcitatc. Assignato ilaque moderate qttotl
perscveravit affectio, el apud apostolicam scdem oporlcre credidimus, Gcrvasius in inanu mea firie.
negoliorum nosirorum studuislis seinper tanquam corporaliier intervenienle firmavit, se illud absque
specialis procuralor exislere, ne unqtiain postula- omni diminuiione pacifice servalurum. Igitur ordi-
lio veslra fruslrarciur desideralo effeclu. Unde navi etim, ipsique ciiiam populi commeudavi, sc-
•foencficienliis^veslraenon dcbeo iinrocmor nec in- dilque per aliqttot annos et menses, ecdesiani cam
gralus exislere, sed si aliquoiics beuigna reftilget B perlinenliis suis debita sedulilate procurans. Verum
Occasio, ad debitas gratiarum acliones omne stu- ctiin filiura conculiiuae, puerum de quo dixi nobi-
(iitiin vobis et omiiem impendere facultalem facio : . Iem,casu decedere contigisset, ille securior audacter
ir.lerim quod possum, ad omne obsequiuro veslrum ad torum pristinse spitrcitiaeet iniquilatis reversus
i-oto praeparatus affeclti, si quando mihi desiderati est, ecclesiamque, sicut prius obtinuerat, nisus est
rperis divina bonitas largiatur effcclum. Ad prae- oblinere; Gervasio quidem manifeste praebenle SKIJ-
sens autem latores pra-scntitim, nuniios meos, sidium, quia bic ei majorem singuIis[annis'promitte-
vubis soliia commendo liriucia, ut ncgotia qux por- bat solvere pensioncm. Tracius itaque praeseniiinn
tant, vestro utiliter stnriio compleanlur. Multa sunt lator in causam, coram archidiaconis nostris, cgo
quse portant, sed omiii sttbnixa vcritate, el omni enim non aderam, ubi cum istc Gervasii et conca-
neceptione dignissima. Praeseriim aptid sanctos cen- itonicorum ejus se seniiret inslantia praegravari, att
sores mornm et ecclesiasticae vindices honestatis. vestram audientiam appellavit, et a quadiagesima
Potcritis aulem ex iranscriptis lilterarum, quaepor- poslea usque ad festum apostolorura Petri et Pauli
lan' domino papae, cuncta cognoscere, el quo affe- quiete in ecclesia ministravit. Ipsa autem die prse -
ctu dicanlur, certissime judicare. dicltts invasor violenter irrupit in ecclesiam, ar-
CXIX. reptisque vestimenlis saccrdolalibus indutus, tolum
AD)DOMINUM PAPAU ALEXANDRUM. parochiale celebravit ouicium, el allare sancttim
Lalorem praesenliumFulconem plurimum sna vo- usurpalione sacrilega profanavil : super quo cum
bis pauperlas eliiiiioceiuiacommendabii, si quidem ad nostram vocalns praeseniiamvenire conlcmnerel,
ffcriuna ejus et causam vestrse conligerit iniiuicsccre et divina non desisleret oJTicia cclcbrare, a nobis
sanclilati. Esl in episcopniu.cui Deoperiniitenle de- nimirum publice excommunicalus est, el ab omni-
servio, pnrochialisquaulamecclcsia, meiiiocres snne bus sanctse ficclesise seqnestratus. Non desiitit ta-
rcditus habens, quos laracn omnes inlegre saccrdos, men idco nec dcsistit, scd suffragante Gervasio,
qui pro tempore iiiinlsliabat, noroine el jure presby-- qusesitoprsesidio laicae poteslaiis insistit, el plebeiii
lerii consueveral oblinere. Ego vero personalum ec- cnjiisdam magnseparochiaesecum reatu merilavmn-
clcsiaeilliuscanonico nostro, Gervasio noiiiine, pro- lediclionis involyit. Diclum est autem aliquando,
fusa liberalitaledonavi, distributione tamenbonorum qtiia se id facere archiepiscppi auctorilate mentitiir,<
inter personam et vicarium, qui ecclesiaedeserviret, cum ipse nunquam praesumpserit apparere, nec ar-
meo nimirum arbilrio reservala. Poslmodum vero chiepiscopus mihi verbum inde aliquod fecerii, nee
ad gerendam curam ecclesiae,vicarium niibi Gcrva- j) ad ijisum perlinet episcopatum nostrum irriiinpere,
sius oblulil: qui aliquandiu demoralus in ecclesia, vcl sine cognitionc causaenoslros ligare vel absol-
inatrem domini Fundi, pucri quidem nobilis, duxit vcre sacerdotes.
publice concubinam, susceplaque cx eo sobole, im- cxx.
pudenlem toti populo revelavil excessum, exsullans ADB.VRTHOLOM^UU EXONIENSEH EPISCOPUH.
quod quasi eam de legitimo malrimonio sustulissel, Quid cgo feceriin vobis, aut quid sanctitas mibi
caelerisqueconcubinariis sacerlodibus insultans, qtiia vestra promiserit, a vestra non credo niemoria de-
nobilioii plus cxteris contubcrnio fuerit illustralus. cidisse. Dedi enim lilteras vobis ad regem, qtiibus
Cum aulem puer ille, Fundi scilicet dominus, ex- ipse motus est adversum me, vobisque suinpla iude
crevisset, et ad legitimam pervenisset aelatem, cumi occasione capellaniam conlulil, quia visum est ei
nullotamen ab eosacerdotiqusestio moveretur, fugai me vobis eam penilus resignasse. Lilteras eiiam
clandeslina discessit ab ecclesia, boilis ecclesiaefur- transcribi fecit et transcriptum in Normaiiniam at-
tim quse voluit asportalis.Porro cum aliquandiu sine; tulit. Cumque ego ab co causam quaererem subiaue
saccrdoie stetisset ecclcsia.etabsquepasiorepopulus i mihi capellaniae, respondit se non abstulisse niibi,
aberrsret, requisitus edicto publico analheiuatisqtte: ted mc vobis eam litleraruro, quas protulit, tesli- --
l-J-5 ARNULFI LE!X0YI£NS1SEPlSCOPI U4
liionio coiitiilissc, suslinere se vclle quod feceram,, A viderel, sed vos ex privala causn* sictit conjicio*
qtiia In ea parte nolebat voltmtaii meae in aliquo0 initnus abscoitdilum miliere voluislis, quanqunin
contraire. Meminisse debet jvrudenlia vestra, vos aa stta posset elegattlia declarari. Et ego quitlem quid-
longiiiquo reiro tenipore rogasse me, ne provenlum1 quid illiid fueril, cum gratiarum aclione rctineo, et
vestrum impedirel, si motlo quolibel iropetrare pos-- quamvis magniim exstilerit : ego lameji de affedu
setis a rege, salvo mihi scilicet per inainiiii veslraml et ampliludine animi veslri reputanduin avstimo
omni.capcllanise rcdilti, dum vixero, ei ego qaidemi liberalis beneficii quantilaiem. Scio prosperitalem
sub hac expressn condiltone feci vobis qnidquid <vo- vestram niuliis saepe vexatioiiibus infeslari,meis-
. lnistis, sicut rex ipse publice profitctitr. Neque ego) quc passionibtis compati; vestra? vos docent afi-
aliquas a vobis reqiiirerc volui cattliones, quia suf- quando passioues; liberat aulem quandoque pan-
ftcere mihi videbalur ad fidem veibum sacerriotiss perein Dbminus a potenie,-et is cui non comparet
et episcopi, quod ctim asseveralione plnrima prbce-- atljutor, divino niisericordiler adjulorio relevalur.
debat. Commillo fem tolam consrientiae veslrae utt CXXIII.
ipsa inler me et vos juslo judicio judicet, el vos ipse: ADNICOLAUM HELDENSEM EPISCOPUH.
catisam et judicium faciatis. Estnptid vos Ilenriciis quidain, qui de lerra ei
CXXI. ]
episcopaiu meo orius, ab alieno episcopo inordinale
ADGILBERTUH LEXOV1ENSEH ARCHIDIACONUM. ad ordines, quos hahuit, promotus esl. Poslmoduai
Liltefas domini regis et domini "VVinioniensiset. autein procedenle teinpoie, mullis flagitils involu-
vestras accepi, quibus nihil certi haben, quod adI tus, dc falsa publice tnoiicla convictus est et con-
prscsensvaleam respondere. Vos quidera liberalitaie : fessus, quam per lolam civUaterti Raiocensero pit-
jiica aliquantliu usus eslis, quae sane vobis infru- blice iton lirocbai cxpendere, et incautos deiestabili
ctuosa non exstitit, nec preces aliquas vobis opor- malitia defraiidare. Capttis esi ei a regiis apparite-
tiiit aliquandd porrigere, nec violenliam quamlibcl' ribus relrusus in carc.erem, el ferreis nimirum co-n-
atlentare. Feci vobis de mera libcraliiate quod fcci pedibus alligalus. Tandem vero magno siudio et
eontra mtiltortim invidiam; neque graliam meam labore pcr cpiscopum civitatis liberaius est, abju-
aliqua dissuasio poteral imperiire. Utinam mihi pro- rala niinirum in pcrpetuum lola provincia Nonnan-
venial frucltis inde quem iiierui, neque qui invide- norum, aiquc ad archiepiscopiim pcrduclus est. A
runt abinilio rideant et insulicni! Utinam via pri- quo rupto coronx circulo, revolulis a capile sacer-
sliita jilacuisset vobis incedcre; quia ubicunque dotalibus indunieniis, exordinatus esl,. et de tota
partes suas potenlia major apponit, meiu pctc-siatis fg lerra inconlinentcr ejecius. Uabet frairem Amfre-
praedicatur extbrtum. El ego quidem in Burgunriia diini nomine, qtii nec niinoribus nec parcioiibti*
nuntios excusationis mcae quos ad conciliiiin misi, flagitiis irrctittis, quidqttid a rae vcl ab aliis domii::s
Iltigonem scilicel ncpotem meuin el alios, suspensus suis obtincbat amisso, cura diulius laiitans non p:«-
exspeclo : cuinqtte venerinl, in Norinanniam redire siimeret apparere, novissirae posl qiiiiideciin.annos
(•lisjmsui,ubi vobis ct aiiis inajore consilio respon- a principe nostro lilteras remissionisdictus.esi ob-
u'cre polcro, skut honori et ulililati ecclesiaemeae tinere, in quibus ei pax publica concessa est, et ut
apparuerii expcdire. Inierim sciaiis mihi uon csse a pristinis dominis suis pristinas haereditaies sutts
liberum faccre quod rogatis, quoninm hoc aliter reciperet, si eas posset niodis quibuslibel impetrare.
censlilutuin esl, ct tam consensu capituli vestri et Susceptus igitur ab aliis, a mc novtssime vix niultis
yrcbiepiscopi, quam Romaui poniilicis aucloriiate, intercessoribus recipi poiuit, ipsique hx-reditatem
iaalhfcuiaie simul iiUcrvenieiue firmalum, rescri- quain ab ecclesia noslra antiqnims babuerat, red-
plu«nque appslolicum super boc in synodo nostra didi, pacla nimirum ob rcslitulionem amissae in
generaliler reciialura est, et omniuih sacerdotum p.erpcluuin bscredilatis summa pecunise, quam ipse
publice connivenlia rohoralum. Veiiieut ergo tein- jiiravil se cerlojlemporesolutururo, ctH. fralerejiis,
pora et reruili evenlus multiplices, in quibus nob s pr. qui omni sludio el lola fide procurabat ej'us nego-
poierit gratia divina prseslare consiliuni, quia, sicut litiin, lidejussit ei se, nisiillc solverel, praefixolem-
milii videlur, a nobis deriiigrare paratis, nisi mca poie solulurum juraineiito corporali iiiterveuienie
luerilis diligentia revocams. firmavil. Transaclum cst omne tcmpus, neque qiiori
.^ CXXII. ab iis preinissuin fuerat est impleluin. Hsec igilur
ADRICARDUM WINTONIENSEM EPISCOPUH. omuia, dilectc nobis, charitati veslrae scribeiida
Misit mibi per Gilebeiiuin archidiaconuiu muui- censui et veraciter indicanria,|ui Henricum qui vo-
ficenlia vestra quod scilis, quod ego siquidem gra- biscum cst, niihi secundura jusliliain'salisfacerc
lanler accepi, gfaiius lamen acceplurus, si non tam conipcllatis, el vobis mores ejus prolestauone mca
oblalum videretur, ut subveniret inopiae, quam ut et litieris meis ceriitts innoiescanU
jucunda muneris qualilate poiius illustrarel. Ei ego CXXIV.
quiriem munus alterius speciei de vesira charitaie ADABB.VTEH CLAR^VALLENSEH.
speravcram, quod rei qualitate poiius quam pondere Ricardus de Blossevilla, abbas quonriam Morltu
eomplaceret. Petieram etenim palefridum ul solijo Maris, de episcopatu nostro exstitit oriundus, et ab
Diore vcstro debilitati mese vestra indulgenlia pro> inferioribiis ordinibus usque ad gradum saccrdptii
us . EPISTOLJE. m
per noslrae manus imposilionem promotus esi, crad A dum facile, quia si ad innocetilis liberatioiicm jnsti-
ceritini heneficii tiiulum inslitutus. Qui cum in lai- lia sua non suflicil, quod deerit revcreniiae vesirae
rali habilu apud nos laudabiliter niilitasset, arciio- gralia coiisummabit.
ris vitse j'ugo supposilus, in habitu veslrb morum CXXVI.
ADRICARDUM ABRINCENSEM. EPLSCOPUMET COLLECAS
praerogaliva inerujt commendari. Et landem ob in- ' EJOS.
signis vitae merila in abbatis locum promoius, in
ordine vestro quasi lucerna respleuduit, el subditis Orla esl in episcopaln noslro jnra diu in monaste-
profuil bonae conversaiionis exemplo, et in amorem rio Grisfoncnsi coniroversia snpcr abbatis eleciimie,
toiius orriinis vestri corila principtim inclinnvit. Sed quse praetc leuiibtis nppellatioiiibus atl Romnnum
insiliator diaboltts, qui juslortini consuevii nciibus usqtie pouiificem perlata esl, et ab ipso ad cogni-
invidere et maculam in eleclis ponere macbinalur : lionein domini Piclnviensis ad decidendam cum
in illuni qiiorumdam malignorum liuguas exacuit, qiiilmsdatn aliis jiidicibus delegata. Ciimque ipse ad
qui falsis adinventionibus ejus opinionem apud bonos decisionem causse.cum his, quos dominus pnpn col-
et graves vtilneraverunl, ea solum inlcniione eym legas adjunxerat, sludiosiiis, proul oportebat, inien-
movcreiiiteiites.iit amolo ipso liberiiis ab orriinis derei, quia de longinquo causae insiructionem quxri
irymiie deyiarcnl. Inde est quod in ejus amolione "oporlebal, nec facile usqiie iid ipsius praescnliam
sanciilatem veslram crediimis circiimvenlam, nec poieral pervenire, injttnxit nobis vice sua parlium
atl plenum, sicut crcdiinus, rei veritas yobis inho- ajlegaiionein audire et tesiium depositioues reci-
liiil; cum eliam abbas Uscanensis contra eum dica- pcre, ipsasque consignaias, sicul. moris est; ei re-
i:ir lalentis invidiayfacibus agilari, el detracloribus miitere, uiita seciiridutn ordinetu jtidiciarium pos-
ejus aurem facilius quam decerei inclinasse. lllud sct ad sententiam pervcnire. Ego verb super causa
eliam cstqiiori iniraiiiur, quod illum postaiiiotioncm sollicitus sum, quia monasierium in episcopatu no-
suani pracfato abbali cii.-,iodiendiiuireiitisislis : qui slroesl, el ad pacem dorous illius libemissime vel-
ciitn miiius bcue iractnre diciturel arcticrcm ci cti- lem iiilenricrc, quoniaro dominus rex adversus fra-
stodiaiu qtiam o|>orieat nribibcre. Supplicanius ila- Iresloci illius plurimum moiusesl; nam designa-
que sanciitati vcslrae,ut ei locutivalium pfovideaiis, tioni voluntalis ejus non voiuiit lanqiian cseteri
ubi iracletiir honeslitis, el placaliori aniinb Domino consentire. Quia igitttr causaiu ex parle ad expe-
valeal deservirc. Scialis cnini piincipi noslro plii- rienliam vcslrani gratia diviria produxit : gaudemus
jrimitm coniplacere, euroque in magnis vobis esse in Doroinode prudenlia et religione vesira ceiiissinie
•obuoxiiini, si ei qucm taiidiu .brachiis sincerae Q cbnfirientes; quoniam el justitiam Dei et libertntem
cliaiiiatis aiuplexus esl, siaiuui utileui provideriiis Ecclesiae studebilis conservare : et nos vobis preces
et honeslum. affecluosas porrigimus, ut ad paccm monaslerii et
cxxv. graliam principis observandam diligentius iulenda-
- ADWILLELHUM REMESSEM ARCHIEr|SCOPUH'. tis, quoniam sine gratia ejus res nisi cum magno
Molus est adversum inc, sicut noslis, a plurimo. non potest procedere detrimento.
jara lempore doininus noster rcx, et me tam per se CXXVIL
quam pcr justiliarios suos muiiipliciter IIOIIdesinit ADHENR1CUH REGEHANGLORUH
infestare. Unde unuin de ncpolibus meis de terra
fecil duobus annis exsulare, quein ad i.ilercessionem Reverenlissinio dominosu.o HENRICO, Dei gratia
veslraro vestra ,et domini noslri comilis T. fralris illuslri el glorioso Anglorum regi, frater ARNULKUS
vestri gratia feconciliavit, si tamcn speralam inve- Sancti Vicloris Pafisiensjs canonicus, utinam re-
nissel reconciliatio verilatem.rPulsus ilaqtte denuo gularis."
iiavissiine per veslrum elipsius sludium.ooiirtuii sc- Est in episcopatu Lcxpviensi quaedaroparocbialis
ciindae ceconciliationis accessuro. Hacrel igilur, sic- ecclesia apud Wacevum, quam ego in roanu mea
ul poiest, neque qiiidquani cerlac severiiatisinve- possessam diulius canonicis regularibus Sancti Vi-
nit, sed inler exsilium et carceretn evenluin forlunae cloris, prittsqtiam ad eos demigrassem , donavi, ttt
ireroebundusexspeclat. Tenet et alium simili milii sumplibus meis aliqiia e"x parte proiicere posset,
sangiiinis necessitate coiijunctum. Quein, sine iiian- ciim ego ad illam ecclesiara pertransissem. Res
dalo quidem ipsius, per plurimos jain meiises mnjor inodica cst, sed ego non habebam in quo ainplitis
minister ejus carceris clausit ergastuio, sciens se possem pauperibus fratribus stibvenirc. Verum in
in bocipsiusgratiam promereri. Agnila vero ini- eadem parochia quacdam praebenda est Lexovietisis
quitale inaloruin, considerans rex etim sine oinni ecclesise, quam ego Htigoni de Nunant nejioli nieo
catisn fnisse afflicliim, proiitisii qtiod ipstim omnino donavi; sicut ei consueveram quidquid fere possem
(liniiueiet; et fecisset, ul credo, si pi-aeseutembabe- profusa liberalitate douare; jieque quidqiiain ejus-
rel per quem posset dimissio coiisummari. Super-- modi in regione illa posset ei gralius obvenire. Lse-
quo expertae mihi. in mtiltis el maxinii? hciiignilali lalus est ille, et cgo niliiloniintis exsuliavi, spcrans
vestrae et graliae supplico, ut si opportuna vobisoc- de liberalitale ttiea, pra:sertim apud nepolem iiieum,
casioforle refulserit, isuim quoqiie facia proeo ad mibi frucltlm in lempore provenire. Sed ine qiiiriem
regem supplicaliolihcret et absolvai. Credoeflicen- debu.erant praccedenlium temporum cxpciinienia do-
U7 ARNULFI LEXOVJENSISEPISCOPI *48
- cnisse, nisi m'e indulgentiaegraiia et lapi proximse A est panperibus Ecclesiae Romanre snbsidium, licet
cognalioiviscompassio sedtixissct. Ego eiiim ex so- nos de ipsius non oporleal auxilio despcrare. A|>-
rore natum parvulum indulgentius educavi, erudiri ponite itnque regiam mnnnni vestram, de qua ma-
feci diligenlius, redilibus ampliavi, mibique ad con- gis confidimus, el effrenalam bominis avaritiam
( ferendum ei omnes ultrocopia respondebat. Donavi cohibere, et ffatres illos ecclesiam illatn cmn ca-
siquidem ei in episcopatu Lexoviensi qitinque eccle- pclla et pertinentiis in aniiqua inlegritate sua fa-
sir.s circiter cenlurn librarum, prsebendaroin eccle- cinlis pacilicc possidere, sictit anlecessores corum
sia Lexoviensi nihiloniinus quinqtiaginta lihrarum, consiiterillongoiempore possedisse et ipsi duobus
arcbidiaconaturo centum librarum el eo ampliiis, aut trihus annis novissimis possederunl, fruclusque
qiiaiuum proficere poterant tam rapinseqnam inju- percepios nibilominus eiim restituere faciatis. Re- .
risL-subjectorum, nec nie a largitionibus hujusmoili minisc.itur, obsecro, dominus meus, quomodo in
fiequens ipsjtis ingraiitudo polerat cohibere; sed novissinio discessu mco apud Gisortium lslificavil
super. caput ejus carbones inuliles semper oinni stu- animam meam et me de copia munificenliac suac
dio congerebaro. Praelereo quod dej'ure arcbiriiaco- diniiserit afllttenlcm. Adjunclo siqnidem verbo re- •
naius hominio milii ct fidel-gia tenehattir obuoxius, giae promissionis quod rae in oinni opporliinitaie
quem ipse niilii utinam iidcliore memoria conservas- " mea deinceps arijtivarel, sicut unquam libcrius fc-
sel. Expertus sum quod fidem in. eo non creat affe- cerat, ctoinnem a me raolestiara propulsaret. Nihil
ciio, sed cupiditas aut superioris revcrentia potesta- eniin ntiin constat esse molestius, (juam quod is
lis. Ulimini eo secure, quia qiajestatem vestram qui slare niecum per omnia debutsset, id, iu quo
fallere non auricbit, sed ad omnen exsecuiioiicm fratres Ixtificare speraveram, iraplacabili maiigni-
beneplaciti veslri prosequente metu non devotiene late perunb.il, et usqtie in sepulcrum perscqui in-
vel fide prompta semper operalione procedal. Spe- defessa cupidilate non cessat, neque se perturbare
raveram quod sallem novissima mca propilianie jiiris orriiiiem rereretur, cttm hi qui possidebant
vellet oculo conlemplari, et super sencctute el debi- non. debuerinl absque judicio spoliari. Primo iia-
liiate mea et paupertate spontanea moveretur, adeo que reslilucndi sunl cum fruclibus scilicet el cx-
nt eiiam sua mihi liberal.iler in omni oppoiiunitale pensis, et pcena ei pro excessu arbitri» judicis iit-
exbiberet meseque de his quae ego ei coniuleram, fligenda. Reddat ilaque me mihi doniinus metts, et
niisericorditer iiv tempore vellet inopiacsubvenire; speratam requiem misericordi bonitale restituat, ut
sed ipse partem modici beneficiiquod ego pauperibus de bis quae ad Deum sunt, liceat mibi sine molestia
canonicis conluleram, imo,'quasireservaveram milii, f, cogilare. Nihil enim est qitod magis regiae conve-
absque omni judjcio violenter usurpat, licet praedicti niat majeslali qiiam audaciam reprimere. superbo-
fraires aliquibus annis el praedecessores eorum ab ruin et stiam juslis ac simplicibus jttstiliam virlut*
aniiquo pacifice possedissent. Requisivi ettiii insian- rcgia conservarc.
, lius, ut jusliliam Dei et pauperis ecclesix meaniqne CXXVIH.
considerarel inopiam, sed in nullo profieere poiui, ADHENRICDU BEGEH ANCL0RUH.
quin manus audaces semper.prsesnmerel exiendere, Prsecepistis Willelmo filio Radulfi in discessu meo
et jus pauperum impudentius usurpare. Est eiiara a vobis apudGisortium ut milii ducentas libras ancl.
in parochi» illa capeHula quaedamnullos parocbia- facerel numerare pro calallis. meis et ipse prjece-
nos, nullos prorsus reditus habcns, ad jus nimirum ptutn vestrura debila hilarilale suscepil: mihi se
parocbialis ecclesiae pertinens ab anliquo, quam farturum cum lanta asseveralione proraisit, ut ego
omni fere servilio el aedificio destitutam, sacerdos nullatenus crediderim dubitandura. Assignavil ila-
cjusdem parochisc solus, cum vellel, devotiouis in- que mihi diem, ad mediam Augusti, et ego luiic atl
tuilu visiiabat, nec divina ibi honesie poieranl ofli- eum misi cum omni fiducia nec recepi. Assignavit
cia celehrari; quam Fulco decanus, ad quem tunc mibi alium diem ad festum scilicel Sancii Michae-
parochia pertinebat, jure parochiali reaedificavitD lis, neque tunc qitoque mihi quidqunm solulum esl,
attentius el in ciroeleriolo veleri quod ibi arijacebat, neque dies ad solvendum ulterius assignala. Fru-
«loiiiossuas constfuxit, usu septtliurae sicut vo!u'l siratus itaque toties, nibil aliud credidi mihi facien- .
transformaio, de qua sqnideiii capella Hugo de Nu- dum nisi ad benignilatem yeslram nuntium desli-
jtauiit sacerdotem acceptis clavibus et sacerdolalibus nare, ut quod a vobis tam libcraliter concessum
iudumenlis amovit, cura sacerdos ad Romnnam Ec- est, suo veraciler consummari faciaiis effectu.
clesiam anlea provocasset, et in ipso facio nihilomi- Praeterea ducenlas libras annuas mibi magnificenlia
inis insisleret appcllare. Ibique postmodum conti- veslra conslituil, quandiu vivercm in praejiositura
iiue fecit sacerdotem suum divinsiin analbemate Lexoviensi, assensu et sigillo iiimirum vcsiro, ci
celebrare, ei parochianos a manu sacerdolis, quem canonicortim el archiepiscopi prosequente, qualuur
semper agnoverant, violenler amovel el amovit, scd quidem terminis singulis, scilicet tribus niensilius
IIt si veniret ad causaro, hac arte fungi possessoris persolvendas, ul scilicet in bac feslivitale Sancii
coromodo videretur. Ad vos itaque spectal lanlse Micbaelis niihi quarla porlio solvcrelur : rcliquis
enormitaiis correpiio, neque cgo spero aliquod portionibus suo lcmpore persolvendis : neqtte enini
aliunde remedium, quia longinquum et sumptuosura rpiscopatus dilatio, sicut sciiis, in uieum debei ce-
' IStf
14) EpisTOL.-E.
dcre delrimentum; sed oportet ut vos facialis absque A i henle, scculus sum, humililati illius et paupertati
dilaiione et diminulione persolvi." Praccipial igitur cnpiens omni desiderioconformari, quanlum sciliccl
inagnificeritia vestra utrtiinque fieri, quia Ilttgo dc- miiii fueril ipsius misericordia praeeunte donalum.
Ntiuaunl plurimum lerruisset me, siego verbis Vixi liaclenus carni meae, minqs de animse sahtia
ip-ius credendtira esse putarem. Venil enim Pari- solliciius, proponens tainen et desiderans novissima
sios, et cuni cgo verba lactitiae exspectarem, dixit saltem mea Domino consecrare : quod-propositum ,<
niihi coram abbate et fratribus promissiones ve- usque ad lcropus opportunum divina misericofdia
stras mihi nullatenus adimplendas, liiihique ueces- conservavit, ei me debililatum quidem senectute,
Sariuin esse aliunde parare subsidium. toto sanum eorpore el omnibus membris, lota. eliam
animi virtute, conduxii, quoniam in bac spe sempcr
CXXIX. coiifitebar Dotnino et in ipsius misericordia respira-
ADRICAhDUU WlNTONIENSEH EPISCOPCH. Dam. Benediclus auiera Deus, qiii viam hanc vobis
yenerabili.et dilecto domino et Patri suo R;CARDO, meo assignavil exemplo, et quamcunque vobis ini-
Dei gratia Wintoniensi episcopo, fraler ARNULFUShique paraveril, ad eumdem [conducat divinuj feli-
Sancli Victoris Parisiensis canonicus, utinam rejjula- eitaiis effcclum.
ris, prosperilatein, gloriam, et saluletn. 1
B CXXX.
A inullo lempore siucerae charitatis vobis me gra- ADUENRICUU REGEUANGL1£.
tia copulavit, exortaque dileclio jitcunriis setnper HENRICO Dei gralia illustri el glorioso regi Angliau
proficere non desiiiit incremenlis. Cuinqtie nos domino suo cbarissimo, fraler ARNULFULUS Sancli
regalibus consiliis prospera consilia saepius arimo- Vicloris Parisiensis canonicus, ulinam regularis,
verel, multoque complexu gratia nos rcgalis aslrin- prosperitalem, gloriani et salutem.
gerel, nulla unqunro ultrocitroque processit invidia, Dtttn atlhuc in Normannia aptid vos commorarer,
sed uterque de alterius, tanquam dc proprio cOm- commovebat plcrumque adversum me ex falsis cau-
modo, laelabalur. Laudabile erat hoc el a mullis; sis iiidignalionem vestram malignitas iuiquorum sug-
etiam mirabile dicebatur, quia in familiaritale prin- gerenlium vobis aliquid me conlra gloriam vestram
cipum consorlcm non admil.il iinidia, seri repulsaniL cogiiarevelvelle.sed falsilatem suani imllis unqtiaKi
alierius aller suum semper pulal esse proventuni, operibus certam laccre potuerunt. Testis siqtti.lem
sibique de illius remotione gratiani dttplicari, el sibi. csl Deus quem crirainale est in teslimoiiiura falsi-
accrescere quidquid alleri conslilerit imniiriulum. latis offerre, nuuquam me, qureciinque'processisset
Porro inter nos de alteruti itts commodo fides mutua Q . occasio, in detrimentuin bonoris veslri aliquid effe-
kctabatur, nec aliquid allerum ab exhibilione verio- cisse, sed antiquae beneficenli* vestrae sempcr nie-
ris graliae poterat abslerrere, sed libertaleni suami moria praevalebat. Licet autein ex ea causa multa
in oinnibiis verilas inconcussa sefvabat, ipsainque: mibi incommoria processisseiil, nihil unquani mihi
sinccritaicm suam manifestis argtiineniis approbare: molestius exstilit, quain quod animuro vestruui ad-
gaudebat. Yidi cgo principem rioslrtim aliquaudoi versum me coinrootum noveram, neque licebal inibi
falsis delaiionibuj exasperalum adversum me, ciuni de dileclionis veslrae conscieiitia, sicul serajier fece-
eliam aliqua in ine indigiiaiionis suse quasi spiculai rain, exsiili^re. Quidquid auteni dUerint, non potiie-
coiilorqueret, iniiigatiini a vobis adco ut in gratiami rttiil tamen adversum roe apud boniiaiem vcsiram
qnandoque iracundia verlerelur, et securitas. aJi-• usque ad aliquod grave scandalum eorum roendac'^
qujbus praestaraur, commune mecum iniscere col- corivalcre. Servasiis me seroper et ab omnibus exlii-
loqiijuni et puhlicse familiaritatis et gratiara copu • buislis illacsum, labcscentibus siquidcra athersariis
lare. In qtiosscpe virius et veritas vestrae dileclinnisi meis qttia invidia corum adversutn nic opiato uon
csnicnil, quae non mcticulose cedere, sed potiusi gaudebat effeclu. Vivebat in anirao veslro indeli-
cuiii inanstietiidine et virtule gaudebal occurrere, etl ciens quidera regi% bonitatis igniculus, qni since,-
me a.l Doaiini raei graiiam revocare. Gauricbamtisi D rilale.n perpetttaefiriei raeacel prislini sedulilatcm
iiivicem, sibique par tlileclio pari concurrebat oc- obsequii vobis ad memoriam revocahal, nec sinebal
ctirsti, siudeus coiiimttni graliae communibus ulili- usqtteijuaque praevalere roalitiam, sed adversus
tatibus el obsequiis. inservire, quia si usqtte ad haecJ omiiia mendaeia eorum vivax praecedeulium meri-
tempora inier nos firielibusconstal sluriiis observa-• torum meorum memoria*refulgebat. Si euiin pror-
luni, ex boc niinc me diligcniius oporlet atlcndere,, sus pristinae cbaritatis exspirassel affcctio, non lam
ut jiiciindo fidclis perseveraniia consuniineiiii-ef-• facili resurgere poluisset affeclu, sed in novissimc
fectu. Nostis diu est jqttod proposueram ad rcligio- discessu ineo apud Gisortium benignilas perfec:c
sam viiam propitiante Domino dentigrare, sed ine: niibi regiae bonitalis arrisit. Licet autem riiscessiim
multis obstaculis saecularis occupatio detinuit impc- meiim prosequi regalis munificentiac cnpia non tar-
diium. Vici lainen tandem omnia per gratiam Deii darel, inter omnia tamen, imo supcr oinnia majus
et ad ecclesiam Sancti Vicloris Parisiensis, relictis> habui, quod dcinceps sempcr veritatem milii peren-
oinnibus quae processum et provectum meum vide- nis graliae repromisit. Hoc enim est, in cnjus fre-
batilur impedire, Iransivi, Cbristumquc pauperemt qtienli commemoratione respiro, quod roe jaiii non
et imdiim, pauper et nudus, ipso docente et tra- tam corporalibus senlio Domini mei, quam sincrra»
151 , ARNULFI LEXOVIENSIS EPISCOPI 132,
bracliiis charitatis amplexari. Dtilce siqtiiriem mibi A cabo. Ne yero taediiimprolixitas epistobc generaiet,
erit, si moriens inler ulnas domini mei videar ob- quae poslulo nunlio viya yope yobis iudicanda com-
dormiisse/si me ad praesenliam superioris Doniini mjsi. Pauca quidem et parva siinl, si ad Domini
vestra morieniem graiia proseqtialur. Hoc esl qtiod nici excellentiarii referanlur, sed mihi maximiini
omnibus hodie negoliis cxpedilus, misericordiam erit, quidquid dc propitia doroini raci liberalitate
i|isijis freqtieiuibiis suspiriis implorare non cesso, proveniet.
qualenus post praesenlis regni gubernacula qnse te- CXXXI.
neiis, aeterni regni gautlia vobis largiatur, incque EXCUSATIO CUJUSDAM EPISCOPI.
, vobis lanquam vernaculum veslrum jubeat miscra- Temporis brevitas, improvisa vocalio, transitus
tus adjungi. Vivat dominus meus, el omnem sempcr suspecti, improba praerionummoleslia, medicamenti
iiiviriiam gloriosus exccdal. Scio meminisse vos, solliciturio adhibita, excusabiles paternitali vestrae
quia sermo bonus de roera sinceri cordis verilate nos redritint. Elcclionj vero factae el consecrationi
jrxcssit, qnori rae (!einceps semper benigniis audi- faciendse benignum ex affectu praebemus assensutu.
relis, ncc lepiilsam a vobis moderata precatio rc- Quoniam quideni pcfsona el moribus pollel, jet in^
poiiaret. Magnum boc reptttavi sed maximum, nec dustria viget, et scienlia ilorel, credimus quod in
me lamcn i.i.probum liberalis proraissio faciet ex- B doiuo Dei planlala adjulrice Diviuitate florebil et
aclorcin; sed inm hilari semper verecuridia suppli- faciel ffuclum.

ARNULFI

I.EXQVIENSIS i;PISCOPI

SERMONES.

i. C quadam legentlum provocari judicia, nec tam for-


SERHOHABITUS 1NCONCILIO TURONENSI. mandis affcctibusvcrba componi, quam examinationi
PR.CFATIO ad JZgidium Rolhomagentemarchidiaco- publicae, quae palam proponuntur expohi. Siquidem
timn. — Sermonem habilum in concilio Turonensi in his qtise proponunlur oculis frequens celebralur
scripto tradere, quorumdain precatione compulsus inspeclio, el modq fructus senlenliae, modo cultus
swii, qui licet in proximo consistenles.ea quaedicia •ratienis exquirittir,ul spatiose possint merita slii-
sunt multitudinis obsislente tumultu, nec salis audire, diorum adhibita rationis aestimatione pensari. In
iiec intelligere. potuerunt. Feci quod rogatus stim, aliis vero discussionis morara (55) celeritas prontin-
sed invitus, quia qusedam suut qupruro simplex tiationis excludil, ubi curremis linguselubricum vix
pronuniiatio plus favoris, quam laudis diligens in- celeri eliam consequimtir (5i) inlellectu, et saepe
speciio promere:ur. Iu his euini quse in comroune quoil incilatius dicitur, desitles vebcinentius excilal,
dicemla sunl, comiriuni convenil inlelligentiae (52) el informai affectus. Snperquo non videbantur mibi
deservire, ul otnnia quae dicuntur oniniura statiin in scriptnrain rcdigenda qtiae dicta sunt, seri sicut
capial intellectus, ideoque verbis prope communi- lanqunm ex tempore dicla sunt,. ila stalim cuin
bus dccurrit oraiio, ne subiilius anificium lucein tempore piaelerirenl, quoniam eis cuin dicerentur
rerum et verborum, quasi nube quadara diflictiltaiis D graiianipoiius ministravit occasio, quam cujuslibet
obducal. Et quia iractalus ejusmodi ad niovendos pcrilia facullaiis. Tempore siquidem schismatis age-
plerumque desiiuaiur affectus, oportel quasi caesuris balqr quod in diebus isiis, maxime adversus liber-
frequentibus, el brevioribus ariiculis*ncitafe ser- tateni Ecclcsisc Dei, saecularis potentise firmavit
mouero, ne longioribus periodis lorjiescal oialio, audaciam : ideoque nos diligentius de unilate et
sed animtis velut inlcrpellatione commoius. assur- libertale traclavimiis, ut aninios eorum qui aderanl
gat. Si igilur animus ad aliquid inlellcctu dispo- ad insislenduro consolatio lirmiores redderel, et ad
lienle. movcndus est, sermonis prorsus esl obser- resislendum exhorlalio forliores. Lege ilaque, ad-
vanda serenilas, quoniam leiiebrae plus semper odii hibila tanien dileclionis irtdulgeutia qua coepisli, ni
contrahunt qtiam favoris, sa?piusquepes incedenlis scilicel imperfeclum meum videant oculi lui, nec ad
offenditur,. nisi praevio dirigalur aspeclu. In his exacium qttod legcris producatur examen, scd
\ycro quac scribunlur, videnlur quasi cuni fiducia semper media bcnignius sequilate cognoscas.

(5-2) C, diligenlim. '


(5i) 15., cfltisequunlur..
(53) ]i, tnor.ejti.
t53 SEItMONES. 154
SERHO. A nccessi:a.3ajieril, tilinam gratia cj'us per merila ve-
Hodiernum sermonem, domini et Palres nici, stra scrmone adimpleat opportiino! In omrii ilaque
mihi doroini nostri qui praesidet, Romani videlicet sermone, domini el Patres mei charissimi, videtttr
pomificis, injungil aucloritas. Et ego quidem munus mibi.qtiia circa id qnod principaliter intendilur duo
iiijiincttitn magis de necessiiate obedienliae, quam sttnl sittdiosius observanda, cniisascilicet ei tempus.
de animi voluntale suscipio. IVlallemut in alium Kicatisam quidem ralio stibroinistrnt.teropusauiem
declinasset isla dignaiio, ciijus ct vita cominendabi- opporluniim reridit occasio. Occasio autem est op-
lior esset, et major tam scientiae qtiam eloquentiae poiiiinitas sumpta ex lemporc, sicut viro pJacuit
plenitudo. Qnis enim ego sum, qui in auribus lot, eloquenli. Ita est. Nisi id quori dicitur causahi de
tam prudeniium , lam venerabilium persoiiarum ratione conlrahat evidentem, ipsum duciturotiosum.
quemlibet mibi debeam usuipare sermonem? Sed cl Si importune dictum fueril, repulaliir infestum.
quis.ego sum, qui mandato Romani ponlificis au- Qiiffiautem btibsa vel infesta sunt, r.iro tlesidernlos
deam obviare? Angusiiae mibi sunt undique. Inler assequuntur eventus. El irieo cum inulta riescriplis
verecundiam etnecessitatem consiilutus sum. Allera sanclis possent utiliter ac probabiliter in commune
me monet ul sileani, aliera qtiasi quadain violeutia proferri, ad ea poiissimum serino converlendus est,
pertrabit atl loqueiiduin. Oberiiendumeniiii est sine ad qtiaenos et urgens necessitas itnpellit, et evidens
inora, sed verecundia lingiiara repriinit, obslruil invilal utilitas. Ad quid?Ad lenlaiiduin vobiscum
inieileclum, et a facie reverentise vestrae stupore de uiiitale el libertate Ecclesbe Dei. Sine his enim
quodam reddit pavidum et coiifiisum. Scio enira duabus non polesl Ecclesia salva consistere, sed
quia tria solent in praedicaiore requiri, sanctitas nec consistere quideni, ijtiia nisi Ecclesia habuerit
conversationis, plenitudo scientiae, fecundior clo- uiiilaieni, non erit iina. Si una non fuerit, nou erii:
quentiae vena. Sanctitas conversaiionis inquiritur, oiiine enini quod csi, ideo esl, quia unum esl; quod
quia nisi fueril pracdicaloris comraendabilis. vita, autein iinuin non est, amillil pariter cura unitale
noii erit ejus prsedicatio graliosa. Cujus enim vila subslanliain. kein, nisi babucrit libcrtatem, raisera
contemuitur, restal ut ejus pr;ed.catio contemnalur. erit, pro eodem autera ei esl miseram esse, et non
Timereeniinhabel neforle incipientem loqui siatim esse, imo deterius est miseram esse, quam non csse.
vox diviita reprimat, et condemnet : Quare lu Melius, inquil, ei eral si nalus non fnissel homo itle
enarras justilias meas, qui proiecisti sermones meos (Maitlt. xxvi), de Jtida dicium est, quoniam melius
rctrorsum 2 (Psal. XLIX.) erat ei naiuin non esse, quam ad ejusmodi miseriam,
Perfectio scienliae quaerilur, ul habeat praedicator C natura esse.
unde possit de thesauro cordis sui prolerre nova et Ideo, domini et Palres charissiroi, ut slalus Ec-
veiera.eleruditiim noverit exspeclanlibus explicare clesiasconservetur incolumis, oportet unitati ejus et
sermonem, et secundutn personarum qualilaies tem- libertati sollicite provideri. Uiraque-enim-his die-
perare, quod dixerit, ut sciat- quibus debeat lac bus, hac tempestate, sicut nos miserabiliier experi-
poiiim dare non escam, quibus soliriiorem cibum mur, mullis urgetur incommodis, mtillis injurlis
jiabeat minislrare. Eloquentia desideralur. Ad quid? infeslatur, quia alteram scindcre nititur schisinaii-
Quia sicut si non liabtieril scientiam, non babeoit coruni arobitio, alteram quscril aulerre violentia

guid dicat, ita nisi habueril eloqnenliam, non habe- tyrannoruni. Utrumque lamen eis per Dci graliam
bit quo raodo dicat. Utrunique autem necessarium iinpossibile eril. linpossibile siquidem est, spiriluale
est, el habere quid dicas, ct scire quo modo -dicas. ecclesiasticae tinilaiis scindere sacramenlum, quod
Sentenliarum siquideni excellenlia sernvoniselegan- inter Chrisluin el Ecclesiam, ipso Patre auctore,
tiara quserii, ui verborura dignitas rerum inajeslali indissolubili foedere connexinn est et firtnalum. iin-
respondeat, et sibi invieeni quasi coirceniu qiiodain possibile est suani Ecclesise Dei lollere liberta-
res et verba concurraiu. Ita est ut sermo praedicato- lem, quain Dominici sangtiinis consecravit effusio.
ris omni acceptione riigniis sit, requirlluf in praidi- Licei enim paleae dc :>reaDotnini qnandoque venli-
catore religio ad reverenliani seniionis, scientia ad labro leviiaiis aut vaniialis avolent et abscedaiit,
doctrinam, eloquenlia ut commendel ad gratiam. Ut propler abscessuin tainen earuro non minuilur fiu-
scilicet sermo sanclus sit, prudens sii, iliusiris si.t. cltis areae, sed purgatur. liem, licel principes lene-
Ego vero qui vobis producor.in mediura, nihil habeo brarum adversus Ecclesiam Dei vebeiiienier insu.r-
penes me, nisi conscientiam peccatiicein, minorem ganl, portse taroen inferi adyersus eam praevalere
scientiam, eloquentiam imperlectam. Et ideo oppor- non pbssunl. Ita, domini mei, salva nobis seraper. <
tunius roihi fueral silere quam loqui, pasci quam ' esl unitas, salva seiuper est liberlas Ecclesiae, quia
pascere, ei aures vobis potius exhibere quam lin- neque luuica iiicoitsulilisscindi potest.nequc Chrisli
guam. Nulla mihi in meraetipso fiducia esl, sed ad snnguis in irriluni devocari. Et licet exierinl a no-
sanctitalem praecipienlis, et merita veslra convcr- bis aliqui qui nobiscum erant, sed de nobis non
lor. Quibus inlercedentibus, aliquid mibi fortassis eranl, non esl scissa lamen veritas unilalis propler.
argielur gratia illius qui dixil : Aperi os tuum, et eos, quos separavit a nobis proprtx malitia pravi-
eqo adimpkboillud (Ezech. H).OS.meum obedientise tatis, Et licel ii quos diiimus tyramii (ciraniui circa
155 ARNLLFl LEXCVIENSISEPISCOPI 15C
lemporalia bona, et ipsa etiam corpora noslra dc- A quia prius el copiositts nobis infuiiditiir, quod a no-
Sicviant, ut edant carnes nostias, infrrniantur ct bis in alios trnnsfundnltir. Pracrogativanidignilalis,
raduul. Ei si circa diripiendas inuliles sarcinas oc- quoniam supcriores et propinqtiiores suinus. Supc-
cupantur, Ecclcsia lamen Dei nihiloininus quse riorcs, quoniam constituti sumus principes super
(lisponcnda sunt libcra potestate disponit; imo omnem lerram. Constitues eos, inquil, principes su-
etiam ipsos, quasi servos nequam, spirituali pote- per omnem terram (Psal. XLIV).De aposiolis dictum
slate retrudil in carcerem, ubi eos nimirum, quasi cst: utique et de nobis, qui Ioca apostolorum mi-
comperiibusquibusdam, vinculo analbeinatis elnp- noribus re vera merilis, sed majoribus consolalio-
prohrio pccpeiuse maleriiciionis astringil. In quo nibus oblinemiis Qualis autcm esl hic principalus
etiani lauriabile videtur operari virtus diviua mira- noster? titique sublimis et forlis. IVimij,inqitit Pro-
culiim, dum nobis in unitale nostra et libertate pheta, honorali sunl amici lui, Deus, nitnis conforlalut
degeniibus, ipsi se solos ab unitate caiholica sepn- est principatus eorum (Psal. cxxxviu). Propinquiprcs
rant, et detcstandae subjiciunt servituti. Nos lamen, sumus : aniicos siquidem nos appellal, ei ad argu-
cliarissimi fratrcs ct doinini, non debemus inaluiu liieiiltiin propcnsioris amicitiaeindullam nobis, non
pro malo rcddere, neque vinci a malo,. sed vincere partcin scd copiam tolius familiaritalis ostendH.
in bono nialum:et ideo ad rcvocationeni eoruniqtii " Jam non dicam, inquit, vos servos, sed amicos meos^
foris sunl sunima cliariiaie debeinus iniendcre, tu qrita omnia quw audhi a Palre meonota feci vobis
ipsi unitati noslrae possiul, Doinino miseranie, con- (Joan. xv). Vcruin est. Nobis dalum etl notse myste-
neeti, qualenus ii qui quieiem ecclesiasticae liberla- rium regni Dei, cateris aulem inparabolit, ut vidett-
la»:s impugnant, raeliore ducti consilio resipiscant, les noti videant, et audientes non intelligant (Marc.
et lam derevocatione eorumquam istoruin pccuiten- iv). Nos habemusoculos intucndi, et aurcsaudiendi.
lia crescal fecunditas unilalis, cl inconcussa serve- ilultse ct raagnx sunt circa hos dignaliones tuae,
lur (55) dcsiderandaelranquillitas libertaiis. boue Jesu, inulta et inaestimabilia beneficia lua.
Ad hoc scilicet oiniicm nos conveuit diligeuliam Gratia tua ullro nos praevenitet subsequitur, nihil
adbibere.omiieiii propierhoc susiinere vexationem, aut parnai esl quod meriiis noslris arrogare possi-
oiiine periculura experiri. Hoc enim speciale niiis, cum lu graliam per gratiam seraper effusa
debitum noslrse professionis est: episcopi sumus. muniflcentiii largiaris. Quid ergo retribueihus tibJ l
Ad boc sacrameniis ecclesiasiicis sanctificari Quid retribuam, iiiquit, Domino, pro omnibus auat
volumus, ditari beneficiis , honoribus illuslrari. reiribuit mihi ? (Psal. cxv.) Qtiaerilnesibi restitui ?
Ex ea etiam causa hic primas obtinemus in con- (r>quserit revcra, quoninm gravis eliam cxactor est.
cilio cathedras, primos in cceuis recubitus, sa- Non convei it debitorem suum in sortcm tantiun ,
Juiationes in foro. Ex eadem causa populorura scd etiatn in usiiras. Quare, inqnit, non positistipe-
nobis roultiludines inclinantur, ul de manu cunium mettrn ad mensam,ul cum redirem utiqtte,
noslra pariem aliqunro commissseriobis benedictio- cum usurii eam exegissem a lc ? (Luc. xix.) Quia
nis accipianl. Quaerunt enim accipere dc plenitudiue crgo sibi retribui quacrit, consulamus Prophciani,
noslra, quod nos accfpimu»de pleuiiudineChristi. quid lanlae majeslali digne possil incausamrelribti-
llieordo esl: unguenlum praecedit in capiie ; a ca- liouis oflerri. Expedit nobis ut qui nos de qualilate
piie descendii in barbam, barbam quidem Aaron : nostri prineipalus edocuit, nihilomihiis de quanli-
a barba usque in oram vestimeriti dtftuxi.i. A capite, late retributionis cdoceal. Oporlel enini ut qtiotl
scilicct Christo, in barbam, scilicet prsulaiosEcde- noinine reiributionis offertur, ad Iionorem cedat,
six-; a prsclalis in populura, in subjeclos. In capite' aeredat ad gratiam, alioquin nonparil gratiam, sed
autem omnis perfcciionls est pleniturio, onm s per- offcnsain, AudiamUsergo quid dical: Conjlilite»eos
fcctio pleiiiludinis. Inipso enim inhubitat omnis ple- principessuper omnem terram (Psal. XLIV).Ecce ine-
nVudodivinituth ccf-joraliter (Coloss. n), solidaesci- riluin bjus circa nos, quid autem sibi retribui qnae-
licet et perfeclae. In ipso otnnes thesauri sapieuliw D ral, consequeiiter adjungit -.Memoreserunt nominis
el scienlia: absconditi (ibid). ln ipso lotus Spirilus tui, Domine (ibid.). Memoriam nominis sui tanlura
Palris. Nihil ibi perfectioni deiracium esi. Nibil ibi sibi qiia-rit noniine relributionis offerri. Cujus no-
Habet qusedam
pleriitudini derogatum; el de plcniiudinc isla nos minis ? ncinpe niiilla nomina habel.
oinnes accerimus, majores et roinorcs. De plcniiu— noinina de Veieri Instruinento significationis abs-
diriequiJem, sed non pleiiituriiuein ip am, sibi enim roiiuiuc, habet qiucdam ad Novum specialius per-
plenitudinem reservavil. Circa nos autem divisioncs linentia Tesianieiiiiim, suavilalera redolentia, ex-
gr.itiarum faclae sunl: Uitusauiem esl Spiritus, qui ,hibentia gratiam. Quse, quamvis conslet originem
operatur omnia in omnibus, non omnia ih singulis ; traxisse de Vcieri, plus lamen celebriialis et fre-
dividit enim singulis, prout vutt (I Cor. xli). Ubi qiientia1dc pra-seiili iiovilatesunipseruiH. Quaesiinl
enitn vult tpiral (Joan. m), el qunnlum vull inspi-, illa ? Jesus Cbrislus : Jesus inlerprelalur salvator,
rat. Nos autcm in medio constituli inier Chrislum Chrislus unctus. Ubi unctio, ibi suavilas; mani-
el poptilum, privilegium graiiaeconsecuii sumus, et fesie nomen istud Chrislus suavitaiem redolet un-
Credo
pnerogaiivain dignitalis adepti. Privilegium graliao, ctionis; Jesus salutis graliam rcpromiltit.
^53) B'., tervietur.
i51 SERMONES. 158.
inincn quod in hoc loco Proplseta aliudnomenquac- A scd el regnwncailorumvimpatiinr, et tiotenli rapiunt
ral inletligi, quoniam nomiiia itla proplersuavilalein i illttd (Matlh. xi). lta omiiia rcgua unitas liriei, ct
ct gratiam, devoliouem qtiidemelfiJuciam pracstant: fiilcs unilalis expugnat. Toiis itaque studiis dehe-
bic vcroalterius ciijusdam noroinis memoriahi quaeril,, mus insistere, et aher allerum cohortari, ut sicmus
cnjus severitas nobis cautelarn diligeniiae, ct tiinoremi simul; quia si steterirous simnl, allcri ab altc.ro
reverenlia; donet. Quod est illud? Deus. Dcus inler- phis fiduciaeet virlutis accresect. Si stcierimus si-
prctatur limor. Ipse autem in boc loco timentes cssc: mur, adversariis nostris non lanlum resistcre pole-
nos exigii et prudcntes. Commisil cnim nobis hacre- rimus, isedet ctim fiducia jirovoeare. Si siclcrimus
dilalcm suani, quam nisi timentibus non comniiitit. siinul, Ecclcsia Dei apparcbil terribiiis, utcastrortim
• Dedisli, iiiquil, hwreditatem limenlibus
nomentuum, , acies ordinala. Slemtts, inquit ille propbeta, stemus
Domine (Psal. LX). Hceredit.is autein ejus itla est, , timul. Quisest adversariusmeus? quisconlradicit mihi?
qnam ipse a patre merito ct pnslulatione passionis; accedat ad jite (Isa. i).Qnia aliquem sibi senserai
accepil. Postuta, inqiiil, a mc, el dabo tibi geutes: lirieliier assistciitem, cum liducia loquebalur. Nos
hwredilatem tuam (Psal. n^ : haeredilas attietn haec qnoque, doiniiii et Patres mci, habcnms aliquos
iiniversiias fidelium esl, qttae nomine censclur Ec- nobis liricliler assislcnlcs : habemtis enini assislen-
Ylesiae, qtiae catholicam continet unitalcm. Ilanc tem nobis gratiam civitim supcrnoriim, habenius
firiei noslrae credidil, hanc solliciludini commenda- assislentia nobis nierila ct orationes veslras, habe-
vit. Ad curam igitur et custodiam ejus cum omni mtts assistenlem n&bis (idem cl rievoiionein calho-
limore oninem nos oportet diligenliam adhibere. ticorum regum, qui unilalem calholicam iiobiscum
Nnlla nos absterrere debet coniminatio, nulla per- ctverbo proftlentur, etoperibus exsequimlur; om-
secutio rctardare (50); quin iis semper in omni nes fcre qtiicunqqe ceiiscntur noniine Cliristiano.
opportunitale sua fidejiter occurramus et divinuin Comparatione vero lanise niiiltiluriinis, modica est
iii Spe, quse non conftmdit, amplectamur auxilium; unius exceptio. Unus siquidcm excipitur, el ipse
quia IIOIIcst nobis in terra viciofin, cum sponsus solus. Vw autem soli, quia si ceciderit, non habet
cjiis debellator scilicet omnis aeriae polestatis Chri- subtevanlem (Eccle.is). Sed et ipse per misericor-
stus ipsius propugnator silad satvandum. Qui vivit diam Dei coiiveiietur el vivel, quoniam ipse esi
ot rcgnat ctini Patre et Spiritu sauclo Dcus per sa> inter principes terrae mulla prudenlia el viiitne lau-
ctila, Amcn, dabilis, nisi gloriam stiani divinaegloriae praeponcfe
II. decrevisset. Uiinam hutnilietur sub poleiiti mauu
SEHMO DEEODEU. .Q Dci, et principalmn~Ecclesia!Suopraeesseprincij)atui
Hesterno sermone, doroini el Palres charissimi, recoguoscai, ulinain intelligat qtiia si Chfisium,
vobisccm de unilale Ecclesise Dei et Iibertate tra- sponsum seilicel Ecclesiae doininum confitelur, ne-
ctaitim habuimus, ad id omni studio principaliter cesse habet el Ecclesiaiu quae sponsa esi nihilatiii-
inlendentes, ul bona etsancla volunias vesira ilivini niis dominam confileri. Praeteiea speeialem cnusam
scrmonis exliorlatione inler adversa reddaturalacrior habci, q»a sanctam Romanam Ecclesiam dominam
et de agnilione divinae proteclionis etgratUe insolu- recognoscere debel: alioquin manifeslissime polerii
bilisnostrae invicem fraiernitalisproficicnrii seniper reiis ingratiludinis appafere. Si enim ad veieres
innielius.fidiiciaconvalescai. Fralres siquidem sumus rccurramus bislorias, cefturoerilprsedeccssores ejtis
cx eodero PalreCbrislo.et cx cadero matre Ecclesia, imperium non de alio jure, quam de -sola saucta;
pef regenerationem aquac ct spirilus de filiis irsc Romanae Ecclesiae graiia perc-pisse. Nihil igilnr
iranslati in adoptioiicm glorise filiorum Dei (Ephes. plus jiiiis vintlicare principcs possunl.-quam quotl
i). ftonum itaquc est, quia utile; juciindum, qtiia in eos conltilil dignatio largientis. Praeterea habe-
(ielectabile : nos bac spirilualifralcrnitate conj"un- mus assistentem nobiseliam Cliristum. Neque enim
dos, in unitateconsistere, tit sil scilicet nohis, sicut Ecclesiam ea nobis coitdiiione iradidit, tit reliiique-
in primitiva Ecclesia, mtillittiriini credeiitium cor D 1 rct: semper assislil. Non retinquam, inquit, vos or-_
unum el aniraa una. Sit in nobis unus spiiittts, una plianos, vado el vtnio ad vos (Joan.' xtv), vobiscu.ii
fides. Uuitas enitn fidei coiicordiam parii. Ctmcor- usque ad consummaiionem sscculi jiermansurus.
dia malerest unilalis.Unkas verofidei tribuit liber- Adjutorilaqueetproiector nobiseslin salutem (Psal.
laiem. Ex fidc siquidcro vila nobis ct vicloria est. xxxn). Cura adjutorio itaque tol assisteniiuin nobis
Juslus enim, inquil, metts ex fide vivil (Rom. i). Et iitill:) nos debel abstcrreie coiiiniiiiatio, nutla per-
baec cst victoria qtiaevincit mundiim, firies nostra, sccttlio revocarc, imo stare debcmiis ex adverso, ot
Sed et sancti pcr flricin vicerunl regna; regnuro opponere nosmetipsos muriim pro domo Israei.
Salattae, regnum mundi, regnum ccelorum. El de Fidelis autem Detts, qui non patieliir vos rentari supra,
regno quidein mundi cl rcgnn Satanae manifcsiius; id quodpolesiis, sed fnciet cum lentatione proventuta.

