You are on page 1of 545

Hélinant (moine de Froidmont). Opera omnia.... 1855.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


CURSUS COMPLETUS
SIVE
BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMIGA,

OMNIUM SS. PATRUM, DOCTOMM SCRIPTORUMQUE ECCLESIASTICORll


'
QUI -
AB7EVO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA
FLORUERUNT;
RECCSIO CHRONOLOGICA
«MNIUMWM EXSTITERE MOSSUMENTORUM CATHOLICJETRADITUMS PEJl DUODECIMPRIOIU
ECCLESIiE SJECULA, . '•,>;;*-',,''
JUHTAF.DITIONF.S INTERSE CUMQUE
ACCIIRATISSIMAS, NONNULLIS CODJCIDUS MANUSCRIPTIS COLLATAS.
PERQUAM DILIGENTER CASTIGATA;
blSSEHTATIONIBUS, COMMENTARIJSLIXTIONIBUSQUEVARIANTIBUS CONTiNENTER ILLUSTRATA y
SMNIBUS OFKRIBUS rO»TAHPLISSIMASEDITIONESQU* TRIBUS NOVISSIillSSiECULIS DEBENTUR AIISOLUTA»
DETECTIS, ALCTA;
PARTICUI.AHIBUS
I.NIilCIRUS ANALYTICiS, SIVE
.SINGULOS TOMOS, SIVBAUCTOnES ALICUJUS MOMENTI
SUBSEQUENTIBUS, DONATA J
CAriTULIl
INTRA IPSIIMTEXTUM HITEDISPOSITIS,
NECNON ETTITULIS SINGULARUM FAGMARUM MARGINEM SUPIRIORBM
IllSTINGUENTHIUS
SUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA ;
OPERIIIUSCUMDUBI1S,TISM AP0C1UPII1S,
ALIQUA VEROAUCTORITATE 1NORDINE ADTRADITIONBM
ECCLESIASTICAMPOLLENTIBUS, AMPLIFICATA;
MJNIJMERABILIBBS INDICIBUS
LOCUPLETATA; SED,PRJESERTIM IIUOIIUSIMMENSIS ETCENERALIBUS, ALTI:I\»
SCILICKTIfEItUM, QUOCONSULTO, NONSOLUM
QLIIHQIJIB TALISTALISVE PATER,VEUU51 AUTEM UNUSQUISQUK
PATRUM, ABSQUE ULLAEXCEPTIONE, IN QUODLIBET THEMA SCRJPSERIT, UNOINTUITU CONSPICIATUR;
SCHIPTUUJE SACRiE, EX QUOLECTORI
AI.TF.IIO COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAH PATRKS ET
1NQUIBUS OPERUM SU0RUM L0CISSINGULOS SINGULOIlUM LIBROHUM SCHIPTUIt* VERSUS, A
PRIMOGENESEOS USQUEAD NOVISSIMUM APOCALYPSIS, COMMENTAT! SINT.
BDITIO
ACCURATISSIMA, OMNIBUS
C/KTERISQUE FACILEANTEPONENDA, Sl PERPENDANTUR '. CI1AIIACTERUM NITIDITA*,
CIIART*QIALITAS, 1NTEGRITAS
TEXTUS, PEItFECTIO COIIRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUM VAltlLTAS
TUMNUMERUS, FORMA VOLUMINUMPERQUAM COMMODA SIBIQUE INTOTOOPERIS DECURSU C^WANTERv^^S.
PRKTII
SIMILIS, EXIGUITAS,
PR/ESERTIMQUEISTACOLLECTIO, UNA, METHODICA ETCIIRONOLQ6JC*l4v7^V--^X/\
SKXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE IIACTENUS IIIC ILLICSPARSO^!r,^'/^^l^\^\
PRIUUH AUTEM1NNOSTIUDIISLIOTIIECA, EX OPERIBUS AD OMNES £TATES',I .y'"•. J- -,~'f.fgfc- \ '&>
LOCOS,LINGUASFORMASQUE PERTINENTIBUS, COADUNATORUM. { pCp XH*
SERIES SEGUNDA,
IN OUA rUODEUNTPATRliS, DOCTORES SCRIPTORESUUK ECCLESIiBLATIN*
A GREGORIOMAGNOAD 1NN0CENT1UM III. v<-
ACCURANTE J.-P. MIGNE,
BIBZ.IOTBBCJECI.EKI UHIVBRajE,

CURSUUMCOMPLBTORUM
IN SINGULOS8CIENTIS BCCLUSIAS1IC*RAMOSKOITOHJ!

ADINSTAR
MTROLOGIA, IPSIUSECCLESIJE,
DUOBUSPARTIBUS
CONSTATSIMUL ALIANEMPE
ET DIVIDITUR, LATJNA,
ALIAGR.ECA. PENITUSEXARATA,
LATINA, OCTODECIM
ET DUCE.NTISVOLUMINIBUS
ESTVALIDAETIMMENSA,
ETMILLE
NONAGINTAQUE FRA^CIS V ENIT.
GRjECA ETDUPLICI
SUBDIVIDITUR, EDITIONE
TVPISMANUATAEST.
PRIOK
SR/ECUM
TEXTUM,ONACUMVERSIONELATINA.
LATEIULI ETFORSAN
AMPLECTITUR, CENTUM EXGEDET
VOLUMINUH
NUMEUUM.POSTERIOR
AUTEM UANCCEVERSIONEMTANTUMEXHIBET,1DE0QUE CIRCITER
INTRAQUINQUAGINTA
VOLUMINARETINEBITUR.
UNUMQUODQUEVOLUMENGRiECO-LATINUM MERELATINUM
OCTO,U.NUMQUODQUE QDIN-
QUEFRANCISEMITUR.

PATROLOGIiE TOMUS CGXII.


PETRUS DE RIGA ET JEGIDIUS PARISIENSIS. ODO DE SOLIACO PARISIENSIS EPISCOPUS.
GUNTHERUSCISTERCIENSIS MONACHUS.IIELINANDUS FRIGIDJ MONTls MONACHUS.

EXCDDEBATUR ET VENIT APDD J.-P. MIGNE EDITOREM,


IN VIADICTAPAMBOISE, PROPE PORTAMLUTETLE PARISIORUMVULGOCJS/VFifftNOMlNATAM,
SEU PfiTlT-MONTnOUGE.

1855
S^GULUM XII.

HELINANDI

FRIGIDI MONTIS MONACHI,

KECXOJT

GUNTHERI
€ISTERCIENSIS,

OPER A OMNIA.

ACCEDUNT

ODONIS DE SOLIACO PARISIENSIS EPISCOPI,

PETRI DE RIGA ET JEGIDII PARISIENSIS,

SCRIPTA VEL SCRIPTORUNI FRAGMENTA,

ACCURANTE J.-P. MIGNE,


BIBLIOTHECKCLEHI UNIVERSfE
SIVE .ity&" ,:1%\
RAttOS EDITOBB, \
IN SINGULOSSCIENTI« ECCLESIASTIC.C
CDllSUUMCOMPLETORUM

TOMUS UNICUS.

VENIT7 FRANGISGALLIClSs

EXCUDEBATUR ET YENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM ,


IN VJADICTAJ>VU/flO/S/i\ PROPEPORTAMLUTETI^EPARISIORUMYULGOWENFER NOMlNATAMr
SI£UPKTIT-MOSTROUGE.
1^55
ELENCHUS

AUCTORUM ET OPERUM OUI IN HOC TOMO CCXII CONTINENTUR

PETRUS DE RIGA ET JEGIDIUSPARI&JENSIS.

Fragmenta ex Aurora yariis in locis obiter inserla. Col. 18

ODO DE SOLIACO PARISIENSIS EPISCOPUS.

Synodicse Constitutiones. 57
Statuta et donationes piae* 69

GUNTHERUS CISTERCIENSIS MONACHUS.

De oratione, jejunio et eleemosyna, lihri xin. 97


Historia captffl a Latinis Constantinopoleos. 221
Ligurinus, siye de rebus gestis Friderici ^npbarbi; 355

HELINANDUS FRIGIDI. MONTIS MONACHUS,

Sermones. 481
Helinaiidi Flores a Vincentio Bellovacensi collecti. — De cognitione sui. 721
De bono regimine principis. .. ...... ._ 735
EpistolaGuaHerum, sive Liber de reparatione lapsi. 745
Passio SS. Jereonis, Victoris, Gassii et Florentii, Thebaorum martvrum. 759
Chronicon. "371
"
Carmen de morte (Fragmenta), / 1081

Ex typis MIGNE,au Pclit-Monlrooge^


PETRUS DE RIGA

ET

iEGIDIUS PARISIENSIS

NOTITI.E

(OUDIN,Comment.de script. e.ccles., tom. II, pag. 1551)

I.

IN PETHITM DE RiGA,
Petrus de Riga, canonicus et cantor prinium A , opus vere egregium impressnm non sit. Eeloga
BeatseMariseRemensis, deinde canonicus regularis Thomse James quam Oxonio-Cantabrigiensem ap-
ord. divi Augustini in abbatia Saricli Dionysii Rfe- pellat, recensetrexeroplaria quatiior hujus. Aurorie
mensis, natiohe Gallus, patria Yindocinensis, flo- mss. libro ii,,pag. 55 : Oxonii, in bibliolbeca Mag-
tebat, ut vull Carolus Dufrenius du Cange in In- dalense, cod. 5; Cantabrigise, in bibliotheca collegii
dice Auctorum qiiem prsemisit Glossario mediceet Sancti Benedicli, codd. 45, 571 et 595. HujusPeiri
infimas Latiniidiis, columria 158, ab annollCQ; Auroram ad varios mss.s codices collatam, olim
anno autem 1170, ut vult Guillelmus Cavus in editioni paralam habui (1), NuUus sane qui tanto
Historia scriptoruni ecclesiasticorum, ad 1170, pag. successu Scripturam carmine reddiderit. Ejusdem
682; quem inter doctores suftemporis doctissimum Tropi et phrases Scripjturm mss. in ciiato collegio
voeat Joannes Tritliemius. Cum floreret ille eodem S. Benedicti Cantabrigiensis, cod. 595. Idem in-
tempore quo Petrus canonieus etcanlor Beat.seMa- scriptum De tropis theologicis, ms. in bibliotheca
rise Parisiensis, inde factum esl ut Ssepeconfun- Sancti Vici.oris Parisiensis, littera GG..15 et littera
dantur lara in titulis mss. codicum quam eliam in E. 17. llem inscriptum Summa de tropis loquendi,
assignandis operibus. Scripsit earmirie vario. Au- ms. ibidem, littera PP. 10, et B. 6. Incipil: Vide-
roram vel Bibliolhecam inscriptum opus, quo, plii- B mus nunc per speculum el in wnigmate, etc; sed
rimos sacrae Sriplurae libros exponit carmine pror- speetat hoc opus ad Pe"trum Cantorem Parisiensem,
sus pro sseculo insigni, quod ms. in rnultis Gallia- librariis et exscriptoribus ssepe Petrum Cantorem
rum, Angliaeatque Germauise, bibliolbecis reperi- Parisiensem cum Petro de Riga, cantore Remensis
tur. Hujus quimlecim mss. codd. in bibliotheca Ecclesise, perperam confuiidentibus. Ambrosius de
Galliarum regia, nempe 4159, 4140, 4141, 4142, Altamura in Bibliqllieca Dominicana, ad annum
4145, 4144, 4145, 4146, 4592, 4595, 4594, 4595, 1265, pag. 19, hunc Petrum Rcmensem absque
4596, 4597, 4598; duo mss. codices in bibliqtheca auctorilale et ratione suis ordinis Prsedicatorurn
Sancti Germani Parisiensis, ordinis divi Benedicti, Fratribus assignavit, eam forsitan ob causam quod
plures in Colbertina. et Yictorina; idem ms. ,iu ms. Aurora hujus Petri in bibliothecis quibusdam
bibliothecis Prsemonstrati, Bonifontis Cislerciensis, Fratrum Prsedicatorum conventualibus invenialiir.
et BellsevallisPrsemonstralensi ordinis bis, in epi- At morluus erat Petrus de Riga ante ordinem Do-
scopatu Remensi; in bibliutheca Fratrum Prsedica- minicanorum natum, quem aliifere omnes claruisse
torum Lugdunensium. Ac nullus aucloruni qui circa annum 1160, alii circa 1170 utCavus asse-
tanlum el tam frequenter transcriptus sit, quamvis runt qui parce admodum ac disjecte de, Petro Ri-
(1) Editionem Aurorce molitis Gaspari Bartliio, Oudino fata intercessere. FABRIC.Biblibth. mcd. ei
Ckristiano Daumio, Andrese Rivino et Casimito infi Lat., t. V, pag. 277.
PATROL. CCXII. i
11 PETRI3S DE RIGA ET iEGlDlUS PARIS. 12
gano locutus est. Hsec ego tantum in primo Inijus A Conditus in sexto credilur esse die, elc
operis molimine, sed latius de Aurora petri Riga? Tum Sequuntur alia» sine lillera B, aliaesine C,
loqui operae pretiiim duximus; edilione isia allera alisesine !Di et sic eonsequenter cuiri exclusione
quiE ad coinpendium non cogit. Aurorm tolius Car- omnium lilterarum alphabeli. Opus quidem ingcnio-
mine cjpressae vario, Prologus prosaicus incipit: sum et laboriosisSimum, sed cujus carmen haud
Frequenssodalium meorum petilio, cumquibus con- ila purum tersumque esse potuit.
versando flores meminfanlim exegi, ut librum, etc. Incipit prologus in Novum Testamenlum.
Ordo Aurorm talis cst qualem depingit Anlonius Post legem veterem respira, Petre, refulget
Possevinus in Apparatu sacro, lomo II, fol. 265, Lex nova, fac versus de novitale novos, etc.
verbo Petrus de Riga. Incipii' prologus super Acttis apostolorum.
tn Genesim incipiuht carmina. Dixi me iinisse libriini. sed fursus in Actus
Primo facta die, duo, ccelum, terra leguntur: Poscor apostolicps, ccntinuare stylum, etc.
El firmamenli sphaera sequentc die, etc. lncipiunt Aclus apostolorum versibus Leoninis hexa-
Incipit Exodus. melris.
lleec duodena Patrum sunl nomina, qui quasi ple • Tiberii ncnp decimo reglianlis in anno,
[bis Dum servirel adliuc diro Jiitlxa Tyranno, etc.
Semiiia Judaicae, tottribuere tribus, etc. lliec aulem duc ullima ppemala in Actus aposio-
Incipil Levilicus. lorum falsp Liicas 'Wadingiis Alexandro de Yilla
Yox autem Domini Moysen vocat, iiriperal illi Dci, MinPritae, allribuit, cum illa sinl pars hujus
Utstia verba ferens, plebis in aure scrat, etc. Aurorm Pelri de Riga, -qui multis annis Alexan-
Incipiunt Numeri, seu liber Numerorum. drum de Villa Dei piacedit.
Alloqnitur Mojsen Deus, et jubet ut numeretur, Auctor Magni Clironici Belgici ait eum obiisse
Omnibus ex tribubus, fortis ad arma cohors, etc. Remis anno 1209, atque fuisse canonicum regula-
Incipit Deuteronomium. rem ordinis divi Augusiini in abbatia Sancti Dio-
Hsec sunt verba quibus Moyses instruxit Hcliraeos, nysii Remensis, et Bibliolhecam cpgnomiiialiim.
Et velut altera lex, dicitur illud opus, etc. VulgP taiiien iri mss. eodicibus clericus aut cantor
Incipit Uber Jbsue. ailt presbyter Remensis appellatur, qui patria Vin-
Post MoysenJosue pnpulo dbmirialur Hebraeo: docinensis erat. Ita hic auctor, sed, fuisse illum
Terram quam Mpyses non dedit, ille dedit, ctc. canonicum regularem, argumentum decretoiium est
Iricipit liber Judicum. C aucloritas iEgidii Parisiensis poetae, qui aliquanto
PosUosue de Jiidicibus riarralio fiat, post morlem Petri de Riga, correxit Auroram ejus,
De quibiis auxilium sumpsit Hebrsea tribus, etc. cui conlemporaneum illum fuisse, eumque olim
• IncipitliberBuih. familiarem habuisse et amicum, saliS'probabiIe est.
Ad Riilli; festinat Pelri stylus, hujus ut aclus Hic ilaque ^Egidius, qui circa 3nnum 1210 vel 1220,
Depingat tenui carmine, sermo brevis, elc. imp ct an. 1200, ut ppslea dicenius, scribebat, in
lncipit in libros Begum. prelpgp quem ad Auroram a se ccrrectam praemisit,
«Postlibrum de Judicibus, sacra leclici tractans incipiente fraternw charitalis quasi quamdam sapit
De Regum tilulis, nobile ponit opiis, elc. dulcedinem, elc., expresse Petrum de Riga fuisse
Incipil in Canlicum canlicorum. canonicum regularem S. Dienysii Remensis , his
"Solus Origenes cum doctos vinceret omnes verbis ait •. Dicimus imprimis quod quidam canoni-
In libris aliis, tijmen iri libro Salombnis, elc. cus reguiaris Saricli Dionysii Remensis, Pelrus no-
Incipit in librum Tobia:. mine, Riga cognbfnirie,juxta illud,
:Qui legis hisloriam Tobise, discute sensum Petriis Riga vocor, cui Christi pelra rigat cor, etc.
Qui lalet, ex pelra longe fluerila bibes, etc. Hsec nes ex ms. ccdice Sancti Victoris Parisicn-
? D sis, littera KKK. 27, fol. 62 ulii dicla Aurora Pe-
Incipitin librum Danielis. ,
Pcslquam subjeclos sibi rex Babylonis Hebraees 'tri Rigaecum cpmmentariis et correctioiiibus jEgi-
Vicit et afflixit, ense, dPlpre, famc, elc. dii Parisiensis. Inilio autem opcris lsujus prasnii!-
Incipitiiber^iujiiih. titur liic iii fronteversiculus.
Eiislochic, Paulseque favens Ilieroiiynius, aclus lncipit hic Rigm biblioihecaPetri.
Translulit iiisignes, liistoriamqiic Judilh, elc. Opiis-vero istud uipoie sacrum, proponit legendum
Incipil liber Eilher. scholaribus, in locum profanorum auclorum.
Donec ad ^EthiPpum ferias veriialur ab Indis, Ergo poetarum potius qUamdicla canora,
Rege sub Assuerp subdila lerra fuit, etc licec tibipraponu turba scholaris, ama.
incipii proiogus Machabmorum. El in fine opcris rogat corrector operis magislros
Magnus Alexander quoprimurii Grsecia rege Pansienses et Aurelianenses ut illud suis discipulis
Floruit, eierris magna tropliaea tulit, elc. praelegaiit.
lncipiunt recapifulaliones Veteris Teitamenli. Ei .Quce tibi dattcllusmeiraVjndocineiisisalumna,
primo agilur per versus sine A- Pnelege Parisius, Avrtlianis hnbe.
PriivcipioTerum post quinque dies, bpittQ^iiiiiius, Et paulo aute ad librum el ad versus suos sic ait:
13 NOTITIA 1N PETRUM DE RIGA. 14
Vobis hexamelris absit Gualteridos uti A est. At opinor Iios versus Auroram in scholis com-
Penlametris elegis Vindocinensis amat. mendanles, non spectarc ad Petrum de Riga, sed
Vos elegi .riagis elegi, quid legis amicos ad commentateres, ee qupd in pluribus Aurorat
Vos metricemetrica censeo lege legi. mss. codicibus et antiquioribus non compareant, ut
Viderat Caesar Egassius Bullseus, ut referl saecu- ipsi vidimus. In ms. Bellsc Vallis post Auroram
lo iv Historiw Vniversitatis Parisiensis, fol. 768, in subjiciuntur sequentia, quae desunt in anliquiori
ealalpgp illuslrium Academicerum, mss. codices ms. Bouifontis ordiriis Cisterciensis in Thierascia.
duos hujus auctoris apud M. Jacobum Mehtellum Oratio Pelri Rigw, qui librum composuit.
doclorerii medicum, manu alicujus magistri glossis His le, Petre, tui, elc.Videinfra ad calcem frag-
ct scboliis illuslratos, sicut et vidimus unum supra mcnlornm.
diclum in biblioiheca S. Vicloris Parisiensis, alle- Item oratio cujusdani, qui dirula redinlegravit.
rum in bibliolheca Praemonstrati, et apud Bellam- Me simul in serie, etc. Vide ibid.
Yallem alios duos, quae in archiepiscopalu Rcmchsi

