You are on page 1of 677

Martin, Saint (prêtre à Saint-Isidore de Léon). Sancti Martini Legionensis... Opera omnia... accurante J.-P. Migne,.... 1855.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


FATKOLO&UE
'
: . CURSUS COMPLETUS
SIYS
BIBLIOTHRCA DNIVEHSALI8,1NTEGRA, DNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,

OMNIUM SS. PATMJM, DOCTORUM SCRIPTORUMQUE ECCLESIASTICORUM


001
AB MVO APOSTOLICO AD WNOCENTH III TEMPORA
FLORUERUNT;
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMMUMQUiE EXSTITERE MONUMENTORUM CATIIOLICiE TRADITIONISPER DUODECIMPRIORA
ECCLESliE SiECULA,
JUXTAEDITIONES ACCURATISSIHAS,INTERSE CUMQUE NONNULLIS CODICIBUS MANUSCB.TPTIS
COLLATAS,
PERQUAU DILIGENTER CASTIGATA;
DISSERTATIONIDUS, COMMENTARIIS LECTIONIBUSQUE VARIANTIDUS CONTINENTER ILLUSTRATA
;
ONNIBUS OPERIBUS POSTAHPLISSIMAS £D1T10NES QVJBTRIBUSNOVISSIMIS S,LCULI8 PEDENTUHABSOLUTAS
DETECTIS, AUCTA;
INDICIBUSPARTICULARIBUS ANAHTICIS, SINGULOS SIVETOMOS, SIVEAUCTOBES ALICUJUSMOMENTl
SUBSEQUENTIBUS, DONATA;
CAPITULIS INTRAIPSUM TEXTUM RITE DISPOSITIS,NCCNON ET TITULISSINGULARUM PAGINARUMNARGINEM
SUPERIOREM DISTINGUENTIBUSSUBJF.CTAMQUE MATERlAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA
;
OPERIBUSCUUDUBIIS TUMAPOCRYPIIIS, ALIQUA VEROAUCTOI'.ITATE IN ORDINE ADTRADITIONEM
ECCLESIASTICAM P0I.LENT1BUS,AIIPLIFICATA;
DUOniJS INDICIBUS GENERALIBUS LOCUPLETATA-: ALTERO SCILICET UEItUM, QUOCONSULTO, QUIDQUID
UNUSQUISQUK PATRUM INQUOUI IBETTHEMA SCBIPSERIT UNOINTUITU CONSPICIATUR; ALTERO
SCi(IPTUIL£ SACILE, EX QUOLECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES
ET IN QUIBUSOPERUM SUORUM I.OCISSINGUL0S SINGULORUM L1BB0RUH
SCR1PTUR.ETEXTUS COMMENTATI SINT.
ri>:TtOACCURATISSIMA, C£TER1SQUE OMNIDUS FACILE.ANTF.PONENDA,Sl FERPENDANTUR NITIDITAS
: CIIARACTEItUM
r.llAIIT.CQUALITAS, INTEGRITAS TEXTUS,PERFECTIO CORRECTIONIS, OPEIIUM RECUSORUH TUMVARIETAS
TUMNUUEKUS, FORMA VOI.UMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUEINTOTOOPEIIIS DECURSU CONSTANTER
SIMILIS,
PIIETII.
EXIGUITAS,PR£SERTIMQUE ISTACOLLECTIO, UNA,METIIODICA ET CIIRONOLOGICA,
SEXCENTORUH FRAGHENTORUM OPUSCULORUHQUE HACTENUS IIIC ILLIC SPARSORUH, -^"/TJSw^
PRIMUU AUTEM1N NOSTRA BIBLIOTIIECA, EX OPERIBUS AD OMNES iGTATES, ' 'r/iSi
LOCOS,LINGTJAS FORUASQUE PERTINENTIBUS, COADUNATORUU. /CioVOcAi
SERIES SECUNDA, f "& \&
1NQUA MODEUNT PATRES, DOCTORES ECCLESLBLAHNiB *+\ C- V*
SCRIPTORESQUE
A GREGOUIO MAGNOAD INNOCEiNTUJM
III. ri\ O \<
Stceuranfe 3.^. SDtigne, <\ ^/\
BIBLIOTBBCJB CLEBI DBIVBRIfl,<^\ <?
^>\ ^
COUPLETORUM
CURSUUU 1N SINGULOS
SCIENTUSECCLESIASTICE
RAMOSBDITORB. *-_^

PATROLOGIABINAEDITIONE
TVPISMANDATA EST,ALIANEMPE LATINA,ALIAGR.ECO-LATINA.—VBNELNT
MILLEETTRECENTISFRANCISSEXAGINTA ET DUCENTAVOLUMINA EMTIONISLATINiE;OCTINGENTIS
— MERELATINAUNIVERSOS
ETUILLE TRECENTAGRiECO-LATINiE. AUCTORES TUU OCCIDENTALF.S,
TUH ORIBNTALESEQUIDEUAMPLECTITUR ; Hl AUTEU, IN EA,SOLAVERSIONB LATINADONANTUR,

PATROLOGIiE TOMUS CCVIII.

S. MARTINUS LEGIONENSIS PRESBYTEB.

EXCUDEBATDR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,


IN VIADICTAVAMDOISE, PROPE PORTAMLUTETLE PARISIORUMVULGOD'ENFEIt NOMINATAM^,
SEU PETIT-UONTROUGE.
1855
SiECULUM XIII

SANCTI MARTINI

LEGIONENSIS

PRESBYTERI ET CANONICI REGULARIS

ORDINIS SANCTI AUGUSTINI

n REGIO CCENORIO LEGIOMSI D. ISIDORO HISPALENSISACRO,

OPERA
OMJVIA,

tPGOVlX PRIMUMIN LUCEMF.DITATYPIS O. ANTONIIESPINOSA, ANNO DOMINI 1782, JUXTA


EXEMPLAREX AUTOGRAPHOTRANSCRIPTUMJUSSU EXCELLENTISS1MI DOMINI D. FRANCISCt
ANTONHLORENZANA, ETC, ETC, ETC

ACCURANTE J.-P. MIGNE,


BIBLIOTHEGJE CLEBI UNIVERSJB
SIVE
CURSUUMCOMFLBTORUH
IN IINGULOSSCIBNTIA ECCI.ESIASTICBRAMOSEDITORF.

TOMUS UNICUS;

TENIT 7 FRANC15GALLICIS.

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM


1N VIADICTAVAMBOISE, PROPE PORTAM LUTETLE PARISIORUMVULGOFENFER NOMINATAM
SEU PETIT-MONTROUGE.
1855
ELENCHUS

«UOTOJRUU ET OPEaUM QUI m HOC TOMO CCVIII COWTINBNTUa.

S. MARTINUS LEGIONENSIS PRESBYTER.

Sennones. Col. 27-1352

ts Typis I,. MIRXE,


au Peiit-Monironge.
TYPOGRAPHUS LECTORI.

Opera S. Martini presbyteri, atque sub Regula S. Augustini canonici in regio coenobioLegionensi D. lsi- .
doro nuncupato, nunc pritnum in lucem proferuntur, nempe post sex ferme smculorum spalium ab eorum
lucubralionedecursum. Et sane dudum est, cum viri de republica Christiana optime meriti hujus operis in
publicumevulgandi desiderio lenebanlur. Prte cmterisvero canonici regulares, qui S. Isidori cmnobiuminco-
lebant, id prwcipuein volis habuerunt, ut sodalis et collegmsui Martini monumenla in vulgus ederentur. Sed
ineassum Martinianam editionem conati sunt: nam res bonainfaustis, ul aiunt, avibus auspicata ad opta-
tum exitum non pervenit. Nos autem, cum horum operum absolutum haberemus exemplum, non ignobilibus
notis adornalum, jussu excellentissimi D. D. Francisci Antonii archiprasulis Tolelani, et ex ipsofonle sum-
ma, si qum unquam, fide ac diligentia exaratum, firmiler, incunctanterqae decrevimusut quamprimum ex
officina noslra typographicaprodiret. Necin ejusmodi deliberalione capessenda immatura celeritate et arbi-
tratu noslro lantummododucti sumus, sed hominum eruditione prmslanlium consilio alque opinione exspe-
ctatis. Qui, postquam vola nostra commendassent, ne ab inceptis abiremus qua horlamentis, qua ralionibus
validis animum impulerunt. Quod volenti dictum est.
Habes itaque, leclor benevole, opera S. Martini sub prelo nostro diligenler excusa; ex quorum assidua
leclioneuberrimos virtulis fructus exhaurire valeas. Hic etenim purioris elhices fundamenta jaciuntur; hic
Christiame philosophicedignitas, velut in tuto posita veritatis radios undequaque diffundit. Vnde nil ad
catholicmreligionis normam non exaclum, nil quod morumsanclimoniam non redoleat, o/fendes. Nec mirum:
usus est enim auctor in propriis libris condendis, nt alios missos faciamus, SS. Gregorii, el lsidori doctrina,
insuper et Mag. Sentent. Summa Tlieologica; ex quorum uberrimo campo oplima qumque scile admodum
el prudenler selegit. Si quando lamen mulila quadam, e suis sedibus qumdam deturbala deprehendas, id
amanuensium inscitim ascribendum censemus, nisi si Martinus noster non tam \illorum DD. verba quam
sensum excerpsisse videalur. Vtut sit, omnia ad proprii aucloris mentem consentanea reperimus : quocirca
retigioni duximus aliquid immulare.
Sed ex Scriplurm sacrm penu uberiorem sibi erudilionis copiarn vendicavitMartinus, in cujus penetralia
scrulando, seu accurate enodando lotus est. Vlriusque legis arcana diligenler exponit; prophetarum valici-
nia in apertum producit: Judmorum eventus, velut totidemD. N. Jesu thristi figuras, juxta sensum allego-
ricum edisserit, ejusdemquedivinitatem tot Synagogm Patrum faciis antiquilus prmsignatam adversus Ju-
daicas expostulationes, argumentis hinc inde petitis, statuit et jirmat. Quai cum ita sint, hinc fore confidu
tnus non modicam frugem ex hujus libri editione capiendam.
Ad genusdicendi quod atlinet, ittud Cypriani efjfatumusurvare non piget. < In judiciis , in concione pro
roslris opulenta facundia volubiti ambitione jactetur, cum de Domtno Deo vox est, vocispura sincerttas non
eloquentimviribus ulitur ad fidei argumenta, sed rebus.... Accipe non diserta sed fortia , nec ad audienlia;
popularis illecebram culto sermone fucata, sed ad divinam indulgentiam pradicandam rudi veritate simpli-
cia. i Prmterea, notum habent bonarum artium cullores, quantum humanm titlerm Martini mtate langue-
rent, ul proinde cum primis Ecclesim Patribus in oralionis prmslanlia eum conferre non ausim. Id mirum
esse non poterit obscuri illius lemporis rationem habenti, in quo non scientiarum tranquillitas, sed armorum
molus,et fragor Hispanim nostrm traclus , vicos , frequenlioresquoque urbes occupabat.
Prmsens volumen quatuor lantum sermonibus absolvilur: ultimum, qui secundus de Natali Domini in-
scripius est, secticnibus distinctum damus prmeunte signo,%. Ad sectionem quamque summa tprmmittilur,
breviler ibi contenta exprimens. Qum quia in aliquibus desiaerabalur, nunc adjecta fuit in utililatem legen-
tis. Qui Martini gesta, sludia, peregrinationes demum religio/iis ergo susceptas scire desiderat,ipsias Vttam
per Lucam Tudensem ejusdeminstituti canonicum exaratam evolverepotest, quam in hujus operis limine ap-
poni curavimus, qumqueinstar protogi absolutissimi esse queat. Vale igitur, el laborem nostrum ceaui boni-
que consule.

VITA SANCTI MARTINI,


SCRIPTA

A LUCAdiacono legionensi, postea Tudensi episcopo, dum esset canonicus regularis


Sancti Augustini in regio coenobio Legionensi, sancto Isidoro nuncupato ; atque ex
opere quod inscribitur : De miraculis S. Isidori, desuuipta.

CAPITULUMPRIMUM. X interno fere idiota, sed virtulum operibus sapicn-


tissime floreljat insignis. Hic, quamvis esset eccle-
Qualiter B. Isidorus mirabititer dedit sapientiam siasticis offieiis doctus, el ut dictuin est, inlernuin
B. Martino canonico sui monaslerii, mediante Scripturarum non caperet intelleciuin, tanquam
parvo libro.quem ipsum devorare compulit. ille qui gramraaticorum scholas unquam minime
Eodem tempore venerabilis vitae Martinus pres- frequentaverat, tamen inhierat (1) ei intelligcndi
byter, canonicus ejusdem monaslerii, quem paulo sacras Scripluras summum desiderium, et oratio-
ante superius memoravi, intellectu Scripturarum nibus et jejuniis insistebat, serviens Domino die ac
(1) Sic codex pro inerat
PATROL. CCVIII. 1
II S. MARTINILEGIONENSIS 12
nocte in spirilu veritatis (Luc. n). Sed dum nocte A minis promplum faciens praemunivit; in juv. nlute
quadam pervigil orationi insisteret, apparuit ei palientia, obedienlia et humililate dilavit, et iu
beatus doelor Isidorus ferens parvulum librum in seneclule acfsenio sapienliae et intellectus spirilu
manibus, el dixit illi : < Accipe hunc, dilecte mi, illustravit, atque in omni aelate hun« veritalis tes-
et comede; et dabit tibi Dorainus sacrarum scien- tem et athletam forlissimum roboravit, ut vere
tiam Scriplurarum, quia fidelis et justus inventus cunctis dctur inlelligi, quod in salutem multaruin
es in domo ejus (Matth. xxv). Obtinui etiam a Do- gentium divina gralia hunc vitae fruclum ex bona
inino Jesu Christo ut accipias quidquid a Deo pe- terra produxit.
tieris (Joan. xvi); et eris consocius miraculorum, CAPITULUMIII.
quae Dominiis per me in hac Ecclesia operatur. Ego
sum Isidorus hujus loci patronus, ei ea qute te Spi- De laudabiliter (2) vita B. Marlini ayueri,ia sua; de
ritus sanctus docuerit, studebis in gloriam Christi qualiter ejus paler post morlem uxoris suscepitlia-
nominis propinare. i bitum in monasterio Sancli Marcelli
Martiuus autem, ut erat columbinaesimplicitatis, Hic cum esset puerulus, sacris datus est eru-
verebatur comedere librum, ne forte tali cibo regu- diendus litteris a parentibus, qui maritalem sancle
lare jejunium solveretur. Tunc sanclus confessor ac honeste vitam ducentes, si supcrslite uno aller
accipiens mentum ejus, librum eum compulit devo- eorum debitum exsolveret omnis carnis, causa
rare, et ita inflammatus est totus, ut sibi videretur castitatis servandae liberius, et abrenuntiandi »a>
quod esset quasi ferrum candens in igne. Quo per- cuio se voto astrinxerant, atque filium non tantum
acto, sanclus qui ei loquebatur, disparuit. Ab illa "„ temporalium eorum, quanliim conversalionis sanclae
igitur die ita sanctarum ScripturaVum floruit intel- orationibus crebris flagitabant haercdem. Doceba-
lectu, ut quosque magistros theologos superaret, tur quidem puer exlerius a magislro, sed inlus ir-
cura eis de sacris quaestionibus conlerendo. Judaei radiabatur Spiritu sancto : nulla erat mora in di-
quoque et haerelici tion poterant resislere sapientim scendo, habito respeclu ad ejus caeteros consodales,
ejus et spiritui qui loquebalur (Act. vi). Mirabantur cui divina gratia aderat doctrix. Malre vero ejus
omnes super doctrina ejus (Matlh. xxn), cum prae- universaecarnis viam ingressa, patei ac si fugiens
dicans inter sapientes diserta latinitale verbis po- tempeslatem, majori parte rerum suarum pauperi-
sitis propoiieret verbum Dei. Stupebant cuncti qui bus erogata, cum aliis omuibus quae possidebat ct
noverant eum , quoniam ullimo fraclo senio data filioecclesiaeSancti Marcelli martyris, qui in urbe
fucrat lanta scientia Scripturarum. Dala est eliam sita est Legionis sub beati Augustmi Regula se Dcu
illi gratia curationum (•/ Cor. xu), el spirilu contulit servilurum, filio tamen propler pueriles
prophelico quaedani futura sublililer praevidere. annos permanenle in habilu saeculari.
Praeterea duo niiniae magnitudinis voluinina edi- Verumlaraen diligebant omnes puerum propter
dit, quafi Concordia nominantur, eo quod in eis religionem palris, et maxiine quia futiirorum ope-
concordent auctoritales Novi et Veleris Testamenti, rum in eo praefulgebat imago; hilaritas continua,
et sanctorum Patrum senlentiae compilenlur. In his roansuetudo jucunda, senilis prmlentia; quidquid
voluminibus obseura Scriplurae sacrae clarius rese- est puerile moribus abdicabai in eo, ei utrobique
rantur, fides catholica roboratur, Judaeorumperfldia spiritu consilii senioribus obediens seregebat. Ope--
confutatur, singulatim omnes haereses expugnautur, rabalur jam Dominus in aetate tenera servi sui lau-
et quidquid honestatis est, Scripturae tesliraoniis C dabile ac mirabile quoddam, adeo ut inter caeteros
declaratur, et suavitate benignissima suadetur, clericos fortes robore et provectos aetate in noctur-
adeo ut inter doctores Ecclesiae Christi merilo hic nis temporibus et diurnis primus surgeret ad divina
Marlinus debeat computari. Cujus nta, sanctitas mysteria peragenda, et cunctis se praebens officio-
et miracula ut pateant fidelibus manifesle, ad glo- sum, oralionibus pervigil, corpus jejuniis macera-
riam nominis Christi et confessoris ejus Isidori bal. Revocabat saepius ad meinoriam Jesu Domim
Iaudem aiiquam prosequamur, ab ipsius exordio passionem; et in se delinquentibus ignoscendo, et
narralionis ordinem assumentes. compatiendo miseriis aliorum, pietatis spiritu frue-
CAPITULUMII, batur.
De ortu, gepere B. Martini canonici Sancti Isidori, CAPITULUMIV.
el de nominibus patris et matris ipsius, el eorum- QualiterB. Martinus posl palris obitum ad subdia-
dem nominum stgnificatione. ' 'conatus ordinem promolus, ad illicilos motus car-
Fuit igitur hic venerabilis doctor EcclesiaeCbristi nis comprimendosseipsumpluribwssanctis peregri-
Martinus nobilibus orlus natalibus, a parentibus ca- nalionibus fortiler maceravit.
tholicis procrealus, quorum nobilitas morum nobi- Cum itaque psalmis, hymnis, canticis spirituali-
litutem geueris virtiitum floribus decorabat. Cujus bus Gregbriano graduali, antipbonario esset plenius
nominis causa rerum testanle sanctarum divino erudilus, et Deo voce clara alque sonora dulciter
praesagio hic videtur vocari Martinus, qui testis D in officiis ecclesiasticis jubilaret, puerilibus annis
Graece, sive ad Martem natus inlerprelatur Latine. transactis, Ecclesiae procurante praeposito in sub-
Parenles ejus ex territorio Legionensi, paler Joan- diaconum ordinatus est, hpnoris ecclcsiastici gra-
nes et maler Eugenia vocabantur. Convenienter, qui dum. Qui ex ordinc susceplo magis Deo sc as-
lantae sobolis fructum gignere meruerunt, talibus truens debilorem; ne forte calore carnis fervenle
censentur nominibus; quia Joannes Dei gratia, et susceptum ordinem macularet, ad frangenda desi-
Eugenia bona terra, vel bona facies inlerpretatur. deria carnis, ad arcliora spiritum roborabat. Coge-
Dei gratia ex bona lerra testem verissimum protulit bat carnem servire spiritui, el irruentes lascivos
sive ad Martem natum Marlinum, cum factor om- molus carnis ad petram quae Christus est (7 Cor. x),
nium et recrealor fidelium Deus hunc famulum lotis viribus allidebat.
suum fidelissimum gratia sua in puerilibus annis Cumque inspiceret, ut circa finem adolescentiae
ditavit, el prae caeleris coaetaneis ejus illius faciem, consuevit, carnis motus contra se violenter surgere;
id esl conscientiam ejus alque mores, honeslatis et considerans sanclae peregrinationis exercitio su-
mansuetudinis spiritu decoraverit, mentem ejus ad perba lubricae carnis alleri, sanclorum oralionibus
supefna desideranda erexil, et"in adolescentia con- et suffragiis spiritum roborari, indulgenliam et Dei
Ira multiformem inimicum diabolum, contra illici- gratiam proraereri : cum pater ejus inorlc pretiosa
tos molus carnis, et contra diversos casus mundi in Domino quievisset (Psal. cxv), cuncta quae ha-
eum spiritu fortiludinis ad Martem specialis cerla- bere videbatur, studuil pauperibus clargiri.ct pci-
(2) Suppl. acta.
15 VITA. 14
egre profectus, nostri Salvaioris in Asturiarum A CAPITULUM VII.
partibus, et in Galletia beati Jacobi apostoli limina Qualiler B. Martinus , dum ad propria rediret, in
visitavit. Deinde Genitricis Dei et sanctorum expe- civitate quadam fuit captus tanquam planetam
titurus auxilia, per caeteras sanclorum ecclesias,
maxime ubi eorum sacralissima corpora quiesce- prmdictam furalus essel.
bant, alacri pergebat discursu, s?nctorum meritis Cumque reverterelur, pro tot consummatis labo-
et precibus Dei misericordiam implorando : et fusis ribus Deo gratias agens, el sanctorum corpora, sci-
frequenter rivulis lacrymaruin, abluebat pecoata si licet beali Dionysii marlyris gloriosi, Martini epi-
qua coinmiserat vel delicta, sco.pi in Galliis, preliosissimi martyris Thomaein
CAPITULUM V. Angiia, et sancti Palricii in Ilibernia fragranti stu-
dio visitaret, sanclos .(Egidium, Saturninum
De maxima abstinenlia B. Martini dum Romm exis- et Anloniura cupiensquoque visitare, praedictum pallium
teret peregrinus; et qualiler oblinuit gratiam coram sacerdotale secuni ferebat, et iu civitate
oculis summi poniificis, et custodientium ecclesiam custodes civitatis capientes eum, et quasiVeterensi de lurto
Sancli Petri. planelae obslinate redargiienles, in carcerem po-
Tandem pervenit ad sanctam urbem Romam, ubi, suerunt. Sed divina clementia, qiiae in se sperantes
Domino largiente, sancium Quadragesimae peregit non deserit (Dan. xin), virum Dei exaudivit adse
tempus in cinere alque cilicio, in pane arcto et aqua clamanteni. Nam cum oraret in carcere posilus, ve-
brevi; et hebdomada qualibet bis triduanum jeju- nit ad eum quaedam mulier baeretica labe infecta,
nium peragebat; Dominico die, tertia feria, quinta B et coepit vebementer insislere ut sibi praeberet as-
et Sabbato tantummodo semel sumendo cibuin, et sensum, fidem catholicam denegando, el eum a
singulas stationes sanctorum in psalmis et oratio- carcere liberaret. Servus autem Pei, cum viderel
nibus pedibus quotidie perlustrando. Dedit ei Do- quod eum vellet in erroris praecipitium mergere,
minusgraliam in oculrs cuslodum templi Beatissimi mntus amaritudine fellis dixit ei : « Discede a nie,
Petri apostolorum principis, et ante illius sacrum mala mulier; quia malo, si fieri potest, millesies
altare vigilando, psallendo, orando fere totam' no- mori quam coeno tuae haeresis inquinari. > Ad batc
ctem ducebat insomnem. Peracto itaque quadrage- mulier irata dedit illi alapara , el abrepta statim a
simali sancto jejunio, et florido Paschae cunclis fide- daemonio acrius vexabatur. Cucurrerunt cives, et
libus pleno gaudio advenienle die, post percepiio- perquirentes, de facto mirabantur valde, alii di-
nem corporis et sanguinis Domini nostri Jesu centes eum esse sanctum, alii vero magnum maleii-
Christi pedes gloriosi Patris Urbani papae meruit cum : et schisma erat inter eos.
osculari, et ab eo benedici specialius caeteris qui CAPITULUM VIII.
aderant peregrinis. Hoc quidcm per omnia vir ca-
tholicus multolies asserebat, quod ad praesens Qualiler B. Martino in carcere existenle, venit ad
inestimabilem sui laboris credebat fore mercedem, ipsum anqelus Dei ad ipsius custodiam deputaius,
si vicarii Doniini nostri Jesu Chrisli, scilicet Ro- et eripuit eum, pracipiens ei ut Legionem rediret.
mani Pontilicis, fimbrias tangere, atque ab eo be- Cum hacc agerentur, misit Dominus angelum
nedici, el indulgentiam accipere mereretur; eo quod suum, et eripuil eum de manibus iniquorum (Psal.
Doniinus ligandi atque solvendi prae cunctis prae- r xxx). Ltenim veniens quidam vultu decoro, babitu
latis plenariam illi contulerit poteslatem et excel- hoiresto, ccepit in ingressu civitatis perquirere, ubi
lentioris gratiae dignitatem. esset talis peregrinus Dei servus, formam ejus et
CAPITULLM VI. prius habitum exprimendo. Cum audissel a dicen-
tibus hujusmodi virum in carceredetineri, venit ad
Qualiter B. Marlinus ab urbe Roma secessit in di- civitatis, et conquerebatur de illis, qui in-
versas alias sanctas peregrinaliones; et Conslanti- judicem
juste male tractaverunt virum Dei. Videns tanti
nepolim veniens, ptanelam pulchram emit in partes lionoris hominem judex, assurrexit ei, et humiliter
suas deferendam. quaerebat ab eo, quid nosset de peregrino, de quo
Tantis igitur vir Dei onustus laboribus, imo ut talia loquebatur. Qui respondens, dixitei: <Apue-
verius loquar, valde alleviatus, negotii capti non rilia, inquit, novi eum vivere juste ac timorate, et
immemor ad memoriam sancti Micbaelis archangeli patrem ejus et malrem in limore Domini conversa-
de monte Gargano, et sanctissimum corpus Nicolai tos; peregrinationis causa erogatis pro niajori
de Barinlo oralionis gratia properavit. Inde pro- parte omnibus quae habebat pauperibus, ivil Jero-
speronavigio vectus, Jerosolymam adiit, el in locis solymam. Post haec etiam orandi gratia perrexit
sanctae Nativitatis et passionum Domini noslri Constantinopolim, ibique, me praesente, planetam
Jesu Christi diebus multis vacans obsecrationibus, emit de qua versalur quaestio, et scio quoniam hic
et jejuniis (Luc. n), crucifigens seipsum cum vitiis homo sanctus et justus est. i
et concupiscenliis (Galat. v),' cordis contriti et hu- Tunc judex fidem adhibens tanto testi, festinus
miliati Domino sacriflcia immolabat, ct sacra loca p'; perrexit ad carcerem. Cum invenisset turbam al-
lacrymarum fonie saepius irrigabat. Post haecsanclo tercanlem super dicta muliere quae a daemonio ve-
Jerosolymilano bospitali tanta humililate ac gratia xabatur, et didicisset quod factum fue/at, provo-
praedilus biennio deservivil, ut in omnium menlibus lutus genibus coram servo Dei Martino; pro lanto
influens, tenerrime ab omnibus amarelur. Quibus commisso scelere veniam precabatur, et exlrahens
oranibus feliciler peraclis, visitatis sanctis eremitis eum a carcere, offerebat ei pecuniam, atque in sa-
qui erant in Antiochenis montibus , perrexit Con- tisfactionem tanti commissi, tit acciperet, instantia
stantinopolim , el beatorum apostolorum , marty- qua poterat, exorabat. Vir autem Dei Martinus in-
rum, confessorum et virginum reliquias inibi qui- dulsit illi, et pecuniam accipere recusavit. Sed vir
escenlium devotissime adoravit, misericordiam supradictus ducens eum extra civitatem, dixit ei :
Domini sanctorum suffragiis implorando. Mansil i Revertere in terram nativitatis tuae, et in quiete
ibi per dies aliquot Dei servus, et inter caetera ve- mentis et corporis ordinem diaconalus et presbyte
naliap!anelam sacerdotalem olosericam vidit, quam, ratus suscipiens, indumentis sacris gratum Deo
dato pretio, aicepit ab institoribus, eam ecclesiae slude sacrilicium immolare. i lnterrogatus autem
Sahcli Marcelli Legionensis pro muuere cupiens a Martino quis esset qui tantam sibi gratiam mise-
deportare. Conspiciebat enim jam in se refrigescere ricordiler exhibuerat, dixit ei: « Angehis Dei ego
calorem corporis fatigati, et quasi securus de pugna sum libi ad custodiam deputatus, et in omnibjus
eontra tentationes carnis divino fretus auxilio vi- quae agis, me auxiliatorem obtinere a Domino nie-
ctoriam se posse obtinere gaudebat, el in natali ruisti. i Quibus dictis, resptenduit facies ejus ut sol
solo cupiebal Domino de vaetero militare. (Matth. xvn), et ex oculis cernenlis evanuit.
S. MARTINl LEGIONENSIS 16
CAPITULUM IX. A parteremoliori, in qua ad honorem crucis nostne
B. Martinus statim veniens dia- redemptionis altare contruxit (4), ubi dicbus ac
Quatiter Legionem, noctibus et bymnis, et oralionibus insistc-
conatus et presbyteratus ordines suscepit, el B. bat (Luc. psalmis,
n).
Auguslini habitum in Sancti Marcelli monasterio CAPITULUM XI.
recepit, ibique honestissime et laudabililer vivebat.
Servus autcm Domini Martinus stupore plenus, De maxima vitm asperitate et abslinenlia B. Martini,
ac'de sancta ipsius conversalione, dum in dicto
quasi exanirais est effectus. Tandem ad se reversus, Sancii Isidori monaslerio viveret.
cum fletu magno Deo gratias egit, qui per angelum
suum tueri illum dignalus est in omnibus tribula- Tantae quidem erat abstinentiae, ut non posset
tionibus et angustiis suis. Et ut jussa 'perflceret credi, quod lemporibus nostrae fragilitatis quis-
angeli, aecelerabal redire Legionem. Quo cum ve- quam possel vivere, qui corpus suum laliter fatiga-
nisset, a cunctis cum gaudio magno receplus, et ret. Nunquam utebatur carnibus nec piscibus; vi-
per nianus reverendi Patris Manrici episcopi (5) num pro debilitate stomachi raro sumebat, adeo
diaconalus primo, et deinde presbyleratus ordinem lymphatum, ut vix sapore vel colore ab aqua pos-
estadeptus. Suscepit eliam secundum beati Augu- set discerni; in praecipuis soiemnilatibus in con-
slini Regulam religionis habitum in ecclesia Sancti ventu inlerdum cum fratribus comedebat, et jure
Marcelli marlyris, et se recepil in quadam parva carnium, ovis et caseo utebalur : excepto super-
cellula intra claustrum, ut quanto esset semoius ab pelliceo non induebalur lineis , sed asperrimo erat
aliis, lanto magis posset contemplationi et oralioni g cilicio circa carnem indutus, et pro lecto in solo
insistece , omnique poslposilo strepitu saeculari, sibi parum de paleis sternebalur, in quibus fessa
tantummodo divinis obsequiis frueretur. Ubi dum roembra sorano aliquando refovebat, postquam es-
esset, illud quolidie clerici et ecclesue custodes ex- senl vigiliarum nimiis laboribus fatigata. Erat ei
periebantur mirabile, quod, cum esset ecclesia studium fratres in suis aegritudinibus visitare, eis-
clausa, dum surgerent ad maiulinum ollicium per- que maxime de nocte assistere, eo quod tunc
agendum qualibel nocle, ipsuoj aute majus aliare magis aegritudine gravabantur. Lehiebat eos obse-
inveniebant orantem. quiis, blandis consplabalur verbis, invitabat ad
CAPITULUM X. confessionem peccatorum faciendam, et perceptio-
extraxit canonicos re- nem sacramentorura expiendam; suadebat omnia
Qualiter Legionensis episcopus quae sunt sanctitalis, et menles eorum ad cceleslia
gulares ab ecclesiu Sancti Marcelti, el immisit
clericos saculares : et B. Martinus se transtulit erigebat. Ipse nianu propria extremae unctionis
omnibus sacrameulum, et virtus divina
ad ecclesiam Sancti Isidori, et postea rediit ad praebebat
in sacramento sensibililer apparebat, quia aeger sla-
Sanclum Marcellum, finaliter ad Sanclum Isido- tim se babere melius fatebatur. Quoscunque in con-
rumjussu ipsius. gregatione perpenderet dissidenies, summo studio
Accidit tunc temporis ut praedictus episcopus ad concordiam revocabat. Quidquid fcveniebat in-
canonicos regulares ab ipsa ecclesia removeret, compositum, statim corrigere satagebat. Cunctis
viro Dei cum uno tantum suo clientulo Petro no- occurrebat laetus el humilis, prout unicuique com-
mine inter saeculares clericos, qui noviter inducti r petere videbatur, et plenus gratia omnibus deside-
fuerant, remanente. Sed considerans tulius esse rabilis inlluebat. Quicunque ad eum veniebat tristis
cum viris honestioribus habilare, se ad monaste- vel turbulentus, affabililale consolalionis ejus lae-
rium Sancti Isidori confessoris cum illo suo clien- tus, et hilaris abscedebat. Divulgabatur fama ho>
tulo transtulit, ut canonicam valerel securius du- nestalis ejus semper accrescens in melius, et quo-
cerevitam. Qui benigne receptus a fratrihus, cum lidie suavius redolebal.
abstinentiae gratia nollel uti vino vel carnibus, qui- CAPITULUM XII.
busdain molesle ferenlibus quod non ul caeteri ira-
tres rigorem ordinis temperaret, et in scandahim Qualiter B. Martinus licet senex et infirmus incmpit
Cederet aliorum, ad ecclesiam Saneti Marcelli re- opus magnum tibrorum suorum, etreges atque ma-
dire coactus est, ubi per dies aliquot mansit. Bea- gnates ipsum nimis vinerabantur, et, eo vivenle,
tus aulem confessor Isidorus quibusdam apparuit dmmones ipsius sanctitatem fatebanlur.
monasterii sui fratribus, et terribiliter dixit eis : Cum aulem in eo virlutum opera augmento me-
« Quo expulislis servum Dei Martinum? Studeant liori quolidie pullulajrenl, et esset jani venerando
eum prior et conventus cum honore citius revoca- senio fessus, atque Scripturas, non ut optabat, in-
re : quod nisi fecerint, maxima pericula se nove- telligebat, ul superius sc.riptum est, et per beatum
rint incursuros. Non enim debent fralres scanda- confessorem Isidorum optatam accepisset a Domino
lizari, sed polius congaudere, cum ad arctiorem intelligentiam Scriplurarum, atque Concordim vo-
vitam viderint fidelem socium evolare. » lumina vellet conticere : cum in scribendo manuum
Haec cum nunliata fuissent priori et convenlui, n et brachiorum suoruni pondus sustinere non pos-
miserunl ad eum de senioribus domus roganles, ut set, fecit ad quamdani trabem in sublimi colligari
ad eorum monasterium dignarelur reverti, et ibi funes, quos per scapulas el brachia ducens, quo->
suam expleret tnnnimode voluntatem. Vir autem dammodo suspensus imbecillis corporis pondus
Domini cum acquiescere noluisset, abbas qui vaca- levius tolerabat, et sic in tabulis caeralis scribens,
batur Facundus, qui prseerat monaslerio, venil ad tradebat scriptoribus, qui ab eo diclata vel copillala
eura pedibus nudis cum fratribus senioribus, et scribebant, transferenles in pergamena. Hoc etiam
precabatur precibus lacrymosis ut redire ad eoium erat valde mirabile, quod dolore capitis nimio la-
monasteritini dignarelui. Qui *d ipsorum lacrymas borabat, et a tanto studio nullatenus desistebat.
victus, ul erat affluens visceriuus pietalis, fediit Coepit etiam signis et miraculis coruscare, quaesi-
cum eis, et in quadam ipsius monasterii se "conlulit lenlio praetereunda cx toto nullatenus judicamus,
(3) Eleclus est Manricus anno 1181, et obiit 14 Manrici episcopi; ac proinde plurimum erravit Fr.
Febrnarii 1205. Josepbus Manzano in Vita S. Isidori, cum annum
(4) Ob hujus altaris constructionem, et maxima designaveril 1168, 'et abbas Facundus supersles
qua erga ciucem Martinus afliciebatur religione, adhuc erat in altero contra chronologlam ejusdem
Marlinum Sanctm crucis euin vocat pervetus Necro- auctoris, quieum obiisse statuit praefato an. 1168.
IbgMim.Tempus quo B. Martinus ad ccsnobium Sed postea patebit (Facundum etiam vivere anno
S. Isidori se transtulit, necesse est ut non praeces- 1197circa finem.
seril annum 1181, qui fuit electionis, s.cuti diximus,
17 VITA. 18
licct plura propter legenlis faslidiiim taceamus. A CAPITULUMXIV.
Quibus visis miraculis, rexAdefonsus in tanla eum Qualiter minor vars ordinaria vortionis, qum B
habebat reverentia, ut frequenter sancti viri prse-
sentiam visitaret, et contra ipsum flexis genibus Martino, prout aliis canonicis dabatur, sufficic-
bat quotidie septem clericis suis, semperque reti-
veniebat. Uxor quoque ejus regina Berengaria (5)
Dei famuli sanctitatem suppliciler adorabat. Epi- quim ipsius portionis supererant.
scopi quoque et barones regni eum nimio venera- suaHabebat igitur secum clericos septem quotidie ad
bantur affectu, et ejus sacris monitis et praeceptis volumina conscribenda, et divinum officium
sedevotissime submiltebanl.Omnes habebanl ipsum peragendum. Et cum leneal consuetudo monasterii,
magistrum confessionis peccatorum suorum , et viro quibiisdam cerlis diebus carnes edere in conventu ,
cuncti asserebant, quod si qua peccata vellent te- Dei suam dabant carnium portionem, quaeuni
gere, aul tradidissent oblivioni, eis vir Dei ad me- posset fratrum sufficere, et tamen unus posset ad
moriam reducebat. Ut autem in eo Dominus virtu- horam tolain consuinere. Deferebatur dicta carnium
tum roiracutorum et gratiam curalionum detegeret porlio viro Dei, et ipse manu propria maximam
manifeste, et miraculorum quae fiebant per beatum partem ejus duobus dabat crucis catis quos nutriebat.
confessorem Isidorum, efficeret socium, arreplitii Aliam veio parlem signo benedicebat, et
qui jacebant ante altare beatissimi confessoris, seplem suis clcricis, ut in noniine Domini noslri
poscentes remedia sanitatis, vel daemonesin ipsis, Jesu Christi comederent, tribuebat. Ille qui de quin-
clamabant, dicentes: <Martine, serve Dei, incendunt quc panibus et duobus piscibus quinque millia ho-
nos orationes tuae : amodo non possumus hic ma- minum satiavil (Marc. vi), augebal quotidie carnes
nere, quia Isidorus conlra nos te sibi socium ag- B illas, ita utipsadie esusearum dictos clericos salia-
gregavit. >Et haec dicentes, curabantur qui laesi ret, eteliam in diem alteram earum reliquiaereniaiie-
erant tara gravissima passione. Unde jam multis rent. Unde faclum est, ut quod ex ipsis cainibus
oegritudinibus laborantes accedebant ad ipsum, et quadam quinta suo feria superfuerat, dum essent cle-
obtinebant remedia sanitalis. rici in prandio sequenli Sabhalo quidam puer
nomiue Adefonsus, qui nunc artium liberalium et
CAPITULUMXIII. juris magistrali nomine decoratur, cum diclis cle-
Qualiter B. Martinus peliit ticentiam a suo abbate ricis ad comedendum saepius veniebat : hic carnes
recipiendi eleemosynas ad opera sua perficienda quae de quinta feria remanserant, ut reperit, conie-
et scribenda necessarias, eique revelavit qualiler debat. Ut autem sugervenit vir Dei, el vidit subito
beatus hidorus dederat sibi sapientiam, mediante quod fiebat, putans quod sui clerici carnes come-
parvo libro, quem compulit devorare : et qualiter derent, dixit eis: < Quare, miseri, judaizalis? For-
fecit opera jam dicta et insuper ecclesiamSanctis- tassis in sexta feria praeparastis nobis, ut in Sab-
simm Trinitatis. bato comederetis? Nonne debel esse distinclio in-
Sed quoniam est de substanlia Regulaebeati Au- ter Christianos et Judaeos, inler filios Dei et filios
guslini (secunduir. quam , auctore Deo, famulus diaboli? > Haecdicens expulit eos a consortio suo.
Christi Martinus Dominn militabat) regulares cano Clerici autem de facto niminm condolentes, inno-
lieos noii solum proprium non habere, verum etiam luerunl quibusdam fratribus, quid acciderit illis.
absque praelatorum licentia nihil dare vel accipere; Qui venienlt-s ad viruiu Dei, vi.v oliiiuierunt ut
pauper Christi, qui nibil de inundi divitiis possi- C clericis indulgeret; ita tanien ut prius proniilterent
debai., nec poterat absque aliorum subsidio libros in mauibus ejus de caeterodie Sabbati, nisi neces-
coinpoiiere suprafatos, dum non solum praesenti- silate urgente, nullatenus comederent carnes. Sed
bus, sed etiam futuris de aecepta gratia studeret irarisactis aliquantis diebus, cum didicisset a cle-
prodesse divinae iminere largilatis, abbatem Facun- ricis omnino evenlum rei, nimium doluit, quia tali
dum (0) humililer supplicabat, quatenus sibi daret casu fuerat hoc miraculum propalatum. Praecepit
lirentiain babendi scriplores, cum quibus sanclae tamen eis ne super hac re de reliquo excitarent ru-
compilalionis conficerct libros, et accipiendi elee- mores.
niosynas quae sibi misericordiler conferrenlur. Ab- CAPITULUM XV.
bas ut audivit, mirabatur quod eliam eura in tan-
tum Spiritus sanctus roboraverat ut, aegritudiiie Qualiter B. Marlinus curavit decanum Legionensem
ac senio quartana febre, dum ipsi insimul de sacra pagina
capitis fessus , tanti laboris opus arripere decertarenl.
niteretur. Tamen in praesentia quorumdam fratrum
senioruiu inlerrogans eliam in virtute obedientiae Dccanus Legionensis noniine Petrus, vir littera-
«xigebat ab eo, ut sibi diceret, qualiter tanta gratia tus admodum elhonestus, qui assumptus in archi-
pervenirel sibi. Ad haec filius obedienliae narravit episcopum, nunc strenue Jacobilam regit Eccle-
ei quomodo beatus confessor Isidorus sibi appa- siam (8), eo tempore febre quarlana graviter.lSbo-
ruerat, et ei contulerat intelligentiam Scripturarum rabat. Ilic quadam die summo mane venit ad vi-
eo modo quo supra praenotatum esl. Tunc abbas rum Dei, et cum eo in sacris Scripluris usque ad
gralias agens, dedit ei liceniiam habendi librarios, " vesperum conferebat. Cum autem se videret Dei
el quae vellet volumina conscribendi, et accipicndi servum non posse in aliquo superare sophisticis
eleemosynas a fidelibus, unde posset perficere quid- syllogisinis, ccepit proponere contra ipsum. Ad haec
quid sibi melius videretur. Regina vero Berenga- vir Dei dixit ei : < Desiste, decane, desiste; quia
ria (7), ut comperit desiderium sancti viri, sulli- falsitas angulos qucerit. > Incipicbat jam febrilis
cienles expensas praebuit, ex quibus vir sanctus rigor decaiium arripere; et prostraltis ad pedes Dei
sua peregit volumina, atque in ipso claustro ad famuli, dixit ei: < Serve Dei, per Dominum no-
houorem Deificae Trinitatis ecclesiam construxit, struin Jesum te deprecor, ne despicias ine, quia
ibique multorum sanctoruin reliquiis aggregalis, oclo jam menses elapsi sunt, ex quo affligor assi-
fecit eam per nianus reverendi Patris Joannis Ove- due quartana febre. Ora pro me Dominum , ut pre-
lensis cpiscopi consecrari. cibus luis restituar sanitati. > Sed vir Dei, ne labe
(5) Bcrengaria nupla jain erat Alphonso, si credi- pus Berengariaead scribcndum sese accinxit.
mus Henrico Florez, lom 1 Reginar. catlwlicar., (8) Henricus Florcz, lom. XXII Hispan. sacrm,
pag. 552, die 17 Decenibris anpi 1197. Hoc ergo pag, 111 inquit, luinc Petrum jam anno 1208 Com-
aniio vel paulo anle Martinus scribere wepit. poslellanam regere Ecclesiam, vilamque protendis-
(6) En quomodo Facundus adhtic ccenobio prae- se ad usque annum 1224. Si ergo vera est haeo.
crat circa finem anni 1197, utanlea dixi. chronologia, uno ex his sexdecim annis caput istud
. (7) Ergo, ul dictuin est, B. Martinus circa lem— scribebat Lucas.
10 S. MARTINI LEGIONENSIS 20
vanae gloriae foedaretur, ait ei: <Hoc non esl meum, A posset sibi raedicorum remedio subveniri.a prae-
quia homo peccator sum (Luc. v). > diclo Garsia,qui euni rudimentis Ihteralibtrs edo-
Decano autem cum lacrymis insistenle, Dei fa- cebat, ad virum De! Martinum deductus est. Hic
miiliis motus pietate , ait illi: < Deprecemur ambo cuni pracdiclo.puero cecidit ad pedes ejus, et cum
Deum, ut tibi quod petis, dignetur tribuere. • Pro- lacrymis precabatur puero sanctae medelaegraliam
alravit se decamus ad orationem coram altare San- exhiberi. Vir autem Dei fecit signum crucis super
ctae crucis, et Martinus venit ad quamdam fene- guttur pueri, el statim cum sanguine evoniit apo-
stram, unde altare beati Isidori prospiciens, precum slema. Vivit adhuc diotus Munnio presbyter et ca-
suarum ineensum Domino consueverat adolere. nonicus , et - cum pluribus aliis hujus miraculi
Et cum orassetdiutius, venit ad decanum, et inter- lestis existit.
dearticulis fldei, ut de credulitale sua
; rogaviteum
fldein faceret coramDeo.Qui cum omnia quae sunt
CAPITULUM XIX
de flde catholica se credere fate»etur, servus Do- Qualiter doloribusB. Martinus comitissam aevolam suam
mini dixit ei: f In nomine Domini noslri Jesu partus morti propinquam a morte ipsa
Christi, precibus beati confessoris lsidori eonser- liberavit.
velur in te fides catholica quam fateris, el esto sa- Qiiaedammulier nobilissima Santia, quae sanclum
nus. > Qui, protinus sanitate recepta, glorilicabat virum devotissimo venerabatur aflectu, dum esset
Deum et confessorem ejus Isidorum : et sic viro praegnans, et appropinquante partu, doloribus ni-
Dei Martino deinceps se praebuit obsequentem , ac inis urgeretur, misit ad virum Dei supplicando, ut
si esset unus de famulis ejus. Comedit ipsa nocte a pro ea Domino preces fundere digcarelur. Ipse
cum eo pauperculam ccenam ejus, quod etiam multi vero nuntiis benigne proinisit annuere poslulata.
episcoporum mulloties facere se gaudebant. Edidit Sed cum nox superyenisset, et famuli ad lectum
praeterea dictus decanus rhetoricis coloribus prae- fere morientis dominae circumstetissent, ipsa coe-
claram homiliam, inquaChrisli confessorem Isi- pitclamare, dicens: < Parale sedes, et recipite
dorum laude celebri extulh gloriose. sanctum Dei Marlinum. > Quod cum audissent
CAPITULUM XVI. omnes qui circumslabant, putabanl eam loqui
B. Martinus mulierem nobilem a mamitlm quasi esset posita extra sensum. Ipsa vero intellU
Qualiter gens quod non videbant alii, quod sibi videre da-
dolore curavil. batur, dixit eis : < Egrediraini omnes, et mecum
Quaedam etiam nobilis mulier, quae dolore ma- remaneant solummodo mulieres. >
millae gravissime torquebatur, veniens pelebat a Qui cum fuisscnt egressi, illa de lecto descen-
viro Dei Martino suae aegriludini subveniri. Et cum dil, et quasi oratura procidens, filium masculum
sijjnum crucis vir Dei fecisset super turgentem ma- incolumem statim peperit, et ipsa reddita est sa-
millam ejus, deposita inflatione illico sana effecta nitati. Quae postea asserebat, sanclum Dei ad
est. Hujus mulieris nomen excidit: sed qui hoc vi- se venisse Martinum, et cum de lecto descendens
derunt mihi duo presbyleri Domini lestimonioretu- adoraret eum, ipse faclo signo crucis super eam
lerunt. sanclus discessit, et illa statim peperit. Erat prae-
CAPITULUM XVII dicta Santia uxor Froylae comitis, a quo hunc ge-
P nuerat filium : quem baptizandum ducens ad vi-
Quatiter B. Martinus suum concanonicum acerrimo rum Dei, Rainirus inter majores regni Legionensis
dentium dolore curavit. fretus potenlia inililari. (Phrasis manca.)
Venerabilis vir Garsias abbas ejusdem monaste- CAPITULUMXX.
rii testatur, qui adhuc superesl, prae debilftale
tamen nimiaregendi dignilate dimissa : hic, inquam, Qualiter consilio et revelalione B. Martini Legio-
saepius testatur cum lacrymis, quod ipse in tantum nensis civilas se defendil a regibus Ca&tella et
dentium affligebatur dolore, ut nec aquam bibere Aragonum, quieam obsessam habebant.
posset, eo quod videbatur sibi quod dentesejus sla- Adefonsus rex Castellse cum manu magna exer-
tim prae nimio dolore caderent, dum vel parum cituum habens in auxilium sui Petrum regem Ara-
aquae mitteret in os suum. Sed veniens ad Dei fa- gonura, cepit quod obsederat castrum Jiidaeoruu),
mulum Martinum, procidit ad pedes ejus, dicens : quod fere p6r unum milliare distat ab urbe Le-
< Succurre mihi, domine Pater, quia jam sex dies gionensi. Post haec uijbem Legionensem caBpit cum
fluxerunt, ex quo nihil manducavi nec bibi. > Qui suis exercilibus oppugnare. Cives autem ut vide-
protinus misericordia motus, interrogaviteum, sic- runt tantorum potentiam regum, admodum ti-
ut aegris omnibus ad se venieutibus facere consue- muerunt. Sed accedentes ad famulum Dei Marti-
veftt, diceus: « Credis inDeum Palrem, et Filium, num supplicabant ceftilicari ab eo, si tantis exer-
et Spiritum sanctum ? > Et cum respondisset: citibus resistere possint. Qui respondens, dixit
< Credo; > fecit sigttum crucis super faciem ejus, eis : < Constantes estote, ne formidelis ; pro cerlo
et dixit ei : « In noinine Domini noslri Jesu Christi n scientes, quoniam haeecivilas ab his regibus non
recede sanus. > Et ita continuo curatus est, quod u capietur, quoniam Dominus protegil eam precibus
de csetero dum vixjt, licet esset senio fessus, nul- heati Isidori confcssoris. Scitote eliam quoniam iu
luni dentium sensit dolorem. brevi rex Castellse recipiet nuntium, quod rex Le-
Erat ipse Garsias tunc temporis simplex cano- gionis ciim exercitu magno invadit regnum ejus ;
nicus, ct stalim venii prandere cum caeleris el recedens ab obsidione istius urbis parabit ob-
fratribus ad refectoriura. At ubi viderunt eum cae- viam ei, sed nullus erit inter eos armorum con-
teri fratrcs hilariter comedenlem et bibentem, queni fliclus.> Ut vir Dei praedixit, sic omnino accidit, et
in brevi morilurum credebant, et didicissent qua- manifestatus est dare [clare ?} in eo spiritus prophe-
liter sanus effectus esset, gloriflcabaiit Deum, qui tae. Jam pluribus aliis praetermissis miraculis, quae
eis per servum suum Martinum dignatus est sua omnipotens Deus per ipsum dignatus est operari,
clementia providere. adejus sacratissimum obitum veniamus.
CAPITULUM XVIII CAPITULUM XXIP
Qualiler B. Marlinus puerum quemdam in Sancti Qualiter B. Martinus longe ante prmscivit sui obitus
Isidori monasterio existentem a tnorbo squinan- diem, eumdemquefratribus suis priori el canonicis
tico liberavit. Sancti Isidori, et aliis revelavit.
Cum quidam nobilis puer, nomine Munnio, qui Cum igitur his et aliis doctor Ecclesiae Chrisli
in ipso monasterio inter regulares nulriebatur Martinus presbyter floreret virlutibus et miraculis,
pueros, squiuantico apostemate Iaboraret, et nullo sui obitus lempus vel diem pluribus ante diebus
21 VITA. 22
coepit quibusdam fratribus revelarc, atque de sua A ciebat allare, ct siium exitum beati Isidori preci-
dulcissima laetos praesentia fecit tristes, diem sui bus commiltebat. Quis posset credere lam in brevi
obitus praedicendo. Quidam clientulus ejus Pella- hominem moriturum, qui lanta spiritus fortitu-
gius, cum delatum fuisset ei quod pater suus dis- dine pervigebal? Erat enim hoc consolatio qualis-
cesserit, peliit licenliam a sancto viro ut iret ad cunque fratribus putanlibus, quod Dominus mi-
suos, ordinaturus de rebus, quae sibi proveniebant sertus eis, longiorem illi concesseril vitam. Sed
de rebus patris. Vir autem Domiui benedixit illi, cum sequentis sextae feriae sol clauderetur, venit
dicens : < Vade, fili, cum Deo, et scilo quia me de ad eiini Pelrus custos turrium regis, qui nunc ca-
caetero non videbis. >Non plene advertit clientulus nonicus ejusdem monasterii est, et virum Dei co-
quae dixerat illi, et recessit ab eo. Alii vero qui ram altare orantem invenit; eral enim familiaris
astabant intelligentes, dolore tacti cordis, immi- ejus et exspectabatbenedici ab eo. Ad quem con-
nere morlis illius diem plangebant. Ab ipso tem- versus vir Dei benedixit illi, et dixit: < Vade, fili,
pore vir Dei, praelermisso studio leclionis, die ac ad custodiam turrium tibi commissam; et cum au-
nocte orationibus insistebat (Lnc. n), vigilabat, et dieris hac nocte primo hujus monasterii campanas
orabat, ut cum veniret Dominus el pulsaret, in pulsari, dicens orationem Doniinicam, pro nie Do-
bora inoriis inveniret eum vigilanlcm (Luc. xn). minum deprecare. > Qui flens, dixit ei : <Adest
Quibuscunque poterat niodis, plus solito se ab hu- hora migralionis, Pater et domine? > Qui respon-
manis confabulationibus subtrabebat, et tola solli- dens, ait ei : < Revera, fili, adesl, et hac nocle
ciludine gestiebat mentis thalamum perornare, ut sum de corpore egressurus. > Quo discedente, re-
revertentem a nupliis Dominum digne posset reci- B clinavitvir Dei in suo pauperculo lecto, quem de
pere. Quadam vero sexta feria, quani octava dies tantoris (sic) paleis et berbis, suadentibus fralribus,
ejus felicissimi transitus secula est, cum esset super lineis columnalis secundum palriae moreni
prior cum fralribus in capitulo, petiit Dei famulus erexerat, et jussit convocari fralres, ul sibi ex-
omnes alios, si qui deerant, convocari, et tam Iremae unctionis perficerent sacramenluin.
affluenti exbortalione in capitulo verbum Dei pro- CAPITULUM XXIV.
ferebat, ut facunda et suavi praedicatione videretur De
jam consistere in consorlio angelorum. Non vide- prelioso fine ct glorioso transilu B. Martini, et
liantur esse vcrba hominis, quia revtia Christus twlabiti doctrina quam nobis reliquit quoad san-
ctissimum vialicum sacramenlum.
loquebalur in servo suo : quaedam inserebat verbis
ipsius praedicationis, ex quibus omnes manifeste Concurrentes vero fratres audierunt adesse ho-
inlelligebant, illum oclavum diem primo ventu- ram morlis, magis ut ejus sacralissimum viderent
ram terminum sui transitus assignare. exitum, quam ut ei suis orationibus subvenirent,
CAPITULUM XXII. a quo sperabant suorum peccaminum veniam pro-
Martinus mereri, invenerunt eum in exlremis fere jam labo-
Qualiler B. anlequam de hoc smculo mi- rantem. Sed cum ei sanotaeunctionis ministerium
graret, tradidit priori suo claves, et omnia qum de peregissent, accepit crucera, et frequenter oscu-
ipsius licentia administrabat, et peliit ab eo bene- labatur eam, et super pectus suum ponehat. Mu-
dici. niebat etiam se dextera manu signo crucis, et si-
Post haec ecclesiae Sanctae Trinitatis quam in f;' nislram contra partem alteram opponebat, qua
eodein claustro ipse fecerat fabricari, et cujusdam videbat sibi malignum spiritum adversantem.Ora-
lapide-£ domus quae est in tarre ipsius moriaslerii, hal lacite, ct nibil respondebat. cuni frequenter in-
in qua quorumdaui magnalorum servabatur pecu- lerrogaretur a fratribus. Et quia ipsa die celebra-
nia commendata, claves priori tradidit, ne quid- veral missam, visum esialiquibusfiairiini.quodpost
quam suo nomine vel allerius pauper Christi mo- unclionem non deberel sibi dari corporis Dominici
riens possideret. Deinde cum lacrymis supplicabat sacramentum. Quod cum vidissent duo canonici,
sibi ab omnibus indulgeri, si quid cominiserat vel Petrus videlicel et Fernanilus, quibus inerat scientia
deliquerat, fralrum aliquem contrislando. Petebat ScripHirarinn, cum lacrymis et singultu amaris-
etiain flexis genibus, ut benediceretur a priore. Sed sinio dixerunl ei: < Pater sancte, relinque nobis
illi benedicere recusabat, eo quod volebat veritatis exemplum. Per Cbristum ad quem vadis,
enedici ab eo, qui inagis sanctitale appropinquare te deprecamur, ne de corpore exeas, donec facto
Erior
ad Dominum credebatur. Perseveranter vero insti- nobis ostendas, quid de sacramento altaris sil fa-
tit servus Dei, et omnes illi cum lacrymis indulse- cicndum. > Tunc vir sanctus cunclis qui aderant
runt, el benedici obtinuit a suo priore, id est prae- audientibus, cum sono vocis ex inlimo ducens sus-
posito. Tunc inslanler rogante priore, et in virtute pirium, ad se reversus dixit fratribus : < Deferatur
oliedientisepraecipienle, illi et lratribus benedixit, cito corpus Chrisli, quia non decet Christianunt
dicens : < Benedicat vos Dominus ex Sion, et sem- sine hoc sanctissiino vialico mori. > liilerrogavit
pervideatis quae bona sunl in Jerusalein (Psal. eum dictus Fernaudus, si aliquid a sinislra parte
cxxvn). > Et his dictis, rediit ad ecclesiam Sanclae " vidisset. Respondens, dixit ei : < Inimicumvidi, sed
Crucis, cunctis eum sequentibus plorando fratribus, confusus recessit. >Cum autem deferretur corpus
qui de illius obilu nimium tristabantur. Onines Christi, descendens de lecto suppliciler adoravit,
enim dolr.bant se in hujus miserae vitae peregrina- et cum summa devotione accepit. Deinde cunclis
tione solatium tanti Patris amittere; quia merilo pelenlibus benedictionem, verbis quibus consue-
cunctorum fratrum curdis intima dolor vehemens verat, benedixit eis, dicens : « Benedicat vos Do-
conslringebat. miniis ex Sion, et videatis semperquae bona sunt
CAPITULUMXXIII. in Jerusalein (Psal. cxxvn). Commendo vos Deo,
quiaego vado ad Deum qui vooat me. > Quibus
Quatiter B. Martinus cerlus de transitu suo ad glo- dictis,
ad spiritum Domino tradidit. Cum aulein cor-
riam, id se totis viribus prmparabat. pus ejus ex more abluerelur, ita splendidum et ni-
Quibus peractis, dum -famulus Dei miserumhu- lidum invei.tum est, ut jani futuram glorilicatio-
mauae condilionis sustineret adventum, et beatis- nem praetendere viderelur. Nihil defornie in pu-
simum sui laboris bravium exspectarel, sequenli dcudis apparebat membris, eo quod septennis pueri
terlia feria febre correptus est, et destitutus pau- nitiiidiiiain viderenlur le*lari. Scquenli vero die
latira corporis viribus, aegrotavit. Quotidie tamen, cum insoiuiil per civiialem Dei faiiiulum Marlinum
ut a primonlio sui sacerdotii consueverat, cele- migrasse de corpore, repleta esl civitas imirmure,
brabat niissam, et ante altare Sanctae crucis pro- et unusqtiisque Patrem pium plangebat. Conve-
stralus oraiionibus incumbebat. Accedebat etiam niunt populi, cereos accensos liabentes in raaui-
adfeneslram, imde beati cunfessoris Isidori asoi- bus, plus ad festivitatem Martini quam ad funeia
25 S. MARTINI LEGIONENSIS 21
confluentes. Plorant alii, se ad prasens amittere; in coelis. In tanto bi|vio positi p.um erat flere Mar-
gaudent alii, se credentes novum patronum habere tinum, et piissiranm congaudere Martino.

NONNULLORUM ELOGIA

DE B. MARTINO
CANONICOREGULARI, PRESBYTERO, LEGIONE IN HISPANIA.

1. Joanncs Bollandus ad diem 11 Februarii: A monachus, parte n Historim Legionensis, sive De


< Legio urbs est Hispaniae, regni cognominis ca- magnitudine civitatis, et Ecclesia Legionen.,cap. 32,
put vulgo Leon. Hic insjgnis est canonicorum re- Martinum vocat Speculum virtutis, splendorem vir-
gularium abbatia, S. Isidori uuncupata, quod ad ginitalis, exemplum obedienlim,thesaurum sapienlue,
eam S. Isidori episcopi Hispalensis translatae reli- regulam religtonis, propugnacutum fidei, fragran-
quiae sint. Asservantur illic reliquiae quoque B. tiam sanctitatis, honorem bonorum morum. Addil :
Martini presbyteri, qui in eodem ccenobio canoni- Vitam ejus scriplam a Luca Tudensi episcopo, in
cus regularis fuit. De eo Lucas Tudensis, auctor insigni monaslerio S. Isidori Legionecanonico, ubi
coaevus, in Prmfalione ad Chronicon mundi ita niK- et ipse S. Martinus canonicus fuit: exstare eam in
minit : Quid de venerabili Martino Legionensi pres- libro, quem idem auctor edidit de S. Isidori transla-
bytero sentiendum, qui tantam a Domino precibus tione, eumque librum, typis procusum, essein ma-
in divinis Scripturis prmrogalivam obtinuit, ul in nibus.
exposilione Scripturarum sanctissimis primis do- •i. Brevius aliquanto Vitam eamdem Laline edidit
cloribus merilo valeat admquari? Meminitet Joannes Thomas de Truxillo, tom. II Thesauri conciona-
Mariana, lib. n, cap. 16, ubide rebus sub aniium torum, parte n, ubi ista habet: Celebralur autem
1188 gestis agit : Marlinus presbyter, inquit, per festum ejus in civilate Legionensi, et in lectionibus,
hmc lempora litteris et vita clarus, Legione muttis qua ibi leguntur in ejus officio, vita narratur, sicut
libris conscribendis operam dabal; ex rudi atque hic a nobis descripta fuit, qum habelur in Breviario
illilteralo repente factus doctissimus, ab lsidoro, antiquo illius Ecclesim. Exstat quoque Vila ejus
cujus in monasterio vivebal, oblato in somnis libro B Hispanice scripta a Joanne Marieta, lib. vi De SS.
quem comederet. Eorum librorum pars nulla ad Hispanis, cap. 5, ubi eadem de cultu et oflicio, de
noslras manus venit: Canonici ejus templi magna sacello tituloque; de reliquiis et pictis miraculis
religione servant rei gesta moriumenlum posleritati tradit. Hispanice quoque eamdem Vitam scripsit
practarum. Alphonsus Villegas, tom. 1 Floris SS., fol. 406.
2. Ambrosius Morales Chronic. general. Hispan. Honorifice ejus meminit Alphonsus Venerus in En-
libro XII,cap. 21, vidisse se libros illos testatur, chiridio temporum.
et publicos Martino honores exhiberi; ila ergo scri- S. Refert eum in Nalalib. SS. canonicorum
bit: Ante annos CCC vixit in S. Isidori monasterio Constantinus Ghinius 11 Februarii his verbis : Le-
canonicus, Martinus nomine, rudi admodum in- gione in Bispania..- Nalate S. Martini canonict
genio, sed magna vitm sanclitate, et ob hanc in regularis et presbyleri. Philippus Ferrarius eodem
summa apud populum veneratione. Discruciabat ejus die : Legione in Hispania S. Marlini presbyteri.
animum, quod, quantumvis magno labore nullam as- Eademanlequbque8Februariihabet. Falelur tanen
sequi litterarum scientiam posset. Nocle quadam in in Notis consignari ab aliis ejus Natalem 11 Fe-
somnis ei S. Isidorus apparuil, librumque prmbuit, bruarii. Lobera, errore, ut opinor, librarii, ait 11
et ut comederel mandavil. Simul scientia illi per- Januarii coli; Villegas 12 Februarii; caeleri 11.
ampta infusa est. Ptura exinde opera Latine scrip- Gabriel Pennotus, lib. n Historia canonicor. re-
sit, verbis styloque sat cullo. Exstant ea penes ca- gularium, cap. 31, num. 5, ait abbatein fuisse mo-
honicos, el quadam egoex iis legi. In urbe totaque •naslerii S. lsidori, quod ii, quos jam cilavimuS,
provincia sanctus habetur ; et quanquam nondum C non tradunt (9).
solemni apolheosi decreli ei sint cmlesiesab Ecctesia Thomas de Truxillo in Thesauro concionalor.,
honores, erectum lamen in eo monasterio sacellum tom.H, 11 Februarii : < Ex illustri quidem familia
est, opposito titulo S. Marlini, ataue tn ara localum originem duxit hic gloriosus Chrisli confessor ct
ejus sacrum corpus, theca affaore calatm atque doctor Marlinus in civitatc Legiouensi. A priniu
inauralm inclusum : in tabula altaris depicta sunt autem aetale se lotum exercuit m sanclis operibus,
ejjtsdem beali miracuta. In ctaustro cmnobii S. ut virum Chrislianum decet. Vocabanlur vero pa-
Marim de la Vega Salmanticm visilur in quodam rentes ejus Joannes et Eugenia. Talis porro ejus
altari idem depictum in tabula miraculum, tanlo ar- vita fuit, ut oinnibus exemplum reliqueril maguae
tificio, ut haud facile eleganlior tota Hispania pi- sanctitatis. Ivit autem Romam ad visilandum roli-
clura reperiatur lla Moraies. quias sancioruin apostolorum, arcepil eliam beue-
3. Athanasius de Lobera ordinis Cislerciensis dictionem ab Urbano papa, alque ita reversus est

(9) Erravit Bollandus, et omnes quos citat, dum Januarii obiit Martinus sanctm crucis bonmmemorim,
natale S. Martini assignarunl ad diem 11 Januarii, ara H.CC.XLI.
ut Lobera, vel Februarii, ut caeteri. Martinus obiit Nee etiam abbas fuit Martinus ccenobii S. Isi-
die 12 Januarii anni 1203, et ejus festum celebra- dori, ut Pcnnotus, Nicolaus Antonius et alii exisli-
lur ab suis canonicis die 14 ejusdem mensis. Ve- marunl; sed simplex duntaxat canonicus perperam
tustissimum Necrologium quod praefati eanonici confusus ab his aucloribus cum Martinis abbati-
asservant, quodque scriptum fuit ante medium bus, qui lempore sancli monaslerio prafuerunt;
saeculi xni, ut salis prolixe nos recognovimus, ex quibus unus obiil, ut constat ex Necrologio su-
mortem sanoti anmmtiat liis verbis : SecundoIdus prafato, pie 31 Augusti 1182; alter 27 Martii 1209.
23 ELOGIA 26
in palriam suam. Ordinatur poslmodum sacerdos, iV clesiae, dum viveref, canonicus, idemque nunc in
et habitum susccpit canonicorum regularium, ct ccelis protcctor: qui el abbas ftiit iusignis ccenobii
brevi quidem tempore volavit ejus fama tum reli- canonicorum regularium Sancto Isidoro Hispalensi
giosi perfecti, tum etiam sancti sacerdotis per in ea urbe sacri. Fama estexrudi atque illiterato
omnes religiosos ejusdem professionis. Non autem repente doclissimum factum ab eodem nuper me-
sacrae dederat operam Scriptura, sed tenebatur morato Isidoro, ut Joannis Marianaeverbis utar (11),
incredibili quodara desiderio eam scieudi et di- oblato in somnis tibro quem comederet. Exiude in-
scendi. Intra eliam domeslicos parietes ad Domi- tentus doctrinre suae cudendis ad posterorum ulili-
num preces fundebat pro tali cognitione conse- tatein sacris moiiumeiitis, non minus sanclissime
quenda, alque, quantum iu sc erat, conabatur in vivendi norma aequalibus, quam doctissimorum
eam cognitionem atque studium incumbere, operum formatione quandocunque futuris, profi-
quamvis nec magistrum haberet qui ipsum ins- cuus esse voluit. Asservantur apud canonicos jam
truerel, neque ejus intellectus satis esset ad eain dictae EcclesiaeSancti Isidori non modo sacra ejus
rem prastandam accommodalus. Cum autem qua- exuviae manusque integra, scribendi adhuc gestum
dam nocle pro hujusmodi re Dominum orarel, ap- imilata; sed et libri plures etiam nunc inediti,
paruit ei beatus lsidorus lihrum manibus suis et anliquissimd hujus, quo vixit, aevi charactere
gestans, qui dixit ei: < Accipe volumen istud, et scripti. Nempe:
< comede illud, atque dabit tibi Dominus scienliam In Apocalypsincommenlarius,cujus meminit Lu-
< Scripturae sacra. >Excusabat aulem se virsanclus dovicus Alcazar in suis ad eumdem hunc librum
quod jejunaret, et propterea librum comedere non Notatione 26 prooemiali, sept. 3.
posset: dixit ergo ad eum Isidorus : < Non aufere- " L In Epislolas SS. Jacobi, Petri et Joannis aposto-
<lur idcirco libi jejunii meritum; egoenim haectibi lorum.
< nunlio ex parle Dei, elsum Isidorus patronus hu- Concionesab Adventu usque ad feslum Trinitatis.
< jus loci. > Accepft ergo Martinus volumen, et co- Singularesque aliaebis lilulis inscriptae.
medit illud. Isidoro ergo recedente, postquam li- Quod fratres non liabeant proprium.
brum Marlinus comederal, plenus factus esl,et in- De prmtalis Ecclesimjuxta curam suorum subdi-
flammatns in divina scientia, adeo ut facile omnes lorum.
theologos suae aelatis superaverit, nemoque tum De obedientia.
eo comparari potuerit. Dispulationes autem miiltas De disciplina ecclesiastica.
et concertationes habuit cum haereticis, quos facil- Qualiler juvenes ab otio fugianl
lime superabat. llabuit praeterea graliam curando- Qualiter senes ac juvenes Deoservire debeant.
rura infirmorum, habuit spiritum quoque propbe- Ne monachi el canonici regis curiam frequenlare
ticum, qui etiam libros duos scripsit qui dicuntur
Concordia. Tandem igitur vir sanctus febre cor- prwsumant. Ne monachi et canonici secrela principum scire
reptns, mortuus est multis clartis miraculis, prae- appelant.
nunliato prius ab ipso mortem suam futuram 11 De translatione sancti lsidori.
Februarii. Celebratur autem festumejus in civitaie De Spiritu sancto.
Legionensi, el ln lectionibus quae .ibi leguntur in De sanclo Joanne Baplisla.
ejus officio, vila narratur sicut hic a nobis de- l)e Ascensione Dominica, et plures aliae concio-
scripta fuit, quaehabelur in Breviariis anliquis illius C nes aliorum Ecclesiae lestorum. Haec onmia ex
Ecclesiae (10). > jEgidio Gundisalvi Davila in Theatro Ecclesim Le-
Nicolaus Antonius, Tom. II Biblioth., Hhp. Vet., gionensis.
pag. 19: < Sub Alphbnso aliero (IX) Legionis rege, Alphonsus Venerus £'«c/iiridn, auctor adjungit
et Ferdinando ejus genitore, vixit sanctitate pra- insignem, ut ait, librum sic nuncupatum.
clarus, doctrinaque non quidem acquisita, sed in- Concordim Veteris et Novi Testamenti (12)
fusa mirabilis, Marlinus presbyter, Legionensis Ec-

(10) Hodie nor. ;elebratur festum Martini in dice- (12) Liber Concordiw idem est ac tractalus sive
cesi Legionensi l.isi in monasterio Sancli Isidorf, conciones quas «ommemoral jEgidius Gundisalvus
ofiiciumque nihil habel proprium, sed omnia di- Davila, nisi quod multo plures compleclilur, ut pa-
cuntur de Communi confessoris non pontificis. tet in editione quam damus.
(11) Lib. xi, cap. 26, in fine.

EXTRACTOS

De papeles originales delReal convento de Sanlsidoro de Leon,\pertenecientes a Sanlo Martino.

En el dia trece de Marzo del anno mil quinien- D hallada sana y entera con su cuero, unas, y ner-
tos trece.Don Rodrigo Fuerles, obispo de Matronia vios ; y los dedos pulgar, indice, y el de el corazon
o Matroni (13), a pelicion del prior y canonigos en la forma que suelen lenerse cuando escribimos.
de San Isidro, hizo la cxbumacion de los buesos Consta lo dicho por leslimonio autentico,dado por
de sanlo Marlino, y los traslado al sitio en que Juan de Riba de Gil, y Alvaro de Villagomez, escri-
abora estan, encerrados en una arca dorada. Aun- banos de esta ciudad de Leon, dicbo dia, mes, y
que al abrir el sepulcro se encontro formado el anno; el cual se conserva en el arcbivo del refe-
cuerpo, sin embargo !a carne, cuero y nervios, rido convento, y hemos visto y leido para este ex-
estaba todo hecho polvo, por lo que se separaron tracto.
facihnente los huesos. Solo la mano derecha fue En el dia doce de Enero del afio de mil quinien-
, (13) El canonigo Aller en el libro que escribio dice, que no sabe que obispado es el de Matroni,
de las cosas de este convenlo, dice, que el sefior v yo tampoco he podido averiguarlo.
obispo Fuertes era Icgado dc Espafia. Bolando
27 S. MARTINl LEGIONENSIS 23
tos setenta y seis (en cuyo dia murio santo Mar- A del convenlo de a Navarrete cinquenta ducados li-
tino, arlo de mil doscientos tres) se extrajo la qnidos sin lo que tiene recibido, por cuya cantidad
mano derecha del santo del arca que dijimos, y el maestro debia de concluir la copia para San Juan
se coloco separada en una caja de plata sobredo- del mismo ano, y cuidar despues dentro de otro,
rada, en donde ahora esta, por Don Juan de Oli- de su edicion, segun se habia obligado en la pri-
vares, prior de San Isidro, vacante la abadia por mera Escritura con Juan de Robles, volviendo an-
muerte de Don Gregorio de Miranda. Pues aunque tes al convento de Saii Isidro los originales. Si en
hahiados anos que estaba electo Don Pedro Nu- el lermino fijado no se pudiese hacer la impresion,
nez de Zuniga y Avellaneda, no profeso hasta habia de traerse tambien la copia al mismo con-
cuatro de Marzo de dicho anno de mil quinientos vento de San Isidro, sin quedar en poder de per-
setenla y seis. Consta dicha traslacion por una sona alguna, pena de trescientos ducados a que
pomposa y pueril relacion Latina de un tal Santa- se obligo Navarrete, liingun trasunto de la obra.
cruz de ViUafane, y de Quiros, canonigo secreta- Esto diceen sustancia la escritura, y se verifico
rio del mismo convento, que se conserva en el ar- en la parle de traer a San Isidro la copia que hizo
chivo, y heraos tenido presente; el cual dice, que Navarrete, pues se conserva en la biblioteca del
la santa mano tenia todos sus nervios, huesos, ar- convento con el original de donde pudo sacarse,
ticulos y ligamentos, quatuor duntaxat avulsis mi- aunque con algunas variantes. La edicion no se
noribus ungulis. Hevaria adelante por falta de caudales, porque se
Hay una escrilura original hecha en Salamanca necesitan bastantes para ella. El prior Benavides
a veinte de Enero de mil quinienlos treinta y qua- B promelio el hacer diligencia con el Abad, el con-
tro, ante Cosme Gonzalez, nolario publico, entre vento, y las mas personas que pudiere de buscar-
el bachiller Benavides, prior de San Isidro, a su los ; pero no los ballaria, cuando el asunto se quedo
nombre, y en el del convento, y el maestro Juan sin perficionar.
Fernandez Navarrete, que contiene lo siguiente; Pero ya que entonces no pudo llevarse al cabo
Habia concertado el maestro Navarrete, con Juan la edicion de estas obras; y desde entonces aca,
de Robles, vicario (ahora llaman rectorj del mona- esto es, desde los afios mil quinientos treinta o
sterio de iaVega, en que por cuarenta ducados co- quarenta, nadie ha babido que la emprenda; abora
piaria y daria a luz las obras de santo Martino. por*Ia gran generosidad del excelentisimo sefior
Debiendo de parecerle al maestro poca remunera- Don Francisco Antonio Lorenzana, arzobispo de
cion de su trabajo, le suspendio sin duda, quando Toledo, etc. etc, sehace al publico este beneficio,
ya tenia recibidos catorce ducados y dos reales, queriendo su excelencia dar mas a conocer el par-
pues la escritura que extraotainos, dioe que, para ticular merito de este santo su paysano, elc. etc.
que la obra se acabe, el prior Benavides en nombre

S. MARTINI LEGIONENSIS

SERMONUM LIBER

1NCIPIT PRiEFATIO AUCTORIS.

gazophylacium Doniini mlt-


Cupientes aliquid de penuria ac lenuilate nostra cum paupercula vidua in consummationis
tere(14), ardua ascendere, opus ullra vires nostras agere prasumpsimus ; lamen fidu-
ciam laborisque mercedem in Samaritano, id est in Jesu Cbristo Dei virginisque filio statuentes, qui duo-
bus in semivivi curationem datis denariis supereroganti cuncla reddere professus est. Cogit nos , imo
delectat charitas polliceutis; sed terrel immensitas laboris. Ad hoc opus nos desiderium provocal perfi-
ciendi, sed dissuadet infirmitas deficiendi. In hoc autem opere non solum pium lectorem, sed eliam libe-
rum correetorem desidero, maxime ubi profunda versatur verilatis quaestio.
Notandum, quod hic liber Veteris ac Novi Testamenti Concordia vocatur ; ideo videlicet quia sibi invi-
cem in eo Vetus et Novum Testamentum concordant. Ul aulem quod quaeritur facilius occurrat, titulor.
quibus singulorum Sermonuni capilula distinguuntur, piaemisimus.
Hic auctor capilula Sermonum collocal.

(i4)^Ex Magist. Sent. in Prafatione.


29 SERMONES.— PROLOGUS. 30

INCIPIT PROLOGUS IN LIBRO SERMONUM.

Auctore Deo, fratres charissimi, divinam assidue A 1 tur dapibus, ita interior homo, id est anima, spiri-
lectionem libenter debetis audire, auditam avido et tualibus vegetatur alimentis ; et, sicul corpus mo-
sitienti corde percipere; atlentius memoriae com- ritur sine carnalibus cibis, ila anima sine pabulo
mendare, eamque pro viribus opere implere. « Stre- evangelicae institutionis. Sludium ergo sacra le-
nuus lector, > ut ait B. Isidorus(14 ), tpotius ad ctioni sine inlermissione impendite, ut in ea quid
implendum bona, quae legit, quam ad discendum, cavere, quidve oporteat vos agere, possitis agno-
quae nescit, est paratus. Sicut enim legendo ea scere (19). Orationibus a peccatis mundamur, lectio •
quae nescimus scire concupiscimus, sic recta, quae nibus vero ad bene operandum instruimur: magna
jam didicimus, opera implere deberaus. Quare? quippe utilitas servis Dei ex lectione et medilatione
Quia videlicet divina leclio praemium habet et poe- oritur. Quae enim nescimus, leclione discimus;
nam. Pramium, si eam bene vivendo implemus; quae autem didicimus, medilationibus conserva-
poenam, si(15) eam male vivendo contemnimus. > mus. Leclio ostendit quid caveamus, vel quid se-
Si atidire vel legere eam contemnimus (16), audi- quamur: unde David inDomino exsultans, dicebat:
lum a nobis divinaamajestatis avertimus. Unde di- Lucerna pedibus meis verbum luum, et lumen semitis
citur: Qui avertit aurem suam, ne audiat legem; meis (Psal. cxvm). Geminum conferl donum lectio
oratio ejus erit exsecrabilis (Prov. xxvm). Et B. D J sanctarum Scripturarum ; sive quia intellectum
Jacobus -.Scienti, inquit, bonum,elnon facienti (17); inentis erudit; seu quod a mundi vanitatibus abs-
peccatum est illi (Jac. iv). Ad majoris ergo culpae tractum hominem ad amorem Dei perducit (20).
cumulum pertinet, quemquam scire, quod sequi Excitati cnim saepe illius sermone sublrahimur a
debeat, et nolle sequi quod sciverit. Quisquis male desiderio vitae humanae, atque accensi in anioram
vivendo a Dei praceptis recedit; quoties eadem sapienliae tanto vana spes mortalitalis hujus nobis
pracepta legendo sive audiendo ad niemoriam re- vilescit, quanto amplius spes aeterna viruerit. Sa-
ducit, a seipso interius reprebensuserubescit; quia cram igitur lectionem prae oculis semper habete,
bona, quae didicit, opere implere negligit. Unde ut ex omni parte circumspecti inimici dolos facilius
Psalmisla precatur, dicens: Tunc non confundar, valeatis cavere. Unde sponsa, id est sancta Eccle-
cum perspexero in omnibus mandalis luis (Psat. sia, in cantico spiritualis amoris suum sponsum,
CXVIII).Ac si diceret: Concede mihi, Domine, in scilicet Chrislum, laudans, inler caetera loquitur,
hac praesenti vita sic innocenler vivere, ut cum in dicejns: Oculi ejus sicul columbmsuper rivulos aqua-
lege mandalorum tuorum perspexero, non confun- rum qum lacle sunt lotm, et resident juxta fluenta
dar de mea actione. Nullus sanctarum Scriptura- r( plenissima (Cant. v)(21). Oculisponsi.id est Christi,
rum serisum intelligere poterit, nisi frequenter le- viri ecclesiastici sunt, qui scilicet in simplicitate
ctioni studium dederit(18). Quanto quisque in sa- vivunt, et aliis verbo et exemplo viam rectam
cris eloquiis magis assiduus fuerit, tanto ex eis oslendunl. Super rivulos aquarum esseperhiben-
uberiorera intelligentiam capit; sicut tcrra auanto tur, quia semper in refectioue sanctarum Scriptu-
amplius excolitur, tanlo uberiores frucius profert. rarum conversantur. Lacte sunt lOli, quia gratia
Igitur, cbarissimi, diligite sapientiam, et sicut creatricis Sapientiae, lanquam lacte malris a pecca-
ait quidam sapiens : Exaltabit vos : glorificabimini tis per baptismum sunt mundali. Quid enim per
ab ea, cum eam fuerilis amplexati (Prov. iv). Tem- fluenla plenissima juxta quce resident intelligimus,
poralis vitaecuras orailtite, spiritualia internae dul- nisi sacrae Scriptura profunda et arcana, quae de-
cedinis concupiscite ; quianullatenus plene sapien- cerpimus, quibus reficiinur, dum ea legendo, vel
tiam Dei potestis cognoscere, nisi prius vos ipsos audiendo haurimus. Ad hoc enim juxta fluenta co-
a saecularium rerum strepitu perfecte sluduerilis lumbae residere solent, ut volanlis accipitris um-
abstrahere. Unde scriptum est: Sapientiam scribe bram in aqua videant, super qqam se projicientes
in tempore otii, el qui minoratur actu, ipse percipit avium ungues rapacium sic effugiant. Sic sancti
illam (Eccl. xxxvm). Libros ergo sanclarum Scri- D viri in Scriptura sacra fraudes daemonum prospi-
pturarumstudioselegile, negolia saecularis vitae om-• ciunt, et ex descriptione, quam vident, quasi er
nino fugite: divina enim Scrtptura vitae spiritualis umbra hostem cognoscunl: cumqne se consiliis
est mensa. Nam, siout corpus corporalibus refici- Scriptura ex toto cominittunt, ut videlicet nihii
(14*) Lib niSenl., cap. 8, unde plura hic«'rans- 18) Isidor., ibid., cap. 9, et videsis notampererU'
feruntur. diti viri Garsiae de Loaysa in eum Iocum.
(15) ln in parte illam. (19) Isid., ibid., cap. 8
(16) Ibideia notumus. (20) Isidor., ibid.
(17) Al. ms. legil bic facere. (21) Greg., in hunc locuiu.
31 S. MARTINILEGIONENSIS 32
agaul, nisi quod ex responso illius audiunt, quasi A stilio, id est idolorum servilus (Ephes. v), deletur ;
in aquam se projicientes hosti illudunt. Quaefluenla - baereticorum pravilas detegilur atque destruilur;
plenissima esse dicuntur; quia de quibuscunque philosophorura dogma conlemnitur; Christus glori-
scrupulis in Scripturis consilium quaeritur, sine ficalur; diabolus condemnatur; antichristi praesum-
minoratione de omnibus ad plenum invenifur. plio et calliditas confundilur ; generalis omnium
Legiteetiam, charissimi, inter caeteras sanctarum resurrectio pradicalur; jtidicium fulurum in fine
Scripturarum paginas ad erudilionem vestram hunc mundi praostenditur; sponsa, id estsancta Ecclesia
librum, non quasi a me editum; sed quasi floribus glorificata Jesu Christo sponso suo in sempiternum
Novi et Veteris Testamenli compositum. Non.ego adherere, et cum eo regnum perpatuae claritatis ac
illura diclavi, sed sanctorum Patrum in eo dicla felicitatis omnino ingredi asserilur.
compilavi. Longo enim tempore capitis infirtnitale Praeterea.dilectissimi.si hunclibellum frequenter
laboravi; et quia nullum quodlibet aliud opus agere legere studueritis; si in illo tanquam in speculo
poterain, opportunitate reperta, el a domino abbate studiose inspexeritis; si eum pra manibus assidue
licentia accepta, Deique me praveniente, subsequenle habuerilis, et lecta ad memoriam reduxeritis; ibi
et comitante gratia, sub sanctorum Patrum mensa invenielis qualiter vo$ oporteat vivere eraliosdo-
ad vestram, ac posterorum utilitatem, atque erudi- cere, superfluas a cordecogitationesexpellere, car-
tionem micas collegi, quas vobis, et si non ut de- nem doraare, stomachum ab alimenlis temperare,
bui, saltem ul potui, charilate exigente, in hoc libello spirilum roborare, linguam ab otiosis sermonibus
prasentavi. Completum itaque video per Dei gra- refrenare; detractiones et susurrationes et scurrilia
tiam in me fuisse, quod B. Paulus ait de se : Cutn verba vitare; oculos ne vanitatem videant, averte-
enim infirmor, tunc fortior sum (II Cor. xn). Hunc re; aures ne illicila audiant, spinis limoris Dei
ergo librum coram se vestra sanctitas legi faciat, sepire; opporlunis boris orationi incumbere, lectioni
eumque studiose percurrat, ut in eo, quasi in spe- insistere, contemplalioni divinaevacare.vitiaviiare,
culo deprebendere possit qttid in se ccelesti sponso virtutes cumDeijuvamine sectari; proxiraosvestros
Jesu Christo placeat, vel quid displiceat. Sanctarum in bono tanquam vosmetipsos amare, Deum in om-
enini Scriplurarum, utpradiximus.floribusestorna- nibus, imo super omnia diligere.
ttis, et venerabifium Patrum dictis authenticus. In Habuit hoc opus initium aera MCCXXIH (anno 1185).
eo quippe ab ecclesiasticis doctoribus patriarcha- Vos eliam deprecor, charissimi, ut apud divinam
rum figura et aenigmata elucidantur secundura re- clementiam pro me indigno preces fundere digne-
gulam verae fldei lege interpretata ; historiarum rj mini, quatenus peccatorum vinculis absolutus vobi-
obscuritas declaratur; prophetarum vaticinia expla- scum pertingere valeam ad societatem electorum
nantur; apostolorum et evangelislarum praconia Dei. Amen.
exponunlur; catholicae Ecclesiae fides roboratur ; Explicitprologus.
Judaeorum perfidia redarguitur; paganorum super-

SERMO PRIMUS.

1N ADVENTU DOMINI.

Jeremias a Spirilu sancto edoctus prmvidens Christi adventum , ostendil auatiler in primo adventu per /n-
carnationem venit nobis Christus, ut agnus mansuetus;et in secundo adventu ad judicium, ut fortissimus
rex* Et quomodo ad eum nos prmparari debeamus admonet-cumpeccatorum confusione.

Jeremias propheta, fratres charissimi, ex sacer- D Hic ergo vir tantae sanctilatis tempus huraanae
dotali progenie descendens, priusquam in utero for- restaurationis intuens.adventumqueFili DeiSpirilu
maretur, a Domine, qui vocat ea qumnon sunt, lan- sancto edoclus pravidens, ad consolationemhumani
quam ea qum sunl (Rom. iv), est cognitus; antequam generis Deo sibi praedicenle loquitur, dicens : Ecce
de ventre procederet sanctificaius; et ut virgo per- dies veniunt, dicit Dominus, et suscilabo David ger-
maneret est admonitus, atque ad prophetandum non men justum ; et regnabit rex, et sapiens erit et faciet
golum Judaeis, sed et gentibus destinatus. Exstitit judicium etjustitiam in terra: et hoc esl noinen,quod
enim in prophetando veridicus, in exhortando Ju- vocabunt eum, Dominus justus nosler (Jer. xxiii).
danos ad poenilenliam severus, in lugendo peccala Germen juslum Verbum est Deo Patri semper co-
populi pius, in pravidendo futura mala acuius, in aeternum; in tempore atttem ex Virginc Maria, quse
adversa tolerando patiens et rigidus, el inter con* de radice David descendit, caro factum. Congrue
tribulos convcrsando mansuetus. etiam germen justum dicilur, de justilia cujus Pro-
33 SERMONES. — SERM. I, IN ADVENTU DOMINI. 5i
phela sic loquitur; Juslus Dominus, et juslitias di- A autem potestates saeculi, reges videlicetet principes
lexit; aquitalcm vidit vultus ejus \(Psal. x). De hoc; populi demonstranlur. Leo Graece,rex interpretatur
etiam rege ejusque nomine et de ejus juslitia Joan- Laliue : congrue scilicet; quia, sicul rex potentior
nes evangelista loquilur, dicens in Apocalypsi sua : est omnibus populis, ita Ieo forlior est omnibus
Vidi cmlumapertum, et ecce equus albus, et qui se- bestiis; et sicut universi populi regem timent, ita
debat super eum, vocabatur Fidetis et Verax, etjusti- ut pracepla illius praeterire non audeant, sic uni-
tiam judicat, el pugnat; nomen vero ejus vocabatur versaebesliaeleonem formidant; ita ut siguumquod
Vcbum Dei : habebat aulem in veslimento et in fe- ipse cauda fecerit, transgredi nullalenus prasumant.
tnoresuo scriptum: Rex regum, et Dominus dominan- Ovis significat huinilem populum ac simplicem Deo-
•tium(Apoc.x) (22).Equum, quemdicit album, corpus\ que devotum. Rccte ergo dicitur : Vilulus et leo
Christi est ex virginali utero sine peccato assum- et ovis simul morabunlur; quia et Ecclesiaereclores
plum. Et qui sedebat super eum, Dominusmajeslatisi saeculiquepotestales atque universae fldelium ple-
«st, scilicet Dei Patris Verbum. Et, vocabalurFide- bes in Ecclesia simul Dei pracepta audiunt; ejusque
liset Verax : de illo enim dicitur : Deus fidelis, ini sacramenta, videlicet baptismum, poenilenliam et
tfuo non est iniquitas (Deul. xxxn). Et, jusliliam ju- corpus Christi in commune suscipiunt. Et puer par-
dicat, et pugnat:de illo namque scriptum est: Deus: B vuius minabil eos. llle ulique puer ininabit, id est
judex justtts fotth et patiens (Psat. vn). Pugnat; reget eos, de quo idem (23) Isaias ait : Parvulus
enim ad liberandum nos ab inimicis nostris : paliens; natus est nobis, et filius datus est nobis (Isai. ix).
est enim sustinendo ea, qiiae in ipso peccavimus. Ipse nihilominus, qui pro nobis parvulus nasci di-
Habebat autem in vestimentoet in femore suo scrip- gnatus est in terra, ipse ut bonus pastor gregein
tum : Rexregum, et Dominus dominantium. Vestis suum minal ad pascua semper virentia.
Chrisli corpus est quod assumpsit. In femoreautem Leo ul bos comedetpateas, delectabitur infans ab
propago generationis intelligitur; illius namque ubere suver foramineasoidis (Isai. xil. Perleonem,
persona ex divina cousistit atque humana subsian- sicut jam superius dictum est, regcs et principes
tia. Jn vestimento igitur et in femore nomen scrip- saeculi figurantur. Ibi ergo, hoc est intra sanctam
tum legimus, quia iu sacramento corporis Christi Ecclesiam leo ut bos paleas comedit, dum reges et
-divinitatem et humanitatem cognoscimus. Omnes principes populi sicut et reclores Ecclesiaesacra-
ergo qui per fidem Cbristi filii Dei nuncupantur, nienta percipiunt vera fldei. Leo ut bos vescilur
hunc esse Regem regum et Dominum dominantium paleis; quia in saucta Ecclesia principes plebis
assidua confessione lestantur. Regnabit ergo rex communem habent ordinem cura subjectis. Eliam
iste, el sapiens erit, et facieljudicium et juslitiam in subditur: Et delectabilur infans ab ubere super fora-
terra (Jer. xxiu); quia in judicio non despiciet per- mine aspidis; el in cavernareguli manum suam miltet
sonam pauperis, nec honorabit vultuin potentis (ibid.). Iste infans DominusJesus Christus est, quera
Eccli. xxxv). Rex iste non secundum visionemocu- semper Virgo Maria genuit, suisque sacratissimis
lorum judicabit, neque secundum auditum durium uberibus infantem Iactavit. Aspis vocatur, eo quod
arguel, sed judicabit in juslitia pauperes, et arguet morsu vcnena iramittat, et occidat. Per aspidein
in mquitalepromansuetis terra. Quare? quiajuslttia ergo venenosum scilicet serpenlem gentiles desig-
est cingulum lumborumejus, el fides cinctoriumre- nantur, qui, pradicanlibus apostolis, contra Chri-
num ejus. Habitabit lupus cum agno, et pardus cum stum venenosa, id est sacrilega verba loquebantur.
hmdo accubabil (Isai. xi). Per lupum raptores, per Nunc autem gentiles ab idolorum errore conversi
agnum vero innocentes intelligiinus. Lupus ergo cuin gratanler gloriam pradicant parvuli Jesu Christi.
agnohabital, quando raptores quique et impii a sua Delectatur ergo infans, scilicet Dominus Jesus
pravitate conversi cum innocenlibus in unum conve- Christus,superforamineaspidis,idestsuperpraedica-
niunt ad Ecclcsiam Christi. Lupus cum agno habi- tionem gentili um,dummodoeumlibentissime laiidanl,
tat eum perrersi, qui prius ab Ecclesia pradam D ] qui illurn ante conversionem blasphemare solebant.
rapere solebant, nunc in melioribus commulati Sequilur : Et in caverna reguli, qui ablactalus fuerit,
moribus, cum mansuetis atque humilibus in Eccle- manum suam miltet (ibid.)(2£).BasiliscusGrxce,re-
sia Christi simul habitant. Sequitur: Etparduscum gulus interpretalur Latine: regulusdiminutivum no-
hado accubabit. Pardus quia in se colores habet va- inen est a rege, et dicilur regulus ac si dicatur rex
rios, significat subdolos et in fide Christi imperfe- parvulus : est enim serpens parvulus liniatus albis
clos. Haedusvero, quia lascivum est animal, insi- maculis, longitudine semipedis, videlicet tiabens
nuat peccatoreset libenler vitia appetentes. Pardus dimidiam partem pedis. Et ideo basiliscus interpre-
igitur cum haedu accubat ; quia peccatores et tatur regutus;quia, sicut lebrex est omniumbesiia-
subdoli simul in Ecclesia Christi sunt permisti. rum, ita basiliscus rex est omniuin serpentium,
lterum subjungit, dicens : Vilulus, et leo, et ovis Caeteri vero serpentes a facie illius fugiunt; quia
simulmorabuntur,etpuerparvulus minabiteos(ibid.). slatira ut eos viderit. solo visu atque olfactu illos
In vitulo Ecclesiaesacerdoles figurantur; iu leone occidit: nam et bominem si aspiciat, slalira illum
(22) Videsis commentaria S. Beati in Apocal., (23) Ms.isdem.
pag. 523, 524. (24) Isidor., lib. xn Etvmol., cap. 4.
35 S. MARTINl LEGIONENSIS 56
necat: nulla siquidem avis volans ejus aspectum A . nunc autem necesse esl, ut de secundo ejus ad-
illaesatransit; sed quamvis procul sil, ejus ore atque ventu aliquid dicamus. In primo advenlu Dominus
anhelitu combusta mortua cadit; tamen basiliscus noster Jesus Christus venit humilis; in secundo
a mustellis vincitur, qtias illic homiries in caver- quippe veniet terribilis. Venit in primo adventu,
nis projiciunt, ubi ipse delitescit atque versatur. quasi agnus mansuelus (Jer. xi); in secundo au-
ln hoc loco basiliscus, id est regulus diabolum tem veniet, quasi rex fortissimus (Dan. xi). In
significat: caverna quippe reguli corda sunt iniidelis primo adventu mundtim visitavit in multa niansue-
populi, in quibus ille tortuosus serpens, scilicet tudine; in secundo vero mttiidum judicaiuriis ve-
diabolus quiescebat ab initio saeculi. In caverna niet in magna severiiate. In primo adventu exivit a
ergo reguli qui ablactatus fuerit, scilicet Dominus Palre, et venit in hunc mundum seminare semen
noster Jesus Christus, qui ut infans est ablactatus, suum (Matth. xm); veniet in secundo exigere a
manum suam misit, quando diabolum de cordibus nobis sui seminis fructuin centuplum (Luc. vm).
infidelium captivum extraxit; euraque in inferno, ne ln priino adventn sicut homo peregre proficiscens
in monte sancto ejus, qui est Ecclesia, noceret, re- nobis servis suis tradidit bona sua (Matth. xxv);
ligatum damnavit; sicut eidem Jesu Christo Psal- in secundo autem veniet exquirere a nobis talen-
mista advenlum ipsius pravidens, dixit: Super aspi- B torum suorum geminata lucra, et ut bene operantes
dem et basiliscum ambulabis, et concutcabis leonem pro apportato lucro remuneret, servosautem a bono
tt draconem (Psal. xc). opere lorpentes atque negligentes damnet(t«Wd.)
Omnia isla nomina congruenter diabolo sunt Quid ergo, fratres dilectjssimi, in ejus terribili
aptata : ipse quippe vehenalissimus serpens aspis adventu dicturi sumus, qui de manu illius tanla
est, dum oceulle percutit; basiliscus estcum palam et tam innumerabilia bona percepimus, dum ea in-
venenadiffundit; leo est.dum persequiturhumanu» digne expendimus ? aut quam excusationem in die
genus, et rapit; draco est, dum negligentes impie (fcstricti examinis illius pratendere valebimus, qui
atque insatiabiliter deglutit. Verum haec omnia sub de lalentis ab eo acceptis non solum lucra non re-
pedibus Domirii nostri Jesu Christi in ejus adventu portamus, sed eliam, quod est gravius, ea in terra
proslrata fuerunt ac destructa. Adhuc etiam Isaias, abscondimus (25)? Talenta in terra est abscondere,
quod secundum carnem ex semine David natus est dona Dei, videlicet, visum, audilum, gustum, odo-
Christus, sic ait in consequentibus:/n dieitta radix ratuin, et tactum in! terrenis actibus iraplicare.
Jesse,qui stat in signum populorum, ipsum gentesde- Nonne talentum in terra abscondimus, quando ocu-
precabuntur et erit sepulcrumejusgloriosum(Isai. xi). los a sacra Scriptura lectione suspendimus, et eos
In signum stat radix Jesse populorum, quia Chri- in his quae contraria sunt aniraabus nostris, defi-
stus qui de radice Jesse descendil, in fronlibus gimus? An etiam non abscondimus talentum in
eoruin signum crucis imposuit. Ipsum gentesdepre- lerra, cum auditum avertimus, ne audiamus Dei
cabuntur . quod jam cernimus totum fuisse com- pracepta, et libenter audimus turpia ac noxia ver-
pletttm. Sepulcrura autem ejus in tantum est glo- ba? Autnon talenlum in subterraneo specu occul-
liosum, ut exceplo quod per mortem ejus redempti tamus, dum, despectis cibis comraunibus, delica-
gloriam illi exhibemus; etiam locus ipse coruscans liores alque accuratius praparalos cibos eligimus?
miraculis gloriae suae causa ad se omnem perlrahat Talentum etiam in lerra operimus, cura suavitalera
mundura. et dulcedinem divinae contemplationis vilipendimus,
Item rursus, Isaia testante ore prophetico, de et odoramenla transeuntium rerum delectabiliter
Moab teslimonium perhibetur, nascente Christo : exquirimus. Etiam Domini pecuniam abscondimus
Ponam, inquit.... super his,qui fugerunt de in terra, quando manus nostra, quaedehuerant ope-
Moab leonem, et reliquiis terra(Isai. xv).Ei iterum : rari bona ac Deo placita, polluuntur tangendo mol-
Emille agnum, Domine, dominalorem lerrm, de petra lia et suavia, el, quod est gravius, nefanda.
deserli ad monlemfitim Sion (Isai.xyi). De hac enim 0 Quid igitur in die illa potcrimus respondere, cum
genle Moabitarum egressus est Agniis immaculatus, Dominus nobiscum rationem coepcrit ponere, el de
qui tollit peccata mundi (Joan. i), qui et domina- talenlis nobis traditis duplicaia lucra exigere?
tur in univerSo orbe lerrarum. Significat Ruth (Matth. xvm.) Nos miseri quid in die illa dicturi
petra deserti, quae destitula mortemariti suideBooz sumus, qui in primo gradu innocentiam amisimus,
geuuil Obed ; Obed genuit Jesse; Jesse genuit Da- virginitatein perdidimus, caslitalem polluimus, vota
vid regem; et de stirpe David natus est Christus' quseDeo vovimus nunquam plene reddidimus, ordi-
(Matth. i). Montem autem filiae Sion, aut historiali- nem non servavimus, lites el odia adversus fralres
ler ipsam urbem Jerosolytnam dicit; aut juxta tro- nostros concitavimus, murmura et scandala ama-
pologiam, Ecclesiam in speculo, id est in virtutum viinus, otiosas atque inutiles fabulas dileximus, car-
sublimitate collocatam. nalia desideravimus, spiritualia negleximus? Si
Hucusque, fratres charissimi, propbelias de eniin in die illa vix salvabitur jtistus, nos indigni,
prinio adventu Christi ad memoriam reduximus; qui lam perverse et tam inordinate viximus, ubi
(25.)Gregor., hom. 9in Evang. : Talentum inlerra impticare; lucrum spirilale non qumrere; cor a ter-
abscondere, est acceptum ingenium terrenis aetibus renis coqilationibus nunquam levare.
37 SERMONES. — SERM; II, 1N ADVENTU DOMINT 3S
apparebimus? aut quomodo poterimus esse indie A peccalorum tribuatur remissio (Offic. in Exseq.
illa securi, ubi etiam de oiiosis verbis rationem su- mort.). Nosergo, fratreset domini mei, dum adhuc
mus reddiluri? (Mallh. xn.) aut qualiter vultum in corpore vivimus (II Cor. v), peccata et vitia
tanti jndicis ferre poterimus in die illa, anle oujus lacrymis abluamus ; niores vilae nostrae in melius
conspectum ignis pracedel, et in circuitu ejus tem- corrigamus; proximis nostris veram charilatem
tempestas discurret valida ? (Psal. xux.) exhibeanius; vota nostra Deo sine fraude persol-
Igitur, fratres dileclissimi, antequara dies ju- vere studeamus, alque ad ipsum Dei Filium, qui in
dicii appareat, anteqium mors nos praveniat, an- primo advenlu nos redemit, et in secundo judicem
tequam tenebra nos involvant, anlequam tartara omnium hominum exspeclamus, corda noslra cum
nos rapiant, antequam nos tenebrosus lurbo possi- gemitu erigamus, ut in illo terribili atque gloriosis-
deat, priusquam ille justissimus atque terribilis ju- simo adventu suo non permiltat nos perire cum
dex adveniat, faciem ejus in confessione, in jejuniis, peccaloribus, sed ut illam dulcissimam vocem cum
in vigiliis, in orationibus praveniamus, et cum electis mereamur audire ex oreejus : Venite, bene-
omni devotione ploremus in conspectu ejus (Psal. dicti Patris mei, possidete praparalum vobis"regnum
xciv), trementesque cum Propheta clamemiis, di- a conslitutione mundi (Matlh. xxv). Quod ipse
«entes : Non intres tn judicium cum servis tuis, Do- praslare dignetur, qui cum eodem Patre, et Spiritu
mine; quoniam in conspectu tuo nullus per sejusti- sancto in Trinilate perfecta vivit, et regnat Deus
ficabitur homo(Psal. CXLII); nisi per te illis omnium per omnia saecula saeculorum. Amen.

SERMO SECUNDUS.
1N ADVENTU DOMINI II.