(56) Omnia qusc vocero retardare scqiiuniur.iisquc iium. Ex adverso stare liosconvenit, etopponere nos-
ad lioiii. ii, p. 10,1. 12, convclescat, oin. B. cl duse melipsbs murtiin pro domo Israel. Quud sane nobis
liomili:» uiiaiu faciuiil. At pro omissjs posl retardare non facile quidem, sed possibile tamen eril, si cou-
babet B sequcntia : t Parlicipcs consolaliotium farti slaniei- in uuiiate calholica coiisenseriimis per-
iuiiius. Justuiii cst ut sotii simus eliam tnbulatio- uianeie. Porro fruiicssunius ex codem paire, eu:.*: "'
459 ARNULFI I.EXOVIfcNSISEPlSCOPI 160
«i pessitis tustinere (I Cor. s). Imb ctiam ad confi- A bus placeat pluralilas , exemplorum infinita fere
deniiain victoriaeobiinendsesuonps inviiat exemplo. marlyrum millia nobis occurrent, qtii ad cerlanien
Confidite, inquit, ego vici mundum (Joan. xvi). Si islud lofo riesirierio occufferuiit, el dmimm viclo-
' semel viclus:
esl, noh eral invincibilis mundus : riam crtientam quiilem , sed laiiien ciiiii laiitta et
fatiliiis nobis er',1victoria viclum vincere quanv in- gloria perceperunt. Ntinquid non ibarit aposloli,
vicfunii Chrislus vincendum aggressus est, et de- gaudentes a conspecluconcilii, qugniam digni habiti
yicit. Dicebatur aliquando : Vide, Domine, el consi- sunl pro r.omine Jesu conlumeliani patil (Acl. v.)
dera, quoniam ereaus est ihimicns \Thren. \\ ;-iiunc Niiiiquid non Siephaniis inter lapides ipsos pro
antetn. dicilur, qtioniam dejectus esl inimicus. Fidu- lapidaniibus supplical et exorai? (Acl. vn.) Nun-
ciali.ier aggredi possurotis jaceiilemel vicluni; quia - qtiid non (57) Petrus et Andfeas de cruce praedi?
•sidejectus est, non resurget; si victus, noii piacsu- caiit veiilale.ni ? Nunquid nbn Laurenlius de crati-
met. Nulla ipsius cxJiocnunc resurreclio, vel pra&r cula lyranno laelabundiis insitllal? Nuuquid non
stimptio'praevalebii. Timeo lainen,- ne aliqnis forte carnifices ipsos ad equuleiim prxvenire invincibilis
snbmurmuret.prsesuiiipiuosum dicensacroulari laniae Viiiceiuii furiiiudo festin.il? Sed, elsi de infirmiore .
perfeclionisexenipluni. i Faeile, inquil, eral Cbristo sexu quacratur exeinpluni, Agatbes laeiissime et
imiiiduiii vincere, qui crcaverat muntlnm. > Om- gratulanler ibat ad carccrem, el quasi ad epulas
iiijioiens enim nomen cjus, cui-idcin est et velle invitala, agonero siiuniDoniino precibus commenda-
ci posse : mihi non ila, quoniam infirmus sum, et bat. Prius me deflciet dies, imo '.otuiii longioris
conturbala sunl omnia ossa mea (Psal. vi). Omne anni spaliuni exspirahit, qiiani sanclorum victoriav
ticilicet rohur nalurac. ineae peccaii corruplione plane yaleant pnarmri. IIi revera ftiere. viri forles,
esl concussum, ct ideo subslantia mea tanqiiani et ad bella doctissiini, qui huniilit.ue superbiam,
iiibiluni coram ipso. Sed nequiiquam, domiiii ei lyfnnniricm palienlia deviceriinl. Caeierum beni-
Patres mei, diHideiidum, nequaquain desperaiiriuni gnius agil cuin iufirmilale noslra inisericors et
est, quia, sicui verba Chrisii nobis ad docirinam, miseralor Domiiros.Ipse eniiii conscius esl infirrai-
iia opera proponuiilur ad formam. Et siciil per do-- tatis nosirae, ulpolequi novit figmeiiium nostriim.
ctrinam ittippssibile nobis est scienliacillitis pleni- Tolcrabilem ilaque facil palientiam noslram.
ludijiem oblinere, ila per exempla ari acqualilatem Revera, slcut dictum esl, facit cum labore pro-
yirtulum cjus iiun poteiiinus pervenirc. Sed, liccl ventuni. Nulla crgo adversum nos veieris saeviliae
ailngere non valeamus eminentiara raajestaiis, pro- romnicnla procedunl, inio eiiam suslineiniir (58)
iicere taraeii poleriraus ad auquam sallem siniili- Q in equis ct curribus ambulare, in magiiis qnanrio-
tndinem sanctitatis. Prodcrit imilari, elsi nemo quc ct.niirabilibus snper nos epulari qtiotidie (5")
yaleal adarqitari. Cilra perfecliotieni ejus subsisljt splcndide ,. preiiosis inriui honoribus, et- tliviliis
nostra perfcrlib. Prosequi debemus, etsi consequi abundare. Panperlatem Cbristi vcrbo pr.criicamus,
i:on possimiis. Non eisdem jiassibus, sed eodero sed rainus exhibemus exemplo ; nisi quia fortasso
trnmiie, eisdem est vesligiis insisienduro. Quod.si paupertaiem ejtls in nobis spirilualiter diviiiarrim
aliqua eiiam de hominibus exempla quaerantur, contcinptiis cl bumililas sancta restaurat. Nequc
niultos boinines victores niundi polerimiis iiivenire. enim reqiiirilnr a nobis diviliartiii) indigenli.i, scd
Videamus Aposlolum, bominem sciliccl peccalo- coniempius. Ditiliw, inquit, si affluant, naliu cor
rem, sicul et nos, non quantum nos, qui riicai se apponere (Psal. LXI): non dixit neaffluanl, sed ne
niiniiiium aposlolorum, el indigiiuin vocari aposlo- cor apponaliir. Porro cor proliibttil ajipnnere, sed
IIIIII,quoniam persecutus esl Ecclesiam Dei: Bo- non innnum; Profeclo Propbcta in.oinni afllueniia
num, inquit, cerlamen tertavi, curstim consummavi, diviiiarura pauperem se praedicat el egenum. Pos-
fidem servavi: de ccelero reposita esl mihi corona sumus ilnque licite divilias possidere, si lainen
juniiiai (II Tim. iv). Cerlavit Apostolus, de cerla- earum nos no:i repulaverimus dominus, sed nii-
iniiie victoriam, de vicloria consecutus esl coro- Dnislros;si iutellcxerimus patrimoniuin pauperum
nani. Cticurrit ct consummavit cursuni, idcoque esse patrijnoniuin Chrisii, si proyenlibus Ecclesiatt,
bravium asseculus est. ldem bravium, qnod coroiia. si pauperum iiccessitatibus eroganlur. Alioquin
Tu aulem quis es qui quaeris corouam sine yicio- fures et latrones nos raiio nianifesta convincet, si
ria, s.ine concerlatione yicioriam? Imjrossibile cst res alienns iuviiis doniinis iioslro pracsiimpseriinus
fle facto, sine concertatione vicisse. linprobabiJe arbitrioconltectare. Qnia igitur distribueudae stiul,
est de jure coronatn, sjne victoria poslttlare. Ne- non relineiidse divitiae, nusquam j'uslius, iiusqiiam
gue enim coronabilur nisi qui legitimecertaveril (II possunl liberalius erogari, quam in eos qui exsu-
Tim. n). Lex aulem ccrtamrnis persevcrantia esl. iantem Ecclesiam prosequuniur, quiproptercnusam
Qni enim perseveraveril usque in finem, liic salvus Cbiisli rerum siiarum dispendia pertuleiunt. Causa
erit (Matth. x*iyj. Idem profccto salus, quod bra- coinmunis esl, sed in eos oinne deliimeiiium, om-
Tium et corona. Amplius si major vobis de homfni- nis csl convcrsa vexalio. Nos enim inlra domcslicos

(57) B. bm. non. (59) B. oai. quotid[ie.


(58) B. suniiientur.
IGl - SER3IONE5. - \4$
pnrieles noslros tribunalia noslra sublimiler insi- A vcl certis esl cohsignala personis, vel quibtislibct
dcuius, ipsi dc scdibus siiis conlumeliose cl violcn- lororum coarclntur angustiis, sed ab ovibus quaj
ter ejecti peragraui regiones. Nobis omne solatinm perieranl doinus lsriiel in orones genles vcsilatis
ciim afllucntia divina pietas administrat, ipsi ric doclrina Irnnsfttsa esl, postquam scilicet in omncm
nianibus alienis subsidia vitse ctim siienlio paiienter terram sonus apostoliese pracdicationis exivit (Rorn.
cxspectaht. Nobis iiecessariorum noslrornm el fa- ~x).Per linnc ergo fidem purgalis ignoraniiae leuc-
miliaiinni ordo Joiigii.sassislil. Ipsi inier ignolos bris, el veiertim deiersn caligine figurnrum, mise-
viiam qiiasi solilariam dcgere compellttnlur. Si ticors et niiseralof Dominits Ecclesiam sunin sic
. quain lamen.. eis consolaiioiiem emendicaia suffra- iioliti.1 vcriiaiis iliiislral, ut operibus niliiloniinus
gia pracsliierunt, intligitum est ab eis bencficia quae- cliarilatis inlorroel, qualenus procedenlc gratia ei
rcre, quibiis tu consueveris exhibcre. Apciiatnus se nd coinplcxaiidiim indulgeal, el exbibeat ari
iiaque eis visccra piclatis, el in cos omnem coro- videndiim. Ad hoc enm de lenebrisYocavit in ad-
passionis Ct vcnerationis efftindaiiins affccluin , mirabile lunien stitim, nd boc eam sccum assum-
ipsosque ctlm oitini bcneficciiiia et gralia comple- psit in cjusdeni Corporis unitatem. Ad hoc eam de
clainur, quia luitc adimplehiiniis legein Christi, si servilule corruplionis, proprii qnoque sanguinis
aller allerins invicem onera comporieiiius. Viri B impendio liberavil. Ipsa enim pielium sanguinis
pnldenlcs srinl el inulta comniendabiles honestale, ejus cst retribulio passionis, gloria inajcslalis. Quod
qtios Doniinus elegil, lanquain auruin in fornace eiiim asseculio liacrcdrtats islius ci cedal atl glo-
probandos (Sap. m), ut per eos iinpendio persona- riam manifeste, de ipsius congraiulaiione suscepi-
rum et rerum , Ecclesise victoria • consummeiur. inus, quia in susccpiione ipsius a patre eam stu-
Felices siint quibus datum esl pfo acleniis irans- diosius commendnl, ct ctinm lselabiinrius exsuUal,
jloria coiinniiiane. Feliciores sunl qui mortRiii vel Funes, inqttil, ceciderunl tnilti in\praclaris, eienim
eorporales injiir.ias Sunl exjierli, el inipreiiabilem hwredilus mea prwclara esl mihi (Psal. xv). Prae-:
saiigninem Chrisli suo iudigno et corruptibili clara esl, qiioiiiani pulchra et riccora esl. Pulchra,
sanguine coinpcnsarunt. Qnid eniin? Nunquid non qiioniam tola pulchra esl, non liabens mnculani
(60) sanguinein Cliristi in catisam nosira; redem- neqtie rugam (Ephes.Y). Cujus claritaiis etpulchrt-
ptionis expendimus, ui ipsnm ei in lempore retribu- ludinis quantus ipse zelalor sit, ipsa etiani nom.iiiuQa
tionis, scilicel cum ipse requisieril, solveremus? niultiludo, qitibus eam freqnenter appellat, evidcn*
Hultialiis est peccator, el non solvel (Psal. xxxvi) : ler ostendit. Ncmpe mulliludine nominura mtiltitudo
lios aiiiein, Domino roiseraiilc, solvenius, qui confl- r charitatis cxprimiiur. Neque enim iino nomine
leinur nos nbn ariificio civili, seri re ipsa inierve- coulentus esse potnii, til in ea diversiit-.tcm yirltt-
nicntc rtaturaliler obligaios. Utinam , bone Jesu, tum dilinguerct, c.t in se circa cam totum dile-
delur cl niihi leciim pro spirilualibiis luis tempo- ctionis nperircl affeclum. Modo ilaque eam ele-
r.ilia mea cominutVe. Uiiiiain sangitinem meiiin clam, roodo dileclam, modo sponsaro noioinnl, aut
libi pfotuo recipere placear insolutum, vel quia reginam, mullisque aliis nominibiis quae spiriluali-
crediti el debiti sanguinis, scilicct lui el mci, invi- IJIISsunl plena mysteriis, elsacris sigiiific.itionibus
cem aeslimatio non concurril, saltem bejiigpissima illitslrata; Ego iaiiien ad pra-sens paucis esse con-
acceptilalione lua liberatus absolvar, qua scilicel leutus decrevi, qnia sapientibus loquor, quibus
consuevisli jusiillam accepto ferre siifc operibus, el plenius quain mihi innotuerunl npniina et nominum
praemia sine meriiis, progratia scilicel bonae aclio- sacramenla. Elecia dicitur. «Veni, inquit, elecla
nis graliara reiribiiiionis inferre. inea, el ponamin te ihronum meum.i Elecla dici-
m. tttr, propier virtutum einineiiliam, qua prsecellil.
SEItHOI.NSVNODO. Tlironiis atiiein isie qui in ea constiiiiendus dicitur,
Quis pulas fidelis servus el prudens , qiiem consli- Altissimi tlironusesl, qui non potesl nisi in einj-
luit dominus super familiam suam, ul det illis cibum D nentia collocari, quia ipse cst qui in allis babiial,
intempore? Bealus iller servus, quem cum venerit irao eliara in allissirais: Ego, inquil, in dltissimii
ddminuSj invenerit vigilnnlem (Mallh. xxiv). E.c- .habilo,et thronut meus in columna nubis (Eccli.
clesia, sicut nostis, fratres cbarissirai, congregatio xxiv), In allissimisliabilat, qiioniani coeli coelortini
firieliiim dicitur. Fideles aulem suiit, qui cen- sedes esl babilalio ejus. Supra lerl um eiiam ccclum
senlur noiuine Clirislfano , qui scilicet de invenilur a Paulo (HCor. xn). Thronuis autem hic
agnilione .fidei catholicx Clirisliani nbininis con- iu columna esi, quia sicut colniiina ardua el sub^
trahttnt riigtiilateni. Fides enim ista rie Christo et lilis est, sic ardua el angusla via quae ducil ad
a .Cbiisio cst, irieoqtie Cbrisliana de nomihe pro- vitani (Matth. vu) : vita vero Christus. Caeterum
prii nuiicupalur aucloris : catbolica vero id est quod ihronus iste constilulus in nube diciiur; dili-
commuiiis, lara propler prsecepta generalium regu- genlius atlendenduin esl,. Nunquid non (61) enim
Jarunv, quiro propter uniforroem in omnes aelernae ipse inhabilat lucem indccestibitem? (I Tim. vi|. Nun-
reiribulionis evenliiiii. Neque enim fides isla jam quid nonipse esl lux vera, quat ittuminal omneut
(60) B. oiri. noit. (6l)B.oui. r.on.
I8S ARNULFI LEXOVIENSISEPISCoPI AU
Hominem veritenteM t» hunc mundum? (Joan, i). Afactum A est (Joan. i). Sed et totum corpus Ecclesiae
Ltui scilicet perpetua, quaclucebil sanciis Dei.quia i spirilu Cbristi vegeiatur el regilur. Prudenti-r nc-
(ulgebuht sicut sol in regno Patris ejtts (Mallk. goiiata esl Ecclesia, cariiem dedit, ut acciperct
xni). Sed et llirohus cjus, sicut sol in. conspeciui spiritum, el ipse animatum corpus assumcns, lar-
Palris. Revera luxest, ctliicem inhabitat. Sed inier giltis esl nobis suam deilatem. Foedus hoc i.n per-
nos el lucem illam ad prasens nnbcs inlerposita i sona Christi celebrnturii esi, quando scilicel cum
csl, quac non penniltit nos cam perfecle bis quos, hunianitate divinitas, el cum divinitale convenit
modo habemus oculis inlueri, invo nobis nubes et; humanilas. Sponsnlia hirc ibidem, aucloriiaie Pa-
eatigo in circuilu ejui (Psat. xcvi). Videmut lamen tfis el sancii Spiriius obunibralione finnala suni.
aliquntenus, sed per speculum, sed in athigmate (I Nec cniro adhuc nisi sponsalia sunt, noiiduin cele-
Cor. xm), sed Inlerposilis corporalibus inslrumen- bratae suiit nupiiae, nonduro nialrimoniiim con-
tis. Visibilia enim quae ab ipso creata sunt, quasi[ summalum. Porro complebunlur omnia in ftitiiro,
speculum, quasi inslrumenta nobissunt, per quae, cum sponstis advenerii, et intrabunt qui paraii
qiiodaminodb possimus ipsius invisibilia conlem-. invenli ftierint cuii) ipso ad nuplias, imparati
plari. Invisibilia siqnidem ejns per ea qitae facia foribusexcludcntur. .Qui vcro. ad agni nuplias fue-
suut, ab eo eonspiciuntur. Videbimlis auiem, Deo, B rint inlroriiicli, ibi cpulabunliir in conspeclu ejus,
volenle, perfeclius infuturo, qnando videbimuseum, ibi dclci.iabiinlur in laetitia (Psal. LXVII), ibi iiie-
siculi esl (I.Joan. m), quaiidb cognosccmus sicul et briabttntur nb ttberlnte domus ejut, ibi torrenle
cogliili Stimus, quando scilicet rcgem in dccore suo, volupialis sttw pctabit eos (Psal. xxxv). Ilii qui
videbunt oculi nostri, quando Iransfortuabiinur a modo vacui sunl, replebunlur in honis doinus ejtis
clariiate in clarilalem, sicul a Domiui spiritu (II i (Psal. LXIV),cl qui inanes satiabunlur (Psal. cyi),
Cof. nt). Quod mihi videtur desidcrasse Propheto, qiiortiani ap])archil gloria cjtis (Psttt. xvi). Ihi
cum dicerei: Quando veniam, ei apparebo anle fa- spousa coronam accipiel, quani ci Dominus pr.c-
ciem Domini? (Psal. XLI,)quasi dtceret; Video ali- paravit in xlernum. Unde eliam regina vocari
qtiaiUulHiii, sed objecia est mibi nubes, inlerposi- digna est. Jure id quidem, quoniam sponsa esl
tum velum, non video nisi interposilis corporabbus2 regis : Chrislus enim rex est, cujus ipsa sponsa est,
inslrumenlis. Vellem boecbmnia removeri, ut vide-. ei rex el filius regis. Non habet regnum forluilnm,
rem Tacie ad faciem, el apparercl mihi Chrisltis; sed haeredilarium, quia de palre : Deus, inquii,
viia mea, el ego apparerem ciim ipso in gloria. judicium tuiini rcgi da, et justiiinm luam filio regis.
Ileni, dilecla dicitnr, quia diligit ct ipsa, neque, { Ad Patrem loquitur: Deus, inqtiil, Pater da regi,
enim diligerctur, nisi diligerel, ipse enim nisi dili-. id est Christo Filio tui regis scilicet qni rex es, judi-
genles se non diligil. Ego, inquit, diligentes me di- cium el jiislitiara, potenliam scilicel ct scieniiam
tigo (Prov. vm). Praevcnil lamen riiligendo,qiioninm, judicanrii. Juslilia enim et judicium, prmparatio
ipse prior dilexit nos, sed ad hoc diligil, ut fachitt sedis ejus (Psal. Lxxxvm). In his siquidein duobus
(liligenles. Nisi enim qui diligilur inulua ei riilc- consistil tota regise majestatis auctoritas, quia j;i-
ctione respondeat, divinae revocatnr dilectioniss diciiiin per severitalem potenliac vindicai, qua: liialc
affectus. Verum quanla intcr ipsuin ei diligenlem<, commissa stinl-coercct, ne iterum coniinitiaiilur.
se discurrat altcrnae charitatis affectior, diflicile no-. Punil siquidem cxcessus, et refrenal. audaciara.
bis, imo impossibile esi explicare, quoniam necc Jusiiiia vcro per discrelionem scienlise dirigit et
ipsins Salomonis sapientia iri perfecle nobis cnar-. informai. Inforinal ad virlutem, dirigit ad salutem.
rare poiuit, licet diligcnlissiiiie fueril prosecutuss Paler iiaque rex est, el Filius rex esl. Paler r«x
iuter eos modo complexus el oscula, modn aromataa ah xicrno, Filius nibilominus secundum diviniiatcin
el iingtienla, inorio languorem spirilus, modo aniiiiae e rex ab aelerno. Unius ejtisdemqne regni non duo
defectum, modo ferveniein curiosae a-inulaiionis ze-. reges, setl unus rex. Chrislus autem secundiini
Itun, modo dclicalum leneracconipassionis affecium.L D < humanitalcin rex faclus esi ex lempore, ei Ecclesia
Quaeomniamibi satis esi hrevi ler aliigisse, quia i cligio
0 ejiisdenrrcgni regina consiiluta est cum ipso.
veslrabaeciiitravosmetipsosplenitisperipsaspirilua- _ Clirislus Atlilit, inquit, regma a liextrit luit (Pial. XLIV).
liter expcriinenta cognovit. Teiiium notneii esl qnodJ ad dexierain Dei Palris, in polioribus sci-
posuimus, quod sponsa dicilur. Nttllo alio nomine licei bonis glorijc ejus sedere dicitur, propter re-
manifeslius cxprimi poiuit inter eos sacrameiiluin quiein consuinmatse gloriaequam accepit. Ecclesia a
unitalis, el sincene perfectio chariiaiis. Qux enim dexiris Christi stare diciiur, non sedere, quia sem-
verior nnitas et charilas est qunm duos in carne per est in procinClu consiitula. Aslitit regina a
nna (icri, et ipsos uno eodcmque spiritu vegeiari?? dextrh ejut. In hoc verbo videtur mibi propheta
Quoniam ipse ab ea in uiiilatero cj'usdem carnis,. triplicem slatum Ecclesi» prospexisse. Vidciur
ei ipsa ab eo in unitateiu ejusdem mihi primo cam considerare stantem ad dexlram
spiriius esl as-a
suinpta. EruHl iiaque duo in *carne una (Gen. n).K crucifixi, ubi sibi (62) profluenlia in salutein, de
Wofccio Cbrislus et Ecclosia. Nerope Verbum carog lalerecjus sacrameuta guscipil et observat. Eraiii,
inquii. juxla crucem Jesu mater ejtis et soror matris
(62) B.,-«/m.
' '
1G5 ' SEfcMONES. 163
ejur Maria Cleophae,el Maria Magdalcne(Joan. xix). A , noininib sjus, omnem diiigentiam, omnem soliicitir
Stabal ct discipulus qtiem diligebal Jesus. Stabat dineti) impenrialis, quaienus omne opus ejus sluriio
Pelrits, el alii fortasse fideles a longe prosequentes, vesiro, qiianluin vobis possihile fueril, riirigalur in
ui viderent fineni. Stabal el Cenlurio, niuiiifeste boiiuin, ct ipsa integra el illaesa stib veslra defeu-
protcslaus quia vereFilitts Dei erat isie(Malth. xxvn). sione. cl Cbrisli proteclione consislat. Ad boc si-
In ea pauciiale tunc temporis tola fere universilas quidem fldcs et prudenlia procuratoris inquiritur,
Ecclesiseconsistebal. Porro unus ex mililibus lancea ut per fidcro sua domino servelur u.ilitns, per pru-
latus ejtts aperuit, et conlinuo exivit sanguis ct aqtta dentinm jngrucnles a familia molesiitc ricpellan-
(Joan. xix) : sanguis scilicet redcmplionis, ct aqua lur (65), ul seinper Doinino provenius familiieque
regcneralionis. In bis duobtis omiiiuin sacriimenlo- proveclus accrescal. Oves Chrisli siint, quarum cuni
rtim virlus et efficacia credilur emanassc. In (ide ipse.sit Dominus, tamen paslorem se iiibiiominus
elenim passionis cl bnplismatis ablutione salvainur. piofilelur ul stiam circa eas el potcstatem prxdi.et
Qui enim crediderit et baptizatus fuerit, sahus erit et affeclum, ul ipssc ei lanquam Domino in audiiit
(Marc. xvi). Sanguis enim Chrisli emiinrial con- auris obedianl, cl ipse eas lanquam bonus paslor
scicnlias noslras ab operibus mortuis, ad serviendum super aquam refeclionis in loco pascuaccollocet cl
Beo viventi. Sed el aqua quae visa est egretli de B 1 conservel. Oves, inqtiil, mecevocem meam audiunt
lemjilo corporis Chrisii, a latere dcxiro, salvavit (Joan. x). Ecce quod quscrilab liisqnae suae sunitnn-
omnes ad quoscunque pervenit. Tres igilttr tesiimo- quam Dominus cxaudiri. Et ego Dominus agnoscoeat
nium dant in terra : Spiritus, aqua, et sanguis (ibid.). Eccc quia ipse repcndit iis benignuin inuiiije
(I Joan. v). Spiritus siquidem tcslimoniiim perhibet coguiiionis cl agnihoi :s airectuni. Quanta vero eas
dc CbrislQ, quoniam Spiritus esl qui teslifif.alur, cbaritaiis gralia complectalitr, (acile prelio redciu-
quoniam Christus esl verilat (ibid.). Nobis ntttein piionis ostcndilur, quod ad earum liberationem bene-
aqua et sanguis rcddtint lesiimoniuro ad salutem. ficcnlia redemptoris impendit. Einplae enim suiii
Secundus aiitcm status Ecclesise est a lcinpore re- preiio inagno impreliabili scilicet sangiiine crucilixi
surreclionis Christi usqtie ad saeculi consiiromatio- qiiem, liccl appreiiaverit Judns, non potest laraeu
iiein, quo tempore scilicct ipsa pefrcgrinatur in sub prctii recidere vililalein, cui nibil in rebus COIII-
t6rris, atque ihlerim bona isia lemporalia sobrie parabile, quod oniiii praclaluin crenlursc, quod in
sibi in usiis houestse necessilatis assutnit. Tota ta- Patris est ricxlia-collocatinn. Ignorabat homo quanli
meu spiritualiler ih agniiione sacramenlorum, in posset ejus humaniias a?stimaii, quia, licel de Ciea-
vinutum exscculione, in coeleslium contemplaiione Q ^ toris.iinagiiie simililuriineni conlraxisset, niilla, spc
consisiit, atque ideo quodammodo slare Videlur tamen, nulla rationepraesumere poteralaul pracscire
etiam in praesenii.quoniani spiritualia sunt hsec, el vel incarnationis hiimilitalem vel amariliiilincui
de benelicio ei divinse bonitalis indulta, ul ei de passionis. Quippe rerum creatio gloriam quodain-
percepiione prsesentium munerum firma silexspe- niodo divin.e inajeslatis illustrat, dura opus admira-
ctntio fulurorum. Porro terlius Ecclesiae stalus bile sapicntiam declarat opifieis et pro ea qu.c ab
consnnimatis omnibusconiplebilur in fuluro, qtianilo co visibilia facta suni, sempiterna virlus ejus ei di-
scilicel dexira ipsius amplexabilur eam, et xterme vinitas innolcscit. Videbatursibi fecisse quod fecerai,
beaiiiudinis pleniiudo confovebit. ul ignoliis a ssecnlis in rationalis naturae notiiiam
Astitit, inquit, regina a dexlris.tuis (Psal. XLIV). devenirct, et lierel quasi quoddam coguiiionis al-
In hoc verbo regnorum pluralitatem Chrislo et Ec- ternae commercium dum ipse scirel fignieriliim
clesiae nolumiis assignare, quia unum el simplex • noslrutn et nos aliqtialenus intelligeremus divinse
regnum est, quod Patri et Filio secun 'um divinita- subslanliae unitateiii. Quod aulem minoralut est ob
tem firmal Deilatis seternitas, el qtiori Filio virginis angelis (Ilebr. n), quod brevi virginalis uteri tha-
et Ecclesjse gralia conimiinicavii ex temporc.. Nulla lamo clausus formain noslrae servitutis assiimpsit,
crgo inviilia est, Ecclesiam rcginam, ci cceloriuii D 1 quod injurias lioiniiitini, qiiod denique dolorem sus-
eiiani reginam. appellari, curo Psalmista filios ejtis liiiuit passionis, ltoc saluii nostrae siiigulariier ira-
dcos et Dei fllios confidenler appellel. Ego, inquit, pcnsum vcritas manifesta declarat ul mors leuipora-
dixi: Dii estis, el filii Excelsi omnes (Psal. LXXXI). lis ipsius ab anliquae daiqiialionis elogio nos solveict
lia, domini et Patres mei, sicut diximus, miiltiiu- et ad vitam revocaret acternam Novi consignaiio
dine noiiiinum mnltiiudo charitaiis exprimiitir, ct Testamenti. Ipse namque singulare preiiuni red.eni-
ipsornm divcrsilate sacramentoiuin quoque diver- ptionis esl, quod pari benigniiaie pro singulis et
silas assiguatur. Ilanc igilur lain pncclarain, latn omnibus est oblaium, ul nullus ibi majoris ampli-
acceptahilera sibi electus eleclam, dilectus dilcctam, tudineui gratise, uullus sibi cujttslibet privilegii pr;c-
sponsus sponsam, rex reginam, Christtis Ecclesiam rogativam valeal arrogare. Unifurmitatem creaiiuuis
fidei veslrse crediriit, prudentiae comiiiendavii, ut seculaeslredeinpiioiiisxqualilas, uiparileromnibus
scilicet ad curani ct custodiam ejns, cum limore proOceret ad fulurum prsedestinaix retributionis

(65) Depellantur. Pro iis quae hanc vocem se- solvetur, eic, usqucad, Vulcai in Christo sanctitat
quuiitur, habet B. [undaium est, vettro tempore non vesim, quse suni episiulx 5, ad Ccelestiituin papam.
167 ARNULFI LEXOVIENSIS SPiSGOPI tG8
eveiiluni. Poieral ciiiin superbia: vel invidiae prae- v nuiilius salutis verba proposuit, qui ad sahitem
slnrc materiam, si aliquos amplior indulgeiilia omniutn nuntiaudaro, tollendamque perniciem roiiie-
pra-lulisset caeleris quasi defertu quodam deleiioiis balur. Virgo autem prima yerbum saltitis acccpil et
esseniise aut minoris miserieordiae conderonalis. nffectum, quia humilera slatum revelaiis per aqge-
llaqtie si ortum bominiset processiim diligenlcr liim oiiinibiis fidem praestilit el assensuin. Unde tii-
attendiniiis, apparet circa cum incotriparabiiis boni- niiruin ab originali et caeteris, si qua erant actualia,
las condilOris, admirnbiiis redeniploris ch:>ril..s, pcnilus eminidala est, ul nulla penes eara peccati
feslinabilis gratU Salvaloris. Super qub mngnae corrupiio nulla cofmpiionis conciipiscmtia reside-
dignationis esl nobis commissum esse quori laniai ret. Taiein enim sibi virginis humanilalem divina
bonilate.formatum^esl: quod lanta servatum chari- maghificentia praeparavit,qualem de ipsa riisponebat
rilate, quod tanta novissinvecredilur gloria subli- assumere, ut scilicet primae creationis digniiate re-
mnnrium. Porro quanlo major dignatio esi, lanio cepta, incorruple possel uniri diviniias incorrupia
majtis conslat esse perieulum; qnanloque majora nautrai;. Unde etiath recie gratia plena potuit appel-
sttidium diligcntise praemia recompensanl, tanto lari quaeprimo pleriitudinein propriae sanctilicalionis
major negligeniiae vindicta procedii. Sicui cnim accepit; et singulari slalim privilegio pntuil exsul-
reirKiulor boiiorum, iia Deus ullionum.Dominus csl tare, ulscilicet mater esset et virgo el in ipsa pla-
(Psat. xcni), apud quem sicul nibil irremuiieraiuin cabilem coiilraria sorlireniur evenium. Neque cniin
dimitlilur, ila niliil relinquilur impuiiilum. Beali alTbi vel virginilatein fecundilas vel fecunditaicm
ilaque servi illi, quorum cum' veneril Dominus, simplicilas virginitaiis agnoverat,' nullaque invicem
fides el prudentia complacebit. Super omnin siqui- communionc, nulloque unquam foedere jungebantur.
dem bona sua, super ea scilicet, qnse prseparavit Porro utrainqiie boiiam essc, utramque constat esse
Dominus diligeiitibus se. coiisiiiucl eos. Nihil rescr- laudabilem, sed inaliis majus esl virginalis privi-
valit abscondiliim, seri velut effusa in omiies niuiii- legium-castitaiis. ln Maria excelleniior esl virgirii-
ficeiilia largiciur divitias gloriae suae, ccelestium tale fecundilas, si recte fecunditatis fruclus et vir-
videlicel pleiiitudinein gaudiorum, regnique cceletis ginilatis mefila coiiiparenlur. Siquidera fruclus iste
cohaeredeSadmittei, ul de manu cjus diadema spe- de jurala David a Doroino veritate procedcns super
ciei rccipiani, qua speciosi facti eum qriv speciosus sedem ejus posilus est, supersolium scilicet ipsms
est forma prai fitiit llominum (Ptat. XLIV),in decore el regnum jure perp luo consliiutus, ul de sacia-
suo revelata facie contemplentur el delectentur in meiitoium effioncia rtrmitas; et robur de virtulum
multiiudine pacis, praestanie eodera Domino nosiro - sanclificalione .concrescai. Cujtts sane fructus et
Jesu Cbrislo, cui est honor el imperium (I Tim. vi) germen in inagnificeiiiiam et gloriam adjunctae sibi
in safcculasxculorttm. diviriitatis excrescens omni facia est lerreiia j:I.isina-
IV.' '• tione sublimius, adeo ut nibil eo sil velpotesiale
fortius, vel excellentius digniiaie. Inde esi quod
SERHO1M ANMUNTIATIONE GLORlOS* VIIIGIIIISM A-
RliE (64), . in Maria eontrabil leeundilaiis bonor de ipsa fru-
citis sui qualitaic subsiantiam, ubi nuHaquarumlibet
< Missus est Gabrtel angelus ad Mariam virginetn virtutum dispendia sed aiigmenia conciirrunt; sed in
desponsatam Joseph (Luc. i). Quod ab aeterno prac- aliis delrinieiiluni virginitatis sobolis beneficio re-
desUnatura fuerat, qtiod ab antiquo per multa slauratur ct virginitalis amissae gloriam susceptae
pfoplielarum oracula repromissum, laiulem, fratres prolis gaudia recompensant. In' aliig eniro de pro-
charissimi, die isla divina -gratia coepit operantc ventus qtialilale reciphinl praecedeniia tlelrimenla
compleri. Siqniriem ab aeterno DensPater Unigeni- Solatiuin, ubi, qiiar fecunda csl, prcsstirae reiiiedium
Itiri suum in causam rcdemptionisbumanse decre- el oplalaesobolis percipil incrementurii. Virgo auieni
verat incarnari, ut mysterio. scilicet incarnalionis quse camales animo simul et corpore declinat illcj
ejus vetus Satnnse solverelur astutia, et humilitalis •*cebras e.tseduio vim conciipiscerilisepudore contuii
digiiatione potestas ejus ac superbia frangeretur. dit, quanlo magts a semetipsa per gratiam Coiui-
Quod fortassis ab initio nec etiam luerat angelis neniiae deficii, tanto magis prolicit <ad mefcedem.
indicalum. Sed inlra secfetum divinae bonilalis Habent igilur fecundae qubd debennt, habel virgo
roaguiiudo consiiii regebalur abscondita donec quod sperel, dum iis.in gratiarum actiones virgini-
conscius secreli nuntius mittereiur, qui indulgenda talis nierita transeunt, el ei semper ad prxmium
generi liumano libenaiis beneficia nunliarel. Missus eadem virginitatis merita convalescimt. Virgini au-
esl itaque angelus Gabriel divinoruro faclus coiiscius tcm nosirae nulluin intulit partus aut conceptio de-
secretorum, lanquam (idelis diviiue volunlalis lnter- trimentum, sed lanlo majoris: fastigium bonoris
pres et ul quodammodo proprii noininis inlcrprela- adepta est, quanto mirabiliori est conceptu conse--
fionem atlimplens, fortitudinem Dei in inliriniiale crata. Occurrunl iiaque.in ea sibi iuvicerii quasi
carnig prxriiceret assumpluram. Si igilur ipsuin quibusdam virginitas fecundilasque complexibus, ut
promissae«alutalionis inspiciamus alloquiuit), recle fecuhditalem virgiuiialis gloria rediniat el virginiia-

(64) Decst in edilis.


«fiij sratMONF.S i7(i
lem fritctus fecunditatis attollat. Fccunditas igitur \A proponitur obumbrarida; uf ita virginis prxparato
ipsius multis est venerahda miraciilis, -multis ulili- conceplu, segregata ex utero ejus, scd in litero
inlibtis ainplectenda, multis illustrata laudibus, in carne itteffabilis novissitne filii gcncratio prove-
qiia sic humilitali sublimitas deitatis occurrit, ul nec niret." , _,-.»
infirniiias opprimatur a gloria necmajeslas aliqua Vides hic Ange/um manifeste totius Trinitatis ex-
'ex parte propria dignitale- privetur. Profeclo in pressisse pracsenliam, durh supervenire spirittts Al-
aliis tanto tnaj'or est 1'e'cn'ndilatevirginitas quan(o tissimietobumbrare , filius vero dicitur incarnari.
niinor est iiuegritate corruptio, quia fecunditatem Liquet. igitur loiius Trinitatis opus esse quod facium
volttptas quaedam improbata praecedit .quam sine est, licet unus tantum fuefit incarnalus, e lola Tri*
culpa esse commercium tarnale non patilur, nec nilate scilicet unus taclum, lolius ad id divinitatis'
affectuose corruptartim carnium passiones.' Unde se exhibuit substantiam, uno taraen propositum redoni-
concepttim in peccalis Psalmista commemorat qtiia ptionis lromanaeministeriumpersonaliierexhibente^,
in ipso utrobique peccattim de corrupla tfaduceba- tgitur aeiernae generationi generatio temporalis af-l
Itirnrigine, fomiteinque peccali procedens de veteri cessit, el aelernae nativilali nihilominus tempofalis;
corruplione concupiscentia minislrabat. Al vero in estatijecta nativitas; ut qnod aeternum est, in sua
Mariae fecundilate sola etiam est operata divinilas. B " consisteret ietcrniiate perfectum; quod veroiempo-
Dum virginem virlus obumbral Aliissimi, et super- rnle est, perfeclionis suaestalum, non tam de naiiira
venieiis spirilus carnis et verbi consecral uniiatem quam de miraculo sortifelur. Siquidem personam
(Luc. i). In quo non potuil de IIQIIvitioso vilium hominis ex duorum hominum commistione prove-
provenire, hec auclor yirlutum auferre riebuii, sed nire necesse esl, hic vero unius hominis lantuui
afferre virlutos. Ideoque proposilae castitaiis privi- simplici pfaecedenle substantia, nova soboles profi-
lcgiitm singulare non-abslulit, sed honorem fecundi- ciscitur el formalur; qua scilicet huinanitate per-
tiilis a-djecit. Noyam itaqne sobolem pudor virginalis cepta, sic humilitati nosirae excelleniia divtn.ioma->
agnoscit, carnemque rairatur natura spirilu fecun- jestaiis infusa est, ut praeeunte roirabili carnis Verbi
dari, legemque propagationis humanae penitus im- commercio lottim dicalurhoino, tqtumdicalurDeus,
iiiutaiam, cum ibi sit nec de voluptate conceptio nec aHciiiniquc de altero nova qJtUtm enuntiationis
prolis emissio cum dOlore. Siquidem Deus de Deo specie prsedicetur; siqtiidem piitiatio baec unio-.>
semper caro de coromistione carnis nitscebaiur ex , iicni.non essenliam pracdicat^Rnaiuram,necaIter
lempore : nunc Deus in hominem Iiomo in Deitm utrrira in altero, vel substanlifiti i:i subslaiuia coi-
sola spiritus operatiohe formalur. Mirum hoc soliqtte ,- sisiere ratio.vel natura consenlil; seri personalerii
diviiiae majestati possibile ul quamlibel liiimanitas iucffabilis qiixriain quasi coiisolidatio conficil uniia-
el divinitas caro haec scilicet spiritus ille coiicipianl tem. Neque enim carnis essentia in Verbi transivit
unilalem : quod impassibilis passibilem, quod aeter- essentiam, neque Verbum camis passiones assiiui- ,
nus se nobis exbibcal temporalem, qtiod eum cor- sil; sed ulique jvroprielates suas semper allribuit'
poralibus oeulis liceat intueri, cujus excellentiam iiiiperiiiislarum discfetio naturarum.
coeleslium civium spiriluales oculi non attingunl. Si igilur Verbtim carnem facttim esse evangelica
Quod sane fides noslra necesse est ul saniori con- libi dictat aucloritas, factum nihil aliud inlelligas",
cipiai intellectu nec substaiuiaruiii qiiidem, sed quam tiiiitiiro, neqtte hanc libi confusio, vel permi-
personae praedicel unitaiem, nec alteram in alieram stio consiiiiiat unitaicin; sed siiigulas semper in se
transiisse; facla qnolibet modo confusione vel com- consislenies debila seslimatione venerare substan-
iiiislione 'credamtis. Verbum enim in aelerria semper lins, iiitamque libi ipsamque singularero proponns
proprise divinitaiis simplicilafe consisiens, nec alie- de tain diversorum pluralitate personam. Unde si
rius est admistione coniposiliiin, nec in aliud sibji de Cbrislo",Deo scilicet et homine, roodo bumanum,
siii abolilione transfusum, sed subslanliis in se: roodo divinum aliquid audias, praedicari inlelligas ,
permaneniibiis pariter et naluris. Chrislus ul gigas; jj j non ex cadem causa pfocedere, sed ad diver^as
incouiparabili virlute praeceHens, gratuilaro viam utrumque prsedicamenturo respicere raliones. Quotl
noslrse: nvorlalilaiis alacrilate cuciirrit. Igitur adI eniin raodo Oronipotens, modo Creator oinnium tfi-
proposiKini divinae praedeslinalionis effectui manci- cilur, motlo unigenilus Patris Filius ab aierno, id
pandttm angelus destinalus ad virginem qui dilalumi eum ex diviniialis constat haberi! substantia : quod
usque adhuc divinae voluntatis hodie patefecit ar- vero^jiatus ex muliere, facttis sub lege, quod igno-
canum, quod sicut aeternaliter a.lota Trinitale pro- minianvcriicis , quod amariludinein suslnlit passic-
visum est, ita nihiloroinus a tota Trinilale nunliat[ nis; iri ex humaniialis processisse tialura, nullus
adimplenriuin; ail enim : Spirilus sanctus superieniett est qui dubilet. Porro si personae utramque substan-
in te et virlus Aliissimi obumbrabil libi, ideoque el( liam cornplectenli, quod specialiter uuius esl, toti
qttod nascelur ex te Sanctum vocabilur Filius Deii person.-e videris attribulum, scias ratione assum-
(ibid.). Itaqye vim verborum et ordinein studiosax plionis, loii convenire personse, nec lanien passiones
consideratione penseraus, quia scilicet primo Spi- corporis divinilali, vel humanitati divinam tribuas
rilus sanclus superventurus nuntialur in virgine,, majeslaiem. Quippe qiiod de virgine nascittirum
f af!amqtiepostmodum AllissimLid esl Palris virtulcc dicit Angelus, Filium Dei nuntiat appeilanduin
PATROL. CCI.
m ARNULFI LEXOVIENSIS EPISCOPI 172
quamvis ei ex eo quod de virgine esl, non possit A complacebal inlegrilas, votumque erat ipsius, qnod
haec ajipellalio convenire; sed divina bonitas non in ea nalura erat.pcrpeltise conlinenliae sanclinionia
voluitnominisdetraliere dignilalem, cui comrauni- venerari? Quod si a minoribus ad majora Irahalur
candum desiinaverat ejusdem subslanliae veriiatero. exemplum, aliquid fortassis expressae similitudi-
Ad quoJ sane post mulla lempora novissime con- nis in Csecilia virgine polerit inveniri, quae cum
suihmandum, ad-expertem omnis concupiscentiae familiari voto perpetuae virginitatis raunus velut
deslinatur, eujus denunliatione volum perpetuse vir- liQlocaustum quoddanv Domino consecrassel, cum
ginilaiis firmatum esl poiius quam sublaiuro, cum Tiburlio lamen araicorum inlerventu contrahere mi-
virum ejus Angeltis ad sintilem formasset assensum. ninie recusavit, fiduciain habens in Domino, quod
NuIIaque binc vel inde carnalis commercii residel divina devolam in ea pudiciliam sapientia conser-
affcctio, sed ad custodiam et obsequium virginitatis varet, et humiliter parenlum desideriis acquievisse
el virginis se congaudet fidelis viri devolio praeele- Csccilia videretuf. Cantantibus organis igitur dura
ctam. Igitur ad praeparalum sibi prudenter a Spirilu juvenis praedesiinalus ad viiam : ad nupliales festi-
sanclo conj'ugium,secura voti Virgo sancta procedit, nal amplexus,el ad optalum thori virginalis anhclat
el sacri anintorum potius quam corporum fiederaniur ascensura , illa proccdcnlibus de conscicnlia voti
araplexus. Sane in contrahendis ab inilio sponsali- B suspiriis el precibu.s implorabal a Domiiio, ne ad
bu.s alia viri ftierat forlassis intentio; sed cdocttis confusionem spirilus et corporis ipsius lnacttln quae-
ab Angelo, sliiliin lotus ad pcrfeclse conliiieiuiae libet concupiscenlise carnalis obreperel, sed corpus
transivit affeclum, ul animi eorura pari inviceni si- prorsus intacturo sincero spiritui rouservaret. Curo
niilituriine responderenl, ne quasi dissiditim facere eo ilaque quasi transaclionc quadam virgo prudens
videretur diversaruro dissenlio voluiilaium. Nemo sic amicabili composilione convcnit, ul ipsum asse-
ilaque dixetit sublata, sed subsecuto conjugio con- ruerit sibi in eamdetn conservandae pudicitise volun-
suraraata sponsalia, nec aliquid sacramenlo propo- (atem, et purificalum aqua baptismatis postmodum
siii sanclitate detractum esi, sed eos ad mai-iialem perduxerit ad lauream gloriosi mariyrii triumplia-
copulam individua vilae consuetudo condixit. Porro lem. Quis ergo dicat non iniercessisse eonjiigiunt,
si nec opus intercessil carnalis commercii, nec vo- si eis a carnali placuil abslinere conlaclti, cum miil-
luntas, niliiloiiiiiius lainen conslat esse conjugiujn, |os usu frequenli videamus in mali imonio convenire,
quia conlractus ille non trahii de carnis commistione quibus vel niuiia senectus, vel debilitas aliqua coro-
substahliam, sed de sola legilime conseiitientiiim mercii illitis spem omncm abstulil el effeclum. Cer-
voluulale.
P tttm est aulem de rei substantia noii esse, quod vel-
Si igilur ad hoc neqtie concupiscentia, neque car- ut accidetilale aliquid el adesse potest pariter et
nales reqtiiruntur amplexus, alque intercessisse con- abesse, sanctiusque et sincerius observalur conju-
stat quidquid ad conjugii dcsideralur effectum ; ma- gium absque eo quod sine culpa esse non polest, nisi
nifeslum estveros conjuges exslilisse, ul ille recle pcr bonum conjugii fuerit excusalura. Prolecto cur
[vir] et illa conjux debeat appellari. Quod si dica- noii sallem siuiile casus et voluntalis brivilegium
lur noii posse matrimonium contrabi nisi commu- erit, ul eodeiu fungi coiicedanlur effectti, cum neces-
nicaio copulae carnalis assensu, ne requisiium aller sitate impoientiaeconstringantur iuviti, voluntaiem
alleri negare possil accessum : verum quidem si ea vero devoliotiis affectio et zelus sanctiialis informet.
conveniunl volunlate, et prscoplata fulurse sobolis Quibus omnibus manifestum est Angelum recie vir-
pignora conleiiiplanlur. Si vero conditioni liuic re- ginem appellare putuisse, conjugetnque Joseph, nul-
nunliare vel antore castitatis, vel inipoienlia quali- Iiiiii prorsus voto virginitatis viro voienti vim vel
bel obsisteuie decreverint, legemque matriuionii in injuriaiii irrogante; sed siudium semper cum omni
aliis omnibtts consliluaiil observare, iiidividua vitse diligeniia sedulus impendebat, ul suscepli niinisici ii
consueiudo, et disposilum allernae polestaiis obse- rounus laudabiliter similis et devolus implerei, do-
quiuin affectati conlraclatus formal stibsianliara, D centc euin frequenti angelorura coramonitione , et
perpetuamque firmal sacri consortii fides et gratia omne opus sanclae sedulitatis difigenle semper in
veritalem. Quaj elenim ralio assensum hunc com- bonuro Spiritu sancto, ctti est bonor et gloiia in
roodare coropellebat inviio, cui perpeiua virginis saecula sacculorum. Amen.
«5 TRACT. DE SCIHSMATEORTO POST IIONORIIII MORTEH. ili

ARNULFI LEXOVIENSIS EPISCOPI

TRAGTATUS

bE SCHtSMATE ORTO POST HONORHII PAP^E DECESSUM.