NOTITIA ALTERA IN PETRUM DE RIGA.

(Polycarpus LEYSER,Hhtoria poelarum medii mvi, Ilalae Magdeb. 1721, 8°, p. 692.)

Pelrus de Riga, Anglicus (2), magisler (2*), Re- B tica canlicorum lib. I: Solus Origenes cum do. In
mensis Ecclesiseclericns (5), vel canonicus Ecclesiae quarlum Regum lib. i: Regnavil Salomon. In Danie-
quae vulgo dicilur S. Dionysii de Besturne (4). Un- .''. tem lib. i: Postquam subjeclos sibi. lu Tobiam
de et nomen ejus in codicequodam ms. hoc offeridi: lib. i: Qui legis historiam. In Job lib. n : Librum
PETRUSDEKEMES. Siquidem is fuerit Petrus, quem Job Moysiquidam. In librum Judith lib. i : Eusto-
vixisse memorat iEgidius Parisiensis tempore Coe- diio Paulmque. ln librum Ilesler lib. i : Dsque sub
lestini 111 papip, qui sedi Romanae praefuit ab a. Mthiopes quw. In libros Machabmortim1.1c Magnus
1191 ad a. 1198 vel ad lineni sscculi xn, vel ad Alexander. In Evangelicam hisloriarh lib. i : Ctaruit
ipsum sxculi xm initium eril referendus. Ita vcro Herodejus re. In Aclus apostblorum lib. i: Tibcrii
dictus iEgidius (5): nonodechno. Recapilulalionrim lib. i: Hmc de Jieye
nova el vet.
Quem intepuisse dulcnms In codicibus manuscriptis quibus sum usus, in-
Petrum in divinis rerbotenus alta sequenlem. scribilur liber memoralus Aurora, item Bibliotheca.
iEgidius, nisi fallor, respicil Pclri senectutem ct lnde factum forte ut auctor quidam haberetur Pe-
Auroram. Non itaque a vero aberrare pulo auclo- trus de Aurora, qui super Biblia metrice scripse-
rem calalogi librorum manuscriptorum collegii ril(t2).
Gorporis Cbrisli in Oxonia, qui Pelrum a. 1170 Continere Auroram paraphrasin Testamenti Vet.
claruisSevult (6). Gv. cliam Caveus(7)enm an.H70 et Novi, usque ad Epistolam ad Komanos inclusive
vel paulopost floruisse observat. Aliis diem obiisse perperam tradit catalogus biblioibecae Bodleianae
creditur circa a. 1265 (8). , ex dono ThomseBodleii (15). Totam historiam Bi-
Q
Scripsit 1. Heplaleuchum, duos libros Regum, blicam a Genesi ad Apocalypsin in Aurora enarrari
Evangelia etiain melrice, non solurii historicum non minus falso pcrliibet calalogus librorum ma-
sensum, sed etiam allegoricum , in quantum-potuit, nuscriptorum collegii Dniversitaiis in Oxonia (14).
breviter exprimens, narranle Henrico Gandaveiv- Versus numeranlur in Aurora 15,056 (15).
si (9), quem sequitur G. Caveus (10). Pleniorem Non solum Petrum nostrum agnoscit auctorem
operis iioliliain prscbet Joann. Trithcmius (11), qui Aurora, sed interpolatorem iusuper iEgidiiim
ita : • Scripsil Pelrus opus metricum insigne super quemdam, quod sequenlia, quae in Guelpherbyiano
Bibliam, quod Auroram praenolavit, ut sequiiur : codicems. legimtur, declaraut: Scire cupis, lector,
In Genesimlib. i, Init.: Inilium mundi quales. In quis codicis istius auctor. Peirus Riga vocor cui
Exodum lib. i, Init.: Hwcduodenapairum. \»Lcvi- Christus pelra rigat cor, prologus illius, qui liunc
ticum lib. i.. ln.: Vox autem Domini Moysen. In librum correxit et suppleliones de suo apposuil, et
Numeros lib. l: Alloquilur Moysen Deus. ln Deule- ubicunque invenitur obelus inler duos punctos per
ronomium lib. i: Hcec sunt verba Dei. In Josue lotum tibrum ibi sunldicta et persus illius. Et paulo
lib. i: Posl MoysenJosue. In Judicuni lib. i : Pec- post in eodem ins. haec adduntur :
cat. Hebrwus ait. ln Rulh lib. l: Ad Ruth festinat
pe. In Regum lib. m : Monte manens Estra. In Can- Scire cupis, leclor, quis codicis istius aucior.
(2) V. Inscriptioriein codicis ms. in Calalogis nicanm, p. 19, apud Jo. Alb. Fabricium not. n. ad
mss. Angliseet Hiberniae, 1.1, p. n, p. 120, n.1068, Triiliemium De S. E., n. 588.
4,1. (9) De S. E., cap. 22.
(2*) V. 1. c. et Tbom, Smilhi Catalogum biblio- (10) Hist. lib. tcript. eccles., edi 1688, p. 682.
theca?Colloniaiise,p. 115, VespdsianusU. V. I. (11) De scriptor. .eccles., n. 588.
(3) V. Henriciis Gandav. De S. £., cap. 22. (12) V. Calalagos uiss. Anglise et Hiberniae, t, I,
(4) V. Calalogos, 1. c. , p. n, p. 12, n. 476, 8, et in Indice.
(5) ln Karolino. V. Franc- Duchesnii Histor* (15) V. Caialogos cit. part. i, pag. 145, n. 2702,-
Francor. Script., tom. V, p.! 525. 105. •".•• .
(6; V. Catalogos 1. c, p. 53, n. 1655, 188. (14) V. Catalogos cit. p. n, p. 5, n. 143, i.
(7) De S. E„ p. m. 592. (15) V. 1. e.
(8) V. Arabrosium dc Allamura biblioth. Domt-
15 PETRVJS DE RlGV ET JEGIDUJS PARIS. 16
Audi quid lireviter dicat ad isla liber. A Distichcn qiioddam de Acth ex Aurora sumpium
Petrus et iEgidius nie cpnscripsere : sed ille iiabet idem Rudbprne (27).
• Auelor, corrector ultimus isleiuit. Due disticha de Juda Machabseoex eadem Aurora
Ille prior Reinis, hic Parisiensis aluinnus : decerpta sislil idem (28),
Hicievita gradri, presbyier ille manens.
Simplex clericus hic; sacri ordinisille professor . Integram Auroram edere nunc nolumus, sed spe-
cimina sPlum ex ea aiiqua. Tres iiiprimis eodiccs
Ambo graves annis : hic vir, et ille senex.
Alter adinvenit operam, sed in ordiue peccans manuscriplos consuluiinus ,. diios llelmstadieuses
Omriia dimisit serisibus ire vagis. unumque Guelpherbytanum.
Aller aeu typica distirictis vcrsibus unum Prsemitto ordinem librorum V. et N. T. quem
Consuit in cprpus, atque revinxit opus. servant codices Heimstadienses. In primo haec se-
Alter abundantis sludii; sed auctior alter, ries observatur : Geuesis , Exodus, Leviticus, Nu-
Quis proponendi debuit ordo geri. meri, Deuteronomion, liber Josue, Judicum, Ruth,
Dulcius ut saperet modulamirie coridita metri. Regum primus, secundus, tertius, Cantica canlico-
Iucipit bic Rigsebibliolheca Petri. rum, Regum quartus; Lamcntalio Jeremiae, Daniel,
Job, Tpbia^ liber, Eslher, Judilh, Macliabaeornin,
Hinc Petri de Riga Aurora ab jEgidio Parisiensi Evangelium Lucae,Marci, Aclus apostclorum. Co-
auctaet emendata, adducitur ab Henrico Langhtp- dex alter Helmstadiensis hocordine procedit: Pcn-
no in catalogo librprum manuscriptoium epllegii tateuchus, libri Josue, Judicum, Ruth, Regum, Te-
S. Trinilalis apud Cantabrigiam (16). Dici debe- B biae,Danielis, Judith, Esther, Macliaba?ciuin, Job,
bal: Pelri et iEgidii; nori : Pelri iEgidii iilier, qui Lucas, Marcus, Acliis apestplprum, Canlica canli-
dicitur Aurbra, in Calalogc codicum qucs G. -Lau- cpruni, Lamenlalipnes Jeremise.
dus dpnavil biblipthecse Bedleianse(13). Observa.lu curicsum est finiiis Actibus legi in
Npn Petriim de Riga, sed Pelriim Cemesterem ccdice : Explicit Veius el Novum Testa-
auclprem Aurorm facit Clireiiicon quoildam ius. in tnentnm.pcsteriori Incipit prologus super Cantica canlicorum.
codicibus mss. Tliomaj Bodleii (18), forie pramo- Videturque auctor eum librum canonici vulgari npn
minis paritaie deceptum. vindicasse.
Gaudent libri Scripiurse ab auctore translali Speciminum loco dabo.
carmine elegiaco , exceptis Canlico cant coruin ,
.Lameritaiioiiibus Jereiriiae, libri ,|obi, et Actibus 1. Prologum ex ccdicibus pricri Helmstadicnsi et
mss.
apostolorum, qui carmine hexameli'9, epque rliyth- Giielpherbylaiin
niicp, scripti siirit. Non erge satis accurale dicilur 2. Subnectitur in cedice priori Hclmsladiensi
Auraram gaudere versibus liexametris et pentame- ms. Aurorm Recapilulatib ulfiusque Testamentt,
tris, in catalego libroium manuscriploruin biblio- • quse in altere pcsila inter Machabseprum et Jobi
thecai BodleiaJiseet dono. Tlipmse Bodleii (19) aut librcs. Similis ea est Fulgenlii libroabsque littcris.
veisu elegiacp (20), autversu berPicP (21). Textum ipsum ex binis codicibus Helnistadiensibus
Exsiat Cerriperidiiim Au.rprse ipso Petro au- dabimus.
ctoie (22); et Epiloriie libri Pelri de Riga qui iliscri- 3. Singularia qusedam exPelri de Riga Aurora
bitur Aurora (i5). Recapitu.lationem iriferius me- C excerpia, quae a textu in primis Scripiuiue S. ablu-
mprandam bic indicari exislimo. dere videntur, eaque historica, notabimus.
Typis edjta noiidiiiii est inlegra Aurora, quam
ad yarios coilatam maiiuscriptps cpdices sCeditioni statII. Petri de Riga Speculum Ecctesim carmine ex-
paratam habuisse teslalus 'est Casim. Ouclin(24). maiuiscriplum "in bibliotheca Caroli Tbeyeri
Estherte liber evulgaius est a Casp. Barlliio (25). n.288(29)v
Bina disticha de Ruben ex Aurora deproiiipia in- III. Exstant et Carmina Petri de Riga manuscii-
seruit Tbomas llubdoiiie Hisloria majori'Winto- pla in bibliotbeca Bodleiana ex donatio;:e Keneldi
toiiierisi (26). Digbaii, n. 104 (50).

i(16)N. 35, v. Catalogos mss. Angliseel tliber- (24) Supplem., p. 475, apud Gv. Caveum De S-
niae, i..I, p. ni, p. 96, n. 290. E., p. m, 592.
(17) D. n. 94. V. Catalogos cit. p. i, pag. -60, (25) Adversqr., lib. xxxi, cap. 15. — Diversitates
n. 761. lectionum quas hic ex cpdd. Helmstad. affort Le,-
(.18)N. 14. Tr. lfl, v. Catalogos 1. c,. pag. 100, ser adhibuiriius in textu Barthii emendande. EDIT.
i). 1979. (26) L. III, c. 3, iii Anglia sacra, ed. Londin.,
'"(19) N.105. V.Catalogos 1, c, p. 145, n. 2702. 1691, p. 204.
(20) V. Catalogos cit., p. m, p. 96, n. 287, 52. (27) L. c.
(21) V. l.c.,n, 290^35; .(2.8)L. c, c. 7,p. 209.
(22) V. 1.c, p. 133, n. 1319, 43. (29) V. Catalegps mss. Angliaeet Hiberniae,t. II,
(25) V. Thomse Siriithi Gatalogum bibliothecse vol. I,p.202, n.6658.
Cetloiiianse, p. 130. TdlusD. XX, 10. '(30) V, Catalegos cit., 1.1, p. J, p. 82, n. 1705.

II.