Intendit in hoc sermone quomodo disposuit tiberare genus humanum de jugo servitutis hostis anliqui per
Christi adventum, quem \per prophelas prmdixerat; el si sterilis tempore aliquo Ecctesia existeret, nunc
vero fecunda cum Judmorum confusione convocans omnes gentes ad cullum sum divinilatis; quia per Vir-
fjinem Deus natus in carne apparuit hominibus, ut viam saluiis aperiret hdelibus

Volo, fratres charissimi, vos scire, quia Deus, C a die nalivitalis eorum usque in diem sepullurm illo*
sicut naturaliter est omnipotens, ita naturaliter est rum in matrem omnium (Eccli. XL.),id est in ler-
benignus „et clemens; suniine fortis et sapiens ram.
estin suis operibus, et in misericordia copiosus. De hoc iterum jugo durissimo tempus humanae
Omuia guberuaX, regit, el continel solus; et mi- reparationis (29) propheta intuens aiebat congratu •
serationes ejus super oinnia opera ejus (Psal. CXLIV). Iando : Compulrescet juqum a facie olei (Isai. x).
Deus igitur benignus et clemens diuturnam fiu- Oleos Grace, misericordia interprelaiur Latine : a
mani generis servilutem, qua ab antiquo hoste facie igilur olei, id est misericordiac Redemptoris
erudeliter premebatur, intuens, eumque miseri- nostri jugum nostra caplivilatis computruit; quia
corditer liberare disponens per prophetam ad misericorditer humanitatem nostram suscepit, qna
consolationemilliusloquilur, dicens : Conforlamini, antiquum hostem prostravit, et nodosa peccatormn
manus faligatm, et genua debilia roborate. Qui pu- lora, quibus astricti tenebamur, disrtipit. Jeremias
sillanima (26) estis mente convalescile; quia ecce etiam humanum genus de hostis antiqui impesio
venit Deus ipse captivitatis veslra (Isai. xxxv); ju- quandoque liberari, divinaeque subjici servituti
gum videlicel dirae servilutis, jugum miseriaeet in- pravidebat, cum, jtibenle Domino, proclamabat:
"
felicitatis, quo eum sibi subdiderat antiquus bostis Et erit m die illa, aii Domiuus exercituum : conie-
per culpam primi hominis (27). Tam crudeliler ram ejus jugum de collo, et vinculum illius disrum-
enim ille tolius malignitatis actor (28) humanum ge- pam, et non dominabunlur amplius ei atieni; scd
nus per quinque sacculi aetales afflixit, ut neque serviet Domino suo, et David regi suo (Jer. xxx),
ohlatio, neque incensum, neque sacrificium, neque % id est Christo. David quippe jam erat mortuus, sed
holocaustum alicujus palriarchae vel prophetae eum de stirpe ipsius Christus erat nasciturus. David si-
de manuinferni liberare potuerit. Unde Isaias quce- quidem interprelatur manu foriis, quia forlissimus
rimoniam faciendo ait: Omnesjustilim nostrm quasi fuit in praliis (/ Beg. xvn). Ipse etiam desidera-
pannus menstrualm mulieris sunt (Isai. LXIV).Qui- bilis in stirpe scilicet sua exstitit, illum prafigiirans,
dam etiam sapiens ait de hoc crudelissimo jugo de qtio propheta cecinit, cum ait: Veniet deside-
quasi condolendo : Grave jugum super filios Adam ralus cuuciis getuibus (Agg. n); Dei videlicet Filius,

(26) Alt. ms. Qui pusillanimi eslis, convalescite. (28) Id. auctor.
{iTj-ldem, sublalurus. (29) Att. ms. Idem.
3D S. MARTINl LEfitQNENSIS 40
qui patribus ve"teris testamenti in spiritu fueral A fuisset transfiguratus, ii duo, Moyses scilicet et
piaeostensus,Congrue igilur inhoc loco David Cbri- Elias cum eo visi sunt ab apostolis ipsius (Matth.
siuin signilical, qui voluntale Palris ad singulare xvu). Quod vero Abraham tres videns, unum ado-
certamen conlia antiquum hostem descendit; quo ravit, Dorainum Sahatorem oslendit, cujus adven-
expugnaf.0, vasa illius, corda scilicet hominum, in tum videre desideravit, juxta quod ipse Dominus in
quibus antea habitaverat, diripuit, ad ee videlicet Evangelio ait: Abraham exsultavil, ut videret diem
convertit, eumque catenis igneis in profundum in- tneum : vidit, et gavisus est (Joan. vin).
fernireligavil, pradamque ipsius, idestsanctas ani- Tunc procul dubio futuri myslerium sacramenti
mas, quae illic ab eo caplivae detinebantitr, secum aspexit, quando tres vidit, et unum adoravit: unde
ad coelos reportavit. et pedes eorum lavit (Joan. xm), ut lavacri puri-
Quamvis Deus ab initio saeculi per prophetas ad- ficationem demonstrarel futuram in extremo, quam
ventum Filii sui pradixerit, per oracula intimave- suis fidelibus largiturus erat Christus in baptismo ;
rit, per verissimos testes firmaverit; tamen Judaica pedes enim novissima significant. Siquidem pra-
gens nec illorum testimonia suscipit, nec prophe- parat et (33) convivium , vitulum scilicet sagina-
tarum verbis'fidem tribuit. 0 infelices Judaei! tum (Luc. xv). Iste autem vitulus tener sagiualus,
quousque de advenlu Christi increduli perraanetis, Domini Jesu Christi est corpus, qui in Evangelio
qtii vos filios Abrabaeesse dicitis? Nonneet Abra- occidilur pro peccatoribus. In apparatu etiam hujus
hae, ex cujus femore genus vestrum processit, se- convivii butyrum et lac apposuit cum carne vituli.
denti in convalle Mambre in oslio tabernacuii, Dei Lac quippe figuram habuisse priscae legisApostolus
Filius adventam sui praostendit, quando tres vidil, nosler annunlians, dicit quibusdam discipulis ad-
ct unum adoravit? Cumque elevasset oculos suos, huc in fide teneris : Lac vobis potum dedi, non es-
apparuerunt ei tres viri stanles juxta eum: quos cam: nondum quidem poteralis, sed nec nunc qui-
cum vidisset... adoravit... etait : Domine, si inveni dem polestis (ICor.m). Tradideral enim legis nian-
gradam in oculis luis... taventur pedes vestri,et re- datum quasi lac de uberibus duarum tabularum
quiescile sub arbore hac... El abiit Abraham... ad expressum, hoc est fidei testimonium; necdum
Saram (30), e'. jussil eam... subcinericiospanes fa- enim poterat infanlia illorum sensus accipere soli-
cere... quos apposuit illis cum vitulo, quem parave- dam et robuslam escam evangelicaedottrinae.
rat; simililer et lac et butyrum : ipse autem stabat Butyrum autem uberrimum et pinguissimum est
juxla eos sub arbore. Cumquecomedissent, dixerunt: Evangeliorum lestimonium, quod vituli oleum fide-
Vbi est Sara uxor tua ? At ille : Ecce, inquit, in ta- _ libus datur in signum : sed proinde Abraham eden-
bernaculo est. Cui dixit : Eeverlens veniam ad te dum apposuit vitulum cum butyro et lacte (Gen.
tempore isto, el habebit Sara filium. Quo audito, xvin); quia nec corpus Domini quod est vitulus,
Sara risil (Gen. xvm).. sineMegis lacte; nec lac Iegis.sine bulyro, id est
(31) Nolandum quippe quod Abraham triplicem sine Evangelii lestimonio potest esse. Tria aulem
habeal figuram ia semctipso. Primam Salvaloris, sata, unde subciuericios panes fecit Sara (Ibid.),
quando, relicta congregatione (32) sua, venit in trium filiorum Noe imaginem indicarunt, ex quibus
hunc mundum; secundam Dei Patris, quand» im- natum est omne genus humanum, qui divinae cre-
molavit unicum filiura suum; tertiam vero, quae in dentes Trinitali, exqua baplisraatis.perEccIesiam,
hoc loco est, flguram geslavit sanctorum, qui ad- cujus imago erat Sara, essent conspergendi, el in
ventum Christi cum gaudio susceperunt. Taberna- unopane corporis Christi redigendi. Hoecsunt illa
culum aiitem illud Abrahae ipsa Jerusalem habuit, tria sata, quae mulierem novimus in Evangelio fer-
mentasse secundum Domini verba (Matth. xin).
ubipro teinporalibus prophetse ct aposlolihabitave-
runt; ubi et primum Dominus adveniens, a credcn- Quiavero Dominicus sermo satum, mensuram vi-
tibus exceptus, ab incredulis vero in ligno est delicet frumenti, ad memoriam reduxit; vestra di-
suspcnsus. lri tribus autera viris, qui venerunt ad D lectioni charitas me latius de mensuris frugum,
illum, Domini Jesu Christi pranuntiabatur adven- vini et olei scribere coegit.
tus; cura quo duo angeli comitabautur, quos ple- Mensura (34) proprie vocala, quod ea frnges
rique Moysem et Eliam accipiunt: unum , priscae iuensurentur alque frumenlum, id est humida et
legis latorem, qui per eamdem legem adventum * sicca, ut modii, urnae et amphora. Mensurarum
Domini indicavil; alium, qui in flne mundi cst parsminima cochlear, quod est dimidia pars drach-
venturus, et secundum Christi advenlum denunlia- mae appendens seliquas novem; quod triplicatum,
turus, atque ejns Evangelium Judaeis et gentibus conculam facit. Concula drachma una et dimidia
praedicaturus. Unde et in monte dum Dorainus adimpletur. Cyathi pondus decem drachmis apnen-

(30J Ms. hic et infrain: Sarram, sarra. (34) Ilaec omnia de mensuris transcripta sunt
(311Isidor., Qumst. Gen., oap. 14. ex D. [lsidoro, lib. xvi Etymolog., cap. 26. Sed
(32) [Cognatione] Sic S. Isidor. et ad liltcram consulantur nolationes in eum locum doctissimo-
textus ejusque allegoriam aptius. rum virorum, qui libros illos regiae edilioni vir$a
(33) All. ms. ad. censoria coaptarunt.
41 SEKMONES. — SERM. 11. IN ADVENTU DOMINI. n
ditur. Acetabulum quarta pars cminae est dnode- A , Tempore illo virum habere videbatur Synagoga,
cim drachmas appendens. Cotula emina est habcns eratque in filiis fecunda; s-ancta vero Eccfesia
usque
cyathos sex. Emina aulem libram unam appcndet, ad adventum Christi permansit quasi infecunda et
quaegeminata sexlarium reddet. Sextarius duartim a viro destituta. In adventu quippe Red.'mploris
librarum est, qui bis assumptus, nominatur bili- nostri infirmata esl Synagoga; ct in filiis sancta
bris. Assttinptus quater Graco nomine conix. Ecclesia fecunda est eflecta ; quia propter incredu-
Quinquies complicatus quinarem, sive gomor facit; litatem et duritiam cordis a viro suo, scilicet Jesu
adjicere sextum, regium reddit. Nam congium scx Chrislo, cst separata, et ab eo sancta Ecclesia Le-
melitur sextariis; a quo et sexlarii nonen dede- nignissime suscepta : cui et filios gigncre ex incoi-
runt. Metrum enim mensuram liqiiidorum dicunt, rnpto utero non cessat, quia in fide virgo rt casta
el inde appellata metreta. Dicitur et ttrna, et am- perseverat. Unde est illud : Sleriiis peperil pluri-
phora, et reliqua hujusmodi nomina mensurarum ; mos : et qum multos habebat filios,»infirmata est
fimen a denarii numeri perfectione nomen accepit. (IReg. n). Sterilispeperit plurimos, scilicet sancta
Metrum ad omnem mensuram pertinet : metrum Ecclesia; et qum multos habebat filios, infirmaia esi,
enim Graece, mensura diciturLatine. Modiusdictus, videlicet Synagoga, cui rursus Isaias prophela :
ab eo quod fit suo modo perfectus. Est aulem " Ditata tocum tentorii lui, et pelles labernaculorvm
raensura librarum quadraginta quatuor, sextario- luorum extende, neparcas (Isa. LIV).AC si dicercJ:
rum viginti duorum. Satum, genus est mensurae Dilata locum lenlorii tui, non in Judaca tantum, sed
juxta morem Palaestinaeprovinciae, unum et diroi- per universum mundum; et pelies rubricatas, sci-
dium modium capiens, cujus nomen ex Hebrao licet marlyres, et htjacinihiiias extende : ne parccs,
sermone tractum est.Est et aliud satum mensura id est pradicatores coelestia contemplantes, el Ec-
sextariorum viginli duorum capax, quasi modius. clesiam protegentes. Longos, inquit, fac funiculos
Batus mensura est capiens quinquaginla sextaria. tuos, pracepta divina custodiens ; et clavos tuos
Urna mensura est, quam quidam quartarium di- consolida (ibid.), ralionem videlicet et inlellectum,
cunt. Cadtis Graca amphora est continens urnas quibus pracepla consislunt. Iterum addidit, dicens:
tres. Gomor qiiindecim modiorum ontts appenditur. Ad dexteram el ad Uevam penetrabis, et seinen tutim
Corus triginta modiis adimplelur. Ideireo has , gentes hmreditabit (ibid.). Quasi diceret : 0 sterilis
dileclissimi, mensuras dcscripsimus vobis, ut faci- Ecclesia, ad dexleram penetrabis, bona opcrando;
lius cum eas in sacris invenerilis Scripturis cujus el ad laevam, mala cavendo : et semen tuura gentos
qttalitalis, quanlitatis et ponderis sinl cognoscere i_ hxreditabit, scilicet sancti apostoli, de quibus di-
valeatis. Sequitur. citur : JVist Dominus exercituum reliqitisset nobis
(55) Azymi autem panes dicuntur fuisse quos semen (Isa. i), videlicel sancli Evangelii; et cici-
Abraham apposuil, eo quod sinc fervore perVersae faies,gentes scilicetvcl ecclesias a Deo prius dereli-
doctrinae unitalcm credentium oporleat esse. Ideo ctas, inha'.itavit (Isa. LIV) per gratiam Christi.
autem fucrunt subcinericii, itl per poeiiilentiam Iterum subjungit, dicens : Noli timere erubesecit-
prateritoniin delictorum Spiritus sancti vapore de- tiam, quia non confunderis sicut antea; neque eru-
cocti, velut esca beneplacila Deo, acceptabiles effi- besces; non enim te pudebit, quia confusionis ado-
cianlur lideles populi. Sub arbore au:em se;lisse, lescenlia lum, in aedificatione scilicet turris Baby-
signum eral passionis Dominieae,cujus ipsiMoyses lonis, oblivisceris; et opprobrii viduitatis tuw, pcf
scilicet el Elias sunl pradicatores et prophelae. fidem viro luo socialam, non recordaberis amplius;
Quod autem sterili Sara filium promittil Deus, quia dominabitur tui, qui fecil te(ibid.); non idola,
reniam, inqttit, circa islud tempus (Gen.xvm), non quce ad tui damnationera illicitis venerata est sa-
significat de lemporibus, sed de qualitatc sui ad- crificiis.
venlus.quando perFilium repromissum fidelis erat Cum turris Babyloiiise-,Babel scilicet, sedificarc-
populus nasciturus. Sara enim sanclae Ecolcs'ae D lur gentilitas, quam Deus sibi desponsaverat in
a
gerebat personam, cui sicail Dominus per propbe- Noe et filiis ejus, quasi in adolescenlia fornicans
lam : Lwtare, slerilis, qum non paris, erumpe et Domino relicta usque ad tempus incarnationis :
clama, qum non parturis; quoniam multi filii de- Judaica plebs electa; et ideo illa vtdua, ista mnri-
cerlm, magis quam ejus, qum liabel virum (Isa. LIV; tala. Unde cst illud : Pars autem Dotnini populus
Calal. n). Sterilis haec gentililas erat, quae Deo ejus : Jacob funiculus hareditatis ejus (Deut. xxxn);
filios non pariebat, quia nec legem nec prophelas Umleper Zacbariam dicitur : Assumpsiduas virgas:
in Noe et liliis
babebat; nunc autem plures quam Synagoga ge- nnam vocavi decorem, gentes scilicet
ncrat, qua? se Deum habere virum putat; vel Ec- ejus; atleram funiculum (Zach. xi), videlicel Jtidicos,
clesia, quae in Judaeis deserta erat; quia, adve- quoselegit sibi Dominus in confusione lingiiarum,
nienle Domino, filios ei non pariebat : ut referamus ic! est in familia Heber, a qtio llebraei vocanlur po-
haecad Ecclesiam, tam cx Judaeis, quam ex gcnli- puli Judseorum. Unde ibidicitur: El succidi a fUltu
bus congregalam, quae sterilis permajiebat. meo virgam quw diciiur decus, et adhibui iilam qux

f35) Isidor., ubi supra, Quwst. in Genc


1'ATIlOL.GCVIU. a
43 S. MARTINI LEGIONENSIS 44
vocatur funiculus (Zach. xi). llerum Isaias ad consola- A libus et occuliam. Scrmo quippe legis hahct glo-
tionem Ecclesise loqiiilur, dicens : Dominus exer- riam scientiae secretam in sanctis; habet etiam lex
cituum nomen ejus,etl\edemptor tuussanctus Israel, duorum lestamenlorum cornua, quibtis contra fal-
in sanguine videlicet Passionis sanctifioans lideles. silatis dogmala incedit armata. .Cum enim Moyses
Deus omnis terrw vocabitur, non Judreae tantum, legitttr, velamen est. positum super cor eorum; et
quia ul tnulicrem derelictam, scilicet a Deo, et tnw- manifeste dum legentes scripturam prophetarum,
rentem spiritu, id est, toto corde pqst (36) pceni- pcr nimiam stoliditatem cordis carnaliter accipiunt
lentem vocavit te Dominus (/SO.-LIV), te videlicet a myslicos sensus praeceptorum, lota facies Moysi
se aversam. Mulier ergo derelicta gcutilitas fuit, quodam te^ilur velamine, it.a ut non possinl lo-
quae prius cum idolis fornicata, a Dominorecessii; quentis gloriam legis intelligere, nec sustinere :
postea vero misericorditer ab eo vocata de prate- sed si conversi non fuerint ad Demn, non aufere-
ritis culpis poejjitenliam agens, ad eum devole ac- tur velainen de cordibus eorunij et occidens lit-
cessit. Potest etiam haecel ad animam peccatricem tera morietur, spiritus vero vivificans stiscitabitur.
referri.quaeabjecta a Deo sit, non ex odio, sed ex Deus enim spiiitus cst (// Cor.m), et lex spirita-
dispensatione; ut pressa malorum pondere rever- lis est (Rom.vn). Unde et David orabat in Psalmo :
tatur ad virum pristinum; et perdila substantia, B Revelaoculos meos, et considerabo mirabitia de tege
virlutum scilicet, non desperet de patris clemenlia, tua (Psal. cxvin).
qui fllio revertenli annulum, stolara, osculumque Dominus ergo, sicul jam supcrius dioltim est,
perrigit cum misericordia. qui TOluntate Palris periclitanii subvenire humano
Hucusque, dileclissimi, de stcrilitale ct fecutuir- generi decrevit, ejusdem sui a.Iventus multis
itatc sanctae Ecclesiae loculi sumus : iterum neccsse modis figtiras et signa certissima e:derr. populo, cx
•est ut ad historiam Abrahae redeamus,dequapaulo cujus semine nasciturus erat, praostendit. Nonne
longius recesseranius. Sara, ul Sciiptura ait, risit ilkim Dei Filium in hunc munduin venturum, Jesus
quando ei Dominus filium promisil (37).Risus ta- Nave dux populi Israel prafigurabat, cum ad explo-
men illius non dubitatio, sed est prophetia sesli- randam Jericho civitatem duos viros mittebat (39) ?
nvandus. Qui risns duplicem habet significationem, Iste Jesus mittit duos exploralores ad Jericho ur-
sive quod risus futurus incredulis foret Chrislus, bem, qui apud Rahab, mulierem vitlelicet merelri-
-sive quod omnes inimicos suos in jtidicio suo esset cem, accepertinl mansionem. Jesus ille dux popitli
-derisurus. Unde et ipse, qui de Sara est natus, in semelipso Dominiim Jesum Christum venturuni
vocalur risus ; quia Dei Filius Judais est scanda- C faolo significabat, et vocabulo oslendebat. Jericho
lum, siullilia vero gentibus (I Cor. i). fsaac enim autem civitas muiulum isttim ostendit, ad queni
ex Ilebraa lingua in Latinum sermonem interpre- Dpminus Jesus Chrislus ad scrutandos mores homi-
<tatur risus; quia videlicct risit Sara, quando ei a num duo lestamenta direxit : nam ut in hoc mundo
Domino fuil promissus. Rurstis idem Isaacpronlil- plenius comprobaret lidem credentium aul pervica-
titiir filius in gentem magnam futurus : el benedi- ciam rebellium, quasi duos exploralores deslinavit
centur in eo, ait, omnes genles terrm (Gen. xxn). antc judicii sui advelituin, logem scilicet et Evan-
Cuiibus verbis duo historialiter illi promissa sunl, geliuin; Rahab vero typiim tenel Ecclesiae in acli-
gensvidelicet Judaeorum secundum carnem, ct om- bus su!s, qtue decxtraneis gentibus congrogata est
i.esgenles secundum fidem. Procul dubio in semine atque alienigenis, quae et antea vivens in desideriis
ejus, hoc est in Cbristo, benedictae sunt omnes carnis fornicabatur in idoiis (Judic. vni). De tali-
gentcs lerra; quaecunque anle saecula a Deo Patre Lus ait Dominus : Quiapublicani et merelricespra-
-icl.acternam vilam sunl in ipso pradeslinatae. cedunl vos in regnum Dei (Matth. xxi), ut Mallhaeus
Taceanl ergo Judiei, erubescant haeretici, olimu- videlicet el Maria, pradicationem scilicet devole
lescant blasphemi, qui in siia tisque hodie malilia stiscipiendo, et secundum Joannis pradicaiionem
persevcranles negant in carnein venisse Filium ^ dignos poenilenliaefructus faciendo.
Dei. pro salute niiindi. Sed quomodo nobis pradi- Hos igilur duos exploratores Domini, scilicet dtto
cantibus veritalem incarnalionis Christi credere testamenta, sola
apud se suscepit et fideliler con-
poterunt, qni patriarchas et prophetas suos ad- servat Ecclesia; sunimnpere studuit ul illos non
• venlura illius pranuntiantes andire contemnuiit?
prpderet, ipsa polius periclilari oplans, duinmo;'o
Ilanc caecilaleni Judaeorum pcssiinam Moyscs le- illae.sosac salvos salvaret. Mulier illa, scilicel Raliab,
gislator designabat, quando velata facie de moiite civitateni casuram praesciebat; sancta vero Eccle-
descendebat, et senioribus verba Domini narra- sia mundtim casiirum firmiter credit, nec dubital;
liat (38). Quod vero desceiidens Moyses denuo facies sancta Ecclesia pro se ac suorum omniuin salule
ejus glorificata videtur, sed tamcn velamipe tegi- paclum cuin exploialoribus, id estcum testamenlis
tur; hoc significavit, tit ostenderet eamdem legem Domini fecil; el in doino sua coccum, hdc est in
mystico esse velamine coopertam, tectamque infide- semeiipsa signum passionis et sanguinis Christi
(36) AU. ms. per pwnilenliam. (33) IJ., Qucest. in E.rod., oap. 33.
(37) Isidor., ubi supra. (3'J) 1J., Qna'si in Josac, cap. 2.
« SERMONES. — SERM. II. 1N ADVENTU DOMINI. 48
reverenter ac fideliter imposuil. Extra hanc san- A bescant sibi pectiliariler Deum defendentes, dum
ctam Ecclesiani quisquis inventus fuerit, ruinam audiunt, jurabit omnis lingua in Dontino; et non
ssculi alque incendium nulla ratione vitabit. Hic lanlum jam Hebraorum populus, sed et omnis gen-
ergo fides oalholicaeEcclesiaeconfirmatur, dum non tium mulliliido. Adhuc Isaias idem ut vir nobilis et
solum Christus in Veteri Testamenlo nasciturus nrbanae elegantiae pracnunliavit, dicens de Iaudibus
pranunlialur, sed eliam illius vocabulum glorio- Ecclesix : Creavi fructum labiorum, pacem ei, qui
sum (Deut. xxvm), scilicet Jesus, manifeslissime loiige est, el ei qui prope (Isa. LVII).floc exponit
pradicalur. Jesus ilebraice Salvator interprelattir Aposlolus, ubi dicit pro Ecclesia ex circumcisione
Latine; de quo novimus propbetani dixisse : Clama- et prapulio venientc : Evangetizavit pacem his, qui
bunl ad Dominum a facie tribulanlis, el mitlet eis longe, et pacem liis qui prope (Ephes. u). Item Osfie:
Salvatorem et propugnalorem, qui liberet eos El.erit in locum ubi dictum esl, non plebs mea vos,
(Isa. xix). A facie, inquil, iribnlanlis, id cst anli- ibi vocabunlui' filii Dei vivi (Osee i). Sine dubio om-
qui hostis; et millet eis Salvatorem el propugnato- nes, quos Dei Filius de inimici niahu redcmit, et
rem, scilicet Filium Dei et hominis, qui salvet et sacro baptismate ac pretibsissimi unda sanguinis
liberet eos de manu ejusdem crudelissimi hostis, sui ab originalis peccati nexibus absolvit, in filios
sive raploris. Proctil dubio Dominus Jesus Chri- •B sibi eos adoptavit. Unde Joannes evangelista ait
slus in adventu suo captivatorem humani generis inter caelera : Quotquot receperunt eum, dedit eis po-
'
expugnavit, eumque igneis vinculis religavit, et ad teslatem filios Dei fieri, his, qui credunt in nomint
suoecultum divinilatis omnes gentes vocavit. Quod ejus (Joan. i). Ibi ergo, hoc esl in sancta Eccleiia
in spirilu pravidens David prophcta, sic ait: Re- vocantur filii Dei; quia, qui prius adorando idola
miniscenlur el convertentur ad Dominum universi erant abjecti el a Deo alieni, nunc in triLus perso-
fines lerrm (Psal. xxi). Ilerum subjungit, dicens : Et nis unum et verum Deum veneranlei, non per na-
adorabunl in conspeclu ejus universa famitim gen- luram, sed per gratiam vocantur, et sunt filii Dei.
tium (ibid.); et rursum : Canlate Domino canlicum Haecin Sophonia : Tunc reddam populis tabium ele-
novum; quia mirabilia fecit. Nolum fecit'Dominus ctum, ut invocent nomen Domint, et serviani ex hu-
Salutare suum; ante conspeclum genlium revetavit mero uno (Soplion.m). Et post haec: Adorabunt euirt
juslitiam suam (Psal. xcvn). Quam pluritatem vel viri in loco suo, omnes insulm gentium (Sophon. n),
diversitatem gentium ita declarat adunari ad Dei Quo in loco et vocalio genlium prophetatur, dum
cultum : In conveniendo, inquit, populos in unum; ubique locus orationis monstratur; nec jam in lo-
el reges ul serviaul Domino [Psal. ci). ln unum uti- .,,' cum orationis unum, in quo carnalis populus
que, hoc est in unum gregem; ut qui diversorum Deum adorare dcbeat, sed per omnera mundum lo*
simiilacrorum ritu mu'la rcgna et populi diceban- cum esse oralionis demonstrat, duin dicit: Adora-
tur; in unam conveniendo fidem, unus populus Dei bunl eum viri de loco suo.
el unum regnum vocetur. IIujus populi .ongregalio Isaias quoque propheta congregari omnes gentes
ex gcnlibus ipsa est Ecclesia, cui in psalmis dici- prxnuntiat, til fidei disciplinam percipiant, ita :
tur voce prophelica : Audi, filia, et videet inclina Et erit in novissimisdiebus prwparatus mons domus
aurem tuam; et obliviscerepopulum luum et domum Domini in vertice montium, et elevabitur super colles,
palris tui; quia concupivit rex speciem luam el fluenl ad eum omnes gentes. Et ibunl populimulii,
(Pscil. XLIV).Provocat enim Propheta plebem gen- et dicent : Venile, ascendamus ad motilemDomini et
tiiim oblivisci populum suum, id est infidelium coe- ad domum Dei Jacob, et docebit nos vias sUas, et
tum; et domum patris sui, Babyloniam scilicet,qtiae ambulabimus in semitis ejus; quia de Sio» eXibit
conjiix est et domus diaboli, ut velit Christo fidci lcx, et verbum Dominide Jerusalem (Isa. n). Hi stii t
conjugio copulari. Ad cujus populos Isaias clamat, novissimi dies, in quibus Salvatoris resplenduit
dicens : Congregainini, et venite, et accedili simul, fides; praparatus autem nrtns super veriicem.
<
D
qui salvati estis ex genlibus : nescierunt enim qui monlium Christus est; quia ipse caput aposlolo-
eolebant sculplura sum signum, et rogabanl non sal- riim ct prophetarum est. Domus vero Domini,
vantem deum (Isa. XLV).Qui sunt isti ex genlibus Christi est Ecclesia super eumdem stabilita, m!
salvati, nisi qui crediderunl ex eis Jesu Chrislo quam gentitun congregatur diversilas in fide 11
Filio Dei? Quod vero dicit : Acceditesimul, et crn- concordia. Lex autem de Sion exiit, et verbtim Do-
gregamiui, ostendit genles in unam fldei communio- mlni de Jerusalem, sive ut veniret in gentibus, re-
licm debere gloriari. Ilcm ipse : Converlimini ad lictis ob incredulitatem Judoeis, sive quia ih eadein
me, et salvi eritis omnes fines lerrx; quiaego Detts, plcbe posilus, Jesus dixit discipulis suis : lle, do-
el non est alius prwter me. ln memetipsojuravi, cele omnes genles, baplizanles eos in nomine Palris
egredietur just tiw verbutnde ore meo et non reverle- et Filii el Spiritus sancli (Mallh. xxvin). Item, sie
tur; r/tit mtViiciirvabunt oinnia gcnu : jurabil omnis dicit Zacharais prophela de corigregatarum gen-
liugua in Domino (ibid.). tium Ecclesia : Laudaet lwtare,Filia Sion; quia ecct
Hoc jam conlueimir fuisse implcltim, quando in veniam, et habitabo in medio lui, dicit Dominus. Et
omnibus lerrae finibns Dei dilatalur Ecclesia, et applicabuntur genles mullm ad Dominuntiti die illa,
crescil fnicscredenlium. Q;ia propheiia Judiei cru- e: crunt niilii in popittum, et kabitabo in medio tuz f
47 S. MARTINI LEGIONENSIS 48
«I scies, qula Dominut exercituum misit me ad te A Ezechielera ita fuil pradictum : Hwc dicil Dominus
IZach. n). Deus: Aufer cidarim, tolle coronam: nonne hac e.t,
Dei Filius adventus sui diem appropinquare vi- qum humiles sublevavit et subtimes humitiavit? lni-
Jens, et sanctae Ecclesiae afflictionem sublevare quitatem, iniquitatem, iniquilatem, .ponam eam : et
volens, ad consolationem illius, per Zachariam pro- hoc non factum.est, donec veniat, cujus estjudicium,
phetam loquitur, dicens : Lauda et tmtare filia et tradum ei (Ezech. xxi). Aufer cidarim, tolle coro-
Sion, elc, ac si diceret: Quia te obligatam con- nam. Cidaris est sacerdotis, corona regis : ac si
spicio vinculis peccatorum, egout te redimam, de Deus Sedecioe regi diceret per prophetam his ver-
sinu Palris venio in hunc mundum, cuin hominibus bis : Aufer - cidarim, tolle coronam , quia propter
cdnversari non refugiam, ut de lantis malis te eri- peccala tua periit sacerdotium et regnum Judaeorum
piamj et ad societalem supernorum civium perdu- atque gloria. Nonne hmc esl qua humiles sublevavil,
cam. Lauda ergo medullis cordis, lauda voce jubi- et sublimes humiliavit? Quasi diceret: Haeccorona,
laiienis, dum in medio lui Deum habilare cogno- haec cidaris, vel haecpersona humilem sublevavit,
scis. Iterum dicit :' 'Et applicabunlur genles mullm et sublimem humiliavit sine causa : nihil enim judi-
ad Dominum in die illa, secundum illud, quod ex cio faciebat; sed, sicut rex Babylonis.quos volebat,
persona Patris ait Psalmista : Postula a nte, et dabo humiliabat; ct quos volebal, sublevabat. Iniqvita-
tibi gentes hwreditatem tuam, etc. (Psal. n). Sequi- tem, iniquitaiem, iniquitatem ponam eam ; quia ad
tur: Et erunl mihiin populum, videlicet peeuliarem ; illius condemnationem loquens, non semel, non
et habitabo in medio tui; el scies quia Dominusexer- bis, sed terlio iniquitatem posuil, in perpetuum si-
iluum misit me ad te. Unde dicitur : Ecce Cgo vo- gnificavit. Pulclrre Symmachus neque hoc, nequc
-scnm suin omnibus diebus, usque ad consummatio- ilhid, sacerdotium scilicet vel regnum, cessavit
em smcuH (Matth. xxvni). Quis.est igitur iste Do- ulrumque. Unde qui poslea fuerunt usque ad Chri-
jiiinus a Deo exerciluum missus, nisi Dominus no- slum reges, pariter et sacerdotes fuerunt; quorum
sler Jesus Christus, quem Deus Pater misil ad Hircanus pontifex diadema capiti. suo imposuit
Hberandum humanum genus de durissimo intclici- (IIMachah. m), qui frustra sibi et hoc, et illud
tatis jugo, qao eum sibi subdideral hostis anti- vindicare voluit, cum regnum ei non deberelur post
quus? Iterum lsaias propheta de magniludine Sedeciam, sed ei, scilicet Christo, cui ante saecula
Christi et gloria Ioqui:ur ita : Et erit exiensio ala- a Deo Patre repositum fuit. De quibus indigni3
riim ejus, implens taliludinem terrm tuw, "Emmanuel Malachias dicit : Vos sacerdotes contaminatis nomen
.{Isa. vm). Ac si diceret : Usque adeo se exlendet n meum (Malac. 1). Et paulo post: Non est voluntas
principium vel principatusejus implens latitudinem mea in vobis, et viclimas non suscipiam de manibv.&
terra luae, scilicet Judaeae,ut excedat omnes termi- veslris (ibid.). El iterum : In omni loco sanctificalur,
nos tuos magnitudo illius. Emmanuel ex Hehrao et offerlur nomini meo oblatio- munda (ibid.); quod
in Lalinum significat nobiscum Deus; quia per Vir- fit in adventu, scilicet Ghristi, quando venit deside-
ginem Deus nalus, in came apparuit hominibus, ut ratus cunctis genlibus {Agg. n) missus ab arce
viam salutis aperiret fidelibus, qua ad coelum per- stKnma. Sequitnr: Et hoc non factum est, donee
venire, et angelicis possent admisceri coetibus. veniret, cujus esl judicium, et tradam ei (Ezech.xxi).
His ergo tantis testimoniis erubescanl Judaei, DeChristo loquitur, cujus-esl judicium ; quia Pater
gentiumque conversarum aemulatores tandem con- non judicat quemquam, sed omne judicium dedil Fi-
victi cognoscant atque audiant in Deuteronomio lio (Joan. v). Eliam subjungit, diccns : El tradam ei.
Dominum proclamanlem : Eritis gentes ad caput,- Pater tradidit Christo regniiro. et sacerdotium at^ve
popuius autem incredulus ad caudam (Deut. xxvm). universam Ecclesiam de gentibus congre^tam.
Manifesltira quippe e^ Judaeos semper fuisse rebel- Umledicilur : Tu es sacerdos in wlernum secundum
les et incredulos advers,us pracepta Dei a die, qua ordbiem Melchisedech(Psal. cix). Et iterum : Deus
eos >potenter ac miserico.rditer eduxil de terra D jitdicium luum regi da, et justitiam tuam filio regis
iEgypti. (Psai. LXXI).Et Jicob patriarcha : Non deficiet, in-
Hucusqiie, fralres ciiarissimi, ad confirmandum quit, sceplrum de Juda, el dux de femore ejus, donec
el roborandum noslra fiJei fuiidanieiiluni prophe- veniat, qui millendus est, et ipse erit.exspectalio gen-
lias de primo advcntu Doinini ad memoriam redu- lium (Gen. XLIX).Unde Isaias : Slal ad judicandum
ximus ; nuiic iterum ne<csse est ut de secundo ejus Dominus, et stat ad judicandos populos (Isa. m).
a-lventu ad vestram oruditionem aliqua de sacris Ac si diceret: J«m qttasi iralus non sedel Dominus,
Ao\i ac Veteris Testamenli libris proferamus. qttia unicuique jtsxla opera sua reddere c«t paratus
Sicut igitur de primo advenlu Domini gaudeinus, (Matth. xvi); vel non sedel adhuc, ul in prasenti
n quo de poleslale iriimici redempli sumus; ita de judicet; sed slat considerans et discernens orimium
*ecundo sollicili esse debemus, ne repente sicut fur Opera, qttasi adbuc locum poenitenliae el spatium
in nocte veniens (IThess.y), occupet nos in noslris, reservat. Sed tandem Dominus ad judicium novis-
quod absit! dormienles iniquilatibus-Quod autem simi examinis veniet cum senibus populi sui, pa-
de ccelis Chfislum judicem exspectamus venturum, triarcliis videlicot et propbetis. Unde est jllud Sa-
ct quod ei Pater omne dedit judicium (Joan. v), per lomouis : Ciiffi tederit cum senatoribus lerrm (Prot,
40 SERMONES. — SERM. II. 1N ADVENTU DOMINI. 50
xxxi); sequitur: Et cum principibus ejus (Isa. m). A Tempestas in hoc loco, non venlus, sed Dei est
Principes populi sanctos aposlolos appcllat, de quo- potenlia , ut ejus sententia ventiletur area : quae
rum electione Psalmisla dicebat : Constitues eos .judicatio dicitur tempeslas, quia veuiet improvisa,
principes super omnem lerram (Psal. XLIV).Iterum et cderiler impios rapiet ad inferna. Tempestas
dicil: Dominus sicut fortis egredietur, et sicut vir valida in circuitu ejus eril; quia cum ipso justi
prmliator suscilabit zelum (Isa. XLII).Ac si diceret: sedentes ut judicent, prius omnes communiter vo-
Dominus, qui in primo advenlu videbalur debilis, cabit'; tunc vero ut>discernat, vocabit. In tanti ergo
in secundo egredietur sicut fortis, et sicut vir pra- judicis prasenlia limebit se arsuram palea, homi-
liator contra inimicos suos, scilicet Judaeos, susoi- nos videlicet impii, qui in hac vita positi Christi
tabit zelum ultionis. Et iterttm : Vociferabitur ei conlempserunt mandata. Sequitur : Advocabitcmlum
clamabit; et super inimicos suos conforlabitur(ibid.). desuper, et terram discernere populum suum (ibid.).
Unde est illud : Ipxi me provocaveruntin eo qui non Advocabit cwlum desuper, scilicet venientes ; vel
erat Detls .. et ego provocabo eos in eo, qui non est ipse veniens ad judicium dusursura a Patreadvoca-
populus, el 'in gente stulta irritabo illos (Deul. xxxn). bit ccelum, id est omnes perfectos secum judicaiu-
Aliter vociferaliitur contra Judaeos, dicens : Vos ex ros, et sursttm sessuros. Advocabit et terram, id
palre diabolo estis ;el desideria palris vestri facere est peccatores, ut ab ipso prolatam terribilem ju-
vultis (Joan. vm). Ilerum subjungit, dicens : Taciti, dicii audianl sententiam.
semper silui, paliens fui, sicut pariens loquar; dissi- In primo advontu Dei Filius commistos a solis
pabo et absorbebosimtit (Isa. XLII).Semper, inquit, ortu usque ad occasum populos vocavit; nunc au-
silui mores vestros dissiraulans ; patiens fui, poeni- tem ccclum, cum illo terram, id est peccatores di-
tenliam vestram exspectans ; Sicut pariens loquar; scernil, dum subtili examinatione eorum peccata
dissipabo, et absorbebo simul. Ac si dicatur: Sicut exquirit. Iterum dicit : Congregate ilti sanctos ejus,
pariens loquar, id est partum consilii mei proferam. qui ordinanl testamentum ejus super sacrificia (ibid ).
in liicem ; sicut raulier infanlem, sic proferam dis- Propheta futura quasi prasentia videns, hortatur
simulalum dolorem, et aperiam, quae cogitaverim. angelos, congreganles admonet, dicens : Congregate
Dissipabo consilia vestra, et absorbebo simul, seilicet illi sunctos ejus. Ac si diceret: 0 vos messores an-
vos omnino delebo. geli, congregate sanclos ejus a quatuor ventis cceli:
Hoc (40) ad spcundum ndventum attinet, in quo qui ordinant testamentum ejus super sacrificia, id
non hurailis, ut judicetur; sed, ut fortis judicet, est qui cogitant de promissis Domini super illa,
egredietur ; rieque tacebit, quod in "primo advenlu r quae operantur, quae sunt sacrificia Deo coeli. Ali-
fecit, aut patiens eril, sicut in passione carnis fuit; ter: Qui ordinant testamentum novum super vetus;
sed judicans lerribililer vocem dabit, unde dicitur: vel qui dicunl: Non sunl condignm passiones hujus
Ecce dabit voci sum vocem virtutis; date gloriam temporis ad fuluram gloriam, qum revelabilur in
Deo super Israel; magnificenlia ejus, el virtus ejus nobis (Rom.viu); vel post laborem sequi denarium
in nubibus (Psal. LXVII).Hoc etiam Psalmistae testi- vel qui pluris habenl opera charitalis, quam sacri-
monio ita docetur, ubi in psalmo loquitur: Deus ficia pecudum.
manifeste veniet; Deus noster et non silebit (Psal Messores angeli quosdam portabunt in manibus,
XLIX).Utique, quia si in primo adventu bumilitalis quosdam ii> sinu in die judicii; iu sinu enim con-
suaejudicatus tacuit; in secundo, duin manifestMs lemplalivos, el in manibus activos, quasi per bonaro
venerit ut judicet, non tacebit, sed clamabit, ut voluiitatera el operationera salvos.De malis dicitur:
reddat unicuique prout in corpore sive bonum sive Dequo non implebit manum suamqui melil;et sinum
malum gessit (// Cor. v). Sequitur : Ignis ante suum,qui manipulos colligit (Psal.cxxvni). Sequi-
ipsum (41) prmcedet (Psal. XLIX); quia ut ligna, lur : Et annuntiabunt cmlijustitiam ejus populo (42),
stipulam.fenum consumpturus est opera delinquen- qui nasceiur (Psal. XLIX).Ac si diceret: Dei Filius
tium ; ct sicut aurum, argentum, lapidesque pre- D veniet manifestus in die novissimo, et judieabit; et
tiosos, gesla probaturus esl justorum (/ Cor. m), hanc justitiam ojtis annunliabunt coeli, doctores
qui dicturi sunt: Transivimus pet ignem el aquam: scilicet et sancli aposloli loti mundo: quoniam
et eduxisti nos in refrigerium (Psal. LXV).Ignis in Deus judex est (Eccli. xxxv), qui non fallilur di-
conspeelu ejus exardescet; ignis videlicet materia- scerncndo ; sed est omnino justissimus bonos a
lis, vel maloe conscieiiliae torquebit impios, cum malis separando (Matth.xm), unicuique juxta opera
judicantes conspexerint, Christum scilicet el sanctos sua tribuendo (Malth. XVJ).
aposlolos ; et in circuilu ejus diseurret lempeslas Jam ipse Dei Filius annuntiavit nobis hanc justi-
lalida (Psal. xLix),angeIi videlicet separatores, qui liam suam, quoniam quidam erunt ponendi ad dex-
separabunt bonos a nial.s in die illa. teram, quidam vero ad sinislram (Matlh. xxv). Nen
(40) Verba haec sunt lsidori lib. i contra Jiidwos, slini; nam caeterseomnes in hoc loco Vulgala- po-
cap. 61,nisi quod auctor noster non sequitur. S. lius lavcnt.
doclovem in vitiosa leclione, sicul pariens loquar, (42) Ilaccverba, popnloqui nascetur, non ad Psai.
de qua videas ibi pererudiliiin viruni Joannem de xL'.x,qticm hic auctor exponit, allinent; sed cx III;
Manana in subjecta adnolaiionc. 32, ii: IIUIL:locum translala smit.
(41) Consonat haec lcctio lccli ;ui lanUim Au&n-
Ei S. MARTINILEGIONENSIS •>*
erit tnnc palea cum granis pcrmista, quia Deus cst A triarchae ad Christum specialiter perlinere; sic
justus judex, qui novit separare trilicuirr a zizania enira de illo ail ipse : Benedictus, inquit, in latitu-
in area sua (Mallh. xui). Unde ctiam Isaias aii : dine Gat; quasi leo requievit, cepitque brachium, el
Auditam, inquit, faciel Domin-us sum vocis gloriam, vtrlicem, et vidil principalum suum (Deut. xxxm).
et terrarem brachii sui oslendet iii comminalione fu- Agnoscat ilaque jara perfida gens Judseorum, quis
roris el'flanyma ignis devorantis; aliidet in turbine requieverit sictit leo, nisi Cliristus in sepulcro suo;;
el i« lapide grandini» (Isa. xxx). Brachium enim quis confregit verticem, brachiumque potentium,
Dei Christus est, qui in flamma el terrore lempe- nisi Redemptor noster, qui humiliavit verticem ct
slatis ad judicandum venturus esl. Dc cujus iterum brachium excclsorum; quis vidit principatum suum,
jndicio idem propheta dicit : Consurge sicut in die- nisi ille cui tradila sunt a Deo Palre principatus,
bus antiquis, in generalionibus swculorum. Nunquid honor et imperium per infinila saecula ssculorum
noa tu percussisli superbum, vulncrasli draconem? (^5). De cujus judicio Michaeaspropliela sic loqui-
(Isa. n.) Hic secundus Christi adventus pradica- tur, dicens quasi cura terrore magno : Audite ccl
tur, ut ea virlute consurgat in judicium ad separa-. les judicium Domini, et fortia fundainenla lerrm,
tionem horiorum alquo maloruro, qua virtute stir- auia judicium Domini cum populo suo, et cum Is-
rexit in generationibus saeculorum, hoc est, in raele disceplavil dicens : Popule meus, quid feci libr,
principio, quando percussit superbtun, id esl dia- aul quid moleslus (ui? Responde milti (Mich. vi),
bolum, separando eum a consortio angelorum. Nam plerique ibi asserunt futurum judicium, ubi
Consurget etiam Dei Filius in sccundo adventii passus est Dominus, Isaia diccnle : Consummatio-
suo sicut in diebus aeternifatis, quando percussit nem et abbreviationem Dominus Deus cxercituum fa
superbum, ut spiritu oris sui interficial impium ciet in medio orbis terra (Isa. x). Quae consumma-
(Isa. xi), scilicet Antichristum, cujus adventum lio et abbreviatio processura potestesse, nisi fuluri
Jacob patriarcha in spiritu pravidebat, ipsumque judicii? Sed ubi medinm terra sit, illud fidele tes-
verbis prophelio.is praostendebat, cum figurate lininiiium David de passione ostendit, quod dicit :
Gat (43) filio suo dicebat: Gat accinclus pratiabitur Deus rex noster ante smcula operalus est salulem in
ante ip.sum: Et ipse accingetur retrorsum,. medio terrm (Psal. LXXIII).Tale est ac si dlcalur :.
Iste Gat, accinctus personam Domini exprimit, Rex noster, scilicet nostrae assiimplor natura, ope-
qsoi in primo adventu humililatis suae ante adven- ratus esl salulem ante saecula, subauditur pradesii-
u»m Anlichristi praliaturus occurrit accinclus gla- nalam a Deo Patre, in medio terrm. Nulla enim alia
dio oris sui circa femur potenlissime (Psat. XLIV),Q cst salus nostra, nisi redemplio Domini nostri et
quo inhnicos divisil, quo fllium a patre, filiara a Salvatoris ac Judicis, quae in medio terra est orta.
malre, nurum a socru separavit (Mallh. x). Unde Ac si sanctus David diceret ex Judoeorum persona :
ipse in Evangelio dixit : Non veni pacem miHere, Deus rex noster ante saecula, quasi nos dubitaba-
sed gladium (ibid.) Quod autem ait, ip.seaccingetur nius Ch.ristum fore fnturum, Deus autem rex no-
relrorsum, clarilas Domini nostri Jesu Christi in ster, ante saecula scilicet existens, operatus est in.
coelesti regno ostenditur, in qua ab oinnibus electis medio lerra salutem, firmam videlicet fidem sui in,
videbjlur; quia cum venerit Antich.ristus circa medio gentium, quae usque modo quasi lerra in-
finem mundi, itcm occurret retrorsum, id est post culta fuerint, et nos quasi ccelum. Nunc autem
vestigia ejus progrediens Christus adventu celeri genles ccelum sunl, et nos terra; ipsae vigilant,
interficiet eum gladio oris sui (Isa. xi). Unde bene quia salutem receperunt, credentes vcnisse Chri-
idera Gat latruneulas interprelalur; eo.quod poste- Sitim; rios stertimus, quia adhuc d.ubilamus, illum
rior, id est secus pedes quasi latruiicuhis rapido venisse in hunc miindum.
atque improviso advenlu conlra apertam Anti- Haebraorum libri tenent omnia isla • legun.l cnn-
christi oppugnationem exsiliat, ul eum subilo de- cta, sed non inlelligunt, qnia omnia sunl illis-si-
slruat. Hinc est quod in Evangelio percunctantibus D gnata, lestante prophela : El erunt, inquU, serma-
discipulis Dominvis dicebat : Sicut fulgur exil ab nes tibii hujus, sicut sermones libri signali, quem
criente, et paret v\sque in occideniem; ita erit ad- si quis homini nescienti lilteras dederit, et dicat:
ventus Filii hominis (Matth. xxiv).. Lege; ille respondeat : Nescio titleras : et rursum
Christus ergo et antc et retro scribitur (44) pra- si delur alteri scienli litteras, el dical : Legs; ille
Iiari contra Antichristum, sicut jam superius bre- vero respondeat: Non possum, signalus est enim li-
vi^er es,t comprehensum. Ante cum namque in oc- bcr (Isa. xxix), Haec sunt signacula vcteris Testf.-
cullo hurailitalis; retro, celeri videlicet el improviso nicnti, quae Dlius ot hoeres signavililltiminans octi-
adventti, ut illum subito interflcia,t spiritu sui oris, los cordis noslri. Unde scripttim est : Liga lesti-
quod proplieta pranuntiat his verbis : Spiritu la- monium, signa legem in discipulis meis (Isa. vm).
biorum suorum interficiet impium (Isa. xi). De- Quare? Ne eain videlicet aut JudaBusinlelligat, aul
nionstrat aperte et Moyses prophetiain luijiis pa- haereticus , qui non est Christi discipulus : babe-

(43) Text. habet : Gad. Gen. LXIX,19. UWov., (44) Alt. ms. dicitur.
Quwst. iu Gen., cap. 31, \iU) Isidor. lib. I contra Judmost c. 61 ^
55 SERMONES. — SERM. II. 1N ADVENTUDOMINI. 54
n as enim ad iniclligendum Christum, ducem le- A Hoc jaro tunc significabat Dominns, quando po-
g-jm, testes propbelas, ex quibus divinitatem ejus, piiltim Israelilicum pracedebat per noctem in co-
nomen, gentem, genus, prilriani, nalivitatem, vir- lumna ignis, et per diera in columna nubis, dux
tutes, curaliones, comprebensiones, palmas, fla- faotus eorura itineris (49). Nubes isla pracedens ost
gella, sptita, suspensionem, feliis, accti potationem, Christus; idem etiani columna, quia erectus, et in-
morlem, lanccam, sepullurani, ad iiifernum de- . firmitati nostrre est fulgens et firmus.quasi pe?
scensioiiem, corporis incorruplioncm, carnis resur- noctem Iucens fidelibus, et per diem non lucens in-
rectionem, atqueejus in ccelis asccnsiOnem, judi- fidelibus. Unde est illud : Qui non vident videani,
cium et regnuin declaravimus.; et qiti vident, cwci fiant (Joan. ix). Praoslendebat
Joannes etiam evangelisla, qui veraciler de Chri- eliam hsec columna ignis secundum Filii DA ad-
slo leslimonium perhibiiit in his qiiaccunquevidil, venlum de ccelis, in quo quasi igne, id esl lerri-
de ejus adventu sic ait: Ecce veniel in niibibas, bilis injuslis ; el quasi in nube, id est milis appa-
Dei videlicel et homhiis Filitis, et viclebiteum omnis rebit justis.
oculus, el quieum pupugerunt (Apoc. i). Qsii primo In judicio apparebil tanquam in terrore nocturno
in suscepto (46) hoiniiie venit occultus, posl pau- visibilis, quia liinc crit magna tribulalio saeculi;
ltilum in majcslale el gloria veniet ad jtidicandum B tanquam ignis et exuret reprobos, et lucebit justis.
manifeslus. Manifestissinuim Joannes in Apoca- Sed inter haec notandum est, fratres charissimi,
lypsi Cbristo pcrbibet lestimonium, quod in cadcin quia nondtim apparuit judicium , sed tamen jam
carne qua passus et sopultus est, venicl judicare facttim est judicium. Qui male vivil, nisi vitam
sacculum- Apocatijpsis Graecerevelalio intcrprelatur suam per Iegilimam poenilentiam emmendaverit, in
Laline. In secttndo igitur adventu Dei Filius in di- ftiturojudicio peribit. Qui autem bene vivit, in fu-
vina vcniel pales'.ale terribilis; non sicut prius in luroexaminenon peribit, sed mox ab ipso exitu cor-
huniilitate despicabilis, qui tamen pro teslimonio poris aniina pjus in refrigerio erit, et in perpctuum
veri hominis quem assumpsil de substantia Virgi- eiectorum Dei consortium habebil. Unde Paulus :
nis matris, videndumse pracbebil non soluin justis, Si nosmetipsosjudicaremus, non ulique judicaremuf
sed etiam impiis. Unde (47) et nunc dicilur vitlebit (lCor. xi). Ac siapertius dicerct : Si nosmelipsos
eum omnis oculus, el qiti eum pupugerunl; el plan- in bac prasenli vita judicaverimus bona operandc,
gent se super eum omnes Iribus lerrcc : eliain. Amen virlutes seclando, vitia contemncndo, non utique
(ibid.). Sic Ameu inlerpretalur : Fideliter, vere. in fuluro judicabimur, id csl cum impiis hon con-
Huic simile est quod Zacharias ail : Videbunl m demnabimur. Qui male vivit , Iuceni odit. et lene-
u
quem transftxerunt; el plangenl eum planctu quasi bras diligil. Unde DominusinEvangelioait:-//oc est
super unigenilum, et.dolebunl super eum, sicut solel judicium, quia lux venit in inundum, et dilexerunt
doleri in morte primogenili (Zach. xn). Dolebuut homines magis lenebras, quam lucem (Joan. m)
enim eum a se crticifixum, cum viderint judicantem Nihil aliud esl jiidicium, id eslaeterna damnatio,
ct in Patris ac sua majestate regnantem. Quod in nisi non cognoscere cl non credere in Filium Dei;
majestate et potestale magnaDei Filins ad judicium sicut nihil est alittd beatitudo et vita, nisi cogno-
in nubibus venturus sil, ipse testattir in Evangelio, scere et credere in Filium Dei. Unde dicitur: Ilwe
ubi ait: Tunc videbunt Filium liominis; scilicet Vir- est vita wlerna, ul cognoscaul te verum et solum
ginis, venienlem in nubibus cmli cum potestale ma- Deum, el quem misisli Jesum Christum (Joan. xvn).
gna et majestale (Mallh. xxiv.) Curqui non credil judicalur, nisi quia lux venit in
In potestate magna et majestate visuri sunt, qucm miindum, quae excitat, et admonet homines cogno-
in humilitale positum dcspexerunl, ct cujusverba scere stia mala, in quibus omnes sunl, et Deo agunt
audire renuerunt. (48) ln illa die reprobi humani- conlraria. Sed alii odcrunt ad monenlcm luceni, et
latem Cbrisli, in qua judicatunis cst, videbunl; fugaiil, n.e argtianiur eorum mala quae diligunt;
divinilatem verO ejus, ne gaudeant non videbunt: jy alii autem adinoniti per lucem sua niala accusant
qiiibus enim divinitas oeteiidilur, gauditim utique quod esl facere veritalem ; et sic illuminantur, ut
demonslralur. Pro diversitate conscientiarum, et bona faciant ct mala cavvant. Erant, inquil, eorum
mitis apparebit in judicio Christns electis, et ter- malaopera, id est impielas el incredulilas elodium
ribilis reprobis : nam qttalem quisqtie ibi conscien- Iucis seternae, et noHe eam aspicere, sed velle in
liam atliileril, talem judiceni habebit, ul manente tenebris peccatorum remanere. Omnis enim qui
in sua tranqiiillilale Cbristo, illis solis terribiiis male agit, qui est scilicet in intenlione mali, etqui
appareal, quos in malis conscientia accusat. malum placet, odit tucem Christum videlicet, qi;i

(46) Hanc phrasim usurpanl praslanliores Eocle- assumptum, quia ejus.naturn, est nsstimpia ;. ctquia
£:u Palrcs ut Atiguslinus, Ambrosius, Hilarius et assumplio terminali, est ad boc, iil.Fi.liu&Dci sit
Hieronvmus, et univerii Hispaniac nostrac in con- homo. Videsis ailnclalioiicm Reneilictinoruin in
ciliis Tolelanis.iv et vi, can 1. Nihilqminiis poste- cap. 24, lib. n De Gen.. conlra Mailich. D. AJ<
riores theologi, praccmile D. Thoma, m, part. gustini, tom. I.
qnrest. 4, art. 3, in respons. ad primum , haric lo- (47) Alt. ir.s. subdit ibid.
cutionein non esse velut propriam exlcndcndam, (48) Isidor., lib. tfSent., c. 27.
scd pie exponcndam affkiuant-: ut dicamus hoiuinem •
(49) Id., Quwsl. in Exod., cau. 1.5».
65 S. MARTINi LEGIONENSIS 56
illuminat omnem homineni vcnientem in huncmun- A voris, sed quadam admiralione eorum, quae vide-
dtim (Joan. i), illuminat et abscondita tenebrarum rint, scilicet diabolum mitli in stagnum ignis. Undc
(/ Cor. IV): Et non venil ad lucem, id est ad Chri- Job : Columnm cceli pavebunt advenlum ejns (Job
' stum ul non arguantur opera
ejus, niala videlicet, xxvi). Anle diem vero judicii sol et luna eclipsim
quae agit et diligit. Qui aulem facit veritatem, id est palientur, sicut Joel teslatur. Sol, inquit, conver-
bona opera qnse Deus jubet, venit ad lucem, ut di- 'telur in tenebras el luna in sanguinem, anlequam
scernat lucem a lenebris, et diligat lucem, ut veniat dies Domini magnus et horribilis (Joel. n).
manifettentur ejus opera, quia in Deo sunt facia Dies judicii idcirco dicitur magnus, quia magnaet
(Joan. 111). terribilia in eo facturus est Deus. Cum autem fue-
llle procul dubio veritatem facit, et ad lucem rit ccelum factum npvuiii et terra nova, tunc erit
venit, cui displicent mala sua, et accusat qure fecil; lux lunae sicut lux solis, testanle Isaia (51): Et tux
nonwsibi ignoscit, non si.bi parcit. Venii ad lucem, soiis., inquit, septempliciter erit, id est sicut lux
incipit agere cum Deo, id est cum luce qui accusat septem dierum (Isa. xxx); quia, quantiim luxil in
mala; quia initium boni est accusalio mali; ul prima condilione seplem dicrum ante primi bominis
opera cjus, haec scilicet quod se accusat, sicul Deo peccalum, tantum lucebit post judicium : minorala
accusat, manifeslentur, quia in Deo, id est in luce enim fuit Iux solis et lunae aliorumque" siderum
sunt facta : nisi enim Jux sibi luceret, sibi ipsi per primi hominis peccalum ; sed tandem recipict
non displiceret. mercedem sui laboris.quia septemplicitcr lucebit;
Igitur, dilectissimi, si Chrislum in poteslate et et tunc diei, et uoclis vicissitudo non erit, sed tan-
majestate magna judicantem placatum habere quae- tum diescontinua perraancbil. Unde Zacharias ait:
rimus, lenebras, id est prava opera fugiamus; et Et erit, inquit, dies tina qum nota est Domino, non
lucem, ea scilicet quaeDeo sunt placita, diligamus. dies, neque nox : et tn tempore vesperi erit lux
(SQ)De loco autem judicii in diversis diversa (Zach. xiv), quia videlicet non eril tunc varietas
legi. Quidam lamen illum dicunt in eo loco saecu- dici et noctis, qure modo est; sed lux conlinua et
lum judicalurtiiu esse, ubi ipse judicari voluit pro dies.
totius mundi salute, Joel propheta testante. Ex- Isaias tamen dicere vidctur, quod tunc non luceat
turgant, inquit, omnes gentes, et descendant in valle sol neque luna congregalionis sanctorum, loquens
Josaphal, quia ibi sedebo, ut judicem omnes gentes ita: Non eril libiamplius sol ad lucendum per diem,
in circuitu (Joel ni). Quidaro pueriliter intelligunt nec splendor luna iltuminabit te per noctem; sed erit
expositionem hujus capituli, quod videlicet Dorainus C tibi Dominus in lucem sempilernam (Isa. LX). Sed
dcscensurus sit ad judicium in vailem, quae est in bis verbis non negat solem et lunam lunc lttcere;
latere montis Oliveti. Hoc frivolum est, quia non sed signilicat his qui erunt in aeterna beatitudine,
in terra, sed in spalio hujus aeris conlra locum usum lucis nullum prastare quia, ut ait Hierony-
montis Oliveti sedebit, unde ccelum ascendit : et, mus super eumdem locum, coeli terraque, solis
sicut ait Joannes Chrysostomus, < angeli deferent alque Iunae cessabit nobis oflicium, et erit ipse
anto eum sigimm sanctae crucis, cum ipse descen- Dominus lumen suis in perpetuum. Potest etiam
derit juditare humanum genus.» Undeait Veritas intelligi islud Isaiseeadem ratione, ut quidam di-
in Evangelio : Tunc apparebit signum Filii hominis cunt, quia sol et luna uou lunc habebunt ortum et
I;I cwlo (Matth. XMV),elc. Josaphat interpretatur occasuni, sicut nunc. Unde Hispaniarum doclor
judicium Domini : in vallem ergo Josaphat, id est (52) Isidorus illud Isaiae quasi exponens, ait: Post
injudicium Domini congregabuntur omnes impii; judicium sol laboris sui mercedem percipiet. Undc
justi vero.non descendent in vallem judicii, id est prophela : Sol lucebit sepUmpliciter (Isa. xxx) : et
damnalionis, sed in nubibus elevabuntur Christo non veniet ad occasum, nec luna, sed stabunt in
obviam, portanles bonorura operum lampades in quo creati sunt ordine, ne impii in torraentis sub
manihiis suis,. D terra posili fruanlur eorum luce. Unde Habacuc :
Veniente autein ad judicium Domino in fortitu- Sol et tuna steterunt in ordine suo (Habac. in). Ecce
dinc ct poteslate magna , dicilur obscurari sol et aperte dicil, solem et lunam lunc lucere, sed stabi-
luna (ibid.), non sui luminis privalione, sed su- liter permanere. Ubi eliam significat infernuin sub
pervenienle majoris luminis claritate. Virtutes quo- terra esse.
'
que ccelorum, id estangeli dicuntur moveri (ibid.), (53) Diem judicii Cbrislus novit; sed in Evangelio
aon melu damnalionis vel aliqua perlurbatione pa- dicere et scire discipulos noluit. Nam , cum dicat,

(50) Haecomnia conlexla sunt ex Giossa et Ma- cum apud genuina ejus opera non inveniatur, id
gistro Sent., lib. IV, dist. 48, § Pulant quidam. texuit Magister ex capite 5 lib. De ordine creaturar.
_(51) Hic forsiian apponendum : Et erit lux lunv qui an felus sit lsidori, recte dubitaberis. Veriiui
sicut lux solisj nam verba lextjus.quaecitaiilur non ibi dUnlaxat legitur haec scnlenlia : Cum... sancti
congruunt antea pradictis, sed iis quae post dicun- pro mercede sui laboris... fulserint sicul soljusti-
lur. Veruin auctor presse sequitur Magistrum loco liw... ttinc el ipsi corporeo hitic soli pro mercedesui
citato. v miiiisterii... in septUptum (ulgoris rutitatio reslilui-
(52) llaec, ujt dixiinus, desumuntur ex Magistro, lur.
qtii hiijusniodi exposilioncm tribttit Isidoro. St-il (53) Isid., lib. l Scnt., c. ^
57 SEUMONES. — SERM. II. IN ADVENTU DOMINL 58
idem Dominus per prophetam : Dies ultionis in cor- A judicaiittir et regnant, opponitur illi conlrario or-
d» meo (lsa. LXII), indicat se non nescire , sed dini, in quosunlilli, qui non judicanturet pereunt.
nolle judicare : De domo Domini, sicut scriplum Duplex damnalorum pcena est in gehenna, quo-
est, incipitjudicimn (I Petr. iv); cum electi, id est nim et mentem tristitia urit, et corptts flamma.
domus Dei hic per flagella judicantur, impii vero Justa vicissitudine, ut qui mente tractaverunt ma-
illuc ad daranalionem judicandi sunt. Unde et se- lum, quosi perficerent opere, simul et animo pu-
quitur : Si aulem primum a nobis quis finis eorum nianlur et corpore. Ignem gehennae ad aliquid
eril qui non crediderunt ? (ibid.) Ad dislricti exa- lumen babere, et ad aliquid legimus non habere,
men judicisnec justitia justi secuia esl, nisi pietate hoc est habere lumen ad damnationem, ut videant
divina etiam ipsa juslitia, qua quisque juslus est, impii unde doleant et non habere ad consolationem,
Deo juslificante, justificelur. Alioquin apud Deum ne videant unde gaudeant.Apta fit comparatio de ca-
et ipsa peccatum est. Inde est quod ait Job: InnO- mino trium puerorum ad exemplum gehennaeignis :
cenlem et impium ipse consumit (Job m). Consu- nam sicut ignis iile non arsit ad trium puerortim
mitur quippe a Deo innocens quando ipsa inno- stipplicium, et arsit ad comburenda ligamina vin-
centia liquidius requisita divinaeque innocentiae culorum (Dan. m); ita ignis gehennae et lucebit
comparala nihil efficitur, nisi et in misericordiae miseris ad augmentum pcenarum, ut videant uiu!e
pietale homo justificetur. Consumitur iterum a doleant; et non lucebit ad consolalionein, nevi-
Deo impius, quando examinis divini subtilitate deant unde gaudeant.
requiiitur, ejusque detecta impielas judicala dam- Inler hujus vitse et futura infelicitatis miseriara
nalur. Consumuntur innocens et impius simul fine grandis discrelio est. Illuc enim et miseria est
carnis, non pcena damnationis. Doctus pariter et propter dolorum cruciationem, et tenebra propter
indoctus moriuntur, sed morte carnis, non posna lucis aversionem, quorum unum in hac vita, scilicet
damnationis. Omnia autem pergunt ad unum lo- miseria,' est; aliud vero non est; in inferno aulem
cum, dum morte corporali in terram jusius et utrumqueest.Sicut facisculi lignorum adcombustio-
impitis revertunlur; retribulio autem erit dissimi- nem de similibus colligantur; ita in judicii die simMis
lis sicut per eumdem Salomonem dicitur : Quid culpae reos suis similibus juiigere.utex aequo pocna
plus habet sapiens ab slulto... nisi quod itluc pergit, constringat quasi in fasciculum, quos aclio simHes
ubi vila est i (Eccle. vi.) Ergo omnes in lerram pa- ffecitin nialum. Sicut unusquisqttesanclus in fuluro
rilcr redeunt; nam ubivita est, non pariter pergunt. judicio pro quanlilate virtutum glorificabitur, ita
Gemina punitur sententia impius, dum aut hic C unusqttisque impius pro quanlitate scelerum
pro suis meritis caecitate percuthur, ne vcritatem condcninabitttr. Nec deerit in supplicio futurus
videat, aut dum in fine damnabilur ut dcbilas dainnationis ordo, sed juxla qlialitalem criminum
poenas exsolvat. Gemiiuim est divinum judicium; discretio erit pcenarum , Propheta firmarite : Tibi,
unum, quo hic judicantur homines, el in fuluro Domine, misericordia, quia tu reddes unicuiquejuxta
alterum, quo propterea hic judicanlur, ne illuc opera sua (Psal. LXI).
judicentur : ideoque quibusdam ad purgationem De charorum quoque suorum supplieiis additur
'
proficit teroporalis poena ; quorumdam vero hic etiam pcena defunctis, sicut apud inferos diviti
inchoat damnatio.el illuc aeterna speratur perdilio. sermo pradicat evangelicus, sic pro augendo Jud»
Duaesunt diflerentiae vel ordines hominum in judi- suppliciodicit eliam Psalmus: Commoti amoveanlur
cio, hoc est electorum et reproborum, qui lanien filii ejus el mendicem (Psal. cviu). Impii ex hoc
dividuntur in quatuor. Perfeclorum ordo unus esl durius in judicio puniendi sunt mentis dolore, ex,
qui cum Domino judicat. Est et alius minus per- quo visuri sunt justosglori* beatitudinem meruis-
fcctus qui judicatur. Ulrique tamen ctim Ciiristo se. Cunctis videntibus pracipilandus esl diabolus,
rcgnabunt. Similiter ordo reproborum partilur in quando sub aspectu omnium bonorum angelorum.
duobus, dum hi, qui intra Ecclesiam sunt mali, D.ct honiinum cum eis, qui de parle ejus erunt, in
judicandi sunt, et darauandi; qtti vero exlra Ec- ignem aeternum estmittendus. De quo Dominus. ad
clesiam inveniendi sunt, non sunt judicaudi, sed beatttm Job loquitur, dicens : Cum sublatus fuerit,
tantuin damnandi. timebttnt angeli et territi purgabunlur (Job XLI).
Primus igitur ordo eorum qui jiidicantur ct f (54) Scriptura sacra ita nonnunquam tempus
pereunt, opponitur illi ordini bonorum qui judi- praeteritum futurumque permisaet, ut aliquando
cantur et regnant. Secundus ordo coruin qui" non futururo (55) pro praeterilo , aliquando vero mu-.
judicanlur et pereunt, opponitur illi ordini pcrfcc- tet (56) praleritum pro fuluro. Hoc ergo loco, dum,
torum, in quo sunt bi, qui non judicantur et re- dicitur cum subtatus fuerit, scilicet Levialhan ,
gnant. Tertius ordo eorum qui judicanturelregnanl, limebunt angeli el terrili purgabuniur, sub futuri ^
ilii ordini est conlrarius, de quo sunt qui judi- temporis modum perterrila (57) describunlur. Nec
cantur et pereunt. Quartus ordo eoruin, qui eou reclae intelligenliae sensum amillimus, si Lcviatbaa

(54) Greg., lib. xxxiv MoraL, num. 12. . (56) Ibid., utatur praterilo.
(55) Edit., (utttro. (57) lbid., mclius piaierita.
59 , S. MARTLNILEGIONENSIS 60
ab arce beathudinis cadente, in ejus ruina etiam A calione solet poni. In bona significatione ponilur,
eleclos angelos timuisse credimus; ul cum islos (58) ubi Spiritus sanctus in Canlicis de sponsa, scilicet
ex illoruin numero superbiae lapsus ejiceret, illos de anima, vel sancta Ecclesia, per Salomonem sic
robuslius ad slandum timor ipse solidaret. Unde loquilur : Adjuro vos, filia Jerusalem, per capreas
et subdilur, et lerrili purgabunlur. Quasi enim cervosque camporum , ne susciieiis, nequeevigilare
territi angeli purgati sunt, quia nimirum isto ciim facialis dilectam, donec ipsa velit (Canl. n). Et ite-
reprobis legionibus ruerite (59) soli in ccelcslibus rum : Ego dortnio, et cor meum vigilat (Cant. v).
(60) qui beate in aeternum viverent, remanserunt. lnhoc quippe loco in niala pouitur significatione,
Hujus itaque casus (61) eos et lerruit et purga- ubi nos Paulus admonet de somno surgere. Si
vit. Terruit, ne Conditorem stiiim snperbiendo etiim somnus aliquarido culpain non significaret,
despicerent; purgavit, qnia rirenlibus (62) repro- nequaquam Paulus alibi discipulis diceret: Evigi-
bis actum est, ut in gratia Conditoris elecli in lale justi, et nolite peccare (I Cor. xv). Unde ad
coelo remanerenl. Scd quia saepe Scriplura sacra auditorem suura admonet, dicens : Surge, qui dormis,
pradicalores Ecclesiae, pro eo quod gloriam an- et exsurge a morluis, et illuiiiinabit le Christut
DHiitiant coelestis palriae, angelorum solet designari (Eplies. v). Unde et Salomon peccantem increpat,
nomine; possumus hoc Ioco angelos ctiain sanctos dicens : Vsquequo, piger, dormis? (Prov. vi). Tanlo
pradicatores accipere. Siergohocquod dicilur: Cum igitur quisque sollicitius ad justitiae vigilias debel
subtatus fuerit limebuut angdi,etterriti purgabun- excilari, quanto amplius seipstim vitiorum sonmo
tur, ad futurum tempus refertur (63) ; ullima hujus conspicit gravari. Dicatur ergo : Hora esl jam nos
Leviathan damnatio dcsignalur.Nam cuni dislrictus de somno surgere. Ac sidiceret: Hoc tempus gratiae
judex, scilicet Christus ad judicium venerit, vblen- scicntes, ex quo solidati siiinus in Dei et proximi
tibus cunctisr illum in staguum ignis pracipilabit. radice charitalis. Est hora , id est opporlunilas
Tanlo enira pondere terroris pracipiiabilur, ut bene operandi, sed tamen brevis : somnus csl igno-
eliam angelorum, id est sanclorum pradicatorum, raniia vel negligcritia. Nunc enim propior est noslrz
qui adhuc in corporibus vivi invenieudi sunt, for- salus, videlicelaeierna, id est iliagis debita per bcna
titudo turbctur. Et territi, inquit, purgabunlur; opera quum cum creclidimustanlum in Chrislum , id
qusa, si aliqua in eis vcnialia remanserunt vitia, estcum necdum aliqtia operati fueranms bona. Ac
haec pavore excoquentur.ldeo diabolus in sacris si diceret : Quia credidimus et bona operali sumus,
eloquiis,Levialhan, id est serpcns de aquis dicilur, turpius est , nisi surrexerimus. Aliter : Nostra
quia in hujus saeculi raare vclubili aslntia versa.tur. Ctxterna saltis esl propior, id est morti vicinior. Bene
Ccnsideremus ergo, dileclissimi, qiianlum' ttinc operans vicinus esl vitae aelernre; quia baptismus
iniquorum hominum conscientia conculielur, quan- profecil adveniam, bona atttem vita ad coronam.
do etiam justorum vita lanto pavore turbabitur. Sequitur : Nox pracessil, dies auiem appropinquavit.
Qmd facjent hi qui advenlum jndieis oderunt, si Nox prwcessit, ignorantiae scilicet et infidelitalis, id
terrorem t;,iili judicii eliam qui diligunt expave- est fuit; sed modo nori est, cujus memoria monet,
scunt (64) ? Mullos posse perire ex eis in die judi- ut cavealis. Dies aelernaebcaliludinis appropinqita-
cii, qui nunc electi esse videntur et sancli. Unde vit, dum peccata remissa, dum via justitiae est
piophela : Vocabil Dominus judicium ad ignem, et monstrata ; vel nox est vetushomo, qui in baplismo
devoravit abyssum mutlam, et comedet partem do- prateriit; dies vero sol justitiae, Dei "scilicet Filius,
mus (Amos. vn). Pars quippe donms dcvorabilur, qtii ut nos illuminaret, de sinu Patris descendil;
qtiia illos etiam infernus absorbrbit, qui nunc in cttjus luce veritatem fideles didicerunt, ut sciant
praceptis cdeleslibus glorianlur. De quibus et Do- qtiid agendum sit, vel quid rcspuendum sit. Abji-
niinus dicil: Mulli dicent milii in illa die : Domine, ciamus ergo opera tenebrarum propter supra diclas
nonne in nomine tuo proplietavintus, damonia ejeci- causas, quae ex tenebris ignoranliae venerunt, vd
mus, virtutes multas fecimtts ? Tunc ccnjilebcr illis: ^ lenebras amant, et ad tencbras ducunt perpetuas.
Quia nunquam novi eos : discedrle a me, operarii Sequitur : Et indmmur ut ornamenlum, arma lucis,
iniquitalis ; riescio qui estis (Matth. vn). id esl virtutes quas exigil lides; sicut et in die kc~
Interea, fratres, dignum esl, ut bealum Pauliim. neste ambitlemus, videlicct acceptis virlutibus , ut
Ecciesiarum doctorem ad memoriam reducamiis, et in aclu earuni exerceamur, sicut decet in die fidoi
quid a«Tnoslram utilitatem admonendo dicat, so- ciedenles. Non in cotnessationibuset ebrietatibus id
lerter audiamus : Scienies quia hora cst jam nos de esl in luxuriosis conviviis; non in cubilibus et im-
somno surgere. Nunc enim propior est nostra salus, pndiciliis, videlicet pigriti.-c dorniiendi, et luxurise,
quam cum credidi,nus (Rom. xiu). Appellalio somni quae in cibo el polu nimio solct evenire niale vi-
aliquando in bona, aliquando vi ro in ir.ala signifi- ventibus et sequenlibtis desideria carnis. Nou tn

(58) Edit;, recte, istum. (62) Ibid., exeuntibus.


(59) Edit., exeunte. (63) Edit., puilo aliter : advenienle distrido jtt-
(60) Ibid., post verbum, cxlesiibus , siid.l scdi- dice exlrema liic istius Leviallian , clc. Po&lcaqua
bus. larplim tleeerpilur loeus Grcgorii.
(61/ Ibil., lapsus. (04) Hic inoipil dcnuo lsidoms ubi stipra
61 SERMONES. - SERM. II. IN ADVENTU DOMINI. 62
contenlione,inquit, et mmulatione, ut quidam solentt A ardor flamniarum, lacrymae oculorum, sitis sine
sese invicera praferre, et in quo minores niajoribus5 exslinctu, fletus sine consolatione, stridor dcnlium,
appetunl invidere, quae procedit ex conlentione;; lenebra exteriores sine luce, pcena inexterminabilis
sed induimini DominumJesumChristum (Rom.XIII), , sine cessatione, ubicontinuus dolor etgeniilus, ubi
i I est formam Cbrisli, quem induli non cogaminii mors optatur, et non dalur; ubinon est honor regis
-L'rvire carni, scd soiiilui. nec reverentia senioris. Non est ibi dominus supcr
Necesseest igitur, dileclissimi, ut secundum Apo-- servum, nec aiiqttis proximo impendit solatium,
st.li consiliuin de somno viliorum consurgamus,, nec filia matri obsequium , nec filius palri exhibet
t oculns mentis ad vigilandum, id est, ad bene! servitium. Ibi omnis indignatio et felor et aniari-
iperandum aperiamus; ne lorpore inertiae de- ludo, et omne maluni abundat sine termino.
pressi, et bonorum opermn fructu privati ad areami (66) Haec, fratres charissimi, sine intcrmissione
Domiui, quod absit! vacui perveniamus. Novit nieditemur, haecin animo flrmiter teneamus, et ca-
enim Dei Filius in area sua trilicum , novit et pa- veamus ab omni peccalo, si iram evadere, et gra-
leam. Per triticum, fortes in fide et Dei servitio tiam Jesu Christi quaerimus in diem judicii inve-
sludiosos inlelligimus: per paleam vero, in fide nire. Ergo dum tempus habemus, bonis insislanius
debilcs, et bouorum operum fructu inanes ac va- B * operibus (Galat. vi), et cum Dei adjutorio indcsi-
cuos accipimus. Qui ergo ad Domini aream non nenter vigilemus.nc subito praoccupali die mortis,
bonis operibus properant onusti, sed vacui, non in. quaeramus spatium poenitentiae, et invenire non
irilicum, sed in palearo sunt repulandi. Qui aulcm possimus. Seminare nos oportet, duminhoc mundo
refcrli fiuclu bonorum operum ad Doinini aream sumus : lempore enim suo , id est post morlein,
pergunt, id est ad judicium ; non in paleam repu- sive in diem judicii metemus (ibid.), quod in vila
tabuntur, sed in triticum; et congregabuntur in aelerna habere debemus.
horreum id esl ih cceleste regnum. Unde Joannes (67) Ideo nunc, quaeso, vigilet unusquisqiie no-
Baplista aiebat, cum de polestate Chrisli turbis ad strum, ne apud eum diabolus in diem judicii suos
se concurrentibus pradicabat : Ipse vos purgabil in inveniat pannos, id est sordcs peccatorum ; et in-
Sviritii sancto el igni (Joan. i), id esl purgatiane cipiat semper reus detineri, quem Christus sua
sanclificalionis, et probalione tribulationis. Purga- voluit gralia liberari. Nec sibi male blandiantur,
bit vos igni, videlieet inexstinguibili; quia neque qui post acceptam graliam corrigi de peccato no-
exslinguelur, neque eruciafos exstinguet, sed aeter- lunt, atque rursus ad illas suas prislinas voluntates
ualiler punicl. Sequitur : C«;'i!s ventilabrum in rede.unt. Aderit in diem judicii Dei Filius, judex
r
ntanu ejus, jusli scilicet examinis disoretio ; quia scilicet aequissiinus, quinullius polenlis personam
judicium dedit Paler Filio, el purgabit aream suam, accipiet, ncc testibus indiget. Aslabunl omnes ani-
id est prasentem Ecclesiam in htijus mundi ler- niae, videlicet omnium hominum, ut referat mia-
mino; et congregabit triticum in horreum suum quoeque secundum illud, quod in corpore gessit,
(Malth. m), iminobiles viJelicet a spe acternorum sive bonum sive malum (// Cor. v). Praesto enim
bonorum, qui nunc iUumsequuntur corde perfecto. tuncerit, et adversarius, inimicus scilicel omnium
Purgat Dei Filius aream sttam, dum vel in pra- bonorum diabolus; et recilabiintur verba profes-
senti ob manifesta peccata perversi de Ecclesia sionis nostrae, et objiciel nobis in faciem quidquid
ejiciuntur; vel post mortem damnantur. Abjicia- fecimus, et in qua die peccaviraus, et in quo loco,
mus ergo opera tenebrarum, superbiam videlicel, et quid boni operis tunc temporis facere debcre-
invidiam.delractionem et odium ; et induamus ar- rnus : et si lalcs inventi fuerimus in conspectu piis-
ma lucis, charitatem scilicet, palienliam, humilita- simijudicis, exsultabit ille advcrsarius, declamans
tem, sobrietalcra ; quibus munili a dextris ct a si- se esse superiorem, agens hujusmoiU causam aptul
nislris pussimus vincerc impugnationes antiqui talero judicem ': habet cnim tunc "dicere ipse diauo-
hostis, et evadere iram justissimi judicis. D lus :< iEquissimejudex, islum judica meum esse oii
1)
Summo (65) studio siunmaque vigilantia curare culpam, qui tuus noluit esse per gratiam. Tuus est
debemus, ut a Christo :n diem judicii non audia- per naturam, et meus per miseriam, Ttius est per
iiius, quod peccatores audituri sunl, scilicet : Ite passionem, meus vero ob suasionem. Tibi inobe-
in ignem mternum, qui prwparatus est diabolo et diens fuit, mihi obediens exslitit. A te accepit im-
angelis ejus (Malth. xxv).Verc enim diabolo prapa- mortalitatis stolam, a me hanc pannosam, qua in-
rala est gebeiina, et non honiinibus , si diaboli re- dtitus est, tunicam ; tuam vestem amisit, cum mea
nuiitianl operibtis. Qtii autem illum in pravis ac- huc venit. Quid apud eum impudicitia faciebat,
tionibus imilaiilur, sine fine in eodem igne crucia- quid superbia, quid luxuria, quid cupidilas, quid
bunlur. Vaehis qurbus praparatur dolor vermium, cxtera vltia ? Dimisit te, confugium fecit ad ine.

(65) Haec,quae desumit auclor ex lib. De satuta- VI, ubi eruditi revisores Panlino librum restitue •
ribus docum., oceasionem nobis prastant aniniad- runt, quein noster auttor, siculi alii pliirimi, in
veilere, fetumesse hunclibrum Paulini Aquileien- posterum nominc Augusli sape citabit.
sis ut cniqtic pat, b.t ex novissima ejns • operuni (66)Cap. 51.
eilil:oiie,prafiptie \eroe\Avvcnd. Augusliii. in toi.ii/- (67) Cap. 62..
63 S. MARTINI LEGIONENSIS 64
Mcas sororcs , pravas scilicet actiones, coroitari A spectatio judicii el ignis aemulatio, quae consum-
illum video : quia enim cum superbia dispulabat, plura est adversarios judicaule, Chrislo. De cujus
cuin ira furcbat, et caetera mala faciebat, iram sibi adventu quidam sapiens ait: < Existiroo quod erit
in die iroethesaurizabat. 0 Judex juslissime ! Quia tempus advenlus Cbristi, quando tanta manifestalio
justilia et judicium praparalio sedis tuae, idcirco futtira est illiusdivinitatis, ut non solum ullus jus-
judioa illum mecum ire, et mecum damnandum toruin, sed nec aliquis peccatorum Christum igno-
esse. Meus esse voluit, et meaesse cognosco dmnia, ret: quando et peccatores in conspectu suo delicla
quae huc allulit; et quia mea concupivit, mecum sua cognoscent, et jusli nianifeste semitasjustiliae
debet puniri; quoniain quem' tu dignatus es tanlo suaevidebunt, ad qualem eos finem perduxerint. Et
prelio liberare, ipse mihi postmodum se voluit H- hoc est quod dictum est: Congregabuntur ante eum
benler obligare. > Heulheu! fratres chaiisslmi, omnesgentes (Matth. xxv). i
poteritne talis aperire os, qui talis ibi invenielur, Nec in uno loco Filius Dei. apparebit, cum in
ut jusle cum diabolo depuletur ? gloria sua venerit, et in altero non apparebit, sicut
(68) Videamus ergo quid agimus , et ab illo qua- ipse secundum comparationem fulguris exeuntis
liter liberari possimus, dum adhuc vivimus. Videa- adventum suum voluit demonstrari, ubi ait : Sicut
nms et caveamus, ne in vacuum graliam Deijsusce- " futgur egreditur ab orienle, et apparet usque in oc-
pissemus (69) (// Cpr. vi); sed integro corde perfe- cidentem, sic erit advenlus Filii hominis (Matth.
ctaque fide reniintiemus alque aspernamus tam xxiv). Sicut ergo fulgur egrediens ab oriente, pro-
damnpsam diaboli haereditatem , ne pupilli et pau- pter quod omnia impleat, apparet usque in ocei-
sic in gloria sua cum venerit Christug,
peres remaneamus. Recitetur in medio nostrum dentem;
beati Pauli apostoli terribilis sententia terribiliter propter quod ubique est futurus, et omnes ubique
eruiil in conspectu illius, et sic conslituentur ante
prolata, quae simul contremiscere faciat corda et
sedem gloriaeejus, hoc est ante reghum ejus et po-
corpora nostra. Volunlarie, inquit, peccanlibus no-
bis, post acceptam notitiam verilulis,jam nonrelin- testatem dominationis ejus. Sedes auicm ejus, aut
quitur hoslia pre peccatis (Hebr. x). Ac si aperlius certe quidam sanclorura dicunlur perfecliores, de
diceret, volunlarie nobis peccantibus post acceptam quibus scriplum esl : Quoniam illic sederunt sedes
notitiam verilatis, charilasest tenenda el cessandum in judicio (Psal. cxxi); aut quaeJam angelicae vir-
a malis ; alioquin jam non relinquilur hostia pro tutes, de quibus dicitur : $ive throni, sive domina
peccalis, sicut in veleri lege dalum est saepius of- tiones (Colos. l). Ergo rex saeculorumDeus Verbum,
ferri hostias prq peccaio Judaeis : non enim Chri- „ qui in farma faclus est hominis, sedebit super hu-
stus ilerum pro peccatis est immolandus; quod se- jusmodi sedem gloriae suae, et congregabunlur aiite
mel factum est secundo non est opus; sed magis eum omnes gentes (Matih. xxv).
opus est manere in flde et veritate illius notitiam Non faciet in futurum cor miserum juslorum
habenlibffs. Aliter : Volunlarie peccanlibus , id est condolendi affectio ex compassione damnalorum,
nobis in voluntate peccandi manenlibus non pro- tibi lanlum erit gaudium sanctorum de Dei con-
dest Christus qui hoslia pro peccalis, jam in hoc templatione, ut nullus tribuatur inlroitus trislili.e.
praesenti; per quod conslat, quod neque in futuro Sicut comparatus color candidus nigro colori pul-'
post acceplam notitiam veriiatis, id est quanquam cbrior fil, ita et sanctorum requies comparata ma-
ad fldem venissenius, pro qua quidam sunt se- lorum damnationi gloriosior eril; sic justilia inju-
curi, quasi nunquam perituri. Notandum quiandn stiliae, sic virtus vitio fit. Crescit ergo sanclorum
dixit nobisvolenlibus, sed voluntarie peccantibus; gloria, dura debila damiianturimpii poena. Post re-
quia voluntarius est qui in aliquo est assiduus, surrectionem sahctis in came promissa-cst ccelo-
volens qui ad tempiis. rufn ascensio, dicente ad Petrum Christo : Volo ut
Sequilur : Terribilis autem qumdam exspectatio ubi sum ego, el ipsi sint meeum (Joan. xvn). Si enim
judieii, el ignis amulalio, qttm consumplura est od» D membra capilis sumus, et unus in se et in nobis.
versarios (ibid.), Quasi dicerel: Terribilis in fuluro est Christus; ulique ubi ipse ascendit, et nos as-
relinquitur vel manet quaedam exspeclalio judicii, censuri stimtis.
quaejam inlcrius mentem aflicit in prasenti, et Non solum ergo. dilectissimi, mala quse repro-
ignis mmutatio, id est infestatio quaeconsuriiptura bis debentur, pro viribus debemus fugere , sed et
est adversarios Christi. Nisi ergo in fideet veritate bona quae Deus electis suis praparavit, sumino
Christi roanserimus, judicium nos exspectat, nisi studio appelere, eorumque desiderio indesinenler
illud per pcenilentiam removerimus. In-hoc quod lacrymas fundere, atque ad ccelesterii patriam totis
terribilem jud.oii exspectationera dicit, non poeni- viribus de virtute in virtutein proficiendo suspirare.
tenliaiti, sed secundum baplismum excludit. Non Ad quani nos Dei Filius per seipsum, qui esl via,
dicit, non est ultra pcenheiilia vel remissio neces- verilas el vila (Joan. xiv), dignelur pcrducere, qui
saria, sed hostia, id est crux secunda, quia suOficit cum eodem Deo Patrc et Spiritu sancto in Trini-
una, volens ne exspeelernus ultra, sed ulpcenitea- tate perfecta vivil et regnal Dcus per oronia saecula
nius sine mora. Terribilis autem est qnxdam ex- srccitlorum. Ainen.
(6S)Cap. C3. (69) A!t. ms. recipiamus.
65 SERMONES. — SEIUI. III. IN NATALE DOMINI. C5

SERMO TERTIUS.

DE NATALE DOMINI.

C«m Ghristi graliam Paulus prm aliis seminaverit, eum adducil ad noslram el tolius Ecclesim eruditionem,
quod non modo Deus locutus estnobis in Filio, habens ab angelis nomen differens, cujus appellalio anlea
pradicla; Filius a Deo Patre ineffabiliiet genitus ante swcula, elsi nullus eum anlea cognaperit. Cum
enim mterna Sapientia aliter viam, et aliler locum habet, Christus a Palre emicttit, sicquoa vel oporteat
Filium Dei credere, aut prophetas mendaces pulare : qui etsi Filius el angelus nominalur, nulla crea-
tura ei assimilari valet. Adducitur quam pulchre Gedeonis mysteriumad Christi nativitatem; itaet Isaias
ad duas Christi nalivitales et ad ejus atributa. NoUns Deus humanum genus perire, lenebras ignoran-
tice exputil, paulatim eum perducens ad sum divinitatis cognilionem, aperiens suw voluntatis secreta :
quod Paulus sub figura parvuli'cujustibet hominis filii oslendit. Inlroducitur Joannes ad ejus aternila-
tem simul cum lsaia, concludens fidem nostram cum ftdei virlule el effeclus ; et cum, Iwc illa sola ho-
tninem salvari non posse, sicut bonis operibus sine illa. Subjungit qum sunl vere Christiano prm oculit
mediianda.

Paulus qui sursum raplus tertium ccelum con- A non solum aeterha, quae miniis nota surif, sed etiam
scendit: demersus deorsum nocte et die in profun- temporalia. Qui cum sit splendor glorim (ibid.),
dum maris, scilicet in alto mari detentus tempe- secundum divinam essentiam; et idem cum eo, lu-
slatibus sui : quiqtie secundo post ascensionem men de lumine; quia Pater esl gloria, idem et Fi-
Domini anno baptizatus dignitatem apostolatus lius cum eo, et eum notificans liomo factus, lan-
meruit, atque plus omnibus laborans, mullo lalius quam radius solem. Unde est illud : Pater, mani-
inter caeteros Verbi gratiam seminavit, atque do- festavi nomen tuum Iwminibtts (Jcan. xvn), et oae-
ctrinam evangelieam sua pradicatione implevit, ad lera. Splendor gloriw; coreternus Patri Filius est,
eruditionem tolius Ecclesiae sic ait : nt coaevus igni splendor, ex quo est, ejusdem na-
Multifarie, id est niultis looulionibus, multisque turae est; sie non minor Deus ex Deo, ut bomo ex
tnodis, multis scilicet qualitatibus, ut certiorem homine est. Sequitiir, el ftgura subslantia ejus,
fidem rci tot modis intellectae faceret; olim Deus plena scilicet ostensio esseniitc Patris. Ecee alitpr
loquens Patribus in prophelis (Hebr. i), id est ser- personaliter, ul figura ab eo cujus est figura; sed
vis per servos prophelandum fuit, ut non suhito aequalis, quia nec parum dissimilis. Porlans inquit
veniens ornvlur, sed creditus exspectaretur. Mul- omnia; quia sicut ab eo c.reata, ita ab eo conser-
tifariam , inquit, id est multolics Abrahae, Isaac et vantur omnia, dum non esl minor gubernando qtiam
Jacob, et caeteris, et eisdeni ssepe : tnultisque mo- creando. Verbo virlulh suw, id est, solo imperio.
dis, quia modo per somnia ut Danieli, modo aperta Iterum subjungit/dicens : Pitrgalionem peccalorum
voce ut Moysi, modo interiori inspiralione ut Da- faciens sedet ad dexteram majestalis in excelsis
vid. Quod loquens el locutus prasens de praterito, (Hebr. i) : nos. seilicct clemcnter purgans a pecca-
prateritum de prasenti posuit; significat idem se tis, qui talis ost per humanilaiem; quiescit et re-
loqui per Filium, quod locutus est per- prophelas, gnat sublimalus ad Palris aeqtialitatem ;' non unde
nisi quod in prbphetis occulta veritas el adhuc Adam cecidit, sed super onmia exaltatus in ccclis.
complerida; in Filio autem aperta et complela. Iterum dicil, lanto melior, id est dignior angelis
Quod autem ait, olim loculus est nobis in Filio, quia effeclus , evidenler secundum boniinem faclus;
videlicet eodem piodo quod olim; nobis ,' filiis illo- quanto differenlius prw illis nomen hareditavit, ho-
rum patrum, ne de aliis putctur nobis Iocutus, norificentiam videlicet, quando suirexit et ccelunr
quam illi.s, qnod poterat videri, si alire loquerclur asoendit.
gonti. Sequilnr : IVomssimediebus istis loculus est Dum adlmc esset mortalis, differcns nomen habuit
nobis in Filio, in fine videlicet tem-porum; quia C prreangelis, quia angeli minislrabant ei ab ipsa, r.t
post hanc locutionem non seqiiitur alia Iocutio. crcaimus, hnra conoeptionis. Postquam vero perrc-
Qnod autem ait, diebus istis loculus est nobis in Fi- stirrectionem efrecliiscstimmorlalis.magisdillerens.
lio; qiiasi diceret, adhuc supersunt, qui audicriint Etquia hoc possel, etnon prae illis addidit pra illis.
cl videruril. Locuius est, inquit, nobis in Filio, qui Procul dubio Dei Filius prae angelis nomen baere-
niajor est prophetis ; quem constituit haeredem ditavit differenlius, cui reverenter flecluntur genua
universorum; jam scilicel immutabilem haeredem, a creaturis omnibus.
id est possessorem omnis crealura; unde el eum Appellatio nominis Jesu prima in fignra Domiiil
secundum ulramqiie natiiram, divinam scilicet et noslri Jesu Cbrisli invenjiur anlca praedicta : nam
iiumanam, coir.mcnda'. Per que.n feeit el sacula, quidaai Navx Filius a Moyse cognominatur Se-
S. MARTINl LEGIONENSIS - 08
67
sus (70). Hicenim post obitum Moysi dux effeclus, A Nota EcViam non incoiignie per lunam desi-
Domino sibi tradenle atque jubenle, principalum gnari, quia sicul luna a sole illuminatur, sic Eocle-
oblinuit, et terram promissae haereditatisfiliislsrael sia non habet lumen, nisi a vero Sole, a Domino
sorle divisit. Mulalio nominis quid significabat, videlicet, illuminetur. lterum Psalmisla addidit,
nisi quia, defunclo"Moyse, id esl defuncta lege, et atque ait: Ante solem permanet nomen ejus, id esl
legati pracepto cessante, dux nobis Dominus Jesus ante omnem temporalem dispositionem, et in ipso
Christus erat futurus, nosque ad ccelestis repro- nomine benedicentur omnes tribus terrw, quia omnes
missionis terram per Jordanis fluenla, id est per magnificabunt eum (Psal. LXXI).Unde dicitur : Be-
baplismi gratiam sanctificatos pe/dticturus, omni- nedictus Dominus Deus Israel, qui facit mirabilia
bus viliorum expulsis hoslibus, vel angelorum ma- solus per se et per suns, el benediclum nomen m«-
lorum elTugatis impugnationibus. lpsum enim sibi jestatis ejus, id est cognitio divinilaiis illius raulli-
aequalem Deus Paler anle saecula genuil, et in fine plicetur apud homines ; qitod et futurum est, quia
temporum ex incorrupla virgine humani generis replebilur majestate ejus omnis terra : fiat haecicul-
salute carneni suscipere voluit, in qua pro peccalis liplicatio in priori populo fial (ibid.) ct in posle-
noslris mortem perlulit, et die tertia surrexit. riori, id est in Ghrisliano.
^ Quod Filius a Deo Palre ante ssecula genitus sit
"lpse enim Dei Filius, sicttt jam supra diximus,
ineffabiliter a Deo Patre est genitus, sicut de eo in ipsum verbum, virtus, sapientia, manifeste oslendit,
veteribus libris scriptum invenimus. De quo multo cum de sua nativilate confirmans, dicit : Necdum
antea in persona Palris ait Micheas propbela : Tu erani abyssi et ego jam concepta eram ; necdum (on-
Bethlehem Ephrata parvuta es in millibus Judtt; ex tes aquarum eruperant, necdum monles gravi mole
te egredietur dominalor Israel, et egressus ejus sicut constilerant; antecolles ego pariuriebar, adltuc ter-
a principio a diebus wlernilatis (Mich. \): Ac si ram non fecerat et fluntina et cardines orbis terrm...
apertius diceret : Bethlehem, id est domus panis, et cumeoeramcunctacomponens(Prov.\m). (72) Tali
qune vocaris Ephrata. id est vidons furorem Hero- igiiur auctoritate declaratum est Filium a Patre
dianae caudis; sed compararis urbibus Juda, in qui- fuisse genitttm ante omnia saecula, quando a Patre
bus sunt tot millia. Parvus est vicns, sed tamen ex perillum noscuntur euncta esse creata. Illud denuo
le egredielur dominator Israel, scilicel, Cbrislus, quacritur, qnomodo idem gcnitus sit, dum sacra
qiii et si secundum carnem David est filius, tamen nativitatis ejus arcana nec Apostolus didicit, nec
a Deo Patre ante saecula est nalus, et temporum propbeta comperit, nec angelus scivit, nec creatura
Condilor tempore non tenelur coangustalus, sed _ cognovit, Isaia leslanle, qui dicit : Generalionem
egressus ejus a principio a diebus aternilatis; quia ejus, scilicet Cbristi, quis enarrabit (Isa. LIII)?
iri principio erat Verbum apud Deum, et Deus erat divinam videlicet, quam nemq ratione humana com-
Verbum (Joan. i). prehehdit. Idcirco si ejus nativitateni propheta non
(71) Bcihlchein Juda civilas David fuit, qtiae potuit narrare, quis profitebitur nosse, quomodo
mundi Conditorem genutt, a Jaebuseis condila fer- Filius generari poluit a Patre?Hinc est illud in
tur, .ct vocata primum Ephrata exstitit. Quando libro Job : Sapienliam Dei Palris unde invenies?
aulem ibi Jacob pecora su.a pavit, eidem Ioco Be- Latel enim ab oculis omnium hominum, et volucri-
thlehem quodam vaticinio fultiri imposuil (Gen. bus cmli est abscondita (Job xxvm), id esl etiam
xxxv), quod domus panis interprelaliir, propter ipsis angelis incognila. Item alibi (73) : Radix sa-
eum panem, qui ibi de ccelo descendit; de aeterni- pientim cui revelala esl ? (Eccli. i.) origo scilicet
tale cujus David prophela sic ait: Permanebit cum Filii Dei. ldeoque quod etiam super angelorum
sole et anle lunam, in generalione et generalionem scienliam alque inteliigcntiam est, quis hoininum
(Psal. LXXI).Ac si dicatur, permanebil cum sole, id narrare polesl ? Solus ergo Deus Pator inielligil vinm
est sine Cne. Unde est illud : Sedes tua, Deus, in ejus, et ipse novit locum illius (ibid.)
smcutum smculi (Psal. XLIV),et ne putaremus eiim [> (74)Sedinterhaec,ffatrescIiarissimi,scireop;irlet,
antetempus non fuisse, subjung.it, dicens, et ante quia coaeterna Deo sapientia aliter viam, atque ali-
tunain : Quasi dicat omne tempus pracessit. Quali- ler Iocum habet. Locum vero si quis intelligal, non
ter velit ante lunam intelligere, subjungit generatio- localem, nam teneri corporaliter non potest Deus;
nes generaiionum, ut istud sit expositio prioris sed, sicut dictum est, non localis intelligalur locus,
sententiae, vel sic : permanebit cum sole, id cst quia ipse ubique est totus. Loous ergo sapienliae
cum paterna claritate vel rcqualilate; et ,fuit anie Pater est; locus vero Patris sapientia est. Unde
lunam, id est ante Ecclesiam dignilate vera, quia ipsa de se testalur sapientia in Evangelio, dicens :
immunis a peccalo conceptus est- in humana na- Ecjo in Palre, et Pater in me esl (Joan xiv). Aliter
lura : vel anie lunam ; quia Ecclesia sua ^selernitate ergo sapientia habet viam, atqtie aliler locuin.
pracessit, el in generationes generationum pcrma- Ilabet viam per humililatis transitum; babet locum
i.ebit. per divinilatis suae statum. Undeergo sapientia Dei
(70) ISidor., lib. i tontra htdwos, o. 6. (75) ms. minus rccle ibi.
(71) Idlib. xv Etym., cap. 10. (74) Ex Greg., lib. x Moral., ntini. 5.
(72) lsidor., lib. i con'ra Judeos, cap. 2.
69 SERM0NE5. — SERM. III. 1N NATALE DOMINl 70
auerna est, inde non transit; sed indc transit, ttnde A . tamus. Sed et in Daniele objicitur, quod iste Fiiius
propter nos lemporalis apparttit. Recte ergo dici- Dci angelus nominatur.
ttir : Deus inlelligit viam ejus, el ipse novit locum Vere Filius Dei angelus dicitur, sicul de illo pro-
illius (Job xxvm); quia solius Patris scire manife- pheta loquitur : Veniet ad lemplum sancium situin
stum est, quomodo Filium genuerit; et solius Filii, dominator, quem vos quwrilis, et angelus testamenli
'qualitera Paire genilus sit. Siquidcm et gignendi quem vos vultis (Malach. m). Ac si Deus Pater per
filii ratio quaeritur, eo quod filius nonnisi ex duo- Prophetam fidelibus populis Cbristunique deside-
bus nascatur : habet enim sibi liiijusniodi generis rantibus his loqtterelur verbis : Ecce veniel ad tem-
orlum condilio caduca morlalium ; sed Christus ita pjum sancium suum, id esl ad Ecclesiam suam vel
emicuit ex Patre, ut splendor de lumine, ut ver- ad unumquemqtie creilentium Salvalor, quem ctim
bum ab ore, ut sapientia ex corde. omni devolione exspectalis, a quo salvari desidera-
Sed impii Jttdaei nefaria incredulitale Christum tis, qui vere cst oninium Condilor et causa salutis.
abnegantes Filium Dei, duri cordis pioplietis vete- Ipsc esl et angelus tcstamenti, id est magni consi-
ribus inoreduli, nobis autem obstrusi, malunt igno- lii; qui jusle judicat, et personarii non accipit, quia
nxe et negare quam credere adventum Christi : , non secuudum faoiem, sed sccundum oor hominis
quem eniin venturum accipiunl, jam venisse acci- disccrnit. Ecce ego mitlo angclum meum (ibid.), ex
pere nolunt. Sed ideo isla non intelligere fin^unt, persona Patris Dei inlellige dictum, et slalim veniet
qina suo sacrilegio hacc impleta non cognosciint. ad templum sunctum suum, Christus scilicel Doini-
Ad qtiorttm ergo perfidiam deslruendam quredam ex nator oinnium, cui Joanncs praparavit viam in
Veteri Testamenlo aggrogavimus testimonia, qui- cordibus credcnlium. In quibiis non poterat Deus
bns Christum ab omnipotcnli Palre genitum proba- prius ambulare propter pravilatem et incredulita-
reus ratione verissima. tem ipsorum. Ecce venit, dicit Dominus exerciluum.
Ac si dicalur : Ecce venit angelus lestamenti, qui
(73) Hoc idem Dcus Patcr teslatur, dicente Psal-
mista : Tecumprincipium in die virlulis tua in splen- juste judicabit, cui omne judicium Pater dedit
doribus sanclorum; ex utero aule luciferum genui te (Joan. v). Iterum de eo quasi admirando dicit (79),
et quis polerit cogiiare diem adventus ejus ? Nullus
(Psal. cix); ex lilero itaque, id est ex illa iiilima
et incomprchensibili sul.siaiilia, sive ex illo divino qnippe cogitare poterat humanus sensus, quando
Dei Filius venturus, vel qualis erat futurus. Sequi-
atque iiiiinenso paterni pecloris arcano, quo Pater ad videndum eum? Si ergo qttod
de corde bonum eructat verbum, sicut ipse ait in tur, et quis slabit
P
' vertim est, ncmo potest pro majestalis polenlla
Psalmo; Eructavit cor meum verbum bonum (Psat. diem adventus illius cogitare; quis eum poterit lip-
XLIV), etc. Ilem in eodem libro Paler loquitur Filio :
piculibus oculis in sua majcslate ve! clarilale con-
Fiiius meus es ttt, ego hodie geniii te (Psat. n). Quod
verus Sol jusiitiae? Ipse est, inquit,
David non fuit dicluin, neculli sequenlium regum : spiccre, quicst
nam ibi addilur : Pete a tne, el dabo libi genles hce- qitasi ignis conflans, el quasi herba [ullonum (ibid.).
reditalem tuum, et possessionem luain termines lerrm Revera Dominusest ignis, lignum, fenum, slipulam
consumens (/ Cor. m), gravia scilicet peccata gra-
(ib:d.). Quod nec David neque genti Judreorum viter
conccssum est nisi tautuinmodo Cbrislo, cujus puniens. His ctiam qui parva etlevia commit-
herba ftillonuiii, ut lotis munditiam resti-
noiucn est pcr omncs gentes; cui gentes servitint Itint, est
et ob:diunt. reges, sicut de eo Scriptura loquitur, luat, ct sordes filiarum Sion, id est animaruni
abluat. Scquitttr : Et sedebit conflans, el emun-
diccris : AdGrabunt euin omnes reges terrw; omnes
dans argenlum, el purgabit ftlios Levi, el colabit eos
gentes servient ei (Psal. LXXI).
qtiasi. auruin et argenium (Mulach. i i) In hoc loco
Item Salomon (76), dum nomen Patris mysle- per levilas sacerdolalis inlelligitur dignitas. Si ergo
riumqiie nalivitatis Cbristi secundiim Deitalcm sacerdoles colandi sunl et purgandi, quid de caete-
veliet agnoscere, his verbis inlonal in Proverbiis : D ' ris diccndum est, cum jiulicium incipiat a domo
Quis ascendil in coelumet descendil? (77) Quis colli- Dei? Quid (80) igitur in auro, id esl in sensti no-
gavil aquas quasi in vestimenlo? Quis suscitavit stro; ct in argenlo, id est eloquio commistum est
omnes lerminos terrw ? Quod notnenesl e/«s(78)",aut a>re, stagno, plumbo, camino Dei excoqultur, ui
qucd nomen Filii ejus? (Prov. xxx.) Si nescis hunc puriim remaneat aurum ct argentum, nc aKqua
Dei Filiurn quis sit, in Daniele rex illc impius contagione obsctirclur. El erunt, inquil, Domino
aspiciens, dixit : Ecce ego video quatuor viros solu- offerenles sucrificia in justiiia (ibid.), qtiia cuin sa-
tos ambulanles in medio ignis... et species qnarti si- cerdotes sanctae ecclesire pttrgati fuerint ab omni
mHisest Filio Dei (Dan. m) : qucm fideliter Dotni- sorde vitiorum, tttnc acceptabilcs Deo eruiit hostiae
num Salvator.un fuisse credimus, ncc omnino dubi- ipsorum.

(75) Isid., lib. i conlra Ju<teos, cap. 1. ritum in manibns sttis ?


(70) Amhiguiim esl an per Saloinonem, an per (78) Alt. ms. ei.
Agliur filium Jache Spiritus sarictus hroc verba (79) Alt. ms. scqitilitr.
piotnleril. (8 ) Rectius cum Glossa : quidquia.
(77) Stipl. hic ut in alio ms. : Quis continuit spi-
7i S. MARTINI LEGIONENSIS 72
Chrislus igilur, sicul supra diximus, in eo quod A Patrem suum Deum, vel Joscph ptilative, et
a Patre genitus est, Filius Dei dioitur (Act. xiu); malrem suam Mariam; auferetur forlitudo Damasci
in eo vero, quod saepe a Patre missus ad anniiii- a Teclatphalasar. Ac si diceret: Necduinnatus puer
tiandum Patribus legitur, angelus nominatur. De iste populum suum liberabit sola invocalione.
quo etiam ipse Pater ad legislatorem (81) ila testa- Iluicsapienlissimo alqueomnipolentissinio puero-
tur : Ecce, inquit, milto angelum meum, qui prmce- idem (82) propheta loquittir, quasi congralulando:
dit te, et custodialin via, el inlroducal ad locum, Jugum oneris ejus, el virgam humeri ejus, et sce-
quem paravi. Observa igitur et audi vocem ejus, ne plrnm exactoris ejus superasti, sicul in die Madian
contemnendum putes; quia non dimiltet te cum pec~ (Isa. ix). Quasi diceret : Jugum oneris ejus, id est
caveris, ei est nomen meum in illo (Exod. xxm). dominationem diaboli; et virgam numeri ejus, sci-
Quis est ergo iste angelus, cui potestatem suamet licet potestalem; et sceptrum, id est imperium,
nomen dedit Deus? Quod si dicitur, aliqua pntestas exactoris ejus, scilicet diaboli, superasti sicut in dic
angelica est, hoc credere vel dicere nefas est; quia Madian. Ilabet Chrislus jugum, sed suave; et
hulla creatura Dei Filio assimilari polesl. Unde diaboius habet jugttm, sed imporlabili onere,
Psalmista : Quis iu nubibus mquabitur Domino, aut Habet Chrislus principatum super humerum, in
quis erit similis Deo in filiis Dei? (Psal. Lxxxvni.) B quo crucem portavit; habel et diabolus in humero
Per nubes, sanclae Ecclesiae pradicalores intelli- virgam , qtta superabii. Vtrgam,'inquil, ejus su-
gimus, qui mentes hominum spiriiualibus irrigant perasti, sicut in die Madian. Dicm dicit Madian,
imbribus. Illi eliam filii Dei vocanlur, qui per Dei in quo facile el sirie sariguine a Gedcone vi-
gratiam in filios adoptantur. cti sunt Madianilre (Judic. vn), in quo etiam
Quarrivis ergo sanctae Ecclesiae pradicatores in Christi victoriam demonstrat figurate. Sequitur :
pradicaliosie clari sint, et in miraculis terribiles, Et sceplrum exacloris ejus sttperasti; ipsius sci-
Jesu Christo tamen non possunt esse similcs, quia licet diaboli exigerilis quolidie nummum peccali
non ex se, sed ab ipso acceperunt has bcne ope- qnem primo homini commisil, el a posteris .cum
randi virtules. Simili modo inter filios Deinon po- usura pcenarum exigit. Quare hoc? Quia omnis
tuit habere aequalem Jesus Christus, quoniam san- violenta prmdatid cum lumullu, et vestimenlum tni-
cti per graliam, ille vero per naturam est filius. slum sanguine erit in combuslione, et cibus ignis
Verum est ergo quod Psalmista ait, qtiia nemo in (ib;d.). Ac si diceret : Genus htimanum, quod dia-
nubibus Chrislo aequalis erit, nec inter filios Dei bohis depradatus erat, auferet ei Dominus violen*
aliquis shnilisesse polerit. Qui ei non aequatur na- r ter, id esl polenter, et ipsum cum tumullu in inferi
tura, non potest aequari nominc, vel potenlia : ipse num retrudet. Unde, tam de ipso, quam de meu -
est enim Filitts, qui frequenter a Palre missus in bris ejus dichur : Periit memoria eorum cum soniiu;
veteri et novo testamento visibililer apparebat bo- et Dominus in mlernum' petmanet (Psal. ix). Ei
minibus. Quia igiturad annunliandam Palris, ac vestimenlummistum sanguine: diabolus scilicet, qui
sui voluntatem bominibus niitlitur, recte angelus plenus prophelaruni et apostolorum sanguine, qu a
nominatur. • homicida fuitab initio (Joan. vni). Domino in Evan^
Isaias autem apertiusFilium a Deo Patre genitum gelio testante; vei homines, quibus diabolus tan-
confirmans, ita annuntial, dicens : VoxDomini red- quam vesle circumdatur, quorum manus plcnae
dentis retributionem inimicis suis (Isa. LXVI),ipsis sunt sanguine, erttnl tn combustione, et cibus ignis
videlicet, qui non crediderunt ei, Judaeis; et qtii wterni ab ira furoris Dei. Quibus omnibus testimo-
sanctorura prophelarum, aposlolortim, et ipsius jiiis cogendus est inlidelis, ut eligat sibi de duobus
Domini sanguinem effuderunl in circuitu santifi- istis; aut Christum scilicet, Dei Filium credere;
cationis (/ Machab. i). Iterum subjungit, diceris : aut prophetas, quod nefas est, mendaces putare,
Anlequam parlurirel, peperit : el antequam venirel qui ista,.Spirilu sancto edocti, cecinere.
partus ejus, peperil masculum (Isa. LXVI).AC si T) Ilos vero prophetas et patriarchas verissimos Do--
diceret : Anlequam parturiret Maria in tempore mini pracones, el nostra fidei assertores scientes,
Chrislum, peperit sibi Deus Paler Verbum coaeter- atqueea quaeChrislinalivitale, passioneresurreciio*
num. Et antequam veniret parlus Mariae, Deus Pa- ne, acsecundoejusadventu Spiritusanctoillumiriali.
ter sine lempore geiuiit masculiini, id esl fortera pradixerunt, firmiter credentes, ad destruendain
Filium, per quem omnia facta sunl el subsistunt. Judaeorumperfidiam, etnostram fidem roborandani)
Ideni ipse : Antequam sciat puer vocare patrem suum de illorum plebe Gedeonem, fortissimum scilioet
vet matrem, auferetur fortitudo Damasci et spolia virum Deique gratia roboratum, ad medium dedu-
Samaria cotam rege Assyriorum (Isa. vin). Quod camus;el qtiae ab eo, angelo monente, factavel
autem dixit upriusquam sciat, id est priusquam co- dicta. typice de nativitate Chrisli cognoverimus,
gnoscere. faciat divinilale se Deuin habere Palrem nobisin auxilium assumamus.
•et carnis susceplione Virginem malrem. Vel aliler: (83) Pravidit ergo mysterium Gedeon, el licet
Anlequam sciat puer secundum httmanitatem vocare fortis et fidtis, pleniora tamcn adhuc da Domino
1.81)Alt. ms. bic addit : Moysen. (85) Isid., Quwst in Judic, c. i.
'32) Mss. isdem.
75 SERMONES. — SERM. III. IN NATALE DOMINl. 74
futura documenla vicloriae quaerebal, ut una nocles A.gavit, et in bonis operibus germinare fccit. Unde
in area ponerel lanae vellus, el supor illud lantuin- est illud : Filius Dei non venil animas perdere, sed
inodo ros descenderet, et super totam terram sicci- salvare (Luc. ix);
tas essetjet rursus similiter vellus poneret, et su- Vellus ergo, sicul jam diximus, prius irrigalum
per totam terram ros venirel, el in vellere siccitas; significat Judaiciun populum divinoverbo coniplu-
esset (Judic. vi). Quaerat fortasse aliquis, ulrum i lum. Ibi enira Dominus matrem, in qua formam
videatur quasi incredulus, qui frequentibus jam servi acciperet, et hominibiis appareret, habere
fuerat indiciis informalus? Absil! Nonenimam. voluit: ibi discipulos, quos ad pradicandum 'mit-
b;guus erat, sed nimirum futura mysleria pravide- teret, elegit; quibus et dixit : ln viam gentium ne
bat; quae etiam providus diligentissime explorabat, abieritis (Maith. x), elc. Sed quia populus ille in sui
ut amplius crederet mysteriiim, dum inlellexisset duritia cordis permanens, divinum non reecpit elo-
oraculum. Quid ergo complutum vellus et area quiuni, faclum est quod significabatur per aream
sicca; ct postea sicco vellere, et area compluta, complutam, et vellus siccum. Nam per nativilaleiu
nisi quod prinio luia gens Hebracorum mysterium Christi, ejusque passionem ac resurrectionem divi-
gratiae habebat, et totus orbis vacuus erat? Cuin ^ nurn etoquium ablatum est Judaeis, et divulgatum
autem in nalivilate et pradicatione Chrisli totus gentium populis; et sic est area complula, quia
orbis cosleslis graliaeYorem accepit,gens Judaeorum sicca genlium corda rore divini eloquii sunl irri-
vacua aruit. Denique quando tolus orbis infru- gala. Sic evgo silenter in uterum inlemeralae Vir-
ctuoso cullu gentilis superstitionis arebat, luncille ginis descendit Dei Filius, sicut pluvia in vellus.
ros eoeleslis visitationis in vellere erat. Postea Quareigitiir, Judaei,increduli permanelis, el nati-
vero qnam (84) oves domus Israel perierunt, quae viiatetri Curisli jam vobis tam certis bstensam do-
sub figura velleris demonstrabaiitur, et oves illae cumentis, omni dubielatc postposila non creditis ?
fonlem aquae vivae, Christum scilicel, negaverunt, Quousque propbetarum verbis, qui in nomine Do-
ros fidci in pi:ctoribus Jtidaeorum exaruit, gratiam- luini locuti sunt, fidem non prabetis, et sacramenta
que stiaro imber ille divinus in corda gentiliumde- Christi, quae per eos vobis sunt rainislrata, swrda
rivavil. Inde cst qtiod nunc fidei rore totus hu- aure et caeca mente audire contemnilis? Sed quia '
mescit orbis; Judaei vero caruerunt prophetis et ad vestra damnationis augmentum sanctis patribus,
charismatibus cunctis. Nec mirum si subeunl sic- patriarchis videlicet et prophetis, non vullis cre-
cilati pcrfidiae, quos Dominus prophetici imbris dere; saltem Deo Palri crcdite, qui per Isaiam pro-
privavit ubertate, ipso terribiliter hiijusmodi com- C i phetam de eodem Jesu Christo Filio suo loquitur
minantc. Mandabo, inquil, nubibus desuper, ne hujusmodi aperle ; Ecce, inquit, servus meus, sus-
plumnt^super eam imbrem (Isa. v). Idcirco aulem cipiam eum... complacuit sibi in illc aniina mea
illa genssignificatur velleris nojninc; vel quia spo- (ha. XLII). Cum enim Dei Filium secundum hu-
lianda esset auctorilale doctrinre, sicut ovis vel- manitatem servum vocari audis, quicunque es inli-
lcrc; vel quia in obauditu eamdern pluviani deti- dclis, in hoc non scandalizcris. Audi beatum lsi-
nebat, .quam sibi prnposito pradicari nolebal, id dorum veritatis praconem verissimum (85): «Filii
est incircumcisis genlihus revelari cavebat. Dei perfecla nativilas, nec esse coepit, nec desiit,
David eliam prophela veridicusin spirilu adven- Ne praterita ergo sit, si desiil; et imperfecla, si
tumChristi pravidens, de eo sic est locutus : Des- adhuc fit ; sit selerna, sit perfecta, quatenus in ea
cendel sicut pluviain vetius (Psal. LXXI).Cum enim nativitate aeternilas et perfectio balieatur. Duas
Chrislum, sicut pluvia in vellus dicit descendere, ergo in Christo confitemur nativitates : uiiam vi-
supradicUe Gedeonis hisloriae videtur concordare. delicet, qua eum Deus Patcr anle omnia saecula ex
Concordant sibi pracones veritatis, et convincunt se ipso genuit; alteram vero, qua eum Virgo Maria
filios incredulitilis. Descendet, inquil, sicut piutia , in fme temportim peperit. Ex utero igilur Virginis'
in vellus. Spiritu sancto illurainatus Prophela de- ininor dicitur Patre Christus, videlicel juxta huma-
scribit qtialiler Doraiuus pro reslauratione nostra nam assumptionem.nonjuxladivinitatem. Cluislus
de sinu Patrisin ulerum Virginis nialris descendit; et in forma servi servus, et in forma servi non ser-
quia, sicul pluvia sine strcpilu, et sine sensu in vus. In formaquippe servi, Domini servus; et in
vellus descendil, et ipsum vellus non corrumpit; forma servi, omnitim Dominus. Christus in forma
ila Verbum Patris in uterum Virginis sine sensu servi propter conceplionis excellentiam Dominus cst
carnali, et sine corruplione Virginis dcscendil; omiiium; quia etsi carnem suscepit, non tamen ex
quia ipsa ejtts maler omnino virum nescivil. Et carnis libidinosa contagione, sed sola sancti Spiri-
sicut stiltieidia stillantia super ierram (fbid.), ipsam tus operalione, ct virtulis Altissimi obumbralione
terram non urunt, sed germinare faciunt; ita Dei Virgo illum genuit (Luc. i).
Filius de coelo descendens humannm genus non < Mediator Dei atque bominum homo Christus
consuinpsit, sed ccelesti doclriua suflicienter irri- Jesus nequaqqam alter in humanitalc, el aller in

(84) Alt. ms. quanao. (85) Lib. i Sent., cap. 14.