PR^EFATIO. • A Leonis in Kalia prsesul Romanus indefessus


Venerabili Dei gratia Carnoiensi episcopo GAU- assistat; ad resistendum Girardo vos reliquil in
FRIDO,Romanae Ecclesise legalo, ARKCLPHUS afchi- Gallia, ul sit capiti caput opposilum, et dcxtera
diaconus Sagiensis, clericus ejus humilis et devolus dexlerae conferatur. Sicut enim Peirus schisniaiis
salulem. hujus princeps et auclor cst.sic Girardus ejus inier
Ad expedienda legationis vestrae negolia non omnia principalius est inslrumenlum. In quo quid
#negarem fldele ministerium, si adessem,pro viribus defide.etprudentia vestra senl.endum sit, n;ani-
exhibere. Invitarel enim me cum laboramis Ecclesise feste probatum esi, cum nullum vobis praetulerit
causa comrounis, tum beneficiis veslris obslricia is, qui nec probaret igiioliim, ncqne nolum supra
devotio.tum Romani ponlificis gralia, qua riiefateor merila propriae virlutis efferret. Arbilralus est
arctius obligatum. Sed quia m.e in llaliam deside- virum quem charilas animaret, quera suscilaret
rata riiu Romanarum legum studia deduxeruiil, loci obedientia, quem scientia cogeret, cui pararet
quidem dislanlia corporale subduxitobsequiuin.sed fortitudo victoriam. Probavit in vobis in fide con-
spirilualem non suppressit affeclum. Novii enim slantiam, humililatem in obsequendo, in exsequeitdu
uitirniis secrelae conscienlise testis, quam fidelis _ prudenliam, in difficultale perseveratiliam. Quis
Ecclesiae paiienti compatiar, quam affectuose 1h B vos hac ejus exisiimatione neget esse felicem ?
adversis praesuli Romano condoleam, quamqne Quis beatum lanla ejus dignatione non dicat? Scd
•bnoxie veslritm me lola menle jtidico debitorem. profecto dignus millente nunlius, dignuro sttsci-
Unde nimirum sublala impendendicorporalitcroflicii piente mandalum, spes uiriusque pulcherrima, qu:«
facullate, slylum saltem continere non potui, sed tam celebrem vicioriam cerlo speclat evenlu. Vincet
in Girardiim Engolisniensem, quod solum impen- enim in vobis ipse, sed et vos vincetisin ipso; duui
dere poleral affectus absenlis, invectus, originem ipse vobis aucloritatem, vos ancloritali praestalis
nalivitaiis ejus, conversationis qualiialem, praela- obsequiqm. Vincetis, iuquam, etcaptivalum bostem
lioiiis causam, quid agat, vel egerit ab iniiio lem- sedata Aquitania reducetis ; ut per vos ei qui vos
pestalis hujus, servala qiianium potui brcvitaie, misil oblaius, ob novum crimen novo pcenaegenere
perslrinxi. Ad conf"talionem quoque ejus stylo punijiur. Indurati eniro cordis impcenitentia, ve-
circa Pelruni-Leoiiis liberius evagato, subjunxi de niam non merelur. Hoc autcm praeniium a vobis
persona (foiiiini papae, de ordine eleclionis ejus, de bonsesaliem volunialis exposco, ut roihi lunc inier
favore principum, dc populorum consensu, quidve eos qui modo quasi sub ducatu vestro militant,
super hoc irrefragabilis omnium religiosorum probat Q. sequi currumjiceal triurophaniis, ei laudes vestras,
aucloritas. imo vincentis in vobis Ecclesiae, prseconia decan-
Opus atitein ipsum prsesumo majeslati .vestrsc, tare. Valete.
forlassis impudenter, offerre, cum nullatenus ora- CAPUT PRIMUM.
lionis jejunse macies mereatur in sapienliae vestrae Anxie te jamdulum, Gjrarde, suslinui, dum ad
, venire conspectum. Scio lamen quia sscpius apud nosquotidie flagitiorum luorum fetor ascendit.et
vos.benignilas indulgentiam parit, quam severilas aures noslras gravior sonus nequitiae ssevientis
exaclissima, pcenam. Qui enim lsviori culpseveniam exasperal. Silui lamen hactenus dum pcenileniiim
negal, causam quandoque gravioris. iniportai. Si luam credulus exspeciator altendo, aul divinae
quid laroen in judicium libeat devocare, non de manus non credo differendam diuiius uliionem. Sed
qualilateoperis, sed deopificis cognoscatis affeclu. nobis circa le divinae longanimitatis et palientiae
lliijus exaniiualionis pericnlo roe securus expono, proponenda exempla, tuque semper eo vchementior-,
nec cognilionem formidans, nec latam ex cogni- in Ecclesiam Dei singulis diebus indefessus perse-
tione seiueniiam. Quia licei rheloricuin cplorem cutor insurgis. Quousque igitur abutere patieniia
formet scieniia non afleclus, si non hanc peritisei Dei ? Quousque mentem luam inestiniabiiis isla
laudera, saltem bonse volunialis gratiam conse- D caecabit ambilio; et a veriiate pecuniae sitis Iiacc
quemur. Sed el hoc ad vos potissimuin deslinari inexslincla praeverlet; nunquid miscram senectu-
raiio postulabal, cum in eani causam cjjncta tem ttiam, et insianlem decrepiti corporis naturali
specialium yllegenlur , quse vobis agenda com- necessitate dffeclum, el hianlis sepulcri claustra
niissa est. Quippe cum ad resisiendum Peiro* nqn yidej? Npn senUs supeieicrcscens circa l&
173 ARNULFI LEXOVIENSIS EPISCOPl. • f76
divinae fonganiniiiaiis atigmcnlitni, seleriiae libi>iA rares, sednt inde conquireiidi pccuniam dttcerelur
damnalionis supplicia cumulare , ul nulla janin occasio, ct advcrsus male suspicaiUem popiiliini
excusatio divinam rnrnuerc valeat ultioneni? Totuss ' mendax excusUio non deesset, diim qusesila recon-
exsecrandi cOrporis lui labor el otium, tola repfo-r- ditur. Dicebalur nd opus Ecclesiav poslulari, quid-
baiae mcniis aslulia, totum ih hoc detestabilis vitae e quid nd tuain ciipiens avariliam exigebas, el diiin.
lempus impensuin est, ul miiitare pro Ecclesian untim de pluribus, de maximis minitnum impen-'
videreris, et comra Ecclesiain diroicares. Nunc c disses, volebas ut erogasse pariter omnia xrede-
autcm manifestavil Deus consilia corriis lUi, ett reris.
tenebrarura tuarum abscqndila revelavil; ne dtibiaa . Ubi igitur tali In episcopatum sorte provecluses,
exisliiiialione de te diulius hominum judicia fallc- insolentia, qtiain ante paupertas represserat,efferri
renlur. Patet te prodhorein Ecclesise fuisse, ctijtiss ceepisti,-petulaniia, quam. privalus exercere non
te simulaveras esse palroiiiim. Palet te venatoremr| poleras, bonos quos libuil inseclari, rapinis et exa-
tanliim fuisse - pecuniae, qui venator consjiluluss ciionibus exinanire provinciaro : judicia sola mu-
fueras aniniarum. Sed quoniam animalis es homo,, ncrum compqratione formare, comniutare rerum
camosus perinde et canialis, quae Dei efaul perci- omniuin slalus , nobilium labefactare forlunas;
pere non potuisli, el invisibilia ipsitts conspicere>B '' nepolibus iuis, quos natalis soli finibus eariem quae
contempsisti. Ne vero ariversum te hunc animii" te causa depiilerat, rertim tradere stimmam, et
lemerilate potius quaii) ratione videar suscepisse; digiiitatibus Ecclesiae sublimare, quasi Plaloneiiv
sermonem, placel operum luorum mihi seriemi scienlia, Caionem moribus, Scipionera genere su-
cxplicare , quibus possis hominibus conlempti- perarent. Quos illilteralos quidem el ad res illicitas
bilis, - angelis exsecrabilis , Deo condemnabilisi iinpiidentius ehTuentes, obscuro loco natura pro-
invcniri. duxit. De quibus, ne nova cxtra ordinem suraatur
Qualis igitur a primo ponlificatus tui tempore oralio, dixisse sufliciat, avuneulo dignos esse ne-
fueris : quid in principio orienlis in Ecclesia lem- potes, quos libi cum nalura consanguiniiatis, lum
pesiatis egerig,quibus eani poslea operibus infesian-e > cducatio, lum quod a le sumebatui- exemplum,
iion cessas, ordine tfansigelur. PiaUereiindus cstt Titae siniiliiu.iiiie coiiforniavit; ui a natnra prin-
igilur orlus degener, palernaeque domus famiiiaris; cipiuni, ab educalioiie proinotio, ab exemplo am-
inopia, qux le toiius nalalis Normanniae finibtts; bitionis, avaritix', libiriinisqiieducerelur aucloriias.
abegerunt; ui ad ignoiaegeniis liinina peregrinus,, Reliquis aulein Ecclesiae dignitaiibus et berieliciis,
et mendicus aslares. Taceo ignobiles pueritiae . quae in unum coacervare non poleras, eisdemque
quaeslus, ignominiosam adolescentiae famam, ju-< csiiferre, qni pecuniosior, is dignior babcbatur.
venlulis avara commercia, ne aurcs eorum ad quosi Non atiendebaliir honesias, sed manus oiuistas po- ,
iiaec scripta venlura stint, luse sordibus inconii- tius cxspeclabas. Basilicarum dedicationes, bene-
iienliae siraul et avaritise polluantur. Venio ad virilis diciiones altarium , sacerdotum conslilutiones,
aMatis tempora, sub quibus te in episcopum non codem quo caetera more traclasti, ui plane nihil
vita probabilis, nou praecedens deliberaliq, sed faciendum pulares, quod noivalicujus cmolumenli
-casus nririnxii, el caecarnroex pneceileniediscordia auspicalio praevenirel. Nullam virtutibus gratiam
inentium inolus impellcns. Dum enim adversum se rependisli, nullum quoque supplicium vitiTsirrogasti,
cligentitim mnltitudo divisa consurgeret, diversa- neminem ad vitae innocentiam inforraasii.
sque personas alteriius postularci assensus, in le Si quis de incestu quolibet sonus emersit; siquls
voces oronium forluna converlil : non quia in le. adversus iinraundiliani exarsit caslitatis amore, in
satis coromode provisitm Ecclesiae crederetur, sed sileiititnii le cohibente redactus est. Eiigolisriiensem
ulexilum qualemcunque tumullus offenderet. Maltiit abbalissain quidani luus archidiaconus gravidam
le scienier indigiium pars utraque excipere, qtiam pravo fecil accessu. Porro facinus ingravescentis
praevaluisse pars altera videri. Redit in mentem p-p uteri lumor exc.edens, et naturalis effectus apefiiit..
mihi miserabile illud nefandissimiimque spectncu- Quod duiii propler insolentiam criminis, divinila-
Ium, dum le prser.urrenlem multitudo reliqua se- tisqne conlcmpliuh ciyibus incredibile videlur, par-
queretur : et lu cleruin quadam celeritate prscires ad turienlis abbalissae gcmiins, ei novi parius cre-
calbedram, ne revocala raiione stolida mulareiur pundia lidem fecerunl. Universa igitur civilas ad-
impulsio, ctitii alii quidem trahi soleant, el ple- miratione perculsa est, qua cogiialum impaiicntia,
rumque compellanlur inviti.Ea die de Engolismensi qna lemerilale conceptum, quadenique iropudentia
Ecclesia veritas ci misericordia rccessil, dolus iro- , posset esse coropletum, quod homo ahiinarum cu-
pietasque successit, rerum stalus in deteriora slos, episcopalis octilus, Ecclesiae cohimna, spon-
rautatus est, nitorem suura singula perdiderunt. sam Domini, Virginum ejus matrem atque cuslo-
lmrainutus esl eniin decor el culius Ecclesise.pcriit dero, non compcllassel verbo tanlura, sed opere
ecclesiasticiordinisvenerabilisilla religio;principum polluissei, et cubile pntris aninio fornicamis in-
reverenda severilas, populique lattriabilis honestas trasset, eanique Deo, quse lioniini quoque lam con-
inieriii. Ecclesiam quidem episcopalem de roorluis tumeliosa quamopprobriosa esl, irrogasselinjuriam.
sedificasii lapidibus, non ut domiim Domini tleco- Suscital ad vindiciam comes, cui caindein germanus
- 177 TRACT. DE SCIHSMATEORTO POST"MONORil" If"M0RTEM. 17«
sanguis conjunxerat abbatissnm, et cum iii caput A difftisa materics, libera faciiltas, inconcussa fiducia
adulteri ferro pritis aniinadvertere decrevissel, ad non deesset, qusesila el impetrala est EcclesiaeKo-
te, ul canoiiice diclaretur sentenlia, accessit. Rem manse legalio. Angebat te hinc laesa»conscienfne
igitur pniefarturiis, ler vocem in media narratione reatus exuberans; hinc comprovincialium episco-
contimiit vir illustris, qui menlehi suam contem- porum noia severitas, hinc Burdegalensis archiepi-
plalioiie sceleris, liugtiain relalmne fleri sordidam scopi suspecta praelatio, quem loco conlinem lua
judicabal. Explicuil landem remota quadam cir- noii semper opera fefellissent. Arabitio quoque ma
cumtocutione quod cceperat, ul qtiiserpeiilein , quasi quibusdnm sibi conrclala videbntur angustiis,
primasve recondiias ditilitis latere .non susliucl, duin fauces ttias unius episcopalus spolia non im-
inanti tamen nutla recusat utrtitnque contingere, ne plerent. Ac si ergo omnia in episcopalu tuo com-
vel uraltir allcro, vel altero polluatur. Quis digna positio plena firmassel, nihilque novi operis castis
saiis latide efferre valeat qnaitla priucipis fuerit in afferret, elfecisli, ut quinqtie arcliiepiscopalibussin-
prima sceleris animadversione severiias; qtiantain gulari potestaie praeesses, et in ipsis vices Romani
iiltionis exsecutione discretio; qualis in rcferendo pontiftc.is exerceres. In quo quod Romanae Eccle-
inodestia successit? Quis igitur hoe saltem exemplo sia? subreirtiim esl, non credo mirabile, si in tanta
R negotiorum ronlliludine, in lanio pondere rerum
iu
magnum pracsulerigorem jiislilia: noh.exspectet?
Slat in memoria Pontificis digna relatione respon- animus humanus aliquando fatiscat, cuni non sit
sio. Replicabat coraes rem non absqtie tlivinocon- spirituum semper cerla discrelio, per qunm falla-
cium volorum cOmpellainr indignitas, et fectis de-
lcinplu, naturae cohtrariarii", saeculoque mirabilem
la-
centigisse; quara divvnaeetiam religionis ignara bitus commodelur assensus. Nec iiiconsiderate
geniilitas suprCmopiuiienriamsttpplicio decrevisset. men, quantum humana pQltiit ralione perpendi,
Tu vero praiicr aetatis tuae debitum.praeler ordinis. commissa tibi est quaesila Icgalio. yEstimabatur
el episcopnlis oflicii dignitaiem , singula verba quippequod in episcopum non sortis evenlu, sed
lasciviore pfosequeute cachinno, le sane simplici- ratione promotus fuisses, Nec verisimile videbatur,
taiem principis noti salis admirari posse dixisti, quod in eleclione lua clcrum, principero, popultim,
quod nailurae cnnlrarium dicerei, sseculoque niira- in examinatione tua coepiscopos, archiepiscoputn
bile, qttoid ile viro femina concepisset; sed inoppo- ejtisdem caecitas iinpliciiissel crroris. De operibus
sito slare niiraculiihi, si de feniina virum conlia- qtioque luis, nihil adliuc quisqtinm Romnnus au-
geret imprsegnari. 0 stupenda menlis obsliualio! dieral: qivc finiiimis ct reniotis, hiz quidem astuta
o delestabilis iinpudentia linguse ! o digha deposi- (P,dissiroulalio, illis vero locorum distanlia nuliateiius
lione responsio! Exspectabalur ut adversura faci- csse nota sinehnt. Ad sutnniam, ne veriloii dero-
nusexardesceret episcopalis inriignalio, sed eiquasi gelur in aliqtio, inerat libi circa gerendas res nota
sahe litteraruro scientia
graiulanier lascivia senilis arrisil, elquOd gravilate discrelio, qtiam plurima
, eensoria puiiire senieiuia debuisset, nbva Proteus confirmarel, et ulriusqiie facnndia sermonis orna-
auctorilate firinavit. Non poles excusare quin populo rel. Quae quidem, qttoties si non zelo charitatis
divina gratia largilur ingraio, in leslimoniiim ju-
dederis ceiiam siinilia faciendi licentiaro, cum sin-
stae daronationis adjuncla crediinlur. Duin igilur
gnlis ex ore luo pendeniibus, novum facinus et Hftiiiaiiiis sollicitudinis suae ponrius alten-
nec verbo nec pomifex
ignotum, opere condemiiasli, sed deret, te in oneris sui participalionem gralulanter
quasi iicitum arridenlis facie pra;signasli. excepit, quem ministrum lidelem fore credidit, et
Quis igitur animi compos ex hoc reliquas luse prudentein.
mcntis el vitse.partes manifesto non teneal? Nun- Ab ind.e igitur inconcussseprserogativa potestatis
quid cnini -si quis in majoribus inlemperans* et artnatus, libera in Ecelesiam Dei facultate grassa-
petulanlissimtis invenitur, a roinori criroine tem- Us es, singnlorum vel depopulando quidem, vel au-
perabil? Quid ila? Quoniam qui ab inceslu sacri- jQ gendo subslantias, infunis sumnia, summis infima
legioque non abstinet, is ubi luxurise flamma, vel commulando , ut plane quasi fortunarurii auclor
avaritiai salis incensa est, fornicatiohe simplici, existere*s,quem de stalus sui qualitate vel laudare
vel rapina, nec corpus inquinare, nec manus iin- possent omnia, vel causari. Ab inde tua diffusiori-
plere cunclalur. Quid ad lioc? Quia qui alieni cri- bus spaliis effusa cupidilas, copiosam rapacitali .
iiiinis tion offendilur spurcilin, sed exsullat, itl in suae maieriam non defuisse gavisa cst. Quid crgo
propria voluntnte non damnabit experttts. Quid manifeslas exactiones ? Quiri faroiliaria ob pericu-
igilur ? Nunqiiid si in sponsam Domini zelare, si lum juslitiae suscepta dispendia dicam? Quid gene-
ipsius divinitatis injuriam vindicare sprevisli, circa rales synodos, quid fatigatas venerabiles ex remola
luendas homiiiuro nupiias negligenler egisse con- regione personas edisseram, ut concilio praesidens
vmceris, et ipsormn injurias noncurasse? Exstat generali aniplitudinero luae.poieslalis gloriabundus <-
ipsiusiestimoiiium verilatis in simili. Non differe- inspiceres, et ambitioni salisfacjret contemplatio
tnrqiiin fial in arido, quod in ligno Viridi fieri subjectorum? in tjuo opere quam perversa fuerint
lcstinatur. oinnia promplum est intueri. Ad hoc enim concilia
CAPUT II. celebrari sancloriim Patrum sanxit aucloritas, ut
Atlbx-c aulem, ul bis cliam opeiibus exerccndis inde vlrlutum doctrina, malort|mque corieclio prai
179 ARNULFI LEXOVIENSIS EPISCOPI 18)
veniret, et velut exercilus sui facultate conspecta,, A stnn, perpetua daranaret obscnritas. Susceplis lluquo
ipsam se pleuius Ecclesia mater cognoscerel, ut ad- firicisacraineiitis, ubi novus civis insilus est, factus
versum vitia severius insurgendo, insianliurn bello- dignilate Romanus. Cumque ipsi numcrosaro pro-
rum triumphos posset confidentitis auspicari. Te3 genietn series successionis afferrel, dum « genus et
vero ad hoc ea convocasse quis dubitat, ut cupido) formam reginn pecunia donat, > allernis malrimo-
animo tuo, et libidini dominandi morera gereres;; niis omnes sibi nobiles civiiaiis ascivit, machinante
ct ciira satielatem discretc singularum causarumi jam humani generis fiosle ut quasi quodam veleri
lucra non praestant, ipsam plurium muliiititlo con- fermenlo, tota Romanae sinceritatis conspersio cor-
gregata conflarct? Proh dolor, et miserabile caden- rumperelur. JGx hac ilaque diversorum gcnerum
tis Ecclcsiae (leirinieiituin ! Videre mihi videor, lei niislura, Girarde, Petrus isle Itms exortus esl, qui
quasi lauruni pingnem in sublimi synodalera callie- et jtidaicam facie reprsesenlet imaginem, el perfi-
dram insedisse, dispositosque inferius Calbolicos> diam volo referal et affectu. ' ,
ex ordine Patres quiriquid in cansis conscia veriiatis1 Porro ipsiiin a cunahilis, ab ipsius nutricis ube-
prtrtendat oraiio, pari despcralione languentes, sub> ribus, apostolalui praesngapaientuni deslinavit am-
incerto ruentis senleniiae fltieluare. Malos vero> bi|io; atque post priina lilterarurn rudimenla do-
quanto impudentius quidem, tanto animosius in- ceudum delegavil in Galliam, ut illius regni beue-
sislentes efferri, quos polliciti vcl collali munerisi volenliam ipsi mortiin, linguseque conforinaiio vin-
confideniia suscital. el inducil. Quod non sinequo- dicaret. Tolitis igilur annis pueriliae sttae, ut bonc-
dam indignalionis molu mihi mente reformo; dumi siius iiihonesia dicanlur, ad otnne se quod alteri
iiitehiperaniise luae recordor impensum, quod ad collibuissei cxposuit, meluque Roniani nominis im-
decorero Ecclesiae noscitur insliiutuin. Pervulgatus pnriiiniis exaclor, alienis adolescere non refugit
cst conciliorum honos, et dignitas abrogata, quibus expensis. Et lainen bacc aliquanluluro moricstins ex-
te praesedisse conslal, et nova genlibus Romauo acta sunt, dum ipsum disciplina scbolaris inhibet,
more decrela formasse. Super quo graviier indi- et qnotidianse praepedil inslantia lcciionis, et quse-
gnaius, feslive siraul ethoneste senex Venetensis datn criroina naturalis impolenlia removet ab setate.
illttsit. Is cum ad quodriam coneilium liitim inter At vero postquaiy adolescenlia ef peccandi facul-
coepiscopos vocatus adessel, pastoralem virgam taiem, et lkentiam fecit libcrius evagandi, si qua
rudem et incomposilam praetuljl, indumento veteri, superbia, si qua petulauiin esl, tum vere ipse su-
quod inttlia jam scissura rupissel, ainiclus. lnterro- perbiis et pctiilans omni intempecanliae sese snlis
gatur igitur cur in lam vili et irrisorio babilri pfo- Q | impudeiiter addixit. Profecto cum tn his operibus
cessisset, libertale conscientiae munitus: i T/ale nec Deum dignatur revereri, nec liomiiiem, tanlam
inquit, concilium talis decei ornnlus. • sibi suscitavil infjmiam, ut ejns ortu, ambitione,
Qualis ab iniiio pomificalus ttii exstileris, minus viiaque praecognilis, ipsuro esse Aiiiichristum uni-
pleno, sed veraci scrmnne digestum est; nunc vero versilas gentium passim crederet, et ptiblice lesta-
quid egeris dum adversus Ecclesiam procella lenipe- relur. Augcbat fidem, quod ex Jmlseis orlus; quod
slatis insurgeret, consequenler adncclendum est totius mundi dominium Romanaesedis auspicabalur
obtenlu; quod vitiis dediius, infamiam nulla virluTe
CAPUT III.
reriimeret, et quod infinitam patris cl avi pecuniam
Cum sublalus e medio bome memoriaepapa Ho- deinceps possessurus csset. Ipse aiitem adeo hujus
norius, terrae corpus, co?lo spiritum, sua singulis nomiiiis gloriabatur ojiprobrio, ul eiiatn ruina orbis
ilehila resignasset, eique successione digntim ca- non embescerel appellari. Testis est Vizeliacensis
nonica subrogassel eleclio, Ecclesiam Dei Pelrus ille " Ecclesia, apud quam dum veteres ad innovandum
Petri-Leonis invasit. Placel hoc loco mihi ulriusque ipso audiente diruerenl oflicinas, ad conlemplanrias
personae describere qualitatem, ut de duobus si- p.ireium ruinas sese duci propensius exigebat. Per-
milem similis elegisse proberis, et cupidum cupidus *" cunclalusque cur id videre lani sedttlus exoraret;
adorasse. Parcendum tamen est obscenitati verbo* quoniam magnarum me, inquit, rerum ruina dele-
ruin, dum Pelri vila narratur, et reruin veriias ser- ctal, eo quod orbis ruina futurus esse praedicar.
roonum pallianda decore, ut honos hahitus bone- Posl bsec habilum quoque inonacbaius excepil, ut
slati legentium vidcatur. Libet igitur prseterire vilia meniis ovino velaret amiclii, opprobria vitae
antiquam nalivilatis ejus originem, et ignobilem prseierilse Cluniacense nomen obnuberct, et virlulis
similem prosapiam, nec judaicum nomen arbitror exislimaiionem boiorum socieias quaesiia referret.
opponendum, de qulbus ipse non solum maleriam In quo eliaro ad haec quse in fuluro sibi mens prae-
carnis, sed eliain quasdam primitias ingenili con- saga spondebat, Cluniacensis Ecc.Iesisevenabatur
traxit erroris. Ipse enim sufliciens est et copiosa auxilium, eo quod inter Ecclesias Gallicanas nulla
materia, neque quidqiiam domui ejus ipso lurpius sit nomine religionis illuslrior, nulla consilii discre-
vel esse vel fuisse conjeclo. Cnjus avus citm inaesti- lione prudentior, nulla promptior ad obsequia cha-
mabilera pecuniam raulliplici corrogasset usura, rilatis, nullius in gerendis rebus auxilium vel
susceptam Circuracisionem baptismalis unda da- promptius, vel eflicacius esse potest. Reversus de-
mnavil. Pudebal eum impotenliae susepotius qtiain nique Romam, illi venerabilium seliiorum sacro-
erroris, ne geuus ejus infidelilaiis opprobrio confu- sancto convcniui, annilenle patre fiatribusque,
ISl TRACT. DE SCHISMATE ORTO POST IlONORli II MORTEM. «2
conjunctus est; et carditialis factus, honoralus no- A Profusa vero convivia lanta libidinum spurcitia
raine, lituloque ditatus esl. Nullus qttippc forlassis sequebalur, ul ab ipso passim quidquid occurrerei,-
nd aures sumnii pontificis infatniae Pelri fumus adireiur. Sororem Tropeam (sed nec dici fasest!)
ascenderat, eoqtte lanli viri sublimiiaiera singuli "bestiali polluisse narratur inceslu; et ex ea abo-
reverehtes, sanctis auribus perturbare turpia refor- minabili prodigto eosdem suslulisse filios, quos ne-
ntidavit. Sub hac igittir iguorantia, dum iu ipso potes, nepotum paler, filiortim facitts avunculus,
monachalis habitus, duin sacerdotii sncramentum, sic nalurae jura confudii, ul eosdem sibi invicem
dnm parenlum vis allenditttr, exceptus esl sub Pa- fratres faceret el cognalos; jam nec Juriaeusquidem,
iruni sjleniio, non assensu; quibusdam palriae po- sed Judaeo etiam delerior. Nulla sexuum, nulla loci
testalis limore vel amoro silenlibus; quibusdam vel lemporis, nulla professionum. Sed haec silere
vero sperantibus meliora de reliquo. Quoniam ha- decentius, iie si haec ipsum indifferenter excepisse
bita-inier bonos convcrsalio quosriam qnidem corri- protulero, honestius potuisset silentio praeleriri.
gil et emeridal, alii poenam ex trangressione limeii- Sic actum domi, nec.ab eisdem legatipnum tempore
les,-necessitaiis absti ietitiani conveiinnt in siuce- temperatum. Ut enim lurpiora praeteream, circum-
rum.volunlatis affecluin. ducebattir puella, cui in fraudem videntium adole-
"
. Deinde ad diversas paries functtis legationis ofli- ' scenlis speciem vestis et lonsura conferret, qu;e
cio, cupidilati suae potius quam jusiitiae salisfacere singulos aesttis toleraret, singulos solaretur affectus.
studuit, adeo ut illi ea lantum bqnos cxiius lia- Eo gratior, et quasi quodam novitatis affectata mi-
buisse negotia viderentur, quae merces adjecta, el raculo, quod dum virum facie, rcliquis mulierem
marsupii pleniludo subsccuta probaret. Ubi ergo partibus exhibet, uterque sexus ipsi in eodem cor-
nitllis interveiiienlibus causisj nulln rapinae praesta- jiore videbalur exponi. Teslis esl Montisjiestilani
balur occasio, lunc exaclio blanriitiis, vel comini- populus, el circumjecta provincia se vidisse. Al ne
natione plena non rteeiat. Bina singulis diebus satietatem praeslaret identitas, quaerebanlur el
sumptu plurimo couvivia parabanlur, lamusqite aliae, quarum ipse nocturuis fungerelur amplexihiis,
ciborum luxus el superfluiias eral, ut ad exquisitas quibus ipse se papain fulurum in ipsa turpi com-
ferculorum varielales, sollicilari plerumque figulos mistione jactareU Mullaein Galliis sunt et Aquiiania
«porteret, et ignotae comppsilionis nova vasa for- civitates, quae id apud se diclum cerla fide lestan-
inare. Doccbatur elenim figulus amphoras figmenlo1 ttir. Gralulare, iuquit, in tanii te viri devenisse '
plasmare mirabili, quibtis ad siinilitudinem solii per complexus, quem papam futurum" lolus orbis ex-
transvcrsum medium discrimen inesset, stalusque r speclat. Nunquid aposlolalus gradum.Petre, tibi lalis
superior reposilis escis, fumum per modici oris re- conversatio promiltebai ? Nunquid dispensaloreg
spirarel anguslias, inferior veropars cancellalis doiins suse Christus Ecclesiae sponsus ei defensor
arcubus undique perforala prunas cla^uderet; qui- boc verbo docuit, vel moiistravit exemplo? Estgte,
bus thuris copiam tantliu sollicitus minister infun- iiiquit, sancli, quoniam ego saneius sum (Gal, iv).
derct,. donec cociis cibis odorem ipsum transferret Qui igitur successurus est Chrislo, oportet eura
cocus ariifex in saporeni. Qiiae profeclo gulosilas1 sicttt ille ambulavii, el ipsum ambulare. Si quis
nalurain prorsus humanilaiis excessil. Ilumanoruni. aulem post ipsum ilurus esl, abnegel semetipsum,
quippe senstium^percFptiones naturalis raiiocerta i el tollat crucem suam, et sequatur ipsum (Mallh. xviU
lege discrevit, singnlis singulas reruro qualilates > Crucem vero non tollit, nisi qui castigans corpus
assignans; uihilque confuse alicui comraune cuini sutim, et in servitulem redjgcns (I Cor. ix), in
aliodereliquit. Hic vero dum tbtiris odor Irnnsfertur' coinessatioriibuset ebrielatibus, in cubilibus el impu-
in epulas, quori odoralus esl, guslui viudicatur, L diciliis (Rom. xm), legem Dei, nequaquam dissolu-
litque in reruin qualiiatibus ignota confusio, et int lus, excedit. Ipsum non sequittir, nisi qui divinis
sensuum perceplionibus communicalio non naturae. inleiiitis operibus ascensiones in corde suo disponit,
Quod divino etiam «on potuit carere contemplu,i D donec de virtute in yirtutem videaturDeus. Tu ver»,
dum in hoc ardenti gulae peregrinus sapor exqui- Pelre, cum de vitiis casu continuo devolvafis in
rittir, quod sacris adoletnr allaribus, quod ad si- vitia, et signalum super le lumen diviiii vultus ob-
giiiini Deitalis in Clirislo praesaga trium Magorumi lenebres, deformala jam divinitatis imagine, e|
devotio praesentavit; quod soluai utrius legis tem- ipsius simililudine flagitiis offuscata, qua lemeri-
pore de lerrenis rebus gratum Deo esse ei fuisse: late Christi successor esse praesumis, cujus prius
creditur holocaiisluin. Taceo qnod haec cffusio nnni similitudinem non assumis ? nulla eniiii conventio
apud diviles laritum, sed apud inopes fiebat Eccle- Christi ad Belial, iiulla lucis ad lenebras conimuiii-
"
sias, quibus postea id luere multis jejuniis et algo--- catio, .
ribus oporteret. Ciimque pauperes episcopos, velI CAPUT IV,
abbates profusioribus quara domi didicerat, vexas»• Hic esl ille, Girarde, hic est ille luus papa, quem
set expensis, in ipsa ecclesiarum ornaraenta satisi recipis, qttem iiniversitati fidelium solum decens
impudenli sacrilegio grassabatur, utplane sponsami caput assignas, qui sponsus Ecclesiae, qui Chrisli
Domini spoliare, suisque privare monilibus ausui vicarius, qui Petri successor, vitae forma fidelibus,
icmerario vjderetur. grejcm verbo praedicalionis inslruat, et istius scili
TP5 ARNULFI LEXOVTENSISEPISCOPl tSl
ccl operalionis exemplo. At vero quis sit iste qitcni A adverteret : neque qiiidquam cejnslibet lacdibus
reprobas, consequenler altende. Si genus ejus re- ipsitis praelalio derogaret.
ccnsita nalivitate disquiritur, fidelis natus ex fl- Postremo si non ille hiimani generis perfiJas .-ul-
delihus advertetur. Si parentuni" in ipsius educa- versalor in Pelro Leonis Ecclesiae Dei praeslruxisset
tione vel doclrina consilium, til babilaret in doroo iitsidins, riulla jaro post papam Honorium de suc-
Domini omnibus diebus vitae suae, et viderel volu- cessione quaeslio superesset, cuiii vir unicus unicae
ptatem. Domini. Si pefsonse qualilas : ut prius ha- dignitali divina jam viderelur providenlia praefor-
biiudo corporea describalur, virslaturae mediocris, matus. Ipsiim enim hoc divinilalis consilio talem
qtiem nec abjectum breviias, nec immaneni reririat consiat esse ptasmatum, iiirium adversus Ecclesiam
immensae quantilalis excessus. Apparct in oculis vis hujiis persecutionis insurgerel, csset qui se tem-
ejus et vullu robusla siroplicitas, cl quae caslilatein pcstali sui securus opponeret, el inler fluctus peri-
aiiimi probel verecundia faciei. Quaeprofeclo facies clitnnti naviculaesubveniret. Cumque ipsum ad hoc
tania digniiate resplenriei, ut et ipsi quaradain re- ontis omniiim pene conscientia dcslinarct, ipsc sibi
veientiani ingerat iiituenti. Ei quoque banc inter j.im arieptaedignitalis locum neqiiaquam viriebatur
oaetera munificeiiiiae suae dona specialem gratiam n explere. De se enim cilra suatn credere facultatem
vis divina largila est, ul omnes se videntes man- judiciiim sapienlis est. Qtiod ipse de se salis eviden-
sueta sibi benignitate conciliet, et dilectionem solo tcr edocuit, dum ipstim eligenliliin corona clauderel,
itanciscatur aspectu. Ipsius etenim oculis divinuni et ad apostolaltis fasiigia vocaretur; instabant prc-
quiddam superna bonilas inspiravit, qtiod pleiium cibus, et reclamantein lacrymis obsecranles, injecla
gratias, quod reveretuia digntim, quod bonori con- pluviali reniienlein manibus etiam coiiipiiineijatit.
gruum generaliler arbilretur. Vox blanda; sed noii Cnmque ipse injeclani sibi vestem secundo (ut aitinl)
in nimiam tamen resolula molliliem, ul et suavitaii lotis viribus obsistenrio rupisset; illique iiibilominus
favor, el ntagniludini non desit auctorilas. Contiuua inslnndiim credcrent, si quid sauciis elcctionibus
vullus alacrilas, ristis in sermonis excursu saepissi- creditur, limuerunt, ne inter mantis eortim tanta
nitis, tanta lamen habilus honeslalc, ut verborum relttciaiione et compressione fatigaius obirel, et
vultusqtie possil augere, non minuere dignitalem. suffbcalam singtillibtis aniroam proiinus exspiraret.
Quod quidem eo magis allicit intuentes, quoniam Manibus igitur, donecmodicum respirarei, inliibilis,
id in ipso quoddam illius aelernsejucunditalis vide- dura lerlium ex longinquo pluviale requiriltir, inter
tur initium', cujus eiinvin ipso corpore quasdaro exi- rorantes atlliuc lacrymas, el eruinpentes usquequa-
stlino primiiias accepisse. („ quesiiigulltis, sic affatur aslantcs .' Experiirefiiislans
At si viiac consideretur integritas, et a primis negolium exclusa animoriim affeciione traclari, ne
annis sub examen omnia rediganlur, nihil deforma- charitatem zelus alierulcr Impcriirel, et geae.rale
tum criroine, niliil iiifainia condemnatum. In eo coiiiinoriiira>odio familiari, vel gratia in opposituin
cnim nil illiberale pueritia, nil adolescenlia fltixum, verlerelur. Saepius eniui praeoccupatas inenies fallit
nil juvenlus infanie, nil virilis aelas edidit inileco- affeclio, ul et dignos odia reprobeui; el inriigni
i iim, Inconcussa fides operalioui bonae furidamcnla suggerenle graiia praiferaiiiur. Qtiain quidem gra-
pracstruxit. Consilio providus, benignus alloquio, liain in boc vires sibi video vindicasse praccipuas,
facundia celebris, quam ncc verborum fastus ela- ubi soh obtinere debuerat expcusapari lance ratio
lain, nec miilliiurio facial elfliieulem. Tanturoque nieritoriim. Nam tibi me pari volo contenditis tantae
apud oinncs bonaeexistimal:onis servabatur et gra- praeficereriignitali, profeclo non obtinet examinatio
li-ae,ut quori alias pcrrarura est, esset ci antc ele- meritoruin, palamq.ue pra;valet inJulgciiior gratia,
clionis ejus tempora nullus hostis. Ctbi, poiusque qua; rae vobis nunc et haclenus in impcrfectls operi-
laiila sobrietas, ut illis noti fastiriiura, sed abstinen- bus acceptabilem praestat. Per quam etiaui oliui
liae niodiis lermiiiator assislai. Veslitus autcm apo- huic sanclo me voluisiis inesse consonio, qttem rie-
stolatus lempori sane conveniens; quem nec pro- 1D jeclum iinferitis longe moriim qualitas araovissct.
fessio clcricalis excluderet, carditialalus dignitas Quem tainen lociim etsi vir nullius virluiis lemiisque
1:011horreret. Quibus enim inpraesenliarum vestibus scicnliseiraplerei, veslra infirmiuiiein iiicam sapieniia
induatur, jam non ex ipsius pendet arbilrio, seri supporiabal, quos ejusdetn solliciludinis idem Domi-
Sancloruro Palruin anliqua conslilulione decteiura nus in eadem patiiatc fecit csse ministros. Veruiu,
. .• non ....
est. Prsedicla vero cardinalatus dignitas, ab ipso oportel nuiic ex mcnii-, ex graua judtcare, nec
iion irapctrata quidera, sed ob vitae mundioris et graliosum laiituin, sed et dignum consliluere saccr-
scienlise plenioris merilum, uliro data. Cujus mti- dolem. Hic enim iiulluiii capielur ex parilate sola-
neris sic gessit ofliiia, ul suis ipsum laudibus am- titiin, ubi consortem muneris prserogaliva siugulnris
pliaret. Fiehat honos titulis suis possessoris ill.i- excludit. Excludalur ergo bcnevolenlia.el persona
slrior, nec lantum propria, quanium adniiustraiio- coroparetur oflicioad quod vocatur; vila probabileni,
nis suae gloria praefulgebat. Adeoque caeteros egre- sdentia prseditum, celebratum fama tantus honor
^iaepraerogaliva bonitalis excesserat, ut nec resiare exposcit; ut ipsi divinum fayorem probabilis vita
'locusMnviiiiaeviderelur, eoque plane quisque suos conciliet, gerendorum fnciillalem scientia conferat,
ad icqualitalcni ipsius aspirare non posse conalus ct nominis celebiilate claia comparelur auctoritas.
185. TRACT, DE SCHISMATE ORTO POST HONORH II MORTEM. 186
Quales ex hoc ipso ntiniero promptiim esl invenhi. A delis poptiltts invenirei. Supcr quo siipremuro sibi
Qttis ego sum, sub cujus arbitrio rerum sumina in le constiluil Ecclesia sancta consilium; ul tua
versetur? Qnis, inqtiam , ego suin, qiietn papam regatur providentia, tuo adnilenle studio liberctur.
•Roroa salutel; qui non inlei- primos dunlaxal, sed Aluil hsec le, el cuin in aliquo tui non egeret, ex-
eliam priinoriim primtis assigner? Indigntvn qui cepit, ul in suroma iranqtiillilate suis eriucaret ube-
- praificii, afllcit injuria diguilaiem. ribus, et proprio fbvercl amplexu. Nuiic muluuin
Talia diceiitem, et adhuc dicturum plurima si posiiilal, et suoriiin repetit prsemia-meiitorum, ut
liceret, boe sermone coelus assislenlium desperaltis scilicet in necessiiate subvenias, et ojipressse prae-
excepit. Excusationtim dispentlia periculuiu iinnii- stare subsidia non recuses. Nunquid matreni cla-
neits, elarliculu's necessilatis excludjt. S;at enim in tnanlem non.audics? Nunquid non solaberis deso-
insidiis leo paralus ad praedam, occasionem, sicut latara ? Nunquid non exaudies exorantem ? Nun-
ct ipse nosii, praesiolalus a puero, ciijtts isinori prae- < quid poslulatam manum labenli coram le non por-
veniattir. assultus, si non impetiis obititidaUir; iiuila rigcns sustinebis ? <
jam libcrtntis spes, niilla prorsus boncstatis disci- At vero' praclendis ex intlignilale lua subterfugii
ptina relinquilur; antiqtia Ecclesiae Romanae dig- causam, quasi nos pfurienliamtuam, etsingularium,
nitas occidif, ipsitis gloria commntaliir opprobrio, paiiiitni vitae luae meriia nescirerous. Profecto si
et formidaia cxtremis hoiiiimim polestas vertitur in le dignuni crederes, hac ipsa aesiiinatione videreris
coiitempluiri. Si enim esi ille, sicut equidem esi, indigiius. Dicis quoque nullum sperari hic ex pari-
vilaconteroptibilis, et 'pollulus infamia; reslatutcon- lalit solatium, quasi ab inferioribus consilia, etobse-
tempiura potestas ipsa coiilrahal ex persona. Qtiis qnentibus auxilia neqiieanlezliiberi. Nunquid illitd.
eniin bonus subesse nOn recnset iufami? Quis ad praecipuenobis ontts incumbil, cum velut in humano
honesialemcoarctari inboneslioris arbitrio uo.iirefu- airpore, is qui praesidelcapitis formam, nieinbrorimi
let? Si<autem lioiior iste rite deferendus est digniori, reliqui siinililtidinem geranl,. ul qui praeest njitum
profecio apud oranes ihliuilorum criminuiii Pelri adbibeal, difftcullales expediat obseqiientium labor?
praelatio nos condeirinal. Argueiiiur riiiniruhvde no- Revereris etiam pudore laudabili subire larilae fastigia
bi» lurpiora eonlessi, qiiani de ipsofama vulgaverii, digiiilaiis, in quam suprema regni. el sacerdotii prae-
si nobis ipse qttasi riignior anieferlur. ^stimabitur rogativa inirabili foedere copttlala .conveiiiunt. At
eliain non displicere nobis, quod nec in altero nos nos, non ad honorem te, sed ad periculuin potius
damnaiiiiis, sed ei suslinenles, crinten consensus invitamus. Nec enim sumus ignari, quid adversum
incurrere, et rei verilatev et existimatione publica (C nos ille adversarius machineiur. Jam stringit gla-
convincemur. Fuil'tftiil bacteiius haec Rontana.Ec- dios, jam sagillas acuil; nec viam sibi - ad aposlo-
clesia capiil Orbis.peiics quam conslaniissima fitles, lalutn paiere, tiisi noslri sanguiiiis effusione conliriit,
supremapotestas, honestas incomparabills, iiicon- Qiiantumcunque tamen discrimen nobis moriis ira-
eussa severiias, gerendorura sunima riiscretio, et raineat, iiialuinitis sanguinis noslri mercedem de
notatoti mundo .pielas viguisset; fuit, inquam, fuit mnnu divina requirere, quam de manu nostra san-
haec olim terror improbis, ;bonis in tranquillitate guis Ecclesiae requiratur; qtiamvis le morlis sociutn
praesidinm, in necessilate refugium singtilare;acujus quseriihus, imo volumus etiam pra-cursorem. Expo-
iiitegritaleminores Ecclesiaevires sumereni, et velut natur jiigulus tuus sicut noster ad victimam, neque
ah illaesocapile meriibra saucia suaesortirentur inilia enim fas est, ei qui dedit negare spiritum, cum re-
sanitatis. Nunc atiletn instal et a fide discessio,et poscit. Si quid igitur le matris desolatae calaniitas,,
anliquav desolalio potestatis, et omnium bouoruni; siqtiidiniindansassistentiumflelus; siquisiillitsbone-
ejus casus manifeslus apparet, dum homo peccati, slatis aroor, si quid virlus Obedientiac movet, ac-
perditioais filius revclatur, ut adverselur, et extollat quiesce. Si acquiescis, exliibemus obsequia; si re-
se supra omne quod diciiur Deus, dut quod colitur, cusas, exigiinus de inobedienlia poenain. Eadem
ut in.lemplo Dei sedeat osiendens 'se quasi ipse sit 0' enim quae Papae superstiiisest, ipso decedenle penes
. Deus (II Thess. n). Aposlolo ilaque manifeste di- nos praecipieiidi et ulciscendi quoque consisiit au-
cente cognoscimus, quoniam vei ipse Anlichrislus cloritas, donec alius inducalur.
esl, vel iii ipso nobis ahtichrisli lempora prsepa- His diclis, parabant excommuiiicaiionis promtiU
ranlur, cujusidem prseambulus et roinister eroergU. gare senlentiain, allalum iiilcrim ex longiuquo p)a~
Ecce eiiim jam jam intrusiouis suae comparal adju- viale prae manibus offerentes. Q.uid faceret? teniaret
tores, el cohspiraia in; Ecclesiia Dei factio convoca- ex fuga subsidium? Al illutl continua' senioriini co-
lur, .qunhi illi genus, potentia, jafgilio, promis- rotia claudebat, Postularet inrincias? sed quoroinus
siones, et scelerala dudum conjuraiio fcederavit. impeirarentiir, dilationem rei instantia Petri nia-
Destilutas paslore lupus oves aggreditur, et va- cliinamenta riegabaul. Negaret semper? At illi gladiot
cuam sedem primus properal usurpare, qttod subro- spiritus iroininehant, an.athematis paenam proiinus
galo pastore praesumcre forsilan npn auderet. Non inlenlaiiies. Dum ergo sibi videlur inter gemina»
enim nisi cum abest Moyscs, vitulus conllatur a mortis conclusus angustias, alterique eorum lego
populo. Ad quori taroen si ipstim postea lemeritas necessitalis obnoxius, discrimen periculi corporalis
ambitiosa compellerct, salteni quem sequefetur fi- excepil; quia dum respuit aiialhcroalis exj>enriSCIK
187 ARNLLFI LEXOVIENSIS EPISCOPI I8S
lentiam, insidiis, imo potenliae sese Petri-Leonis A et extra urbem usque"ad fines lerrae lota jam fere
objecit. In eo autein quo ordine sequenti dic Petri Palrcm 'confilerelur Ecclesia. Sumpta igitnr ex
processisset inlrusio, non diulius imniorabor, quam Magni Leonis papae decreto senlentia, ubi se par-
ui dixerim virum lurpem, fcedalum infaroia, publica tium vola diviserant, visus esl illis jure canonico.
exisiimajione damnatum : poslerius a et pa- prseferendus is, qui majoribus sludiis juvabatur
reniibuscsse promotum. Adte poiissiinum, Girarde, et meriiis. Qua nimirnm raiione cum in papam
revertar, ul quid egeris orla tempestate cognoscas, Innoeentiuin inspirante Domino convenissent, ipsi
et atires tuae corum quae male gessisli conlundantttr < statim rie obedienlia lua, el debita stibjeclione scri-
audilu. psisli: poslulasli lamen ipsius honorari rescriplo,
CAPUT V. et niuiius legationis habilae coiifirmari. Visum est
Nuntialo in Galliis scbismate, riuin pro partibus Simoniacum, favorem tuum redimere legationis
vario favore mtilti inulia loquuntur, fide'isque po- oflicio : el cuin ipse partes illas visitare sub eoricm
puhis ancipii rapialur errore, priraus regtim Ca- lempore Jecrevisset, nullus locus poterat sub ipsitis
tliolicus princeps rex Francorum Ludovicus occur- prsescmia resiare legato. Neque enim legattis prae-
rii, Is vocalis episcopis, el oronibus qui probalae re- seiitis pcrsoiiac, sed absenlis explet obsequium.
ligionis in Galliis habebantur, convocato etiara R Jamque lanlus ad Romanas aures malae atlmini-
clero regnique majoiibus, couciliiim staluit gcne- slralionis luae clamor ascenderat, ut esset de eo
rale. Cumqiie se Pelro-Leonis ob sua et patris obse- quod olim itnpetraveras poanitcntia major, quaiu
quia faleretui' obiioxium, riihil taraen super hoc cel- ut modo resiiluereris affectus. Tulisli repulsam gra-»
siludiiii regi.e volitiiatrjgare. Episcopis el patribus vilcr, el muiilala polenliae luae cornua doluisii.
qui ex inouaslica religione coiiveneranl, onini tra- Atque inferioribus anlea modo factus infcrior, et
diia po.c.-laie, ut eis, el in eos omnis diflinitio vclui in senectute repulatus inutilis, consueti beie-
conferreitir; co quod penes sanclos episcopos Ec- ficii fineni, rapinae ralus injuriam, lemerariae stte-
clesiae dispensatio toln consistit: et abbates, quos census es uliionis 'affeclu. Quoiiiam dum rcpulsi
diviniiatis conieinplalio recrcat, divina latere con- miiiislrat iracundiae causas : et innaia dedignalio-
silia non creilitur. Cui concilio quoiiiam interesse, neiri parit elatio; addidit arobitio coecilatem, quae
Girarde, lion poleras, cum lilicris, tuae dcformitalis quidein res cum otia hesciant, el a suis effectibus
iroaginc consignatis nuntium destinasii. Ulramque vacare iion possinl, conleinptum jara susceplse par-
le novisse personam, et eleclionis ordinem plenius lis dcdjgnalio fecil, indiscreiionem ccecitas operala
exquisisse, procul dubio ctim Innocenlio papa stare Q ( esl, temerarios ausus iracundia praeformavii. Sprelo
jusiliani, eoquod plane vir cssel boticslatisa'egregiae; igitur eo quod recte susceperas, et indiscrete con-
e ipsus el ctio prima tempore, et a praecipuis Roma- versus ari aliud , leinerarie prioribus coniraria
nae Ecclesiae fuerai celebrata personis. Porro Pe- concepisti; factttmque esl quod in rebus saepe con-
trum per opulentam nianuin Caiiieriram posterius lingil buinanis, ul ciren rero propensius affeciatam,
ustirpasse, virum adeo vita reprobatum et iioininc spem praecipitem desideria concepta firinarenl.
iil si ipsuro ciiaro quariibet eleciionis forma defen- Misisli legaium Roraaui, qui eidem quem jam devo-
dcret, promnveri lanieii vitae qualiias, el infamia veras Pctro favorem luum venalem, pro munere
iniiiime sustiuercl.Til tibi, et tuae legationi subjectis legalionis offerrcl, el similem sibi ministrum do-
ratiim forc; idque cum Lugdunensera, tum Vien- mino fcederarct. Expleiuro est sine difliculiaie
nensein Ecclesiain, tum loiaui fere Italiam ab ipsis comineicium; el.dum te coecitas indiscreia con-
urbis mrenibus excepisse. Aderant autcm ibidcui ducit, niinislruro le schismalis addixisti, ui inulili
veuerabiles quae Romae fuerant sub eadera leinpe- privilcgio donareris. Formata csl tibi, sed inanis
s<a<epersonae, quaererumscriem plane cognoverant, nova legatio, et quidquid ab Alpibus.iisque ari fines
pracsertim quae oculaia lide singula percepissent. Occidentis inierjacei, luae dilioni sed ineflicaci
Il.tbebantur quoque super hoc ipso el aliarum quae D ' donatione subjeclum est. Et ne excedenti ainbilioni
iioi) adeianl ultio delcgala lestimonia; siraul et per- luac forlassis anguslior praediclorum finium prae-
suasiones pcrsonaruin, quas spiriium Dei habere scriplio vidcrelur, adjecluin est, ut ubicunque
c rta fides esset, cum tot hominuin sensus in calcaret pes luns, ibi esset legatio lua. lnvenisti,
c:iudein foiie confluerent volunlateui. Sictil eniiiv Girnrde, hominem de alieno munificum» sed si rci
UDI bonoruin fidesest, sic ei spiritus unus: malo- frucluin diligenler aticndas, dunj libi rescribuntur
inm vero spirilus muliiplex, el volunlasauibigua. maxima, minima recepisti. Nihil enim libi Pelrus
- Tanriem ergo favore divinitntis roultis lacrymis impendit, nlsi quod nec ab ipso, nec ipsins poiest
imploralo, dum utiiusque personae merita et pro- nomiiie possideri. Implevil tamen aures ttias spa-
sequenlia partes studia confcrunlur, inventus esl liosisas circumscripta terrartnn ,. ct cupidiialera
Petrus indignior adeo, ut ex ipsius comparalione luara rei qualitas acstiinala solo slalim gaudio sa-
alieri pcrsonae Jrrogari gravis injuria viderelur. liavit. Sed ambiiionem tuam dignissinius exrepit
Studia vero partium lanla dividebal imparitas, ui eventus, dura munus inulile priroa slatim rerum
Pclro nondum exlra urbis moeiiia quisquaro favor, cxpcricnlia deprehendisti. Emissis igilur ex orani
iilicruin infra urbcro quidero pnrs potior clegisset patie cursoribus, cocpisii principes sollicitare Dni-
189 TRACT. DE SCHISMATE ORTO POST HONORHH MORTEM. 190
timos, eos scilicet qui rei nonduro cognita veritate, A domesticos pafietes debacchari. [Pictaviensem co-
neutrius adhuc parlis nomine nitebantur. inilem naclus erroris socittm, et schismalis arijti-
CAPUT VI. lorera; quem etiam Piclaviensis episcopi catbolici
De circunweniendo autem rege Anglorum Hen- senis negata deposilio, et contra sacratissimos
nco praecipue laborabas; et quia cauteriatam con- eanones non exaudita petitio, indignatum pariter a
scienliam habens, principi catholico et sapienti de catbolica repulit unilate.
suscipiendo Petro-Leoriis mariifeslc suggerere non Haecsunt, Girarde, quae pro Ecclesia et adversus
audebas, ul neuirum suseipercl mirabili solerlia Ecclesiam sub inilio lempestatts egisti, quae licet
suggerebas, iia tamen ul in Pelrum tua aliquanlo rudi forsitan et inculto sermone narraverim, solain
proclivior oratio viderelur. Renl stare sub dubio, saltem sequi potui verilalem. Nihil enim scripsi,
inttltos ulriusque partis esse fautores, festiuassa quod non vel ipse cognoverim, vel auelore probabili
quosdam qui jarn multa poenileniia ducereiilur: ROiihaberem, vel quod sallem fama publica non
1-eiri Leonis in civiiale inexpugnabilem esse po- alliiiiiet, ul proinde non minus aliis probabile vi-
lenliani, praesertira qui munilionibus maxiniis, qui deatur, cum ipsi lot testimonia suffiagentur ad
pecunia pluriraa, qui denique parentum inultiluriiiie . fidem. Jam vero si recte propositae parlitiohis
niaxinia fulciretur. Asseverare mullos ipsum non B membra recolligo, sola mihi proposili mei superest
justitia, sed polius invidia rcprobalum, eo quod pars exlrema, in qua quibus Ecclesiam Dei moleslii*
perspicax ejus iiigpnium, el aiiiplitudinem aniini, vcxare quidem et persequi non desislis, ex parta
el irrefragabilem poteiiliain reliqui vererenlur: dicendum est. Si quis enim vellel cuncla narrare,
neminem lamen csse, qui posset eum urbis privare nec ad diccndum lingua sufficeret, nec calamtts ad
dominio, penes quatn caput Ecclesiae semper fuissc, scribendum.
sed el denique reversurum fore nulltis ambigeret. CAPUT VII.
Ipsum, el eos qui cum ipso eraut, sufficientes ex Suscepta igilur Petri-Leonis epislola, ccepisti per
proprio, el oranes ad apostolalura perlinenles civi- fines Aquitanise discurrendo pristinse praedicationf
les rcdditus oblinere: non oportere ipsum ad alienas luse praedicare contraria, Petrum scilicet Leonis
inspicere facullates, nec ad invertendum qtiidlibet Anacleti noroine, sed verius Anlichrisli, papam
rei famiiiaris inopia coinp'ellendum. Si susciperet esse; cujus qtiidem apostolalum (sedes principalis
alterum, onerosum sibi, et suo regno fore, et qudd exciperet, et lotius civiialis obedieniia confirniaret.
regi est eliam damno rieierius, dedecus adfuturum, Alterum civilate pulsum cum paucis fauloribus
si pars altera praevalerel. Nihil esse imporlabilius sine cerla sede vaganlera avertentem popttlos, et
indigenle Romano, sub cnjus sis arbilrio conslitu- ab Ecclesia separantem; quem nec Calhedra Lale-
tns. Dissiroularct igitur, et reruro exiius potius ex- ranensis agnosceret; ncc ei obsequium Romana
spectarel; quam sera prx-cipitem sententiam poeni- civitas exbiberet. Quenv papam credere similis
lentia subsequatur. Uiilius enim esse sine disjien- araentia videbalur, ul si quis carentem regno re-
dio declinare peticula, quam cuin gravi dispendio gem dicere, deslilulum principatu piincipem ap-
ipsis uliro periculis obviare. pellare voluerit. Quasi modo, Girarde, juslitiae loca
Agnovit rex sapiens lalenlera in sermone serpen- prsejudicent, et jus digiiilatis perimat ijlius civita-
tis asiiiliam, et venenutn sub mclle recondiium, lis egressus, et velut solius populi Romani favor
quia "scilicei ista non bona fide consulentis aniroo omnibus fere populis debeat anlererri. Nunquid,
mandaveras, sed fallentis, ul domino papa prius euim ipse Laterani resiriens, in illa beati Joannis
. quaiibet arle frautiiilenter excluso, ari Ioqueuduin ecclesia priricipali Chrislianissiroum principem Lo-
pro Petro libi commodior aJilus appareret. Faci- iharium consccravit iu 'regem? Nuuquid ipsum et
lius eniro ad favendum parli uostrse vacuos vindi- iinperii nomfne, et imperiali diademate renitenlem
camus affectus, quam favore jam parlis allerius solemnitate debila decoravit? Nuuquid ipsum pars
occupaios. Ille vero non dissimulahdum, sed Iabo- D magna nobiiium, el totius populi conscientia co-
ranlis Ecclesise necessitatibus adjuior ultroneus mitatur? Nunquid eidem urbis babilalio, el ingres-
credidit occurrendum, ne persuasione tua probare- sus pro arbilrio patens est et egressus? Quibus
lut acepbalus; et ab uberibus matris suae fieret profeclo si carerei omnino, nulto lamcn eorum
alienus. Rex niaximus, cujus ad jusiiliam omnes posset jusliiise derogari. Sed dum te latens odium
fere principes iuvitantui- exemplo, cujus in pauperes sliuiulat ad vindiclam, linguam mendacio non nega-
niuniffcentiam, libemlilatem in onines, cuncli reges bas, ut vcrba veneno mendacii loxicala, infidelila-
mirari possunt polius, quam velint aut valeant inii- tis vulnere simplieium pectora sauciarent. Circa
tari., Cujiis sapieniiam rcgnum ipsius cl ducatus quod duai tinicitm libi proposilum, unicits urg endi
elsi lale spaliosa non conlinent, sed ad cireumjectas labor, unica lahoris perseverantia constat, lor-
refundilur undique potestales. renies impetus tuos prxverlit modicum vts divina;
Cum aulem, Girarde', regibus Hispanoruro, Rri- primumque de inefficacia speratae poteslalis argu-
tannorumque principibus eadem suggerendo man- roentum accessit, in ligationem versa legatio.
dasses, et speratos fructus concinnala libi mentla- Captus es, et mensibus aliquot reclusus in carcere
oia non referrent, coepisli demenliore vesauia uifra donec quos gralia jircedesiinavcrat, plena verilatis
iSI ARNULFl LEXOVIENSIS EPISCOPI <92
agnitio confirmasset, et qni pritis de rescripia libi A aul regulae vesligia reslcnl. Illis eniin quoruro ea-
legaiione speraveranl, de ligalione postea despc- lenus ardentes mpnasticits on!o frenabal affecius,
rarent. Reserato aulem careere processisli quasi trariila; dispensaiionis occasio licejiliam comparnt
pardus e cavea, ciijus rabie carcere diulius el ca- efiliiendi.*NiliiIquead periculum religiouis efficacius
lenis iiihibita, si forle liber eyaserit, insurgil au- esl, qtiam irreljgiosum sustiiiere pastorem.
dacior, nec eum ulla polest sanguinis efftisio sa- Hic nnieni te, Girarde, convenio, et veleri de
tiare. jEstiinabas aribnc aucioritate lua toium posse aposlolatu paulisper seposita qtiaestione, quasi tibi
praeverti, quod Ecclesia sancia dictaverat, et peucs Peini munere jus legationis accedere poluisset: ia
le rerum pondera ei monienia constare. In quo Jiis operibtis ordinem reqtiiro canonicum. Spolia-
nescio tuamne magis caecilalein vel arrogamianv tns rcbus, sedibus suis : violenter expulsos, incon-
niirer. Quiaqusearrogaiiiia major, quam horoinem venlos, incomiiionitos, absentes qiioque, niillo le-
penc solum adversus illud insurgere, quod divina cum episcopo residente, damnasti. Sed ut haeceiiain
proxidenlia confirmavit, "quod oninis religio con- ponamus ordine proeessisse canonico, in aliorum
firmavil, quod omiiiiim regnoruin favor confirma- stipcipositionibnsregnlarem disciplinam, forroam-
vit, quod el ipse quaiiltim sua interest, conlirma- que ratiouis exposco. In illorum enitn qtialibiiscun-
vil? Quae major caecitas, quam ubi nullum Dei que pron olionibus nec jtistiliara, nec umbrani jns-
praecedit, exile horainis succedit auxiliurn, conSra liliae dignosceris at.lendisse.
•Jniversitaiem sperare victoriairi ? Non polesnegare, Blanditur elalis auribus luis forlasse lant.E reine-
quin falsi crimen et inconstaniise siuvul incurreris; moralio poleslalis, qtii hsec pro lua potuisli prae-
levissime transfuga, modo barum , morio iliarum verlere volunlaie. In' quo ne nimjani capias vo-
pariium malcfidus assertor, citjus in singtilis ope- luplatem, quanluni tibi pari.ique luae profueris con-
ribus duplices vias, duplex signal inluilus, et sequenter atlende.' Terlia pars Pictaviensis episco-
affectus meiilis ancipiies, ambiguus manifi-stat patus quem postiisti non agnoscit episcopum, eiqne
aspeclus. Sicul eniin corporales oculos tuos inna- lotus fere nobilium numerus respuil obedire, arico-
turalis quselam disiorsil enormi.tas, ul ari idem que omni conscieiilia reproba.lus abjicittir, ul et
coniuendum mirabili nequeant discordia conve- frater ejus naiuialis excoinmunicalu.m ex boc ipso
niie, sic et nientis oculi dissideut, raiio scilicel et juriicei, nec ulla ei communione j'tingntur. Cnlho-
«ffeclus. licus vero usqiie ad porlas civilatis plena poleslate
Pictavicnsis ac Leraovicensis Eeclesije, comilis dominalur episcopus, et eura niajorespcrsonae pon-
viribus abuiendo, catholicos ejecisti ponlifices, r lilicalis Ecclesiae comilanlur, ad formara beali
alios cxtraordjnarie superponens; quorum alierum Pelri rcliclis omnibus exsuleni prosecuti. Alii ior-
nviims viia probabilem e.l nullartim hominem lit- niees civilatis inhabilant, qui super ollas carnium
lcrarum, el in vulgari eliam sermone ferc prorsus rccumbentes, gentis et loci polius quam aniniae per-
clingueni, Romana Ecclesia ab ej'usdem Piciavien- ditione lerrentur. At Lemovicensis ab urbc sna sla-
sis Ecclesiae reginiine reprobaluin, olim cauonica didunovix iiilerjacente remotus, caslruin. Sancli
dccisione removerat. llle lamen nunc aucloritale Marlialis pro foribus urbis inhabiiat; unrie is qui
sua jura patris superstilis usurpare non rcntiil, sedein sibi caihedrse ponliflcalis usurpal, singulis
quauivis ipsi obligalus filius obedieiiliac vincnlo diehus audire possit campanas in sua Cxcommuni-
lenerelhr.el licet sese tolum manibus ejus, firie catione sonantes. Te quoqtie pastorem suum Engo-
eliain corporaliter praeslita dedicassct. Alier vero lismensis palria minime profitelur ubique, sed et
nec saeculari praeditus, nec scienlia Iitiefarum, fa- ibi iiiulticalhoiicae.partis nomine gloriantur.
mosus apud onines adulter, singnlis fere noctibus Distuli circa extrcmilales orationis hujus de
a dacrooniorapilur, priinumque rie slftlo pfovolu- usurpalione Burdegalensis archiepiscopatus appo-
tus in lerram, horreiiduni clamans per totam diera, nere, ut ex hoc illa effrenis ambitio lua irrefraga-
dohium dorniiens ctiam dicitur cvagari : neve D bili liqueal argumento. Engolismensi Ecrlesise co-
sit circa eortim qualila^em diulius imniorandum, pulalus spiriluali connubio tenebaris, impudens la-
primis ordinibus, nedum sacerdotio, nedum eiiam men noiiiinandi libido coiitemplalione praenOmina-
cjiiscopali oflicio. convineuntur indigni. Sed ncque tse dignitalis jucandu.il; et dum descendentiuin jara
lo, nisi libi coiisimiles, poleras aestiroare condignos, rerura liiarum delrimenla no» suslines, ad coinpen-
nec dissiinilia libi capiliqne tuo Petro membra for- sationem fruslralse legalionis in amplexum quasi
mare. Semper eiiiin propiium quaelibel opera con- dilioris adulierae prorupisti; filiae sponsus, inccslu
fiteniur ariilicem, el in eis voluniaiis eortim vcl mairetn nefario polluere non abhorres.elnionslruin
scieiili.v: velut imago quacdam reperitur expressa. biceps, itifaustum saeculo prodigium non renuis
non cleri prseces-
Quid aulem celeberrima monasleria sanciis abbati- . apparere. Non expetilio populi,
litts exptilsis riesolata. coirimemorem; et subroga- sit eleclio ; sed eliam r.unc excommunicatura re-
tos ad cjusdem solliciludinisonera pretio vel gralia pulans universilas libi, vel pars sallem raaxinia, ,
desiderio
juniores? Quibus adininisiraniibus tanio jain coapere rcfragaiur, in parlem calliplicam multo
monasieria laborare defectu, ut in iis quaesingtilari stispirantes.
nupcr religione pollebant, nulla jam fere virtutis
193 TRACT. DE SCHISMATEORTO POST IIONORII II MORTEM. 19*
CAPUTVIH.. A rarum (Psal. LXXIJ.El Paultis : Deus, inquil, exal-
Age ergo, ul quasi abinitio summa omnium brevi tavileum,et dedit illi nomen quod esl super omne
complexioiie claudaliir, quia ab eo quod exceperas nomen, ul innomine Jesu omnegenu (leclatur (Philip.
rccessisti, temeritatis vel inconslantiae te condein- n). Dices fortassis, jaui implcla quae dicunt, nec
nat. Aut enim huic parti lemerarius consensus ad- obslare hacc quoininus poteslalis Iiiijus imroineat
jiinctus esl, aut cerie nimis iiiconslaiiler ademplus, defeclus. Sed rcgni ejus non crit finis : regil enim
Quod aulem favorenv tuum ab hac parte prima lu- in virga ferrea. Parlem vero noslram, si lainen haec
lit negalio, nullum caecaeanibitioniseEt firmius argit- laniilla cogal exceptio, ril nomine partis uiiiversi-
nientum. At vero id ipstim palliari forlassis aliquo las fere lola vocelur, omnis lmperalor, oninis
conquisiia; faisitalis yelamine poluisset, sed facta rex, onmis princcps, omnis homo denique profite-
inalteram partemnon nisi eadein legatione irope- tur, quicunqtie Clnistiani nominis insignitur ho-
irata favoris Iranslalio omnem tibi copiam defen- nore. Sed ego, si qua fides esl, favorem principum
sionis ariemil. Ad suminam, jam le non illicite so- populiqite, quoS' adliuc saecularis lcnel affectio
lum, sed et impudenler operari convincit, arcbie- compeditos, in lam riivino. negolio negligenler at-
piscopi et opiscopi in eatndem personain factacon- „ tendo. Horum in liocmilii conscnsus praecipnusesl;
fusio. , horuin me movtt, niotura irahit, traciitm lcnet
Hisilaquede te toti riiundo palentibus, qua sal- auctoriias, quibus datuin esl nosse myslerium re-
tem imaginejusiiliae libi nomen usurpas, dum pu- gni Dei, qiiorura in ccslis es9e j'ain ex patic con-
blice suadere pulas, le, elsi non ex scientia, zelo . versalio perbibctur (Pltilip. in). Qu.ries revera
Inmen laliler operari ? Niinqtiid haec opera, le non sunt qui Carlhttsiae perpeliins nives iiiliabitani,-el,
imprtidcnler e.\ simplicilate delinquere, sed impit- qui a Cistercieusi, vel Cluniacensi monaslerio pro-
denier ex airogaiilia conteiniiere niaiiifeslanl? fluentes lucis suae radios- uudique diffudertini. Hi
Impius enim cum veneril.in profundum, contemnil enim a manibus stiis ei animo, saniore consilio
(Prov. xvui). Sallem deficienlia nalurae lege liiem- lerrea removenles, nspera veslc, cibo cuin raro,
bra considera, quia tempusesi fineinriare nequiiiae, tnni arido,.vigiliis, ninliisqiic labofibus corptts ma-
et imiiiles niundo reliquias exspectanli Deo gralum ceranl, ad eam lantum relribnlionem lotis animi
muiuis offerre. Declines ad inlima vullus attelle, viribus anhelantes, qiiam diligentibus se graiiani
et eriormes oculi lui atl. parlem jJiriganlur opposi- reproroisit. Horuin sancta cpnversalio, sermo sa-
lam, ul virieas quam bonuin el jucundum csl in picns, i.i divinis discrelio perspicnx, qiiam deniquc
unum habjiare. Sed quoniam noclurnus bubo, lu- C nulla nubes terrenae densiiatis offuscat. Patiiur
cem riiurnani non siistines iniueri, caecus aures quidem eos Deus molesliis aflici, ui taiiquam au-
arrige, nisi eleasdera insufdaveril obstinatio cor- liim in fornace probenlur, sed ultra eorumnon cx-
dis. Audi ergo cura quibus habites, ei quorum con- crescit lenlalio facullatem. Licet igilur eos arilnic
sortia respuas. Infidelis universilas illa quam se- ex parle rcmoretur inlerris, ul promissas augeant
queris, familia Petri-Leonis esl, nondum fermenlo desideria prolracta coronas, a divinis lamcn consi-
Judaicaecorruptionis penitus expiala. Et Tyrannus liis non credtinlur exclusi: Angeli enim eorum
ille, quero altrix. lyrannoruro Sicilia sustinei, Dio- semper vident fac.iem Pairis (Mattlt. xvni); el
nysii successor, aulae jpsius basres, et ominis, eiiiji.- cos fainiliari sancli Spirilus visilalione faciunt
lus inani regis noinine ; dux quidero antea, nunc illuslrari.lNeque cniin etiam in praesenli,- sua dese-
vero nec dux ipse nec aliud, quia nomen alienum, rit rotributio sustinenies ; juxla illud : Secundum
quod contra jusliliam Tyrannus usurpat, in ipso multiltfdinem dolorum meorum in corde meo conso-
nullateiius obtinere cerlojure firmatur ; huic nu- laiiones inw Iwtificaverunt animum meam (Psal.
niero solus Pictaviensis comes adjicilnr, voluplaliim xciu). Vado emim, inquit,'«( venio ad vos, el gau-
vir, animalis homo, arcana spirilualium non altin- r. debit cor vestrum (Joan. xvi). Quid igitur? frauda-
gens., ob repulsam petitionis illiciiae mancipatus biltir ojieris sui frucm pars elecla quani dico, ct
errori. Sub qua paucilatesi quis saitctain dixeril proraissionem suarii divinilas iramulabil? Absil ? Jn-
Eeclesiaro coniineri, certe non derogata solum ravit enim Dominus, el non poeiiiiebit eum (Psal.
Christi videtur haeredilas, sed penitus abrogala. cix). Horum ergo. meiites promissus Spiritus. san-
Ubi ergo David sancle, ubi lua vetus illa prorois- ctus iiihabiial, quas congrua sibi teinpla parnvit,
sio? Ubi Paiuli?ubi sanctaruin.lcslimonia Scriptura- et eas necessario plena cognitione verilntis illus-
ruin? Ille cnim rex sanctus ex persona Palris ad trat. Quoniam si Spiritus Deus est; D§us autein
Filiuiu : Po«t«/fl,*inquil, a me, el dabo libi genles yerilas, profeclo sub praesenlia Spirilus noii reslal
hasredilalem luam, el possessionem luam terminos ignoraniia vcritalis. Quid plura ? Jani ne sermo
terrw(Psal. n). El alibi : Dominabhur amari usque nosier metas debilae brevitaiisexcedat, pauca de
ad mare, el a fiumine usque ad ttrminot orbis ter- pluribus, minora de maxirois dixisse sufficiat.
19$ ARNULFl LEXOVIENSIS EPISCOPI 196

ARNULFI LEXOVIENSIS EPISCOPI

CARMINA

i. •A El lacil ad mores forma decora


• tnos.
*
SE HAT1V1TATE DOM1NI. Sublimes oculos et acuii luminis ignit
Semper ab rcterno nascens ex tenipore nasci Excellens senstis ingeniiqiie vigor.
Sustinel huinana conditione Dens : Inform.il inentem ratio, facundia iinguam, \
Virgineumquc uierum virlus sacra palris obumbrat, Fecundamque probal rivulus uber aquam.
Qua verbum fierel concilianle caro, Fulget rhelorico celebris scnleniia ctillu,
Conformi soboles patrein matremque figura Allicil haccanimos, auribus illa placet.
. Exprimit, ei speciem reridil ulriquc suain. Res prelium verbis, rebus dant verba decorem,
Sic ejus speciesspeciem esi imitare paternam, Ncscio plus placeas proficiasve magis.
Ut sil eo viso visus el ipse pater. III.
Virgineoque sibi fabricans de corpore corpus DE INNOVATIONE VERNALI.
Humanam ex houiine conlrahii efligiera.- QuidqniJ hieins lanqtiam veleri deforme scnecla
R-xhibet una duas species persona,, Deusque Absqttc decore diu fecerat csse suo,
Factus lroiuo propriuin servat uirique gcnus : Ver novat, atque novo cmripubescenlia flore
Servat enim propriatn nalurac siroplicitaicro Q Iroperal ad leneros (65) cuncla redire dies.
llic in carne Dcus, ciim Dcitate caro. Rupia videbanlur antiqui foedera nexus,
INuncoinmiscentur, nec eiiiin confusa resolvit Convulsusque odiis ceriere-sanclus anior.
Vel carnein Deitas, vcl caro mista Deuin. Visa elementorum communio sacra revelli,
Regnal ih assiimpla Deitntis gloria carne, Et fcetus eariemvelle vorare suos.
Nec inajeslatem camea vela gravanl. In vetercmque pari ronversa furofe lumullum,
Virgineaque fide veterem purgame reaium Invisam rebus arcclerare neccin.
Muniinis adventu esl sanctilicata caro Autumnus senior gelide posl creriila spectans
Crcdil el exhibuil mundain dcvolio malrein , Semina, credideral fenus obisse suum.
Magnificalque Deum, mngnificata Deo. Nunc ea sccrefitsmovel ignis cl abdila virtus
Virgiuis inlegrilas salvo fccunda pudore Naturae, sancli conscia consilii:
Concipil, atque virum parturil absque viro. Scniiiiibusque adhibens cansas, et semina causis,
Nec reserai-partus signati clauslra pudoris Ad ccelestesutim docta figurai opus. >
Absque viro genilus, edilus absque via. Sol oriens bilari perlucidus ore reriemptis
Ergo allerna novum foedus commcrcia miscent, Ignibus, asiriciam frigore solvit huiuuni:
El vetus in pacem vertitur ira novam. C Acriamque novo faciem splcndore serenans,
llumanis siquidem blnndo divina favore Purgaium exhilarat lenior aura dieuo.
Occurrunt stabili conciliata fide. Undique sollicitai jtivenem lascivia mundum,
Servus adoptaltir, redit cxsul, cnrcerc clausus Fecundosque aperit prodiga terra sinus.
Exit, eiejeclo poila negata patet. Graniine veslitur humus, arbor frondibus, offerl
II. Geminaro vitis, ager lilia, spina rosam.
ADIIENRICIJH WINT0N1F.NSE.1I EPISCOPUM. Allernanl et opus cl opes elemenla vicissim,
Quod per niulliplices dispensat gratia formas, Seque favore pari maieriaque juvani.
Hoc in le lolum contulit illa siinul : Ergo veluslatem mundi natura reforniaiis,
Conlulil illa simul qiiidquid virttilis habere Auspiciis fertur in sua vota suis :
Humaniun corpus, niensque moderna pplest : Namque voluniatem comitata potenlia seraper
Non aliud cofpus hac riigrittmmente, hec ista Non (66) patitur fruslra qnid voluisse deam.
Mens alio fucrat corpore digna legi. , . Assurgil laetus speranti inuudus el audax
Sic animus membris, animo se meinbra coaptant, In faciem pueri cogitat ire senex.
Ul nnlla sese disparilale gravenl. n Nec redilum meluit vettris trislisque figurae
Namque in regali meiis regia corpore regnat, . Prorsus obisse liiemem, non abiisse pulaus.
Magnaniinumqiie decenl foriia niembra virum. Elalusque novaesuccessu prosperitaiis
Compositi mores habitum faciemque venustanl, Ad votura dictal sacclafulura suum.