NOTITIA IN JEGIDIUM PARISIENSpj.


ubi supra, j>. 1725.)
(O.UDi.N,

'
^gidius Parisiensis, gradu seu condilione diaco- D Parisiis diu professus est, arteque poetica praeser»
nus, artes liberales atque grammaticam priKsertiin tim excelluit, qui inler piimarios sui temporis poe-
17 FRAGMENTA EX AURORA, m
tas recenselur a Guillclmo Britone, in fine suai A Iipnori Parisierisiuriv consurentes'. Fdcm Gilo sein
Philippidos. jEgidius Parisiensis; poeta sui lemporis habilus
insignis Historiam priinm expedilionis Hierosolg-
0 si Gualterus illo, vel^Egidius esset -mitanw post Fulconem libris IVabsolvit .(32) ,•quos
Tempore! quam clare niteant lua bella colhurno!
Tolus Alexander, et qui processil ab iilo babes in Colleclancc Hisioricorum Franciw An -
Antiochus.bis sexque duces pl«bs esse doleburit dreae Duchesnii, tcmo IV, p. 898, sub hoc litulo :
Respectus splendore tui: succumbet el ipsa lticipU liber quartus a Domino Gilvne Parisiensi:r
De te composito mordax gii-a pigra libello,
Horum si similem mereatur habere poelam, cum cmteris seqiientibusekgunter scriplus. Usus est
versibus leoninis, ut Fnlconem quem excipiebat
HicJEgidius anno circiter islo 1200 scripsit Insti-u- imitaretur.
clionem puerilem in quinque libros digeslam, quam Interpolavil quoque et emendavil Auroram (iia-
Ludovico Philippi Augusti fllio adhuc parvulo de- dictum opus Petri de Riga) scholarum pulpila jatn-
dicavit, qua eum ad amorerii virlutis exemplo Ca- occupantem,meliorique ordine disposuit. Habetur-
roli Magni adhortatur : unde opus istud Carolinum haecAurora Pelri Rigw cum commeiitariis M. iEgi-
inscripsit. Habetur ms. in insigni bibliotlieca Gol- B dii Parisiensis, ms. in bibliolheca S. Victoris ad
berliiia, codice4507,cui titulusiit.teris minip exara- muros Parisiensis ljttera KKK. 27, fol. 62. Prolo-
lis: IncipitCaroliriu$($\) JEgidii scriptus adinstru- gus iEgidii qui Auroram ccrrexit, incipit: Fralernw
clionem illuslris pueri Ludovici Frqncim regis filii. charitaiis quasl quamdam sapit dulcedinem, et «n-
Alium operis hiijus ms. codicem liabuil Parisiis Dominojacit quis cogiialum suum, elc. Haecaulem
Jacobus Mentelius, quem transcripsit Marquardus leguntur in ptaefatione codicis ms, Paulinae biblie-
Gudius manu sua, dum Parisiis liaereret, ut con- thecae Lipsiensium.
stat ex catalogobibliPthecsedicti Gudii, qui a. 1706, Scire cupis, Lector, et castera^ quae jam supfa*
in-4°, Kiloni impressus est apud Bartboldum Reu- leguntur apud Leyserum.
therum. Illic enim inter mss. codd. 354, in-4\pag. inler alia Aurorw adjecitiEgidius : 1° Prse-
[Haec
572, dicti calalogi. Prologus aliquoi carminum. fatienem metricam, ad OdPriem Parisiensem epi-
Interitis si quam videatur haibere meciullani, sccpum, quam ex ccdice Helfnstad. exliibet Leyscr,
Hoc jam praemissis adjiciatur cpus.
p. 737; 2° Epilogiim. Excipit Epilegurii riarrali®
Initiiim libri primi. quoedamquse quidarn JEgidii iiomen nbn praefert,
Primus, aposlolici sludio declarat honoris, ei tamen non ineomniode adjudicatur. Eam edidil.
Sfiplennem Carolum gessisse insignia regis. . " laudatus Leyserus, p. 740.
Subdit ut ante pater rex est de consule factus,
Hilduicus subsedit iners, in claustra reclusus,elc. Adnectilur et Aurorm ejusdem JSgidii Iractatus
Hic ad calcem libri quintide professoribus ex urbe De pwna iufernali metricus,ibiiL, p. 742.
Parisina oriundis agit, ut eorum retundal injuiiani, Mysterium de agno paschali per Mag. JEgidium,.
qui aiebant nuilos viros doctos, ex ipsa urbe, ubi velul singulare scriplum adducitur iuler codices-
constituta esset Academia, esse oriundps. Hos re- mss.quos G. Laudus donavil bibliothecaeBodleianae,
fert saeculumIV Historiw Dniversitqtis. Parisiensis, quod tamen non nisi excerptum qjioddajn ex Att-
ad a. 1198,. fel. 526 et 527, tanquam faventes et rora esse videtur.]
(51) Prodiit Caio/ini Iibcr quinliis, sed mulilus, Gilo aller Parisiensis, S. R. E. cardinalis, Tuscu-
inter Scripiores Chesnii, lom. V; integrior postea lanus episcoplis, qui aiino 1142 obiit: vidsPalrolo-
in Recueil des liisloriens de France, lora. XVII. giw t. CLXXlll, et Hisloire liiteraire de la France,
E»1T. lom. XVII (in-4°, Firmin Didot. 1852), pag. 26-
(32) Fallitur Oudinus. Hanc Histpriam scripsit el56.

FRAGMENTA

EX LIBRO PETRI -DE RIGA CUI TITULUS:

AURORA^
VARIIS 1N EOCIS ORITER INSERTA
Cuaa iEGibii Paris. additionibus.