PATROL. CCVIII.
75 S. MARTINI LEGIONENSIS 76
Deitate esl: sed in utraque natura idem unus est. A sed tua fiat (Luc.xxn). Ilerum subjungit, dicens: Dedi
Nec purus horao conceptus est, nec purus homo spiritum meum supereum (Isa. XLII), scilicel in con-
editus, necpostea merilum, ut Deus essel, accepit; ceptione, sicut archangelus pradixil semper virgini
sed Deus Verbum nianens incommutabili essenlia, Mariae: Spirjlus sancliis superveniel in te, et virtus
quae illi cum Patre el Spiritu est coaeterna, assum- Allissimi obumbrabit tibi (Luc. i). Hoc el in bap-
psit carnem pro salute humana, in qua et impassi- tismo claruit, cum Spiritus in specie columbae su-
bilis pati, et immortalis mori, et aelernus arile sre- per ipsum requievit (Matth. m). Rursum de eo di-
cula temporalifer possit occidi. cit: Judicium getitibus pro(ert (Isa. XLII). Exca-ca-
< Mediator Dei etliriminum homo Chrislus Jesus, tis pro culpa perfidiae Judaeis, Dei Filius judicium
quamvis alius sit ex Patre, alius ex-Yirgine; ndn gentibus, quae crediderunt, protulil; quia eis nova
tamen aliud est ex Patre, et aliud ex Virgine; sed pracepla, quaeanle nesciebant, per apostolos ser-
ipse aeternus ex Patre, ipse lemporalis ex Matre; vare praecepil. Non clamabit, inquit, quia, sicut
ipse qui fecit, ipse qui factus est: ipse de Palre ovis, mitis etmanstietus ad occisionem erat ducen-
sine Matre, ipsedeMatre sirie Patre ; ipse Condito- dus (Isa. Lin). Neque accipiet personam, videlicet
Tistemplum, ipseConditor lempli; ipse actor ope- in judicio; neque audielur foris vox ejus, subatidis,
ris, ipse opus actoris. Manens unus de ulroque, et D a Judaea; quamvis in confinio Tyri, et Sidonis, et
in utraquenatura; nec naturarum copulatione con- CaesareaePhilippifuerit, eas tatnen non intravit.
fusus, nec nalttrarum distinctione geniinatus. > Di- Servus ighur, sed ex susceptinne'(87) hominis Chri-
cat ergo Deus P.iter de illo : Ecce servus meus, sus- stus, qui quoniam prius ad Jttdaeos veniens, non
cipiam eum : complacuit sibi in illo anima mea. est receptus;, judiciuin, scilicet evangelica pra-
(86) <Nec mirum si'Dei Filius visibilibus in »o- cepta, protulit gentibus. Quale judicium, nisi ut ex
stra carne significalionibus figuretur, qtii usque ad fide jiistificareritur poptili eredenlium ? Cujus vox
nostrarum passionum seu carnis contumelias des- non audietur foris, in hrcresibus sCilicet et Judicis
•cendisse cognoscitur. Qui dum sit Deo Patri coae- extra Dei Ecclesiara positis. Sequitur.: Calanum.
•ternus anle saeculaFilius, postquam venit plenhtido quassatum non conteret; quia misericors est pecci-
'
temporis (Galat. iv), propler nostrara salulem for- toribus, eosqucad seconverlet. Galamum quassatum
mam servi accepit (Philip. n), et factus est homi- nonconleret; Scribas videlicet.et Pharisaeos exlra
nis, id esl Virginis filius. Inde est quod quaedam in nitidos, inlus \acu6s; qui idola non colebanl, uride
Scripturis secundum formam Dei, quaedam vero nilebant; sed fldem non habebanl, unde vacui
secundum fofmam dicuntur servi. Secundum for- _ erant. Hos ergo Dei Filius in advenlu suo non con-
mam enim Dei de se ipso dicit : Ego et Pater unum trivit, sed misericordiler ad pcenitentiam vocavit.
lumus.tJoan. x). Secundum formam servi ait : Pa- Calamum igitur secundum islos regnum Judaeorum
ter major me est (Joan. xiv). Sic "autem Dei Filio dicit qiiassatum; quTajam alienigena, Herodes vi-
conjunctaest humana natura, ut ex-duabus substan- delicet, oblinebat principaluni. Linum fumigans non
tiis una fieret- persona. » Unde et nunc dicitur : exstinguet, sacerdotium scilicet jam pene exstin-
Ecce servus meus, id est Filius secundum humanita- clum : de lino enini sacerdotale fit veslimentum.
lem; suscipiam eum, in die videlicet ascensionis; Iterum dicit : In veriiaie educct judicium; quia non
eleclus meus, ex millibus scilicet, ad redemptionem metuens Scribas ct, Pharisaeos, unicuique reddet
niundi. Revera Dei Filius ex-omni humani generis juxla opus suum in die, qua venerit judicare saeou-
massa est eleclus, quem Deus Pater ad liberationem lum (Matth. xvi). Non erit trislis neque turbulenlus;
nostrara.mitlere est dignatus. Sequilur : Compla- quia omni tempore conservabit aequalitatein vultus.
cuil sibi in illo anima tnea. Huic simile est, quod Donec ponatn, inquit, in terra judicium, id est in ho-
super eumdem Filium Dei vox paterna sontiit, cum minibus terrena seclanlibus examen futurum. UnJe
in Jordane baplismum accepit. Tu es, inquit, Filius est illud : Jnjudicium ego in hunc mundum veui
tneus dilectus, inte complacuit mihi (Marc. l). Recle D (Joan. ix). Sequilur : Et legem ejus insulm exspe-
ergo dicitur : Comptacuit sibi in illo anima mea; ctabunt.
quia ipse Dei virtus est, et Dei sapientia. Undc et Lex Christi ejus est Evangelium, quod lempore
Isaias non tam propfieta vocandus esl quam evan- illo exspectabant insube, gentes scilicet tribulatio-
gelista, qtii tam aperle futura Christi praedixil sa- nilnis undique pen^ussae. Magna quippe anleadven-
orainenta. lum Christi tribulalio insulas, id est" gentes aflli-
Nolandum, quia apostoli vermis Jacob, Israel, et gebat; quando caecitas ignorantke earum menlcs
semen Abrabae appellantur, quibus postea quas* occupabat, et antiquus hostis per idolomm cultu-
servis et hominibus dicilur : Noli timere, serve rarii eas possidcbat. Sed omnipotens Deus, clemeus
tneus Jacob, sive termis Jacob (Isa. XLI), etc. et pius nolens perire humanum genus, ab ejus
Christus autem nonJacob vellsrael, sed servus di- oculis tenebras ignoraiitiae expulit, eique paulatim
citur, qnia in fbrma servi Deo Patri obediens fuisse prius per patriarcbias, deinde per legem et prophe-
probatur. Unde est illud : Paier, non tnea voluntas, tas, consequenler vero per dilectissimmn Filium

(86) ldem., ex Hb. vn Etymolog., cap. 2. (87) Videas nolationcm ad fol. 23.
77 SXRMONES. - SERM. III, IN NATALE DOMINI. 78
suiiin cognitionem sui aperuit (88). Ideo igitur Dei A haereditatem oblinerent, alioquin exhaeredarenlur.
Filius voluutate Patris in hpminem venit, quia per Ita et nos cum essemus parvuli, cogniiione Dei"
.eipsum ab homiiiimis cognosci non poltiil. Sed sciliret etviribus, sub elementismundi hujus, id est
uiidi nobis consuluit, inde sibi despcctiOnein inlulil; sublege.quaeestprimainstilulioadfidemetjusliiian!;
quia infirmilalem, quam pro nobis suscepit, homo quia lex non coelestia, sed lerrena promitlebat, vel
supcrbus despexit. Ob hoc iitfirnia cl siulla mundi transitoria, ut mundus. Eramus, inquit, servientes.
eleg-it,ut fortiora el sapienliora, per quae non co- tum lerriti miuis, liim blondiliis capli. In elementis,
gnoscehatiir, confunderel (/ Cor. 1). Sicut cibum neoroenias, id est Ittnares dies et Sabbatum signifi-
fortem invalidus infans capere non potest, nisi a cat, non quod in elemeniis sperarent, ut pagani; sed
malre prius editum [forle esus] in laclis sttccum ver- in hisDeum venerarenliir(89).
tatur, ut quo in cibo non poluit uti, sugcndo pote- Neomenia apud nos Kalendae : apud Ilebraos au-
tur in lacle per carnem ; ila et nos, dum essemus in- tem (quia secundtim lunarem cursum menses sttp-
firmi ad conspiciendam Verbi aeternitalem, factum piitanlur) et Grace mene[inenie] iuna appellalur; inde
est ipsum Verbnm caro, ut eniilrili per carriem, neomenia, id est nova ltiiia. Erant apud Hebraos
foriioresque effecli, cibum solidum, id esl verum ipsi dies Kalendarum exlegali instilulione solemnes,
Deum cum Patre sempilernum contemplando, ut " de quibusinPsallcrio dicitur:Buccinatein Neomenia
angeli satiamur. Sicut sapiens ergo ac pius pater luba, in insigni die solcmnilalis vestrm (Psa/.LXxx).
iilii sui vilia ab infantia resecans, mores in melius Seqiiitur-. Al ubi venil plenitudo temporis, id est
coinponens-patilatini per actalum momenta nulril, poslquam tempns pracedens compleluin est; vel
atqtte ad perfcctiora provehit; ita pmnipotens Dcus quia pleneineo dona Spirilussancti danlur. Scicbat
humani generis iniquilates eastigans, inorcs in- Dei Filius quando venire deberet, vel eliam pati et
struens, lenebras illuslrans, paulalim ad suae divi- caelera : non est enira hora ejus velnoslra, nisi
nilalis cognitionem illud perduxit. eique suae volun- voluntas ejus; ante tamen longa serie praeconum
talis secreta .iperuit. praemhtenda eranl el pramintianda lanli advenlus
Qtiod bene Paulus, ut prudens et sapiens vir, sub teslimonia. Sequitur : Misit Deus Fitiutn suum, \\-
figura parvuli, cujuslibet hominis (ilii ostendit, ubi sibilem hoininibus ; faclum extnuliere, qui eral in
ait : Quanlo temporehmres parvulus esl, nihil differl sua divinilate increalus. Usus Hebraae loculionis
a servo, cum sit dominus omnium(Galat. iv), etc. Ac mulieres dicit, feminas non corruplas. Facium ,
si diceret : Quanto tempore hmresparvulus est, aelale iuquit, suh lege, id esl sub onere legis, sicut sub
srilicet et scicnlia, nihil differl a setvo, id est. nul- f, aliis peenis; non ut ab ea expiarelur, sedut ab ea
iam habet potestatem; cum sit, id esl quamvis fu- liberaret eos, sicut a pcenis, et ut eos redimeret.
turus sil dominus omnium; sedsub tuloribus et aclo- qui sub lege erant pressi et rei. Et ul adoplionem
ribus est, qui contra hosles eu:n defendanl, quique filiorum reciperemus, id est bona quae per graliam
pro eo causas agant; moribus instruant; usque ad dantur, per quae sumus fiiii. Sicutnostrain naluram
prmfinilumlempus a Patre, id esl determinalum, in parlicipat, ita nos ad suam adoptat.
quo libertas sui et suorum dalur sibi : poslquam Facium, ait, sub lege, ut circumcisus appareat,
cnim adullusfuerit, libertatem sui etsuorum habcl, quasi Abrahae filius, cui promissus fuerat; in quo
alioquin jure exhaeredaretur. irnplela est promissio, el ideo signum circumcisio-
Lex fuitpaedagogus. quia timore compressit, et nis jam cessat (Rom. iv). Credidit eniro Abraham,
praceptis Dei scrvire coegit. Fuit ttitor et actor Ju- se habere filium, in quo benedicerenlur omnes gen-
daeis, quos Dcus haeredes instituil, dum parvuli, tes (Gen.xxn): quodjam facluin esse credirous, nec
cognitione Dei, el viribus peccato resistendi. Quo omnino dubitamus.
lempore legalibus pcenis mali territi, promissioni- Revera Jesus Christus Dei el hominis esl Filius,
bus incitali, nec sui dominabanlur, scd vitia, nec qui ab initio mundi patribus, patriarchis videlioct
suorum, id est haeredilatis, cum horum essent do- D et prophelis, fuitpromissiis; nobis vero in fine lein-
mini a Deo instituti. His /uit lex tutoris Ioco, porum a Deo Palre donatus; de cujus aelernitate ait
dum conlra malignortim, spiritiium impugnationes Joaunes evangelista in Apocalypsi sua, cum de ilio
et gentilium persu.isiones, qui ad idololatriam tra- seplem Ecclesiis loquerelur, quae sunt in Asia :
herent illos, delendebat admonendo, increpando, Grattn, inquit, vobisel pax abet, qui est, et qui erat,
aliquando puniendo (7/Tim. iv); aeterna bona illis el qui venlurus ests(Apoc. i). Gratia dicilur gralis
conservavit, quando ex illis multos Christus libera- data, non mercesreddita, sed venia collata. Gratia,
vit ab inferno. Fuit el actor, quia causam eorum inquit, vobis, etc. Ut (90) enim noraen suum Scri-
apud Deum egit, dum per sacrificia et, expiationes pliira. titttlo ostendit ubi ait : Joannes septem Ec-
Denm eis placavit, et hoc usque ad tempus praefi- clesiis, qum sunt in Asia; ita in verborum siuiilitu-
nitum, id est usque ad adventum Chrisli; in quo d>neseesse Joannem manifestissime declaravit.cum
constituil Deus, ut perfecti et liberi fierent, et dixil: Qui est, el qui erat, et qui venturus est. Dicalur
(88) Isidor, lib. i Sent. c, 14. eadem fere rcperies in expositione Apoealypss
(89) Isid., lib. vi Elhijm., cap. 18. beaii Liebanensis edila a Henrico Florez, pag. 3t'
(90-)Hinc usque ad iuiiinm sumpsit, inclusive, el scqq.
7d S. MARTINI LEGIONENSIS 81)
ergo : Cratia vobis et pax ab eo, qui est, et qui erat, A esl; per incircumscripiam substantiam, qua cvm
etqui venturus est. Deus Pater dedit Christo, Chri- Patre est, ubiqueest; el juxta baecomnia, quae su-
stus Joanni, Joannes aulem principaliler septem pra dicta sunt, cum Palre et Spirilu*sanclo nusquam
Ecclesiis, illis videlicet quaruin magister erat con- deest? In quo ergo dicitur venire? In hoc videlicet,
stitulus. in quo forinam servi accepit, et semetipsum exina-
Per septem Ecclesias unam calholicam ii;telligi- riivit (Philip. n). Exinanire ejusest, ab invisibili-
mus Ecclesiam, id est universalem septiformi Spi- tatis suae divinitate visibilem se hominem demon-
rilu plenam. Gratia vobiset pax, id est remissio pcc- strare. Bene ergo dicit : Qui esl, et qui erat, et qui
catorum, et quies ; ab eo, qui est, scilicet a Christo venturus est; quia permanet et erat; quia cum Pa-
olim eorruptibilis (91), jani vero glorificatus cl im- tre omnia fCcit, non de Virgine inilium sumpsit.
mulabilis; et qui erat, aeternaliler, quamvis nalus Hsec esl igitur, dilectissimi, fides nostra, ut cre-
ex tempore; et qui venturus est talis, elsi modo (92) damus Dei Filium ante omnia saecula a Deo Palre
talis non apparet : in Deo enim semper esse est; esse genilum, et in fine temporum de Virgine malre
linde et ad Moysem dicitur : Ego sum qui sum (Exod. sine virili scmine pro nostra salute natum; et ut
in). Et ipse Joannes apostolus in Evangelio ail : /n nos a tentationibus eriperet, tenlatum ; ct ut nobis
principio erat Vetbum, et Vetbum etat apud Deum, vestigia illius sequendi, et pro ipsius amore, ac fra-
et Deus etal Vetbum. Hoc erat in principio apud trum salute patiendi exeroplum daret, passum : ot
Deum (Joan. i). Inhocquoddicit.tn principio eralVer- ut carnem nuslram cruciligamus cura vitiis et con-
bum,significat iUudexcessisseomneprinc.ipium (93). ciipiscenliis/crucifixiim; et ut a nobis suavilalem
Declarat etiam illttd non habere principium, excluderet arboris velitre, felle potatum; et ut nos
quia eral apud Deum; nec recipere finem, quiaDeus livore sui corporis sanaret, lancea perforatum ; ct
erat Verbum; manere semper, quiahoc eral in prin- ut peccata nostra misericorditcr porlaret, in cruce
cipio apud Deum; eumdemque hic venturum dicit, mortuura ; et ut ex ioto moriamur carne, nmndo,
nnde hunquam recessit. Ipse namque ait: Cmlumet et Deo spiritu vivamus, sepultum; et itt peccaiis
terramego impleo (Jer.xxm). Ilerum dicit: Gyrum mortui, justitia vivamus (I Pelr. n),etquae in mundo
ccelicircuivi sota (Eccli. xxiv). Rursus de ejus Spi- siint despicientcs, quae sursum in ccelo sunt, quae-
ritu dicitur: Spiritus Domini replevit orbemterrarum ramus (Coloss. ni), resiiscilatum ; et ul nobis cre-
(Sap. i). Hinc est quod alibi dicit : Calum mihi lestis vitae januam aperirel; et suam ac Patris vi-
. sedes esl, ierra autem scabellum pedum meorum (lsa. sionem pereuniter concederet, in Patris dextera
LXVI; Act. vii). Rursumque dc eo scriplum est: C glorificatuni; et ad doclrinam alqtie consolationcni
Cmlummetiturpalmo.el lerram concludil pugillo (Isa, nostram Spiritum sanctuin a se el a Patre proce-
XL).Sedesquippe,cui Deusprasidet interiusct exte- dentem, misstira ; indeque in fine mundi, ut reddat
rius manet. Coelumpalmo metiens, ct terram pugillo unicuique juxta opcra sua (Matth. xvi), ventu-
concludens, oslendilur, quod ipsc sit circumquaque rum.
cunctis rebus quas creavit, exterior : id namque Ihec est lidcs, quam patriarchae anle Iegem verbs
quod interius concluditur, a concludente exlerius et opcribuS prasignaverunl. Hanc sub lege veridici
conlinetur. Per sedem ergo cui praesidet, esse in- prophetae pradixerunt. Ilanc sancti aposloli pcr
terius supraque ostenditur; pugillo, quoconlhiet, universum mundum pradicaverunt; eamqtte verain
exterius sublerque signatur. Quia enira ipse raanet asserentes, usque ad proprii effusionem sanguinis
intra omnia, extra omuia, super omnia, infra omnia; decertarunt. Pro hac omnis martyruin exercitus
et superioresiperpotentiam, et inferiorpersusten- multis corpora sua cruciatibus atque innumeris
talionem; etexterior per magnitudinem, etinterior martyrii gcneribus tradiderunt. Pro hac non solum
persubtilitatem;sursumregens, deorsura continens, viri, sed etiara fepiinae, tcncraquevirgines, acpucri
extra circumdans, interius penetrans; nec alia parte sanguinem suum effuderuni; eosque fcrrum, viu-
"
superior, alia inferior, autalia parte exlerior, atque cula, ignes, carceres cooleslisregis munimine seplos,
aiia manet inlerior; sed unus idemque lolus ubiquc vincere non potuerui.t. Hanc pracones vcrilatis,
prasidendo sustinens,sustinendoprasidens; circum- sancti videlicet Confcssores Vetus ac Novum Testa-
dando penelrans, penetrando circumdans; unde sti- mcntum explanantes, corda liominum velut nubcs
perius prasidens,. inde inferitis suslinens, ct unde fulminibus pradicalionnm ferientes, cl pluvia cce-
exterius ambiens, indeinleriusreplens ; sine inquie- lestis doctrinae irriganles, lalissime ampliaverunt.
ludine superius regens, sine labore inferius susli- Per banc sancti apostoli, eorumque verbo el opere
nens; interius sine extenualione penetrans, exte- doctrinam tenentes, ac religiosissime conversatio-
rius sine exlensione circumdans.Estitaque inferior nis vestigia sequentes, mortiio^ suscitaverunt, le-
et superior sine toco; est amplus sine latitudine, prosos mundaverunt, caecos illuminaverunt, surdis
est subtilis sine extenuatione, Ubi ergo dicitur ve- auditum reintegraverunt, mulis officia lotpieiidi
nire, qui dum per molem corporis in dexlera Patris reslituerunt, claudis grcssum solidaverunt, daemo-
„.(91')Forsan, corruptibili, jam vero gtorificato et (92) Inferius legit, mnndo.
immutabili: nam hic miniis recte positus apparet (93^ Greg., lib. n Moral., n.20.
casus nominativi, qui apud. Glossam congruens est.
M SERMONES. — SERM. 111, IN NATALE DOMINL, f2
nia ab obsessis corporibus expulerunt, paralylicos A ctum, ignorabat, ei a Domino angenis, ne quasi
curaverunt, variis languoribus infirmos pristyae sa- infidelis fructum eleemosynarura pierdat, miltilur;
nitati reddiderunt, ignem djvinitus exslinxerunt, et ut nnnlius ad Petrum dirigat, sibiqtie eum ac-
fluriiina sicco vestigio transierunt, serpentium ac cersiri faciat, atque ab eo verae fidei doctrinam
bestiarum audaciam represserunt, venas aquarumi percipiat, jubetur (Act. ix). Si enim bonum opus
ex abysso orando ad utilitatem fideiium produxe- ad aeternam salutem sine fide sufficeret, Deus ei
ruiit; raontem, secundum Domini promissionera , angelum suum ad accersiendurn Simonem nequa-
de loco ad locum alium transtulerunt; inimicos quain mitteret, qui illi sacramenta incarnationis,
pacis, partim resistendo, parthn perferendo supe- nativitalis, passionis, resurreclionis, ascensionis,
raverunt; Deo adjuvante, omnia ad profectum nec non et sancli Spiritus adventum pradicaret;
sanctae Ecclesiaeprospera oblinuerunt, et ab ea pro ipsumque, et omnes Dei verhum audientes in no-
viribus adversa expulerunt. mine sanctae Trinilatis baplizaret. Dum ergo illi
Haec fides in anima viriutes nutrit, ab ea vitia Deus angelum suum misit; ab errore illum infideli-
repellit, pacem et concordiam gighit, lilesdissolvit, tatis misericorditer liberavit; et ne bona sua in te»
inimicos ad pacem reducit, in bonis operibus per- nebris ignorantiae, sed in luce fidei ageret, oslendit.
severantiam tribuit; mala odit, bona diligit, carnalia Sicut ergo supra dictum est, nec honum opus sine
abjicit, spirilualibus inhaerere facit, prospera imiadi fidei luce, nec Ddes sine boni operis aclioiie potest
contcmnil, adversa pali non refugit, transitoria vili- hominem ad coeleste regnum perducere. Certttm est
pendit, acterna appetit, adversus eam infernus non igitur ad reterna illum gaudia pertinere, qui bona,
pravalebit, viam usque ad ccclum dirigit, faominem quae polest, operatur cum rccla fide.
Deo proxiraum facit, et ad angelorum societatem Vos itaque moneo, fratres charissimi, non ut in-
perducit, atque ad sui Creatoris visionera, bona ope- fideles, sed ut vere fidelcs Christi, ut, dum luccnt
rando, intromiltit : impossibile omnirio est, Deo habelis, bona non negligalis operari (Joan. xn). In
quempiam sine fide placere (Hebr. xi). . uniuscujtisque vestrum mente sit fides recla, el in
Tamen, dilectissimi, nolo vos Iatere, hominem vi- opere justilia. Conservetur munditia in corde, veri-
delicet sola fide salvari non posse. Novirous enim tas in ore, et discretio in operatione. Dei Filium
apostolum Jacobum hoc idem dixisse : Sicut eorpus ante «111013 saeculaineflabiliter a Deo Patre genitum
sine anima mortuum esl, ita fides sine operibus mor- credile, et amore illius bonis operibus insistite.
ttta est (Jac. n). Nunquid 'ergo sola fide poterimus Emridem etiam et in fine temporum de Virgine
salvari, ant aeterna gatidia promereri ? Nunquid, C matre natum essene dubitetis; et ad tanti corrobo-
qttia Jesum Christum Dei et hominis filium credi- randam mysterii fidem, in ejus servitio moribus
raus, nisi bona opera fidei conjunxerimus,ad aeternae perseverate dignis. Spiritum vero sanctum Patri et
beatiliidinis pramia pervenire poterimus? Nequa- Filio coaeternum el consubslaniialem esse, ab eis-
quara.Sic enim inEvangelio, Domiriumdixisselegi- que acternaliter procedere, atque omniura in eo re—
eius : Non omnis qui dicit mihi, Domine, Domine, missioncm peccatorum conslare, toto mentis affe-
intrabil inregnum cmlorum, sed qui facit volunta- ctu credite, et devotis publice praconiis asseritc.
tem Patris mei, quiincmlis esl (Malth. vn), etc. Non Igilur, dileclissimi, oinnipotenti Deo actiones
dicit illum lantum, qui verbis confitetur Dei Filium gratiarttm sine inlermissione persolvite, et tanla
venisse in carne (/ Joan. iv), regnum coelorum in- lamque immensa Dei beneficia oblivioni tradere
trare, sed qui bona operando voluniatem Patris pro- nolile. Desideria cordis vestri ad ccelestem patriara
batur implere. indesinenler erigite; ipsumque Dei et hominis Fi-
Volo ilerum, charissimi, vos scire quia bonum lium in dexterara Patris regnantem oculis purae
opus sine fide ad ccelum non potest hominem per- menlis conspicite; et ut post mortem ad ipsum pos •
ducere. Quamvis quisque honis operibus insistat, sitis pervenire, ejusque faciem. perenniter citm
tamen si illum vera fides non confirmat, charitas, D sanctis omnibus videre, impratermisse lacrymas
quae omnes colligit fideles et consociat, in membris fundite, ipso praslante qui cum eodem Deo Palre
Ecclesiaeeum non computat. Unde et Cornelio cen- el Spirilu sancto, in Trinitate perfecta vivit et re-
ttirwni, qiii multas eleemosynas faciebat, et verum gnal Deus per omnia saccula sacculorum. Am?n.
Deum, Patrem scilicet, et Filium, ct Spirilum san-
83 S. MARTINILEGIONENSIS M

SERMO QUARTUS
IN NATALE DOMINIII.

§ I. — Cum cmleri evangelista temporalem Chrisli A gnovil, ac nobis coguoscendam scribenio tradidit,
generationem declarent, insinual, quomodoJoan- dicens : /n principio erat Verbum (Joan.), etc.
nes evangelista potenliam divihitalis, per quam Verbum stibslanliale
omnia facta sunt, cognovit, eCad eam cognoscen- intelligitiir, quod in ipso ho-
dam tradidit nobis consilium. Exponit Joannis inine Christo rnanet intus ; quod de sono vocis in-
Evangelittm, declarans quonam tnodo Joannes telligilur, non ipse sonus qui transit. Refer animum,
dicat de Chrislo, ante Virginis o
* evangelista nobis el et homo, ad illud Verbum quod habes in corde luo,
partum quis erat, quatis erat, quando erat,
quid agebal, el ubi venit, el quuliter venit, et qua lanquam consiliitm natum in mente tua, ut mens
causa venerit? Elcnim descendil, ut sibi fralres tua pariat consilium, et sil consilium quasi proles
acquirerel.eum recipiendo, nec dubitare quis debel menlis tuae, quasi filius cordis tui. Pritts enim cor
se filium Dei fieri posse, cum Verbumcaro facium
est (Jqan. 1) : SMIJenim nativilate collijrium fecii, generat consilium, ut aliquam fabricam construas :
quo lergenles cordis oculos, eum videre possimus-: jam natum est consilium, el opus nonduin est
etsi gralta accepit Verbum incarnalum, incarna- complelum, vides tu quod faclurus sis, et alius 11011
tionis causa voluntaria fuit: ex charitale angelum
el lioininem fecit. Peecatum justificationem tw- miratur, nisi ctim feceris opus illtid : attendunt
slram impediebat, quod fuit primi purentis inobe- bomincs fabricam tuain, et miranlur consilium fa-
dieniia; iden debet homo aciem mentis erigere bricanlis, slupent quod vidcut, ct amant quod non
ealligendo,quantum clebetsuo Crealori, el conside- vident. Si aulem ex aliqua fabrica laudatur consi-
rare, dum agrolus exstitfrit, quali modo sunm
Crealore.n cognosceredebet cum infirmilatis reme- lium htimEnum, vis videre quale consilium Dei esl.
. diis, qui'us nalivitas spiritualis Christiani non Dominus Jesris Christus, id est Verbuin Dci? Ad-
nimis nativitati Chrisli dissimilis. Expticat sancti- verle fabricam mttndi; vide sunt facta per Ver-
ficalionemmalris,ut tersulus confutetur hwrelicus: quae
' tl sie Deus honw factus, per id quod habet si- bum, ettunc scies quale sit Yerbnm. Nec sola fr.-
ut
mile, conciliaret, et per id quod cum Palre wquale brioa mundi facta est per Verbuni, sed eliani invisi-
sublimaret. Quwrit primo : Quare Fitius et non bilia. Quamvis autem mulabilia per Verbuni facla
Pater, nec Spiritus sanctus est incarnatus ? et an
loiam nalnram assumpsil cum sttis proprietatibus? sunl, ipsum tamen Verbum imrantabile est. Unde
Secnndo,anprius animam quam corpus assumpsil ? ail evangelista : /n principio erat Verbum(Joan. i).
el an prius concepta quain assumpla ? el ulrum ld ipsuni est; eodem modo semper est.
caro priusqUam Conciperetttr,obligala fuit peccato,
et sic assumpta a Verbo? Terlio, quomodo Levi Principium dicitur Deiis Pater, qtiia ex illo omnia
decimatus in Abraham, el non Christus? Quarlo, ut essent, principium acceperunt. Verbiiin quipp«
undeJncarnatio Spirilui sanclo attribuilttr? Quinlo, duplicem habet significalioiiem : aliquando eniin,
citmnos Salvatorem nalum profilemur, cur Aposto-
las eum facium dicat ? Sexlo, cum sit Dei et homi- temporales molus, secttndum aualogiam aliorum
nis, Filius, an bis genitus dici debet? Seplimo, an /. verborum, declarat; aliquando subslaiuiam unius-
Chrisii cnro et anima eadem cum Verbo deaeanl cujusque rei, de qua pradicatur, sine ullo lempc-
adorari adoraiione? Octavo, si Chrislus secundum rali motti designat, ideo etiam siibstanlivum vocaiur.
quod homo, sil Filius Vei adoplivus? Vllimo, an Tale est
Chrisius, secundum hominis naluram, sapienlia et quod dicittir: /n principio erat Vefbum.
gratia potuil proftcere ? Quasi diceret: In palre subsistit Filius : non enim
Bealus Joannes apostolus et evangelista, qjii sin- pro teropore, sed pro substantia ponitur, er.al. Dicat
gulare castitatis p/ivilegium ineruit, caeteris evau- itaque apertius b atus Joannes evangelista de Chri-
gelistis ilivinilalem Filii Dei altius intellexit, et ad Eto ante parlum Virginis quis erat, ot qualis erat,
tolius Ecclesiae erudilionem evidcnlius arcana pa- et quando eral, et qtiid agebat, el ubi venit, et qua-
tefecit. Neque enim frtistra in cosna supra ejusdem liter venit, et qua causa venerit.
Dei el Virgiuis Filii pecttis recubtiisse perhibetur In principio, inquil, erat Verbum. Filius Verbuni
(Joan. xxi); sed per hoc typice docetur, quia cocle- vocalur, quia per eiim Deus Pater inundo innntuit,
siis haustum sapientiae caeierisexcellenliits de san- vel quia ipsum dicendo, id est gcnerando, Pater
ctissimo ejusdem pnctoris fonle potaverit. Unde et omnia creavit; ipse enim est diclio et Verbum, et
nierito in figura quatuor animaliuni aqtiilaevolanti sermo Patris. Pater est principium, cx quo omnia ;
<?omparaltir.Cunclis quippe avibus, ut ait Venera- D Fitius principium, per quem oinnia.
bilis Beda, celsitls aqnila volare consuevit; cunclis Alii evangelistaeChristum naltim dcscribunt ox
animantibus clarius solis radiis obliilum defigit. lempore ; Joannes autem aflinnat eum in principio
Coeteri ergo evangelistae lemporalem Christi ge- ftiisse, id est in Palrc, qui cral prineipium. Non
rieralionem et temporalia illius facta exponunt; finitur tempore, nec pravenilur principio, quia iion
Joannes vero divinilatis ejus potemiain, per quam fuit Pater ante Filiuro. Est ergo Pater principium,
omnia facta sunt, sublimius mente speculando co- non de principio; Filitis autcro principium, sed dtt
85 . SERMONES. — SERM. IV, IN NATALE DOMINl. 86
principio. Vel, Verbum erat in principio, omnium A rantur : quod factum est, transit; quod in sapientia
creaturarum sive lemporum : quidquid enim crea- est, transire non potest. Qtiod si aliquis non potest
turarum quodcunque principium habuit, ut esscl, capere, qua ratione omnia quae perVerbuui facta
erat tunc per Verbum Dei, per quein facta sunt sunt, uniformiter vixerunt et vivunt in artifice ; a
omnia. Omnino quater riBnit substantivum Verbum, Cbristo lactefacto per carnem nulriat cor, ut ad
eral, erat, erat, eral; ul intelligeres omnia tempora solidum cibum, id est ad eumdem Christum a
praevenisse coaeterntim Deo Patri Filium. Verbum Patre ante omnia saeciila natum verum Deum per-
dicilur, vel sonus, qui de ore loquenlis emittitur, veniat.
et auditur; vel ipse intellectus, qui in corde aii- Sequitur: Et vita eral lux hominum. Illa vila, id
dientis per auditum, sonum generat, cum profertur. est il-la Dei sapientia , per quam factasunt omnia,
Haec vox (94), Deus Patris, intelligiimis quamdam quae in natura suae divinitalis super omnia erat in-
subslantiam ineffabhem, incommutabilein, incogita- cognita, per assumptionera natura in qua videri
bilem, quae non transit cum prolata vece; hpc Ver- possct, in cognitioue angelicae et humanre nalurae
bum est DeoPalri coaeternum,et ejusdem essentiae. descendit. Ex ipsa ergo vita non pecorai, sed homi-
Et ne quis dubilaret Filiiim in Patre sustinere, ut nes ad imaginem Dei facti illuminantur ; quia ca-
nulla differentia credatur inesse, subjungit, et D paces rationis si mundi sunt a vitiis, possunt com-
Verbumerat apud Deum. Quasi diceret : Filius sub- prebendere cognilionem divinae Sapientiae. Vila au-
sislit in Patre in nnitate essenliae, et personali di- tem illa lux menlium et supra mentes est, el exce-
scretione. Alii evangelistae inter bomines subito dit omnes mentes ; scd stulti qui propler peccata
apparuisse Dei Filium dicunt. Joannes, apud Deum lenebra appellantur, illam Incem quasi absentem
semper fuisse, dicit. El verbum erat apud Deum, id cogilant esse; quia non percipil homo animalis,qum
est Filius apud Palrem. Alii verum homihem ; Jo- suntSpiritus Dei (lCor. n). Unde et subdit, dicens :
annes ipsum verum Deum afflrmat, dicens, el Detts Et lux in tenebris lucet, et tenebrm eam non com-
erat Verbum, id est Filius ipse erat Deus. Alii ho- prehenderunt. Sicut caecus in sole prasentem habet
minem eum apud homines lemporaliler conversa- solem, sed absens est ipse soli, sic Christtis corda
tura ; Joannes vero in principio apud Detim manen- impiorum hominum manifeste cognoscit, licet ipse
tem oslendit, dicens : Hoc erat in- principio apud ab illis ignoretnr ; quia per vilia ab humanae con-
Deum. Ita apud Patrem erat unum cum ipsoPatre, ditionis honorc recesserunt. Comparabilcs jumentis
ul omne principium creaturarum sua essentia insipientibtts (Psal. XLVIII)rectae volunlatis luce
prairet. Alii dicunt, quomodo miracula fecit in privantur. Et lamen istis divina misericordia con-
mundo; iste oinnia per ipsmn facla esse lestalur, stiluit, ut possent pcrvenire ad illam veram Iucem ;
cum ait: Omnia per ipsum facta sunt, el sine ipso el fierent filii lucis, qui eranl fiiii tenebrarum; quia
factum est nihil, omnis scilicet creatura visibilis.et qui apparuit ut homo, in homine latcbat secundum
invisibilis; et sine ipso nihil crealurarum s.ubsi- Deitatem. Missus ftiit quidam magnus honio a Deo,
stcnlium factum est. cui nomen crat JGannes. Ad quid? Ad hoc videlicet,
Patet ergo quia ipse-creatura non est, per quera ut testimonium perhiberet Filio Dei ot Virginis
omnis-creatura fafcta est, et sine quo nihil factum Jesu Christo. lste siquidem homo recte poterat lo-
est, subaudis, earum rerum quae stibsislunt: malum qui de Deo, qttia erat missus a Deo. Houio erat non
enim et peccatum et idolum per ipsum facta non angelus, ut haeretici volunt. De Deo ergo lociiturus,
sunt, quia nihil sunt; nulla enim nalura sua sub- a Deo pramitlittir homo, ut per pjus*lestimOnium
sistunl: cuncta quippe, quae pondus, mensuram et nunliaretur plusquam homo. Fuil, inquit, homo
numerum habere possunt, perVerbum facla sunt; missus a Deo, tui nomen erat Joannes, id est Dei
omnis forma, omnis compago, omnis concordia gratia, vel in quo est gralia, qui gratiam novi te-
partium, Deus omnia fech, et in gradibus colloca- slamenli, id est Christum suo leslimonio primum
vit. Et cum aliquis audiat, mutabilem creaturam per D mundo innotuit. Vel Joannes interpretalur cui do-
Filium factam non credat, volunlatem ejus esse natum est; quia per gratiam Dei donatum cst ei
mutabilem, quasi subito vellet facere aliquid, quod Regem regum non solum praeurrere, sed etiam
ab aelerno non fecerit. baplizare
lterum subjungit, dicens : Quod factum est, in Hic missus a Deo venit per libertalem arbitrii
ipso vila erat. Ac si diceret: Quod factum est in in testimonium, ut testimonium perhiberet de lu-
tempore sive vivum sive carens vita, in spirituali mine. Joannes testimoriium perbibuit de Christo,
faclore idem semper vivit et vixit. Faber faciens cum ait : Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit pcccata
arcam, primo habet in arte arcam, deinde illam fa- . mundi (Joan. i)."Et iterum : Illum oportet crescere,
bricando proferl. Potest arca putrescere, et iterum me autem minui (Joan. m). Ideo Joannes perhibuit
ex illa quae est in arte, aliam fabricari. Arca in testimonium, ut omnes crederent per ipsum ; qtiia
opere non est vila ; arca in arte vita est, quia vivit ipse Joannes non erat Deus, sed ut per ipsum, id
in anima artiflcis, ubi ista sunt antequam profe- est per testimonittm ipsius crederent in lucem,
(94) lia mss.; sed forte, cum profertur haec vox, Deus Patris, etc. Seu potius legi oporlel : Hac vocc,
Deus Patris, intelligimus, etc.
' 88
87 S. MARTLNIfcEGIONENSI
quam nondum videre noverant, id est Christum, A homine adunata. Tolius crealurae quinque parlila
qui de seipso ait: Ego sum lux mundi (Joan. vm). esl divisio. Aut enim est tantum corporea, ut lapis;
Magnus iste homo, qui prior miltitur, et testimo- aut vitalis, ul herbae; aut sensibilis, ut pecora;
nium perbibuil. Mirari possumus istum, sed tan- aut rationalis, ut homo; aut intelleclualis, ut an-
quam montem : mons autem in tenebris esl, nisi gclus : et haec omnia in hojaine sunt congregata,
vestiatur luce ; sed mons isle ad hoc creatus est, et omnein mundanum , ut dicunt, conficiunt orna-
ut prior radios excipiat, et oculis sanctis lucem menlum, id est bominem. Iste raundus, id est homo,
Bttnliet. Unde sequitur, non erat ille lux; sed mis- suum Creatorem non co~novit, quia tenebrm lucem
sus est, ul lestimonium perhiberet de lumine. Quare non comprehenderunt. Et quia erat in mundo, et
hpc ? ut omnes videlicet crederent per illnm. Sancti tamen muridtis non cognovil, venit pcr assumptio-
lux vocantur; sed magna differentia est inter lucem nem humanilatis in sua propria, quae per ipsum
quae illuminat, et lucem quae illumiiiatur. El de facta sunt; et sui, id est homines ab ipso creati,
quo lumine Joannes testimonium perhibct ? de illo cum non receperunt. Venil, ul velsic cognoscerelur;
videlicet de quo dicitur : Erat lux vera. Erat el Jo- scd nec sic est ab hqmine cognitus : qucm in po-
annes lux, sed non vera ; quia, nisi illuminaretur, tentia Deitatis cuncla creantem et regnantem non
tenebra essent. Christus autem lux est itluminans, B cognoverunl; ipsum in carnis infirmftate miraculis
lux subslantialis, quaein omnibus lucet el ad omnia coruscanlem recipere noluerunt. Vel tn proptia ve-
accedit; millis sordibus corrumpitur ; nullis tene- nit, id est in gentem Judaeorum, quam pra cunctis
bcis obscuratur: Joannes vero non erat talis lux, genlibus elegerat, et suus peculiaris populus eum
sed eral lucerna ardens et lucens (Joan. \): ardens non recepit. Ergo supervacue Cbristus incarnatus
fide et dilectione, Jucens verbo ct operatione. Qua- est? Minime. Unde et addidit : Quolquol autem te-
lis auiera erat ista lux, et quid agebat, et ubi eral? cepetunt eum, dedit eis polestalem filios Dei fieti.
Eratlux vera, quat Hluminat omnem hominem ve- 0 ineflabilis pielas ! Unicus ex Palre nalus est, ct
nienlem tn hunc mundttm. Non quod omnes illumi- noluit remanere unus; sed desccndit ttt acquireret
nentur, quia mtnlti in tcnebris sunt; sed qiiictinqiie sibi fratres, quibus Patris sui regnum dislribuerct.
iihiminantur, per hanc lucem iiliiminantur: et si Deus ex Deo nalus est, et noluit tantum Dci Filius
•iimem venientera in hunc raundum illuminat, tunc manerc; sed facljis est filius hominis, ul homincs
ot ipsum Joannem ipse illuminabat a quo demon- in Dei iilios transferret, et gloriae suae cohxredcs
strari volebal. Omnem hominem illuminat, sive na- facerct; ut quod ipse babebat per naluram, illi ha-
turali ingenio, ut gentium philosophos; sive sapien- berent per gratiam.
lia s.piritali, ut boniines Dei notitiam habentes.Sic-' C Sequitiir : Quotquol tecepetunt eum. Non est
ut enim nemo a seipso est, ita nemo a se sapiens petsonatum acceptot Deus; sed in omni gente, qui
est; homo conditus in magna claritaie, recedendo limet eum, el opetatut jusliiiam, arceptus est illi
a Deo obtenebratug est: oportet ergo, ut omnesin (Ael. x). Recipientibus se dedit polestalem filios
w.undo nati, oinnes tenebrosi ad hanc veram Iucem, Dei fieri; non recipientibus autem dal sprKiuin re-
quae Christus est, accedant ipsamque aspiciant; vel cipiendi. Homines, Deo possidente, sunt hsereditas
si non sunt idonei ut ipsam vidranl, in Joanne jam iliitis, ut dicilur : Dabo tibi gentes hwredilatemjuam
illustrato aciem figant,,et per ipsum ad Christum (Psal. n). Et ipse vicissim est eorum haeredilas,
veniant. Cujus naturam utramque, et divhiam sci- inide ipse Dominus ait : Ego sum hwreditas eorum
Hcet, qua semper ubique totus raaiiet, e.t huinanam (Ezech. XLIV).Ipse nos possidet ut servos; uos-
qua tempore natus, loco inclusus apparuit, conse- eitm, ul riostram salutem, et ut aelernam lucem.
«suenter evangelista describit, dicens : In mundo Quid vero sit recipere Filimm Dei, evangelisia.con-
erat. Quid ergo? si huc venit, ubi erat? ubique sequenter exponit, dicens : His qui credunt in no-
rrat per divinitatem, huc venit per carnem ; in mine ejus; qui eum verum Deum, et veruin homi-
mundo erat per humanilatem, quem fecerat per di- nem firraissime credunt, et recipiunt. Magna est
vinitatem. Vel aliter : In mundo, id est in univer- virtus fidei, qua Deus rccipitur et homo deificatur.
sali creatura subsistebat; quia non extrinsecus est Unde scriplum est : Justus ex fide vivit (Hebr. n).
ad illud quod facit, sed infusus mundo prasenlia Quoautem ordine filii Dei possunt fieri, et quanlum
majestatis, facit quod facit. Conlinet et gubernat haec generatio a carnali generatione dislet, desi-
prasentia sua quod facit. gnat, cum ait: Qui non ex sanguinibus, neque ex
Sequitur : Et mundus per ipsum faclus est. Non voluntate earnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo
enim in alienis operibus Couditor universitalis ha- nali sunt. Physicalis ralio docet, in tempora conce-
bitat; sed in suis, quae fecit. Et mundus eum non plionis duos sanguines, masculi videlicet ct femiuae,
cognovit. Omnis creatura cognovit Creatorem, ele- commisceri. Carnis nomine femineus sexus desi-
menta videlicet et angeli nascenti, morienti et re- gnatur; nomine viri masculinus sexus intelligitur.
surgenti Christo testimoniuin obsequiumque pra- Adam dicit de Eva : Caro de carne mea (Gen. n).
stilerunt; sed mundo adhaerentes, mundum corde Cum ergo carnalis generatio singulorum ex maris
inhabitantes non eum cognoverunt; vel homo dici- et feminae complexu ducat originera, et ibi carnalis
tur mundus, qnia officina est totius creatura in voluntas utriusque
expleatur ; generatio spiritualisi,
89 SERMONES. — SERM. IV, 1N NATALE DOMINI. 90
quae per gratiam sancti Spir-ilus minislratur, di A gratiae refertur ad humanitatem, plenitudo veritatis
stinguitur; quia quod natum est ex carne, caro est; ad divinilatem. Verbum quippe incarnalum, Dei
sed quod natum esljx spiritu, spiritus est (Joan. scilicet et Virginis Filius, secundum humanitatem
m). gratiam accepit, cui singulari munere pra aliis
Sed ne quis dubitel se filium Dei cohaeredemque datum est, ut ex quo tempore in utero Virginis
Christi posse fieri, qtiia ut homines nascerentur ex homo concipi inciperet, esset etianr Deus. Sicut
Deo, prinio ex eis nattrs est Deus. Si pracessit enim Verbum accepit carnera , ita el ipsa caro per
qiiod majus est, quis dubilet fieri, quod minus esl ? Verbum polestatem divinilatls accepit, et hoc jure
SiVerbumcaro factum esl, si Filius Dei factus est gratia vocalur, quia nullis pracedentibus meritis
horoo , quid mirum, si homo credens in Filiunt Dei, efflchur Deus. Unde et gloriosa, imo et gloriosis-
Dei filius fulurus sit?Verbum descendit in carnem, siina Virgo non solum hominis sed et Dei Geni-
ut caro ascenderet in Verbura. Ne mireris ergo trix appellatur et credilur. Plenus erat verilate, id
tantam gratiam Domini; ne quasi inrrcdulus ex- est ipsa Verbi divinitate, quae hominem illura sin-
horrescas; reddal le securum ture spiritualis rege- gulariter clegit, cum quo una persona fierel : in
ncrationis humana in Chrislo gener.tio. Verbum ipso enim, ttt ait Apostblus, habitat omnis plenitudo
caro factuin est : Filius Dei faclus est homo,*elin- divinitatls corporaliler (Coloss. n). Vel plenum gra-
ter homines convcrsatus (Baruch. m), Carnis no- tiae, secundum velus leslamenlum, in quo promit-
miiie lota humana nalura significalur, id est caro tilur, quod in novo impletur; vel plenum gratia, id
ct anima juxta illud : Videbit- omnis caro, id est esl ipso Spiritu sancto, qui spiritus gratiae dicilur,
oranis homo, Salutare Dei (Luc. m). Sicut homo quia distribulor est omnium spiritualium charisma-
ex carne et anima constat, ita Christus ex divini- tum, cujus septiformis gralia humanitatem Christi,
iaie, et anima, et carne (95) constat; Deus ab aeterno sicut Isaias testatur, implevit. Requiescet, inquit,
in aelernum exislens verus ut -erat, bo.i inein ex super eum spirilus sapienlim et intelleclus, spiritus
lempore assumens in unitatem personae, quem non consilii et forlitudinis, spiritus scienliw et pielalis,
babuerat. Cum credimus animain incorporeain cor- et replebit eum spiritus limaris Domini (Isa. xi).
pori jungi, ut ex his duobus fiat unus homo, faci- Notandum interea, fralres charissimi, quia prin-
lius possumus credere divinam substantiam incor- cipalis causa quare Dei Filius factus est homo sola
poream animae incorporeae conjungi in unione per • ipsius voluntas est, secundum quam ipse cum Palre
sonae, ila ut Verbuin in carnem non sit conversum, omnia disponit ab aelerno ; secundum quam omnia
nec caro in Verbum confusa, cum nec corpus in Q qUacunque voluit fecit (Psal. cxm); quia, sicut eam
animam, nec anima in corpus convertatur. nulla cogit necessitas, sic nulla retardat inipossibi
lterum subjungit, dicens : El vidimus gloriam litas. Quod autem sic velle dignatus est, cliaritas
ejus. Quid per hanc nativitalem nobis sit collatum, hocfecit, et gralia; quia, sicul plenus erat chari-
insinuat. Caeci eramus, et Deum videre non pote- tale, plenus voluit csse, ut supra dictumest.ct
ramus ; sed sua nalivitate collyrium fecit, unde ler- gratia. Ex charitate quippe fecerat angelum et bo-
geremus oculos cordis nostri : et sic.vidimus glo- minem, ut essent quos diligeret, et a quibus dili-
riam ejus, qui aspicientes huinanitalem miraculis geretur, et qui sua secum fruerentur bealitudine.
coruscantem, inte.lleximus divinitatem intus laten- Ex ejusdem ergo charitatis gralia voluit homo fieri,
tem. Viderunl mulli gloriam Christi, sed maxime in quo suaegratiae pleniludinem ostcndit, cum bo-
illi qui Christo in raoiile transfigurato elaritalem minem, qui gratiae ingratus exstiterat, et snara
ejus perspexerunl; qui resurgentem a mortuis", et ipsius imaginem in se deformaverat, reformare vo-
ad sejanuis clausis introeuntem, et ccelos ascen- luit per gratiam. De hac plenitudine gratire, dicit
dentem viderunt; qui manifeste cognoverunt quod B. Augustinus in libro Devidendo Deum : « Unige-
hujusmodi gloria non esset cuilibet sanctorum, sed nitus Dei cum esset Fiiius per naturam, ut csset
illi soli, qui esset in divinitate unigenilus a Palre : D plenus gratia, factus est filius hominis per gra-
cum yeniret, hanc gloriam nullus-posset videre, tiam. > Unde superius ait evangelista : Vidimut
nisi carnis huraanitate sanaretur. Pulvis ineral ho- gloriam ejus, gloriam quasi Vnigeniti a Palre ple-
mini in ocuhim , qui eum sauciaverat, ne videret num gratia et veritatis. Et per Gabrielem archange-
luoem ; collyrium fil de terra , et mittitur in ocu- lum ad beatissimam virgincm Mariam dicitur: Ave,
lum. Verbum caro factum est, et vidimus lucem. Maria, gratia plena: Vominus tecum (Luc. l). Et
Caro cxcaecaverat animam camalibus affectiqnibus adjecit : invenisli gratiam apud Dominum (ibid.).
consenlientem; Verbum caro faclum sanat te, o Uhde ait Apostolus : Apparuit benignitas et huma-
hoino, ei de carne carnis vitia exstinguit; et de nitas Salvaloris noslri Dei; non ex operibus juslilia
morte mortem occidit, ut jam possis dicere : Vidi- qum fecimus nos, sed secundum suam misericordiam
mus gloriam ejus : ad quam gloriam perducta est salvos nos fecit (Tit. m). Et iterum : Deus mitlens
acies hominis curala per carnem. Filium suum in simililudinein carnis peccati, de
Sequitur : Plenum gralim el veritatis. Pleniludo peccato damnavit peccatum in carne, ul in nobis jus-
(93) Haesunl tres Christi sitbsfanliac, qttas Pa- pturarum et Palrum tcstimouiorum congerie pro-
tres nostri in synodo Toletana xv tam mira Scri- piignarunt.
91 S. MARTINI LEGIONENSIS 92
tificalionem adimpleret, qui non secundum carnem A percepisse cognosoerel. In beneficio primae condi-
ambutamuf, sed secundum spiritum (Rom. vm). His lionis sapientia et virtus Conditoris emicuit; in be-
verbis designat Apostolus Deum ad hoc misisse Fi- neficio aulem reconciliatioms, quo adversos et
lium ut de pecCatOdamnaret peccatum, et juslifica- male meritos revocavit ad se.^poenas remisil, pra-
tionem in nobis adimpleret. niia repromisit: qnanluro,, quod condidit, amaret,
Unde, dilectissimi fratres, necessarium arbilra- evidenter oslendit; et sic in eis, quos prius dile-
rour videre, quod et quanlum fuerit peccatura illud, xerat, ignem sui ariiorisacccudit.
quod justificalionem noslram impediebat, et ad Agnovil enim aegrotus medictrin susesalutis valde
quod damnandum missus cst Dei Filius, ac si dam- aflecluosuin et peritum; miratua est sapientiam,
nari non posset per alium. dilexit sanltatem. Agnavit quam «proliosumesset
Nolandum, quia illud peccatum fuil primi homi- aritidotuin quod confecerat suus medicus ad sanan-
nis iriobedienlia. Posuerat namque eum Crcalor dum morbum tam acutum, tamque iirtfleratum ;
suus ad cautelam humililatis, et ad custodiam et ideo ingralus esse iron potuit, qui tot beneficia
subjectionis, ut suo Crealore se cognosceret infe- de sui Redemptoris manu accepit. Humilitatem
riorem; ne per tantam quam acceperal dignilatem qtiippe agnovil; quia ipse medicus noster in infir-
superbiendo, rueiUem sequeretur Luciferum ; cum B milate*noslra carnis tanquarii in lecto decubuit in-
ad hoc politis conditus esset, ut in Dei laudem per- firmanlium, ut experirelur quid sanandis suis in-
severando per obedientise merilum illuc ascenderet, firrais essetnecessarium. Sapientiam quoquehujus
unde superbus ille corruerat. Leve quippe et par- medici novit aegrolus; quia, juxta rationcm medi-
vum fuit, quod ei inditum est praceptum : non cinae; in quibusdam sanitatem contulit xgrotis per
enim praceptum est ei ut aliquid agendo faligare- similia; in quibusdam vero morbos sanavit pcr
lur, vel operando lassarctur, sed tantummodo ut a contraria. Per similia quidem, qui nalus est, pas-
fructii unius arboris abstineret. Facillime illud sibilia nostra mortalitatis perferendo, ut nos ab
posset observare, si vellet : sed, sicut dicit B. Aii- omni passibilitale sanaremur; crucifixus est, ne
giislinus in' libro De correctione et gratia, < acce- nos cruciatibus aeternis subjiceremur; mortuusest
perat posse quae vellet, sed non habuil velle quae secundum humanitatem temporaliter, ne nos in
possel; nulla urgebatur necessilate : proprio itaque aeternum moreremur; siiscilatus est de morte, ut
arbitrio suggeslioni mulieris consensit, et diaboli nos ei consuscitaremur; ascendit, ut per suam in
dominiosesubjiigavit. » Sed quia, ut ait Apostolus, Dei Palris dexlera sessionem,-secum elevaret de-
ubi abundavil iniquitas, superabundavit gralia (Rom. g( voti grcgis humilitatem. Si vero quiLus conlrariis,
v); Dei Filius misericordiler dignalus est homo contrarios morbos curaverit, altendalur, videmus,
fieri ut hominem redimeret de manu inimici. quia per formam servi nostrara reparavit liberta-
Ad divhise igitur miseralionis magnitudiiiem li- lem;persuam humilitatem aiUiqui hoslis dejecit
bel, fralres dulcissimi, aciem nientis erigere; et superbiam; per suam obedientiam rioslram sanavit
quanlum ralibnalis homo suo debeat RedemptO- inobedientiarii. Hoecoiriniaet verbo docuit, et exem-
ri(96), ex beneficiorum commemoratione colligere. p!o probavit, ut quae imitanda proposuit, obedieudo
Primo quod hominem, cum non esset, mirabiliter impleremus ; quae speranda promisit, sine hocsita-
de terra plasmavit; dcinde cum astulia serpenlis tione speraremus.
et fallacia seductae mulieris perditus esset, mirabi- Quantum enira pretium pro nobis redimendis
lius reformavit. In plasmando mira potestas;'in solverit iste medicus, B. Petrus aposlolus insinuat,
reformando mirabilior Omnipotentis apparuit hu- dicens : Non enim comtptibilibus auro, vet argento
iriilitas.'In primo statu condilionis homo desipiens, redempti estisde vana veslra conversalionepalernm
quia tumuit potestale (97), non dilexit majestatem; traditionis; sed pretioso sanguine Agni immaculali
appetivit libei talem, et incurrit servitulem : et qui el inconlaminali Jesu Christi (I Pelr. i). Iluic con-
per obedientiam potuit deificari, ex se hoc ambiens, D ] cordat doctor gentium Paultts a Sole justilia; illu-
vanitali meruit subjugari. Benignus ergo Conditor stralus. Empti estis, ait, prelio magno; qlorificale
nolens perire quem Creaverat, in habitu servi ser- et portate Deum in corpore vestro (I6or,\i). Agnus
vis apparuit, ut fainiliari colloquio suam eis ma- iste immaculalus non est ille qui in veleri sacrifi-
jeslalem insinuaret, eosque ad crfaiitalem excila- ciorequircbatur absque macuke varietate de peco-
ret. Facto itaque, utjairi supradiclum est, collyrio ribus natus, sed verus ct innocens de iinmaculalo
de terra et et saliva, coeci nati oculos aperuil Virgiriis utero natus. Non ille, cujus sanguine po-
(Joan. ix), quia Dei Sapientia iri unitate personae sles tingebantur, sed in cujus fide frontes fidelium
nostra natura conjuncta in liumano genere caecato crucis impressione signantur; non ille, cujus san-
a prima origine, intellectum quo Deum cognosce- guis sacerdotum manibus fundebatur, sed qui a
rct, et aroorem quo agnitum diligeret, reformavit, seipso sacerdote vero pro salule nostra offerendus
ut jam nmltiplioi beneficio obligaium, eum super prafigurabatur. Neque enim digna hostia aeque
cmnia diligeret, cujus tam multa beneficia in se munda poterii inveniri, quae pro nobis emundandis
(96) Al. ms. ait Crealori Ivo Carnot., Serm. De (97) Edtt., timuitpolestatem.
Naiivit. Domini apud llittorpium, pag. 439.
93 SERMONES. — SERM. IV, IN NATALE DOMINI. 94
offerretur; neque sacerdos aequedignus, aequemun- A Ut homines renascerentur dii: in hac DeusVerbum
dus a quo tam digna hostia offerrelur. Ipse enim iiterum Virginis ingreditur, ut humauilas sublima-
de seipso sic ait: Nemo tollet a me animam meam; retur. Deus Dei Filius tanquam fortis adjulor ad
sedego pono eam, el ilerum sumo eam (Joan. x). sublevandum humanum genus, quasi humerum
Iste Agnus sine maculaet ruga Virginem sibi spon- supposuit; et inter tantam dissiniilitudinem hu-
sam, id est sanctam Ecclesiam sociavit, sicul sibi manoe naturae, et incommutabilis substantiae di-
matrem Virginem antea consecravit. Undenativhas, vinae personam suam ulriusque nalura participem
qua temporaliternatusest Christus, non dissimilis medialricem posuit, quae per id quod nobis habet
est nativilati qua spiritualiter nasciturChristianus. siniile reconciliarel; per id vero quod curii Patre
Sicut enini Cliristum mater virgo conceph, virgo habet oequale sublevaret; et tanquam lineamenta
peperil, et post partum virgo pcrmansil; sic sancla carnis lippientibus oculis, et solem nonnisi sub
mater Ecclesia Christi sponsa, lavacro aqiire, verbo nube videre valentibus, aeterni luminis jubar effu-
verilatis(98), et sanclificatione sancli Spiritus con- dit, et ignoranliae nostra tenebras illuslravit.
secrate (99), Christianos populos qitotidie generaf, Miser elenim homo ad imaginem Dei condilus,
et virgo in fide permanet. In Maria carnis integri- cum in honore esset, non inleltexit; comparatus est
tas, in sancta Ecclesia fidei purilas commendatur. B jumenlis insipientibus, et simitis factus est illis (Psal.
Aitdiainus B. Paiilum amicum coclestis sponsi casto xiviu). Ac si apertius diceret: Homocum inhonore
amore zelanlem sponsam, non sibi sed sponso Ec- esset, id esl ad imaginem Dei factus, non quidcm
clcsiae Corinthiorum sic dicenlem: JEmulor enim corpore, sed rationis intellectu. Ac si patenter di-
tos Dei wmulalione. Despondi enim vos uni viro vir- cat: Sludet homo vanis rebus, et ideo non est ac-
ginem castam exhibere Chrislo (II Cor. xi). Sancta cusandus Deus; sed horao, quia cum in honore es-
quipp> Ecclesia pignore sancti Spirilus subarrhata set, id est ad iraaginem Dei factus, nOn inlellexit
in integritate fidei," in moruni honeslate virgo est suam dignitatem, scilicet quia intellectu praest
de spe ad speciem perdueenda ; ul ibi plena jucun- jumentis, non viribus. Quasi diceret: Non intelli-
ditate, in pleno sponsi amore gaudeat, cujus genter egit, sed comparatus esl, araissa ratione,
arrhas, contempta omnis serpentis seductione, jumentis insipienlibus, non in alia re, sed in insi-
conservat. pientia. Et raerilo, quia sirailis factus esl illis vilio
Quomodo autem Dei Filius mairem carnis suae suo, non nalura. Ideo eliam panis angelorum fa-
sanclificaverit, deinceps audiamus,. ut inde laeletur ctusest fenum rafionabilium animalium, id est ali-
omnis Calliolicus, versutus confulctur haereticus. if, roenlum simplicium : ut inde lac suggereret parvu-
Oj.ne quippe vilium tam originalis qtiam actualis lus, quo forti cibo reficitur angelus. Sicque in vi-
culpoe in ea delevit; sicque carnem de cdrne ejus rile robur educalus, per alimoniam lactis quando-
assumens, eamdem in divinam mundiliam trans- que pertingat ad internum et oeternum gustum di-
formavit. Etenim sic ait Scriptura : Deus nosler vinae majestalis, id est per id quod Verbum caro
ignis consumensest-(Deut. IV). Sicut ergo ignisma- factum est, et habitavit in nobis (Joan. l), Verbum
terialis omne quod absumit mundans in se con- Domini in principio apud Deum contcnipletur cum
vertil, sic inatcriale carnis noslrae, quod divinus angelis, inlerim per speculum et in aenigmate,
:gnis assumpsit, ab omni labe peccali purgavil. postea vero in fine manifeste (/ Cor. xni): hic sic-
Prima eleniin humani generis parens, quia serpen- ut in via, ibi sicut in patria (Hucusque Ivo).
tinae persuasionis virus excepit, duplici malediclo (lOO)Hic diligenterest adnotandumquareFilius,
succtibuil; videlicet, ut cum viro mortem incur- non Paler, nec Spirilus sanctus est incarnatus. So-
rerel, ct ut filios, quos cum carne delectationis con- lus namque Filius hominem assumpsit: qtiod uli-
ciperet, cuni dolere parluriret. Hitjus malediclionis que ordine congruo atque alto sapienlia ftei fecit
omnes filioeEvaehaeredes successerunt, et omnes consilio, ut Deus qni in sapienlia sua niundum
filios snb necessariae mortis condemnatione genue- D I condiderat secundum illud: Omnia in sapieniia
rttnt. Sola hoecmater, quaenon sibilo serpentis, sed fecisii, Domine (Psal. cm), eadem quae in Coclis
angeli nuntiantis verbis credidit, benedictionem, sunt et quoe in lerris restauraret. Haecest mulier
quae utrumque nialedictum excluderet, audire pro- eVangelica, scilicet Dei sapientia, quaeaccendit lu-
meruit. Benedicla tu in mulieribus (Luc. i); quia cemam, et drachmam decimam, qiiaeperdita fue-
videlicet, ncc per concupiscentiara carnisconcipies, rat, reperit (Luc. xv). Sapienlia igitur Dei Patris
nec Filium in dolore paries: el benediclusfructus testam humanae infirinhqlis liiniine stirc divinitalis
ventris lui (ibid.); ipse scilicet Deuset homo Jesus accendit, perdilumque honiinem reparavil nomine
Christus, qui non ex voluntate carnis, neque ex regls et imagine insignhum. ldeo igiturFilius mis-
voluptate viri natus (Joan. i), IIOIInecessitate, sed sus est et non Palcr; quia congruentius milti de-
vriliintate lemporaliter raorlem subiit, et abaeterna bebat, qui est ab alio, quam qui est a ntillo. Filius
moite nos liberavit. a Patre cst; Paler vero a nullo. Umle ailB. Augu-
ln bac igitur nativitate Deus et homo nalus est, slinus in libro De Trinitate: «Paternon habet, de
(98) Inedita desunt: veritatis, el sanctificalione (99) Forte consccrata, sett consecrante.
S. Spirilus consecrate. \I00) Lib. lii Scnt., disi. i, 5 Ditigemer.
»5 ,'S. MARTINI LEGIONENSIS 96
quo sil. > fticut ergo Pater genuit el Filius genitusi A scenus ait: < Omnia, quae in nostra natura planla-
est, ita congrue Pater misit et Filius missus est. vit Deus, Verbum assumpsit; corpus sciliccl et
Ab illo enim convenienter miltitur Dei Verbum, cu- animam inlelleclualera et horum idiomata. > To-
jus est.Verbuin; ab illo mittitur, de quo natum est: tum enim totus assumpsit, ut toti mibi salutem g-ra-
mitlitur Verbum, quod genilum est; Pater veroi lificet. Quod enim inassumplibile est, incurabile esl.
qui misit, a nullo est: ideoque Pater missus noni .< Assumpsit igitur Dei Filius, ut ait Joannes Da-
est, ne si mitteretur, ab alio essepuiaretur. mascenus, carnem et aniraam, sed carnem, me-
Missus est ergo primo Filius , qui a solo Patre i diante anima : nnilum est enira carni per medium
esl; dcinde etiam Spiritus sanctus, qui est a Pa-ss intellectura Verbum Dei. Tantae, inquil, subtilita-
tre et Filio. Sed Filius solus incarnari missus est;; lis, atque simpiicitalis est divina essenlia, ut cor-
non Spiritus sanctus, sicut nec Pater: quod ideoi pori de !imo terroe formalo uniri non congruit (3),
factum est ut qui erat in divinitate Dei Filius, ini nisi medianle rationali esscntia. > Ula aulebi unio
bumanitale fieret filius hominis. Nnn Pater vel Spi- inexplicabilis est adeo, ut etiam Joannes ab utero
rilus sanctus carnem induit, ne alhis in divinilate> sanctificatus, se non esse dignum faleatur solvere
esset Filius, alius in hunianitate; et ne idem essett corrigiara calceamenti Jesu. (Joan., i); quia vide-
Pater et Filius, si Deus Pater derhominenascere- licet illius unionis modum investigare, aliisque ex-
tur. Unde in ecclesiasticis dogmatibus legilur : plicare, non erat sufliciens. « Non sunt igitur au-
non Pater carnem assumpsit, neque Spiritus san- diendi, ut ait B. Auguslinus De agone Chrisliano ,
ctus , sed Filius lantum, ul qui erat in divinitate: qui non verum horainem Filium Dei suscepissc di-
Dei Filius, ipse fieret in homine hominis filius; nei ctint, neque de femina natum, sed falsara carnem
filii nomen ad. alterum transiret, qui non esset; et imaginem corporis siinulatam osleridisse viden-
seterna nativitate Filius. Dei ergo Filius, hominisi tibus. > In quem errorem idcirco prorumpunt;
factus est filius, natus secundum veritatera natirrre: quia timent quod fieri non potest, scilicel ne bu-
ex Deo'Dei Filius,,et secundum veritatem naturae! mana carrie veritas et subslantia Dei inquinelur;
ex homine bominis filius; ut veritas genili non ad- et tamen pradicanl istum visibilem solem radios
optione, non appellatione . sed in ulraque nalivi- suos per omnes faeces spargere, et eos mundos et
tate nomen filii nasccndo haberet, et esset verusi sinceros servare. Si ergo visibilia munda .visibili-
Deus, et verus homo tinus Filius. Non ergo duos bus immundis contingi possunt, ,et inde ,non in-
Christos, neque duos filios; sed Deum et hominem quinari, quanto magis incommutabilis, et invisibi-
unum Filium : quem propterea Unigenitumdici-< (; lis veritas, per-spiritum animam, et per ar.imam
nnis manentem in duabus substanliis, sicut ei na- corpus suscipiens, totum hominem sine sui conta-
turae veritas contnlit; non confusis naluris, nequei minalione assurapsit, et ab oinnibus infirmilalibus
immislis, sicut Timoliani voluiit, sed societate unii i liberavit? Ecce hic dicit Dei sapientiam per Spiri-
tis. Ecce habes quare Filius, non Pater, nec Spi- tum assumpsisse animam, el per animam corpus.
ritus sanctus carnem assumpserit. Spirilus enim, sdlicel pars aninire superior, majori
(1) Et quia in homine lota humana natura vitio simililudine Deo propiriqualur quam anima, scili-
corrupla. erat, lotam assumpsil, id est animam et cet ijpsa eadein seciindum inferiorem partein; et
carnera, ut totam curaret et sanctificaret. Quod au- aniriia magis quam corpus, et ideo non inoongrue
tem humanae natura, sive humanitatis vocabulo, anima dicilgr. assumpta per spiritum, et corpus
anima et caro inlelligi debcat; aperte docet Hiero- per animam.
nymtis in expositione catholicae fidet, dicens : < Sic Si autem qiiaerilur utrum Verbum carr.era simul
confitemur in Christo unam Filii esse personam, et animam assumpseril? Et an prius animam quam
iit dicanius duas perfeclas, et intcgras esse sub - carnem, vel carnem quam animam ? Et ulrum caro
stantias, > id est Deitatis et humanilatis, quae ex illa prius fuerit in utero Virginis concepta, et posl-
anima continetur et corpore. Ecce aperle ostendit, D ' ea assnmpta? verissime et absque ulla ambiguitate
humaniiatis nomine animam et corpus intelligi; dicilur; quia ex quo hominem Deus assumpsit,
quae duo assumpsisse Dei Filius inteiiigitur, ubi ho- totum assumpsit, simulque sibi univil aniraam et
minem sive humanilalem , vel humanam naturam carnem. Nec (4) caro prius fuit concepta; sed in
accepisse legitur. Tolam quippe hominis naturam, conceplionc assumpta.et in assumplione concepla.
id est animam et carnem, et horum proprietates, Unde B. Auguslinus in libro De fide ad Petrum :
sive accidenlia assumpsit Deus : non carnera sine < Firmissime tene , et nullaicnus dubitcs, carnem
anima, nec aniraam sine carne(2), ut haeretici Christi non sine divinilate conceptam in utero Vir-
voluerunt; sed etiain carnem et animam eum sen- ginis, priusquam susciperelur a Verbo; sed ipsuin
sibus suis, prater peccatum. Unde Joannes Daraa- Verbum Deum suae carnis
acceptione conceptuin ,

(1] Ibid., dist. 2. cunque indecens vidcaliir, divina essenlia potuit


(2) Mag., ralione. corpori uniri, ut Palres passim et theologi aguo-
(3) Recto non congruit; ncquaquam vero, non scunt.
potuit. Mediante cnim qualibet cssenlia, quantum- (4) Auclor, hmc.
97 SERMONES. - SERM. IV, 1N NATALE DOi.INl. 98
ipsamque carnem Verbi incarnalione conceptam.i i A picntis , in utero Virginls celebraretur conccptus
Idem in libro De Trinitate: « Non esset Dei homi- Dei ct hominis (8). llla enim caro, quam Deus ex
numqtie mediator, nisi esset idera Deus, idem ho- Virgine sibi unire dignatus esl, sine vitio concepta,
ma, in ulroque unus et verus : qttam servilem for- et sine peccato nata est. Hanc lamen carnem non
mam a solo Filio susceplam tota Trinitas, ctijus; coelestis, non aereae, uon alterius cujusquam putcs
est una voluntas et operatio, fecit. > Non anle in esse natura, sed ejus, cujus est oninium homiimm
utero Virginis prius caro suscepta est, et poslmo- caro.
dum diviuilas venit in carnem; sed mox ut Ver- Quod autem sacraVirgOextunc ab omni peccalo
bum venit in uterum, servata veritale (5) propriae immunis oxstiterit, Augustinus evidenter oslendit
natura factum est caro et perfeclus homo, id est in libro De nalura etgratia, ita inquiens : < Ex-
in verilale carnis et auimae natus esl. De hoc cepta sancta virgine Maria, de qua propler hono-
etiam Gregorius doctor in Moratibus ait : < An- rem Domini nullam prorsns, cum de peccatori-
gelo nunliahte et Spirilu advenienle , mox Ver- bus (9) agilur, habere volo quaestionem. Inde cni u
bum in utero, mox inlra uterum Verbuni caro fa- scinius, quod ei plus gratiaesit collatum ad vin-
ctum. > cendum ex omni parle peccatum, quod concipere
(6) Quaeritur eliam de carne Verbi, an prius B ac parere meruit, quem constat nullum habuisse
quam conciperelur, obligala fuerit peccalo. Et an peccalum. > Hac ergo Virghie excepta, si om-
talis assumpta sit a Vcrbo? Sane dici potcst, et nes sancti et sanclae congregari possent, et quae-
crcdi oporlct, juxla sanctorum allestalionis con- rerelur ab eis, an peccatum habererit, quid re-
venicntiam, ipsaro prius peccato fuisse obnoxiam , sponderent, nisi quod B. Joannes ait : Si dixerimus,
sicut reliqua Virginis caro; sed Spiritus sancti opc- quia peccatum non habemus, nosmetipsosseducimus,
ratione ifa mundatam, ut ab omni peccato origiua>i et veritas in nobis non est? (1 Joan. I.) <Illa aulem
immunis uniretur Vcrbo, poena tamen (non neces- Virgo, ut ait B. Augustinus in libro De Fide ad
sifate sed voluntate assumenlis) lemancnlo. Ma- Petrum, singulari gratia praventa est atque replcla,
riam quoque tolam Spiritus sanclus in eam prae- ut ipsum haberet ventris sui fructum, quem ab ini-
veniens a peccato prorstts purgavit, el a fomite tio babuit univeisilalis Dominum: ut illtid, quod
peccati eliara liberavit : vel fomitem ipsum penitus nascebalurex progenie primi bominis tantummodo
evacuando, ut quibusdam plao.et: vel sic debilitando originem ducerel generis, et non criminis. >
et extenuando, tit ei postmodum peccandi occasio Cum autem illa caro, cujus excellenlia singiilaris
nullatenus exstiterit'; polentiam quoque generandi „ verbis explicari non valel, anlequam essel Verbo
absqite viri semine Virgini praparavit. Ita enim unita,obr.oxia fueril pcccato in Maria, el in aliis a
verba Evangelii docent, ubi angelus Virginemallo- quibus propagatio Iradutlaest; non iinmcrilo videri
quens, ait: Spiritus sanctus supervenielin le, et vir- polcst, iu Abraham peccalosubjacuisse, cujus uni-
tus Allissimi obumbrabit libi. Et quod nascetur ex versa peccato caro subjacebat. Unde quaeri solct,
te Sanclum, vocabilur Filius Dei (Luc. l). Cui sacra quare Levi decimatus dicalur in Abraham, el nor»
Virgo respondlt : Ecce ancitla Domini, fial milii se- , Chrislus, cum in luivibisAbrahae utcrque fuerit se-
cundum verbum luum (ibid.). Quod exponens Joan- cundum maierialera ralioncm, quando Abrabaui
nes Damascenus, ait: < Post concessum (7) aulem decimalus esl, id est decin as dedit Melcbisedccb?
sanctae Virginis Spiritus sanctus pravenit ipsam Tunc enim aposlolus Levi deciinatiim dicit in Abra-
secundtim verbum Domini, qtiod dixit angelus pur- ham tanquam in maleriali causa (Hebr. vn); quia
gar.s ipsam, et potentiam divini Verbi receptivam ea decimalionc, sictil Abraham minor Melchisedeoh
praparans, simul autem et generativam; et tunc ostenditur, cui personaliler decimas solvil, ita el
ohuinbravit eam Dei Altissimi per se sapientia et leviticus ordo, qui in Abraham seciindiim ratio-
virtus existens, id est Dei Filius Patri homousios, nem seminalem erat, et ex eo per concupiscen-
id est consubslanlialis, sicut divinum semen, el D liam carnis descondit. Chrislus aulem non est de-
copulavil sibi ipsi ex sanctissimis et purgatissi- cimatus; qiiia licet ibi fuerit secundum carneni,
mis ipsius Virginis sanguinibus nostrae antiqnre non tamen inde descendit secundum lcgem com-
conspersionis carnem animalam anima ralionali munem, scilicet per carnis libidinem; sicut in
et intellecliva; non seminans, sed per Spiritum Adam omnes peccaverunt, sed non Cbristiis. 1'nde
sanclitm creans. > Ex his perspicuum fit, quodante B. Augustinus Supet Genesim: « Sicut Adam pec-
diximus, carnem. scilicet Verbi, simul conceplam cante, qui in ejus bimbis erant, peccavcrunl; sic
ef assumptam; eamdemque imo totam Virginem, Abraham danle decimas, qui in lumbis illius eraiil,
Spiritu sancto praveniente, ab omni labe peccaii decimati sunt. > Sed ho.c non sequilur in Christo,
castificalam ; cui collata est potentia novo more licetin lurabis AdaeefAbrahae fuerit, quia non se
r/enerandi, ut sine coitu viri, sine libidine conci- cundum concupiscentiam carnis inde descendit.
(5) Auctor. virqinitate. (8) Fulgentiiis, de fide ad Pelrum, cap. 2, inter
(6) Ibid. dist. 5. opera Augiislini, tom. III, nunc in App., t. 6.
(7) Mag., consensum. Lib: H De fide Orlhodoxa, (9) Aug., De Peccatis.
oap. 2.
g9 S. MARTINILEGIONENSIS liiO
Cum ergo Levi et Christus secundum carnem os- J\ ficata, ct a reliqua separala fuil, Verbo Dei ciim
senl in lumbis Abrahae, quando decimalits est; anima uniretur, ut perfectus et verus Deus esscl,
ideo pariter decimali non sunt, quia secundum perfectus et verus homo ; sed quia membrorum il-
aliqiiem modum non erat Chrislus, quo eral ibi lius Dominici corporis distinclio in ipso momento
Lcvi/Secundum ralioncm quippe illam seminalem conceptionis et unionis Dei et hominis adeo lentiis
ibi fuit Levi, qua ratione per concubitum venlurus crat et parva, ut humano visui vix pusscl subjioi;
erat in matrem; secundum quam rationem non diebus autem illis, quos memorat B. Augustinus,
erat ibi Clnisii caro, qnamvis secundum ipsaro ibi perfecla est etnotabilis facta.Incarnalum esl igilur
fuerat bealissimae semper virginis Mariee caro. lile Verbum Dei Palris, el toluin esl in Patre, totum in
ergo decimatus est in Abrabam, qui fuit in lunibis Virgine, toturo incircuniscriptuin ubique. In omni-
Abrahae, sicut. ille fuit in lumbis patris sui, id est bus ergo et super omnia erat, ct in utero sanctis-
qui sic nalus est de patre Abrahara, sicm Levi dc simacGenilricis cxislebat; sed in ipsa actu incar-
palre suo nalus est, scilicet per legem .carnis et nationis, ubique vero polcnlia divinilulis.
invisibilem. concupiscenliam. (11) Cum vero incarnatio Verbi, sicut in supe-
Quocirca prhniliam nostra massoe recte assum- B rioribus tractalura est, operatio vcre sit Patris, et
psisse dicilur Christus, quia non carnem peccati, Filii, ei Spiriltis sancii; invcsligatione dignum vi-
sed similitudinem carnis peccati accepit.. Mtsti detur, quare in Scriptura Spiritui sanclo hoc opus
eniin Deus Filium suuin, ut ait ApoSlolns, in simi- saepius tribualur, et de ipso Chrislus conceptus et
liludinem carnis pcccali (Rom.' viu). Assumpsit natus memorelur? Non enim ideo operatio Incar-
enim Verbum carnem peccatrici sirailem in pcena, nalionis Spirilui sancto sacpius tribuitur, quod eam
el non inculpa; et ideo non peccatricem. Unde ipse solus sine Palreac Filio fecerit; sed quia Spi-
ait B. Auguslinus : < Cxtcra honiinum omnis caro ritus sanctus estcharitas ct donum Patris et Filii,
"peccati est; sola illius noq est caro peccali, quia et ineffabili Dei charitale Verbum Dei caro faclum
non eum maler conciipiscenlia, sed gralia conce- esl, et inoeslimabili Dei dono Filius Dei sibi univit
pit. > Habef tamen similitudinem carnis peccati fprmam scrvi. Non igilur frequens denominalio
per p3ssibilitatem et mortalitatem, quia esurivil, Spiritus sancli ab illo opere Patrem vel Filium se-
silivit, et hujusraodi. Licet crgo eadem caro sit, cludit, scd potius uno nominalo tres intelligiinliir,
quae et nostra, non tamcn ita facta est :n ulero sicut fit saepe in aliis operibus. Unde B. Augusii-
sicut noslra. Est enim sanclificata in ulero, et nus super hoc movens quaestionem, in hunc mo-
nata sine peccalo; nec ipse in illa unquam pecca- Q dum eam tUHerminal in Enchiridio, ila inquiens :
vit. In pcena ergo similis nostra est, non qualitale < Cum illam creaturam, quam Virgo concepit ot
peccati; quia pollutionem quae ex concupiscenliae peperit, quamvis ad solam pcrsonam Filii perii-
motu concepla est oiunino non habuit, nec ex car- nentem, lota Trinitas fecerit, neque enim separa-
nali delcclaliune naia est. Vcnit ergo ad corpus bilia sunt opera Trinitalis : cur in ca facienda
immaculattiro, quod prater libidinis concupiscen- Spiritus sanctus nominalus esl? An eliain quando
tiam -fiiil conceplum, nec illud in se I abuil vitiura unus trium in aiiqiio opere nominatur, universa
quod in aliis esl causa peccati; nec famen in eo operari Trinitas intelligitbr ? Vere ita esl, et exem-
peccavit, ideoque vere dicilur. Verbi caro non fuisse plo doceri polesl. Audistis piopositam quaeslioiiein,
pcccalo in Christo obligala. ejusdemque solulionem vel expositionem.
Rlj autem senlentiae qua supra diclum est, car- Illud enim movet quomodo dictus est Chrislus
nem Verbi non fuisse ante conceptam, qtiam as- natus de Spirilu sanclo, cum fiius nullo modo sit
siin;p:am, videtur obviare, quod B.Augiisliniis ait Spiritus sancli ? Sed non est concederidum, quid-
super Joannem, ubi legilur : Solvile lemplum Iwc, quid de alia re nascitur, continuo ejusdeni rei fi-
et tn iribus diebus excitabo iltud (Joan. n). (10) litim nuncupandum. Cerle, ut ait B. Aiiguslinus,
« Ilic, ipqnit, numerus perfectioni Dominici cor- D qui nasciinlur ex aqua et Spiritu sanclo, non aquoe
poris tonvenit, quia, ut dicunt physici, tot diel.us filios eos rile dixerit quispiam; sed dicunliir Dei
forma huniani corporis perficilur. *Horuin occa- filii Patris, et niatris Eoclesiae. Sic ergo de Spiri-
sione verborum quidam dicere prasumpserunl Do- tu sanoto natus esl Chrisius, nec laroen filius est
minici corporis formam lot diebus ad modum alio- Spiritus sancti; sicul e converso non omnes qui
rum corporum perfeclam et membrorum lineamen- dicunlur alicujus filii, consequens esl ut de iilo
tis distinctam; el mox Verbum sibi unisse carnem etiam nali dicantur esse, ut illi qui adoplanlur.
et animam : cl hoc modo dicunt illum nuriierum Dicuntur etiam filii gehennaenon ex illa. nati, sed
perf,ectiorii Dorainici corporis convenire. Sed alia ad illam praparati. Cum i(aque de aliquo nascatnr
ratio illius dicti exstat, ex qua sana orilur intelli- aliquid, ul dictum est, et non ita ut sit ejus filius ;
gentia verbi. Non enira illud dixit B. Augustinus, nec rursus omnis qui dicilur filius, de illo sil na-
quin mox ut caro illa opcre sancti Spiritus saricli- tus, cujus dioitur filius; profecto modus iste, quo

(10) Addendum ex Magistro. Dixerunl crgo /«- templum, et tu tribus diebus excilabis illud ?
dai : Quadraginta et ssx annis adificatum est hoc (II) Disl. 4.
iCl SERMONES. - SERM. IV, IN NATALE DOMINI. 102
natus esl Christus de Maria sicul filius, et de Spi- A conficitur seminis commistione. lded autem cum
ritu sanclo non sicut filius, insinuat nobis gratiam factum diceret Apostolus, addidit ex semine David;
Dei, qua homo nullis pracedentibus merilis in ipso quia etsi non intercessit semen hominis in conce-
exordio natura suae, quo esse ccepit, Verbo Dei ptione Virginis; lamen, ut ait B. Auguslinus in
copularetur in tantam personae unilatem , ut idem libro De Trinitate : « Quia ex ea carne Cbristus
essctDei fllius qui filius hominis, et filius hominis formatus est, quae constat ex semine David, scilicet
qui filius Dei; et sic in naturae httmanae susceplione Virginis, recte dicilur quia factus est.' >
fieret quodammodo ipsa gratia illi homini natura- (11*)Qtixri etiam solet utrum debeat Chrislusdici
iis, qua nullum possit admittere peccalum : qua; bis genitus, ut dicilur Dei et hominis Filius ? Ad
gralia ideo per Spirilum sanclum est signilicata, qnod dici polest, Christum bis natum esse, dtias-
quia ipse proprie sic est Deus, ut-sit etiam Dei quenaturas habuisse. Unde ail B. Augnsliniis in
donum. Per hoe ergo quod de Spiritu sanclo esse libro De fide ad Pelrum : « Pater de sua subsfan-
nativilas Clirisli dicitttr, ut ait B. Augtistinus, lia genuit Filium Deum sibi coaequalem et cooeter-
quid aliud qtiam ipsa gratia demonstraretur, qua num. Idem quoque Unigenitus Deus secundo natus
horiro mirabili et ineffabili modo Verbo Dei est ad- est, semel ex Patre, semel ex Matre. Nalus cst
junctus alque concrelus, et divina gratia corpora- Renim de Palre Deus Verbum: nalus est de Matre
liler repletus. Verbum caro factum. Unus igilur atque idem Dei
Potest etiam Christus dici secundum hominem Filius natus est ante soecula, et natus in soeculo;
ideo natus de Spiritu sancto, ul ait B. Augustinus et utraque nalivitas unius est Filii Dei, divina sci-
in Enchiridio , quia eum fecit. In quantttm cnim licet el humana. > De hoc, etiam Joannes Damas-
homo est, et ipse faclus est, ut ait Apostolus. Con- cenus ait: « Duas Christi nativilales veneramur:
ceptus ergo, et nalus de Spiritu sancto esse dici- unam videlicet ex Patre anle saecula, quae est su-
tur, nOn quod Spirilus sancttts fuei-it Virgini pro per causam et rationem, et tempus et naluram
semine. Non enim, ut ait B. Hioronymus in expo- humanain; et aliam, quae in ultimis temporibus
sitione catholicoe fidei, de subslanlia Spirilus sancli propler nos, et secundum nos, et super nos. Pro-
semcn parlus accepit; sed quia per graliam Dei et pter nos, quia propter noslram salutem ; secundttm
operationem Spiritus sancli de carne Virginis est nos, qtiia nalus est liomo ex muliere, et tem-
assumpltim, qttod Verbo est unilum >.et in Evan- pore conceptionis, scilicet novem mensium ; super
gelio secundum hanc inlelligentiam leghur de Ma- nos, quia non ex semine, sed Spiritu sanclo, et
ria, quod inventa esl habens in ulero de Spirilu sancta Virgine supra legem conceplionis. > Ex his
sancto (Matth. i). Cujus dicti rationem Sanclus manifesle apparet Christi duas esse nalivilales,
Ambrosius insinuaris in secundo libro De Spiritu eumdemque bis nalum fore.
tancto, ait (cap. 3) : < Qiiod ex aliquo est; aut ex (12) Praterea invesligare oportet ulrum caro
substantia, aut ex poleslate ejus est. Ex substan- Christi etanima una eademque cuni Verbo deheant
lia, sicut Filius qui a Palre genitus est, et Spiri- adoratione adorari, scilicet illa quae latria dicilur ?
tus sanctus qui a Patre, Filioque procedit: cx po- Si enim animae vel carni Christi exhibetur lalria,
testale aulem, sicul ex Deo omnia. Quomodo ergo quae intelligitur servitus, sive cultus soli Creatori
babuit Maria in utero ex Spiritu sancto ? Si quasi debitus ; oum anima Christi vel caro crealura tan-
ex subslanlia : ergo Spirilus sanctus in carnem tttm sil; creatttra exhibetur, quod soli Creatori
et ossa converstis est, qtiod utique verum non cst: debelur, qnod factum in idololatriam depulatur.
fi vero quasi ex operalione el potestate ejus Virgo Jdeo quibtisdam videtur, non Wla adoralione, qura
concepit; quis neget Spiritum sanclum dominicoe lalria est, ariimam Christi vel carnem esse ado-
incarnalionis auclorem»? > randam, sed illa quae esl dulia, cujus duas species
Sed quaeri potesl, cuin nos Salvatorem nalum vcl modos esse dicunt.
prolileamur, cur Aposlolus eum factum dicat ex D Est enim cttjusdam modi dulia, quoe crealura
bcinine David (Rom. i), et alio loco factum ex mu- cuilibet exhiberi potest; et est quoedam soli hu-
iiere; cum aliud sil fieri, ct aliud nasci? Aliquid manilali Christi exhibenda, non alii creatura;
ergo significavit hoc dicto. Quia enira non humano quia Chrisli humanilas super omnem creaturam
semine creata est caro Domini in utero Yirginis, est veneranda et diligenda; non lainen adeo ut
nec corpus effecla, sed effeclu et virlute Spiritus cultus divinilati debilus ei exhibeatur. Qui cultus
sancli; ideo dicil Apostolus factum, non natum. in dileotione el sacrificii exhibitione atque reve-
Aliud est enira seniine admisto, et sanguine coagu- rentia consistit; qui Latine dicilur pietas, Grate
lato generare; aliud non permislione, sed virtute auiem theosebia, id cst, Dei cultus, et eusebia, iJ
procreare. Possunt utique homines generare filios, est bonus cullus.
sed non facere. Ecce quare dixit Aposlolus; factum Aliis autem placet Chrisli huroanitalem una ado-
et non nalum; ne ejus scilicet nativitas, quae fuit ratione cuni Verbo esse - adorandaro, non proptor
sine viri semine, nostrae similis ptitarelur, qtioe se, scd propler illuin oojus scabellura est, cui uniia

(ll')Dist. 8. ult. .(I2)D:sl. 9.


"
103 '» *mt- S. MARTINILEGIONENSIS 104
est. Nec ipsn humamlas sola vel nuda, sed cum A est; et de carne Marioccarnem accepit. Haec sinc
Verbocui juncla esl; nec propter se, scd propter impietate, a Verbo Dei assumpta, adoratur a nobis;
illud esl adoranda. Nec qui hoc facit, reus judicari quia nemo carnem ejus manducat; nisl prius ado-
potest, quia nec soli creaturoe, necpropler ipsam ; ret: sed qui adorat, non terram iniuetur, sed
sed Creatori cum humanilate, et in humanilate sua illum potius cujus scabellum est propter quem
servit. Unde Joannes Damascenus ait (13) : < Duoe adorat. > His aucloritatibus, pramissae quaestionis
nalura Christi ratione el modo differentiae, unilre absolutio explicatur.
vero secundum hypostasim, id est secundum per- (14) Si autem quaeritur an Christus sitadoplivus
sonam. Unus igitur Gbristus est, Deus perfeclus, Filius, secundum quod hoino est, sive alio modo ?
el horao perfectus, quein adoramus cum Palre ct respondemus Chrislum non esse adoplivum filium
Spiritu sancto una adoratione cum incontaminala aliquo modo, sed tantum naturalem; quia-natura
ejus carne, non inadorabileni cauiem dicenles. filius est, non adoplionis gratia. Adoptivus aulem
Adoratur enim in una Verbi hyposlasi, id est per- lilius non est, quia non prius fuit, et postraoduni
sona, quae hyposlasis generata est, noit creatura adoptattis est in filium, sicut nos dicimur adoplivi
venerationem prabentes. Non enira ut niidam car- filii, cum nati fuerimus filiiira (Ephes. n),per gra-
nem adoramus, sed unitam Deilatiin unam hy- B tiam facti sumus filiiDei. Chrislus vero nunquam
poslasim, id est personam Dei Verbi, duabus re- fuit non filius; et ideo non est adoptivus filius,
ductis naturis. Timeo carbonem langere propler quia non per adoptionem, sed per unionem filius
ignem copulatum ligno. Adoro igitur Chrisli mei Virginis esse dicitur. Fiiius enira Virginis dicilur,
simul utraque propter unitam Deilatem : non enini eo quod in Virgine hominem accepit in nnilaie
quartam personam appono in Trinitate, sed unam personse; et hoc fuil gratioe, non natura. Unde stt-
personam confileorVerbi et carnisejus. > His verbis per Joannem B. Auguslinus ait: < Quod Unigeni-
Joannis Damasceni insinuari videlur, Chrislihuma- lus esl aeqiialis Palri, non est gratiaj, sed naturac.
nitalem una adoratione euin Verbo esse adorandam. Quod autem in unitate personse Unigenili assiim-
De hoc eliam B. Augustinus ait ex sermone Do- ptus est homo, gratiae est, non natura. Chrislus
niini, ubi dicil: Non lurbelur cor veslrum, neque ergo necDei, nec horainisesl adoplivus filius, sed
(ormidel. Creditis in Deum, ei in me credite (Joan. Dei naluraliler, el hominis naturaliler, et gralia
xiv). Hoc loco dicunt hoeretici, Filium non nalura filius. > Quod vero naturaliter sil hominis filius,
esse Deum, sed creatum. Quibus respondendum Augustinus ostendit in libro De fide ad Petrum.
est, quiasi Filius non est Deus nalura, sed crea- („ Kle, scilicel Deus factus est naiuraliter hominis
tura ; nec colendus est omnino, nec ut Deus ado- filius, qui est naluraliter Filitis unigenitus Dei
ramlus, dicente Apostolo : Colneruvl el servierunt Patris. Quod autem non sil adoplivus filius, el la-
polius creaturm quam Creatori (Romi). Sed illi ad men gratia sit filius, ex subdilis probatur tesii-
hoc respondentes dicunt: Quid est quod carncra tnoniis. Hieronymus super Epistolam ad Ephesios
ejus, quam creaturam esse non negas, simul cum sic ait : t De CbristoJesu scriptum est, quia sein •
divinitate adoras, et ei non minus quarn divinil&li jter cum Palre fuit, et nunquam euni, tit essel, vo •
servls? Ego, inqtiam, Dominicam carnem, imo per- luntas paterna praecessit. Ille quidem natura filius
feclam in Christo humanitatem, ideo adoro, quia est, nos vero adoplione ; ille nunquam filius non
a divinilate stiscepla et Deitati unita est, ul non fuit, nos ar.tequam essemus, pradestinali sunius;
alium et alium, sed unum eumdemque Deum et et tunc spirilum adoplionis accepimus, quando in
honiinem Filium Dei esse confiteor. Denique si Filium Dei credidimus. > Ililarius quoque in lihro
hominem separaveris a Deo, illi nunquam credo, lertio De Trinilale, ait: < Dorainus dicens in Evan-
nec servio. Velut si quis purpuram vel diadema gelio, Paterclarifica Filiutt^ tuum (Joan. xvn), non
regale jacens inveniat, nunquid ea conabitur ado- solo noraine conlestalus est se esse Filium, sed et
rare?Cum vero ea rex fuerit indulus, periculum D proprietale. Nos filii Dei sumus, sed non talis est
morlis incurrit, si ea qttis cum rege adorare con- hic filiiis. Hic enira verus et proprius filius cst ori-
temiiil. Ita etiam in Christo Domino humanilaicm gine, non adoptione ; vcritate, non nunciipalione;
non soiam vei nudain, sed diviuilalero unilani, sci- nativilate, non crealione. > Auguslinus etiaro super
licet unum FiliumDei verum, et hominem verum, Joannem, sic ait: < Nos suraus filii gralia, non na-
si quis adorare contempserit, aelernaliler morie- tura; Unigenitus antem natura, non gratia. An hoc
lur. His verbis B. Augustinus aperte docet, huma- ctiam in ipso filio ad hominem refcrendum est ?
nitatem Christi cum Verbo esse adorandam. Idem Ita sane. > Ambrosius quoque in primo libro De
etiam super psalmum ubi dicifur: Adorate scabel- Trinilate, ail : « Christus Filius est non per ado-
lum pedu,r. cjus, quoniamsanclum esl (Psal. xcviu), ptionem, sed per naturam; per adoptioneui nos
Auguslinus sic ait: t Scienduin quia in Chrislo filii Dei dicimur, ille vero per veritatem nalura
lerra esl, id est caro, qurc sine impielate adoratur: est filius. > Ex his-evidenter oslenditur quodCbri-
suscepit enim de terra terram, quia caro de leira slus non sit filius gralia adoptionis.

(13) Lib. in. Orihod. fid., c. 8. (14) Disl. 10, § Si vero.


105 SERMONES. — SERM. IV, 1N NATALE DOMINI. * 10$
(15) t?ost haec quacrilur si Christus secundum A lum, proficiente aetate, patefaciebat hominibus dona
hominis naturam in sapientia et gratia proficere po- graliae et sapientiae, quoe sibi inerant, tanlum eos
tuit vel profecit? [Sapientia ergo Dei, quae dicitur ad laudem Dei excitabat; et sic Deo Patri ad lau-
Unigenilus Filitts, homine suscepto in utero et de dem et hominibus proficiebat ad salutenv Cnus in
nleroVirginis, liberalionem bominis indicavit (16).] eodem Evangelio puer ille plenus sapientia et gra-
Praterea sciendum est Chiistum secunduni homi- tia perhibelur (Luc. n).> Sic crgodicitur profecisse
nem ab ipsa conceptione graliae plenitudinem re- sapientia et gratia, ut aliquis rector ecclesiasticus
cepisse, cui spiritus est datus, non ad merisuram ; dicitur proficere in cura sibi credita, dum per ejus
el in quo plenitudo divinitatis corporaliter habitat industriam alii proficiunt.
(Cotos. n). Ilavero habilat, ut ait B. Augustinus ad
Dardanum, quod omni gratia plenus est: aliter jj II.— Adducit legis teslimonia, et proplietarum
enim habhat in Christo, alitcr in sanctis : in san- vaiicinia contra Judworum perfidiam perlinaciter
clis habilat, ul in nostro corpore inest sensus negantem Chrislnm Fiiium Dei esse. Primo intro-
ducit David de Chrisli unclione toquentem. St-
membris siugulis, sed non quanlura in capite; ibi cundo, Isaiam prophetam, vocanlem Christum
enim visus est, et auditus, olfaclus, et gusttts, et Deum et Dominum. Tertio, Genesis testimonium,
B c«m Deus Pater a nullo genitus, unum Verbum
tacttis, in caeteris autem solus esl tactus. Ita et de seipso genuit, per quod omnia creavit ex ni-
in Cbristb habitat omnis plenitudo divinilatis, quia hito : in quo Verbo, quod Deus Pater non fecit,
ille est caput, in quo sunt omnes sensus ; in san- sed wternaliler de stta subslantia genuii, facja-
clis vero quasi solus lactus cst, quibus datus est mus hominem ad imaginera et simililudinem
nosiram (Gen. l), dixit; insinuans quonam moio
spiritus ad mensuram, cum de illius plenitudine ad Dei imaginem faclus est homo, non secundum
acceperunt. De iilius autem pleniludine acceperunt, corpus, sed secundum menlem humanam. Inlro-
non secundum essentiam, sed. secunduin similitu- ducit quarto David, qui nobis ostendit, cum se-
mel Deus locutus est, unicum Verbum genuisse,
dinem, quia nunquam illam eamdcm essentialiter, omnia (ecit : auod Verbum pastores vi-
per quod
sed similem acccperunt gratiam. Puer ergo ille derutit. Et si duo testetur se audisse, scilicet po-
plenus sapientia et gratia fuit ab ipsa conceptione. testalem el misericordiam, pro nobis facltis verut
Unde recte Jeremias r.it: Novum faciet Dominus est plenus homo; et quomodo unus et idem Deus
Dei Fitius nalus est ante swcula, et natus est in
super terram, scilicet, ntuliet circumdabit virum smcula; et tandem de ulraque Fitii Dei nativilate
suum (Jer. xxxi); quia in ulero Virginis perfectus disserit.
vir exstilit; non solum propter animam et carnem,
sed cliam propter sapienliain et graliam, quibus Volo, ut respondeatis, o Judaei, qui patrum ve-
strorum caecitatem secuti, usque hodie pertinaciter
plcnus erat.
Iluic atrtem sentenlioe videtur obviare, quod iu nrgatis Filium Dei. Pro salute igitur vestra ex lege
Lucae Evangelio legilur: Jesus proficiebat sapienlia, et prophelis, copiosa ac verissima vobis objiciam
astale, el gralia apud Deum et homines (Luc. n). Si tcslimonia, ut cordium vestrorum propulsa incre-
enim proficiebat sapientia et gratia, non videlur a dulitate, et catholicae fidei agnita veritale, ipsuiri
Dei et Virginis Filium cum Deo Patre et Spiritu
conccpiione habuisse plenitudinem gratlae sine men-
sura. Ad quod sane dici polcsl ipsum, secundum sanclo unum et verum Deum possitis credere, eum-
boruinem, tanlam sapienliam accepisse et gratire que in ejusdem Dei Patris sui dextera regnanlem
ut Deus ei conferre non nobiscum fideliter adorare. Qui ergo usque iri ho-
plenitudinem, plenius po-
esse
luerit. Et tamen vere dicitur, profecisse sapientia diernum diem Christum pertinaciter negatis
et gratia, non quod in se, sed quod in afiis, qui Filium Dei, ad interrogata respondete mihi.
«le ejus sapientia et gratia proficiebant, dum eis Si Christus Deus non est, cui dixit David rex et
et secundum ocessum propheta in psalmo : Sedes tua, Deus, in saculum
sapientiae graliae munera, p; tui (Psat.XLi\)l
aetalis magis ac magis palefaciebat. Unde eximius smculi; virgadirectionis virgategni et odisti iniquilatem;
•doctor Gregorius in quadam boinilia ait: < Juxla D Et iterum : Ditexisti justitiam,
te Deus Deus tuus oleo latilim ptm
hominis naluram Jesus proficiebat sapientia, no> ptoptetea unxit
esset consottibus tuis (ibid.) ? Quis est igitur iste Deus a
quod ipse sapientiorex tempore, qui aprima
hora Deo unctus (17) ? Nolo, ut vos ipsos sub malitiae et
conceplionis Spiritu sapienliae plenus perma-
ncbat; sed eanidem, ,qua plenus eraf sapientiam, nequitioe silentio abscondatis; sed si potestis, tam
caeteris ex lempore paulatim demonstrabat. Juxta verissimo prophetae tesliraonio compendiose minime respon-
hominis nalurain proficiebat actate, de infanlia ad deatis. Sed quia lam evidenti objeclioni
hominis naturam poteslis respondere, nec Psalmistse 'dictis contra-
juvenlutera; juxta proficiebat
non non habebat per accessum dicere, ego vobis, Deo donante, exponam, qualiter
gratia, ipse quod
temporis accipiendo, sed pandendo donum gralise supradicla dcbealis inlelligere.
quod habebat, apud Deum et homines; quia, quan- (18) Quis est igitur Deus a Deo unctus? Ilie uti-

(l5)Dist. 13. dist. 12. ...