(C5) B., ternos. (66) B., num.


«97 CARMlNA. 1S3
_Ergo sibi quarla brcviahdos dcstinal annos, A Tolle dies, nnnosa creant dispendia rngas
Ut tribus cxsultenl otnnia leroporibus'. . Mulliplicalque ciilem muliiplicala dies.
Ne solvalur aquis vel frigore torpeal anntis VII.
Perpeluaque fluanl lempora lempeiie. AD JCVENEM ET PUELLAM AFFF.CfUOSIUS SE INVICEH
IV. 1NTUENTES.
DE ALTERNA TEMPORUM SUCCESSIONE. Occurriint blaudo sibi lumina vestra favore,
Tempora circuitu velcri revoluta vicissim, Et voio arrident intiina corda pari!
Effectus variant restiluuntque suos, Altcrno faiciessibi dant responsa rubore :
Maler hiems palris aulumni semina servnl, Et tener affectum prodit utrinque (67) pudo
Vere novo stabili resliluenda lide, Muttia discurrens ullro cilroque volunlas
Ver mundi slerilis gelida praeeunie senecia - Lascivum nienies foedusinire facit.
Solvilur in felus, luxuriatque novos. Altcrnis radiis oculorum ilamma refulget,
Produclosque fovens blando natura favorc, Perplexusque oculos fcederal iniiiiius.
.lEstivoin formam provehit auspicio : » • ljisae animae proprins qtiasi permm.assc videnlar
Au.lumnrdemum proventibus oninia ccriunt, Sedes, inque novis degere corpofibus.
Cui tolas rcliquus congerit annus opes. " Cpmplexus lacilos aniinorum gratia neciil,
Quod concepil liiems, peperil ver, ntitriil aeslas, , Corporeisque parat nexibus auspicium :
Hic nieiit alqtie suo conficil arbilrio. Procedel feHx duplicato copula nexu,
Sola reservanlur conceptibus apta futuris Concurrenlque suis corpora spiriiibus
Seniina, dispqsilas nata novare viree. Utilis optatos dabit exspectalio fruclus,
Sic abil ul radeat, redil ul Iranseat annus, El laetosparient anxia vota dies.
Praecipitem revocitns praecipilansque rotara. VIII.
S.ic rala pcrpetuos agil altematio raeiiscs, ADLASCIVOS SODALES.
Et veteres renoval inveteralque novos. Mcns mea virlulum sludiis a lemporc priiuo
Iliiiic divina frequens luiiit snpieutia Iiidum, Inslitit jnfames docla caverc vias,
Et varianda movcns invaiiata manet. Scd quo viia niibi securior esset apud yos,
V. Cautiis boneslatis dissimulnior eram.
ADPOETAM HENDICUH. Optabatn crerii similis non esse favorero,
Versus mendicos el Musae.paiiperis ausuni, Noii niihi vera dabat, sed simnlala Venus.
Coniposilasque odi, Caeciliane, preces. Q .Servivil vobis nulu solerlia solo,
lmportuna graves exactio suscilat iras, Pratslringens eqttidem sed meliore dolo.
El geininae sliroulos improbitatis Itabet. Mcns studiosa sua se clauseral inlegritale,
Qui petit, boc ipso slaliro incipil esse rooleslus : Ne virlus faccret disparitasque graveiQ.
Si petai arijuncla qualibet arle, magis. Asl ubi non potuil perfeclio dissimulari,
Arlis enim studiis formata precalio quanidain Seque suis virlus proriidit indiciis :
Contrahil ex fraudis suspicione iiolam. Invidiaestimulis angi slillare veneno
El permisla dolis exactio laedit utroque, In popuios cospil lingua maligna suos.
Fallit el emungit insidiosa rapax. Confiteor placuissc, pudet : quoniam placuisse
luvisos igilur geminala moleslia versus Turpibus, aut propter lurpia, lurpe bouo.
Reddit, nilque sui melra favoris habent. Debueram clare rupisse silentia, non me
Si vis ergo suum Musaeservare favorem, Defunctis tacilo consepelisse melu.
Gratuitis aures mulceat alloquiis. Servii enim sceleri virlus lacituriia, reosque -
linportunus enim esl quisquis sibi postulat aurem Absolvit, si iion indical esse rcos.
Laudibus impleri, muneribusque inantim. - Pars vitii est viiium qttovis palpare favore,
VI. D Nam palpando foves alque fovendo facfs.
AD SC/EVAM, DEANUNONREFORMANDA. Praestal opem tacitam viresque ministrat agen-.h
Scacvasencscenlis (lominaeinarcere riecoicm, Qui lacet, et poleral obvitis isse malo.
El leneros queritur consenuisse dies. Nam virltis vilii nec amal, nec sustinet ttmbram,
Ergo peregrinas exploral sedulus artes, Necluci lenebras contrahil ipsa sua3.
Etspecies multo comparat aere novas, IX.
Nilque redempturo faciem medicamine vexans, SUPERSEPULCRUM REGISHENRICI , IN QUOCEr.Eira'M
Deploral medicas nil poluisse manus. ET CORE'USSEPULTA SUNT.
Non liac Scaeva poiest naluram fallere cura, Ilenrici cujus celebrat vox publica nomen,
Ars delormatam nulla reformat anum. IIoc pro parle jacent membra sepulta loco.
Si vis in lucem faciem revocare sepultam, Qtiem neque viventem capiebat terra, nec unus
Et speciein dominae reddere, tolle dies: Defunclum' poluit consepelire Iocus.

(67) t.,utrumque.
199 ARNULFl LEX0V1FJSSI5EfrSCOPI CARMINA. 200
' - '
ln iria partitus sna jura quibusqtie resignat A XIII.
Partibus, illiistrans sic Iria regiia iribus. % SURCRUCE,EX PERSONA CRUCIFIXI.
Spiritui cceium, cordi cerebroqtie dicala esl Sic crttce lollo ctnccm, moriens de inorte trimii-
(68) Ncnslria, quori riederat Anglia corpus habel.. ' <• [pho,
Pars bona, pars raelior, pars optiina , pars suai Vivificans hominem moiiificatus homo,
[cuique - Gralia mandata praescribit, forma figurae,
Anglis, Normannis, Caelilibusque dala est., Res signo, morii viia, corona jugo.
Hiiic palres, aniinuinque trahens, seri for(e apud1 XIV.
[Anglos(69) . ADNEPOTKM SUUM,CUMESSETAD0LESCF.NS.
. EilUus, hic gladium, sceplra gerebat ibi: Olini me celebrem Norraanhia lola poelara
Qnem decedentem cum nox exirema Novembris Duxit, vixque dabat Gallia lola parem.
Solvisset, secuii prinia Decenibris etim. Allera de priniis me credidit, nllera primum
Deque suis dixii illa, sed isla stiiim.
X.
M-ag|iusubique lamen vario celebrabar honOre,
QUOMODO PACPERlVELDIVITISIT DANDUM. llltistri percgre, praecipuoque domi.
fios simplex triplici ,vitio danuiala decoris . Nunc nova forte novtim. valent fe protulit aelas
Expressit inenteni rupla pusilla veltis. ; Ad forniaro rudibus, invidiamque bonis.
Si quis forte aliquid largiri ctirat egeno, De<pueroqi.ie senem fornmns doctfina poctain-,
Ad paupertatis respk.iatur onus. Iiididil aelati non sua verba luac.
Non elephanlus ei dandus, non Paiihica ligris, Verba senem snpiunt, ipsumi|ue professa Maronem
Non quidquam quod eum cogal cgere oiagis; . Imberbi llOrel pagina eanitie.
JNonvolo quod faciat de paupere pauperioreiii, Ipsa ttios iniraia dies ct verba dieriim
Id volo quotl potius utilitaie piobem. Palluitad versus et mea Musa tuos.
Quid mihi si iniinus bonor illtislravil innnis, Ctiinquc meas solito suinpsissent more labellas,
Cuin meus exsliiKio frigeat igne focus? .. Privavit lingttam voce, maniimque stylo.
. Paoe cibahdus inops, non illudendus bonoie esl Ergo libi Musas sanclumque JJelicona resiguo.
Frigida de vacuo gralia venlre veriit. El dulces sacri desero fonlisaquas :
Coulra divitibus munus quori quilibet offeil, Tu cole quas noslri, quartim retinefe favorem
Fornicl honore raagis, ulilitale niinus. Non nisi solerli sedulilate potes.
Hlustret non subveniat, ne quando probetur < •xv-
Munus quotl tanlum, sed qnia lale fuit. . c . ;-
EPITAPIIICM ALGARI CONSTANTIENSIS EPISCOPI.
Cuinque rialis insil animi donanlis iriiago, Praesulis Algari cineri nalura sepulto
Nec dator affecliim riissimulare quehl,
Nonpotuit meriitim consepelire viri:
Id des quod sempcr videare dedisse libenter, Naro terrain litulis, coelum viiitttibus implens,
Ne parcam prodant dona recisa manum. Dum nobis moritur, ut sibi yivai, obit.
XI. Ipsitm igitur qnia terra virura coeliquc loquuiitur,
E.PITAPIIHJM MATILDISIMrERATRIClS., REGISHENItlCI Consignasse brevi suflicil elogio.
F1LI£, ET ALTEItlUS REGISUENRICI MATRIS. Hunc el Maiiinum meriiorum conscia iefris
<Abslulii, el coeloreddidit una dies.
Regia progenies, slirps regia, Caesaris uxor,
Hic estmagna brevi clausa Matilda loco. XVI.
Virtutum litulis humani culnien honoiis F.P1TAPH1VJM HUGONIS ROTHOMAG. ARC3IEPISCOPI.
Excessil ir.tilier, nii muliefis habcns r , - Iiiter ponlifices speciali diguus bonore
H«c nostraecarnis Hugo resignal onus,
Seplembris decima regno post regna-rccepio,
Credititr aeternum coulinuassc dieni. Consignata brevi claudunlur membra sepulcro,
D Non tamen acla viri clauriil literque poltis.
XII.. Quidquid dispeiisal et compariitur in omnes,
DE EADEM. Gratia contulerat praestiteratque viro
Regis maler erat, elregibus orla Matildis, Fecuiidos igitur virluiurn copia fructus
Exluleratque toro nobiliore geuiis: Fecit, el iillra hominem est niagnificalus bomo.
Sed magis egregia viriuluro laude eoniscans, Tandem post celebris feljcia temporn vilae
Fortunam generis viceral atque tori. Sustulit emeritum flebilis hbra senem.
Septembris decimo sub prima transiil hora, Par, Manine, tibi consorsque futurus eamdem .
De noslra ad verum noete'revecia diem. Sortttus lecum csl cominorieitdo diem

(CS) Duos versus Neustria... cuique bm. B. (69) B., illos.


ANNOD0M1SI MCLTXXIV-UCXC

GUILLELMUS

TYRENSIS ARCHIEPISGOPUS

NOTITIA HISTORICO-LITTERARIA

(FABRIC.Biblioth. med. et inf. Lat., III, 170)

Guillelmus, ex archidiacono (Hist. Lxxi,c. 1) Tyrius siveTyrensis ab annoil74 archiepiscopus (1. xx,
c. 9) in Phcenicia, natione ut videtur Hierosqlyinilanus, sed in scholis transmarinis (I, xix, c. 4) in Italia
litteras egregie edoctus, de quopraeter editores atqne pra: cseteris Rongarsium, consulendus Aubertus
Miraeusin Auctario pag. 61 seq. editionis a me curatae. Scripsit vir cordatus opus eximium Uistoriam
terum in parlibus transmarinis gestarum a tempore successorum Mahumetbi et ab anno 1048, ac praecipue
ab anno 1100 usque ad A. 1184, libris XXIII, scd quorum ultimum vix inchoalum reliquit. Laudatur ab
Antonio Florentino, Jacobo de Vitriaco, Paulo jKroilio aliisque. Prodiit primum Basileae 1549, fol., apud
Nicolaum Brillingerum et Joannem Oporinum, studio Philippi Poissenoti. Deinde ifiid. 1564, fol.,' apud
Henr. Petri, praefixaGuillelmi Yita, curante Henrico Pantaleone, et subjuncta Basilii Joannis Heroidi
continuatione usque ad annum 1521, libris VI, qui viderant lucem separatim ibid. 1560, fol. Denique er
accurala recensione Jacobi Bongarsii, in Geslis Dei perFrancos, Hanov. 1611, fol., pag. 625, sedLoinissa
Hcroldi continuatione. Idem Bongarsius aliquot hujus operis versiones Gallicas habere se testatus est ine-
diias, ab inlerpretibus illis eliam continuatas, et lucem vidit Gabrielis du Preau sive Praleoli interpreta-
tio, la Franciade Orientate, Paris. 1573, fol., atque llalica, Josepho Horologgi interprele Guerra sacra,
Venet. 1562, 4", et Thomasio Baglioni curante Yenet. 1610, 4°. In temporum notatione Eutychium du-
cem seculum, quandoque hallucinari notavit Pagius ad A. 1182, n. 11, qui eliam Hierosolymitanis equi-
libus parura aequum videri monet ad A. 1155, n. 9.
In praefaliorie ad Historiam Guillelmus testatur se praeterea rogatu regis Almarici, ipso Afabtcaexem*
plaria ministrante, conscripsisse aliam Historiam a lempore seductoris Mahumeth usque in liunc annuvt,
qui est nobis ab incarnalione Domini 1184, per annos quingentos septuaginta deeurrentem : prOfitelurque
attclorem se maxime secutum venerabilemSeith, filium Patricii, Alexandrinitm palriarcham, illum ipsum
nerapecujus Annales sub Eutychii nomine habemus. Hocestopus De gestis Orientalium principum, quod
memorat Guillelmus (lib. i, c. 5), sive De ptintipibus Orientatibuseteorum actibus (lib. xix, cap. 15 et 21),
ciijusjacturam segerrime ferri ab historiarum sludiosis jam Bongarsius potavit; neque enim dubium est
plura eum Eulychianis narralionibus adjunxisse. v
.Acta quoque synodi Lateranensis A. 1179 habitae consignavit, ad quam profectum' se narrat lib. xxi,
cap. 26. Cujus, inquit, si quis statuta et episcoporum nomina, numerum et lilulos scire desiderat, relegat
scriptum quod nos ad preces sanctorum Patrum, aui eidem synodo inlerfuerunt, confecimusdiligenter: quod
tn archivo Tyrensis Ecctesiceinter cceterosquos eidem contulimus Ecctesiaslibros jussimus cqllocari. Etiam
hajc hodh? desideramus.

NOTITIA ALTERA.

Gesta Dei per Francos, tive Orientalium expeditionum et regni Francorum Hierototymitani Ht-
(BONGARS,
storia, etc; Hanoviae, lypis YVechelianis,1611, in fol.; Praef., n. XI.)

... Sequitur lotius historiae princeps, doclrina non vulgari, et supra suecu.umiliuu amcena/exnerien-
tia vana, et ex us, acn judicio vir, quantumque judicare licet, vita et ingenio probus, diclione etiam
elegans ^et gravis, Guillelmus Tyrensis archiepiscopus. De parentibus ejus et prima origirie,nihil babeo
dicere. Sed qui Gallum facit Balduinus JC. el qui parentibus Germanis orlum, auclor Vitseeius, praelixae
editioni secundae Basihensi, quas est Henrici Pantaieonis, nullo quod sciam, argumento niluntur, nisi
quod quidam sunt lam.stulte amantes patriae, uteo licere putent asserere sibl quse ubique babentur eitre-
gia. Ipse, opens et lib. xxm praefatione, cum patriat amorem, hatalis soli dultedinem, et patriae calami-
tatem et misenas dicit, cerle Syriam dicit, et de quo agit Hierosolymitanum regnum. Nam ut illius Vila
aucton concedamus quod verum est, duplicem esse palriam, non potest natale solum duplex esse (lib.
XIX-, cap.^). JYondumde scholis redteramus; sed trans mare adhue, eirca liberalium artium delinebamur slu-
ita. fcrgo Syrus. Diserte autem veteres bistoriee Gallicse, quaj hanc ipsara Guillelini exponunt et prose-
quuntur, natum Hierosoiymis dicunt; et fralcr Stephanus Lusignanus, scriptor Historiae Cyprise, Cvpriu»
ipse, eum refert propinquitate attigisse regni HierosoJymitani principes, ncscio quo auctotte; fn pueriti*
vidit patnarcham Antiochenum Radulphum (lib. xv, c. 17), id est, nisi fallor, circa aimvimDbmini 1kMti
t-um divortium mter Amalricum regeni et Agnctem Edessanam celebraretur, in scholis jgebat. etc. (lojl»
PATROL. CCl. 7
203 GUILLELMUSTYRENSIS ARCHIEP. 204
supra notato). id vero incidit in annum 1162- Gallici nostri scriplores ad libri xxi cap. 1 in Francia lit-
leris detiisse operam tradunt, quod verisimjle est. Tum enim civilas Parisiensis,' velut fons horlorum, et
pulcus aquarum viventium, irrigabut universwlcrrw superficiem, panem delicalum, et delicias prwbens regi-
bus : et universceDei Ecclesiw, super mel et favum ubera dnlciora propiitans, ut ait Jacobus de Vitriaco
Hist. Occid. cap. 7, Inde regi, ob doclrinam, charus et familiaris, ul apparet ex lib. xix, cap. 5.
Anno 1167, nisi me raiio fallit, roganle rege Amalrico et aliis miiltis bonestis viris, archidiaconatum
Eeclesiae Tyrensis ei contulit Fridericus archiepiscopus (lib. xx, cap. 1). Nee mulluro inde otii homini
coiiligit, querii ingenium et doctrina, ut principibus comniendabant, ita aliortnii objiciebant invidiae.
Statini enim, legatus de re sumina, imperatorem Constanlinopolitanum adiit, et feliciter consumniata
legatione rediit (lib. xx, cap. 4). Paulo post, anno forlasse 1169 (nam haec in Chronologia accuratiu»
psrsequi constituimus), familiarihvis tractns negoliis, et archiepiscopi sui deetinans indignationem ira-
meritaro, ad Ecclesiaro se conlulit Romanam (eodcm lib. xx, cap. 18). Reduci, regiura puerum Balduiniim,
annorum novem, intillum pro ejus eruditione sollicitus patcr, rex Ainalricus, mullis precibus, et sub ob-
tentu graliae su;fi instituendum el liberalibus studiis iinbjendum tradidil (lib. xxi, cap. 1). Ab eodem
postea rege, de consilio principura, cancellarii in sacropalatio raunere honoralus esl, ut esset, inquil, qui
regiarum epislolarum curam haberet (lib. xxt, cap. 5, et lib. xix, cap. 24, et lib. xxn, cap. 5,- et prxfai,
operis). , . -
Anno 1174, mense Maio, consonante cleri et populivolo, regis quoque, ut nioris est, eonvenienteassensu,
ad regimen Tijrensis Ecctesiw vocatus : decempost dies, per manus Amalriei patriarchw Ilierosolijmilani, in
ecclesia Dominici Sepulcri, munus consecrationis, vi ldus Junii, siiscepit ,'lib. xxi, cap. 9), et anno postea
proximo, idem consecrationis inuiiiis ipse^ ex ofQcio, impendit elcctis Sidoniensi et Berithensi. Anno
1176 funus Wilhelmi marcliionis Moniisferrali, regis sororii procurat (lib. Xxi, c. 15). AnnO'1177,
Romain proficiscitur ad synodum Lateranensem.vocatiis, cujus statuta et episcoporum nomina et titulos
scriplo complexils est, ad preces Patrum qui interfuerunl (lib. xxi, c. 26). A synodo rediens, Hehricum
Trecensera, id est Campaniae comitein, in Orientem magno coraitalu nobilium euntem, reliquil Brundu-
sii (lib. xxi, c. 30). Constanlinopoli per vn menses continuos cum Manuele impcratore movam fech, sibi,
ut inquit, et Ecclesiwsiiw perulilem : et mandata ab illo accepit <ad principem et ..palriarcham Antioche-
iiiim; quibtts exsequendis, cum iv ld. Maias portum S. Simeonis attigisset, Antiochiain diverlil : iisque
coinplelis, pr. Non.! Jul.,"post annum et menses decem ex quo ad synodum profectus erat; Tyrum rever-
sus est (lib. xxu, cap. 4). Ubi paulo posl magistroOdoni, Ecclesiae suae archidiacono, ad Berithensem
coiscopnlum vocato, sacerdotii gradum et poniificaleni dignitatem conlulit (lib. eod., c. 7).
Aroissa Hierosolyma anno 1188, desperatis regni rebus, in Oecidenlero legatus missus esl. Rogerus de
Hoveden eum scribit inlerfuisse colloquio regum Franciae et Angliae inter Gisorlium- et Trie : Interfuit,
inquit, archiepiscopus Tyri, qui repletus spiritu sdpieniiw et intelleclus, miro modo prwdicavit verbum Do-
tnini coram regibus ef principibus, et convertit corda corum ad crucem capiendam : et <]ttiprius hostes erant,
itio prwdicanle eiDeo cooperante, facli sunl amiciin illadie; etde manu ejus crucem receperunl; elin eadem
Iwra apparuit supra eos crucis signum in cwlo, elc. MatlhajusParis addit, Willelmum Tyrensem a domina
papa dlliciiim legationis super negotio crucis suscepisse. Ejus nomen restilue Joanni Saresberiensi, epi-
slola 275, in qua male editum est, Tyrenensi archiepiscopo. Meminif et bujus legationis Giraldtis Cam-
brensis, lib. n Hibern. expugnat., cap. 25, et GuillelmusNeubrig. lib. m Anglic. Herum, cap725. Nist
fortasse alius hic fuit a nostro, ejus nominis tertius, -dequo videbiinus alias."
Sed vitain hujus nostri qui descripsil, praepositarosecundse editioni Basiliensi, sive is Henricus Pan-
taleon, quod mihi facile persuadeo, sive alius esl, non observata nobis bsee addit alfiiinaie. Guillelmum
jam archidiaconum, a purpuratis Patribus, ipsoqueponlifice Victore 1 V invilatum, in schola Romana per
biennium fere, disputande, legendo, et Lucubrando, doctissimi el acutissim: philosophi nomen, cwleraque
doctrinw el eruditionis insignia adeptum: aclum eliam de eo, opimis sacerdotiis cumulalo, inter senatoret
purpuratos legendo : amort auiem palriw omnia poslposuisse: regno labante, ea fama fuisse, ut omnium
acclamatione, ei solx pecunia.sacra ex colleclis facta, crederelur. Friderico BarbarosSw imp. funebrem ora-
tionem persplendidam habuisse Qua; quidem exnminare hoc tempore non vacat: nec tamen lara asseve-
ranter, quamvis sine auctore, posita, prselerire voluimus.
Finemnostri, ut miserabilem, ita commemorabilera, absque scriptoribus Gnllicis ignoraremus, quorum
verba fideliter, quanlum possumus, exposita, adde-e placuit, quia et lucem rebus afferunt, et exemplo '
, sane gravi, vilam instruunt et rara quaedam, nec alibi obvia continent. Igilur, Eratit islo temporein tcrra
utlramarina cterici duo,' archiepiscopi, Tyri unus, aller Cwsarew, non illius quw Phitippi dkitur, sed mari-
limw. llle, Guillelmus vocabaiur, quo hutlus haiebatur illo tempore toto orbe Christiano melior ctericus:
hic Heraciius dicebatur, Arvernus natione: qui pauper clericus in terram ullramarinam ptofectus, forma;
cleganlia reginw matri commendalus, ejusdemppera archiepiscopusCwsarew factus est. Accidit aulem ho-
rum duorum cltricorum tempore, utdiem suum obiret palriarcha Hierosolymitanus.' Vocati igilur in urbem
archiepiscopi ad eleclionem patriarchw, .cum omnes convenissent, adiit ad canonicos S. Sepulcri, qd quos
tpeelabat electio patriarchw, Tyrensis, et hwc ad eos, prwfata venia, verba fecit: t Seniores, in Scripluris
tvperi Heraclium in Perside S. crucem acquisivisse,eamque Hierusalem deportasse; fore autem, ut eamdem
Heractius aller, suo tempore exigeret Hierosolyma, amitteretque.Itaque, per Deum vos oro, Heractium pa-
iriarcham ne dicatis : eum enim si nominaveritis, a regeacceptttmiri scio : scio prwterea eo patriarcha, civi-
lalenx Hierusalem et totam terram amissum iri. Neque id me desiderio patriarchatus accensum dicere judi-
cetis, sed duos prmter nos alios, per Deum, ttgite : quos siin hac regione non reperitis, vobis operam noslrant
polliceinur, ut consitio virorum bonorum, e Francia patriarcham habealis. » hjus vero, canonici S. S. niltil
fecerulit. Petierat enim ab eis mater regina, ut Cwsariensemnominarent,-quemet reipsa cum GttUlelmoTy-
rensi nominaverunt'.:eaest enim in terra ultramarina patriarchw eleclionis ralio, quw et archiepiscoporum,
et episcoporum,et abbatum ': ut duos teganl canonici regique offerant, qui de eis unum capiat : ita, ut si
mane offerantur, .inlra vesperarum signum; sivesperi, post decantatum offteiuin,dicallero, unum rex eligat.
Hanc rationem secuti sunl apostoli, morluo Juda, ul duos legerent, Josephum Juslum et Mallhiam : hanc et
in Terra S.incla adhuc servant. Ita rex elector est, el auem vult capit.
Cum essenl igitur duo illi archiepiscopi regi oblali, Heraclium Cwsariensem re%elegit, pro quo iiialri
intercedenti fidem dederat. In hunc modun faclus patriarcha Hierosolymitanus, Heraclius , omnes tlaliin
archiepiscopos el episcopos ad prwstandam obedienliam evocavit. Venerunt omnes, excepto Tyrensi II1c.
cnim tpmmmcl ll.eraclium Romqin qppellavit, cerlo demonslraturnm se affirmans, tatem eutn, qni palriurcJia
. *
«H)S NOTITIA. 206
esse non deberet Inttrposila appeltalione, rebus suis composilit, trantfretravit, et Romam veiit. Ejut
adventu twtus apostolicus, hominem mttlto honore excepil ipse, et cardinales: neque tanto unquam honore
etericum ultum Romceab apostolico et cardinalibus omnibus affectum meminerant. Voluit et aposlolicus u(
tnissam cantaret; et cardinaies veslhi jussit, uteiad altare inservirenl. Jamque apud apostolicuin tanlum
profecerat, ut si Supervixisset, certa esset Heraclii-, si Romam venisset, depositio. Jain vero referam vobis "
quomodo, antequam Romam appelleret Heraclius, ille vita funclussit. Cum illum Heraclius Rotnam conlra
se abiisse cognovissel,certus se depositum iri, si ad suum usque adventum ilte durasset, physicum e suis con-
venit, quem ut Romam illum sequeretur perpulit, atque veneno tolteret. Id successik Mortuo ilaque archi-
episcopo Tyri, Romani cum venisset patriarcha, ab aposlolico quw voluit impetravit, et Hierusalem rediit.
Qualem autem Roma Hierosolymam reversut vitam vixerit, audile Hwc peccata, has sordes ut Domi-
nus iiosler Jesus Chrislus in ea civilatevidit, in qua crucifixus pro redimendo poputosanguinem profuderal,
ferre ea non magis potuit quam Sodomw olim et Gomorrhw. Itaque civitatem sordida et fetida tuxuria ita.
purgavit,ut de iis qui tempore Heractii patriurchw eanv habebant omnibus, de viris, feminis, iitfantibus,
inquam, omnibus, duo omnino servitutem effugerinl : quorum unus vocabalur Robertus deCorbia, qui Gode-
frido Bullionio in tapienda urbe adfuerdt; alleri nomen erat Fulco Fotie (alias Fiole) qui primus omnitim in
uvbe a Godefridocaptanaluserat. Ilis, cumexcedere nollenl, etmanendi libertdlem dedit, et vitw necessaria
omnia ministrarijussitSaladinus.
Narrationis hujus insignis, quamvis temporibas non satis explicalae (de quo suo tempore videbimus)
Dderiiasserunt, cum eventus, lum scriptores prohi. Eventus : ut eniro recuperata Heraclio imperatore
criix ; ila Heraclio patriarcha (uti erata Tyrensi praedictum) el crux et urbs amissa. Scriptores : Mari-
nus Sanutus lib. 111,parte vi, cap. 24 : Anno, inquit, 1180 palriarcha Almericus moritur, cujus simpli-
citas modicum Etclesiw profuit,: cuisuccessil Heraclius. In ejus eleclione publice dictum fuit: Sub Heraclio
amittendam esse crucem, sicut sub Heraclio imperalore recuperala fuerat : quod et accidit. Paulus ^Enii-
lius, srib finem lib. v De rebus gestis Francorum, Philippo Augusto rege : Sacrosancla crux, velut fatale
pignus sacri regni,jam manibus minus sanctis tractabatur. Exstant illius temporis wquales auctores, sacer-
dotes fuisse fiagitiis sceleribusque obrutos : atque adeo ipsum palriarcham, neque caste neque integre vitant
egisse.
Nos vero ad noslra redeamus. Scribendse historiae consllium longe ante ceperat, qtiam inciperel; et
ad lantum opus neccssaria coegerat. Ccepit tandem precibus Amalrici regis (praefat. etextremo lib. xx).
Traditionibus instructus, et oculata fide; nulla scriptura praedttce. Non legisse studiosum et doctutn
honiinem, qui transfretaverat, et ut tum loquebantur, etiam transalpinaveral., tot de hac via eriitos li-
bros ab iis qui inter viatores fuerant, probabile non est. Ordericus supradictus Vitalis, mullos alios tam
Latihorum quam Graecorum de lam memoranda re traclasse memorat. Nos Graecuro unum vidimus in
Rcgia Bjbliotheca, beneficio lsaaci Casauboni vulgari lingua scriptum, Joanni Meursio crebro cilatum
in Lexieo Graecobarbarq : is autera sacrum hoc bellum (quantura memini) una aut altera tantum
pagella perstringit.Sed neglexisse, et pro nullis habuisse videtur noster, quae et alii olim pracdiearunt,
et nos lanto studio atque sumpttt colligimus. Usque ad regnttm Balduini III regis, quod incipit lib. xvi,
ex alioruin relatione, quibus, ut ait, prisci temporis plenior adhuc famulabalur memoria, narrationem
contextiit : sequenlia aut ipse vidil, aut de iisqui rebus ipsis inlerfuerant, bausit, uli tcstaturipse praj-
fat. lib. xvi; sed et Hb.<xn,caput 24 ait, audita se referre a seiiioribus quibusdara qui constanter assere-
bant se praedictis omnibus interfuisse. Nequeuno spiritu, hoc spatium confecit; bis palam interquiescit,
et velut animani atque animum recipit (illo ipso libro xvi) tanquam certiora deinceps editurus, et absoluto
lib. JCXIIaccedens ad patriae extrema describenda, invitus.
Non imposuisse operi utilissimo ultimam manum apparet: nam et quaedam reperit atque inculcat, qttae
semel dixisse sttlfecerat: quaedam nondicta, leviter tangil tanquam jam explicata : nec tempora ubiqtie
Tespondent. Prsefatione, praesentein tum annum notat 1184, quem lib. i, c. 2, facit 1182, quomodo le-
gendum flne c. 21 lib. xix, ubi vulgo notatur annus 1172. Et libro xxi, cap. 26 ait, Ecclesiae Tyrensi lum
se praeluisse annos sex, quod incidit in annum 1180. Ex quibus, quod jam dixi conslat, saepius diversis
lcmporibtis manufti huic operi adraovisse; et ultimo -loco ei scriptam eam partem quse hodie priraa le-
gitur. Liifiroxxn, cap. 7 et 15, de re loquitur, quae cum scriberet, gerebatur : dicitur obsidere, inquit, et
frequentibus, more hostili, impugnare congressionibus, etc. Opus sive volumen, libris disttnxit, quos ct
iractatus vocat; libros, capitibus. Libros aulem scripsit xsiu, ut ipse auctor est in praefalione : sed-vice-
simum et tertium non absolvisse inde apparet, quod mss. veteres paulo post ejus aetatem exarali, licc
una litterula alter altero plus minusve babeat, nec praeposita libris capitula prater ea quae habeinus
quidquam proniittant. Et cum Gallici interpreles historiam longius, etiam ullra Guillelmi raortem, de-
duxerint, unus lamen Palaiinus Heydelbergensis, nec verbuloLatinum excedit. Nam quid velit Joannes
Herold, non capio, cum praefatione continuationis suse Beili sacri, ait, ad Fridertci II August. excessum
usque, hisloriam suam eumdem Guilletmum perfecisse, magnorum virorum testimonio, juralum. Ea enim
ratione sujierasset vivendo annos centura et viginti, nisi velimus Heroldo dictum Fredericum primtim ,
pro secundoi Ita suffragatorem fortasse haberetP. /Emilium, ut stalim dicemus. Illic igitur substitit, ne-
gotiis avocatus, et morte praeventus; animo tamen pcrsequendi, propositum habens numerum etiam atigere-
librorum, praquantitate, inquit, occurrentis materiw: cum antea constituisset languorem patria?, et suo-
rum ultiroos defectus non attingere (pra-.f. operis et lib, xxui). Qui quidem lib. xxm in-Anglicano Canta-
brigiensi iegitur jiinclns vicesimo secundo, exscriptore judicante unam istam aut alteram pagellam, non
esse proprio libro inscribendam. Annos complexus est fere centum, id est, ut postea exactius ipse com-
putal, octoginta qualuor,(praefatione). In veritate quaerenda diligens, palet ex lib. ix, cap. 16,17, 7, 20,
18. In dubiis suspensus ct religiosus, patet lib. xxn, cap. 5 fin„ 8, 25, 27 fin., et lib. xx, cap. 20, alibi,
Ilaqtie et recentia, utad qhortrm inquirehdam veritatem teinpus defuerit, dubie refert (lib. x*n, cap. 19,
etc). Generajia persequens, specialibus non roultam dat operam (Hb. xvii, cap. 24). Occupationes excu-
sat publicas privatasque, si quid forte excidit quo lector offendatur (priefatione). Tolo denique opere,
quam promittit praefatione, et ostentat, modestiam, prudentiam, pieiatem, prxstat. Heraclium patriarcham
sine odio memorat, fine cap. 4, lib. xxn. -'<.>
Iniquior forlasse videatur Guidoni Liziniaco, comiti Joppensi, quem postqunm imparem viribus et pru-
dentia dtxisset, hominem vocal incognilum, indiscretum et penilus inutilem (lib. xxn, cap. 25 el 27). IJl
alia vera siht, ut non sunl a vero multum aliena, incognituhi non debuil diceie quero ejusdem libri cap.-i
dixeral salis nohilem, Hugonis Bruni lilium : cum et llugonem Lisiniacensem, et Hugonem de Lisiniaco,
cognoininalum Brunum, commemorasset lib. x, caj». 19, et Hb. xix, cap. 8, cum eadem familia. An-
507 . tfUILLELMI TYRENSIS ARCHIEP. 501
tiochiaeprincipem (TedissetRaymundum Piclaviensem, cx ultima Anglia petilum (lib. nv, cap. 10, 20, iV
sed de familia illustrissima dicemtts in Genealogico, si Deus vilam. Certe virtutibus imparem oneri tanto
fuisse, et illi experti stint miseri, et nos ex ipsa historia discimus. Verum, ei ct cum hoslittm viribus et
cum domesticorum invidia decerlandum fuit. Alicnum hominem regis sororium, postea regni procura-
lorem, et landem successorem, indigne ferebant regni principes, cunvet nobiliores el prudentiores et
ditiores eliam in regno potuissent l-eperiri, ut ipse inquit noster lib. xx, cap. 1. Notat Jacobus de Vi-
triaco, diu in regno versatus, Histor. Hieros. cap. 72 novos illos Syriaeindigenas, quos dictos Putanos ait,
hi eos qui de longinquis regionibus causa devotionis aut ad eorum subsidium advenissent, non solum
ingratos, sed multifarie molestps exslitisse. Experli eorum invidiae aculeos, et perfitliae graves ictus, roa-
gno cum Reip. tum regni ipsius damnoConradus iiuper,, et rex Ludovicus ad Damascum (noster lib. xvn,
cap. 5 et 7). Experlus et Fiandrensium comesTheodoricus (lib. xviii, cap. 18). Neque omnijio domesti-
corumille in exteros animi motus, sirie raliorie est. Yidettir-enim indignum ut qui tota vita sua regno
militantes, irifinitps labores pertulerunt, ab ii» qui recenter advenerint tantorum fructus laborttm colli-
gentibus, negligantur, ct spe remunerationis excidanl. Ipse Tyrius, lib. xvnr cap. 7 : Sic vos, non vobis.
Sed haec alterius loci quaeslio est. Hicvero Dei.^tdhiiremur providentiam et justa judicia : qui, cum
perdere meritissimo nostros constitttisset, Guidonem illis regem, media pelitum Galliar, e summa Picto-
num nobilitate : cum tempore eodem allollere res Saracenorum, Saladinum e pulvere excitatura, terrse
filium, sed virtutibus omnibus absolutissimum, principem dedit. Sil itaque nostri auctoris^vel amore et
miseratione patrise excusatum, si quod fuit in Guidonem oriiiini : qtiod nec laluit fratrem Stephanum
Lusignanum, ordinis Praedicatoruni.qui Historiam regni Cypri edidit, primum Kalice, deinde Gallice. ls
odii causam ascribil, ipsee Guidonis posterilale* propinquitati qua regni procere»noster Guillelmus con-
tingebat, quibus ille successionem regni alienigena eripuisse videbalur. Idem Stephauus alia, tanquam
scripta Guillelmo, recitat, quae nusquanl legimus : alias parum ipse litteris erudilus, aut lectione doctus.
Tripolilanum aulem comitero, Gttidonis acinulum, laudibus noster eflert, passim : lib. xxur cap. 9, 16,
29, et lib. xxm, cap. 1. Sed el Manuelem imperatorem Constantinopolitanum cum affectu memorat,
lib. xv, cap. 25, et lib. xxi, cap. 12, et causam aperit, cum ejus in se beneficentiam praedicat: lib. x»,
cap. 4, et lib. xxn, cap. 4. Vere enim ip-semetde Saladini virlutibus : Nullo aiio hodie visco, subjectoruiii
tliam quorumlibet aliorum homiimm cvrda magis solent principibus conciliari, nihilque atienos animos tna-
gis obligat, quam munifitenlia. Haec et peccata quamvis- cminenlia, operit; • ' et virtules etiam latenles
aperit. ,
Hanc verohistoriam laudal, qui vixit anno 1450, Antoninus Florehtinu» archiepisconus, tit. 17, cap, 9r
§ 5 et 12. Dominus, inquit, Guilleimus archiepiicoput Tyrensis in Chronico, et alibi ejus ipsissimis verbis-
ulittir: quod et sa^.pissime,tacilo nomine, qui ejus aeiali proximus fpit, Jacobusde Vitriaco. Sed lit". 16,
cap. 15 princ, quem auctorera citat, Guilleimus, est Malmesburjensis, cujus verbis subjicit et nosiri
ipsissimas voces, quae leguntur lib. 1, c. 17. Paultts jEmilius, gravis auctorrJ5e rebusFranc. lib. IVet v,
nostrum non semel appellat, nomine pontificis Tyriortim, verbaque ejus adducit. Sed lib. vi qua; tradi a
illius temporis auctore, de morte Friderici I imp. scrup.iluro mihi et dubilationem quamdam
Tyrio dicilExcessit
injiciunt. enim J-Yidericus imp. anno 1190 proxime quiriem aclatem tyrii: sed nos, non super-
asse scribendo Tyrium annum 1180 antea firniaviiiiiis. Latebat in bibliothecis iEmilii tempore Tyrius,
nonduiH typis editus : ilaque incidisse illtun in hujus ab alio coniinualam Historiam, quales Gailicas
habemus aliquot, probabile est, quam lolam pro Tyrii legerit, babueritqiie; et
....operein longo fa» esl obreperesomnum.
Blondus in ltaruin rcrum explicatione Guillelmum citat, scriptorem, inquil, Gatticum, lib. IV, dec. n; sed?
et f.uillelmuiu saepius nominat, alium a nostro, eodem el praecedenti libro : itaque dubito. Caetera, bonus
el neCessarius auctor Historiae, salis in hac negligenter versatus est lilondtis : quod solens iis qui com-
plecli omnia, et generales, ul vocant, conscribere historia» aggrediuntur, fraitdera lectoribus titttlo magni-
' iico facientes : quosambo ut fugiant adolescentes, suadeo; legant cum altenlione et judicio, alii: ne, dum c;c-
cum caecus ducit, in foveam incidant.
OpHSpraelerea Guillelmus noster composuit, cnjus non jwssumits jacltuam non aegerrime f^l-re histo-
riarum studiosi, in argumento obscuro maxime, nec'ullius diligentia scriptoris illuslrato, «ujus
Ad nos vix tenuis famm pertabitur aura :
De gestit Qccidentalium principum : lib. l, cap. 3, sive, De prmeipibus Qrienlalibm et eorum actibus,
lib. xix, cap. 15 et 21, a lempore seductoris Mahumel, usque ad annum Domini 1184 (praefalione). Quin-
gentorum septttaginta annorum seriem complexum (praefat. et lib. i, c. 5) ; vel quingentovumsepttiaginla
et septem, ut lib. xix, cap. 21, qua; varielas quod supra dixi confirmat, non recognilum auclori hoc i.o-
struro opus. Hlud vero, eodem Amalrico rege instanle et rogante, et cxcmplaria Arabica minislrantj,
absolvil (praefat. eadem, et lib. xtx, cap. 21), laudabili omnino, et regia, et ad Deum, cui proximi regesr
accedente cura : verbo mortuos excitare, et in vilam.reducere. Admirandum etiam in rege, quod media
et profunda barbaria, inlcr lituum-stridorcm, et armorum tonitrua, et praesentissima quoiidie pericula,
litleras coluerit, et librorum copiatnusui studiosorum coroparaverit: quae - aliis, alta etiam pace, negli-
gimtur. „
De concilio Lateranensi scriptum edidisse supra retulirous. Ejusdem plures epistolas ad Bernardtmv
Anlioclienum exstare, sciilJit exscriptor Simleri Anlonius-Possevinus, Apparalu: uterque falsus : neque
enim hujus, sed alterius, Tyrensis item archiepiscopi, Guillelmi Anglici sunt illae, quas non vidimus, a«l
Anliocheiium epistolae: Obiit Bernardus, nostro vix nalo, nempe circa annum 1127, quem paulopost et
illc alter Giiillelmus secutuscst, ut ex noslrq conslat, lib. xiv. cap. 10 et 11.
Sed hac Historia prhuus nos beavif Philibertus Poissenotus, D. Morandi in Maxima Sequanorum prae-
positus, uti eum Joannes Herold Continuatione Belli sacri, demonstral: typis Jo. Oporini, anno 1549 (1).
mr
(1) Belli sdcri historia, librit XXIII comprehenta, timum futurum, ante annot circiter quadringettto»
de Hitrctotyma ac terra promissionis, adeoque tcii- conscriptum, nuneque primum doclissimi viri Phili-
tieriapeiK!Syria, perotcidenlalesprincipes Christianos berti Poissenbti opera in lucem edilum, Guillelmo ac regni
recuperata, narraiionit terie usque ad regnum Bat- Tyrio melropolitano quondam archievitcopo
dntni IV, per annos 84 continuala; opus mira- ejusdem cancellario auclore Basilew, per Nicolaum
bili rerum tcitu dignissimarum varielale refertnm Urijlingerumet Joannem Oporinum, in-fol.
ac hislorUcttudiotit ut jueumtissimum ita el utilis-
20!) HIST. RERUM TRANSMARIN.^- PROLOGUS. 21»
Postea, quam emendatam pollicetur, corruptam dedit ab Hcnrico Pantaleone, Nicolaus Rrillingerus,
anno 1564 (2); nec diffitetur ipse Pantaleon, se veluslissimum exemptar fideltter correxisse; in quibusdam
etiam tods utitatiora verba pro obsotetis, et sententias pcrfectas pro imperfectis apposuisse; alque sic mutto
emendaiiorem denuo in luctm edidisse : scilicet! Nos.quam potuimusexa, clissime veteres Seculi, ex iis
passim lacunas replevimus; et Hb. m", quod deerat, inlegruro cajnit quintum, aliis locis periodos irlegras
restiluimus; voces emendavimus, quot dici non potest: nobis. nihil p:rinisinitts. Sumus autem usi codi-
cibus Pithoeano, Cantahrigiensi, Parisiensi Navarreno. Canlabrigiensem, humanKaie praefecli et socio-
rum admissi, vidimus et consuluimus in bibliolheca, collegiiS. Benedicli: et ejus, antequam eo accedere-
mus, gesluin nobis dederat Merlinus Higdenus, conciliante eum nobis Stephano Le Sieur. Parisiensis
Codicis qui in Navarreno collegio exstat, index fuil Albertus Myraeus, ejusque postea lectiones a vulgat*
diversas diligenter et judicio cOlleclas misit Timotheus Floyus, Andreaefilius : tres, omnino probae notae,.
sub ipsam setatem auctoris conscripti. Navarreniim, subscriptio indicat donatum ab Ansello episcopo
Melderisi, qui vitiose Democbari dicitur Aurellus et Ausellus ; vixit is circa annum Domini 1200, id est;
paulo post nostrum archiepiscopum. Verae lectioni firmanda;, el illustrandae historise, profuerunt Gallica»
ijitei^pretatiohes : Palatina Heydelbergensis, quain fuisse Isabellaj regihaeNorwegi* indical.iiiscriptio ru-
bricata : eam nobis olim impelravit Georg. Michael Lingelshemius; riuper consulenti, adfuil Janus Gru-
lerus. Fauchetiana, a Dionysio Godofredo JC. Nostra.
•Subjecimus Tyrio_, Notitiam patriarchatuum Antiocheni et Hierosoiymitani, merobfanas seculi; nam
in cditis collocatur lib. xiv, c. 12. Nomina uti eranl in mss. diversa a vulgatis, exhibuimus, sane cor-
ruptissima : quae dabit, ut speramus, emendata Alberti Miraeidiligentia.
J2) Historia Belli sacri verissima, leclu et jucunda Hierosoiymitani fidelissimo cancellario; nunc vero
et uiilissinia, tibris viginti tribus ordinecomprehensa, tnulto casttgalior quam antea in lueem edita; una
in qua Hierosolyma ac lerra populo Dei olim pro- cum continuatione totius de Betio sacra hisloriw, quai
tnissa et data, una cum tota fere Syria, per octidenta- librissex ad noslra tempora usque extenditur etHie-
letprineipes Chrislianos, anno repqralat salulis 1099, rosolymitani regni etnrbis casus cl varielales fortunte
tnagna pietate et forliludine recvperata fuit, eerta ordineexplicat, cuni prwfatione Henriti Panluleonit.
narralionis serie, per ahnos 84, ud regnum Batduini alque ipsius authorisvila. multarumque nobilissinm
IV usque tontinuata et descripla, auctore olitn rum nrbium depictione.
WilletmoTyrio melropolilanoarchiepiscopo, ac regni

INCIPIT HISTORIA

RERUM IN PARTIBUS TRANSJIARINIS

GESTARUM .

A TEMPORE SUCCESSORUM MAHUMETHUSQUE AD ANNUM DOMINI MCLXXXIV


EDITA '

A VENERABILI GUILLELMO
"
TYRENSI ARCHIEPISCOPO.

INCIPIT PROLOGUS.
WILLELMUS, t\ veritatem prosequentes, mullorum in te conflak:nt
Dei patientia sanctae Tyrensis Eccle- A
Eiae minister indignus, venerabilibus in Cbristo invidiam; aut indignalionis gratia leniendw, rerum
fratribus, ad quos praesens opus pervenerit, aeter- occuflabuntseriem in quocertum estiion deessedeli-
nam in Domino salutem. # ctum. Nam rerum veritdtem studiose prwlerire, et oc-
PericMipstimesse el grandi ptenum alea reguntge- cuttare de induslria, conlra eorum offtciumesse di-
"stadescribere, virorum prudentium nemo esl qui du- gnoscitur. Ab officio aulem c.adere, procul omni du-
bilet. Nam, ut laborem, juge studium, perennesvigi- bio, culpa est; si lameh vere dicitur oflicium, con-
lias, quibus hujusmodi soleri indigere negotia, peni- gruus aclus uniuscujusque personae, secundum ino-
tus omiltamus, duptex hisloriographis certum esl im- res et iiislitula patrise. Rerumaulem incontaminalatn.
tninere prwcipitium : quorum vix esl, ut allcrulrum prosequi gestarum seriem, el veritqlis regutam non
dectinare valednt. Effugientesenim Charybdim, Scyl: deserere, resest quw indignalionemsolet swpius txci-
iam incurrunt, quw succinclacanibus, non minus >,are,jtixtaillud quod velere proverbio dici solet: Ob-
nevit procurare naufragia. Aut enim rqrum gcstarum sequium ainicos, veritas odium parit. Aul igitttr a
Jll GUILLELMI TYRENSIS ARCHIEP 212
suw proftttionit tadent offlcio,obsequtumprwstantes A cessilatjs articulus extgal) vitam tenetur impendere.-in*
indebitum;- aut rei veritatem prosequentes, odium, tlal, inquam, et auctorilate qua prweminet, impe-
eujut ipsa mater est, eos oportebit sustinere. Hwc riose prwcipit, ut quw apud se ceritum pene annorum
nimirum frequentius ita sibi solent adversari, et se gesta sunl curriculis, silentio sepulta, nonpafiamur
mulua imporlunitate reddere molesta. Nam juxta Ci- . senlire posse oblivionis incommodum; sed styli ex-
ceronis nostri senlenliam : Molesta est veritas, si- arata diligenter officio, posleritatis memoriw eon-
ex ea nascitur odium, quod est amicitiaeve- terventur. Paruimus igilur, et manus dedimus ei,
' quidetu molestius tamen
jienum; obsequium , quod vitiis cui noslram non salis honeste negare poteramut
indulgens, amicum sinit ire praecipitem : quod in se operam; non multum attendentes quid de nobis cen-
videtur implere, qui obsequii gratia, contra ojficii de- sura sit posteritqs; et quid in<lam excellente rhate-
bitum suppfimit veritatem. Nam eorum qui adula- ria exsanguis hostra merealur oralio. Paruimus sane,
tionis ttudio rerum gestarurn articulis involvunt im- utinam tam efficaciter quam libenter; utinam tam.
pudenter mehdacia, tam deteslabile factum credilur, commendabiliter quam devote : natalis soti magis
ut nec scriptorum numero debeant sotiari. Si enim tratii ditleedine, quam vires cum assumpjlo tabore
rerum vetitatem gestarum occultare secus est, et defi- compensantes; non ingenii ope freti, ted pii fervore
ciens a striploris officio, multo fortius peetalum re- affectus, et eliarilatis sinteriiate. Accessit prwterea
putabitur, tnendacii nwvumveris immiscere; et quod domini Almarici regis (cujus anima sancla requie
a vero deficit, credulw pro vero posleritati conlradere. perfruatur) illustris memoriw, et inclytw in Domino
Ad hwc, nihilotninus wque vel amplius formidabile recordalionis jussio, non facile negligenda, et .inslan-. -
liistoviarum scriptoribus sotet discrimen oecurrere, tia mulliplex,'quw ad id ipsum nos maxime impu-
tolis viribus fugiendum; videlicet, ne rerum gestarum lit, cujus eliam rogalu, ipso Arabica exemplariq mi-
dighitas, sermonis ariditate et oratione jejuna sui nistrante, aliam Hisloriam a tempore seductoris Ma-.
dispendium patiatur. Verba enim rebus, de quibus humeth, usque in hunc annum, qui est nobis ab In-
agitur, decet esse cognata; nee a materiw nobilioris carnatione Domini 1184, per annos quingenlos septua-
eleganlia, tcriptoris linguam degenerare.Unde magho- ginta dicurrenttm conscripsimus : auclorem maxinte
pere cqyendum ne amplitudo materiw tractalus de- , seculivitumcenerabilemSeith, fitiumPatricri, Alexan-
bilitate succumbat, et vitio narralionis exeat macilen-. drinum patriarcham. In hac vero, nullam aut Grte-
tum veldebile, quod in sui natura pinguetolidumque cam, aut Arabicam habentes prwducem scripiuram;
tubsistit. Nam,ut ait brator eximius in Tusculana- solis traditionibus inslructi, exceptis paucis quw ipti
rum primo : Mandare quemquam litleris cogilatio- „ oculaia fide eonspeximus, narralionis seriem ordina-
nes sttas, qui eas nec disponere nec illustrare pos- timus, exordium sumentes-ab'exitu virorum fortium,
sit, nec delectatione aliqua lectorem alliccre, ho- el Deo amabilium printipum, qui a'regnis Oetiden-
tnjnisest intemperanter abutentis et lilteris etotio. talibus, voeante Domino, egressi, terram promissio-'
4¥oc igilur dilemma et mulliplicilatem periculi, in nis, et pene univefsam Syriam in manu forti sibi
prwsenti nobis videmur incidisse, Nam in operequod vinditaverunt: et inde usque ad regnum domini BaU
geslanms prw manibus, multa de regum moribus, et duini IV, qui in ordine regum, compulato do-
vila, el corporumhabitudine, sivecommendabilia, sii>e mino duce Godefrido, qui primus regnum oblinuit,
nolw subjacenlia, prout rerum gestarum serics vide- locumhabuit seplimum; per annos LXXXIV cum multa
batur deposcere, interseruimus; quw eorum posteri diligentia prolraccimushisloriam. El,ut ad pleniorem
releyentes, inipdtienter forlasse porlabunt, el adver- status Orientalium regionis, lectori hihil deesse pos-
tus thronographnm prwter meritum ineandestent; sit intetligentiam studioso, paucis el succincte prw-*
aut invidum aut mendatem reputabunt, quorum misimiis, quo temporc el quanlo , servitulis jugum
utrmnque (vivitDominus) tqnqttam rem fugimus agere pqssa fueril; ouw fuit hoc medio tempor.efidelibus.
pestilentein. Nom de reliquo jath non licet-ambige- in ea degenlibusinter infidelesconditio, el quw fuerit.
re; quod ad impar opus impudenter enitimur., et D occasio, ut post tam longa continuw servilutis tem,-
quod ad rerum dignitatem nostra non satis accedit pora, Occidentaliumprincipes regnorum adeorumlibe
oralio. Nonnihil est tamen quod egimus. Nam et in^ rationemexciti, tantum sibi peregrinationisonus assum-
picturis rudes,et ai artis arcana nonditm admissi, pserint. Quod si quis ad nostras occupalionesrespiciat,
luleos prirnum sotent colores subslernere, el prima quorum mulliplicitatefatigamur pturimum; tum circa
lineamenta designare quibus manus piudentior, fucis egregiam et a Deocustoditam Tyrorutn metropolim,
nobilioribus decoremconsuevit addere consummalum. cui non de meriti electione, sed sola Domini patientia
Primo enim, summd labore jecimus fundamenta', prwsidemus; lum circa domini regit negolia, ih cu*
quibus sapientior architectus, observata veritatis re- jus saero patatio canceltarii fungimur dignilate; et
gula, quam in nullo deseruimus, egregio tractatuAar- circa necessitates alias, quw solito majores emergunt:
tificiosa magis poterit:superwdificare- triclinia. Inter adindulgendum erit proclivior, si forte in opere prw-
t9t igitur periculorum insidias et anceps discrimen , senli occurrerit, unde juslius offendatur. Occupatus
tutius fuerat quievisse, silendumque erat, et olium enim circa plurima animi molus inlerior, ad discu-
calamis indicendum; sed urgenlissimus instatram.r tienda diligeniiut singula solet debilior consurgere;
pofritB, pro aua vir bene dispositus eliam (si Wne- et parlitus, tariam singnlis non potest iinren,dereiir
SI5 HIST. RERUM TRANSM...RIN.— LIB. I. *•*
tiuenliam, quantamtotus apudse residens, uniformis, A lert convivas, attdire meruit : Quomodo huc intrasti
consuevit unicis el singularibus aptare studiis. Unde non habens vestem nuptialero? (Matih. xxn, 12)
el faeilius meretur veniam. Distinximus aulem volu- quod ne nobis actidat, averlat qui solus potesl, mi-
tnen universumin libros xxni eorumque singtUoscer- serator et misericors Dominus. Scienles lamen, quor-
iis designavimus capilulis, quo lectori facilius quid- niam multiloqiiio non solet deesse peccalum (Prov-
quid de articulis hist«riw sibi viderit necessarium , x, 20); el miseri hominis lingua in lubrico posita,
octurral: propositum habentes, vila tomite , quce pwnam facile meretur, invitamus fraterne, et exhor-
deinteps noslris temporibus rerum futurarum de- tamur in Domino nostrum leclorem, ut cum justtun
promel varietas, his quw prwmisimus addere; el nu- reprehensionislocum invenerit, charilate media, ula-
merum augere librorum, pro quantitate occurrenlis tur ea licenier, et de nostra torrettione, sibi acqui-
materiw. Certum porro tenemus, nec nos hwt fallit • rat wternmvitm prwmium :. memorque nostri in suis
opinio,quod noslrwimperiliw testemproducimusopus orationibus impetret apud Dominum, ul.quidquid vi
.prwsens. El qui latere possumus silentes , hostrum opereprcesenlideliquimus, nobis non imputet admor-
scribendo prodimus defectum, dum officiumcharita- tem, sed de graluita. bonitate et inolita pielate cle-
lis amplectimur; magis tamen volumus absque ea menter indulgeat Salvator mundi, cujus tribunal iws
quw inflat inveniri, quam ea quw adificat carere. miseri et inutiles mdomo ejus servi, accusanlem su-
Nani sine itia plures ingressi ad nuptias, mensa regis pra modum verentesconscienliam, non immerito for-
invenli sunl digni; qui autem sine hac invenlusest in- midamus.

LIDER PRIMUS INCIPIT.