I. — PROLOGUS PROSAICUS. D ccnversandP florem infantiae exegi, uts librum Ge-


(Fabric. Bibliolh. med. el in(. LaU, V, 277.) neseos stylo melrico depingerem,. et inde aliquas
Ircquens sodalium mecrum petitio, cum quibu^ Allegorias clicerem, iiistautcr persuasit. Ail hane
- PETRUS DE RIGA ET iEGlDlUS PARIS. 20
19
fateor suaslonem animus meus in dubipvpependit,, \ His.egP fraternum merilis mihi venpr amorcm. .
iricertus ari scriberel an Obmutesceret, Vires eiiim His ego muiiificum veripr habereDeum.
ut ore fideii
ingenii tantc pperi ininime suflicerc corisiderabam. Da, tua facta, Deus, prcsequar
Sed alia de parte petilioni sodalium obviare formi- Et sit sermo luiis vatls in ore tui.
dabarii. Neque eiiim fas erat offendere illos, cum Tu gressus dispone meos. Tu pectus adaiige.
Tu sensus aperi, Tu piue verba mihi.
quibusin scholis:abiiifaiitia cpnversatus sum.eum
Porro sil mecuni, qui se Hdei prolitelur
quiblis grammalicse libros percurri, et Ciceronis.
aurebs flores legi, el elegi, el Labyrintliium Aristo- Esse receptprem, CliristicOlamque tiium,
telis.rion fllp Dsedali -sed Filio Dei ducejjntroivi ali- Myntologi (55) cedant, el apiid gymnasia vatum
Assi- . Hic habeant primum prsecipuiinique locum. -
quaritulum, inspexi, sed npn penitus inlreivi,
dua ergp secicriim prece vel pptius fraterna chari- Hic rerum ligens pculUm siiuul ire videbit
tate devictus, opiis injuneium arfipui, cogitans Grammalices apices, elpquiumque sacrum.
sludium juxia genus omneLaiinum
_ historiam Genesis versibus texere, studensque de Hic adliibens
ipsa aliquas allegorias elicere, lapquam nucleum Diceiidi invcniet elicietque modum.
dicta canora
de testa, granum de palea, mel de cera, ignem de " Ergo * poetarum potius quam
fuirio, nledullam de ordeo, vimiro dc azymo, In Hic tibi proponi turba scholaris ama.
quo opere ita sludui desudare, ul videas quadam Hic libi magna seges ubi qui semel inspieit, ct si
consoiiantia sibimet concordare, s. Christi marga- Primo discredit, postea nerno neget. ,
rilam cum Moysi adamanle, flores Ecclesiae cum Suslineas'igitur, et me procedere fas sit,
herbis Synagogse, aurum Chrisliaiiprum cum ferrc Si fieri possil, invide, pace lua.
Judseerum, legem novam cum lege antiqua, melam Nam nihil efliceres, ubi tot tutcribus uli
cum mola, rotam cuni rota. Porro yisum esl etiam Spere ; sed esset ppus claudere labra libi.
liuic libello juxta operis tcnorem hoc nonien con- Hec, ut praemisijam, nunc dicenda videto
gruenter imponere : Aurora. Nec immerito. Sicut Leelor et hoc vigili primitus aure nota.
enim Aurora terminum nocti imponit; principium-.
que diei adesse testatur; sie et libellus iste.lene-" 111.— PROLOGUS METRICUS ALTER,
bras umbrarum ctveleris legis, obscurUales discu- Qui est AZgidii Parisiensis, et prwmiltiiur Novo
liens verilatis fulgpre et allegoriarum scintillulis Teslainenlo.
niicantibus lclus refulgeal. Yel «lec cerle lam clari (LEXSER, p. 757.)
_ Incipit prolotjus dd Odbnem Parisiensem ,episco.
neminis majestate Jianc paginam insignivi, quia. < ** "putii.
sicut augelus, tesle hisleria quaro percurre, post Utile cum dulci
st.udio,miscere sategi»
luctamen necturnum lcculus est ad Jaccb: Dimiite
Quaudo hsecinclusi mystica lege melri.
me, aurora est, sic et ego posl luctamen et labo- Ex se res quod amClur habet. Modulatic praestat,
rein, quem in hoe opere exercui, quodammodo Ut e facili possit in aure bibi.
Hbellum meuin ejusdem yerbo allocuius sum : Di- Nil magis
seque cupio, quanlum ut sit fructus in isii,s,
mitteme, Auromest, quasi dicatur, iinem impono Meiitem sedilicassc mei.
huic cperi, quia flgiiras et umbras explicui, et ve-> Res ideo lectoris
tractare sacras ppst illa reducer,
ritatis. fulgor;pajeijiler illuxit. Quae qucndam ex animo ferte fuere levi. •
Sicqiie decebat, nisLloi jam ante negetja lusi,
II. '-r- PROLOGUS METRICUS.
Ul cuperem vel nunc ad meliora rapi.
(LEYSEII, p. 701.) Muiius ab iEgidic missum tibisuscipe, quseso,
Ihitiuin mundi: quales iu origirie prima
Magne pater, praesul Parisiensis, Ode.
Traxit ab artiflcis conditione vices;
Ssepealiqup volui vpbis servisse videri,
Quaefabricae conlenta dedit; quaa semina /reriim; I) NeCsatis adverli, quomodo posset agi.
Omne crealoris munus opusque Dei. Donec eo libro, qui biblietheca vocatur,
Quedam cliirographo Moyse duce carminis iujus. Caijsi:a;d,rem:facieris, et satis apta, ciaiiir.
Est ariimus motus commemprare mei. Vulnificabat enimdefectiemagnalibellum,
Hujus adliue putei, yelut eruderJHpr inallum. Gui neque quse decuitjanua prima fuit.
Ad lypici sensus vim penetrare velp. Prisl faciens saltum, de paschali nihil agno
Sic quaeflgurali mysteria. clausa sigillo Dixit. In hcc languens, deficiensque, leco.
Sensibus liislofi.eiselicilurus ero, Forsan materia est uimis ardua visa canenti.
Nec quam nil operer sed sic magis optima seqter, Fprsitan- el, fessus rapuit actcr cnus.
Ridiculo debent seria nostra lcgi.
Qupcirca, a scciis crebro mullumque rogatus»
Gredo supervacuo non indulgere labori. lstum dcfectum lollere velle. Tuli.
Credo lectori, credo: valere milii. in libris Tobiae,Judith, et Esther,
insuper
Gonsona nam cum sint fidei nostraeque saluti. Et Machabseorum, mystica multa dedi.
Hsec ego non alio ducor amore ioqui. Post tptp Vetcri s.upplcviin corpore Ie§is,
(33) Ferte Myllwlpgi, <+.
2! FRAGMENTAEX AURORA. 22
Ut magis adverli, quidquid abessct ibi. A Helias et Enoch paradisum aum subicre,
Quidquid non remis visum est debere quod auri, l Praebuit ad tempus ille lemotus iter.
IJ plerique suis inseruere libris. Gen. iv. Tremorem capitis signum Caino a Deo dar
Deinde Evangelio, quidquid quasi fessus omitlit, lum dkit :
Maxima supplendi cura labarque fuit. Dat Deus ergo Cain signum, cito ne perimatur,
Totque fuere, qui hsec perscribere vrx ego gessi Et rnottis capitis, et tremor, illud erat.
Spem, si tenlarero, pcsse nocere mihi. Ibid. Nomen uxoris Caini revtlat::
Posiea collegi per singula, quse capul idem Ille vagus in lerra Noth cum conjugo niansit.
Texius, et exposilpr prpmptus ubique fui. Conjugis illius Calmana nomen erat.
En ego perscripsi vebisque in minima misi, Ibid. Adamum columnas futurorum indices posuisse
Sicut dileclo praecipuoque pater. refert:
Nen quia nun esset modulus faciendus ad aures Et quasi novit Adam primum dixisse : fulurum
• Tanti ponlilicis ardui ore chely. Judicium duplex : scilicet iguis, aquae,
Verum matcriae pro majestate putentur In geminis artem scripsit, pesuitque, columnls..
Sicul quse deceant et satis apta dari. Exslitit haec lalerum. Marmori^illa.ruiL
Stint nonnulla quibus, veniam pelo non bene mis- Ut non ba;c per aquam pereat; non illa per igiienv
[sis Si sit deficiens uria sil una mariens. .
Sed fuit id lieri legc necesse metri. Ut nobis Joseplii deplarant scripta : colurimam
Esse etiam clemens optalur ad omnia lector Marmoream tellus Syrica servat adhiic.
fara neque inest elegis forma venusta niinis. lbid. Quomodo musica inventa sit exponil:
Nec cilo prosiliant npsci in commune, sed artle Aure Jubalvarios ferramenli nbtat ictus.
Privati incipiant el sine tesle legi. Pondera librat in his. Conspna quaeque facit
lmo suli cxamen veniaiit prius. Inde favorem HPCinvenla medo prius est ars musica, quamvi*
Sub tiiulo veslro, si meruere,. ferant. Pythageram dicant hanc dcciiisse prius.
Tunc tandem dicanl esse hsec supplemina nostra. Ibid^ Lamechi historiam variis circumstantii^
Ac lu Jector ubi sic decet esse nola. auget:
N.im quia sum libri consutor factus ubique Lamech venalor jaculo pollebat, et areu :•
Versiculis nostris prailitulatur aens. Qui videndo diu lumine pauper, erat.
Hic, pro deliciis pecorum, vel pellibus, arcum
IV. — FRAGMENTAEX GENESI. P Gestabat. Carnis non erat usus adhuc.
Hujuseral ductor juvenis, cujus documentOf
(LETSEH,p. 727.) Vulnerat ille Cain^ dum putat esse feram..
Gen. n. Pcrhibet auctor primqm linguam Hebrmam Rem Lamech discit. Dolet, et transverberal arcu
fuisse, Adamum, somno immisso, prophelam fa- Hinc juvenem, cujus livida membra facit.
ctum, visionesquesuas scripio trudidisse. Post Lamech metuens merita, vidensque, quala
Mox Deus adduxit animantia singula terra:: [esset
Praebeatut cunctis nomina rebus Adam. Jure Cain pcenoesupplicioque dalus.:
Hebraiceque loqucns imponil noniina rebus Cceperat uxeres ipsum ne ferte necarent^
Omnibus ille. Prier illa lpqucla fuit. Aut male traclarent, cxtimuisse suas.
Posl in Adam misii virlus divina soporein.
Idque verebalur, quod tjis odibilis esset,
Non somnus, sed erat exstasis, ille sopor. Ut jam difficilis decrepitusque senex.
In qua perspicuaecausas vidisse supernas
Ergo volens super hec seipsum prsemunire per
Fertur, et evigilans inde proplieta fuit. [astum
Judicium pcr aquam, per flammam, vidit, et or;um Talia cpnjugibus kisimulare stndet,
Christi praedidicit,Ecclesiseque fidem. D De peccante Cain punitio septupla fiet;
'Ista propheliaemysteria novit ibidem. Per septem dccies seplupla peeua mci esl.
lnque suis libris haec reseravil Adam, Gen. iv. Adamum luxisse mortem Abelis pcr cenlum
Gen. III. Adamuin ex terfa Damascena creatum annos refer.l:.
perhibei : Jam pesl Abel, quem cenlum Iuxeral annis,
Post ejecit Adam Deus extra, de paradiso Uxcrem riirsus ingravidavit Adam.
In terram, cujus pnlvere factus erat. Jusserat hoc Dominus camem sumpturus, el illam
Jnque Damasceno campo, de quo-prius illum Nolens de reproba sumere carne Cain.
Transtulerat, posuit, cultcr ul esset ibi. Cap.xix. Quaiuor eumSodomaperiise urbes.narrat:
Ibid. Staluit Eliam et Enochum in paradisum ler^. Post haecpraBmis.saSodomam forat ignis, ct urbes
restrem venisse: Quatuor acquales-sequa ruina trahit.
Obslruitur paradisus, et ignea spaiha, luendo- Quinque ruunt ur.bes, Dominusque pluit super illas
Pro ligne vitse, ponitur anle fores. Ignem flammivcmum, sulphureesque globos. •
Ac idcu gladius versatilis esse referlur, Cap. XXVIH.Scalm Jacobi xn assignat gradus
Quod tandem vellct liuncrcniovere Dcus. llla: gradus habuit quasi bissenos : quia bissex
''&'.' PETRUS DE RIGA ET iEGlDlUS PARIS. 24
ExsMmtdiSclpiili, qui docuerc tldem. A Ex. xxxiii, De lsraeliiarumangelo lutelqrihmchabet:
AudiCrat Moses:: Tecitrii meus- angelus ibit;
Cap. xxxfii. De pulchritudine Josephi pronnniiat
Hmc: Huncpetil, ut melius iiidicet illudei
ln vullus alios vigili iniiius usa labore Genti cuiqiie suiis ciistos datur ahgeliis. Hinc est,
Hiric naturadedit, quidquid habcliat opum. Quod gens Judeae sub Michaclc jacel
In pueri vultus taritum friil illa deceris Nemo riisi Michael adjutor iri omnibus istis.
'
Prodiga. Pest munusperie remarisit irieris. Exstilit. In libris hoc Danielis habcs.
Cemmeridaht pueri deeus: ps reseum; gena flo-
[rens; VI. — EX LIBRIS REGUM.
Scintillans cculus; mens pia; pura caro. IIIReg.w.DesapieriliaSalomonis:
Os; lumen; denles : imitatur; reddit; adaequant: Invenit voces, quibus adjuvafe solebat
Pura; iiitens; niveum ':'lilia; sidus; ebur. iEgforum morbos, subsidiumque dabat.
Gen.xxxix, lllicili Putipharis ergq josephum amoiis Obvia spiritibus iiivehit verba nialignis,
mehtioriem facii: inde fugabal eos non femeare sinens,
Sulphureo vitio dicitur esse notatus _ Deque characteribus fuit auctors <pi°spfeliosis
PhutiphaT iste fuit Captus amore Joseph. Insculpsit gemriiis, mira potenter agens.
Nam qui scit, quos hPn laquep pfsedetrif anioris Quos cum radice; quam noyit, naribus aegri
Os, in quo cerlarit lilia mista fPsis. Ponens, pellebal dsemonis omne genus.
Magnus habebatur antistes regis. Eoque Cap. x. KegiriamAiisiri de ligno crucis aliqua prm~
Phutiphar a vilip npri alieniis erait. dixisse auctor perhibel:
Nunc etiam tales abserbet, eeque laborant, Pest feditum regina suum qued dicere prsesens
Qui mundi reginieri ei,leca summa tenent. Ncluit, hoc absens pef sua scripta docet.
Indiciis ceftis regi pbsVnPbile lignum
ln saltus pesitum riuritiat esse demp :
V. — EX LIBRO EXODI. ln qun privetuf vita pendens hpmp, cujus
Exod. xxvi. Occasione circuiorum aureorum quin- Prc nece juS regni pefdet Hebraeaitribils.
quaginta numerum iibrbrum eanonicorumproferl: Hcc metueris Salomen rex, iiitrri.viscera terrae
Ex aurc cifcli decies sunt quinque parati, Absccndit lignum, deliluitque diu.
Per qucs velcrum ceplila facta fuit.; Donec premeruit piscina probatica circa,
Circlis auratis decies sunt quirique nplali Christe, tuuni tenipus islud lialiere sibi.
Q
Libri, quos iriiplerit atirea verba Deiv Esse crucem dicunt hoc lignum mobile, cujus
Quet circli, tot suht libfi. Nnva lex habet octc. Virtus exslinxit lumen, Hebfsee, tuum.
Lex antiqua teriet cum quater Pctri decem.
Isti terdeni libfi sunt et dtipdeni VII. — EX LIBRO RUTH.
Antiquselegis, si riumeraridp legis. Ad Rulh festinat Petri Stylus hujiis ut actus
Quirique Meys; Josue; Judex ;.Paralipomenori; Job; Depingat tenui Carriiiriesermo bfevis,
Bis biniRegom; Riith; David; et Saloriibii; In terra Judae sub quodam judiceplebem
Ezechiel; Daniel; Isaias; Jereniias; Coepit cpiifundens aegra vigere fames.
Esdras; Philo; Syfach ; plbria vigore Juditli; Hac urgente faine timet Elytnelec.Fugit. Exit
Hester ainojna geiiis; Tobias ; eiMacliobaBi; De Bethlem, remaneris iii regicne Mpab.
Scripta pfophetariim sunt duodena siiriul; Uxpr adliaeret ei Npemi, puerique gemelli,
Nempe Neeiniae.dedil hespitium liber Esdrae ; Hic Maalcn, Chelipn ille vocatus erat.
Et Ruth judicibus hespila facta subesl (34); Sed vir ibi Nbemi vjduarri moriendc reliquit
Scripterisque siii Baruch libruin Jereniias Cum pueris. Spoiisam duxit uterque puer.
Ppst libri recipil pesteriera suil ',-•'- D Dicilur hsec Orplia, Riith dicitur illa. Decemque
Hinc Evangelii scriptcres quatuer augent Post annos sponsis mors viduavit eas.
Librcrum riumerum ccniinuanlquc sucs. Effundit lacrymas, profert suspifia, natis
Post Apocalypsis, Pauliqiie velumen, et Aclus Orba siiis mulier, et viduata yiro.
| In numefum veriiunt, CariOnicusqUelibef. Has lacrymas redimit ridentis gratia famse,
Poslea de libris ribvi fcederis clarius: Quaeterram Jndae narrat habere cibos
HebraeosJibri quadraginia duo ditarit. Ergo redire parat. Redeuntem gente relicta
Oeto libris vernat plebs tua, Ciiriste Jesu, - Ruth seqiiituf. Seqiiitur et simul Orplia coriies
Ex Eyarigeliis sunt libri bis duo, Quiritus Has Noemi femanere.moriet: Non est meus, inqiiU,
Est Apocalypsis mystica'verba gereris. Ut vesler, pcpulus, participesye Dei.
Sextus apostolicos liice liber exserit aclus, Sed neque de vobis possum sperare nepotes.
Septimus et Pauli scfipta profunda"-riimis. Natos quos genui mors tuiit una duos.
Ultimus ex scriptis Jacobi, Petriqiie, Joannis Audit, et abscedit, et tunc redit Orpha, sed illam
Et Jiidse, Iraliitiir conseriturque libef. Rulh sequitur, quamvis illa resistat ei.
(34) Ruili liber jam superius nuroeratus fuit, isqne si lollatur calculus ad XLI non XLII assurgit.
25 FKAGMENTAEX AURORA. 26
Hanclicet impediat Noemi, jubeatque reverti A Ex verbis, egit scripta labv.re suo.
Adpopulum, famen haec inslat, et inquit ei: Rex Nabuchodonosor Camhises dicius in anno
At quemciinque locum disponis pergere, pergam. Regni bis sexlo grande peregit opus.
Qui Deus, aut populus, est luus ille meus.
Quae te suscipiet morientem terra, sepulcrum IX.— LIBER ESTHER.
Postmetam vitaeconferet illa mihi.
Rulh sanclam nolat Ecclesiam de gentibus ortam (BARTHICS, Adversaria, lib. xxxi, cap. 15, p. 1456,
in-fol. Textum Barthii emendavimus ope codd.
Quaeprimum coluit idola plena dolis. Helmstad., quorum varias lectiones affert Leyse-
Nunc colit el recolit sacra vera, Deumque fatetur rus in Hisloria poelafum medii mvi, p. 697.
Hunc solum, sancti quem coluere patres. Donec ad iElhyopum terras veniatur ab lndis
Quae perventuram se sperat, quo caro Chrisli Rege sub Assuero subdiia terra fuit.
Conscendit, postquam perlulit ille crucem. Huicsoli regi regio centena minislrans
Rulh Noemi sequitur, cnm gens conversa priore Prona jacens humilis sub pede regis erat.
Moribus et merilis est imilala patres. Susis in urbe thronum.posuil, quaequaslibet urbes
Intrat cum Noemi Ruth terram plebis Hebrseae. Non est aequalespassa fuisse sibi.
Cum nova coeperunt hcrdea falce meli.' Terlius annus erat regni, cum laf ga paravit
Haecpetit arva Bootb, ubi spicas carpifeundo, Prandia rex ducibus principibusque suis.
Obsequiis gratam se facil esse suis. Praestitil hic epulum centum seplemque diebus.
Est ibi disposilum propter sua fata, quod illaro In regis celebri sidereaque domo.
Ex Abrahse genilus semine ducat homo, Quam festiva fuit domus hsec si consulis actus
Et qui dicatur in slirpe propinquior illi, Regis Alexandri scire legendo potes.
Sed vir talis eam ducereposse negat. Praabebat robur argentea massa columnis
Mox alii cedit, el se discalceat ille, Quas manus arlilicis sculpserat arle nova.
Seque suo prival jure, locoque suo. Tectum fulgebat inslar cceli cameratum
Iste Booth ; Dominus yobiscum; primus ad illos Cum coelo certans pene decore pari.
Dixit, qui segetes falce secante roetunt. Illic ridebanl vinccnles sidera ^emmae,
Laude favente decem majorum Rutli dalur illi: Lux inerat thalamis sidereusque nitor.
Namque secundus eratistepropinquus ei. In septem gemmis errailtia sideia septem
Hunc attende lecum lu qui legis ista. Joannis lllic aspiceres cursibus ire vagis.
Baptistae formam continet iste locus.. C Chryscpasus splem, lunam cemplexa smaragdus,
Nam velut isle prior cognaius se negat illam Mercurium jaspis, cbrysclitusque Jovem.
Ducere, sed post haecjungilur illa Bopth. Marti nubit cnyx, Venus cst juncta berillo,
Sicet praecursor, quem plebs credebatHebrsea Saturnum maghes luget adesse senem.
Cbristum : Nen Christus npminpr, inquit eis. Gemmarum porrp bis sex sculptura liguris
Est spcnsus, quem vos nescitis, et ejus amicus Bis sex signerum par similisque fuit
Slat foris, et gaudens credit, et audit eum. . Vervev, Bes, Gemini, Cancer, Lee, Virgb, Statera,
Hec verbo se praecursor discalceat: ejus In septem gemmis signa tet isla nilent.
Cerrigiam npn sum sclvere dignus, ait. Scerpius, Arcitenens, Capricernus, Fusor aqua-
Hocque medo Christtis se calceat, hujus amictu [rum,
Carnis dum regitur, ut seciemur ei. Pisces, in gemmis quinque vigendo nitent.
Erge Rulh Ecclesiam, signatque Boelh Crucifixum. Sic duedena cohors gemmarum cnni duodeno
Jungitur illa Boolh : jungitur isla Deo. Ordine signofum ludit honore pari.
Majorumque decem benedicit sermo duobus, Postquam sumpserunt regalia fercula finem,
Ut det eis fruclum, qui dare cuncla potest. Convivas alios regia mensa vocat.
Hic notat illa decem benedictio, quod benedici " Rex jubet ut populus, qui Susis in urbe merttur,
Gens salvanda Jesu nomine semper habet. Conveniat, senis festa diebus agat.
Nomencerne Jesu : jota littera prima vecatur, Extra septa domus aslabat porticus, liorto
Demcnslratque Jesum, signilicatque decem. Proxima florigero deliciisque dato.
Vila per nec jcmen datur pmnibus, et benedjci Rex jubet-liic omni populo prseclara parari
Absque Jesu solo noniine nemo polest. Fercula, pincernas stare, novare scyphos :
Ille Booth generavit Obeth, de Ruth. Pater iste Plurima convivis ex horto gratia fluxit
'
Eflicilur Jesse. Fit pater iste David. Condibatque cibos visus odorque datos,
In speciem pascens oculos, nareis in odorcm;
VIII. — EX LIBRO JUDITH, In gustum fauccis nobilis hortus erat,
Nabuchodonosoremeum Cambyse eumdem fuisse do- Quaelibetarbor ibi conferl tria; fit medieina
cet in libri Judiih prologo his verbis: . Morbis; fit fessis umbra, fit esca fami.
Eustocbio Paulaeque favens Hieronymus Aclus Non aliquam sterilem prudens natura reliquit,
Transtulit insignes historiamque Judith. Non illic arbor vivere virgo potest.
Qui magis ex sensu sensum, quam verba secutus In medio splcndens stat vinea nobilis auro,
27 PETRUS DE RIGA ET JEGIRIUS PARIS. 28
Argentn, gemniis, ignea, clara, niicant. A Regis in amplexus alisa veriire fuit.
Malerics inerat argentea.vitibus ejus, Tempus adest igilur gratum, cum dcbuit Esther
Aurea palinilibus, quairi supcrabat opus. Ad nuluin rcgis ejus adire llierum
Distincti vario gemmarum sidere bolri Hla fuil quam mors orbaral ulroque parcnte,
Pene vidcbantur gignere velle merum. Quam Mardochscusfovit amore patris
lllic lulgebant lentoiia picta, cclumuae Ilic JudaeUsCrat, hsec ejus lilia solp
Argenlum, funes purpuia, byssus.erant. Alfcctu, patriP sanguirie neptis erat.
lnsiguit lectcs nitpr argenti, rubpr auri, Cujus censiliiini, dectrinam, jussa, studebat
Seque sniaragdinus miscet utrique color Fprlitcr in faclis omnibus illa sequi.
Convivas ridere faeit, quaeridet in auro De Babylenis liunip qua iransmigraverat ille
Gutla sapora mcri, dulcis, odora nimis. Transtulit hanc Susas, hic faciendc moram.
Quorum maleriesibi iion erat aur.ea, servi Sed nunc ad rcrum seriem redeat stylus. Esther
Exsilium faciunt omuia vasa pati. Supplex ad lectum principis ire parat.
[Convivas prandere facit qui pauperat illic Haeretin hanc oculo rex, nec ininus liaeretamore,
Giislus humum, guslus aera, guslus aquas. Toltim prsedatur fornia venusta virura.
B
Convivas reficil studio non absque palati Et cognovit eam rex et dilexil amiee.
Terra feris, aer alite, pisce freluiri (35)]. Pro Vasthi regni fecit habere decus.
Convivas mulcct in odore, sapore, colorc, Copulat lianc igitur sibi, dat diadema, pcr rinum
Dedignans species Bacchicus illc liquor. Mensem coiijugii festa mariere jubens.
Non aliquis potum speciebus adulterat itlum, ln regnb data pax per mensem floruil isliim
Non Thetidi Bacchum caupo maritat ibi. El siiicns et egeiis sangulne roucro caret.
Ut poium suroat non esl conviva coaetus, Ne pacem rumpat gladius, coiijunciio regis
Ad libitum suriiit pocula quisque suum. Totius regni sibula facta fuif,
Porro deccns Vaslhi regina paravit in aula Nam per cursores majeslas regia paceni
Regis coniparibus prandia digna suis. In lotp regno jusserat esse ratam.
Cdligit hic dominas patriae, quas purpura vestil, Eunuchi gemiiii, servantes oslia regis,
Quas slirps nobilitat, qu.as beal oris honor. Hoc spalio regi dahina heceriiqueparant.
Poslhaec rex hilaris post Baccbi pocula, millens Non laluit Mardochaeumlairi flebile moiiis
Eumichos, Yaslhi jussit adesse sibi. Consilium, nepti mintiat ille dolos.
Ul ducibus monsiret quanlo slellata decore C Exhprrens lantuin scelus Esther, cmnia regem
Eniteal facies, luraina, colla, gense, Ex Mardpchaeinoinine scirc facit.
Illa venire negat. Rex iraro concipit, illam Res est quaesita, resesl invenia, repsquc
Consilio proceruni prival honorc suo. In cruce suspcndi principis ira jubet.
Mox jttbet inquiri rex orani parte pucllas, Hoc facinus libris commiltilur, inquibus actus
Insignes, dignas regis amore toro Regum scriploris penna nptare solet.
Qua faciem Vaslhi redimant, quas forma venuslel Pesl hsecrex exallat Aman, qui traxerat ortum
Quas honor et sensus nobilitetque gcnus. Ex infelici germinc regis Agad,
Maturanl regis famiili praecepta, pueliae Regis, cui vilairi concessit mucro Saulis,
Adsunt egregiae perspicuseque genis. Qucm Samuel gladians conseCratcnse Deo.
Inler quas cunctis sit regi gratior Eslher, Diclus Anian divcs opibus, sublimis honorc,
Quam quasi spina rosam prompsil Hcbrseatri- Mullis florebat Susis in urbe bonis.
[bus. Huic plebs, iiuie proceres, huic plurima turba po-
Arte, cibis, aliaeprcprium juvere decorem, [temum
Non haecmendicat quamlibet artis opem. Sjepe genu flectunt dum terit ille vias.
^ Solus erat Mardpchaeusqui, legis Hebraese
Pigmentis, oleo myrti, niveoque decore
Auget naturac quaequepuella decus. Jussa sequens, flexum spernit habere genu.
Cum cultu vario dabat haec protecter carum Saepius haecexpertiis Aman, quai vindicet arlc
Aggeus eunuchus, nilque negabal eis. .' DedecusliPc, ccepit volvere corde malo.
Siiflicit huic soli nalurse gratia, ciijus Nee placet liuic sic puiiiat hunc ut genlis Hebraeae
ln specie mullas illa refudit opes, Quaj manet in regno puniat omne gcnus.
Mista rosis nuburit in vullu litia; nutlum Rhetoricis igjtur phaleris sua verba colorans
Artis adulterium separat illa dup. Affectumregis ad sua vota trabit.
Cpmpluit haiic tanlo nalura decore quod cjus Impetrat ut princcps sua scripta sigillct ct omnes-
Plusquam mbrtales judicat esse genas. Judaei pereant, qui rcgna sua colunt.
Ad sc post annum diclas inlrare puellas Per varias Varios lcgatos dirigit urbes
Rex jubet; ingrediens vespere, mane rcdit. Quas habitando colit vulgus, Hebraee, tuuro.
Quarum nulla, nisi vocel hariccx nemine princeps, Ignc perire,. pati ligni suspendia^ lundi^.

(35) Uncis iriclusa desunt in textu edilo.