(16) Quae nncis includimus, fortasse minus recte (17) Isid., lib. i Conlra Jud., cap. 3.
fuere hic inlrusa. cura ad propositam quacstionem (18) Isid., lib. vn JEtymolog., cap. 2
nihil agant. Verba sunt eiiam Magistri, § ult.,
k
PiTROL. CCYIU.
101 # *. MARTINI LEGIONE.NSIS ICS
flue est, qui per Isaiam proplielam sic loquhur: A devotione amplectimur, sub perSona Cyri regis Per-
Spiritus Domini super me, eo quod unxerit me, ad sarum per Isaiam prophetam Dcus Paler Dsum el
annuntiandum mansuetis misit me, ut mederer con- Dominum esse testatur, dicens : Christo meo Cyro,
trilos corde, et pradicarem captivis indutgenliam, et cujiis apprehendi dexteram, ul subjiciam ante faciem
clausis aperlionem (Isa. LXI). Ipsa itaque unctione ejus genles, el dorsa regum vertam, el aperiam co-
Christus demonslratur, cum Deus unctus dicitur. ram eo januas, el porlm non claudeniur. Ego atiie
Cum enim Deum unctum, o Judaei, a Deo audilis, te ibo, et gloriosos terrm humiliabo; portas areas
Christum verum Dei et Virginis Filium intelligerc conteram, et vectesferreos confringam. Et dabo tibi
debetis. Chrislus enim a chrismate dictus est, id lliesauros abscondilos, et arcana secretoruni rese-
cst ab unclione. Praceptum fuerat Judseis, ut sa- rabo, ut sciant qni ab orlu solis, el qtti ab occidenle,
crum conficereiil nnguentum, quo perungi possent qtiia ego invoto nomen tuum, Domine Deus Israel
hi, qui vocabantur ad sacerdotium vel ad regnum. (Isa. XLV). His vcrsibus sub persona regis Cyri
Et, sicut nunc regibus indumenlum purpttra insi- Clirislus-cst prophetatus : Chrislo eniin subjecit
gne cst regiae dignitatis, sic illis unclio sacri un- Deus Pater in fide gentes d regna; non enim legi-
guenti uomen ac potestatem regiam conferebat: et nius in regno Israet aliquem Cyrum nominc fuissc.
inde dicti Christi a chrismate, quod est unctio : B Haec prophetia ideo anle Natale Domini legilur,
nam chrisma Grace, Latine unctio inlerpretalur. quia de ipso dicta fujsse creditur. Qnod si forte, o
Quoeetiam Domino Jesu Cbrislo nomen accommo- Judsci, de Cyro rege Persarum Crediderilis fuisse
davit facfa spirilalis; quia.Spiritu sancto unctus prophetalum, absurdum esset (20) et profanum, ul
est a Deo Patre, sicut in Actibus aposl.olorum di- homo impius, et'idololatriae deditus, Christus et
cilur : Collecti sunl enim in hac civilate.adversus Dens ct Dominus nunciiparelur. Unde et in trans-
tanctum Filium tttum, quem unxisti (Act. iv) : non latione Septuaginta Inlerpretum, non Christo meo
ulique oleo visibili, sed dono spiritalis gratiae, quod ,Cyro, sed Chrislo meo Domino habetur; quod spe-
visibili significatur unguento. Deus igitur et homo cialiter'in persona Domini nostri Jesu Chrisli a<?-
Jesus Christus spiritali unclione est unctus, el su- cip'.tur.
per omnia manuum Dei Patris (19) constitutus. Di- Credite igilur, o infeliccs Judaei, dc Chrislo di-
lexit uliqtie juslitiam, et odio habuit iniquitalem; ctum fuisse, .non de Cyro Persarum rege. Christus
quia virga dircclionis est virga regni ejus. Rex est est eiiim Deus el Dominus, et ctim Patre et Spiritti
itaque et sacerdos, et a Deo Patre Spiritu sancto sancto unus yerus naluraliter Deus. Ipsius dexte-
et virtule unctus, el super omne quod creatum est, p ram Deus Paler apprehendit, cum eum de manibus
constilutus. Hunc itaque verum regem, quem Deus persequentium Iiheravit, et die terlia de monti-
Paler gloria et honore coronavit, et sub cujus pe- merilo resuscitavit. Ante faciem illius gentes subje-
dibus omnia subjecit (Psal. YHI),o Judaei, nisi fi- cit, el dorsa regum verlil; quia non solum promi-
deliter adoraveritis, absque dubio in aelernum peri- scuas plebes inferiorem locnm tenentes, vtfrum
bilis. etiam reges earutn el printipes jugo vera fidei por
' Moneo vos, o Judaei, in inilio nostra disputalio- Evangelium ejusdem dilectissimi Filii sui potenler
nis ot legis el prophetarum verissimis praconiis subdidit. Coram eo januas aperit, et porta clausm
contradicere non prasumatis, sed Iibenter cordis non fuerunt; quiamoli corporis.Jesu Chrisli, quo
aures prabeatis. Non est vobis ulile, imo valde pe- divinitas lalebat, clausae januae, ubi erant apostoli
riculosum Iegis et prophetarum testimoniis con- congrcgati, non obst.terunt (Joan. xx); atque ipso
traire; quia qui veritati resislil, Deo conlradicit. ascendente portae coeli ullro se illi aperuerunl. Ante
Ego aulem Dei auxilio adjutus vestris vos armis, ipsum Deus Pater ivit; quia eum longe antea per
Icgis scilicet et prophetarum oraculis, vos vincere prophetas Spirim sancto edoctos nasciturum pra-
volo, quia nunquam adversarius melius vincitur, dixit. Ghriosos lerrm coram eo humiliavit; quia ela-
quam cum suis propriis jaculis expugnatur. Audile D tionem superborum, gloriam divitum, et ferocita-
igitur, rebelles et increduli, legis lestimonia; au- tem tyrannorum in adventu ejusdem Domini Jesti
dile prophetarum valicinia ; audite sancti Spiritus Christi Filii sui per evaiigelicam pradicationcm
verba, Jesu Christo Dei el Virginis Filio, quod ve- slravit, eosque Ecclesise sacramentis devotos atque
rus Deus et verus homo sit, tcstimoniura perlii- humiles exhibuit. Portas areas contrivil, et vecles
bentia.- Hunc Jesum Christtira, quem vos negatis, ferreos confregit; quia vires diaboli, et clauslra
nos vero bracbiis fidei el dilectionis, summa cum inferni ante faciem Christi illuc ad iiberandum

(19) Deest opera. tistes Toletanus Elipandus in epistola contra Mige-


(20) Majus absurdum et nefas esset, de Cbristo tium Chrisio meo Dominocum perantiqua versione
Domino verba sequenlittm versuum inteliigere : Septuaginta legerunt, ut videre passim est aptid
Assimilavi te, et non cognovisti me.„, accinxi le, et exposilores in fiiinc, locum. Sed Alapide asserit in
non cognovisli me (Isa. XLV).Quapropler D. Hie- hac versione crrorem irrepsisse; et certe recenlior
ronymus in hunc locum vehementer errare dicit consonat Viilgalae. Videsis Joannem Marianam ad
eos, qui priora verba crrpitis ad Christum Domi- cap. 3, lib. l D; Isidori conlra Judwos, ex quo Mar-
ntim in sensu litterali, non ad Cyrum referunt. tiniis haectranslulit.
Kihilominus nonnuili veterum quemadmodum an>
109 SERMONES. — SERM. IV, 1N NATALE DOMINI. UO
electos suos descendentis dcslruxit. El dabo tibi A est, sed mens humana. Et liccl mcns humana non
thesauros absconditos, el arcana secrelorum rese- sit cjus naliirae; otijus Dens esl; imago tainen Dei.
rabo. Ac si apertius Deus Pater Jesu Christo Filio quo itihii'melius est, ibi ruaerendaet invenienda
suo secundum quod de Virgine nascilurus erat, est, ubi natttra nostra nihil babet mclius, id est in
roqueretur, dicens : Cum veneritplenitudotemporis, mente. Eo enim ipso imago Dei est mens, quo ca-
et"de Spiritu sanclo in utero Virginis concepltis fue- pax ejus est, scilicet Dei, ejusque esse particeps
ris, dabotibithesaurosabscondilos, omnem videlicct potesl. Jam ergo in ea Trinitalem quae Deus est,
sapiehtiam et scientiam meam elTundam in te, et inquiramus. Ecce igitur mens meminit se, intelli-
arcana secretorum, id est evangelica sacramenta, git se, diligit se. Hoc si cernimus, cernimus Trini-
quae omnibus fere mortalibus ignola sunt, per le talem; non tamen ipsum Deum, sed imaginem Dei.
cunclis genlibus tuhc rescrabo; ut scias quia ego Hic enim quoedam apparet Trinitas, memoriaVsci-
sum Dominus, qui invoco, id est invacari facio, no- licet, intelligentiae et amoris. Haec igitur tria, ut
men luum per universum orbem, ut in tuo nomine ait B. Augustinus, non sunttres vitae, seduna vita
omne genu flectalur cojlestium, terrestrium et in- non tres menles, sed una mens et una essenlia.
fernorum (Philipp. n). enim sunt, et sese invicem capiunt. Ca-
' JEqualia
Sed forte, o Judaei, si adhuc ista vobis non suffi- piunlur enim et a singulis singula, et a singulis
cere dicitis, ad vestram perfidiam ac mcntis cceci- «mnia. Memini enim me habere memoriam, inlclli-
lalem multiplicis erroris plenam omnino confulan- genliam el voluntatem ; et intelligo me intelligere,
dam, et ad noslra fidei veritalem confirniandam, et velle atqtte meminisse. Ecce illius sumniseuni-
ex legc et prophelis copiosa atque idonea introdu- lalis atqite Trinitatis Dei, ubi una est essentia ct
cemus teslimonia. Si ergo polluto ore et infido tres personre, imago est bumanamens, licet impar.
oorde, adhuc ansi estis iuipudenler dicere, qnod Mens atttem pro animo ipso accipitur, ubi est illa
Cbristus non cstDeus, nec verus DeiFilius, dicite: imago Tririitatis. Proprie vero raens dicitur, nt ait
Cui loculus est Deus in Genesi, cum diceret : Fa- B. Augiistinus, non anima ipsa, scd quod in ea cst
ciamus hominem ad imaginem , et simililudinem excellentitis. In menle naturaliter diyinitus insti-
nostram (Gen. i) ? El iterum : Fecil Deus hominem, tttta qtiisquis vivacherprospicil, el quam magnum
ad imaginem Dei creavit iitum (ibid.)l Beatus ita- sit; in ea lanttim polest etiam sempiterna, incom-
que Fulgentius episcopus, sapientia et sanclilate mutabilisque natura recoli, conspici, concupisci.
praclarus, in exponendis Scripturariim sententiis Reminiscitur Deus per memoriam, intuetur perin-
valde catttus accedat, et hane propheliam tanli i2 telligentiarn, amplectitur per dileclionem. Profecto
mysterii plenam a Moyseprolatam vobis exponat. invenit mens illius sumnioeTrinitatis imaginem.
Dic, sancte Fulgenti (21), secundum sapicnliam Verum tamen caveat ne hanc imaginem ab eadem
tibi a Deo collatam, qualiter inlelligere debeamus Trinitate, quae Deus est, factam, ita ei comparel,
hoc quod Deus dixit: Faciamus hominemad imagi- iiiomnino existimel similem; sed potius in quali-
nemet similitudinem nostram? < Cum enim, inquit, cunque ista similitudinc magnam quoqus dissimi-
singulari numero Deus imaginem dixit, ostenuVt litudinem cernat. Quod breviter ostendi potest.
unarmnaturam esse,ad cujus imaginem homofieret. Homounus perilla tria meminitpinlelligit et diligit;
Cum verp dicit phiraliter noslram, ostendit Deum qui tamen nec memoria est, nec intelligentia, nec
ad cujus imaginem homo fiebat, non unam esse dileclio, sed habet hoectria. Unus ergo homo est,
personam. Si enimuna illa essentia Palris, ct Fiiii, qui habet haec tria ; nec tamen ipse est haec tria.
et Spiritus sancti, una esset persona ; non diceret, In illius vero summaesimplicitale naliira quae Deus
ad imaginem noslram, sed ad imaginem meam;nec cst, quamvis unus sit Deus, tres tamen personae
dixissot, faciamus, sed faciara. Si vero in illis tri- sunt Pater et Filius e.t Spiritus sanctus, et hoe tres
bus personis tres' essent intclligendae vel credendae unus Deus. Alittd itaque Trinilas (23) est res ipsa
substanlioe, nori diceret, ad imaginem noslram, sed in re alia, aliud imago Trinitatis, propter quam
ad imagines nostras : una enim imago trium na- imagincm et illud in quo fiunl haec tria, imago di-
turarum inaequalhimesse non posset. > citur, scilicet bomo : si.cut imago dicitur et tabula
Siergo ad cognitionem vera fidei, o Judrei, per- et piclurrf, quoe esl in ea ; sed tabula nomine ima-
lingere vuliis, necesse est ut ad intelligenda san- ginis appelhtur propter picluram, quae est in ea.
ctarum Scripturarum verba, cordis attres solerter Ilaque in ista imaginc Trinitatis non sunt haectria
.iperialis (22). Primo itaque volo, vos scire atque unus homo, sed unius horainis sunt. In illi vero
docere, qualiterad imaginem Dei faclus esthomo : Triniiale summa, cujus haec imago est, non unius
non enim corpus hominis ad imaginein Dei facttim Dei sunt illa tria, sed unus Deus, ct tres sunt illae,

(21) Mira res et notatu digna. Antea srepenoster § Proponamus, dist. 2, lib. i auclorem libri Augu-
auctor tribuit ^Auguslino librum S. Fulgentii De slinum scribat.
fide ad Pelrum cum noiinullis veterum, quamvis (22) Senl. l, d. 3.
minus recte, ut hodie oonstat: hic vero ascribit (23) Sensusinvolulus, qui clqrior redilur exaliud
Ma-
Fulgenlio, etiainsi Pelrns Lombardus, qiiera presse gistro : Aliud esl itaque Trinilas, res ivsa,
sequi videlur.hoc tesliinoniura Geneseos explicans, imago Trinitatis in re atia.
4.11 S. MARTINILEGIONENSIS, 112
non una persona. llla eninv tria non sunt homo, sed A vinam cssenliam, solam unam personam esse di-
juominis sunt, vel in homine. Sed nunquid possu- cilis,- Deum babere Filium negatis : et, sicut ait
mus dicere Trinitatem sic esse Deo , iit aliquid Dei Joannes evangelista : G_uiFilium negat, nec Patrem
sit, et non ipsasit Deus?absit ut hoe credaraus! habet (I Joan. n). Pro certo igiltir sciatis, quia co-
dicamus ergo in mente nostra imaginem Trinitatis, rciernum Deo Patri negatis Filium, neqttaquam
sed exiguam et qualemcunque esse, quae summae Deum Patrem habere poleritis propitium. Sed si
Trinitatis ita gerit similitudinem, ut ex maxima forte odio Christiani nominis mihi non creditis, sal-
parte sit dissimilis. Sciendum verb, quod haec-tri- tem prophelarum scntcntiis fidem' accoramodare
nitas mentis, ut ait B. Augustinus, non proptcrea debelis. Diligenteritaque auscultate, -et ad erudi-
Dei est tantuin imago, quia sui meminit inens, et tioneifi vestram audita memoriter retinete, ut cre-
intelligit, ac diligit se; sed quia potest etiam me- dentes unum Deum iu Trinilate, ad ipsius amorem
minisse, et inlelligere, et amare illurri a quo facta possitis pertingere.
est. Mens ilaque rationalis considerans hoec tria, Dicat igilur David propheta ad eruditionem no-
et illam unam essentiam in qua isla sunt, et ex- slram : Semel locutus esl Deus. Quod B. Augustinus
tendit se ad contemplalionem Creatoris, et videt exponens, ait : < Semel locutus est Detis , quia
unitatem in Trinitate, et Trinilatem in unitate. In- uniCuniVerbum genuit, per quod omnia fccit. Alia
telligit enim unum esse Deum, unam essenliam, etiam duo quaePropheta audivit, sunt potestas et
ununi principium ; et videt quia absque sapientia misericordia, de qiiihus omnes Scriplura, et pro-
non sit, et ideo intelligit eum habere sapientiam, pler quae lex el propl.eloe sunl, propter quoeetiam
quae ab ipso genita est. Et quia sapienliam suam ipse Christus a Deo Patre ad redemptionem mundi
diligit, intelligit etiam ibi esse amorem, id esl Spi- missus cst, et sancti aposloli. Potestas ergo limea-
ritum sanctura." tur , misericordia anietur ; nec pro misericordia
Ecce descripsimus vobis, o Judaei, quae sit imago polestas coniemnatur; nec pro poleslate de miseri-
Dei, scilicet memoria, intellectus et dilectio; et cordia desperetur. > Semel igilur loculus esl Dcus
quia corpus* horainis non cst ad imaginem Dei fa- Pater, id est Verbum aeternaliter geiiHil, in quo
ctum, sed anima; et qtiid sit babere in se imagincm omnia fecit atque disposuit. Hoc est illud Verbum,
Dei, videlicet reiriinisci, intelligeie.et diligere suum o Judoei, de quopastores vestri (irao ut verius di-
factorem. Jam superius B. Fulgenlio exponenle, c"am, per- fidem riostri fuerunt) qui custodien-
satis osiensuiri est vdbis, quia idcirco in priraa tes vigilias noctis supra grcgem suum ad invicem
creatione dixit Deus : Faciamus hominem ad ima- iC dixeruut: Transeamus usqueBelhlehem,el videamus
ginem et similitudinemnoslram, quia trinus est in hoc Verbum, quod factum est, quod Dominus oslen-
personis, et unus in essentia. Deus igitur Paler de dit nobis (Luc. n). Moneo vos, o Judaei, ut quod
riullo genitus Dco, unum Verbum gentiit de seipso, isti paslores fecerint, qualitcr crediderint, Deumque
per quod omnia creavit ex nihilo. Natus est eniin glorificaverint , sludiose audiaiis. Venerunl, in-
de Patre sine inilio Detts Verbum, et eadem, qua quit evangelisla, festinantes; et invenerunt Mariam,
ipse naturaliter aeternus est, divinilate coaeternum. et Joseph, et infqnlem, eumdem scilicet Verbum
"n ipso igitur Verhp quod Deus Pater non fecit, Deo Patri coaelernum pro liberatione humani ge-
sed aeternaliter ex. sua substanlia genuit, Faciamus rieris in lempore caro factum. Videntes aulem
'ominem ad imaginemet simililudinem nostram di- cognoverunt de verbo , quod dictum eral illis de
xit. Ad confirmandum eliam tam idoneum lesti- puero hoc. Sed quid fecerunl pastores ? Reversi
monium, tamque sufficienter expositum ; et ne am- sunt glorificanles et laudantes Deum in omnibut,
plius indedubitetis, 0'Judaei, David prophetam ad qum audierant etviderant, sicut dictum est ad itlot
medium deducamus, et de hac aetcrna Patris Dei (ibid.).
locutione, qua omnia creavit ex nibilo, quid nobis Ilorum itaque vestigia, o Judrei, bonorum opcrura
dixerit, reverenter audiamus. 1D gressibus sequiroini. Horum exemplo Chrislum ve-
Semel, inquit, locutus est Deus, duo hac audivi; rum Deum el verum hominem brachiis vera fidei
auia potestas Dei est, et tibi, Domine, misericordia; et dilectionis amplectimini. Horum imitationc Chri-
cuia fu reddes unicuiquejuxta opera sua (Psal. i.xi). stum naluraliter cum Deo Patre et Spiritu sancto
Contrarium videturDeum semel loqui, et duo audivi. unum yerum Deum csse credile. Simili devolior.e
Quid est etiam quod legitur in Aposlolo : Multifa- ipsum verum Deum in personis trinum, et in essen-
riam, multisque thodis otim-Deus loquenspalribus tia unum, in operibus suis laudate et glorificate in
in prophetis (Hebr. i)? Sed inter horoines multis perpetuum. Hoc Verbum quod ante omnia soecula
modis loquitur Deus; apud se autem' semel, quia a DeoPatre genilum est, et in utero Virginis caro
unicum Verbum genuit, per quod omnia fecit, et factum, non tanttim ineffabile est, verum etiam, tit
in quo simul omnia disposuit. Nolo vos oblivioni ait Magister Petrus super illHm locum psalmi: Se-
tradere, o Judaei, quia haec cst oppositiomea,'quod mcl locutus est Deus, noraen ejus est ineflabile,
Dcusomnipotens trinusesl in personis, ,et unus in quod scribebatur in lamina aurea sumni ponlificis,
essentia; vos aulem dicitis quia Deus sicut est una et erat Tetragrammaton , id est quatuor littcrarum,
essenlia, ita et una persona. In hoc ergo quod _di- quae sunt: JOTH,HE,VAU,BETH,id est principium
*>3 SERMONES. — SERM. IV, 1N NATALE DOMINI. 114
passionis vitre isloe. Nomen aulem cx his litteris Ji bis est homo factus verus et plenus, In eo verus,
constat, ul quidara tradunl. Est ja, ja, je, je, quod quia veram habet ille humanam naturam ; in eo
dicitur ineffabile; el quia, cum coetera nomina Do- vero plenus, quia et carnem humanam
suscepit, et
mini rem ineffabilem significent, hoc ineffahiliorem animam rationalem. Idem lamen
unigenilus Deus
rem designat juxta litterarum interpretationes. Ac secundonalus est, semel ex matre. Natus^st enim
si dioeret: lsle, cujus est hoc nomen, est princi- de Patre Deus Verbum; natus est de matre Ver-
pium vitaeper Adam amissae, et hoc perhumilitatem bum caro factum. Unus igitur est, alque idem
passionis. Quid autem mirabilius , quam quod pa- DeusDei Filius nalus ante Saecula, et natus iu sae-
tiendo, moriendo nos a morle liberavit ? Dicitur culo ; el utraque nativitas, unius est Filii Dei: di-
atttem inellabile nomen, ut ailB. Isidorus (24), non* vlna, secundum quam Crealor in forma Dei coae-
quia dici non polest, sed quia finiri sensu et intel- ternus Palri Deus esl; humana, secundum quam
leclu humano nullatenus pote.st; et idcirco, <juia semetipsum exinaniens et formam servi accipiens
de eo nihil digne dici potest, ineffabile esl. Ineffa- (Phitipp. n), non solum in couceptu materni uleri
bilis est ergo Verbi gcneratio, cujus etiam noraen semetipsttm, dum homo fieret, eadem servilis for-
inelTabileest.
' mae susceptione formavit, verum etiam de eodem
Iste tamen Prophela aliquid inde capiens, dicit: B malris utero idem Deus factus homo exivit, et in
Semel locutus est Deus, id est aeternaliter Verbum cruce idem Deus homo factus pependit, et in se-
gcnuit, in quo omnia disposuil. Hoc vidit iste Pro- pulcro idera Deus homo factus jacuit, et ab inferis
phela, ut ait B. Auguslinus, elevalus super omnia, idem Deus homo factus die terlia resurrexit; sed in
et ti anscendens angelos; et ad liquidum perve- sepulcro secundumsolam carnem idem Deus jacuit,
niens, ubi unus <inum genuit. Inter quoc omnia duo et in infernum secuhdum solara animam descen-
haec audivit in allo, quo transilivit. Quasi diccret : dit : qua de inferis ad carnem die tertia revertente
Non a me hoc dico, sed audivi raptus ad Verbum idem secundum carnem qua in sepulcro jacuit, de
Dei Palris unigenilum. Quae ? Hoc seilieet, quia sepulcro resurrexit, et quadragesimo post resur-
poteslas Dci est, id esl unigeniti Dei et homi- rectionis die idem Deus homo factus in ccelum as-
nis filii, qui non lar.tum in se potesiatem habet, ccndens; in dextera Dei Patris sedet (Coloss. m),
verum eliam aiiis confert, quia, ut ait Aposlolus : inde in finem soeculi ad judicandum vivos et mor-
Non estpotestas cuisque, tiisia juslo Deo(Rom.XIII). liios est venturus.
Ipsum enim constituil Deus Paler super omnia
III.—David rex et , Spititus sancti orga-
opera manuuni suarum.Undeip.se ait in Evangelio: C § ntiij»,lestimoniumprophela pethibet, quod Chtistus verus
Data est mihi omnis poteslas in cmlo et in terra Deus, et \irginis filiusest sineinitio de Dco Pa-
(Matth. xxviu). Scquitur : Et iibi, Domine, miseri- tre, et in smculo de Virgine matre. Ex Genesis
eordia; quia lu reddes unicuiqtte juxla opera sua testimonio, Dominus a Domino , scilicet Filius a
Paire; ex Zacharia, Dominus missus ad gentes
(Psal. LXI).Apttd Cbristum ergo est polesias, et pro sum divinitaiis gloria; etsi consUium, xd est
roisericordia, quia i-psiDeus Pater omne judicium ejus adventum contempserint. Isaia testante, eutn
commisif. Tiinenda-cst ergo hoecpotestas; quia verum Deum, et verum hominemin fine temporum.
Consideral ulterius, quid de iltius sex nominibus
polest salvare pios et damnare impios. Diabolus ac de divinitate, qtta eidem Deo Patri eomlerms
quoedampotestas cst, et plerumque vult nocere, et est, idem propheta dicat. David intrcducilur ad
tamen non polest : tantum enim iinpellit parietem Chrisli mternam el ineffabilem ejus nativitatem.
Admonetexlsaia, ut, relicta superslitioneJudaica,
inolinalum, quantum accipil polestaleni; quoniam catlwlicam fidem devole suscipiant, cum secundum
qtti dat lentatori potestatem, ipse prabet teniato eum septem mulieres eum apprehenderunt. Testi-
rnisericordiam. Non enim est polestas nisi a Deo ; monio Davidis subjungifmternam nativitatem, qua
et omnia. Noli di- Christusesl sibi aternus. Quam pulchreconcludit,
ipse enim esl in omnibiiS' supcr cttr prorsus nulla lingua de immensa isla genera-
ccre quare Detts dat tantam potestatem diabolo, tione nec perfecte dicere polesl, nec sufficienler
ut non det econlra poteslatem (25) ? Deus qui dat 0 aliquid loqui. Testimoniuminducit ad Christiextem-
habet Noli limere ini- poralem nativitatem ex Chrislifera Virgine eo-
poleslalem, aequitatem. ergo dem propheta.
liiicum: lantum enim facit quantum accipit pote-
slatis. Audite igitur, o Judrei, quae dico; audite quaj
Ecce audislis, o Judaei, quia semel locutus est pro salute vestra moneo. Si liberari ab aeterna
Dcii3, aeiernaliter scilicct genuit Verbum ex seipso, damnatione cupitis, necesse est ut Christum sine
malre
per quod orania creavit ex nihilo. Per ipsum Deus initio de Deo Patre, et in saeculo de Virginc
Paleromnia continet, gubernat, et regit; per ip- nalum esse fidelher credalis ; si illum in prasenti
sum ab aeterna damnalione humanum genus rede- vita negaveritis.aeternaradamnationem nequaquam
mit (26). Sed idem Dei Fiiius, cum sit Deus aeter- evadere poleritis. Ipse enim,ut supra dictuin est, vi-
nus et verus, et cum Palre secundum diviuilatem vos et mortuos judicabit, et incredulos condemna-
naturatiter unus Deus, secundum quod ipse dicit: bit. Unde ipse ait in Evangelio. Qui me confessus,
et eum coram
Ego et Pater unum sumus (Joan. x); idem pro no- fuerit coram hominibus, confitebor ego
(24) Lib. vn Elymolog., cap. 1. j. (26) Ex Fulgcnt., De fide ad Petr., cap. 2.
(25) Forlc, misericordiam.
H6 S. MARTINI LEGIONENSIS 116
Palre trieo, qui est tn cmlis; et quicunquenegaverit A (27) Dicile, infelices Jtidaii, qui m divina essentia
tne cotam hominibus, denegabilur cotam angetis Dei tres pcrson.asessenegatis.qiiisDominuspluit ignem

(Luc. xn). Pro certo itaque scitote, o Judaei, quia a flomino in Sodomis? sic enim in Genesi legilur
si illura in prasenli saeculo cum Patre, et Spirilu Et pluit Dominus super Sodomam et Gomorrhain
sancto unum et verum Deum esse noncredideritis, sulphur et ignem a Domino (Gen. xix). In qtta sen-
judicium ejus nequaquam evadere poteritis in fu- tentia, omiseri Judaei, et quasi infidelitatis durilia
turo. Si illitts graliam in prasenti vita adepti non lapidei, non dubitelis Christum secundam esse per-
fueritis, ejus irara nullatenus in futura fugere vale- sonam in Trinitale. Nam quis cst ille Dominus a
bitis. An forte supradiclis testimoniis ex toto non Domino, nisi procul dubio Filius a Palre, qui in
est incrcdulitas adbuc expulsa a cordibus veslris ? . hunc ranndum ab eodem Patre est missus? Quo te-
Sed si forte patrum vestrorum caecitate prapediti, stimonio Deitas Filii, quam naturalitera DeoPalre
adhuc de Chrislo, quod verus Dei Filius sit, dubi- habet, ostenditur, et distinclio personarum clare
tatis, ad vestram perfidiam superandam alios ex dcmonstralur. Item si Christus Dominus non est,
gente vestra testes introducemus. Si igitur adhuc dicite, o Judaei, quis est ille Dominusexercituum,
aliis testibus indigetis, David gentis vestra rex et R qui a DomiiiQexerciluum initlitur, ipso dicenle Za-
prophela, qui vere organum sancti Spiritus exsli- charia : Hwc dicil Dominus exerciluum : Pro glo&ia
tit, accedat, el Cbristo quod verus Dei el Virginis misit me ad gentes, quw exspoliaverunt vos: quienim
Eilius sit, teslimonium perhibeat. tetigerit vos, tanget pupillam oculi ejus. Quia ecce
Dixit DominusDomino meo, inquit, Sede a dextris ego levo manum meam super eos elerunl prwda his
meis; donec ppnam inimicos luos, scabeltum pedum qui serviehant sibi; et cognoscetisquia Dominus ex-
tv.orum (Psal. cix). Dicit ergo, o infelices Judaei, erciluum misil me (Zach, n). Cujus est ergo hn-c
quis est iste Dominus David,cui Domimis dixit, sede vox, o Judoei,nisi Jesu Chrisli Salvatoris mundi?Cuia
adextris meis ? Procul dubio Domirius Pater dixit ergo omnipotens Deusab omnipotenti Deose missum
Doraino Filio, qui vere est cum eo unus Deus et Do- esse denunliat,' Dei Patris se absquedubioFilium
minus, ut a dextris ejus sederet, donec inimicos esse demonstrat. Missus est autem. ad gentes pro
illius scabellum pedum ejus poneret. More nostro gloria divinitatis, quam aboeterno habuitapud Pa-
loquitur Propheta, cum ait: Dixit Dominus Domino trem, quia seipsum exinanivit formam servi acci-
tneo: Sede a dextris mets, scilicet, ut bomo instrua- piens, factus obediens usque ad mortera (Philipp.
lur : non enim ore protulit, sed dixit re, id cst ge- n). El ut sciatis, o Judoei, quia vera suat quae di-
neratione. Ac si apertius Propheta diceret : /)t'xif C cimUir, ipse etiamDei Filhis.ad consolationem Ec-
Dominus, id est.Deus Pater aeternaliter disposuit, clesioe. suae, quam proprio sanguine redeniptttrus
Domino meo, id.est FUio qui Dominus est, et cum erat, in consequeritibus ita loquilur, dicens : Lavda
Deo Patre unus verus Deus. In hoc quod dicit, et tmlare, filia Sion; quia ccce ego venio, et habiiabo
Dominus Domino idera nomen repetendo, personas in medio tui. Et applicabuntur gentes multw, per
discernil, et unam naturam ac potentiam persona- fidem videlicet, ad Deum in die illa, et erunt mih
rum ostendit. Item-quod ail, Dominomeo, hoc Deita- inpopulum, el habilqho in medio lui; et scies quia
tis indiciuin est. Dum vero ait, sede, duo notat, Doniinus exerciiuum misit me ad te (Zach. n). Ac si
scilicet eum post laborera passionis qtiiescere et apertius ad consolalioriem EcclesiaesuaeDei Filius
. conregnare. Ac si diceret : Sede a dextris meis, id a Deo Patre missus Ioquerelur, dicens : Lauda et
est conregna oequalis mihi, ut per dexteram acci- Uelare, filia Sion,'u\ est filiaspeculationis; quiaecce
piatur aequalitas quam habet Christus cum Patre. egovenio, jttxta illud, exict a Patre, et veniin mundum
Donecponam inimicos tuos,scabellumpedum tuorum, (Joan. xvi); ct habilabo in medio lui, dicit Dominus
.1 est donec subjectps tuae divinilali faciam illos : (Zacli. ii.).Undeeslillud: Posthwcinlerrisvhusesl,et
. per quod subjeclio plena nolatur. Hoc autem quo- cumhominibusconversatusest (Baruch. m); et cpplica-
tidie et pauiatim agitur et perficitur in conversis. buntur gentes multm, per Evangelium meura", ad
Ponam, inquit, inimicos tuos, volentes vel nolentes, Dominum, id est ad Patrem, in die illa;, el tunc
scabellum pedum tuorum, id est tibi subjectos volun- erunl mihi in populum peculiarem, sicut et Patri,
tate, vel necessilate. et habitabo in mMo tui: unde in Evangelio legitur :
Deberenl ista sufliccre vobis, o Judaei.ut, relicto Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad
errore diuturnoe infidelilatis et suscepta veritate consummalionem swculi (Malth. xxvm). Ei ex hoc
Christianoe religionis, sanctam Ecclesiam inlrarc scies, o Ecclesia, quia Dominus exerciluum, id cst
possetis; sed si adhue ista vobis non sufficere.dici- Paler misit me Filiuni suum iu liunc mundum
tis,nec Dei Filium cuin Patreet Spirilusancto unttin adle.
verum Deum esse credere vultis, ad vestram per- Supra dictis testinloniiS, o Judei,nullomodocon-
fidiam. confutandam, et ad nostra fitlei veritalem tradicere poteslis, nec debetis; ct. idcirco Dei et
cumulandam, ex Veteris Testamenti libris alia atque Virginis Filium ad redemptionem humani generis
alia introducemus testimonia jani olim venisse, in hunc mundum, non dubitarc,

(27) Isidor., lib. i Contra Judwos, cap. 5.
17 SEKMONES. — SERM. IV, IN NATALE DOMINI. u*
sed prompta roluntale credere debetis. Sed vos, o A qui eripiat, et averlat impielales ab Jacob- (Isa.
LIX).
miseri et infelices, semper contra Domintimconten- Sufliciunt vobis ista, o Judaei, an adhuc ad vestram
tiose egistis, et idoirco locum sanctum el genlem perfidiam convincendam, et catholicoe fidei verita-
perdidistis.ac per uni versum muiidum velut homicidae tem roborandam, plures atque idoneos ex lege et
et reprobi dispersi estis. Unde vos salis oompetenter prophetis introducemtis testes ? Facilius enim sol
David propheta in psalmis increpal, dicens : Illic accumbit, quam nostestium copia deseret.Si
igitur
trepidaverunl limore, ubinoneral limor (Psal. xm), nefanda conspiratione adliuc prasumilis» dicere,
id est damnum temporalium. rerum trepidastis. Ti- quod Christus non sit verus Dei Filius, Isaias
pro-
muistis enim perdere regnum lerrenum, ubi non pheta urbanac elegantioe informatus aecedat; et
erat liinendiini; cl non timuistis perdere ccelum, ubi Christoquod verusDeus ante omnia soecula,et verus
crat tiinendum. Dixistis enim : Si dimittimus Chri- homo in flne lemporum de Virgine natus sit,
stum sic, omnes credent in eum, et venient Romani, vobis conlribulibus suisaudienlibus, nobis testimo *
et tollent noslrum locum et genlem (Joan. xi). Tunc nium dicat.
ergo, o. mLseri, xonsilium inopis confudistis (Psal, Parvulus, inqtiit, natus est nobis, et filius datut
xui), hiimilem scilicet adventumClirisli oonteinpsi- esl nobis (ibid.). Dic etiam nobis, olsaia propheta,
siis; et ideo cunctissub coelonationibus in eaptivi- de, ejus virtule, et gloria, et nomine, si, revelante-
tate traditi estis. Spiritu sancto, aliquid nosli? Et factus est, inquit.
Adventus Chrisli ideo consilium dicilur, quia principatus super humerum ejus; et vocabilur nomen
quosvoeabat, non ttt in praesenti saeculo, sed in ejus, admirabilis, consiliarius, Deusfortis, pater (u-
solo Deo spem suani ponererit, admonebal. Undeet turi smculi, prmceps pacis. Multiplicabitur ejus im-
Isaias eonsiliarium vocat eumdem Dei et Virginis perium, et pacis non erit finis. lste itaque parvulus
Filinm, dicens : Vocabitur nomen ejus admirabilis, Christus est, qui ut nos tedimetel ab omni iniquitate,
consiliarius, Deus fortis, paler futuri smculi, prin- et mundatet sibi populum acceptabilem, sectatorem
ceps pacis (Isa.ix). Consilium itaque secundum bonotum opetum (Tit. n), naltis est nobis. Patvutus
humanitatem inopis, scilicet pauperis Christi, qui natus esl nobis in saeeulo de Virgine malre; et fitius
ad vos liberandos venerat, cenfudisl.is, id esl reci- dalus est nobis, ineflabiliter ante omnia saecula ge-
pere holuistis; imo, quod est infelicius, iili mala nitus a Deo Patre. Patvulus natus esl nobis, in sa>
pro bonis reddidistis, dum eum cruci sine causa culo, homo scilicet verus ex feinina. Filius datusett
aflixislis: et unde majorem illi reverenliam exhibere nobis, Deus scilicet verus exDeo Patre genitusante-
debueratis, inde eum amplius contempsistis. Et, C omnia saecula, Deus Filius dalus est nobis a Deo
quid dicam vobis, o gens prava atque perversa?Nui- Patre, et a seipso, videlicet; ut nos redimeret de
latenus intra numerum reliquiarum lsrael, quae sal- durissimo diaboli imperio. Parvulus natus est no-
vandoe sunt, computari poterilis, nisi per eumdem bis secundum carnern, quicontra antiquum hostem
Dei et Virginis Filium, cujus consilium confudislis, pugnavit pro nobis salvandis; Filins Dei sola gratia
id est in humilitale positum contempsistis. Procul datus est nobis, ldcirco Jesus Christus secundum
dubio nisi illum in veritate confessi fuerilis, nisi ei humanitalem parvtilus natus est nobis, qui secun-
verara fidem exhibueritis.nisi ipsttmcum Deo Palre dum suam divinitalem in sinu Patris magnus estet
el Spiritu sanclo urium Deum verum esse credide- laudabilis nimis(28) quia per seipsum, idestinsua
rilis, ad societalera electorum ejuspertinereminime divina essentia bominibus non poterat agnosci, et
poteritis. Dicite, o infclices, Quis dabit ex Sion sa- unde nobis consuluit, inde despeclionem tulit; quia
lutare Israel (Psal. xm.)? Vos quippe consilium iuftrmitatem, quam pronobis suscepit, homosuper-
Christi confudistis; sed tamen Deus Paler dabit bus despexit. Ob hoc ergo infitma et stulla mundi,
salutare Israel,id est Chrislum ex progenie Judoeorum ut ait Paulus, clegit Deus, ut (ottiora et sapienliota,
secundum carnenidescendentem, quia salvabit re- per quee non cognoscebatur, confttndetel (I Cot. 1).
liquias Israel, Judaeosvidelicet in se credentes; ipse D Sicut cibum fortem invalidus infans capere non po-
quippe inclaritate et majeslate venturus estadjudi- test, nisi prius a matreedilum (29-30) inlactissuc-
cium.Isteergo in futuro fideles suos salvabit, istecap- cum vertatur, ut quod in cibo non potuit uti, su-
tivitatem plebis suosin secundo adventu suo conver- gendo potetur in lacte per carnem; Jta et nos cum
tct, diabolo, qui populumejus capiivaverat, inprofun- essemus infirmi ad concupiscendam aeternitalem
dum inferni retruso.Tunc utique cum filiisEcclesiae - Vcrbi, factum est ipsum Verbum caro, ut cnulriti
exsullabilJacob.etlretabiturlsraeliiiDomino, inno- . per carnem, fortioresque effecti cibum solidura, id
mine sanctoeTrinitatis Christi baptismaie suscepto. est Verbum Domini cum Patre sempiternum* cori-.
Et utcredatis, o Judrei, vera esse quaedicuntur ; templando, et angeli satiaremur.
et quia non est nobis in alio aliquo salus (Act. iv), Sequitur : Et faclus est principalus super kume-
nisi in eodeni Jesu Christo Dei et Virginis Filio, rmn ejus. ldeo principatus ejus super humerum
Isaiae prophetoe, cui omnino contradicere non po- illius dicitur; quia crucem propriis humeris sibi
teslis, probamus testimonio. Veniel, inquit, ex Sion, portavit; et quia titulum regni super humeros, et
'
(28) lsid., lib. i Seut., c. K (29-30) Forte, ejus
U9 S. MARTINI LEGIONENSIS 120
alicui posterior me videaris.
•uper caput ejus Pilatus scripsit. Sic enim ipse A dicam libi mecum, ne
quamvis gcnlilis ait: Hic est Jesus Nazarenus, Ego ettu unum principium sumus omnium ; quod
rex Judaorum (Joan. x). Igitur principatus illius non hic videt, et videbitur; in die virlutit tum in
ubi
super humeros ejuscrux est, propter quam exalta- tplendoribus sancterum, id est in ceternitale,
tit eu/n Deus sccundum quod homo est, el dedit virlus divina conspicitur, non ab aliis, sed a san-
itli nomen, quod esl supet omne nomen, ut in nomine Ctis, quando in resurrectione erunt splendidi utan-
Jesu omne genu flectatur cxlestium, tetrestrium et geli Dei. Vel ita loquilur Deus Pater : Jam domi-
1'tr/uits
infernorum (Philipp. n). Cum enimduceretur ad pas- naris, o Christe Fili, sed in die spiritalis
sionem, portavit sibi crttcem, in qua, secundum lum, scilicel in futuro, lecvtmeril mihi principium:
quod homo est, meruit priricipalum, cceleslium hoc etiam semper ost, sed non videtur; tunc autem
videlicet, lerrestrium et infernorum. videbitur, ut ait B. Auguslinus, oum Christtts, qui
Jam audistis, o Judaei, quale testimonium de olim visus est in forma servi, videbitur a mundis
Christi humanitate, et divinitate.ejusqueprincipatu, cordibus in forma Dei, a quo visu tollettir impitis,
quo eum Deus Paler, secundum quod de Virgine ne videat gloriam Dei. Dico, in die virtutis tuae sci-
nalus est, super omniaopera manuum suartim con- licet in spiendoribus sanctorum ,' id est quando san-
stituit, Isaias propheta Spiritu sancto edoctus pro- cli erunt in splendore fulgenles, sicut sol in regno
tulerit. Quidetiam de illius sex nominibtts, ac de Palris (Malth. xin); tunc, ut ait B.Augustinus, cum
divinitate, qua eidem De» Patri coaeterntis est, di- eo eril principitim, et modoprincipium est, scilicet
cat, voS moneo, ut diligenter audiatis. Vocabilur, Patercum Filio, sed luric videbitur qualiter princi-
inquit, notnen ejus, admirabilis,. consiliatius, Deus pium esl cum eo, quia lunc similes ei videbunl euni,
fortis, pater futuri sceculi,princeps pacis. Ac si aper- scilicet immortales et impassibiles videbunt eum
tius diceret : Vocabitur nomen ejus, admitabilis, id sicuti esl (I Joan. m). Viderat Philippus .secundum
est Deus ethomo, quod est inaudilum; consiliatius, formain servi : et objurgatUs, eo quod in Filionon
scilicet magni consilii angelus; Deus, idest Crealor agnosceret Patrem, que.mquaerebat videre, dicens :
oraniura ;f0ttis, cui nemo polest resistere; patet .Domine, ostende nobis Palrem,_el sufficit nobis, au-
futuri soeculi,permanens sine fine; princeps pacis, dit: Quimevidet (Joan. xiv), non tanlum formam
qui fccit utraque unum, et reconciliavit nos Deo et servi, *sed qualem ine absconditis mcntibus, et
angelis. Sequitur : Multiplicabitut ejus imperium, qualem mevidendum perficio speranlibtis, videi ec
etpacis nonerit finis. Ac si diceret : Per pradica- Palrem. Hoc autem modo credendum est, ut tunc
tionem apostolorum eorumque successorum multi- C videalur. Unde et Philippodicilur : Npn credis quia
plicabitur ejus imperhira intra sanctam Eccleaiam, ego in Palre, et Palerin meest (ibid) ? Quasi diceret:
videlicet multitudo fidelium; 'et pacis sanctomm Quem vi;'.ere nondum potes, crede ut videre me-
ejus, licet ad modicum pro fidei defensione tribu- rearis Filium cum Patre, etinPatre, qualiterPater
ienlur, tamen non erit finis. Super solium David, et cum eo principium est. Haecaulem visio vita aeterna
swper regnum ejus sedebit, ut confirmet illud, et est. Unde et ipseDeietVirginis Filius Patri loquitur
corroboret injndicio^et justitia.Quasi diceret: Po- in Evangelio : Hmc est aulem vita mterna ut cogno-
ptvlum quem David suo temporali rexit imperio, scanl te, solum Detim verum, et quem misisti Jesfm
ipse Dei ac Virginis Filius ad aeternum transfe:et Christum (Joan. xvii). Seqtiitur : Ex utero anti
regnum, Illudque conflrniabit ut amplius peccare luei[erum genui te. Ac si Deus Paler alloqueretur,
non possit; et super illud amodo et usque in sem- dicens ; Ex utero, id est ex occulta et secrela sub-
piiernum, id est in soecula saeculorum regnavit. slanlia mca, genui le ineffabiliter, ei hoc anfe ftici-
Sufficiunt vobis tanti testes, o Judoei, de Christo (erum, id est ante omnia lempora. Lucifer, qtii
quod verus Dei Filius sit, et verus filius Virginis; nunliat diem soeculo, emincns stella, ul ait B. Au-
an eliam vttltis, ut ad repellendam de cordibus ve- gustinus, ponilur hic pio omnibus slellis et sidc-
stris omnem ambiguitatera, alios introducaraus ? D ribus, tanquam pa; s pro tolo; per quae sidera ct
Credite mihi, o gens perfida, nec dubitetis, quia, lempora inielliguntur, quia in signis et teroporibus
cbaritate cogenle, libenter sustineo hunc laborem, posila sunt, sicut legitur iri Genesi: Ftont, inquit
ut vos, Deo annuenfe, perducere possim commo- Deus, luminatiu in fitmamento cceti, et dividanl diem
nendo ad veram fidem. Si igitur adhuc in mente a nocte, et sintinsigna, et lempota, el dics, et annos,
vestra- dubietas residet, nec integre creditis ; et an ut luceant in fitmamenlo cmli el illuminent terram
Christus ante parlum Virginis fuerit, dubitatis; (Gen.\).
David testis fidelis accedat et de aeterna ineffabili- Ecce audistis, o Judaei, qnod Deminus noster
que ejus nativitate, quid Deus Pater in psalrais Jesus Christus ante qmnia tempora ex Dei Patris
dixerit, nobis audire cupientibus, exponat. selerna essentia ineffabiliter natus sit: ot quod ei-
Teeum ptincipium, Inquit, in die virtulis tum, in dem Deo Patri coaeiernus esl et coaequalis : oeler-
splendoribustanctorum, ex utero anle luciferum genui nus est enim, et sine nascendi initio, quia per
te (Psal. cix). Ac si Deus Paler aperlius Filio sibi ipsum Deus Pater oinnia creavit ex nihilo. Iterum,
coaeterno, et coaequali diceret : Tu es filius meus iterumque vos moneo, o Judrei, ut incredulitate
per naturam, quia tecum est mihi principitiniJifion radicitus expulsa de cordibus vcstris; de illius eliam
121 SERMONES. — SERM. IV, IN NATALE DOMINI 124
temporali nativitate, qua de Virgine sine peccalo A tudo virorttm, id est nobilitas generis; quia nemo
uatus est, quid vobis Isaias dixerit, diligenter au- nisi per Christum iram Dei effugere poterit.
dialis. Ideo in hoc loco dona sancli Spirilus mulieres
/n die illa, inquit, eril germen Domini in magnifi- dicunlur, quia nemo Deo gcncralur, nisi per Spi-
cenlia et gloria, et fruclus lerra sublimis, et exsul- riliim sanctum. El non dicitur una mulier, sed plu-
tatio his. qui salvati fuerinl de Israel (Isa. IV). raliter mulieres dicuntur, quia donasancti Spiritus
Prophela quippe liis verbis vestram pradicat 'con- plura sunt. Recte ergo dicitnr, apprehendenl septem
versionem, ut, relicta Judaici populi supersli.tione, mulieres, id esl septcm dona sancti Spirilus, virum
devota menle suscipialis catholicam fidem. Ac si unum, scilicet Chrislum, in die illa, id est in dic
apertius dicerel: /n die ilta, id est poslquam ve- novoe gratioe; quia in ipso habitat omnis pleniludo
nerit plenitudo lemporis, reliquiae Israel salvae divinitatis corporaliter (Coloss. n). De quo Joanni
fient (Rom. ix). Quare? Quia erit, videlicet, germen Baptistae dicitur: Super quemvideris Spiritum de-
Domini in magnificenlia et in gloria. Et fruclus tcendenlem, et manentem, hic est qui baptizal in Spi-
terrm sublimis, Dei scilicet et Virginis Filius eleva- riiu sancto (Joan. i). Hae supradictac septem vir-
bitur super colles, id est super omnes sanclos, et lities, septem oculi sunt, de quibtis in Zacbaria sic
super omnes angelorum ordines, et super omne legitur : Sttper lapidem unum septem ocuti sunt, ef
quod creatum est, juxta illud Psalmistae : Domine in uno candelabro aureo lucernm seplem, elsuffusoria
Dominus nosler, quam admirabile est nomen luum in septem (Zach. 111).Sequilur: Panem noslrum come-
universa terra (Psal. vm). Et ab eo eril exsultalio demus, et veslimentis nostris operiemur (Isa. IV);
his qui satvati fuerint', id est qui "crediderint, de quod est Spiritum sanotum oequaliter cum Patre et
Israel (Isa. iv). El lunceril, omnis quirelictus fuerit Filio possidere ompia, et nihilo indigere. Tantuni-
in Sion, id est inEcdesia qtireDeum contemplatur, modo, inquiunt, invoeelur nomen tuum svper nos,
et pacis visione fruitur, et residuus in Jerusalem; per ac si septcm virtules Spiritus sancti Chrislo dice-
Evangelium scilicet Chrisli reliquiaelsraelad Deum renl: A te nominentur Cbrisliani qui nostra babi-
converlentur, etper baplismum pristino errore de- talione cupiunt perfrui. Aufer opprobrium nosirum,
posilo a peccatis purgabuntur. Sanctus vocabitur, rie amplius videlicet fetore vitiorum expulsoe a cor-
id est Chrislianus a Chrislo, omnis qui scriptus est dibus hominiim saepe cogamur mulare hospitium.
in vita, id est in libro vitae in ccelesti Jeni3alem. ldcirco ad vos, o Judaei, toties revertor loqiiendo,
Scitote itaque, o Judoei, quod nullo modo, ut quia vestrae infelicitati nimium condoleo. Volo
soepelestatus sum, cum reliquiis Israel, quoe saj- r lamcn a vobis scire ulruni deposita infidelitatis
vandoc sunt, poteritis salvari, nec omnino filiis Ec- mortifera obstinatione Cbristtim ctim Deo Patre ct
clesiae aggregari, nisi per ipsum Dei et Virginis Fi- Spiritu sancto unum naturaliter Deum esse credi-
liiwn, quem audislis in raagnificeiilia et gloria subli- lis? an forle maliliae et nequitiee veneno crapulaii
malum, id est a DeoPalre coronalum, el super omnia adhuc de illius seterna nalivitale dtibilalis? Jani
opera manuum suarum constitutum. Ipseplenus est procul dubio tot idoneis lestibus convicti, tot
gratia cl veritate (Joan.i); in ipsosunlomnes thetauri verissimis ralionibus instrucli, perfidiani vestri
tapienlia et scienlia Dei absconditi (Coloss. n) : ipse antiqui erroris relinquere, et veram fidem devota
esl enim inter omnes homines solus vir perfeclus, menle debueratis suscipere. Sed si itemin de cjus
quia ncn homo puruscst, sed verus homo, et verus aeterna nativitate, qua Deo Patri coaelernus, el con-
Deus : sine pecoato enim conceptus est et natus, et substantialis esl, lestiinoniuin quaeritis, David san-
in mundo inter homines conversatus (Baruch. nt), ctus accedat, et ea qux sub ejusdem Filii Dei per-
nec unquam in ore illius doltis esl inventus (Isai. sona Spirilu sanclo edoctus in psalmis prompsit,
Liu). De quo Salomon Ecclesiam figurale laudans, vobis dubitaiilibus, nobisvero firmiler credentibus,
ait: Nobitis in portis vir ejus, cum sederit, scilicet ac devole audire cupienlibus dicat : Domimts dixit
in judicio, cum senatoribus lerrm (Prov. xxxi), cum £) ad me : Fitius meus cs lu, ego hodie genui le (Psal.
patriarcbis videlicet et prophelis, et aposlolis et ii). Ac si Deus Pater eidem coaelerno, sibique co-
cum caeteris Ecclesiae doctoribus. De hoc etiam viro aequali Filio apeitius dicerel : Tu es lilius meus
Zachariam prophelam dixisse credimus : ECCEVIR per naturam, et consubslantialis ineffabili genittira,
OBIENSNOMEN EJOS (Zach. vi). De hoc etiam viro et vere; quia ego coaeternus hodie, id est oclernali-
lsaias propheta lypice loquens, ait : Appretiendent ler genuile. Quasi dioeret : Non est nova isla gene-
septem mulieres virum unum in die illa, dicentes : ratio, sed aeterna. Hodie prasentem significat, ct
Panem nostrum comedemus (lsa. iv). Ac si apertius quod aeternum est, semper est.
diceiet : Apprehendenl seplem mulieres, id est Inlerea, volo vos scire, o Judaei, quia de Deo
septem dona sancti Spiritus, videlicet, spiritus sa- nulla prorsus lingtia perfecte loqui polest, nec suf-
pientiae, et intellectus, spirilus consilii, et fortitu- ficienter aliquid dicere. Excedit enim divina essentia
dinis, spiritus scientiae, el pietatis, et spiritus ti- omnemsermonem, et omnem supera.t sensum, atque
moris Domini (Isa. xi), virum unutn, seilicel Chri- omnem vincit iiilcllectiiin, non solum hominum,
stum, qui solus inter hominos sine peccalo appa- sdd etiam angelorum. Quid enim homo de Deo di-
ruit; in rfie illa, scilicet quando incurvabitur altt- gnc ac sufllcicntcr dicerc poserit, qtti se ipsum intc-
123 S. MARTLNlLEGIONENSIS »»
gre non cognoscit? Cura ergo homo loqui de Deo A Christi occisores ad veram pmnitenliam; introdu-
nitilur, quis de.quo? Homo de Deo, morlalis de citur denique David ad veram Christi dhinkatem
et humanitatem oslendendam; ita et Nathan pro-
iimnortali, visibilis de invisibili, mutabilis de im- mitlens Davidi getmen justum. Adducilur Isaias
mutabili, opus de opifice, crealura de Creatore, cUm Jeremia allestanie, quod quem Detts Paier ex
facttira de factore, parvus de iramenso, lemporalis se ipso genuit, ex immaculala Virgine carnein
de aeterno, huroilis de altissimo, p!asinatus e limo suscepit; injiuaeum Deus Pa'.er supra omne qnod
de- illo qui creavit omnia ex nihilo. Et quamvis per seipsurii creavit, regem consliluit; el ex Ga
brielis leslimonio Dominus noster Jesus Christus
veraciter ita sit, yidelicet quod aliquis adliuc mor- declaratur Allissimi Filius, et ante ontnia sacula
lalis de Deo sufiicienler nihil dicere possit, tamen genitus, in mterimm regnaturus. Prosequitur sem-
per virginis Marim humililalem cum ejusdem inler-
utcunque de aeterna Christi naiivitate, qua illum togalione dd Anyelicam salutaiionem; quia, etsi
Deus Pater ante omnia tempora sibi cooelernum et fieti posse ctedidit, quomodo fiat, quwrit; el cxle-
consubstantialem genuit, plura ac satis idonea ex stis nuntii responsionem declarans, Cliristi conce-
et ex vestra vobis piionem, ac bealissimm Virginis obumbraliouem
Iege gente protulimtis tesiimonia; explicat.
ita ut cognita veritale qiioe Christus est, nibil ulfra
quserere, nec -amplius repugnare, nec tam evidenti Audislisitaque.o Jifdaei, VirginisFilium secundum
B humanitalem pattlo
assertioni resistere debeatis. ^ninus ab angelis minoraturo ;.
Sed si forte de ejtis temporali nalivitate, qua de audislis illum gloria resurrectionis, et in coelum
Virgine nalus, et a Deo Patre, qui illum voluit in- ascensionis a Deo Patre coronatitm, et super om-
camari pro nobis, secundura bumanitatem minor nia manuum ejus conslitutum; gloriam videliect,
est, teslimonium quaeritis, David propbeta accedat, quam Dei Filius aHernaliter cum Deo Patre babuil,
ct quid Deo Palri loquens de illo in psalmis ante hanc idem homo de Yirgine natus temporaliter a
multa tempora gratulanter cecinit, ad nostram Deo Patre accepit. Credite igitur, o Judaei, Chri-
fiJem et gloriam magis magisque cumulandam, et slum liumani generis Redemptorem, naluralem
veslram perfidiara omnino destruendam, itertim atque aeternam de Deo Patre habere divinitateni, et
dicat. Minuisti eum, inquit, paulo minut ab angelis; naturalem de Virgine matre carnis habere substan-
gloria et honore coronasli eum, et cohstiluisti eum tiam. « Factus est itaque mediator. Dei et hominum
supet opeta manuum tuatum (Psal. vin). Ac si pa- homo Christus Jesus non alter in huroanitate et
tenter Psalmista Deo Patri loquerctur, dicens : alter in Deilale, scd in utraque natura idem unus
Pro humani generis redemptione minutsli eum, qtii est : nec purushoroo conoeptusest, nec purushomo
est caput omtiium fidelium; minus ab angelis, quia Q-est natus; nec poslea, ut ait B. Isidorus in libro
passihilis, mortalis; sed pauto, quia in aliis superat Senlentiarum (cap. 13), riieritum ut Deus esset ac-
angeios. quibus imperat. Dico, minuisti eum, o cepit. » Moneo vos, o Judaei, qui usque in prasens.
sanctissime Pater, paulo; sed postea coronasti eum tempns Filium Dei negatis, ut ea quoedeillius divi-
gtotia, id est corporis corruptibilis claritale; el ho- niCate atque humanitate dicuntur, non surda aure,
note, ut omnibus sit venerabilis. Et bene ait, coro- sed sollicita intenlione audiatis. Deus Verbum ma-
nasli, quia circulus mundi, qui est quasi coronae nens inMmmutabili essenlia, quae illi cum Patre et
similis, ad fidem ejus venit. Et consliluisti, id esl Spiritu sancto coaelerriaest, assumpsit carnem pro
<
stabLIisti, euiii super opera manuum tuarum. Quia salute lnimana, in qua, ut ait B. Isidorus, im-
ergo angeli sunt opera manuum Dei, et super eos passibilis pati, et immortalis mori, et aeternus"ante
conslitiitus est Uuigenitus Dei Filius; sequitur, omnia ssecula (31) temporalis possit oslendi. Media-
omnia subjecisli sub pedibus ejus, id est subdominio tor Dei igitur et hominum homo Christus Jesus, ut
et poteslate ipsius. alt B. Isidorus, quamvis aliud sit ex Palre, aliud ex
' Interea
moneo vos, o Jiidrei, ut non pigri, sed matre; non tamen alius est ex Patre, et alius ex
solliciti et pervigiles sitis ad audiendum teslimonia Virgine; sed ipse reternus ex Patre, ipse lemporalls
de diyinitale et incarnalione Christi. Quaequidem ^ ex matre; ipse qui fecil, ipse qui factus est. Ipse
lcslimonia vos non solum Iibenter, imo libentis- de Patre in ccelo sine matre, ipse de matre in terra
sime deberetis audire, quae, charitate cogente, me sinepatre; ipse Condilori templum, ipse conditor
noh piget vobis exponere. Magnnm certe gaudium templi; ipse actor operis, ipse opus acloris; manens
in Domino vobiscum habere polero, cum vos fidei unus de utraque et in uliaque nalura, nec natura-
ct charitalis vinculo Ecclesiae filiis inseparabiliter rum copulalione confusus, nec natttrarum distin-
conjunclos videro. ctione geminatus. »
§ IV. — Post admonitionem qua admcnet Chrislum Sufficiuiil vobis, o Judaei, ex loge et genle yeslra
liumani generis Redemplorem hnbeiitem naturaletn tot'testiinonia lamque idonea, ut suscipientes fidein,
el wlernanl a Deo Patre divinilatem, el ex Vir- Jesum Christum cum Deo Patre ei Spiritu sancto
.jiue matte naturalim subsianliam; ex Dauielis unum'et verum credaiis esse Deum? an adhuc
dictis oslendil Christnm jam venisse; injo el tem-
pus adventus, ei auuos cjus enutnetai. Convocat menlem vcstram antiqurc inorcdulitatis duriiu

(31) Supra, logil auctor : Et iflcrnus anle scccula temporalitcr possit occidi.
m SERMONES. — SERM. IV, IN NATALE DOMINI. 43G
occupat? Sed si forte dioitis, quia Cbrislus, de qtio A Hebdomada narnque in sacris eloquiis septem anniis
haec omnia prophetariim prasagia cecineruiU, non- terminalur, dicenteDomino ad Moysen : Numerabis
dumvenit, sedillum exspectatis, ut veniat, Dariielem seplem Itebdomadas annorum, id est seplies sepiem,
prophetara Lnmedium introducaro, qui 11011solum aum simul faciunt annos quadraginta novem (Levit.
Christum venlurum proedicat, quod omnibus pro- xxv). A lempore itaque Danielis propbetoe usquead
phelis tommune est, sed ellain tcmpus advcntus Cbristi nativitalem plus quam septuaginta bebdo-
cjus apeite ostendit, el annos numerat, et mani- mades sunt.
feste illius signa pronuntlai. Dic, sancte Daniel, Itaque, o infelices Judoei, jam natus esl Christus,
nobis jani per Dei graliam fidelibus, et Judoeis adhuc quem dudum pranuntiavit sermo prophelicus. For-
dubitanlibtis; dic testimonium de Christo, nc in te, o miseri, ideo ilhim vcnisse credere non vultis,
sua malitia perseverantes, cttin Antichrislo pereant, quia vos eum sine causa cruci affixistis. Ipse quippe
quem pro Clirislo circa finem mundi ventnriim vos de ^gyptiaca servitule potenter ac misericor-
exspeclant. Dic, Danicl, vir desideriorum, quid libi diter liberavit; mare Rubrum siccis pedibtis trans-
ab angelo in visione de Christi adventu fuerit reve- ire fecit; per diem columna nubis, per noctem vero
latum; et tuo verissimo prasagio convince Judoeos columna ignis deserti ignotum vobis iter oslendit;
in sua diuturna incredulilate perseverantes, sicut " manna pluentibus nubibus sine labore mantium ve-
convicisti seniores impudioos, falsa adversus inno- strarum suflicienter pavit; contra hostes pro vobis
centem Sttsannam objicienles, eamquc morti tradere pugnavit; terram promissionis lacle et raelle ma-
liitenlcs (Dan. xni). nantem vobis in possessionem tradidit ad ultimum
Ecce, iirquit, vir Gabriel... volans tetigit me in vero ipsuro a Deo Palre vobis de coelis specialiter
temporc sacrificii vespertini (Dun. IX). Non enim viri missuro, ad-boc videlicet, ut vos qui ja.m diu avia
sunt angeli, sed in specie virorum apparent homi- veritatis idolis serviendo recesseratis, ad cultum
nibtis, sicut Abrahae ad quercum Mambre tres viri veri Dei, cujtis ipse est naluraliter Filius, et cum
sunt v-isi, qui utique viri non erant : de quibus quo in unitate Spiritus sancti est unus verus Deus,
Seriplura ait : Tres vidit, et unum adoravit. Unde praedicando, caecos illuminando, mortuos suscitan-
ct Salvalor loquilur in Evangelio : Abraham exsul- do, et caetera miracula faciendo revocaret, non so-
tavit, nt viderel aiem meum : vidit, et gavisus est lum audire coutenipsistis, sed quod est multo gra-
(Joan. vin*).Angelus Grace, Latine nunlius inter- vius, multoque infelicius lurpissimae morti tradidi-
pretatur. Vir ergo, Gabriel nomine, volans, et pio- stis, ejusque ori mellifluo fel el acetum porrexistis.
phetae fulura pranuntians, angelum fuisse credi- ,„ Salis ergo stulte egistis, quia cui in omnibus obe-
nnis. Gabriel quippe in linguam nostram vertitur dientes esse debueratis, non soluin rebelles exsliti-
foriitudo ve! robustus DeL Unde eo tempore quo stis, veruro eliam pro immensis beneiiciis opprobria
erat Domiiuis nascilurtts et iuduclurus bellum doe- atque convicia intulistis. Unde ipse per Prophetam
monibus et de mundo Iriumphattirus, angelus Ga- de vobis conquerilur, dicens : Relribuebant miki
briel nantiavit Mariae illius nativhatem. Recle mala pro bonis; sterilitalem aniinm mem (Psal.
igiJur Gabriel, id est fortitudo Dei dicitur, qui ad xxxiv). Et quia veram vilam, quoe ipse est, sine
praedicandum tcmpus adventus Cliristi proplielae causa morti trad.ere conati estis, rcternae morti vos
oraiUi; et Dei secrela scire cupienli a Domi.iiomit- ipsos dcslinatis : se ipsuin oecidit, qui vilamexstin-
tilur. Congrue siquidemangelus fortis forlissimum guere roolilur.
Christum ad redemptionem humani generis venlu- Sed quamvis tam gravissimum sacrilegium com-
rum prannnliat, qui Christus ab initio crealionis niiserilis, lamen si veraciler pojnilueritis, si illum
diabolum de ccelo projecit, et in bumanitale posi- in veritate confessi fuerilis, si ei verani fidem ex-
tus eumdem fortiter ac ralionabiliter expugnavit, hibueritis, si illum in toto corde etiam obortis la-
cl ad ultimum in profundum inferrii pracipitavit : crymis deprecati fueritis, plenam ab eo procul dtt-
de quo gratulabundus Psalmista ait : Dominus for- Q bio indulgentiam conseqtii poteritis : misericors
tis el polens : Domimts polens in pralio (Psdl. est enim et benignus, et vere poenhenlibtis ad par-
XXIII). cendum paratus. Ipsequippe vos misericorditer ad
Sed jam qujd angelus Gabriel Danieli dicat audia- pcenitentiam invilat, dicens : Convertimini ad me et
nrns. 0 Daniel; inquit, nunc egressus sum, ut doce- salvieritis(Isa. XLV).Unde eliara ipse per Ezjchie-
rcm le. Tu ergo animadverte sermonem, el intet- lem prophetam non solos vos, sed eliam omnes in
lige visi^uem. Septuaginla hebdomades abbreviala se sperantes consolatur dicens : Non est voluntaiis
sunt super poputum luum, el sitper civitaiem sanctam mew mors impii, sed. ui convertatur, et vival (Ezech.
luam, ut consumatvr prwvarieatio, et finem accipiut xvin). Ideo utique in se sperantes salvare potest,
peccatum, etdeleaturiniquilas, el adducalur jitstitia quia verus Dcus et verus h.onio est. Verus quippe
sempiierna, id est Christus, el impieatur visio.et pro- Deus est, qtiia a Deo Patrc exivit; verus horoo,
phelia, et ungatur Sanctus sanctoritm (Dan. ix).Qux quia ex progenie David sinc peccato hiimanum cor-
scilicet seplua0'inla hebdoroades, si a tempore l)a- pus accepit. Sed si adhtic niihi credere non vullis,
nieliseniimercntur, procul dubio Sanetus sancto- si nicis monitis nondum fidem accommodatis, si
rum, qui est Christus, olim vcnisse cogiioseilur. .ineisjiibtis cxhortationibus assensum non prabotis,
127 S. MARTINILEGIONENSIS m
si me odio nominis Chrisli audire contemnilis, si A men tuumpost te, quod erit filius tuus, et ttabiliam
in vesira perfidia perseverare disponilis et de eodem regnum ejus itsque in sempitetnum. lpse adificabit
Jesu Christo Domino nostro, quod naturalitcr verus: mtViidomum, et egofitmabo solium ejus in aternum.
Dei Filius sil ad veslram confusionem dubilatis, vos Ego eto illi in patrem, el ipse erit mihi in filium :
moneo, ut ea quae David propbeta de illius divinitale miserieordiam autem meam non auferam ab eo, sUv.t
atquc bumanitate ante multa tempora cecinit, pla- ab illo qui ante te fuit. Et stabiliam eum in domo
cala aure audialis. mea; etin regno meo usque in sempilernum: et ihro-
Dic, sancle David, dic testimoniuiri de Chrisli nusejus erit firmissiinusinperpetuum (I Paral.x\u).
divinitate, quo incredulam Judaeorum gentem ad ve- Hoecomnia quisquis in Salomone putat esse com-
ram fidem possis convertere. Ait enim : Nunquid plefa, errat. Nam qualiter intelligi potest in Salo-
Sion dicet: Homo et homo natus est in ea; el ipse mone, quod dictum est : Postquam cum patribus
fundavileam Attissimus (Psal. LXXXVI) . Quasi diceret: tuis dormieris, sitscitabo sementuum post te, quod
Gloriosa dicta sunt de te (ibid), id est de illa civitale; erit de filiis luis, et stabiliam regnumejus ? Nunquid
et hoc etiam miraculum accidit in ea, scilicet quod hoc de Salomone creditur. prophetatum ? Minime.
Iiomonalus est in ea; et ipse fundavit eam, qui vere Illeenim, palre vivente, regnare coepit: nam hic di-
Deus altissimus est. Notandum quod, ut ait magister B cilur : quia cuin completifuerint dies tui, et dormie-
Petrus, Sion carnalis est Synagoga, Sion spiritalis ris cum patribus tuis, suscilabo libi semen. Ex quo
cst sancla Ecclesia. Homo itaque natus est in Sion, intelligitur, alium esse promissum, qui ncn ante
id est in Synagoga, hoc est, in gente Judaica, ct in mortem David, sed posl mortem ejus pranuntiatus
civitate Jerosolyma paticndo, idem homo factus est fuerat suseitandus. Chrislus est ilaqtte verus Rex,
humillinius, ct idem ipse fundavit eam, quia est qui de semine David secundum carnem nasciiun.s
fundamentum illius, qui vere est cum Deo Patrc, ct prophetalur; qui etiam DeoPatri aedificavit domnm,
SpirLu sancto altissimus Deus. scilicet sanctam Ecclesiam, quam ipse de antiqui
Quid ad haec, o infelices, imo infelicissimi Judaei, hostis servitule sanctissimi corporis ct sanguinis
quid ad hacc dicitis? quid objicilis ? quid responde^ sui pretio misericordiler redemit, et in-qua per siios
tis? Procul dubio vicli estis in laiitum, ut amplius confbrmes sibi ministros, eidera Deo Patri accepta -
non repugnare, nec lam manifesloe veritali conlra- biles pro humani generis salute hostias, secundum
dicere debeatis. Natus est ergo Dominus noster Je- quod Pontifex faclus est in aHernuiri offerre quoti-
sus Cbrislus ante omnia ssecula ineffabililer ex Deo die nbn desistit.
Palre: na.tus est in Sion ex Virgine matre. Scd Ne ergo dubitelis, ita csse ut dicilur, o Judoei,
unde orania haec supradicla probare poles, o sancte hortor vos, ut sollicile audiatis quam aperte hoc
David? Exhocvidelicel, quiaidem Dominus narra- ipsum Deus Pater per Jercmiam prophetam pra-
vit in scripturis populorumet principum (ibid.), id est nuntiat, dicens : Ecce dies veniunt, dicil Dominus:
in Scripturis quaedireclre sunt populis fidelibus, ct etsuscitabo Datid germen juslum, et regnabit rex, et
editoea principibus, scillcet a Moy.se et prophelis sapiens eril; el faclel judicium etjustitiam in lerra...
atque apostolis. Dicite igilur, o gens prava atque et hoc est nomen,quod vocabunt eum, Dominus scili-
perversa, quoe nimirum sine ralionali consilio estis, cet justus noster(Jer. xxm). Isle est igitur germen,
et sine spiritali phid.entia, dicile quid verius, quid quod David, cumdormierit cum palribus suis, a
clarius, quidve apertius dc Cbristi divinitate siraul DeoPatre promittitur. Est ergo germen justum Deo
ct Immanitate audire potestis? Natus esl in Sion vir Patri Verbum semper coaelernum, in tempore autem
perfeclus, et idem excclsus Dominus. Vir, quia ho- ex Maria virgine, qnae de semine David origincm
mo est nalus; excelsus, quia super bmnes angelo- duxit, sine peccato caro faclum.
rum choros in dextera videlicet Dei Patris esl ex- Inter haecautem moneo vos, o Judaei, ut sollicila
altatus, ctim quo naturaliler secundum divinilatem kilenliOne vos ipsos praparelis ad audienda lam
esl unus Dens; Dominus, quia omnis creatura, qnoe-,n verissima de Christo, qiiod cum Deo Patre et Spi-
dam volendo, quaedamnollendo, sub pcdibus ejus ritu sancto unus et verus Deus sit, prophetarum
subjecla est. oracula. Ait enim Isaias prophela, vir scilioel ur-
Quia vos gratis, hoc cst, nullo cogente, o Judoei, banae elegantiae, praditus sanctilale, verax in ser-
ad aclernum iiiterilumperincredulitatispracipitium mone, cui omnino non potestis conlradicere : Egre-
lendere video, vestris condolens miserii.s, idcirco dielur virga de radice Jesse, el flos de radice ejus
ut vos "corrigere possim, copiosa, ac verissima ex ascendet. Et requiescet super eum Spirilus Domini:
loge et ji-ophetis vobis teslimonia objicio, mihi qui- spiritus sapientim et inlellectus, spirilus consilii et
dem charitate cogente non.pigrum, vobis atitem forliludinis, spirilus scientia et pietalis, et replebil
valde est necessariiim. Vos igitur pro salule vestra eum spititus timotis Domini (Isa. xi). Haecvirga de
iterum monco, ul non surda,scd palula aureaudia- radice Jesse egressa, Virgo est Maria de radice ejns
tis, quae Deus Pater per Nalhan propbetam Ioquilur exorta, quaegenuit florem, Dominum videlicel Sal-
ad Dayid de Christo. Vade, inquit, et dic David vatorem. Unde et- ipse in Cantico spirhalis amoris
scrvo mco : Hac dicit Dominus: Citmque compteve- de se ipso ait: Ego flos campi, el lilium convallium
rh die? tuos, ut vadas ad oatres luos} snscilabo sc- (Canl. \t). Bene llorem se Chrislus noiiiinal, qui
129 SERMONES. — SERM. IV, IN NATALE DOMINI. !30
diim spinas peccatorum eradical, menlem spon- A est, o Judaei, quod Gabriel angelus sempcr virgini
sae, id est sanclae animre, el pulcbritudine justitiae Marise de eodem aclerno Rege pranunliavil, dicens ~.
suae exornat, et naribus cordis dum ccelesle desi- Ave, Maria, graliaplena; Dominus lecum : Bene-
deriuro applicat, interiora animoe quasi odore reficit dicta tu inter mulieres (Luc. 1). Et adjec';t : Ne ti-
et refccLUat. meas Maria, invenisli enim graliam apud Dominum :
Iterum, o Sudxi, ea quoe superitis Jeremias in ecce concipies in utero, el paries Filium, el vocabis
sermone Domini dixit, ad memoriam reducamus; nomcn ejus Jesum (ibid.). Jesus Salvator sive salu-
ut ex omni parle catliolica fides roboretur, et vos, taris dicitur : lpse enim salvum faciet populum suum
qui usque hodie Christum negatis, in omnibus vi- (Matlh. 1), sive ex circumcisione, sive ex proeptt-
ctos esse oslendamus. Regnabit, inquit,* rex, Dei tio, in uno ovili sub uno pastorc; sub se ipso vide-
scilicet et Virginis Filius, et sapiens erit (Jer. xx*). licet, qui est verus pastor omnium fidelium. Sequi-
Hic rex in Apocalypsi secundum Jbannem evangeli- tur : Hic etit magnus, et Filius Altissimi vocabitut
slam babet in vestimenlo et in femore suo scripluiu : (Luc.i). Notandum, quia Joannes Baptista fuil ma-
Rex requm et Dominus dominanlium (Apoc. xix). gims coram Domino; hic atilem, scilicet Dei Fi-
Nonsolum itaque rex est, sed eliam Rex regum et lius, magnus est, ut Deus et Dei Filius : Joannes
Duminus dominantium. Unde ipse in libro Prover- fuitmagnus merito abslinentioe, quia viniim et si-
biorum Salomonis loquitur, dicens : Per me reges ceram non bibit (ibid.); hic vcro inagnus potenlia,
regnant, et legum conditores justa decernunt. Per me quia cum pcccaloribus comedit, et a pe.ccalis. eos
principes imperant, et polentes jusliliam decernunt mundavit.
(Prov. vni). Nullus procul dubio unquam sine ipso 'Ut mihi videtur, o infelices, imo infclicissimi
regniim acquisivil; quia sicut per ipsiim Deus Judoei, corda vestra lapidttm duriliam imitantur,
Pater oninia creavit, ila etiam per ipsum omnia quae nec legis testimoniis a suae incredulitatis ma-
<]ure in coelis, in terris, in mari, el in omnibus litia temperantur, nec prophelarum auctorilatibus
abyssis sunj., gubernat, conlinet et regit. Quod etiam ad suscipiendam veraiu fidem emolliunlur. Non
secundum quod de Virgine natus est, vere Rex sit; ergo ut homines rationis capaces ad veram vilam,
ipse in psalmo hoc asserit, ubi ait : Ego autem con- sed, amissa ratione, ut bruta animalia ad oeternam
ititutus sum Rex ab eo, videlicet a Deo Patre, super morlem tenditis; dum nec legis et prophelaruni lot
Sion tnonlem sanclum ejus (Psal. n); id est super verissimis lestimoniis, Chrislo quod verus Dci et
sanctam Ecclesiaro, ^quain ipse suo pretiosissimo Virginis Filius sit, teslimonium perhibenLbus,
.sanguine de manu inimici redemit : pradicans £ fidem accommodalis; nec scandalum crucis illius a
praceptum ejus (ibid.), id est sanctum Evangelium. cordibus vestris expellere vultis. Sed quia, ut dixi,
Ipse qnippe potenter illam ac miscricorditer per nunc usque ad damnationem veslrara praconiis ve-
piissimam passionem et sanclam crucem suam a ritatis irreverenter resistere prasumpsistis; monco
damnalione perpelua eripuit; ipse per se et devotos vos, ut ea quae Gabriel angelus de ejusdem Redem-
sibi ministros sine intermissione diligcnlissime ptoris nostri nativitale, ejusque virtutibus semper
eam regit. virgini Mariae genitrici illius superius nuntiavit,
lnlerea moneo vos, o Judrr-i, ut Yeteris ac Novi humiliter ac solerter audiatis. Nam etsi hactenus
Testamenti auctoritales, quas ad catholicam fidom prophetarum diclis credere renuislis, Gabrielis an-
;onfirmandam, et vestram insanam dispulationem geli oraculo contradicere omnino non polestis.
superandam proferimus, non negligenter, sed pru- Ait enim: Ecce concipiesin uteto, et paties Filium,
denter attdiatis. Gralanler quippe, imo gratantis- et vocabis nomen ejus Jesum. Hic erit magnus, et
sime sanclarum Ecclesiarum testimonia dcbetis au- Fibius Altissimi vocabilur. Advertite, o miseri, quia
dire, quoe pro calholicae fidei defensione et vestra Gabriel angelus his verbis manifeslissimeDominuin
correclione nas cognoscitis proferre. Ileriim de Jesum, id est Salvatorem nostrum et verum Dei
rtlerno rege Jcsri Christo, quid Deiis Pater per Jerc? " Palris, et verum hominis Matris Filium pradicat.
miam prophetam superius dixerit, exponendo pro- Ecce, inquit, concipies in utero, et paries Filium.
sequamur, ut verum Deum illura ex cooeterna ejus- Agnoscile, o Judaei, Chrislnm verum hominem ve-
dem Dei Patris sui divinitatis natura, et verum ho- ram de carne Virginis assumpsisse stibstantiam
minem ex Virginis malris carnis subslantia, vobis carnis. Sequilur : Uic eril magnus, el Filius Allis-
adbuc dubilaiilibus, veraciler demonstraremus. Re- simi vocabitur. Revera magnus, de quo Propheta
gnabit, inquil, rex, et sapiens erit (Jer. xxv). Quod gratulabundus pradixit in psalmo : Magnus, inquit,
autem de fultiro tempore dicitur, regnabit, secun- Dominus, et laudabitis nimis; et magnituctinis ejus
dum huinanilatem intelligendum est. Ipse, ut jam twn est finis (Psal. XLVII).Ad ea quoe inlerrogo, o
saepe dictum est, quem Deus Pater ante omnem. Judaei, volo ut respondeatis mibi. Ecce audislis,
creaturam ex se ipso genuit; ipse pro huinani ge- quia secundum huinaiiilatem, naluralcm do V.rgine
neris redemptione ex Virginis matris substanlia matre assumpsit substantiam carnis. Dicile ergo,
sine peccalo humar.itatera nostram temporaliter quisest ille Altissimus, cujus humani generis Redem-
suscepit, in qua eum Deus Pater supra omne, quod ptor vocitandus dicitur filius? lpse est procul dubio
per ipsum creavit, regem constituit. Huie simile quem propheta gratulabundus, ac tolis visceribus
ro S. MARTINILEGIONENSIS iZl
exsultans laudal in psalmo, dicens : Confilcbot Do- A rant. Iterum si.plncot, o JiiJrci, siipr.'.dicli:m angoli
tnino secnndtim justiciam ejus : et psdllam nominit de Christo testiinonium ad memorh.m reducatur,
Domini Altissimi (Psal. vn). Et iterum : Bonumi ul duritia cordium vestrorum ad sttscipiendam ve-
est confiteti Domino, et psallete nomini tuo, Allis- ram fidem aliqualenus einolliatur. El dabit illi Do-
sime (Psal. xci). Et alibi : Tu Dominus Allissimus: niinus Deus, inquit, sedem David patris ejtts: et re-
super omnem tettam : nimis exallalus cs supct om- gnabil in domo.Jacob in aternum, et rcgni ejus non
nes deos (Psat. xcvi). Est iiaque Dominus nosler• erit fittis. SedCm David, ut supradictum esl, re-
Jesus Cliristus, testimonio Gabrielis angeli, Dei gnuni Israelilicae plebis appellat, quod suo tempore
Palris Altissimi Filius ab eodcm Patre- anle omriia David, jubente pariter el jubenle Domino, fideli
soecula genilus. Ipsum ergo, o Judoei, qiiem usque devolione gubernavit. Dedit ergo Detts Paicr Do-
bodie polfuto ore et obslinato corde negatis, Deum mino nostro Jesu Cbrislo sedem David palris cjus,
verum %sse credile de Deo vero, et aeterno Patri quando hunc de genere David incaruari pro nobis
Fiiiuni seroper esse coaeternum. Quod autcm in fu- disposuit, ut poptiluin, quem David lemporali im-
luro tempore dicitur : Hic etit magnus, el Filius perio rexit, ipse graiia spiriluali ad actcrnum pro-
Altissinti vocabiiut, non ita intelligendiim pulctis, veheret regnum. De quo Apostolus ait : Qui eruit
quod Duminus noster Jesus Christus anlc parlum " nos de poteslale lenebrarum, et iranslttlit in regnum
semper virginis Marioenon fuerit; sed ita hoc po- Filii charitatis suw (Coloss. i). Uinc ost etiam, quod
tius.diclum intelligite, ut ait venerabilis presbyler idem Judaicus popidus divino admonilus instinclu,
Beda, quia potentiam divinoe majesiatis, quam Dei cum ille Dei Virginisque Filitts pro lolius bumani
Filius oelernalhcr habuit, hanc idein homo natusex generis salute passurus, Jcrosolymani proper.;ret,
tempore accepit, ut una in duabus naluris persona in ejiis laudem gaudens decaiUab:,l, diccns : Eeuc-
esset mediatoris ac redemploris noslri. dictus qni venit in nomine Domiiii, Rex Israel
lterum, o Jiidaei, ut in omnibus vos victos o.sse (Joan. xn). Seqiiitur : Et regnabit in domo Jacob
cognosoatis, moneo, ut qtioeGabriel angelus de eo- in alernum, et regniejus non erit finis (Luc. i). Ite-
dem oetorno rege Jestt Christo ad eruditionem no- gnat quippe Redemptor riosler Jesus Christus in
strani, imo tolius Ecclesioe, subjungit, patienter domo Jacob, ut snpra diolum esl, id csl in sancia
audiatis : El dabit illi Dominus Deus sedem David Ecclesia; in illis videlicet, qui de pairiarcbarum
palris ejus : el regnabit in domo Jacob tn aternum; stirpe carnis origincm duxcruiit, sivc in il.is qui
et regm ejus nmt erit finis (Luc. i). Ac si apertius de aliis nationibns carnaliler cdili, spiritaii lavacro
diceret : Regnabit in prasenli, ut vera vita suorum Q | suiU in Ciiristo rcnali : in qua domo, id esl hi san-
corda per gratiam inhabitans; et regnabit in futuro cla Ecclesia rcgnabit in aeternum. Et recjniejits, in-
de exsilio fideles suos ad gloriain vorans. Et ut qnit angelus, non erif finis. Regnat quippc Deus et
ait Isaias : Pacis regniejus non eril finis (Isa. ix). homo Jesus Christus in domo Jacob, id cst in proe-
UndePsalmisla exsultans, dkebal: Beali,qui habi- senti Ecclesia, cum eleclorum cor.ia per fiileiii et
lant in domo lua, Domine : in swcula saculorum dileclioncm suam iijbabilans regit, alque ad per-
landabunt te (Psal. LXXXIII).Haec procul dubio cipionda supernoc retributionis dona divina prolc-
Gabrielis angcli verba supcr mel el.favum sunt fide- clione giibernat. Regnabit in fuluio, ciim eosJcin
libus dulciora; ideoque ad memoriarn soepius re- finito slalu lemporaiis cxsilii ad babtationcm pa-
ducenda. Dablt illi Dominus Deus sedem David pa- trise ccelcsiis introduoit. In qua doroo, hoc o.sl in
tris ejus, id est Israelilicam plebem, cui. David ot coelesti.patria, ejiis.prasenti visione scroper admo-
fiiii ejus lemporaiis regni gubernacula proebuerunt. nili, nil aliud agere, quam ejus vacare laudibus
Hoc regnum spirituale datum est Christo, qiiando gaudcnt.
est disposilupi a Deo Palre, ul de semine DaVid • lnterea moneo vos, v Judoei, ul dibgenter ac.sua-
incarnarelur, qui illam genlem in perpetuum voca- viter audiatis verba, quae beatissima scmper Virgo
ret regnuin. El non soluro in unam gentem Judaeo- D 1 Maria miiitianti si.bi angelo respondit. Ideo dixi
rum, sed eliam regnabit in domo Jacob in alernum, semper virgo, quia ante partum, el in parln, et
hoc est in tota Ecclesia, quae per fidem et confes- posl parlum virgo permansil. Nam et vos idcirco
sionem ejusdem Domini noslri Jesu Cbrisli ad pa- eain summo affcctu diligcre, sumnia veneralionc
triarcbarum pertinet sortem; sive in illis qui de honorare deberetis, quia ex progcnic Abrahaodc-
patriarcliariim progenie nali, sive in his qui de scendit, el Dei omnipotcntis Filium gentiit, alque
olcastro excisi, id est de gcntililale gencrati el in post paitum inviolata pcrmans.l. Hoc si bcncetpic
bonam olivara insili, id cst in adoptioriem filiorum intclligitis, aperte cognoscetis, qua posl Cbrislam
Dei per graliam siiscepli. Iiacc nimirum Gabrielis decus est et honor lotius vestri ge.ieris. Hanc pro-
angeli verba non sunt oblivioni tradenda, sed afle- cul dubio rosam Deus Patcr de stirpe David eicgit,
clu spiritualis dilectionis amplectenda. Ista quippe ex qua di'eclissimum Filium suum pro humani gc-
dulcissima, ac cflelestis niinlii verissima oracula neris salule cprnem suscipere yoluii. Quamvis hacc
nudienlium mentes laeliflcant, et dum magis ac sanclissima Virgi) ex regali prosapia originem du-
roagis ad memoriain rediicuntur, majorem in cor- xerit, suiiimum tamcn lnuiiiHiatis et innoeciilioe
dibus (iilcliiimaelernae sapicntioe dulcedincm genc- gradum n;oribiis tenuit, idcoque indubilanlcr super
»33 SERMONES. — SERM. IV, IN NATALE DOMINL 131
omnes muliercs stibhmari meruit. Sed jam quid A filium generaret, et post parlum virgo pcrroanerel,
baec sanctissima Yirgo, quoe omni vita sua in vir- quid ccelcstis niiiitius respondit, reverent:r audia-
ginitale perseverare proposuerat, angelo sibi filiiim tis, el deinceps per omnia viotcs vos esse cogno-
nasc'iturum-de Spirilu sancto conceptum evangeli- scaiis, nec lam perspicuae veritati ullra resistcre
zanle respondit, o Judoei, in commime atidirimtis. prasumalis.
Quomodo,innuil, fiel istud,quoniam virum non cogno- Spiriltts sanclus, inquil, superveniet-inte, ei virtits
sco (ibid.) ? Cum Sara de promissione Dei risit, et Allissimi obumbrabit libi. Notanduin-qjiia Spiritus
Maria angelo sibi filitim promilleuti, dixit, quomodo sanctus nomrn est omnis gratise, quae a Deo inspi-
fitl istud, quoniam viruin non cognosco, cur non ratur. Superveniens ergo Spiritus sanctus in Vir-
-1111111 muloe sicut Zacharias? Ideo videlicet, quia ginem, et mentem illitis a sorde viliorum caslifica-
Sara et Maria non dubilant faciendum quod pro- vit, ul ccclesti digria esset parlu, et in ulero ejus
mittilur, sed reqtiirunt quomodo fiat. Zacharias sanitum ac venerabile corpus nostri Rederoptoris,
vero, qui negat se scire, negat se credere, et alium sui sola operalione creavit, id est nullo virili inter-
auclorem fidei sure qiiicrit, et ideo signum tacendi venienti attactu carnem de carne Virginis, sacro-
accepit; quia signa non fidelibus sed infidelibus sanctam de iiilcnierata formavit. Gbumbrabit autem
dantur. Liquct ergo quod bealissima virgo Maria p bealac Mariocscmper virgini virlus Altissimi, quia
faciendum credidit, qtiae, quomodo fiat, quaerit. Spiritus sanctus corillius cum implevit, ab omni
Qtiomodo fiet tstnd, quoniam virum non cognosco? oestu concnpisccntiae carnalis temperavit. Emun-
Ac si apcrlius diceret: Quomodo fiet ut eoncipiam, davil eliam illara a desideriis temporalibus, ac do-
•quoe in virgtnilate permanere disposui ? Legerat nis ocelestibus meniem, simul illius conseoravit ct
enim, nec dubilabat virgincm parituram : sciebat corpus. Sequilur: Ideoque et quod nascelur ex tesaiic-
•ctiam, quod compleri oportobat, quod ab angelo lum, vocabilur Filius Dei. (Luc. l) Acsi coelestis nur.-
pranunliabatur, sed.quia quomodo fieret non loge- tius aperlius diccret, quia de sancli Spiritus sancti-
rat, nec ab angelo audierat, quo ordine impleri ficatione concipies, o virgo Maria, sanclum erit
debeat, requiril; quia hoc mysterium a saeculis ab- quod paries, el virginilatem non amittes. Omnes
scondilum, a prophetis non pradiclum, angclo est nos in iniquitalibus concipimur, et in delictis na-
reservatum; quia Isaias propheta, qui hoc pra- scimur.Quotquotautem.donanteDeo, ad vitampra-
dixii, videiicet quod virgo in utero conciperct, et ordinati suuiifs aeternam, ex aqua et Spirilu sancto
filium pareret, aperlius non expressit, quo ordine renascimur. Solus vero Redemptor noster pro nobis
fieret. incarnari dignatus, mox sanctus natus est, quia
Hoc loco altenUus moneo vos, o Judoei, ut non C sine iniqiiilate conceptus cst.
pigeat vos, imo placeat vobis audire ea quaeGabriel Possunuis sane in eo quod dicitur, et tirtus At-
angclus respondil semper virgini Mariaede Chrisli tissimi obumbrabit tibi, venerabili Beda doccnte,
nativitate. Nunc usque legis et prophelarum tesli- altius de sacramentoDominicae inoarnalionis aliquid
monia audire respuislis, et idcirco vos Dco et legi intelligere. Obumbrari enira nobis dicimus, cum
reos cxhibuistis.Testimonium ergo angeli diligenter fervente meridiano sole arborem mcdiam vel aliud
auscultate, ct de Christo quod verus Detis et verus quodlibel umbraculi gemis inter nos ct solem oppo-
liomo sit, deinceps nolite dubitare. Certe etsi san- nimus, quo ardorero ejus nobis vel lucera tolera-
ttoruni prophelarum teslimoniis contradicere ad biliorem rcddnmus. Redcmptor igitur nostcr non
damnationem vestram hactenus prasumpsistis, Ga- imraerito solis luce vel ardore designatur, qtti nos
brielis angeli testimonio contradicere nequaquam et scientia vcritalis illustrat, ct amore sjae dulce-
poleslis. 0 insipienles et maligni! neschis quia dinis inflammat. Unde ipse per propbetam dixit:
juxta Salomonis-vocem, nou est sapieniia, nen est Vobis aulcm limentibus nomen meuin orietur Sol
scientia, non est prudenlia, non esl consilium conlra justiiiw (Malach. iv). Cujus videlicet solis radios
Deum (Pror.xxi)? Quid ergo superbit lerraet cinis rv beatissima Virgo Maria sttscepit, qttando Doininum
(Eccli. x) ? Qui enim eslis vos, qui veneno maliliae concepit. Sed idenv Sol, id est divinitas Redempto-
patrum veslrorum crapulaii, ori Domini contra- ris nostri, legmine se humanoe natura, qtiasi ttiii-
dicitis, ejttsqueconsilium, quod firmiter ante omnia kraculn quodam oblexit, qua mediante, Virginis
saecula et absque ulla retraclione staluit perficien-^ eum viscera ferre poluissent, sicque virtusei Al-
dum (quod minime facere potestis) dissipare con- tissimi obumbrabit, dum divina Cbrisli polentia ct
lenditis? Quia igitur Deo qui vocat ea quw non sunt, cam prxsenlialiter implevit, ct ut capi ab illa possct,
tanquam ea qum sunt (Rom. iv), superbe repugna- substanlia se noslra fragiiitatis operuit.
lis; ejusque Spiritui sanc.lo, qtii pcr os sanclorum Dedit ergo Deus Pater, o Judoei, Domino noslro
pr:>phetaruin a soeculiset generationibus banc Filii Jesu Cbristo scdem David patris ejiis, et regnat in
Dei et hominis Jesu Christi nalivitalOm futuram domo Jacob, id est in sancta Ecclesia, quae, ut di-"
pradixit, austi perverso resislitis; absque dttbio ctum esl, per fidem ejusdem Dei et hoininis Jesti
non ad vitam, sed ad oelernam damnalioiiem pro- Chrisli ad patriarcharum perlinet sortem, sive in
peratis. Tandem moneo vos nt beatissimoe virgini eis, qui de iisdein patriarchis carne origincni duxe-
Mariae interroganti. quo ordinc sine vi-ili amploxti runt, sivc in nobis, qui de aliis nationibus carnuii-
135 S. MARTIM LEGIONENSIS 136
ler edili, spirilali lavacro sumus in Christo renali. A esse et verum liomincm Christum credentcs, cum
In wternum, id est in prasenti exsilio sive in coelo. Ecclesiae filiis ad electonnn iiieieamiiiiDertincre
Verum ergo, imo verissimum est lestimoniuin, quod sor:em.
superhis Deus Pater per Jcremiam prophetam de Iterum ergo supradictiim Dei Patris leslimonium,
eodem dilectissimo Filio suo teslatus est, dicens: quod de Jesu Christo Filio suo per Jeremiam pro-
Regnabit Rex et sapiens erit; -el faciet judicium et pbetam superitts perhibuil, ad memoriam reduca-
juslitiam in (erra(Je'r.xxm). inus, ut vos per omiiia, o Judaei, victos esse osten-
: et sap>ensetit {Jet.
§ V. Cftrtsfus-rex Virginis filius, non soium sapiens, dainus Regnabit, iriquit, Rex,
seti et quod gtqriosius esl, vera esl sapienlia, qudm xxin.) Revera Rex iste, rex sapiens, irao sapientis-
Deus Paler ex se ipso genuit ante omnia smcula, simus est, quia ipse est Sapienlia Dei Patris, quae
per qtiam creavit, cjntinet et regit universa. Elsi de se loquitur in- Proverbiis Salomonis -. Ego ex ore
sapienlia, Filius, el non Filia, nominandut. Addu- Altissimi
citur Joqnnis et pulchrum Fulgentii testimonium. prodivi priniogenita ante omnein crealu-
Non crealus sed genitus asserit Salomon. David ram (Eccli. xxiv). Ego, inquit, Sapientia habito
pulchre testatur, Chrisium verum Deum et verum in consilio et erudiiis intersum cogitationibus.
hominem esse ; ex quibus concludit Judaos falsi-
tatis filios. Per Osee prophetam de eis conqueritur, Meum est consilium et aquilas, mea est prudentia,
memorans mterni Pairis el Christi erga Judaos JJ \ tnea esl [ortitudo. Mecum sunt divitim et gloria,
clementiam. Adducit Deuteronomii sentetitiam ad opes.superba et juslitia. Melior esl
eorum reprehensionein.Declarat ex Sapientim tibro fruclus meus
eorum venenosas cogitationes, ac sacrilegatopera- auro el lapide pretivso, et genimina mea grgenlo
tiones, quas maliiiose adversus Chrisium adinve- electo. In viis jutlitim ambulo, in medio semilarum
nerunt. Commenddi Sapienlioe librum. Consulit, judicii, ut ditem diligentes me, el thesauros eorum
elsi eorum prmdecessores tn infernum demersi
sint, laborare, ut mternam vitam adipisci possint, repleam. Dominus possedit me in inilio viarum sua-
ut.nonsine-ltonoresiteorumsenectus. rum, antequam quidquam faceret a principio, Ab
Volo scire, o Judaei, qui vos Testamenti Veteris m\emo ordinala sum, et ex aniiqnis aulequam terra
libros scire dicitis", quid de hujus aelcrni Regis sa- fieret. Nccdum erant abyssi el ego jam concepta
pientia in eisdem. intelligitis. Ne erubescalis, mo- etatn ; necdum fontes aquarum eruperanl ; necduin
neo, iri medium proferre quod in eisdera libris de monles gravi mole consiitcrant; ante colles ego pqr-
illo iegistis, ut agnita veritate quee ipse est, ipsura ttiriebar; adhuc terram non fecerat, et ftumina et
cum Deo Patre et Spiritu sanclo nobiscum unum cardines orbis tejrw. JQuando prwparabat cctlos ade-
ct verura Deum fideliler mcreamini adorare. Privs rdm, quqndo cerla tege et gyro vallabat abyssos:
tamen oporlet vo$ scire, qnia sacra Veteris quando mthera firmabat sursum, el librabat fonles
Testamenti scriplura non ad litleram, scd spiri-' C aquarum : quarido eircumdabat mari terminumsuvm,
tualiter sunt intelligendae. Lillera eniin occidit, et legein ponebat aquis, ne transirent fines tvtot :
spiriius autem vivificat (II Cot. JII.) Pralerea vos quando appendebal fundameula terrw, cum eo eram
scire ppoitet quia, dum legem carnaliler obser- cunctacomponent'; et delectabar per singulos diei,
vati.s, nequaquam illam spirilaliter intelligere p«- tudens coram eoomnifempore.Ludens, dico, in orbe
testis. Multum etiam vobis ad inlelligendum spiri- terrarum,; et delicim.mem esse cum filiis hominum
talitcr Velus Testanienlum nocel, quod menteni (PtOv. viu).
/cstram. malitiae cl nequitiae pravitas possidet. Si diligenter itaque, o Judaei,. ad ca quae prae •
Nam quomodo potestis bona loqui, cum silis mali? dicta' sunt .cor apponjtis , aperte- et absque nlla
Unde eliam Salomon (32) ail : /n malevolam ambiguitale cognoscitis,. quia rex iste, Dei scilicet
aniinam non inttoibit sapientia, neque habilabk in et Yhvginis Fjlius, non solum sapiens, sedquod est
corpote subdito peccatis (Sap. i). Pro certo ilaque gloriosius, ipse est vera Sapienlia, quara Detis
liabeatis quia nisi prius lapideam a cordibus vestris Pater ex se ipso genuii ante orania soccula, el per
incredulitalis duritiam expulcriiis, et pcr sacri quam creavit, oontinel et regit universa. De ange-
fonlis utcrum renovali sanclam Trinitatem, Patrem n lis, ut ail B. Isidorus in primo libro Sentenliarum,
videlicct et Filium et Spiritum sanctum, unum (cap, 10) dictum esl: Prier omnium creata est Sa-
csse naturalem et verum Deum credideritis, nequa- pienfta (Eccli. l). Sapienlia. autera Dei Patris, quae
quam spiritaliter Veteris Testainehli libros intelli- Cbrislus est, rion.esl creata, sed ineffabiliter ante
gcre polcritis. Sed quia pariim imperitia, partim mundi constitutionem ex Deo Patre genita; per
malitia, partim incredulilalis pertinacia, spiriialis quam ipse Conditor et rector oinnium saeculorum
intelligentioe cognitioriem nonhabelis, imo{quod est cx nihilo creavit omnia. De hac oelerna SapienUa,
gravius) exigentibus culpis illara amisistis, ego, Dei quoe non est creata, sed aetcrnalitcr genila, qttae
gratiame pracvenicnte, subseqiiente et comitante, Christusesl, Jcsus filhis Sirach Jerosolymita nepos
sanctarum Veleris ac Novi Teslainenti scriplurarum Jestt Sacerdotis magni in capite libri sui, quem
sensus juxta auctoritalera Calbolicortim virorum Ecclesiasticum vocamus, sic ait: Omnis sqpientia
qualicunqtie modulo vobis libenter exponam, ut re a Domino Deo est, et cum illo fuit semper, ejLest
licta Judaicoe superslilionis perfidia, verum Dcura ante avum (Eccli. i). Et DOSInauca: Sapienlidm

(32) Passjra nolant interpreles librura Sapientia?insignilum Csse a pluriniis noniine Saloraonis.
137 SERMONES.— SEftM. IV, IN NATALE DOMINI. 438
Dei prmcedentemomnia quis investigavit ? (ibid.). Et A adamantinam perfidiam superandam, o Judoei, ite-
iterum: Radix sapientim cui revelala est, et astulias rumiterumque sunt replicanda. Ego, inquit, exore
iltius quis agnovil? (ibid.). Quia, videlicetnec homo Aliissimi ptodivi ptimogenita ante omnem ctea-
in terra, nec in coeloangelus ad plenum scire po- turam. Diligenler allendite, o Judaei, ut ab hac
test, qualiler radix sapientioe pracedens omnia, sanclissima acprofundissimaleclione non reeeriatis
quae Cbristus est, ante omnia saecula ex Deo Palre vacui. In boc ergo quod Dei Sapientia quae Cbris-
sit genila. Omnia enim cum Deo Patre et Spi- tus esl, dicil, se ex ore Altissimi prodire, ostendit,
ritu sanclo penetrat, conlinet et gubernat. Est se naturaliter-unius ejusdemque substantioe csse
enim in illa (ut in libro Sapienlim legitur (cap. Vn), cum Palre. ln hoc vero quod subjungit, primoge-
spiritus inlelligenliae, sanctus, unicus, multiplex, nita ante omnemcrealutam, demonstrat se ab aeterno
subtilis, mobilis, discrelus, incoinquinatus, certus, cum Deo Palre fuisse, et non crealam, sed crea-
suavis, amans bonuin, acutus, qui nihil inbibet triccm esse. Hoc etiam B. Joannes evangelista in
bene fieri, humanus, benignus, stabilis, securtis, iniiio hujus sermonis de Christo, qui vere Sapien-
'omnein habens virtiilem, omnia prospiciens, el qui lia Dei est, afflrmat, dicens : /n ptincipio etat Vet-
capil omncs spiritus, inteiligibilis, mundus. Omni- bum, e! Vetbumetat apud Deum, et Deusetat Ver-
bus enim roobilibus mobilior est sapientia; attin- B bum. (Joann. i). Ac si apertius diceret: Christus
git aulem ubique propter suam munditiam. Vapor DeiFilius in principio, id est in Deo Patre,. qui est
cst enim virlutis Dei, et emanatio quaedam est principium sine principio, erat Verbum; et illud
claritatis omnipoleiilis Dei sincera; et ideo nihil Verbum erat apud eumdera Deum Palrem suuin,
inquinatum in illam incuriit. Candor est enim qtti eum genuit ex se ipso; et Deus'erat Verbutn:
lucis aeternae,et speculura sine macula Dei majes- et uterqtie, scilicet Deus Pater et Deus Verbtim,
talis, et iroago bonilatis illius. Et.cum sit una, nan erant duo dii, sed naturaliter unus et verus
omnia potest; el perraanens in se, omnia innoval; Deus. IIoc erat in principio apud Deum. Omnia />er
et per naliones in animas sanctas se transferens, ipsum (acla sunt, el sine ipso (actum esl nihil.
amicos Dei et prophetas conslituit. Manifestissirae patet, o Judaei, hocVerbum, quod
Quid ad haec dicitis, o Judaei?Quidad supradicta in principio erat, el apud Deum erat, et Deus erat,
respondelis ? Tot sibi verissimis lestibus indubi- et per quod Deus Paier fecit omnia, et sine quo
tanler concordanlibus ; lot sibi auclorilatibus Ve- factum est nihil, non esse creaturam, ul vos irreve-
teris ac Novi Testamenti veraciter convenieiUibus; renter dicilis, sed Creaiorem. Diligenter itaque au-
tot sibi apostolorum et evangelistarum praconiis, _ dite, o Judaci, veritalis verba, ut Chrislum, qui
quod Chrislus verus Deus et verus homo est, fir- veracissima veritas est, cum Deo Paire et Spirilu
niiter assereiuibus, est ne iucredulitas omnino ex- sanctounum naluraliter Dcum credentes, ad aelerna
pulsa a cordibus vestris? an adhuc caecilale diu- possitis pertingere gaudia. Certissime ergo creditc
turifae malitiae vestrae prapediti, veritati, qure quia Deus Pater hoc Verbum non creavit nec fecit,
Christus est, resistere conlumaciter disponilis ? sed ex sua naluraliter essentia genuit, per quod
Cer;e diu est, quodjam tol verissimis disputalioni- onwia ex nihilo creavit. Nequaquam peripsum Deus
bus superati, lolaulhenticis ralionibus convicli, su- Pater omnia creasset, si creatura esset .Sed siforte
perslitionem Judaicae observationis, quoe olim in meis salutaribus monitis non vuliis prahere assen-
Cbrislo finem accepisse cognovistis, a cordibus smn, sallcm B. Fiilgenlium audite episcopum, virum
veslris debueratis expellere, et Christum verum scilicet sapientia et sanctitale praclarum, excmplar
esse Deum et vertira hominem credere, sine quo ad bonorum operum, in Christi Ecclesia conslituluin,
Deum Patrem nullalenus polestis pertingere. Nolo et de Verbi aeternitate, quod Christus est, non pre-
vos, o Judaei, tam facile oblivioni tradere, quoeisle terva,sed benignamenleilliiissuscipitetestimoiiium.
sapientissimus rex, Dei scilicet et Virginis Filius, < Est, inquit, hoc Verbum, quod Deus Pater ab
superius in Proverbiis Salomonis de se ait: Ego ex D aeterno genuit ex seipso, non quod desit prolatum,
ore Allissimi prodivi primogenila ante omnemcreatu- sed quod permanet nalum. Non transilorium, sed
ram (ibid.). Chrislus ergo naluraliter Dei Patris aelernum; non factum ab aelernoPalre, sed genitum;
est Sapienlia, et ex ore ejusdem allissimi Palris non solum genitum, sed eliam unigeniluin. Ununi
sui prodivit priraogenitus ante omnem crealurara, qtiippe Verbttm Dcus Pater, ut dictum est, genuit
per quem ipse Deus Paler ex nihiio creavit omnia. de seipso, per quod oinnia creavit ex nihiio. In hoc
Forte dicitis, o Judoei; si Cbristus Dei Sapientia igitur quod Deus Pater per illud Verbum omnia fe-
est, quare vocatur Filius, el non filia ? Ad quod cit, ostendilur quia ipse non fecit Verbum, sed ge-
nos responderatts, quod duabus ex causis Filius nuit. Illud ergo Verbuin de Deo Deus est, de Crea-
vocatur et non filia. Prima videlicet, quia honora- tore Crealor est: unde in se naturaliter habet esse.
bilius est nomen Filii, quam filioe.Secunda, quia quod Pater est. Nalus est itaque de Palre Deo Filius
non in persona filiae,sed in persona Filii dignalus Deus, aller in persona, non alius in nalura. Est
est nasci de Virgine. itaque Filius semper cttm Palre, semper de Patre,
Haec itaque verissima ac dulcissima Filii Dei senipcr in Palre; soniper apud Patrem, cum quo
verba ad uostram fidcm confirmandam, et vestram illi una est naturalls immensitas; semper cum Patre
PATROL.CCVIU
139 S. MARTINILEGIONENSIS Wi
cum quo illi una est naturalis aeternitas; semperde A quiiuur, in eisdem Proverbiis lestatur, dicens :
Patre, de quo illi est naturaliler aelernanativitas ; Quando Deus appendebat fundamenta terra. Cum
semper in Palre, cum quo illi est una naturaliter eo eram cuncta componens,et delectabar per singulos
tequalis divinilas. > dies, ludenscoram eo emni tempore(Ptov. vui). Cum
Interca vos moneo, o Judoei, ut hoc verissimum enim Dei Sapientia, quaeChristus esl, non facta nec
de Christi seternilale ac divinitate testimonium a creata, sed ante omnem crealuram genila, sc dicit
B. Fulgentio prolatum, non dormitando in mentis ' cum Deo Patre cuncta componere, id cst creare et
malitia negligenter vel pigre audiatis,' sed vigilando, ordinare, et coram eo Iudere oinni tempore, patet
credendo et amando, altenlius illud pro salule ve- procul dubio ipsam non creari, sed cum Deo Pat.e
stra animo recondatis. Est itaque, ut supra dictum cuncta creasse.
est. semper in Palre Filius, in Deo Deus. Est alter Testiraonium ctiam Dei Palris, o infelices Judaei,
quidem ille, qui Pater est, aller, qui Filius est. in oppositione vestra mentitos vos esse comprobat,
Neuter tainen alter Deus, quia et Pater et Filius duin Christum, quem non Creatorem, sed creatu-,
iiiius esl Deus. Quapropler quando de Patre Deo, et ram asseritis, verum Deum et vernm hominein per
Filio Deo nascilur sermo, digne dicimus alterum Psalmistam laudat, dicens : Eructavit cot meutn
i sse Patrein, et alterum Filium, el nihilominus B verbum bonum, dico egoopera meaRegi (Psal. XLIV).
digne dicimus unum Deura esse Patrem et Filium. His verbis, Dens Paler commendat Christum secun-
Ciim enim dicimtis alterura esse Palrem et alterum dum utramque naturam, et prius secundum divi-
Filitim, discrelas personas Genitoris Genitique mon- nam, dicens : Cor meum eruclavll verbuni bonum, ue
siramus; ctim vero dicimus unum Deum esse Pa- pularemus Deum Patrem indiguisse conjugio in ge-
Irem el Filium, ipsam unam naturam indiscrelre di- neratione Filii sui, ostendit nobis gencraiionem
vinilalis oslendimus. Allera esl ergo persona Genito- ipsam non ab alio, sed a se factam, sic diccns :
riset Geniti; sed una est nalura Genitoris et Geuiti? Cor meum, id cst intima subslanlia mea et omiie
Nolo, o Judaei, ut ea quaeB. Fulgentio de Chnsti secreluin meum, eruciavil,- id est genuit. Verbum
oetemitate et divinitalc docente, audistis, facile bonum, seilicet inilii aequaic et consubstanliale.
oblivioni tradatis ; sed memoriter ad erudilioncin Eructavit, inquit, cor meum verbum bonum. Ouasi
vestram semper teneatis. Ail enim : < Untim quippe diceret, non de exirinseco conjugio gcnui illud, seJ
Verbum Deus Pater genuit ex seipso, per quod de corde, sicut homo generat consilium de corde,
oinnia creavil ex nihilo. » Et adjecit: < lllud Ver- anlequam sit quod faclurus est, consilium est. Con-
bum de Deo Deus est, de Creatore Creator est. Na- silium vero Palris Filius est, qucm ante omnem
lus est itaque de Palre Deo Filius Deus, alter in creaturam ex se genuit. Et est sensus : Cor meunt
persona, non alius in nattira. Est eliam seinper eructavil verbum, scilicct ex plenitudine mea et
apud Palrem, seinper cum Palre. » Hoc etiam B. secreta essenlia genui Verbum, id esl Filium qui
Joannes evangelista lestalur, dicens : In ptincipio dicitur Verbum, quia per euni Pater notus cst
erat Vetbum, etVerbuin etat apud Deum, et Deus mimdo. Hoc eliain Verbum dicilur bonutn, quia Dci
erat Verbum (Joan. i). Filius in nalura sua solus ciim Patre et Spiritu
Quid ad haecdicitis? quid respondetis, o Judaei? sanclo bonus est. Unde ipse ait in Evangelio : Nemo
quid objicitis? Ecce quam veraciter conveniunt bonus, nisi solus Deus (Luc. xvin), Est eliam bonum
sibi testes verilatis. Ecce quam eflicaciter convin- hoc Verbum, quia per emn omnia bona Tacta sunt,
cunt falsa argumenta vestra disputalionis, verissi- et nihil mali. Sequitur: Vico ego cpera n.ea Regi.
inis teslimoniis catholicam fidem corroborant, ct Ac si aperlius diceret, dico, id esl Verbnm profero.
veslra objectionis asserlionein fruslralam insi- Idem dicit hic quod prius dixerat, sed addit, opera
iruant. Verissima ex Voteris ac Novi Teslainenli «143Regi, ubi in ipso Verbo oninia opera Dei esse
libris testimonia prolerunt, quibus vos indubilan- dicit. Unde Joannes evangeiista ait, quod faciv.ru
ter filios falsilalis essc oslendunt, CatbolicaeEccle ;Dest, scilicet in tempore, in ipso viia erai (Joan. i),
sioe fldem omnimodis confirmant, et supcrstitionis ut nihil sit in opere, quod non prius fueril in con-
veslrae perfidiam, o Judaei, ex toto evacuant. Yos silio. Ac si aperte dicat : Dico ego vpera mea Regi,
pollulo oie el infido cordc dicilis, o infeliccs Judoei, id est Verbum aeternaliter gigno, cum qiio et in quo
quia Christus non est a Deo Palre genitus, sed oinnia dispono, antequamsinl inopere. (deni etiam
creatus. llleaulem, qui veraciter Dei Patris Sapientia Verbum Deus Paler vocat linguam, dicens: Lingua
est, de seipso teslatur, dicens : Ego ex ore Altissimi tnea calamus scribm velociterscribenlis (Psal. XLIV).
ptodhi ptimogenitaanle omnemctealutam(Eccli. xiv). Quasi diceret: Non solum dispono omnia cuin eo,
JNotalediligenter, quia non dixil primo creata, sed sed etiam per eum loquor, quia ipse est lingua mea,
primogemla ante omnemcteaturam. Manifeste itaque ipse est eliam calamus. Ut enim scriba nihil siue
npparet quia Sapientia, quam Deus Pater non ex calamo, nec calamus sine scriba operatur, sic coo-
alia maleria nec iuier oaetcr?s creaturas creavit, pcranlur Pater et Filius. Et nota quia non sono,
sed cx se ipso ante omnem crealuram genuii, qui transit, comparal Verbum, sed scripto, quod
noii est creata, sed crealrix. Qttod ipse Dei Filius, manel, ut oslcndat Filium coaetermim esse Dco
titii vcre cst liacc Sapicnlia Dei Patris, de qua lo- Patri. Scriba, dico, vetociter tctibentis, quia non
Hl SERMONES.— SERM. IV, IN NATALE DOMINI U*
iiiiiiiii posl aliud, sed oninia simul in uno oeterno A buntur Jttdaei, quos de^Egypto eduxisti, etin terrn
Vorbo Deus Pater disposuit. quam palribus corum proraisisti, ad eerviendum
Eece quam aperte lot v^-rissimis sanctarum Scri- nomini ttto collocasti? Ideo vidciicct quia rccesce-
pturarum auctoriiatibus vos, o miseri et miserandi runt a me idola colendo, et prwvaricali sunl in me,
Judaei, in vcstra objeclione victos esse, ac perom- vitulos atireos et argenlcos adorando, etmeum pa-
nia menlitos cumprobamus, qui dixislis Christum ctum transgrediendo, quo (33) dixi: JVon facieiis
non ex Deo Patre ante omnia saecula fuisse geni- vobisdeos alienos, nec adorabitis eos (Exod. xx). Ac
tum, sed ex temporccrealum. Concordant ilaque si Deus et homo Jesus Cbristus apertius dicerct :
sibi, Spirilu sancto docente, lesles verilalis, et, ut Revera ego redemi eos ex jEgypto, et liheravi dc
supra diximus, indubitauler comprobant vos filios manibus fortissimoriim reguni, qui eis in via resti-
esse falsitatis. Recle qttippevos filios falsitatis dici- terant. et de muhis tribulationihus ; et adduxi in
mus, quia vos per omiiia falsos esse probamus. terram optimam, et ipsiconlra me locuti suntmen-
Quomodo non estis filii falsilalis, qui legem non dacia, dicenles : Non habemus regem nisi Cwsaretn
observatis, nec Evangelium recipilis? Miror etiam (Joan. xix). Et iterum : Tu de te ipso testitnonium
quare vos esse filios Abrahaejaclatis, cum ab ipso perhibes : tesiimonium luum non est verum (Joon.
patriarcha sanctissimo degeneres sitis. Qua fronle B VIII).Sequitur : Et ego erudivi eos, per Moysen
vos illius filios esse dicitis.qui fidem ejus non tene- scilicel et Aaron.et percacteros veritatis propbelas
lis, imo, quod est damnabilius, blasphetnando il- Spiritu sanclo edoctos, ut me cuni Dco Patre et
lam negalis? Ipse quidera sanctoe Trinilatis, ut ait Spiritu sanclo unum et veruin naturaliler Deuroessc
B. Isidorus, primus cullor exstitil; quapropter illum crederent, limerenl alque diligerent, bona facerent
Deus Patrcm multarum genlium per fidem oonsti- • a malo recederent; quaesibi fierivellenl aliis facerent,
tuit. Si ergo, o insipientes et maligni Judaei, vera- quac sibi nollent aliis non inferrenl : ct cum ple-
ciler filii Abrahre vullis esse, fidem Abrahoelenele, nitudo lemporis venirel, me pro humani generis
i:t per banc vitam in sinu illius mereamini requie- salute de Virgine nasciturum, pro niiinii redcm-
scere. Unusquisque illius dic!tur esse filius, cujus ptione in cruce morilurum, ad liberaridiim juslos,
doctiinam sequitur. Vos igilur qui sanctoe Trinila*- qui in pcenis erant, ad inferos descensurum, et die
tis fidein, quam Abraiiam lenuit, non lenetis, non lertia resurrecturum, coelum ascer.surum, in Dci
Abrahae, sed fiiii diaboli csiis. Quomodo non ex Palris dextera sessurum, et in fine mundi ad jtidi-
patre diabolo eslis, qui tres personas, qttas Abra- candum vivos et mortuos inde veiiturum indubitan-
ham fide et rperibus confessus est, vos divinam es- n ler sperarent. Haecomnia supradicla per legem et
scntiam blaspheraando esse negatis?Patet nimirurn prophelas eos doctti. Conforlavi etiam pcr Evan-
quia ad aelernam morlem sine ulla momenii inter- geliam meum illorum brachia, promittens illis
positione tenditis, qui Christum, qui cum Patre ct oelerna gaudia, angelorura socictatem, et Dei omni-
Spiritu sancto vera vita est, negatis. Unde ipse per potenlis Patris roei, qui in ccelis est, visionem ;
proplielam Osee nobis, qui eum brachiis fidei, et quae cis per legem et prophelas non fueranl pro-
cjiarilalis ardeiitissimo amplectimur amore, de vo- niissa. 0 tolius bonitalis el innocentiae amator
bis jusle conqueritur, dicens : Vw, inquit, ets, quia Cbriste! Dum tot beneficia, quoe erga Judaeos p';o
recesserunta me; vastabuntur, quia prwvaricali sunt :.c misaricordiler cxhibuisli, memoras, Dei Patris
in tne. Ego redemieos; et ipsi locuti sunl conlra me cl luam clementiam laudas, eorumque fiiluram ac
mendacium.... Ego erudivi eos, et confortavi eoruin juslam damnationem , nisi pcenilenliaiii egerinl,
brachia : et ipsi in me cogitaveruntmalitiam. Reversi denunlias, et nos per hoc in tua fide el dileclione
sunt, ul essenl absque jugo; facli sunt quasi arcus fortius confirroas. Sed inter haec, o summe regiim
dolosus (Ose. vn). Imperalor, auctor pacis et amalor, servorum
Nisi ergo, o Judaei, fidem, quae est in Christo luorum largissime remuneralor Christe, si tuas
Jesu, dcvola raente susceperilis, erilvobis in pra- D sanctissimoe placet benignitati, audire volumus,
senti saeculo vm, id est multiplex tribulalio el iu qualiler Judtci post lot beneficia Deum Patrem le-
fuluro oclorna damnatio. Itaque, qui ab co idola que ^'.orificaverunt, vel quas gratiarum actiones
adorando rcccssislis, nioneo vos, ul ad ipsuni fide- relulerunt. Nullas, inquit, gratias egerunt, sed
liler in euin credendo accedatis. Non videtis, o (quod estgravius sibique damnabilius), malitiain in
miseri, qui» jani completura est, quod ipse niina- me cogitaverunt qua stiraiilante Pilalo clamaverunt
tus cst vobis ? Nonne jam a rege usque ad mendi- dicentes : Tolle, lolle, crucifigeeum, quia si hunc di-
cum vaslati estis, el cum magno dedecore de pro- mitlis.non es amicus Casaris (Joan. xix). Quibus
missionis terra expulsi atqtte omnibus, quoe sub apte"illud convenit, quod multo antea in Psalmis
ccelo sunl, regionibus dispersi, iroo etiam (quod est David pradixit : Cogifarerunf, inquit, ef locuti snnt
gravius), cunctis per o-.bera nalionibus sorviluti nequitiam : iniquiiatem in excelso locuti sunt (Ptal.
aildicli? Sic enim ait vobis ipse justissimus Judex : LXXII).Iterum de eisdem mendacissimis Judaeis por
Vasiafcunitir.Quare, Domine Jcsu Christe, vasta- eumdera prophetam, Dei el Virginis Filius subjun-

(") All. ras., quibus.