CAPUT PRIMUM. comprinierel insolentiam, maluit ad propria 60spes


redire, quam viribus imparibus, belloruni se dubijs
Quod tempore Heraclii Augusti, Homar HliusCatab, commiltere casibus. Sic eo discedenle, qui
terlius post Mahumelh, dux Arplium,
' ' universam ailliciis civibus tenebatur ergo
occupavilSyriam. , patrocinium ministrare,
Tradunt veteres hislorise, et id ipsu«s etiahi Arabum invaluit violentia, ita ut subito et iafra
habcnt Orienlalium Iradiliones, quod tempere quo c tempus rnodicum, a Laodicia Syrise usque in jEgy-
Eeraclius Augustus Romanum adrainislrebat impe- ptutn, universas occupaverint regiones.Quis autem
riuin, Mahumeth priroogeniti Salanae (qui se pro- fuerit pravdiclus Mahumeth, et unde, et quomodo
•ad lianc proruperit insaniaro, ut se prophetam men-
phetaro a Domino missum mentiendo, Orientalium
vegiones, et maxime Arabiam seduxerat) ita inva- liri et a Deo missum dicere praesumeret; cujus
luerat doctrina pestilens, ct disseminatus languor porro vitaa et conversationis; quandiu regnaveril,
ita universas occupaverat provincias, ut ej'us suc- et ubi; et quos demum habuerit successores; et
cessores jam non exhortationibus vel praedicatione, quomodo pene orbem universum pesliferis ejus
sed gladiis et violentia in suura errorem populos repleyerint dogmatibus, qui eum in eodem errore
descendere compellerent iuvitos. Cum enim pracdt- secuti sunt, alibi disseruimus diligenter, sicttt ex
ctus Augustus, victor reversus de Perside (unde subsequentibus dalttr intelligi manifeste.
crucem Domini cum gloria reportaverat) adhuc CAPUT II.
in Syria moram faceret, et per Modestum, viruin
Quw fuil occasio, quod ita subito Orientem occupa-
venerabilero, quem Hierosolymis ordii.ayerat episco- vit; et quod idem Hierosolijmam veniens, lernplum
pmn, ecclesiarum ruinas, quas Cosroe, Persarum Domini rewdificari prwcepit.
salrapa nequissimus bosliliter dejecerat, in prio- D Cooperabatur sane ad eorum propositnm, quod.,
retn statum, datis sumptibus necessariis, reformari paucis ante annis praedictus Cosroe, eamdem Sy<-
praecep-sset. Horriar, filius Catab, a prsedicto sedu- riam violenter ingressus, urbes dejecerat, conceiv
ctore tertius, erroris et regni successor, cum infU derat suburbana; et ecclesias subvertens, populnm
.nitis Arabum.copiis, egregiam Palaestinorum urbem captivaverat; et, Urb-3sancla effracta, hosliliter ii*
Gazam jam occupaverat violenter. Unde postmodum ea triginta sex civium millia gladio perimens, cru*
Damascenorum fines cum suis legionibus et inOnita cem Doniinicam et Ioci ejusdem cpiscopum Zacha-,
mullitudine, quain secum trahebat, ingressus, Da- riara, cum residuo populi tam" urbis quam regionis
maseum expugnaverat, praedicto imperatore adhuc universae secum transtulit in Persidem. Hic enim
,in CiHcia rei exitum exspectante. Quod cum ei rex Persarum polentissimus, domitii Mauritii Au-
nuntiaretur quod Arabes in lantam elati super- gusti (cujus adeo familiaris fuit beatus papa Grego '
biam, et e sua roultitudine pracsumentes, Romano- rius, ut unum de liberis ejus de sacro fonte susci-
rum fines invadere, el eorum urbes sibi vindicare perct) filiam nomine Mariam in uxorem duxit;
non vcrerenlur, videns quod ei vires non suppelc- cujus gratia coijjugii, lavacrum , regenerationis
rent a.d occiirrcndum tantae miiliiludini, el ut eoruin adepius est, fiiitque Romanorum amicissimus,
•15 . GUILLELMITYRENSIS ARCHIEP. 216
quandlu praedictus vixit imperator. Quo demum ai A j nuis passa esl laboribus per annos quadringentoi
Phoca Caesare, qui eidem postmodum in imperio9 nonaginta; conditionibus lamen alternis. Nam fre-
successit, proditiose interfecto, abominatus eorumi quenti rerum mutatione; dominos mutavit frequen-
perfldiam, qui tam nefarium hominein, et adhucc tius; secundura quorum dispositionem, plerumque
domini sui caede cruentatum, super se regnare passi1 lucida, pierumque nubila recepit inlervalla; el
fuerant, quasi occultae societatis reos et illiuss aegrotanlis more, temporum prsesentium, gravaba-
sceleris habentes conscientiam : imperii fines vio- tur aut respirabat qualitate. Plenius tamen conva-
lenter ingressus est, in res eorum violenter desae- lescere non poterat, qute infidelium principum et
viens, soceri necem, uxore stimulante, ultum irii populi sine De.o*dominatione premebatur violenta.
desiderans : subactisque caeteris regionibus, quae e Diebus tamen illius admirabilis et prsedicandi viri,
Romanorum suberant ditioni, novissime Syriam, utt Aarum videlicet, qui cognominatus est Ressith,
praemisimus, obtinuit, populis ejus aut peremptisj qui universo praefuit Orienti (cujus liberaliiatem et
gladio, aut secura in Persidem deductis. Ingressii urbanitatem praecipuam, et mores singulariter com-.-
crgo Arabes, terram habitationibus reperientes va- mendabiles, universus eliam usque bodie Oriens
cuam, majorem subjiciendi eam sibi repereruntt admiratur, et praeconiis attollit imraortalibus) in-
B
opportunitatem. Sic ergo urbem Deo amabilem,', terventu piissimiet immortalis raemoriae viri, do-
Hierosolymam videlicet, paribus calamitatibus in-. mini tidehcet imperatoris CaroU (qui mutuam,
volutam comprehendentes, populo, qui in ea sratt intercurrentibus nunliis freqaentibus, inler se gra-
niodico, ut eis factus tributarius extremis condi- tiam et mirabili subnixam foedere, conciliaverant),
tionibus deserviret, pepercerunt, permittentes eis5 plebi Dei tranquillitas praestitaest, et favor principis
suum babere episcopum et ecclesiam, quae, ut prae• clementer indultus ad multam cbnsolationem; ita
dictum est, dejecta fuerat, reparare, et religibnemi ut magis sub imperatore Carolo, quam sub diclo
fibere conservareChristianam, Dum autemin eademI principe degere viderentur.De quo ita legitur in
cjvitate princeps supra nonvinatus moram faceret,, Vita praedicti viri gloriosi: Cum Aarum, rege Per-.
coepit diligenter a civibus percunctari, et tnaxime3 tarum, qui, extepta India, totum pene Orientem
a viro venerabili Sophronio, ejusdem loci episcopo) tenebat, talem habuit in amieitia concordiam, ut is
(qui Modesto piae memoriae jam defuncto successe-. gratiam ejut, omnium qui in toto orbe terrarutn
ral) ubinara esset locus in quo templum Dominii erant regum ac principum amicitiw prwponeret, so-
fuerat, quod a Tito Romano principe, cum ipsai lumque iltum honore ac magnificentiq sibi colendum
urbe dirutum fuisse legitur ; qui ostendentes eii r, judicaret. Ac proinde cum legati ejut, quot cutn
locum designaverunt, aliqua vetusti operis exstantiai donariis ad sacratissimum Domini ac Salvatoris
vestigia demonslrantes, ubi sumptibus qui sufficerei nostri sepulcrum locumqueresurrectionis miterat, aa\
possent ad impeBsam designatis et convocatis arti-. eum veniuent, et ei domini tui votunlatem indicas-
ficibus, suhjecta pro votis roateria tam ex marmo- tent, non totum quw petebahtur fieri permisit, sed
rum diversitate quam ex lignorum differentia muN, etiam sacrum illum et satutarem locum, ut illius
tiplici, templum «dificari praecepit. Quo posteai potettati ascriberetur, concessit, et reverlentibut le-
infra modicum terapus, juxta conceptum mentisi gatit suot adjungens, inter vestestt aromata, et cw-.
feliciter cohsummato, quale hodie Hierosolymisi teras Orientalium terrarum opes, ingentia illi dona
esse dignoscitur, nvultis et infinitis ditavit posses- direxit : cum ei attte annos paucos, eum quem tunc
sionibus, unde suppeterent facultates ad habendai solum habebat, roganti mitteret elephantem. Ne'o
perpetuo ejusdem sarta tecta, et yetera renovanda,, solum iis qui Hierosolymis habitabant sub infide-
et continenda luminaria per manuin eorum qui ini lium potestate fidelrbus, verum el iis qui in jEgypto
eodem lemplo deservirent. Quae autem sit illiusi et in Africa sub impietate degebant Sarracenorum,
fqjrma, et quae operis elegantia, quoniam pene om- suarum largitionum frequenter dirigebat solatia, et
nibus notum est, non est praesentis tractare nego-- jj £ pietatis opera porrigebat; sicut in ejtis Yila legitur,
tii. Exstant porro in eodem templi aedificio,intus etI quae habet ita : Qirca pauperes sustentandot, ei
extra, ex opere Musaico, Arajbiciidiomatis littera- gratuilam liberalitatem (quam Grwei eleemosynam
rum vetustissima monumenta, quae illius temporisi vocant) devolisiimut, ut non in palria tolum etin
esse creduntur : quibus et. auctor, et impensarumi regno tuo id facere curaverit, verum trans. maria, in
quantitas, et quo tempore opus incceplum, quoque) Syria et JSgyptoalqueAfrica, Hierosolymis,Alexan-
consummatum fuerit, evidenter declaralur. drirn atque Carthagini, ubi Chrittianot in paupertate
CAPUT III. vivere compererat, penuriw eorum compatient, pecu-
Quanto tempore sub alternit dominiii Syria jugumi niam mitlere tolebat. Ob hoc maxime trantmarino-
pasta ett servitulis : et quomodofidelibus, qui sub' rum regum amicitiat expeten.t, ut Chrittianit sub
infidelium ditione degebant, utilis fait amititia eorum dominatu
tnagnifici imperator\t Caroli, cum Aqrum regef degenlibus, refrigerium aliquod ae
Pertarum oontratta. relevalio proveniret. Quod aulem et quantis rerum,
Sic igitur civitate Deo amabili et sacrosancta, , temporum et dominiorum variis permutationibus
peccatii nostris exigentibus, infidelium subjectai hpc medio teropore flagellata fuerit, tam praedicta
hoslium ditioni, jugum iiidebitae $ervi(utis conti- Dei cullrix civilas quam universa ei adjacens rcjjio,
217 HIST. REltUM TRANSMARIN.— LIR. h 213
si quis scire desiderat, eam relegat historiam, quami A aemulis pate.ret ad morsum, ex quo rcligionis fonleni
nos De gestis Orientalium principum, a lemporei Christianae, fidei calholicaecunabula dejecisset.
praedicti seductoris Mahumeth usque in hunc prae- CAPUT V.
sentemdiem, qui est nobis ab Incarnatione Domitii' Quw erat eonditio fidelium per illud temput iriter in-
1182, per annos quingentos septuaginta seriem re- 'fideles.
rum complexam, cum multo labore confecimus. Ab ea dvecaepit fidelium in eadem civitale multo
deterior esse conditio, tum ex dolore juslissimo,
CAPUT IV quemex casu sanclae Resurrectionis ecclesiaeconce-
Quomodo in potejtatem devenit jEgyptii caliphw, et, perant; lum ex multiplicatis angariis geminata mo-
quomodo Heque nequissimoregnante, servilulis ju- lestia. Nam praeter enorrailatem tributorum et vectU
gum super fideles factum, sit intoterabilius; et de' galium, quaeab eis praeler morem et contra privilegia
ruina ecclesiw Hkrosolymitanw.
a suis praedecessoribus indulla exigebantur, solem-
Porro per idem tempus inter ./Egyptios ett «itales etiam interdixerat, quas usque ad illum dicm
Persas semula niniis et pertinax erat de mo- sub aliis principibus, et in occiilto et palam salis '
narcbi.i contentio. Ministrabat autem odiorum l'o- lihere celebraverant. Qttoque dies erat celebrior, co
initemetincentivummajus,contradictoriarum obser-- B I arctius domiciliorum suorum septis cohibebaiilur,
vantia traditionura, qua usque hodie uterque po- necinpublicum.audebantcomparere;domietia.mnon
pulus contentionibus reciprocis sacrilegos se ap- tutum dabatur eis habere refugium, sed jactu la-
pellant, sibi non communicantes invicein, ita utt pidum et sordium immissione, et violentis irrttp-
etiam nominibus velint habere differenliam. Quii lionibus, quanto dieserat solemnior, tanto ampiius
enim Orientalium superstitiohem sequuntur, linguai molestabanlur. Ad hsec et pro quolibet verbo levi,
eorum Sunni dicuntur; qui vero jEgy-ptiorumtradi- adqiiamlibet accusatorisalieujussuggeslioiieni, sine
tiones praeferiint, appellanturSiba, quinostraefldei i causte cognilione rapiebantur ad ciruces et suppli-
magis consenlire videntur. Quseautem sit inter eoss cia, bona confiscabantur, auferebantur posscssiones,
errork differentia, non est praesentis temporis edo- filiique eorum et filiaerapli de domibus parerituni,
cere.Tandem verq JBgyptiorum regno invalescente,t flagellis aliquando, nonnunquam blandi.mehtis el
et usque Antiochiara prbvincias et regiones occu- promissionibus apostatare cogebantur, aut patibulis
pante, cum caeteris in ejus Urbs sancta, legibus; afiigi. Quiautem pro tempore erat illis paliiarcha,
communibus, descendit potestatem. Sub qtio princi- ispiiinum injurias excipiebat et opprobria ; tiim
palu (sicuti captivis solent aliquando tempora in-. f eos et publiee et secretius ad longanimilatem in-
dulgentiora concedi) a suis anxietatibus ccepit ali-. vitans, pro temporalibus quaepaliebantur malis, co-
quantulum esse remissius, quousque consummalai ronas promiltebat 'sempiternas. Cujus verbis ct
bominum nequilia exigenle, eidem regno Hequeni exemplo commoniti, transitorias pro Christo con-
calipha praefectus est. Hic et praedecessorum suo- letnnentes injurias, se invicem mutua cbaritate con-
runi et successorumparilerlongevinceiismaliliam, t solabantur. Referre per singula longiim esset,
factus est posteris et ejus insaniam legentibus so- quanta in propriis corporibus praedicti servi Dei
lemnis fabula. Adeo enim in omni irapietaleet t pertulerint tormenta, ut bseredes fierent in domo
nequitia singularis exslilit, ut ejus vita Deo ett Domini, et ut leges asmuiarentur paternas. Unum
horainibus odibilis speciales exigat tractatus. Hic; lamen de tot millibus, exeinpli gratia, producamus
inter eaetera, quae perniciosa plurima praeceperat, in medittm, ut per haec deprehendat vestra dilectio,
ecclesiam Dominicae Resurrectionis (quaeper vene- quam ex frivolis causis ad ullima supplicia rapie-.
rabilem virum Maximum, ejusdem loci episcopum,, bantur. Quidam civis,ex infidelibus noslros odio per-
praecipiente domino Constantino Auguslo sedificatai sequens insatiabili, vir perfidus el nequam, ut eis.
fuerat, postea per reverendissinium Modestum tera-.. aliqiiidadmortemmOliretui', niorticiiium canis clani
pore doinini Heraclii reparata) funditus dejici man-• D, I) projecil in atrium lempli, incujus hiunditia con-
davit.- Cjijus prajcepli rescriptum quidam ejus pro- servanda, ejus custodes et universa civitas oriinem
curator, prseses videlicet Ramulensis, Hyaroe no- impendebanl sollicitudinem. Mane facto, qui ora-
mine, ad se directum suscipiens, praedicta ecclesiai tionis gratia accesserunt ad teraplum, reperientes
usque ad solum diruta, jussionem regiam effectuii iinmundum cadaver el fetens, pene ad insaniam verv
manchpavit. Praeerat vero ea tempestate eidem eccle-. si, universam urbem repleverunt clamoribus. Con<-
siae vir venerabilis Oreslus nomine, ejusdera ne- curril subilo popttlus universus, et omnes asserunt
quissimi regis avunculus, matris ej'usdem fraler. pro constanti, Christianos hoc.fecisse. Quid plura? v
Hoc autem ideo fecisse dicitur, ut stiae perfidiae; Decernitur inleritus universis, et lam piaeiilare
'
populis infldelibus dai-et argumentum. Objiciebaturr flagitium morte piandum judicatur. Fideles porra
enim ei Christianitaiis titulus, eo quod ex ihalre> de sua confidenles innocentia, mortero pro Chrislo
Chrisliana' natus esset; quam quasi crimen a se; parati erant subire. Dumque adesscnt spiculatores
volens depellere, praedictum facinus ausus esl per-,-, educiis gladiis ut populum inleiimerent, obtulit se
petrare, nihil arbilralus superesse calumniae, quodI adolescer.s plenus spiritu, dicens: Pericriosttm est,
in ejps personam impingi jiosset, quodque ejusi fratret, si ilaperit omnis ha:c ecclesia. Expedit ma.i
SI3 GUILLELMIT1RENSI3 ARCHIEP. 820
git ut unut meriatur pro populo, et non tota gens ts A Nicephorus pairiarcha. Sic ergo obtcnta licentia,
pereat. Concedite mihi, ut mei habeatis annudm in in el sumptibus de imperiali aerario ministratis, eara
benedictione memoriam, et generimeohonor in per- r- quaenunc Hierosolymis est, sanctae Resurrectionis
petuum debitus conservetur; ego vero, auclore Do- i- aedificaverunt ecclesiam, anno ab fncarnatione Do-
mino, hanc a vobis stragem depello. Susceperunt it mini 1048, ante urbis liberationem annis LI, trice-
igitur gratanter verbum, et quod ille petierat, ultro•o simo vero seplimo postquam diruta fuerat. Qua
concedunt. Et ut in Ramis palroarum ad perennem n constructa, contra invminenlia pericnla, et mille
ejtts viiemoriam, contribules ej"usolivam , quaeDo- i- " mortis discrimina consolationem receperunt. Non
mini nostri Jesu Cbristi signiflcalivaCsl, inlrodu-i- tamen cessabant adversus eumdem populura fide-
cantin civitatem, in processione solemni, confir- - lem freqUentes injuriae et angariarum nova gene-
mant. Quo facto, praediclus adolescens primatibuss ra; sputa, cefapbi, vincula, carceres; ad ultimum,
se offert civitatis, reunVseconlitetur, el omnes alioss suppliciorum omne genus, quibus populus Deiin-
aslruit innocentes. Quod audientes judices, aliiss cessanter aflligebatur. Nec solum iis qui in eadem
. urbe erant, sed etiam iis qui in Bethlehem et The-
absolutis, illura gladio exposueriint. Et ita pro fra-.
tribus animam ponens, cum pietate dormitionemr, cua, ubi soli habitabant fideles, idem caulerium
accepit, optimam in Domino habens repositami B imprimebalur. Quoties enim novus accedebat prae-
gratiam. ses, et missus ;a calipha recens dirigebatur pro-
CAPUT VI. curalor, loties confra Deipopulum rioyaeslruebantur
Quomodopatri nequam,filius Daber egregiusmode- calumniae, et varia extorquendi inveniebanlur ar-
rator regni successit: et precibus domini Romani,> gumenta. Et quolies a domino patriarcha et
Constanlinopolilani imperatoris , rewdificalur ec-' communiter aliquid volebant violenter populo
clesia, cooperanteJoaitne Carianite , Conslantino exigere, si
monachoneccssariamihistrante. aliquo casu eoruro diflerebatur postulatio, statim
Adfuit tandem divina clementia, et aulictorum minabantur ecclesiam dej'icere. Idque pene annis
mfserta, consolalionero intulit non modicam rcbus; paliebantur singulis, conlingentibus praesidibus se
desperalis. Pracdicto enim principe nequamrebus. hujusmodi rescriplum a regia directum celsitudine
liutnanis exemplo, cessavil ex parte quassalio, fi- habere prae manibus, ut si aKquam diflicullatem
lio ejus Dalierregniim obtincnte. Hic siquidem adI vel moram in praestandis'tribulis aut vectigalibus
pelitionem doniini Romani iroperatoris Constanti- praesumerent adnectere, eorumslatim usquead so-
nopolitani (qui cognoroinatus est Heliopolitanus, lum dirutae deponerentur ecclesiae. Quandiu tamen
cum qtto etiam fo;dus quod pater ejus violaveral Q c ^Egyptiorura aut Persarura praevaluitregnum, sub
resai-ciens, conlraxerat amiciljam) praediclam ec- eoruiu imperio fideles melioribus usi stint condi-
clesiam reaedificandifidclibus concessit polestalem. tionibus. At vero postquam Turcorum invalescere
Qua concessa, cognoscens plebs fidelium, quacHie- ' iierum ccepit regnum, et eorum viatus super ^Egy-
rosolymis habitabat, quod ad tanli operis reslau- pliorum et Persarum fines ampliari, et in eorum
ralionem eorum vires non suulccrent, missis nun- Urbs sancta decidit potestatem, per triginta octo
tiis ad praedicli Romani successorem, dominunv annos, quibus eam delinuerunt occupatam, majo-
Constantinuih monomachum, qui ttinc agebatin ribus molestiis cccpit populus Dei fatigari; ita ut
sceptris, precibus porrcciis, bumiliter significar.t leve ducerent, quod sub ^Egypliorura vel Persarura
in quanlo mnerore ct in quanta desolatione post jugo perlulerant.
ccclesiain dirutam populus consedisset: oranl af- CAPUT VII
fecluosissime, ut ad rexdificationem ecclesise, ira- De orlu el prima origine genlis Turcorum.
perialis muiiificeniiaeliberalem porrigeret manum. Et qttoniam de gente Ttircorum frequenter nobis
Procurabat autem eorum legationein quidam Joan- iu opere prsesenti crant dicenda quamplurima, qu;e
nes cognomenlo Carianitis, Conslaniinopolilantis ipsi conlra noslros, noslrique adversns eos viriliter
natione, nobilis quidem seeundum carnem, sed D f> magnificeque saepiusgesserunt; et adhuc proterve
ni.oribus mullo nobilior. Hic postposila sseculidi- nimis in nosirorum impugnaliohc perseverant >
gnitate, Cluisluin secutus, r-eligionisassumplo ba- nori videtur alienum a nosiro proposito, de ortu ct
bitti, Hierosolymis pauper pro Cbristo habilabat. prima origine genlis hujiis, el processu ad hunc ex-
" Missus
ergo, debita instantia, sollicitudine non ccllentiae gradum, in quo jam multis annis sletisse
pigra, apud eumdem dominum imperatorem fide- lcgtintur, aliquid praesenti interserere narralioni.
liter elaborans, obtinuit, ul ad opus praedicti aedi- Gens igitur Turcorum, seu Turcomannorum (nam
ficiide proprio fisco, idcm Dco amabilis Aiigustus, ab eodem habuerunt origineni) ab initio-septenlrio-
siiniplus necessarios et sufiicientes minislrari prae- nalis ftiit, inculta penittis , ct certam, non habens
ciperel. Impetrata ergo pro voto fidelis populi po- sedem. 'Vagabanturelenim, et passim circurafere-
slulatione, laetus Hierosolym.amreversus est. Ubi bantur, pascuorum seclanles commoditatem, non
nunliato itincris successu, et prccum porrectarum habentes urbes vel oppida, vel alicubi manentem
cxaudilione, universum clerum et populum, quasi civitatem. Volenles autem proficisci, incedcliant
de gravi .rgritudine convalescentes recrcavil. Pr;e- simul qui ex eadem iribu erant, aliqucm de majo-
eral aulem eidcm ecclesiae lunc vir vencrabilis, ribus conlribuliiim suorum habentcs quasi princi-
931 HIST. RERUM TRANSMARIN. — LIB. I. S22
pem, ad quem universae quae ineadem iribu sinjul A dam puerulum innocenfem, pra;cipieiites ei, ul iiu-
emergehant, referebanlur q-uaestjones; cujusque missa manti sub velamento, qno praedictarum lale<-
dicto ab utraque dissonantium parte parebatur; bat manipttlus sagiliarum.eo unam educeret solanv,
cuj'usque non impune licebat examen declinare. ea conditione ~ul de ea familia rex assumerctur,
Migrantes autera, universam sccum suam substan- cujus soiie sagitla exiret. Factumque est casu,
tiam tratisferebanl, equitia, greges, et arinenla, quod puer eduxit sagittam familiae Selducorum.
servos et ancillas; nam in his eorum omne consi- Unde constiiit apud omnes,. sicuti prius ordihalum
slebat peculium : nusquanragricullurse danles ope- fuerat, quod ex ea tribu princeps futurus creare-
rajn; emptionum et vendilionum ignoranles con- tur. Praeceptura est ilerum, ut ex eadem tribu.cen-
tractus, scd solis permutationibus, vitae sibi cbm- lum eligerentur, qui et ajtate et moribus, et virtu-
parantes necessaria. Volentes autem alicubi, loco- te caeteros anteirent suos contribules; ulque sin-
rtim herbidorum amoenitate tracti, tabernacula guli singulas afferrent sagittas, offerentium haben-
figere, et ad tempus aliquod morani sine raolestia tes inscrjpta nomina. Facloque e,x eis iterum ma-
facere, per quosdam ex suis, qui videjbantur pru- nipulo,. et diligenter cooperlo vocatus est iterum
dentiores, regionum principes solcbanl convenire puer, vel idem qui'-et prius, vel alius fortasse ejns-"
et pactis initis sub placitis conditionibus, et cerla "' dem innocentiae : cui siintliter persuasum esl, ut
tributorum praestatione, sub principe qui regioni • unam ex eis educeret ; eduxiique unam cui insai-
prseerat, nioram juxta eondictum habebant in pa- ptum erat nomen Selduc. Erat atitem is vir specio-
scuis et nemoribus. Accidit autem quod illius po- sus admodum, cobilis et in sua tribu praeclarus,
puli multitudo maxima ab aliis seorsum incedens, provectae aetalis, sed integer viribus , et in re mili-
Persarum ingressi fines, regionem invenerunl sibi tari multam habens experienliam; quique lola
aptissimam. Datoque vegi, qui erat pro tempore, corporis habitudine magni principis "pra;lendcret
secundum quod inter eos ab initio convenerat, tri- eleganttam. Hunc ergo de communi decreto sibi
buto, per annos aliqiiot moram ibi habuerunt diu- praeficientes, in throno sublimaverunt regio, eam
turniorem. Augebatur aulem eorum populus in ini- ijuae debetur regibus, ei exhibentes reverentiara,
liiensuro",et roulliplicationis eorum non erat finis ; et ad ejus implenda imperia , fcedere cqmplacito
ita ut regi et indigenis, menlem quodammodo ha- et" juramentis eorporaliter praestitis se obligantes.
bentibus praesagaro, suspecta nirois esset eorum - llle autera stalim collata sibi satis _pro itr.perio
embola. Unde factum est, quod habito consilio»vio- utens potestate, missa voce praeconia, edici pu-
lenter a regnl iinibus eos per se propellere, decre- .., blice mandat, ul retransito flumine et trans--
verant. Sed mutato consilio visum est eis expe- ' missis legionibus universis, .'ersarum Jines ,
dientius, ut roultiplicatis angariis, et consuelis unde.prius exierant, occupent violenter,. et adj'a- .
prcssionibtis, novis irregulariter superadditis eos cenlia sibi vindicent regna, ne de caetero conipel-
fatigarent, usque dum sponte sine coaclione disce- lanlur regiones exteras errabundi circuire, et alia- ,
derent. Cumque jam annis pluribusinjuriarum pon- rum nationum tolerare faslus importabiles. Fa-
dus el trihutorum enorroitalem exactorum susli- - ctumque est, quod infra paucos annos non soliiiiv
nentes, diutius tolerare nolle, communicato decer • Persarunv, verunv eliam universa Orientalium regna
nereut consilio, et hoc regi esset compertum, roissa sibi subj'ugaverunt, subacla Arabum et aliarum na-
voce praeconia, jussi sunt a regno infra cerlura lionum, quae principatus ollinebant, violentia. Sic-
lempus discedere universo. Transeuntesque flu- que populus vilis et abjectus ad tanlum subito cul-
vium Cobar, qui regnum ex ea parte liroilabat, ubi men evolavit, quod universum occupavit Orienlero,
vident solito liberius et diligentius suorum infini- Idque factum est vix triginta aul qtiadraginta an
lam multiludinem ; nam prius seorsum habitanles, nis, antequam nostri Occidenlales principes pere-
sui nec numerum noverant, nec polenliam : mirati grinationis iter, de quo hic agendum est, arripe-
sunt quomodo lantus tamque inniniierabilis po- D I renl. Utque aliqua esset differenfia saltem nominis
pulus alicujus principum aliquando tolerare polue- inter eos qui sibi regem creaverant, et per boc in-
rit superbiam, el angariarum' ct tributorum acer- gentem erant gloriam consecuti; et eos, qui in
bitatem portare. Visumque esl eis absque dubio, suo ruditate adhuc permanent, priorem vivendi
- quod et Persarum populo, et qualibet natione nec modum non deserentes, dicuntur isli hodie Turci;
numero nec viribtts essent impares; nihilqtte eis illi vero prisca appellatione Turcomanni. Subactis
ad obtinendas violenter finitimas regiones deesset itaque regnis Orientalibus, adjecerunt etiam, ut
aliud, quam id quod more aliorpm populorum potentissiinum j-Egyptiorum regnum invadereni;
s>ibiregem non haberent..Volentes igitur votis con- de$cendentesque in Syriam, Hierosolymam cum
sonis sibi regem creare, describentes suorum uni- quibusdam aliis finitimis urbibus, violenter subju-
versam multitudinem, repererunt in eis centum gaverunt sibi, fideles quos in ea repererant habita-
familias caeteris splendidiores; qtiarttm quamlibet tores, durioribus solito aggravantcs molestiis , et
/ sagittam unam praeceperunt afferre, et juxta nu- angariarum multipliciiale fatigantes, utpraeoii-
meruni faniiliarum cenlura sagillartim colligaverupt simus.
manipultim. Q cm opei-iehtes, vpcaveciiKt quem-i
225 GUll.LLLMl TYRENSIS ARCIHEP. 224
CAPUT Yill. A nientibus, mercenariorum more, deserebanl. Et illius
Quot el qnantis vitiis per iltud tempu»subjectus esset verbi immemores Dominici, quo dicitur: Accepistis
mundus. graiU, gratis date (Matth. x, 8); Simoniacam non
Nec solura ih Orienle ita fldeles ab impiis oppri- declinabant haeresim, Giezi sordibus et maeula fce-
mebantur, verum in Occidente et in omni pene orbe »dati. Quid plura? ut in summa dicatur: Omhe in
terrarum, maxime inter eos qui lideles dicebantur, prtecipiti vilium ttetit;.el : Omnis'taro corruperal
fides defecerat, et Domini liraor erat de medio sub- viam suam (Gen. vi, 12). Nec pronos ad maluin
latus : perierat de rebus justitia,. et aequitate sub- revocare polerant Doroiiii eomminantis prodigia
acta, violentia doininabalur in popuKs. Fraus, do- in ccelo sursum, et signa in terra deorsmn. Erant
lus et circumventio late involvcrant universa. Vir- enim pestilentiae-et faines, terroresque de coelo, et
tus omnis locum'dederat et cesserat qttasi inutilis, terraeinolus magni per loca (Matth. xxiv, 7); et ca-
malitia subintrante. Videbalur siine mimdus de- tera qtiae Dominus in Evangelio diligenter enume-
clinasse ad vesperam; et Filii bOminis adventus rat. Sed obstinati in operibus mortuis, quasi sus
secundus fore vicinior. Nam mpltorum rcfrixerat in volulabro (II Petr.u, 22);etquasi jumenta putre-
charitas, et fides non inveniebalur super terram : scebant in stercoresuo,piaDominilonganimitate ab-
confiisis ordinibus rujicta fercbantnr, et in cbaos R titenles ; quasi. quibus a Domino diceretur : Per-
pristinum mundus videbatur redjre velle. Majores cussi eos, et noh doluerunt; curavi eos, et non snnt
- enini principes, qui subjectos ad pacem tenebantiir sanali (Jer. v, 3).
dirigere, neglecto pacis foedere, pro causis levibus CAPUT IX.
contendentes ad Invicem, rcgiories tradebanl in- Quomodopeccalts exigenlibus, Persw usque ad llel-
cendiis, praedas passim excrcebant, pauperum bona lespontum universas occupaverunt regiones.
impiis salellilibiis stiis exponebant ad rapinam; His igitur et hujusmodi ad iracundiani provoca-
non erant tulae alicujus facultates inter tol insidias; tus Dominus, non solum eos qui in terra promis-
causa suflQciensputabatur, ut ad carceres qnis tra- sionis erant fideles, pnedictae jugum servitutis pa-
h retur, aut vincula, et in proprio corpore indignos tiebalur portare, et supra vires molestiis faligarj
sustineret cruciatus, quod aliquid habere crede- mulliplicibus; verum et aliis qui adhuc sua vide-
retur. Ecclesiarum el monastcriorum non parce- baiilur libertate gaudere, et quibus cerluin erat
batur pracdiis, riec sanctorum possessionibus con- omriia pro votis succedere, suscitavit adyersarium,
ferebant aliquid a piis principibus indulla privile- flagellum populorum, malleum universae terrae. Re-
gia; sed nec uninunilalera solitam , et.pristinam gnante enim apud Grsecos Romano, qui cognomina-
sibi vindicabant dignitatcm. Effringebalur'sane ' ius est Diogenes, et cum onini prosperitate Con- '
sancluarium, et;usibus dedicata crelestibus vi ra- stantinopolilaiium administrante imperium, egres-
pcbantur utehsilia.. Non dislinguebat, sacrum a sus est de intimis linibus Orientis, Persarum et
profano manus sacrilega ; scd sublata differenlia, Assyriorum satrapa potentissimus, Relpheth no-
prsedaepatebant allarium vcsles, amictus sacerdo- iniiie, infinitam incredularuro nalionum secum tra-
tuui et vasa Domini. De greroio divinae domus, de hens multitudinem, quae numerum dieerelur cxce-
adylls penilioribus, de basiiicarum atriis, qui ad dere, et uuiversam ierrse superliciem operiret.
eas confiigcrant, ad mortem trahcbaniur el sup- Aseendens ergo in curribus et equis, in gregibus et
plicia. Vias quOque piiblicas accincti gladio grassa- arinenlis, et magnifko nimis apparatu llnes ingres-
tores improbi obsidebant, itcr agcntibus praeten- sus est imperii, cuncta sibi subjiciens a suburbariis
/lentes insidias, ubi nec percgrinis, nec viris-par- campestribus, usque ad urbes muratas el oppida
cebalur religiosis. Scd nec urbes nec oppida ab iis munitissima. Non erat qui resisterel; non erat qu'
importunitalibus vacabant, in qttibus sicarii vieos pro salute, pro liberis et conjugibus, et (quod gra-
omhes et plateas suspectas reddebant innocentibus. vius est) pro liberlate contendens, se opponerel.
Quo quis erat insontior, eo pluribus subjacebat in- Q Iulerea nuntiaiur impcralori gladius iitcunibens,
sidiis.Fornicationum etiam gehus quodlibet, quasi vis major, et hostilis exercilus Christianum deva
res licita, passim et sine rVtboreexercebaturiro- stans imperium; qui, pro republica sollicitus, expe-
pune. Sed nec inler aflines aut propinquos, lula' ditiones convocat cqtiitum, et peditum colligit co- '
erant lnatrimoniorum fcedera. Amica coelcstibus et pias, quanlas imroinens compellebat necessilas, et
Deo placens, quasi res vilis, jussa migrare erat quanlas universum iroperium polerat ministrare.
conlinentia. Nec parcimoniae aut sobrietati loctis Quid plura? Congregatis legionibus et equitatu co-
erat, ubi luxus, et ebrietas, et pernox alea praeoc- pioso, hostibus* procedit obviam; et imperii perie-
cupaverantaditus atque atria possidebant. Nec cle- tralia jam tenenti, et ad interiora jam progresso, in
rus a populo vita nobiliprc djfferebat, sed sicut in manu forti, sed favore divino" deslilulus occurrit.
prophela legilur : Sicut populus, ita et sacerdot Certatur utrinque acerrime, et copiis pene paribus,
(Oseeiv,9; Isa. xxiv, 2). Naroepiscopi negligenles sed odiis majoribus, qualia sacrilegii dolor et zelus
facti erant; canes muti, non vdlentes latrare (Isa. fidei solet suggerere. Quid multa? Perit ChristianuB
l.vi, 10); pcrsonarunr acceptores, oleo peccatoris exercitus; fidelium prosternilur acies; sanguis
jmpingiientes capita sua, coinmissa ovilia lupis ve- Christi lcdcmpttis sanguine ab tmpiis cffundjlur;
223 HIST.RERUM TRANSMAUIN.— LIB. I. $3/5
quodque miserabilius est, capitur imperator. Redit A j CAPUT x;
qui evaserat parliculatim exercitus, confttsionem Qttomodoper idem-tempus fidelium turbw ad Urbem
quoe acciderat nuntians. Consternali siint qui lioc sanclam accedebarit, et qtia tonditione habebantur
audierunt, in gravia se dantes lamenla, et de vita.' tam hitus quarn exlra : et quomudoin manns Tur*
ct salute desperantes. Interea vir.infidclis, sed raa- corum iterum reslituta est civilas,
gnificus, de tanto elalus successu et de collata victo- Inter has lam periculosi lecr.poris insidias, aece-
ria factus subliroior, imperatoretn sibi praecepit debat tara Graecorum quam Latinorum gratia devo-
praesentari; et in contumeliam nominis et hdei tionis, ad loca venerabilia multitudo nonnulla, qui-
Christianae sedens in throno regio, eummandat bus per mille mortis genera, perque hostium regio-
pedibus subjici; et' scabelli vice, coram posilis nes ad urbem accedentibus, negabatur inlroilus,
principibus, ascendens et descendens, corpore uti- nisi.in porta aureus, qui pro. tributO conslitului
tur imperiali; tandemque pro tanto obseqiiio. eum erat, janitoribus daretur. Sed qui in ilinere cumta
liberlali restituens, cum paucisex suis magnalibus, perdiderant, et vix cum incpluroilate membrorum
qui cum eo capti fuerant, abire permisit. Hoc vero ad. loca pervenerant oplata, unde tribiituui sohe-
audientes principes imperii, alium sibi praeficiunt: rent, non babebant. Sic ergo fiebat, ut ante urbem
' ex taltbus, mille vel -plures collecti, et exspectantes
indignum arbitrantes, ut qui tain indigna in proprio R
perlulerat corpore, in sceptris ageret et dignitale introeundi Hcenliara, faroe el riuditate consumpti
fungeretur Augustali : insuper privatum octtlis et deficerent. Hi, tam vivenles .quam roorlui, miseris
ignominiose tractatum, vitam yix indulserunt agere civibus inlolerabili erant oneri. Nam et vivenles
privatam. Princeps aulem supra nominatus, pro- alere, et cibo quocunque modo sustentare satage-
posito libere satisfaciens suo, universas a Laodicia bant; et mortuos sepullurge tradere nilebantur,
Syriaeusque, ad Hellespontura, qui Constantinopoli cumtamen eis supra vires sua essenl negotia. Q-ji-
praelerlabitur, ilinere dierum triginta in longilu- bus aulem. solito pretio, urbem dahatur ingredi, hi
dine, decem vero vel quindccim in lalitudine, roajorem civibns ingerebant sollicitudihem, linien-
occupavit regiones , cum suis civitalibus et tibus, ne forle deambulantes incaute, tanquam loea
municipiis, universo populo captivato. Tradidit eos sancta visere volentes, spulis el alapis aflicerentuv;
Dominus in manus inimici, et dominali sunt eorum ad postremum aulem, ne clam suflocati interirent.
qui oderunt eos (Ptal. cv, 39). Inter quas nobilis el Unde hsecmala praevenire cupientes, peregrinos ail
exiraia provinciarum multarum moderatrix, prin- loca sancta volcnles propei-are, cives-de eonim
ccps civilas, Principis apostolorum sedes prima, vita et incoltimifale, charitate fralerna solliciti, eo-
capta est;*sed novissima; et facta est iiifidelibus rum sequebanlur vestigia, liihentes ne qnid eis
serviens sub tributo (II Reg. viii, 2)..Sic igilurCe- sinislri cpsus accideret. Erat tamen in civitalc nio-
lessyriam, utrairique Ciliciam, Isauriam, Pamphy- nasterium Amalfitanorum, quod usque bodie cogno-'
liam, Lyciirii, Pisidiam, Lycaoniam, Cappadociain, minatur Sanclae Mariae de I^afina; et juXla illud
Galatiam, et utrumque Pontum, Ritbyniam, et Asire xenodrchium, ubi erat oralorium modicum, in ho-
Minoris partem, nobiles provincias, et omni coro- nore beali Joannis Eleymon Alexandrini patriarch;rr
modilale insignes, plebibi*s refertas fidelibus, infra ad curam abbalis praedicti monaslerii re*piciens, in
modicum tempus in suam jurisdictionem recepit; quo hujusraodi niiseris sic advenienlibtis, lam de
captivans populos, ecclesias dejiciens, et culttim monasterio quam de fidelitim largilionibus, eis itt-
Chrislianum furore persequens exlerminalo. Quod cunque alimonia minislrabaliir. Nam de nrille vix
si copiam Jiabuisset navium, ipsam urbem regiam unus accedeoat, qui sibi sufficere posset. AmissiS'
sibi procul omni dubio sitbjecisset. Tanlam enim enim vialiculis, laborum immensitate consumpti,
Graecis iricusserat formidinem, ut vix regiae civita- vix incolumes evadere poteranl. Igitur ncc foris nec-
tis se crederent moenibus, et maris inlerpositi non domi quies erat civibus, qiiibus mors diebus immi-
satis tutum arbitrarentur praesidium. Haec igitur ct JJ j nebal singulis; ef quoiibet moriis genere delerior,
similia populo hdeli, qui Hierosolymis et in finibus servilus dura et intolerabilis incumbebat. Acccde-
cjus habilabat, miseriarum addebant cumulum et bal etiam ad miseriarum cumulum, quod ecclesias>
in desperationis abyssuro demergebant, Nam impe- eorum, quas cum tot et tanlis laboribus reparave-
rio prius in prosperis constitulo, sicut praemissum rant et conservaverant, reparafas violenter ingrcssi,
est, non deerat eis ab imperiali domo frequens in ,et dum divina celebraretitur, cum furore et strepibt
necessitatibus solatium; el imperii status integer et terrorem fidelibus ihcutientes, super altaria sede-
incolumis, et vicinarum urbium felix successus, bant, nulktra faeienles locorum differentiam"; sub-
et Antiochiae potissimum, spem aliquam libertalis vertebant calices et vasa divinis obsequiis manci-
aliquando fulurae,' in eis confovebant. At nuric taro pata pedibus conculcantes, cojifririgebant marmora,
suani quam aliorum gerentes sollicitudinem, et si- clerum contumeliis et verberibus afliciehtes. Ipsum
nistris rumoribus usqtte ad suprcmuni defectum quoque dominum patriarcham, qui erat pro tem-
faligati, mortem magis quam.vitam optantes, in se pore, quasi vilem et abjectam personam, de scde
-tpsis liquefienles labescebant de perpetua servitute propria per barbam et capillum, in solum dabant
securi. prxcipitem. Plerumque ctiam raplu nT et qitasi vite
221 GUILLEMlTYRENSlS ARCIHEP. J4j
niaiicipium tractum, sinc catisa ilctrudebant in car-r- A tens quoque in opere et sermone, familiarius coepit
cerem, ut sic populum.aflligercnt patri compalJen- n- exponere universa, quae populum Dei in civitatc
lem. Hoc igitur tam dirae servitutis genus, plebs bs commoraittem acrius affiigebant.Dumque Pctrus,
Deo devota, per bos quadringentos, ul prxmisimus, s, fraterno compaticns dolore, lacrymas continere
et nonaginla annns, pia longaniniitate perfercns, s, non posset, quaereretque diligentius, utrum aliqna
gemitibiis et lacrymosis suspiriis, el jugi precum m salutis via contra bsec mala ingruentia reperiri
instantia, clamabat ad Dominum, ut correctis par- r- possit; respondit vir justus : Petre, iacrymas no-
cens, ab eis iracundiae suae,flagella clementer aver- r- stras, gemitus et suspitia pcccalis nostris prwpedien-
tcret. In profundum eniin malorum descenderant;t; tibUs, exaudire dedignaturjttstus el misericors Do-
niide et abyssus abyssum invocans (Psal. XLI,8), ;)f minas,' nondum enim ad plenum purgata esl nostra,
abyssus niiseriarum abyssum misericordiarum, ab ib iniquitas, unde neCdttm,(lagelta qttiescunt. Sed s%
eo qui Deus est lotius consolalionis, ineruit exau- 1- vester,verus Deicullcr populus (ctijus per sttperabun-
diri. Hos enini tandem de seJe gloriaesuaeDominus is danlem Dotninimisericordiam vires sunl adhuc inte*
miscricordiler respiciens, fniem tantis laboribus is grar; el noslris hostibus (ormidabile, longe laleque
volens iroponere, consolationem eis j'uxta eorum ii floret imperittni)prwsenlibus (raterna pietale compati
desideria, paterna provisione, procurare disposuit, t, " yellet, et remedium procurare his quw nos premunt
Gujus modumet diyinaedisposi^ionis ordinalionem, I, calamitatibus; aut saltem pro nobis apud Christum
qua diutinam plebi suae relevare voluit afllictionem,i, vellet intercedere; spes esset nobis, affticlionem no-
boc. praesenti opere, ad Chrisli fidelium perpetuam n stram in proximo,fiuiri. Nam de Grwcorum imperio,
nteraoriam, scribere proposuiimis. litetcl consanguinitate et loeo nobis sint propin-
CAPUT XI. quiores, et divitiis abundent amplius, nulla nobis spet
est de twtero, ut inde nobis habeamus ton-
De adventuviri Dei, Pctfi Eremilw; et collaiioneejnsi'* solalioitem. Vix enim sibi aliquam :
et venerabilis viri Simeonis palriarchw Hierosoly- suffitiunl omnisqne eo-
morum. rum, ut andivisse polesl vestra fraternitas, virlut
Per idem igitur tcmpus, cum Deo placens praedi- emarCuit, ila ul infra paucos annos plus qucn dimi-
cla ciyitas tantis, ut praemisimus, stibj'ecla essct. t. dium amiserint imperii. Cui Petrus : Noveris, Patcr
nolestiis, inler eos qui oralionis gratia, et causaa xanclc, quod si Ecclesia Roinana et Occidentispritt-
devoiionis a.dloca accedebant venerabilia, sacerdoss cipes,hujus calamitalis quam patimini, diligentemet
qnidam, Pelrus noniine, de regno Francorum, dee fide dignum habuerint instructorem, procul omni du-
episcopatu Ainbianensi, qui et re et noraine cogno-- *Q bio, et verbo quanlocius et opere his malis veslris ten-
minabalur Eremila, eodem fervore tractus, Hiero- tarent remedia protttrare. Seribe ergo diligerttius tam
tolymam pervenit. Eratautem hic idem stiftura pti- domino papw et EcClesiw Romanw, quam regibnt
silltts, et quantum ad exteriorcm hominem, persona"X el princlpibtis Occidentis, et scriplum sigilli tui au
contemptibilis. Sed ttoritale cnrrobora. Ego vero, pro remedio animaf
Major in exiguo regnabat corpore virtus. tnew, Imnclaboremmihi assumere non refugio; sed,
Viv^cis fcnim ingenii erat; et oculum habens pcr- auclore Domino, paratus suni omnes convenire, om-
spicaeem, graluinque, elsponte fluensei non deeratt nes sollicitare, instantius wrumnarum vestrarum im-
cloquium. Hic, lege communi semelque propositaj mensiiatem protestari, et ad properandum remedinm
Christianis introire volenlibus, dalo tribulo, urbeml ditigenlersingulos invitare. Placuit sermo, et visus
ingiessus, hospitio sttsceptus est apud quemdami est bonus in oculis tam domini patriarcbse, qtiaiu
fulelem, qui et ipse de ntimero erat Cbrisli coiifes- eortim qui assislcbant fideliinn; et dcpcnsis ingen-
sorum. A quo de eoruin coiiditione diljgenter per-. -. tibus gratiarum aelionibiis viro Dei, pro sua coni-
cmictans (sicuti vir iiidiisttitis erat) ab eo non so- passione, tradunt scriptuni postulatum.
lum de pr.csenti periculo lemporis, verum etiam et' CAPUT XII.
de persecutione, quam passi fucrant progenitores,',"E esteidem Petro, in ecclesiaSanctw .
RevelatioqUwfacla
"
a multis retro temporibus, plenius educlus est; ett Resurrectionis. .
si quid defuit ad plenam verbo factam erudilioiiein,, Vere magnus es, Domine Deus noster, et miseri-
id pbstea fides oculata complevit. Nam moram fa- cordiarum tuaruin non cst finis. Vere, Jesu bone,
ciens in civitale, et ecclesias circuiens, didicit ipse; non erit in te sperantibus confusio. Nam unde huic
plenius, quod prius verbo referentibus aliis com- egeno et inopi, et rerum necessariarunv suffragiis
prebenderat. Audiens vero quod ejusdcm civilatisi destituto peregrinanli, el a patriis linibus longe po-
palriarcha vir esset religiosus et limcris Deum,, sito, tanta fiducia, ut snpra vires negotium sibi au-
volens cjira eo conferrede prxsenti rerum statu. et; deat assuroere et de voti consiimmatione habeat
de quibusdam aliis ab eodem perfectius edoceri,, fiduciam? nisi quod in te,-prnteciorem suum, jacta-
accessit ad eum, praesensque. constitulus per fidc- verat cogitalum; nisi quod charitatis ardore suc-
lcm interpretem mutuis sunt confabulalionibus re-• census, fratribus compaliens, proximum tanquam
cre.iii. Erat aulem nomen palriarchae Simeon; qtii se ipsum diligens, legem implere satngebat? Vircr
«x vcrbo Petri colligens, quod vir esset circuinspe- non snppclunt, snadet tamcn charitas. Et licet dn-
ctus et rerum mullarum habens experientiani, po- ruin et impossibilc videretur, qiiod fratrc* injun-
»29 HIST. RERUM TRANSMARlN. — LIB. I. 230
gebant, ainor Dei et-proximi leve facit, quia fortis A < detestabili desisteret praesumplioite. Quem pra;ce-
est, ut mors, dilectio (Canl. vm, 6). Fides igitur per ceplis saliitaribus commonitum, cum revocare non
diiectionem operant est (Gal. v, 6), quse apud te rae- posset, vinculo anathematis innodavit, Qnod lactunv
retur: etmerita, apud te non sunt oliosa. Unde nec nimis indigne ferens imperator, Romanam ccepit
diu fluctuare peftniltis servtim tuum; sed te ipsum Ecclesiam persequi, et domino papae Guibertum
manifestas ei et tua eum revelatione solidas, ne Ravennatem archicpiscopum, virum Htteratum ct
vacillet, Apocalypsim insinuans, per quam exsur- Iocuplctem nimis, suscitavit adyersarium. Qui de
gat fortior ad opus charitatis implendum. Accidit.. viribus imperatoris praesumens et de muitiludina
enim quadam die, dum praedictus Dei famulus pro divitiarura confisus, excluso violenter praedicto ve-
redituad propria el pro implenda legalione assum- nerabili viro, sedem invasit apostolicam : ita deli-
pta, ainplius solito esset sollicilus, ad fontein raise- rus et ab inlellectus sinceritate deficiens, ut id se
ricoidiarum lota devolione recurrens, ecclesiam esse crederet, quod falso dicebatur.' Cumque prius
Doininicae-Resurrectionis ingressus est. Ubi cum infelix mundus in maligno posittts, vias sequeretur
pernoctans, orationibus vigiliisque fatigatus esset perieulosas, ttt praediximus, et inutiles, hujus schi-
impendio, labore victus, in paviinento decubuit, ut sroatis occasione ad deteriora declivis, omnem Dei
somno satisfaceret irruenli. Cumque sopor (utso-1 B et hominum post lergtini dederat reverentiam , no-
let) se infudisset allius, visus esl ei Dominus nosler xia sequens et declinans salutaria. Capiebantur
Jcsus Christus, quasi coram positus astitisse, et pontifices ; et quilibel ecclesiaruro praelati, tanquam
eamdem injunxisse legationem dicens : Surge, Pe- homicidiorum rei, mancipabantur carceribtts, bonis
tre, propera; et quw libi sunt injuncla, inlrepidus eorum confiscatis, quicunque imperatori in hac sua
perage : egoenim tecum ero. Tempus est enim ut pur-. perversitate non erant consentientes. Nec solum ad
genluf sancta , et servis meis subveniatur. Experge- tempus eis irrogabantur injuriae, verum exclusis in
factus Pelrus, et visione quam viderat confortatus perpetuum, intrudebantur successores. Fugiens igi-
in Domino, factus ad obediendum proclivior, et di- tur dominus papa Gregorius imperatoris indignalio-
vinam admonitionem secutus, moras rumpit impi- nerii, in Apuliam sccesserat, ubi a doinino Roberto
ger, ad redeundu.m accinctus. Peracli.s igitur de Guischardi, Apuliae duce honeste susceptus esi, et
more oratipnibus, sumptaque a domino patriarcba bciigne traclatus, cuj'us eliam beneficio praedictl
licentia et impetrala benediclione ad mare descen- iinperatoris manus evaserat. Tandem Salernum ve-
dit, navem ibi repcriens mercatorum, qui in Apu- niens, ibi diem vitse clausit ext>-emum: ubi et sepul-
liam transfretarc proposuerant. Quam ingressus, et tus est. Cui, posldominum Victorom, qui solis duo-
^
prospera usus navigatione, Barum pervenit. Inde bus mensibus post eum sedero obtinuerat, successit
Romam prorectus, dominum papam Urbanum circa dominus praedictus Urbanus, qui Henrici nihilomi-
partes illas reperit, cui domini patriarchae et fide- nus, praedicti Henrici successoris, in eadem malitia
liumqui Hierosolymis habilabant, litteras porrigit; obstinali, furorem declinans, locismtinilioribus apud
corumque exponit miserias et abominationes -quae suos fidcles delitescebat, nusquam plene securus. Hic
in locis sanclis fiebant a gentibus immundis ; el in- in illasuaadversitate constitutus, praedictum Pelrum
jtinctam sibi tamfideliier, quam prudenter, exsequi- Tiriipi venerabilem ab Hierosolymis reversum, j'am
tur legationem. dictae legationis fungentem officio benigne suscepit;
CAPUT XIII. ct ei in verbo, cujus Tiajulus erat, se fidelem coope-
ralorem tempore accepto reproroisil. Petrus autem
De conlroversia inter itnperatorem Henricum, et Gre- omnero transcurrens
gorium papam septimum : et quomodo Urbanus Ilaliam, zelo divino suc-
ejus successor, Petrum ab Jerosolymis reversum, census, Alpes- Iransiens, Occidentales principes
benigne sustepil. omnes singulatim circuit, instat sollicittis, increpat,
Porro per annos ante aliquot, Henricus Teuto-; arguit; atque cooperante gratia, monendo qrtibus-
nicorum rex, et idem ROmanorum imperator, a ,n dain persuadet, ut fratribus in tanla afllictione
domino Grcgorio papa septimo, btijus Urbani prae- positis subvehire non differant; et loca sancta,
decessore passus fueral qusestionein et controver- quae Dorainus propria dignatus est illustrare prae-
siam non modicam, super annulo defuncloruin epi- sentia, iiifideHum spurcitiis diutius profanari non
scoporum, et baculo. Inoleverat enim cohsuetudo, permitlant. Nec visum ei suflicerc, quod hoc apud
praserlim in imperio, quod defungentibusecclesia- principes disseniinaret, nisi etiam el plebes et in-
rum praelalis, annulus et virga pasloralis'ad domi- fcrioris manus homines, ad id ipsum piis exhorta-
num imperatorcm dirigebatur. Unde postmodura tionibus animaret. Percurrens ergo nationes, pie
unumquemlibet de familiaribus ct capellanis suis sollicilus, et regna, pauperibus et abjectissiiuis
invesliens, ad ecclesiam vacanlero dirigebat, ut ibi personis, legationi suae ftdelitei salisfacicns, iil
pastoris fungeretur oflicio, non cxspeclata cleri ipsum evangelizabat. Cui tantam gratiam, ejits Gdci
electione. Quod dominus papa conlra omnem fieri roeritum respiciens, contulerat Dominus, ut raro
honestatem considerans, et jura in eo faclo concttl- unquam sine fructtt populos conveniret. Fuitque
cari ccclesiastica perpendens, semel, secundo ac domino papae, qui eum ultra montes sine dilatione
tcrtio eumdem imperatorcm commomiit, ut a tam seqtsi decreveral, tn codc,m vcrbo plurimtim neces-
231 GUILLELMI TYRENSIS ARCHIEP. 133
saijus. Nara praecursoris funclus officio, au.ditorum A sane dilectionis prcerogativacerlum est eam dilexisse,
inentcs ad obcdiendum praeparaverat, ut facilius ita, quod eam orbis partem; imo particulam, hwre-
idem persuadere volens, oblinerel proposilum, et ditatem suam dignatus est appellare, cum ejus sit
universoruin animos ad se compendiosius incli- omnis terra et plenitudo ejus (Isa. xxxiv, 1). Unde
naret. per Isaiam ait: Haereditasmea Israel (Isa. xix, 25);
CAPUT XIV. et item ":Vinea Domini Sabaoth, domus Israel est
De. ingressu domini Urbani papw ad partes ullra (Isa. v, 7). Et licet totam^in partem prwcipuam,
montanas, et synodoapud Clarummontemhabila. sibi dedicaverit ab initio, peculiarius tamen Urbetn
Anno igitur ab Incarnatione Domini 1095, iudi- sdnctam sibi adoptavit in propriam, leslante Pro-
clione iv, regnante domino Henrico quarlo, Teuto- pheta, qui ait : Diligit Dominus portas Sion supcr
nicorum rege , et codem Romanorum imperatore, omnia tabernacula Jacob (Psal. LXXXVI, 1). De qita
anno regni ejus quadragesimo terlio, imperiivero gloriosadicuntur, videlicelquod in ea docens, passus,
duodecimo : illustri quoque Francoruro rege domino el resurgens Salvalor, salulem operalus est in medio
Philippo, Henrici filio, regnante in Francia, prae- lerrw: ad hoc a swculis prwelecla, ul tanlorum esset
dictus dominus Urbanus, videns bominum malitiari* conscia, et cella familiaris mysteriorum. Elecla ni-
inodtim exccssisse, et cuncta ferri deorsum, quasi 6f mirum: quod ipsequi elegit, testatur, dicens: Et de
atl maluro prona, post concilium quod ex universa Hierusalem civitate quam elegi, veniet vobis Salva»
Italia, ad, corrigendos excessus hominum necessa- tor. Quam etti peccalis.inhabitantium id exigentibus,
rium valde, apud Placentiam celebraverat, impera- justo judicio suo in manus impiorum swpius tradi
toiis praedicti indignationem fugiens, discedens ab permiserit Deus, et durw jugum servitutit ad tempits
ltalia, Alpes Iransceiidit, regnum Francorum in- eam tustinere^passus sit; non tamen arbitrandum
gressus. Ubi videns, sicut et prius audierat, divina est, quod eam qnasi a se repudiatam abjecerit. Cutn
passim. conculcari monita, doctrinam Evangelii tcriptum sit: Flagellat Deus omnein filium quem
sordere, fidem periisse, cbaritatem cl omnem pcri- recipit (Hebr. xn, 6); illi vero thesaurixat iram, cui
clitari virtutem; econtrario autem adversae pote- dicit; Recessit zelusmeus a te, jam amplius non
statis el principis tenebrarum longe lateque nimis irascaf tibi (Ezech. xvi,42). Diligit ergo eam,.nec
patere imperium : anxius plurimum, sicut ex oflicii intepuit erga eam dilectionit fervor, cui dicit: Eris
debilo tenebatur , quomodo tot vitiorum monslris, corona glorise in mariu Doroini, et diadema regni
lot peccatorum prqdigiis possel occurrere, quae ita in manu Dei tui; et non vocaberis amplius desolala,
miscrabiliter pullulabant, et orbem involverant /„ sed vocaberis voluntas mea in ea, quia complacuil
universum concilium generale, prius apud Vigilia- Domino in te (Isa. LXII, 3). Hwc igitur talutit no-
cum, dcinde apttd Podium, convocare disposuit. tlrw incunabula, Dominipatriam, religionis matrem,
Sed novissiroe apud Clarumroontem Alverniaecivi- populus absque Deo, ancillw filius jEgypliw, postidet
tatem, divina comite gratia, ex universis transalpi- violenter;et captivatis liberm filiis, extremas impo-