29 FRAGMENTAEX AURORA. 30
:
Verbcre, transfigi vulnere, scripta dbcerit A < Quid fieri deceat homini quero gratia regis
Luxque stalula fuitet tempore fixa fuere, ... Sublimare cupii crescai ut ejus heiipr.»
Cum debet peragi flcbile stragis opus. llle pulans de se dicttim quc rcgis ab pre
Flebilis hic runior Mardocliaeiferit aures Presiluit, lauCes sclvit ad ista suas :
Inligit cordi vulnera dira dolor. ,.., t Quem rex insignem ficri Cupit, induat, ernet
Sacco membra tegil, clamaiido conculit aulam, Purpura praefulgens et diadcnia micans.
Yesteis unguesecat, flclibus ora rigai. Regis equc sedeat cui frenum fulgeat auro
Reginaemandat ut sit medicina dolori Quera phaleraefingunt piclaque sella legit.
Utcuniregeloqiiensexeratindeprec.es. Ducat equura primus de principibiis, celcr urbem
HsecMardochseojejunia mandat, ut pnmis Introeat, cives ad ncva jussa vpcet:
Gens sua jejunet Susis in.urbe manens. Qui tali clamcre scnal: Quem regis henprat
Eslher aditregem. Pius ille tetendit ad istam Gratia, sic clarc debet henpre frui. »
Aureolam virgam quam tenet ille manu : « Hunc Mardechaec, rex inquit, ccnfer henprem,
Oscula dat virgae regina; dat oscula princeps Nil prsetermiltas iiide cavelc tibi. >
Stanti reginae, sidus utrumque stupens; Regia jussa timens quamvvs invitus honerans
Cumque sups oculos in forma pasceret, inquit, R Judaeum, prnperans oninia ComplelAman.
i Si, Regina, petis dena, pelita feres. Nubilus inde domum redit, hoc exponit amicis,
Rinidiam regni parlera tua ferma meretur, Coide gemens, vultu turbidus, ore fremens.
Qued cupis ergo petas, fiet id absquc mora. » Rex mittit famulos ad Aman, festinet ad Esthei
Eslber ait regi: « Precor hac in luce venire (57),[Prandia. Suscepit mensa parata duos.
Ad mea dignentur prandia rex et Aman. > Rex bilaris*faclus post blandi nectaris hauslum,]
Adsunl: utuntur cpulis, plaudunlque Lysep , Inquit reginse, « Quae cupis illa pete. >
Quem per cenvivas aurea vasa pluunt. Respondit regina: i Mei populi petp vitam
Rex hilaris factus pcst largi ncctaris imbrem , Cujus damna, neces, plebs inimica sitit. »
Protulit liaec: i Esther, quse cupis, illa pete.» Rex ait: sllecfacinus dispcnere quis ausus? >
Inquit: t Rex et Aman veuiant precor ad mea.soli Intulit liaec : < Agithcc iste cruentus Aman. >
Prandia cras; regi tunc mca vota loquar.» Iras in regem pafiunt haic verba, sluporem
Exil Aroan Iselus, assurgit vulgus euuti, Iucutiunt in Aman, bic dolet, isle stupet.
lnclinat caput hic, fleclit, ille genu; Rex liortura subitiratus, detergat iit ejus
Mardocliaeusei nullos impendil bonores, P Nubcm trislitiae forma serena loci,
Nec solo juolu sedis Uonorat eum. Corruit anle thronum reginae criminis auctor,
Iram dissimulans abit Iiic, declarat amicis Orans ut regis leniat illa minas.
Quanta sit ipsius gloria, quantus honor. Rex rediens pronum propelectum conjugis illum
Adjuiigens quod eum cum rege vocaverit Eslher, Inveniens, profert aspcra verba nimis.
Ut secum sumant luee sequenle cibum. Proh pudor! hic hostis in regis dedecus, ipsum
Nil tamen esse putat quod tanlo spleudel honorc. Nec metuens, Esther vult violare decus.
Si Mardochaeovivere delur adhuc. Arbona respondet, stat lignum, bracbia cujus
Uxoretaffiiiesilli responsa dederunt, Pro Mardoehoeimorte paravit Aman.
Ut magnam Xitius praeparet ille trabem. Imiuil rex : < Expiret Airian suspensus in illo ;
in qua Judseus percal suspcnsus ct illud Puniat auctorem pcena parata suum. »
Suggerat et moveal regis m aure prius. Oblinct effectum velocem jussio regis. • .
Ut pede festivo detersa nube delpris:. In cruce suspensum vita relinquil Aman.
Sic ad regiiiseprandia laetuseat. Impetrat'hoec.iterum regem regina precanclo,
Consilio credit; parat ergc trabem crucis instar Ut daranet scriptis scripta priora npvis;
Ex oculis vertex cuj.us ad aslra fugit,- . D Ut perfecta salus Judaeis detur el hbsles
Rex nullum somiiiini capit illa riocte, jubetquc Illorum pereant subjaceantque neci.
Libros afferri, regia scripla legi . Ut crudelis Aman pueri bis quinque necati
Dumquelidem Mardochaeidescriberet, islud In ligno corvis dent alimenta cibi;
Factum, cujus ope regia vita stetit. Ut Mardocliaeusregis merealur amorem,
Rcx inquil: iTantaefidei qusereddita merces? » Tolum possideat quidquid habebat Aman.
'.' Omnia rex Uericito pfaecipit, omnia fiunt,
Respondetur ei: «Praemia nulla tulit. » ,;
Nullam senserunt regia jussa moram..
Atria regis Aman subit hoc iri tempere, veta Cod. Helmslad. 1 atidit;
[(56)Prseconcepiaprpmens consiliuriiqtie datum, Rex qui facit convivia temporein alvo
[Intendit postquam fucrit sibi copia, regi] Virginis est, mundo.gaudia fcsta parans.
De Mafdochaepsuggerat omne maUmi, Regis ad has epulas Synagoga voeatur ut intret,
Cognilus esl: patuere fores, a rege vocaliir, Quae dcdignalur alquc venire negat.
Cuj rex verbunx dirigit, isla loquens; Respuit hanc, et captivam sibi Christus adoptat
(56) Haeceiriillun.lur JJUV
textu,cdilp. (57) Hos veisus emisil Bartliius.
St PETRUS DE RIGA ET iEGlDWS PAulS. 52
Ecclesiam. Sic lit nubat rit Esllier ci'. I
A tur dcomnibus, quwsuperius diffusiuspertraciaia
Hanc infeslat Aman, muridanus quisque lyfannus, sunt.
Sed peril ars ejus et manet hiijus hpnpr. Hsecde lege nova veterique vblumina ccmplens
Hicsubjunguntur in utroque codice Helmsiadiensi Facturus finem, si licuisset, eram.
versus sequenles : . - Hic fuerat standum, nisi qued diversa veluntas
Inde quod evasit niortis gavisa peficluiri, Ecce riiilii surgit. consiliuiiiqiie novum,
Festum plebs siimriio fecit Hebfaea Dee, Nam lectcr quaeciiriqueprius diffusius egi,
Quod debere ccli veleres statuere futuris Ut dccilem reddam cuncla, resiimo tibi:
Et festc nemeriimposiiere Phufirii. Supra personas, et res,: et nomiria miilta,
Solemnizat adlnie Judaeus et excbTitEsther, Descripsi, memori si berie liiente fenes.
Illud ab antiqup perpetuahdb decus. Ne quatibi desirit camagna parte resumo,
Et brevibus verbis, breviore stylo.
X. — DE SANCTA SUSANNA. Quseres : hexametro qui riie riuiic lege gerebam,
(Vide Palrologiw, t. CLXXI, col. 1287, inter Hil- Cur ilerum claudis hic vehor ipse rotis.
deberti CeiiomarierisisCarmina miscellaiiea.) Hoc est penlametris cur rurstim versibus utor,
.._..,- j
B Namnequeo l,Pngsetsedia ferre morae.
XI. — DERUBEN. Ad melarn properare juvat: vicina videtur,
. (WARTONS; Arigliasqcrai 1,204.)] Hactenus effusiim quaeniilii sistatiler.'
Tu primogenitus, virtus mea, ttfque dploris
Porroquae siibdo, npva sunt, quamdam novitatcm
Principium, doriis imperioqiie prior : Dum seqiier iri Verbis, artiliceirique mcdum.
Sicut aquae liqupr es effusus ; crescere nunqiiam Nec tu culpandi studip, quae seria dixi,
Posses; laesisli iiempe ciibile palris. Otia dicturus, ludicra ncstra putes.
XII—DEAOTH. Quidquid id est aitende libens. DeServil in iisum
Neslra rudimenli cura laborqiie tiii.
(Ibid.)
Quipepulum servet, qui dextram ccnteiat Iiestis : Explicit prologus.
Illa Dei pielas pro pube mitlit Aolii.
INCIPIUNT HECArlTULATIOJVES UTRIUSQUE fESTAMENTI.
Priina disliriclio sineA.
XIIL — DE JUDA MACHABiEO.
Principic reiiirii pbst quinque dies liomb primus
Postpalris occasum Judas Macbabaeus, uthostes Conditus iri sexto creditur essedie.
Exstinguat, gentes Conterat, arina parat. ( ExprimithieChiiStiiiri, qui
C
Fralribus et sociis, et cognatis e.f amicis sextofempore mun-Jiiii)
Fullus etadjutus,<vulnus in hcste facit. Ingredieiis fit homo nos redimeiido cnice.
/
Fitconjux ex osse viri, dum somnus iriilluin
Mitlilur,etChristi niors fuit ille sopor.
XIV-XVI. — EX EVANGELIO. Ecclesise signum fuit haec de corpore Ghristi
Tange, Cqmena. — Tres recepit.—Trina domus. Terreni generis sumpsit origo fideni,
(Yi&aPatrologiw, loimCLXXI, col. 1588,1589, in- Per ligni veliti gustuin nos ille
ter Hildeberti Cqrminamiscellanea.) peremit.
ln cruce nos rediiiiit ille Crricresuo.
XVII.—EX EVANGELIO SECUNDUM Sine fl;
' Ense Cain fratris iransfodit viscera sanguis :
''MAttHiEUM, -
(Hist. Uii.de iaFrdiice,XVil,Z5.) Fusus de terra clamatin aure Dei.
Ventre JoSCplicernerisque siuperisque Mafiam Judaeus Christum perfodit cuspide, cujiis
Quaerit ut absccdat, clamque relinqiiit eam; Sanguis sic clamatj qubd male noslra lavat.
Sed mpnet angelus hrinc in somnis ut sua lial, Pravos in terra fundatos exprimit Enos,
Conjugenil in ea cbgitet esse mali; n] HoDniade cujus nemirie factalegis.
Coiiceplum piierum sacfo de Prieiiriiate credat, Seth, cujus rieriien sufrectie dicitur, illum
Imponensque Jesii nomen hbrioret erim Monstratqui sufgeris de cruce suriima tenet.
Qui salvet populum, qui mundum mundet ab omni Enos, * qui nomen Domini prius invbcat, illos
Crimine, fit miseris spes, medicina feis. Insinuat, qui spe gaudia vera petuiit.
Paruit ille sacfis mbiiitis vii;, virginis esse Quem redimit ppst septenas decies: gcnituras
Gaudefis, crim sancta Virglrie vlrgo marieris. Et septem, Christus exstatimago, Lamech.
Seplimus a primo patre translatus fuil Enoch :
XVIII.—RECAPITULATIO UTRIUSQUE Quos recipit requies septima signat eos/
'
.'" TESTAMENTI. SineC.
(L^vsER,;p.703.) Nepereat mundus ligrium Noerexif in uridis:
Incipit pfologus hi brevi recapiluidtione, qum sequi- Per lignurri per aquas nos pie Christe (37) lavas,
(37J C. in Chi arit saltem in vbce Chrislus a lit- possit, tafneri iri aliis versibus auctor aut scrib.i
lera G. ordinaria diversa habetur, scribiturque pie- adversus inslitulum pugriavif qubliltcra C, abcsse
rumque in codicibus veteribus mss. Ch. in Christus debebat.
per Grsecum X. Quamvis vere hsec vcx excusari
55 FRAGMENTAEX AUUORA. 31
Sein signat quosdam'juslos, aliosque profanos, A Quem prius elegit gratia summa Dei.
De quo prbfliixit illa propagp patrum. Ule cubile palris vielat, dum, quam sibi Christus
Gentilis populi, qui noverat inter Hebraeos Cpnjungit, carnem cogit inire crucem.
Vivere porro, Japhet esse.figura polest, Scribere quos Simcon netat pccidere prephelas
Frater, qui patrem derisit, sigiial Hebrseps, Pcslque prcphetarum membra perempta Jesum
acutis
Qui rident Christi prebra, erucemque (38) no- Quem manus illprum clavis terebravit
Igant. Qui murus nbsler et petra ncstra manct.
Is, quem vir juslus pro palre suo maledixit, Auctcres sceleris in Cliristi riicf te Levitas
Judaeos signat, quos modo mundus habel, Presbytercsqiie nbtat insinualque Levi.
Quos patres egere rees in sanguine Chrisli Judas designat Gbrislum, quem laudal in altis
His verbis proles, post mala npstra lavat. Angel.us, in terris pronus adcrat hoino.
Nemreth qui turrem cpnstruxit (59) ad aslra mi- Bina luce solet calulus dormire le.onis,
[nanlem Postque dubs surgit evigilatque dies.
Est Satanas quserens alla, sed ima tenens. Sic et tertia lux de somno suscitat illuin.
Mansio signalHeber, ubi prima lequela remansil, ,^ Qui stirpis Judae dicilur esse leo.
Est asinus validus lssachar recubans prope me-
iEdem, Chrisle, tuam, qua manet una fides.
Rex dpminusquc Salem panem vinumque lj.ta.yit, [tas,
In qrie signatur Christus ulrumque pplens. Quid buiia sit requies, cplima terra, videns:
Doctcremque notat, qui robuslps gerit actus,
Sine D. Ad veram requiem lumina inentis habens.
iEterni Patris typus est Abraham paler : arae Quaevitse meta, quis mundi terrainus exslet,
Ille suum natum consecrat, iste.suum. Commemorans, et in his menie cubare studens,
Nil Isaac palitur, aries fit vicfima : Christi Eeelesiam signat Zabulori, quse fluclibus hujiis
Nil patitur numeiii eum jncrialur homp. Atleritur vilae, supplicioque patet.
Ismael ac Isaac sacra testamenla figurant: Dan judex, coluber in largo calle; Cerastes,
Exprimit ille vetus. Exprimit iste novum, In stricto veniens : slabit iniquus equo.
Hirsutus rufus Esau notat; exprimit illos: Ex boc ascendens Aniichrislus tralvel orlum,
Qui liuxeremanus sangujne, Ghriste, tue. Ut Scfiplura docens inde. loquendo sonat.
Fratri praelalus Jaccb nctal gcnus istud IKc erit ut coluber mordens, lanquamque cera-
Praetulit Hebraeisqrii cor opusque notat. [sles
c
Est Laban Satanas, cujus nomen sonat album : Illis qui rectis gressibus i.rievoiunt.
Nam tegitur falsossepe colore Satan.' Esl equus hic mundus; cst sesscr quisque super-
Parca Rachel manet in partu, ventri sed avaris [bus.
Jacluram pensal largus in ore nitor. Mundi terminus est ungula pedis equi.
Proles nobilitat uterum Lyae : sed egenas Ule quidem veniens in mundi turbine perdet,
Et steriles habuil, et sine flore, genas, Qucs poteril mordens dejiciensque reire,
Pulcra Rachel slerilis iriens esl intenla supernis, Bella Gad acciuclusiiunc praccederide mpvebll;
Fraterne parcens utilis esse lucre. Accinctus veniens stabit et ipse relre.
Lya viget parlu, qucd (40) lucra per ulile verbi Discipulos notai hic ad Chrisli bella parales,
Semen in ecclesiis aclie sancla parit. QUPSprseil et sequilur gralia larga Dci
Sine E. Panis pinguis Afer, pinguedine panis abundaus :
Dum vir cum Jacob luctalur missus ab alto, Ej'is delicias regibus itle dabit.
Claudus in inslanli sil patriarcha loco. Allaris sanctus cibus illo pane netatur,
Cum sic luctatur Christum Synagoga fatigaiis Qui reges,.popules, Ecclesiamque cibat.
Claudicat, et (41) tiliibal hiric mala inulia pa- D1 Nephlaliii emissus cervqs dicatur, ad omnem
[rans Cursum succiiictus, verba decoris habens :
Lot sanclos signat, quos mundi finis abillis A Doniiho missps celeres portare per orbem
fl)ividit, ac salvat, quos mala flamma vprat. , - Splendida verba Dei denqtat ille yires.
Uxor Lot nolathos, qubs primum. gratia Christi . SineG..
Traiit, post faCiunt ad mala.prima viam. Joseph vendjtus est, et Christus, vendiius: ille
Hanc patriam, qua nunc Samaiia fungitur, una Prseficitur populis, oainibus iste prae.est.
Filia Lot signat, ultima nata Sion: Benjamin ante lupus praedam rapiens sibi mane .
Doclrinis contra Dpminum maculatur iniquis Ariipuit sero, dividit ille cibps. .
lllius aul hiyus.iricpla turba lpci. Ad typicum sensum yenio, Saulum; nplat ille
SineF. Ex cujus nalus dicitur esse iribu.
EslRuben primegenitus, pepulum nplat ilium lste prius praedam rapuit sibi mcre lupino,
(58) Fidemque rectius ut C careal vocabulum. slruxii.
^59)Ad C. ipllendum potuissel scribi : Quiiur- (40) Lego quo, quia liltera d abesse debet.. .
rim Nimroth exslruxit, vel : Neinroihus turrim qui (41) Reetius : ac.
35 PETRUS DE RIGA ET iEGlDIUS PARIS. 30
Dum furit in sanctos proscqiriturque pios. A Praetentans oculos npslrp sermene yocatus
Post Pauliis factus jam desinit essesuperbus, Rpclpr Amnrrhaeus fertur pbesse Sien.
Jn pbpuluin Dpminiduin pia verba serit, Npsce per hunc Salanam cum se transfprmat, ut
Manasses pppulis prior est, Ephremque secundus, [exslat
Quem prsecedcnii prselulit ecce Deus. : Angelus et fallat qua valet arte benos.
Esl Thamar Ecclesia, quaesanclos concipit aclus, Ogque Basan rectct quem cpnclusum yccat aucior,
Diim lanquam baculo nilitur illa cnicj. Yel cpncludenlem, denplat esse.Satan
Filo coccineo cujus hianus haesit: Hebraeos Nam cenclusus adest ccelp eoncludere qiiserens
Mpiistrat pollulps Christe cruore lue,: Est praesens mundo nos lacerando modo.
Nos vero frater alius monstrare videlur Porro senos dies seplem sacrus replet ardor
Ecclesiacniatris nulril utrosque sinus. Tolque loquelae sunt, quse sacra verba doceiit,
Diva coacta subifcum terrae principe stullam Per quos credentes ardescunt Pneumale sacro,
- Insinuans animam, quain mala vana trahunl, Tot sunt sermones, quos.modo mundus llabct.
Job patiens Clirislum passum nolat; ejus amici Sine'K.
Schismalicos, quorum corda superba turiierit. In ligno botrus pendens est, in cruce Christus:
Filius iste Saraede bassa (42) rex Idumeje B Profluit liinc vinum;
profluil inde salus.
Quartus successbr post Esau nituit. Sunt duo vectores botri gentilis Hebraeus:
Sed de slirpe Nachor fratef qui dicilur Abrae Hic pripr; ille sequcns: csecushic, ille videns.
Creditur hic natus sicut Hebrseus ait. Qui prier est dprsum curvans caecatur Hebraeus,
Hocex principio libri, quem scripsil habetur Ne vidcat Chrislum credere durus ei.
His ubi prsemittit codicis ille locus. Sed plebs quae sequitur gcntilis lumine recle
Kichor enim natos octo conjux sua Malcha Haerefin hunc Chrisliim mente fideque videns.
Edidit, et primus llus fuil inler eos. Sabbata cpiiteirineiis homp ligna legens notal illos,
Pro quo, scilicet Hus a quo descendit, ab illo Qui mala multiplicaiU et sine pace manent.
Dicilur in terra Hus, nPmine Jeb, vir erat. Uli thuribulis Abyron Datjiari et Chore lentant
Sine II. Contra jussa Dei, scbismalicosque notarit..
^Sgypti princeps muliebfem vivefc sexum Sed sicul tellus tales absorbuit bffasi
Imperat, el mergi cegil in amne mares. Sic et schismaticos puniet ira Dei.
Daemenfeminees et melles diligit actus, Qui faciunt altare receris, qui scliismata quaerunt,
Ac sancles Pdit prpsequiturque viros. Qiii baptisma novant, Ecclesiamque premunl.
Vitalem Moses lipc lempere predif ad prlum, Coiiductus Ralaam fuit, ut maledicat Hebfaeis,
Per quem Judseis lex fuii orla Del. Sed maledicta magi sunt benedicta magis.
Quem fiscella neci furatur scirpea ripse Insidet hic asinae; mulum loquitur pecus; ensem
Flumiriis impositus flens puer auget aquas, Non videl angelicum sessor; asella videt.
Aure bibit parvi vagitum filia regis; Muta prius plebs genlil s, loquitur modo laudcs,
Tolli jussit; ali fecit; amaviteum. Chrisle, luas: istud signat asella loquens.
Isia Mcram nolat Ecclesiam, quae crcdula Ghri- Ejus crat sessor quivis, qui falsa docebat
[sluin. Sacra coli, doncc respuitilla deos.
Ad fontem lavacri cernit adesse sacri. Donec Christus adest, qui consilii fuit alti
ln ripa lacrymans Moyses Chrisluni lacrymanfem Angelus, ct gentes subjugat illc sibi.
Denetat: in cunis flevit uterque puer. Cum Zambri scorlum Phinees ferit, et riotat illum
Aaron, qui populos emundat sanguine, Christum Qui verbi gladio pessima quaeque secal.
Signat, qui lavit sanguirie cuncta suo. Sine L.
Qtiam leligit lepra Moysi soror, estSynagoga Est Josue Christi typus: hic divisit Hebraeis
Quaelepram patitur credere dura Deo.. D Terrea regna patfis; regna dat iste siiis.
Sinel. Si nosiste VirosJerichp Iransmiitil ad urbeiii,
Bella niovens Ainalech; tanquain cfuCe factus ad Per ques agnpscat gentis et urbis ppus, . .
[arina Est JericliP mundus, duo testamciita redemplor.
Languet Hebraeorum parte levante mariris. Misitad hunc, horoinum facta per isla probans.
Prsevalet et superal Hebrseos, quando rclaxat Funis ceccineus pendens hserensque feneslrae
Palmas, et cessat fructiis ab ore precuin. Servat ab boste Raab resque genusque suum.
Qtiod, cum dependeiii, admbtac niox ppC pelrae Nos servalroseus fusus cruof in cruce€hrisfi
Sustenlaiil rectas Ilur AarPiiqiie inanus. Cuspide costa paiensislafenestra fuit. ,
Hec sua lela modoriiafceritvdiiiii meriteieva|ur GensHebrsea tribus Jericho circuro.soriaturbem,
Ad coelum clamans, cofde vel Ore precaiis. lnde ruit iniirus sicque triumphat eara.
Hocque modo celebrsittfactaris: aifcana.saCerdbsi Non armis, sed veiborum virtute sacrorum.
Tuuc niaiiuum supplex astal ulrainaue levaiis: Vicil amulores orbis in orbe lides,