148 _.. MARIIM LEGIONENSIS 141
git, di-cens : Reversi sunt, ut essent absque jugo: A strum dereliquislis, cum ipsum Regem angelorum,
facti sunl, ut atcus dolosus (Ose. vn). Ac si aper- per quem Deus Pater cuncta in coelo et in terra
thisDeusel homoJesus Chrislus de eis conquerendo gubernat etregit, vilipcndendo et injurias illi innu-
hobis suis fidelibus diceret : Non suffecit eis quod meras inferendo, negastis; et Caesarem, hominera
in me mala cogitaverunt, el a Pilato ul me crucifi- videlicet idololatriae dedilum, regem vos publice
geret instanter petierunf; sed eliam reversi sunt haberc professi estis? Revera infelices, iroo infeli-
ad id quod prius fueraut, antequain eos vocarem cissimi estis, qni corcternuin et consubstantialem
et erudirem, ut essent absque jugo cognilionis et DeoPalri Filium, ut Deum»et Dominum patrum
dilectionis meae. De quo in Evangelio frequenter veslrorum, scilicet Abrahara, Isaac el Jacob suinmo
dicebam -..Totlitejugum meum supetvos,et discite honore et reverenlia recipere noluistis; sed falsos
a me quia mitis sum et humilis cotde, et invenielis testes adhihentes, et procacibus illiiin vocibus ac-
requiemanimabusvestris(Matth. xi).Et iterum (34): cusantes, sine causa reum esse, morti condem-
Jugutn meum suave est, et onus meumleve (ibid.). nastis, et hominem idolis culturam exhibentem vo-
(34). Quasi diceret:Post pradicationem meam re- bis in regem elegistis.
versi sunl ut canis ad vomitum, ad prislinam pra- Nolo vos ignorare, o Judoei.quia anliqua malitia,
vitatcm suam, ut essenl sine jugo meaenotitiae, et B quae ad persequendum Cbrislum patrum vestrorum
facti sunt ut arcus dolosus. Notanduin quia arcus animos incitavit, ipsa hodie ad contemplandara ve-
dolosus sese tenentem, et ex se sagitlas dirigenlem ritatem, quae Ctirislus est, mentis vestra ooulos
vulnerat. Sic ergo Judaei, quasi arcus dolosus, rrie, claudit. lmpietatera, quam instigantc invidia adver-
qui eos redemi, erudivi, eorumque brachia confor- sus Christum cogitaverunt, pravis operibus perfe-
lavi, linguarum suarum sagittis vulneraverunl, di- . cerunt. Quoriim venenosas cogitaliones, el dolosas
ceutes Pilato : Sanguis ejus super not, et superfilios raachinationes, atque sacrilegas operaliones, quas
nostros (Malth.xx\i\). Et iterum : Si nonessethic malitiose advcrsus Dominum et adversus Christum
male(actor, non tibi tradidissemus eum (Joan. xvin). ejus adinvenerunl (Psal. n), liber Sapientia in per-
O gens Judaica, gens caeca, o gens prava, atque sona eorum loquens, apertissime declarat, dicens :
perversa I hmccinereddis Domino proomnibusbonis Circumveniamusjustum, id est Christum injusle,
quae tibi praslitit? o popule siulte et insipiens! quoniam inulitis est nobis, el contrarius est operibus
(Dcut. xxxu). Nunquid non ipse est pater luus spi- noslri», et improperat nobis peccala legis, et diffa-
ritualis, qui ab initio possedil le, fecilex niliilo, et mat in nos peccata disciplinm noslrm. Promillil se
et nullis tuis meritis pracedenlibus, propterboni- scienliamDei habere,' et Filium Dei se nominat. Fa-
lalera suain fecit, et creavit te? o gens perfida, me- C cfusesf nobis in conlradictionemcogitationumnostrc-
menfo dierum antiquorum palruro, cogita gznera- rum. Gravis est nobis eliam ad videndum, quoniam
tiones singulas, et aporte cognoso.es, quia ipW est dissiniilis esl aliis vila illius, et immutatm sunl vite
naturaliler Dei et Virginis Filius, cui lu supia- ejus. Tanquam nugaces mstimati sumus ab ilto (Sap.
dictas et multas alias intulisti iujurias. Interroga K). Nugas, ut ail B. Isidorus (35), Hebraum nomen
ergo palrem tuum, et annuntiabit tibi (ibid.), ipsttm est. Sic enim hoc nomenexposituminvenimus, ubi
esse, qui Abraham eduxit de Ur Chaldaeurum, et per Sophoniam prophetam ait Dominus: Nugas,
genus illius eripttit de servitule jEgyptiorum, et qui a tege recesserant, ego congregabo(Sophon. m).
collocavitinterfectis boslibusin lerra Chaiianaeoruro. Per hoc scire possumus, jinguam Hebraicain ma
Quare ergo Deum faclorem luum dereliquisli, el a trcm esse omnium linguarum, quia apcrte expnnit
Deo salutari tuo recessisti ? Quare illuiii, o infcli- sjaee loquitur. Sequitur : < Et abslinet se a vii»
cissima gens omiiiiim genliuin, in diis alienis exa- nostris tanquam ab immunditiis, ct prafert novis-
cerbasli, et in roultis abominationibus ad iracun- sima justorum, et glorialur patrem se babere Deum.
diara provocasli? Iromolasti daemoniis, etnon ipsi; Videamus ergo si sermones illius veri siint, el ten-
diis videlicet, ,quos ignorasti, imo quos luo consilio n temus qure ventura sunt illi, et sciemus quoeerunt
el industria fecisti. Deum ergo qui te genuit, o novissima illius. Si enini esl verus Filius Dei.su <
gens perfida, dereliquisli; el quod negare non scipiel illura, et liberabit cum de manibus conlra-
potes, oblila es Domini Creatoris tui, dum ipsum riorum. Contumcliis el tormento interrogemiis
Dei Virginisque Filium, per quem DeusPaleromnia eum, lit sciamus reverentiam illius , ef probemiis
creavil, et sine quo factum est nihil, in manibus patientiam ejus. Morte turpissima condemneinus il-
genlium ad crucifigendum tradidisti. Quomodo di- lum; erit enim respectus ex sermonibus illius. »
citis, o inlelices Judaei, quod non estis obbli Domini Attenlius auditc, o genimina viperarum, quid liber
Creatoris vestri, cum ejus dileclissimum Filitim ad Sapienlim de transgressoribus legis alque horaicidis
cougregandas oiie-s, qua perierant domus Israel patribus vestris dicat. < Haec supradicta, inquit,
(Matth. x), speoialiter ab eo missum, non solum cogilaverunt et erraverunt. » Quare?« Quiavidelicet
iliiits pracdicalionem audire contempsislis, verura excaecavit illos malilia ipsoruni, et nescierunt sa-
etiam persuasione veslra et rogalu crudelissime cramenta Dei, neque mercedem speraver.unt justi-
morti tradidistis? Quomodo non Dcum faclorem ve- tire, nec judicaverunl honoremanimarum sanclaruni. >
654)Alt. ms. Stquitur (55) Lib. x Eiymolog. sublittera N.
143 bbKMONES — SERM. IV, IN NATALE DOMINI. U(T.
Volo vos scire, o Judoei, quod hic supradictus A glexerunt jnstum , soilicet Dei et Virginis Filium,,
liber ideo Sapicnlia nominatuf, quia in eo Christi qui peecatum non fecit, nec invcntus est dolus in ,
adventus, qui est Sapientia Dei Patris, pronuntia- ore ejus (Isai. LUI) : et a Domino recesserunt, id:
tur et ejus passio evidenter exprimitiir. Inteiea est, a cultu totius Trinitatis. Filii aulem adulleto--
vosraoneo, o Judoei, ut supradicttim libri Sapientia rum illorum, videlicet-, qui a Deo Patre et Spiritn
tesliinonium diligenter perlractetjs ; quatenus in- "sancto recosserunt, et idolis servicrunl, in con--
telligere possitis, quid cavere, quidve sequi debeatis. summalione erunt, et ab iniquo eorum toro semen
Ail ergo superius de insipientibus patribus vestris, exterminabitnr.- El-siquidem longm vitm etunt, et'
qui Christo mala pro bonis reddiderunt, cruci eum lamen in nihilum compulabvntut, et sine honotf
videlicet sine causa affixerunt: Hac. cogitaverunt et erit novissima:scneclus itlorum (Sup. 111).
erraverunt, excacavit enim illos malilia eorum (Sap. § VI.— Caslilas in Ncvo Teslamento laudalur, quar
n). Quae cogitando erraverunl? Nunquid bona co- in intenierala Virgine initium sumpsit : sie eniin
almw mutris Ecclesim cum Jesu Christi spensi sui
gitando?'Nequaquam. Imo quia Cbristum, quivere charilate pulchra est et casla generatio. Monet ut
est Rex coclorum ac terroe, negaverunt, dicentes : Chrislus Dei Patris Sapientia absque ulla dubita-
Non habemus regein, nisi Casarem(Joan. xix), ideo " lione credatur, qnia semper ad Dei cullum eos pie.
a via veritatis, quoe Cbristus est, erraverunt, el vocat. Ex Satomonis testimonio ejus acquisitio-
v.em ejusdem assertionibus sumnie commendat,
oeternam damnationem incurrerunl. Quare?Quia ehjus cognilio vita alermt. Vtterius inquitit, quare
cxcaecavit ilios malilia eorum. Revera non potcst Sapiemia Salomonis tibrum dpropheticis votumi~
oculus mentis lumen veritatis, quod Christus est, nibus recidsrint.
conspicere, quem pulvis claudit maliliae : quia igi- Haec supradicla (37), o Judaei, in fibro Sapientm
tur maliliam iu cordibus sujs adversus Christum de illis pradicta fuerunt, qui Jtlstum neglexerunt,
cogilaverunl, idcirco lumen sapientioe, quod Chri- id cst Chrislum Dei et Virginis Filium despexerunt,
stus esl, amiserunl. et ab eodcm qui cum Deo Patre el Spiritu sanclo.
Quid inter haec animadvertitis, o Judoei? Nimi- nnus naluraiis et verus Deus est, ipsum negando,
rum si patres vestros, qui publice Christum nega- blasphemando, injurias illi innumeras inferendo,
verunl, imitari voluerilis, ad oeternae vitae gautlia raale vivendo recesserunt. Atidite etiam, o Jttdaei,
nunquam pervenire poterilis. Si lortuosa parentum quid in eodem libro Sapientim de illis, qui Chri-
vestrorum vestigia fueritis secuti, lumen veritatis stum devola et fideli mente susceperunt, dioatur.
et sapienliae, quoe Christus est, nullatenus valebilis Bonorum enim laborum gloriosus est fructus, et qum
conlemplari. Si cacus cmco ducatum prmbeat, ambo C ' nen coneidal radix sapienlim (Sap. ni). Et iterum :
in foveam cadunt (Matth.W). Oportet igitur vos 0 quam putchta est casta genetatio cum chatilate.
oranibus modis, o Judaei, foveam aeternoedamna- Immorlulitas est enim memoria illius , quoniam et
tionis vitare, in quam cernitis incredulos anleces- apud Deum nota est , et apud homines ( Sap. iv )..
sores veslros cecidisse. Illorum ilaque oeterna dam- Iloecniinirum de Ecclesiae filiis dicta sunl. Non enim
natio, quam per incredulitatiserrorem incurrerunt, in Vetcri sed in Novo Testamento caslitas laudatur.
vestra siremendalio. ^Elerna illorum poena relra- Nam in Vcieri Testamento • steriles mulieres, quau
hat vos a morlifera vestra incredutilatis» perfidia. filios habere non poterant, se esse infelices-dice-
Perpetua illorura confusio salutis vestrae sit cautio. banl. Unde in Genesi Rachelem legimus dixisse
Hoc est ergo consilium meum , ut sient infelices Jacob viro suo : Da tnihi fitios, alioquin moriat
parentes vestri per incredulitatis errorem-deseen- (Gen. xxx). Anna ctiam mater-Samueiis Heli sa-
derunt in infernum, vos per fidem.*santissimoeTri- eerdoti conquesla esl, eo quod non haberet filium ^
nitalis, Patris videl.cet et Filii et Spirilus sancli, dicens : Dotniiie mi, mulier infelix nimis ego sum
eiaboretis. bona operando ascehdere in ccelum. (III Reg. i). Elisabeth eliam mater S. Joannis
Apprehendite igitur disciplinam, ut de via justa non n Baptisloe, quae usque ad senectutem sterilis perma-
pereatis (Psal. n) cuin homicidis et sacrilegis pa- nebat, cum se concepisse cognosceret, hujusmodi
tribus vesiris. Si disciplinam ecolesiasticae religio- in Domino- exsultavit, dicens : Quia sic mihi fecit
nis suscepcritis , et Sapientiam Dei Palris , qtioc Domimts in diebus, quibus respexit auferre oppro-
Christus estsfideliter credendo dilexcrilis, remis- 'brium meum inter homines (Luc. l). Haec itaque
sionem peccatorura consequi poleritis. Si auteni sancta fcmina quae diu sterilis vixerat, de dono
iu vestra malilia persistere voluerilis, et discipli- prolis idoirco gaudebat, quia sterilitatis opprobrio
nanVvestra salutis non receperitis, absque dubio carebat. Patet ergo, ut supra diximus, quia in
peribilis. Unde in libro Sapientim legitur : Sapien- veteri testamento opprobrium erat in mulieribus
tiam el disciplinam qui abjieit infelix est, et vaeua non habere filios, in novo autem gloria est virgi-
spes illorum, et tabores sine fruclu, et inutilia (36) nibus, et propter Deura sese in castitate continen-
opera illorum sunt. Impii autem secundum tnala tibus. Filii quippe suntpraroia nuptiarum, propter
qua cogitaverunt, correplioncm habebunt: qui ne- quae ipsaenuptiae celebrantur. Pulcbraergoet casla

' (56) Ms. inhabitabilic.


(37) Alt., nis. hic iuterserit verba in sermone.prmcedenti.
147 S. MARTINI LEGIONENSIS M3
generalio filii Ecclesia sunt per baptismum reno- A virginum regina et auotrix : ipsa mater nostri ca-
vali, a peccalis abluti cum cbaritate Dei et proxi- pitis, qui est Virginis filius, et virginum sponsus
ini. Qui jure pulchra et casta generalio dicuntur, Inde agmina Virorum ac puell-rum saiiclarum
quia per sacri fontis ulerum dealbati et in sanctae ihde sectalores et seclatrices perpetnoe conlinenti.j
Trinitatis fide roborali, in charhate sui Coridiloris puellarum , catificani s se non solum in corpore
iion solum casti, sed ctiam virgines inveniuntur." sed etiam in ipsa menle , concupiscenliae radicem
Inde est quod sancla mater Ecclesia casla dicitur castranles, cceleslem alque angelicam vitam in
el virgo, quia videlicet non fornicatur cum idolis, terrena mortalitate meditanles, et in cai ne corrtip-
neccum diisalienis, sed per charitatem, incorruptam tibili incorriipiionem perpetuam rotinonles. Quibtis
et intemeralam fidem servat Jesu Christo sponso cedit omnis fecundilas carnis, omnisque pudicilia
suo. Itaque, ut ait B. Attguslinus ( Serm. xu , De conjugalis. Nam cum ipsa universa Ecclesia virgo
temp.)., ubi non est caro a concubitu integra, sit sit desponsata tini viro, sicut dixit Apostolus (//
in fide Christi virgo conscientia. Et ne dubilelis, o Cor. xi): quaclo digniora sunt membra ejus qui
Judsei, quod dicimus ita esse. quid in persona hoc cuslodiunt etiam in ipsa C3rne , quod lola cu-
Christi Salomon in Canlico spirilualis amoris de stodit. in fide? Sed tamen sic virixinilas laudetur,
eadein ptilchra et casta sanclae Ecclesiae generatione R ne imptiae condeninenlur. Oporlet ergo, ut ait B.
dicat, audile : Tola pulchra es, amica mea, et ma- Isidorus (38), non daror.are qtiod bonmn est, sci-
cula non csl in te ( Cant. iv ). licet nuplias, sed stiatlere quod mclius est, vide-
Volo vos scire, o Judaei, quod sancta Ecclesia liret continentiaro siYe virginitalem.
cum omnibus filiis suis una Ecclesia est, et unum Audislis superius, o Judaei, le.ste libro Sapientia,
oorpus ; Christus autem capul illius est. Quid ergo quia qui Christum negaverunt, eumque super se
de illius pulchritudine et castitale Jesus Chrislus regnare noluerunt, in nihilum coinptilabunlur, e'
coelestis sponsus dicat, audiamus. Tofa inquit, sine honore erunt novissima sencclulis illorum.
pulchra es, amica mea, etjnacula non est in te. Cum Audistis etiam ex lectione ejusdem libri Sapientia ,
sciiplum sit : nemo vivit sine peccato, nec infans quam pulchra sit casta generatio sanclae niatris Ec-
cujus vita est unins diei super terram (Job xiv, juxt. clesiae cum Jesu Christi sponsi sui charitate. Toi
LXX); quid esl quod sponsa totapulchra esse dici- verissimis itaque teslimoniis in veslra objeclione
tur, in qua raacula non habetur? Alibi quippe convicti, tot Veteris ac Novi Tcslamenti auciori-
scriptum esl: Stellm non sunt mundm in conspectu tatibus superati, quid aliud restat, nisi ut Ciiri-
Dei (Job,xx\). Et alihi : /n multis enim offendi- C slum cum Deo Patre et Spiritu sancto unum et ve-
mus omnes (Jac. m). Et Joannes apostolus ait: rum nalnraliter Deum crcdentes, ejus baptisino
Si dixerimus, quia peccatum non habemus, nosmet- quantocius purificari sludealis ? Si humililer con-
ipsos seducimus, et veritas in nobis non est (I silium meum susceperilis, graliam Dei omnipo-
Joan. i"). Ilem ipse : Si dixerimus quia non pecca- tentis Palris recuperare poteritis, quam ejus dile-
vimus, tnentimur, et non facimns veritatem (ibid.). ctissimum Filium negando, amisislis. Hortiir itaqus
Sed dum sancta Ecclesia in suis filiis a peccatis vos ciim omni diligentla, el moneo omni inslantia,
quolidianis se per pccnitentiain mundat, dum quo- ut ipsum Dei et Virginis Filium vernm Deum et na-
tidie psccala venialia cum lacrymis abluit, et a luralem Dei Palris Sapientiam esse credatis, sine
criminalibus se retrahil; quamvis frequenter pee- quo ad animaruin vestrarum salutem perlingere
cet i-per assiduam tamen pccnitentiam munditiam minime potestis. Ipsa quippe Dei Patris vera sa-
suam assidue conservat. Hinc enim in Apocalypsi pientia i quse Cliristus est, semper vos ad cultum
cpiscoporum ordini dicitur: Beatus qui custodit Dei vocavit, sed pritts in veteri lestamento per le-
vestimenta sua, ne nudus ambulet, et appareat con- gem ct prophetas quasi in occullo, nunc autein in
fusio nudilalis illius (Apoc. xvi). Unde etiam Sa- hoc tempore gratiae per apostolos, et episoopos et
lomon in libro, quem Ecciesiasten appellamus, ait: cocleros Ecclesiae pradicatores vos ad veram fidem
Omnt tempore sint vesiimenla tua candida, et oleum invilat, non jam occulte sed publice. Unde Salo-
de capite luo non deficiat (Eccle. ix). Et illud : Ju- mon in Provetbiorum libro ait: Sapienlia, id est,
rlus aulem meus ex fide vivil (Hebr. n ; Rom. i ; C.hristus, foris pradicat, in plateis dqf vocemsuam,
Ga/..in). Quamvis ergo mox ut peccet, a juslitia in capite turbarum clamitat, in foribus porlarum
deviet, tamen dum semper credit in eum qui jusli- urbis prafert verba sua, dicens : Vsquequoparvuli
ficat impios, et assidue sub ejus fide peccata sua diligitis infantiam ? ( Prov. vm.) Notandum quia
deflet, per assiduas lacrymas et coetera bona opera parvnli aliquando diciintur pro infantia, aliqnando
jiistitiam suam retinet. vero pro parva inlelligenlia. Hebraa utiquc plebs,
Notar.dum quia haec pulchritiido, scilicet caslitas aiitequam in terram promissionis inlrarel, quasi
et virginitas generalionis sanctae Ecclesiie, iij novo infaus erat, quia nec legalibus praceplis, nec pro-.
testamcnlo, a beatissima semper Virgine Maria, phetarum oraculis instrucla fuerat, cui Moyscs
quae cst caput virginum, inilitim aocepit. Ipsa est ait: Porlabit te Dominut Deus tutts usque ad locum
(58) L b. n De Eccles. offic, eap, 18, cx qito hrcc omnia translata sunt.
1W SERMONES. — SERM. IV, IN NATALE DOMINI. Kt)
isfum, stctit pottate solet muliet infanlem suum A eit, qui fidem habenl in illum ( Sap. i). Quaerita
{ ftent. i), Lex enim Judaeis quasi infanlulis paeda- ergo illum, o Judaci, ut ait Salomon, in simplici-
gogus fuit. Sed quid Sapientia Dei Patris dicat, tale cordis, et credile illum naturaliter FiHum esse
audiamus. Vsquequo, parvuli, diligitis infantiam? Dei Palris, ut illum possilis invenire ac propitiuni
Ac si Deus et homo Jesus Christus, in quo vere habere in die necessitatis. Apparet, inquit, eis qui
sunt omnes thesauri sapienlioe et scicntiae Dei Pa- fidem habcnl in illum. Revera Dei et Virginis filius
tris, apertius diceret: 0 Judaei, qui cognilione mei apparet in prasenii vita veraciler in se credentibus,
cstis parvuli, usquequo diligitis infantiam ? Legis seque ex toto c»rde diligentibns, per fidem ; et ap-
scilicet rarnalem observantiam, quam vos dudum , parebit in futuro per speciem. Moneo vos itaque,
cum adhuc eratis infantuli, in Dei videlieet amore o Judaei, ut hanc sapienliam, quae Christus est,
pusilli, in ereroo doctii, et in adventti meo fidem summopere quoeratis, et inventam fideliter dili-
habcre volui ? Lex enim et prophetm usque ad Joan- galis, quatentts ipsius magisterio instrucli, cum
nem prophetaverunt (Matth. xi). Ego autem novus Ecclesiae filiis beatificari possitis. In cujus laudibtis
honio veni in niundum, et in adventu meo omnes sic ail Salomon in Proverbiis : Beatus homo qui in-
voleris legis carna'es caeremonias mulavi, et nova venit sapientiam, videlicel qum Chrislus est, et qui
pracepia miindo edidi. Quare ergo, o stulti Judaei, B afluit prudentia. Melior est acquisitio ejus negolia-
aeterna gaudia, quoe recle in me credendo vohis fo- lione argenti et auri, primi el purissimi fruclus
renl utilia, non desideratis; et lerrena ac trans- ejus : pretiosior est cunctis opibus : el omnia qute
itoiia, quae vobis sunl noxia, concupiscilis? Cur, o desiderantur huic non valent comparari. Longiludo
imprudentes , qui in lege et prophelis me venturum dierum in dextra ejus, el in sinislra illius divitia
esse legistis, n.e jam vcnisse non solum recipere el gloria. Via ejus vim pulchrm, et omnes semiiie
non vullis, sed etiam odio scientiam meam habe- itlius pacificm. Lignum vila est his qui apprehende-
lis? Iterum ipsa naturalis Dei Patris sapientia, rint eam ; el qui tenuerit eam, erit beatus. Dominus,
qnoe Christus cst, vos inisericorditer, o Judaei, ad scilicet Deus Pater hac sapientia, quoeChrisltis est.,
fidem atque amorcin sui, in eodem liuro Prover- fundavil lerram, stabilivil cmlosprudenlia : Chrislus
biorum hortatur, dioens : Converlimini ad correclio- est enim sapicntia et prudenlia Dei Patris. Sapien-
nem meam, et proferatn vobis spiritum meum, et tia ergo I7/I'MS eruperunt abyssi, et nubes rore con-
ostendam verba mea (Prov. 1). Ac si apertius di- crescunt (Prov. m).
ceret: Qtiia prius-vocavt vos, scilicet adventum Vos scilis, o Judoei, quia qui odit sapientiain,
meumpronuntiaviperlegemet perprophelas, deinde Q odit aniinam suam, et qui diligit illam, diligit vi-
per Lvangelium meum, ef renuislis ad me fideliter lam. Unde ipsa Dei Patris Sapienlia, quoe Christus
occcdere, et exiendi manus meas ad facicnda mira- est, loqitilur in Proverbiis: Omnes, qui me odio ha-
cula , et eiiam in cruce expandi eas pro veslra ac bent, diligunt mortem (Piov. vni). Et itcrum: Qui
totius mundi redemptione, ef non fuil qui aspicerel, in me peccaverit, ttedet animatn su&m(ibid.). Attri-
praleiea despexistis omne consilinm ineum, quo co- bus itaque audite disciplinara, et operibus appre-
gilaveram ut vos scilicet in filios et filias adopta- hendileeain,et nolile superba mente abjiccre illaro.
rein, vos antein superbiendo blasphcmando, disci- Quid etiam ipsa Dei Palris Sapienlia au eruditio-
pulos meos injuriis afleclos, flagcllis caesos de nem omnium noslrum de se ipsa dicat, audiaraus:
(inibiis vestris ejecistis, et incrcpationes meas, Bealus homo, qui audit me, et qtti vigilat ad fores
qnihus vos ut pater filios ad viain veritalis revo- meas quotidie, et observat ad posles ostii mei (ibid.).
care volebam, neglexislis, sed saltem vel jam nunc Et iteruin : Qui me inveneril, inveniet vitam, et Imu-
quamvis sero convertimini ad saluberrimam corre- riel sdiutem a Domino (ibid.). Quam misericorditer,
ctionem raeam , et proferam vobis spiritum meum , ct quam pleno charitatis aflectu ipsa Dei Patris Sa-
tpiriluin videlicet intelligentiae ct pietatis; et etiam pienlia, quae Cliristus est, omnes ad fidem el dilc-
vorba mea, quae sine dubio sunt spiritus et vita D ctionem sui invitet; Salomon in eodem ProvCrbio-
(Joan. vi), vobis ostendam. rutn iibro oslendit, dicens : Nunquid non sapienlia
Audislis, o infelices Judaei, quam pie vos Dei clatniiat, el prudeniia dal vocemsnam ? In summis
Patris sapienlia, quae Cbrislus esl, ad se vocat, ut excelsisque verlicibus super viam in mediis semilis
illuni cum eodem Patre et Spiritu sancto unum stans juxla porlas civitalis in ipsis foribus loquitur,
naturalem Deum esse credatis. Quam modeste vos dicens : 0 viri, ad vos ctamito, el vox mea ad filiot
increpat ut de transactis malis quantocius poeni- hominum(ibid.).0 Judaei transire fortasse perviam
tcaliam agalis, quamque misericordiler vos sibi in lemporalem cum bujus Sapieniiae ignoranlia pote-
fiiios adoptarc volens, Spirilum sanctum vobis pro- ranius, si hoec eadem Sapientia in semitae angulis,
mittit, quo illttminali in cognitione el amore perfe- id est in abscondito, conslitissel; sed non in angu-
ctius crescatis. Ipse enim , ut ait B. Pauhis, vult lis, sed in mediis viis stetisse perhibetur. Investi-
omnes homines salvos fieri el ad agnitionem verilalis ganda quippe noecDei Patris Sapienlia fueral, si
venire (IJim. n). Sentite igitur de illo in bonitate, occulta esse voluissel; sed poslquam Incarnationis
et in simplicitate cordis qumrile illum, quoniam in- suae mysteria publice oslendit ; postquam humili-
•«••tt.tirab kis, qui non tentant eum : apvnret aute.m litis- erempjum superbienlibui prabnit; scmotipsi
«1 S MARTINILEGIONENSIS 152
vobis, quasi transeunlibus, in mediis semilis flxit; .A sancto luo, et in civitale habitalionis lua, scilicet
ut si illam videlicet quaerere nolumus, in eam no- Hierusalem, ef altare, similitudinem, scilicet, taber-
ientes impingamus; et quaim videre neglexiiiius,% naculi tui, quod prmparasti ai initio (Sap. ix). Et
oslendentes tangamus. Sed quidhaec DeiPatris Sa- lteruro: Sapienlia -deducet me in operibus meis so-
pienlia, quae Christus est, dicat, audiamus : Acci- brie, et cuslodiet inein sua potenlia, elerunt accepta
pite disciplinam meam, et non pecuniam; doclrinam opera mea, et disponam populum luum juste, el ero
tnagis quam aurum eligite (ibid.). Ac si aperle di- dignus sedium patris mei (ibii.). His lestiinoniis
cat: Accipile disciplinam nieam, quae docet Deum apcrte dalur inlelligi quod Salomon scripsit libruni
in omnibus et super omnia diligere, proxiraura Sapienlim. Hunc Sapientim librum, ut quidam sa-
tanquam seipsum amare, pecuniam conlemnere, piens meminil, Hehrai inter canonicas Scripluras
ccelestia quaerere, peccata vitare, virtules acquirere. recipiebant. Sed postquam comprehendentes Chri-
Sequitur: Doclrinam meam magis quam aurum slum interfecerunt, memorantes in eodem libro
eligite. Quasi diceret: Evangelicam doctrinam tam apertissima de Christo testimonia, qulbus dici-
meam magis quam aurum eligile ; quia per ipsam, tur: Dixerunt inlra se impii: Comprehendamusju-
cognitionem atque amorem Conditoris vestri po- stum injusle, quoniam inutilis est nobis, et conlra-
testis 'acquirere. Unde eliam Salomon ait in Pro- " rius est operibus noslris, et promiltit, se scientiam
verbiis: Posside sapientiam, quia auro tneliorest: Dei habere, et Fitium Dei se nominat (Sap. n). El
acquire prudentiam, quia pretiosiot est argento (Prov. infra: Si enimestFilius Dei, suscipietillum, et libi-
xvi). rabil eum de manibuscontrariorum (ibid.) Ac deinde:
De hac eliam increata Sapientia, quoe Christus Vt sciamus, inqtiiiint, reverenliam illius, et probe-
est, audite, o Judaei, quid in libro Sapientim legitur: mus patientiam ejus ; morte turpisstma condemnemus
Optavi et datus est mihi sensus; et invocaviet venit eum(ibid.) Hac.de causa collatione facta, nenostri
in me spiritus sapientia ; et prmposui illam regnis et eos pro tain aperto sacrilegio derogarcnt, a pro-
sedibus, et divitias nihil esse duxi in compatatione pheticis voluminibus eumdem librum reciderunt,
illius ; nec compatavi illi omnem lapidempreliosum; legendumque suis probibuerunt.
quoniam omne aurum in comparatione illius arena Audislis, o Jttdoei, quia parentes veslri librum
est exigua, et tanquam lutum mslimabitur argentum Sapienlim, quem anle adventum Christi inter cano-
in conspectu illius. Super salutemel speciem et om- nicas Scripluras recipiebant, posl passionem vero
nem pulchritudinem dilexi illam, et proposui pro ejus a prophelicis eum voluminibus reciderunt, le-
luce habere illam; quoniam inexstinguibile est lu- Q gendumque suis prohibuerunt. Cur boc feceruiit ?
men illius (Sap. vn). Ipsam ilaque Sapientiam Dei Quare librum Dei sapientia el providentia conscri-
Palris, quae Christus est, in comparatione cujus ptum, de canone sanctorum librorum secantes, rc-
vilescunt omnia, super omnia diligite, et cum Deo pudiavernnt ? Nunquid caifsa amoris el dilectionis
Patre et Spiritu sancto unum et verum Deum esse nominis Christi hoc fecerunt? Imoodio et malevo-
. credite, si ad aeternam vitam vultis pertingere. lcntia hoc egerunt. Sienim Christum veraciter di-
Cognitio quippe summae et individuoe Trinitatis ligerent, librum Sapientim, qui passionem, qtiam
vita aeterna est, sine qua nullus in aeternum vivere dudum ipsi in eum exercuerant, aperte praedicabat,
potest. Unde ipse Deus et homo Jesus Chrislus de divinarum catalogo Scripturarum non abjice-
Deo Patri loquitur, dicens: Hmc esl vita mterna : rent, sed summa reverentia haberent. Si Chrisiiini
ut cognoscant te solum verum Deum, et quem mi- verura Deum et verum hominem esse crederent,
tisli Jesum Christum (Joan. xvn). Ipsam itaque nequaquam Scripturam sacram, quae adventura
Dei Patris Sapienliam, quae Christus est, pro luce ipsius longe ante pradixerat, et passionem ah eis
babere fideli devotione proponile, ut expulsis in- celebratam evidenter ostendebat, de anliquo-
oredulitatis lenebris, ad aeternaeclaritatis palriam, rum librorum numero reciderent. Quid intcr
ipsaduce, possilispertingere. Ipsa in hac peregri- " baec animadvertilis, o Judeei? quid dicitis, aut
natione sanclam Ecclesiam evangelicis documenlis quid respondetis? Nonne cum liber Sapientim ad-
illustrat; ipsa in Deo Patre, a quo nunquam di- ventum Christi aperte pradicabat, ejusque passio-
scessit, seternaliter manens, sanctos angelos in nem evidenter a Judoeis illatam oslendebal, Christo
eoclo illuminat. Librum Sapientim, in quo lam evi- testimonium perhibebat? Nara et cum ipsi infelices
deniissima de Christi adventu testimonia inve- parentes veslri euradem Sapientim librum, eo quod
niuntur, Salomon (39) scripsisse probatur teslimo- Christi passienem manifeste ostenderet, de numero
niis illis, quibus ibi legitur: Tu, inquil, me elegisti divinorum librorum resecarent, procul dubio lesli-
regem populo tuo, etjudicem filiorum tuorum et filia- monium Cbristo pcihibebant, quia passionem,
rum : et dixisti mihi ut adificarem templum in monle quam a seipsis palratam sciebant, sciri et a po-

(39) Liber Sapientim apud Gracos hunc pra se papa. Eatenus esse Salomonis creditus est, conii-
quod
fert lituliim : Sapienlia Salomonis, propter verba ejus sentenlias, non verba et compositionem
liuc adducta. Apud Latinos, ut jam pranotavimus ncat. Troo inquit Hieronymus : llujut iibri sty-
fol. 119 eodem littilo insignilus fuit usque ad con- /i(5 Gracam eloquentiam redolet.
cilium Romanum sub Gelasio vel sub Horroisda
153 SERMONES. — SERM. IV, IN NATALE DOMINI. 151
slcris legi dolebant. Ucirco ilaque de sanctarum A nino ultra repugnare debealis. Dominum itaque
Scripturarum canone librum Sapientim Judaei reci- Jesum Christum, quem hactenus negaslis dicendo,
dcrunt, ne nostri eos, ul dictum esl, pro lain aperto non anle omnia soecula aDeoPalre genilum fuisse,
sacrilegio derogarent. Sed quanta esl malilia ho- sed ex Maria, illius Genitrice, temporalitei exor-
niinum conlra benignitatem et omnipotentiam Dei? dium sumpsisse, cumPalreet Spiritu sancto unum
Quia igitur librum Sapientim, quein Deus Pater et verum Deuni esse credite ; ornnia conlinentem,
Spirilu sancto, sicut et caeteras sanclas Scripluras omnia regentem, et per infinita saeculorum saecula
ad laudem et gloriam nominis sui dietavit, et in regnantem. i
quo dileclissimi Filii sui adventuin ejusque passio- Ipsura quippe (39*)Deus Pater anle omnia srecula
nem evidenter'praostendit, ipsi malitiose de san- ex se ipso genuit; ipsum , til jam saepe dictum est,
«lorum nunvero librorum delere conati sunt, con- ad redempiionem liiimani generis per intemeratoe
tra animarum suarum' salulem peslilenler ege- Virginis Mariae ulerum misericprditer misit. Hoec
runt. omnia ab iniiio mundi per figttras innotuit,perora-
Hoc loco vos convenio, o Judoei, ut dicatis milfi cu!a inlimavit, per legis doctores docuit, per pro-
qua de causa tam superbeconlraire praesiimpsistis phetas pradixit, ad exlremum vero per evangelistas
dispositioni alque ordinationi omnipotenlis Dei? " et apostolos aperlius toto orbi manifestavit. Hos
Quare illius consilium dissipare estis ausi, librum quoque Testamenti Novi doctores, qui Testanienli
videlicet Sapieniim, qtieni ipse, qui vooat ea quoe Yeteris occultas allegoriarum caligines aperte expla-
non sunt, lanquam ea quae sunl, ad erudilionetn naturi, et in luce pradicando perducluri erant;
Ecclesioe suae scribere jtissit, vos canone sancto- B. Job in spiritu pravidens de Domino dicebat :
rum librorum recidere prasumpsislis? Quoeetiam Profunda quoque fluviorum scrulalus est, et abscon-
vos insania compulil ? quae malignilas incilavit? dila perduxii in tucem (Job xxvm). Quod B. Giego-
quoesuperbia adversus Deuni et Creatorem vestrum rius exponens, ait (40) : « Quid nainque hic aliud
armavit in tanttim, ut decrelum ab eo firmiler flumina, nisi anliquorum Patrum dicta nuncupan-
ante omnia saecula statutiini immutare, et omnino tur? Quis enhn pensarc sufficiet, quam vehemens
occultare voluistis, ita ut, si fieri posset, ne com- fluvius, diiin legem conderet, ex pectore Moysieru-
pleretur, modis omnibus elaborastis ? Dei et Virgi- pit? Quam vebemens fluvius ex David corde de-
nis Filiura pro salute hunrani generis a Deo Patre fluxit? quanta vero (41) Salomonis opere atque
de coelis missum sine causa cruci aflixistis ; insu- omniuin prophelaruin iluminum fluenta inanarunl?
per et ea quae, Spirito sancto dictanle, de ipso r Sed horum flumiuiim, o infelices Judaei, vos spe-
scripta erant, obliterare conali estis? In hoc datur c;em tenelis, dum superflciero littera servando,
intelligi, quia semper contra Dominum contentiose eorum profunda ignoralis. Nos vero, qui venienle
egistis, et idcirco Iocum ac gentem perdidislis. in carne Doroino in eisdein fluminibus, id est in
Lnnge superius jam dixi vobis, o infelices, quia sariclorum Patrum Veteris Testamenli Seripluris,
non esl prudentia, non est scienlia, non est sapientia, inlerna spiritualia qurerimus, enrum profunda ac
non est consilium contra Deum (Prov. xxi). Non myslica rimainur. Quod ipse Dominus facere dici-
ergo ad vilam, sed ad selernam daranationem ten- tur, quia id nos agere, ipso donante, pravalemus.
dil, qui Dei consilium dissipare contendit. Qui di- Per nos ergo, quinon lilteram qtioeoccidit, sedspi-
Ymae dispcnsationi repugnat, ejusdern divinitalis ritum qui vivifical (// Cor. m), sequimur, et pro-
coelitus adversum se iracundiam provocal. In se funda fluviorum Dominus scrinatur, et abscondita
vadit, cum vadit iu Deum; ccelum pulsans, cadit in lucem perducit; quia dicta legis, quae caliginosa
in profundum; in altuin tendens, ruit ab alto. Re- nimis hisloria obscurat, nunc expositio spirilalis
d.le itaque, o infelices Judoei, ad cor; et divinae illuminat. Unde et loqueris in parabolis per Evan-
dispensationi diulius contraire nolile. Non esl vo- gelium Veritas discipulis pracipit, dicens : Quod
bis utile Dei opus, eliamsi possetis, facere irrituro, D dtco vobis in tenebris, dicile in lumine; et quod in
quod ipse ante omnia soecula pro humani generis aure auditis,pradicate super tecla (Matth. x). Aperte
salute suo tempore firmiter staluit coroplendum. namque dicta exponentium fecerunt nobis lam con-
Quid potest dicere lutum contra figuluro ? (Isa. spicuas senlentias antiquorum Patruin. Unde Isaias
XLV.)Aut quoroodo potest dicere figulo vas ficlile, prophela plana sancloe Ecclesiae expositionis verba
non me fecisli bene? Libenter ergo utileconsiliuin conspiciens, et non allegoriarum tenebris obscura,
ineura suscipile, et divinae dispensationi ullerius exclamavit, dicens : Locus flnviorum rivi lalissimi
nolite contraire. el patentes (Isa. xxxm).
Quid inter haec animadvertitis, o Judaei? quid di- Hoc loco intelligite, o Judoei, < Quia Testanienti
citis? quid ad supradicla respondetis ?.Pulo jam Vetcris dicla, quasi angusli et clausi rivi fuertint,
victi estis in lanlum, ut contra Dei Sapientiam, quoe qui immensas scientiae suae senlentias coilectione
Christus est, nunqiiam aroplius mussitare, nec om- obscurissiina conslrinxeriiiil. At conlra, doctrina
(59*)iAlt. ms. Hic incipit serinonem octavum de ordinem nostri.
Doinini NatLvitate deinens verba conncxJoiiis cuin (iO) Lib. xvui Exposit. mor., cap. 2l.
siipcrioribus : Ipsum quippe; veiniin nos sequiinur (il) Edil., a Satoinonis ore.
153 S. MARTINILEGIONENSIS 156
sancl» EcclesiiC rivi et lali et patentes sunt; quia A mecum. Ad id vero quod dixerat, nsscii homo pre-
ejtis dicla, et invenienlibus mulla sunt, el quaeren- tium ejus, nec invenitur in terra suaviter viventitim,
tibusplana.Ait ergoB. Job (cap. xxvin) : Profunda inferiorem versum reddidit, diccns : Non dabilur
fluviorum serulatus est Detts, el abscondila produxit anrum obrizum pro ea, nec appendelur argentvm in
in lucem; quia, dum ecclesiasticis exposhoribus in- commulatione ejus. Ad utraque ergo respondit. scd
Jelligcnliae spirilura infudil, anliquas prophetarum augendo quod objecerat, non solvendo. Cuin sa-
obscurilales aperuit. El hoc jam sancla Eeclesia pientiae namque locura quoereret, et deinde infcritis
per Spiritum sanctum aguoscit; quod vos, o Judaei, responderet, abyssus dicit : Non esf in me; non
per litteram inlelligere onmiiio non polestis. > Hoc ubi esset, sed ubi non esset, indicavit. Cunclis ati-
est, quod vobis lsaias pradixit: Si non credideritis, lem liquet, quod ncque haec l.uiuana sapienlia vel
non intelligetis, nec permanebilis (Isa., vn). Ac si teneri loco, vel emi diviliis potesf; sed vir sancliis
aperlius diceret : Si non credideritis ea quac de myslicis sensibus plenus ad alia nos inlelligenda
Chrislo vobis iiuiiliata siint, nequaqtiam Scripturas transmittit, ut non creatam, sed creantem Sapien-
inlelligere spirilaliter poteritis, quia duritia incre- tiam, quae Chrislus est, requiiamus. Nam nisi in
dulitalis obiuibilat oculos vestrae nienlis. Nec per- verbis islis allegoriarum secrela rimemur, ea uti-
manebilis, inquit, in flde vidclicet et dilectione " que, quae ssquuntur, oranino sunt digna despectui,
Chrisli. Hanc procul dubio coecitatem veslram, o si ex sola hislorka nairatioiie peiisculur : nam
iufelices Jinlaei, Moyses legisrator prasignabat, paulo posl dicit :
cIIm lsraelilico populo loquens faciem velabat; ut « A'cn adwqnabitur ei aUrum, vel vilrum. Et cum
videlicel per hoc desigriaret, qttod vos, qui, eodem sicut noviraus vilruin longe atquc dissimililer auro
Moyse testante, semper contra Doniinum murmu- sil vilius ; cur post auri nomen, melalli utique pre-
raslis (Exod. xv), seniper eum ad iracundiam pro- tiosi, pro immensa laude, vitruin quoque dixil sa-
vocastis, semper ori ojus increduli fuistis; vcrba pientiae non oequari? Ipsa ergo liiieroe dificultatc
legis cognoscerelis, et tamen ejusdem clarilatem corapellimur, ut ad sententias horum vcrborum
lcgis omniinodo non viderelis. Unde et per B. Pau- myslicas vigilemus. Vir itaque sanctus, quam sa-
lum, contribulem scilicet veslriim, et in crrore ve- pientiam contemplalur, nisi eam de qua Paulus
stro non relictum, sed a Domino misericorditer aposlolus dicit, Chrislum Dei virtulem et Dei sapien-
clecluin, fecte dicilur : Vsque in hodiernum diem, tiatn (l Cor. l); et de qua Psalmista ait: Omnia in
cum legitur Moyses, velamen est positum supcr cor sapienlia fecisli? (Psdl. cm). IIujus nimiriim Su-
eorum (II Cor. m), id est Judacorum. Hanc igilur Q pienliae homo-prelium nescil, quia nibil dignuni
fidem, ut supra dictum est, omnipoiens Deus ab aesliinalione illius invenit. Non autem hoc sapicn-
initio muiidi, per figuras iniioluit, peroracula inti- tiae prelium et essc dicitur cl i.eseiri; sed idcirco
niavit, per praccdonlia promisil, per subsequentia nesciri quia deest, eo scilieel loquendi gencre, quo
implevil. Iloc scilicet, quod Dei Filius anle omnia m angustiis quisque deprehensus, cum remedium
ssecuhi cx Deo Palre sit genilus, el quod idem Deus subvenlionis non invenit, fateri solet, quia quid fa-
in fine temporura ex Virgine malre sit homo faclus. ciat, riescit.
Verbumeuim caro facium est, ut ait evangclisla, el < llujus ergo Sapienlix prcltum nescire, esl di-
habilavit in nobis (Joan: i). gni operis merituin, quo illam percipial, non inve-
Sed si adhue, o Judaei, de illius oeterna nativitale nire. Ad boc namque pretium damus, utejus vice
dubilatis; si adhuc dubietas residct in menlibus rem, quam appetimus, possidere dcbcamus. Quid
veslris; si sanctorum Palrum tol tesliiiionia vobis autem nos deilimus, ut hanc Sapientiam, quae
adhuc non suflicere dicitis; quid de eadem coac- Clirislus esl, percipere merercmur? Gralia quippe
terna Djo Palri Sapienlia B. Job, quasi il';am in- redcmpii sumus. llla namqiie opcra sola male vi-
vesligando dicat, aurlialis : Sapieniia ubi invenilur, vendo dedimus, quibus si jusla rclribulio servare-
et quis est locus inielligenlim? Nescil hotno prelium D tur, non Chrislus, sed supplicia rcdderentur. Sed
ejus, nec invenitur in lerra suaviter vivenlium.Abys- aliud homo per jusliliam meruit, aliud per graliam
sus dicil: Non est in me; et mare loquiiur : Non est accepit. Testatur Paulus, priusquam ineus illius
mecum. Non dulur aurum obrhum pro ea, nec ap- senien acciperct graluitoe vcritalis, quibns scnlibiis
pendeiurargenlum in cominutatione ejus (Job xxvm). premebatur erroris. Qui prius, inqiiit, ftti blasphe-
B. Gregorius (4_), quein Detts ii.agnae sap.eniioect mus, et perseculor, ct coniumetiosus; sed misericor-
saiutilalis dono dilavit, accedat; el tanire proftin- diam consecutus sum, quia ignorans feci in iucredu-
dilalis versiculos nobis dignanter exponal. < No- litate (1 Tim. i). Teslelur (43) eliam pro qualibus
taiidum, inquit, prius esl, quod dno sibi proposuit, Chrislus mori dhjnalus est. Cum adhttc, inquit,
el duo subilidil respondendo. Ad id namque quod peccalores essemus, secundum tempus Christus pro
superius dixit, sapienlia vero uH invenitur, et quis impiis mortuus esl (Rom. v). Qui ergo, venienlo
est locus inteltigeniia? islo versu respondil: Abys- Sapientia, impii inveriti sumus, quid boni operis
tus dicit; Non est in me; et mare loquilur; Nonett dedimus quo accipcre eamdem Sapietuiani ir.erere-

(i2) Vbi snpra, rap. .2. (43) B. Gregor. leslatur.


If>7 bEUMOSES. — SERM. IV, 1N NATALE BOMINI. 158
niin ? Huji:s ilaque Sapienlire bonio prethim nescit, A . litptaies ixistimanles diei delicias, coinquinaiionis et
q:iia quisqnis a brtitis (44) aniroalibus rationis in- maculm (II Pelr. n).
te'Iectu discr, tus esl, quoniam suis meritis non sit Sequitur : Abyssus dicit : Non est in me. Quid
salvatus, iiilelligit; nihil se drdisse boni operis, ut Iroc loco abyssum, nisi corda hoininum vocal, qure
ad finem veniret, aguosrit. Quasi enim ad perci- per lapsum fltiida, etper dupficilatis caliginem sunt
piendam sapicntiam pretium dare est, ad cognoseen- tenebrosa ? Quaenimirum abyssus, non esse in se
dum Deum aclionis suae mercede pervenire. Non banc Sapienliam,prolitetur ; qtiia iniqua mens dum
esse Imjus Sap:enliae, quae Chrislus est, pretium esse sapiens carnaliter appetit, stultam se ad spiri-
cognoverat, qui dicebat; Quis prior dedit illi, el re- talia ostendit. Nain quia, leste Paulo , sapientia
tt.buelur ei (Rom. xi). Hinc ilerum scriptum est : hujus mundi slultilia est apttd Deum (I Cor.
m);
Gralia salvi facli estis per fidem, el hoc non ex vobis: lanlo quisque amplius intus stultus fit, quanto co-
Dci enim donum est, non exoperibus, ut ne quis natur exterius sapiens videri. Dum etiam
quisque
glurieiur (Ephes. n). liinc cliaro de semetipso idem malhiam tegit in corde, ore autem blandimenta
Aposlolus loqiiilnr, dicens : Gratia Dei sum idquod exhibet; dum cogilaliones suas duplicitate obnu-
sum (I Cor. xv). Ex cujtis nimirum aspiralione gra- bilat; dum puritatis verba, quasi faluilatein devi-
tire, quia virtulum opera proliniis in corde gene- lat; dum vias simplicis innocentiee declinal, quasi
ranlur, ut ex liber» quoque arbilrio subsequatur abyssus haberc se Dei, Palris Sapientiam recusal.
st lio, cui post hanc viiam retribulio aeterna respon- F.t quia huic mundo mentes deditoe, prasCnlis vitoe
deal, illico adjecit : Et gratia.ejus in me vacua non curis, el solliciludinibus perlurbantur; et idcirco
fait (ibid.). Sed sunt nonuulli, qui se sanclos (45) ejusdcm sapienliaelranquillilale perfrui nequaquam
snis viribus exsullant, suisque pracedentibus roe- possunt, recle subjungitur': El mdre loquilur : Npn
rilis redemptos se esse gloriantur;. quorum pro- est mecum. Quid enim maris nomine signatttr, nisi
feclo asserlio invenitur sibiraetipsis conlraria; quia, saccularium meuliiim amara inquieludo, quoe, dum
duni innocenles se asserunt, et redemplos, IioC se vicissim inimiciliis iinpetunt, quasi adversantes
ipstim in se redemptionis npmen evacuaiit. Omnis se unda? collidtint. Rcctc etenim mare vila soeciila- •
iiainqiie qui redimilur, ex aliqua procul dubio rium dioitur ; quia, dtim procellosis actioHum nio-
captivitale Iiberatur. Cnde ergo quilibet ists re- tibus cqncitalur; ab internoe sapienliae qtiiete atque
demplus est, si prius non fuit sub culpa captiyus? stabililate dlsjungitiir. Bene ergo de eadem Sapien-
Liquet ilaque, quia multum desipit, qtiisquis hoec tia, quae Cbristus est, dicilur; quia abyssus dicil:
tapt. » . Q
( Nonest in me~;et mare. toquitur: Non est mecum.
Ilujus ilaque perfectissimoe sapienliae, qtioa Ac si aperlius dicerelur :.Pcrinrbaloe incnles saecu-
Christus cst, o Jtidaei, nos prelium nescimus, quia larium eo ipso clamant, qttoniam a vera sapieiilia
nihjl boni operis dedimus, ut-ad fidem veniremus, longe divisae sunt, quo qtiielae non sunt. Quia verd
sed sola ipsius gratia salvati sumus. Non enira hopc"Dei Sapientia, inancns cum Patre ante siecula,
nosfris- pracedeiilibus meritis ad nos desceridit., incarnanda erat in firie saecitlorurii, ut ad redlinen-
sed sola gratuita bonitate sua nos redcmit. < Ho- duin genus humanuni , non sanclos angelos, non
minis quippe interiluin i ut ait B. Grcgorius'(4€), jnslos hominos- milterel, sed in manifcslalioiie
< superna gratia non ut veniat invenit; sed piist- visionis per scmctipsara veniret, recte subjun-
quam venerit facit. Ad indignara mentem yeniens giltir :
Deus, dignam sibi exbibet veniendo, et facit in ea Nunquid dabitur attrum obrizntn pro ea ? Quid
nieriluin, quod remuneret, qui hoc solum invene- namqiie per aurum obrizum, nisi sancti angeli de-
ral, quod puniret. i . sigiianlur? Qui recle auruin vocanttir, ct obrizuut:
Sed qttid adliuc B. Job de hac Sapienlia, quae aurum, quia fulgent claritate justiliae; oliri/.iim,
Chiistus est, subjungal aiidiamus. Non invenitur, quia nullurn Iiabuerimt'uitqiiam conlagium culpoe.
ini]iiit, in lerra suuviter viveniium. Quid hoc in loco D Iiomiiies vcrojusii quandiu in baccaruecorruplibili
terra signatur noiiiinc, nisi anima humana, de morlaliter vivmit, aurum quidem esse possiint,
qna Psalmisla ait: Anima mea sicut lerra sine aq<ta obrizum omnino non possiint : Corpus enim quod
tibi (Psal. CXLII).Hrcc itaque Sapienlia Dei Palris, eorruinpitur aggravat animam, et deprimit tcrrena
otioeChristuses', invcniri in lerra suaviter viven- inltabilatio sensum mulla cogitantem (Sap. ix). Nas;
tium non valel, quia quisquis adhuc hujus vilae quamvis in hac vita ex' magna justitiajclaritateres-
"
voliiplalibus pascitttr, ab aeternoe sapienliae intelle- plendeant; neqiiaqtiam tamen ad piirum peocato-
ciu separatur. Inveniri ergo Sapientia, quae Deus rum sordibus carent. Aurum ergo obrizum recte
cst, in eoruni terra non polest, qui suaviter vivunt; angeli nuncupaiUur ; qtiia in ea qtia sunt cor.diti
quia-lanto verius stulti sunt, quanlo majora per- innocenlia perdurantes, et fulgentclaritate jusiiiho,
denles, in minimis loetantur. Hinc B Pelrus eam- ct nullis maculantur sordibus culpae. Sed quia pro
deva pravorum slultitiam reprehcndit, diocns : Vo- bac aeterna Sapienlja, quse Christus est, nul.u» an-

Mss. obrnlis. (46'j Vbisupru.


43) B. Grcgor. satvos se.
144")
159 S. MARTINI LEGIONENSib lb„
gelorum ad redimendum humanum geiius mittendus A quac Christus esl, de pradioalione pulchra csl, et
fuit; nequis spem suam in ipsis ang^lis, quos in pura veritale conspicua. Necaliud se per fallaciam
adjutorio liominum saepius apparuisse didicimus, pratendit exlerius, et aliud se servat hiterius ; ne-
poneret; dictum esl: Non dabitur aurutn obrizum que in suis diclis pulcbra videri appelit nitore
pto ea. Ac si aperte dicerelur : Per semetipsam Dei sermonis , sed integritate veritalis. In ni.liida-
Palris Sapienlia, qtiaeChristuS est, manifestabitur, tis igilur suis Dei sapienlia non confertur lin-
ut humanum genus a culpa redimatur. Nullus vice ctis Indioecoloribus , quia duni fucala eloquenliic
ejus angelus mitlelur, quia per Creatorera necesse ornamenla non habel, quasi vestis sine linctura
est ut creatura liberetur. Unde et in Evan^elio ipse plaoet.
Deus et homo Jesus Chrislus dicit: Si vos Filius Sequitur : Non conferlvt eliam lapidi satdonycho
liberaveritj vete libeti etitis (Joan. vin). Adhuc pteliosissimo, velsapphito. Sardonychus quippe ter-
eliain de eadem Dei Patris Sapientia, quae Christus rae rubroe sirailitudinem lenet; sapphirus vcro
est, congrue subinfcrlur. oeream speciem habel. Possuntergo in sardonycbo
Non appendelut atgentum in commutatione ejus. per lerram rubram homines, in sapphiro autem
Quia ergo argenlo soepe divina eloquia signantur, per aeream visionem angeli designari. Nam ciim
possunt argenli vocabulo etiam ejusdem eloquii B terra rubrae speciem lapis sardonycbus habeat,
scriptores iiitclligi, quorum vita inler turbas liomi- non immerilo hominem dcsignat; quia el Adam,
ntim resplenduit luce virtutum. Sed quia Iex pec- qui prinuis est condilus, "Lalino sermonc terra
cala indicare potuit, non auferre; non quisquam rnbra nominatttr. Quid est ergo quod dioitur:
velerum Palrum, non legislator Moyses humani Quia haec sapienlia lapidi sardonycho vel sappbiro
gencris rederoplor exstitit. Argentura ergo in com- non coiifertur, nisi quod is qui est Dei virlus, etDei
nuilalioiie hujus Sapienlioe, quae Chrislus esi, non Sapientia , medialot scilicet Dei ci hominum homo
appendilur; quia quilibet sancti esse per Dei gra- Chtislus Jesus (I Tim. n), lanla magniludinc ex-
liara potuerunl, sed in comparalione unigeniti Filii cellat omnia, ut ei nec in lerra primi homines, pa-
Dei, per quem Deus P,ater omnia ex nihilo creavil, triarciiae videlicet et prophetae, nec in ccelo angeli
et universum miindum de poteslale diaboli eripuit, comparentur? Unde et per Psalmislam dicilur :
nutliiis meriti fuisse pensantur. Qui nisi hujus Sa- Quis innubibus mquabitut Domino, aut quis simitis
pienliae, quae Deus est, servos se cognoscerent, erit Deo intet filios Dei ? (Psal. LXXXVIH.) Possunt
sancti nullateniis fuissenl. Quia ergo cerlumcral, atilem per sardonychura lapidem patres veteri»
quod pcr aceessum temporis, deficientis soeculif, ( lestamenli per sapphirum vcro praedicatores ex-
languores excrescerenl; actum est ut aeterna, Dei prirai testamenti novi. llli quippe, scilicet patres
Sapientia in fine srcculorum per seroetipsam veni- veleris tcstamenti, quamvismagnam jusliliae vitam
rel ad grandem hunc et nimiae infirmilalis aegro- tenerent, carnali tamen propagini serviebant. Quia
tuin, id est per totum mundum jacens languidum igitur constat, quod quaedara terrena agerenl, non
genus humaniim ; ut, transmissis prius peccatori- iniinerito per sardonychum lapidem. qui, ufpradi-
bus quasi quibtisdam visitnloribus, lanto postmo- ximus, terrae rubra tcnet speciem, designantur.
dum major venirel potentia medici, quanto magis Per sapphirum vero, qni aerei esl coloris, tcsta-
morbus crevisset aegroli. Quia ergo nullus vice ejus menli novi congrue pradicalores accipimus, qui
ad salvanlos nos miltitur, dicalur recte : Nec ap- carnalis propaginis desideria postponentes, coeles-
pendetut atgentum in commutalione ejns. Ac si aper- lia sola sectati sunt. De qtiibus Isaias propbeta ait:
titis dicenl : Quainvis vita justorum pradicantiuiu Qtti sunt isli qui ut nubes volant, et quasi columbce
quantalibet sanclilalis luce polleat; adventum ta- ad fenesltas suas ? (Isa. LX.) Ac si aperte dicat :
men nobis supernae Sapientiaeper suam orasenliam Nos per lerram gradimur, qui adhuc conjttgiis im-
non coinmulat. plicamur, ct propagandoe soboli opera carnis im-
Iterum deeadcm Dei Palris Sapientia subjungit, D I pendimus; isti vero in terra non ambulant, sed ul
dicens : Non conferetur linctis Indim coloribus. nubes volant; qui dum ccelestia appetunt, de. ler-
Quid enim per lndiam, quae nigrum populum nu- renis desideriis nihil tangunt. Dicat ergo B. Job :
trit, nisi hic mundus accipilur, in quo vita homi- Dei Sapientia sardonycho vel sapphiro lapide non
num per culpam obscura generatur? Tincti aulein conferliir. Ac si aperte insinuel, diccns: Ei qui
colores stint lndirc, hujus mundi sapientes; qui lionio inter- homines cernitur, nec in antiquis quis-
quamvis per infidelilatem, et plerumque per actio- quain, nec in novis patrihus aequalur; quia ex Dei-
nem foedi sunt, anle humanos oculos superductae tale babet, quod in humanilale quemquam siniilem
honrslatis colore fuscantur. Sed coaeternaDeo Pa- nonhabet. llndeet adhuc subditur : Non adwqua-
tri Sapienlia, quae Christus est, linctis Indiae colo- biiur ei aurum vel vilrum. Auri namquemetalliiai
libiis non confertur ; quia quisquis hanc vcraciter novimus poliori metallis omnibus claritale fulgere.
inlelligit, ab his hominibus, quos mundus sapientes Vitri vero natura est, ut extrinsecus visum, pura
coluit, quam longe dislat agnoscit. Ipsaque ejus inlrinsecus perspicuilate perluceat. In alio metallo
mandatorum ' verba ab hujus mundi sapieiilibus quidquid intrinsecus continettir, abscondilur; in
imiltuiii differunl. Doctrina quippe hujusSapieiUiac, vhro vero quilibet liquor qualis continetur inte-
101 SERMONES. — SERM. IV, IN NATALE DOMINL m
rius, lalis exterius dcmonstratur, atque, ut ita di- A diatori Dci et bominum aliquem sanctorum conipa-
xerim, omiiis liquor in vitreo vasculo clausus pa- rare liiinimeprasuinpsit.
tot. Quid ergo a'.iud in auro vel vitro accipimus, Unde ct subditur : Non commutabuntur pto ea
nisi iilam supernam patriam , illam beatorum ci- vasa auri excelsa' et eminenlia. Excelsuro quippe
vium societatem, quorum corda sibi invicem, et vas auri Elias exstilit; excelsum vas auri Jere-
claritate fulgent, et puritate iranslucent ? Quam mias; excelsa atque eininentia auri vasa priores
Joannes in Apocalypsi conspexeral, cum dicebat: paties fuerunt. Sed hoec Dei Palris sapienlia, quse
Et erat siruclura muri ejuszex tapide jaspide ; ipsa Clirislus est, ut a perpetua nos danmalione redi-
vero civilas aurum mundum, . simile vilro mundo meret, et a carnali conversatione abstraheret, ap-
'
(Apoc. xxi). Quia enim oranes sancti summa in ea paruit in carne. Et qui illam veraciter non agno-
beatitudine claritale fulgebunt, in structura aurura vit mediatorem Dei et hominum hoitiincm Chri-
diciiur. El quoniam ipsa eorum claritas vicissira slum Jesum esse untiin ex prophetis pulavil, quein
sibi in alterius cordibus patet, et cum tiniusciijus- elcctorum octtli fidetenuerunt Deum, cum viderent
que vultus aitenditur, siniul et conscientia penetra- hominem. Unde ab eo sanctis discipulis dicitur :
tur; hoc ipsum aurum vitro mundo simile esse Quem dicunt homines esse Filium hominis ">Cui cum
lneinoratur. Ibi quippe uniuscujusque mentem ab B prolinus respondercnt : aiii Joannem Baptislam,
allcrius cculis merabrorum corpulenlia non abscon- alii autem Etiam, alii vero Jeremiam, aut unum ex
dit, sed palebit animus : patebit corporeis oculis prophetis; de suo mox sensu requiruntur : Vos au-
ipsa eliam corporis harmonia. Sicque unusqiiisque tem quem me esse dicitis ? Cui Petrus totius Etcle-
tunc erit conspioabilis alteri, sicut non potest siae voce respondens, ait: Tu es Christus Filius Dei
nunc conspicabilis esse sibi. Nunc autera corda no- vivi (Matlh. xvi). Quia igitur juxta Pauli vocem,
stra quandiu in hac vita sumus , quia ab allero in Chrislum novimus Dei virtutem et Dei Sapien-
alterum videri non possunt, non intra vitrea, sed tiam; Pelrus pro hac Sapienlia vasa auri excelsa
intra Iutea vasculaconcludunlur.Illa itaquecivilas, et eminentia commutare nolttit, qui de illa, non
quae sua vicissim singulis corda manifestat, ex aliud quam erat, intellexit. Magnum quippe, ut
anro dicitur siraili vilro mundo, ut designetur auro diclura est, vas auri Joannes, magnum vas auri
clara, vitro perspicua. Sed quaravis in ea sancti Elias vel Jeremias fuit; sed quisquis cumdera Do-
onines tanta clarilale fulgeant, tanta perspicuitale minitm quemlibet eorum esse credidit, vas auri
transluocant, ei.tamen Sapientioe, de cujus imagiite excelsum et eminens pro Sapientia commulavit.
habent omne quod sunt, aeqtiari non possunt. Bene ,- Ecclesia vero pro hac Sapientia, quae Christus
ergo in laude liujus aeternoeSapientiae, quae Chri- est, vasa auri excelsa et eminenlia non comroutat;
stus est, dicit: A7onadaquabilur ei aurum vel vi- quia Chrisluro Dei Filium non unum esse prophe-
trum. Ad hoc enim sancli omnes ad illa gaudia tarum, sed unum prophelarum Domiiiuni credit
perveniunt, ut esse Deo similes possint, sicut scri- Ipsam quippe Dei Patris ad se venisse Sapientiam
ptum est : Cum apparuerit, similes ei erimus, quo- videns, noluit se in illis aureis vasis figere, sed. in
niam videbimus eum, sicuti est (I Joan. 111).Et ta- eam studuit fide certissima pertransire. Dicat ila-
nien scriptum est: Domine, quis similis tibi ? (Mich. tjiie B. Job de aelerna Dei Pairis Sapientia, quoe
vn).Elilerum : Quis similiserilDeo inler filios Dei? Christus est: Non commutabuntur pro ea vasa auri
(Psal. Lxxxvin). Unde ergo similis, et unde non si- excelsa et eminenlia, quia elecli quique sanctorum
milis; nisi quia lmic Sapientiae et similes erunt vilara veneranlur ex siibliinitale, et tamen non su-
ad imaginem, et tamen non erunt similes ad oequa- scipiunt ad errorero. Quos enim puros homines
litatem? Aspiciendo quippe aeternitalem Dei, fit cis sciunt, Deo homiiii, id est Christo, omnino non
ut aeterni sint; et dura visionis ejus donum perci- conferunt.
piunt, ex perceptione beatiludinis imitantur quod Unde et adhuc subditur : Non commemorabuntur,
vident, Et similes ergo sunt, quia beali sunt; et D supradicta scilicet vasa auri excelsa et eminentia,
tamen Creatori similes non sunt, quia creatura comparatione ejus. Omnes enim supernae patriae
simt. Ethabent itaque quamdamDei simililudinero, electi, sancli quidem et jusli stinl; sed p.irticipa-
quia non habent linem ; et tamen incircumscripli tione ejusdem Sapientioe, quoe Chrislus est, non
Filii Dei aequalitatem non habenl, quia habenl cir- comparatione. Quid cnim sunt homines Deo com-
cumscriptionero. Bicatur igilur recte in laude bujus parati? Sapientia autem lumen vocatur, et Sapien-
relernae Sapientioe : JVon adwquabitur ei aurum vel tiae servi, lumen vocari solcnt; sed Sapientia est
viirum; quia videlicet qnantalibct saucli claritate lumen illuroinans; servi vero Sapientiae lumen il-
vel perspicuitatefulgeant; aliudesse (47) horoines et luminatum. Unde scriplum est : Erat lux vera qum
sapienles in Deo, atque aliud esse hominem (scili- iltuminat omnem Iwminem venientem in hunc mun-
ect Christuni) Sapienliara Dei Patris. Quam profe- dum (Joan. i). Istis autem recte dicitur : Vos eslis
cto Sapientiam B. Job veraciter agnovit, qui me- lux mundi (Matih. \). Justilia quidem Sapienlia

(47) Aplius D. Greg. : Aliud esl homines esse sapientes in Deo, atque aliud hominem esse Sap^eniiam.
Dei.
-IPj S. MARTINILEGIONENSIS ll*
esl; justilia et servihujus Sapientiae, quaeChrislus (A tantumque ei saiictitalis tribuerent, quanltr.n t!e
cst, nuncupantur : sed illa justitia est justificans; sanctis croteris, ejus videlicet famulis agnovisscnt.
isti snnt juslitia justifioala. De ipsa quoque S»- Quos- B. Job propheliae spirilu affialus senieiilix
pientia, quae Deus est, dicitur: Vt sit ipse justus suaediffinitione redargiiil, diccns :
ctjustificans (Rom. m); isti vero, qui hujus Sa- Non adwquabitur ci topazion de JElhiopia. Quid
pieiilioeservi sunt, dicunt, ut nos efficiamurjusliiia .£lhinpiaiii, nisi prasenlcm inundum accipimiis
Dei in ipso (II Cor. v). Aliler ergo venerandum qttae coloris nigredine dcsignat peccatorem popu-
esl luraen illuminans, aliter lnmen illuminalum. lum foedifalemerilorum ? Aliquando vcro ^Elhiopioe
Aliter justitia justificans, aliler jttstitia jusiificata. nomine specialiler gentililas designari solet infide-
Sapientia vero est et sapit, nec habet aliud esse, lkatis prius nigra peccaiis. Lirde David prop!;ola
el aliud sapere; servi aulem Sapientiae esse qui- videns quod ad Judoeam rediincndani venturus es-
ilem sapienles pnssunl, nec tainen Itoc habent esse set Dominus, sed ante geutilitas crederet, et post-
«;uoJ sapere: nam et esse ptissunt, ct sapicnles modunr Judoea sequeretur, ait: jEthiopia praveniet
r.on esse; Sapientia vero Dei Palris, quae Christus manus ejus Deo (Psal. LXVII) ; id est priusquaiii Ju-
cst, habet essenUam, hahel vilarn, scd hoc quod daea credat, salvandain se ofliert ouiiiipi)tenli Deo
habet, ipsa est. Proindc incommulabililer vivit, B ' peccalis nigra gciUilitas. Topazion verb preliosus
quia non ex accidcnli dono, sed essenlialiter vivit. lapis est : et quia Graca lingua n«v omne dicitur
Sola crgo cum Palre et Spiritu sancto veracitor pro eo quod omni colore resplendet, lopazion quasi
esl, cnjiis essentioe comparatum esse rioslriun, non topatus vocatur. Duin vero in Deura conversa gen-
essc est. Huic Sapienliae, quae Christus est, si con- tililas credidit, ex ea niulti ila suiil dono sancii
juiiginiur, sumus, vivimtis, et sapimus (Act. xvn). Spiiitus lecupUlali, ut quasi raultis coloribiis, sic
Hnic si coroparamur, ncc sapimus, nec vivimus, multis virlutibus luceant. Scd ne acccplis quis-
nec omnino sumus. Hine est quod sancti oinnes quain viriutibus extollatur, a B. Job recle dicilur :
qtianto in Dei visione proficiunt, lanlo magis divi- Non adwquabilur ei topazion de Jithiopid. Ac si
nilatis interna conspiciunt, laulo subtilius se nihil apertius diceretur : Nullus sanclorum qtiibushbet
esse cognoscunt. Ut ergo in comparatione illitis virlulibus plenus, ex ista tamen nigredine muiidi
suiiimoeessentiae aliqukl simus, cogucscamus nos- collectus, Sapienlioe Dei Palris, quae Christus osl,
metipsos, quod pene nihil sumus. Bene itaque dici- oequari polest, de qtio per angelum Gabrielem sem-
lur, qnod non commemorubuntur comparatione ejus, per Virgini MariaeGenitrici illius dicluin esl: Quod
scilicet Sapicntiie, vasa auri excelsa et eminenlid; nascetur ex-te sanctum, vocabitur Filius Dei (Luc.
qnia, quamvis ex parlicipalione ejusdem Sapientiae, 1). Nos quippe elsi sancti per Dei graliam elliciniur,
quae Chrisjiis csl, aliquid suiit; comparalione illius 110:1lamcn sancti nasciinur; qttia ipsa naturacor-
memoranda non sunt. Quia vero hoec Sapienlia hn- ruplibiiis conditione consti iiigiiuur, ut cum Pro-
taanis cordibus latcnler infundilitr. sicul de sancto phela unusquisquenostruni dical: Ecceenimin ini-
qucque Spirilu dictuni cst: Spirilus ubi vult spirat: quitatibus conceplus sum, et in peccatis concepit tne
el vocem ejus audis, sed non scis unde veniat, aut mater.mea (PsuT.L). Ille autcni solus veraciler san-
quo vadat (Joan. m); idcirco apte subjungitur : ctus natus est, qui ut ipsam conditionem naiur.e
Trahitur euim Sapienlia de occuliis(Job xxvm). . corruptibilis vinceret, ex coinmistione carnalis co -
De occultis quippe Sapienlia trahitur, quia cum puloeconceptus non est.
sit invisibilis, nonnisi' invisibililer invenilur. Quae Ilerum, o Judaci, cbaritate cogenle, ad vos re -
recle qupquetrahi dicitur; quia, sicut flalum tra- vcrlor conloqucndo, scire volens, utriiro, jam de-
bimus, ut corpus vivat, sic ab inlimis Sapienlioe posila incredulilalis. inoijlifeia perlidia, Christuin
Spiriltis ducitur, ul ad vitam anima subsistat. Uridc cum Deo Patre et Spirilu sanclo uuuni naturalilcr
ipsa Sapientia per Psalniistam ait : Os meum ape- Deuriiesse credatis; an adbuc coecitale paterni er-
rui et attraxi spirilum (Psal. cxvni). Quoenimiruin Q roris contenebrali de illius Dco Pairi cooeierna di-
Dei Patris Sapienlja humana carne cum anima ra- vinilale dubitetis? Si illum ctim Deo Palre et Spi-
lionabili suscepla, dum ab inlimis apparuisset,. in rilu saneto unum verum Dcum esse nogatis, aeterna
proraplo mundiis hic, qui auctorcm sjuuin videre beatiliidine et felicitate privati estis. Quia igitur iu
non poluil; quem visibilem conspexit hominem, veslra ad|iuc malitia persevcraiiles, illum non Doi
euni quoque el invisibilem agnovit Deum. Conversa Patris naturalem, sed adoptivuin, sicut coeteros
esl ab infideliialis stiae tenebris superba prius sna «anclos, per gratiam esse filiura dicilis; etiain a
avcr-sioiie gcntilitas; oslcnsis signis atque prodigiis Deo Patre receditis. Quia secundum Joannis evan-
crevil fides; propagata autem iide, in veneratione gelistae testinionium : Qui Filium negal, nec Patrem
oniiiiuiii sancla: Ecclesiae culnien euiicuit : cui, habet (I Joan. u). In hoc ilaque, quod Chrisliini
cuui dcesscnl aperti advcrsarii, lentari cocpil a verum Deumcsse nefanda conspiratione negatis; a
suis. Ex qua re aotiira est, ul iii eadem sar.cla Eo- Deo, qui vere est iinus in essenlia, el in persor.is
clcsia nonnulli prodirent, qui medialorem Dei cl triuus, vos ipsos alienos facilis. 0 gens prava atqiic
boiiiinum lio.nineni Christum Jcsttm purifm homi- perversa! Cur non inlelligis, quia Deum Pationj
uein et crealum dicerctU, sed ex gralia deificatum; iul.onoras, cum ojtts ii-ttiralem Filiuin, cx sua vi-
103 SER.MONES — SERM. — IV, IN NATALE DOMiNI. 436
dr-.licelcssentia, ante onniia saecula genitum, Denm A lus vice ejus de coelo angelus mitleltir, qtiia per
esse negas; et non Crcatorem, sed crealuram, ut Creatorem necesse est ut creatura liberetur. Aperte
cxteri snjicti homines suiit, aflirroas ? Quare non ergo ostenditur, o inimici justitiae Judaei, quia cuui
consideratis, o infelices Judaei, quia magnam Deo humanum genus. non per creaturam, quae esl an-
Patri inferlis injuriam, ctitii Jesum Christum, quem gelus, sed per Chrislum, qui esl Crcator, liberatur,
ipse sibi aequalemgenuil Filium, non verum Deum, Chrislus non cst creatura, sed Crealor.
sed bominem credilis esse purum? Dicitis etiam, Ut etiam B. Job antiquos Palres divini eloquii
quod idem Redemptor humani generis Dominus traclatores, Moysen scilicel-, Josue, David, Salo-
noster Jesus Christus non fuerit cx Spiritu sancto monem, et cseteros Tcstamcnti veleris doctores,-in-
conceptus, sed ex semine Joseph proereatus. Blas- feriores Chrislo csse ostenderet, adjunxit, dicens :
pheiniarum vestrarum fetor, o infelices, imo infe- Non appendelur argentum in commutatione ejus.
licissimi Judaei, non solimi audientimn aures pol- Per argenlitrii cnrm, ut dicluni est, doclores veteris
luit, sed etiam ipsutn aerem commaculat. Haecve- legis iiitclligiinlur. Quia ergo lex peccata indicire
stra nefandissima vcrba falsilate et mendacio sttiit poluit, non curare, nullus ex priscae legis doclori-
p!ena. Hic mendacissiraus scrmo a sanctis propbe- bus humani generis redemptor exslitit. IIoc loco
tis dissentit, et Deo omnipolenli injnriam facit. adveitile, o Judaci, quia Chrislus Jesus non est, ut
Hoecvestra asserlio falsa, a sanclorum Patrum di- vos dicitis, homo purus; sed verus Iioino est et
clis probalur dissona, et divinae dispositioni om- vcrus Deus, qui de polestate lenebrarum redimcre
nino contraria. Hanc procul dubio vcslram opposi- polult huinanum genus. Satis itaque aperte B. Job
tionem, quae reveta legi el prophetis est conlraria, opposilioncm vestram falsam essc ostendil, diim
B. Job in supradicta sentenlia destruit, cuin ait: Redcmplori omnium Jesu Christo nullus hoininiiiri,
A'on adaquabitur ei topazion de Mlhiopia. Ac si quamvis sanclus', avquari posse dicit. Ut etiam sa-
aporlius dioerel : Nulltis hominum quamvis virtu- picntiam pbilosopborum hujus mundi htiic Sapiou-
tibus sit pleuus, lamen quia ex virili seinine est tire Dei PiUris, qure Chrislus est, longe subes e
procrealus, Josu Cbristo, qui de Spirhu sancto monstraret, inltilit, dicens: Nec couferelur tinclit
conceplus, et ex virginali utero sine peccalo natus, ludiw coloribus. Per Indiam, ut supra dictum tst,
et in mundo absque culpa conversalus est, ad- qure nigruni pnptilum millil, hic mundiis accipitur,
sequari potcrit. In vestra ilaque objeclione vos mei-> in quo vila hominum per culpam obscuiam gene-
titos esse, asserit, cirni topazion de ~Ethiopia Cliri- ratur. Sapienles vero hujus saeculi, id est pagai.i
sto adrequari non posse dicit. 0 infelices I non in- r philosophi, quasi colores lincli fuerunt; quia, quair.-
telligilis, neque altenditis, quia aliud est ex carnali vis huneslaiis colore veslili foris vitlerentiir, p?r
conctibitu natos homines gratiam adoptionis per- infidelilalem tainon ct pravam aolioueni nigri ot
cipere, aliud unu:n Dominum Jesum Christum sin- obscuri erant, Sapienlia enim hujus mundi inimica
gulariter per divinilatis potentiam Deuro, ex ipso est Deo (Jac. IV); sed Sapienlia Dei Patiis, qu;c
conceplu prodiisse; nec aequari potesl gloria Uni- Chrislus est, coloribiis tincCs non confertur; quia
geniti habila per naturam, accepta gloria aliorum qui veraciter hanc octernam- sapienliam cognoscil,
per gratiam ? Mediator quippe Dei et hominum homo ab hujus mundi philosophis qtiantum dislat, agno-
Christus Jesus, non sicut vos, o iiifelices Judaei, scit. Omni ergo air.biguilate remola agnoscite, o
inentimini, aller in hunianitale, et alter iu Deitale Judoei, quod vira Sapienlia, qtioe Chrislus cst, su-
est; nec sicut purus horao conceplus atque edi- per omnes honiines est; quia videlicet nulius
tus, posl per mcriluin, ut Deus esset, accepit; sed, homo, quamvis sanctus, quamvis sapicns.sit,•_>
nuniianle angelo eladveniente Spirilu sanclo, mox quari ei niinime polesl.
Verbum in utero, mox intra uterum Verbum caro Ilerura B. Job prudenter inlelligens, quod aeterna
faotiim est; el manenle incommulabili essentia, Sapienlia, quaeChrislusest, omnes sanctos in terra,
quoe ei est cum Patre et sancto Spiritu coaeterna, D et ccelestes in ccelo virtutes sanctitate et potestale
assumpsil humanam naturam hilra virginea viscera. superat, subjungit, dicens : Non conferelur lapidi
Ad hoc iterum, o insipientes et maligni Judaei, sardonycho pretiosissimo, vet sapphiro. Ac si aperlius
supradicla B. Job verba breviter replicare volumus diceret: Haec SapientiaDeiPalrislapidisardonycbo
ul, relicla incredulitatis perfidia, de Chrisli divini- vel sapphiro non confertur; quia is qui Pei esl
late vos cerlos reddamus. Si vero adhuc obstinata virlus et Dei sapienlia, medialor scilicet Dei el
mente in vestra inalitia perseverare volueritis, vos hominum homo Christus Jesus, (I Tim. u), tanta
per omnia in veslra disputatione nientitos esse pro- inagniludine excellit omnia, ut ei neque in terra
bemus. Ait ergo iste vir sanctus in supradicla sua sancli homines, patriarchoe videlicet et propheloe,
sentenlia de coaelerna Deo Palri, quae Christus esl, neque in coelo angeli comparentur. Conslat itaque,
Sapientia : Non dabilur aurum obrizum pro ea. Per o infelices Judro.i, quia hsec Dei Palris Sapientia,
anrum obrizum, ul dictum est, angeli designantur, quae Chrisliis cst, non est creata , ut vos blasphe-
Dicatur ilaque apertius : Per semelipsam Sapienlia mandodicitis, scd crcatrix ; cui nes terrestris crea-
Dei Patris, quoe Chrislus csl, manifeslabitur, ut tura oequari polest, nec etiam ooclcstis. Ut etiam
huinanum genus ab originali culpa rcdimatur. Ntil- hoc sanctus vir in illa qnoquc stiperna civitalo
IC7 S. MARTINI LEGiONENSI» <(,8
Hierusaleni nullum posse pervenire ad aequalilaleni A in se virlulum grat:~m , quam acceperunt. Hinc
Unigeniti Dei et Virginis demonstraret, addidit: est enim qttod sponsi voce de saucla Ecclesia dici-
Non admquabitur ei aurum, vel vilrutn. Ac si aper- tur: Qum est isla, qum ascendit dealbala ? (Cant.
tius diceret: Quarovis in illa summa ac coelesli vin.) Quia enim sancla Ecclesia ccelestem vilam
civitate sancti omnes lanta clarilate fulgeant, tanta natiiraliter non habet, sed, stiperveniente Spiriiu
perspicuilale transluceant; illi tamen Sapienliaeid saiicto, puloliriludine spirilualium donorum compo-
est Chrislo, de cujus imagine habent onine quod nilur; non alba, sed dealbata memoralur.
sunt, sequari minime possunl. Advertite igilur, o Et notandum, quod superius cuin dixisset: iVon
inimici verilatis Judaei, quia Chrislus , in quo om- . conferetur linctis Indim coloribus, eosdera colores
nes thesauri sapientiae et scientiae Dei Patris sunt nou intulit mundos; hoc vero in loco , ut. tinclu-
(Colost. u), cui nullus sanclorum potentia el ma- ram veraciumvirtutum ab illa philosophorum fuca-
gnitiidiiie aequari polest, non lemporalis, ut vos tione dislingueret, tincturas addidil mundissimas.
dicitis, sed aclernus est. Ipse eniin, qttod omnino Tincluroeeninimuiidissimaereeteiioniinaiilurlii.qui
negarenon poteslis, necdebetis.coaeiernaDeoPairi priiis per pravaopera^ fcedifuerant, supervenienlela-
est Sapienlia , per qucm facta sunt omnia. Qiiam menSpirilu sancio,nitoregraliae vestiiintiir, ullonge
B
profecto sapienliam B. Job, ul vir pius et roysticis aliud appareant esso quam erant. Uude etiam bap-
sermonibus plenus , su.blililer agnovit qui eidem tisina , id esl thictio, dicitur ipsa noslra in aqua
Jesu Christo aliquem sanctorum comparare neqtia- acscensio. Tingimiir quippe, quia qui prius inde-
qiiam prasumpsil. De quo etiara subjungit, dicens : cori eramus deformitale vitiorum, accepta fide
iVon commufafrunfur proeavasa auri excelsa eleini- reddituur pulckri gralia et ornaraento virtulum.
nenlid. Qtiasi diceret: Sancta Ecclesia pro hac Quamvis ergo tinctura mundissimae filii Ecclesiaa
Sapienlia , quae Christus esl, vasa auri exoelsa et ex gentililate venienles opponantur, scilicet spiri-
eiiiinenlia non coramutat, quia Chrislum Dei Vir- talis gratiae repleantur, et sacro baptismale a pec-
ginisque Filium, non unum ex prophetis, sedDo- catis purgentur; tamcn quia omnino haec a seme-
minum esse propbetarum indubitanter affirmat. tipsis non habent, aeternoe Dei Patris Sapientiae,
Electi quique, ut diclum est, sanclorum Patrum quae Christus est, coaequari non possunl.
vitam veiierantur ex sublimitale virtutum; et tainen Audistis,o Judoei.docenteB.Job, quia nec ineoelci
non eam ad errorem suscipiunt. Quare?Quia vide- aliquis angelorum, nec antelegem aliquispalriarcha-
licet quos hominespurossciunt, quamvis virtutibus rum, nec sub lege quisquam prophelarum vel doclo-
ciiiineanl, Deo tamen homini, id est Christo Dei et rumnecin novo lestamento,quamvis sanclus.quam-
Virginis Filiooinninonon conferunt. Hoc loco alten« vis virtutibus plenus, coaelernaeDeoPalri Sapienliae,
dile, o Judoei, quia hoecDei Patris Sapientia, quae qiwe Cliristus est, aliquispurificari potuit. Menlitos
Chrislusest,cui doctores veteris Testamenti aequari vos ilaque in vestr^ oppositione esse, legis el pro-
nequaquain possunt, non cst lemporalis, ut vos pbelarum verissiniis teslimoniis satis eyidenler
meiiliuiini, sed aeterna; nec bumana, sed divina, comprobamus, qui dicilis Christum non verumDei
per quam ex nihilo facla sunt omnia. Filiutn, sed sicut. alium queinhbet sanctorum pcr
Nec etiani ex illis, qui ex getilililate ad sanclre gratiam fuisse adoptatum, et a Deo virtulibus dita-
Trinhalis fidein in novo teslamento convcrsi sui.t, iiim. Patenler daiur intelligi, o inimici veritatis
eidem Dei Patris Sapienlioe,quoeChrislus esl.aequari Judoei, quia si Chrislus, ul vos dicilis, homo purus
aliquis possel, vir sanotus subjungit, dicens: JVon esset, nec in terra sanclos homines, nec in ccelo
admquabilur ei topazion de JEthiopia. Ac si apertius angelicas poteslales, ul ail B. Job, propria virlute
diceret: Nullus sanctorum quibusljbet virlutibus exccllcret. Sed quia non bomo purus, sed verus Dei
plenus ex ista nigredine geiililitalis colleclus Sa- Fifius est; idcirco nec homo in lerra, quamvis
pientiaeDei Patris, quoeChrislus est, oequari potest. sanctus sit, nec in ccelo angelus ei aequari potest.
Ac si patenter insinuat, dicens: Hi, qui ex peccati D Est ergo Dominus noster Jesus Christus non adop-
nigredine, id est ex gentilitale ad conversionem tivus, sed naturaiiler unus et verus Deus ciim Palre
veniunt, aequari Deo homini, id est Chrislo non el Spirilu sanclo, per quem Deus Pateromnia crea-
possunl; quamvis multis colorum virtutibus res- vil ex nibilo. Hoc idein legis teslimonia asserunt;
plendere videautiir. De quibus apte subdilur, nec hoc ipsum propbelarura vaticinia testanlur; hoc
tinctura mmdissimm componentur. Tincluroe enim sanclarura Scriplurarum veritas declarat; hoc
imindissinire vocanliir hi, qui veraciter sunt liumi • sancli veteris et novi Testamentidoctoresaffirmant;
los et veraciter sancti, qui sciunt quidem, quia ex hoc sancta Ecclesia pradicat. Christus est itaque
scmeiipsis virtutum speciem non habent, sed hanc Dei Patris Sapitnlia, per quem facla sunt omnia.
ex dono gratiae supervenientis tenent. Tincti enim (48) Moneo vos, o Judoei, ut de hac Sapientia,
non essent, ul ait B. Gregorius, si sanotitatem quae Christus esl, quid etiam B. Job dicat, incom-
naluraliler babujssent. Sed mundissimae linctura mune atidiamus. Ait enim subquadamrequisitione;
sunl, quia humiliter custodiunt supervenienlem Vnde ergo snptenfta veniet, el qttis esl locus intelti-