narum parlibus provinciarum, mense Novcmbre, nit conditiones, quibus versa vicemerito servire lene-
episcoporum et abbatum convenit sacer conventus , batur. Sed quid scriptum est ? Ejice ancillam, et fl-
in noraine Doraini, pracsenlibus eliam praedictarum liuin ejns (Gen. xxi, 10). Sarracenorum enimgen»
partium nonnullis principibus. Ubi, ordinatis de impia, et mundanarum sectatrix traditionum, loca
praelatorum Esclesiae et virorura Deum timcnlium sancla, inquibus.sleteruht pedesDomini,jam a mul-
consilio inslilulionibus, quae ad erigendum labcntis tis retro temporibus violenta premit tyrannide , sub-
Ecclesiaestatura videbanlur respicere ; et promnl- actis fidelibus et in servilutem damnatis. Ingressi
galis canonihus, qtii ad moruni tedificationeni et sutu canes in Sancta, profanatum est sanctuarium;
corrigendam deliclorum cnormitatero poterant pro- humiliatus est cultor Dei pqpulus; angarias patilur
ficere; et qui pacera, suggerenie Petro Eremila, indignas genus electum; servit in luto et latere regale
quacde rebus perierat, reformarent, qui verbo sibi D ' sacerdotium; princeps provinciarum, fatta est sub
injuncto debitam gerebat sollicitudinein; novissime tributo, eivilas Dei.' Cujus non liquefiat anima ? cujus
ad hanc exhortalionem se converlil, diccns : xtonlabestant prwtordia, his ad animum returren-
CAPUT XV. libus? Quis hwe siccis oculis audire polest, fralres
Exhortatio domini papw ad populum , pro via Hi'- charissimi? Templum Domini; de quo zelans Do-
rosolymilana. tninus vendentes ejecil el ementes,ne domus Patrit
. Nostis, fratres dileclissimi, et veslram nosse id ejus fieret spelunca tatronum (Matlh. xxi), factum
expedit chatitatem, quomodohumanigenerit Repara- est sedes dwmoniorum. Id ipsum enim el Mathathiam
tor, pro nostra omniiim salule carnein assumens , el sacerdotem tnagnum, sanctorum progenitorem Ma-
homo iriter hominesconversalus, lerrampromissionis, chabworum, ad zetum accendit commendabilem,
quain pridem paifibus promiserat, pfopria illuslravil! sicut ipse testatur, dicens: Templum Domini quasi
prwsenlia; et assumplw dispensalionis operibus, et: vir ignobilis; vasa gloriae ejus abducta sunt captiva
crebra simttl miraculorum exhibitione reddidil specia- (7 Mach. n , 8). Civitas Regit regum omnium, quw
liter in ignem. ld enim el Vcteris el Novi, pene in aliis regulas inlemeralw tradidit fidei, genlium sn-
omnibus syllabis, docel series Testamcnli. Quadam perslitionibus togilur invitadeservire. Sanctw Resur-
233 HIST. REfiUM TRANSMARIN.— LIB. I. 2si
recljoms ecctesia, requies dormientis Domini, eorum A et laboribus. compalientes, infidelium insolentiani
suslinet imperia, fardaturspurcitiis, qui resurreclionit (qui sibi regna, principdtus et poleslales subjicere
non hnbebunt participium, sed stipula ignis wterni, contenduni) debita compescatis animadversione; et
perennibus depulabunlur incendiis. Loca venerabilia illis totis viribus occurralis , quibus est propositum,
divinis deputala mysteriit, quce Dominum in carne nomendelere Christianum. Atioquih futUrUmest, ut
susceperunt hospitem , signa viderunt, seliserunt bc- in proximo Ecclesia Dei jugum indebitw.^perferens
neficia, quorum omnium in se plena fide prwtendunt servitulis, fidei sentiat dispendium,' prwvatenle gen-
argumenta, facta sunt gregum prwsepia, slabula ju- tilium superstitione. In quanta enim positi sint
mentorum. Laudabilis populus, cui benedixit Domi- afflictione, noverunt ex vobis nonnulti, qui hwc quai
nus exercituhm, sub engariarum et sordidarum prw- loduimur, otulata tonspexefnrit fide, etprwsens illo-
stationum pondere gemit fatigatus; rapiuntur eorum rum per manum Petri, viri venerabilis, qui prwsens
filii, tnatris Ecclesiw chara pignora, ut gentium est, ad nos delata dotef epistola. Nos autem , de mi-
immunditiis deserviant, et nomen Dei vivi abnegent seritordia Dominiet beatorum Pelri et Pauli aposlo-
vel ofe blasphement sacrilego, compellunlur; aut im- lorum auctoritate eonfisi, fidelibus Chfistianis, qui
pia deteslantes imperia , cwduntiir gladiis mbre bi- contra eos armd sitsceperint, et onus sibi hujus pe-
dentium, tanctis martyribus tociandi. Non est sacri^ " regrinatibnis assumpserint, injunctas sibi pro suis
ligis locorum diffefentia, non est pefsonarum tespe- delictis pwhitentias reiaxamus. Qui autem ibi iti
ctus : in saricluafiis occiduntuf sacerdotes ei levitw; vera pwnitentia deeesserint, et peccatofum indulgen-
coguntur virgines fornicari, aut per tormenta perire; tiam ei fructum wlernw mercedis se non dubitent
nec malronis wtas maturior suffragatur. Vw nobis, habiluros. Inlerim veroeos qui ardore fidei ad expu-
qui ili hanc tam periculosi temporis descendimusmi- gnandos iltos taboremistum assiimpserint, subEccle-
seriani, quam in spirilU prwvidens electus a Dorniho siw defensione, el bcaterum Petri et Pauli prote-
David rex fidelis, deptorat dicens; Deus , venerunt ctione, tanquam verw obedienliwfilios fecipimus; et
gentes in haereditatem tuam , polluerunt templtim db universis inquietationibus, tam in rebus quam i*
sanclum tuum (Psal. LXXVIII, 1). El ilem: Populum personis slatuimus manere securos. Si vero quisquam
tuura humiliaverunt, et hrcreditatcm luam vexave- molestare Cos ihtifim ausu lemerario prwsumpserit',
runt (Psal. xcm, 5). Utquid, Domine, irasceris in per episcopum loci excommunicalione feriatur: ei
finem, accendetur velut ignis ira tua? (Psat. tandiu senientia ab omnibus observetur, donec el
Lxxvin, 5; LXXXVIII, 47.) Ubi sunt misericordise ablata reddanlur, et de illatis damnis congrue salis-
tuee antiquae, Domine? (Psal. LXXXVHI, 50.) Verumne fiat. Episcopi vero et presbyleri, qui talibus fortiler
est quod dicitur: Non obliviscetur misereri Deus, n&nrestiterint, ojjicii suspensione multentur, donec
non continebit in ira sua misericordias suas? (Psal. misericordiam sedis apostolicm obtineanl. His dictis,
LXXVI, 10.) Recordare quid acciderit nobis; intuere, finem dicehdi fecit, praecipiens iis qui aderant,
et vide opprobrium nostrum (thfehi v, 1); Vaen«- ecclesiairum praelatis, ut ad propria reversi, cuni
bis, ut quid nili sumus videre corruptionem popuK onirti instantia et debita solliciludihe plebes suas
nostri, et contrilionem civitatis sanclae; et sedere ad idcm bortentur et invitent diligentius. Iis diclis
illic ctim dantiir in manibus inimicorum sancta ? linero dicendi fecil, et soluta synodo valedicenles
(/ Maeh. ir, 7.) Vos igitur, dileetissimi, armamini ad invicem, ad propria sunl reversi: ahte omnia,
zela Dei.. Accingimini uhUsquisquegladio suo super -jirxta staluta synodi fideliter laborantes, ut pax
femur suum potentissime (Psal. XLIV).Accingitriini, (quce verbo vulgari treuga dicitur) ab omnibus
et estoie filii potentis. Melius esl enim tnori in bello, observelur illibata, ne ire volentibus, et ad neces-
quam videre mala gentis noslrw et sanctorum. Si saria discurrere, ullum ministraretur impedimen-
quis zelum legis Dei habet, adjungat se nobis. Sub- lum.
Venidmus fralfibUs nostris. Disrumpamus vincula CAPUT XVI.
eorum, et projiciamus a nobis jugum ipsorum D Qui de principibus ad iler se obtulefunt; el de signd
(Psal. n, 3). Egredimini, et Dominus erit vobiscum. crucis, quod ililri v&stibussuis in signum voti et
Arma quas twde mutua illitite eruentastis, in hoslet futurw peregrinationis impfimebant.
fidei et nominis Christiani convertite. Furla, incen- Dedit ergo Dorainus fideli servo Stio evangeli-
dia, rapinas, homicidia, el cwlera qtlalia qui agunt, zanli virlute raulla, et excelso in verbo gloriae, pro
fegnuih Dei non possidebunl, hoc Beo benepldcilo fidei meritis verbttm elficax, et sermoncm omni ac-
fedimile obsequio; ut delictorum, quibUs Dominum ceplione digmim in ocuhs universorum. Et visa est
ed iracundiam provocastis, celerem indulgentiam a Domino res egressa, ita ut mandalum ej'us, licet
et difficile viderelur, cum omni avi-
pro vobis obtineant hwc pietalis opera, el depfecalio arduum nimis
collala sanctorum. Monemus igititf et exliortamur in dilate lam inajores qu'am minores amplecterentur.
Domino, el in remissionem peccatorum injuhgimus, Ncc solum prcesentes ex illius verbo succensus hu-
iit fralribus nostfis, el cwlestis regni cohwredibus jtts desidcrii fervor ad iter arriiaverat; verum longe
idem egrediens, absentes etiahi, pari
(bmnes enim sumus invicem thembra, haeredes qui- lateque sermo
dem Dei, c*ohaeredesautem Christi \Rom. vnr-, 17]) voto ferventes accendebat ad idem. Episcojii .vbroj
se
qui Hierosotymiset in finibus ejus habilaht, afflicliohi prout in mandatis acccperant,- fideles eoopernn^
PATHOt-.'CCI
*35 -GIILLELMI TYRENSIS ARCIflEP. ,236
tes exhibebant, plcbcs suasadid ipsuminvitantcs, et A obligarent, vivificaecrucis salulare sighttm veslibug
circumeuntcs parochias suas, verbum vitae dissiemi- impriraereiit; et in humeris illius sibi portarent
nabant in populis, nec ca'debat vel unus apex sine uiemoriam^ ctijus passionis locum visitare propo-
fruclu super terram : ita ut vere dici posset, quod . suerant; illiim imitantes, cui ad nostram redem-
vere illud verbum Domini impleretur : Non veni jitionem properanti, Factus est principatus ejus su-
pacem mittere, sed gladium (Matth. x, 34). Divide- per humerum ejus (Isa. IX, 6). De quo eliam nori
batur enim marilus ab uxore, uxor a marito; pa- immerito videlur posse intelligi illud Isaise : Levabit
tres a filiis, fifii a parentibus; nec erat charitalis Dominus sigmimin nationibus, et congregabit disper-
vinculum, quod huic lervori posset praejudicium sos Israel (Isa. xi, 12). Sed et illud mandatutn
facere : ita ut de claustris multi egrederentur mo- Domini juxta litteram videbalur impleri : Qui vuit
nachi; el inclusi de carceribus, in quib.us se in- venire post me, abneget semetipsum; et tollat critcem
cluseranl spontanei propter Dominum. Nec tamen suam, et sequatur me (Matth. xvi, 24)/
apud omnes erat in causa Dominus; et virtutum CAPUT XVII
mater discretio volum excitabat; sed quidam ne Nomina principumqui de regno Francoruni et Teu-
amicos desererent, quidam ne desides haberentur, tonicorum iler assumpserunt.
quidam sola levitalis causa, aut ut credilores " Deulroqueitaque regno, in arrham fuluraeperegri-
suos (quibus multqrum debitorum pondere tenc- nationis, signo crucis se communiveranl, vir illu-
bantur obligati) declinanles eluderent, aliis se ad- stris domintis Hugo Magrius, domini Philippi Fran-
juugebant. O.nnes igitur ex causis variis propera- corum regis frater ;*dominus Roberlus, Flandreil-
bant. Non erat in regnis occidentalibus, qui aut sium coir.es; dominus ilein Robertus, comes Nor-
aelatis, aut sexus, aut conditionis, aut slatus vellet mannorum, domini Willelmi Anglorum regis fllius-';
esse memor; aut aliquibus persuasionibus deterri- dominus Slepbanus, Carnotensium comes et Ble-
tus ab inccaplo desisteret; sed omnes indiflerenter schsium, senioris Tbeobaldi eomilis paler; domi-
manus dabant; omnes unaniiniter corde et ore vo- nus Ademarus, Podiensis episcopus; dominus
tum profitebantur. Videbatur ad litleram ;impleri Willclmus, Aurasicensis episcoptts; dominus Rai-
quod in Tobia scriplum est : Jerusaiem civitas Dei, mttrtdiis, comes Tolo«ai;us et Sancti jEgidii; cum
nationes ex longinquo ad le venient, el munera defe- aliis multis inclyliset nobilioribus viris : vir quo-
rentes, adorabunl in le Dominum: et terram tuam in v qtte slrenuus el insignis, dominus Godefridus, Lo-
sanctificatione habebunt, nomen magnum invoeantes tharingia; dux, et cum eo fratres cjus, doroinus
in te (Tob. xm, 13). De praesentibus igitur qui con- r videjicet Balduinus, ct dominus Eustachiiis : Bal-
cilio inlerfuerant,- multi ctim gaudio susceperunt duinus ilidem, qui cognominalus est de Rurgo,
insitum verbum, quorum primus fuit dominus Adc- praedictorum consanguineus , domini Hugonis
niarus, bonae memoriae Podiensis episcopus, vir cimilis de Retest filius : itemjcomes Garnerus de
viue venerabilis, qui postea aposlolicae sedis lega- Gres; Balduinus, comes Haraaucorum; Isuardus,
tione funclus, in eadem expeditione populo Dei tam ctmes Diensis; Rainbaldus, comes Aurasicensis ;
fideliterquam prudenter praefuit: Doroinus quoque - AVillelmus,comes de Foreis; comes Slephanus de
"WillelmusAurasicensis episcopus, vir vere religio- Albamarla; Relrodus, comes Perticensis; comes
sus, ac timens Deura. De absentibus vero ulriusque Hugo de Sancto Paulo. Sed et de viris majoribus,
regni principibus, eodem fervore succensi, ad iler se qui tamen comitcs non eranl, ad id ipsum Deo pla-
acjingebant, routuo se et frequenier exhorlantes; citum obscquium sponle se obtulerunl inclyti viri
et cerluin praefigentesdiem, ut collectis necessariis, ei nobiles : Henricus de Ascha, Radulfus de Bagen-
etvhe consortibus convocalis, itcr arriperent. Vi- liaco, Hebrardus de Pusato, Gentonius de Bear,
detur vere divinitus procuratum praesens, unde lo- Willelmus Amanen, Guastus de Bederz, Willelmus de
quirour, negolium, et verbum vereegressum a Do- Monlepessulano,Gerardus de Russelnn, Gcrdidus de
inino. Nam calervatira concurrebant- populi,- unum ) Ceresiaco, Rogerus de Barnavilla.GuidodePossessa,
ubicunque de principibus iter vovlsse audierant, ut et GuidodeGavlanda,Franconvm regisdapifer; Tho-
se illius comilatui sociarent; ejusque super se in mas de Feria, Galo de Calvo raonte; praediclus quo-
toto itinere invocarenl notnen, obsequia-promitten- que Pctrus Ercmila cum ingenti inullitudine, quam
tes et fidem. Et quia verbum illud publice diceretur: tum ex regno, tum eximperioroultolaborecontraxe-
Occupetexlfemum scabies, mihi turpe relinqui; rat, Circa Alpes vero dominus Boamundus,Tarenti-
laborabant certatim, se necessariis communire, norum princeps, domini Roberli Guiscardi. Apuliae,
miituo se praevenire cupienles. Vere divinitus pro-; ducis filius; dominus quoque Tancredus, ejus cx
curalum; necessarius enim erat hic ignis pui^ato- sorore riepos; et alii multi, quorum numerum vcl
rius, quo.praelerita, quae niinia crant, dilucrentur nomina non leneinus. Hi onities tempus exspcctan-
eommissa; et occupatio isla ulilis, qua declinaren- tcs opporlunum, cum ingentibus militarium virorum
. tur Jujtura. Non enim erat inter mor.talesrespectus cqpiis, ad militiam parali Christianam erant accc-
Dei, riec ad homiiies reverentia. Convener.atautem derc; et sc tantae peregriiiationis laboribus pro
apud omnes et id ipsttm de raandalo domini papac Christi nomine devote mancipare. Transcursa ita-
injunctum fuerat, ut quotquot pnediciae viaevolo sc que hieme, cum prima veris subscquentis sc obtu
237 HIST. RERUM TRANSMARIN.— LIB. I. 238
lerunt initia, et frigore depulso, grata terris reddita A j vero regno ejuscum omni tranquillitate transcurso,
cst lemperies, equos praeparant, arma exerunt, usque ad fluvium Maroe, qui ej'usdem regni limes -
componunt sarcinas, et mutuis se, qui siriiul erant ab.Oriente dignoscitur esse, pervenit incolumis.
profecluri, invitant lcgationibus.:' diligenter prae- Quo transito, Bulgarorum fines cum suis legioni-
ordinantes, qttando oporteat eos iter arjipere, ubi busattigit, ad locum perveniens qui dicitur Belle- :
convenire, et qua via tutius commodiusquepossint gravia. Eo taroen ignoranle, Irans eumdero'fluvium
incedere.. Nec enim poterant tot tamque infinita in loco cui noiiieii Malavilla, de coroitaiu ejus
populorum niillia in unaqualibet.regione sibirepe- quidam remanserant, ul cibos emerent, et ad iter
rire necessaria. Unde sludiose procuratum est, ut colligerent quaedamnecessaria; quos JHungari com-
singuli majorum principum, seorsim legiones suas prehendentes, nudatos, et affectos verberibus,
traherent, et non eodem' trainile proficiscerentur. ablalis omnibus, reniiserunt ad sttos. Et Hcet eo-
Sed neque anlequam ad.urberir Niceam pervenirent, rum adversilati universus plena charitate compa-
eorutn exercitus convenerunt. Nam, sicut dicetur teretur exercilus, et sinistro, qui accidcrat, casui
inferius, dux cum suis legionibus per Hungariam; pluriroum sociis condolerel; tamen videntes quia,
comes Tolosanus et episcopus Podiensis, per Dal- dur.um erat nimis, et pene impossibile fluvium re-,
maliani; reliqui vero principes per Apufiam, sed B transire, el occasione emergentium negotiorum iter
variis temporibus, Conslantinopolim perveneruiit. differre proposilum, salius arbitrati sunt dissimu-
Parabatur interim qupd ad tantum iler suflicere lare ad tempus injuriam, quam ad id quod assequi
posse credebatur; ,et viaticula sua, ctim viae qiian- non possent, temere aspirare; spem habentes in eo,
titale ineliri nitebantur, ignorantes quod non sunt: cui militare proposuerant, quod Cbristi servis il-
in manu hominis viw illius. Ignorat enim mortalis: lata gratis injuria non praeteriret iropunila, sed
infirmilas quid sibi crastina pariat dies. Non erat condignam ab eo reciperent mercedem, qui suis
uspiam in tot provinciis, quot habet Occidens, fidelibus repromisit dicens : Et capillus de capite
domus oliosa vel una. Cuique juxla' suam condi-• vestro non peribit; in patienlia vestra possidebilisani-
tionem familiaria suberant," circa quae sollicilaban- mas vestras (Luc. xxi, 18). Conlinuantes igitur iter,
tur, negotia, dum hic paterfamilias, ibi filius, illuci Bellegraviam pervenerunt, ut praemisimus, ubi
vero tola domus ad migranduro se componeret. Di- Galterus a duce Bulgarorum, qui eidein loco prae-
rigebantur frequentes epistolae, quibus qui. simul1 trat, emendi Hcenliaro postulans, et impelrare non
profecluri erant, se matuo exhortabantur, attenliusi valens, ante urbem caslrametatus est; ubi exerci-
moram incfepanles et monentes properare cele-• r tuia suum victus inopia laborantero, cohibere noq
rius. Vocantibusque ca;teros his, qui turmarum valens, grave nimis populi sui passus est dispen-
erant duces designali, cum singiillibus et suspiriis dium. Nam curo a Bulgaris omnino venalium nilii!,
dividebantur ab invicem charorura amplexus, et su- aliquo pretio inlerveniente, oblinere possent, egres-
pretr.itnvsibi valedicentes, separabantur in osculis. sus est ejus exercitus, ut sibi modo quocunque
Maier lilium, parentem filia, soror fratrem, uxor alimenta coropararent; ne prae necessarii victus
niSrituin, in ulnis deportantes parvulos, et suggen- deficere cogerentur inopia. Qui greges Bulgaroruia.
les irbera, cum lacrymis et ejulatu comitabantur iuvenientes, et armenta, violenter ex eis coeperunt
abeuntes : et dicto vale, quos gressu non poterant, abducere, et caslris inferre suis. Quod audientet
defixis obtutibus prosequebantur. Bulgari, correplis armis, ad eos qui eorum abdu-
CAPUT XVIII. cebant animalia, hostiliter egrcssi, prtedam revo-
Gallerus Sensaveir primus viam ingressus, Consttm- care volentes, bellum raptoribus inferunt. Et facti
linopolimpervenit. superiores, centum quadraginta ex eis a praeceden-
Anno igitur ab Incarnatione Doinini 1096, mense. tium coroitalu separatos incautius, in oratorio
Martio, octava die mensis, quidam Gallerus, cogno-. • quodam (quo se gratia consequendae salulis contu-
mento Sensaveir, vir nobilis et in arrois strenuus, D lerant) igne supposito, combusseruut, reliquis in c
cum ingentimullitudinepedestrium turmariim (nami fugam -adactis. At vero Galterus sciens quod po-
paucissimos secum habebat equites) primus iter puluro securo traheret dura; cervicis, et indiscre-
arripuit, et perlransiens Teulonicbrum regnum,, lum, reliclis his qui suo proprio spiritu ducebantur,
in Hungariam descendit. Est aulem regnuro Hun- ineorrigibiles facti, cum reliquis agminibus Bulga-
gariae paludibus interjeclis, et roagnis fluminibusi rorura silvas, longe lateque ditfusas, prudenter
praecinctum, et inaccessibile; ita ut nisi certis locis,, circumspecleque pertransiens, Straljciam Daciae
et iis vehcmenter anguslis, volenlibus introire vel1 mediterraneae nietropolira egregiam pervenit, ubi
egredi, non pateat inlroitus vel exitus. Eidem au- ejusdem civitatis prxsidi de damno et injuria plebi
teiu regno tunc praeerat vlr Christianissimus, rex; Dei injuste a Bulgaris illata conquestns, plenam
Calemannus, qui cognito praedicti Galleri adventu,, super omnibus commissis justitiam consecutus est.
et de ejus edoctus proposito, piam illius comriien-. Insuper ab eodem duce, viro egregio, et. liiuente
dans intentionem, eum benigne admisit, et transitu i Deum, buroanissime tractatus, commerciorum !a-
Sttis expeditionlbus per Hungariam concesso, pu- gem obtinuit communem, ut sibi, et populo suo
WJcorura commerciorum gratiam non negavit. lllg aequa_mensura et justo pretio neccssaria venJe-
239 GUILLELMIlYRENSlS AltCHIEP. 2i0
rciitur; et ut legibus humanis in ejus,obsequio A gregatis navibus quotquot ex ulraquc fluminis ripa
niliil videretttr deesse, duces etiam ilineris, qui eis invenire potttit, lcgiones snas sub omni celeritaie
usque ad urbem praeessent regiam, concessit, XJuo transferri praecepit, secum trahens greges ei ar-
perveniens, el in praesentiam domini iroperatoris nienta, spoliaque. uberrima, qu* de loco violenter
inlroductus, ab ejus oblinmt niagnificentia, ut effracto usque ad redundantem copiam edu.xcrat.
usque ad adventum Petri, de cujus praecepto iter Quibus in ulteriore ripa collatis, ante Bellegravam,
arripuerat, exercitum suum in locis, urbi finilimis, qtiam tamen vacuam repererunt, caslramclali sunt.
indulta cmendi vendendique liccntia, habere per- Unde cum plauslris el vebiculis, cum gregibus et
nsiit2retur; quod ei concessit imperator. armcntis, et universo comilatu, itinere dicrumocto,-
CAPUT XIX. ncmorum late patentium condensa pertransiens,
Pelrus Eremila subsecutus, per Httngariam transiens, ante urbera Niz, lurribus et muro valido mumlissi-
HungarorUm seiitit perjidiam. mam, ef viris fortibus refertam, cum suis astilit
At vero Petrus, post baec non multo interjecto legionibus; et flumine quod eamdem urbem pra>
temporis intervallo, [cum innumerabili exercitu terfluit, per quemdam pontera lapideura transmisso,
transcursa Lotharingia, Franconia, Bavaria, et ea castra ibidem metatus esl. Dumque ejus exercilus,
regione quae Austria dicitur, cuin universa roulti- 'B jam deficienteviatico, vicltisinopia Iaboraret, missa
tudine, quain ex omni populo, et tribubus, et lin- legatione ad praesidera civitatis, amice postulal ui
guis, et nationibus collegerat, quasi ad quadra- rerura venalium, et eorum maxime quae vitae suitt
ginta millia, fuies Hungarorum altigerat. Unde necessaria, bonis conditionibus, et justo pretio,
missa legatione ad dominum regem, impetravit, ut populo peregrinanti, cl obsequiis divinis mancipato
si pacificum vellet habere introitum, et sine tu- fiat commercium. Ille vero id nullalenus posse fieri
mullu et scandalis regnum ejus pertransire, ei sine rcspondit, nisi prius dalis. obsidibus se obligaret
difficultate aditus prsestetur. Qua suscepta licenlia, exercitus, ut indigenis forum ministrantibus nec
et conditionem approbans inlerposilam, cum uni- injuria, nec vis major ulla inferalur. Qua condi-
versis legionibus, quae eum sequebanlur, regnum tione ulrinque placiia, datis obsidibus, egressi sunt
ingressus est. Quod cum omni tranquillilale trans- -cives secum deferentes venalia.
eurrens, alimentorum multa copia, justo prctio, et CAPUT XX.
bonis condilionibus ab indigenis mini.slrata, usque Apud Ni%urbem Butgariw, inler peregrinos et Bu(-
ad superius memnratam Malevillam pervenit. Ubt garos tumultus oritur periculosus.
intelleclo quod cbnsortibuseorum, qui Galterum se- „ Facta est igitur expeditionibus universis alimen-
cuti, eos praecesserant, multara illius loci habitalores torum plenior abundantia, emendi vendendiquo
inluleranl injuriam, et impictatcm non modicam in contraclibtls mtittia charilate inter utrumque po-
eos exercuerant; videnles cliam eorum spolia et pulum celebratis; nocteque illa in omni tranquiUi-
nrma nihilominus in muro civitalis, quasi pro tro- tale et mutua charitale transcursa, sumiuo ma::e
yaeo dependeniia, justa ira succensi, protinus arma receptis obsidibus, ad iter accinguntur. Dumque
corripiunt, et se invicem exhortantes, urbem vio- cssent in proficiscendo, el major pars praecessisset,
lenter infringunt, incolis pene omnibus aut inter- imo pene omnis exercitus; quidam turbali capitis
emptis gladio, aut in vicino flumine submersis. Irt homines, el divina animadversione digni, memores
quo luniullu, eorum merilis id cxigenlibus, illa die salis frivolae contcnlionis, quam hesterna nocte
cecidisse dicuntur de Hungaris quasi ad quatuor c;im quodam Buigaro habuerant occasione veudendi
millia; de expeditione vero Petri, centum dicuntur eroendique, separali aliquantulum a p-aecedentibus
occubuisse. Sic igitur urbe correpla violenter, agminibus, seplem molendinis, quae juxla j<raedi-
quinque diebus conlinuis manserunt in ea, propter ctum pontem in (Iiimine volvebanlur, ignem sup-
alimenlorum, quam in ea repererunt opulentiam. ponentcsi subilo converterunt in favillam. Erant
At vero Bttlgarorum dux, Nichila nominc, qui Gal- D I praedicti filii Belial nalione Teulonici, numero quasi
tero et ejus legionibus rerum venalium forum prius ccnlum : qui ctiam, cum eortim non suflicerel fu-
iiiterdixerat, intelligens quod Malevillanis pro eo rori, quod.commiseranl, adjecerunt_etiam, ut qno-
qtiod in praecedentes ipse quoque deliquerat, sub- rumdam domicilia, qtiaeextramuri erant ambilum,
scquenles in euro vellcnt jefundcre, relicta Belle- non dispari nequitia succenderent. Consumm.atoque
grava, cui praccrat, de loci diflidens munilione, au- scclere, tuibis innocenlibus, tanquam coivmissi
Jugit. Loci vero incolae'cum sua quisque familia maleficii ccnscientiam non habemcs, cursu mat;i-
oppidum nihilominus deserentes, ctim gregibus et rato adjungere se sategcrunt. At vero dux, qui cos
armcntis in ,opaca silyarura, et nemorum abdila, benigne salis nocle tractaverat hesleina, vidcns
longe interius se contulerunt. Petrus autem dum quod non satis ci responderant digne pro meritis ;
adhuc in cxpugnalo praeSidio morara faceret, rela- scilicet pro collalo beneficio, sttpplicium reportare
•iione quorumdam edoctus, qujd rex Hungariaesuo- cogcbatur : paucorum commissum, non aequosatis
runi stragem, quam audierat, nimis aegre ferens, jtulicio, refundens in omnes, universos phedones
militares cx universo rcgno convocaret copias, et reputans, et incendiarios : cives evocat, arnia
m sitorum ultionem accingeretur animosiusv con- rocnet corripcrc ; el ipse praeviuscum ingenti mul
2tl HIST. RSRUM TRANSMARIN. — LIB. I. 241
titudirie, verbo suos exhprtatur et exemplo, pfscdi- A trus eorum insaniam volens compescere, et causam
tlas inseq-uiexpeditiones; et tanquam de sacrilegis caedis declinare quxrens, missis quibusdara pruden-
vindiclam reposcere persuadel. Egressi ergo una- tibus et magriae auctoritatis hominibus, ab impetu
nimiler, praecedenles insectantur; et partes praece- et furore, quo civibus instabant hosliliter, eos
denlis exercitus posteriores invadunt hostiliter, revocare nitebatur. Cumque non proficeret, neque
gladiis instantes atrocius. Praedictos itaque male-: ejus, licet salutaribus, acquiescere vellent monitis,
faclorcs, qui nccdum castris se adjunxerant, seor- exercitui missa voce praeconia sub proroissa? obe-
siim a turbarum freqiienlia reperientes, justissima dienliae debito, praecepit districtius ut nemo illis
indlgnalione, morti tradiderunt. Sed sive casn, sive qtti sua temeritate pacem*.reformatam ausi fuerant
ex induslria involventes juslum cum impio, mullos violare, opero ferat, aut ministret auxilium. Gui
d<jinimeritis pari poena confoderunl. Currus au- verbo acquiescens exercitus, sedebat quasi arbiter,
lem et vehicula, qttibus tam alimenta quani omni- fincm inchoali tumultus, et rei exilura pra;stolan-
modaro eorum supelkctilem deferebant, senesquo- les. Qui attteni pro bono pacis ntissi fuerant atl
que et valetudinarios, raalronas quoque cum pueris praesideui, vidcntes quod excitus in pbpulo tumul-
ct pttellis, quae passibus aequis caeteros subsequi tus sedari non valeret, sed magis ac magis augeba» '
iion poterant, comprehendentes, Tinculis alligatos ^ tur, et quod j'uxta proposifhm proficere nori pote-
secura deduxerunt: consuinmala slrage, inlercm- rant, reversi sunt ad castra infecto negolio, elabo-
plorum sangnine satiati et spoUis onerati, redeun- ranles cum Petro vivo Dei, ut turba comprimeretur.
les ad propria. Sedneque id cffeclui maijcipare dabatur.Erant au-
CAPUT XXI tem quasi niillc, qui ad hanc proruperant temerita-
Petrus fugientem suum revocat exercilum, et iterum tem. Quibus totidera de urbanis egressis obviara,
ftim Bulgaris quwrit pacifice convenire; sed factus bellum ingens ante urbem utrinque committitur.
ssl error novissimus pejor priore, el dissipatw sunt Videhles aulem qui in urbe erant quod quasi
ejus legiones. schisma ortum erat in populo exteriore, sperantes
Interea vir venerabilis, Petrus, et univcrsa quae quod, qnia invito et contradicentePetro, rixaoieon-
praeibanl agmina, majoresque cuncli expedilionis ciiaveiant, reliqua pars exercitus nullatenus eis
viri, hujus infortunii, quod suis acciderat, ignari vellet ministrare"subsidia, reseralis aditibus, omnes.
periitus, iter continuabant inceptum. Cum ecce qui- unanimiter egressi, ex nostris pene quingentos
dam equo raptus velocissimo, cursu praecipiii festi- supra pontem occiderunt : reliquis pene omnibus,
nans, casum nitntiat, stragero suorum el captivita- dutn vada nesciunt, lanquam locorum ignari, sub-
tem ex ordine pandens. Quo cognito, de coramur.i raersis influmine. Quod videns exercitus, et tanlam,
prudentium consilio, viam, qua tota die venerazt, suoium non ferens injuriam, ad arma convolant
vclegentes, revocalis legionibus, factae caedis argu- uuiversi : et confligentibus infer se agrainibus fit
pienta, et fratrum inleremptorum funera non sine strages iiifinila, ita ut esset error novissimus pejor
lacrymis et" gemitu contuentes, ante urbera, ubi priore. Populares ergo, et vulgus indocile, Bulgaro-
besierna nocte castra locaverant, constiterunt. Erat riKii non ferentes instantiam, fugam ineunt; alios-
aulcm Petro, el bis qui secum erant sensus ha- que qui in cerlamine viriliter desudabant, exemplo
bentes magis exercitatos, in eo facto simplcx.ocu- suo et impetu, terga dare compellunt. Fugit itaque
lus, ct pura inlenlio. Ideo redierant, ut causa mali universus exercitus, et turbatis ordinibus, non
cognita, et scandaloruro ainputata mrteria, inier erat qtii resisteret- In quo tumullu sa-pe diclus
utrumque populum pax plenior reformaretur; et ad Petrus universam pecuniam, quam de fidelium lar-
fropositum tutius •purgata redirent conscientia, gilione principum, ut inde pauperibus et egenis in
Missis igUur viris prudenlibus ct honestis ad prse- ilinere necessaria ministraret, collegerat, retento
sidem et majorcs civitalis , diligenter discutiunt curru in quo universa ej'us deferebatur substanlia,
quaenam causa intercesserit, ut ad tantum tumul- P penitus amisit. Bulgari auteni instantes animosius,
tuni et lautam sanguinis innoccntis effusionem ita ex eis quasi ad decem ihillia^ gladio peremerunt,
subilo veniretur. Catiga ilaque cognila, inlelligentes relentis vehiculis et sarcinis universis; mulierum
qui missi fuerant, quod salis jusle indignatione quoque et puerorum ingenti multitudine captivata.
•Qoncepta, ad arma convolaverant; et quod non; Qui autem evaserant, silvarum latebras et devia
crat tempus satis idoneum ad hpc, ul super illatis secuti, vix tertia die, monentibus lituis et strepen-
repbsceretui- viadicta, modis omnibus competenli- tibus tubis revocati, circa Petrum et illos qui cum
bus, el tola inslant sollicitudine, ut pace reformata, codem evaserant, et in collero se receperanl subli-
praedam, sarcinas, socios, ct universa quae amise- meni aliquantuluro, convenerunt.
rant, cum inlegritate reciperent. Dumque in eo per- CAPUT XXII.
severarent, paclis penead placitam utrinque redactis Petrus, retoltetto profligatarum legtonum suarum re-
consonantiaro, excilatus est casu, inconsulto quo- siduo, Conslanlinopolim pervenit; et transito Bos-
rumdam calorc et ausu temerario, in castris tumul- vhoro, castrametatur in Bithynia.
tus : v.-alenlibus indiscretis quibusdam injuriam, Die tandem quaiia, recolleclis adinvicem eis qui
qttain sustintierant, violenter vindicare. Porro Pe- dispeisiTuerant, cl ex occttltis in cniibus triduo la-
2J3 GUILLELMI TYRENSIS ARCHIEP;' |244
ttterant prodeuntibus, conglobati iterum quasi ad A bus mensibus continuis consedisset exercitus, non
triginta millia rursii3 ad iter. se accingunt. Et licet defuit eis pene quptidie remm venalium copia, <H.
plaitstra currusqite, quasi ad duomillia, impruden- refeclio pro lempore necessaria. Qua rerum uber-
ter amisissent, tamen a proposilo delicere ignomi- tate simul et olio dissolutus miser et durae cervicis
niosum' reputantes, viam, licet mulla diffieuRate, populus, prodeuntibus ex adipe stimulis insolentim
eontinuant.-Duihque esserit in proftcrscendo, ali- (Psal. LXXII,7), ccepit seorsum' invitis" inagislrati-r
mentorum mullara saslinentes inopiam, eece do- bus lurmas agere, et ad decem vel amplius millia<r
mini imperatori nuntius castris eorura se intulit, ria perlustrarc regionem, greges et armenta secnra
qui Petrum et alios ejusdem exercilus capitaneos, trabentes. Receperant tamen ssepius ex parte do-
regiam proferens j'ussionem, publice cohvenit, di- mini iroperatoris litteras commonitorias, qualenus
ceris : Sermo gravis etverbum salis absQnum, viri anle advenlum majorum' principum, qni subsequi
nobiles et inctyli, fama referente, de vobis ad impe- dicebahtur," loiigins evagari, ant.in sc hostes pro-
rialeni pervenil audientiam, quod in impirio suo vio- vocare non praesumerent; sed in loco designato
lentiam regionis habkatoribus et ejus subdilis inferar moram facerent, circumspecle se habenles. Petrus
tis ehormem, rixas et lumnhus concilanies. Quapro- autem pro plebe sibi commissa valde sollicitus, ad
pier ejus auctoritate, si"in conspeclu mujestatis ejus " urbem regiam profectus erat, ut rerum venalium,
grdtiam aliqnando invenire-quwrilis, vobis injutigi- ,'si posset,alleyiaret pretium, et humaniorem com-r
mus, quatenus in aliqtta urbitim ejus nltra triduum merciis oblineret ccnditionem. Unde popultis con-^
moram facere non prwsuntalis, sed conlinuato itinere turoax et calcilrosus, sumpta occasione ex ejus
congruo, tamen moderamine temperalo, tersus Con- absentia, coepit insan.ire vehemenlius; et cortglo-
slaritinopdlith" expeditiones vestras q^anlocius diri- bati seorsum ab exercitu .ejusdcm factionis com,-
gatis. Nos aulem exercitum vestrtim prwenntes', plices, quasi ad pcditum septem millia, adjunetis
viclui necessaria juslo preliovohis minifirari facie- sibi equitibus trccentis, aliorum inlerdiclum auri-
mus, Quo audito, revixit spiritus eoruro, qui prae bus surdis prseeuntes, verstts Nicaeamordinatis ag-
victus inopia jam contabuerant; ei intellecia erga minibus profecti sunt. Uride de focis praedictaeurbis
se domini imperatoris clementia, in spem maj"orem conterminis, greges ct armenta ad maxiroura nu-
erecti, postquaro apud eum qni regios «tlulerant meriiro contrahentes, in castra reversi sunt in.colu-
apicgs, de sua innocenlia, et supporiala palienler, mes. Porro videntes Teutonici et illius linguae bo-
quam eis iinmeritis Bulgari gralis intulerant injuria, mines, quod Latinis in co negotio ad quod exierant,
pro tempore suflicienter allegaverunt; ducero prae- Q prospere successerat, rapinarum amore concepto,
dictum sequerites, ab omni abstinentes enormitate, adjiciunt et ipsi simile aliquid altentare, unde et
maturato itinere Conslantinopolim pervenerunt. nomen oblineant, et vires inferant rebus domesli-.
Ubi reperto praedicto Galtero, qui cum suis legioni- cis, Tandem vero colligati ex eadem nalione qnasi
bus eoramdem praestolabatur adventum, junclis ad tria riiillia cum ducentis equkibus, versus Ni«
eiercitihus, castra in loco sibi depulato roetali caeam contendunt. Erat aulem in eadem region-f
sun*. Petrus vero a domino imperalore vocatus, oppidum adradicemmontissilum, a Nicaeaquatuor
urbem ingressus est; et in ejus praesentia consti- vix milKarium distans spatio, ad quod accetlenles',
tritu.3, sicuti vir magnanimus erat el eloquens, de impettt vebementissimo et totis viribus oppugnant
sua intenlione, et tanti laboris causa intcrrogatus, undique; et, licet phirirnumresistentibusoppidanis,
plene disseruit: et quod eum maximi Occtdeiitalium expugnaturii occiipant violenter,'et ibidem, inter-
partium et Deo digni principes, in prorjmo subse- emptis habilatoribus et occupatis quse eorum
querentur, edocuit : tanta mentis conslanlia, et fuerant universis, loci amcenitale tracti simul et
verborum usus ornalu, ut el palatii principes, viri' opulentia, castrum communiunt, proponentes
admirarentur animositatcm et prudentiam, et ipse ' usque ad advenlum principum in eodem loco com-i
dominus impcrator eum propensius commendaret. I) manere.
Benigne igilur habitum, et doiiis cumulatum ube- CAPUT XXIV
rioribus, ad suos redire praecepit imperator. Ubi Solimannus Turtorum' princeps prwdictum rectiperat
cum_dies aliquot, ejus et victualibus, et requie oppidum; et quolquot in eo reperit, gladio pe-
refocillatus essel excrcitus, paratis navibus ex irii- r.imit. :.'. ".
periali mandato, transito Hellesponto, in Bilhyniam,. Solimannus vero illius regionis dux et moderalor,
quae prima, de Asiana dioecesi, provincia eodem audito longe ante Cbristianoriim principum adventu,
iiiari lerminatur, descenderunt: demumque ad lo- ex universo interim Orientis tractu, tam prcce
cum supra idem mare situm, cui riomen Civilot, quam pretio, ct modis quibus poterat, irifinitas
pervenientes, castrametati sunt; virorum fortium colligens copias, ad easdem par-
CAPUT XXIII. les redieral, ut contra hosliles impelus civibus et
Exertitus ejus, eo absente, a fintbus Nicwnis pmdas regioni optala praeberet solatia. Qui audiens quod
agit, et juxia urbeni Nitwndm oppidum expugnat. Teutonicorum praedicla manus oppidum ejus expu-
Erat aulem idem locus in hostium confinio po- gnassct, et cxpugnatum detinere praesumeret, Hluc
|itus; ubi cum in multa rerumopulenlia qudsi duo- sub omni celeritalefestinat, et castrum obsidens.vior
248 'HIST. RERUM TRANSMARIN.— LIB. 1. . 246'
lenter expugnat, omnibus qtiolquot inlus repevriVA t usque in eorura castra, slragem operantes infinitam,;
gladio peremptis. Interea rumor in caslris pcrso- eos insectali sunt.- Ceciderunt in ea congressione
nuit, et celebri fama pervulgatum est, Teulonico- de viris nohilibus , qui Petri castra sequebantnr,
rtim cohrirtes, quaerecenter de castris exierant,' Galterus. Sensaveir, Rainaldus deBreis, Fitlcherus
in inanu Solimanni penilus cecidisse. Unde mente Aurelianensis, et alii innumerabiles. Nam de vigiuti
plurinium consternati, gcmilu el lacrymis , quas qiiinque millibus peditum, qui de caslris egressi
prae spiriius angustia cohibere riequeunt, dolorem fuerant, et de qiiiiigentoiiim numero equitum, vix
* vel unus superfuil, qui aut morlem effugerit, aut
protestantur. Tandem comperla plenius veritate,
exoritur tumullus 'popularium in castris; vocife- vincula.
rante plebe , et id suinma exigenle prccum instan- CAPUT XXVI.
tia, ut illatam fralribus tain-enormem non dissimu- Sotimahnusvictor noslrorum caslra diripit: resiauuni
I.arenl injuriam; sed correptis armis, omnes una- populi aut caplivum Irahit, autperimit; caslrum
nimiler, lam equitcs qiiam pedites, inleremptorum Civitot obsidel; sed, audila imperaloris legatione,-
fralrum sanguinem vindicaturi procederenl. Quod recedit.
verbum maj'orcs cxercitus, et qui in talibus plenio- ; Tandera vero hac
politus victoria, ct praesenti'
rem habebant experienliara, domini imperaloris successu Solimannus faclus elatior, in castra vio-,
consilio parere volenles , "cum vellent comprhnere ' lentus irruil; id residuum quod supererat, neraine
et furenlis populi indiscretum mitigare feryorem, jam qui rcsislere posset invenlo, gladiis abolel;
insurrexit plcbs adversus eos indomita; et cujusdam senes, valeludinarics, raonachos et clerum univer-
Godefiidi, qui cognominabalur Burel, qui princeps sum, matronas quoqtic grandaevas ferro perimens;
eral factionis, usa patrocinio, majoribus coniu- solis pueris et pttellis, adliuc impube.ribus, qtioruni
nielias cicpit ivrogare, timidilati ascribens, ctnon pro eis aetas intercedehat, et, facies, ad hoc par-
prudenliae, quod fralrum inlerfectores, ullore gla- cens, ut servituli inanciparet. Erat autera jujtta •
' nostrorum caslra , in liltore maris situni, praesi-
dio ncn persequerentur. .
CAPUT XXV dium velus, semiiiilum ^ habitaloribus vacuum, ila
Concitatur adversus euntdem Solimannum ob cwdem ut nec seras haberet, nec ostia; in quod, necessi-
fralruan universus exercilus, et pugnans adversus late compulsj, salutem in eo pesse consequi arbi-
, eum consumitur. trantes, peregrinorum quidam se contulerunt, quasi
Praevaluit tandem deterius auectorum sentcntia; ad tria millia.' Qui objeclis clypeis , et magnorum
et arma corripientes universi, relictis debilibus r< advolutione molarium aditus obstruunt, et ad sui
cum mulieribus et parvulis, et his'quibus arma tuitionem, prout neeessitalis articulus imperabat,
JIOIIerant, congregali suntad viginti quinque mil- accinguntur. Dttmque Turcos instantes veheriien-
Ha peditum arniatorum, qtiingentos equiles optiroe tius , spe oljtinendae salutis, qui obscssi erant, a
loricatos babenles. Ordinatis ergo agroinibus et in se repellunt Jongius, pro vila etlibertate tolis vi-
acies digeslis , versus monlana per silvam praedi- ribus decertantes, nunlius quidam sub omni cele-,
ctam, ad partes Niceas contendunt. Vixque ad tria rilate,ad Pelrum accedens, slragem suorum indical;
iriilliaria proccsserant, cttni ecce Solimanhus cum et residttos de populo jahv consumplo , in oppido(
innumera suorum multiludine eamdem silvam in- quodam semirulo arctissima obsidione vallatos edo*
gressus, ut in castra nostroruro, quacin loco erant cet, armoruro et victus inopia laborantcs. Qui ad
supra nominato, siibitus irruerel, accelerabat. dominum imperatprcm accedens, fusis humilitcir
Audiensqiie per eamdem silvam claroorcs insolilos, precibtis, obtinct t:l niissa illuc sub oroni velocitala
.ut priinum comperit quod a castris egressse nostro- mililia] reliquias populi ab immincnlibus periculis
rum sibi occurrerent legiones, relictis monlibus ct prsecijfiaiHberari: quod et factum esl. Turei enira,
silva , ad patenlcs campos se contulit. Quo eliam audita domini imperatoris jussione, ab oppidi pro-
nostri pcrvenientes, adventus hostiuro ignari pe- D . tinus desliterunt impugnatione, et trahentcs secum
nitus, poslquam eorum in vicino constitutum co- quos in vincula conjecerant, cum tentoriis et papi-
gnoverunt exercitum, niutuis se vocibus exhortan- lionibus, equis, mulis, et omnirooda riostrorum
tes, in Iiostcs jrruunt, gladiis inslantcs cominus, supclleclileoptiniaspoliadeferentes, Niceam reversi
intcremploniin fratrum sanguinem de raanu hoslium simt. Sic ergo cervicosus populus et intractabilis,
requirentes. Hostes vero votis omiiibus et atdente dum monilis nesciunt acquiescere melioribus , suo
proposilo nostros in se irruentcs gladiis excipiunt; lapsus impetu, totu.s descendit in interitum ; et
et, coinpeiium habentes quod res pro capitibus dum disciplinae salutaris nescit jugum portare ,
ageretur, resistunt viriliter, justa indignatione suc- suaruro viarum fructus ihuliles collegit,; hostiitm
censi, el de sua multiludine praesumentes. Tajideni gladiis deputatus.
confligenlibus adinvicem hinc inde cohortibus stre- CAPUT XXMI.
nue, satisque viriliter, oppressi nostrates ab eorum
Godescalcus, sacerdos quidam Teulonicus, iletum
inultitudine, et pondus belli non valentes ferre diu- exercitum ducens,4n Hungariam pervenit; qui tur-
titis, dissolutis agminjbus,'in fugam versi sunt: pia in Hungaros operari non veretur.
quibus nihilominus Turci gladiis incurabentcs. Post Pctrt vero iransitum in Bitbyniam , conse-
£47 GUILLELMI TIRENSIS ARCHIEP. ?s 243
(iiienler non multo temporis intervallo, quidam sa-- A omnino quiescat indignatio, quod et personas veslras,
cerdos, Godescalcus nomine, natione Teutonicus, , et omnem , quam hie habetk substanliam, arma
Petri scqucns vestigia, ejusdein peregrinalioniss quoque in manus doiminiregis sine aliqua condilione
accensus desiderio, exhorlationis habens gratiam,, tradatis. Alioqui nec unus solus ex vobis mortem
multos ex universo Teutonicorum regno ad ideml ppterit evadere; eum in medio regni ejus constilttti,
opus animaveral. Collectisque viae consortibus, , nec viribus pares sitis,' nec fugiendi habealis pote-
quasi ad quindecim millia, Hungarise fines , sinei statem. Godescalcus igitur, el legionum primicerii,
diflicultate admissus, ingressus est. Ubi cum ejus> quibus ab inilio contumacis populi displicebat in-
exercitui venalia de mandato regio bonis .'conditio-- sania, de regia beiiignitate praesumentes, in sim-
nibus ab .' Hungaris exhiberentur, alimentorumi plicitate spiritus, populum totis viribus renitenlem,
abutentes opulerilia et ebrielati vacantes,- ad infe- et pro.,vita decertare paralum , in eam quasi vio-
rendas enormes indigenis se contulerunt injurias : lenter traxerunt sententiam , ut cum armis et omni
ita ut praedas exercerent, venalia foris illata publi-- eorum substantia in polestatem domini regis se
cis violenterdiripereiit, el stragem in populo com- traderent, pro his omnibus"qaibus eum offendc-
mitterent, neglectis legibus hospitalitatis. QuodI rant, satisfacientes. Acquievit tandem populus uni-
domino regi postquam innotuit, ira succensus.re- • " versus, et.armis traditis, universaque eorum sub-
gnum universum praecipit convocari; et in ullionemi stantia, regis primiceriis et suis procuratoribus
tantarum injuriarum armari populum imperat, et; resignata, dum veniam exspeclant, mortein inve-
jnajores etiam regionis. Commiserunt enirii graviai niunt. Irruentes enim in populum nil lale veren-
in locis quanipluribus, turpiaque nimis, et relationei tem, armorum solatio destitutum, et de regis cle-
indigna, quae nonnisi cum subjectoruin odio et ti- mentia non immerito praesumentem, non distin-
midilatis nola, rex potcrat dissimulare. Convocatai guentes justiim ab iinpio, slragem immanissimam
igitur totius regni militia, tariquam in hostes et exercuerunt, ita ut interemptorum funeribus, et
suprema dignos animadversione, unanimiler ruunt crunre occisorum locus pollueretur universus, et
praecipites, pro lantis excessibus mortem irrogaturi. tanlae multitudinis vix superessent vestigia. Eva-
Tandemque apud Iocum cui nonien Bellegrava est, serunt tamen aliqui coromune pericuium; et
qui Ioctts in umbilico regni eorum positus est, praevia Domini misericordia, Hungarorum gladios
praediclorum insensatorum confusam reperiunt declinantes, et ad propria reversi, de suorum
multitudinem, qui praecognito regis adventu, ct dei strage, et sinislro casu qui accideral, eos qui pro-
ej'us indignatione non ignari, verenles quam laesam Q fecturi erant, et ejusdem viae volis tenebantur
portabant conscientiam, arma corripuerant, quasi.. obligati, reddiderunt instrucliorcs : monenies ut
vim vi repellere, et a se propulsare injurias parati. praedicli nequam populi suspectam semper haben-
Quos postquam Hungari armis incumbenles vide- tes maliliam, prudenlius incedant et cautius di-
runt et ad resistendum animatos, perpendentes scant negotiari.
euod-non sine suorum multa strage poterant cis CAPUT XXIX.
vira iiiferre, erant quippe forles viri, armorum
usum habentes, quique non facile vellent gratis Quomodo prwcedentes exercitus subsecuta est insen-
satorum hominum multiludo infinila, Judworum
animas ponere, more suo dolis tenlant peragere inlerimens populum, et absque disciptina incedens."
quod viribus nequeunt. Missa enim legatione ad Per idem tempus , modico interjecto intervallo,~
praedictum Godescalcura, et exercitus primates, convenerant eodera studio ex occidentalibus fini-
vcrbis paciiicis eis locuti sunt in dolo, dicentes : bus turbae innumerabiles, el peditum manus infinila
CAPUT XXVIH. absque duce et rectore, passira et imprudenter in-
ad cedentes. Erant tamen inter eps viri quidam nobi-
Epistola regis Hungarorum prwdictum Godescal-
cum, etejus exercitum; et interitus sdrumiem mi- les, Thomas de Feria, Clarenbaldus deVendoliolo,
terabiiis, ] WillelmusCarpenlarius, comes Hermannus, etalii
D
Pervenit ad aomtnum regem de vestro exercitu nonnulli, quibus in nullo, disciplinae impaliens, sub-
gravis querimonia, quod poputo sibi subdito graves jiciebatur populus; sed neglecla prudentium el me-
nimis et enormes intulerilis molestias, iniqua lege lius affeclorum doctrina, passim et sine dclectu
vestros hospites, qui vos benigne tractaverunt, remu- per omnia libere discurrebant illicila. Unde factum
nerantes. Tamen domini regis pleniut novit pruden- est, lit cuin iri timore Pomini iler debuissent ince-
tia, quod non estis omnes horum tommistorum rei; ptuih peragere, et diyinorum memores mandatorum,
sed certum habel inter vot viros prudentes et timen- observata evangelica disciplina, pro Christo pere-
tes Deum , quibus aliorum displicet enormitas , et grinari, converterunt se ad insanias, et Judseorum ,;
quibus invilis et renitentibus commissa tunt quce populum in civilatibus et oppidis per quae erat eis
dominum regem merito ad iracundiam provocarunt. transitus, nil tale sibi terentem, et se haiientem inr
Unde aliquorum crimen timens in omnes refundere, cautius, crudeliter obtruncabant. H.ocautem maxime
nejustum involvat cum impio, decrevit irw suw mo- factum est in urbibus Colonia et Magontia, ubi etiam
tjiumimponeje et Chrislianw consorlibus prdfessio- vir potens et nobilis comesEmieb, in esulem regione
nis parcere jn prwsenli. Unde consulimus ut ejus praeclarus, eorum co^tibus cum multo se adjun^it
2i9 IHST, RERUM TRANSMARIN.— LIB, II. 250
comilalu , non solum prout ejus decebat generosi- 1\. et paludibus, equis amissis, vilae consuluerunt et
tatem, nec niorum censor, nec correplor enorraila- saluti. Qua erecli victoria, adjiciunt eliam ut, pon-
tis; sed maleficiorum particeps et flagitiorum in- tibus fabricalis, praesidium expugnent; et iter ferro
centor. Qui omnes, transcursa Franconia et Bava- aperientes, in regnum violenter ingredianiur. Juxia
ria, postquam fines attigerunt Hungariae, pervenien- hoc propositum cohortes excitant, et per pontes,
les ad locum cui nomen Meeszeburg, arbitrati quod quosde novo erexeranl, moenibus applicantes, pro-
libere, et sine difficultate eis ticeret introire, clau- tecti clypeis, ad mui-isuffossionem,clviolenturo in-
sum reperientes aditun, citra pontem substiterunt. troitum animosius se accingunt. Eoque jam pereo-
Erat atilem is locus praesidium, munitum valde flii- rum diligentem inslantiam ventum erat, ut muro
minibus maximis, Danubio et Lintace, et profundts in locis pluribus perforato, jamjam peregrinis pa-
circumseptum paludibus, ilaeliam ut maj'pri multi- terel introitus. Et qui inlus erant in rotinicipio, om-
tudini, invitis his qui obseryabant introitum, non nino in desperalionem descenderant, de vita peni-
esset facile irrogare violenliam. Dicebatur tainen ttts diffidenles ; cum ecce repente immisso divinitus
esse eorum qui advenerant numertts ad ducenta timore, relicto assultu, et maxinia iropediroentorum
millia pediluin; equitum verd, quasi tria millia. Porro parle neglecla, versi sunt in fugam'qui victores
rex Hungariae transire volentibus adiluro prohiberi • videbantttr, fugae causam penitus, ignorantes. Nec
mandaverat, tiroens ne itijuriarum, qtias Godc- aliud in causa diciltir exstitisse, nisi quod peccatis
scalci legionibus intulerat, memores ? in ultionem mulliplicibus Dominum ad iracundiam provocave-
armari cuperent inlromissi. Recens enim '.faclum, rant, impietatem secuti, quaesuis culloribus terro-
ct crueiilaecaediseRormitas.longe lateque divulgata, rem solet incutere. Fugit enim impius, j'uxta verbum i
regem sibi timere compellebant. Qbtinuerunt lamen Sapientis, neminepersequente(Prov. xxvin, 1). Hun-
ab his qui ad praedicti municipii depulali erant cu- garivero meliore facta condilione, videntes hostium
stodiam, et a principibus legionum, qui in ea paiie cuneos lerga dedisse, inseculi sunt eos tanquam vi>-
regioneni observabanl, ut legatos ad regem dirige- ctores, quos prius habuerant formidini; et quos in-
rent, qui, pro impclranda paee et obtinenda trans- fra moenia vallati paludibus vix poterant sustinere,
eundi liberlate, regem suppliciter convenirent. Ipsi ultro insequutitur, vice versa, non solum formidi-
yero inlerim citra paludes in locis pascuis castra- nem, verum etroortem irrogantes. Exquibus comes
metali simt, rei praesto!?.ntesevenlum. Emico, cum maxima parte dissolutarum lurmarum
CATUT XXX. fugiens, in patriam suam reversus est. Alii vero no-
r biles quos supra nominavimus, per Carinthiam de-
Quomodo castrum el
Meeszeburyobsederunt, septin- clinantes, in Italiam pervenerunt,
gentos ex Hungaris interfccerunt; et tandem divi~ qua decursa Apu-
hitns in fugam versi,- pene omnes ab Hungaris in- liae se intulerunt flnibus : unde et eos de prihcipi-
terfecti sunt bus, idem iter agenlibus, qui Durachium navigare
Interea, qui missi fuerant ad regem, infecto pror- proposuerant, seculi, in Graeciam se contulerunt.
sus negotio, paucis eyolutis iliebus, reversi sunt. His ergo et huj'usmodi motibus pene tolus concutie-
Quorumrelatione majores edocti, qui erantin exrr- batur Occidcns, et seorsum turmas agcbanl peaio
Citu, quod nullam apud regem graliam poterant in- nationes universae, et aliae sub principibus, aliae
venire, proponunl terras, quas citra fluvios et pa- quasi acephalse iter aggrediebantur. Viaelamencom-
ludem rex possidebat, depopulari, ct suburbana pendium , quod qui per Hungariam descenderant,
succendere, et in rebus ejus hostiliter versari. In certum erat reperisse, propter insolentiam eorum
quo dum desudarent attentius, accidit, die quadam, et enormitates nimias, quas frequenler et praeter.
quod septingenli ex regis supradicti militia navigio merituro, regionis inferebant habilatoribus, trans-
transeuntes occulto, peregrinis ex insperalo, ut ab euntes qui praecesserant, cis penilus negabatur.
illatis regionem tuerentur injuriis, casu se dede- Unde-et eos, qui subsequebantur, reddiderunt raa-
rtntt obviaro: quos cum declinare non possent, nec D gis sollicilos, utregisHungarorum.sibi graliam con-
redire ad propria , aquis impedientibus, pene om- ciliarent.
nes interfecti sunt, paucis exceptis, qui in carecto