(42) Bassus alioqui riptat inferiorerii. Fortc Hagaf eo nomine veiut ancilla et inferior Sara, notatur.
37 FRAGMENTAEX AURORA. 33
Cuju9 ubi sonus insonuit mox corruit orbis A Hostia pro noslra facla salute fuit,
Tota superstitip perfidiaequestatus. Faucibus exsiiltal asini Sanson, cruce Cln istus:
Peccat Achcr rapiens aurum ; pelra vindicat auri Sternitur hinc hostis, vincitur indeSalan.
Peccalum ; damnat aurea furta Deus. Fons novus edenle salit, et prodest sitienti:
Schismalicos nblathic, qui miscentaurea scriplis Nos lavat el renovat crux sacra fonte sacro.
Verba sacris : islos puniel ira Dei. • - . SineN.
Ssevatribus procerum, quam ditat sanguinis ortus Dux fortis Gazam pclit, ut societur amico.,
Monle stelit Garizim, utbenedicit ibi. Ducal utEcclesiam lartara Christus adil."
Iufima sena tribus, quae non ila sanguinC vernat, Fraude ducem sepelil hostilis lurba : sepulcro
Montestat opposito verba severa movens. Chrisli custodes ponit (45) Hebraa cohors :
Hi quibus incumbit benedictio, corda ligurarit Ilostibus ille gravis slellarum tempore surgit
Quae facitint summae pacis amore bonum. Iste sub aurora lseta trophaea refert.
fli quibus incumbil malediclio corda figurant Jlic urbis porlas, praedam tulit ille bcatam:
Inluitu poenaequae vitiosa cavent. Prsevalet ille suis; praevaletiste suis.
Ara nolat mentem, quae carnis conterit aestus, Ardua rapis adil viclor dux hoslc subacto,
Et molus animaesub ratione premif. R Victor Hebraeorum Christus ad astra redit.
A patre donantur arse duo munera nobis; Quod caput illius sppliavit amica capillc
A palre qui regnat munus utrumque datur. Sacro; quod diris hoslibus ille datrir ;
Cum caro jejunat dalur arida terra petenti; Quod visumperdit; quod ludit; quod molil; istud
Cum gena rore madct humida terra datur. Discute tu leclor qui sacra verba lcgis.
Sine M. Est ratio quasi vir lfagilis; caro dedita dulci
Pest Josuae de principibus narralio liet Luxuriaedici Dalida jure polest.
A quibus ad Juctan fulsil Hebraeatribus. llla ccmam radit, dum te caro lubi ica fallit :
Sic post te, pie rex, pie dux, pie Chrisle, perili Esl coma rasa Dei gralia rap.ta tibi.
Rectores veniunt noslraque bella gerunt. Ista de causa le deludit tuus boslis:
Si sacra vana colens populus peccarel Hebrseus Qui ruit e ccelp, qui mala. quseque facit.
Islos tradebat hoslibus ira Dei. Sic oculos perdis, quia pulvere te vitiorum
Si prece pulsaret coslossacra vana relinqiiens, Caecat, ut mittas corde videre Deum.
llostes terga dabant istud agente Dee Teque facit torquere molam, dum circuit orbem,
Sic te jussa Dei spcrnenle luus viget lieslis, „ Corque tuum miserum pcr mala mulla lotal.
Si pulses precibus auhera, victer eris. Sine 0.
Peccat Hebraeusadhuc :..rex Eglen prsevalet illi: Ecclesiam Ruth designat de genlibus cjus
Pressus et afllictus supplicat ille Deo. -Vir Christus caste qui sibi jungit eum.
Plangit, suspirat, Gideon respirat in illo, Anna prius sterilis inventa parens Samuelis
Sperat qui flenti gratus adesse paral. Munere ccelesli facta subinde fuit.
Pugnis dexter Aoth pugnat, cruri datur ensis Factaque de sterili fecunda figurat: eamdein
Dextro : rex Eglon corruit, ille redit. Ecclcsiam plenam fruclibus esse piis.
Siguat Aiolh justos, qui nulla parte sinistri . . - Spretus Heli nascens Samucl marcescere lcgcm
Ul sint a dextris singula dextra gerunt. Designat veterem, lege sequcnle data.
Sexcentos Sangar in vomere perculit hosles, Ad gentes Iegis transire decus gladiali
Docloresque notat qui sacra verba serunt. Patris Heli juvcnes arcaque capta petunt
Vellus rore fluit, prius aruit area : vellus Nililur arle Saul rex, utparvi cilharistae
Judaeos; gentes arida terra notat. Gultas sanguincas regia teia bibant.
Lcgis nube Deus prius irroravit Hebrseos: Sic et Judsciis in Christum perfidus, ejus
Sed fuit a lanto plebs aliena bono, D Esuriit, sitiit, vulnera, vincla, crucem.
Vellcre siccato posl haecfluit area : spretis De parvis Isai minimura reperimus inungi:
. Judaeis genti gralia larga fuit. Sic agil in minimis gratia larga Dei.
Concha replelur aquis expresso vel(ere : concha Respicit liic humiles aliena quibusque superbit
Virginis impletur sancta liquore sacre. Nam tales abjicit, alque resistit eis.
Dclbera sive Jachel proba qusc ligno caput hostis „- Jure David verum David expressit, quia Chrislum
Perforat, Ecclesiaequaequeiigura fuit, Edidit ex ejus slirpe beata parens. .
Quippe sacro ligno, signo quasi, Susara Salan Bersabee nuda regi placuit, quia legem
Vincilur, orbalus juris honore sui. Christus amat, cujus lucida verba micant.
Hinc sequitur Jepte, pro cujus laude triumplii Rcx illa privat Uriam : sic Christus Hcbraeuin.
Yinea nata fuit bostia facta Dep. Lege sua; damnum nescit uterque suum.
Claret in hoc Christus: caro cujus in afbore pen- Quam gerit Urias Uriam littera perdil:
[dens . Quae geril Ileiwaeusper sua scripta pcrit.
(45) Ul liltera N. absit, substituatur : Addit aut simile vocabulum.
59 PETRUS DE RIGA ET iEGIDIUS PARIS. 40
GelheumDavid exslinguit, Ghristusque superbum A j Sic ct Judseos Dominumque iidemque negantes
Qui dicebat: Erit pes super astra meus. Polluil impietas, e'tmala fama necat.
SineP. His Ezechias, cui judex addidit annos,
Trans hominem Salomon sensu cum rebus abun" Signat eos, quibus est danda beata quies.
[dans Josias sanctum pascha facit idola tollit:
Fulsit, el affluxil islud et illud habens. Pascha Jesus faciens idola quaeque fugat.
Dignam laude domuin ciijus certare decori Fit Sedechias caecus delatus ad hostes ;
Non audent alise dedicat ille Deo. Subjectus Satanae lumine mentis eget.
Ecclesiam, mulio quam Christus hpnore beavit, Sanctus Esaias pandit loca mystica, tanquam
Conslruit ex justis sideneisque viris. Sint evangelicum quae sua lingua scnat.
Regis in aedesacra non esl audila securis, Castus hpmp natus Enathpt paliendo loquerido
Nullus in uetherea sede tumultus erit. Te signavit in hac laride benigne Jesu.
Naluras hominum; cantus avitim; roedicinas Hos tua lingua Jesu docuit: nos passio lavil
Herbarum, stellas setberis; alla maris; Ulilis ecclesiisilla vel illa fuit.
Vim venti: vires gemmarum, fluiniiiis iram; Sine S.
Etrerumlatebras est libi seire datum. 8 Qui"mala ccrripuit Ezechiel netat illum,
Fil thronus exebore; SalcmPn ebur induit aurp : Qui mundi recter omnia recla docet. ,
Non meruit similem mundus habere llironum. Bum populo loquilur, labor et dolor opprimil il-
Rex Salomon Jesus est; majestas numinis aurum,, [lum,
Virginitas ebur est; virgo Maria thronus. Cum docel his plebem fert patiturque crucein,
Sub Roboam, sub Jcroboani: divisio regni Electrum nitidum, binseque videntur ab illo
In duo factafuit istud,ageiite Deo. Virgaequae latei hic mira ligura fuit.
Desigriat Roboam Salompnis niius iHos Fulget in eleclro iiilor argenli rubof auri.
Nascenti domino qui tribuere lidem, Emicat in Domino cum deilate caro.
Jeroboam servPs illps pslendii Hebrseos, Argenlum carnem; dellalem denotat aurum;
Quosin finenecatliliiisille neeis. Came Dei Verbura copulatista duo.
Sine Q. Yirga prior virgo; crux altera virga v.ocalur :
Igneus Heliam rapit ad subliiriia currus : Illa decore placet; ista vigore valet.
Nen epe non curru fertiir ad astra Deus. Vita datur mundi, Ciiristum pariente puella;
Hospes inops mulier Heliam pascil, e',ille j„ Vipereum frangit crux benedicta caput.
Pascit eam : magis haec pascitur, ille minus, Floruit et viguil pudor in Daniele; per illum
Non huic defecitoleum farrisvc medulla, El vigor Cxprimitur inriuilurque pudor.
Nec minui poteral ille vel ille cibus. EIDcitur Daniel, qui florel carnepudica,
Ecclesiam mulier signat Chfistuinqiie prophela : Quem non ad vitium caeca libido trahit.
Hunc cibal bunc reficit moribus illa bonis. Qui carnem macerat, qui reruiri culmen abhorref
Esi Chrisli cofpus et chrismaiis unctin viclus : Lubrica coiilemnrt curii Daniele viget.
Hinc cibat Ecclesiam gratia larga Dei. • SiueT.
Iste cibus semper expendilur; iste xedundat Cuni mcecham dueis Osee : signas ciucifixum
Semper; ncc in'nui sive perire potest. Ecclcsiam moecliam prenuba ina:cha viro.
Sumplus iu allari panis manet inleger; illuro 0 prior Ecclesia prius idola vana colendo,
Semper sumis; eum sumere semper liabes. MceLiiaquidem fueras corde dolosa Deo.
Ascendatcalvus, pueri ciamant Helysec; , Sed conversa modp sis regis amica superni,
Sed necat ursus ees, dcverat ille siroul. Numina falsa cavefts carmina vera canens. '
Jure notat calvus Chrisluin : calvaria riempe Nunc Dcminp laudcs celebras sponso canis hyin-
Dicitur.csse loci pars, ubi Christus obit. D [nos:
Ursi sunt illi duo: Titus, Vespasianus : Glorificas illum mpribus, ore, fide.
Jerusalem cives hic secat, ille necat. Pro sponso laudis lriodo psalmis, vocibus, hym-
Clairianles : Crucifige Jesurii! crucifige! necan-- . ' •
[nis,
fmr, Cum quo gaudebis ae sine fine canes.
Et patrum culpas lota propago luit. Sine V.
Das famulo baculum, tradas Helisaeeministro : . Porro. Joel sonat iiicipieiis hominemque pelen-
. Nil agilur surgit le veniente puer; ftem:
Non hominem' salvat praemissseliltera legis : Prima sacra menti dona notare potest
Coepimus advenlu vivere, Christe, tuo. Pastoremplebisin Amos pastorenplabis:
SineR. Ille gregi, plebi profuit isleDei.
Totus fll Naaman muridatus, dum subil undam : Pascens Abdias ceritenes pane prcpiieias :
Nos penilus mundat quos aqua sancta lavat. AUPSdpclcres pcnliliccsque notat.
Peccans Ozias Judaeam denotal ejus Num taies debent cailestis neclare panir
Foelet pollutum labe fliientc caput. Pascere credentes Ecclesiscque fidem.
41 iEGIDH PARiSIENSIS YERSUS. 42
Taies commendat sermonis gratia, tardos A Tobi tres pueros, magnificanlque -Jesum
Lacle cibant solido fbrtia corda cibo. Esdram, Zorpbabel, Esthcr, Judith, Macliabaecs:
Non sine Siisanna quae fuit sequa viro.
SiheX.
Cuiri supradictis quos carminis ordine puri
Tam sermone Jonas, quam naufragio, notat illum,
corda docens. Continet lios, tenet hos, lex vetus illa viros. -
Qui.patris est serme naufraga
Mittitur Mc; missus roetuit; metuens fugit; intrat Explicit de antiquis patribus. Incipit de novis.
Sine Z. -.
Vas fugiens; somnum vase feceptus init;
Isti sunt in lege nbva baptista Jpannes
Unda tumet; missa sbrs hunc facit in mare mefgi;
Cum patre, cum matfe, virgc Maria parens.
Pisce voratur homp; supplicat ille Dee;
Petriis et Andrcas, Paulus, Jacebusque Jeannes,
Piscipraecipitur, ut quem tenet evomat effam; Custos virgineus qui sine labe fuit.
Auctpris verbo paruit ille sui.
Tertia quandp dies pfimuiri jubar attulit orbi Thomas, Malthseusj Philippus, Bartholpmsetis,
Jaccbus et Judas non malus imo bonus.
Evomit in terram bellua jussa Jonam.
A domino servus et filius a palre missus Malthias, Marcus, Lucas, Simeon, Timotbeus,
Barnabas et Titus hi docuere fidcm.
Dicitur: hic Domino paruit ille palri . D Explicit de patribus Novi Testainenti.
Puppe Jcnas dnrmit: morilur Jesus in cruee. Servi
Ule sopor : domini mors pretiosa fuit.
XVII. — EPILOGUS.
Puppis ligna crucem: Domini tumuluin gula ceti
Oralio Petri Rigw qui librum edmposiiit.
Signat. In hoc per tres dormiit ille dies.
His te, Petre, iui merito mediarile labpris,
Tertia facta dies vomuit de ventre prophetam :
Co)isocietChrislus connumeretque bonis:
De lumulo Dominum suscitat illa dies.
Ut curn te luleo solvet de carcere, regni
Sine Y. Coiisortem faciat participemque sui.
Ceinit mente locum, pronuntiat ista Miehajas: Qua ne fraudari possis mercede, beate
Quo paritura Deum regia mater erit. Vivere le faciat et sine labe mori,
Nomine lesle Nahum consolalor notat, illum Amen.
Qui nos confortat et bona verba sonat, ttem oralio cujusdam qui diruta redintegtavit
Forlis luclatbr Habacuc, qui cornua' vidit, Me simul in serie qui libri abrupta rcdegi,
In roanibus Domini quisque fidelis homo. Nec comes, at servus hic tibi, Petre, fui,
Qui Domino credit, qui salvatum cruce mundum Sed quis sim taceo, volo namque latere, minusqm?
Praedicat et tcto spargit in orbe lidem. ^,
Mirndi, plus oculis cognitus esse Dei.
Illos insinuat Sophonias speculator,. Nbvit enim Doriiiiius ob publica commpda fratrum
Qui Marlham spemuut esse Maria volunt, . Quis super hoc motus, qualia vola tuli.
Praecipit Aggaeus Domini domus ut renovetur Cumque sit illud opus qtiod nohnisi coelilus hausit
Ut juvenescat opus quod senuisse videt, Mens tua, divinum turba beata canet.
Unus septenis lapis est ornatus pcellis, Fratribus hoc factum prc cpmmpditate legendi.
Quem ZachariaS menle stupente videt. Si qua tua est merces in fegicne poli,
Hic est justitiae sol, qflem septena replevit Me queque muhificct prcpter suppleta libelli,
Gralia, cui penitus omnia nuda patent. Pprtip perpetui quantulacunque bnni.
Nuntiat augelicus Malachias dona pioium, Et tu, lectcr, habe paflem precis hujus utrique.
Poenas pravorum judiciique diem. Si nnstrum cupias idque preceris agi,.
llle figurat eum, qui dicilur arigelus alti Dicitc : Fiat; egc respendep: Sic cupientem
Gons-lii, qui fons est et origo boni. Te qucque contingat hac prece pesse frui. .
Mathan, Achiam, Sadoch, Abian, Aian, Amen.