(48) Alt. ms. incipit hie alium sermonem; sed congruenlior est ordo nostri.
1(59 SERMONES. - SERM. IV, 1N NATALE DOMIM. 170
gentia ? Abscondila esl ab oculis omnium viventium. A , ciem Ioquebatur, cur se petebat videre, quem
Pensandura magnopere est quod a sancto viro re- videbat? Sed ex hac ejus pelitione colligitur, quia
quirttur, unde sapientia veniet. Ab eo .et venit; ut eum sitiebat perincircumscriptae natura suaeclari-
aitB. Gregorius, a quo orta est. Sed quia ab invi- tatera cernere, quem jam cceperat per quasdam
sibili et coaelernoPatre nascitur, ejus via occulta imagines videre; ut sic superna essentia mentis
est. Unde et per prophetam dicitur : Generalionem oculis adesset, qualenus ei ad eeternilalis visionem
illiusquis enarrabit ? (Isa. LIII.) Locus verointelli- nulla imago creata lemporaliter inleresset.
genliaeejus est htimana mens, quam haec Dei Sa- Viderunt ergo Patres testamcnti veteris Domi-
pientia dum repleverit, sanctam facit. Quia ergo num; et tamen juxta Joannis vocera: Deum nemo
et invisibilis est de quo prodiit, et incertum nobis vidit unquam ; et juxta B. Job sententiam : Sapien-
est in cujus menle inteilecta requiescit, recle nunc tia, quae Deus est, abscondita est ab oculis omnium
dicitur; Vndeergo sapientia veniet, vel quis est locus viventium; quia in hac mortali carne consistenti-
inteltigentim? Sed hoc valde mir-um est, quod pro- bus, et videri potuit in veteri testamento per quas-
tinus subinfertur: Aoscondtfa est ab oculis omnium dam circumscriplas imagines, et in novo per as-
viventium. Sapientia quippe, quae Christus est, si sumptam humanitatem : et videri non potuit per
oculis omnium viventium occullaesset, hanc pro- B incircumscriptum luraen aeternitatis. Sin vero a
cul dubio sanctorum nemo vidisset. Sed ecce huic quibusdam potest in hac adhuc corruptibili carne
sententir* Joanuem audio concordantem, qui ait: viventibus, et tamen inaestimabili virtute crescen-
Dsum nemovidit unquam (I Joan. iv). Rursumque tibus quodam coiilemplationis acumine aeterna Dei
cum testamenti veteris Patres intueor, multos ho- claritas videri, hoc quoque sententia Et. Job non
rum, teste ipsa sacra Iectionis historia, Deum vi- .abhorret, quee ait. : Abscondita est ab oculis om-
disse oognosco. Vidit quippe Jacob Doininum, qui rnium viventium; quoniam quisquis Sapientiain,
ail: Vidi Dominum facie ad (aciem, et salva facta quae Deus est, videt, huic vitae fundilus moritur,
est anima mea(Gen. xxxu).Vidit Moyses Dominum, ne jam ejus amore teneatur. Nullus quippe eam vi-
de quo scriplum est : Loquebalur Dominus ad det, qui adhuc carnaliler vivit; quia nemo potest
Moysen (acie ad faciem, sicul loqui solet homo ad amplecti Deura simul et saeculura. Qui enim Deum
amicum suum (Fxod.xxxw). Vidit etiam Job Donsi- videt, eo ipso moritur, quo vcl intentione cordis
num, qui dicit: Audilu auris audivi te; nunc aulem vel (49) effeclu operis ab hujus vitae delectationi-
oculus meus videt te (Job XLII).Vidit Isaias Domi- bus tota mente separatur. Unde et ad eumdem
num, qui ait: Anno quo mortuus est rex Ozias, quoque Moysen dicitur : Nonenim videbit me homo
vidi Dominum sedentem super solium excehum et 'J e« vivet (ibid.). Ac si aperte diceretur : Nullus un-
elevdtum (Isui. vi). Vidit Micbaeas Dominum , qui quam Deum (50) specialiter videt, et mundo car-
dicit : Vidi Dominum sedentem super soiitim suum, naliter vivit. Unde Paulus quoque apostolus, qui
et omnem exetcilum cmli assistentem ei a dexltis el adhuc Dei invisibilia, sicut ipse testatur, ex parte
asinisiris (III Reg. xxn). eognoverat; jam huic mundo totum se mortuum
Quid est ergo quod tot testamenti veteris Patres esse perhibebat, dicens : Mihi mundus crucifixus
Deum se vidisse testali sunt; et lamen de hac Sa- est et ego mundo (Galat. vi). Sicut eriim jam longe
pientia, quae Deus est, scilicet Christus, dicilur: (50*) superius diximus non suflecil, ut diceret:
Abscondita est ab oculis otnnium wwenltum; etJoan- Mundo erueifixus sum, nisi etiam pramitteret,
nes dicit: Deum nemovidit unquam, nisi hoc, quod mihi mundus crucifixus esl, ut non solum se mundo
patenler dalur intelligi; quia, quandiu hic morta* mortuum, sed etiam mundum sibi mortuum esse
liter vivitur, videri per qttasdam imagines Deus teslaretur ; quatenus nec ipse inunduin, nec ipsum
potest, sed per ipsam natura suae speciem no« jam mundus appeleret. Si euim duo fortasse in
potest: ut anima gratia sancti Spiritus afflata per uno loco sint, quorum unus vivus, alter vero sit
figuras quasdara Deum videat, sed ad ipsam vim D mortuus, etsi mortuus viventem non videt, vivus
essentiee ejus non pertingat? Hinc est enim quod lamen roortuum videt. Pradicaior autem Dei ut
Jacoh, qui Deum se vidisse testatur, hunc nonnisi oslenderet.quia per abjectionem qua se humiliando
in angelo vidit. Hincest quod Moyses, qui curo Deo dejecerat, talis jam factus esset, ut nec ipse mun-
facie ad faciem loquitur, sicut loqui solet homo dum, nec ipsum mundus conspiceret, nonsolum ait
cum amico suo, ei in ipsa suae locutionis verba se mundo crucifixum, ut ipse mundi gloriam cum
dicit: Si inveni gtatiam in conspectu luo, ostende appeteret, tanquam mortuus non videret; sedetiam
mihi teipsum manifesle, ut videam te (Exod. xxxni). mundum sibi asseruit crucifixum, in quo tanta se
Certe enim, si Detis non erat cum quo loquebatur, humililate dejecerat, ut ei ipse mundus tanquam
oslende mihi Deum diceret, et non ostende temet- ad eum essel roortuus, patihilum numilem atqiie
ipsum. Si autem Deus erat cura quo facie ad fa- despectum jam videre nequaquam posset.
(49) Mss. mintis recte, affectu. Pauli verba dixerat: verum cum MaTtinus iioster
(50) D. Gregor., spiritualiler. nullibi anlea ea explicaverit, nori adeo recte ita
(50*)Gregorius Magnus perquam recte sese mi- presse sententiam beatissimi pontificis buc tran-
sitad ea, quae lib. v Morat., cap. 3. super haec . scripsit.
PATno_. CCVIH. 6
171 S. MARTINI LEGIONENSIS 172
Sciendum vero est quod fuere nonnulli, qui A Accedite ad Deum, et illuminamini (Psal. xxxni).
Deum dicerent etiam in illa regione beatitudinis, in Quomodo crgo accedendo jlluminamur, si ipsam
claritate quidem sua conspici, sed in natura mi- lucem qua illuminari possumus, nou videmus ? Si
nime videri. Quos nimirum minor inquisitionis vero accedendo ad eum, ipsam qua illuminamur,
subtililas fefellit. Neque enim illi simplici et in- . lucem vidcmus; quoraodo inaccessibilera esse per-
commutabiii essentioe aliud est claritas, et aliud hibelur ? Qua in re pensandum, quod inaccessibi-
natura; sed ipsa ei natura sua claritas, et ipsa lem dixit, sed homini humana sapienti. Sacra
claritas natura est. Quia enim suis dilectoribus quippe Scriptura omnes carnalium sectalores hu-
haecDei Patris Sapientia, quoe Christus est, sese in manitalis nomine notare solet. Unde idem Aposto-
fuluro ostenderet, in se pollicelur, dicens: Qui lus quibusdam discordantibus dicit: Cum tnim sit
ditigit me, diligetur a Patre meo: et ego diligam inler vos zelus et contenlio, nonne catnales estis, et
eum, el manifestabo ei meipsum (Joan. xiv). Ac si secundum hominem ambulalis? (I Cot. m.) Quibus
patenter dicat; Qui in vestra me natura nunc cer- paulo posl subjecit: Nonnehomines estis? (Ibid.) Et
nitis, restat ut me in mea in fulura vita videatis. undealiasleslimoniumprotiilit.auodocu/utnonvtdit,
Hinc rursus ait : Beali mundo corde, quoniam ipsi nec autis audivit, nec in cor hominis ascendit, qum
Deum videbunt (Matth. v). Hinc etiam Paulus ail: B ptmpatavit Deus diligentibus se (I Cot. n).Etcumhoc
Nunc videmus per speculum et in anigmate; tunc absconditum hominibus dixisset, mox subdidil: No-
autem facie ad faciem. Nunc cognosco ex parte; bis autem tevelavit Deus per Spiritum suum {ibid.).
tunc cognoscam sicut el cognitus sum (I Cor. XIII). Ipsum videlicet se ab hominibus vocatione discer-
Sed quia de Deo per primum Ecclesiae pradicato- nens, qui raptus supra hominem divina jam sapie-
rem dicitur : /n quem desiderant angeli proSpicere bat. Ila etiam hoc loco cum lumen Dei inaccessi-
(I Petr. i); sunt nonnulli, qui nequaquam Deum bile perhiberet, ut ostenderet quibus, suhdidit :
videre vel angelos suspicantur, et tamen dictum Quem vidit nullus hominum, sed nec videre potest
per Veritatis sententiam scimus : Angeli eorum in (/ Tim. vi)..
cozlistemper videnl faciem Patris mei, qui in cmlis More suo homines vocans, omnes scilicet hu-
est (Matth. xvm). Nunquid ergoaliud veritas, aliud mana sapientes, quiaqui divina sapiunt, supra ho-
pradicator insonat verilatis? Sed si sententia ulra- mines sunt. Videbimus igitur Deum, ut ail B. Gre-
que cohleralur, quia sibi nequaquam discordet, co- gorius, si per coelestem conversationem supra ho-
gnoscitur. Denm quippe angeli et vident et videre mines esse mereainur. Nec tamen ita videbimus
desiderant; intuentur et intueri sitiunt. Si enim, eum, sicut videt ipse seipsum. Longe quippe dis-
ut ail B. Gregorius, angeli videre desiderant, ut pariliter Creator se videt, quam yidet creatura ip-
eflectu sui desiderii minirae perfruantur, deside- sura Creatorero. Nam quanlum ad immerisitalem
rium' sinefructu anxietatem habet; et anxietas Dei, quidam nobis modtis figilur contemplationis ;
poenam. B. vero angeli ab omni pccna anxielatis quia eo ipso pondere circumscribimur, quo crea-
longe sunt, quia nunquam simul poena et beatitudo tura sumus. Sic profeclo non ita conspicimus
sibi conveniunt. Rursum cum dicimus, eos Dei Deum, sicul ipse conspicit se ; sicut non ita requie-
visione satiari, quia Psalmistn ait : Satiabor, dttm scimus in Deo.sicut ipse requiescit in se. Nam visio
manifestabilur gtoria tua (Psal. xvi), consideran- npstravel reqnies erit utcunque similis visioni, vel
dum nobis est, quoniam satietatem solet fastidium requiei illuts, sed apqualis non crit. Ne enira Iucea-
subsequi. Ut ergo recte srbi utraque conveniant, mus nobis, contemplationis penna nos sublevabit,
dicat Veritas, quia semper Vident-; dieat pradicator atque a nobis ad illum erigemur intuendum ; rap-
egregius, scilicet Petrus apostolus, quia semper tique inlentione cordis et dulcedine contempla- •
videre desiderant. Ne enim sit in desiderio anxie- tionis, aliquomodo a nobis in aeierna beatiludine
tas, desiderantes saliantur ; ne autem sit in satie- ibimus in ipsum. Etiam hocipsum ire nostrum mi-
tate fastidium, satiali desiderant. Desiderant igitur D nus est requiescere, et tamen sic in Deum ire, per-
sine labore, quia desiderium satietas comrtatur ; et fecte est requiescere. Et perfecta ergo requies est,
satiantur sine fastidio, quia ipsa satietas ex desi- quia Deus cernitur; et tamen nostra requies non
derio semper accenditur. Sicquoque nos erimus, est aequanda requiei ilhus, quia Dei requies non a
quando ad ipsum fontem vitaevenerimus. Erit nobis se in aiium transit ut quiescat. Est itaque requies,
delectabiliter impressa sitis simul atque satietas. ut ita dicam, similis atque dissiroilis; quia quod
Sed longe erit asiti necessitas, longeasatielatefas- Dei reqnies est.hocnostra requies imitatur; nam-
tidium, quia et sitientes satiabimur, et satiali sitie- que ut beati alque aeterni siraus, oeternuni imita-
mus. Videbimus igitttr Deum, ipseque erit pra- mur, aelernuro scilicet Deum, qui vera oeternitas
mium laboris nostri, ut post mortalitatis hujus est; et magna nobis est oeternitas imitatio aeterni-
tenebras, accessa ejus luce gaudeamus. Sed cum talis. Nec exsortes surous ejus quem irahari pos-
ejus lucem dicimus accessam, obsislit animo, quod sumus; quia et videntes participamus, et parti-
Paulus dicit: Qui lucem habitat inaccessibilem: cipantes imitamur. Quaenimirum visio nunc fide in-
quem vidil nullus hominum, sed nec videre potest -choatur, sed tunc in specie perficietur , quaudo
(ITim.vi). Ecce rursum audio quod Psalmista ait: coaeternani Deo Palri Sapientiam, quae Christus
173 SERMONES. — SERM. IV, IN NATALE DOMINl. 174
est, quam modo per ora pradicantium, quasi per A Dominura laudavit, et contra altare cantores stare
decurrenlia flumina potamus, in ipso suo fonte, fecit, dulcesque modulos in eorum sonos gratu-
hoc est in Patre, de quo semper nascitur, potave- lanter exhibuit : in celebrationibus decus magnum
rimus. Unde in libro primo Sentenliarum ait B. dedit, tempora usque ad consuminalionem vitaj
Isidorus noster patronus, Filii Dei perfecia nati- ornavit; et ut nomen sanctum Domini laudarcnt, ac
vitas nec coepit esse, nec desiit. Semper itaque sanctitatem illius posteri amplificarent, conslituit.
Filius de Deo Patre nascitur, et tamen nativitas Hujus itaque Prophelre tantae sanctitatis et aucto-
ejusaclerna est atqtte perfecta. Quae Dei Patris ritatis verba libenter audite, ut, omni infidelitate
Sapientia per Salomonem sic loquitur : Ante om- remota et Christi fide suscepta, ad filiorum Eccle-
nes colles generabal me Deus (Prov. vm). siaeconsortium possitis pertingere. Quanto majora
Interea vos pro salute vestra moneo, o Judoei, ab omnipotenti Deo per hujus sancti Prophelae et
ut B. Job verha quae nunc usque exposha sunt vo- regis benelicia percepistis, lanto devotius illius ve-
bis, non negligenter oblivjoni tradatis, sed solerter rissima teslimonia queede cooeterna Dei Patris Sa-
raemoriae comraendetis, qualenus illius verbis fidem pientia, quee Christus est, protulit, recipere debetis.
atlribuentes, Christum, qui secundum ipsius tesli- Ipsum igitur palienter audite, ut ejus testimonio
momum naturalis Dei Patris Sapientia est, omni compuncti, Chrislum certissime credatis verum
dubietate postpnsita verum Deum esse credalis. Deura esse. Dic, sancte David, dic Deo Patri ea
Ipsequippe B. Job supra testatur, quainvis gentilis, quae, Spirilu sancto revelarite, de ejus coaeterna
quod nec in terra bomo, nec in ccelo angelus Chri- Sapientia, quoeChristusest,didicisti. Quammagnifi-
sto, qui veraciter Dei Patris Sapientia est et virtus, cata sunt, inquit, opetatua, Domine, omnia in sapien-
oequari potest. Desine ilaque, o gens prava atque tiafecisti;impleta estterra possessionetua(Psat.cm).
perversa, Christum purum hominem vel creaturam Ac si apertius diceret: 0 Deus Pater omnipotens,
dicere, quem lot legis et prophelarum teslimoniis ecce omnia in Sapientia tua, id est in Christo, fe-
didicisti, cum Deo Patre et Spiritu sanclo unum cisli; et quia multa sunt, impleta est terra posses-
et verum Deum esse. Prooul dubio si creatura es- sione tua, scilicet creatura tua. Per Sapientiam
set, nec in terra sanctos homines, nec in coeloan- eiiiin stiaiii, id est per Chrislum, ut dictum est,
gelicas dignitates excelleret. Quia vero non est Deus Pater creavit quidquid est in coelo, in terra
creatura, ut vos blaspbemando dicitis, sed verus et in mari. Sed quod hic dicitur, melius de nova
Crealor omnium, idcirco propria virtute.el pote- creatura myslice accipilur, quam exuit a veteri
state non solum sanctos homines, verum eliam coe- iQ homine Christus, quia implevit orbem terrae, id est
lestium ordinum superat principatus et potestates. Ecclesiam: granum enim frumenti cadens in ter-
Evidenter itaque vos', o infelices Judrei, in vestra ram multum fructum attulil (Joan. xn). Antea enim
assertione B. Job convincit, qui Jesu Christo Dei, ipse Dei et Virginis Filius singulariter erat donec
et Virginis filio nullam creaturam oequari posse kansiret. Unde ipse ait in Psalmo de seipso : Sin-
dicit. Perpendite igilur, o inimici veritatis Judaei, gulariler sum ego, donec transeam (Psal. CXL);Sed
quia, ut seepe dicttim esl, si creatura fuisset, om- quando ipse per passionem de hoc mundo transivit,
nes rationales creaturas, ccelestes videlicet et drachmam perditara invenit, et ovem errabundam
terrestres, propria virtute non superasset. De quo ad gregem reduxit. Omnia igitur hoec Deus Pater
B. Joannein Baptistam novimus dixisse: Qui de in Sapienlia sua, id est in Chrisj.o fecit; scilicct
cmlovenit super omnes est (Joan. m). Quid ergo terram possessione sua replevit, id est sanctam Ec-
restat, nisi ut, errore infidelitatis depulso, ipsum clesiam fidelibus populis dilatavit. Firmiter igitur
Dei et Virginis Filium divinam Sapientiain esse crediie, o Judeei, quia Christus est vera Dei Patris
credalis, per quam Deus Pater omnia creavit ex Sapienlia, per quam facta sunlomnia. Crediteillum
nihilo? de Virgine matre naturalem carnis habere substan-
Sed ut credatis certius et teneatis firmius, quod D tiam, el de Deo Patre naturalem habere divinita-
peripsam Sapientiam, quoeChristus est, DeusPater tem. Credite illum indubitanler verum hominem
omnia creavit ex nihilo, moneo vos ut solerter au- esse, et verum Deum, cui Deus Pater omne dedit
diatis quidgloriosissimusprophetarum Davideidem judicium (Joan. v). Ulum cum Deo Patre et Spirilu
Deo Patri dicat in Psalmo : Quam magnificata sunl sancto unum et verum Deum adorate, eumque ter-
opera tua, Domine, omnia in Sapienlia fecisti (Psal. ribilem Judicem sine miermissioiie venturum for-
ciu). Omni quippe dubietale postposita, o insipien- midate.
les et maligni Judaei, hujus S. Prophetae verbis fi- Audile, o insipientes et maligniJudaei, quae dico,
dem accommodare debelis. Ipse utique, jubente audite quee Ioquor, auscultate quee rooneo. Si eiiiu
Domino, oleo unctus cum leonibus quasi cum agnis in prasenti vita fideliter credendo, non habuerilis
lusit, et in ursis similiter fecit. Gigantem etiam propitium, nequaquain illum in futuro sSeculoeva-
occidit, el opprobrium ab Israel abslulit (/ Reg. . dere poteritis iratum. Si illum verum Deum esse
xvn); insuper et gentis veslrae cornu, o Judoei, pro nolueritis confiteri coram hominibus, absque dubio
viribus exaltavit. Iniraicos vestros undique contri- in ejtis adventu peribitis cum infldelibus. Pro cerlo
vit, et advcrsarios exstirpavit. De omni corde suo scitatis quia, si in vestra volueritis infidelitate per-
175 S. MARTINILEGIONENSIS 176
manere, nullatenus illius judicialem sententiam po- A ad hrcc dicitis, o insipientes Judoei? quid ad haec
teritis evadere. Attendite vobis, o miseri et mise- respondetis? Procul dubio vicli estis dum Christtnn
randi Judoei, ne per vestram infidelitalem ceternam non assumpsisse humanum corpus dicitis, et iiilcr
incurraiis damnationem. Suflicienter itaque jamos- homines conversatum essc negatis. Ipse per pro-
lensum est vobis sacra legis teslimoniis et prophe- phetam se aperle dictt populo suo adesse; et vos
larum verissimis auctoritatibus, Chrislum nonesse illum dicitis humanam carnem non assumpsisse,
creaturara, sed Crealorerii; nec purum hominem, nec in ea hominibus apparuisse. Polenler itaquc
sed verum Deum et verum homuiem cum DeoPatre vosin vestra assertione convincit, dum aperte : Ecce
omnia regentem, omnia continentem, et omnia cir- adsum, dicit. Sed vos, o infelices, imo, o inlelicis-
cumplcclentera. Convictos itaque vos esse in vestris sirai Judaei, qui estis, qui ori Domini contradicilis ?
mendacissimis oppositionibus cognoscite el de Chri- Ipse ab initio mundi per prophetarum oracula, se
sti divinilale, qua Deo Palri aequalis est, ulterius de incorrupta virgine nascilurum et huraanuin ge-
dubitare nolite. nus rederapturum pradixit, et ad eruditionem Ec-
in eadem
§ VII. — Ex Isaia testimonioJudmos conviclosred- clesiae suee, sicut pradixerat, seipsum
didit ad Filii Dei Incarnalionem, et ad Chrisii in oarne, quam de.Virgine sine peccato assumpserat,
nostra corruptibili natura eorumdem conversalio- B hominibus manifestavit. Pro certo itaque sciatis, o
tiem, necessitaie tamen nutlacogenle: introducitur infelices Judaei, quia, si in prasenti vita ab hsc
Davidis lestimonium, et ut non solum duorum vel
trium, sed et multorum teslium Chrislianorum fides stultitia blasphemioe et incrudelitatis non recessc-
roborelur, adducitur lsdias non tantum semelsed ritis, absque dubio iu eeternum peribitis.
et pluries, et si eum plures videre oculis cordis, aiii
tero corporis. Ad idem Baruch assertio, ut eum cre- Aperle itaque cognoscitis, o miseri, nec omnino
dant humanam carnem assumpsisse, et cum homi- negare potestis, jquia, dum Dei Filius se adesse dicit,
nibus conversatum. praesentiam sui, non solum divinam sed etiam hu-
Interea vellera scire utrum, jam deposita infide- manam, quam de Virgine sine peccato assumpsit.
litate, Christum cum Deo Palre et Spiritu sancto hominibus exhibuit. Ut eliam calbolica fides ex
unum et verum Deum esse credatis, an adhuc in omni parte roborelur, et veslra mendax assertio
vestra malitia perdurantes de illo in aliquo dubi- penitus convincatur, quid adhuc de illo Isaias pro-
tatis ? Haecest responsio simul et pppositio vestra. phela subjungat, in commune audiarous : Quam
Dicitis enim quod incredibile videtur vobis coaeter- pulchti supet monles pedes annunlianlis et prmdi-
num Deo Patri Filium humanam naturam susce- canlis salutem, dicentis Sion : Regnabit Deus tuus
pisse, et per intervalla temporum et momenta aela- C (ibid.). Ac si aperlius diceret: Quam pulchri, id est
tirm ut hominera crevisse, et inter homines con- qnam mundi sunt a peccati pulvere pedes Cbrisli;
versatum esse. Ad haec nos econtra vobis responde- super montes, id est super apostolos et super omnes
mus quia, si illum adhuc de Virgine matre pro sanctos virtutibus eminentes; Cbristi, dico, annun-
redemptione humani generis verum, naturalem, tianlis et pradkdntis fideli populo, scilicet Chri-
atque perfectum assumpsisse hominem non credi- stiano, oeternam cumDeoetcum angelis ejnspacem,
tis; si ipsum Dei Patris Verbum carne vestitum his qui prope et his qui longe. Hic esl ergo pax
inter homines conversari vobis incredibile videtur; nostra, ut ait Apostolus, qui fecit utraque unum
si hominem coaeterno Deo Patri Filio conjungi non (Ephes. n), scilicet Cbristus. Sequitur, annuntianiis
posse dicitis; s.i Christum verum Deura et verum bonum, id est gratiam sancti Spiritus, et sanctum
hominem fuisse negalis, audite legis teslimonia, Evangelium ; pradicantis salutem, redemptioneai
audite prophetarum praconia, audile vaticinantiuin videlicet animarum et aeternam beatitudinem; di-
dicta, audile Spiritus sancti oracula. Quid igilur cenfts, o Ston, id est sancla Ecclesia, regnaotf, de-
ipse Dei Filius, qui de Virgine matre erat nascilii- victo diabolo, Deus tuus; etnon regnabit peccaluni,
rus, et suam horainibus corporalera prasentiam sed morietur. Satis aperle teslimonio Isaioeproplielae
ostensurus, per Isaiam prophetam dicat, audiaraus: " ostensum est vobis, o Judrei, quia Deus et homo
Proplet hoc sciet populus meus nomen meum in die Jesus Christus conversatus est cum hominibus (Ba-
illa,-quia ego ipsequi loquebat,ecce adsum (Isai. LH). ruch in), qui tamen peccalum non fecii, nec in-
Ac si apertius Dei Filius diceret: Quia vos, o Ju- ventus est dotus in ore ejus (I Pelr. n). Vos super
daei, mate vivendo pracepta mea transgressi estis, hac re quasi adhuc dubitando, nos interrogatis di-
et pactum meum violastis; idcirco nomen meum centes : Quare ille, quem ante omnia soeculaDeus
per vos blasphemalur in gentibus et in synagogis Paler ex se ipso sibi eequalem, ut dicitis, Filium
vestris; propler hoc ergo quod me ad iracundiam genuit, de sinu ejusdem Patris sui descendere et ex
provocastis, sciet populus raeus nomcn meura in incorrupta Virgine, ut asseritis, humanum corptts
die iila, scilicet in die Incarnalionis, in die novae assumere, et ut bomo inler homines conversari
gratiae.in die novi testamenti, sciel fidelis populus voluit? Quae illi necessitas incumbebat, ut servili
meus Christianus nomen meum, id est Christum, forma se indueret? Ad hacc nos respondenles dici-
ut a me Chrislo Christiani vocentur. Et quid aliud raus, quia in Deum ntilla neccsshas cadit, qui sola
sciet? hoc videlicet, quia cgo ipse, qui olim loque- voluntate omniaquaecunque vult, facit (Psal. cxiu).
bar per prophelas, ecce adsum per meipsum. Quid Volunlas quippe illius omnipotcntia est. Sola ergo
177 SERMONES. — SERM. IV, IN NATALE DOMINI. 17&
gratuila bonitate sua de Dei Patris sinu descendit, A el per pradicationem apostolieam praedicari ubiquo
et ex intemerala Virgine sine virili commistione, inoculis, videlicet cordium, omnium gentium; et vi-
ac sine peccato humanum corpus cum mortalitate derunt oculis cordis onmes fines terra, id est omnes
veraciter accepit, quo lmmanum genuscompetenter mundi cardines Salulare Dei nostri, scilicet Dei et
misericorditerque per crucem redemit, eiqtie suffi- Virginis Filium.
cienier per se et per apostolos suos praedicavit, et Nolandum quia quidam viderunt Christum in ad-
reclissimam viam, hoc est seipsura, qua ccelum ventu ejus oculis corporis, quidam ve.ro oculis cor-
conscenderet, ostendit. Natusitaque DeiFilius de dis. Sancti apostoli et evangelisire et caeteri, qui in
femina, et conversatus est inter homines (Batuch ejus prasentia fuerunt, oculis eum corporis vide-
m), non necessitate, sed misericordiler pro salute runt; nos vero, qui post illius ascensionem de gen-
humana. Sed si adhuc dubilatis, o Judeei, de illius lilium stirpe descendimus, brachiis eum vera fidei
Incarnatione, David rex et prophela, ex cujus se- et dilectionis ampleclimur, atque oculis spirilali-
inine ipse Christus secundum carnem processit, bus cum DeoPatre et Spiritu sancto uniun et verum
'
accedal; et qualiter in hunc mundum introierit, Deum indesinenter contemplamur. Unde Dominus
teslimonium dicat. lpse enim congratulans et ni- apostolo Thomae, jam rerriota dubitatione, credenli,
mium exsultans, et de fuluro quaside jam prater- B ail in Evangelio: Quia vidisli me, et credidisti; beati
ito loquens, eidem Dei et Virginis Filio sic ait in qui me non viderunt, et crediderunt (Joan. xx). Sed
Psalmo : Videtunt ingtessus tuos, Deus, ingtessus si adhuc supradictoe sententioe, 0 Judaei, mortifera
Dei mei: regis mei, qui est in sancto (Psat. LXVII).Ac obstinatione impediente, fidera non accommodalis,
si apertius diceret: Viderunt ingressus luos, Deus, quam perspicue Isaias propheta etiam in consequen-
quibus scilicet de Dei Patris sinu venisti in uterum tibus Dei Filium pro redemptione mundi ex virgi-
sanclissimae Virginis. Haec procul dubio gratia la- nali utero sine peccato carnem assumpsisse, et in
tebat in veteri testaraento; modo vero palet in ea passionem et morlem subiisse, a mortuis resur-
novo, cum Dei et Yirginis Filius annunliatur in gen- rexisse, ccelum ascendisse, et in dextera ejusdem
tibus. Dic, sancte David, teslis fidelis et verax, Patris sui consedisse ostendat, audiatis. Sequitur :
cujusDei ingressus viderunt homincs m hunc mun- Ecce intelliget servus meus, exaltabitur el elevabitur,
dum? Ingressus, inquit, Dei mei, creatione, scilicet et sublimiserit valde. Ne ergo dubitetis quis dixerit
Verbi, perquod Deus Paler omnia creavit exnihilo, superius: Egoqui loquebar, ecceadsum; et quod idem
regis mei, gubernatione, per quem reges regnant; ipse sit brachium Domini, ideo apertius ista de illo
qui Deus esf tn sancto, id est in humano corpore subjecit. Quasi Deus Pater de eodem Jesu Christo
sine virili semine ex Virgine sumpto. Aperte ergo Filio suo, quem pro salulehumana incarnari dispo-
David propheta hoc sUpradicto versiculo testatur suit, et inter homines conversari voluit (Baruch
Dei Filium de coelis in huuc mundum venisse, et 111),patenler diceret » Ecce servus meus secundum
buraanum corpus assumpsisse, atque ab hpminibus humanitatem usque ad mortem mihi obediens, in
visum fuisse. Videri enim in sua divina essentia quo vcre est verbum meum et sapientia mea, inlel-
omnino non posset, nisi humanum corpus habuis- ligct in omnibus voluntatem nieain, et exaitabiiur
set. Quia igitur tantae auctorilalis Propbetae, o Ju- per pradicationem apostolorum usque ad coelos ;
drei, miniroe potestis contradicere, necesse est ut ef elevabitur, quia Verbumcaro factum esl (Joan. 1),
victos vos esse cognoscatis in vestra assertione. super oranes ccelos; et sublimis erit valde, ad dexte-
Sed si adhuc supradicla testimonia ad expcllenda.ra •rammeam. Sequitur : Sicut obstupuerunt super eum
de cordibus vestris dubietatem, scilicet quod Dei mulli, sic ingloriosus erit inter viros aspectus ejus, et
Filius carnem suscepit, el inter homines conver- forma ejus inter filios hominum. Ac si apertiusdice-
satus sit (Baruch 111),vobis non suflicere dicitis , ret: Sicut obstupuerunl super eum multi admirantes
Isaiam propbetam in mediumhUroducamus, ut non miracula ejus ante passionem, sic ingloriosus erit
solum duorum vel trium, sed.etiam mullorum te- -. infer viros aspectus ejus, scilicet in passione, quia
stium Christianorum fides roboretur, vosque per consputus, flagellatus et crucifixus pro bumani
omiiia victos esse oslendamus. Dic, Isaias, de Chri- generis salute spontanea voluntate sua fuit; et
sto qualiter inter homines carne indutus apparuit, forma ejus, id est specics, tnfer ftlios hominum sine
ut Judaei contribtiles tui, qui ejusdem Filii Dei et honore. Revera, sicut ail Psalmista : Speciosuserat
Virginis incarnationem negant, luo verissimo te- forma prw fitiis hominum (Psal.xtw); sed visus est
stimonio convicti atque compuncti, pestifera suoein- in passione non habere speciem neque decorem
credulitalis obslinatione postposita,ipsum cum Deo (Isai. LIII). Aperte itaquc datur intelligi, 0 insensali
Patre et Spiritu sanclo unum et verum Deum esse Judoei, quod Dei Filius humanitatem nostram mi-
credant, fidelilerque adorent. serioorditer suscepit, qua inter homines tamen sine
Paravil, inquit, Dominusbrachium sanclum suum culpa conversari voluit. Remota dubitatione, sciatis
in oculis omnium genlium : et v<deruntomnes fines quia, nisi buroanum corpus ex Virgine Dei Filius
terrm Salutare Dei (Isai. L.II).Ac si aperlius dice- suscepisset. niilliis hominum illius aspectum ferre
ret: ParavitDominus, scilicet Deus Pater, brachium potuisset. Et nisi verus Deus esset, nullatenus inter
sanctum suum, id est incarnari fecit Filium suum , peccatores sine peccato conversari posset. Ipse igi-
179 S. MARTINI LEGIONENSIS 18»
tur Dei Filius, qui inler propbelas olim se praedi- A . flamma dicitur Latine. Unde dicilur : Ignetn veni
xerat esseventurum, postquam venit plenitudo tem- mittere in terram, et quid volo, nisi ut ardeat? (Luc.
poris, per se ipsum dixit : Ecce adsum. Aperta xii.) Hocsuccensi apostoli loquebantur variis linguis
igitur ratione Judaei vos in vestra oppositione Dei (Act. u). Sequitur : Et videbunt gentes juslum, et
Filius convincit, qui se per prophetas quondara ven- cuncti reges inclylum tuum. Ac si aperlc dical :
turum esse promisit, et in lempore gratiee ex Vir- -Videbunt gentes, fide etiam et mente, juslum tuum,
ginis matris subslantia carne indutum, sese, ut scilicet Christum, o primitiva Ecclesia : et cuncti
promiserat, ante oculos hominum prasentavit. Et reges fideles inclytum tuum, eumdem videlicet Dei
ut pro certo sciatis, nec omnino amplius dubitetis, et Virginis Filium. Et vocabilur libi nomen novum ,
quod non solum Judaeis, sed etiam gentilibus homo quod os Domini nominavit. Quasi diceret: Cum in
factus apparuit, quidde illo Isaias propheta j(cap. lerra visus fuerit Dei Filius carne vestitus, tunc
LII) iterum subjungat, audiatis. rocabitur tibi, oEcclesia, nomen novum, scilicet filii
Quibus non estnarratum de eo, viderunt; el quinon tuivocahuntur Chrisliani,quod os Domiuinominavit.
audierunt, contemptati sunt. Hoc loco, o iniraici ju- In veteri testamento Synagoga dicebaris ; in adventu
slitiae Judaei, vestra duritia atque incredulitas repre- aulem Filii Dei et Virginis Jesu Cbristi Ecclesia
hendilur, qui eumdem Dei et Virginis Filium vidi- B ' vocaberis. Tot verissimis teslimoniis convicti, o
stis inter vos conversantem, et miracula innumera Judaei, tot rationibus superati, omni dubielate post-
facientem, et tamen in eum credere noluislis. Gen- posita, jam deberetis reclam fidem, quaeest in Chri-
lilium vero siinplicitas comparatione vestra incre- sto Jesu, suscipere ; eumdemqtie verum Deum, et
dulilatis laudatttr, qui de illo per propbetas fere verum esse hominem, atque inter horaines conver-
nihil audierunt, et tameu Evangeliorum voce audita satum fuisse (Baruch in) certissime credere. Sed si
fideliter in eum crediderunt. Ac si Isaias apertius adhuc in veslra malitia perseverantes oondum vos
diceret: Gentes quibus non est per prophetas nar- . in vestra oppositione viclos esse dicitis, Baruch
ratum de eo, viderunt eum corde; et qui ab ipso in notarius Jeremiae prophetae accedat, et vos viva
carne praedicante non audierunt, fide contemplati voce suo fideli leslimonio falsa protulisse, convin-
sunt. Natus est ilaque Dei Filius de Deo Patreante cat.
omnia saecula et in saeculo de Virgine matre sine Hic est, inquit, Deus noster, el non wslimabitur
carnali copula, atque inter homines conversatus alius ad ittum (ibid.). Revera Jesus Christus cum
(Baruch m) carne indutus humana. Huic ergo tam Deo Patre et Spiritu sancto unus est et verus Deus,
perspicuae veritati, o Judaei, contradicere minime r( prater quem non aestimabitur alius. Unde ipse ait in
debetis, cui tantos tamq.ue idoneos testes concor- Evangelio : Ego et Palcr unum sumus (Jodn. x).Se-
dare videtis. Stultum esl enim legis et prophetarum quitur: Hic adinvenit omnem scienliam,et viampru-
dictis fidemnonaccommodare,et veritati.quaeChri- denlim, et disciplina, et dedit eam Jacob puero suo,
stus est, resistendo, vos ipsos aeternis flammis de- et Israel dilecto suo. Posl hac in lerris visus esl, et
slinare. Sed si adhuc inter homines Dei Filium cum hominibus conversatus est. Quid aperlius, quid
carne vestitum apparuisse negalis, ad falsam oppo- clarius, quidve lucidius audjre vultis, o Judaei, de
sitionem vestram superandara, et calholicam lidem Christi Incarnalione et de illius inter homines con-
ex omni parte roborandam, Isaias prophela iterum versalione?CIarius quippe luce conslat quod victi
accedat, el de Christi Incarnatione, et inter homi- estis in vestra assertione. Pradieta auctoritas dicit
nes qualiter conversatus sit (ibid.), testimonium quod Deus posthaec, id est post veteris legi carna-
dicat. les inslitutiones, scilicet tempore gratiae, in terris
Ptopter Sion, inquit, non lacebo, et propler Jeru- visus fuerit, et inler homines conversatus sit; vos
tatem non quiescam, donec egredialur ut splendor autem dolo et fallacia pleni negalis illum huma-
justus ejus, et salvalor ejus ut lampas accendaiur nam carnem assumpsisse, et cum hominibus con-
(Isai. LXII). Ac si apertius diceret: Propter Sion, id D 1 versalum esse. 0 infelices vos, quiestis, qui divinae
est propter reges et principeS Judaeorum, etsi me bonitati et dispensationi contradicitis ! Veritatis
loqui prohibeant, non tacebo a precibus.donec ve- ulique luce privftli estis, qui nec legis testimonia,
niat Dei Filius. Unde est illud : VHnam disrumperes nec prophetarum oracula, necevangelislarum pra-
cmlos,et descenderes(lsai. LXIV).Et propler Jerusa- conia Cbristo testimoniura perhibentia pro salule
lem, scilicet, propter sacerdotes et Scribas, etiam vestra recipere vultis.
si mortem minentur, non quiescam a singultu etora-
VIII.—Baruch pro
lione; donec egrediatur ut splendorjustus ejus, Chri- § humani generis(Sfyassertionibusmanifestat,Deum
redempiionc humanam assumpturum
stus scilicet ox utero Virginis, a quo omnisjustitia, naturametquonammodoinmedioduorumanimalium
qui utique splendor Dei Patris est et Sol justitiae ; cognoscendam:et ex ejusdem dictisrectam intentio-
el Jesus salvator ejus, scilicet Ecclesiae, ut lampas in nem non habere, qui divina dispensalioni incredu-
lus exstilit. Cum fides, qum in Christo est, vita
cordibus crcdenliura accendatur. Lampas (51)Graece, mterna est, Oseeveraciler asserit Christum homi-
(51) Lampas...., dicta, inquit Isidorus (ib. xx scmper Glossae, originem vocis expressil, cum eam
Etym., cap. 10, qnad lambentis motum ostendere vi- essc Gracara conslet.
deatur. Sed^rectitts Marlimis noster, addictus ut (52) lmo Habacuc.
181 SERMONES. — SLRM. IV, IN NATALE DOMINI. 182
wis fdium, qui nobis serolinus el lemporaneus im- jA ista vobis non suflicere dicilis, o Judaei, quid etiam
bet exstitit, et quasi diluculum ptapatalus adven- hic
tus ejut. pradictus prophela de Christi adventu dicat,
moneo vos ut attentius audiatis. Super custodiam
Quia (52*) igitttr de Filii Dei incarnatiOne adhuc meam, inquit, stabo, et figam gradum meum super
dubilatis, Habacuc prophetam in medium introdu- tnunitionem ; et videam quid dicatur mihi, et quid re-
camus, ut victos vos in omnibus, imo et per omnia spondeam ad arguentem me (Habac. n). Ac si aper-
in vestra disputatione mentitos esse comprobemus. tius diceret : Super custodiam meam stabo, id est
Dic, Habacuc prophela, dic de Christi Iiicarnalione, omni diligentia cor meum custodiam; ef figam gra-
quod, Spiritu sancto docente, tibi fuerit revelatum. dum meum, scilicet stabilitatem animi; super mn-
Domine, inquit, audivi auditionem luam et limui nitionem, id est super Cbristtim; et contemplabor ut
(Habac in). Quasi diceret: Domine, audivi auditib- . videam quid dicaiur mihi : et sic videbo quid mihi
nem luam, banc videlicet, quia tu verus Deus pro respondeat Deus Pater de Incarnatione Filii sui; et
redemptione mundi humanam naturam suscepturus ego quoque ad arguenlem me, scilicet eideiu Deo
es; ef ftmut, quia tale opus valde mirabile est. Do- Patri, quid debeam respondere. Sequitur : Et re-
mine, opus tuum in medio annorum vivifica itlud. spondit mihi Dominus et dixit : Scribe visum et ex-
Ac si aperlius dicerel : Domine, in medio annorum, " plana eum super tabulas, ut percurrat qui legerit
hoc est, in plenitudine temporis, vivifica illud stt- eum. Quasi diceret: Scribe utsum, id est visionem;
pradictuin mirabile opus tuum, scilicet quod mun- ef explana eum super tabulas, hoc est super latiludi-
dum per assiimptum hominem redempturus sis. Jn nem cordium lidelium, ut nullis eenigmalum obscu-
tnedio annorum notum facies. Quasi dicerel: Cum retur ambagibus, ut sine impedimento intelligens
venerit tempus impletionis, ostendes vera quae petcuttat qui legerit eum. Quare? Quia videlicel ad-
proraisisti de Christi Incarnatione. Ac si attentius huc visus procul, et apparebit in finem et non mentie-
propheta Deum Palrem exoraret, dicens : Precor, tur, simoram fecerit exspecta eum, quia veniens ve-
Domine, ut impleas quod promisisti, scilicet finito niet'et non tardabit. Ac si diceret: Quia adhuc visus,
lempore redde Christum, quem pollicitus es. Non id estvisio est procul; lempore scilicet aDeo con-
moriatur irrilum opus tuum, sed viviflca, hoc est slituto Dei Filius carne indutus apparebit in finem et
imple illud suo tempore. Quod etiam de Christi non mentietur; videlicet cum flnis logis venerit,
resurrectione potest accipi, ut pro nobis mortuus a tunc etiam ille veniel et prophetabitur visio vera ex-
morttiis resurgat. Quid etiam hic sanctus propheta pletione rei. Sed si moram fecerit, o Judaica gens,
Spiritu sancto edoctus, venturo ad redemptionem ., exspecta eum, hoc est si desiderio videndaeVisionis
mundi Christo dicat, o Judaei, in commune audia- tarde videatur venire Christus, qui tibi promitthur,
mus. lamen ne desperes, patienter exspecta; quia ecce
/n medio, inquit, duorum animalium cognosceris. promitto tibi, quod veniens veniet, et non tardabit
Ac si apertius diceret: Drnnine, audivi in Scriptu- quantum ad se, quamvis tibi videatur tardare.
ris sermonem tuum aure inleriori, et contemplatus Aperte intelligitis, o Judaei, nec omnino ncgare po-
sum opera tua, ut ex creaturis intelligerem te esse testis, quia heec prophetia de Chrisli adventu est.
omnium Creatorem; et per ea obstupui sensu horai- Implevit ergo Deus Pater, quod' promisit; Filium
nis aroisso, in sanclam amentiam versus sum, vel videlicet suum ad redemptionem humani generis in
admirationeturbattisetconthiuo in laudestuaserupi, similitudinem carnis peccati in fme, hoc est tem-
dicens : In tnedio duorum animalium (53) cognosce- poreconslitulomisit(Rom. vm ). Apparebit, inquit,
ris; dum appropinquaverint anni, innolesceris ; dum tii finem, hoc est, in line legis el prophetaruin :. Lex
adveneril tempus, ostenderis, scilicet in medio duo- enim et propheta usque ad Joannetn propltetavetunt
rum cherubim, qui contra se respiciunt, etin medio (Luc, xvi). Unde ait Apostolus : Finis legis Chrislus
habent oraculum ; vel duo seraphim, quorum aller adjustitiam omni credenti (Rom. x). Credite ergo, o
ad alterum clamat myslerium Trinitalis, quorum D Judaei, nec amplius dubitetis, Christum ad redem-
unus missus mundavit labia prophelae; sive inter ptionem mundi jam venisse, et inter homines, ut
duo Testamenta; sive in medio Moysi et Eliae; sive ila dicam, carne vestitum sine peccalo conversatum
inter duos latrones ex utraque parte pendentes; vel esse. Si autem in incredulitate vestra permanseri-
inter duospopulos, Judaeorum scilicet et gentilium, tis, Deo et testimoniis legis ac prophetarum oracu-
hinc inde eum cingentium. Negare itaque minime lis reos nimirura vos ipsos conslituetis. Quod con-
potestis, o Judeei, Dei Frlium de sinu Patris descen-. sequenter Habacuc prophela testalur, dicens : Ecce
disse, et ex incorrupta Virgine sine peccato carnem qui inctedulus est, non etit tecta anima in semetipso
assumpsisse, atque inter homines conversatum esse (Habuc. n). Revera nec in Deo, nec in semetipso te-
(Baruch m); cum hic sanctus propheta aperte illum ctum animam, id est rectam intentionem habebit,
venturum, etin mcdio duorum animalium ab homi- qui divinoe dispensationi iiicredulus fuerh% Si quis
nibus cognoscendum esse pradixerit. Sed si adhuc non credit explendam Dei promissionem, non habet
(52*) Alt. ms. Si. zarab. ad Laudes Dominicse tertiee Adventus, et re-
(53) Nulla in versione, ni fallimur, haec verba ita linet Ecclcsia Romana in Tractu prophetim ad mis-
presse reperiuhtur, nisi iri ea, qtta iiiitur Brev. Mo- sam feria? sextae in Parasccve.
185 S. MARTINI LEGIONENSIS 184
in corde rectam fidera. Quomodo polest rectam in- A bispluvias temporibus suis (Levit. xxvi). Myslice au-
tenlionem animi habere, qui nec legis testimoniis, tem temporaneus imber est, dum ex parle cognosci-
ec prophetarum oraculis fidem vult prabere ? mus;'et serotinus, quando venerit quod perfectur»
Quomodo igilur vos, o miseri et infelices Judaei, est. Spiritaliter Christus nobis esl imber tempora-
omnipotentis Dei cultores esse dicitis, qui non so- neus, dum fidem inspirat; serotinus, dum post bona
lum legis et prophetarum dictis, verum etiam ori opera nos ducit ad horrea.
ejus, scilicet Jesu Christo, qui vere os Dei Patris Iterum si placel;, o Judaei, pradictam Osee pro-
est, contradicitis ? Quia itaque Dci dispensationi phetae sententiam parumper altendamus, quatenus
asternoque ipsius consilio resislitis, in vobismetipsis vos ex ejusdem prophetee verbis in vestra asser-
rectam animam, scilicet rectam in corde fidem, non tionft mentitos esse comprobemus; et Jesum Chri-
habetis. Apparuit ergo Dei Filius carne vcstitus, ut stum, quem vos ceeca mente Deum esse negatis,
dictum est, in finem legis et prophetarum et non aperta ratione verum Deum esse et verum bominem
est mentitus; sed, sicut sese venturum promisit, demonstremus. Quast diluculum, inquit, prmparatus
absque ulla ambiguitate venit; et iterum veniens est ddventus ejus. Cujus ejus? Dicite cujus ejus.
veniet in finem temporalium rerum, et cnm eo san- Vultis audire cujus? illius videlicet, qui in excelsis
ctorum roiliia, ul judicet vivos et mortuos et saecu- est sine matre, et in terris sine carnaii palre.
lura per igneni. Itlius, qui in coeiis secundum Deitatem in sinu est
Si indubilanter igitur credideritis, o insensati Dei Patris, et secundura susceptionem hominis in
Judaei, Dei et Virginis Filiura ad redemptionem sinu est Virginis matris. Illius, qui in ccelo sanctos
mundi, ut supradictum est, jam venisse, et iterum angelos ex seipso per speciem relicit, et in lerra fi-
ut judicel mundum, venlurum esse; in eodem Jesu deles homines per fidem pascit. lllius, qui de omni-
Christo, qui aeterna vita est, semper vivelis. Si au- potentis Dei Patris sinu misericorditer descendens,
tem in incredulilalis perfidia perseyeraveritts, abs- ex Virgine matre naturam nostram sine peccato
que dubio in oelernum peribitis. Volo vos praterea suscepit; quia indutus diabolum vicit, et per cru-
scire, o Judaei, quia fides, quae in Christo est, vita cem humanum genus a damnatione perpetua eripuit.
aeterna est. Qui autem non credit, Jesum Christum Quasi diluculum praparalus est, inquit, advenlus
Dei Palris esse Filium, ul ait B. Joannes Baptista, ejus, scilicet Dei et bominis Jesu Christi; quia vide-
non habet vitam, sed ira Dei erit super eum (Joan. Mcet suo advenlu universum mundum evangelicre
Hi). Quod vero fides aeterna vita sit, (estatur Do- praedicationis radiis illuminavit, et tenebras pecca-
minus, qui per Habacuc prophetam in consequenti- Q lorum effugavit.
bus sic ait : Justus autem meus ex fide vivit (ibid.).
§ IX. —Michaas Spiritu sancto edoctus, Chrislum
Ac si diceret : Justo, qui meae promissioni credit, Dei et Virginis Filium non negabat, sed venturum
fides hoc impetrat, ut in aeternum vivat. Si ergo prmsciebat, quem Deus Pater super opera manuum
suarum constiluit : et idcirco super cmloselevalus,
vultis, o Judaei, in terra et in ccelo vivere, credite, obediens. Ex Genesi fignra ad debellandum
Jesum Christum cum Deo Patre et Spjritu sancto quia
anliquum hostem\per inviolatm Virginis uterum
unum el verum Deum esse, et pro liberatione hu- carnem faclum misit, et sic prophetiis et legis testi-
mani generis ex Virgine matre, Spiritu sancto co- moniis Judmos circa Verbi Incarnalionem ut falsos
tesles convincil. Introducit Michmam, ubi, etsiin-
operante, veram carnem assumpsisse. Quod etiam gressus illius a Deo Palre a diebus alernilalis,
ad redemptionem mundi esset venturus, et sseculura naturalem tamen de incorrupta malre cepit carnis
illuminaturus, Oseas propheta aperte lestatur, di- substanliam. Zacharias teslatur cum Davide hu-
milem mansuetum venisse, susceptum a Judmis,
cens : Quasi diluculum prmparalus est egressus ejus, aternm potestatis genlibus, relinquens pacem in
et veniet quasi imber nobis temporaneus et serolinus mternum duraturam, cujus potestas a mari usque
terrm (Osee vi). Diluculum initium est lucis, quo te- ad mare, Deo Patre per Malachiam testante, Deus
hemo Christus ad Ecclesiam sanctam suam jam
nebrae fuganlur. Adventus igitur Chrisli, quasi di- venit, quem non solum Juda;i auarebant, sed et
lucuhnn exstitit; tpiia de sinu Patris descendens, D gentiles, quibus prophetim dona Deus conlulit.
et ex incorrupta Virgine humanam naturara susci- Ipsum procul dubio Dei et VirginisFilium, o Judaei,
piens, errorum tenebras fugavit, etspiritalis doctri- quem vos negatis, Michaeaspropbeta non negabat,
nae lux toto orbi refulsit. Idcirco filius hominis ve- sed ad humani generis redemptionem atque erudi-
raciler dicitur Cbristus, quia non de carnali pafre, tionem, Spiritu sancto edoctus, venturum esse pra-
sed de Spiritu sancto in utero Virginis est conce- sciebat, cum de illo publice pradicabat, dicens :
ptus. Dicitur ergo filius horainis, id est filius Vir- /n novissimo dierum erit mons domus Domini prm-
ginis. Sicut ergo, surgente dilueulo, tenebrae noctis paratus in verticem monlium, et sublimis super
fugantur, ita Christo egresso de thalamo incorrupli colles; et fluent ad eum populi, et properabunt gentes
uteri, tenebra peccatorum delentur, et Iuce verita- multm; et dicent : Venile, ascendamus ad monlem
tis corda fidelium illuminantur. Sequitur : Et veniet Domini, et ad domum Dei Jacob : et docebit nos
imber nobis temporaneus, et serotinus terra. Quan- vias suas, et ambutabimus in semitis ejus; quia de
tum ad Iitteram temporaneus imber est, qui jacta Sion egredielur lex, et verbum Domini de Jerusalem
semina coalescere facit; serotinus vero, qui adma- (Mich. iv). Dicite, o Judaei, quis est isle mons do-
turilatem fructus perducit. Unde est illud : Dabo vo- mus Domini, qiii in novissiino dierum in vertice
183 SERMONES. — SERM. IV, IN NATALE DOMINI. 186
montium dicitur praparari, et super colles subli-• A cbas el prophelas, aposlolos ot evangelistas, et crc-
mari? Ipse est procul dubio, quem Deus Pater ante; teros Ecclesiae doolores elevatus; et ad ipsuni per
omnia saecula cx seipso genuit, per quem et omnia fidem confluunl populi, et properant, ut cernitis,
ex nibilo creavit, quemque ex Virgine matre pro gentes multee. Ipsum Deus Pater, ut diclum est, ex
salute mundi nasci voluit, et super omnia nianuiim seipso anle omnia srecula genuit, ipsumqiie inleme-
suarum opera constituit. Ac si apertius Michaeas rala Virgo, cooperante Spiritu sanclo, sine concu-
proplieta de illo diceret : In novissimo dierum, hoc piscentia camali ooncepit, et sine peccato ex sua
esl in fine saeculorum, scilicet tempore gratire, id substantia carne vestilum peperil. Indiibilanler
esl undecima hora erit mons domus Domini, ipse credite, o Judaei, quod per ipsum Deus Pater omnia
videlicet Dei Virginisque Filius, erit prmpardtus, id ex nihilo creavit; et quia ad debellanduin anliquum
est elevatus non solum in montibus, sed eliam in hostero per inviolatae Virginis uterum caro factum
vertice montium, super palriarchas videlicet et pro- misit.
phetas,qui de ipso vaticinaU sunt; ef sublimis super Hoc procul dubio spiritaliter in Genesi prafigura-
colles, super apostolos scilicet et evangelistas. Quia batur ubi ita legilur : Fecil Deus cwlum et lerram,
in forma servi Deo Patri. obediens fuit usque ad el omne virgultum agri, et omnem herbam regionis
mortem, idcirco exaltalus est, et daluin est illi no- Non enim pluerat Dominus Deus super terrain, et
men, quod est super omne nouieii IPhitip. u). Ipse homo non erat qui operaretur terrum (Gen. 11).Ac si
quippe, ut dictum cst, undecima hora venit ad aperte diceret : Antequam peccaret homo, nondum
conducendos operarios in vineam suam (Matth. nubibus Scripturarum pluviam doctrinae ad irrigan-
xx). Unde et suhditur : Et fluent ad eum populi; in dam aniraara concesserat; nonduin propter homi-
morera videlicet fluviorum multre turbee Judaeorum nem, qui est terra, idcm Dominus nosler Jesus
congregabunlur ad eum; et properabunl gentes tnul- Chrislus nubilum carnis nostra assuinpserat, per
tm de omninatioue, quoesub ccelo est (Act. n), cre- quod imbrem sancti Evangelii nunc largissimum
dere in eum ; et dicent, ad vexillurn crueis se mutuo infundit. Sequitur : El homo non erat qui operare-
cobortaiiles, venite, ascendamus ad montem Domini, tur lerram : congrue siquidem in hoc loco lerra
quia nimirum fidelibus ascensione opus est, ut quis accipitur semper virgo Maria. Homo igitur non erat
valeat ad Christum pervenire. Unde est illud Davidi- qui operaretur terram, quia nullus homo operalus
cum : Ibunt de virtute in virtulem, el videbitur Deus est in ipsam gloriosissimam Virginem, unde natrs
deorum in Sion (Psat. LXXXIH).Et ad domum Dei est Christus. Ipse enim! lapis de monte abscissus
Jacob, id est ad Ecclesiam ejusdem Salvatoris Q sine manibus (Dan. n), id est absque coitu el bti-
mundi; ef docebit nos de viis suis, et ibimus in semi- roano semine, de virginali lerra.quasi de iiionle
tis ejus; ipsiim videlicet Dei et Virginis Filium per humanoe naturae, et subslantia carnis est abscissus.
aposlolorum pradicationem cum Deo Patre et Spi- Ilerum dicitur : Sed fons ascendebat e terra, irri-
rie.ti sancto indubitanter credenms unum et veruin gans universam superficiemterrw. Terra, ut diximus,
esse Deum. Ac si apertius diceret : Ideo ascende- bealissima virgo Maria mater Domini rectissime
mus ad ipsum moutem Dei, id est ad Chrislum, ut accipilur, de qua in Psalmo (54) sic legitur : Ape-
doceat nos per angelos, id est per episcopos et per rialur lerra, et germiuet Sulvatorem. Quam terrain
caeteros doctores prasidentes Ecclesiocsuoe, et per irrigavit Spiritns sanclus, qui fonlis et aquee na-
Soripturas sanclas ab eo dispositas. Ascendemusita- mine in Evangelio significatur. Unde ait Doininus
que ad montem Domini, id esl ad Christum; ef ad in Evangelio : Si quis sitit, veniat, el vival; fliiinina
domum Dei Jacob, videlicet ad sanctam EcclesUm de ventre ejus fluenl aqua vivm (Joan. vn). Et ite-
ejus per baptisroum el confessionem ; quia de Sion, rum : Qui biberit aquam, quam ego dabo ei, fiet in
scilicet de sancta Ecclesia, egredietur ad gentes lex eo fons aquw sutienlis in vitam wlernam (Joan. iv).
spirilalis et verbum Domini, sermo videlicet pradi- Formavil igilur Dominus Deus hominem de limo
cationis, de Jerusalem. Sequitur : Et judicabii inter " lerrw; scilicet Chrislus faclus est, juxla quod ait
populos mullos, et corripiet genles fortes usque m Apostolus, ex semineDavid secundum carnem (Rom.
longinquum. Quasi diceret : Quia Deus Pater omne i), tanquam de limo terree. Et inspiravit in faciem
judicium dedit Filio (Joan. v), idcirco ipse Dei el ejus spiraculum vitw, id est infusione sancti Spiri-
hominis Filius judicabit inter populos multos, qui tus, qui opcratus est hominem Christum. Et faclus
salute digni, vel qui erunt indigui; ef corripiet gentes est homo in animam vivenlem, ut qui perfectus erat
forles usque in longinquum, scilicet comprehendet Deus, perfectus esse crederelur et bomo. Ecce
sapientes hujus mundi in aslutia eorum, el cogno- quomodo sibi lex et prophetae conveniunt : ecce
scet cogitaliones hominum, quoniaro vanae sunt quam evidenter vos, o Judaei, falsos lestes esso
(Psal. xciii). ostendunt. Lex et prophetae Christura veruin Deum
Christus est itaque, utdictum est, oJudaei, mons et verum homiiiem esse pradicant, vosque in vestra
donius Domini, id est caput totius Ecclesioein ver- assertione, qui Christum negatis, viclos esse aperte
tice montium praparatus, hoc est, super patriar- demonstrant. Vetus et Novum Testamenlum Chri-

(54) Recte aliud ms. in haia: narn haec sententia Iiujus est prophetae, cap. XLV,8.
187 S. MARTINI LEGIONENSIS 18S
stum ad redemptionerii mundi a Deo Patre missum A et Virginis Filium ad liberandum humanum genus
fuisse concorditer asserunt, et vos, qui illum dicitis venturum prasciens , congratulans, nimiumque
non venisse, nec humanum corpus assumpsisse, exsultans, Sion, scilicet Jerusalem, id est sanctam
per oinnia in veslra objectione menlitos esse con- Ecclesiam ad gaudium et laetitiam spiritualem co-
vincunt. Audite etiam, o inimici verilatis Judoei, hortans, dicit : Exsutta salis, filia Sion; jubila,
quam aperte Deus Pater in falsa disputatione filia Jetusalem. Quare? Quia ecce Rex tuus veniet
vestra vos convincit, qui per Michaeam prophetam tibi jnstus et salvator; ipse paupet et ascendens super.
eidem Jesu Chrisio Filio suo testimonium perhi- asinum, et super pulium filium asina.kc si apertius
bens, sic ait : diceret: Ecce Rex tuus veniet tibi justus et salvator,
Et tu, Belhlehem Ephrata, parvulus es in millibut id est Jesus omnium prophetarum valiciniis pro-
Juda : ex te mihi egredielur qui sit dominator in missus; ipsepauper, cum dives esset, ef ascendens.
Israel, et egressus ejus ab initio, a diebus mternila- super asinum, scilicet super populum cireumcisio-
tis (Mich. v), Ilic manifeste determinat Deus Pater nis jugo legispressum; etsuperpullum filium asinm,
locum nativilatis Chrisli, et. quod verus Deus et hoc est super gentilem populum nulla lege guber-
verus homo sit. Ac si Deus Pater apertius diceret : natum, sedin pracipitia idololatriae mersrnn, modo
Tu Belhlehem Ephrata, id est domus panis in quo R vero Domini sessione ereclos gressus facienlem.
nasciturus est panis vitae, parvulus es in miltibus Hoc procul dubio completum est, quando Judaei
Juda, sed tamen ex te egredielur dominator Israet, exierunt Christo obviam cumramis palmarum, cla-
qui etsi secundum carnein David est filius, tamen mando : Benedictus qui venit in nomine Domini :
ex me natus est ante omnia seecula; et temporum Hosanna in excelsis (Mallk. xxi). Hebraice Deo di^
Conditor tempore non tenetur, sed egressus ejus est cilur, Hosanna, quod, ut ait B. Isidorus in libro vi
ab inilio, a diebus mternilalis. Unde in Evangelio Elymologiarum (cap. 19), Latine inlerpretatur sal-
legitur : /n principio erat Verbum, et Verbum eral vifica, snbaudiendo, vel populum luum vel totum
apud Deum, et Deus eratVerbum (Joan. 1).Sequitur: mundum. Sequitur : Et disperget quadrigam eiiam
Propler hoc dabit eos usque ad tempus in quo parlu- ex Ephraim,etequumde Jerusalem. Epbraim quippe
riens pariel; reliquim vero fratrum ejus converlenlur fructificatio sive augnienlum interpretatur, et signi-
ad filios Israel. Ac si diccret: Dabit Dominus tem- ficat multitudinem haereticoruin, de quibus Psal-
phim, et Hierosolymam, et Judoeos; scilicet regnare mista ail : Filii Ephrem intendentes et mittenles ar-
permittet Judaeorum principes, usque ad tempus, cum; conversi sunt tri die belli (Psal. LXXVII) : sed
quo virgo Christum pariet, in cujus nativitate oxcae- r equus eorum, scilicet fallax illorum fiducia, disper-
catis Judoeis, reliquia Israel convertenlur ad sanctae getur in adventu Christi de Jerusalem, id est de
Trinitatis fidem. Ecclesia; et vocabuntur ipsi ad pcenilenliam per
Quid inier liaecanimadvortitis, o Judeei? quid di- Ecclesiae ministros, qui indesinenter cum Propheta
cftis? quid ad haec respondetis? Aperlissime Deus clamant, dicentes : Nqlile fieri sicut equus et mulus,
Pater supradicto teslimonio falsam oppositionem quibus non esl inlelleilus (Psal. xx-xi). Iterum Deus
veslram destruil, qui Christum non ex tempore, ut Pater per Zachariaro prophetam subjungit, dicens :
vos menlimini, coepisse dicit; sed db initio, adie- Dissipabilur arcus belli; scilicet arcus heerelieorum
bus alernitalis egressum illius fuisse asserit. Procul in advenlu Christi, ut non mittanlur ex eo ignila
dubio credere, nec omnino dubitare debetis, qtiod jacula, id est argumenla fallaciae et deceplionis ad
Christi egressio ab eodem aelerno Patre est, cui percutienda fllioruro Ecclesiae corda. Sequittir : Et
ipse coaeiernus Filius est. Nam et in hoc quod illum toquelur pacem gentibus, el polestas ejus a mari usque
in Israel dominatorem futurum dicit, vos qui eum ad mare, et a flumine usque ad fines terra. Hoc ni-
verum regem negatis, falsos lestes esse ostendit. In mirunr per allegoriam non est exponendum vel
hoc etiam quod nalivitalis illius locum irisinuat, extenuandum, sed credendum est vere esse comple-
manifeste illum ex Virgine matre veram carnis D lum, jttxta illud quod Deus Pater per Psalmistain
substanliam assumpsisse demonstrat. Quia igitur eidem.dilectissimo Filio suo Jesu Chrislo proraittit,
cgressus illius est ex Deo Patre a diebus aelernilatis, dicens : Postula a me, et dabo tibi genles hmredi-
et naluralem accepit de Virgine malre substantiam lalem tuam, et possessionem tuam lerminos terrm
carnis; non purus homo, ut vos blasphemando dici- (Psal.u). Deus ergo Paler Jesu Christi Filii sui
tis, sed verus Deus est et verus homo, quod omnino adventum praeostendens, aperte demonstral quam
negare minime polestis. Quod si adhtic supradictis mansuetus adveniet, qualiter pradicabit, et quanlae
teslimoniis lidem non prabetis, sed de illius divini- potestatis sit. Loquetur, inquit, pacemgentibus. Hoc
tale atque humanitate adhuc dubitatis; quam evi- nimirum ipse Dei Virginisque Filius complevil,
denler illum Zacharias propheta verum Deum et quando disoipulis suis in Evangelio dixit : Pacem
verum hominem esse, quamque humiliter ad re- relinquo vobis, pacem meam do vobis (Joan. xiv);
demplionem humani generis venturum fore pradi- subaudis, non solum Judoeis, sed etiara gentibus.
cat, moneo ut patienter audiatis. Quod etiam in Cbristi adventu toto orbi pax fueril,
Exsulta satis , filia Sion; jubila, filia Jetusalem Psalmista testatur, dicens : Orielur in diebus ejun
Zack. IX). Sanctus quippe Zacharias propbeta, Dei juslilia el abundantia pacis (Psat. LXXI).
189 SERMONES. — SERM. IV, IN NATALE DOMINI. 190
Ac si aperte dicat : Orietur in diebus ejusjuslitia, &A substantia inter homines conversatum esse (Ba-
Id est fidesquemquejustificans; ef abundanlia pacis, ruclt. in). Ne erubescatis, mentilos vos esse in ve-
quia pax in ejus adventu non lantum extendetur ad" stra disputatione humiliter confiteri, ut per humi-
amicos sed etiam ad inimicos. Unde ipse ait in Evan- lem confessionem iram ejus possitisevadere, et mi-
gelio : Audistis quia diclum est antiquis : Diliges serioordiam consequi. Quod idem Dei et Virginis
amicutn tuum,etodiohabebis inimicum tuum. Ego au- Filius, qui vere est Rex coelorum ac terra. omni-
tem dico vobis: Diligite inimicos vestros, benefacite bus quae sub ccelo sunt, domineliir gentibus, Psal-
his qui oderunt vos (Matth. \). Haecabundantia pa- misla leslatur, qui illinn, Spirilu sancto edocttis.
cis perseverahit, donec auferatur luna, id est donec pravidens, imo pro cerlo sciens de Virgine nasci-
Ecclesia, devicta morte, assumatur in immortali- turum, nimium congratulans in ejus Iaudibus, sic
tatem. Vel secundura aliam translationem, donec ait : Dominabitur a mari usque ad mare, et a (lu-
exivllntur luna, id est sanota Ecclesia per gra- mine usque ad terminos orbis terrarum. Ac si dice-
tiam videlicet resurrectionis in aeternum regnalura ret : Dominabiiur a mari, scilicet orientali, usque
cum illo qui in gloria resurrectionis eam pra- ad mare occidentale, incipiendo a flumine Jordanis
cessit. usque ad lerminos orbis terrarum.
Satis itaque exsultare, o Judaei, et leetari debetis; *° Nolate, o Judaei, quia a loco illo evidenler expres-
quia Deus et homo Jesus Christus, sicut Zaoharias sil Propheta, voluisse Chrislum potenliam suam
propheta pradixit, humilis et raansuettts venit vo- coroniendare, unde et discipulos ccepil eligere; a
bis. In hoc nimirum quod pro vestra ac lolius flumine scilicet Jordanis, ubi supcr ipso Dominobap-
mundi salute venithumilis, summoperegaudendum tizato, cum descenderel Spiritus sanctus, vox de ccelo
est vobis; in hoc vero quod illum superba mcnte sonuit, dicens : Hic esl Filius meus dilectus, in quo
suscipere renuistis, amarissime flere debelis : in mihi bene complacui (Matth. m). Hinc ergo do-
boc quod specialiter vobis venit, sumraa cum devo- ctrina ejus incipiens, el magisterii ctelestis aucto-
tione vos in ipso oportet gaudere; in eo autem ritas dilalalur usque ad lerminos orbis lerra, cum
quod non solum illum noluislis recipere , verum pradicatur Evangelium regni in universo orbe in
etiain turpissimoe morti tradidislis, coram eo CUID leslimoniiim omnibus gentibus. Yel aliter : Domina-
lacrymis pcenitentiam agere debetis. Negare igitur, bitur Dei et Virginis Filius a mari, subaudilur Ju-
o Judaei, ipsum ad redemptionem mundi jam ve- dacoruin, usque ad mare gentiliuro.
nisse, minime polestis; cum, ipso in asino Jero- t Nota, quia Judaei, licet cognitionem legis recepe-
solymam properanle, ei ramos palmarum et spiri- P . rint, tamen maredici possunt, quia terrenis inhian-
tuales laudes a magnifica gloria obtuleritis, ipsique tes tempestalibus soecuii, quasi fluctibus maris in-
benedixerilis, et in nomine Dei Patris venisse te- quietabuntur. Genlilis autem populus, quia nullam
stati fuerilis. Nolo tamen vos lateat, quia non cognilionem Domini recepit, merito maris nomine
sponte nec propria voluntale, sed divino admonili designalur, quod dicit : Doimnabitur a mari usque
instinctu hoc fecistis. ad mure, incipiendo a flumine Jordane, ab illis vi-
Inter haec autein, o Judaei, Zacbariam propbetam delicet qui descendunt de superbia ad humililatem,
iterum inlerrogemus, et dical nobis qnaliter Chri- vel qtii se anatbematizanl; et perveniendo usque ad
stusvenit? et quare veneril? et in adventu suo lerminos orbis terra, id est usque ad illos, qui or-
quid egeril ? Non te ergo pigeat, o Zacharia pro- biculantes terram sitam, faciunt se terminos aliis
phela, supradictam iterare sententiam, ut tuo ve- exemplo suo, quousque se exlendant.
rissimo teslimonio Judaeorum incredulitas convin- Indubitanter igiturcredere debetis, o Judaei, quod
catttr, et catholica fides magis magisque ex omni Jesus Chrislus veram habet de Deo Palre divinita-
parte roboretur. Dic ergonobis qualiter venit Chri- lem, et de Virgine matre humanilatem, qui a mari
stus. Humitis, inquit, ef mansuelus. Et quare ve- usque ad mare, et a flumine usque ad terminos or-
nit ? ut nos videlicet abstraberet ab idolorum cul- ,j. bis terrarum, id est super oranes gentes, habel po-
tura, et mundaret sibi populum acceptabilem s^cta- teslatem. Si enim verus Deus non esset, a mari
torem bonorum operum (Tit. n). Et in adventu suo usqtte ad mare dominium non haberet. Sed quia
quid egit? Pacem gentibus pradicavit, id est ut naturaliler ante omnia soecula genitus est ex Deo
malum pro malo non redderent, et in se peccanti- Patre, Dominus est angelorum et Princops regum
bus libenter parcerent. Dic eliam quid aliud egit. terrae. Coram illo quippe omnipotentissimo Rege
Dominalus esl a mari usque ad mare, et a flumi^e procidenl JEthiopes, id est humiliabunlurqui prius
usque ad lerminos orbis terrm (Psal. LXXI).Aperte fuerant telernmi in peccatis, sive in pravis mo-
datur intelligi, o Judoe.i, quia nisi verus Deus es- ribus; ef inimici ejus terram lingent (Psal. LXXI),
set, potestatem a mari usque ad mare, et a flumine eum scilicet venerando. Vel inimici ejus, id est hae-
usque ad terminos orbis lerree nequaquam hahuis- retiei coram eo ferram lingent, delectabuntur vide-
set. Et nisi verus homo esset, nullaterius ut homo licel in terrenis, assumendo sibi auctoritatem ter-
inter homines conversari posset. Necesse est ila- renorum, ut sic in aliis confirment, quod perverse
que, ut vos ipsos in vestra assertione fateamini vi- in Scripluris intelligendo acceperunt.
ctos esse, qui negatis Dei Filium in nostrae carnis Credite ergo, o Judaei, nec omnino dubileti»,
101 S. MARTINILEGIONENSIS 198
Jesum Christum verum hommem esse et verum n A auctoritatis angelo, scilicet veteris ac novi testa-
Deum ad redemptionem humani generis a Deo Patree menti inslitulori Jesu Chrisfo, Joanitcs Baplista
missum. Sed si perfecte nondum vos credere dici- praparavil viam in cordibus credentium, in quibus
tis, et si de illius divinitale aliquod in mentibuss ipse verus Deus et verus homo Jesus Christus cu.m
vestris dubietatis scrupulum habere sentilis, qualee Deo Patre et Spiritu sancto habitare non poterat
deillius advenlu DeusPaler per Malachiamprophelam1 proptcr incredulitatem illorum. Venit ergo Angelus
lestimonium perhibeat moneo, ut patienteraudiatis. testamenti, scilicet Deus et homo Jesus Chrislus
5ic ergo DeusPater eidem dilectissimo Filiosuoait, , utriusque testamenti conditor et ordinalor, ad tem-
quem ad hujus mundi redemptionem misit. Ecce,, pliim sanclum suum, id est ad sanctam Ecclesiam,
inquit, ego mittam angelum meum, qui prmparabit t quam sibi in utero matris Virginis in sponsam
viam anle faciem meam(Matach.m). Ac si aperteDeuss adoplavit, et suo preliosissimo sanguine in cruce
Pater Jesu ChristoFiliosuoad redemplionem mundii redemit, atque in baptismo a peccatis lavit. Ut ergo
venturo diceret: Ecce eyo mittam angelum meum,, Deus Pater testatur, stalim ut plenitudo lemporis
scilicet Joannem Ba.ptistam, qui praparabit viami adfuit, Angelus testamenti, scilicet legislator et ju-
- _ dex Jesus Christus, ad templum sanctura suum, id
luam anle te. Si sacerdos de lege inlerrogetur, do-.
ceat nescienles, convincat resistentes : alioquini est ad sanctam Ecclesiam suam misericordiler
frustra jactat se habere dignitatem , cujus non ex- venit.
bibet operationem. Unde Malachias propheta ait: : In hoc ergo, quod Angelum testanienti statim ve-
Labia sacerdolis cuslodient scientiam, et legemre- nire dicit, vos procul dubio, o Judaci, qui illuro
quirent ex ore ejus;quia angelus Domini exerciluumi pertinaciter venisse negatis, falsos testes esse om-
est (Malach. n). Quia igitur angelus Grace, Latine; nino convincit. Venit igitur Deus et homo Jesus
nuntius interpretatur, recte voluntatem Dei populis5 Christus ad sanctam Ecclesiam suara, sicut Deus
nuntians, angelus appellatur. Hoc itaque loco no- Pater promisit; et per aposlolos suos universo or-
mine angeli Joannem Baptistam intelligimus, de, bi advenlum suum manifestavit. /n omnem enim
quo in Evangelio Dominum sic dixisse legimus:. lerram exivit sonus apostoloruro, et in fines orbis
J/tc est enim de quo scriptum est: Ecce ego miitam, lerrm verba eorum (Psal. xvm). Quid ad hoc dici-
angelum meum (Matth. xi) , etc. Recte quippe, tis? quid objicitis, o Judoei? Aperle utique cogno-
Deus Pater per Malachiamprophetam coaeterno sibii scitis quod, testante per Malachiam prophetam Deo
Filio JesuChristo testimonium perhibens, Joannem! Patre, Angelus testamenti, scilicet Deus et homa
Baptistam angelum vocavit; quia libera voce ipse, Q < Jesus Christus, ad templum sanctum suum, id est
Joannes ad se confluentibus populis adventum ejus- ad Ecclesiam suam jam venit; et, ul diclum est,
dem Filii Dei et Virginis nuntiavit, eumdemque. advenfum suum statim per verissimos discipulos
adesse praesentem digito monstravit; et, ut eidem, suos universo mundo manifeslavit. Quousque igitur,
Domino Jesu Christo viam praepararent, diligenter o Judaei, increduli permanetis, et Dei Filium de
pradicavit, atque, ut illius vias rectas facerent, sinu Patris descendisse, et ex incorrupta Virgine
adraonendo pracepit, Iterura Deus Pater eumdem, veram carnem pro humani generis redemptione
dilectissimum Filium suum in proximo venturum misericorditer humiliterque assumpsisse, negatis ?
esse fidelibus suis praostendens, consequenter sub- Jam quippe supradicto Dei Patris testiinonio fidein
jungit, dicens : F.t statim veniet ad lemplum san- deberetis accommodare, ipsumque olim venisse, et
ctum suum dominator,quem vos qumritis, etAngelus. cum hominibus sine peccato conversatum fuisse
testamenti, quem vos vultis (Matach. m). Quasi di- (irmiler credere. Deus Pater inquijt: Statim veniet
ceret: Statim veniet ad templum sanclum suum, idi ad templum sanclum suum dominalor, quetn vos
est ad sanctam Ecclesiam, vel ad unumquemque, quariiis, et Angelus testamenti, quem vos vultis.
fidelium, dominalor quem vos qumritis, ccelorum vi- . Hoc loco aperte datur intelligi, quod non soluro Ju-
delicet ac terrae dominator Jesus Christus, qui om-. daeiChristum venire quaerebant, qui illius adven-
nium est Creator; quem vos quaritis, id est desi- tum in lege et prophetis futurum cognoveranl; sed
deralis, qui ad aUernamvitam pradestinati estis. etiam gentiles, quibus Deus prophetiee dona con-
De quo dicitur: Ecce venietDesideratus cunclis gen- tulit, et quae in novissimis diebus facturus erat,
tibus (Agg.n); ef Angelus testamenti, scilicet Deusi praostendit, illum ad redemplionem mundi venire
et homo Jesus Christus magni consilii, qucm vosi cupiebant, ut Job (55), Balaam, Nabuchodonosor,
vultis. Ad quod veniet ? Ad hoc videlicet, ut per-. Viirgilius, Sibylla, et multi alii.
sonam non accipiat, et jusle judicet. Iluic tantae, | X. — Joannis testimonioobstinata Judaorum per-
(55) Placet horum testimOnia de Christi adventui quae legitur in lib. Num., cap. xxiv, 17: Ortefur
proferre. Job cap. xix, 25 : Scio... quod Redemplor stella ex Jacob, el eonsurgel virga de Israet, etc.
meus vivit. Qui enim non ait Condilorsed Redemptor, Nabuchodonosoris vero iliud esse videtur, nempe:
exponit Gregorius Magn., aperle eum denuntiat, quii Ecce... videoquatuor viros solutos... et speciesquarii
poslquam omnia creavit... inter nos incarnatus ap- similis Filio Dei. Daniel m" 92, de quo videndi sunt
paruit. pereruditi interpretes Pererius el Calmetius. Vir-
Testimonium Balaam praclara illa prophetia est, gilius, inquit idem Calmet, e carminibus Sibyllifiis
193 . SERMONES. — SERM. IV. 1N NATALE DOMINI. 194
fidia convincilur, et Christi fides roboratur, a quo A est. Quasi diceret: Quia Christo non ad mensuram
gratiam pro gratia accepimus; et licet per Moysen dalus est spiritus, idcirco de plenitudine
facta prwnuntiatio, perChristum tamen salutis im- ejus nos
pletio afftrmat, eum in Isruel venturtim non homi- omnes accepimus ab eo spiritum secundum men-
nem purum, sed verum Deum. Etsi Joannem omnes suram donationis ejus (Joan. ui; Epltes. IV). In
mulierum ftlios dignilate superare affirmelur, in-
a verum Deum ipso eniin sunt omnes thesauri sapientia el scientim
comparabilitcr Cltristo, quem affir- Dei
tnal, et mundi Redeinplorem, exceditur. Prwterea (Coloss. ii). Nos etiam accepimus ab eo gratiam
suhjungit ad levitarum et sacerdolum interrogalio- pro gratia ; non solum illam gratiam, quee plene
tiem, Jounnis responsionem: cum etsi Elias repu- gratis (56) datur sine merito, ut fides, quoeper di-
tatus, afftrmat se nec Eliam, nec prophetam esse, lectionem
etsi in tpiritu cjusque virlute adventum Christi operatur (Gafaf. v), ex qua justus vivit
pracesseril, quia vox clamanlis in deserto : denique (Galal. in); sed etiam pro isla alteram gratiam,
subjungiiur baptismi Christi in Jordane figura. scilicet aeternaro beatitudinem, quae merces (57)
Joannes Christi aspectu Agnum Dei eum vocat dicitur
totlenlemmundi peccata : enimvero ideo plusquam justitiae. Et dicilur gratia, quia est meritura
prophela, cujus lainen baptismus peccala non au- ex gratia. Quare?Quia videlicet lex, quam ab eo-
fertbat. Ullcrius ad idem Mallhwum introditcit as- dem Dei Filio Israeliticus populus accepit, per Moy-
siynantem, unde Jesus ad Joannem ut baplizet, sen data est, quoe lex homines a peccatis perfecte
accedit; simul et Joannis responsionem, cmlorum " non
apenionem, et columbwapparilionem, et quonam- emundabat, sed potius illormn peccata oslen-
modo sacro baplismale retwvati columbw proprie- debal. Unde ait B. Paulus: Per legem enim agnilio
talibus repleri hubent: buptismi poteslatem nec bo- est peccati (Rom. in). Et iterum: Lex enim subin-
nis pariter neque mulis trndidit miitislris, etsi po-
tuit; bene tamen ministerium, qnod si Joannis travit, ut abundarel deliclum. Vbi autem abundavit
ileralnr, non lamenChristi. Deinde insinuat Chri- deticlum, superabundavit gratia (Rom. v). Gratia igi-
slum verum Dei Filium, fidelissimum denique ejus tur, quee fit salus hominibus, et veritas, quae dtt-
nutricem Joseph: pari enim modo Lucm lestimonio
Spirilum sanclvm sicut columbam descendisse dum eral promissa, per Jesum Christum facta est.
ostendit, el in Filio Patrem sibi comptacuisse: ad Per Moysen itaque servum facta est praniinlialio,
ide,n introducil Marcum, simul et Genesisfiguram. et per Jesum Christum Dominum salulis impletio.
Qualuor paradisi flumina qttaluor sacra Evange- Haecaulem
lia redundanlia per orbem figurant; ita et anima- gratia,et veritas est; quia sic olim pro-
lia quatuor Ezechielis quatuor Christi prwcones et missum est, et modo e&hibitum ; scilicet ut Deus
tesles: recap.tulantur Joannis dicla ; Trinitatis sit in homine implens eum cunctis virtutibus, et
myslerium in Christi baplismate ostendil: ex quo- per eum sibi subjectos. Summa quippe gratiee et
rum diclis oliquoruin hwreticorum errores con-
futat, quia elsi in sua majeslate cnm Deo Patre veritatis, est cognitio sanctissimee Trinitatis. Unde
et Spirilu sancto consistenle potuit mundum re- t_ ipse Deus et homo Jesus Chrislus in Evangelio Deo
dimere, ex femina lamen carnem assumere placuit. Palri loquitur, dicens: Ilwc est vila atema: uf co-
Ipse eliam angelus, scilicet B. Joannes Baptista, gnoscant te solum verum Deum, et quem misisli Je-
quem Deus Paler ante faciem ejusdem dilectissirai sum Christum (Joan. xvn). Quee in hac vita non
Filii sui misit, ut illi viam proepararet, accedat;
plene est, quia nemo in carne positus videre Deum
et de Christi divinitate alque humanitale leslimo-
potest sicuti est.
nium proferal. Dic, sancte Joannes, dic de Christo
quod nosti, ut tuo testimonio obstinata Judaeorum Supradictum ergo B. Joannis Baptislae teslimo-
et est in eodem nium, o Judaei, quod Deo et homini Jesu Chrislo,
perfidia convincatur, fides, qtiae
Christo Jesu, roboretur : Qui post me venlurus est, audientibus turbis, perhibuit, ad mcmoriam redu-
et apertius
ante tne factus est; quia prior me crat (Joan. i). Ac camus; ut illud subtilius exponendo
et diuturna
si «liceret: Qui post me veniurus est, ante me (actus intelligemlo calholica fides roboretur,
incredulitas vestra omnino confulelur. Ait enim :
est, id est mihi prapositus etiam in hunianitate.
me venlurus esf, anfe me faclus est; quia
Qtiare ? Quia videlicet prtor me erat aeternitate Dei- Qut posf diceret: Qui post me venturus
tatis. Sequitur: Et de pleniiudine ejus nos omnes prior me erat. Quasi
scilicet Dei Filius in carnem, anfe me faclus est,
accepimus gratiam pro gratia; quia lex per Moysen 0 esf,
data est, gralia el verilas per Jesum Christum facta dignitate videlic,et et potestate; giita prior me erat,

derivavit, quae canit de orlu Messiae in egloga 4. dem vero, quia fides est humanm salutis initium,
Vix enim alio delorquerentur carmina illa : fundamentum, et radix omnis juslificalionis. Sess.6,
' cap. 8. Fides, nist atl eam spes accedal, et charilas,
Ultiraa Cumaei venit jam carminis eetas : unit per(ecte cum Christo, neque corporis ejus
ab saeclorum nascitur ordo. neque
Magnus integro vivum membrum efftcit.Qua ratione verissime dicilur
Jamreditct Virgo, redettnt Saturnia regna.
Jam nova progenies ccelodemiltitur alto, etc. fidem sine operibus tnorluam el oliosam esse(Jac.n);
ef in Christo Jesu, ncqve circumcisionemaliciuidva-
Mentio Christi Domini in carminibus, queeSibyl- lere, neque prwpuiium, sed fidem,qua per churitatem
larum nomine circumferuntur, perquam frequens operatur. Ibid., cap. 7.
est, ut patebit cui legerit earum libros. Sed hac de (57) Bene operantibus proponenda est vila m-
re consulanlur ii, qui hoc argumenlum ex piofesso tema, et tanquam gralia filiis Dei per Chrislum Je-
traclavere, ut Baronius inter cwteros in Appuratu sum misericorditer promissa, et tanquam merces ex
_d Annales ex iiuin. 18 ad usque 26. ipsius Dei promissione b^uis ipsorum operibus et me-
/ideliler reddenda Taula est (Doinini) erga...
(56) Gralis ideojustificari dicimur, inquit Triden- ritis homines bonitas, ut corum velitesse nterita, qua swit
tiuuni, quia nihil eorum, qumjuslificalionem prace-
dunt.... justificationis gratiam promerenlur; per (i- ipttius dona. Ibid., cap. 1C.
.n* S. MARTINl LEGIONENSIS 198
ab aetemo scilicet apud Deum Patrem. Dura ergo A I et per eum Ecclesiae filiis annumerari et cousociari
Chrislum ad redemptionem mundi, o sancte Joan- festinetis. Hanc procul dubio fidem ipse Deus et
suis custodire prae-
nes, ventiirum dicis, Judaeis falsis testibus, qui il- homo Jesus Christus discipulis
lum venisse negant, contradicis. ln hoc vero quod cepit; hanc patriarchae et prophetae tenuerunt;
ipsum ante te faclura, scilicet tibi pralatum, asse- hanc sancti apostoli et evangelistae per universum
ris, mortiferain eorumdem Judaeorum perfidiam orbem pradicaverunt; pro hac sancti martyres
convincis, qui eum non verum Dei Filium, sed pu- corpora sua diversis suppliciis tradiderunt; et non
rum hominem fulurum asserunt. Pro certo enim solum viri, sed etiam feminae; nec lantum impube-
scimus, nec omnino dubitaraus, quod ex oninibus res pueri, sed eliam leneroe virgines usque ad eflii-
mulierum filiis nullus te superare poluit sanctitate, sionem sanguinis decertarunt. Haecfides daemonia
vel excellere dignitate. Magna quippe dignitas tibi ejecit, mortuos suscitavit, aegros curavit, hostes
conccssa fuit, quando Dei et Virginis Filius se in visibiles et invisibilcs superavit, miracula innumera
tuis manibus baplizandum inclinavit. Veraciter ergo fecit, et quolidie per sibi domeslieos servos in no-
ille solus modis omnibus roajor te est, qui de Vir- mine sanclae Trinitatis facit.
gine matre natus est. Congrue siquidem le pote- Tandem vellem scire, o Judaei, ulrum, jam de-
state et dignitate excellit, quem intemerala Virgo, B posila incredulitatis perlidia, legis et prophetarum
cooperante Spiritu sancto, concepit. Cum ergo verissimis testimoniis fidem accoinmodare, ot Jesum
Chrislum asseris libi esse pralatum, Judaeosfalsos Christum fideli mente ac simplici corde verum Deum
testes convincis, qui illum non verum Deura, sed esse et verum hominem credere, an adhuc in infide-
hominem teslanlur esse purum. Nam, sicut inter litatis nequilia pertinaciler vultis persistere? Sed
natos mulierum nemo te sanclitate et justilia supe- quia in mentibtts vestris dubietatis scrupulum in-
ravit, ita nec ille te superasset, si verus Deus non esse sentitis, nec perfecte vos adhuc credere dicitis;
esset. ln hoc ergo quod illum roajorem te esse iterum B. Joannem Baplistam in medium introdu-
dicis, Judaeorum opposilionem frustratam oslen- eamus, et quid vobis interroganlibus ad Jordanis
dis, ipsumque tacite verum Dei esse Filium, asse- fluenta positus responderit, in comraune audiamus.
ris. Cuiii eliam subjungis; ideo illum tibi esse pra- Dic, sancle Joannes, dic testimonium Christo. Ideo
latum, quia prior te erat, aperte ostendis, illumi enim ante faciem illius le Deus Palor misit, ul ad
non ex tempore, ut Judoei asserunt, coepisse, sedI te concurrentes'populos baplizares, et publica voce
coaeternum Deo Patri esse. In hoc igitur quod illumi testimonium illi perhiberes. Quid crgo sacerdoUbus
post te venturum praedicas, aperte Judaeoruminflde-• _ et levilis a Judoeismissis, utrum Christus esses, in-
litatis erroreui, qui illum Redemplorera raundi. terrogantibus, responderis, audiamus. Ego, inquit,
esse negaiit, condemnas. non sum Christus (Joan. i). Ac si diceret : Non
Ut ccrnilis, o Judeei, supradictO B. Jbannis testi- sum ego Christus, nec judex aperlae potentiee. Et
monio vestra mendax asserlio frustratur, et fidesi intetrogavetunt eum : Quid etgo? Elias es tu? Et
catholica in cordibus credenlium roboratur. lndu- dixit : Non sum. Propheta es tu? Et respondit :
bitanter ergo credite, Dei Filium de sinu ejusdemi Non (ibid.). Quasi diceret : Ideo non sum Elias
Patris sui in uterum intemeratac virginis Marioe ) neque propheta, quia non soliim veni Christum pra-
descendisse, et ex ea sine 'peccato carnem assum- nuntiare, sed etiam ostendere. Putabant Judac-i
psisse; crucera pro redemptioue mundi ascendisse; ; Joannem esse Christum, qui in lege pranuntiaba-
animam suam in eadem cruce pendens, quando» tur. Alii putabaut eum esse Eliam propter nimiam
voluit, et sicut voluit posuit; ad infernum, relictoi abstinentiam et castitatem, et solitariam vitam , et
in sepulcro corpore, in anima descendit : quo spo- asperrimam delinquentium reprehensionem , atque
'.iato, et suis, qui ibidem delinebantur, secum adI durissimum futura vindittae lerrorem. Alii puta-
supercs abslractis, in eadem anima ad corpus re - bant eum esse unum ex prophetis propler prophe-
dicns, illud tertia die de sepulcro suscitavit, suis-- D liae gratiam. Cum onines tunc scirent nomen Chri-
que discipulis post resurreclionem suam in niultisi sti; scirent etiam quod Elias pracessurus essct
argumentis per dies quadraginta apparens, et de: eum, idcirco Joannem putabant esse Eliam ante fa-
ccelesti regno eis loquens, quadragcsimo die, vi-.-. ciem ejus missum. Elias quippe secundum adven-
dentibus disoipulis, coelum ascendil, et in dexterai tum Christi est pracessurus, quando videlicet ipse
Dei Patris sedet (Act. i) : unde et in novissimo diei Deus el homo Jestis Cbrisius ad judicandum vivos
venturus est judicare cura magna polestate et gloriai et mortuos et saeculum per ignem cum potestate
vivos et mortuos, et saeculum per ignera. Ipse3 magna et majestale esl venturus (Luc. xxi). Joan-
quippo juslissimus judex secundum diversitateml nes verofiguraliter,'scilicet in spiritu el in virlutc
meritorum impios aeternis crucialihus tradet, justos5 Eliae, ejusdem Filii Dei et
Virginis advenlum pra-
vero ad .cterna gaudia secum perducet. cessit primum, quando videlicet pro redemplione
Ideo vobis, o Judaei, hos vera fidei articulos bre-- mundi Hierosolymam vonit
passurus. Scd jam quid
viter exposui, ut incredulitatis duritia de cordibus5 Judaeorum nuntii B. Joanni dicant audiamus.
vestris expulsa, Jesum Christum cum Deo Patre ett es, ut responsum demus Quis
his, qui miserunl nos ? Quid
Spiritu sancto unum et verum Deum esse credalis,, dicis de teipso? IJoan. i.) Ac si aperlius dicerent :
197 SERMONES. — SERM. IV, IN NATALE DOMINI. 198
Quis sis, insinua manifesle, ut revertentes ad illos A & veniret, quia est mihi pralatus. Cujus non sum di-
qui miserunt nos, vera de te possimus referre. gnus, ut solvam ejus corrigiam calceamenli. Non ait,
Respondit eis Joannes, dicens : Ego vox clamantis non solvain, sed dixit, non sum dignus ut solvam.
in deserto : Dirigite viam Domini, sicut dixit Isaias Solvil enim corrigiara calceamenti ejus, qui ipsum
propheia (ibid.). Non dixil : Ego sum homo, veiego manifestavit, et de divinilate atque humanilate
sum Joannes, sive filius Zachariae; nec consideravit ipsius multa aperuit; sed dixit: Non sum dignus,
in se humanam subslantiam vel generationem, sad quia videlicet indignum se ad boc agendura repu-
ullra haeconmia cxaltatur. Pracursor Verbi deserit tavit. Hwc in Bethania (acta sunl trans Jordanam,
omnia, quae inlramundum continentur; ascenditin ubi erut Joannes baptizans. Ac si diceret : Hac in
allum factys vox Verbi; nullam in sc subsianliam Belhania facta sunl, id esUin domo obedienliw ba-
fatelur prater abundantiam graliae, quae cxcedit plizat, ut significet obedientiam convenire bapliza-
omnem creaturam. Qui devota mente Deo adhaeret, tis. Duaesunt Belhanioe: una videlicet trans Jorda-
omnia transcendit, quia usque ad ipsum, qui est nem; altera citra, non longe a Jerusalem, ubi La-
super otnnia, mente pervenit. Unde ait Apostolus .: zarus suscilatus est. Illa quae est trans Jordanem,
Qui adhmret Dee, unus spirilus est cum eo (ICor. vi). significat naturam humanam sub lcge naturali ante
Ac si apertius diceret : Ego sum vox, in qua Ver- B fluenta gratiae, qure (58) esl post Incarnationem
bum sonal, id est prophetia.et ostensio, etlucerna Christi; quoe ad hoc creata erat, ut lege natura
Verbi prasentis. Ego, inquit, vox clamanlis in de- Deo obedirel, in qna Joannes baptizat, quia a pcc-
serto. Quasi diceret: Ego vox incarnati Verbi cia- cato non liberat. Baplizat ullra fluenta divinorum
manlis in me in deserlo, desertoe scilicet Judaere donorum, quae (59) nondum in Christo inchoave-
solatium annuntians. Sed quid clamat audiamus a. rant in humanain naluram descendere. Illa vero
Dirigite viam Domini, per fidem videlicet et bona Bethania, quae est citra Jordanem circa Jerusalem,
opera, per quae Dominus ingreditur ad hominum significat eamdem humanam naturam obcdicntem
corda, sicut dixit Isaias propheta. sub lege gralios, quee est proxima Jerusalem, id est
Notandum quia idcirco sacerdotes et levitae ad visioni pacis per charitalem, in qua Chrislus mor-
interrogandum Joanncm veniebant, quia audieranl tuura suscStat, quia a peccato liberat.
eum communem resurrectionern omnium pradi- Evangclisla narranle didicimus, o Judaei, qtiod
•casse, quam et ipsi credebant; unde et in muliis quando Joannes Baplisla de Cbrisli advciitu supra
Christo consenserunt, Paulum quoque apostolum in dicta teslimonia prophetico spirilu peihibebat,
multis audierunt. El qui missi [uerant, ait evange- Q ( nondum Christum viderat. Sed cum jam ipse Deus
lista, eranf ex Phariswis. Audieranl Pharisaei in et homo Jesus Christus ad eum corporaliter acce-
iege et propbeiis Cbrislum venturum et baptizatu- deret, quid ei B. Joannes dixerit, quidve responde-
rum; scientes etiam Jordanem flguram baplismi rit, vel quale de illo lurbis testimoniuin prolulerit,
gestasse; eumque Eliam et Eliseum siccis pedibus omnes simul audiamus. Ait enim evangelista : Vidit
transisse, figuram quoqtie baplismi in Elia et Elisee Joannes Jesum venienlemad se, ei ait: Ecce Aynus
non dubitabant pracessisse. Unde et nunc speciali- Dei, ecce qui tollit peccata mundi (ibid.). Vidit
ter, an sit Elias, interrogant, qui baplismum prafi- Joannes Jesum venienlemad se, non solum gressibus
guravit. corporeis, sed eliam interioris suae (ontemplationis,
Iterum interrogaverunt eura, et dixerunt ei : quia dignalus est ah eo ipse Dei et Virginis Filius
Quid ergo baptizas, si lu non es Chrislus, neque cognosci secundum divinitatem et humanitalem.
Elias , neque prophela? (Joan. i.) Ac si diceret : Ecce, inquit, Agnus Dei, videlicet inuocens imnio-
Baplizare cur proesumis, si tu non es Christus, ne- landus praliguratus in agno paschali.
que Elias, qui habent auctoritatem baptizandi? Notandum quia Agnus Dei tria ministrat possi-
Moneo vos, o Judeei, ut solerler audiatis, quid B. denlibus se, scilicet lac simplicis doctrinoe, quo
Joannes responderit Judaeorum nuntiis. Ego, inquit, D parvuli nulriuntur; lanain, id est indumenla vir-
bapiizo in aquu : medius autem veslrum stat, tutum, et escam sui sacratissimi corporis. Ecce qui
quem vos nescitis. Ac si aperte dicat : Non impule- tollil peccata mundi. Peccata mundi dicuntur origi-
mur, quod ego facio, audaciee, quiar meo baptismo nalia, quae lotius mundi sunt communia, quibus
corpora abluo, peccata non aufero, ut sicut na- tota hiimana natura simul et semel condila, leges
scendo et pradicando pracursor sum, sic et bapti- divinas per inobedientiani transgressa est in para-
zando; sed stat roedius inter vos, qui peccala tollit. diso : quee originalia Cbristi gralia per baplismum
Quasi diceret: Medius vestrum stat, scilicet prasens reiaxat. Sciendum tamen est quia hic niansuetis-
vobis apparet corpore, quem vos ideo nescitis, quia simus Agnus Dei Palris Filius non solum origina-
venit liuinilis, el ideo ego lucerna praaccendor. iia, scd eliarii actualia quolidie peccala diiniltii,
Ipse est, qui, sicut nascendo, sic et pradicando, sicut B. Joanncs in Apocalypsi dicit : Qui dilexit
post me venturits est, qui anie me (actus est, scilicet nos, et lavit nos a peccalis nostris in sanguiue suo
anle emnia teinpura diflinitum est, quod post me (Apoc. i-); tunc videlicet quando sanguiiiem suum
(58) Aliter, et forte clarius Glossa : Qum gratia (59) Ila ms. Sed legendum putarous : Qua usque
abundans [uit : qua natura, etc. ad Christum non inchoaverant in humanam, etc.
199 S. MARTINILEGIONENSIS 200
dedit in cruce pro nobis; vel quando unusquisque A hfljjedienle incredulitatis malitia caeterorum pro-
nostrum mysterio sacrosanctee passionis illius at- phetarum dictis, quaede Cbristi Incarnatione, Pas-
que baptismo ablulus est. Et non solum tunc, ve- sione, Resurrectione atque in coelum Ascensione
rum etiam quotidie tollit peccata mundi, et lav.it veraciter protulerunt, fidemaccommodarenon vullis,
nos.a peccatis nostris in sanguinesuo.cura ejusdem certe B. Joannis Baptistae testimonio, qui plusquam
sanctissimee passionis memoria super altare repli- propbeta est, cuin omni devolione obtemperare de-
catur; cura panis et vini creatura, ut aitVenerabilis •belis. Venltirum ergo Dei Filium incarne esse proc-
Beda super locrini illura, Ecce Agnus Dei, ecce qui dixit, ac deinde corporali prasentia inter homines
totlit peccata mundi, in sacramentum oarnis et san- eum astare conspiciens, ac digito ostendens ait :
guinis ejus ineflabilis spiritus sanctilicatione trans- Ecce Agnus Dei; ecce qui tollit peccala mundi. 0
fertur. Judeei, quid verius audire vultis? Propriis eum ocu-
Iterum, o Joannes Baptisla, ea quee superius de lis Joanries inter homines vidit corporali gressu
Chrislo lurbis libi aslantibus perhibuisli, replica, ambulanlero, et loquentem, sibique, ut a se bapli-
ut tuo verissimo Judeei testimonio convicli, per zaretur, hurailiter accedentem. Si ergo, ut diclum
diulurnam incredulilatis suae culpam non cum infi- est, caeteris prophetis, qui Chrislum a longe venlti-
delibus pereant, sed sttmma devotione fidem Chrisli R rum pradixerunl, credere non vullis; credere pro-
baptismumque suscipianl, quatenus cum Ecclesiae cul dubio B. Joanni Baptistae debelis, qui eum ventu-
filiis ad ecterna gaudia peitingant. Ecce, inquil, rum pradixit, adesse monstravil, et propriis oculis
Agnus Dei, eccequi tollit peccata mttndi. Quare il- vidit.
lum vocas Agnum ? Propter innocenliam videhcet Sed si adhuc supradicta B. Joannis teslimonia
et mansueludinem. Sicut enim forma pra filiis ho- ad expellendam de cordibtis vestris incredulitaleni
minum fuit speciosus (Psal. XLIV),ita innocens et nondum vobis suflicere dicitis; si aiiliuc dc Chri-
mansuetus. 0 B. Joannes Baptis(a, apertius nobis slo, quod cum Deo Patre et Spiritu sancto unus et
de illo, si aliquid nosti, insinua, ul luo teslimonio verus Deus sit, dubitalis, B. Mattlircmn apostolura
fides calholica roborelur, et falsorum testium Ju- ct evangelistam in medium deducamus; et quid
daeorum os obstruatur. Hic est, inquit, de quo, Ju- nobis de eodem Dej et Virginis Filio dixerit, dili-
deeis interrogantibus, anlequam eura viderent, su- genter audiamus. Venit, inquit, Jesus a Galilaa in
perius dixi : Posl me venit vir, qai ante me faclus Jordanem ad Joannem, ut baptizarelur ab eo
est; quid prior me erat, et ego nesciebameum. Hic (Matth. in). Quis ad quem venit? Deus videlicet
determinat B. Joannes, quis ille sit de quo superius Q ad bominern, rex ad mililem, sumnius pontifex ad
dixit: Medius vestrum slat, quem vos nescitis. Et minislrum, dominus ad servum, Creator ad crcatu-
ego, inquii, nesciebomeum. 0 sancte Joannes, quare ram, magnus ad pusillum, sol ad Luciferum, Chri-
illum nesciebas, quem viva voce venturum esse stus ad Joanncm ut baplizaretur ab eo. Quajido
praedicabas? Ideo videlicet dixi quod eum nescie- venil? Tunc videlicet quando Joannes baptizabat
bam, quia, etsi venturum pradixeram, oculis ta- ct pradicabat; scilicet quando jam ipse Christus
men corporis nondum illum videram. Cur itaque, triginla annorum erat, ostendens nultum debere
o B. Joannes, homines baptizare in nomine ejus sacerdotem vel pradicatorem fieri, nisi virilis aeta-
prasumebas, qui illum manifeste nesciebas? Ego, tis; sicut Joseph tricenarius regnum jEgypti susce-
inquit, absque dubio eum nesciebam, corporaliter pit; David ea aelate regnare ccepit; Ezechiel pradi-
videlicet nondum illum videram; sed proplerea care inchoavit. Et quare Jesus venit ad Joannem ?
venio in aqua baptizans, ut ipse Deus et horao His videlicet causis, ut Joannis baptisma corapro-
Jesus Christus manifestelur in lsrael. Ad hoc me barct, ut et qui homo erat omnem justitiam et hu-
Deus Pater ante faciem ejusdem dilectissimi Filii militatem legis impleret, et ut aquas sanctificans,
sui pramisit, ut prius illum venturum pradicarem, per columbam adventum sancti Spiritus oslenderet.
deinde adesse prasenlem manifeste ostenderem. ]D Venit quoque non necessilate ablutionis, sed ut
Aperle audislis, o Judeei, testimonium quod nemo, quamvis sanctus, baptisroi gratiam super-
B. Joannes Baptista Christo perhibuit; videlicet fluam judicaret.
qualiter eum venturum fore populis ad se confluen- Audite, o Judaei; audite, rebelles et increduli;
tibus pradixit, et adesse prasentem astantibus audite quid B. Joannes Deo et homini Jesu Chrislo
turbis manifeste monstravit. Nolo vos lateat, quod ad se venienti responderit, vel qualiter eum susce-
idcirco Joannes Baplista propheta dicilur, quia perit, ut ipsius verissiino convicti testimonio,
Christum venturum pradixit; ideoque plusquam Chrislum verum Deum et vcrum hominem esse crc-
propheta est, quia illum adesse monstravit. dalis, ejusque baptismum devota mente suscipiatis,
Hoc igitur loco, o Judaei, vos moneo ut sollicita ita ut contra eum amplius mussitare superba mente
intentione audiatis quee dico. Pro certo sciatis, nec non prasumatis. Ego, inquit Joannes, a le debeo
omnino dubitelis, quia per hoc, quod nec legis baptizari, o Christe, et tu venis adme? Ac si dice-
dicta, nec prophetarum oracula Chrislo testimoiiiiiin ret: Ego a te debeo baplizari, quia te Deus Pater
perhibentia fideliter credendo recipitis, vos ipsos anle omnia saecula genuit ex seipso, et mihi accidit
aelernae damnationis periculo e.ponitis. Sed si, ex praevaricatione primi parentis corruptio. Per te,
201 SERMO.NES.— SERM. IV, IN NATALE DOMINT. «0_
Deus Pater omnia creavit ex nihilo; ego autem ex A Nolandum, quia idcirco super Dorainum Spirittis
carnali concubitu genilus culpoe subjaceo. Tu es sanctus in columba apparuit, quia nos per mansue- '
cum Deo Palre et Spiritu sancto verus Deus; ego tudincm colligere venit; super discipulos atitctn in
vero carnali patre genilus peccati labe sum pollu- igne, quos ad consumendam peccatorum rubiginem,
lus.' Te ad redemptionem mundi Deus Pater inisit; contra seipsos venicbat accendere. Bene Spiritus
nie viri el feminae naturalis copula genuil. Te virgo sanctus in coluinbrc specie visusest, qurc simplex
incorrupla, obumbrante Altissimi virtute, edidil; est et mansucta; ul et suae naturae siinpliciiatem
me mulier a viro gravidata peperit. Ego sum ler- oslcnderet, et eum \n quem descendebat, mitcm
renus homo, qui sine peccato nequaquain vivere auctoremque misericordioe indicaret. Similiterom-
possura; tu autem Agnus es Dei*jin cujus ore non ues sacro baptismate ronovati, septem virtutibus
esl invenlum mendacium. Me in peccatis concepit in columba significatisrepleri dehent. Columba(GO)
raater mea (Psal. L); te incognita viro sanctissima quippe a malitia fellis est aliena, in quo probibc-
gcnuit virgo Maria. Tu ergo ad hoc natus es, ut mur ab ira. Nullum ore vel unguibus laedit, in quo
• redimas me; ego vero natus sum rcdimcndus a te. notatur innocentia. Minimas quoque aviculas nec
Dignius est itaque ut tu bapfzes me qui tollis pec- ' vcrmiculos invadil, quibus alioe aves se et pullos
cata mundi, quam ut ego baplizein le qui in multis suos nulriunt, in quo prohibetur rapina. Puro ves-
deiiqui. citur grano, in quo notatur abslinentia. Alienos
Respondens aulem Jesns" dixit ei : Sine modo : lanquam suos pullos fovet, ecce charilas; geiiiitusii
sic enim decet nos implere omnem justitiam. Ac si pro cantu habet, ecce compunctio; super aquas se-
apcrtius Dei et Virginis Filius Joanni Baptistoe det, ut accipitrem, pravisa umbra, declinet, ejus-
siiinino charitatis alque huinilitaiis afleclu diceret: que ungiics sic evadat, ecce sollicitudo. Scicndtim
Vera sunt quidcm omnia quae hucusque memorasti; tamen est, quod non soltim Deus et homo Jesus
sed sine raodo spirilale ministerium iroplcri, ad Cbristus vidit Spiritum Dei Patris aescendentem
quod de sinu Patris implendum descendi. Sine ergo sicut columbam, et venientcm super se; sed eliam
me modo baptizari, ul postea, sicul oplas el dicis, Joannes Baplista illum vidit, sicul ipse in Evangelio
tu a rae spititit baplizeris. Siccnim decet nosdarc Joannis evangelistae testatur, dicens : Qut rn« mrstf
cxeraplum implendrc oinnis justitiae, ut discant bapiizare in aqua, ille mihi dixit : Super qvem vide-
omnes neminem sine unda baptismatis perfectum ris Spiritutn descendentem, et manenlem super eum,
csse vel salvari posse. Tunc B. Joannes dimisil hic esl qui baplizui in Spiritu sancto. Et ego vidi, et
eum, id esl consensil facere quae Deus et homo Q testimonium perhibui, quia hic est Filius Dei .
Jesus Chrislus imperabat. Cum ergo lali ordine (Joan. i). Et ego, inquit, nesciebam eum. Specialhcr
oognovisset implendam juslitiarn, dimisit cum, dicitur Spiritus uianere in Christo, a quo nunquam per
quia ve/a est humilitas, quam comes obedientia peccalum recessit, inquo semper mirabililervixil ct
non deserit. Quod prius itaque humililcr recusavit, mirabiliteroperatus est. Visa columbadicil Joann s
postea devotus implevit. peream didicissequod prius nesciebat. Seiebatqui-
Audite, o inimici verilatis Judaei, qui usque ho- dera quod Jesus eral Dominus, quod Agnus tollens pec-
die perlinaciter negalis Chrislum Filium Dei ; au- cata, quod ab eo deberel baptizari: sic et confessus
dile tesliinoniuin; quod itcruni de illo Mattheeus erat; sed ncsciebat quod sibi esset retenlurus, ct
evangelista perhibuit, statim ut de aqua jam bap- nitili traditurus potestatem baptismi, quamvis mi •
lizalus ascendit; quo lestimonio Chrislianorum fides nislerium traderet, per quod constat unilas Ecclo-
ex omni parte roboratur, ac veslra mcndax assertio sise, sive lol sint baptismi quot baplislae.
omnino conviricitur. Baplizaius autem Jesus Chri- Unde ait B. Augustinus in libro iv Sententiarum,
slus, ut Mallhreus refcrt evangelisla, stalimascendit dist. 5, potestatem baplismi Doniinici in nulluro
de aqua, el ecce aperti sunl ei cwli; el vidit Spirilum hominein a Doroino transiluraro, sed ministeriuin
Dei descendentemsicut columbam,el venientemsuper D sane transilurum; poteslatem vero a Domino in
se (Matth. 111).Baplizalus, inquit, confeslim ascendil ncminero, sed ministeriura in bonos et malos. Non
de aqua, et hoc ad implelionem juslitiee. Non enim exhorreal columba minisleriuin maloriim, sed res-
tunc primura paftterunt sibi coelestia, vel Spiritus piciat Domini poteslatem. Quid noco.ttibi minisler
sauclus est illi datus; sed nobis per acceptum bap- inalus, ubi bonus est Dominus ? Ncque qui plantat,
lismura adilum cceli patere, et Spiritum sanctum ncque qui rigat est aliquid; sed qui incremenlum dat
dari demonslravit. Primus Adam per serpentem a Deus (I Cor. m). Si superbus fuerit minister, cum
diabolo deceptus, coelum amisit; secundus a Spiritu diabolo computabitur, sed lamen non contamina-
sanclo per columbam glorificatus, illud aperuit. bitur donuin Christi, quia quod per illum fiiiit, pu-
Flammam vel frameam vibrantem, qure priinis ho- rum est. Per lapideura canalem transit aqua ad
roinibus eorumque sequacibus viara paradisi pro- areolas, ct in canali lapideo nibil generatur^sed^.
hibuit, aqua bapiismatis exslinxit. Iiortus plurimos fructus aflert. Habenl igiu»^*iWit; T*