INGIPIT LIBER SECUNDUS.

CAPUT PRIMUM. 1096, mense Augusto, quintadecima die mensis^


Quo tempore dux Godefridus iter arripuerit, et qui vir magnittcus et illuslris Godefridus, Lotharrngia»
nobiles eum eo, et quomodoutque in Hungariam dux, post discessum Petri Eremitaeet ejus exerciluj
pervenerit. casum, ut prsediximus, lamentabilerii; post legio-
Eodemque anno, qui erat ab lncarnatione Domini nuin Godcscalci stiagem pracmissam; post illud >
351 GUILLELMl TYRENSIS ARCHIEP. 232
eliam inforlunii genus, qnod, ut prsemisimus, sub- A estis innocentes, ul eos morti tradereth, non possunt
scquenli multitudini citra Hungariam accidisse di- illatam servis Dei dissimulare injuriam; sed parati
cilur : convocalis vias consortibus et compositis de sunt fratrum sanguinem vindicare. Super his erijo
more sareinis, iter aggressus est. Fueriml autem vestra per hostrum minislerium exspeciant responsa,
qui ejus castris se adjunxeruht viri nobiles et in- pro eorum forma animos habituri. His dictis orandi
clyli, cl perpele digni memoria, dominus Balduinus linem fecit. Cui rex suorum salellilum stipalus co-
ejtis frater uterinus; dominus Balduinus de Mon- mitalu, in bcecverba respondit : Placet, vir amici-
tibus, Hamaucorum comcs; dominus Hugo, comes tiarum, Godefride,cui meritis exigentibusjam pridem
de Sanclo Paulo, et Engelramus filius ejus, egregiae noslram contulimus gratiam, quod ad rios ingressus
indolis iidolescens; dominus Garnerus comes, eo- ' es, tum ul veleremrenovemusamicitiam, tum ut.apud
gnomento de Gres; dominus Renardus comes Tul- tam djtcretumjudicem noslram astruamus innocen-
lensis, et Petrus frater ejus; dominus Balduinus de tiam. Sumus equidemet de numero, ui dicis, fidc-
Burgo, ejusdem ducis consanguineus; dominus lium : el minam opere possimusirnplerehujus nomi-
Ileuricus de Ascha, et Godefridus frater ejus; Dodo nis virlutem! Sed qui vosproecesserunt, tam Pelrum
de Cons; Cono de Monte acuto, et alii plures, Eremitam sequentes, qitam adhwrentes Godescalco,
quofum nomina non tenemus, vel numerum. Hi " quam qui in regni nostri limitibus castrum nostrum
pinnes uno et individuo comitatu pariter inceden- expugnare, et ad nos violenler ingredi nilebdntur,
tes, vicesima Seplembris die in provinciam quae nec re, nec nomine Christi fuerunt sectatores. Nam
dicilur Ostericli, ad locum qui dicitur Tollenburch, cum primo Pelrum et suos exercitus suscepissemus
cum oiuni tranquillitate sani el incolumes pervene- hospilio, bona quat apud nos eranl lam gratis, qtiam
runt. Est aulem is IQCUS,ubi Linlax fluvius imperii pretio illis communicantesjusto, more serpentis in
lines a regno disterminat Hungnriae. Quo perv.e- gremio, el muris in pera, male remuneraverunl Ao-
nicnles, solliciti valde super his quse Godescalco et spiles-suos. Nam in extremis regni noslri firiibus,
stiis legionibus dicebanlur accidissc, deliberant cum jam pro collali.sbeneficiis grales tenerenlur re-
quomndo cum salute in opere incepto possint ince- pendere, unam de urbibus nostris conftingentes, el
dere, Tandemque de communi placuit consilio, ul populum qui in ea erat delentes penitus, cum eorum
roissa lega.tione ad regem IIungari«e inslruanf.ir spoliis, gregibus et armenlis, tanquam violenli prw-
plenius, quaenam causa fuerit, quare.fralrum prse- dones abierunt. Godesculci vero expcdifiones, tan-
cedentium apud eos ila deperierit exercilus; cl ut quum a prioribus nihil omnino pertulissemusinjuria.',
opportunitate invenla dominuiu regem de pace, P sine molestia et di/ficullale admissw, in medio regni
convenianl, el omissis querelis veteribus, elaborent hujus rapinas exercere, inferre violentiam, incendin
quomodo eis liber per Hungariam indulgealur procurare, et causis levibus stragem operati non,ve-
Iransitus. Nam alias inire vias, ilineris coepii vide- rentes, deliclorum snorum euormitate Dominum ad
balur dispcndium. Missus est ergo vir nobilis Go- iracundiam provocaverunt. Nos quoque subdiiorum
defridus de Ascba, Henrici fraler, eo quod ejusdem ferre non. valentes moteslias, manttm adhibuimus,
regis a niultis relro temporibus familiaritatem ha- rei perictilanli remedium providentes. Vnde et prio-
buerat, cum quibnsdam honestis viiis et nobilibtis, rum exemplo deterriti, ne tertio jam detestabilium
ut ejusdem legationis fungatur officio : qui ad re- turmarum experiremur injurias, consutlius fere vi-
gem perveniens, depenso debitre salutalionis affatu, sum est, a regni noslri timitibus, Dfo plane odibiles,
quod ei fuerat injunctum fideliter exsequens, regi arcere, hujusmodi impiorum manipulos hominum ,
lociitus est in bsec verba : quam injurias ab eis et damna pati enormia, aut
CAPUT II cum eis hostiliter decertare. Hac igitur apud te vi-
rum prudenlem et industrium, pro riostra excusa-
Legatio ejusdem ducis ad Calemanum regem Ilunqa- tione
de
ria;, per Godefridum Asca, el retponsum ejus- suflicial allegasse. Nam (vivit Dominus, puram,
dem reijis ad eumdem ducem, ] sicutest, edisseruimus veritatem.) His dictjs, eos-
D
Yir illustris et magnificus, dominus Godefridus, dem legatos proccipit hospitaliter, eV mulla hor.e-
Lolharingits dux, et alii Dei cultores, quicum eo sunt state haberi, quousque babito cum suis colioquio,
principes, divinis obsequiis mancipati, ad veslram ad praedielos principcs nunlios dirigat, responsa
tios direxerunl eminenliam, scire per nos eupienles : convenientia delaluros. Tandem missis de familia-
quare fideliumpopulus, quorum reliquias in via repe- ribus suis aliquot cum legatis qui ad se venerant,
rimus ncbis occurrentes, tantam. apud vos, qui de duci et principibus in hoec verba rescripsit : Audi-
numero fidelium dicimini, repererunl inliumanitatem, ' vimus sane, el fama referentejamdudum ccgnovimus,
ul lutius ad hosles quoslibet declinare potuissent. quod princeps magnus, illustris el egregius merito
Quod si prwdicti populi tanta fuit culpa, ul exlremis apud tuos habearis : et quod fidei tuai sinceritatem,
suppliciis digna fuerit flagellari; qui me miserunt, et commendabilemanimi constanliam eliam lcnge
parali sunt eorum inieritum xquanipiiler tolerare. positi viri prudentes gdmirentur. Nos quoque nomi-
Nam quaxunque ex merito pcenainfligitur, minui ad nistuibono odore, ei operum tracti flagrantia, tt
iram provocat, el majore tustinenda est patientia. licet abseritemcolere proposuimus, el promptius ho~
Qngd si secusest, et absque ulla causa calumniali norare. Sed et viros nobiles qui tecum sunl, ztlo.
253 HIST. RERUM TRANSMARIN. — LIB. II. 254
fidei Chrispianmaccensos, credimvs.pium habcre pro- A t tim in parlem oppositam se transferunt. Vixque
positUm.' Vnde et ed merila, quibus solent amici plebs enavigaverati et de principibus nonnulli; et
comparari, nolumus in nobis oliosa torpescere; sed ecce rex cum ingenti suorum comitatu subilo ad-
omnibus debiiam impendere charitalem, et fraterna; fuit, dominHinBalduinum et uxorem ejus, et alios
dileelionis erga eos operibus aburidare parati sumus. simul obsides in manu domini ducis, sicut ab initio
Vnde quoniam ita se o/ferl oceasio, rogamus ut ad condictum fuerat, resignavit; et donis uberibus
caslrum noslrum, Ciperon nomine, prasens adesse tam dominiim ducem,
quam reliquos honorans
velis, ut tecum possimus oplata diu miscere colloquia, principes, reversus est. Dux vero trajectas secutus
et tuis desideriis congruum adhibere consensum. expediliones, in jilteriorem ripam, cum residuo
CAPUT III. principum el populi se contulit consequentcr; ve-.
ad Bellegravam Bulgariaeoppidiim, de quo
Qoltigunltiradinvicemrex et nostri principes, et ddtur niensque
Baldtiinus ducis frale.r regi obses; transcursaque superius fecimus mentionem, ibi caslrametatus esl.
llungaria, et fratre recepto, dux arege muUkmu- Inde composilis «aicinis et legionibus ad iter ex-
neribiis honoratur.
* peditis, Bulgarise silvas, et late patentia nemora
Dux igitur, audila regis legatione habitoque suo- transcurrens, primum Niz, deinde Straliciam
per-
rum consilio, cum trecentis equilibus ex omni co- B venit.
milalu electis, dic prsefixa, ad locum pervenit destt- CAPUT IV.
natum. Ubi ponte transito, regem ihveniens, ab eo ln lerram
unperatoris'nostrce legiones tngredtuntur:
benignjssrme, et cum multa susceplus est honorifi- describiturintroilus, et Gracorum miseria signifi-
centia. Tandem post mullam hinc inde sibi mutuo catur.
familiarilatem exhibitam, plaeuit ut datis obsidi- .Conjicere est ex his locis, qui aliquandc uberio-
bus de humero nobilium eleelis, omni raneore de- res et omnimodis commoditalibus referlae fuerunt
posito, et pace plenius reforinala, regni sditus provinciavquanlasit Gra;corum miseria, et eorum
duci et surs legionibus panderetur. Rex ergo ut " debililas imperii. Nam postquam deficientibus apud
tantorum virorum legionibus intromissis fidem ha- Constantinopolim Latinis principibus, in eoriun po-
beret pleniprem, ne. forte occasione qualibet, de testatem sub primo Nicephoro, peccatis exigentibus,
virlute sua el niimero confisi reg«um turbare prae- descendit imperium, statim barharae nationes de
sumerent, dominum 3alduinum Jixis fralrem cum Graecorum imbecillitate confisi, ineorum provincias
uxore et familia obsidem petit. Cui dux grato COE- irruentes, pro arbitrio siio regionis coeperunt tra-
carrens assensu, fratrem legibus complacilis obsi- _J ctare habilatores. Inter quas Bulgarorum gens in-
dem tradit; etimmissis legionibus, regnum ingres- culla, a traclu septenlrionali egressa, a Danubio
s:is est. Porro rex fideliter adimpiens quod promi- usque ad urbem regiam, et iterum ab eodem flu-
serat, per universas regiones ad quas perventurus mine ad mare AJriaticum, «niversas occupavera*.
erat exercitus, lege prsecepit edictali, quatenus regiones; ita ut confusis provincir.ruin nominibus
justo prelio, eequo pondere,' victui necessaria legio- et terminis. totus iste traclus, qui in longiludine
nibus exhibeantur; etrerum'venalium turbas pro- habere dicitur itcr dierum triginta, in lalilinJine
ficiscentes forum perpetuo ccaiitetur. Dux vero per vero decem, vel amplius, Bulgaria dicalur: miserii
castra universa, et seorsum et publice voce praece- Grsecis ignorantibus quod hoc ipsum nomen eoruss
pit edici praeconia, sub poen, mortis et omnium pu- prolestetur ignominiam. Super Adriaticum enira
blicalionis bonorum, nequis rapinain, vim aut in- mare erat utraque Epirus, cujusalterius metropolis
jnriam accedehlibus ad exercitum audeat irrogdre; est Durachium, regnum olim viri slrenui et admi-
sed fraterna charilate emptionum ven^itionumque rabilis, Pyrrhi Epirotarum regis. Unde autem dux
contracliis cetebrent, in vinculo pack. Factumque cum ^suo coriulatu transiturus erat, duae fuerant
cst ita, prsevia Domini misericordii, qiiod Hunga- Dacise, Ripensis videlicet, quaro a loeva super ripas
riam transcurrenies universaic, nec in levi verbo D Danubii transeuntes reliquerunt; et Mediterraneat
mutuo se offenderunt. Rgx vero proficiscentem per quam iler agentes, et per urbes olim exiniias,
exercitum,' sequis pene passibus, cum ingentibus Niz et Slralicjam,. transeuntes percurrerunt. Erant
suorum copiis, obsides "seCumdeducens, ex latere et aliae in eodem tractu provinciae, Arcadia, Thes-
sicistro comitabatur paratus, ut si quid forle sedi- salia, Macedonia, et Thraciae tres, quae pari cum
lionis cmergeret, per-ejus praesentiam continuo se- aliis involulaj sunt calamitate. Nec solum bas
daretur. Tandem vero ad MaleviHam, de qiia supe- prsedictas provincias sua Graaci amiserant mol-
rius freqiienter fecimus mentioriem, pervenientes, lilie; sed etiam postmodum eodem Bulgarorum
in ripa fluminis Savoa, quousque exercitui trans- subjugalo populo, per Basilium, eorum imperalo-<
ilus pararetur, consederunt. Compositis igitur rati- rem, in ulterioribus provinciis, et maxime quae re-t
bus, quia naves' paucas, et ad tanlum transferen- gnis exteris collimitant, ct per quas ad eos accedk
dum populum minus suflicientes invenerant : tra-. lur, in utraque .videlicet Dacia, etiam hodie noij
jectis mille loricatis equitibus, qui conlra quaslibetl permiltunt habitatores inlroire, vel excoli regio?
bostium insidias ripam ulleriorem communirent, utt nem; ut silvis et frutetis Ioca late occupantibiis,.
transjatus oopulus sedem inveniret quielam, ccrla-• nullam pracstcnt inlroire- volenlibus Jiabililatetn\
2L5 GUILLELMI TYRENSIS ARCHIEP. 856
luajorem habentes in viartun difucuitale, et veprium A lore prsecise negarelur, ad nostras expeditiones^
armatura, quam in propriis viribtis resislendi (idu- qussjam Adrianopolim pertransieranl, ibi residanles
ciam. Eodem modo et Epirum primam, quae a Du- in pascuis, reversi sunt. Postquam vero, eisdem
raehio Jiabet initium, et usqttc ad montem qui referentibus nuntiis, dux et alii principes, quod ne.-
cognominatur Bagularius, itinere dierum quatuor quaquam praediclos nobiles vellet imperator absol-
prolendilur, per quam omnes alii transitum habue- vere, cognoverunt, de communLconsilio universam
runt principes, desertam et habitatoribus vacuam illam -regionera legionibus suis exponunt ad pra>
lelinquunt; ut accedere volentibus, nemora deserla dam. Gumque per octo dies ibi moram fecissent
et invia , et alimenlis carentia^ rcpagulorum vice continuam, universa depopulati sunt. Quod audiens
praebeant impedimeiitum. Praediptam ergo Daciam imperator, nuntios ad eumdem ducem dirigit, ro-
mediterraneam, qua? alio nomineMesia diciluf, do- gans ut a praeda desistat ejus exercitus, el nobiles
mintis dux cum suis percurrens legionibus, el exsu- quos repetierat, recipiat expeditos. Cui verbo dux
peratis claustris quae vulgo dicuntur Sancli Basilii, libenter acquiescens, prada suis inhibita, pacatis
ad loca planiora et alimentorum copiam ministran- legioriibus, Constantinopolim pervenit: ubi ante
tia, descendens, Pbilippopolim usque ad nobilein et urbem, in manu robustn ct cppioso exercitu, fixis
copiosissimara urbem pervenit. Ubi cognilo quod B tentoriis castramelatus est. Occurrentrs, autem prse-
dominus Hugo Magnus, domini Philippi Francorum dicli nobiles viri, dominus videlicct Hugo Magnus,
regis frater, cum quibusdam aliis nobilibus, ab im- Drpgo de Neella, yVillelmusCarpentarius,Clarem-
peratore dctinereritur in vinculis, missis sub omni baldus de Vendoliolo, exlra urbera in caslra ducis
celcritate nuntiis, lilteris et viva voce roonet, et se conlulerunt, gralias pro sua liberatione soluturi:
rogat diligentius, quatenus pracdiclosviros, ejusdem quos cum multa cbarilate et debita honorificentia
peregrinationis volum habentes, et sine culpa vin- susceptos benigne babuit secum aliquandiu, eorum
culis mancipatos, solutos abire permiltat. Prsedi- ir.olesliis, quas pertulerant prsetcr merita, fraterne
ctus enim vir illustris, quasi primus omnium jter compaliens.
aggressus, transcurste Alpibus, in ltaliam descen- CAPUT VI.
derat, et inde in Apuliam pervenieno, cum exiguo
comitatu mare transiens, apud Duraeliium substir Imperalor ad se ducem ihvitat, ille.renuit introire ;
graves oriuniur inter eos inimicitia;: fraude impe-
terat, eos qui subsequebanlur exspectans : non ve- raloris, ducis exercilus transferjur ad locum an-
ritus quod ih regno Graecorum, qiii Cbrisliana pro- gustiorem.
fessione censeri dicebantur, sibi suisque aliquid _ Interea vix mutuos dissolverant amplexus et al-
sinislri occurreret; ubi a praeside regionis vinctus ternis erant confabulalionibus recreati, cnm ecce
et calenatus, imperatori traderetur pro arbitrio imperatoris adsiint"nuntii, monentes ut ad donii-
traclandirs, translatus est. Sic ergo eum apud se num imperatorem cum paucis dnx introire fcstinet.
lanquam pncdonem, aut homicidii reum iinperater Dux vero, habito consilio, illuc ire distulit; unde
detinebat in carcere, principum qui subsequi dice- indignalionem plurimam concipiens imperator, fo-
bantur exspectans adventum, quatenus si prospere rum rerum venalium legionibus quse cum duce ad-
accederent, eoruin gralia eum solvisse videretur; venerant interdixit. Porro principes populi videntes
bin auterii, perpeluis eum compedibus manciparet. indigentiam et alimentorum defeclum, rursum de_
CAPUT V.! communi consilio per suburbana longe lateque ctim
armatorum copiis discurrentes, grcges
Dua legatos ad imperaloremdirigit, ut Hugonem Ma- ingentibus
et armenla
gntiin, et alios nobilesiolvat, qnosJelinebat invtn- omnimodam undique contrahunt; et alimenloruni
cjilis : universa regio prada; exponitur, et tandem ih Castra referunt opulentiam; ila ut
hostri Constantinopolimperveniunt. usque ad satietatem minores etiam abundarent. Vi-
Prseeral autem per idem tempus Gnecorum im- dens ergo imperator regionem universam praedaeet
pcrio vir nequam et subdolus, Alexius nomipe, 1Q inccndiis expositam, timens ne deterius etiam ali-
agnomine dictus Conniiio. Qui cum esset in impe- quid contingeret, ilerato commercium restilui prse-
riali palatio a domino Nicephoro, cognomcnlo Bo- cepit. Cumque Nativitatis Dominicsedies iminineret
tonialh, qui tunc in sceptris agens principabatur, solemnis, dccreverunt apud se, religionis intuilu,
plurimum honoratus; et megadomestici dignitate, per illos dies quatuor nostri principcs ab omni
guem nos majorem senescalcum appellare consue- praeda et qualibct injuria manus cohibere. Quibus..
vimus, fungerctiir oflicio, ab imperatore secundus, in omni quiele et tranquiPitate peractis, adfuit im-
contra dominum et ber.efactorem suum malitiose peratoris nuntius, monens verbis pacificis, et tamen
^recalcitrans, quinto vel sexto anno, antequam pb- in dolo, ut pontc transito, qui est juxta palatium,
pulus noster accederet, depulso domino imperium •quodappcllatur Blaquernas, legiones suas transfe-
invaseral;; et detinere praesumebat \iolenter occu- rant, in palatiis qua; super liltora Bospbori cract
patum. Missi ergo domini ducis legati ad impera- plurima hospitaluri. Potuit aulem facile persuadere;,
torem accedentes, prasdietum nobilem virum cum . nam instantis maxima erat importunilas liicir.is et
sociis suis, sicut eis fuerat injunctum, inslantissimc pluviarum intcniperies inaudita, ita ut eorum papi-
postulant absolvi, Qui>dcurii eis ab eodem impera- liones vix possentcohibere stillicidia: unde Ot victus
257 HIST. RERUM TRANSMARIN. — LIB. II. 258
et supellex omnimoda dc madore jugis aquae cor- A spalium ; riunc per triginta vel amplius diffunditur.
rumperentur et putrescerent. Sed nec homines, nec Sinus autem prcediclus tendens, ut prajmisimus, in
jtimenta, nec cceterorum quaelibet animanliuni, vim Occidenlem, portus est inter eos quos orbis habet,
algoris penctrabilem el nivium crebram, imo pene commoda slatione famosissimus: infra quem elBos-
conlinuam , poterant tolerare diulius. asperginem phorum, in angulo quodam, sita est praedicla civi-
importunam, quibus omnibus supra vires angeban* tas, olim dicta Byzantium ; locus ignobilis, et inter
tur incessanter. His aulem, etsi verbo compati vi- Thraciarum urbes pasi novissima; nunc amplia-
deretur imperator, longe tamen alia mens ejus erat: toris Augusti feliciore insiguita vocabulo, princeps
el eo lota cjtis properabat intentio, ut Icgionibus in provinciarum facta esl, et imperli familiare domi-.
locis angustioribus collocatis, minorem evagandi ciliiira: Romae senioris'et nomen invidens, et di-
haberent licentiam; et ipse eas pro arbitrio cohi- gnitatis prcerogalivam. A Pausania Spanialarum
bendi majorem reciperet poteslatem. Quod ut ple- rege prius condita, juxta idquod in lertio libro
nius inteJligatur, de situ praedictseurbis aliquid esf Pauli Orosii conlinetur, formam habens trianguli,
inlerscrendum. trium inaequalium laterum, cujus primum lalus ab
CAPUT VII. eo angulo, qui inter poi-lum Hellespontum contine-
" lur, ubi esl ecclesia Sancti
Descriptio situs urbis Constantinopolitana;. Ditx le- Georgii, quae dicitur
ad imperalorem dirigit; exerciius noster a Mangana, iisque ad palalium novum, cui nomen
Wwcisex improviso sustinet imktias.
fatos Blaquernas, secus porlunMiirecteprolenditur; alle-
Mare Ponticum (quod ab adjacente regione no- rum vero ab eodem Sancti Georgii monasterio, usque
men accepil) prsediclce civitati a parle septentrio- ad Auream portam, secus Hellespontum ducilur;
hali positum est, ab eadem triginla distans millia- terlium vero ab eadem porta usque ad. praedictum
ribus, a quo in modum fluminis, per quasdam an- palatium Blaquernas, per campestria, muris, turri-
guslias in auslrum descendit quaedam ejus porlio, bus et antemuralibus insigne protenditur. Portum
quce spalioducentorum triginta milliarumdecurrens -autem fluvius quidam ingrcditur, aestale quidem
iri directum inter Seslon et Abidon urljes antiquis- modicus; sed hieme aqujs pluvialibus solet fieri
simas, quarum altera in Europa est, altera in Asia, torrentior, pontera habens supra ^e positura, quem
in, noslrum mare labitur Mediierraneum. Quce in- pertransiens nostrorum exercilus, inter Ponlicirtn
fluxio a prxdiclo mari transfusa, postquam triginta mare et Bosphorum, et portum in aedificiis quae iu
niilliariis a primis faucibus, unde babet inlroitum, ipso Bosphori lillore erant plurima hospitandi gra -
cohtinuo tractu descendit, sinum facil in partem Q tia se contulerant. Dumque ibi moram -facercrit,-
occidentalem, cujus longitudo est ad millia quin- relitjuorura principum exspectantes adventum, dux
que, vel sex ; latitudo veroquasi unius. Hocautem frequenlibusimperaloris sollicitabaturlegalionibtis,
ita angustum mare, quod a Ponlico in Mediterra- ut ad eum introiret. Qui suspeclam habens ejus fa-
neum jpter ducenla triginta milliaria protenditur, miliaritatem, et colloquiura reformidans, ad ejus
Bosphorus Propontrdis sive Hellespontus appellatur. vocalionem accedere verebatur. Videns tameri
Quod aulem ita sit, Solinus in seplimo decimo De quod omnino esset indecens et contra disciplinanx
membrabilibus testatur, ita dicen? : Quailus Euro- Iioneslatis, si non aut in persona propria vcniret,-
pm sinus Bellesponlo incipit, Maiolis ostio termina- aut sallera pro se idoneos milleret responsales : no-
tur, alque omnis ha;c latiludo, quai Europam Asiam- biles viros dominum Cononem de Monte acuto,
que dividit, in septem stadiorum anguslias stringitur. -dominum quoque Balduinum de Burgo, et Henri-
Hicest Hellesponlus, quem Xerxes ponte navibus cuende Aschaj ut seexcusatum haberent, ad eum-
facto perraeavit tenus deindc. Europus porrigilur dem dirigit imperatorcm. Qui videns domini dueis
ad Asise urbem Priapum, qua Magnus Alexander conslantiam, et quod pum ad se nullatenus possct
potkmdi orbis amore transcendit, et pontus est evocare, iterum venalia inlerdicit. Sed neque sic
inde diffusus, aequore patentissimo rursus slringitur D conslantis viri animum potuil emollire :unde ma-'
in Propontidem, mox in quingentos passus coar- num aggravans, misit occulte sagittarios qui, nav:-
ctatur, fitque Bosphorus Thracius , qua Darius bus invecti ad eam partem in qua dux castra lo-»
copias ir-ansportavit. Horum autem causae nominum caverat, pervenientes, summo mane in.ipso diei
a vcieribus poetarum fabulis videntur deductae. Nam crepusculo multos ex noslris qui ad nvare exierant,
Bosphorus ideo dicitur quod Jupiter Europam Age- et qui de fenestris spcculabaniur r sagiltis confo^
noris filiam in bovis efligie assumpta, trans il'.ud derunt, plurimis interficientes.
mare legitur depnrtasse; Hellespontus autem ab CAPUT vra.
Helle Phryxi sorore; quaesuper arietem ciim codem Ad urbeni revertilur exercilus, el ingens pugna com-
fratre suo nihilorainus dicitur transfretasse. Verbo mittitu:. Grmcorum fit slrages mdxima.
'
autem vulgari dicitur Brachium Sancti Georgii, Eu- Quod postquara ducl nuntialum est, convocatis
ropaeAsiseque liraes, cujus illa est longitudo, quam populi principibus, de communi consilio fratri prae*'
diximus. Verum latitudinis non est usquequaque cepit, ut assumpta parte mililiae propcrct poniem
modus idem; nam pro adjacenlium situ et disposi- occupare, per quem transierant, ne iniliis angu-
lione regionum, nunc ad ttnius contraliitur miliiarii sliis intercepli, genlis suse dispendia patianlnr. liie'
259 GUILLELMITYRENSIS ARCHIEP. 260
vero impiger, quingehtos sibi assumens loricatos, A ret. Fraudem imperatoris et suorum compertam
ad prsedictum pontem properans. festinat, et. occu- habentes, contra cjusmuscipulaSi quanta poterant,
pat violenler. lam enim non solum illi, qui in na- se armabant cautela. -Factumest igitur , ul qui pa-
vibiis descenderant, hostes se exhibebant, verum bulatum egressi- sunt, sex diebus 'conlinuis cum
universa civitas contra eos hostilitcr armabatur. ingenti, tara equitum quam pedilum mullitudine,
Nostri vero' cognoscenies sludiose et ex industria suburbana per circuitum usque sd siexagiutamil-
paratos sibi adversarios, etiam; cives universos iri liaria confringcntes, tanlam alimentorum in castra
eorum perniciem ad arma convolare, igne suppo* die octava contulerunt copiam/ut amplius esset
silo universa palatia in quibus hospitati erant, opinione hominum; et vix gregum et armentorum,
traclu continuo per sex aut seplem milliaria, tam vehiculorum quoqucet jumenlorum turbas aute_se
privatorum quam imperialia succenderunt. Deiude trahere possent.
strepenlibus lituis, cornicinura admonilioneex di- CAPUT X.
versis partibus ad quas gratia hospitandi se contu- . Nmntius Boamundi ad ducem accedix,ne cum impe-
lerant, conglobati, ducem, qui jam disposilis' acie- ratore conveniat deposcit: responsioducis.
bus, ad pontem maturabat, armis coneptis praeci- Dum haec.vero in caslris aguntur, ecce domini
pites sequebantur. Verebantur enim plurimum, qui " Boamundi nuntius pracsens ante dticem aslitit, prae-
rei militaris- majorem habcbant experienliam, ne dicti principis lilleras deferens inhaec verba : JVo»«-
ponte ab hoslibus occupato, in locis angustioribus ris , virorum optime, quod libi conlra feram jpes&i-
reperli, facilius gravarenlur; unde cum taiita in- mam et cum Itominenequaminc.umbitnegotium, cu-
siaiiiia vix exspectatis*peditum manipulis, omnis il- jus propositum cst semperfallere et omnemLalinorum
luc equitum manus convenerat. Sed praecurrens nationem usque ad mbrtem modisomnibuspersequi;
dominus Balduinus ducis frater, ut praediximus, et quod de eo recte sentiam, luo quoque aliqUando
pontem invilis hostibus violenter occupaverat; approbabilurjudicio. Novi enim Grxcorwri maliiiam
et eis abactis et in fugam .conversis, ulteri.orem ri- el odiumadversus Lalinorum noiuen pertinax et ob-
pam fluminis noslris vindicaverat. Dux ergo el uni- stinatum. Cede ergo,si placel, urbe rclicla, ad parles
versus exercilus, cum sarcinis et omnimoda supel- Adrianopolilanas vcl circa Philipoppolim,el legiones
lectile sua, sine diflicuitalc transeuntes, rursus libi aDomino commissas, m locis uberibus, alimen-
ante urbem in locis liberis el late patentibus consti- tis et olio prwcipe recreari. Ego nutem, auclore
terunt. Ubi habito conflictu iuter ecclesiam sancto- Domino, circa veris inilium festinus adero, consilium
rum marlyrum Cosmavet Damiani, quaehodie vul- el auxiliumfralerno charitate, tanquam domino meo,
gari appellatione dicitur Castellura Boamundi, et contra impium Grwcorumprincipem ministraturus.
pflatium novum, quod dicilnr Blaquernas, quod in Perlectis igitur litteris, et earum lenore plenius
angirio civitatis juxla portum situm est, circa ho- intelleclo, de communi principum consilio litteris et
ram vespertinam, inlerfectis innumeris, nostri viva voce respondit in haecrerba: Novi, dilectissime
Grcecos pondus belli amplius sustinere non valen- ' fraler, et fama referente pridem edoctus sum quod
tes, infra urbem se recipere compulerunt.. Noslri odio inexorabili-Grwcorum astutiw populum semper
vero campoviriliter obtenlo, tanquam victores, in .noslrum persequi,ardentissime studuerunt, et si qvid
loco ad id congruo castrametati sunt. Et fortasse mihi defuit prius ad scienliam, quotidie per experi-
rursum irruentibus civibris, congressio periculosior, menlum addisco plenius; nec dubilo quin justo zelo
et strages amplior subsecuta forel, odio ministrante . adversus eos movearis, el de eorumnequilia rectesen-
fervorem, nisi nox irruens mutuis finem imposuis- . tias. Sed Dei limorem habens prw qculis; et proposi-
set cerlaminibus. Hic primum patuit, et sine hcesi- tum meum considerans, arma infidelibusdebila in
talione factum esl manifestum, qua intentione prce- populum convertereChrislianum reformido. Adven-
dictus nequam imperator caslra transferri praecepe- lum tamentuum nobisdesiderabilem,et aliorum prin-
rat : videlicet ut suspeclum populum in illa locorum j) cipum Deodevotorum prwsenliamavidissime, Deo a-
angustia, quasi infra quaedara repagula coerceret. mabilis,qui nobiscumesl, exspectalexereilus.
CAPUTIX. CAPUT XI.
Populus ad arma convolat, regionem depopulatur Imperalor misso filio Joanne Profiro genito et dato
universam: irigensfit in caslris vicluahum opu- obside, ducemad se invitat. Dux ad eum ingred—
lenlia. . tur;eum imperator adoplat; pax inter eos refor-
Postea dumum luce reddita, edictum est pu- malur.
blice, ut ad arma populustonsurgerel: et pafs sub . Imperator ergo cum suis familiaribus et doraesti-
cerlis ducibus depulalis, universam perlustrarel re- cis anxius plurimum, tum quia totam rcgionem
gionem; et alimentorum, quorum imperalor com- , praedaevidet cxposilam, suorum gemitus et lamenU
mcrcium interdixeral, copias, vel violenler, vel . non perferens; tum quia domini Boamundi adfuisse
cum pretio comportaret, gregibus et armentis, fru- legationem, eumque in proximo Venlurum cogno-
gibus et universis alimentorum generibus rion par- verat, iterura nuntiis suis dominum ducem, ut ad
centes; parsverocura duce et quibusdam aliis ina- . se ingrediatur, sollicitat: timens, ne si conveniat,
gnat.bus. ad lutelam caslrorum in exercitu remane- qui venturi erant principes, antequam duc«m sibi
201 IHST. RERUM TRANSMARIN. —' LIB. II. 262
reddal p'.»cabilcm, in ejus ruinam unanimiter con- A sustinere; de acreis vero denariis, decem modii, de
senliant. Inslat ergo propensius, ut sibi ducis prius imperiali palatio ei niinistrabantur. Qui lamen
reconciliet animuni, nionens et exhortans altcntius, oinnia , nihil sibi faciens residiii, nobilibus el po-
Ut recepto filio suo Joanue Porfiro genito, quem ei pulo, prout cuique Videbatur necessarium, libeiali-
pro obside dirigebat, ad se sine aliquo mcntis scru- .ter erogabat. Egressi ergo a domino imperalore,
pulo ingrediatuv. Placuil ergo verbum prinpipibus, sumpta ad-temp.us licenlia, in caslra rcvcrsi sunt.
et receplo per Cononem dc Monteaculo et Baldui- Unde Joannem imperatoris filium, quem usque ad
nuin de Burgo, viros' nobilissimos, qui ad boc missi domini ducis reditum obsidem in castris detinue-
erant, imperaloris filio, et diligenli custodiae in rant, cum honesto comilatu ad palrem remiseruiit.
manu fralris deputalo, ipse assumplis reliquis prin- Imperator vero, ediclo publice manifeslalo , poena
cipibus, fratre super exercilum, ut ejus curam moitis ejus violaloribus inlligenda, praecepit, ut
haberel, relicto , in urbem ingressus, imperatori justo prelio et aequo pondere ducis exercilui quae-
diu desideratam suam obtulit prsesenliam.Quocum libct necessaria venderentur. Dux eliam riihilomi-
niulta honorificentia, astantibus illustribus, et vi- nus in castris voce praeconia sub poenajnorfs in-
rum unde multa audiveranl, et ex parte cognove- hibuit, ne homiiiibus imperatoris aut vis inferre-
rant intueri volenlibus, receplo, et prineipibits qui " tur, aut injuria. Sicque satis convenienter se sup-
cum eo advenerant, prout eorum dignitas depo- portahtes adinvicem , mutuis cum omni tranquilli-
scebat, el honoralis salulatione, et ad pacis oscu- late usi sunt commerciis. Tandem vero mense Mar-
lum siniiliter admissis, de eoruin incolumilate tio mediante, audiens dux, quod alii principes in
quserit diligenlius; et nomina singulorum percur- vicino constituli, cum suis exercilibus advenirent,
rens, ut eorum sibi gratiam comparet, singulis suggerente imperatore; et id ipsum volentibus lam
affabilem se prcebuit et benignum. Tandem vero plebe sua, quam palribus, parato navigio transiens
ducem conveniens , bis eum verbis alloquilur : Hellespontum, exercitum suum in Bilhynia, quce
Audivit imperium nostrum , dux dileclissime, quod prima de Asianis provinciis occurrit, coilocavit;
apud principes tuos sis polentissimus; et pietalis pro- inque pago Calcedonensi castrametatus esl. Est
positum, quod sludiose persequeris, devotionh fervore autem Galcedon civitas in Bilhynia, ubi sexcenio-
armatus commendabiti, non habet incognilum; quod- rum Patrum et triginta sex, tempore domini Leonis -
que poiius est, conslantis animi et sincerw fidei vi- papce senioris el domini Marciani Augusti, contra
rum le fama celebris longe lateque prwdicat. Unde Eulychelis monachi et Dioscori' patriarchae Alexan-
et multorum, qui te prwsentem non viderunt, morum r drini impictates, quarla synodus generalis conve-
Megantia id exigente, gratiam meruisti. Quapropter nit : locus videlicet Conslantinopoli proximus, et'
nos eiiam te tolis charitalis visceribus amplecli vo- sola Bosphori^nterposilione distans; unde ct urbem
len:es, el honorare propensius, in filium hodie- prw- in vicirio constitutam, erat omnibus in.tueri; el qni
sentibus sacri palalii nostri magnalibus, le aduptare negotiis urgentibus trahebantur, ler vel qualer in
decrevimus; imperium noslrum in lua polestate po - die ad urbem ire regiam et ad castra redire sine
nentes, ul per te in facie prwsenlis el adfuturw multi- diflicultate poterant. Quod autem maturius ducis
tudinis illxsum manete possit et incolume. His di- exercitum transfretare persuasionibus suis conipa-
ckis, eum vcslibus indutum imperialibus, adbibila lerat, non de fidei sinceritate processit; sed fraude
juxta morem curice solemnitale quadam, quae in solita ducem circumvenit, n.e aliis advenientibus,
biijusmodi arrogationibus fieri solet, secundum re- ejus copiae possent admisceri. Nam et reliquos qui
gionis morem adoptavit in filium, paee et gratia poslea subseculi sunt, eodem aflificio singillatim
ulrinque plcnius reforiuata. transire compulit, ita ut nunquam duo simul ante
CAPUT XII urbem fuerint exercitus.
Dux muneribus cumulatus sumpta aa tempus licenlia CAPUT XSI.
egrediiur: rerum venalium forum exhibetur; ducis " Boamundus accelerat; describunlur nobiles qui eum
tegiones Bosphorum transeunt el in pago Chalcedo- sequunlur; imperator occulle ei paral insiaias.
nensi caslrameianlur. t Interea dum haeccirca Conslanlinopclim per im-
Quo faclo , aperlis thesauris suis tam domino peralorem et hominum ducem sic geruntur, domi-
duci, quam ejtis' consorlibus, dona ingenlia in ' nus Boamundus , Rokerti Guischardi filius, prin-
auro, gemmis el holosericis, et vasis pretiosis, ho- ceps Tarentinus, qui ante ingruentem hieiriem cura
minum aestimationem lam operis eleganlia quam suo exercilu Adriaticum mare transiens, Durachium
dignitate materiae penitus excedenlia, pro sua libe- usque pervenerat, per deserta Bulg-rioe snos, qui
ralilale conlulit; ita ut usque ad siipremum raune- eum subsequebaniur, operiens, pedetenlim accede-
- ribus cumulati, et diviiiarum incomparabiles co- bat. Adhsescrant porro ei, et ejus caslris se adjuh-
pias, et principis admirarentur munificentiam. Nec xerant, tam de Italia, quam de aliis provinciis viri
semel tantum erga ducem lanla funelus esl libera- . nobiles, et potentes plurimi : quorum ad perpetuam
litaie; scd ab Epiplianiorum die usque ad Ascen- , mempriam numerum et nomina ex parte compre-
sionein Domini singulis hebdomadibus, quantum , hendimus. Tancredus, Willelmi marchionis lilius;
duo viri fortes aurece monetae polerant humeris Richardus de Priricipalu, filius Guillelmi Ferrebra^
263 GUILLELMI TtRENSIS AftCHIEP. 264
cbia, fratris ftoberti Guischart; Ranulfus, frater, A cendia fac cessare, ad nostram quantbcius accedens
honore et gtatia
ejus ; Robertus de Anxa, Hermannus de Carni, Ro- prwsentiam, securus de mullipliki
bertus de Surdavalle, Roberlus, fllius Tristani; nostra, qua multipliciier le proposuimus prwtenire.
Hnnfredus, filius Rodujfi; Richardus, filius comitis Prwsentium quoque lalorikus dedimus in mandalis,
Ranulfi, et comes de Rosinolo cura fralribus suis., ut exercitibus luis justo pretio necessaria procurent,
etBoelus Carnoiehsis; Alberedusde CagnanoS Hun^ ul sine intermissione, rerum veiialiumeos copia pro-
fredus de Monle scabioso. Hi ergo omnes domini sequatur. Haec imperatoris verba, etsi in snpei-ficie
Boamundi vexilla secuti, usque ad urbem Casto- multam videbanlur habere bumanitatcm, inirinsc-
rcam, ubi DominicaeNativitatis dies celebres ege- cus tamen virus occultabant admistum. Yerum Boa-
runt, pervenerant. Ubi quoniam a civibus tenatia niundus, tanquam vir solers et argutus, imperato-
porjulo praetereunti non exhibebantur, compulsi sunt ris compertam habens malitiam, propositum dissi-
greges et armenta, et caetera viclui necessaria, ra- mulans, caulius se habebat, gratias referens im-
pere violenter; et damna locorum habitaioribus, peratori pro eo quoid de slalu suo dignarelur esse
qui eos tanquam hostes abominabantur, inferre. solliciius. His igitiir ducibus usque ad Bardarimn
Inde progressi, in regione uberrima, cui nomen fluvitim pcrveniens, cum jam ex parte, enavigato
est Pelagonia, castrametali sunt. Ubi audienles B amne in ulteriore ripa consisteret exercilus, pars
quod in vicino erat municipiuru_30lis Iwweticis -ha- verO adhuc transeundi urgeret propositum, ecce
bitatoribus refertum, illttc sub orarii celeritate con- iniperatoris satelliles, qui cum infinita manu exer-
tendunt, el castrum violenter occupanles, succen- citus noslri vestigia sequebantur, rati opportunila-
Sis sedificiis, oppidanis quoque partim gladio, par- tem se invesisse, in eam partem exercilus, quse
tim consumptis incendio, prsedam universam et adhuc in transeundi erat procinctu, hostiliier ir-
opima inde retulerunt spolia. Imperator vero prae- rtiunt, quanta polerant importunitale instantes.
dicli doniini Boamundi audiens adventare legiones, Quod Tancredus intelligens, sicut vir Ciat expedi-
primiceriis exercituum suorum, quos in iisdem tissimus, fulmineus advolat; et fluvium, qui me-
fegionibus gralia iiiemandi collocaverat, clam prse- dius erat, enalans, partem fluminis attigit ujterio-
cipit ut usque ad Bardarium fluvium cum nniver- rcm. Quem secuti equites, qriasi ad duo niillia,
sis illarum regionum copiis ex latere sine inter- primo eorum slatim advenlu, prsedictorura cohortes
missione proseqiiantur, ut si forte eis conveniens dissolvunt gladiis; et conversoS in fugam, ca?dendo
daretur occasio, et ita opportunitas se offerret no- aliquantulum sunt prosecuti, interfectisque ex eis
cte vel interdiu, clam sive aliter, exercitum proce- r quampluribus, nonnullos eliam compreheridentes,
dentem lentarent fatigare. Suspectissiraum enim anle dominum Boamundum eos statuerunt. Qui cum
d^mini Boamundi habebat introitum. Nainlam ab diligentius interrogarentur, quare Christianum per-
eo quara ab ejus patre, multas et ssepius passus sequerenlur exercitum, responderunt, quod homi-
fuerat injurias. Yerumlamen sicut yir erat subdo- nes imperatoris esscnt, et merendo slipendia ad ejus
liis, poten.S simulare et dissiraulare propositum , prwceplum mititare eos oporteret. Hic demum plenius
missis quibusdam nobilibus ex suis domeslicis ad cunctis innoluit, quod quidquid eis imperalor lo-
eumdem virum cgregium, verbis pacificis"ei Iocu- quebalur, fraus erat et circumveritio; tamen quia
tus est in dolo, tentans si quo modo eum posset per eum tnansituri erant, invitis aliis Boamundiis
decipere. Erat autem verborum quae tam viva voce dissimulare potius volebat injuriasj quam eum inu-
quam lilteris per nuntios porrexerat praedictos, te- tiliter ad iraciindiam provocarc.
nor liujusmodi : •' CAPUT XV
CAPUT XIV.
Oecurrit dux domino Boamundo, et invilum quasi ad
Epistola imperatoris Atexii ed Boamundum. Irruil
clam exercitus imperatoris iwcasira Boamundi. imperatorem introducit; ubiplurimum honoralur.
T'ancredusinterim legionesIranifert in Bithyniam,
Capiuntur quidam, qui maliliam imperaloris dete- j, ubi ducis cohorlibu»sociantur.
gunt
Compertum'habet, et nullatenus dubitat nostrum Transcursa igitur Macedonia et universa Illyrico,
imperium, a Deoprotectum, quod magnus et potens Competendiriioderamine itinere maturato, ad urbem
sis pririceps, et egregius, magnifici quoque, el prwpe- cocpit appropinquare. Cumque in vicino essel con-
tentis, et induslrii principis filius : leque haclenus^ stilutus, quinta feria ante Paschaiem solemnitalem,
meritis tuis id exigeniibus, charum semper habuimus suscepta itcrum imperatOris legatione, persuadente
et acceptum, licet te prwsentem non inspexerimus. Et utdimisso exercilu ad se cum paucis et familiari-
nunc, quoniam ad servitutem Dei et pietatis obsequia bus sui3 ingrederelur, subslitit aliquantulum; et
accincium te et ejusdem peregrinationis cum cwleris effectui mancipare quod prsecipiebatur, distuiit,-
Deo devotis principibus consortium iniisse audivimus, suspectam illitis babens malitiam. Dumque sic fltt-
fortius.amare.et honorare prvpensius, cordi nobis est, ctuaret in incerto, ecce vir illuslris dux Godefridus,
et in prompta fixum gerimus volunlate. Quapropter, ab imperatore multa precum victus instantia, ut
dilectissime noster, populis prwcive, qui te seauuntur, dmnino Boamnndo exiret obviam, et eum ad se
subjectis noslris parcere; violentiam, rapmas et m- mhil dubitantem introduceret, cum honesto princn
56S niST. RERUM TRANSMAR1N.— LIB, II. 26«
Diimcomitatu pradicto viro occurrit magnifice. Ubi A hiandabalur, quatenus relicto exercilu, ad eju3
niutuis complexibus et sincerag charitalis osculo se prsesentiam paucis comitalus, accederet. Ipse au-
suscipientes >ad inyieem, posi grata colloquia et tem, quomodo qui euin praecesserant cum domino
mutuas de statu singulorum interrogationes, Boa- imperatore se habuissent, plenius edoclus, Constan-•
mundusa domino duce commonitus, ut ad impeTa- tinopolim perveniens, palatjum cum paucis consor-
lorem, sicut vocalos- fiierat, ingrederetur, licet. tibus ingressus est. Ubi. ab imperatore cum rilulfa
pi-iraum se difficilemexhiberet, et duqs non satis receptus honorificenlia et benigne tractalus, ex-
exaudiret monita, imperatoris suspecta, vut prae- actam fidelitatem, aliorum sequens vcstigia, corpo-
diximus, habens colloquia, postmodum tamen ho- raliter impendit. Unde el majorem consecutus gra-
nesla.evictus persuasione,-duce prsevio, ad impera- tiam,'dona suscepit ingentia, sociis ejus etiam juxta
torem confidenter ingressu§ est. UJu .ab eodem in modum suum pari liberalilale bonoratis. Posiqtiam
osculo, pacis et multimoda gratia, et honbre prae- vero diebus aliquot, ejus exercitus ibi juxta urbem
venlus mulliplici,'post multa,familiariter cum ulro- el alimeniis et otio recreatus est; ipseque ad impe-
que babita consilia, factus est, ul dicitur, dominus ratorcm saepius ingressus, de his quae necessaria
Boamundus imperatoris homo, fidelilate manualiter videbahlur, cum eo sufficienter contulit, sumpta
exhibita, el juramento prseslilo corporjliter, qua; licentia, cohortes Iransferens, ad viceconsortes na- .
liter soJent fideles dominis suis exhibeve. Quo faclo, vigavit, a quibus benigne et plena charitate susce-
ex imperialibus vesliariis oblala sunt praediclo viro ptus, eorum exercilibus cum suo comitalu sociatus -
munera in auro, vestibus, vasis ef pretiosis lapidi- est. Ubi cum diebus singulis mutuis confabulatio-
bus, tam prelio quam dignitate incomparabilia. His nibus de variis rerum eventibus, qui singulis eoruni
igitur ila pacilicatis, dum adhuc in palatio moram in itinere-acciderant, se recrearent ad invicem; et
faceret dominus Boamundus, Tancredus vir per laborcs suos grata quadam revolverent memoria,
omnia commehdabilis, ejusdem ex sorore nepos, ad id quod inslabat novissime recurrebat tractatus,
imperatoris praesentiam studiose declinans, et col- ut diligentius inter se qusererent quando el quo-
loquia universum, inlerim exercitum in Bilhyniam modo ad operis. coepli consummationem intende-
transtulerat, nltra Bosphorum in pagoChalcedonensi rent. Dumque circa boc esser.t sollieiii, et. moram
(nbi et domini ducis translatus dudum fesidebat subsequenlium arguerent sociorum, eis imputan-.
exercilus, subsequentium exspectans adventiim), tes, quod sine fructu tempora pratlcrirent, ecce
castramelalus. Quod postquam imperatori plenius nuntius comitis Tolosani et episcopi Podieusis,
innotuit, quod dorainus Tancredus ejus ita declina- /Q utrumque adesse et in proxirao urbem ingressuros,
. verat praescntiam, aegre tulit pluriraum. Sed more edocet.
pmdentis, injuriam dissimulans, prsesentes prin- CAPUT XVII.
cip.es ilerum atque Herum muneribus cumulans Cbmes Tolosanus, et episcopus Podierisis' cum sui$
iiiimensis, cura multo honore ad castfa trans Bos- agminibus per Dalmaiiam properunt, mullam dif-'
phorum remisit propria, ubi junctis agminibus, et ficultatemitineris in ea regioneperpessi.
pleha Charilate socialis, in conspectu urbis uterque Porro hi duo magni et illustres viri, ab initio
rcsidebat exercitus, cxspectanles subsequentiumi suscepti itineris cum suis expeditionibus, comites
adventum principum, iit sociatis Iegionibus, iter- sibi perpetuo adhaeserunt indivisi. Erantque cuin
quqd assiimpserant, uhanimiter prosequerentur. eis viri nobiles et apud suos tam nobilitale qiiam
Ministrabalur autem lam ex urbe regia, quam -exL morum elegantia clarissimi : domimis videlicet-
adjacentibus suburbanis, populo illic jaosito, adl Willelmus Aurasiensis cpiscopus et Rambaldns
sulficicntiam, victus necessarius, ita nt pro voto» ejusdem civitatis comes, Gaustus de Bederz.-Girar-
copiosius abundarent. dus de RosseiJon,. Guillelmus de Montepessulano,
'
CAPUT XVI. GuilleJriiuseomes Forensis, Raimundus-Pelez, Cen-
Comes Flandrensium Bobertus cum svis adest, ab D tonius .de Bear, Guillelmus Amaneu; et alii muitl,
imperatore vocatus iniroducitiir, et niuneribus in- quorum etsi nomina non. tenemus, certum est ta-
genlibus susceptis mare transit, et prwdiclis socia- men ea in libro vitae conscripta esse. Qttippe qui .
tur principibus.
patriam cognationem ef amicos, et late diffusa pa-
Interea vir iHtistris Flahdrensium comes Rober- trimonia relinquentes, Christum seculi sunt, voiun-
lus, qui a principio ineuntisbiemis ciirii suo conii- tariam amplexi paupertaiem. 11i omnes, praedictos
tatu inare transiens, a Baro Apuliae civitate mari- venerabiles viros cum omni reverentia sccuti, in
lima -Duracbium dcscenderat, in locis fertilibus,, Ilaliam descenderunt, transcursaque Lom^ardia,
silvis, pascuis et omnimoda commoditate refertis,, per eam regionem quce forum Julii appellatur, juxta
instantis brumse declinaverat imporlunilatem : tan- Aquileiam transeuntes in Istriara, inde taudem in
demque circa veris initium iler arripiens, reliquoss Dalmatiam descenderunt. Est autem Dalmatia long»
principes, qui jam mare transicrant, ut eis adjun- patens regio inter Hungariam et Adriaticum inare
geretur, multa prosecutus' est inslanlia. Qui anter- sila, quatuor babens metropoles, lazaram el Salo-
quam Constantinopolim perveniret, sicuti et aliiss nam, quse alio nomine dicitur Spaletum, Antibafim
accideral, legatos susccpit imperiaJes, per quos eii et Ragusam; populo ferocissimo, rapinis ct c.-etli-
PATROL.CCl. 9
2CT GUILLELMI TYRENSIS ARCHIEP. 868
Jbusassuelo inhabitata: montibus ct silvis, magnis, A multo pertransissent labore, tandem perveneruiit
quoque fluminibus, pascuis etiam longe lateque Duracliium.
diffusis occupata penitus, ita ut raram babeat agro- CAPUT XVIII.
rum culturam, locorum incolis.in gregibus et ar- Apud Durachiumeidemcomiti imperialis occurrit le-
mentis omnem vivendi habentibus fiduciam : ex- galus; episcopusPodiensis a Butgaris'capilur; sed
Dominomiseranle liberalur. Iterum apud Ilode-
ceplis paucis, qui in oris maritimis habitant, qui stum tam imperaloris quam principum nostrorum
ab aliis el moribus et lingua drssimiles, Latinum eidem occurrit ietjalio.
lrabent idioma; reliquis Sclavonico sermone uten- Imperator vero -cdmitis suspeclum habens ad-
libus el liabitu barbarorum. Hanc igitur ingressi ventum, eo quod vir prudens et magnificus esset,
provinciam, multam invenerunt ilineris difliculla- el majores secum traheret copias, missa mullo an-
tem, maxime propter hiemis instantiam ct locorum te legationc honestorum virOrum, qui ei apud Du-
nimiam inaequalitalem; sed et victus et alimento- rachium occurrerent, praecepit, ut advenieiftem ex
rum sustinentes gravem dcfectum, periculose salis parte ejus ofliciosissimesalulatum, honcstc tracta-
per dies aliquot laboraverunt inedia. liocoruin sane rent. Qtii dicto parenles, in ejus praeSentia~consti-
habitatores feliclis urbibus Ct prsesidiis, ad raontes tuli, viva voceet litteris eum blande allocuti sunt,
et silvarum condensa cum uxoribus et liberis, et imperalori» porrigentes epistoJam, cujus hictenor
cum omni substantia, quasi agrestes ferae fugien- erat : Jamdudum, comes dilcclissime, tuw pruden-
. tes, nostrorum formidabant aspeclum. Occutte la- liw opinio celebris el probitatis late diffusa fragran-
men, el de remoto, proficiscentis exercitus vestigia tia ad nostri perveriilaures imperii; et tnerilis exi-
sequentes, senes valetudinarios, anus quoque gran- gentibus, nos ad (ui dileclionem invilavit, proposi-
doevas,quaelenlo gradiebanlur itincre, seorsum re- tum haberites personam taam amare ei honorare
pcrientes occidebanl. Comes vero lolius' multitudi- propensius. Vnde et tuum adventum cum mutto de-
nis debitam gerens solliciludineni, pracmjssis de siderio exspeclavimus, mulla de publicis negotiis
principibus aliquol, qui agmina prseirenl, ipse cum cum tua nObililaleimperio nostro charissima, tra-
maxima loricatorum manu postremus semper ince- cfare cupienles. Vnde monemus ailentins, ut sine
debat, novissimus hospitabalur. Erat prseterea aer tumullu el scandalis terras nostras perlransiens, ad
caliginosus el tenebrae continurc, pene palpabiles, nos festinus accedas, seturus de gratia nostra et
ita ut qui sequebantur, praecedcnlium -vix tenerent honore multiplici, quo te proposuimus pravenire.
vestigia; et qui praeibanl, vix per jactum lapidis Prwsentiuvi autem latoribus dedimus in mandatis,
anle se loca possent discernere. Terra enim, ut [; tit rerum venalitti",copiam el juge commercium po-
prcediximus, rivis ltuminibusque abundans, et pene ptilo iuo bonis conditionibus faciant exhivett. His
tota paluslris, lantam dielms singulis ex se dabat liiteris lam comcs quam ejus exercilus cxhilara-
uliginera et -tantam crassiuidinem nebularum, ut tus admoduni, rursus iler arripiens, transcursis
aerem redderenl pene suffocalorium. Ad hcec, Sclavi silvis c.t montibus, et universa Epirolarum regio-
Dalmalce, tanquam indigense, locorum habentcs ne, multorum labore dierum, demum in pagum,
pcriliain, per abrupta monlium et nemorum con- cui Pelagonia liomen est, omnibus redundantem
densa, exercitum ex latere sequenles, frequenlibus copiis descendenies, castramelali sunt. Ubi cum
kruplionibus inermem populum, e silvis prodeuntes vir vitaevenerabilis domihus Podiensis Episcopus
oppiimebant. Comes vero, et alii magnales in ipsos longius a castris aliquantulum, hospitandi commo-
lales ssepissime facientes impelus, multos ex eis dilatem seculus, seorsum locassel lenloria, a Bul-
lanceis.confossos et obtruncatos gladiis pefimebant; garis irruefttibus caplus est. Sed quia tantus pon-
pluresque saepius occidissent, uisi quia silvas ha- tifex adhuc populo Dei erat necessarius, casu, per
benles vicinas el ad eas confugienles, prcesenscaj)la- tejusmisericordiam vitse cst rcservalus. Nani dum
bant rcmedium. Accidit lamen quadam die, quod unus de praedonibus aurum ab eo quaerefet, eum
ex praedictis malefactoribus captis quibusdani, co- ) conlra caeterostuebatur: interquos excitato lumut-
mes manus et pedes praeccpit amputafi, ul eorum lu ad voccm concerlanlium, exercitus commotus
consortes saltem hac pcena deterriti, exercitum est universus ; et afmis correptis iii prsedictos ir-
persequi formidarerrt. Cumque iribus" hebdomadi- ruenles maleficos, dominuin episcopum cum suis
bus conlinuis lam Taborioso itinere regionis par- expedierunl. Tandem resumpto itinere Thessatoni-
tem transcurrissent, pervenientes ad lociun, cui cam transeuntes, et omnem Macedoniam, continua-
Scodra nomeri, Sclavorum regem ibi repererunt. tis per multos dies laboribus, apud Rodostum ur-
Cumque dorainus comes, sicut vir benignus erat, bem marilimam, super Hcltespontum sitam, aCon-
affabilis et misericors, multa muiierum liberalitate stantinopoli itinere dierum qualHor distantem per-
amiciliam contrabcns, spefabat populo suo indige- venerunt. Ubi iterum imperatoris comili occurrit
narum gratiam obtinere, ut saltera commercii et legatio et principum etiairi, qui prspresserant nun-
rerum venaliiim copiam consequeretur : tandem tii nonnulli, monenles et exhortantes obnixius,
nsc hac via pfaediclcegenlis ferocitalem emollire quatenus exercitu reliclo et paulalim subsequente,
po.tuit, quos deinceps multo saeviores inveriit. Cum- ipse cum paucis veniat expedilus, ut peractis apud
que per dies quasi qnadraginta omnem Dalmatiam imperatorem negotiis. accedenle*jus exercitu, pos-
869 HIST. RERUM TRANSMARIN.— LIB. II. 270
sit reliquos subsequi maturius; et populis prope- A prsemonitis agmiriibus, clam et de nocte in domini
rare volentibus, .nullum raiiiislret impedimentum. comitis irruunt expeditiones; dum incautos repe-
Praeraiserat aulcm et ipse nuutios, qui et ipsi re- jiunt, et nihil tale verentes, plurimos ex eis inter-
versi, eum ad-idem animabant. ficiunt : ita ut antequam expergefactiarma corri-
'< CAPUT XIX. .perent, et fuga foeda et slrages miserabilis interce-
" Comesrelictoexercilu, ad
imperaloremproperat; cum defet. Tandem v.erohone.stioribus viris admonenti-
eo non convenit. Imperalor fraudulenler prwcipit, bus ad cor redeuntes, resumptis animis ac viribus,
ut in ejus irrualur exercitum.
prcedictaeimperatoris latrocinanti familiaemulla suae
Evictus igitur comes tani iraper.°aliumlegatorum gentis intulerunt dispendia. Et Jicet pro tempofe et
instantia quam verbd principum, qui eum malura- loco satis viriliter nostri restilissent, viae taincn
re hortabantur, relicto exercitu sub cura et sollici- considerantes difficultatem, et crebra quse ex in-
tudine episcoporum ct aliorum riobilium, qifi in ca- -sperato, diebus pene singulis occurrebant discrimi-
stris erant, ipse cum paucis Conslantinopolim in- na, JiqueOebanl in se ipsis, quasi assumpli poani-
gresjsus, saepius citatus, praecedentibus eum impe- tentes itineris; et minus rainusque fervebant in eo
rialibus apocrisiariis, suam imperatori praesentiam quod erant aggressi, taedio laborum fatigati vehe-
exhibuit. Ibi tam ab eo quam a suis illustribus el mentius, itaut multos non solum de plebeiis, ve-
inclytis, qui ei assistebant, honorifice susceptus, et rum et de majoribus incepli pccniteret; et difliden-
benigne plurimum, plena humanitale tractatus est. tes de consummatione propositi, votorum imme-
Ubi postmodum blandis persuasionibus et multa mores, redire disponcrent. Quod nisi monitis et e»-
instanlia pulsatus, ut imperatori iidelilatem et ju- borlationibus ab episcopis et clero fuissent revcca-
ramentum secundum formam aliorum principum, ti, et ad voti prosecutipnem reaccensi, parati erant
qni eum prsecesserant, exhiberet, negavil conslan- agmina deserere et ad propria quocunque tentare
tissime. Irilerea vero dum haec apud Constantino- reditum periculo. Quod postquam domino coiniti
polira agerentur, indignatus imperalor,.quod ei co- nuntiatum est, dolore cordis tactus intrinsecus, **
mes more aliorum, hominium facere detrectaret, proditura se clamat; et inissis de fidelibus suis vi-
clam praecipit legionum suarum primiceriis, quse in ri.s aliquot nobilibus, imperalori proditionis infa-
partibus illis eranl constitutse, ul repente in exer- mem objicit titulum, asserens quOd dum per ejus
citum comilis irruentes, modis quibus possent, mo- vocalioriem et multiplicalas legationes in ejus esset
lestare attentafent, ita etiam, ut iu eis caedemope- obscquio, contra bonos mores in cjus exercituni
rari non vererentur. Hoe aulein attenlare ausus r suos praecepisset armari.. Sed et principibus, quo-
est, ea fretus fiducia, quod principes omnes data rum prece et instanlia dimisso exercitu properc-
sibi fldelitate obligaverat; quodque eorum exerci- verat, casum lamentabilem, qui su-is acciderat, et
tus omnis mare iliud transierant, unde non facile imperatoris fraudem apertissimam notam facit, su- -
eral retransire. Nam quotquot illuc naves aut gra- per his ultionem tanquam a fratribus reposcens.
lia commercii, aut transferendae plebis causa ac- Quod. si comiti, par affectibus et voluntati esset
eedebant, omnes slatim ulleriorem ripam deserere suorum injuriam ulciscendi facuttas, procul omni
tenebantur, ut illis navium deesset copia, et de dubio a motu animi, quem conceperal, nec minis,
redeundo frustra cogitarent. Ad hoc enim singilla- nec terroribus, nec aJiquorum intervenlu princi-
tim eos, ut praediximus, transire blandiliis et cal- pum poluisset convelli. Dicebatur enim vir animo-
lidis persuasionibus corapuleral, ne siraul junctis sus et injuriarum perpetuo memot, quique in suo
agminibus ante urbem possent convenire. Suspe- sensu plurimum abundaret. Imperator igilur rem
ctum enim, ut pfaediximus, nostrorum habebat ad- videns nimium processisse et facti poenitens, prin-
ventum et conventum mulio amplius formidabilem. cipes, dominum videlicet ducera, doininum Boa-
Quodque -principibu6 quasi liberaliter contulerat, mundum, dominum Flandriae comitem, qui adhuc
nec liberalitatis erat, necgratise; sed limoris de- D in ulleriore maris littore cum suis legionibus resi-
sperati et fraudulentae versulise. Noslris autem in debant, ad se facit evocari, ut per cofum interven-
siraplicitate spirilus et sincera fide incedenlibus, tum domini comitis sibi possit animum reconcilia-
vix persuaderi poterat Graecorum malitia, et ne- re. Qui ad ejus vocationem convenientes, et si
quam illorum principis fraus el circumvenlio perti- multum displiceret quod acciderat, tamen viden-
nax, niaxime cum erga eos tanta liberalitate et si- tes quod non esset reposcendse ullionis locus, do-
mulala gralia redundaret, minum comitem seorsum adraonent et honestis per-
CAPUT XX. suasionibus horlanlur, ut injuriam, quam commu-
nem reputant, dissimulare velit; ne vindictam pro-
Comitis absentis clam a Grwcis impugnatur exerci-
tus. Comes indignatur.; imperator facli pwnilens, sequens, multorum dierum operam aggrediatur; et
et sibi timens, principum inlervenlionem postulat,
' volentibus in via Domini procedere, minislret ira-
suam allegans innocentiam. , pcdimeutum. Factumque est taridem, ut ad piam
Igitur qui imperaloris mandatum susceperant, principum intercessionem, comes ttanquam vir dis-
centuriones, et quiriquagenarii, et numeris milita- " crctu3, exaoerbatum mitigans animum, principum
ribus praepositi, regiam eisequcntes jussionem, cesserit consilio, eorum dispositioni se cominittens,
271 GUILLELMlTYRENSIS ARCHIEP. 272
Ilii aulem imperatorem familiariler Convenienles, A tare parlicipium, non pdsse regni curam deserere
quam moleste ferant quod acciderat, urianimiter el hostibus clrcumpositis malignandi praestare oc-
protcslantur. Quoruni imperator intelligens indi-,. casionem. Quidquid autem loquebalur, dolus erat
gnationem et unanimilatis constautiam, coram co- et circumvenlio, nec ob aliud hsecpro se allegabat,
mite et universa tam exterorum quam suorum do- nisi quod nostrorum profeclibus invidens, sub ali-
meslicorum curia, in cxcusalionem descendit, ju- quo quaesitocolore, nostrissuam subtraheret ope-
rahs et obtestans quod, neque de conscientia ejus ram, et processum, quantum ei licerct, modis om-
neque de mandalo, quod accidisse dicebalur, eve- nibus impediret. Qui vero mare jam transierant,
nerat. Tamen juxta hanc innocentiam suam, comi- dominus videlicet Godefridus, dominus Boamun-
li satisfacere paralum se dicebal. Sicque quotidie, dus, dominus quoque RobertuS Flandrensium co-
. magis et magis°Grsecorumdolus, et fraus impera- mes et dominus Podiensis episcopus,
conjposilis
toris delegebatur, ita ut jam nemo esset de prin- sarcinis*, ad iler rursus accinguntur, propositum
cipibus cui non esset manifeslum et luce meridia- habenles versus Nicaeam pedetenlim incedere; et
na ciarius, quanto odio populum prosequebatur no- ita suos, qui subsequebantur, operiri. Cumque-per
strum et.omrie Latinorum- genus haberet invisum. diem versus Nicomediam, quae illius provinciae,Bi-
Verumlamen, quoniam ad alia eorum properabat " thynise videlicet, metropolis est maxima, proccs-
v intentio et ad Deo
magis placitum propositum an- sissent, venerabilis sacerdos Petrus Eremila de lo-
belabant, tutius judicabant illatas dissiimilarc inju- cis illis finilimis, in quibus hiemis aspcrilatem
rias, quatn se a tam pio revocare concepto aut as- declinaverat, cum paucis, qui de suo comitr.tu
stimpto labori impedimenlum ministrare. erant residui, proficiscentibus occurrens legionibu*
CAPUT XXI. el principibus salulatis, eorum coetibus adjunctus
Comesintervenimtibus principibusimperatori recon- cst. Ubi ab omnibus benigne susceptus et de suo-
citiaiur. hrvital imperalorem, ut cum reliquisprin- rum. casu diligenter interrogatus, rem eis serialim
cipibus proficiscatur. Qui tnare transierant, ver- aperuit; quomodo durae cervicis, incredutus, et
sus Nicwam contendunl. Comes eos^prolinusinse-
quitur. * omnino indomabilis esset populus, qui cum eo
Comes igilur juxla principum exhortationem, im- prcecesserat; quodque magis culpa propria, quawn
peratori reconciliatur; et secundum tenorem ju- facto alterius, illis occurrens inforlunium accidis-
ramenlorum, quem alii praebuerant, el ipse jura- set. Unde compatientes ei et suorum afflictioniprin-
menlum fidelilatis exhibens, in plenam graiiam cipes, multa itli et his, qui eum sequebantur, libe-
reversus, donis ingenlibus et cu;nulatae*liberalitalis, ralitcr contulerunt. Multiplicato igitur exercitu, et
quce et numerum et pondus excedcret, honoratus ex diversis copiis in unum convenienlibus facto
est. Accipientes porro et alii principes iterala dona per Dei gratiam numerosiore, compelenti modera-
et sumenles licentiam,- ipsumqne comitem spccia- mine iter conficientes, Nicacamfiervenerunt. Ubi
liter rogantes, ne moram post eos facerct, ad suas caslris per gyrum disposilis, loca tamen venturjs
in Bithynia, transito Hellesponto, se conferunt le- principibus deputantes, urbem mense Maio quiuta-
giones. Interim quoque et domini comilis exercitus decima die mensis, obsedeiunl. Comes autcm To-
Constantinopolim pervenit, qui statim de mandalo losanus, perlractatis apud urbem regiam negotiis,
ab imperatore licentia, et ingenti rursus
ipsius, ad eos, qui se prsecesscrant, transiens, re- sumpta
munerum liberalitate honoratus, cum suis, quos
liquis exercitibus est adjunctus. Comes vero gratia secum
rei familiaris in urbe moram faciens, per dies ali- detinuerat, caslra cum omni celeritale sc-
culus, ad urbem prsediclam velox pervcnit.
quot, simul el domestica traclabat negotia, el pro
pubMicis,more prudentis viri, non desinebat esse CAPUT XXII.
sollicitus. Nain sicut ab aliis rogatus erat principi- Robertus Normannoriim comes, el domintis Eusta-
chius ducis frater, cum stiis legionibusConslunli-
bus, imperalorem frequenter honesiis persuasioni- nopolimperveniunl,abimperatoreingeniibusdonis,
bus invitabat, sicut et alii ante cum sigillatim fe- " et mtilla prwveniihonorificenlia. Deindetranseun-
cerant, ul proficiscentes comitaretur, et exercilus tes Hellesponttim,reliquis principibusse asscciant.
Dorainici esse vetlet dux et raoderator. Commoniius' Interea vir itlustris dominus Robertus Norman-
autem sscpe et saepius praedictusimperalor a sin- norum comes el alii in eodem coiuilatu viri claris-
gulis nostrorum principum, et maxime a domino simi : dominus videlicet Stcphanus Carnolensiiim
comite Tolosano, ut Dominiciexercilus dux et co- comes et Blesensium, dominus quoque Eustacliius,'
mes esse dignaretur, eUpopuIorum, qui se divinis domini Godefridi ducis fraier, missa ilerura lega-
obsequiis mancipaveranl, vellet obtinere primatum : tione, tam domino imperatori quam fralribus, ad-
excusabat se, dicens quod hostes circa se haberet venttim suum in proximo futurum denuntiant. Erat
ferocissimos, Bulgaios, Commanos, el Pincenates, aulem cum eis, Stephanns comcs de Albamarja,
qui fines imperii sine interraissione circuibant, Alanus Fergandus et Conanus, ambo de Brilaimia,
quaerentes opportunitatem, nt subilo possent ir- magni viri; sed el comes Perchensis Rotholdus,
ruereet ejus lurbare tranquillitatem. Ideoque, licet Rogerus de Barnevilla. Hi omnes cum aliis multis
votis plurimum conveniret tantae percgrinationis viris praeclariset nobilibus, cum Flandrensium co-
babcre consortium el futurae retributionis-exspcc- mite, el domino Hugone Magno, anno praelerilo,
"
273 HIST. RERUM TRANSMARIN. LIB. III. — 87«
circa hiemis ingruentis inilia, in Apuliam descen-1 Vcharitatis amplcxu, et omniuin concurrenle sus-
derant; aliisque Durachium transeuntibus, ipsi cepti desiderio, locum sibi deputalum oLlinentes
temporis abhorrentes asperilatem, tam in Apulia castrametati sunt.
qttam in Calabrorura finibus in Jocis coramodis CAPUT XXIII.
hiemem transegerunt. Tandem vero circa veris ini-
tium cdnvocafis vise consorlibus et compositis ad Tatinys qiiidam imperatori famitiaris, nostris asso-
iter sarcinis ad mare descendentes, aliorum secuti ciatur principibus, vir subdolus nimium, et iniqui*
' . tate notabilis.
vestigia, Durachium pervenerunt. Unde conlinualq
itinere, moram quam fecerant in Apulia, redimere Adjunxerat se eliam nostrofum castris quidam
ciipienles, cum omni inslantia iler peragunl. Tan- Graecus, Tatinus nomine, imperatoris famijiafis
demque, Domino opitulante, optala usi tranquilli- admodum, vir nequam et perfidus, nares habens
late, decursis mediis provinciis, Ulyrico videlicet, mulilas in signum menlis perversae. Hic ex impe-
Macedonia et nlraque Thracia, Conslanlinopolim riali jussione,* nostris ducem viae ad ampliorem
perveneruiit : ubi vocati a domino imperalore, et cautelam postulantibus, designatus fuerat dux iti-
more aliorum palalium ingressi, ab eodem et suis .. neris et comes futurus. Electus ob hoc quod e't 10-
qui ei assistebant illuslribus, cum multa honestate cormn plenam habere dicebatur experientiam; et
susccpti sunt. Tandem post mulla consilia, et cum de ejus malitia et perplexa dolositate pl.urimum .
illis tribus Tommuriiter, ct cum eorum quolibet prsesumebat imperalor. Hic etiam cum manu suo-
seorsum Iiabita, id ipsum quod ab aliis obtinue- rum nonnulta nostris principibus associatus erat,
rant, blandis persuasionibus et mulla pollicitatione ul non deesset anser, qui inler oloresperstreperet, et
alieis instanter postulant. Hi vero aliorum prac perversus cotuber inter anguiltas. Cuiicta enim quce
oculis habentes exemplum (nam sufficienter de in expeditione fiebant, ciinctaque quae a singulis
omnibus, antequam ad imperatorem accedcrent, dicebantur, sinistra pervertens interpretatione^im-
insirucli fuerant, dicentes apud se : Nec enim ma- peralori-significabat; ab eo versa vice commento--
jores sumus quanj.patres nostri) exactam fidelita- rum et fraudis per frequentes internuntios formani;
tera, et secundum.formam juramentorum a pracce- recipiens. Hic primum ex diversis exercitibus, qui,-
dentibus exhibitorum sacramenta prccslantes, im- varios, et per loca diversa variisque temporibus
peratori se obligaverunt. Unde in ampliorem re- secuti fuerunt principes, unus faclus est Dei vi-
cepti graliam digni habiti sgnt, ut majora munera ventis exercitus, ex niuliiplicitate parlium "adve-
Teportarent: Apertis ergo aerariis, in auro, vestibus P nientium ad invicem, suam recipiens inlegritatem.
pretiosis , vasis quoque tam materia quam arlificio Nam ex quo relictis domibus iter aggressi fuerant-
admiratione dignis, holosericis quoque, mirae ct prsedicti Deo aiiiabilcs exercituum duces"et capi-
inauditse seslimalionis doria susceperunt, qualia tanei, nasquam eis datum cst mutuo se videre, et-
prius non vfderant; q.useipsis etiam in quos trans- de negotiis publicis colloqui ad invicem et djssa-
ferebalur liberalitas, stuporem meiitis inferrenl, rcre; nisi postquam ante prccdiclamrirbem conve-
nostrariim rerum modum et dignitatem excedentia. nientes, castrametati sunt. Ubi recensilo legionum
Tanlis igitur muneribus cumulati, ne viseconsorti- numero, invenli sunt habere pedilum promiscui
bus morae causas viderenlur innectere, sumpla ab sexus sexcenla millia; equitum vero loricatorum
imperatore licentia, transmisso Hellesponto, cum centum millia, qui omnes ante prcedictam urbem
suis legionibus iier accelerantes Nicaeam, itbi uni- consistentes, ad ejus expugnationemomnimodam
Versus Christianorum resistebat exercitus, perve- dabant oparam; laborum suorum primilias cum
nerunt; a principibus, qui prxccsserant, mullo "omni devolione Dominoconsecrantes.