_EG1MI PARISIENSIS

TERSUS

De numero Jibrorum utriusque Testamenti ec medo legendi,

(LEVSER,Hislorla poetarum medii mvi, p, 741).

De numero Ub/orum utriusque Teslamenti, el modo D Dat triginta dups lex yctus. Octo npya.
legendi. Sunt ita dispositi mira brevitate libelli,
Ciaudiiur iste liber in quadraginta libcllis. Prxscripti numeri mensirat ut ordo tibi.
PATROI,. CGXII, 2
43 PETRUS DE RJGA ET iEGIDIUS PARIS. 44
Ofe slyloque Dei digestus etedilus orbii A. Liltera ceu cprfex, Senbos ut esca tripjcx
Canon Scriplurae credilur esse sacrae. Historicum, lypicum, moralem discute sensum.
Qui tamen excipit hos : Tobi, Juditli, et Maeha- Si cupis hoc typico te saliare cibo.
[baeus, Cum legis historiae texlum, bibitur quasi duleor
Et Baruch, atque Jesum, pseudographuriique li- Lacteus, aut pptius simplicis haustus aquae.
[brum. Nec multiim juvat hic» Cum quis tamen appetit,
Sed licet excepti, tamen hos authenticat usus [ejus
Ecclesiae, fidei regula, scripta Pairum. Spirilus exemplis ut recreetur agit.
Scito quod ista Dei digito digesla fuerunt. In typicc serisu vini sentitur acumen.
Altus liic est puleus, grandis abyssus iiiest. Pelus inebriat hic, exhilaratque magis.
Orania rion caperes si ssecula mulla videres, Qui bibit hcc vinum scripturac, saltibus altis
Et sludin vigilans, et ralione vigens. Vcnalur, reperit, ccnsequilurqrie Jesum.
Spirittis ista docet doclor, quiconditoridem, Meralem vero cum dat tibi lectio «ensum,
Quique sciciida dedit, liic quoque scire. facit. Tunc quasi mellitum sugis in ore favum.
Scire facit, si menle siudes, si sedulus inslas,
" Hse suiildeliciae, quibusinlus pascitur, et lit.
Cum prece dans studium, cum sludioqtie pre- Dives mens honiinis moribus iride bonis.
[cem Horum lii quodcunque feras ut pTsemiajustis
Sic sluduere patres, ut pagina sacra paleret. Vel qusesunt, discis, flagra ferenda malis.
Sic reseraiit saneti Clausa sigilla libii. Prbximus indc Deo propler condimen honoris,
Simplex multiplicem cortex hic continet escam. Inde timPralus et bene cautus eris.

EJUSDEM

VERSUS DE P(ENIS INFERNI.

llbid., p. 745.;

Traclatus de eo, quod pwna apud. inferos non sit C Opposili pliifes inficianlur idem.
wterna. Et rursume cbntrario qubd ipsa sit wler-
na. Bene enim potesi utrumqUesustineri. El hoc Est opus atteridi, quid et hi sectaritur, et illi,
Ad quod ut attendas hoc bfeve dogma dedi.
dqceturhisversib^swagistrijEgidii.
Distinguendb solenl divefse suniere pberiam
Saepius in sacris pcenaefit mentio scriptis, Unde fit ex vaiiis ulraque secta roodis.
Quae punit reprebos tarlareesve TCPS. i
Quod pwnqihferni esl wlefria.
Quare pcst flnera.libribene debuit hujus. Est inslrumentum, qupd punit; poena: vocari
Mentio supplicii quantulacunque sequi.
Nomine sic ppenaefiirca latrpnis habet,
Hic sibi doclorps quasi dissentire videntur,
Poena pPtest etiam dolPr in paticntc vocari,:
Forsilan et qttsedam dngmata parva serunt.
Sive ex illalis anxietudb malis.
Qiiod sit, vel non sit, ea paena perennis, eornm Hoc
ulroque modo pcena esi infcrria perennis,
[est
Mutua lis, el in hoc quia tueanlur habent. Perpetuusque rogus, perpeluseque nives.
Sic eliam nunquam palienlum passio cessa.
Inde vir illustris urbis Matthseus alumnus
Semper qui patitur hic alibive dclel.
Lauduni, breve qriid tradere dixilin his.
Quodpwhq inferna non esl mierna.
Versus magislri Maithwi Laudunensis. Alterius seciae"restat docuraenta yidere.
Manibus inferni non est data pcena perennis, '
Augustirius ail: Est quasi pcena duplex,
Namque duplex in eis est dala pcena feis. Et quasi de nivibus est transilus ad gravis seslum
Credequpd in ccelis largitur gloria jugis, . Ignis, et ad gelidas rursus ab igtie nubcs.
Cum sit ab aeternis molio ntilla jugis. Hic jam non cst ipsa anxielas, neque pcenam
Manibus infernis sic est data pcena perennis Ardores dicit, frigora sive nivis.
Nam lapsis in eis fit fuga nulla reis. Hsecduo poeria duplex. Est qrisedampcena nivalis
i Versus magistri JEgidii. Algor. Et igneus es.t altera pcena calor.
Iste quasi tetigit, quod posset ulrumque lueri, Haecvero sibi surtt contraria, nec relinendo
1 Scrulafi placuit utraque dicta mihi. Hoc proprii quod habent, insimul esse qucunt.
- Sique suafest, in quc breviur, sententia : visumest Haecsimul esse nequit: subjfecio in simplice sieut
Illud ui exsequeres uberiore stylo, Spiritus est, duplex dissona pcena sibi.
\ Manibus esse volunt poenam plerique perennem. Nam paticns istum dum sustinci, altera cessat
43 iEGlDH PARISIENSIS VERSUS. 4G
Interca. Quare neutra perennis erit. A Unde sit infirmis forte ruina mali.
Altera senlitur, sed neutra simul, palienti. Dicere tulius cst, quod quisque fatetur, et absque
Sicque nec in sensu perpetuatur ei. Omnibus invblucris, et sine nube, patet.
Judicium simile cst. Ex oTnnibusergo perennis Dicere quod jugis esl: in coelp glpria justis.
Dici nulla potest, qtiae variamen habet. Ex aequp est justis, pcena futura malis. •
Posset cnira dici revera pcena perennis: .- Nam quantp esl majpr, qui pffenditur, hec qucquc
Si caler aul algor sempcr inesset eis. [majpr
Sed nunc sentitur calor, et nunc algor, el uno Debel pcena geri, qua satagatur ei.
Inslanti pariler neuter inesse potest. Verum infinile cst magnus Deus. Ergo suis est
Imo magis physicesi disquiralur, oportet -Pcena infinitc magna ferenda-reis.
Altera ubi perslat, altera pcena vacet. iEternus Dcusest. iEiernaquc poeha fercnda CSt
Ignis enim ncn est caler in nive, sed nivis algcr. His, quibus oflensus per male facla Dcus
Sic neque sentitur algcr in igne nivis. Hse ubi jam dixi sit sufficientia dicli:
Imo magis, cum, qui punitur, transit ad ignem, Nairi bene cunct.a reor exposuisse tibi.
Ipsum jam punitignisin igne calor. iEgidii nescit Thrcniensis musa, doccndis
Solatio, ubi ostendilur quid melius tenendum Se quibus implicuit, ut libet csse brevis.
est. Nam ubi deducat in apertum cuncta tenorem,
Non cadft a vero, qui sic intendit, et idem Sicut mens dictat, desipuisscpulat.
Subtili graditur artificique modo. Cumque aliquid lego, rcclus ibi mox quaeritur ord),
Explieui, quid id est, sed abominor hoc male di- Omniaque ut pateant, inque tenore bouo.
,.,.-.,,- .-..'.- [clum: Si secus invenio, supplendi csetera voto
Pcena quod infernis nulla perennis jnest. Saepius haud possum continuisse roanum.
Nam quasi dicitur hoc, tanquam si diccre rcslct, Haecmihi causa fuit, ut Rigse inventio Pclri
Quod neque puniri debcal ullus ibi. Cresccret adjunctis bibliotheca uiclris;
Aut quodeolapsis sit abinde redemptio, circa Nam bene non poterat plena inlegritate doceri,
Scripturae volitum, sanctaqtie dicta palrum. - Si non sciretur quidquid abesset ibi.
Nulla pwna perennis inesl infernis. Hoc autcm adjuncto jam dctruncatio nulla
Simplex quis sermene capi posset bene in illo, Librum deturpat, plenaque surania patet.
Est tamen in sensu vera loquela suo. Hoc quoque fecit, ut hos simili de themate scnptos
Delerminalio. U Adjiceiem versus post lua dicta meos.
Nam si sumatur subjecti ex parte perennis, Sed praejudicium nolim pro versibus istis
Tunc sensum falsum falsa loquela facit., Versihus ut fiat, docte Matthace,tuis.
liifernis vero post verbumjuge perennis Tri brevises, prolixus ego. Snbliliter ipse
Sensus opertior hic, sed bene verus erit. . Incedis; pelitur scmita lala mihi.
et melior et , Morc meo dixi. Si plenius aul magis apte.
Opinio prior facilior, qua dicilur, quod
pcenainferna, sive qum infernis infertur, est wler- Non ideo lua sit musa molesta meae.
na. Cesset in hoc livor. Sit mutua gratia nobis.
Vcriof illa pribr retinelur opinio, vera Irique vicem nostrum dicat uterque vale.
Cum sit,: et haec haeresinvelle fovere sapit.
Explicit de pwnis infernalibus.
Hanc ideo reprobo, nolim in commune fatcri,

De libro JEgidii Parisiensis cui titulus: Carolinus, «'scnpto ad instructionem illustria


pueri Ludovici, Francorum regisfilii, » etnondum lypis edito, vide Eistoire litteraire de
la France, tom. XVII (in-40, Paris 1832, Firmin Didot), p. 36.
ANN0 DOMIMMCCTIII.

ODO m SOLIMIO

PABISIENSIS EPIS€OPUS

NOTITIA

(Gullia Chrisiiana, nov. edit., t. VII, col. 78)