(60) Haecomnia ex Glossa huc transferuntur; sed videas rsolalionem Joannis Grialii ad cap. 3 libLvi, ct 7
lib. IX Ettjmolog. S. Isidori. \5i 'A-i'-'
PATUOL.CCVIIK 7 Vtt-. .._. >
^ /TOioi«r>
5205 S. MARTINI LEGIONENSIS 201
solura boni, sed etiam niali ministerium baptizandi;; A bri. Omnes quoque fideles certissime novimus quod
sed neutri potestatem baptismi. Ministerium eniinn Joseph non fuit pater illius, sed nutritius fidelissl-
baptizandi dedit Christus servis suis, sed potesta- mus et integerrimae virginitalis sanctissimae matris
temsibi retinuil; quam si vellet, poterat servissuiss ejus testis certissimas.Mentitos ilaque vos in hac
dare, ut tanta esset vis in baplismo servi, quantaa disputatione esse comprobamus, qui eum dicitis
est in baptismo Doinini; sed ideo noluit, ne servuss non esse verum Deum, cum aperte illum Deus Pa-
in servo spem suam poneret. Nibil diflert baptismuss ter de coelis asserat suum dilectum esse Filium.
Domini sive per bonum sive per malum ministrum;; Ipse quippe est aetemum Iumen de aeterno lumine,
nec ileratur, quia semper Domini est. paptismuss verus Deus de Patre Deo, eidemque DeoPatri coae-
Joannis ideo ileratur, quia non Domini est, sed ho- ternus. Quia igitur Dei Patris lestimonio, quod
minis. Baptismus autem Judac, non Judae,sed Dominii Chrislus vertis Dei filius sit, non creditis; ejusdem
est,' ideoque rton iteratur. Ut ergo unitaset fraternaa omnipotentis Dei Patris iracundiam adversum vos
pax sine laniatione in omnibus baptizalis servelur, ccelitus provocatis. Non ergo ad vilam, sed ad
quasi in una columba, quae gemit in hujuS mundii aeternam mortem properatis, qui tam evidenti testi-
aerumuis ; el ramum, qui extra est, si fructum ha- monio Dei Palris voce prolato non credilis. An
bet, infert ad arcam, ideo Spiritus, in quo bap-. B ' ignoratis, o rebelles et increduli; quia ird Dettm
tizantur, per columbam ostendilur. Ut autem ha-_ Patrem, qui vere siimmuin ct Verum bonum est,
bita unitale et pace in se ferveant contra tentatio- minime poterilis pertingere, nisi Jesum Christum
nes contraque mala imminentia, post in igne3 cum eodem Patre el Spiritu sanoto unum et veruhi
Spiritus sanctus datus est apostolis, et in linguis5 Deum fideliter crediderilis esse? Ipse quippe est
dWisissecundumdivershatem gerilium (Aci. n),quae3 vera vita, sine quo nullus pertingere potest ad aeter-
modo per Christi uniuntiir fidem; olim de una lin-. nam vilam. Nemo etiam polcst pervenire ad Pa-
gua divisae in lumidis aedificatoribus, id est in su- trem, nisi per ipsum (Joan. xiv); quia ipse esl
perbis et elatis, qui contra Dei voluntatem turris5 ostium ovium (Joan. x). Propter hoc quippe incar-
Babyioniae constructioni efficacius insislebant. natus est ipse Dei Filius, ut per seipsum nos in-
lnterea moneovos, o Judeei, qui Jesum Christnraj troduceret ad fidem, et in fuluro perducat ad glo-
non verum Deum, sed purum homineni esse dicitis,, riosissimse sliae visionis speciem. Unde in sanctd
ul ea quee de illo consequenter Matthaeus evange- quoque Evangelio ipse ait : Per me si quis introie-
li.sta subjungat, allentius audiatis. Ecce, inquit, vox; rit, sntvabilur et ingredietur et egredietur, el pascua
de cwlis dicens; Hic ett Fitius meus dileclus, in quoi inveniet (Ibid.). Ingredietur videlicet, in diejbaplis-
mt/ii bene complacui(Matth. m). Nolo vos, o Judaei,, malis ad fidem ; ct egredietur in die mortis, sive die
hoc Dei Patris verissimum teslimonium negligenter• judicii, ad speciem. Pascua vero inveniet in aeterna
preeterire, sed pro animarum veslrarum salute) satietale. Hinc etenim Psalmista ait : Dominus eu-
surama illud vigilanlia. mentis tractare. Qui igitur stodiat inlroilum tuum et exitum tuum (Psalr cxx).
usque hodie obslinala intentione legis et propheta- Cuslodit enim Dominus uniuscujusque aniniae-in-
rum certissima testimonia JeSu Christo, quod verus troitum, quo intrat ad fidem ; et exitum quoque,
Deuset verus bomo sit, tesliraonium perhibentia cre- quo egreditur de corpore ad contemplandam divinae
dcre renuistis, Dei Patris tam evidenti tamqiie veris- majestalis speciem, ut neque intrans Ecclcsiam
simoleslimonio, cuinullatenusconlradicere potestis, boereticorum erroribus supplantetur, neque ab bac
summa cum devotione fidem omnino accommodare temporali Ecclesia ad aeternam exiens, ab bostibuS
debetis. Hoc utique Dci Palris verissimo testiraonio rapiatur. Fideliter ergo in eum, o Jndaei, credite,
iidcs catbolica indubitanter roboralur, et veslra ut per ipsum qui est via, veritas et vita (Joan. xiv),
falsa assertio, qua Christum negatis, apertissime ad Deum Palrem possilis pertlngere, atque in ele-
condemnatur. Sicut hoc testimonio veslra perfldia ctorum ejus societate sine fine gaudere. :m&
convincitur, ita etiam paganorum superstitio frus- Q E Sufliciunt vobis, o Judaci, sanctorum evangelis-
tratur, ac fides Christianorum, ut dictum est, om- tarum, Joannis scilicet et Mattboei, supradicta tes-
nimodis confirmatur. Haec supradicla sentenlia, timonia ad expellendam de cordibus vestris omi.em'
qua Detis Paler Jesum Christum dilectum Filium ambiguitaiem, de boc videlicet, quod Dei Filius
siium de ccelis vocat, fortiiudo totius Ecclesiae est pro bumani generis redemptionc veram ex Virgine
et fortissimura flrmamenlum, ct contra omnes ten- matre sine peccato carnem assumpserit, el quod in-
taliones, ac versutias Judaeorum, paganorum atque ler homines conversalus sit (Baruch. m); quod
hsDreticoruminexpugnabile praesidium. In hoc ergo eliam Joannes Baptista iilum, videnlibus turbis, in
| quod Deus Pater, Hic etl Filius meus diieclits, dicit, Jordanis flumine baplizaverit (Matlh. m); quod
vobis falsis teslibus, o Judoei, qui illum verum Spiritus sanctus super ipsum jam baptizatum
Deum esSe negalis, contradicit. Quomodo falsi tes- in columboe specie, vidente Joannc Baplisla,
tes non eslis, qui ori Domini, qui nunquam men- descenderit (Ibid.); et quod Deus Paterilli de coclo
titus est, contradicitis ? Deus Pater dicit : Hic est in voce, quod verus dilectusque Filius ejus sit,
Filius tneus dileclus, in quo mihi bene complacui; quodque sibi in illo pra omnibus horainibus com-
vos dicitis quod non est Dei Filius, sed Josepb fa- placuerit (Matth. xvti), testimonium pcrhibuit. An
a05 SERMONES. — SEftM. IV, 1N NATALE DQMINI. 206
adhuc ad vestram perfldiamsupcrandam, el calho- A de coelo facta est, dicens: Tu es Filius meus di-
licsendei verilatem corroborandam, alia vultis au- lectus, in te Complacuimihi. Non afiena DeUsPater,
dire leSlinionia? Jam enkn duos novi tcstamenli sed sua propria laudal in Filio. Quasi diceret:
idoneos testes Christi evangelistas Joannem Scili- Quaecunque habes lu, niea sunt. Ac si aperlius di-
cel et Mattliaeum in medium introduximus; sed cerel : Tu es FUius meus dilectits, coiisubslantialis
quia illorum verissimis testimoniis nondum sunl et coaelernus, in te mihi complacuit quod in Adam
ad suscipiendam sancloo Trinitalis verissimam li- displicuit. In te beneplacitum nietim cOnslitui, !d
dem compuncta lapidea cord.a veslra, ilerum lor- esl per te anle omnia saecula, quod milii piacet,
tium novi teslamerili idoneum Christi testem, san- facere disposui. Aperle datur intelligi, quia nulli
ctum videlicet Lucam, < qui (61) crucis mortifica- inler nalos mulierum Joanncs Baplisla est scciin-
tionem pro ipsius Dei et hominis Jesu Christi ho- dus, cujus se niaiiibiis Dei el Virginis Filius dodit
nore jujgiier insuo corpore porlayit,» in medium baptizandum, se videndum in spccie columbrccx-
inlroducainus, et quid nobis de illius divinitale et hibuil Spiritus sanctus, e't in cujus audicnlia Dous
humanitate dicat, simul audiamus. Dic, sancte Pater de ccelo laudavit Filiuio. Cum enim Deus
Luca, dic de Filio Dei el Virginis, quod nosli, ut Pater ait •:Tu es Fiiiws meus dileclus, non eitlem
luo verissimo testiraonio Judaei ad pcenilontiam " -esu Christo Filio suo, quod ignorabat, ostendit;
compiincti, atque ad veram suscipiendam fldein sed Joanni et crcteris, qui aderarit, quod ncsciebant
devoti ipsum indubitanlcr credant pro salulc mundi indicavil. Unde et Joannes Baptista, qucm prius
de Virgine matresub Heroderege nafum, subPon- virum fortiorem evangelizabat, jam cdoctus, Dei
tio Pilato passum, de sepnlcro tcrtia die resusci- Filium aperte pradicat. Ecce tres idoneos testcs
tattun, eumque nobiscum summa cum devolione novi testnmenti, o Judaei, scilicet tres cv.ingelislas,
adorent jam in dextera Patris exaltalum. Dic ergo, videlicet Joannem, Mallheenmel Liioam ad incdinm
o sancle Luca, de Christo quod nosli, ut luo tcsli- deduximus, qui suis verissimis leslimoiiiis Jesum
monio Judaei convicli, a suis cordibus falsitatem Christnm veruin Dei Patris et verum Virginis ma-
erroris abjiciant, el Jesum Christum verum Dei Fi- tris esse Filium pradicant, Vosque in veslra as^-
lium esse indubitanter credanl Factum esf,inqoit, _ertione, qui illuni negalis, nicntitos fuisse, aperle
eum baplizdretut omnis populus , el Jesu baptixalo demonslranl.
el orante, apertum esl catum : et descendit Spirilus Vos, o infeliccs et miseri Judoei, qui cstis, qui
sancltts corporali speciesicut cotumba in ipsum (Luc. tot verissimis leslibiis tamqu.e idoncisChrislum Ve-
111).Sciendum esl quia Spiritus sanclus ideo sicut Q ruin Deum esse cl verum hominem asserentibus
columba descendil in ipsum spccie corporali, quia non credilis ? Sed lion est mirura, si prophetarum
in suoedivinilatis natura non poterat a mortalibus atque evangelistarum praeconiis fidem non altri-
videri. Quia eliam ipse Dei Filius humanum" cor- buitis, cum omnipolenti Deo Patri Jesum Chrisliini
pus de incorrupla Virgine sine peccato accepit, id- suum esse dilectum Filium evidentissime contestanti
circo super eum Spiritus sanctus in columbrc specie non creditis.Quia IgiturtressupradictosrioviTesla-
dcscendit, et in eumin perpeluum manct. Nara menli salis idoncos lestcs, ad suscipiendam veram
juxta Salomonem : Spirilus sanctus disciplina effu- Christi fidem, nondum vobis sufficere dicitis, eliam
giel fictum, el abstinel se a cogitationibus, qua sunt ad Vcstram mendacissiraam disputationem convin-
tine intellectu (Sap. i). Ideo igilur super eum de- cendani, et Christianorum corda in flde calholica
scendit et mansit, quia solus inter homines sinc magis magisque conflrmanda, quarlura per omnia
peecato vixit. Recle ergo spiritus dicitur manere Jaudarbilem ac veridicum tcslem, scilkcl Blarcuni
in Cbristo, a quo nunquam per peccatum recessit, evangelislam Sn mediuminlroducamus, ct qiiidquid
quia videlicet nunquam ipse peccavit, in quo idem nobis de Christo dixeril, vel quale jamdudum in Evan-
Spiritus aeternaliter vivil, et cum quo mirabiliter geliosuoteslimonium protulerit, cumomni sollicilu-
scmper operalur. Spiritus sanclus venit in sanctos, D dine insiniu! aiidianuis. Tanlae (6.) enim sanctilalis,
ct propler peccatum aliquando recedit ab eis. Manet religionis, docirinee et vitaecontinentiae fuit, ut om
tanien in eis ad aliquid, ut ipse Deus et bomo Je- nes sectatores Christi ad suum cogeret exemplum
sus Christus illis promisit, scilicet ut bonis semper. , vivere. Accede itaque, o sancte Marce, et dic de
insislant operibus. Ad aliquid vero in eis non ma- Christo quod scis, ul sicut eo lempore, quo adhuc
nct, videlicet ut non semper propbetent, nec sem- in carne degebas, omnes Ecclcsiaefilios ad benevi-
per miracula faciant. In hoc ergo, quod ait evange- vendum luo exemplo invilabas, ita et nunc tuo ve-
lista : Spirilut sanctut detcendit, et mansit super rissimo testimonio Judaeos alque paganos ad veram
eum (Joan i), proprie signum est eognoscendi Chri- sanclae Trinitatis fldcm converlas. Venil, inqnit,
slum. Hoc in loco vos moneo, o Judaei, ul solerter Jesut a Nazarelh GatiLwm,el baptizalus est in Jor-
audiatis vocem Dei Patris omnipolentis Jesu Christo dane a Joanne. Et slalim ascendensde aqva, vidit
Filio suo leslimonium de cdelo pcrhibentis. Et vox apertos cmlos, et Spiritum sanctum tanquam colum-
(61)Verba, quae nolamus, ex oratione Ecclesiae eccles. quse Breviarium Romanum in ejus oflicioad
sunt in oflicioS. evangelistee. primam lcctioneni secundi nocturni recitat.
(62) Verba sunt Hieronymi in bbro De scriplorib.
267 S. MARTINl LEGIONENSIS 208
bam descendentemet manenlem in se (Marc. i). Posl A talia semina, quia specialiler de manu Domini
diluvium non corvus, sed columba ramuni, qui cxierunt, idcirco in cordibus audientium fructum
pacem redditam nuntiaret detulil (Gen.vui), mystice centupliim fecerunt. Magnae itaque auctoritatis
docens, quia solis in simplicilate cordis baptizatis suiit, per qttos Dei et Virginis Tilius opera sua,
unctio sancti Spiritus adsit. Sequitur : Et vox fa- quae in hoc mundo pro redemptione mundi fecil,
cta est de cmlisdicens: Tu es Filius meus dilectus; scribi voluit et per universum orbem omnibus ho-
inte complacui mihi. Ecce quam perspicue testes minibus nota fieri jussit. Ceeterorum etiam aposto-
veritatis sibi concordant; ecce quam evidenler suis lorum in omnem terram sonus exivit, el in fines
verissimis testimoniis Jesum Chrislum verum Dei orbis terrae illorum pradicatio sonuit (Psml. xvm).
Filium esse indubitanter aflirmant; Judeeos vero Ut ergo supradiximus, o Judaei, magnaeauctoiilatis
atque paganos, qui illum negant, aperlissime con- sunt sancti evangelistee, quibus Deus et homo Je-
demnant. Unde est illud : Qut crediderit, et bapli- sus Christus sui adventus gesla, incarnatioms vi-
zatut fuerit, salvus erit; qui vero non crediderit, delicet, nativilalis, apparitionis, baptismi, passionis,
condemnabitur (Marc. xvi). Hic quatuor supradicli resurrectionis atque in ccelum asccnsionis sanctis--
novi testamenti tesles idonei, id est quatuor evan- sima mysteria conccssit scribere et aliis aperte
gelistae suis sanctis praconiis catholicam fidcm B praedioare.
corroborant, et vestram, o Judaei, ac paganorum Hos etiam verissimos Jcsu Christi" testes, ido-
falsam assertionem omnino evacuant. Illorum pra- ncosque pracones Ezechiel propheta futuros in
dicationibus sancta Ecclesia roboratur, et vcstra sancta Ecclesia pravidebat, cum de eis ligurale
perfidia aperte destruitur. Universam Ecclesiam dicebal: Vidi quatuor animalia plena oculis anii
evangelicis doctrinis instruunt, et vos in veslra ob- et retro. Et animalprimum sitnile leoni; el secundum
jectione, qui Cbristum DeiFilium esse negatis, fal- animal simile viluto, tt tertium animal habcns fa-
sos testes essc convincunt. ciem quasi hominis ; elquarlum animal simiie aqttitce
Volo vos scire, o Judoei, quod per hos quatuor volanti (Apoc.iv). Quod enim quatuor heec pennata
novi lestamenti idoneos verissimosque praconos, animalia sancta qualuor evangelislas dcsignent, ipsa
ipsc Dei et Virginis Filius universam Ecclesiam uniuscujusque libri evangelici exordia testantur.
suam spiritualibus aquis irrigat, becreticam pravi- Nam quia per clamorem in deserto coepit, recte
tatem exstirpat, et vestram ac paganorum demen- Marcus per leonem liguratur. Et qnia a sacrificio
liam potenter superat. Ipsum quippe Detim et bo- exorsus est, bene Lucas per vitulum designatiir.
minem Jesura Christum in libro Genesis Moyses P Quia vero Maltheeus ab huraana generatione in-
typice prafigurabat, cum dicebat (63): Fons ascen- choavit, jure per hominem intelligitur. Quia vero
delal e terra irrigans universam superficiem terra a divinitate Verbi coepit, digne pcr aquilam signi-
(Gen. n). Et ilerum : Fluvius egrediebatur de para- ficalur Joannes, qui dicit : /n principio eral Ver-
diso, qui irrigabat universa paradisi ligna (ibid.). bum, el Verbnmerat apud Deum, el Deus erat Ver-
Fluvius crgo de paradiso exiens, imaginem Chrisli bum (Joan. 1). Ut ergo supradiximus, oJudaei,,
porlat, qui de paterno fonte, id est de Deo Patre magnae aucloritatis sunt hi quatuor proeooncs san-
fluensomnem paradisum, scilicet omnem sitientem cli Evangetii, quos ipse Deus el bomo Jcsus Ciiri-
Ecclesiam sancti Spiritus donis, et verbo pradica- stus antea voluit praflgurari, quam de Virgine na-
tionis, ac rore sacri baptismalis irrigat. De quo bene scerelurpro salute mundi. Quicunque ergo vcrissi-
per prophetam dicitur : Dominut Deut noster flu- ma illorum testiraonia, quae de Cbristo prolulerunt,
vius gtoriosus est, exsiliens in terram sitientem (Isa. fideliler susceperit, eaque opere impleverit, Eccle-
XLIV).Quatuor autem paradisi flumina, quae ex siaefiliis absque dubio consociari poteril. Qui vero
Jesu Christo magno flumine derivanlur, qualuor illa credere renuerit, absque dubio in aeternum
stmt Evangelia per totum orbem exundantia, qni- peribit.
bus per supradictos quatuor novi leslamenti ido- D Moneo igitur vos, o Judaei, i;t illorum lestimonia
neos pracones , eorumque successores corda fide- diligenter audiaiis, et toto corde credatis; quia in
lrum spiritali infusione assidue irrigantur. Dicite, incredulitate si permanseritis, salvari miniine po
oJudaei, si nostis, qua de causa hanc sententiam terilis. Sed jam de Christo quale superius tcstinio-
cx prophetico Moysi eloquio ad mcdiumdeduximus, nium protulerint, qtiidve dixerinl, vel qualiter sibi
vel huic supradictae lectioni cur illam inseruimus? quainvis diversis provinciis ab invicem separati, in
Ideo videticet, ut notum nobis faceremus quantae sua veridica scntentia concordaverint, et quasi uno
auctoritatis sint hi supradicti quatttor testes Chri- orc Spiritu sancto edocti verbum Dei contestati fue-
sti, id est sancti evangelistoe, qui ejusdem Dei et rint, iterum audiamus : Baptizalus, inquiunt, Jesus
hominis Jesu Chrisli Evangelia conscripserunt, confeslim ascendit de aqua, et ecce aperti sunl ei
eaque in mentibus audientium, velut spiritalc tri- cmli, et vidit Spirilnm sanclum descendenlemsicut
ticum per universum mundum, sicut boni agricoloe columbamet venientemsuper se. Et eccevoxae cmiis,
super ratibnalcm terram, seminarunt. Quae spiri- dicens : Hic est Filius mens dileclus, in quo mihi
(63) Isid., Quwst. in Gen., c. 3
200 SERMONES. — SERM. IV, IN NATALE DOMINl. 210
bene complacui. Moneo vos, o Judrei, qui Chrlstum A Dci baptizatur in homine, Spiritus Dei descendit in
Dei Piitris Filiura esse negatis, ut ea quae dicuntur cohimba, Pater Deus adest in voce, sanctae et indi-
attentius audialis. Haec vox, quae de ca)lis elapsa, viduoe Trinitatis in baptismi declaratur mysterio.
ab hominibus audila cst, a Joanne scilicct et a tur- Et recte, ut qui sacramenlorum suorum dispensa-
bis quae ad baptismum cjus confltixeranl, proctil toribus erat praceplurus : Docete omnes gentes ba-
dubio Dei Patris est. Sed quia haec vox Dei Palris ptizanles eos in nomine Palris, et Filii, et Spirilus
dicat, audiaraus. Hic est, inquit, Filius tneus dile- sancli (Malth. xxvm), primuin ipse suo baptismate
clus, in quo milti bene complacui. Absque nlla ambi- totam personaliler panderel Trinitatem. El in hac
guilate naturalis Dei Patris est Filius, de quo ipse quoque voce Patris, sicut et in baplizati Domini
Deus Pater dicit: Ilic esl Filius meus dilectns. Nam oaeteris mysteriis omiiisjuslitiae declaratur impletio.
Cl in hocquod subjungit, in quo mihi bene complacui, Cocelernus enim et consubstantialis Patri Filius,
quasi in omnes homines sibi displicuisse ostendit. descendente supcr eum Spiritu, quis sit, hominibus
Unde ipse humano more in Genesi loquitur, dicens : inlimatur, ut per hoc discant homines, per gratiam
Pmnilet me fecisse hominem super terram (Gen. vi). se baptismatis, accepto Spiritu sancto, de filiis dia-
Quasi ergo sibimetipsi displicuit in peccatoribus, " boli in Dei (ilios posse transferri, sicut Apostolus
quos creavit, dum se illos creasse pcenitere dixit. edocet, fidelibus ita loquens : Accepistis Spiritum
In solo unigenito Domino noslro Jesu Cbrislo sibi adoptionis filiorum in quo clamamus: Abba (Pater)
bene complacuit, quia inter omnes homines ipsum (Rom. vm).
solum sine peccato invenit. Dic, sancte Joannes Ba- Volo vos scire, o Judeci, quod Joannes Baplisla
ptisla, dic de Christoquod nosti, ut tuo lestiirionio supra dixerat : Posf me venit vir, qui ante me factus
oatholica fides contra haereiicorum versutias robo- est (Joan. i); nunc tcstimonium perhibet, quia hic
retur, et Judoeorum perfidia conviucatur. Qui me, est Filius Dei utriusque natura bumanae in una ea-
inquit, misit baptizare in aqua, ille mihi dixil: Su- demque persona manifeslissime designans. Erube-
per quem videris Spirilum sanctum descendentem et scat Manicheeus audiens : Posf me venh vir, quianle
manenlem super ipsum, hic esl, qui baptizat in Spi- me factus est; qui dixit Chrislum rion verum de
rilu sancto (Joan. i). Dic etiam apcrthis, o Joannes, Virgine malre, sed phanlasticum habuisse coifius.
clara voce, si illum vidisti, ul Judeei, qui illum ne- Taceant Valentiniani haerelici a Valentino qnodam
gant, in sua assertione convicti, fideli menle ipsum Platonis consectalore vocati, qul Christum de Vir-
cuni Deo Patre ct Spirilu sancto unum et verum gine nihil corporis assumpsisse, sed per eam quasi
Deum esse credant, ejusque baptismum devota r per fistulam transisse asseruit. Conticescant eliam
'
menlc suscipiant. Ego, inquit, vidi et leslimonium Allogici heeretici audientes vocem Dei Patris, dicen-
perhibui quia hic est Filius Dei. Attentius vos moneo, lig : Hic est Filius meus dilectut. Allogici vocantur
Q Judoei, ut ea quae dicuntur solerler audiatis, ne lanquam sine verbo. Logos enim Grace verbum di-
obstinalionis malitia impediente, quod absit! ab citur. Deum enim Verbum non credunt respuentes
hac sacralissima lectione vacui recedatis. El vox, Joannis Evangelium et Apocalypsim. Erubescant
inquit evangelista, de cmlo facla est, dicens : Hic Pholiniani a Photino Gallo-Graciee Smymae episco-
est Filius meus dileclus, in quo mihi bene complacui. po nuncupati, audientes Joannem Baplistam dicen-
Vidit ergo Joannos Spiritum in columbae specie de- tem : Ego vidi, et testimonium perhibui, quia hic est
seendenlem et manentem super Christum jam ba- Filius Dei (ibid.). Ipsi enim Photiniani asserunt,
ptizatum, audivit et Deum Patrem dicentem : Hic Chrislum a Maria per Joseph nupliali coilu fuisse
est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui. conceptum ; sed omninc mentiuntur; quia non de
Advertile, o inimici veritalis Judaei, quanla fidelibus humano seraine, sed deSpiritu sanctoestconceptus.
in baptismale Domini nostri Jesu Christi patefaota in Virgine. Vos eliam, o infelices Judaei, obraute-
sit gratia, cum sub lali sacrameuto Trinilas se ho- scite, qui illum non verum Deum, sed purum liomi-
niini scilicet Joanni, ad corroborationem atque eru- D nem dicilis fuisse, audientes Deum Patrem de illo
ditionem totius Ecclesire suae revelavit. Paler enim protestantem atque dicenlem clara voce : Hic est
auditur in voce, Filius manifestalur in homine, Filius meus dileclus, in quo mihi bene complacui.
Audiant mansueti et tmtentur (Psal. xxxm), scilicet
Spiritus sanctus apparet in specic coliimbae. Quam
mirifico autem mysterio Dominus noster Jesus populi Christiani, quia venit vir post Joannem for-
Christus tactu corporis sui, et suae gloriae transitu tior Joanne, qui baptizatin Spiritu sancto. Quare?
suam ad momentum creaturam sanctificavit atque Quia hic est Filius Dei. Forsitan, o Judaei, interro-
illustravit? Aquas enim consccravit in baptismo, gando dicitis nobis : Quare, ut dicitis, Dei Flius ex
terram consecravit, cum in monumento positus fuit, femina voluit carnem assumere, cum in sua ma-
Patre et Spiritu sancto consistente
ipsamque glorificavit, dum in ccelum ascendit, et jestate cum Deo
ad dexterara Dei Palris sedet. Sed descendente possel mundum redimere? Ad quod vobis responde-
misericordiam
super Doniinum Spirilu, videamus, o Judaei, et di- mus, quod idcirco Dei Filius per
nos per superbiam oiim re-
ligenler attendamus quod sequitur. Ecce, inquit fartus est homo, quia
evangelista, vox de ccelis dicens: Hic est Filiusmeus cesseramus a Deo, ut idem ipse per divinitatem Pa-
dilecius, in quo mihi conplacui. Quia igitur Filitts tri, ct per humanitatem congrueret nobis. Pcr hu-
tH -.-... S. MARTINI LEGIONENSIS 212
ruaiiitatem similem nobis pro nobis c«m boste c«n- A,lus esset, nec tenfjalLonesdiabolicas supcrare, nec
maliUre prineipem diabolum vincere,
fligere; per divinitalem Patri consubstanlialem ad ipsuro tolius
imaginem nosDeiet simililudinem, quampeccando nec ad paradisi delicias, unde ejectus fuerat, red-
perdideramus, posset digne reformare. Per mor- ire, nec Dei graliam quam peccando amiseral, pos-
tem nostra fragilitatis, ilium qui morlis habe- set recuperare. Eac ergo illi, o Deus, adjutoriuiii,
bat imperium destrueret; et per impassibilem quo adjutus auxilio peccata el vitia possit superare,
suae divinitalis potentiam, nos Deo Patri reconci- virtules diligere, foriem bujus mundi atque arma.-
liaret, cum quo iu uuitate Spiritus saneti aeterna- tum principem poteuter vincere (Lue. xi), te supcr
liter manet. omnia diligere, tibique adbaerere, cccluni ascendere
Vellem scire, o Jttdeei, utrum, jaift deposka diu- et ad te pervenire. Dixit ergo Deus : Faciamus ej
turiree vestree incredulilatis perfidia, sanctae Trini- adjutorium simile sibi. In hoc quod oninipoiens
nitatis Gdem, unum videlioet Deum in Trinitale et Deus non singulariler, sed pluraliler dixil: Facia-
trinum in unitate, devola mente veliUs credere? an mus ei adjutorium, oslendit divinam essentiam tres
ad.huc in vestra incredulhalis malitia. disponilis esse personas, non unam. Tunc quoque Deus ho-
perseverare ? Sulhcere vobis procul dubio debercnt ^ uiini adjulorium fecit, quando volunlate Pal.is
lanti testes tamque verissiraa legis et prophelarura DQUSVerbum in utcrttm inlemeratoe Virginis de-
testimonia secundum regulara vcree iidei inlerpre- scendil, sibique humanam naturam conjunxit. Fa-
tata atque exposita, ila ut nunquam amplius de cidmusAinquit, ei adjutoriiim similesibi. Procul du-
Christo, quin verus Deus et verus homo sit, dubi- bio in nullo polesl bomo perfecte aequiparari Deo
tare, sed fideliter firmilerque credere debcalis. vel assimilari, sed ideo dicilur : Faciamus ei adju-
totium simile tibi, quia Deus el homo una persona
§ XI. — Ex Genesis dictis Verbum Dei Palris pro et unus esl Chrislus ad
redemptionera mundi, ex
satule hominum incarnatum. Sicut in nullo potest
hojno perfecte.ctquipatati, aut Deo assimilati, ila oinni massa filiorum hominum electus. De ciijus
etiamnec quisquam alius humanumgenus ab aterna pulcbritudine, sancla Ecclesia in Cantico spiritalis
morte liberare poterat. Quod per hisloriam comple- amoris
tum est m Attam, per prophetiam significatur in congralulans, nimiunique exsultans dicit:
tiliristo. Adfftnveltfs uovum Adam prmfigurabat: Ditectusmeus candidusel tubicundus, eleclus ex mil-
tic Abel ju,stus qt innocens in su\s jnstis opetibus et libus (Cant. v). De quo eliara 'Deus Pater per pro-
motte, cujtts sacrificium suscipitut. Cain reproba- phelam dicil : Ecce servus trieus elqclus meus, com-
tur; reprobationem suam Cain novit; ejus matedi-
cliones populojvdaico eompelu.nl, cujus typum ge- placuit sibi in illo anima mea (Isa^. XLU), AC -i
rebal. A Lamech in septima generatione occi- r, apertius dicerel: Ecce servus meus secundum bu-
tut, ejus signo gens Judaica signata ubique susci- manilatem; elecius meus, quia videlicet ipsum elegi,
pilur, ut humanura genus rediraeret, et niihi sanclam Ec-
Sed si adbuc aliquis dubietatis scrupulus, quod clesiam acquireret; complacuil sibi in ilto anima
non verus Dei Filius sit, veslris insidet menlibus, mea, quia pra omnibus hominibus ipsum singulari-
quid Moyses de it.Io sub persona primi hominis ter inveni sine macula.
Adaedicat, audiamus. Tulit, inquit, pominus Deus Dical ergo omnipotens Deus de unigeniti Verbi.
hominem, el posuil eum in paradiso voluptatis, ul sui lncarnaiione : Non esl bonum esse hominem so-
operaretur et custoditel illud (Gen. n). Haec procul lum, faciamus ei adjuloriam simile sibi. Tunc ilaque
dubio spirilalher intellecta, Dei Palris Verbum pro Deus Pater boroini adjuloriuin fecit, quando coae-
saiute hominum incarnatum signifi.caut posilum iij lernum sibi et consubslantiale Verbum ex seipso
Ecclesia. Tulit ergp Deus Patet hominem, Verbum ante omnia soecula genitum m.isil, eique in ulero
scilicet sibi coeetermim ex incorrupta Virgine caro Virginis liumanam naturam conjunxil;
quia vidoli-
faotum, et posuiteum in patadiso, id est in Ecclesia, cet in ipso homine suscepfo sanclam Ecclesiam
scilicet constituit eum caput cunclorum fidelium. Dco copulavit. Sequilur : Appellavit aulem Adam
Quare? Ideo videlicet, ut operaretur et custodiret it- D nominibus suis cuncta animantia, et volatilia cwti et
tud, id est ut vohintale Patris ex omnibus gentibus beslias terta. Primus homo, ut ait Apostolus, de
Ecclesiam rcdiftcaret, atque adimpleretur sermo, terra terrenus ; secundus de cmlocmlestis (I Cor.x\),
quem ipse Deus et bomo Jesus Chrislus Deo Palri scilicet Christus. Appellayit ergo secundus Adam,
-ixerat in Evangelio : Pater, ego servabam eos; quos id est Christus, npminibiis suis cuncta animantia,
dedisti mihi, custodivi (Joan. xvn). Dixit quoque et volatilia coeli et bestias terra, significans genles
Deus : Non bonum esse hominem solum (Gen. n). quae saivoefierent in Ecclesia, et per
ipsum nomcn
Arguanlur haeretici, qui Cliristum solum, id est erant accepturae, quod prius non habebant, sicut
purum hominem et non eliam verum Deum putant. ipse per prophelam dicit : et vocabo servos meos
lloc etiam loco^ o Judaji, vestra infidelilas redar- nomine alio (Isai. LXV),scilicet Cbristiano.
guitur atque convincitur, qui DeiPatrisVerbum hit- Ada vero ipsi videlicei Dei et Virginis Filio non
nianam naturam negatis assumpsisse, cum Deus inveniebatut similis ejus, quoniam, quamvis quis-
Pater aperte dicat : JVonesf bonum kominem sqlum que fidelis et justus sit, illi tamen oequari non
esse. Revera secundum Dei oninipotentis sentenliam potesl. Cui David prophela ait in psalmis: Non est
non esset bonum, esse hominem solum ; quia, si so- sbnilis tui in diist Domine: ef non esf secHndtyi'
-13 SERMONES. - SERM- IV, IN NATALE DOMINI Sl*
opera tua (Psat. LXXXV). Nemo oniin poterat ab oe- A . sus Cain iu suis pravis operibus praostendit; qu'
terna morte bumanum genus liberare, nisi Chri- quamvis iunocentem, et justum fratrem suum Abel
stus, sicut bealus Joannes apostolus ait in Apoca- interfecerit, non lamen se malum egisse humiliter
lyp.i: Nemo mventus est dignus neque in cmlo, ne- pceniltiit, scd pertinaci mente de Dei misericordia
que in tetra,neque subtus terram, aperire librum, et desperavit, dicens : Major est iniquitas mea, quam
solvere signacula ejus (Appc. \). ut veniam merear (Gen.iv). Audile etiam, o rebelle.
Immisit quoque Deus soporem in Adam: cuinque et i.ncreduli, quam evidenler ipse justus et innocens
obdormissel, tulit unam de costis ejus, et reptevif Abel in suis juslis operibus, atque in sua morte
earnem pro ea. El adificavit Dominus coslam qitam prafiguraveril Cbrisltim et omnem populum Chri-
tuterat de Adam in mutiere. Bormit priinus Adam, stianum ab ep rcdeinptum. Diligeiiler itaque illorum,
et e.xtrahitur ilti costa de latere, de qua formalnr scilicct Cain et Abel, bisloriam audite, et non ad
mulicr: palitur Christus rn cruce, pungilur lalus lilleram, sed secundum spirilalem intelligenliam
ejus lancea, et profluunt sacramenta, ex quibus menle percipite, ut, agnila verilate, quae Christus
sancla formatur Ecclesia. Hanc ulique dormilio- est, non cum infidelibus perire, sed eum Ecolesire
nem David rcx ct propheta in spiritu pravidebal, (Hiis recte credendo ad oelerna gaudia possilis per-
cuni in persona ejusdem Filii Dei el Virginis gratti- B ' tingerc. Altenlius igilur illorum historiam spirita-
labundus dicebat: Ego dormivi et somnum ccepi; et liler exposilara iutclligile, ul ex omni parte catho-
resurrexi, quia Dominus suscepit me (Psal. 111). lica fides roboretur, ac vcstra mendax asserlio pcr
llerum subjungh, dicens: Et replevit Dominus car- omnia falsa comprobelur.
netn pro costa, quam tuleral de latere Adm. Sic et Nativitas ergo duorum Adrc filiorum (64), ut di-
Chrislus carnem suam in cruce posuit pro sancla ctum est, figuram gessit duorum populorum, Ju-
Eccles/a. Et adificavil Dominus coslam, quam tule- daeorura vidclicet ct paganorum, qui erant ex eo-
rat deAdam m muliere: et adduxit eam ad Adam, rum genere diversis temporibus ad veram fideni
ul videret, quid vocaret eam. DixilqueAdam, secun- venturi. Fuif aufcw Abel paslor ovium, et Cainagri-
dus, scilicet Cbrislus :-Hoc nunc os ex ossibus meis cola. Sed sicut Cain ex lerree fructibus oblalio re-
el cato de catne mea; quia sive viri sancti spirilales probatur, Abel autem sacrificium ex ovibus, et ea-
et fortrssimi in tentationibus, sive minus perfecli, rucn adipc suscipitur, ita novi teslamenli fides e\
ulrique tamen uiiiim Christi corpus stint el una innocentiee gralia Deum laudans, veteris teslaraenti
Ecclesia. Hwc vocabiiut virago, quia de viro sumpla terrenis operibus anteponilur. Quare avertit Deus
est. Haec igitur omnia facta sunt in figura, qure r( ocuios a sacrificio Cain ? Ideo videlicet.quia non ex
erant in Ecclesia profulura. Quamobrem relinquet charitate illud offerebat. Et nisi esset charilas in
homo patrem suum et malrem, et adharebil uxori Abel, nequaquam Deus illius sacrificium acciperel.
sitic, et erunt duo in carne una. Hoc interprelans Cu«n enim ambo oblulisseiil, Cain videlicet dc fru-
Apostolus, ait: Hoc autem dico in Christo et in ctibus terra, et Abel de felibus ovium, Deo sacrifi-
Kcclesia (Ephes. v). Ergo lioc quod per -historiam ' cium, nemp putet, quod Deus fruclus terra negle-
eomplelum est in Adam, per prophetiam sistnifica- xerit, et fetus ovium dilexeril. Homo videt in facie,
botur in Christo, qui a Deo Patre ineffabiliter pro- Deus in corde (IReg.xyi). Non ergo Deus ad manus
cessit, cum dicit: Exivi a Palre, et veni in munduni offerentis intendit, sed cor inlerius vidit; et quent
(Joan. xvi). Reliquit eliani malrem suam, scjlicet cura cbaritate offerre conspexit, ipsius sacrificiuni
Synagogam ve:eri testaineato carnaliler inhaeren- respexit: quem vero cum invidia offerre cognovit,
tem.quae illi erat mater ex semine David secundum ab ipsius sacrificio oculos averlit.
carnera, et adboesit uxori suoe, id est sanctoe Eccle- Iloc loco quaeritur: Quomodo Cain scire potuit,
siae, quam proprio sanguine acquisivil, et sunt duo in quod fratris munera Deus suscepit et sua repu-
io pace novi teslameiili in uno Spirilu, et in carne diavil? Ad quod dicendum, quia in sacrificiis anti-
1 1D
' quorum patrum, quae acceptabilia Deo erant, ignis
utia.
Audistis, o Judaei, quam perspicue Adam vetus de coelo veniens descendebal, eaque statim con-
novum, Deum scilicet bominem Jesum Ciiristum sumebat. Descendit itaque ignis super sacrificium
jn quibusdam suis operibus prafiguravit, et qualiler Abel, et non descendil super munera C»in. Cain
ipso in cruce dormiente, ex ipsius sacratissimi la- quippe, ut supra dictum est, typum gestavit majo-
teris vulnere processit, et redempta spiritalibus ris populi, scilicel Judaeorum; Abel vero habuitfi-
augmentis, crevit sancta mater Ecclesia. Ipsum guram Chrisli et populi Christiani. Iratus est autem
ergo, quem usque bod^ superba et contumaci ne- Cain vehementer, et concidit vultus ejus. Dixit autem
gatis mente, verum DeWn esse, ac verum hominem Cain ad Abel fratrem suum .-.Egrediamur in agrum.
non dubitetis esse; alque ad redemptionem mundi Cumque essent ambo in agro, consurrexit Cain adver-
a Deo Patre missum fuisse indubitanter credite. sus innocentem Abel fraltem suum, et interfecit eum
Hanc procul dubio pertinacem, alque, ut ita dicam, (Gen. iv). Est itaque Abel interfectus in campo,
adamantinam vestra incredulilatis perfidiam odio- Christus in Calvarire loco. Audite, o insipientes Ju-

(64) Isidori hsec omnia sunt, Quo-sf. in Gen., cap. 6, ubi videndae omnino adnolationes _-_riaUi-
SIS S. MARTINI LEGIONENSIS Si6
daei, qui frequcnler pra manibus legero ct propbe- A do, scilicet cuni in terra corporis sui salulem to-
tas habciis, el tamen in eis non spirilualem iHtelli- tius Ecclesiae operati fuerilis, non tamcn terra illa
gentiam tenetis, sed carnalein sensum studiose per- dabit vobis fructus suos, id est virtutero siiam, sed
quirilis: audite quid Deus ad Caiu dixerit, qui fidclibus Chrislianis; qui non justilicali eslis vir-
oiiinium vestrum typum gessit. Si recle, inquit, of- tute resurrectionis Christi, qui morluus est prvpter
f. ras, el recte non dividas, ipse peccasti. Ac si aper- delicta noslra, el resurrexit propter justificationem
lius, o Judrci, vobis diceret oninipolens Deus : Si nostram (Rom. iv). Procul dubio si in eum fidelitci
anlea in lege recla aliqua fecistis, tamen infidelha- credidissctis, illius terra, scilicct passionis et re-
tis culpa rei cstis, quia, Christo ad rcdeinptionem surrcclionis ejus fruetum, id est animarum veslra-
mundi de sinu Dei Palris veniente, jam tempus novi rura salulem conseqjai ab eo posselis. Sequilur :
testamenti a tempore teslamenti veteris non distin- Vagus, inquit, eiprofugus eris super lerram. Vagi
guitis. Si autem Cain oblemperasset Deo dicenli: quoquc estis hodie, o Judaei, el profugi super ter-
Quiesce; sub te erit appetitus ejus, et tu dominaberis ram, id esl in omnes genlcs dispersi. Vagi est.s et
illius; ipse peccato dominaretur, non illo sibi do- dispersi in amissione terrestris ct coeleslisregni.co
minante, servus peocati, fratrem (65) non occideret quod Christuin negaveritis anle faciem Pilali, judi-
innocentern. Sic et Judeei, in quorum fieura hrec " cante illo dimitti (Acl. m). Quia Clirislum vobis
gerebaiUur,siquiescereiit a suaperlurbatioiie, tem- per prophetas prornissum, et a Deo Patre de ccelis
pussalulis per graliam el pcccatorum rcmissionem, ad redemptionem huinani generis missum, negatis,
cognoscentcs, Jesum Christum audirenl diccntem: idcirco quod verebaniini, accidit. vobis, locum vi-
Non veni vocare justos, sed peccalores ad pocniten- delkct ct genlem perdidistis. Infelio.esilaque estis,
tiam (Luc.\). Inlerrogal Deus Cain, non lanquam o Judaei, et ab Jerusalem profugi cl in cunctis sub
ignarus eum a quo discat, sed scit tanquara judox coelo regionibus dispersi. Sive ut in Soptuaginta
reuni queni puniat, ct dicit: Vbi est Abel frater interprctibus scriptum cst : Gemens, inquit Domi-
tuus 7 Respondit ille se nescire, nec custodem ejus nus ad Cain, el treinens eris super terram. El nunc
se esse. Sic et- vos, o mendaces Judoei, nobis re- quis non videat, quis non agnoscat, ipsum rcbel-
spondere solili estis, cttin Dei, id est sanctarum lem ac dura cervicis populum per universum mun-
Scriplurarum voce.de Cbristo interrogarous, Chri- dumesse dispersum, bonisoperibusvngura,etaterra
stum nescire vos dicitis.Mendax eniin Cain respon- promissionis profugum ? Quis non videal quomodo
sio, vestra est falsa nogatio. Esselis, o JuJaei, quo- gemat mcerore amissi rogni, ct (remat timore su-
dammodo Cbristi custodcs, si Christianara fldem r, spectae morlis sub innumerabilibus Chrislianorum
devota mente susoipcretis, eamque bene vivendo ac paganorum populis? DixitqueCainad Dominum:
cuslodirelis, Dixit etiam Dcus adCain : Quid fe- Mdjor est iniquilds mea quam ut veniam merear. Ecce
cisti ? Yox. sanguinis fraitis mi Abel clamat ad me ejicis me hodie a facie terrm, el a facie lua abscondar,
de tetra. Sie et de vobis, o Judaei, ipse Dei el Vir- et ero vagus et profugus in terra. Igiiur omnis qui
ginis Filius per Jcremiam prophetam conquerilur, iuvenerit me, oceidet me. Vagus et profugus gemit
dicens : Pravaricatione prcevaricala est in medomus in terra judaicus populus, plus temporalem quain
Juda, ail Dominus. Negaverunt me, el dixerunt: oeternam meluens inorlem. Iralum eniin sc Deum
Non est ipse (ier. y). Iterum per Isaiam clamat, di- babere, gravc esse non putat, quia non spirituali-
cens : Tota die expandi manus meas ad populum non ter, sed camaliter sapil. In hoc apparel, o inimici
credeutem, el eontradicenlem mihi (Isai. LXV).Habet justitiae Judaei, quod in divinis Scripluiis non spi-
(66) enim magnam vocem Christi sanguis in terra, ritualem intclligentiam, scdcarnalero sensum inqui-
cum eo fideliter ac dcvote suscepto ab oronibus gen- ritis; quia pltts grave auslimatis, quod, lerra pro-
libus respondetur .*Amen. lterum dixit Deus ad missionis pcrdila, vagi el profugi dolelis el gemitis
Cain : Maledictus eris super lertam, qua apetuil os in temnis angustiis, quam illud quod vobis terra
suum, et shseepit sanguinem fratris tui de manu tua. D corporis Chrisli non dal fruclus suos, peccalorum
Maledicti estis eliam cl vos, o Judaei, a terra, id vidclicet reinissionem atque ecternam remuneratio-
esl ab Ecclesia.quas aperuit os suurii in confessione ncm. Secundum carnein doluil Cain reatum suuiii
delictoruin, et suscepit sanguinem Chrisli, qui ef- et mala quee in prasenti saeculo perpessus est, et
fusus est in remissionera omnium peccatorum, vo- non secundum spiriium. Omnis qui invenerit me,
bis illum crucifigentibus. Dixit etiam Deus ad Cain: ail Cain, inlerficiet me. Sed quid ei responderil
Cum opetatus fuetis lettam,non dab.l fructum suum. Domiiiiis, audiamus. Nequaquam, inquit, tfa fiet, sed
Ac si apertius, o Judaei, vobis Dcus Paler dicerot: omnis qui interfeceril Cain, sepluplum punietur, vel
Cum operati fueritis terram, Cliristuui crucifigen- sicttt Septuagiiitainlerpreta^ranslulerunt, Septem
(65) Superflua haec est particula negans. Isidorus riluin, juxta quem sacram communionem euchari-
legit: iVon itlo sibi dominante servus esset peccati, slicam accipientes, Amen sacerdoti respondebant,
nec (ratrem occidisset, ctc. Sed B. Marlinus Augu- minus recte hic apposita videntur, nisi quis dixerit
Slinum sequi maluit. quod non facile probaverit, adhuc seeculo duodeci-
(66) Verba quae nofamus.Augustini sunt, lib. xn, mo hunc niorem viguisse. Verum Marlinus noster
eontra Fausl., cap. 10. Sed quare hic intruseril prcsse transtulit Isidorum.
auclor, nescimus. Cuiii cisun ad vctercm alludaiU
'217 SERMONES. - SERM. IV, IN NATALE DOMINI. 213
nnsiiclas exsolvel,omnis qui interfeceril Cain. Ac s A aulem in incrcdulilale vestra pcrseverare volueritis,
tiieerct : Non ila, sicut tu acstimas, morieris, nec absque dubio in eeterhum peribitis. Ipsum ergo Dei
iiiorleiii pro remedio accipies ; sed usque ad septi- ct Virginis Filium, quem hactenus negaslis, cum
inani gencrationem vives, et semper terrore mortis Deo Patre et Spiritu sancto unuin el verum Deura
ila torqueberis, ut quicunque te occideril a magnc esse credile, ut peripsum, qui est viu, verilas el tita
liberet te cruciatu. Non quod ipse qui occideril (Joan. xiv), ad relernaeviiae gaudia possilis pertin-
Cain septem vindictis subjiciendus sit, sed ut se- gere. Ut ergo jam saepius teslati sumus, Deus et
plem vindictas, quae Cain tanto tempore conseculoe homo Jesus Chrislus ab inilio mundi figuris pa-
fuerunt, solvat, dum ipse Cain interficitur, qui oc- triarcharum fuit prasignatus, legis teslimoniis
ciderit eum, qui jure fuerat dereliclus ad pcenam. •pranunliatus, prophetarum valiciniis praostensus,
Sicut majores nostri pulant, in septima generatione aposlolorum atque evangelistarum praeconiisaperte.
a Lamech inlerfeclus fuit Cain. Posuit autem Deus monstratus. Vclus quippc ct Novum Testamenium
Cain signum, ut non eum interficeret omnis, qui inve- illum proedicat, verum Deum et verum hominem
nisset eum. Hoc revera multtnri mirabile est, quem- esse, ad redemplionem mundi a Deo Patre missum
admodum omnes gentes, quoe a Romanis subju- " fuisse, propter delicta huraani generis passum
gatae sunt in ritu Romanorum sacrorum ac ceere- fuisse, die terlia resurrexisse, nunc in Dei Patris
moniariim transicrtint, eaque saorilegio observanda dextera consedere, atque ad judicandum vivos et
et colenda susceperunt. Gens autem judaica sive mortuos inde venturum esse. Haecomnia quae pra-
stib paganis reg^bus, sive sub Christianis non diximus, si Adeliter credideritis, ad pascua semper
amisit signura legis el circumcisionis, quo a crcte- virentiacum fidelibus illius ovibus, quas ipse suo
r'.s genlibns populisque dislinguitur, sed omnis im- pretiosissimo sanguine Deo Patri acquisivit, ipsius
perator vel rex, qui eos in regno suo invenerit, adjuti atixilio pervenire poterilis.
cum ipso signo eos invenit, nec occidit. Exiit ergo Melchisedechopereel nomineCltri-
Cain a facie Domini, et habilavit in lerra Naid, quod "XII.—Prafigurat
slum verum Deum el hominem: castissima Christi
dicilur interpreiatum commolio, sive instabilis, sive el Ecclesiw copula in Sara et Abraham prafigu-
flucluans, et sedis incertm. Unde Psalmisla Deum rala fuit: ex ea spirituales filios, ad mlerna bea-
liludinis gaudia pertinentes, genuit. Introducitur
cxorat, dieens : Non (67) des in commoiionem pedes Davidis testimonium, ut ip.sum fidelissimum Ec-
meos et mauus peccatoris non movcant me. Sicut clesim sponsum verum Deum esse credant, el ne
ergo Cain egrossus est a facie Damini, sic el vos, o propter eorum incredulitatem ab hmreditate cx-
lestis putria exsortes sint. Adducilur Agar cum
Judaei, qui pertinaciter verissimaeveritali resistitis, - Ismaeliiis historia commcndans, ut revertantur ad
id est Filium Dei negatis, exitis a facie Del, hoc est sanctam Ecclesiam , et sub manu illius humitien-
a dulcedine dilectionis Dei et a parlicipatione lucis titr, et tandem ad jucundissimam amcenilalem
Cnristo duce mereantur pervenire.
ejus, et babitalis profugi in terra commotionis, id
est in perturbatione hujus fluctivagi seeculi, et car- (68) Sed si adhuc de illo , quod verus Deus et
nalis desiderii contra jucunditatem Dei, hoc est verus homo sit, in aiiquo dubitatis, quam eviden-
contra Eden, qui Hebraice interpretatur delicim sive ter Melchisedech rex et sacerdos opere et noraine
epulationes, ubi esl planlatus paradisus. prafiguraverilvosmoneoutdiligenleraudiatis. Saera
Salis aperte ostensum est vobis, o Judaei, quam enim Scriptura ipsum Melchisedech sacerdotem Dei
perspicue Cain incredulitalis veslra malitiam pra- allissimi inenarrabili parente progenitum narrat.
figuraverit, et innocens frater ejus Abel Christum Hunc eniin Apostolus Paulus sine patre, sine matre
in morte sua praeoslenderit. Cain juslum Abel fra- commemorans , figuraliler refert ad Cbristum
tren suum, insligante invidia, interfecit, ut supe- (Hebr. vn). Est enim ipse Deus et homo Jesus
rius audistis ; et vos, invidia slimulante, innocen- Christus solus de Patre sine matre genitus per di-
tem Chrislum sine causa cruci aflixistis. Et quia vhiilalem, ipse de matre sine patre per bumanita-
'
erga ipsum latorem legis ac judicem omnium tam tem. Ipse qttoque est aeternus sacerdos, cui Da*ftd
superbe egistis, idciro.olocum et gentem perdidistis, propheta ail in psalmis : Tu es sacerdos in mler-
et, ut cernitis, per universum mundura vagi bonis num secundum' ordinem Melchisedech (Psal. cix).
operibus, et profugi, a lerra promissionis dispersi /Elernus saccrdos dicitur Chrislus secundum ordi-
estis. Plane scimus, necomnino dubitamus, qu:a si nem Melchisedcch, scilicet propter mysterii sacra-
ipsum glorioe Dominum cognovisselis, nunquam mentum, quod ipse Christianis, id est omni Eccle-
il!um crucifixissetis (ICor. n). Sed quia hoc, stcuf siaesueecelcbrare pracepit, ut non secundiim Aaron
etprincipes vestri, per ignorantiam fecistis (Act. m); pecudum victimas, sed oblationem panis et vini,
si ex tolo corde ad Deura conversi fuerilis, et co- id est corporis et sanguinis ejusdem Domini noslri
ram eo de lanto sacrilegio condignara pcenitentiam Jesu Ghrisli sacrainentum in sacrificio ofleramus.
egeritis, remissionem ab illo consequi poteritis. Si Quod (69) vero patriarcha magnus decimas omnis
(67) Isidorus babet : iVedederis in molum pedes ducitSabbalier.Psalteriumque Mozarabicum innova
mcos, ex psalmo cxx, ut videtur, ubi Augustinus Breviarii edilione.
oonslanter legit: Nedesadnwvendum pcdemnieum. (68) Isifior.,Quirsf. in Gcn., cap. II.
Pars altera et tnunus peccatoris non nwveant me, (69) Clarior redditur ser.sus lcgcndo: Obhocvero
verba stint psalmi xxxv, nisi quod Isidorus ail, pntriarchn, ct'.
peccatorum, ut Ambrositts cl alii plures, quos ad-
219 S, M'ARTINlLEGIONENSIS _*0
substantiae suaeMelehisedech ^acerdoU post benedi-, A riam ad memoriara reducamus; et quam perspicuc
ctionem dedit (Gen, xiv), sciens spiritualiter melius in eis heec sacratissima castissimaque Christi et
sacerdolium futurum in populo genlium quam le- Ecolesiae copula prafigurata fuerit altentius inspi-
vilio.um, sciens etiam quod Israel de ipso erat na- ciamus. Post subversionem Sodomse el Gomorrhae
sciturum futurumque, ut sacerdotiuro Ecclesioeha- petegrinatus est Abraham in Geraris. Dixilque de
bens preeputiuiii benediceret ii\ Abrahae circumcj- Sara uxore sua : Sotot meaest, limens ne moreretur
sione sacerdotium Synagogre. Qui enim benedixit, propler illius pulobritudinem (Gen. xx). Ideo Abra-
major est, quam cui benedicitur (Hgbr. vn). Unde ham tacuit (70) Saram uxorem, et dixit suam esse
et sacerdotes ex semine Abrahae nati, fratres bene- sororem, ne videlicet se occiso ab alienis captiya
dicebant, id esl populum lsrael, quibus ipse popu- possideretur, certus de Deo, quod eam violari non
lus decimas sectinduiii legis mandatum dabat, vere permitteret, sicut ncc primum in jEgypto a Pha-
ut majoribus et eminenlioribus suis. Nomen autera raone. Misit autem Abimelech rex Gerare, ei tulit
ipsuni, scilicet Melcbisedech, rex pacis et juslilim eam. Venit autem Deus ad Abimelech per somnium
inlerprelatur. Quod bene referlur ad Christum qui, nocte, et dixit ei: En moriere proplet mulietem quam
post resurrcctionem suamaseendensin coelum, sedet tulisti; habet entm rtrum. Abimelech veto non teti-
in dexteram Dei Patris, et pontifex factus esl in eeter- " getal eum.Et ait: Domine, num gentem ignotanlem
num. lpse est enim rex pacis, quia per ipsuin re- et jusiam inlerficies ? Nonne ipse dix\t mihi: Sorot
conciljamur Deo Patri. Ipse est etiani rexjustilim, ritea est; et ipsa ait: Ftater tnens est ? In simplici'
quia ipse ad hoc venit, ut discerneret sanctos ab talecordis mei,et mundiiiamanuum feci hoc (ibid.).
impiis. Idem quoque uiuis sacerdos est el rex, quia Abimelech ilaque a Domino, ut dictum est, somno
pro redemplionc omnium hosliam Deo Patri s ip- commonitus, non coramaculavit eam, sed intaclam
sum obtulit, et verus rex in prasenli smculo marilo reddidit. Verumtamen quis tunc in illo viro,
populum suttm regit, et in futuro jusle judicabit. id esl Abrabam figurabatur, et cujus sit uxor, qtiae
Luce clarius conslat, o Judaei, Christum verum in bac peregrinalione, alque inler alienigenas pollui
Dei Patris esse Filium, quem abexordio mundi pa- non siuilur, ul sit viro suo sine macula cl sine
triarchae figuris et oenigmalibus prasignarunt, san- ruga ? In gloria quippe Jesu Cbristi recte vivit Ec-
cti propheta? venturum praedixerunt, Apostoli et clesia, ul pulchritudo cjus lionor sit viro suo, scili-
evangelistae jam venisse et cum eis cnnversatum cel eidem Jesu Chrislo, sicut Abrabam pro Saroe
esse manifeste pradicaverunt. Ilis auctoritalibus, o pulchriludine inter alienigenas honorabatur. Cui.
Judrei, patriarcharum scilicet figuris el renigmati- r ait ipse cielcstis Sponsus in cantico spiritualis amo-
bus, legis testimoniis, propbelarum vaticiniis, ris: Tota pulchra es, amica mea, et macula non est
Apostolorum atque evangelistarum verissimis pra- rn te(Canl. iv). Ecclesiae quippe pulchritudini, di-
coniis, Christianorum fides indubifcnter ex omni guitati scilicet et sanclitati, merilo reges oflerunt
parle roboratur, et vestra incredulitatis perfidia, munera, sicut Sara obtulit Abimelech , plus in ea
qui Chrisfum veruni Dei Filium esse negatis , om- mirans formae decus, quam amare poluit, violare
nino convincilur. Veteris itaque ac Novi Testamcnti non poluit. Est enim sancta Ecclesia DominoJesu
aiiclorilalibus veraciter sibi testimonium perhiben- Cbristo in occulto uxor, Occulte quippe atque in
tibus, coaelernumet consubstantiale Deo Palri Ver- abscondilo spiritalis anima adlieeret verbo Dei, ut
bum de sinti ejusdem Patris sui ad redemptionem sint duo in carne una, quod magis conjugii saora-
humanj generis in Virgineum tbalamum, hoc est in mentum in Christo et in Ecclesia commendat Apo-
uterum Yirginis roisericorditer descendit, ibique stoliisttpne*-v). Proinde regnum terrenura, scilicet
hiimanam naluram, scilicet sanctam Eccleslam, hujus saeculi, cujus liguram gerebant reges, qui
non phantaslice, ut haerelici menliunlur, sed vera- Saram polluere ausi non sunt, non est expertura
citgr roisericorditerqtie sibi copulavit, quam postea Ecclesiam, nec ipsam Ecclesiam Cbristi conjugem
secundura eamdem humanilatem suo pretiosissimo D csse cognovil, nigi cum violare lenlavit. Divino enim
sanguine redemit, eique ad Deum Patrem, a quo testimonio per fidem mysterio cessit; quia sanctae
exierat posl passionem suam ascendens, cceleslis Ecclesioefidem corrumpere nec violare pravaluit.
patrioe aditum reseravit, et eamdem humanam nalu- Terrenum itaque regnuin in posterioribus regibus
ram in seipso ad Dei Patris dexleram collocavit. correctum, Christi conjugein, scilicet sanclam Ec-
Ilanc utique conjunclionein, quaDei Filius sanclam clesiam, honoravit munere, quam in prioribus re-
sibi ecclesiam sine macula et ruga in sponsam ado- gibus corruplioni sure non valuit subdere. Ait au-
ptavit (Ephes. v), si devota mente credideritis, o tem Abimelech ad Abraham : Quare illam dixisti
Judaei, cum ejusdem Eeclesiae filiis salvari poteri- sotorem luam esse ? Cui dixit Abraham : Vere soror
tis; sin autem , ad animarum veslrarum salutem mea est, filia palris mei; el non matris mem,el ideo
pertingere minime poteritis. accepieam uxorem (Gen. xx). Ac si Dei Filius de
Sed, ut vera esse non dubitetis quae dicimus, sibi conjuncla sancta Eccle.ia apertius dicerel;
Abrahae patriarchae el Sara conjugis ipsius hislo- idcirco sancta Ecclcsia est soror mea, filia

(70) Isidor., Quwst. in Gencs., cap. 16.


__l SERMONES. — SERM. IV, hN NATALE DOMINI. 22_
Patris mei, quia Deus Pater, cujus ego aeternus5 A cundum hoc enim snonsus et sponsa, vel vir et
siiin filius, sibi eam per me adoptavit in filiam. uxor, Christus el Ecclesia dicuntur. Quia vero co-
Unde esl illud Davidicuin : Ego dixi: Dii estis, etl gnatione sint fralres Christi, et omnes sancli, non
filii Excelsi omnet (Ptal. LXXXI).Et Joannes evan-• consanguinitate lerrena, sed gratia divina, hoc esl
gelisla in Evangelio : Dedil eit polestatem filios Deii dePatre non de matre, affabilius dicitur et capa-
fieri his qui credunt in nomine ejus, qui non ex san- cius auditur. Nam inter se omnes sancli per eam-
guinibus neque ex volunlate carnit, nequeex volun*• dem gratiaro fratres sunt.
tute viri, sed ex -Deo nati sitnt (Joan. i). Filia est,, Credere itaque, o Judaei, indubilanter debetis,
inquit, patris mei et non matris mew, el idcirco ac-. Dei Filium pro salute mundi de coelis descendisse,
eepi illam uxorem. Ac si aperte dicat : Revera san- sanctam Ecclesiam sibi sociasse, et ex ea spiritua-
rta Ecclesia cst soror mea, qui per adoptionis gra-, les filios ad acternoebeatiludinis gaiidia perlinentes,
liain, et per sacri fontis undam Dei omnipolentis; genuisse, Eamdem igitur sanctam Ecolesiam fideli-
Patris mei est filia. El non est filia carnalis malris ter ingredi summopere elaborate, ut in eju&spiri-
meae, id est Synagogae,quee non gpiriluales Deo , (uali ulero ex aqua el Spiriiu saaclo renati, atque
sed carnales filios generat mundo. Quia igitur san- a cunclis peccatis emtindati, inter filios Dei possi-
cla Ecclesia soror mea velerem hominem exuit cuin B (iscomputari (Joan. in). Ipse est itaque verus Dei
actibus suis, et me fldeliter credit verum esse Fi- Virginis Filius, o Judaei, qui sanctam sibi Eccle-
lium Dei Palris; jam non esl filia Adee terreni pa- siam caslissimis amplexibus desponsavit, ex qiu
tris, sed spiritalis Dei Patris. Priinus ergo homo quotidie novos infantes gignit, quos ad ccelestem
de lerra plasinalus lerrenos filios genuil; Dei Fi- patriam sine intcrmissione transnvillit. De quo ipsa
lius de sinu Patris veniens. sihique humanain na- caslissima omnium Cbrislianorum malcr sancta
turam conjungens , coeleslcs eflecit. Dicat ilaqne Ecclesia in Canlico spiritualis amoris exsullans,
Deus et homo Jesus Christus de sancta Ecclesia ait: Dilectus nieus descendit in hortum sunm ad
sorore sua : Est, inquit, soror niea, filia Palris mei, areolam aromatis, ut pascatur in hortis, et litia
et non filia matris meae, et ideo illara mihi uxorem colligat (Cant. vi). Dileclus Ecclesiae, scilicet Chri-
accepi, quia non carnales , ut Syuagoga geuerare stus, in hortum suum ad arcolam aromalis descen-
consueverat, sed spiritales filios gignit. Recle dil, quia Ecclcsiam visitans, ad eos majori gratia
quippe Dei Verbum filiam Palris sui, scilicet san- venit, quos sanctis operibus et virlutum exeinplis
ctam Ecclesiam novellam per gratiam, et non fi- bonae famae odorem ex se proximis emitlere co-
ham matris suoe, id esl Synagogam pcr legis prae- gnoscit. Sponsus Ecclesiae Christus in liortis pas-
varicationero vetustam sororem vocal; quia in hoc ^*• cilur, cum inultaruin animarum fruclibus delecla-
quod ipse Dei Filius pro redemptione niundi incar- tur. Lilia colligit, quando perfectos quosque ab
nari voluit, non huinanae nalura meritis, sed di- hac vita succidit. Sancta igilur Ecclesja, ul supra.
vinoe gratiae dono est ascribendum. Hanc quoque dictum est, in filiis suis Jesu Cbristo sponso &uo
sanclam Ecclesiam ipse Deus et homo Jesus Chri- fidejungilur, spe suspeuditur , charitate congluti-
slus pcr SalomoneiD ad dilcclionem atque ad amo- natur, ut nihil extra Christum sponsum suum dili-
rem suura provocans, non tantum sororem, sed gal, eumque sibi familiariler flde et spiritali
oliani sponsa rovocal, dicens: Veniin horlum tneum, amore inseparabilem leneat. Baptismum ergoChri-
toror mea tponsa, mtscui myrrham meam cum aro- sti, o Judaei, intra ejusdem sanctre Ecclesiae grc-
matibus tneis (Cant. v). Cura ergo dicitur, dc Patre miuin devota mente in nomine sanclae Trinitalis
esse sororem Christi Ecclesiam, non de ir.atre, non suscipite, ut cum fidelibus Christianis ad ccokstis
de lerrenae generationis, quae evacuabitur, sed gra- patriae remunerationem feliciter possilis pertingere.
liae coelestis, quae in aelernum manebit, cognatione Indubitanler itaque credcre debetis, o Judaei, ipsum
commendatur; secundum quara graliara genus sanctae Ecclesioesponsum Jesum Christum , veruni
inortale ultra non eriinus, accepta polestate, ul filii D j Dei Patris et verum Virginis matris esse Filium,
Dei vocemur et siraus (/ Joan. 111).Neqitc eniin el cum eodem Patre el Spiritu sancto unura natu-
banc graliam de Synagoga matre Chrisli seeunduin raliler esse Deum omnia eoiUinenlein, omuia re-
carnein, sed de Deo Patre percepimus. Hanc vero genlem, omnia gubernanlem, omnia disponentem
cognationem lerrenam vocaiis, in hac vila ubi om- et circumplectenlem; Ipsum ante omnia saecula
nes moriinur, negare nos Chrislus docuit, non fa- Deus Pater cx seipso inefTahjliler genuit; ipsum in-
teri, cum discipulis ait: Nec vobit dicalis patrem corrupta Virgo tempore gratiee, ohumbranle ejus-
super terram : unus est euim Pater vester, qui in dem altissimi Palris sui virtute de Spirilu sancto
cmlisest (Matth. xxin). Quod vero Ecclesia cujus conccptum sine peccato , el sine dolore, imo cum
sit uxor, alienigenis occullatur; cujus autem summa exsullatione et laetttia peperil, ipsum Deus
sit soror, non tacelur; hoecinlerim facile occurrit Pater posl triumphum victoriosissimae passionis et
causa, quia occultum est et difficile ad intelligendum, resurreclionis omnium regum principem consti-
quomodoanima Verbo Dci copulelur, sive miscea- tuit, et super omne quod creatum est, in dextera
lur; sive, quod melius et apertius dici polest, cum sua exaltavil. Et nc dubilctis ita osse, ul dicimus,
jilud Vcibuni sil Deus, ct aniuia sil crcalura, Se- o Jutlrci, qui illuin usquc Uodic prolcrvo spiritt*
2-3 . S. MARTINi LEGIONENSIS 2.4
veruni Dcum esse neg-alis, David fidelis teslis, ex A dit. Supradiolo ergo lcslimonio, o Jj.Ieei, DeusPa-
cujus seniine secundiim carnem ipse processil, ac- ler Jesum Christum Filiinn suum verum Deum csse
oedat, etquid Deus Paler de illoantequam de Vir- evidenter demonstrat, ct vos qui illum proterva
gine nascerelur, pradixit, in medium proferat. incnte negalis, falsos testes esse manifestissime
Dic, sancte David, dic de Christo , quod revelante comprobat. Timeo satis, o Judaei, et valde perli-
Spiritu sanclo didicisti; ul inimici veritalis Judaci mesco ne propler incredulitalis. vestroe obslinatio-
tuo verissiino testimonio convicti, mortifera obsti- nem coelestis pittriae perdalis habilationem. Quia
nationis incredulitatem a cordibtis suis abjiciant, ipsum Deum et bominem Jesum Chrislum sine
ipsumque Ecclesiae fidelissimum sponsum veriiin causa cruci aflixistis, idcirco de terra promissionis
Deum esse credant. cstis expulsi, et per universum mundum sine ho-
Dic ergo, sancte David, quid Deus Pater de illo nore dispersi, contumeliis, diversisquc injiiriis
praedixerit. Ego, inquit, primogenitum ponam illum affecli. Timeo itaque ne, sicut propler sacratissi-
excelsum prm regibus ietrm (Psal. LXXXVUI). AC si rnuni* ejus sanguinem, quem super vos et super
aperlius Deus Pater de eodem unigenito Jesu filios vestros expelislis, crudeliterquc efftmdi fe-
Christo Filio suo diceret: Ego ponam, id esl consti- cislis, ab Jerosolymis expulsi estis; ita propler
tuam illum pririiogeniluni pi-oeoeeteris hominibus, B ' incredulitalem veslram ab haeieditate coelestis pa-
quos honore sublimavi, et excelsum ponam illum trioe exlorres sitis. Procul dubio si in incredulilate
pr?e regibus tcrrae; quod jam tolum in ejus resur- hac permanserilis, meisque salutaribus monilis
rectione atque ascensione complelum est. Et quia oLtemperare nolueritis, ejicietur Agar cum Ismaele
haec polestas non est leroporalis sed aeterna, subji- fllio suo (Gen. xxi), id est Synagoga cum omnibus.
ciens, ait : Servabo illi in alernum misericordiam vobis, a portione seininis Abrabae, a s.ocietate vidc-
tneam, videlicet cum perpetua data esl ei poteslas licet filiiruin Dei, id est Clirislianoium, et ab hoe-
in coslo et in terra (Mallh. xxvm), et teslamentum reditate ccolestis patriae. Verumtamen, si placct,
meum fidele ipsi; quia queecunque de eo per proplie- verax illius lemporis bistoiia in medium profera-
tas pradicta fuerunt, integre in eo completa sunt; tur, el sp!ritaliter exposila, aderud.tionem omniunt
vel testamenium, id est proraissio oeternaehoercdila- iioslrum, quid dicat, oniiies insimul attenlius au-
tis, est fidele ipsi, quod ejusdem teslameiili est me- diamus.
diator, id cst signator, et fidejussor, et testis. (71) Jam cenlenarius erat Abraham, quando ei
Sequitur : Et pdnam in smculum swcuti semen ejus, Sara uxor sua genuit filium, quem vocavit Isaac.
id est Chrislianum, et thronum ejus sicut dies cali. r( Ilunc cuni vidisset mater ludentem cum Ismaele,
Thronus regum terra? est, ul dies terrae qui trans- dixit ad Abraham : Ejice attciltam el fitium cjus .*
eunt; sed dies cceli semper prasentes stinl, ubi est non enim hwres erit filius ancillm cum fitio nuo
tlironus ejusdem Filii Dei et Virginis in octernum. Isaac (ibid.). Nunc igitur qurerenduiii est cur antea
Luce clarius constal, o JuJrei, Jesum Cln isluni Sara voluit marilum de ancilla filium suscipere,
yercim Deum esse, quem Deus Pater excelsiorcm .iul cur nunc cum matre jubat a domo expelli?
conslituit pra cunctis regibus terra. Aperte constat Quod, ul credimus, non zelo fecit accensa, scd
quia, si verus Deus non esset, neqtiaquara illj Deus myslerio prophetiae compulsa. Agar quippe secun-
Pater omnem potestalem in ccelo et in terra dedis- dum quod dicit Apostolus, in servilule generavit
sct, nec illius thronum sicul dies coeli, id est in Judoeoruni popiilum. Sara vero libcra populum gc-
OPtennimsuper omne quod crealura est, exaltasset. nuit, qui non secundum carnem, sed in libertalo
In hoc igilur quod illum Deus Pater primogenituin vocatus est, qua libertale vocavil eum Christus.
vocat, non creaturam, ut vos blasphemando men- (Galat. iv). Hoc igitur mysterio prafigiirabatur Ju-
timini, o Judaei, sed Crcatol-em esse aperte demon- daicum popuhim in servitulem peccatorum genera-
stral. In hoc vero qiiod illum pra cunctis regibus tum, in domo Sara, id est in Ecclesia non manere
terra excelsiorem constituit, manifesle eum pro D in oeternum, nec esse haeredem vel consorlem cul-
salute hominum passum fuisse, a mortuis resur- loribus Christi; nec cum filio uobili, boc est cuni
rexisse, ccelum ascendisse, et in dextera sua illum fideli populo regnum coeleslis gloriae posscssurum.
exaltasse, ostendit. In hoc e.tiam quod subjungit, Cum igitur Abraham ejiceret Agar de doino sua,
semen ejus in mternnm manebil, plane demoustral accepit panes et utrem aquoe, et dedit illi, el impo-
evangclicam Christi docirinam ab eo per univer- suit liumero ejus infantem, et dimisit eam. Exiens
sum mundum in cordibus audienUum disseminari, autcm Agar erravit per solitudinem Bersabee.
' cum
multiplicato animai iun fructu ad ccelestcai Cumque morientem filium sili projecisset sub ar-
patriam perveniri, et usque in finem mundi, sicut bore, appariyl ei angelus Domini, et demonsiravit
traditiones Pharisoeonim mutalre sunt, non mtilari. fontem aqiiae, et potavit filium suum (Gen. xxi).
Nam et in hoc quod Deus Pater thronum ejus, sicul Quid hoc significat, o Judaei, quod exiens Agar in-
dies crjeliponere se dicit, aperte illum verum Deumi fantem imposuit humeris suis, nisi quod vos, o in-
esse, eique omne judicium dedisse (Joan. v) ostcn-• sip'enlcs et maligni, tunc cervicem Synagoge u.a-

(71) Isidor., Quwst in Gen., cap. 17:


225 SERMONES. — SERM. IV, IN NATALE DOMINI. 226
tris .veslra gravastis, quando de Jesu Chrislo Dei,A gitur. Nusquam enim Deiun Patrem missum fuisse
et Virginis filio sine reverenlia Pilalo clamastis : lcgimus. De quo Deum Palrem Israelitico populo
Sanguis ejus super nos et super filios nostros ? (Matth. dixisselegimi:s : Ego (73) mittam angelum meum in
xxvii.) Panes vero hoc indicabanl,quod vetus sacer- prwcursum luum, et occidam omnem populum, ad
dotium panes propositionis sicul ferret et offerret, quem ingredieris. Et iterum : Observa et audi vocem
sic eis vesceretur. Uter vero aquae, qui defecit, ve- meam, et inimicus ero inimicis tuis, el pracedet t»
slram , o Judeei, significabat purificationem defecti- angelu.' meus.
vam, sivedoclrinam vestram carnalem in pellemor- Aperte ostensum cst vobis, o Juilrei, quam perspi-
ttiaclausam, id est in carne veloris hominis pravari- cue Isroael ctuii raalre sna Agar Judaicum populum
cationis sentciitia damnalam, quoe nec refrigerium matremque ejus Synagogam praefiguraverit, et qua-
prreslat, nec silim saliat, scd restu tepida vomitum liter cum ea a portione seminis Abrahae et Sara,
generat. Quod veroerratAgar insoliludinccum filio id esl a consorlio filiorum Dci et sanctoe Ecclesiea
suo lsmaele, significat incredulam Synagogam cum ejectuss't. Alio ilaque interprcte super hacre non
filio suo, scilicet cum populo judaico, id cst o.um indigetis; quia, ut propriis cernilis oculis sicut in
oinnibus vobis, o Judeei, expulsam de terra sua sine eis prafiguralum fuit, sic eveniet vobis. Ejectus est
rege, sine lege, sine sacerdotio, sine allari et sine B Ismael cum mitre sua Agar a domo, et ab haeredi-
sacriticio, in toto orbe errare* et viam, qurn Chri- late Abrahae et Sara; ejecti estis et vos, o Judaei,
slus est, pcnitus ignorarc. Quod autem Clius Agar cuni matre veslra Synagoga a communione sacra-
„ili alfliclus rnori incipiebat, vos Judaeos pravari- menlorum Ecolesioe, et a societate electoruni Dei.
oalione lcgis, et incredulilaie mentis languidos Sed juin quid angelus ad Agar dixerit, audiamus.
siguilkabat, nullam spirilalcm purilicationem ha- Quid hic agis, Agar ? QuA respondit: A facie do-
Iienlcs. Quod vero filium morientem sili sub arbore tiiinm mew Sarai ego fttgio (Gen. xvi). Fugit Agar a
projceii, ct demonslrante angelo aspexit fonteni, facio Sarai domhiae suoe; fugitis et vos, o Judaei, a
prasignabat quosdam ex vobis, o Judaei, ad umbram facie sanclae Ecelesiae. Longe quippe a domo
ligni crucis Christi olim refrigerium aeternaesalulis Abrahee, id est a sancta Ecclesia reccditis, cum
conscciitos. Quod puer plorans clamabat, cl exau- superba mcnle Chrisii Evangelitim, et Eccte.siaesa-
-ivit eum Dominus, et sic demonslrante angelo cramenta suscipere renuilis. In hoc nimirum a san-
aspexil fonlcm, illos prafigurabat, qui cx Judecis ctae Eeclesieesinu procul receditis, quod catholicam,
atl Christum converiunlur, ac flentes retro aclos id esl univcrsalem fidem, et baptismum Christi de-
trrores cxaudiunlur., roscratisque eorum cordium vola mcnte rccipere contemnitis. Nolo vos lateat, o
oci-1's, vidcnt fontcm aquae vivae, id est Christum inimici veritatis Judeei, quod idcirco vos sancta Ec-
Filiuui Dei, qui dicit: Qui (72) credil in me, sicur clesia de infidelitalis cordium vDstrorum durilia
dicil Scriptura, fiet in eo fons aqum salientis in aspere increpat, quia vos electorum Dei agminibus
viiain alernam. Et ilcruni : Si quis sitit, veniat ad consociari desideral. Vos aulem non solum illius
me, el bibal; flumina de ventrc ejus fluenl aqum rivm. salutarem doctrinam recipere non vultis, sed quod
UiiJc lsinael exaudilio intcrpretatur. Angelus autem vobis esl damnabilius, vilupcrando, blasphemando,
ipsc figtiram gcrebat Eliae, per qpem Judaicus po- mendacissima verba jactando cum Synagoga malre
pulus circa finem iimnd: crediturus est, sicut pcr veslra a facie illius longe recedilis. Sed quid ange-
Malathiam prophetam Dominus dicit : Ecce ego lus ancillee Sarai, id est matri veslra Synagogre
miilam vobis Eliam, qui convertat corda patrum in dixerit, o Judrei, non vos pigeat audire. Revertere,
filios (Malach. iv), ctc. Verum quod slatim vocavit inquit, el humiliare sub manu Sarai dominm tum.
angclus Doniiui Agar, dicens : Surge, tolle puerum, Ac si apertius ipse angelus, qui veraciter Dei et
quia in genletn magnam faciam eum (Gen. xxi), hominis Jesu Chrisli figuram gerebal, Synagogre
significal ipsum populura Judoeorum copiosura fu- matri vestrae diceret : Revcrlere, o gens Judaica,
turum late geiieiatuni; sive quod qui ex eis Christo D ; quee vere sine consilio es, et sine spirilali pruden-
csscnt crediluri, ccelcstis regni gloriara eranl con- tia, tandera reverlcrc ct humiliare sub manu do-
sccuturi. Quod autem eumdem angelum, qui loque- minae tuoe, scilicet sanctac Ecclesioe, omnipotentis
balur ad Agar, prius angelura fuisse Scriplura de- Jesu Chrisli sponste. Quasi diceret : 0 gens Ju-
monslrat, deinde ilhim vocat Deum, Filiura Dei daica, bumiliare sub manu sanclae Ecclesiae, evan-
fuisse credcndiim est, qui per logem et propbelas gelicam scilicet doclrinam fideliler auribus percipe.
semper locutus est. Qui ideo angelus vocatur, quia corde assidue meditare, sanclis operibus perfice,
Dei Patris voluntatem hominibus nunliat. Ubicun- bene vivendo iinple, carnalis iegis obscrvantiaiii
qtto in lota serie Veteris Testamenli angelus missus sperne, baptismum. intra ejusdem sanclre Ecclesia-
legitur, non Deus Paler, nec Spirilus sanclus intelli- gremiiim in nomine sanotae Trinitatis, Palris vide

(72) Pertiirbaius cst horum ordo locorum, quae aquw salienlis in vilam wlernam. (Joan. iv, l'.) 1
ita rcstituenda : Si quis silit. veniat ad me, et bibat. (75) Ex divcrsis cap. 23 Exodi vcrsiculis conflata
Qiri^credilin me, siout dicit Soriplura, flnmina de hoec sentenlia videtur : nempe, v. 20, 21, 22, 23,
vcrdre ejtts fluent aqtta tivw. Joami. vn, 57. Qui... 27.
biberil ex aqtta, quam ecjodabo ci fiel in co fons
<__7 S. MARTINILEGIONENSIS , 248
licet et Filii el Spiritus sancli, huruilitcr iideliter- A § XIII. — Palrxarcha Noe suis operibus Christum
que suscipe, transacloe vilae scelera tl delicla Deo, prafiguravit. Nnm, sicut Noe, nec qui cnm eo
et Ecclesiaesacerdolibus cum lacrymis confitere, erant, «alvari nisi per arcam periculo diiuvii pote-
ranl; ita nec humdnUmgenus nisi pet baptismum et
poenitentiam tibi ab eis injunctam humiliter susci- sacramenta passionis : imo prwfigutat pro satule
pe, summa cum devotione implere stude, ut per kominum eum passum, crucifixum, a fitio Cham
ciimdem Dei Virginisque Filium, qui veraciter via, derisum. Sem ei Japheth operiehlespatris nudita-
tem benedicuntut; maledicitut Cham. Dei Virginis*
veritaset vila (Joan.xw) est, adoeternaevilaegattdia, que Fitium pro redemptionehumani generispassunl
quam eumdem Deum hominemque Jesum Christum Isaac immolatio ptmfigutat. Admonet Judmos ut,
sicut asinus semper stimulo indiget el palea, ti-
negando perdidisti, possis pcrlingere. Reverlere, in- more, mlcrnm damnationis quasi stimulo incilali,
quit angeluS, Agar, ad Sarai dominam tuam, et liu- lardilatem et asiniriam pigriliam expeltant. et de-
tniliare sub manti illius. Ac si aperlius dicerel : siderio aternm remunerationis fidem percipiant.
0 Judeei, Synagogacfilii, revertimini ad sanctam Ec-
olesiam dominam vestram, qute revera spiritalium (74) Moneo igilur vos, o Judaei, qui illum superba
virtutum meritis, puritate fidei et pietatis doraina inenle jam venisse negatis, ut quam perspicuc
veslra est; et ipsius regimini vos ipsos humililer ipsum Dei ct Virginis Filium patriarcha Noe in
subjicite; illi in omnibus obedierites cslole, ejus- JJ suis operibus prafiguraverit solerter audiatis. Noo
que doclrinam devola menle suscipite; quatenus quippe requies interprelatur. Ipse etiam Deus et
filiorum illius collegiu fideliter sociati, ad paradisi homo Jesus Chrislus de se ait: Discite a me, quia
jucttndam, tmo jucundissimam anrcenitatem, Chri- mitis sum el kumilis corde, et iuvenietis requiem
slo ducc, meveamini pervenire. Et ut pro certo aniinabus vestris (Matth. xi). Solus juslus invenitur
sciaiis, 6 inimici veritatis Jtidaei, quia nisi vos Noe in gcnerationc illa, cui committuntur septem
ipsis Ddeliter humililerque ecclesiaslicis sacramen- animae in una arca, et solus sine peccato inveni-
tis subdideritis, nCquaquam salvari poteritis; qua- tur Christus in tola generatione buiuana, cui se-
liter sancta Ecclesia per Salomonem Synagogam ptem Ecclesiae propter septemplicem spiritum illu-
matrem vestram cunt omnibus filiis suis, ut ab in- minantem, a Deo Palre in una Ecclesia, ne cum
fidelitate rccedat, et ad catholicam fidem quanto- hoc mundo pcreant, condonantur. Lignum quippe
cius convertalur, admOneat, hortaraur ul patienter el aqua quihiis Noe a periculo mortis liberatur,
audialis. crucem Chrisli ct bapiismum designant. Sicut ergo
Revertere, inquit, reverlete, revertere, tevetten, Noe cuin suis per aqttani et lignuin salvatur, sic
u( intueamut te (Canl. vi). Sunamitis quippe captiva familia Chrisii per baptismum et passionem orucis
inlerpretalur. Ad hoc nimirum Synagoga mater C a damnatione perpetua eripiuntur. Arcam con-
veslra, o Judaei, ah Ecclesia vocatur, ul a diaholi struxit Noe de lignis imputribitibus; Ecclesia con-
laqueis resipiscat, quibus ad ipsius voluntalem structa est a Christo ex ho.i inibus in eetennnii
oaptiva tenelur, etad Jestini Christum Redemptorem victuris. Arca enim illa sanctam Ecclesiam prafigu-
mundi fideliter credendo revertatur. Nimium eniiri rabat, quee in fluctibus luijus mundi, id cst in peri-
compatilur sancla Ecclesia vestris miseriis,- ideo- culis et pressuris natat.
que, ul ad catholicam ftdem reverlamini, indesi- Manifeste itaque patet, e Judoei, quia, sicul Nue
ncnter ad Deum preces fundit pro vobis. Mullum et (|iii cum eo erant, salvari nisi per arcam a pe-
ctiam condolet vobis, eo quod sine altari, siqe sa- ricttlo diluvii non polerant, sic humanum giims
crificio, sine lege, sine rege et sine paslore, id est nisi PLTbaplismum et sacramenta passionis el re-
sine summo ponlifice Chrislo, per qiiatuor iriunii surreclionis Christi a servitute hostis antiqui et ab
partes dispersi eslis. Egredialur itaque Sunamitis, oetcrnointerilu nequaquam poterat liberari. Si ergo
id est Synagoga de diaboli captivitale cum onmi eeternam damnationem vultis evadere, et cttin Ec-
prole sua, et revertatur ad sanctam matrem Eccle- clesire filiis ad coclesleni patriain pcrtingere, opor-
siam, et de transacta infidelitale dignam accipiat 0 tet vos Deum Patrem et Filium et Spiritum San-
poenitentiam; ut non cum infidelibus pereat, sed ctum unum et verinn Deuin esse credere, et in no-
cum ejusdem sanclae Ecclesiae filiis aelernam possi- mine ejus baplismum in remissionem peccatorum
deat vitam. summa cum devolione suscipere. Pro ceilo itaque
Indubitanter igilur credite, o Judaei, quod Jesus scialis, nec omnino dubiletis, o Judaei, quia nisi
Nazarenus verus homo est, et verus Deus, quem credideritis, et baplizali fucrilis, salvari minime
Deus Pater in hunc mundum misit ad redimendum poterilis {Marc, xvi).
humanum genus. Ipsum, ut saepe dictura est, quem Ut eliam de Christo, quod verus Deus sit, am-
Deus Pater ante omnia soecula ex se ipso genuit; plius non dubitelis, sed firmiler illum, o Judoei,
ipsum sancti patriarchae de virgine nasciturum verum Dei Filium esse credatis; iterum qualitcr
(iguris et aenigmatibuspraostenderunt; ipsum pro- patriarcha Noe ipsum Deum et hominem Jcsum
phetoe Spiritu sancto edocli venturum pradixerunt; Christum pro salule bominum passum, crucifixum,
ipsum sancti apostoli et evangelista? jain venisse, et a patribus vestris procaciter derisum prafigura-
maiiifeste pradicavcrunl. verit, moneo ul patienter audiatis (75). Noe itaque
(74) Isid., ibid., cap. 7. (75) Isid., cap. 8.
__3 SERMONES. — SERM. IV, IN NATALE DOMINI. 230
posl diluviura plantavil vineam, et ex illa vinum A generati sunt. Japbelh autem pater gcnlium est, cx
bibens inebrialus est, et nudatus jacuit in taberna- quo sancta Ecclesia Christo collecla esl. Japheth
culo suo (Gen. ix). Inebriatus est Christus, cum isle lalitudo inlerpretatur. Cham medius filius, qui
propter peccata nostra passus est. Nudalus est, interpretalur talidus, lanquarii ab utroque discre-
cum crucifixus est in tabernaculo suo, id est in lus, nec iri primitiis Israelitarum, nec in plenitu-
medio gentis suoe. Videns namque Chara nudilalem dine gentium permanens significat non solum in-
Noe patris sui, derisit eum. Sic et Judeei videntes credulos Judaeos, sed etiam calidos heereticos non
mortcm Chrisli subsannaverunt illum, dicentes : spirilu sapientiee, sed impatienliae, qui sanctorum
Aliot talvot fecit, teipsum non potett salvum facere pacem sua haeresisolcnt perturbare. Vel aliter: (76)
(Matth. xxvn). Sem vero cl Japhelh, cognita nudi- Cham ex prasagio futuri calidus cognominatur.
tate patris, posuerunt vestimenta super dorsa sua, Posteritas enim ejus eam terra partem possidet,
et inlrantes avcrsi operuerunt nuditatem patris. qure vicino sole calentior est. Unde et yEgyptus
Sem namque et Japheth duo sunt populi ex cii* usque hodie /Egyptiorum lingua Cham dicitur.
cumcisione et praputio in Christum credentes. Cham igiturin filio suo maledictus est, tanquam in
Cognrta ergo nuditate palris, scilicct videntes pas- " fructu suo, id est in opere suo. Unde et ipse filius
sionein Salvaloris, posuerunt vestimenta sua, vi- ejus Chanaan convenienler interprctalur motut eo-
delicet rememorati sunt sacramenta Scripturarum, rum, quod quid est aliud quam opus eorum? Japhetii
et operuerunt nudilatem patris, id est honorave- babitat in tabernaculis Sem, quia justificabitur
runl passionera Christi. Veslimentum enim sacra- sanota Ecclesia in domo legis et prophetarum.
mentum significat. Dorsa vero memoria esl praelc- Quod pcccante Cham poslcrilas ejtts daronata est,'
ritorura ; quia passionem Cbrisli transactam signifioal quod plebs Judaica, qure Deum et homi-
celebrat Eeclesia, non adhuc exspeclat futu- nem Jesum Christum cruciflxit, eequam in filiis
ram. Tnnc enim passioriem Cbristi velamento te- poenara damnationis sueetransmisit, dicens : San-
gimus, cum illam saeraraento honoramus. Sem guis ejus super nos, et super fitiot nostrot (Matth.
primus frater sanctos apostolos et eos, qui ex Ju- xxvn).
daeis primi crediderunt, significabat. Japheth vero Manifcste iilique patel, o Judrei, vos idcirco ma-
ultimus fraler illorum, qui ex genlibus crcdituri ledictos esse cum Cham filio Noe, quia nudilalem,
crant, el eOrum, qui circa finem mundi, pradican- id est passionem Palris veslri, scilicel Dei et bo-
libus Enoch et Elia, ex Judreis ad Cbristum con- imnis Jesu Christi, quara pro vcslra ac totius
vertendi sunt, lypum lcncbat. Cum vero mcdius £ mundi salule misericordiler suslinuit, non reve-
frater, id est iinpius Judacorum populus, qui ideo renter operuistisj id est non fidelitcr credendo ho-
medius, quia nec primatum aposlolorum lenuil, noraslis, sed conviciando et improperando derisi-
nec ultiinus in gcntibus credidit, nuditalem palris stis. Benedicli vero sunt a Deo Sein et Japhet, id
•vidil, quia in necem Doiuini Salvatoris conscnsit, est populi Chrisliani, qui nuditatem, id est passio-
et nunliavit fratribus foras; quia per ipsos Judoeos nem et mortem Jesu Christi Redcmptoris sui vi-
manifestalttni csl, quod eral ifi prophetia sccre- dentes non illura flagellis cacsum, cruciflxum, mor-
ttim. tuum el sepultum vituperando derident; sed jam
Fil crgo Cham servus fratrum suorum, sicut eslis, veraciter resuscilatum, et in Dei Patris dextera
o Judaei, usque hodie servi Christianorum. Vos le- collocaturo summa cum devotione veneranlur ct
gem et prophelas bajulalis, sed ea quaelegitis, car- adorant, et cum Deo Patre el Spirifu sancto ununi
naliter intelligilis, idcoque ad veracissimam verita- ac verum Deum esse credurtt. Quia igilur vos il-
tem, quae Christusest, pervenire minime poterils. lum, o Judrei, deridendo sprevislis, ideo eisdcm
Nos vero legis ct prophetarum Scripturas libenter populis Ciirislianis in caplivilatem per universum
legimus; et quia in eis non carnalem, sed spirilua- miindum Iraditi eslis. Si ergo vullis a tempurali et
leiu sensum queerimus, idcirco Jesum Christum D aeterna servitute liberari, et cum Japhelh, id est
Dei et Virginis Filium praniintiatum, natum, pas- cum populo Chrisliano in tabernaculis Scm, hoc
sum, resuscilatum, el inDei Patris dexlera exalta- est in fide patriarcLarum et prophelarum dilalari,
tum, in eisdem Veteris et Novi Testamenti sanclis qui Christum ad redemptionem mtindi venturum
Scripturis aperte invenimus. verum Dcum ct verum hominem esse evidentissimis
Interea vos moneo, o Judaei, ut libenter audialis figuris praostenderunt, ac verissimis oraculispra-
quam feliciter isti duo fralres, qui palris nudita- dixeruut, oportet vos ipsum indubitanter a Deo
lem reverenter operuerunt, a palre benedicuntur. Palre missum fuisse et mundum jam redemisse
Benediclus Dominus Sem, sit Chanaan servus ejus. credere. Dilatatur enim Japheth, id est populus
Dilatet Dominus Japheth, et habitet in labernaculis Christianus in tabernaculis Sem, cism patriarcha-
Sem (Gen. tx). Iste Sem major nalu est, ex quo rumopera et prophelarum dicta sp.ritualiler intel-
patres, palriarchae scilicel et prophelee el Aposloli, ligit. Ac per hoc fidem calholicam Veteris Testa-

(76) Hinc ad usque dicilur, verba siint eliam sule ibi Griauura et locum Hioronymi, quem addu-
Isidori, sed ex iibri vn Etymolog. capite 6, con- Cil.
2*51 S. MARTINI LEGIONENSIS 232
inenti auclorilatibus corroborat, et irrcfragabililer A etiam quam aperte in ipsa eadcm historia cordis
munit. Sed si in fide catbnlica, o Judaei, tot patriar- vestri malitia, el incredulilalis duritia praostensa
charum figuris sibi convenientibus, lot propheta- fuerit. Moneo igitur vos, o Judoei, ut silenter au-
rutn vaticiniis, quod Christus verus Dens et verus diatis qnid Abraham dixerit duobus servis suis.
homo sit, apertissime concordantibus, nondum Exspectate hic cum. asino, inquit, ego et puer illuc
confirmati estis, sed adhuc dubielatis scrupttlus usque properantes, postquam adoraierimus, rever-
residet in mentibus veslris (77), quam perspicue temur ad vos. Ruo autem Abrahae servi in via cum
ipsum Dei et Virginis Filium pro redemptione bu- asino reiicti, et ad locum saorjficii non perducli*
mani generis passum Isaac prafiguraverit, quando vosprafigurabant, o insensati Judaei, qui cumina-
illum pater suus Abraham ligatis manibus et pedi- tre vestra Agar, id est cum Synagoga sub lege ser-
bijs in altaris ara super struem lignorum Domiiii vililer vixislis, et non spiritualiter, sed carnalitcr
prrecepto imposuil, gladium arripuit, et ut illum legcm et prophetas inlellexistis, ideoquead locum
immolaret, manum cum gladio erexit. Ilisloriam sacrificii non accessistis, hoc est ad- animarum
"itaque illius lemporis, o Judoei, si placet, ad me- vestrarum salutem pci Cliristi passionem non per-
rooriam reducamus ; et qualiter Isaac Jesum Chri- venistis. Illi quippc ad locum sacrificii perveniunt,
stum a Deo Palre missum, et pro mundi redem- B qui passionem Christi in lege et prophetis pranun-
plipne eidem Deo Palri oblalum prasignaverii, di- tiatam intellignnt; et non futurarii, sed jam pro
hgenter simul inspiCiamus. Ait enim Dcus ad Abra- mundi redemptione olim celehratam fuisse firmifer
hara : Tolle ftlium tuum umgenitum quem diligis credunt. Cur autem duo servi Abrahee cum asino,
Isaac, et vade in terram visionis, alqne offeres eum ibi id est cum stnllitia el ceecilate mentis procul a loco
in holocauslitm super unum montium, qtiem monstra- sacrificii remansernnt, nisi quia vos, o Judaei in-
vero tibi. lgitur Abr ikam de nocle consurgew, stravit scnsaliet cseci, in duas partes eratis dividendi.ct
asinum suum, ducens iecum duos juvenes et Isaac a Deo recessuri, atque idolis servituri? In asino
fttium suum. Dixitque ad pueros suos: Exspectutc hic enim veslra stnltitia et recajcilratio apte inteili-
cnm asino: ego et puer illuc usquc properantes, post- gilur, qua semper diyinis praccplis reoalcitrastis;
quam adoraverimus,revetlcmuf ad vos (Gen.xxii) (78). quia etsi Deuhi cognovistis, ipsum tamen vilipen-
Abraham ilaque, ut diclnm est, jubetur immolare dcndo dereliquislis, et cufturam illi dcbilam idolis
Isaac fliium suum. llleautem obtemperans Deo slra- exbibuislis; quapropter oranibus sub coelo natio-
vit asinuin, imposuit ligna, servos suos cum asino nibus in servituleni traditi estis. Qnod Moyscs in
longe reliquit, solus cum filio montem ascendit, Q spirilu pravidens, et de futuro qnasi jam de prae-
triduo ad locum pcrvenit. Isaac vero antequam ve- terito loqucns, dicebat: Incrassalus est dileclus, el
niret ad locttm sacrificii, ipse sibi iramolandus ligna recalcitravil; incrassatus , impinguattts , dilatatus
portavit. Deinde Abraham gladio armatus, et jairi (Deut xxxn). Et adjecit : Deteliquit Deum factotem •
pene ut feriret, admonilus fuit ul parcerel, et non suum , el recessil a Deo salutari suo (ibid.). Mani-
tamen sine sacrificio, vel sine sariguine fuso rcce- festum est itaque, o Jrideei, qnod idcirco locum et
dit. Apparens itaque aries in vepribus baerens cor- gentem perdidistis, quia Deum cl Qreatorem ve-
nibus immolalur, peragiturque sacrificium. Abra- slrum superba menle dereliquistis. Hoc itaque, ut
ham quippe pater excelsus interprelatur. Quis ita- jam dictum est, duo scrvi, qui cum asino reman-
que in Abraham, ut dictum est, illa immolatione serunt, proefigiirabant; quia Judaei in duas partes
figurabatur, nisi Deus Paterexcelsus?Quis inlsaac, a se invicem separandi erant, quod Salomone pec-
nisi Christus? Nam sicul Abraham unicum et dile- eanle factum est. Domus enim Israel a doroo Juda
ctuin filium suum Deo victhnam obtulit, ila Deus recessil: Quibus etiam frequenter per proplielas
Pater iinigenituui Filium suum pro nobis passioni ditilur (79): 0 aversatrix Israel, o pravaricatrix
tradidit. Et, sicul Isaac ligna portavit, in quibus Juda, quam graviterin Deurri peccaslis adorando
erat imponendus, ila et Christus gestavit in hu- D idola. Asinus autem ille, o Judaei, vestram insen-
meris suis lignum crucis suee, in quo erat crucifi- salam prasignabat sluhitiam.lslaquoqiie insensata
gendus. stultitia futura gestabat sacramenta, et tameu quoe
Audistis, o Judaei, quam manifcste Deus et homo geslabat, ignorabat. Quod autem Abraham juveni-
Jesus Christus, quem vos perfido corde hnclenus bus ait : Exspectate hic cum asino, et postquam ado-
negatis, et polluto ore blasphematis, in sanclorum raverimus, revetlemut ad vos , apostolum Paulum
patriarcbarum operibus prafiguralus fuerit; quam- in medium introducamus, et quid nobis dixerit di-
que humiliter Deo Patri usque ad morlem obcdiens ligenter altendamus. Cwcitas, inqtiit, ex patte con-
exstiterit, et pro humani generis redemptione se- tigit in Israel, donec plenitudo gentiumimraret, el
cundum humanitatem, quam de incorrupta Virgine sic omnis Israel salvus fieret (Rom. xi).- Quid est
sine peccalo acoopit , quanta pertulerit : audite caecitas? videlicef exspectate hic cuin asino. Vt pte-

(77) Hic audite vel quid simile supplendum est, (79) Persaepc Dominus in Scripturis acriler inve-
ut sensus orationis constet. bitur in populum ob crimen idololalriae, sed hocc
(78) Isid., Qnirsf. in Gen„ cap.18. expostulalio conflata videtur ex cap. ni-Jereroiae.
235 SERMONES. — SERM. IV, IN NATALE DOMINI. 251
tiitudo, inquit, gcntium inlrarel, hoc cst postquam A gere beatitudinem possilis. Nolile ergo in vestra
adoraverimus, scilicet ubi sacrificium crucis Domi- malitia perseverando fieri sicut asinus et mulus,
nicae fuerit impletum, et per omnes gentes pradi- quibus non est intelleclus (Psal. xxxi); quia si Jc-
oalum, hoc est uf plenitudo gentiutn intrarel. Et suin Chrislum verum Deum et verura hominem
quid est, revertamur ad vos ? Tunc videlicet Israel esse, atque ad redemptionein humani generis a Deo
salvus fiet. Triduum autem illud, in quo venerunt Patre missum fuisse non credideritis, adanimarum
ad locnin immolalionis, tres mundi eetatcs signi- vestrarum salutem pervenire nequaquam poteritis.
ficat: unam scilicet ante legem, aliam sub tege, Asinus semper stimulo indiget et palea. Timore
terliam sub gralia. Ante legem, ab Adam usque ad itaque aeterneedaninalionis, quasi quodam stimulo
Moysen; sub lege, a Moyse usque ad Joannem : incilati tarditatnm ct asininam pigritiam a cordibus
inde jam a nalivilate Christi usque niinc, et quid- vestris expellite; et iterum desiderio octernae re-
quid restat usque in finem mundi, dies tcrtius gra- munerationis ad suscipiendam veram fidem pro-
tire est. In qua terlia aetate quasi post triduum sa- vocali, magistrorum Ecclesirc regimini vos ipsos
cramentum sacrifioii complelum est. Deinde Isaac devola mente subjicile; alioquin post hanc vila'm
ligatus in altari ponitur, et Domintis in ligno sus- _ in sinibus Abranee, lsaac et Jacob minime poteritis
pensus cruci afligitur. Sed illud quod figuratum est requiescere. Salvari enim nequaquam poterilis,
in Isaac, transjectum est in ariete. Quare ? Quia nisi illorum magisterio vos humiliter subdiderilis.
Chrislus propter simplicilaiera ovis esl. Ipse enim § XIV. — In Jacob el Esau operibus Judmorum re-
est filius, ipse est et aries. Esl filius, quia nalus; probatio, elChristianorumelectioprwfiguraia erunt.
Jacob benedictio, qum Judwis est abtala, divina
est et aries, quia immolatus. Scd quid est, quod prwslanle gratia, Christiano populo est coll.iia.
in vepribus baerebat aries ? Crux namque cornua Geniitis populus aliquando non Dei populus, nunc
hiibet; sic enim duo ligna compinguntur in se, ut vero Dei populus. Desiderio Christiano optans
animaruin sittutem, subjungil ulile consiliutn, ut
speciem crucis oslendant; unde scriptum est de primogenita, quw pro temporalibus oleum vendi-
illo : Comua in manibus ejus (Ilabac. m). Cornibus derunt, recuperarepossinl; et alerni Palris bene-
ergo hoerens arics Christum crucifixum praligiira- dictione, qua privati sttnl, parlicipes fieri.
bat; vepres autem spinae sunt. Spinaeergo iniquos Pre ce: to babeatis, o Judeei, qui Christuro verum
et peccaloros significabant, qui Deuro et hoininem Deum el verum homincm esse negare ausi estis,
Jesum Christum in cruce suspenderunt. lnler spi- quod vobis silenlium non tribuam, nec quietos vos
nas ilaque peccatorum vestrorum, o insipientes et essepermhlam, quousque coram Deo el hominibus
maligni Judaei, Deum et Dominum vestrum carne Q verissimis sanctarum Scriplurarum teslimoniis
indutum suspendilis, sicut ipse per J.eremiam pro- falsos lestescsse omnimodisconvine.am.
phetam de vobis conqueritur, dicens : Spinis pec- Ad corroborandam igitur fidem catholicam, et
catorum suorum circumdedil me populus hic. vestram mendacissimam perfidiani convincendam,
Aperte igitur ostensum est vobis, o Judeei, quam anliquorum Palrum hislorias libenter ad medium
evidenter sancli patriarchae ante legem Chrislum deducam. Moneo igilur vos tit solerter audiatis
deVirgine nascilurum, pro salute horninum pas- quam apcrle in Jacob et Esau operibus veslra rc-
surum, die terlia resurrecturum, ccelum ascensu- probatio , el Clirislianorum electio prafiguraloe
rum, et in novissimo die vivos et mortuos judica fuerint. Sic enim in libro Genesis legitur : Cum
turum, peractoque judicio fidelibus suis aeternam essst Isaac annorum quadraginla, duxil uxorem no-
felicilalem largiturum prafigurabant. Satis est ita- mine Rebeccam,filiam Balhuelis Syride Mesopolamia,
qiie, o Judaei, quod jamdiu cum asino exspeclastis, sororem Laban. Deprecalusque est Dominum pro
scilicet cum slultilia incredulilatis remanentes cum uxoresua, eoquod esset slerilis : qui exaudivit eum,
Abrabam et Isaac ad locum sacrificii non perve- et dedit conceptum Rebeccw. Sed collidebanlur in
nistis, Deum videlicet et hominem Jesum Chrislum ulero ejus parvuli; qum ait : Si sic mihi futumm
pro redemptione humani generis p?.ssum usque in D eraf, quid necesse fuit concipere? Perrexitque Re-
hodiernum diem credere renuistis. Necesse est becca, ut consuleret Dominum. Qui respondens, ait:
erge ut, relicto asino ad locum sacrificii, quanto- Dum gentes in utero tuo sunt, el duo populi ex venlre
cius properetis, hoc est ut incredulitatis vestra tuo dividenlur. Populttsque populum superabit, et
slultiliam atque duritiam ab animo pellentes, Dci major serviet tninori (Gen. xxv). (80) Manifeste
et Virginis Filium pro salute hominum passum cognoscilis, o Judaei, nec expositione indigelis,
fuisse firmiter credatis; sacrosanclam Ecclesiam qualiter popttlus Ecclesioe Synagogae populum su-
omnium fidelium malrem lidcliter crcdendo in- perat; ct quomodo vos tempore majorcs minori
tretis, ejusqtic sacramenta, baptismum videlicet et populo Chrislianorum servitium exhibetis. Siqui-
caetera Christianae religionis mysteria cum omni dem et in singulis nobis allegorice hoc dici polest;
reverenlia et devolione suscipialis, ut non cum quia duae gentes et duo populi sunt intra nos, vi-
incredulis ad aeternam damnalionem, sed cum tiorum scilicet atque virtutum; Sed iste minor esi,
ejusdem sanctoe Ecclesioe filiis ad sclernam pcrtin- ille major. Semper cnim plurcs sunt mali quam

(80) Isid., Qua'sf. tn Gen., cap. 23.


P.TROL. CCVIII. 8
235 S. MARTINI LEGIONENSIS 236
boni, et vitia numerosiora sunt virtutibus. Sed A Christi, quia Cbrisliani a Clnislo appellati sunt.
tamen et in nobis gratia Dci, popttlus populum Repletus est crgo populus Chrislianiis odore agri
superat, et major servit minori. Servit enim caro pleni, quia sancta Ecclesia per qualuor mundi
spiritui, et vitia virtutibus cedunl. Processit autem partes diffusa repleta est fide, el spirilali doclrina
ex utero matris primus Esau rufus, et lotus lan- Cbrisli.
qnam pellis hirsutus. Deinde exivit fraler ejus Ja- Moneo vos, o Judaei, ut qualiter Isaac minori filio
cob, et manus ejus complexae erant calcaneo Esau. suo, id est populo Christiano, ctijus ipse Jacob fi-
Unde Scriptura ait : Plantam fratris tenebat manu. guram gerebat, benedixerit, npn negltgenter sed
Sed quare Esau tolus ruftts, et hispidus natus est, sollicita intenlione atidialis. Del libi Deus,inquit,
nisi quia vos, o Judaei, priores lcgem accepistis, et de rote cmli, id est de pluvia divinornm verborum,
sanguinem innocentum el banctoruro prophetarum el de pinguedine lerra, hoc est de multitudine fide-
cstis polluti, a peccati labe sordidi, el nequiliae lium populorum abundantiam; det etiam tibi fru-
sqoialore fcedi atque hispidi? Et non solumajusto menli et vini, id est corporis cl sanguinis ejusdem
Abel usque ad Joannem Baplistam mullum justo- Redemptoris mundi saluberrimam communionem,
runi sanguinem crudeliler efludislis, verum etiam elolei(Gen. xxvn), videtlcet sancti Spiriliisunclio-
ipsttra Redemptorem mundi sine causa cruci aflixi- nem. Et adjecit : Serviant tibi populi, tuo scilicei
slis; cnjtis pretiosissimum sanguinem non amoris exemplo ex genlibtis ad fidem Christi oonversi tuae
causa, sed odii, nec in remissionem peccalorum, doclrinae sint subjecli; el adorent te tribus, le >i-
sed ad damnationem veslram super vos et supcr delicet revereantur ex circumcisione venientes, et
hYiosvestros instillare expetistis. Quod ergo miiior ecclesiasticara religionetn suscipientcs. Ut cernilis,
frater Jacob majoris fratris Esau plantam lenebat, o Judroi, vera sunt omnia quae dicuntur; quia ipse,
hoc siguificabat; quia minor populusCbrislianorum scilicet populus Christianiis, est domiuiis fratruin
majorem populum, scilicet Judeeorum, Dei gralia stiorum, Chrisliani videlicct dominantiir vobis.
adjutus sanctitate et justilia superaturus erat. Nam Seqiiitur : Qui maledixeril libi, sit itle maledicltts,
quod "isle Esau primogenita sua propler escam et qiti beuedixeril libi, benedictionibus replealur.
eidcm fratri suo minori vendidit, ac poslmodum Oinnino non polcslis negare, o Judrci, hanc n ale-
palerna benedictione sibi debila privatus fuit, eum- dictiollem usque hodie in vos pervenisse, quia huic
dem Israeliticum populum significabat, qtii, ut liber rainori fratri, id est Chrisliano populo, convinci-
Exodi indicat, primogenilus a Dco nuncupatus est mini iftaledixisse. Ab omnibus igitur qui sub ccelo
(Exod. iv) : qui proptcr prasenlis saeculi lucra non Z sunt populis maledicti eslis, quia innocenti fralri,
solum priniatus sui honorem amisit, verum etiam scilicet Chrisliano populo, sine intermissione ma-
et regni ccelestis praniium adipisci non meniit, ledictionem opponitis.
Domino quodammodo id eidem exprobrante, com- Attdistis, o Judxi, cx libri Genesis historia ve-
minante, ac dicente : Auferetur a vobis regnvm Dei slram reprobationem, audistis et Chrislianorura
et dabitur genli, scilicel Chrisliano populo, facienii oleclionein. Quia semper contra Domiiium coiitcn-
fructus ejus (Matth. xxi). Priraogenita autem ipsa tiose egistis, ejusque mellifluo ori saepe contradixi-
vestis erat sacerdotalis, quam majores nalu cum stis, idcirco primogenila veslra perdidistis, et in
benedictione patris induti, victimas Deo velut pou- gentein stullam reputali cstis. Qtiia etiam Doinini
tifices oflerebant. Hoc igitur dono terreni amoris Creatoris veslri obliti eslis, et culturam illi tlebi-
desiderio caruislis, o Jttdaei, cum gloria coelestis tam diis alienis exhibuistis, ideo paterna benedi-
regni. Sed jam qualiler Isaac minori filio, id est clio vobis est ablala, et divina praestanle gratia,
populo Cbrisliano benedixerit, audiamus. Ecce, Cbristiano populo est collala. Sic enim ipsis
inquit, odor filii mei sicut odor agti pleni, cui bene- sanctae Ecclesiae flliis B. Peirus aposlolus ail :
d&it Dombms (Gen. xxvn). Ager" pleniis semper Vos estis genus eleclum, regale sacerdoiium, gent
virginis Marieeuterus fuit. Qui tunc plenus exsli- D sancta, populus pcquisilionis , uf ririuies ejus an-
lit, quando unigenilum Dei Palris Verbum ex se nunlietis, qui de tenebris vos vocavit in admirabile
carne indiiliim portavit. Qui ulerus revera plenus tumen suum (I Petr. n). De quo populo per prophe •
txstitit, quia illum in quo habilal omnis plenitudo lam Osee dicitur : Qui aliquando non populus, nunc
divinilalis corpora/tfergenuit (Coloss, n). Odor ergo aittem populus Dei (Osee n). Certe genlilis populus
luijus plenissimi agri fama sanctitatis et dignilatis terapore quo serviebat daemoniis, non erat Dei po-
est Christi; nnde ait Apostolus : Bonus odor Christi pulus; nuno autem veraciter Dei cst populus, quia,
sumus Deo in omni loco in his qui pereunt, et in his divina illum pravenienle gratia, summa curo devo-
qui salvi fiunt (II Cor. n). Undeeidem Jesu Christo tioneipsius praceplis est mancipatus. Et qui ali-
ccelesti sponso in Cantico spiritualis ainoris sponsa, quando non fuerat ntisericordiam consecutus, nunc
itl est sancta Ecclesia loquilur, dicens : /u odotem autem per Dei gratiam ab eo est misericordiam
unguenlotum tuotum curremus (Canf. i). Dicalur ita- consecutus. Sequitur : Ef erif in toco ubi dictum
que apertius : Ecce odot filii mei, scilicel minoris, est : Vos non mea plebs; ibi vocabuntur filii Dei
id est populi Cbrisliani, sicut odor agri pleni, hoc vivi^Osee i). Gcntilitas quippe, ul diclum est, quia
est sicut appellatio vel fama virtulum nominis verum Deum ignorabat, non Deo sed idolis cultu-
277 SERMONES. — SERM. IV, IN NATALE DOMINI. 238
ram cxbibebat. Al postquam per pradicationem A in aliquo dubitetis. Nolo ul vos sub malitiae et ne-
aposlolicam verilatem Dei, quae Cbristus est, co- quilire silentio abscondatis; sed ul quod de illo
gnovit, idolorum culluram stalim adjecil, el evan- sentilis, in medio proferatis. Heec esl responsi»
gclicis documentis devota mente sese mancipavit. vestra. Dicitis enira quod incredibile vobisvidetur
Gentiles igitur ad Deum conversi, et in fide catho- Dei Filium de sinu Patris descendisse, humanam
lica confirmali sacro baptismate a peccalis suiit naturam assumpsisse, passum et mortuum fuisse.
purgati, atque in adoptione filiorum recepti, qui Qttia igiturmentibus veslris adhuc dubietatis"scru-
non merebanlur a Domino plebs vocari, jam per pulum inesse dicitis; qualiler ipsum Dei Filinm
graliam vocanlur filii Dei. anle omnia saccula ex Deo Patre genitum, el pro
Audile ergo quae dico, o Judrci; auseullate quae rederoptione mundi de Virgine natum, el passnm
loquor; atlendite quee nioneo. Ecce jam quod om- fuisse Jacob palriarcha iu suis operibus prafigu-
nino negare non polestis, in majori fratre Esau raverit, o inimici veritatis Judaei, monco ut soler-
primogenita vestra perdidistis , et benedictionem ter audialis (81). Pergens ergo Jacob in Mesopola-
vobis promissam amisislis; minoris fratris, id est miam venit in lociim, qui vocattir Belhel, et posuit
Chrisliani populi dominio etiam nolendo addicti. sub capiie suo lapidem; et dormiens vidit in som-
estis. VerunUamen si meis salutaribus monilis ac- " nis scalain stantem super tcrram, et cacumen illius
quieveritis , si meis consiliis assensum preebuerilis, tangebat ccelum, angelos quoque Dei ascendentes
si mihi Chrisliano homini animarum veslrarum el desoendenles per eam. Hoc viso evigilavit, unxt-
s ilulera dcsideranti credere voluerilis, si exhorta- que lapidem , dicens : Vere hic domus Dei est et
V.onibusmei» fidem accommodaveritis, cum mino- porta cmli (Gen. xxvin). Somnus iste Jacob passio-
rij filii, id est cum Cbristiano populo primogenita, nem, sive morlem Cbrisli designabat. Lapis autem
quae pro temporalibns olim delectationibus vendi- ille sttb capite posilus , et poslea unctus uncluin
distis, recuperare poleritis, et eelerni Palris bene- Chrislum significabat. Quis enim ncscial Cbristum
dictione, qua privati estis, participcs erilis. Hoc ab unclione appellari?
est igitur vobis utile consilium, ut credalis Chri- (82) Notandum, ut in libro Etymologiarum ait
stum anle omnia soecula a Deo Palre ineffabiliter B. lsidorus noster palronus, quod Bethel urbem
geniium fuisse, ad redemptionem mundi voluulalc Samarioe condiderunt Jebusaei, quae prius Luza vo-
Patris de coelis descendisse, ex intemerata Virgine cabatur. Sed postquam dormions ibi Jacob vidit
carnem sine peccalo assumpsisse, passum, mor- scalam innitentem ccelo, et dixit: Vere hic domus
tuum, et sepultum fuisse, die terlia resurrexisse, ,1 Dei est, el porld cmli, hac ex causa nomen locus
coelum ascendisse, in Dei Palris dexlera nunc se- accepil Bethel, id est domus Dci. Quando aulem
dere, et in novissimo die, ut judicet vivos et mor- ibi a Jeroboam viluli aurei fabricati sunt, vocala
tuos inde venturum esse. Haec est fides calholica, est Belheun (83), id est domus idoli, quae antea
quam nisi fideliter firmitcrque credideritis, salvari vocabatur domus Dei. Porta vero coeli ideo dici-
minime poleritis. Si vero illam (irmiler servaveri- lur, quia Dei Filius in lerram illam de ccelo de-
tis, primogenita quae vendidislis, el benedictionem sccndit, et inde iterum ccelum conscendit. Aliter :
qua privali estis, ut supra dixinius, divina coope- Domus Dei ideo porta cceli vocatur, quia orationes
ranle gralia, rccttperare poteritis. Si ergo vultis et vola , quae ibi fideles offerunt, usque ad solium
in praesenti saeculo jugum servitutis abjicere, ct divinre clementiee ascendunt; Deus vero sese humi-
in futuro cum electis Dei sine fine gaudere, per liter deprecantibtts niisericorditer ibi conscendit.
sanctae Ecclesioe ministros in nomine sanctee Tri- Porro scala Christus esl, qui dixit; Ego sum via.
nitatis baptizari feslinate. Et iterum : iVemo venit ad Patrem nisi per tne
§ XV. — Chrislum ex Deo Palte genitum, et pas- (Joan. xiv). Per ipsum ergo Dei el Virginis Filium
sum, ex Virgine natum Jacob somnium pra/igu- ascendebant et descendebant angeli, in qufbus si-
tavil. Impugnalut Judmorum responsio noleniium ^
Chrislum in Denm siucipere. Palriarcha prwfalus, gnifioali sunt evangelistae, et universi pradicatores
ut slrenuus luctator, sacrutn nomen accipiens do- Chrisli. Ascendentes utique, cum ad intelligendam
minicum sacramenlum prafigurat. Ex Davidis ejus supereminenlissimam divinilateni excedunt
asserlione Judcros alienos filios , et meHdaces universam creaturam, ut eam inveniarit in prin-
convincil, Christum iiatum, el possum, resur-
reclurum undecimus ejus Joseph ftlius manife- cipio verum Deum apud Deum, per quem facla
siat : pariler et Judaorum perfidam contuma- sunt omnia (ioan. i). Descendentes aulem ad eum,
ciam. IIt eum inveniant factum ex muliere, factum sub
Vellem scire, o Jttdaei, utrum jam deposila in- lege, ut eos qui sub lege erant, redimeret (Galat. iv).
credulitatis duritia, Jesum Christtim verura Deum llla enira scala pertingebal a terra usque ad coelum,
el verum hominem esse credalis; an adhuc de illo id est a carne usque ad spiritum ; quia in illam,

(81) Is'd., ibid., cap. 24. ctim Betblebem domus panis dicatur propter eum
(82) Desunl hic verba : Domus autem Dei, quia panem, qui ibi de coelo descendit, ut inquit idem
ibi nalus est Christus in Bethlehem. Sed perquain lsidorus in eo capite Etymologiarum.
recte B. Martintis oa omisit, inlerserens ex alio (83) lsklor., Bcihaven.
Isidori loco, quare BeHieldonius Dei interpretalur,
259 S. MARTINI LEGIONENSiS 210
hoc est in Christo carnalcs proficiendo, velut ascen- A Non crgo vos stamlal.zet, quod ipse Dei et Virginis
dendo spirilales efficiuntiir. Ad quos, lacte eliam Filius pati voluit pro salule huniani generis, cmn
simpliciores nulriendo, ipsi spirilales descendunt; longe antea et eamdem illius sponlaneam passio-
dum quodammodo cum eis non possunl loqui quasi nem, et veslram, utita dicain, a.damaiuinam incre-
dulilalem Jacob patriarcha prafiguravcril in ope-
spiritalibus, sed quasi carnalibus. Ipse itaqueDcus
et homo Jesus Chrislus esl sursum in capite suo, ribus suis.
id est in Deo Patre; ipse deorsum in corpore suo, Et ita esse, ut dixi, non dubileris, moneo ul il-
quod est Ecclesia. Ad ipsum ergo Dei et Virginis lius temporis historiam prudenter audialis (8-i).
Filium ascenditur, ut in excelsis intelligaliir; ad Per viginli annos servivit Jacob Laban fralri Rc-
ipsum iterum desccndilur, ul in membris suis par- beccae matris suoe. El inde redicns, venit ad torren-
vulus nutriatur; et per illura fideles erigunlur, ut lero, el traiisduclis omiiibus, quae ad se perline-
eum in Dei Patris dexlera sublimiter speculenlur; bant pcrtorrcnlem, ipse remausit solus. II ecce
per ipsum sese hunrilianl, ul eum subliraem obtem- vir luctabatttr cum co usque mane. Pravaluilque
peranter annunlient. Satis igitur evidenler osten- Jacob, nec dimisit eum, nisi benedictionem ab co
sum est vobis, o Judaei, quod Deus et homo Jesus cxtorqueret, sacrumque Israel nomen acciperet
Christus ab initio inundi figuris et reiiigmatibus (Gen. xxxu), in quo principaliter saoramenU Do-
patriarcliariim fuit prasignalus , prophetarum vo- minici imago prafigurata est. Solcrler, o Jttdxi,
cibus praoslensus, apostolorum alque evangelisla- quae dicuntur altenditc; ne, quod absit! vacui recc-
lum praconiis aperte monstratus, in tantum ut datis ab hac sacra lectione. Vir ergo ille typum
nulla jam de iilo dubictas rcmanere debeat iu ve- Cbrisli evidentissime gerebat, cui tamen ideo pra-
stris pectoribus. Charilate itaque cogente, o Judoei, valuil Jacob, ulique volenti, ut mysleritim prafi-
consulo vobis, ut pcr hanc scalam, id est per Je- gwrarct passionis Domini, ubi visus cst Jacob in
suni Christiira fidelilcr asoendalis , qualenus illum Judoeorum lypo , boc tst in oorporis sui sobole
cura Beo Patre et Spirilu sancto unum et verum pravaluisse Dei Filio incarnato, .et quasi eum in-
Deum esse credatis. Per ipsum eliain humiliter fi- firmo ac dcbili, ita cum carne ejus luctamen inire,
delilerque descendite, ut eum sine peccalo ex Vir- et invalescere in cjus passione. Quasi cnim adver-
ginc malrc humanam carnem non dubitelis assum- sus Filii Dei hiimanilalem Judeei in passirne prre-
psisse. Pit ipsum Dco Palri coaelernum Filitim si valuerunt, cum voeibus magnis Pilato clamavc-
ascenderilis, illum a Deo Patre ante omnia saecula runt, dicentes : Totle,tolie, crucifige eum, quia si
genitum invenietis; per ipsum si descenderitis, Q Itvnc dimittis, non es amictts Cwsaris (Joan. xix). Et
cum pro redemplione mundi passum, raoriuum et invalescebant voces eorum (Luc. xxm). Et lainui
.cpulium fuisse, ac die terlia de monumento resur- Jacob ab eodcm angelo, quem victor superaverat,
rexisse aperte cognoscetis. Ad ipsum ergo verum 1 cnedictionem impnravit; cujus nominis imposi-
Deura et verum hominem firmiler credendo ascen- lio, utique benedictio fuit. Intcrpreialur auteui
dite, ul per ipsum ad eeternaevilee gaudia possilis Israel, vir videns Deum, quod erit in fine pramiiiin
ascendere. sanctorum; letigit tamen illi angelus latiludineni
Voluntatem igilur vel propositum cordis vestri, femoris, et claudum reddidil. Sed quid signifioa-
o Judaei, vobis palam ostendite, ut si jam posl- bat, o Judaei, quod erat unus aique idem Jacob, et
posita infidelitatis perfidia Jesum Chrislum verum benediolus, et claudtis ? Hoc videlicet signifuabat,
Detim esse creditis, pro veslra illuminaiione eidem quod in his qui cx ejus progenie in Christum crc-
Deo et bomini Jesu Christo gratias referamus; sin diderunt, erat henedictus; tt in bis, qui usque in
aiilem ad vestram incredulitatem oonvincendam, hodiernum dicin illum pertinaciter negalis , erat
xt nostram fidem corroborandam alia alque alia ex claudus. Nam nervus, vel femoris lalitudo gentis
Vcteri et Novo Testamento tesliroonia intro.luce- est multiludo. Plures quippe sunl in stirpe illius,
mus. Ad hoec nobis respondentes objicitis, quod qui degenerantes a Mde palris, scilic. t ipsius Ja-
non vultis illum in Deura recipere, quem patres ve- cob, et a proecepto aucloris sui deviantes in erro-
stri olim poluerunl judici accusare, cruci afligcre, ris sui semitis claudicant. Revera, o Judaeha fitie
et juxta vohinlatem suam turpissime morli tra- palriarcharum degeneres estis, qui sanctae Trini-
dere. Ad quod nos vobis respondemus, quia quanto lalis fidem, quam ipsi credendo el aroando firmiler
illi majorem dicilis injuriam inlulisse, tanlo magis cordibus tenuerunl el operibus prafiguraverunt,
debitores eslis in eum fideliter credere, eique ara- vos calce superbise abjicilis. A praceplo eliam au-
pliorem reverentiam exhibere. Quanlo majorem otoris vestri infeliciter deviatis, el in multipliois
ipse a vobis despectionem tulit, ul dicilis, tanlo erroris vestri semitis claudicalis, dum Deum ot
amplius illi obedire debitores eslis. Nec etiam, ut hominera Jesum Chrislum (85), quein Deus Paler
vos mcntimini, parcntes vestri illum potuerunt ad redemplionem mundi venlurum per patriarchas
cruci affigere, sed sua ipse spontanea voluntale praefiguravit, per prophetas proedixit, per aposlo-
pro mundi redemptione voluil crticem ascendere. los atqtie evangelislas jain venisse, et curo homi-
(84) Isid., Quast., in Gen., cap. 27
(85) Supple negalis, aut non vuliis crederc, vel quid siinilc, utconstct scnsus orationis.
2-1 SER.YIONES.— SERM. IV, IN NATALE DOMINL 212
nibus conversatum esse (Baruch. ni) manilesle; A tales lilios generare possitis. Denique quod adjecit
ostendit. De hac utique daronabili veslra menlisi idem Jacobjpairiarcha se vidisse Deunifacie ad faciero,
incredulitate ipse Deus et homo Jesus Christus dei cum supcrius virum secum luctalum fuisse narret,
vobis, o Judaei, per Psahnistam coiiquerilur, di- id significabat, quia idem fulurus erat bomo Deus,
cens : Filii alieni mentiti sunl mihi, filii alieni inve- qui cum lsraelitico populo in passioue luclaretur.
terati sunt, et claudicaverunt a semitis suis (Psal. Aperte quoque ostensum est vobis, o Judeei,quam
XVII).ldeo Dominus Jesus Cbrislus vos, o insensati evidenter in Jacob patriarcha, et Christianorum
Jiideei, non Abrabee, sod filios alienos vocat, quia benedictio, sive libertas, el vestra infldelitas prafi-
a fide et justitia Abrahae palriarchoe dcgeneres gurala sit. Quousque igitur, o Judaci, claudicatis a
estis. R cte non suos sed alienos vos dicit csse seinitis vestris, id est ab rllicitis adinventioiiibus
filios, quia eum ad liberationero veslram ac totius vestris et reclis fideigressibusambulare non vultis?
liuindi a Deo Patre niissus fuissel, non illum ut . Quare rectiludinis via ambulare contemnitis, et per
vere Deum ac Dei Filium reverenter susccpistis, aspera ac fragosa stuitiiiee pedeclatidicandoincedi-
nec illius preedicationem devota menle recepisiis, tis? Incredulitatis ulique pede claudicatis, dum ve-
sed contra eum in passione sua capita movisiis, rissimis sacra legis tcstimoniis, et prophciarum vo-
ipsumquc procaciter deridendo clamaslis : Vah .' oibus, sanctoruroque evangelislarum clarissimis,
qtii deslruis lemplitm Dei, et in triduo illud rewdi- quod verus Deus et vertts homo sit, prolatis tesii-
ficas; salva lemelipsum descendensde crttce (Mallh. moniis superba mente fidem accommodare non vuN
xxvn; Marc. xv). Unde eliam per Isiiiaiii propbe- tis. Quia igitur catbolicara fidem non lenetis, dex-
tam quasi qtierimoniam faciendo ipse loquilur, di- trum pedem non habetis; quia in falsis assertioni-
cens : Filios enuirivi et exallavi, ipsi aulem con- bus veslrisconfidilis.sinistroclaudicatis. Revera, o
tcninenles spreverunt me. Cocjnovilbos po.sess.orem infelices Judroi, clauiiicando ad aeternam damna-
suitm, et asiuus prwsepe dontini sui: lsrael nie non tionem tenditis, dum reclissiraam viam, quee Cbri-
cognovil, populus meus r»e nc« itttellexit (Isa. l). sl.iis est, negando, blasphemando, lalsa lestimonia
Quia igilur non eslis filii Dei, sed filii alieni, id est objiciendj relinquitis. Filios etiam ad coelestem
diaboli, idcirco Deo et bomini J^su Cbrislo est's Jerusalem pertinentes sanclis monitis nequaquam
ineiititi, et longe ab eo facti alicni. ln quo roentiti? generatis, sed vobiscura eos falsis persuasionibus
In boc videlicet, quia dixislis illum non esse Filium in gebennam praeipitatis. Quia igitur in recta con-
Dci, sed Joseph fabri (Matlh. xnt). Alibi etiam illi versatione, ut dictum est, pedem non habelis dex-
nientiendo faisi tesles eslis inventi,' scilicet quando ,f trum, nec in divinjs Scripturis spiritalem inlelle-
Pilatusillumvolebaldimittere, dicens : Nullamcitu- clum, nec in cordibus veslris cum Deo Patre et
sam morlis invenio in ettm (Joan. xvin), vos aulem Spiritu sancto unum et verum Deura creditis esse
niagnis vocibusins:anter clamastis : Si nonesset hic Jesuin Chrisliim, utique non ad vitam, sed ad eeter-
malefactor, non libi tradidissemus eum (Malth.xxwu). iium sine ulla momenti interpositione properalis
Eiiam alibi eslis menliti, o Judaei, quando soilioet interitum. Hanc procul dubio vestrse incrcdulitatis
iniiiislris Prasidis pecuniam copiosam dedistis, invidia-m, et odiuro, quod injiisle habetis erga Oei
cisque, ut dicerc::l, suggessislis, quod discipuli ejus Filinm, undecim Jacob filii prafigurabant, qui eemu-
noctevenerunt.et furati sunl corpus ejus nocte, vobis Iantcs Joseph fralrem suum lunica nudaverunt, et
d rmienlibus. Filii alicni, inquil, incnihi sunl mihi, Isroaelilis vendiderunt. Ad vestram itaque falsam
fitii alieni invelerati sttnt, elc. Ac si aperlius Dcus perfidiam convincendam, et noslram fldem magis
et homo Jestis Cbristus vobis diceret : Filii , qui magisque corroborandam illius temporis historiam
magis voluerunt alienari a me idola adorando, et ad mcmoriam reducamus, eamque spiritaliter cx-
iimumera. in le0it'nnis meis scelera perpetrando, positara omnes simttl soilicite audiamus.
quam permanere mecum mihi humilher obediendo, (86) Joseph igitur unus ex duodecim filiis Jacob,
inveterati sunt. Quasi dicerct: Magis elegerunt in 'D quem pater pra cunclis filiis suis dilexil, Dominum
veluslate primi bominis permanere, quam arobu- Jo.sum Chrislum prafiguravit, quem Deus Paler
lare mecum in novitate vitee. El claudicavervnl a secundum carnem de Virgine iiatum cocteris fratri-
semilis suis. Ac si aperle Dei et Virginis Filius di- bus ex Abrahae stirpe progenitis praetulii. Undc et
ceret : Judeei, quia male vivendo recesserunt a mc, ibi dicitur, quod Jacob eum in senecluto genui.sct.
cbtudicaverunt a semilis suis, id est a suis pravis Senesoente enim mundo, illucescens Dei Filius per
inventionibus claudi facti siiut, non babenles pe- beatissimac virginis Mariae partum tardius advenil,
dc-mdextrum, vel in lege spiritalera intellecluiii, tanquam filius senectutis secundum suscepti corpo-
vel in fide sanctae Trinilatis Cbristum. Revera, o ris sacramentuin, quia erat ante omnia saecula apnd
Judeei, quia Christum jam venisse, et verum Deum Patrein. Tunica autem polymita, quam fecit c,
verumque hominem fuisse non creditis, non sohim Pater, varietatem popnlorum ex omnibus gentibus
dexlro pede claudicatis, verura etiam a bonis et iu Cbrisli corpore congregalis significabat. Sorn •
Dco placitis operibus torpescitis, ne ultra spiri- niuni vero illud, pcrquod fratrum manipuli adoia-

(86) Isid. Quwst., in Gen., cap. 50.