INCIPIT LIBER TERTIUS.

CAPUT PRIMUM. D verentiam sanctae synodi primae,quce ii» ea conve


et nit. ih Iiac enini, temporibus domini Sylvestri papa?,
Descriplio urbis Nicwnw, cjus prwrogalivW;quod
Svlimannus, qui in ea dominabalur, ex universo et viri venerabilis Alcxandri Constantiriopoli pa-
Orierite Turcorum ingenles conlra nostros coltege- triarcha?, et.praedicti Constantini Augusti sancla
rat copias, tatens insidiis, ut noslrosirrueret. synodus trecenlorum decem et octo Patrum adver--
Est aulem Nicaeauna de urbibus Bithyniae, qusc sus impietates Arii, et sequacium suorum corigre-'
ad Nicomediam ejusdem regionis metropolim, gata est. Quaeeorum pernicioso languore damnato,
more siiffraganearum-urbiura prius habuit respe- et sanctorum testimoniisveritate declarata universac
ctum; postea vero a domino Constanlino Auguslo Ecclesise Dei, fidei formam intemeralam praebuit.
seniore a jurisdictione ijlius emancipata est, ob re- ln haceadem postmodum, tempore domini Conslan-
275 GUILLELMITYRENSIS ARCHIEP. 276
tini Augiisti piissimi Irence filii, ilerum convenit A distans miltiaribus, opportunifatem quaerebatquo-
septima synodus generalis adversus Iconomacbos, modo super nostros cum siiorum salute posset ir-
idest impugnatores sanctarum imaginum, sub do- niere, et urbem ab eorum inquietudine Iiberarc.
mino Adriano Romano pontifice, et viro venerabili C/IPUT n.
Tharasio Constautinopolitano patriarcha : in qua Noslri urbem acrius impugnant: civeslamen per la-
prsedicti hseretici dignam pro meritis ab ortBbdoxa cum tiberitm habent discursum.xSolimannus con-
solatoriam civibus mitiit epistolam.
Ecclesia, contra suam perfidiam, damnationisdu -
' leruntsententiam. Est autem civitas situm liabens Pervenieriles igitur ante praedictam urbem nos.tri
commodissimum, in planitie consfifuta; hon Jonge exercitus, acrius eam impugnarc, confusis tamen
tamen a raontibus, quos pene ex omni parte habet agniinibtis, necdum castris certo ordiwe disposili»,
in circuilu, agrum optimum, glebam uberem, sil- ctcperunt. Tamen qui prcesenfes erant, loca sibi
vartimque et nemorum nihilominus multas habcns certa deputantes, et his qui venturi erant, congrua
commoditates. Sed el lacus rnultfe hititudinis el designantes, ad id specialitcr omnimodanr-dabamt
longitudinismaximse, juxta praedictam urbem po- operam, ut civibus introitum negarent el exituiri.
situs, in occidcntalem porrigitur plagam, per quem Lacuslamen, qui civitati, ut praediximus,erat con-
navigio ~ex diversis partibus, civiiali maximum B junctus, huic eorum nimis obslabat proposito. Nam
pracslans munimen, ipsis mcenibus, ventis intume- et invecli et egredientes, paratis navigiis, pro libero
scens, iltiditur. Ex reliquis autem partibiis ctrca arbilrio ad parles varias indemnes fcrebantur. No>
murum vallum efat in circuilu, ex influxione fon- stri autem cum navium prorsus nullam baberent
lium et rivulorum restagnans : quod plurimum ac- copiam, eorum discursus minime polexant impe
cedere volenlibus ad ur-bemimpugnandi causa, mi- dire. Tamen id omnimodis procurabant, nc tefr^e-
nislrare poterat impedimeutum. Eralautem pracler- stri ad eos accederetur itinere, vias et introitns cum
ea bellicoso referta populo, muris et turribus su • omni solliciludine observantes. Factum est autem
blimibus et vatde densis opere solido compacfis, in- quod praediclus Solimannus, inlelligens urberr.
signis admodum et munita, ila ut accedenfes nostri suam obsidione molestari, ut cives consolaretur, et
et urbis mirarentur munimen, et operis soliditatcm. ad resistendum plcnius animaret, miltcns duos de
Hujus urbis, sicut el regionis totius, et adjacentium familiaribus suis, qui ad urbem per lacum navigio
simul provinciarum dominus erat quidam Turco- descenderent, verba consolatoria per eosdem civi-
rum potentissimus satrapa, Soliraannus nominc, bus dirigit iri hunc modum : Advenlum in htijtis fer
cognomento Schah, quod Persarum lingua rex inter- .P licis barbari populi-,qui circa urbem noslram cbsi-
pretatur, bomo vafer et strenuus. Qui, audito no- dionem locare privsumpsil, non est opus ut mtillum
glrorum adventu, et super hoc valde sollicitus, formidetis. Nos enim cum ihgenlifortium et nobiliutn
multo ante in Orientem descenderat, ab illarum rc- virorum comitatu in vicino' sumus constiluli, majo-
giomim principibus, conlra fidelium advenientcs res adhucqum nos subsequuntur, exspeclantescopias:
copias, imploraturus auxilium. Effeceratque per- eritque in proximo, ut colleclis in unum viribus, in
suasionibus et multa precum instantia, nec non et eorum castra repcnle irruamus. Vnde et vos quoque
stipendiorum intervcntu, quod infinitas tum ex Per- estete parati, ut nobis exlerius irrtientibus, vos etianx
side, tum ex adjacentibus provinciis secum addiixc- reseratis aditibus egredientes instetis unanimiler, no-
rat Turcorum copias; sperans quod eorum fretus bis opem collaiuri. Sed neque cortim suspeclam vos
auxilio, ab immineulibus perlculis urbem praedictam optrlel habere mullitudinem, de remolis enim parti-
et regionem universam posset eripere. Has tamen bus, ei a solis occasu desceridentes,longi diuturnifate
universas provincias (quae a prsediclo Hettesponto ilineris, et laborum impendio fatigali, neqtieequos
usque in Syriamitinere triginta dicrum, et a nostro habent, qui belli pondus sustincre valeant; nec ipsi
mari Mediterraneo usque in septentrionem tolidem nobis qui rccentes venimtis, viribus et conaiu pares
dierum itinere protenduntur), modico anle lempore j0 poterunt reperiri. Et vosipsi tenetis memoriler, qttam
praedicti Solimanni patruus, Belfetofh nomine, ma- jacile de ingenti eorum triumphaverimusmultitudin»,
ximus Persarum soldanus tempore Romani, qui co- una die plusquam quinquaginta ex eis millia exter-
gnominatus est Diogcnes, imperaloris Constanlino- minio mandanles. Confortamini igitnr, et nolite li-
politani; qui ante liunc Alexium fueral tertius, oc- mere; cras enim ante horam diei septimam, plenam
cupavcrat violenter, et easdem praedicto ex plurima recipielisconsolalionem, ab hbstibus expedili.
parte tradiderat Solimanno. Possidebat crgo, et CAPUT IH.
jure proprictatis vindicabat sibi universas provin-
cias a Tarso Ciliciae usque ad Hellespontum; ita ut Capilur epistolmbajulus, et universa principibus ho-
stium reserut secrela. Comes Tolosanus (qui sottis
e conspectu Constantinopolitanae civitatis procura- aberat) velox accedil, a principibus reliquis ci-
tores suos haberet, qui consuetudines a transeunli- tatus.
btis exigerent, tribulaet vectigalia regionis universae Igitur qui missi ftierant, quaerenlesunde commo-
ad ntilitatera domini sui colligentes. Ipse aulem dius cnavigare possent, seeus ripom applicueruBt.
cum ea, quam tanto labore collegerat, mullitudine, Dumque lustrantes quserunt aptiorem introilum,
in mtntibus vicinis, vix a nostro exercitu decem allcr, noslris in eos irruentibus, subilo c-^pluscst;
277 HIST. RERUM TRANSMARIN;— MB. 111. *«T
altcr in tumultu gladio confossus interiit. Qui vero A j exercilura supra viies fatigari, irruunlunanimiter;
caplus est, incolumis ante prineipes deductus, mi-- et hoslium se inferunl legionibus, gladiis et lanceis
nis et lerroribus ad confessioncm perductus esl, ut cominus inslantes. Cumque hosles quasi per unhis
pjane. cuncla cdissereret : cujus gratia, el a quo horse spalium resistendi vireset animum viderentur
missus advenisset-. Constitit autem ejus relalione, habuisse, inlerfeclis ex eis quasi ad quatuor millia,
quod Solimannus eos ad dcnuntiandum civibus - et captivatis nonnullis, in fugam versi sunU Nos^tri
"ejus advenlum direxerat; quodque in vicino consti- vero bac prima victoria, opitulanle Domino, potiti,
lulus, ingenles convocaverat copias, dic 'allera in obsidionem continuant, castris per gyrum sine iii-
castra noslra clam irruiturus. Compertum igilur tervallo disposilis. Ab ea ergo die neque prsedictus
habenlcs noslrarum lcgionum capitanei, quod prae- Solimannus, neque infidelium princjpum aliquis,
dictus Solimannus matnrarct accedere,' prscdictum simile aliquid ausus fuit attentare, quandiu in ob-
hominem prsecipiunt custodise mancipari : et missis sidione perslitcrunt. Optime porro in eo confliclu se
cursoribus,- dominum comitem Tolosanum et epi- habuer.unt prcedicti principes; sed et dominus Tah-
scopum Podiensem, qui nondum ad eos pervene- credus, Galterus quoque de Garlanda, Ffancorum
rant, quantocius monent properare. Illi vero su- ' regis dapifcr, Guido etiarn de Porsessa, etRogcrius
scepta fratrum legatione, solliciludine non pigri, " dfi Barnavilla, celebrem sibi in eo negotio compara-
omnem arguentes moraro, et tota nocte insistenles verunt famam. Nostri.igitur ad incutiendum terro-
itineri, valde mane ante solis cxorlum, cum ingenti rein hdstibus de capilibus occisorum intra urbem
muJtitudine erectis vexillis, in armorum fulgore et . plurima injici machinis jaculatofiis praeceperunt; et
maximo strepilu casiris se intulerunt. Vixque sar- ex eis mille et de captivis aliquot ad imperalorem
cinas deposuerant, ut cum aliis inloco sibideputato dirigenles, plurimum ejus per hoc sibi gratiam com-
se cotlocareiil; cum ecce circa horam lertiam, sicttt paraverunt. Unde et pecuniam rion modicam, et
illc qui in vinculis detinebatur,' prsedixerat, prcedi- holosericorum diversa genera ad remunerandos
ctus Solimannus cum ingcntibus equitura copiis, exercituum principes, multa cum liberalitate di-
qui ad quinquaginta millia cestimabantur, de mon- rexit, praccipiens, ut et victui necessaria et rerum
tibus descendens, ad plana se contulerat, ad urbem venalium, cum omni p.lenitudine, et sine diiationc
accessurus. Quod nostri videnles, protinus ad arma ad eos deferatur commercium.
convolant, monenlibus lituis; el clangore cor-
aicinum cohorles cxcitant, instruunt agmina, in- CAPUT V.
siaurant acies; et observata rei militaris plenius Locantur principes deputalis sibt stationibus, elttrb"*
Q
diseiplina, cujus experi.entiara habcbant orani- undique obsessa impugnalur; quidam nobiles pro-
modam, et usum familiarem, nihil de conlingen- cumbunt in acie.
tibus omiltentes, ad occurrendum hostibus se ac- Visum est igitur principibus nostiis expedieift
cingunt, esse ad propositurii, urbem ex omni parle, ut prae-
CAPUT IV. diximus, obsidione vallare; et principes congruis
locare stalionibus, ut ingruente civibus- undique
Sotimannus de montibus desceridens, in castra vio-
lentus irruit; sternilur ejus exercitus; signa victo- molestia, eos ad deditionem compellercnt facilius,.
riw ad imperalorem dirigunlur; ille principes re- De communi igitur consilio, cequisportionibus^am-
munerat. bitum dividunt, singulas singulis deputanles princi-
Solimannus igilur prcemissa quadam acie, in qua pibus : dominumque ducem cum duobus fratribus
eranl equitum decem miltia, ad portam properabat suis, et eorum lcgionibus ab orientali parle Iocant.
Meridianam, quse domino comiti Tolosano ad cu- Dominus vero Baamundus, cum domino Tancredo,
etodiam erat deputata. Ignarus cnim de advenlu et aliis principibus, quieumsecuttfuerant, quorum
ejusdem comilis, sicut heri et nudius terlius eam superius nomina posuimus, cum suo iterum exer-
- arbitrabatur
reperire posse vacantcm; sed opinione D citu, partem.urbis seplentrionalem obtinuit. Comes
frustratus, ibi pene majores quam aJibi rcperit co- vero Flandrensis el princeps Normannorum, cum
pias. Horum tamen ignarus omnium, ad locum suis iterura cohoftibus, juxta praedictos in ordine
pncdictum feslinans, cum mutto impetu in domini locati sunt. Australem veroplagam Raimondus To-
comitis'irruil Jegiones, quae adhuc vix sarcinas de- losanus comes et episcopus Podiensis, cum suis
posuerant. A quibus exceptus mirabiliter, confra- consorlibus sibi oblinuerunt deputatam; juxta quem
ctis conalibus, et priore penitus acie dissolula, jam dominus Stephanus Blesensium comesetCarnotcn-
in fugam versi erant: cum ecce Solimannus cura sium, cum domino Hugone Magno et aliis quibus-
majoribus subsequens copiis, eis refundens ani- dam inclylis efnobilibus-viris castra locaverat. Sic
mos, qiii jam erant dissoluti,"secum ilerum in no- igitur ex omni parte urbe vallata, placuit principi-
stros redirc compulit. At vero dux, dominus quo- bus, ex vicina silva sumpia ad eos usus compelenle
que Boamundus, et comes Flandrensis, cum suis materia, machinas ad suffodiendum murum habiles
expeditionibus ad unguem armali, videntes hoslium el necessarias, quas vulgo Scrophas appellant; item-
majores advcnisse cuneos el lurmas densiores, prre- que jaculatorias, quas vulgafi appellatione Mangana
que gravi mullitudine et, animosa instantia, comitis dicunt, ct pclrarias sub omni celcrilate fabrcfierL
279 GUILLELMITYRENSIS ARCHIEP. 280
Vocatisque arlificibus omnimoda instant diligenlia, ^ Instabant igitur principes ad urbis expugnaiioneui
ut opere consummato urbem salagarit impugnare per circuitum unanimiter; el ut quisque in parle
Dumque in eo desudarent attentius , et urbem fre- sibi deputata sollicilum se_exhiberet, et obsessos
quenlibus congressionibus, septem hebdomadafnm molestaret amplius, gloriosum reputabal; fervebat
curriculo hosliliter ihipngnassent, quadara die in- opus impendio; et assiduis congressionibus, el pugna
dicto de more conflictu, duos nobiles _et magnificos pene continua requies civibus negabalur. Lacus la-
viros et in armis strenuos, dominum videlicel Bal- men civitali adjacens, nostrorum maxime prsope-
duinum cogjiomento Catderon, et dominum iiidem diebat operam, et studium citra optatam detinebat
Balduinum de Gant, alterum jactu lapidrs, alterum efficaciam, civibus omnimodam praebcns consola-
sagiltae ictu.dum in expugnalione urbis decertant lionero. Nam per eum navigantes, liberius victus
animosius, miserabili amiserunt infortunio. Post et alimentorum inferebant copias-, et armento-
boc 'etiam, dum ex consilio ct decreto principum rum nonnunquam, videntibus nostris et eontra-
rursum exercitus iteraret assultum, Willelmus co- dicere non voleritibus, multitudinem introduce-
mes de Foreis et Galode lrisula, dum in eo confliclu bant.
nimium ferventes, hostes lacessunt, sagittis transfixi
CAPUT VII.
intcrierunt; Guido quoque de Porcessa, vir nobiJis B
de regno Francorum, valida ibidem correplus cegri- Nostri naves a mari deferunt in ptauslris; lacum
tudine, carne solutus est. Super quorum casu con- occupant; cives nostrorum admiranlur argumen-
sternatus plurimum Dei populus, eos honeste tra- tum, etdesperant.
didil sepulturae; exsequias, qualcs viris nobilibus Convenientes igitur Deo amabiles principes, su-
et magnificis exhiberi solent, intuitu pietatis chari- per eo specialiter deliberant arliculo qiia ratione
tatisve, impendentcs. huic malo commodius possint occurrere; el tsndem
placuit in communi ut, missa populi parle maxi-
CAPUT VI. ma, et equitum ctiam cum eis aliquol legionibus ad
Machina quwdam muro applicala, a civibus obteritur, mare, naves inde sive integras, sive pcr partes dis-
sub qua multi noslrorum pereunt. Lacus noslrorum solutas, super currus et vebiciila, vel alio quocun-
obstat conalibus. que artificii genere usque ad lacura pertrahant,
Quadam iterum die dum omnes in circuitn prin- alioqui fulurum ut, evacuatis eorum conatibus,
cipes,.suas certatim ad murum applicarent macbi- consumptis studiis et impensis, rcs in iriitum dc-
nas ; el modis quibuscunque poterant, muros debi- ducatur. Porro pervenientes ad mare, quibus id
litare, et sibi parare introitum nitercntur, otium et ^ muneris erat injunctum, vias eorum et proposilum
desides ferias, strenuorum more, declinantes, cQmcs Domino misericordiler dirigente, naves rcperiunt
Hermannus et Henricus de Ascha, de fegno Theu- mediae cujusdam quantitatis: quas a domino impe-
tonicorum viri nobiles el inclyti, instrtimentum ratore facilius impetratas educentesdemari, sicco
qucddam artificiosc satis compositum, familiarium locaverunt in littore. CopuIaiist|iie ad inviccm tri-
et domesticorum suorum conatu ct virtute mulla, busautquatnor plaustris, prout navium longitudo
. mcenibus applicant. Erat autem machina quercinis deposcebat, eisque desupcr impositis, unius noctis
trabibus contexta, in cujus ambilu robustos inlc- spatio per milliaria septemvel amplius, funibus, ln:-
xuerant parietes; ita ut iniroducli equites viginti, merisct cervicibns hominum ct equorum imposiiis,-
viribusrobuslissimi, abomni telorum immissioneet usque ad prcediclum perlraxerunt lacum. Erant
jactu, etiam maximorum molarium, qui inlromissi autem et intcr eas qnsedam non ila modicse, scd
erant ad subfodicndu.in murum, vidercutur con- qusecentumaut quinquaginta pugnalorum numerum
sistercposse sccuri. Qtiaetandem machina, ut proe- possent recipere. Reccptis igitur navibus, et in la-
diximus, muris applicata, instanlibus desuper ad cum dcpositis, lcctaius est supra modum Clirislia-
muri defensionem civibus, magnorum impulsu lapi- JJ nus exercitus; et concurrentibus viris ad lacum
dum ila pcnilus contrita est ut, solutis compagibus, primoribus, rcmiges inducunt, navigandi habentes
eos qui infra se crant comprimeret universos. Con- periliam; et simul cumeisviros in armis strenuos,
doluit itaque prccdictis nobilibus (eoquoj inutiliter, et animositatecommendabilcs, spem habenles om-
non sinc suinptii, constimpla esset multorum die- nino certam, quod, auctore Domino, urbem csscnt
rum opcra) populus universus; con.doluit et viris in proximo habittiri.. At vero cives solito plura in
fortibus, qui casu tam miserabili occubuerant. Spe lacu videntes navigia, admirati sunt, hcerenles an
tamen potiundae victoriae se invicem consolabantur, suorum esset apparatus, qui eis subsidia minisira-
eoque maxlme, qupd vitam meliorcm non diffide- rc curaret, an hoslium. Tandemque cognilo qttod
rent esse consecuturam eos, qui in bnjusmodi ne- nostri multis laboribus a mari deductas el terrcstri
gotio animas pro Christo poneret. Inslar enim mar- devectas itinere eas in lacum immisissent, nostro-
tyrii non immerito reputabant in agone hujusmodi runt admirati sunt et vircs ct argumenlum, quod
vitsm airiisisse. Undc, morte conlempta, vitam pro rem desperalam, ctpene impossibilem effectui man-
jihilo ducentes prsesenlem, quibuslibet peficulis se cipassent.
«bpciebant confidentiiis, ea spe facli animosiorcs.
881 HIST. RERUM TRANSMARIN.—LIB. III. , 2S2
CAPUT VIII. . A' de siiccessu, quo diu niniis lisus fuerat, intume-
nostros probris afliciebal et contumeliis,
Iterumex omniparlesiviias oppugnatur. Lemes To- scens, eos vocans et limidilatis objieiens tituluro.
losanus coritra se positam lurrim machinis-etomni desides
arte debilitare nilitur; sed, resistentibus civibus, Erat autem hic in ea parte ifa importune desaeviens,
< opera consuthitur.
quae domino duci et suis cohortibus ad impugnan-
Prseoccupalo itaque , classe immissa , civium dum eratdepuiala-: quod vir illuslris non pefferens
per lacum discursu, dccretum est publiceet.voce dominus Godcfridus, sumpta balista locum quae-
indictum praeconia, quatenus legiones singulae, rens opporlunum, manuscontra prsedictum caus-
sicut sub cerlis principibus erarit conslitulae, ad salorem dirigit, et lelo per vitajia direclo, confos-
impugnandam urbem. denuo viriliter armarehtur, sum el exanimem ad lerrani dejicit, justam prohis
et majore solito iilstantin, quanlas possent civi- omnibus quae nostris intnleral rependens vicissitu-
businferrent moleslias. Sicque singuli principes dinem. Quo facto, cacteros ejusdem operis consor-
ssios aniinantes exercilus, et armatos ad congrcs- tes, qui in ea parte illius exemplo animati, resistc-
eum dirigentes, lactus'est assullus longe soJilo. bant animosius, maxime detcrruit; ita ut minus
asperior. Machinis quoquc inslantes animosius, alii minusque et missilia contorquerent, et jacularentur
murum suffodere, alii magnos conlorquere molarcs ^ convicia. Alii tamen, qui in cseleris parlibus pro
ad debilitanda mcenia satagebanl. Erat autem in parte urbis defensione desudabant atlentios, facli hujus
australi, quse domino comili Tolosano ad impugnan- ignari, nihilominus de turribus el muris tola se
dumerat depulala, lurrisquaedam, sublimitate simul tuentes diligenlia, in noslros et caedemet vulnera
,et grossitie caeteris nolabilior, juxla quam praedicti lotis viribus procurabant exercere; picem quoque, *-
Solimanni uxor dicebatur habere domiciliurn: ad oleum, et arvinam, et caetera qtiaeincendiis solent
hanc dejiciendam comes omne studium jamperdies fomitem ministrare, et accensas faces in noslras ma-
aliquot impenderal; sed inuliiiter. Nam, cum dua- chinas dirigentcs, easex parte pltirima, ubi non 6b-
bus maehinis jaculatorjis eam continuis jactibus' scrvabanlur diligenliqs, consumebant. Quibus au-
flagellassel instanlius, prce operis solidilale lapi- teni in parte australi ad exptignandam praedictani
dem eiiam unum exea dissolvere nonpoterat. Unde, turrim eral labor sedulus, curam ad idipsum conli-
ne ab incepto quasi victus desisicret, inslanliam nuabant et sludium ; sed videntes quidquid hester-
ingeminans, tormenta etiam multiplicat et contor- na die in muro suffoderant, tolmn nocle secuta
lis majoribus saxorum roolibus, et mirscsolidilalis reparalum, coeperiint ficri remissiprrs, videhtes
caulibus immissis, rimas coepil agefe, et in pulve- quod nonproficerenl. Dumque pene desislercnt ab
.renrictibus fatigala resolvi. Quod videns exerci- incepto, eccequidam valdestrenuus et nobilis equcs
tus, adunala manu se invicem cohorlanles vallum .cle exercitu comilis Normannoruni, sni exemplo -
exsuperanl: et ad murum accedciUes, praediclam volens alios animarc, lorica indulus et galea, ct
turrim dejicerej aut saltem'perforare-niluntur. Ci- operttis clypeo, vallum transiens, ad murum ac-
ves autem comperlum habenles quod praedicta tur- cessit imperterritus, novam lapidum slrucluram,
ris ruinam minaretur, eam intcrius lapidibiis et quam eadem nocte cives opposueranl, volens con-
cae»fentorepleverunt, ul si forte murus aut suffos- vellere; et foramen quod hesterna die faclum fue-
sus, aut lormenlis debililatus corrueret, opus no- rat rursus aperire; sed, inslantibus desuper Cum
vucn pro vctusto succederet, et penelrare volenti- omni imporlunitale civibus, nec al/orum quisquam
bus prsestaret impedimentum. TJoslri tamcn stib le- ut opem ferfet ausus fuit accedere, nec ille poluit
studine lalenles solidissima, quam violentef secus consummare propositum: magnis enim lapidtun
' murum appulcrant, murum suffodere nilebanlur. molibus ibi secus murum conlritus, ccrnenlibi:.s
Tandemque effectum est ut foramen, quo duo ar- nostris, nec subvenire volenlibus, interiit: cujns
mati viri facilius possent intrare, ferreis instni- corpus exanime, uncis ad se ferreis suJjlcvanles,
mentis et multo laliore conficerent. Cives autem e D infra mccuia suis expositum ludibriis dejecerunl;
. converso,, imporlune insistentibustimnino resistere, tandenique lorica nudalum et galea, ad noslros
argumenta argumenlis, et vires viribus non infe- rejecerunt extra mcenia. Quo debitis exsequiis se-
riore spiritu objeclare unanimiter parati, arcubus pulturse tradiio, flevit super, eum populus, ejus
' etbalistis, et omni armorum
genere, lapidum quo- plurimum commendans animositateiri et morlem
que conlorsiorie pjtgillarium, hostes a serepellere, 'ejus in conspectu Domini rcputans prcliosam, per
. et illatas propulsare nitebantur injurias. quam ejus animam electis spirilibus non dubilabant
CAPUT IX. sociandairi: oroniuin enim, ut praediximus, una
erat et cadem sententia, eos qui sic in acie
'Factum ducis Codefridi memoriale. Civesin machi- mens
nas noslras igncm immittunl; casus cujusdam viri procumbebant, vilam mereri perpetuam, et in parle
nobilis lamentabilis. sortis sanctorum praedestinato collocari in luminc,
Erat autem inter eos, qui murum ab impugnan- CAPUT X.
iibus tiiobanlur, quidam cseteris improbior, cor- Quidam principibus se ojferl arlifex, maciiinamccn-
pore quoque el viribus nolabilior, qui arcu in no- slruit, turrim svffodit, suflossam diruit.
stros multam opcrabatur stragem. Insuper etiam et Intsrea demore, quem sibi fcGerant adiiiYicem,.
283 GUILLELMI TYRENSIS ARCHIEP. 284
contenbntes nosirarum legionum Deo devoti prin- A CAPUT XI.
cipes,, compertum habenles quod non proficerent, Uxor Solimanni cum duobus filiis fugiens capitur.
sed polius . inutiliter operam consumerent et stu- Desperaritcives; cum Tatino Grwco de dedrtione
dium, apud se quscrunt diligenlius, deliberalione traclani; mittttntur ad imperalorem super eo a
proposita, quo in fanla nccessitate opus sit con- principibus nuntii.
silio. Dumque circa id insisterent, plurimum an- Soliinani vero uxor, quae haclenus urbis obsessae
xietalis sustinentes, ecce quidam Longobardus na- moleslias mullo labore pertulerat, turris casu, fe-
liorie, accedens ad principe?, videns quod omnium mineo more perlerrita, paralis navibus urbeclam
arlificum eluderenlur argumenta, et laborsihe fru- egressa, ad loca luliora se cum ancillis et familia-
ctu deperiret, hujus artis professiis est so habere ribus transferre proposuerat; sed noslri, qui per
peritiam, asscrens, quod si ei sumplus de publico lacum in navigiis erant, ad cohibendos inlroitus
ad uperis consummationem suflicientes, et neccssa- exilusque civium dcpulali, dum studiosius more
rii minislrarentur, ipse, auciore Domino, infra pau- prudcntium cuncla perlustrantjabeuntem reperiunt,
cos dies turrim praedictam, sine damno nostrorum capiunt repertam; et caplam cnm duobus filiis te-
ad terram dejiceret; et late patentem introitum nellis admodum, principibus repracseiilant, qui sub
oranibus ingredi volentibus, minislraret. Sumplibus arcla cuslodia cum aliis .concaptivis eam praeci-
igitur de publico minislratis ad omnem suflicien- piunt diligentius observ.ari. Cives anlem et de aditu
liam, et salario insuper condigno pro ejus laboris hostibus patefacto et de caplivilale tanlae feminae,
recompensatione designato, subjecla pro votis ma- mente plurimum conslernali, prorsus de virfcus
tcria, mac! inam miro construil arlificio : ita ut diffidenles, missa legatione, a principibus inducias
qui intus crant, nolenlibus hostibus, sine suo pcri- poslulant, de sua deditione cum cisdem tractaturi.
culo secus murum eam possent applicare; et in- Talinusautem, dequosuperiusmenlionem fecimus,
terius latentes, murum suffodere non timcrent.quod prresentiens, sicuti vir erat vcrsutissimus, populi
ipso rerum experimenlo plenius edocuit ad evidcn- a sui luitione deficienlis voluntalem, majores civi-
tiam. Nam composito et armato undique pro sua talis convencral, monens ut in stii deditione domi-
voluntate inslrumcnto, viros fortcs et loricatos,.ar- nitm imperalorem hnnorarent, proponens quod hic
mis et fcrreis instrumentis, ad suffodiendum mu- pcregrinorum cxercilus, qui pracsenserat, ad alia
rnm necessariis instructos, sub eadcm secum col- properabat ncgolia; nec cx principali proposilo,
ligit machina; quam etiam cum suis opificibtis sed incidenler, et quasi prsetereundoin eam descen-
probe nimis, et argumentose plurimum, trans val- (P dissent obsidionem. Dorainum autem imperatoicm
lurn positam mcenihus applical. Civcs autcm sotila circa se positum haberent perpetuo, de cujus com-
instantes prolervia, iinmissis magnis-roolaribus, et mendabili plurimum possent clementia praesumere,'
igne superinjecto, quae omnia propter culminis ar- et semper exspeclare meliora. Optimum ergo erat,
duilalem et tatera devexa, quoniara inhaerere nom ut in eo faclo imperatorein, hominibus ignolis et
polerant, ul damnum suhjcclis irrogarcnt, de con- genti barbarae praeponerent, ila ut in ejus manu
sueto auxilio cceperunl diffidere; et' insirumeuti, ficret dedilio, quam declinare non polerant; et per
quod nullatenus lsedere poleranl, robur admiran- eos urbem reciperet imperator,- cujus non multis
ttir, et artificis argumentum. Qui autem sub ea retro lemporibus, pcr Turcorum violentiain, im-
latcbant tcstudine, securi penitus ab hostium in- perium injtiste amiserat. Ilis et hujusroodi persua-
sidiis ad infringendum murum, el turrim subvcr- sus civium convenlus, in manu imperaloris eligunt
tendam totis instant viribus; et convulsorum toco urbem, personas quoque suas et omnem substan-
lapidum stipites supponunt, ct ligneam maleriam; tiam salva incolumitale,' resignare; nec taraen id
ne parlc muri inferiore suffossa, subito corruatpars noslris molestiim fuit principibus; quippc cum ad
supcrior et machinam compiimal, quae tantae poridus alia tota eorum properarct intenlio, nec liis inha?.-
inggiiittidinis, et immensilatem ruinae niillalenus ID rcre corura esset propositum; speranles lamen,
fcrre polerat. Facta igitnr tanta suflossionc, quae quod juxta paclorum tenorem, salva esscnt exer-
ad turris dejectioncm suflicere posse videbalur; et cilui in sotatium Iaboris et damnorum quae perlu-
suslenlaculis quae murum casurum sustentabanl ignc lerant, spolia civitalis. Captivos tamen de fratribus,
stipposilo, et nutriendis ignibus apta subjecla ma- quos lum scepe dictus Soliraannus tum-de excrcitu
teria, macbinam rclinquunt, ad suos cum oriwi ce- Petri Eremitce, apud castrum Civitot, tum etiam
lcritale se conferentes. Factumque cst, ila ut circa quos cires in obsidione ceperant, libertati rcstilu-
noclis medium, omni fulcimcnlorum consumpta ma- los, noster recepit exercitus universos anlequamde
teria, et ignibus edacibus in cineres redacta, turris eorum deditione -vellent traclari sermonem, et eo-
cum tanlo fragore ceciderit, ut etiam remotos quo- rum in hac partc votis satisfacere. Factum est
dam horrore cOncuteret; et terrsemotus instar corda igitur, quod de principum conniventia ct populi
conturbans et ingerens formidinem, ad quem soni- conserisu missi sunt ad imperalorem nuhtii, dicen-
lum excilae legiones, ad arma corivolanl, animos tes : Principes el Chrislianus exercilus, qui apud
induunt, tanquam urbem violenlcr ingrcssuri. urbem Nicwnam in ejus obsidionepro Christi nominis
amorc fideliier labo'ravenmt, eam auctore Domim,
285 HIST. RERUMTRANSMARIN. — LIB. III. 286
multa sdlticitudine et urgente instantia eompulerunt .A et staluti coram prir.cipibus, pro vila civium et in-
ad dediiionem. Vndenos ad tuam dirigentes serenita- columitalc supplicarit, dicentes eo domino impera-
tem, monemus et exhortamur attentius, quatenus ad tori urbem restituisse, et suas jugo illius potestalis
partes illas de tuis principibus cum sufficienlibusex- cervices mancipasse, Sic ergO urbe capla, el copiis
peditionibus aliquos mitlere non moreris, qui urbem quse sufficere videbantur ad urbis luitionem depu-
traditam ad hqnorem tui nominis conservare valeant; latis, Solimanni uxor cum duobusTiliis, de quibus
et captivorum multitudinem hinc transferre sint ido- praediximus, el captivorum ingenti multitudine Con-
nei. Nos enim, urbe vestra celsitudini resiqnala, iter slantinopolim translata est, ubi ab imperatore non
qttbd semet assnmpsimus, auctore Domino, prosequi solum clemenler, verum et liberaliter nimis tracta-
non differemus. ti, infrapaucos dies libertati pristinse suntreslituli.
CAPUT XII, Id autem ea fecisse dicitur intentione, ut et 4Tur-
Imperator, missis nuntiis, urbem recipit; principibus corum sibi reconciliaret gratiam, el in nostfam pro-
gratias agens, mtinera mitlit.' Indignatur populus; pensiores suisbcneficiis excitaret injuriam; et alios,
pdcta cqnfracta queritur; captivos Constantinopolim si
ductos, imperator remillil ad propria, muneribus quandourbcm casu quolibel conlingeret obsideri,
honoratos. a deditione simili non delefreret. Capta est autem
His auditis, lsetabundus imperator et gaudens, urbs Nicaea anno ab Incarnatione Domini 1097
quosdam de familiaribus suis, de quorum fide proe- mense Junio, 20 die roensis.
sumebal et industria, cum ingentibus copiis, ad CAPUT XIII.
partesillas dirigit, qui et urbem suseipiant, et com- Soluta obsidione iter arripuit exercitus. Dividuntur
muniant susceptam; omriem captivorum subslan- ab invicem principes. Solimannus cum innumerit
tiam, tam in auro et argento, quam in quolihet su- copiis iterum occurrit,
pellectilis genere sibi vindicantes: singulisque prin- Soluta igitur obsidione, de mandato principum,
cipibus dona mittens ingentia, eorumque litteris ct iterum ad proficiscendum invitalur exercitus, et
viva voce caplans benevolentiam; grates pro tam compositis sarcinis, iu Kalend. Julii iler arripiunt.
honesto servitio, tanloque imperii, qtiod per eos Cumque perbiduum junclis legionibus incessisscnt,
acces&erat, incremento, refert ingentes. Vcrum po- casu nocte illa sccus quemdam ponlcm, aquarum
pulus et secundae manus bomines, qui ad hoc in commoditafera secuti, castrametali sunt, unde
praedictae urbis orbis obsidione studiosius desuda- summo diluculo ante lucis exortum, dum adhuc
verant, ut de sppliis caplivorum civium, et de sub- cssent tencbrso, rursus ad iter se accingcntes, trans-
slantia mulliplici infra urbem. reperla, rerum sua- ,p ilo ponle, sive casu, siveex industria, divisi sunt
rum dispendia qiise pertulerant, resarcire possent; principes abinviceni, cum suis expedilionibus. Do-
videntes, quod non salis aequa mercede corum re- minus eniin Boamundus et Normannorum comcs,
muneraret labores; quodque publicandum crat ex el Stcphanus comes Blcsensium, Tancredus etiam
eompacto, rebus familiaribus et fisco infer-re suo et Hugocomes de Sancto Paulo, isevam seculi, seor-
proponefet, aegre nimis lulerunt, ita ut pjoenileret sum illa die profecli, in vallem pervenerunt cui'
eos et impensi laboris et sumpluum, quos, ut eis nomen Gorgoni : ibique secus ripam fluvii decur-
videbalur, iniilililer atlrivcrant. Sed, et principes rentis, pascuorum habentes commoditalem et gra-_
cumdem iraperatorem, circa paclorum tenorcm ma- minis circa horam nonam caslra locaverant, .ubi
litiose versatum constauter asserebant. Nara in et noclem illam, sotliciti tamen, locatis in gyrum
pactorum serie quae inter eos inita fuerant, hsec excubiis, quietam transegerunt. Reliqui vero omnes
formula dicebalur interserta: Quod si aliquam de dextram lenentes, illam compJevcrunt diselam; et
urbibus, quw ejus imperii fuerant, tota ilta eorum vix a preedietorum castris duobus distanles mitlia-
profectione, usque in Syriam, prwvia Domini mise- ribus,- in locis itidem pascuis, et aquariira baben-
ricordia, capi eontiageret, urbe cum adjacentibus per- tibus commodilatem, caslra composuerant. Soli-
tineniiis imperatori resliluta, prwda, manubiw, et 0 mannus vero, illatse meraor injurise, el ad animum
universa reliqua substanlia, exercilibus, in laboris re- revocans sine inlermissione, quomodo per illos ur-
munerationem et refusionem impensarum omnino ce- bem egrcgiam, uxorein et filios ainisisset, ad id
deret sine contradictione. Etlicel.nostris satis facile totis viribus anhclabat ut eis vicem rependeret, et
et in expcdito esset, imperaloris familiam longe ab aliquas, si posset, eis praestrueret insidias. Convo-
nrbe repellere, etad dominum suum femiltere va- catis itaque ingentibus deriuo inilitum copiis, no-
cuosidquejure fecisse viderentur; nam iniquum est strorum a lseva, aequis pene passibus, subsequeba-
ei fidein servari, qui eontra pacla nitilur vsrsari: tur exercilum ; in quo eliam exploratores Iiabens,
tamen timorem Domini habentes prse oculis etad qtii de statu proficiscentium, eum indesinenter red-
majora festinantes, verbum de communi providenlia derenl docliorera, praestolabatur assidue quomodo,
dissimulant; popujumque raoleste id ferentem, ho- 'sumpta occasione opporluna in eosposset irruere.
ncslis comprimunt pcrsuasionibus, ut expediti-pro-' Cognito autem per eosdem-quod divisus esset exer-
posito valeant satisfacere. Grseci vero qui ad'hoc citus, ct pars altera quse virifeus et numcro minor
missi fuerant, urbem ingredientes, susceplis armis videbalur, sibi erat vieinior, horam ratus invenisse
civiuin, et deditione completa, exeuntes ad caslra, corRpctentem, descendil de mor.libus cum illo s'io-
2S7 GUILLELMITYRENSIS ARCHIEP. S88
rum infinito comitalu. Vixque aurora solis subse-- A 1 videbautur abinvicem, ut corurh impelus eluderent,
quentis nuntiabat adventum, et noctis umbra dcn- et neminem sibi obviam habentes ad suos redirent,
sior luce propinqua dissolvi coeperat, cum ecce quii concepla spe delusi. Quibus ad suos infecto negotio
in speculis erant cnnstituti, ut hostium, si quaees- redeuniibus, Turci denuoreligabanturadinvicem.et
sent, de remoto proesentirent insidias, et exercitumi immissa iterum in modura imbrium sagittarum mul-
admoncrenf, visis hoslibus, lituis concinunt, ett litudine, neminem peneabsque lethali vulnere prse-
cursu rapti vclocissimo hostes adesse denuntiant. teribant. Resistebanttamennosiriquanlum poteranl
lgittir cornicinum clangore el voce prceconia excitce. loricis, cassidibus prolecli ct clypeis; sed equi eo-
legiones universae, ad arnia convolanl, equos prae- rum ct inermis poptilus passim et sine deleclu pro-
parairt, lanquam praelium coniinus habiluri. Eratt sternebantur. Ceciderunt in eo confliclu viri ex
autem mane, in ipsa die Kaleridarum Juliarum. ulroque ordine meraorabiles ad duo pene millia:
Disposita igitur universa populi multitudine per inter quos egregioe indolis adolescens Willelmus
acies, et prseposilis singulis cohorlibus quinqua- marchionis filius, domini Tancredi fraler, dum pro
genariis et centurionibus, et per alas pedestrium, suis in agone desudat viriliter, sagilta confossus
turmarum primiceriis constilutis; sarcinas et im- interiit. Robertus quoque Parisiensis, vir in armis
pedimenla, omnemque senum, mulierum ac debi-. *B slrenuus, eodera mortis genere vilam finivit. Do-
lium invalidam mulliludinem, quo expeditiores ad minusquoque Tancredus ,-dum in roediis fulminat
pugnam posscnt procedere, secus arundinetum in hostibus, vilae prodigus et suse conditionis imme-
vicino posittim, curribus et vehiculis eos praetexen- mor, vix a domino Boamundo morlis casibus , no-
les, collocant qiiasi in lulo. Missisque nunliis ad lens et invitus violenter ereptus est. Invalesceliant
rcliquas.. partes exercilus, a quibus temere divisi igitur hosliura agmina, el nostris pene deficienlihus,
fu^rant, monentet hortanturattentius ut accelerare arcu ab humeris dependente, et ejus neglccto ofli-
veiinl, signilicanles in quantis angusliis pnsitisint. cio, gladiis instant cominus; ita ut dissolutis co-
Poslquam vero juxta rei mililaris disciplinam in hortibus, nostri fugaroarriperent, ad sarcinasel im-
castris domini Boamundioinnia videntur secundum pedimenta redeuntes : ubi circa currus et veliicula,
ordinem disposiia.ecce circa horam diei secundam sub arundineti densitate arbitrantes se aliqitod ir.-
adest Solimaimus, infinita secum Turcorum agmina venire posse refugium, conglobati sunt.
trahcns : quodque nostris erat mirabilius, in tanta CAPUT XV.
mullitudine, qusc ducentorum millium dicebalur Adsunt reliqui principes; fratribus oppressis stibve-
cxoederc quanlitatem, nec unus nisi eqttes polerat „ niunl; vertilur in fugam Solimannus; peril ejtis
"p exercittis; nostri uberiima
repcriri. Noslri autem, ut praediximus, promiscue reporlanl spolia. Ite-
rumunilur£xercilus.
ulriusquc ordinis sceum trahebant lcgiones.
CYPUT XIV. Dum igitur sic afliceretur fideliura exercitus, ct
domini Boamundi virtus
Pugna commitlilur. Cadit Willelmus Tancredi frater, ecce viri illtistres et prorsus.collapsa deficcret,
et lolus Boammdi in arcto uimis constituitur exer- magnifici , dnx Godefridus,
citus; Tancredus pene capilur. comes Raymundus, Hugo Magnus, Balduintis el Eu-
Accedente igiturTurcorum cxercitu, tantus factus slachius ducis fratresi et alii Deo devoli principes,
est in caslris lumultus, quod vix alicujus sermo po- deducentes secum optime armatorum equilum qua-
•lcrat exaudiri. Fragor enim armorum et equorum draginta millia, in caslris suorum turbis pedestri-
strepittis , tubarum ctassica el lympanorum sonus bus reliclis cum omni genere impedimentorum, ve-
horribilis, ipsorum eliam cerlatim conctamantium ^oces advolant suis opem collaturi. Accedentibus
ululatus usque ad sidera tolli videbatur, ita utpluri- vero cis ad caslra domini Boamundi, iterum qui jam
mum inossiictisct mintis circa hujusmodi exercila- pene succubuerant, resumptis anirois, et rcstitulrs
tis legionibus, terrorem inc.Hercnt vehenienteur. „ in integrum viribus, rurstis ad cerlamcn redeunt;
Irruentcs igilur in noslrum exercitum Turcorum pD et illalam quaerentesinjuriam ulcisci, et priores re-
acics, tanlam immiserunt sagittarum miiltitudinem, dimere defectus, in hosles irruunt animosius; ct
ut instar grandinis aerem occuparcnt, el in noslro- gladiis instantes virililer, quos prius quasi superio-
rum legionibus Vix vacuus a vulneie aliquis inveni- res horruerant, forli prosternunt dexlera, jam're-
rclur; vixque prior nubes descenderal cum arcu- sistere.non valentes. Dominus vero Podierisis epi-
bus, sequens emissa non rarior; si quid prior in- scopus', cum aliis ejusdem oflicii comministris pc-
taclum dimiserat, seciinda iHsesumnon praetefiit. pulos admonenl, hortanlur principes ne manus re-
Nostri autem, quibus id pugnsegenus erat incogni- mitlant; sed certi de victoria divinitus conferenda,
tuni , eoqiie minus lolerabrte, quo.ct minus usu interemplorum saiiguinem ulciscantur, $1 de fide-
compertum, videntcs quod eqnieorum sine remedio lium strage fidei hostes et nomiriis Christiani non
dcficerent, ipsique subitoruni vulnerum, cl quoenon patiantur diutius gloriari. In his et hujusmodi po-
multum prsecavere poterant, confixionibus inter- pnlum incitabant ad congressum viri Dei, ct vires .
ircnt, gladiis el Iancearum acumine in hosles ir- quantas polerant eorum animis infundebant. Ir-
ruendo, eos a se propellere salagebanl. Illi autem ruentes igitur noslri solito vchemcnlius, et protcr-
k nionlitim pomltis ferre non valentes, studiose di- vius instantcs gfadiis, disso'ulisagminibus, non sine
283 - IIIST. RE-UUMTRANSMARIN. — LIB. III. 290
stragc innumera, eos in fugam vertunt : fugienti- A portunse gemina fatigati molcstia, coepit populus
bus eliain lanta adhcerentes instanlia, ut per tria pene deficere, ita ut promiscui sexus illa die prae
aul qfiatuor milliaria ultra eorum caslra, quce in sitis anxielate el caumatis intemperaiilia, plus quam
valle opima locaveranl, continuam ex eis ccedem quingenti sphilum dicerentur exha!a«se.Accidisse
operantes, persequercntur. Unde eis cum multa dicitur ea die,- quce nulla alia tradit hisloria, quod
confusipue dispersis et interfectis quampluribus, preegnantesprse sitis angustia ct caloris intemperie,
reductis etiam captivis nonnullis, quos ex nostris anle tempus a natuia decreium, felus edere com-
violenter abductos tfahebant secum, ad hostium ca- pellerentur : quos prae anxielate spiritus, quosdam
stra reversi sunt : ubi reperientes infinitas auri et vivos, exstinclos quosdam, alios eliam semineces in
argenii copias, alimentorum quoque commodilales castra projiciebant; alise ampliore abundanlcs hu-
amplissimas, greges, armenta, asinorum turbas et roanitatc, pfoles suas circmnpiexce, per vias velu-
jumenloruni, camelorum quoque phalanges, qUales tabantur, el sexus oblilce feminei, arcana deriuda-
prius noslri non viderant, el equos nonnulios, pa- bant, magis pro inslanlcmortis periculo sollicitae
piliones quoqueet tentoria varii coloris, et formce quam ul sexui debitara conservarent reverenliam.
innuditce; transferentes secum omnia , onusli spo- Sed et viris non mu'.tum proderat sexus robustior,
liis uberrimis, prcedam agentes et manubias, in qui sudore deficientes et calore, ore patulo et nari-
castra reversi sunl sua. Gcci.lisse dicuntur illa die bns aera caplantes, conlra silis iinporlunitatem
de hostiuhi numero viri polenles et inclyti, et ap::d quaerebant, quod invenire non polerant, hurooris
suos locum maximura oblinenles, ad tria millia; reinedium. Nec solum homines his tantis erant sub-
de nostris vero popularibus, et plebe infima pro- jecti periculis; verum el jumenta dspiilata sarcinis
miscui sexus, qttatuormillia : riam de majoribus et alia quaetibet animantium genera, arefactis inle-
duos tantutn ibi corruisse, velerum tradil memoria. rioribus et vitalibus inlerclusis, sua negabanl oLsc-
Pugnatum est ibi ab hora diei secunda, usque in quia; sed necavibus delicatis, quarum prseda el vb-
horam octavam, vario eventu, die Kalendarum Ju- lalu solet recreari nobililas, nisis, viJelicet, accipi-
liarum, viribus ionge imparibus et numero mullum, tribus el herodiis, proderal cura dominorum, qui-
dissimili. Nam qui Solimaunum seculi fuerant, btis inler manus flatum vitaleni exhalabant. Catu-
cenluin quinquaginta millium, solis connumeralis li^juoque naribus sagaces et apti vehalibus, domi-
equiiibus, diccbanlur excederc numerum. Nostro- Kortun deliciae, relictis dorainis quibus fdeliter ad-
rum atitem qui prsesenles illo in lanto cerlaminede- hserere consueveranl, a°nhelantcset silibundi passim
siidamnt, Vix fuit humerus equilum ad millia quin- Q per vias deliciebant: quodque his Omnibus longf
quagiiila. Ohtanta igitur divinilus lanta victoria, ut eral periculosius, equi fideles praeliorum consortcs,
saucios, aliqua concessa requie, ad modicum refo- et in qufbus de propria salute dominis mulla era'
verentVrevpcatisadinvicem exercjtibus, tribus die- fiducia, quiq.ue el calce el dentibus suam prius pro-
bus continuis in locis amcenis et pascuis virentibtis t,'stabanlur superbiam, urgente silis et caloris im-
corpora curaveruht, el equorura habuefunt sollici- moderali periculo, quasi vilia deficiebant subjiiga-
tudinem, in omni alimenlorum abuiidantia el infi- lia. Tandem omnibus a tanta aquarum laboraniibus
nitis copiis , quas hostes comporlavcrant, et reli- inopia, miseric.orditer adfuit pater misericordia-
qticrant fugientes. Optime se habuerunt in eo lam rum el Deus totius consolalionis. Nam diu oplatus
periculoso discrimine, nostri majoresprincipes; sed et"quaesitus multum invenlus est fltivius : ad qusm
et quidam de mediocribus, Balduinus videlicet, de pervenientes, prce nimio desiderio cerlatim ad aquas
Burgo, Thomas de Feria, Reinatdus de Belvaco', properant; ubi, reperta aquarum pro votis copia ,
Galo de Calvomonte, Guastus de Beders, Chirardus bibendi "moduni excedehles , in gravius dcscende-
de Chercsi, perennem sibi gloriam in eodem facto runl periculum. Nam plures qui silis discrimen
pepererunt. Ah ea igisur die, communi decretum est evaserant, sicut in lalibus solet accidere, avid!tate
consilio, quatenus de ccctero junclis agmiriibus, in- D potus, modum non ponentes, mortem quam eva-
dissolubili copula simul incederent, ut et adversa sisse videbantur, in aqiiarum repererunt opulentia.
communicarent, et prosperis couterenlur. Nec solum de hominibus, verum et de jumentis
CAPUT XVI. muita eo casu-ceciderunt. Tandenr vero, opitulante
Phidiam ingressw, prw aquarum inopia supra mo- Domino, his efepti periculis, in regionem copiosam
dum .laborant legiones. Periclilatur miserabililer satis et uberem, rivis, nemoribus et pascuis,amoe-
exercitus. nissimain descenderunl; juxta Anliochiam minorem,
Postqiiam ibi per.lriduum, ul prsediximus, mo- quse