243 S. MARTINl LEGIONENSIS 214
verunt manipulum ejus, illud est quod in Cbristo A • super lerram ? (Gen. xxxvu.) Ac si apertius Jacob
implelum *st: Adorabunt eum, inquil Psalmisla, patriarcha Jesu Chrislo Dei et Virginis Filio.quem
omnes reges terrm : omnes gentes servient ei (Psal. his verbis prafigurabat, diceret: Num ego, schicet
LXXI),scilicet fructum bonorum operum offerenles. Israel,excujus semine secundum carnem nasciturus
Ipse quippc est, quem sol, luna et stelloe adorant. es, et maler lua Synagoga, et fratres tui, videlicet
De quo scriptum est : Laudate eum sol, et luna ; omiies Judoei, adorabimus tesuper terram? Aperla
el omnes stella,etlumen (Psal. CXLVI.I). Ipsum enim igiturcausa est, o Judaei, quod idcirco illum ado-
excellentia sanctorum in solis nomine, et sub ima- rare contemnilis, quia ex progenie Abrahee na-
gine charitatis Ecclesioe omnium populorum niiiiie- tum esse cognoscitis. Sed jam quod sequitur au-
rosilas in flgura stellarum adorat: Unde et Jacob diamus.
Joseph filium suum inerepat, dicens : Nunquid ego, Jacob misit Joseph lilium sutim, ut de fralribus
et mater lua, et fratres tui adorabimus le super ler- suissollicitudinem gereret, el DeusPaler misit uni-
r«m? (Gen.xxxvn.)Objurgatio isla patris increduli- genitum Filiuro suuin, ut genus humanum pccoalis
tatis veslra superbiam significabat, o Judaei, qui languidum visitaret. Miltitur ab illo utique Palre,
pro eo quod ex semine Jacob nalum Christum co- de quo scriptum est : Misit Deus Filium suum in
gnoscitis, adorare contemnitis. Unde illura amplius si.nilitudinem carnis peccati (Rom. vm), ut oveo,
diligere, summa cum devotionc recipere, alque in qnrc sine vero pastore errabant, visitaret, easquc
eum fideliter credere deberelis, inde eum amplius ad pascua semper virentia revocaret. Unde ipse
contemnitis, ejusque verissimis pradicationibus piissimus pastor ail : Ego sum pastor bonus; et
pertinaciler resistitis. Unde ipse ait: Non est pro- ccgnosco meas, el cognoscunl memea (Joan. x).Qui-
pheta sine honore, nisi in palria sua, et in domosua, bus videlicet ovibus B. Pelrus in Epislola canonica
et in cognatione sua (Marc. vi). Volo vos scire, o ait : Eralis dudum sicut oves errantes, sed conversi
Judaei, quod ipse Deus el bomo Jesus Chrislus id- estis nunc ad paslorem, et episcopumaniinarum ve-
circo seipsum prophetam vocavit, quia ad corrobo- sttatum (I Petr. n). Invenit ergo Joscph fralrcs
randos fidelium suorum aniraos in fide recta eis suos in Dothaim, quod inlerprelalur defeclio. Vere
praterita aperuit, prasentia oslendit, futura pra- in magna defectione erant.qui fratrem suuni inter-
dixit. De ipso enim Moyses legislator vobis vera- ficere cogitabant. Qui, cum vidissent eum procul,
citer prolestatus est, dicens : Prophetam vobis sus- antequam accederel ad eos, cogilaverunl illum oc-
citabit Deus de fratribus veslris tanquam me, ipsum cidere. Et videnl.s Judrei verum Josepb, id est Do-
audietit juxta otimia quacunque locutus fueril vobis (C niiiiiini Jesum Christum; ut eum cruciligerent,
(Deuf. xvui). Ut etiam ostenderet quantae polestatis iiniim consilium omnes slatuerunt, dicentes Pilalo:
ct dignitatis ipse Dei et Virginis Filius exstiterit, Crucifige: crucifigeeum (Joan. xix). Dixerunt enim
adjecit : Omnis qui nsn audierit ptophetam illum, fralres Joseph : Fera pessima aevoravit cum (Gen.
exterminabitur de populo suo (ibid.). De quo eliam xxxvn). Pessima quoquefera Judaei erant, quiCIiri-
Isaias propheta ait: Ecce veniet prophela magnus, stum morti tradebant, iu cujus ore meiidacium non
et ipse tenovabit Jerusatem. Exivit ergo iste ma- inveiierant, el quem peccarc nunquain videranl. Re-
gnus prophela a Dco Patre et accepit humanitatem vera ipse Judaeorum populus fera pessiina erat, dc
noslram ex Virgine matre, et tamen non eum cum quibus ipsc Deus et homo Jestts Cbristus dicebal :
reverentia cl bonore suscepstis, o Judaci, sed multo- Circumdederunt me canes mulli: concilium mali-
ties illi, ut canes iropudici, opprobriis et conviciis gnantium obsedil me (Psal. xxi). Et iteruni : Cir-
injuriati estis. Unde cum diabolioo spirilu repleti cumdederunt me vituli multi; tauri pingues obsede-
pollulo ore illi dicerelis, damonium habes, satis juste runt me (ibid.). De quibus etiam ipse Deus et homo
ac modeste vos increpavil, dicens : Ego damonium Jesus Christus discipulis suis dicebat: Ecce ego
non habeo, sed honorifico Patrem meum, ei vos in- mittovos sicutovesin medio luporum (Maltlt. x).
honotastis me (Joan. vni). Et iierum : Ego veni in •^ ' Dicatur ergo : Fera pessima devoravil Joseph, sci-
nominePalris mei, et non suscepistis me; si autem licet cruenta beslia, id est populus Judaeorum in-
alius venerit in nomine suo,illum accipietis(Joan.\); terfecitChristum.Nudaveruntitaque Joseph fratres
scilicet Antichristum, quem vos, o Judeei, exspecta- sui tunica lalari et polymita, Judeei DominumJesum
tis, cum quo valde timeo ne in perpetuum pereatis. Christum post mortera crucis exspoliaverunt tunica
Vera est itaque supradicta senlentia, qua dicitur : corporali polymita,id est decorata oronium virtutuin
Non est propheta sine honore nisi in patria sua diversitate. Resperserunt autem haedi sanguiue lu-
(Marc. vi); quia ipse Deus et homo Jesus Christus nicam Joseph, et Judaei falsis criminibus et testi-
summo honore et reverentia susceptus est a coeleris moniis accusaverunl Christum. Dehinc Josepb in
gentibus;a vobis autem derisus, ac despectus, et cisternam miltitur, el Christus huinana carne spo-
coirviciis, innumerisque injuriis lacessitus. lialus in infernum descendit ad liberandum suos,
Hanc ergo vestrae incredulitatis contumaciam, ut qui in eo detinebanlur. De cisterna quoque levatur
Stipradiximus, o Juejoei, Jacob patriarcha praefigu- ille, et Ismaelitis scilicet gentibus vendilur.cl Chri-
rabat, cum Joseph filium suum objurgans, dicebat: slus, postquam ab inferis regressus "est, ab omni"
Aum ego, et mater tua, et fralres tui adorabimus te bus gcntibus fide: coro.nrcio comparalur. Ille per
-4> SERMONES. — SERM. IV, 1N NATALE DOMINI. 246
Judac consilium pretio dislrabitur, ct Christus con- A aurora consurgcns progredilur, quia, reliclis pecca-
silio Judap Iscariotis triginla argcnleis vonundatur. torum tenebris, in cognitione et dilectione sui Re-
Debinc Jacob posteritatis suc dispendia deplorans, demptoris innovalur. lpsum eliani adorant stellae,
quasi pater filium lugebat amissum, et quasi pro- scilicet sancti omnes diversarum virtutum clarilale
phcia, o infelices Judoei, vestrum lugebat interitum. fulgenles.
Pravidebat enim vos peccando a Domino recessu- Quid ad haec dicitis, o Judaei? quid respondctis,
ros, el haeredtatem iili ab eo promissam amissuros, aut quid objicilis? Nunquid lam perspicuac veritali,
atque omnibus quae sub cuelo sunt rialionibus, in quee Christus esl, fidem nondum accommodalis ?
captivilateni tradendos. Denique Jabob scidit ve- Nunquid lam verissimis legis ac prophclarum te-
slimentum suum, quod in passione Filii Dei et slimoniis, quod Christus verus Deus etverushomo
Virginis a sacerdolum principe legimus faclum. sit, veracissime sibi concordantibus, ad verani
Scidit enim ipse patriarcha sanclus veslimenluin suscipiendum fidem assensum adhuc non prabetis?
suum, ut nudandum ostenderet ccelestibus donis Interea vellcm scire, o Judrei, ulrum jam infideli-
populum suum, et regnura Israelilicum in duabus tatis veslrae perfidia omnino a cordibus veslris
partibus dividendum, et in seipso desolandum. expulsa, calholicam fidem summa. cum devotione
Qtiod Dominus futiirum pravidens, ait : Omne B velitis suscipere, an adhuc in veslra malilia dispo-
regnum in se ipso divisum desolabitur, el domm nilis permanere?
supra domum cadel (Lur. xi). Hoc etiam signifl- § XVI.—Palriarchm Jacob propheda in successtone
cabat velura teropli, quod scissura est in passione regni Judm principem defecisse, ci Christum jdm
Chrisli. venisse et passum aperte demonslrat: ejus prephe-
tico spiritu Ecclesim doctores, ac sacra Evangelia
Ipsum ergo Jesum Christum, o Judoei, ab inilio iuudunlur. Eiectionem ecctesiuslicmreligionis, el
niundi sancti palriarchae, ut dittum est, figuris et observationis Juduicm reprobationem ejusdem pa-
aenigmatibus ad redemptionera mundi venturum triachw benediclioin Ephraim et Manassemsitnui
et crucis tnysterium manifeste prwfigvral. Obstina-
praostenderunt; ipsuro veridici propbctoe Spiritu lionem morliferam pravilatis Judaicm prwfatut
sanclo edocli, ante omnia saecula ex Deo Patre ge- patriarcha i» filiis Simeone et Levi prwvidebdt,
nitum, et ex Virgine matre veruro Deum et verum quorum indignalio exslilit dura et maledicta.
horainem sine virili amplcxu nasciturum verissimis Si ergo deChristi adventu vel divinitate scrupu-
praeconiis pradixerunt; ipsum sancli apostoli de lum residet in menlibus vestris, hoc ipsum indi •
Spiritu sanclo conceplum, et de Virgine malie na- cale nobis, ut scire possimus, cujus fidei vei cujus
ttim fuisse, et huroanum genus per passionem et r voluntatis estis. Ad beeo, o Judaei, respondcntes
crucem suam jam redemisse clarissimis vocibus dicitis, quod Christura jam venisse non creditis,
aperte ostenderunt. Ipsum veteris et novi testa- sed adbuc illum venturum esse exspectalis. Illum
nienti doctores verura Deuro et vertun hominem ergo dicitis nondum venisse, sed in Une mundi te-
essc asserunt, el vos qui illum superba menle et stilicamini veiilurum esse. 0 gens prava el perfida 1
eontuinaci corde negalis, per omnia falsos lestes ogcns absqtte salubri consilio, elsine spiritali pru-
esse convincunt. Verissimis legis et prophetarum denlia ! lot legis testimoniis, quod Christus verus
rationimis icstrUcti falsam asserlionem vestram Deus sit, sibi concordanlibus, lot prophelarum va-
evaxuaiit, el vos modis omnibus mentitos esse com- ticiniis, quod veraciter humanitatem nostram "su-
probant. lpsum ergo Dei Filium vcram de slirpe sceperit, sibi convenientibus , tot evangelislarunl
Jacob carncm assumpsisse, o Judaei, indubitanler verissimis preeconiis idipsum asserenlibus, quod
credite; ipsum in Dei Patris dexlera regnanlem percruccm ct passionem suani jam indubitaaler.do
nobiscum adorate. lpsum quem emistis triginta ar- potestate diaboli mundum eripuerit, a niorle re-
genteis, et sine causa cruci aftixistis, amplectimini surrexit; ccelum ascenderit, et ad dexteram Dei Pa-
bracbiis verae fidei et pietalis, quatenus per ipsura tris qui eum miserat, jam glorificatus nunc sedet,.
possitis perlingere ad gaudia oeternae felicitatis. D omni dubietale poslposila, perfecle noudum creilis?
Ipsum cujus nomen sub ccelo invidenler voluislis 0 popule stultc et insipiens! ignoras quia illum,,
delere, cum Deo Patre et Spirilu sanoto ubique re- quem in fine mundi venturum exspectas, non erit
gnarc credile, ul de transacta infidelitalis vestrae Filius Dei, sed vas plenum diaboli ? Nescis,. o gena
duritia veniam p-ssiiis acquirere. Ipsum adorat sol, caeca, quia ille quem venturum. dicis, non erit ani-
id est excellentia angelorum alque arcbangelorum maruin piissimus salvator, sed crudelissimus de-
omniumque cceleslium ordinum beatorum spiri- ceptor? Pro cerlo sciatis, nec omnino dubitetis,
tuiim, qui in ejusdem Dei et hominis Jesu Christi quia ille in quo spem vestram ponilis, non est ven-
pcr quem Deus Pater omnia creavit, dilectione per- turus, ut humanum genus. redimat, sed ut illud se-
manserunt. Ipsura eliam adorat luna, id esl sancta cum ad aelernara damnationem perducat. Nec erit
Ecclesia, de qua Salomon in Cantico spiritalis minister justilioe vel pacis, sed discordiae el totins
amoris admirans, ait inter ceetcra: Qua est isia, iniquitatis. Igitur, o infelices imo infelicissimi Judaei,
qum ascendit sicut attrora consurgens, pulchra ut quia Dci et Virginis Filium, qui sub Herode rege
luna, electa ut sol, terribilis ut castrorum acies or- nattts, el sttb Ponlio Pilato pro mundi redemptione
diaala? (Cant. vi.) Sancta quippe Ecclcsia quasi fuit passus, pertinaciter nondum. venisse negatis,
2i7 S. MARTINI LEGIONENSiS 248
el in Antichristo, qui ulique in suis pravis operibus A Audite etiain, o JuJoef, quid Jacob patriarcha ad
Deo erit rebellis atque coittrarius, spem vestra sa- catholicara fidera corroboi„ndam, et veslram men-
lutis ponitis, ut cum illo pereatis, Jacob patriarcha, dacissimam perfidiam supcraiidam de eodem Jesu
quem omnino contradicere non poleslis, nec debe- Christo Dei et Virginis Filio, qui de tribu Juda
tis, accedat, et ulrum jam venerit, an adhuc ven- secundum carnem nasciturus erat, consequenter
turus sit, vobis audientibus, leslimoniuin proferat. dicat: Altigabil ad vineam pullum suum (Geti, XLIX).
Dic, sanrte Jacob, dicdeChrisli adventu, quodSpi- (87) Pullus Christi gentium populus est, cui adlnic
ritu sanclo rcvelante didicisti, ul luo verissimo te- nunquam fuerat onus legis impositum. Hunc pul-
stimonio Judaeorum perlidia convincatur, et fides lum, scilicet gentilem populuni Christus in advcnlu
calholioa magis magisque ex omiii parte roborelur. suo vineee alligavit, id est apostolis, prophelis,
Dic ergo de Christo quod nosti, qualenus perfidi patriarchis et caeteris sanclis, qui ex Judoeis in sc
Jiidaei lua certissima aucloritale convicli pestifcra crediderunt, per fidem copulavit. Nam vinea Do-
iucredulilalis stuililiam quantocius a cordibus suis mini Sabaotb domus Israel est. Sequitur : Et ad
abjiciant, et Christum jam venisse, verum Deum et vitem ligabit asinam suam. Ipse quippe de se ait:
vcrum hominein fuisse omni dubietale remola no- Ego sum vilis veta(Joan. xv). Ad hanc ergo vilem
biscum fidelitcr cr^dant. Dei et Virginis Filius alligavit asinam suam, cui
iVon auferelur, inquit, sceptrum de Juda, el dvx supersedit.idest Ecclesiam suamex Judaeis atque cx
defemore ejus, donec veniatqui mittendus est, elipse gentibus congregatara sibi copulavit. Haiic ilaquc
etit exspectalio genlium (Gen. xux). Manifestumest, Deus et homo Jesus Christus ad vilera corporis sui
o Judaei, et negane non polestis, quod de Juda non vincu!a (88) cbarilaiis et evangelicaedisciplinee alli
fuit ablatum sceptrum, id est potestas regendi Ju- gavit nexu, ut imitatione illius vivens efliciatur
daicum populum,et defemore illius non defecit dux, baeres Dei, cohaeres auteni Christi (Rom. viu).
donec veniret qui a Deo Patre miltendus erat ad Iterum Jacob patriarcha subjungens, ait : Lavabit
redemptionem mundi scilicet Christus; et ipst erat in vino stolam suam, et in sanguine uvm pallium
exspectatio gentium, quia videlicel in advenlu suo suum. Quasi dicerct: llle qui a Deo P..tre mitlendus
non solum profuit Judaeis, sed eliamgentibus.Non- est, scilicct Jesus Ciirislus, lavabil in vino stolani
nulli quidein gentilium Christum exspeclabant ven- suam, id est carnem suain in sanguine passionis
turum et mundum redempturura, ul Job, Balaam, suee; sive Ecclesiam suam in illo vino, quod pro
Nabuchodonosor, quibus revelatum fuit mysterium multis effundetur in remissionempeccalorum (Matth.
incarnationis illius, Sibylla, Virgilius et multi alii, (- xxvi). Et in sanguine uvm pallium snum. Pallium
quos enumerare non suflicimus. Tandiu ergo fuit gentes sunt, quas Chrislus corpori suo conjuuxit,
apud vos, o Judeei, ex semine Judae interoerata re- sicut scriplum est: Vivo ego, dicit Dominus, nisi
gni successio, donec Christus ad redemplionem homines induam sicut veslimenlum (Isa. XLIX).Cui
mundi a DeoPatre pcr Virginem milterelur. Pro- etiam Isaias ait : Omnibus his velut ornamento re<
bant boc, oinimici veritatis Judeei.librorum veslro- stieris (ibid.). Ilos quippe Christus, Judaeos scilicet
rum historiee, quibus aperte ostenditur primum et genliles, qui in eurii fideliter crediderunt, titnoa
alienigenam regem ingente vestra fuisseHerodem , peccatis eorum in sanguine suo mundavit ,*quando
sub quo ipse Dei et Virginis Filius sccundum car- sicul botrus in ligno crucis pependil. Tunc enim ex
nem natus est. Vos itaque, o Judrei, qui Chrislum latere ejus sanguis et aqua profluil; sed aqua ba-
tcslificamhii nondum venisse, ostendite nobis regale plismatis nosapeccalis noslris lavit, sanguine vero
sceplrum, id est hominem regiam poleslatera in de manu hoslis antiqui redemit.
vobis habentem ex progenie Jtidoe processisse. Si Audite, o Judaei, qtioe dico; audile quoe loquor.
Christus, ut vos mentimini, uondum venit; quare Dum Jacob patriarcha Judam fllium suum benedi-
dux de femore Judae jam olim defecit? Qui ergo cens Jesum Christum, qui de tribu Juda nasciluius
Christum non venisse, sed adhuc venlurum esse !Derat, stolam stiam scilicet sanclam Ecclesiam sau-
asserilis, necesse est ut de prosapia Judae ducem guine passionis suee lavare dicit, vobis falsis tesii-
Israelitici populi ostendatis. Si aulem quod verum bus, quieumjam venisse, et pro mundi redemplione
esl, ex progenie Judoe principem non potestis osten- passum fuisse negatis, apertissime contradicit. Non
dere, oportet vos Chrislum jam venisse indubitan- enim legimus Judara passum fuisse, nec slolain
ler nobiscum credere. Haec itaque Jacob patriarchae suam vino lavisse, sed spiritaliter de Chrislo credi-
supradicta prophetia, o Judoei, principem de tribu mus praediclum fuisse. Quid etiam subjungat audia-
Juda defecisse, et Christum jam venisse aperte de- mus : Pulchriores sunt oculiejus vino, el dentes ejus
monstrat, vosque in vestra asserlione falsos lestes lactecandidiores. Oculi Jesu Christi apostoli sunl el
esse manifestc comprobal. Absque dubio igilur de evangelistae, qui scientioe lumen universo corpori
femore Judae princeps jam defecit, quia ille qui ad Ecclesia; praestant. Hi pulchriores vino probanlur ;
redemptionein mundi a Deo Pati-e mittendus crat, quia eorum doclrina austeritalem vini veteris ex-
jam vcnit. superat, id cst priscae logis traditiones. Evangelica
(87) Ex Isidoro ut pleiaque alia, Quasl. in Gcn.,rap. 51.
(fc'8)Vinculo
2i9 SERMONES. — SERM. IV, IN NATALE DOMINI. 250
enim pracepta longe clariora sunt, qtiam vetcris A riini, qui oblilus est Domini Dei sui, qui fecit eitm.
teslamenli mandala. Et dentes ejus, inquit, lacle can- Cui Moyses legislator spirilu prophetiae plcnus ait:
didiores. Dentes praedicatorcs sancti sunl,quip ee- Deum qui te genuit dereliquisti, el oblitus es Domini
cindunt homines ab erroribus, et eos quasi come- Crealoris tui (Deut. xxxn). Ephraim vero niinor,
denles in Cbristi corpore transferunl. Noroine aulem qui fecunditatem sonat, typum gessil Christiani
lactis doclrina legis significatur, quae carnalem po- populi, qui fecundalus esl in laliludinem mundi.
pulum lanquam parvulum poculo laotis alebal. Hu- Hos qiiidem cum benedicere vellet Jacob, posuit
|iis quidem, scilicet Cliristi candidioressunl denlcs Joseph Epbraim ad sinistram, Manassem autem ad
effecti, id est dociores Ecclesiae, quia fortem et va- dextcram avi constituit. At il!e cancellalis maiti-
lidum verbi cibtim mandunt alque distribuunt. De bus crucis mysterium prasignaus, translala in mi-
quibus dicit Apostolus in Epislola adHebrwos : Per- nori dexlera, sinislram majori superposuit: sicque
fectorum autem est solidus cibus (llebr. v). Et bene crucis similitudo super capila eorum denolata, Ju-
Jacob patriarcha dentes Cbristi candidiores lacte doeis quidem scandalum, Christianis vero futuram
dixit. Oiiinesenim qui perfecti simt, et qui Scriplu- gloriam praesignavit (/ Cor. l). Seniorem ergo pcr
rarum cibos explananles subtilem intelleclum qui crucis niysteriiim sinistrum faclum de dextro, et
spiritalis dicitur, Ecclesiae corpori sttbministrant, B juniorem dextrum de sinistro cernimus ; quia, Ju-
candidi esse debent et puri alque ab omni macula doeis in noslra sinislra labenlibus, nos illorura
liberi. gloriaro adepti sumus. Tali igitttr sacramento ma-
Intelligere debetis, o Judaei, qtiia, ut ait Jacob, jori populo Judaeorum praposilus est minor popu-
oculi J.isu Cbristi, scilicet apostoli et evangelistoe et lus genlium. De quibus idem patriarcha sic ail:
creieri Ecclesiae doctores pulcbriores sunt vino, id /sfe quidem, scilicet Manasses, eritin populum; sed
cst eoruro doctrina clariorest, et dulcior alque sub- ille, videlicet Ephraim, exaltabilur (Gen. XLVIII).
tilior quam carnaies Mosaicae legis observationes Audistis, o Judrei, quam aperte patriarchartim
(Exod. xxi). Ibi quippe oculum pro oculo evelli jube- figuris, legis teslimoniis el prophetarum praconiis,
batur; ab ecolesiasticis vero doctoribus, ut sibi invi- divina dispensante gratia, Cbrislianoruni libertas
cera dimiltant bomines, et malum pro malo non et vestra servilus abinitio nuindi fuerit prasignala.
reddant, pracipilur. Quia igitur ore tanti palriarchae Nam quia Christi Evangelium, ejusque discipulos
propbelicospirilu p!eni,o Judeei, oculi Jesti Christi, de finibus vestris superbe ejecistis, i.!circo terram
id est Eeclesiaedoctores laudantur, eorumque evan- prornissionis juste perdidistis, et eidem populo
gelica ac spiritalia (89) doclrina priscee legis insti- -, Chrisliano in servitutem tradili estis. Vos cum prin-
tulionibus praponitur, necesse est ut eorum regi- cipibus et sacerdolibus vcstris Deum et hominem
mini ac salutari consilio devota menle vos ipsos JesumChristum, qui vos de _Egypliaca servilule li-
subjfciatis, et ecclesiaslicoe religionis sacramenta beraverat, et iterum in liberlatein liliorum Dei vo-
illorum ministerio suseipiatis; aliterenim adaelcrna care venerat, sine causa cruci affixislis; cum eis-
gaudia pertingere nequaquam poleritis. Nolo vos dem homicidis prhicipibus et sacerdotibus vestris
ignorare, o Judaei, quia sive quis Judeeus sive gen- de baereditale vobis promissa, et aliquandiu a pa-
lilis sit, nisi pcr sanctae Ecclesioeministros baplis- tribus vestris possessa, cura magno dedecore ex-
mum Cbristi susceperil, salvari omnino non pote- pulsi estis. Sic crgo vobis evenit,-sicut ipse Dei et
rit. Pro certo itaque habeatis, quia nisi catholieam Virginis Filius prrcdixit: Relinquelur vobis domus
fidem suscrperilis, et in nomine sanclre Trinitatis , vestra deserta (Matth. xxin). Justo itaque judicio
Palris videlicet et Filii ct Spiritus sancti baptizati de lerra promissionis estis ejecli, et ut increduli
fueritis, in Abrahae sinu post hanc vilam requic- ac Redemploris mtindi sanguine polluti, per uni-
scere mininie poleritis. Onines enim tpii de Abrahoe versum mttndum dispersi, el ounctis qurc sub ccelo
slirpe piogenili estis, non nisi per Clirisium ad ani- sunt nationibus, scrvituli tradifi.
marum vcstrarum salulem pertingere vaiebilis. D Hanc procul dubio veslra iiicredulilatis obstina-
Oportet igitar vos carnales legis observaliones omit- tionera mortiferam Jacob patriarcba, ut spiritu pro-
tere, ut ad aeterna gaudia posshis attingere. Hanc phetiee plenus in suae posteritatis genle futuram
ulique ecclesiaslicae religionis futuram electionem, praevidebat, cum flliis suis, videlicet Simeon et
el Judaicae observalionis reprobalionem Jacob pa- Levi quasi cum qitadam indignatione dicebat: St-
triarcba prafigtiravlt, quando duos Joseph lilios meon ef Levi, vasa iniquitatis bellanlia. /n cqnsilio
benedixit. Ut ergo vera esse qtiae dicimus, o Judoei, eorum non veniat anima tnea; et in catu illorum non
aperle cognoscatis, moneo vos ut illius lcuiporis sit gloria mea; quia in furore suo occiderunt virum,
historiam spiritaliler expositam diligcnter audialis. et in volurilate sua suffoderunt murum. Malediclus
(90) Joseph feslinans accipere benedictionem pa- furor eorum, quia perlinax; et indignalio illorum,
Iris sui Jacob dttos filios suos illi obtulit, Manas- quia dura. Dividam eos in Jacob, et dispergam illos in
sem videlicet el Ephraim. Sed major Manasses, qui Israel (Gen.xLix.)(91).Moneovos,o Judaei.ultaiili pa-
interprelalur oblivio, lypiim gessit poptili Judaeo- triarcbre veraeem historiam non negligenter prater-
(89) Spiritalis. (91) bid., ibid.
(90) Isid., ibid.
251 S. MARTIN'1LEGIONENSIS 252
ealis, sed illius expositionem diligfiiler audiatis. A t Clirislum injusto judicio reuiuesse liiortis condem-
Simeon, inquit, et Levi vasa iniquitatis bellanlia. naverunt, maledicli fuerunt; quia et seipsos &'ler-
Per Simeonem quippe et Levi Scribse el sacerdo- nis flammis tradiderunt, omnemque suam posleri-
tes Judaici populi intelliguntur. De Sinieone lalem ejusdem Innocenlis Jesti Clirisli sangiiine
quoque Scribse sunt Judseorum ; de tribu Levi prin- commaculaverunt, quem diabolico furore plt-ni,
cipes sacerdolum. De quibus ail evangelisla: Prin- super se et stiper filios suos pertinaciter effundi
cipes sacerdolum concilium fecerunt, ut Jesum occi- petierunt. Illorum etiam indignalio dura ctmale-
derent (Matlh. xxvi). De quo concilio iste sanctus dicta fuit, quia dum Jesu Chiislo irreverenler ac
palriarcha, qui jam in spiritu Christum pro salute procaciter insultavit, post se mullos ad aelernum
huniani generis passurum prsevidebat, dicit: In interilum traxil. Maledicti erilis etiam el vos, o mi-
consilio eorum tion veniat anima mea. Horrebat seri et miserandi Judsei, nisi eorumdem patruiu
enim jam tempore sanctus isle patriarcha videre veslrorum maledicluin furorem quaulocius a cor-
tanla scelera, quse in novissimis teniporibus Judsei dibus vestris expulerilis, et JesumChristiim vcrum
facluri erant. Sequitur : Quia in furore suo occide- Deum verumque hominem esse, et jam venisse, in-
runt virum, scilicet Jesum Christum. Quod etiam dubitanter credideritis. Si ergo ad oeterna gaudia
in libro (92) Sapienlice in persona Judseorum sie vultis perlingere, pertinaceni principum JuiUcorum
prsedictum fueral: Venite, circuinveniamusjustum, furorem a cordibus veslris abjicite ; et per sancKe
qnoniam inulilis est nobis, et conlrarius operibus Ecclesi» ministros baplismum Christi, sine quo
nostris. Morle turpissima condemnemus eum: erit nemo salvari poterit, devola mente suscipite. Dura
enim respeclus exsermonibusillius (Sap. n). Iterum etiam Scribanim el Pharisseorum indignalio pro-
Jacob siibjungens, ait : In volunlale sua suffoderunt cul sit a mentibus vestris. ul in lide et charilate
murum. Ac si apertius diceret: In sua perversa vo- Christi radicati et fundali (Ephes.ui), in electorum
luntate lancea vulneraverunl illud spirilale et for- numero mereamini computari. Et quid dicam vo-
tissimum propugnaculum, quod cuslodit Israel, bis, o Judtei? Nimirum si meis saluberrimis consi-
scilicet latus Salvatoris. Sequitur: Malvdictus fu- liis acquieverilis; si meis sequissimis monitis as-
ror eorum, quia perlinax, videlicet ad tantum faci- sensum prdebuerilis ; si ineis juslissimis exhorla-
nus perpetrandum. Revera utique maledictus fnit tionibus lidem accommodaveritis, omnidubilatione
et perlinax furor Judseorum, quia iracundia diabo- remota, Cbristo duce, ad coalestis patrise clarila-
liese crudelilatis accensi, oblulerunt Chrislum Pon- lem perlingere poieritis. Si autem in vestrse in-
lio Pilalo praesitli, dicenles: Crncifige, crucipge Q ( credulitatis malilia permanserilis, salvari nequa-
eum; quia si hunc dimitlis, non es amicus Cwsaris quam poteritis.
(Joan. xix). Maledicta etiam illorum indignatio el § XVII. — Velamen Motjsi superpositum cordibus
dura exstilit, diim Barabbam latronem peterent, et Judworum, legem spirilualiter inlelligere non sinil.
vitse auctorem Chrislum ad cruciligendum deputa- Ex Exodi libro baplismum pra'figuralum ostendi-
rent. lleium subjungit, dicens : Dividam eos inJa- tnr : tribuit remissionem peccatorum baplisinua.
el illos in Israel. Idcirco bi duo vi- Lex.perfectum hominem non exliibuit : circumcisio
cob, dispergam ad perfeclionemnon perduxit: lege dala non sunt
delicctSimeon el Levi nominantur divisio et disper- consumpla Judworum peccata, el si Christi morle
«ie, quia nonnulli ex ipsis Domino crediderunt, tegalia lerminata. Ex ejusdem libri leslimonio
Chrislus resurrexil. Exclamal in Judworum duri-
quidam vero in infidelitate permanserunt. Divisi tiam eorum ignominiosam reprobationem. Jacob
autem dicuntur, qui a perfidis Judseis separautur, patriarcha cum indignatione loquens filio suo Ru-
et fideliler Ecclesiae filiis consociantur; dispersi ben dicebat. Subjungit, undenani benediclus pa-
triarcha Israelilicum popitlum ex eo nascilnrum
autem, quorum patria temploquc subverso per or- tam rigide lanta animadversione maledixerit.
bein terrarum incredulum genus spargitur.
Ea igitur, quse superius Jacob patriarchaspiritu Quid adhuc dicitis, o Judxi, quid respondelis,
prophelise plenus de vestra, ac patrum vestrorum D I vel quid opponilis? Hsec est responsio veslra simul
incredulilale prsedixit, pro vestra commonitione, et objeftjo : quod idcirco non vullis b.nplismum
o Judsei, necesse est ut iterum replicemus. Male- Chrisli suscipere, quia Deus in Iege Moysi non
dictus, kiquit, furor eorum, quia pertinax; etilloruin prsecipit cultoribus suisbaplizari, sed circumcidi.
indignalio, quia dura. Revera maledictus exslilit Ad quod nos respondentes dicimus : quia juxta
furor patrum vestrorum, quia pertinaciter tradide- Pauli apostoli sententiam, si data essel lex,quat
runt Jesum Christum in nprius gcntium ad cruci- posset vivificare, videlicet quse posset observatores
figendum. lllorum quippe furor pertinax et male- suos ad a;ternam vitam perducere, vere ex lege es
dictus fuit; quia Dei et Virginis Filium sine causa set juslilia (Galat. m). Sed conclusit Scriptura le-
cruci affixit, et eos in profundum inferni prsecipi- gis omnia sub peccato, ut promissio seternsebeati-
lavit, vos de repromissionis lerra infeliciter expu- tudinis non ex circumcisione, sed ex fide Jesu
lit, omnibusque nalionibus serviluli subdidit. Ipsi Chrisli darelur credentibus , id est in noniine
etiam palres vestri, dum Deum el hominem Jesum sanctse Trinitatis baptizalis. Si ergo promissione?
(92) Rectius auani Isidor. Isaias; licet plenius elI paulo .aliter auctor, ac S. Patcr hunc locum a 1.
leget.
255 SERMONES. — SERM. IV, IN NATALE DOMINI. 254
quas ipse legislator et judex Jesus Chrislus pa- A cadesle regnum aperil, eosque ad cosleslis patrise
tribus veslris promisit, feliciler vultis acquirere, felieitatem inU-omittit. Circumcisio autein nulliim
ipsum verum Deum et veruin hominemesse credile, hominem ad perfectionem perduxit, nulli ccelesle
ejusque baptismum devota menlc suseipite. Pro regnum anle passionem Christi aperuit, neminem
certo sciatis, quod nisi vos ipsos baplismo illius patriarcharum vel prophetarum ad supernse pacis
bumiliter subdideritis, intra numerum electorum visionem intromisit. Lex ergo nullum hominem
ejus intromitli nequaquam potcritis. Sancla quippe perfectum exhibuit, quia nullorum peccata perfecte
Ecclesia, quia eum ad llumen Jordanis fideliter purgavit. Et utsciaiis, oJudsei, vera esse quse dixi-
qusesivit, ideo illum invenire ibi meruit. nvus, libri Exodi teslimonio comprobabimus.
Haecest vestra responsio, o Judsei, quod in tota Moyses pascebat oves Jethro cognati sui sacerdo-
serie leslamenti veteris, ubi Laplismus fuerit prse- lis Madian : cumque minassel gregem ad interiora
figuratus, invenire nunquam poluistis. Ad quod deserti venit ad montem Dei Horeb. Apparuilque ei
nos e diverso dicimus, quod idcirco b.iplismum Dominus in flamma ignis de medio rubi. Et vide-
Cl.rsli, r.ec a palrianhis pisefiguralum nec a pro- bat Moyses,quod rubus arderet, et non comburerelur
phelis prsedictum invenire poluistis; quia velamen (Exod. m). Dixilque Dominus ad Moysen : Vidi
Hojsi supeiposilum esl coid.bus vestris, itieoqiie afflictionem populi mei. Sed veni, millam le ad Pha-
non spiritaliter sed carnaliler legem intelligitis. raonem, ut educas populum meum de Egyptd (ibid.)
Quamvis ergo pluribus in locis aliis, videlicet pa- (93). Apparuit ergo Dominus Moysi in rubo mitlens
trhnharura fijuris, legis teslimoniis, et prophe- eum ad gentem, quam praesciebal iniquam futuram,
t trum verissimis prseconiis baplismum prsefigura- el erat flamma in rubo, id est in spinis, ct rubus
tum fnisse ostendere possemus; ad veslram tamen non cremabatur. Rubus peccatorum Jtidseorum
falsam oppositionem convineendam, et nostram fi-
spinas significabat. Flamma ergo in rubo prseccpta
dem confirmandam, quam perspicue in libro Exodi legis sunt in populo Judaico, quia illis dala esl fex
prsefhjuratus fuerit, diligenter monstrahimus. ut flamma. Flamma igilur in rubo aperle demon-
Scire itaque debetis, o Judsei, quod Moyses ab strabat qtiod lege data, non sunt consunlpta Judseo-
in'antia sua Jesum Chrislum Salvatorcm mundi rum pcccata. Sicut ergo rubus sub igne non cre-
prsefiguraverit in operibus suis. Moyses igitur in niabatur, sic et prsevtiricationes Judaeorum nec sub
domo paTis sui tribus mensibusniitriliis, post ires lege perfecte cofrigebantur. Quia igitur lex nullius
menses a malre sua foras ejeelus, ripse fluminis peccata perfecle purgavit, idcirco cceleste regnnm,
fuiL expositus (Exod. n). Ita Synagoga carnalis
Q o Judsei, ut prsedicluin est, nulli hominum aperire
mater quasi parvulum. a suo consorlio expulit potuil. Volo vos scire, o Judsei, quiaqui in lege se-
Christum; quia tunc parvulus videbatur, cum in ciindum Domini prseccptum circumcidebantur, non
homine cerneretur (93). Moyses ergo in ripa flumi- stalim post mortem cielestis regni januam intrare
nis invenilur, el Dominus, cujus Moyses typum te- p;)terant, sed tantum in sinu Abrahse beata requie
nebat, ad flumen Jordanis, id «st ad aquam baptis- collocati, supernse pacis ingressum spe fejici ex-
mat!s a fidclibus populis invenilur. Ihterea filiaPha- spectabant. Christum quippe, qui legem dederat,
raonis descendens ad lavacrum fluminis infantem vcnturum c:rtissime crodebant, ipsumque, ut bene-
suscepit. Ecclesia vero ex gentibus congiegala sa- dictionem daret, id est licenliam intrandi coeleste
luiaris lavacii sanctilicationem dcsidcrans gralu- regnum, videndique Deum deorum, seipsum videli-
lanter Christum recepit. Invenit filia Pharaonis cet cum DeoPatre el Spiriiu sahclo in Sion sum-
Moysem inclusum in vasculo libin (94), quod ex mo desiderio oplabant. (Psal. I.XXXIII).Jam vero
niullis agrestibus virgulis fuit; invenit Christum post passionem et resurrectionem Domini noslri
Ecclesia reconditum in cordibus sanclorum, qui in Jesu Chrisli qniciinque in nomine sanclae Trini-
unitate charitatis contexti ex multorum fralrum tatis Patris videlicet et Filii el Spirilus sancli
membris, omnes unum in Christo corpus effecti ]0 baptismum devota acfidcli mente suscipitint, sobrie,
fiint, ipsumque religione sacrse observalienis susci- juste et pie vivunt (Tit. n), cum de hoc sseculo rc-
picnles, summo honore venerantur. cedunt felici transmigratione, ad cceleslem patriam
Cognoscite igilur, o Judsei, quod baptismus Chri- indubitanter perveniunt. Ad hsec nimirum ipse Dei
sti, quo remissio peccalorum, Spirilus sancli gra- Filius de sinu Patris deScendit, ut misericordiler
tia cooperante, fidelibus tribuilur, non solum a hurnanum
genus per crucem redimeret, sibique
Christo et ab ejus discipulis, ut vos mentimini, obedienlibus coeleslis patriss januam primus aperi-
fuit irivenlus, sed etiam in veteri testamenlo figu- ret. Primus Adam posteritatem suam peccando ,
ris patriarcharum, et praeconiis prophelarum ve- sacum in infernum praecipitavit; secundus Adam
raciler exsliterit prseostensus. Baptismus ergo in de sinu Patris veniens, electos suos libertati resti-
nomine sanclse Trinilatis a ministris sanclse Ecde- luit, eosque ad ccelum, quo ipse primum aseendit,
siae lidelibus populis traditus, devota illud menle secum reportavit. Idcirco ad vos, o Judsei, loties
suscipientibus , remissionem peccatorum tribuit, revertor colloquendo et admonendo, quia vestras
(95)Isid., Quwst. in Exod., cap. S. (9i>)Isid., ibid., cap. 7.
(94) Videas not. Grialii ad loc»m lsidori.
2S5 S. MARTINILEGIONENSIS 256
infelicilati plurimum condoleo. Circumcisio igilur A , ostendam eis, ut credanl quia tu me misisti?
carnalis ad conseqnendam ajternam beatiludiuem, (Exod. m). Et Dominus adillum : Projice virgam,
ut prsedictum est, non sufficit, nec observatores le- quam manu lenes in lerram. Et projecit, et versa esl
gis ad supernse pacis visionem inlromiltit, sed po- in serpentem. Expavitque Moyses, el fugit. Et ait
tius ab ea repellit. illi Dominus : Apprehendecaudam ejus. Ei avpre-
Nolo vos ignorare, o Judaii, omnia legalia prse- liendit, et facta esl iterum virga (Exod. iv). Virga
cepla in Christi morte fuisse terminata. Ex tunc enim Christum significabat, cui per Psalmilam di-
eniro circumcisio, ul'dictum est, vim suam perdi- cilur r Virga direclionis virga regni tui (Psal. xtiv)
dit, ita quod postea observaloribus suis non pro- (9li). Serpens qtioque.significabat mortem. Serpcns
fuit, sed magis obfuit. Usque ad obfalionem quippc persuasit bomini morte n. Mors ergo a scrpente.
verae hosiiae observatio legis potuit prodesse. Si Virga itaque conversa in serpentem Chrislusesl in
enim legalia prsecepta ante passionem Doitiini fi- mortem. Et tamen expavit Moyses, et fugit. Qtiid
nem habuisscnt, non ea imminente vetus pascha significaliat, quod Moyses ab illoserpente fugiebat,
ipse cum discipulis suis manducasset. nisi quod in Evangelio factum Iegimus? Mnrtitns
Janf itaque, o Judsei, jam Dei Filins de sinu Pa- est Christus, et omnes discipuli, relicto eo, fugerunt
tris olim descendit; jam pro mundi re:!emplione B (Malth. xxvi). Sed' quid iterum dictmn esl? Ap-
humanam naturam de Virgine slne peccato ac- prehende, inquit, caudant ejus. Quid est cauda nisi
cepit, passionem sui sacraliss;mi corporis non in- corporis posleriora? Hoc significabat, quod Don:i-
vitus, sed spontanea voluntale pro redemptione mis Moysi aiibi ait : Posleriora mea videbis (Exod.
nostra misericorditer sustinuil; morlem deglutivit xxxm). Chrisliis itaque primo factus serpens in
ac deslruxit; lenebrarum principem polenler vicit, morte, sed cauda apprehensa faclus estvirga, quia
portas inferni confregit; sanctog, qui ibidem deti- eccisus est, et postea ad id quod fueral resurgendo
nebanlur, abstraxit; lertia die veraciler a mortuis reversus est, ibique per vilse reparalionem, inorte
resurrexit, eosque, quos ab infcris ad Superos re- consumpta, nihil in eo jam morlalc apparuit, quia
vocavit, secum ccelo invexit, ipse vero ad Dei Pa- mors illi ultra non dominabitur (Rom. vi). Morluus
tris dexteram ascendit. est itaque Dei et Virginis Filius secundu:n eanidem
Quid ad lisec dicitis, o Jtidsei, quid respondelis ? humanam naturam, quam sinc peccato susccperat
Nunquid deChristi adventu, ejusque divinitate ad- propter scelera nostra, et resurrexit propter justi-
huc dubitatis? Nunquid ipsum jam venisse, et per licationem nostram. Prsedicla igilur veteris lesta-
crucem mundum redemisse nondum crcdilis? Nun- menli figura, o Judici, Deum et hominem Jesum
quid tot legis tcstiihoniis inslructi, tot prophetarum Christum pro salute humana passurum.elde niorte
valiciniis edocli, lot cvangelistarum prseconiis ad- resurrecturum evidenter. prseostendit, vosque in
monili, in fide calholica -nondum eslis confirmati, vestra oppositione, qui iilum non venisse. ncc pas-
nec in charitate Christi perfecti ? Pro certo scialis sum, nec niortuum fuisse, nec die tertia resur-
quod, Dei me gratia prseveniente , comitante et rexisse asseritis, falsos tesles esse aperte con-
snbsequente, vobis ncc silenlium ncc quielem tri- vincit.
buam, quousque vos, qui illum nondum venisse, 0 gens prava et perversa, o popule stultc ct insi-
nec verum Deum fuisse perlinaci mente negatis, piens, hseccine reddis Domino Crealori tuo, qui te
verissimis sanctarum Scripturarum teslimoniis creavit cx nihilo? 0 "gens incredula, quare illum
. aperla ratione falsos leslesesseconvincam. negas, qui patres tuos, patriarchas videlicet et
Qnid ergo dicitis, o Judsei, quid respondetis, vel proplietas in pnpulum sibi peculiarem elegit.eos-
quid objicitis? Hsec est responsio vestra. Dicitis que de domo servitulis eripuit, de carcerc ferreo
rnim quod Jesus Nazarenus, queni ad petitionem jEjypti liberavit, per quadrsginla annos in deserto
patrum vestrorum Pilalus cruci affixil, nequaquaui manna dc nubibus pavit, a facie illorum reges
de morte resurgere potuil. Ad hsec nos e contra D forles, et genles mullas exstirpavit, in terram pro-
respondemus, quod indubitanter Dei Filius de sinu missionis collocavit; ad ultimum vero ut genus
Patris descendit, et ex intemcrata Virgine hiima- bumanum redivneret, ex illorum progenie carnem
num corpus sine peccato assumpsit, in quo secun- suscepit, passionem el mortem spoutanea voluntale
dum humanitatem veraciter passionein et mortem suslinuit, tertia die rcsurrexit, el ad dexteram Dei
suscepit, et lertia die resurrexil.' Ut ergo vos in Palris idem verus DeUs et verus homo ascendit?
vestra objectione menlitos esse comprobemus, ve- Quare ergo illius tanlis beneficiis, o Judsei, ingrali
rissimam libri Exodi figuram piissimae moriis et eslis? Magnam quippc omnipolens Deus dignitatem
resurrectionis Chrisli spiritalitcr expositam intro- antiquis patribus vestris, patriarchis scilicet ct
ducamus. Atlentius igilur audile, quse Dominus prophctis prse omnibus, qui sub ccelo sunt, popu-
dixil ad Moysen in monle Horeb. Descende, inquit, lis conlulerat, cum de illis diccbal : Primogenilus
iii JEgyplum, ut educas populum meum filios Israel filius meus est lsrael (Exod. iv). Sed tanl* auclo-
de jEgypto. Respondens Moyses ail : Qued signum ritatis privilegium patres vestri tunc pcrdideriint,

(1)6) Isid., ubi supra, c;ip. 8.


257 SERMONES. — SERM. IV, IN NATALF. DOMINI. 233
quando Jesum Chrislum sibi a Deo Patre spccialitcr A De passione igitur Cluisli diclum fuisse intelligenv-
missum non solum rccipere honorifice nolueruiit, dum est. Praevidebat enim jam in spiritu Jacolj
sed etiam sine causa morti tradiderunt. Vos eliam, Chrisli passionem, et Judaicse plebis impiissimam
qui patruin vestiorum caccilatem seculi, Chrisluin audaciam, quse impiideiiter ad cubile Dei Patris
jam vcnisse, et veruin Deum ac verum hominem sui acccssii, et quasi stratuni cjus maculavit»
fuisse negalis, non solum lanlis Dei donis indignos quando sanctissimiim corpus Jesu Christi, in qucj
vos exhibclis, verum.etiani xternse damnalioni omncs thesauri sapienlise et scienlise Dei reqttie»
reos vos conslituitis. Hac de causa terram promis- sciint, et in quo habital omnis plenitudo divinilatis
siouis perdidislis, el ut reprobi alque sacrilegi per corpnraliter (Coloss. n), cruce suspendit, ferro vul-
universum mundum dispersi estis. Hanc uliqiie neravit, sanguine tinxit.
'
patriarcharum ac prophelarum omniumque illo- Salis ilaque vera esl illa senlenlia, o Judsei, quso
ruin, qui ante Christi advenlum juste et pie vixe- in libro Job sic ait : In anliquis solet esse sapienlia
runt, electionem, nec non ct vestram, o Judsei, post (Job xn). ln aniiquo igitur Jacob patriarcha, spi-
passkmem Christi ignoiniiiiosaiii reprobalionem ritu propheliae inlerius docenle, veritas el sapienlia
Jacob patriarcha ul spirilu prophelise plenus, fulu- suiil invenlse. Chrislum enim venlurum et pro hu-
ram prtevidebal, cum primogenilo filio suo Ruben mani generis salule passurum cerlissime prsescie-
quasi cum quadam indignationc dicebat. bat, et primogenitum filium suum, id est lsraelili-
Ruben primogenilus meus, tu fortiludo tnea, et cum populum, a quo illius veneranda glorificanda
principium doioris mei. Primus in donis, major atque adoranda passio celebrari novissiniis-diebus
imperio. Effusus es sicut aqua, non crescas : quia prsevidebal, sub persona primogcnili sui Ruben la-
ascendisti cubile palris tut, et maculasti stratum ctus inlrinsseus dolore cordis alla ex intiino peclore
ejus (Gen. XLIX).Jacob patriarcha in Ruben prioris suspiria tiahens maledicebat, dicens : Vllra non
poptili videtur ostendisse personam. Etenim secun- crescas. Quare, o sancte Jacob, Israclilicum po-
dum quod tempore illo priniogenitis debebalur, piilum ex le nasciturum tam rigide tantaqiie ani-
ipsius erat accipere saccrdolitim vel regniim (97). niadvcrsione maledicis? Quare luuni proleni, quam
Sequitur : Tu feriitudo mea. 1'tique qnia ex ipso nonduin vides oculis corporis, tam crudeii nialedi-
populo lundamenlum fidei processit, el ex ipso vir- ctionis sententia percutis? Quare populus, qui non-
tus Dei, quse Christits est, advenit. Quoniodo au- diiin nascitur mundo, jam obligatur malediclionis
tern ipse Judaicus populus sit principium dolorum, vinculo ? Dic ergo ltobis, cur populus ille lani gia-
nisi, dum Deo Palri semper irrogavit injuriam,i n vem malediclionis sentenliam promeruit, cum nec-
dum convertil ad eum dorsum et non faciem, fre- duiii in boc mundo boni sive mali aliquid feceril,
qucnler illum aJ iracundiain provocavil? Isle sciii- iicc in lege mandalorum Dci transgressor exstite-
cel.populus Judseoruin primus esl in donis, quia ril?Quare primogenilo filio tuo, scilicet Israeiitico
ipsi primum credila sunt eloquia Dei (Rom. 111)et populo, ut ullra non ciescerct, lani eflicacilcr in-
legis latio, atque ad ipsum primo facta fuit tesla- lerdixisti, cum illuni in aliquo acluali peccalo
menli promissio. Isle niajor imperio utiqtie pro reum necdum inveiiisti?
magnitudine virium el nobililale regni, qua tem- Quid ad haec justus et sanclus Jacob patriarc! a,
poribus David et Salomonis populus ipse pollebal. o Judsei, responderil, quale de vobis testimonium,
Ilerum Jacob subjujQgil, dicens : Effusus es sicut qui Christum sine causa cruci affixistis, protulerit,
aqua, videlicel peccando in Chrislum. Ac si dice- qua de causa super vos tanti ponderis senlentiam
rel : Effusus es quasi aqua, quae vasculo non tene- promulgavcrit, omncs simul audiaraus. Iduo, in-
tur voluptalis impetu. Eliam addidit, diccns : Ultra qtil, ipsum Judaicum populum ex femoiis mei se-
non crescas. Idcirco Judaicus populus maledictio- niiiie processurum sub persona primogeniti filii
nem ul ultra non cresceret, promeruit, quia Jesum mei Ruben nialedico, quia cum in novissimis die-
Christum sine causa cruci affixit. Populus ipse, ID bus horrenda nimis scelera perpetrare prsenosco.
quia per universum mundum dispersus est, valde Ac si aperlius diceret : Novi enim illuni post mor-
imminutus atque despecius est. Sed quare ipse Jti- tem meam iniqua facturum et divinie disposilior.i
dseorum populus talia pali meruit, ostendit, ciim in multis adversaturum. Erit quippe durse cervicis
protinus subjecit : Quia ascendisli cubile patris lui. ac superbus, ct conlra Dominum rebellis alque
Non boc de prselerito dictum esl, ul vos menlimini, contentiosus. Praeterea, quod erit gravius ac dant-
o Judsei, eo quod Ruben dormierit cum Baia con- nabilius, in novissimis dlebus, id est cum venerit
cubina patris sui (Gen. xxxv), sed potius de fuluro pleniludo lemporis, Dei Patris sui cubile asccndet,
inlelligendum est. Sic enim iste sanclus patriarcha corpus videlicet Jesu Christi, in quo complacuit
in initio hujus propheliae ail filiis suis : Congre- Deo habilare in ipso, el in quo sibi eidem Deo Patri
gamini, ut annunliem vobis, quw venlura sunt in no- bene complacuit (Matlh. xn), clavis perforabit,
rissimi* diebus (Gen. XLIX). Non ergo prseterilum lancea vulnerabit. Et slratum ejus, inquil, macu-
est credendnm, quod ille futurum esse prxdixit. lasti. De futuro hic patriarcha sanctissimus quasi

(9") Isid. Qtuvst. in Gen., cap. 51.


2E9 S. MARTINI LECIONENSIS 2J0
de prscterito loquitur. Ae si eidem Judaico populo, A patriarcha prwfigi.rabal, dum alloqticrelur Zttbu-
qui lantum sacrilegium commissurus erat, apcrtc lon : quw Chrisli Redemptoris sui vesiigia sequitur.
diceret : Stralum Dei Patris tui maculabis, idem Chrisium columna admirabilis, quw Israeliticum
scilicet corpus Dei et hominis Jesu Christi, in qno populum prwibal, prw/igurabat. Judworum incrc-
dulilatis cwcitatem, quam cotutnna nubis, quwpe>
omnes Ihesauri sapieiilise et scienlise Dei requie- diem caslra obnubilabat, prw/igurabat, bealiJoan-
scunt (Colass. 11), maculare lentabis, sputis vide- nis dictis manifesle impugnat.
' Jamdudum vos salubriter increpavimus eo quod
licet immundis coinquinabis, blasphemiis injuriabe-
ris, conviciis debonestabis, opprobriis inhonorabis, olim cum Abraham et Isaac ad locum sacrificii per-
malediclis frcqnenter laccsses. Ipse quippe Deum g;>nlibus, non accessistis» Dominum st ilicet Jesum
Patrem suum glorificabit; et tu illum, o popule Christum pro redemplione mundi veraciler passum
slulle et insipiens, inhonorabis. Ipsa ergo inhono- mortuum et terlia die resuscilatum fuisse non cre-
ratio, ipsa Dei Patris strali, id esl sanctissimi cor- didistis, sed diu cum asino remansislis, videlicel
poris Jesu Chrisli inlelligilur maculalio. Quia igi- in slullitia vestrse incredulilatis usque in hodier-
tur novissimis diebus, spirilu prophelico interius num diem perseverastis : saltem vel nunc cum
docente, supradicta niala te implelurum prsevidi, Moyse et cum omnibus filiis Israel exeuntes de
idcirco lam cfficaciler libi maledixi, et ne ullra JJ iEgyplo viam trtum dierum juxta imperium Do-
crescens interdixi. mini proficiscimini in desertum, ut ibi sacrificelis
Quid vobis videtur, o Judsei, quid dicitis, vel Deo.
quid ad haec respondelis? Nunquid hanc verissi- (98) Volo vos scire, o Judsei, quod hsec via qua
mani tanti patriarchse sententiam nondum esse im- vobis triduo est incedendum, Chrislus est, ut
pletam dubitalis? Nunquid non aperte cognoscitis, exeunles de JEgypto, id est de inceniivis viliorum
quod idcirco illius doloris principium eslis, quia el de prava carnalis vitoe conversalione . pervenire
Chrislum sine causa cruci aflixislis? Cur cliam, o possilis ad locum, quo immolare Deo debealis. Hsec
infelices et miseri, non inlelligilis, quod a die qna igitur via Christus est, qui dicit : Ego sum via, re-
ipsuin Dei et Virginis Filium cruce suspendislis, ritas, et vita (Joan. xiv). Qua via tridito vobis simul
non ultra crevistis, sed polius hac de causa plus- el nobis esl incedendum. Quicunque enim in corde
quam omnes genles imminuti estis? Indubitanter suo confessus fuerit, quoniam Jcsus est Filius Dei,
itaque, o Judsei, Chrislum jam vcnisse eredkc, et sine nlla thibitalioiie credidcril, quod Deus illum
dum mala quse Jacdb patriarcha vobis minatus est, a morluis tertia die suscilaverit, et lianc fidem
manifesle cngnoscitis in vestra malilia vos coin- moribus bonis ornaveril, nihilominus salvus erit,
prehendisse. A die qua Deum hominemque Jesiira C quia beneplacilum Deo sacrificium offert. Aliter :
Christum, ut dicium est, inhonorastis, in melitis Ibimus viam trium dierum sacrificare Domino Deo
non profecislis, sed in deterius semper corruistis. nostro (Exod. m). Ibimus scilicet fide, spe et cha-
Si ergo vullis malediclionem Jacob evaddre, et ad ritate sacrificare Domino Deo nostro contrilione
animarum veslrarum salutem pertingere, Jesurn cordis, confessione oris, salisfaclione operis. Hsec
Christum cum Deo Patre et Spirilu sanclo indubi- est tridui via, per quam pervenilur ad locum in
lanler unum et verum Deum essecredite. Si etiam quo immolalur, et redditur Deo sacrificium laudis
in prsesenti et ftiluro sseculo in ipsius casto timore (Psal. cvi). Per hanc itaque rectissimam viam, o
alque amore desrderalis crescere , de transacta in- Judsei, id est per Christum Dei et Virginis Filium
credulitalis perfidia veram coram illo poenitentiax» iideliter ambulate, ut de iEgyptiorum servilute
agite, ejusque baptismum in nomine sunnnse et crepli, hoc est de antiqui hosiis imperio liberati,
individuae Trinitatis devota mente suscipite. Qui ad locumimmolalionis, id est ad animarum veslra-
ergo hactenus in terrenis et transitoriis actibus rum snlulem recte credendo possitis pertingere.
sollicili fuislis, jam niinc quamvis sero de setecna Sed jam videamus quid Moyses inler cselera Pha-
«alule sollicili esse debetis. raoni dixerit. Ibimus, inquit, viam irium dierum
et sacrificabimus Domino Deo noslro
§ XVIU. — Oslendit vtam qna per deserlum cum per desertum,
Moye incedendumest, ut de jEgyptiorum servitute abominalionesjEgypliorum (Exod. vin). Oves quippe
erepli, saluiem pertingere possint. Verbum carnem iEgyptii edere dedignantur;' sed quod iEgyptii
faclum, pro salute hominum passum, el die lerlia abominantur, hoc Jsraelitse Deo offerunl; quia sini-
resuscilutum Mnyses virga prtv/iguravit. Jacob
patriarcha Christianum populum Deo fideliler ser- plicilalem conscientiae . quam cives /Egypti, hoc
viturnm, wternamrequicm consecuturum. cum ls- esl sapientes hnjns ssecuti quasi fatuilatem depu-
sachar filium suum benediceret, pr.;pheticospirilu hanc justi homines Deo in sacrificium immo-
Deum et hominem el li- lant,
prwvidebal. comprehendi
gari, crucifigi el mori poluisse, prwfigurulum fuit, lant, et per id Deo placere procurant, quod in hoc
cum Moysespascha celebrare jussil. Insinuat quo sseculo abjectum el conlentptibile esse considerant
uam pacto immaculati agni sanguis in snperlimi- secundum
naribus et super utrumque postem poni debeat. Apostolum , qui ait : Qiiw stulta sunt
. Consulit Judwos, ut sanctam Ecclesiam ingredi mundi elcgit Deus, ut confunderet (99) forlia
conentur, quam cwlestibus donis ornalam Jacob (I Cor. i).
(98) lsid., Quwst. in Exod., cap. II. . legunt : nam forlia respondent infirmis, non vero
(99) Imo , sapientia, scu sapienles, ut Isidorus, sliiltis, rjuorum contraria sapientia sunt.
queni iransciibit Matlinus, cl cajteri onines hic
261 SERMONES. — SF.RM. IV, IN NATALE DOMINl. 2C2
Vellem scire, o Judsei, tilrum, jam mortifera a .A per ipsum, sine quo nulltrs salvari polcst, ad ani-
cordibus vestris infidclitale remota, Jcsum Chri- marum vestrarum salutem possitis pertingere. lp"
stum verum Deum et verum hominem esse credatis, sum enim cum Deo Patre et Spiritu sancto Chri-
an adhuc deillius divinitate, qua Deo Palri coseter- stianus populus unum et verum Deum credit; ipsi
nus el consubstantialis esl, dubitelis? Ad hsec re- fideliter servit; illius jugum suave et onus leve eum
spondenles dicitis, quod nec verum Deum fuis- omni devotione sibi imposuit; post ipsum ad ccele-
se, nccjam venisse credere omnino potestis. Ad stem patriam summodflsiderio currit Ipsum procul
haccnos econtra respondemus, quod naturaliler ex dubio Christiaimm populum Jacob patriarcha Deo
Deo Palre antc omnia ssecula genitus sit, et prO fideliter servilurum, et in omnibus obedientem fu-
redcmplione mundi tempore gralise ex incorrupta lurum, aique aeteniam requiem ab eodem omnipo-
Virgine naturalem carnis substantiam suscepit. tenti Deo consecuturum, spirilu prophetiae prsevide-
Ilabet itaque deDeo Patre naturalem divinitalis sub- bat, cum Issachar, frlium suum benedicens, aiebat.
stanliam, habel de Yirgine matre veram carnis na- Issachar asinus forlis accubans in terminos maris
turam. El ut vera esse quoe dicimus, non dubitetis,
Deum el hominem Jesum Chrislum (I). Vidit requiem quodesset bona ; el lerram quod o;>
qualiter ipsum „ lima;et sitpposuil Itumerum suum ad portandum, (a-
pro salute hominum passum, et die lertia resuscila- est Iributis serviens (Gen. XLIX).(2) Issacbar,
MKIIvirga Moysi praefiguraverit, monemus ut dili- ctusqne ut prsediclum cst, qui interpretatur merces, refer-
genter audiatis ^100). Historia ergo illius temporis lur ad populum gentium, quemDomirius JesusChri-
rcleienle, Moyses jussu Domini in conspectu Pha- stus
raonis virgam projecit, quse versa est in draconem, prelio sanguinis sui mercatus est. Issachar isle
idcirco asinus forlis scribilur, quia prius gentilis
et magorum virgas devoravit (Exod. vn), signifi-
in novissimis id est populus, quasi brutum el luxuriosum animal erat.
cans, quod diebus, lernpore gra- Nunc autem vere fortis est,
tise Verbum caro fieret; quod serpenlis dira venena, Rerfemptoris mundi
sua colla subjiciens, el leve onus evangclicae
id est diaboli imperium desirueret. Yirga significat jugo
Verbum Dei Patris, id est Chrislum. Verbum dico disciplinse perferens. Hic habilans in terminos ma-
ris vidit requiein quod esset bona, et terram quod
direclum, regale, plenum potestalis, insigne impe- In lerminos ma"ris accubare, est praeslolalo
rii. Cui per Psalmistam dicilur : Virga direclionis, optima.
mundi fine requiesceie, nibilquc de his, quse nune
virgaregni ttti (Psal. XLIV).Virga igitur serpens fa- inmedio
r)a est, quoniam qui eral Filius Dei ex Deo Palre versantur, quserere, sed ultima desiderare.
Et fortis asinits seieiham requiem optimam videt,
natus anteomnia sseeula, faclus esl Filius liominis,
cum simplex gentililas ideo se ad robur boni operis
id esl Virginis, nalus ex Virgine in fine temporum, C
erigit, quia ad seternse vilse patriam tenilit. Unde
qui, quasi serpens exallatus in cruce medicinam hu- etiam humerum suum ad
nianis vulneribus infudit. Undeipschumani generis portandum ponit, quia,
: dum ad promissam requiem perveniie desiderat,
piissimus Redemptor ait Sicut Moyses exallavit
omnia mandala Domini libenler portat. Unde el fa-
serpenlem in deserto, ila exaltari oportel Filium homi- ctus est tribulis
nis, ut omnis qui credit in ipsum.non pereat, sedhabeal serviens, hoc est seterno Regi suo
titam wlernam (Joan.m). Virga igilur Moysiindraco- Jesu Clirislo fidei dona operumque bonorum mune-
ra oflerens.
nem versa, magorum virgas absorbuit, et Christtis
(aclus esl obediensDeo Palri usque ad mortem, mor- Quare igitur, o Jud.fi, tota die otiosi slalis?
tem autem crucis (Philipp. n), et per ipsam morlem (Malth. xx.) A tempore videlicet passionis Christi
carnis aculeuni consiimpsit morlis, id est deslruxii, usque in praesens lempus a bonis operibus vacalis ?
ipso per Osee prophelain hujusmodi teslante ac for- Legem non custoditis, Evangelium non recipilis,
titer comminanle : 0 mors, ero mors tua; tnorsus Judsei, idest confessores Chrisli nonestis, Christia-
tuus ero, o inferne (Osee. xiu). ni esse non vultis? Qui ergo tam tongo hujus sseculi
Est itaque Dominus nosler Jesus Chrislus, o Ju- .. spalio a bonorum operum fructu vacui remansislis,
daei, verus Deus et verus homo, quem sancti pa- landem necesse est ut cum fidelibus Christiauis
triarchse ante legem evidenlissimis figuris et seni- evangelicis sacramenlis vos ipsos devota mente
gmatibiis ad redemplionem mundi venturum praesi- snbjieiatis. Jam itaque a cordibus veslris diulur-
gnarunt; prophelse Spiritu sancto edocli ante om- nam incredulilalis duritiam expellite, et cum fidc-
nia ssecula a Deo Patre ineffabiliter fuisse genilum, lihus populis sanetsc Ecclesisejanuam iideliler in-
cl in tempore ex incorrupla Airgine nascilurum, gtedi elaborate; jugum eiiam suave, et onus J<:su
passurum, et die tertia resurrecturum fore, concor- Cbristi leve (Matth. xi) cum Issachar patriartha su-
diler prsedixerunl; apostoli vero et evangelisl;e il- per vos tollite, ut incredulitalis veslroe possitis ve-
lum jam venisse, et mundum redeniisse, manifeste niam consequi, et ad ccclestis patrise remuneratio-
prsedicaverunt. Baptismum ergo illius, o Judiei, de- neni, ipso operante, pervenire.
vola menle suscipite, ut cum fidelibus Chrisiianis : Quid ad haec rlicilis, o Judaei, quid opponitis, aut
(1*00)Isid., ubi supra, cap. 12. I.im tribum prseter Zabnlon inter maris terminos
(I) Hic forte excidit verdum fnaris, quod nec liabitasse.
Isidorus nec alius habet, ctun certum sil nttl- [ (2) Isid., Quast in Gen., cap. 51.
263 S. MARTINI.LEGIONENSIS 2G4
quid respondetis? Cujus voluntalis vel cujtis iidei A minaribus domorum, in quibus comedenliltum (Exod.
eslis monemus ut ostendatis nobis. Si Christum xn). (4) Fit ergo pascba in agni occisione; occidi-
verum Deum el verum homincm esse, et pro totius lur Christus pro mullorum salute. Vespere immola-
mundi salule passum fuisse jam creditis, rectc agi- tur agnus ; in vespera mundi passus cst Chr-istus.
tis ; sl.autem de illo adhuc dubitatis, hoc ipsum in- De quo Isaias ait : Sicut ovis ad occisionem ducetur,
dicate nobis. Haecest responsio atque oppositio ve- el sicut agnus coram totidenle se obmutescet, et sic
stra. Dicitis enirn, quod si Christus, ut nos ssepe non aperiet os suum (Isa. L:II). Sequilur : Os non
testali sumus, verus Deus elverus homoesset, ne- amminuetis ex ta (Joan. xix). Sic eliam de Christo
qiiaquam ab hominibus comprehendi, ligari, flagel- legimus in Evaugelio : Ad Jesum cum venissent,
lari, crucifigi.mori et sepeliri posseL Ad hsccnos eumque jam morluum invenissent, non fregerunt ejus
e diverso dicimus quod Deus et hamo Jesus Chri- crura, sed unus miliium tancta latus ejus percussit,
stus secundum divinitalein, qua naturaliler ex Deo et conlinuo exivit sanguis et aqua (ibid.). (5) Sanguine
Patre ante oinnia ssecula natus est, incomprehen- agni illiniunlur. Israelilarum postes, ne vastator
sibilis, impassibilis et immorlalis est; secundum angelus audeat inferre perniciem ; signantur signo
hutnanilalem vero, quam pro redemplione mundi Dominicse passionis in frontibus fideles populi ad
de Virgi ,e sine peccalo assumpsit, poluit compre- R lulelamsalutis, uthi soli ab interilu liberentur, qui
hendi, ligari, (lagcllari, crucifigi et mori. Deus vero cruore Dominicse passionis cordibus el Irontibus
Auscilavil illum a morluis (Rom. x). Qui eliam post signati snnt, qui eiiam opere hujusmodi Deo ca-
resurreclionem suam in eadcm hunianilatc qua pro nunl: Signatum est super nos luinen vullus ttti, Do-
redemptione mundi passusel morluus fuerat, disci- mine (Psal. iv). Unde et transitus interpretalur
pulis suis manifeslus apparuit (Act. vn); et ul vere ipsa solcmnilas Paschae, eo quod de. pejoribus ad
resuscilalum se esse oslenderet, coram eis comedit meliora pergentes, hoc est de carnali convcrsalione
et bibit, atque ipsis cernentibus ccelum ascendit ad desideranda coeleslis patriaegaudia menle trjns-
(Act. 1), el III dextcra Dei Palris sedet (Hebr. xn). euntes, tenebrosam jEgyptum, scilicet prsesentera
Passus est ilaque secundum Iiumanitatcm, quam as- mundum diversis erroribus obscurum et multiplici-
sumpsil de Virgine nialre, qui impassibilis ct im- bus peceatis involuliim relinquere debeamus. Quod
mjrtalis permanet in sua divinitale. Secnndtim autein ait de agni illius esu : Omnis alienigena non
eamdem igitur carnem, qua, cooperante Spiritu comedel ex eo : el in una domo comedelur, nec offe-
sando, conceptus in Virgine, et ex ea natus fuit, retur de camibus ejus foras (Exod. XLIX),de corpo-
seipsum in ara crucis Deo Patri in odorem suavita- j ris Christi sacramenlo, cujus ille agnus figuram
tis oLtulil, antiquum bostem, qui primum homineiti gerebal, proprie scriptum fuisse intelligendum
deccperat, ralionabililer expugnavit, infernum ex- csl. Cujus corpus et sanguis in una domo, id
spnliavit,lerliadie rcsurrcxi:, et nos secum ad aeter- est in inia Ecclcsia manducare prsecipitnr, nec
nam vilam sublevavit (5). < Formam itaque servi offerri foras in plebibus , scilicet bserelicorum,
htimiliter miseii.ordileique, ul ait B. Fulgenlius, qui ab eadem Ecclesiaecalholicse unilate foras va-
vir sapicns cl Deo plehus, de codem inatris utero gautur.
idem Deus homo factns exivit, el in Cruce idem
Quid ad hsec dicitis, o inimici veritatis Judsei, at:t
Deus homo factus pependil, et in sepulcro idem
Deus homo faclus jr.cuit, et ab inferjs idem Deus ho- quid respondetis? Aperle intelligere, el remola omni
iiio factus rediens die terlia resurrexit: sed in se- dubilatione.debetis credere.quod agnus ille.quem, ju-
secundum solam carnem idem Deus jacuit, benteDomino.uldictum est.omnis mullitudofiliorum
pulero Israel ad vesperam irirmolavit, Dei et hominis Jesu
et in i/.fernum seeundum solam animam descen-
dil. » Ut ergo vos, o Judsei, qni Christum verum Cliristiinduhitanlerfiguramlenuit.cujusimmolalione
Deus Pater humanum genus a dsemoniaca domina-
Dcum et verum hominem esse, et pro humani genc- tione
fuisse in veslra redemit.Per illuni agnum (igurati vumDeusPater
ris redemplionc passum negatis,
filios lsrael de durissimo Pliaraonis imperio libcra-
asserlione mentilos' esse comprobemus, quam vit. Per Christnm
illum Deus Pater humani rcd- autem, qui vere est Agnus sine
aperte pro generis
misericorditerque morilurum macula, universum mundum de potestale dialoli
emptiorte passurum,
cum filiislsrael in iEgyplo per Moy- eripuit. Omnia enim, ut ait Apostolus, in figtiracon-
prsefiguravejit, lingebant tllis (1 Cor. x). Sanguine igitur illius fign-
sem pascha celebrarc jussit, monemas ul atteulius
rativi agni Israeliticus popnlusde ferreo iEgypti car-
aitdialis. vcro Agni incontaminati
Ait enim : Immolet universa multitudo filiorum cei*eest ereptus; sanguine
cl immaculati Jesu Christi, de crudelissimo diaboli
Israel egnum ad vesperam, et sumenl de sangttine
et in superli- jugo populus Christianus misericordiler est redem-
ejus, ac ponenl super ulrumque postem
c. 2, inter Au- siculus 56. Facla sunt liwc, ul 'Scriptura imple-
(5) Lib. De fide ad Pelrum, opera Os non comminuetis ex eo. lsidorus bre-
toin. nunc in tom. YL Videsis relur :
gustini, III, Append. vius ait : < Non franguntur in cruce ossa Doniini,
not. ad f. 88. mcstanle Emnacllsla . . .. » Osejusnon comminuc-
15.
(4) lsid., Quwst. in Eacod,,cap.decsse videlur ver- tis.
(5) Ct scnsusperfcclior cssct,
Ses SERMONES. — SERM. IV, IN NATALE DOMINl. 2GC
A quousque vivimus habitamus. Et in superliminare
plus. Pascha igitur, ut prsediximus, transitus inter- >
pretalur. Recte ergo nterque transitus, legalis vi- domus agni sanguinem ponimus, quia cruccm pas-
delicet et evangelicus sanguine est consecratus. Ille sionis illius in fronte portamus. >
agni pascbalis, iste illius, de quo dicit Apostolus : Ipsum ergo, o Judsei, verum Deum et verum l.o-
Etenim Pascha noslrum immolalus est Christus (I minem esse credite; baplismum devota menle sus-
Cor. v). Iste scilicel Dei et Virginis Filii sanguine cipite; illius passionis sahguinem corde et ore per-
fuso in cruce, ille in crucis modo medio limine et cipile : sanctse crucis signaculo frontes vestras ad
superliminari asperso. tutelam corporum et animarum vestrarum signate,
Est itaque Jesus Christus verus Deus el verus ho- ut vastator angelus transiens non prsesumat vobis
mo, qui tani evidenler praeliguratus fuit in paschali nocere. Sanctam etiam Christi Ecclesiam, oJudaei,
agno. Aperte igitur ipsa immolalio agni, o Judaei, fideliter ingredi omnibus modis elaborate, quia in
qui Chrislum passurum, et pro redcmptione hu- illa invenietis porlum quielis, refugium consolatio••
mani generis moriturum pracsignavit, vos qui il- nis, medicinam salutis, doctrinam veritatis, fontem
lum non venisse, nec verum Deum fuisse dicitis, purificationis, normam reclitudinis, regulam verse
falsos testes esse convincit. Audite ergo, rebelles et lidei et pietatis, conversationem sanctam Deoqiw
increduli, audite quaedico, auscultate quse moneo. placilam, quam, si assecuti ;fueritis, ad cfflleslis
Nihilominus si in veslrse incredulitalis malilia per- patriae remuneralioneni perlingere poteritis.
severaveiilis, absquednbio inseternum peribitis.Si Hanc procul dabio sanclam matrem Ecclesiam
autem illuiu verum Deum esse, et proprio sahguine, ceelestibus donis ornalam et contraomnestentatio-
ut in pascbali agno prsefiguralum fuit, mundum nes, ut castrorum acies ordinatam (Cant. vi) for-
jam redemisse indubitanter credideritis, ejusque tissimamque Jacob patriarcha prsesignabat, cum de
baptismum devola mente susceperitis, ad setenrae Zabulon filio suo iigurate diccbat : Zabulon in lit-
vitae gaudia cum sanctse Ecclesise iiliis, ipso ju- tore maris habitabit, et in statione navium perlingens
vante pariter etducente, perlingerepoteritis. Siergo usque ad Sidonem (Gen. XLIX).(7) Zabulon igilur,
ad animarum vestrarum salutem cupitis pervenire, qui interpretatur habitaculum fortitudinis, Eccle-
ipsius Jesu Christi intmaculati Agni sanguinem su- siam significat fortissimam ad omncm toleran-
per utrumque postem ponite, ore videlieet cordis tiam passionis. Ilsec habilal in littore maris, habi-
et corporis in remissionem peccatorum vestrorum tat el in slaiione navium, ut credentibus sil refu-
ftdeliler baurile. In supciiiminaribus etiam do- gium et periclitantibus ostendat verse fidei portum.
moriim sanguinem illius poncre debetis, ne aliquo ,P Ilaoccontra omnes turbines sasculi immobili et in-
tentatior.um impulsu a slatu veraeftdci cadere pos- concussa firmitate, solidala spectat naufragium Ju-
sitis. daeorum atque haereticorum, el procellas omnitim
Forte interrogatis, o Judaei, qui sint allegorice quse inferunlur : quarum elsi lunditur ffuclihus,
irtrique postes, quae duo supcrliminaria domorum, frangit tamen ipsa fluctus, nec ab illis frangitur,
super quos immaculali cl inconlaminati Agni Jesu uec ullis hseresis lempeslatibus cedil, nec ulli venlo
Oliristi sanguinem imponere debeatis. Beatum igftur schismatis commola succumbit. Pertingit autem
Gregorium sanctarum Scriiiturarum exposilorem hsec sancta virgo et mater Ecclesia usqne ad Sido-
stibtitissimum inlerrogemus, et qualiler nobis postes nem, id est usque ad genles; quia in patriarchis ot
cl superliminaria domorum intelligenda sint, ab prophelis initium haliere coepit, et usque ari gen-
eo diligenter audiamus (6). < Sanguis, inquit, san- tium populos fide ac devolione proficiendo perve-
ctissimi Agni Jesu Christi super ulrumque poslem nit. Legilur ctiam in Evangelio in.de assttmptos esse
ponitur, quando non solum ore corporis, sed etiam aliquos apostolorum, et in ipsis locis Dominum
cordis hauritur. In ulroque enim posle agni san- saepe docuisse, sieut scriplum cst : Terra Zabulon
guis ponitur, quaudo sacramentum passionis illius et lerra Nephtalim, via maris trans Jordatiem Ga-
cum ore ad redemptionem sumitur, et ad imilalio- D lilwm genlium. PopuUts qui ambulubat in tenebris,
nem illins intenta menle cogitatur. Nam qui sic vidit lucem magnam (Isa. ix), videlicet Deum et
Redemptoris sui sanguinem accipit, ut imitari pas- hominem Jesum Christum, ejusq<uedoctrkiam prae-
sionem illius necduin velit, in uno poste sangui- claram.
nem ponit. Superliminaribus eliam domorum san- Inlerea volo vos scire, o Judsei, quod huj n
guis passionis Christi ponendus est. Quid enim sanctae Ecclesise porta fides catholica est. Nem <
spiritualiler domos nisi mentes nostras accipimus, quippe illam intrare polcrit, nisi prias in Deum
in quibus per cogilalioncm habitamus? Cujus do- Patrem et Filium et Spiritum sanctum firmiter
mus superliminare est ipsa intentio, quse praeemi- crediderit. Sine fide enim nemo salvari polcrit
net actioni. Qui igilur inlentionem cogitalionis (Matth. xvi). Sanctam igitur Ecclesiam quantocins
suse ad imitalionem Dominicse passionis dirigit, in fideliler credendo ct recta operando ingredi elabo-
superliminari domus agni sanguinem ponit. Vel rate, ut cum cjusdcm Ecclesise filiis, coslestis p.a»
cerle doinus noslrsc sunt ipsa corpora, in quibus iriae januam mereamini intrare. Ipsa quippe Jesu

(C) Homil.22 inEvavg. (7) Isid., Qinvst. in Gen. cap. 51.


PATKOL.CCVIU. 9
867 S. MARTINILEGIONENSIS 2C8
Christi Redemptoris sui vesligia sequitur; ipsum A vcrunt, et nunc in carnalibus pracep is legis se
devota iide el recta operatione, in quantum possi- videre gloriantur, meam vero praedicationem au-
bile est, imilalur; ipsum in Dei Patris dexlera se- dire dedignantur; cwci fiant, suis videlicet exigen-
dentem spirilualibus oculis indefesse conteinplalur. tibus peccatis, hoc iindc superbe tument, amillant.
Ipsum itaque gloriosissimum sanclse EcclesiaeSpon- De quibus etiam ipse Dominus ait : Sinile illos;
sum, o Judsci, verum Deum et verum hominem carci sunt, duces cwcorum (Malth. xv).
esse credite; per ipsum, qui rectissima via est ad Audistis, o Judsei, quam perspicue columna ignis,
ccelestis patrise habilationem ascendere festinate. quae in nocte Hebraicum popnlum praecedehat, fu-
Ipse ducalnm prsestat ad se fidcliler confluentibus luruni verae fidei lumen, quo Christiani illustrandi
populis; ipse illuminat sedentes in tenebris et um- erant, praefiguraveril : audistis eliam quam eviden-
bra mortis (Luc. 1). Ipse homines praevenit, ut ter columna nubis, quac per diemtabernaculum et
bona velinl; ipse, ut recta incipiant, sollicitat; castra obnubilabat, densissimas veslrae increduli-
ipse, ut perficiant, adjuvat. Ipse ad bene operan- tatis tenebras praefiguraverit. In tantum enim ipsum
dum fideles suos provocat, alque illorum oculos omnipotentem Deum, qui vos de jEgyptiaca servi-
ad contemplandum seipsum illuminat. tute liberaverat irritaslis, atque, ut supradictuin
0 Judaei, audite, quse dico, audite, quae pro ves- ^ est, ad iracundiam provocaslis; ut quasi cum qua-
tra commonitione et salute loquor. Columna illa dam indignatione vos de superficie terrae delere
admirabilis atque terribilis, quae Jsraeliticum popu- diceret, nisi Moyses et Aaron precibus et obsecra-
lum per deserta gradientem, in specie nubis per tionibus indesinenter alii obsisterent. Tenebras
diem, et specie ignis in nocle prseibat (Exod. xm), igilur diuturnse incredulitatis, o perfidi Judsei, a
ipsum Deum el hominem Jesura Christum, qui om- cordibus vestris expellile.; sanctam matrem Eccle-
nem hominem venientem in hunc mundurh illuminat siam recte credendo et bona operando ingredi fes-
(Joan. ), rectissime prseligurabat. Recle quoque tinate, ut non cum incredulis perirc, sed curn fide-
Deus et homo Jesus Christus in columna significa- libus popuiis ad ccelestem felicitatem possilis per-
tur; quia rectus est et justus, et in se sperantium tingere.
adjutor forlissimus. De quo nirairum ait Psalmista :
rectus DominusDeus et non est ini- § XIX. —Jacob palriarcha spiritu prophetiarplenus,
Quoniam nosler, loquens de filio sUoDan prwvidebat Aniichristum
quilas in eo (Psat. xci). ln hoc vero quod in die in perdilionis filiunt in condemnationem mullorum
specie nubis, et in nocte in specie ignis apparebat, nasciturum; ipse lamen Christum ad redemplio-
Chrislum prseiigurabat milem et blandum juslis, C nem mundi missum exspectabat. Ex veteri testa-
mcnto sacri baplismatis evidenlissimam intro-
terribilem autem peccatoribus et injuslis. Aliter : ducit figuram ; tum, testante Paulo , Judmorttm
Per diem inlelligimus justorum vitam, per noctem patres baplizali fuere in Moyse, in nube, et in
vero peccatorum hominum pravam aclionem. Judaci mariintypo et figura Christi. Baptismi tria ge-
nera prapgurant Christi baplismum ante legem ,
ergo quia Dei cognitionem habebant, quasi dies sub tege, et sub gratia. Chrisium Antichrislum ex-
erant. Gentiles vero quia Deum ignorabant, et non pugnaturum Isaias asserebal el Jacob de filio suo
Deo, sed idolis serviebant, non in die, sed quasi in Gad figurale loquensprwvidebat: figuram tllam ad
Cliristum pertinere lestimonio Moysis comprobat.
nocle rcmanebanl. Columna ergo ignis, qttae in
nocle populum prseibat, futuram gentilis populi Inlerea vellem scire, o Judaei, cujus fidei vel cu-
fidei lucem, qua per divinam graliam novissimis jus proposili eslis. Si enim Christum jam venisse,
temporibus illustrandi erant, prseligurabat. Quibus et verum Deum verumque honiinem esse indubitan-
ait Aposlolus : Fuistis aliquando lenebrw; nunc an- tcr creditis, recte agitis; si vero de illius adventu
tem lux in Domino (Ephes. v). Columna vero nubis, vel divinitalc dubitatis, hoc ipsum indicate nobis.
o Judaei, qtise in die labernaciilum obumbrabat, fu- Ad hsec respondenles dicitis, quod Chrislum jain
tnrara vestraeincredulilatis caecilatem praesignabat. veuisse, et cum bominibus conversatum esse (Ba-
De hac utique vestrse incredulitatis caecitale aperte D ruch. iii), non credilis , sed venturum adhuc illum
Dominus ail: Injudicium ego in hunc mundum veni, fore exspectatis. 0 rebelles et increduli! o totius
ut qui non vident videant, et qui vident cmci fiant bonitatis adversarii! o omnis justiliae et veritatis
(Joan. ix). Ac si aperlius Deus et homo Jesus inimici! Tot aucloritalibus legis jam saepe convi-
Christus diceret : In judicium ego in hunc mundum cti, tot prophetarum valiciuiis superati, lot evan-
veni; ad hoc videlicet, ul qui non vident, justo ju- gelistarum verissimis manifeslisque praeconiis ra-
dicio videant, hoc est ut genliles, qui non rebel- tionabiliter sufftcienterque edocti, quod Christus
lionis malitia, sed ignorantise causa idola colunt vehis Deus et verus homo sil, et cum borainibus
et adorant, et me qui sum lui mundi (Matth. v), conversatus fuerit, pro humani generis redemptio-
ignorant; videant me videlicet ad redemptionem ne veraciter passus, mortmis et sepullus exsliterit,
inundi a Deo Patre missum fuisse; cognoscant, et a mortuis resurrexerit, et ad Deum Patrem a quo ex-
cum eodem Patre et Spirilu sancto unum et verum eral quadragesimo post resurrecfionera die ascen-
Deum indubitanter csse credant. Et qui videnl, Ju- derit; quare illumnondum vcnisse nec verum Deum
daei scilicet, qui meis praeceptis semper rebclles fuisse adhucdubilalis,et alium exspeclalis,cum quo
exstiterpnt, ir.eque ad iracundiam sacpius provoca- pereatis ? Nescitis, o infeliccs et niiseri, quod ille
269 SERMONES. — SERM. IV. IN NATALE DOMINI. 270
quem veirturnmcxspcctalis, nonerit animarum pius B cerastes in semtia. Quis aulem nesciat semilam an-
pastor, sed crudelissimus raptor? Nescitis.quia non gusliorem esse quam viam? Erit ergo Anlichrislu*
veniet, ut animas conservet, et in meliori statu re- coluber in via ; quia, dum in prsesentis vitaelatilu-
formet, sed ut disperdat, dissipet. furetur et mactel dinem homines ambulare provocabit, quasi par-
Joan. x), easque secum in perdilionis puteum prse- cendo eis blandielur. Sed in via mordebit, quia eos
cipiiet ? Omnis Scriplura illum perdilionis filium quibus libertatem sui erroris tribuei, veneno suaa
vocat.eo quod secum mullos ad perdilionem trahat. m-aliliaeconsumet. Erit etiam cerasles in semita;
Ipsum quippe filiuin perdilionis (Joan. xvn), scili- quia fideles, quos lempore suo ad cceleslis pra^ce-
cet Antichristum in condemnationem multorum pti angusta itinera sese constringentes invenerit,
nascilurum, et contra Bei voluntatem multa mala non solum callidse persuasronis impelu, sed etiam
fncturum, Jacob patriarcha, ut spirilu prophetise lerrore potestatis premct, et quasi in angore aspe-
plenus, circa finem mundi praevidebat cum de lilio ritatis post beneficia ficta?dulcedinis exercet (12)
suo Dan figurate Ioquens dicebat: cornua poteslatis. Sequilur : Mordens, inquil, un-
Dan judicabit papulum suum, sicut et alia tribus gulas equi, ut cadal ascensor ejus retro. Quo in loco
in Israel. Fiat Dan coluber in via, cerastes in semi- equus bunc mundum significat, qui per elalionem
ta, mordeus ungulas eqni, ul cadat ascensor ejus re- suam in cursu labentium temporum spumat. Et
tro. Salutare tuum exspectabo Domine (Gen. XLIX). quia Antichrislus extrema mundi apprebendere mo-
Moneo vos, o Judtei, ut qualiter ea, quae de illo lietur, cerastesjste equi tmgulas mordere perhibe-
perditionis filio, id cst Antichristo, quemvosquasi tur. Ungulas.quippe eqtii mordere esl exlrema sae-
redcmptorem exspeclatis, prsedicta sunt, intelligerc culi fericndo concutere (15). Vt cadat ascensor ejus
dcbeatis, attentius audiatis. Non enim Veleris Te- relro. Ascensor equi est, qnisquis in dignilalibus
stamenti dicta, ut vobis ssepe testatus siim, ad lit- hnjiis mundi extollitur. In faciem cadere est depo-
teram, sed spiritaliter intelligere debetis. Dicat ilaque sita mentis superbia in hac vita quemque suas cul-
Jacob patriarcha spirilu prophetise plenus sub per- pas cognoscere, easqiie poenitudine deflere. Retro
sona Dan filii sui, qualis Antichristus futurus, vel vero quo non videlur cadere, est ex hac vita pec-
quid sit facturus tempore sui advenlus. Fiat, i«- catores repente disccdere, et ad supplicia quae du-
qnit, Dan cotuber in via, cerastes in scmita. Hanc cuutur, ignorare. Et quia vos , o insensaii Judaei,
ntiqiseprophetiam doctores sanclae Ecclesiae, ut di- ut dicitis pro Chrislo Antichrislum exspectatis,
ctuin est ad AnlichrisUim transferunt. (8) De bene Jacob patriarcha in voce filiorum Ecclesiae
tribu enim Dan venire Antichristum ferunt, pro eo 1 summa cum devotione Deo Patri loquilur, dicens :
quod in hoc loco Dan et coluber asseritur, et mor- Salulare tuttm exspeclabo, Domine. Quasi diceret :
dens. Unde et non immerilo, dum Israeliticus po- Qui ipsum perditionis iilium, id csl Antichristum in
pulus terram in castrorum partitione susciperet, condemnatione multorum spirilu prophetiae edoctus
primus Dan ad aquilonem caslrametatus est (iVunt. vcnturum praenosco, non ipsum, sed Salutare tuum,
n) : illum scilicct significans , qui in corde suo o Deus Pater, id est Filium tuum quein ad redem-
dixerat: Sedebo in monie tsslamenti in lateribus ptionem mundi missurus es, fideliler exspectabo,
aquilonis. Ascendam super ultiludinem nubium, et Ipsum ergo et vos, o Judaci, cum Jacob patriar-
cro similis Allissimo (Isa. xiv). De quo per prophe- cha fideliter exspectate, qui jam sub Herode rege
tam ad Dan dicitur : Auditus est frer.-itus equorum et sub Ponlio Pilato pra>side mandum redemit suo
ejus (Jer. vm). Qui non solura coluber, sed etiam pretiosissimosanguine. Ipsum indubitanter credite,
oerasles vocatur. Cerasles (9) serpens dicliis, eo • mundura jam redemisse ; ipsum scitote ad judi-
quod in capite cornua habeat similia arielis (10). candum vivos et mortuos venturum esse. Ipse
Cerasta enim Graeci cornua vocant. Sunt autem quippe est Saluiare Dei, per quem Deus Pater hu-
illi quadrigemina cornicula, quarum ostentalinne manum genus redemit de poteslate diaboli. De ipso
volatilia illicit atque sollicitat, et animalia peri- D quippe Psalmista gratulabundus cccinit, dicens :
mit. Totum enim corpus tegit arenis, nec ullum sui Bene nunliate de die in diem Salutare Dei {(Psal.
indicium praebet, nisi ex ea partequa invitalas aves xcv). De ipso eliam prophela ait : Salus nostra ciio
vel animalia capit. Esl autem ilexuosus plusquam veniet, et comminuetjugum caplivitatis nostrw. Chr-
alii serpenles ita ut spinam non habere videatur. stus est ergo vera salus his qui prope, seilicet Jti-
Hic ergo serpens ?.rmatus (11) esse pcrhibetur, per dseis fidelibus, apostolis videlicet et evangelistis ;
. quem congrue Antichristi adventus asseritur ; quia et salus his qui longe, id est gentilibus ipsum cum
i contra vitam fidelium cum pestifero praedicationis Deo Palre et Spirilu sanclo unum et verum Deum
morsu eliam cornibus potestatis armabitur. Sed esse credentibus. Ipsum ergo Salutare Dei, id est
quid Jacob dixerit audiamus : Dan coluber in via, Christum, o Judaei, fidclilerjam vcnisse et mundum

(8) Isid. Quast. in Gcn., cap. 51.' (10) Isid., lib. XII. Ettjm., cap. 4.
(9) Jnlerseiit bsec ex citato loco Elymologiarum, (11) Isidor. , cornulus.
cum-Isidonis in prsediclo capil. Quwslionum lan- (12) Melius, exeret.
tum dicat : Cerasta enim Grwce cornua dictihtur : (15) Isidor,, cenlingcie.
serpemque Itic cormilus esse perhibelur, ut inlra.
, 271 S. MARTINI LEGIONENSIS 272
redemisse credite; ipsum ad ^udicandum vivos et A lentur, et diabolus qui in spirituali baplismo stif-
.mortuos cum timore et spiritali amore exspeclale; focatur. Premunt quidem jEgyptii urgentes ; in •
ipsum in Dei Patris dextera regnantem videre de- stant peccala usque ad aquam sacri bapiismatis.
siderale; per ipsum ad Deum Patrem recte cre- Post transitum qupque maris Rubri canticum Dei
dendo et bona operando pervenire festinate. In populus canit, Pharaone et ./Egyptiis submersis.
ipso atitein perdilionis filio, id esl in Antichrislo, Spiritaliter fideles postquam de lavacro conscen-
quem vos exspectare dicitis, si spei vestrse an- dunt exslinctis peccatis, liymnum in voce gratu-
Choram posuerilis, cum illo omnino peribilis.Chri- lationis emittunt, dicentes : Cantemus Domino :
sti ergo baptismum devota mente suscipite, uttam' gloriose enim honorificatus est; equum et ascensorem
ab originalibus, quam ab aclualibus peccatis emun- projecit in mare (Exod. xv). Quod lamen melius
dati, in electorum numero possitis computari. digniusque illi dicunt, quitympanum habent inma-
Quid ad hsec dicitis, o Judaei, quid respondetis, nibus suis stcutMaria(tr>id.), idest quicarnem suam
aut quid objicitis ? Hsec est responsio veslra simul crucifigunt cum viliis et concupiscentiis (Galat. v),
et opposilio. Dicitis enim quod baptismus, qui in- et mortificant membra sua, quse sunt super ter-
tra Ecclesiam a presbyleris studiose ac reverenter rara (Coloss. m).
traditur, et a fidelibus summa cum devotione su- Interea nolo vos ignorare, o Judaei, quoniam pa-
scipitur, ideo a vobis non observatur, sed pro ni- tres vestri baplizati fuerunt in Moyse in nube et in
hilo habetur, quia nec in lege a Deo praemonstra- mari, in typo etfigura Jesu Christi ejusdemque ba-
tus, nec in operibus patriarcharum vel prophetarum plismi. Sic enim ait B. Paulus, qui antequam in
fuerit pracfiguratus. Subsequenler etiam blasphe- Cbristum crederet, Gamalielis doctoris vestri fuit
mando dicitis quod baptismus ipse baptizalorum discipulus (Acl. xxn). Nolo vos ignorare, fratres,
corpora abluit, sed animarura peccata non diluit. quoniam palres noslri omnes sub nube fuerunt, et
Ad baec nos econtra vobis respondemus quod ba- omnes mare transierunt, et omnes baplizati sunt in
ptismus, qui inlra sanclam Ecclesiam , Christo in- nube et in mari (I Cor. x). Ac si apertius diceret:
slituente atque jubente, fidclibus populis in no- Nolo vos ignorare, id est nolo quod vos ignorelis
raine sanclse Trinitatis Patris videlicet et Filii et quoniam patres vestri, tam boni quam mali, omncs
Spirilus sancti tribuitur, ante legem et sub Iegc sub nube fuerunt, quae eos ab aeslu, et ne videren-
figuris et aenigmatibus fuit prseostensus, et vera- tur abyEgypliis protegebat; et omnes mareRubrum,
citer praesignatus. Ipsa eliam sacri baplismatis unda submersis bostibus, transierunt; imo et in Moyse,'
baptizalis, ut vos mentimini, non est inutilis et su- Q id est ipso Moyse duce, omnes videlicet ut ita di-
perflua, sed, cooperante Spirilus sancti gratia, cam baptizati sunt in nube et in mari. Similiter
corporum sordes abluit, et peccalorum maculasdi- omnes manducaverunt eamdem escam quam nos ;
luit. Ad verissimam igitur Christianorum religio- corporalem quidem alteram manducaverunt, sed
nem confirmandam, et vestram, o Judsei, menda- spiritualem eamdem ; quia illi manna, nos vero
cissimam opposilionem falsificandam, ex veteri panem vilaeaelernae;Biberunt etiam omnes eumdem
testamento sacri baptismatis evidenlissimam in- potum quein nos; specie quidem visibili aliurn, sed
troducemus figuram. Sacram itaque libri Exodi spiritualem eumdem. Bibebant autem de petra con-
historiam ad memoriara reducamus, et quid Moy- sequenle eos : ad litteram, quocunque irent. Vel
ses in exitu iiliorum lsrael, Domino praecipiente, bibebant de petra conscquente, id est seculuram
fecerit, simul audiamus. virtutem Christi significante. Nos autem veraciter
Dixit ergo Dominus ad Moysen : Loquere filiis et absque ulla significalione desideranter bibimus,
lsrael, ut proficiscantur. Tu autem eleva virgam el et satiamur calice passionis Chrisli. Habuit ergo
extende manum tuam super mare, et divide illud, ul mare formam aquse baptismatis, nubes vero Spi-
gradiantur filii Israel per medium sicci maris. Cum- ritus sancti, manna panis vitac, id est corporis
que extendhset Moyses manum super tnare , abstu- D Christi, potus sanguinis ejusdem Jesu Christi qui
lit itlud Dominns, flanle vento vehementi et urenli in remissionem peccatorum de ipsius latere mana-
tola nocle, el everiil in %iccum;divisaque esl aqua, vit, quem omnis iidelis populus in suse salutis rc-
et ingressi sunt filii Israel per medium sicci maris. mcdium gratantissime bibit. Ibi enim, sicut Palnmi
Persequentesque jEgyptii ingressi sunt post tos, om- exempla docent, iEgyptius demergitur, Dei populus
nis equilalus Pharaonis, currus ejus et equiles per resurgit sancto renovatus Splrilu. BaptiZavit et
medium maris (Exod.. xrv). Sequentibus ergo iEgy- Joannes, ut ait B. lsidorus (1S), sed non ex tolo
ptiis, ut dictum est, percussit Moyses virga aquas, Judaice ; non solum in aqua, nec tamen in spiritu,
et divisae sunt huc atque illuc, et transierunt iilii sed hoc solum addidit, quod in poenitentia bapti-
Israel per medium maris Rubri. Quid boc signifi- zavit. Sie enim ait Paulus apostolus in Actibus
cabat nisi baptismum Christi sanguine cnnsecra- apostolorum : Joannes baplizavit bap',ismopwniten-
tum (14) ? Hostes vero insequentes cum rege qui a tiw populum, dicens : Vt in eum qui venturus esset
tergo moriuntur, peccata sunt praeterita, quse de- post ipsum , crederent, hoc est in Jesum ( Act. xix).
in Exod., cap. 19.
(14) Isid., QUOJSI. (15) Lib. ti De eccl. ofc. Cap. 25.
275 SERMONES. — SERM! IV, IN NATALE DOMINI. 27 i
Cui tamen ideo datum est in aqua baptizare, ut A / Testamenli auctoritatibus vos suflicienter convin cit.
Christus, qui in aqua et Spiritu sancto baptizatu- Si meis igilur, o Judaei, saluberrimis monitis li-
rus erat, baptismo Joannis manifestaretur in Jsrael; benler aurem proebueritis, et aequissimis consiliis
quando videlicet Spiritus sancti descensione et Pa- meis assensum accommodaveritis, ad electorum
tris voce Filius Dei palam cunctis prsesentibus, qui- Dei socictatem indubitanter pervenietis. Jesum
bus datHm fuitvidere, ostensus est. Ccepit ergo Christum ergo verum Deum et vcrum Iiominem
perfectum baptisma a Jesu Cbristo Dei et Yirginis esse et mundum suo pretiosissimo sanguine jam
Filio. Ipseenimbaptizavitprimura in Spiritu sancto, redemisse certissime credite; atque iterum ad ju-
sicut et Joannes dicit: Ego quidem baptizo in aqua; dicandos vivos et mortuos iu fine mundi venturum
medius veslrum stat quem vos nescitis (Joan. i). fore iirmiter tenete. In Antichristo autem speni
Ipse vos baptizabit Spirilu sanclo et igni (Malth. iii). vestram nolite ponere, quia non est venturus, u»
Haecest perfectio baptismi. Deus esl enim qui bap- humanum genus feliciter redimat, sed ut illud
tizat, ut qui baptizanlur, possint fieri filii Dei. post se infeliciter ad aclernam damnationem trahat.
Tria enim sunl genera baptismi ut ait B. Isidorus Nec veniet ut in se sperantes salvet, sed ut illos
in Iibro De Ecclesiaslicis officiis. Primus baptismus . secum in gehennam praecipitet. Ipsum ulique per-
est quo sordes peccatorum per regenerationis la- ditionis iilium, id est Antichristum Deus et honio
vacrum abluuntur; secundus quo in sanguine suo Jesus Christus spiritu oris sui interficiet, eumque
per marlyrium baptizantur, quo baptismo etiam illustratione adventus sui potenler destruel (II
Christus baptizalus est, ut in hoc sicut et in cse- Thess.it). Sed si mihi Chrisliano homini, o Ju-
teris, formam credentibus daret. Unde ipse disci- dsei, odio nominis Christi non vultis credere, sal-
pulis suis Zebedaei filiis dicebat: (16) Polestis bi- tem vaticinio Isaiae prophetse debetis fidem accom-
bere calicem, quem ego bibiturus sum ?
(Matth. xx.) modare. Ipse quippe nobili genere exstitit proge-
Ac si apertius diceret: Potestis
baptizari baptismo, nitus , urbanae elegantiae praeditus , sarictitate