Postdecessum Mauritii episcopi, si Radulfp ab- A eo legitur : vn Kal. Oclobris obiit Pelrus prwcentor
bali Coggesbalensis monasterii in Glifonico Angli- et diaconus, qui dedit nobis quairaginla libras ad
ca»o fides. (1), ab universo clero et populo, rege emeridos redilus. Varia composuit opera, quae in
annuente, episcopus electus esf Petfiis, cantor Ec- diversis biblibihecis adhuc -msS.asservantur. So!a
clesiae Parisiensis, quf poiitificatus honbrem, ne ab ejus Suninia, quae dicilur Verbum abbreviatum,
allieri gradu gravipr fieret casus, rccusavlt. Is au- Montibus impressafuit anno 1659. iQuibusdam nae-'
tem omnium fere seriptorum illius aetatis litleris vis aspersam ejus doctrinam fuisse volunt. Narrat
commendatus, nalus es.l Parisiis, VerRemis exRa- Caesarius Petrum ejusque discipulos hunc in erro-
dulfo. Ad litteras ephebiis irientem appulit, quas rem impegisse, lit crederent panem iii eucbaristia
factus supra aetaiem doctus, inAcaderiiia Parisiensi consecratum rion esse, nisi etiam vini accederet
cnm magria lriude palarii professus est; sed quod consecratiPi et vice verSa.
eximium ejus aninii ornameritum fuit, antiquorum Petro tanien omisso, auctor est Pelrus Blesensis
vindex morum, severiorisque disciplinae diligentis- (epist. 126) vacantem per ebitumMaurilii Parisien-
simus fuit exactor, qiiibus cuni virtutibus praefuU sem cathedram ambiisse multps, inter qups sehes
geret, facile Parisiensis EcClesiaepraecentoris honP- nonnulli collecia alongb lempere ad emeiiduni epi-
rificentissimumhaec in EcClesia mumis censecutus B scopatun) pecuriia, sacram haiic dignitateiri nuridi-
est. Ad Tornacensem cathedram aliquarido evoca- nari npn:erubuerunt,,,sed eoriiin artes elusit.capi-
tiis liumiliter yocalionem declinavit (2). Denique tuliKii: elegerunt quippe virum roinime cogitantein,
ppst recusatura quoque Parisienserii episcepatum, nedum pptanlem, sed tara generis claritate quam
auctore Radulfo, cum a "WillelmoRemensi archi- nobllilate mofum decpralum, Odone.mde Soliaco :
episcopp clereque et ciyibus rogatus, ul decaniam tres enim celeberrimas juxta ac nobilissimas totius
illius. Ecclesise susciperet, Pafisios ut hanc a capi- orbis Christiani familiasconsanguinitate atlingebat,
tule liceniiam impetraret prcficisccretur, ad Lon- Franciae scillcet et Angliaereguiii ac comituri) Cam-
grim Pontem crdinis Cisterciensis mbnasterium ap- paniae. Filius quippe Erchembaldi de Soliaco, ex
pulit, ubi gravi iniirmiiate decumbens, habitum Henrico StCphano Campanise comite et Adela filia
sanctce religionis suscepit, vilamque beato fine Guillelmi regis Angliae in recta linea descendebat,
complevit, cujus corpus e loCo in quo sepulium quornm filiris altcr Tbeobaldus Magnus Carapa-
fuerat, ad stfuctufaim aedificiorum riiolum, suavis- niensis genueratiAdelam, LudoviCoVU Francofum
simuin exhalavit odorem. Legitur.ejus epilaphium. Tegi, riuptam. Fratrem; quoque habuit Henricum
in clauslro monasterii Longi Pontis, -in qup mprs „ Bituricensem archiepiscppum. Odwiis vitam et me-
ejus ad x.iv Kalend. Junii, annc 1180,, ccnsignatur; res arile episcPpatum gfaphice depinxit epislola ci-
sei recentius est epitapliium. Meliiis itaque Guil- tata Petrus Rleserisis, qui quaeipse viderat, narrat,
lelmus Nangius, Vincentius Bellovacensis, Alberi- ex quibus pauca hsec excerpsimus. Parisiis militiae
cus, et menachus S. Mariani auctof horumce tera- scboiaris tirocinia posuit Odo, at inter exercitia li-
porum, ad annum 1197 de Petri obitu loquuntuf, beralium artium doclrina coelestis meliora ei cha-
seu etiam Radulfus ipsius mortem anno 1198 as^ rismata influebat, teste ejus psedagogo Petro de
signat, titpote cujus adhuc meniio est in cliarta Vefno, qui Petri Bleseusis. fuerat discipulus, elee-
Otloiiis anno 1197. In Necrologio Parisiensi (5).de mosynas condiebat lacrymis, Vix pubertatis annos
(1) Ampliss. colkct., tcm. V, pag. 846. (5) Hist. Eccles. Pams., t. H, pag. 214,
(2) Gall. Cltrist., tom. III, col. 214..
49 ODO DE SOLIACO PARIS. EPISC. — NOTITIA. 50
adeptus, Romam petiit, quo tempore Gregorius VUI A rant Patres et concilia, nee lainen abolere pctue-
successit Urbano, ubi vidit Petrus Blesensis hono- rant. Hanc ergo nefandam festivitatem ab Ecclesia
rem a papa ei exhiberi. non mullo inferiorem epi: sua exstirpare cum suscepisset Odn, Pelri sanctae
scoporum reverentia. Cum vas suum in sanclifica- sedis apcstolicae lcgali aucloritate fretus, decre.tum
tione et honore ab infantia possedisset, insolentiam edidit anno 1198 quo non solum abominabilem il-
tameu carnis vigiliis, jejuniis et discipliriis dbma- lam festivitatem prcrsus interdixil, verum ipsius
bat. Uberem redilum quem habebat in Anglia di- lecp festum Circumcisipnis Dpmini splemniter ce-
spersil pauperibus, indeque tres scholares honestos lebrari prsecepit. Neque tamen his decretis prcfana
ditavit. Talibus bonis operibus yacans, electus est illa fesla, de quibus ccnslile Cangii Glossarium ad
unanimi Parisiensis capituli consensu, ut qui jam vocem Kalendw, sublala siint et antiquata, cum eo-
caiitor in Ecclesia Bituricensi frucliflcari cceperat, rum noniiullis in Ecclesiis superiori fere sseculo
Parisiis episcopus plus frucluum afferret. Haecplu- superessenl adhuc vestigia. Jus dixit eodem anno
ribus explicat Petrus Rlesensis, et in fine epislolae Odo pro canonicis Sancti Victoris, qui litigabant
de gener» regio Odonis, quo regum Galliae et An- pro justitia domorum et lerrarum suarum cum
gliaeconsanguineus erat, quaedam subdit, quae fuse Guidone domino Villarisbelli. Discordantes quoque
explicat Petrus Gussanvillseus in notis; neuter au- R' monachos Compendienses et canoriicos Sancti Cle-
tem Odonem. canonicum regularem , ut Victorini merifis ejusdem urbis composuif cuni Tlugone ab-
volunt, tfadit. Pprro electus vocatur Odo in lilteris bale S. Dionysii et Pelro de Corbolip. Annp 1199,
Amelinae, Calerisis abbsitissae.dalis anno 1196, iri episcopalus secimdo, dedit ad hosiisias et ad cen-
quibus ipsum, decanum, canlorcm Parisiensem et sum terram de Marna, ea lege ut homines ad cu-
priorem S. Marliiri arbitros insiituit conlrovcrsiae riam episcopi apud S. Clodbaldunf venireiit. S.
quae Maurilii lemporibus orta fuerat inter Eccle- quoque Slephani Ecclesise Rituricensis patroni, in
siam Parisienseiii et monasterium Calense super xujus gremio ab ineunte nutritus fuerat aetate, fe-
Ubertale et exemplione monasterii Calensis ab Ec- stum, in quo non minora palfabantur, quam in die
clesia Parisierisi et jurisdictione episcopi et arc!;i- Circumcisionis, magnis Ecclesiae solemnilatibus
diaconi (4). Seipse adhuc electum nuncupat Odo in annumeravit, clericisque et cancnicis lam prb feste
sententia ab ipso et arbitris lata inter idem mpna- sancti Slephani quam Circumcisioiiis de merisa epi-
steriurii el archidiaccnum, annc 1197 (5). Hocipso scopali slipendia assignavit anno eodem episcopa-
anno, episcopatus prime, subscripsit chartae ces- tus.terlio.
sicnis Petri de Denjon militis factae Ecclesiae Pari- Rullam accepit ab Innocenlio III, )ii Idus No-
sicnsi apud Jardum iri curia reginse Franccruri) G vemb., indictione secunda, ppnlificatus securidb,
Adelse. Eedem Victprinis'cpncessit annualia semi- omnia privilegia episcbpi ad riormam decessorum
prsebendaruiu Ecclesiae Parisiensis (6). Dedicavit suerum recensente et cenfirmante. Scripsit eidem
renovatam pcst incendium S. Petri Latiniacensis summus pcntifex episiplam quae est 4 libri ), ul
basilicam. Institutus anne 1198 prdp SS. Trinita- qua valebat apud Philippum Augustum aucfbrilate
lis, cujus fundatores Felix et Joannes ab Innocen- et gralia eum sapientibus monitis induceret ad re-
tio III ad Odonem Parisiensem episc. missi, cujus , cipiendam Ingeburgem rejecta Agnete. Inlerdicli in
consiliis adjutus Joannes Regulam scripsit, quam regem Philippum et regniim hanc ob rem decreli
nonnullis adjectis app^obavit srimmus pontifex annb - bbservantissimus Odo e sede stta a mililibus regis
exeunte. Eedem per tolam Galliam auctcrilale ape- ejectiis (9), pedes ire compul3us Csi-,eqiiis et man-
slollca publice praedicabat Fulco Parisierisis pre- ticis ac rebus suis omnibus spbliatus': at solvto
sbyter (7), cujus ad sermones innumeri conflue- postea interdicto, ob iiijuriam Odbni illatain rex
bant pcpuli tptaque patria in melius mutaia illum exemit anno 1200, quandiu vixerit, ab oinni
est. exercituet equitatione, quam regi ad belluri) pfoli-
Yigebat tunc lemperis in Ecclesia Parisiensi ciscenti subministrare tenebanliir episcopi.
prava qusedam consuetudo, sive profana festivitas Circa id tempus cum Octavianl sedis appslolicse
causa ad domiim Genovefanam ve-
(8), quam sfulli ejus inyentcres festum fatucrum lega.ii visendi
nominabant, quae in Kalendis Januariis celebraba- nisset (10), ibique cum eb mensae accumbere vel-
tur, in qua innumerabiles abominationes et nefandaj let, ortus inde lumullus non sedatur, nisi datis ab
enormitates, ut ipse Ode Ipquitur, a laicis, el, hcr- Octaviano lilteris, quibus significabat nulliim pro-
rendum dictu! ab ipsis clericis in ecclesia ad gra- pterea detrimentum libertali ecclesiee S. Genovefse
dus altaris inler missarum sclemnia et divinas accessurum. Eo quoque tempore inoriiales Cam-
laudes, turpiler et scandalcse ccmmillebantur. pelise, utpole incorrigibiles, ad mPnasterium S.
Incleverat jam diu inveterata illa censuetude in Farse lum sicuti est hodie reformatum traduxit
multis Ecclesiis, ccnli« quam aeriter insurrexe- Odo, harumque in locum duodecim canonicos sae-

(4) Hisl. Ecclesim Paris., lom. II, pag. 214, (8) Hist. Ecclesiw Paris., lom. II, pag, 216;"
'
Ibidem. (9) Spicileg.',jLom.IX, p. 329. -."-'"
(5)
(fi) Ibidem, pag. 292. (10) Hisl.Ecclcs. Puris.,l. II, pag. 280.,
(7) Spicil,, tom. IX, pag. 520.
ODO DE SOLIACO PARIS. EPISC, 52
culares subrbgavit. Bituricensis afchiep. elieetioni,A fbchia Saricti Saiurniiii de Campiriiacb exsifueiidae
accersitus a. clefb ejusdeni Ecciesiae,ruride ad pen- • asserisum praebuit (16), Scfjpsit litteras anrio 1262,
liiicalem apicem assumptus fuerat, adfuit annc ec- episcopalus sexto, prb fundatione capellae de Reiie-
derii, ubi electus ut" quem vellet archiepiscopum trioliri, cujus capellanus debet esse fratef de S. Tri-
diceret, Guillelriiurii:Carolilbci abbalem elegit die riitate, ad iiislitutionem et dcstitutionem cpiscopi.
25 Novemb. Ponlificaius ejus anrius iv ccmppnilur Statuta condidil prc c^peila in domo eleembsyriafia
cum annp Incarnatienis 1200 in charlularip sancli de Cruce regiiiae (17). Eodeiri anno, episcopatus
Evurtii Aureliariensis, Deriatipriem faclarii a Gui- sexto, comitissaeTreCerisi ConceSsit120 liiifas Pfu-
iclonede Levis fratrlbus de ncmbre Giiidoiiis cpn- viriensis mbrietae, quas Th. quondam comes Blesen-
firmavit, eesque a decimis Iibefbs declaraVil anno sis dederat in feodum Erchembaldo quondam db-
1201, episcopatus quarto. Una cum Petro archi- mino Soliaci, palri ipsius Odcnis et Theobaldi
episcopo Senonensi anno eodeft) ex plttribus Va- nepbti, qtii eas ccriiiti Henfice censanguinep suo
riisque lepfosorum domibus duas ieeit, alteram prp 550 libfis Pruviriensis et Meldensis mnrietae
Melbduni pro viris, alferam vcro Corbolii prb mu- obligaverat. DisSidium habuit Odo IIPC anno cuiii
lieribus, ut hprieste omnes vivererit (11). Trarisegit capitiilb S^ ClodPaldipre ecclesiaqiiarii aedilicaverat
cuiri abbate S. Maglprii prp torileio, crijus IPCPas- , in lpcbnempris de Marna, qiied fecerat exstii'pari,
signavit ei abbas 30 solidps. Thoriias de Brueriis cujus terminandi causa, episccpi se arbitrio com-
ccssit ei post mbrtem jus emne qupd habebat in miserunt canonici. Orta inter episcopos Parisieiisem
capellam de Pleisseis. Ab Inflpcentio deputalus est et Belvacensem de limitibus uiriusqiie ep[scopalus
x kal. Juriii, pbntificatus quarto, cum abbate Lati- iri Ibco de Moinel conleiitlo sopita esl, limitibus di-
niacensi, rit a clericis Resbacensibus obedieniia et stinctis lrietisque positis anno 1202, riiense Nbvem-
iipripr debiliis Ansellp Meidensi ebiscppp exliibe- bri, in cfastiiieS. Maftitii"(l8). Dedit eedeiii arino
fentur. Approbaiam jam ab eoderii ppntiUce prolem chartam de furnis Adaede Meiislerel carioriici Pa-
a Philippo ex Agriete susceplam, datis mense Ja- iisierisis ii) Cairipellis (19). Ifisequenli, de mandalo
riuario liltefis legitimairi appfobavit. Quse ab iriitio sumriii pontificis cceiiieterium pro leprosis de Villa-
episcopailus Odonis magnis partiuiri animis agitata pelrPsabenedlcit, episcopailis sextp. Assignavit ec-
fuerat (12), exeunte anno eodem eausa intef Odo- clesiaede Vanviis paiochiarios de Yssi sitosin terra
Jiem et Joanriem abbatem S.. Genovefaj super pos- S. Petri Laliniacensis iii CompensatiCnempenaula-
sessioriejurisparochialisSancti Stephaiii de Morite, lioiiis cuiri Geiiovefariis factse. Deriarios 13 cen-
ad votum episcbpi terminata fuit ix Kaleridas Ja- Q suales aptid S. ClPdpaldum peririutavit prb liosilsia
nuarii (13), Innocentii pontificis aniie iv, cujns Guillelmi de MoudPn. Jussi Iiinccenti III visilavit
serilentiam, qua Interdictum in bufgum S. Geno- iriense Maib coenobium Sancti Medardi, ubi qtiae-
vefse, institufipque et destitutio capellaui de Menle dam edidit slatuta prsesentibus Roberto Sancti Ger-
episCcpp iriterdicitur, caetera vere ad jus pafo- mani a Patris, Joanne Sanclae Genovefseabbatibus,
chiale pertiiientia confirmantur, Geribvefariis signi- aliisque mullis. Monasteiium quoque sancti Maglorii
licarrint delegati aririb 1201, meiise Martio. Inse- in nativilatc sancti Joannis Baplislae visilavit, non-
queriti, .episcbpus et abbas ne liies pbstea reerride- niillaque pro bono ejus regimine statuil. Ordinavit
sccrent, compositionein fecefiint mense Junio (14), anno eodem collegia caiionicorum suae dioecesis(20),
qua jus omne parochiale penes episebpum stetit, dccretaque sancivit pro electionc et residenlia de-
cui cessit abbas capellam S. Gerioveiaede Arderiti- caniet canloris S. Germani Antissiodorerisis merise
bus, praebendariique et vicariani iri Ecclesia Pari- Octob. Idem staluit in ecclesiis S. Maicelli et S.
sierisi. Haric cbiripositipnem suriiirii ppritiucis nP- Clodoaldi mense Jan. episcopatus scptimo (21). Ap-
iriirie apprbbavit Heiias abbas S. CeluiribaeSerie- probavit fundatipnem capellse de Craineel an. 1203,
nensis (15), meriseJanuarie 1202, et ipse Sumnius epis. scptimo, eodemque anno donatus ab Adamo
pontifex vn Kaleridas Aprilis, poritificatus yi. Hac I) deMunsterolp carionicc ParisiCnsi deciinam de Es-
aritem facta cbmpbsitione, Theobaldus carionicus piefiiset qiiatuor libras Parisienses pfbquatubr pCr-
S. Genovefae curam aniinarum parochise de Morite petiiis malriculariis ssicefdblibus, qups curif tribiis
susccpit ab Odbrieanno 1202, merise Junio, episco- laicis Odp tam de sub qriain de capituli palfimbnip
' irislltuit anne 1204, episcepalus septiriio, ut eccle-
patusquinto.
FeCit eodem aiino Odb pctestatein''ViCtofirio ab- sia iriterdiu rioctuque ab ecclfesiasticis vifis coritfa
bati araovendi ad libitiun presbytefos e parPchiis praedbnes e.t irreiigioEOs custodireirir (22). (.essit
quas habent in dicecesi Parisiensi. Capellte in pa- ebdem anno prb augendis matriculariofum rediti-,

(11) Hist. Eccles.Paris.4. H.pag. 220. (17) Hist. Ecclesiw Pdfis., t.HI, p. 73.
(12) Pelr. Bles., pag. 794 et 795. (18) Ibidem, t.ll, pag. 221.
Hist. Eccles. Paris., tPra. % pag. 597. (19) Hist. Sancli Mdrlhd a Gampis, ^. 198.
llj Hisl. Eccles. Paris., lom. II, pag. 155. (20) Hist. Eccles. Paris., t.II, p. 221: •
15) lbidem. pag. 281. (21) Ibidem, p. 222.
16) Uist. Sancti Marlini a Campis. p. 489.
!13) (22) Petr, Rles. p. 788.
53 JSOTlTIAi 5,1
bus capilulo Parisiensi praebcndam et vicariani, ,A dit (54). In chartulario Calensi morticiiiii jus pro
quam facta composilione ipsi contulerant Genove- decimis de Pompona conCessisse legitur mense
fani(23). Aprili. Ejus curis et opera ad metropoiilanam Tu-
Mulla eliam alia Ecclesiac Parisiensi bona contu- ronum sedem hoc anno evbcatus est Gaufridus de
lit, quoruin intuilu capilulum aiiniversarium.ei.as- Landa archidiaconus Parisiensis'.
signavit (24), pro qup ipse 60 splidps Parisienses Tanta aquarum diluvies merise Deeembri facla
apiid Brunellum iargitus est, el clericis cliori 40 est, quanta nusquam visa aut aridita Parisiis fue-
libras Parisienses adreditus rei gratia comparandbs rat: Odo ilaque solemnem ad B. Genovefamindixit
an. 1204, episcopatus pctavo. Concessit eodem ab- supplicationem, cujus ad majprem basilicam delatis
baliae Autonii Parisiensis easdem immunitates, reliquiis imminuise sunt aquae. Mense eodem Mat-
quibus cacterseCisterciensis ordinis abbatise gau- thaeus comes Bellimonlis concessit Odoni locuni iu
dent (25). Decimam de Soiseio pro 30 libfis Pa- quo sanctus Dionysius carcere detenlus ferebatur,
risiensibus emit anno 1204, mense Junio, a qui dicebatur capella S. Catharinse, haud longe ab
Guipone de Caprpsia. Mense eedem dpnavit; ca- ccclesia S. Dionysii de Carcere situm, ea lege ut
pellam S. Nicolai monialibus de Foolel ad opus comes unum, Odo vero duos sacerd.bfes ibi insti-
inlirmarise. Capellaniam a Guiberto fundatam, a sc D tuerent, qucd ccncessit Ode, qui inibi eapellam se-
vero dotatam pro anniversaric H. Bituricensis ar- •lemnicrem erexit, qualuorque capellanos in ea ser-
cliiepiscppi fralris sui instiluit in capella sua de S. viturcs instituit annp 1207, mense Aug., episcopa-
Clodoaldo, episcopatus bctavo. Approbavit eodem tus decimp (35); atque haec sunt initia ecclesiae
aiiquot arpennos terrac presbyterie Capellae prope Sancti Symphoriani. Instituendus capellanus de
Parisios faciendse concessos. Fundatam Sancli Ho- Grousiaco committilur' Odoni a Guillelmo de Gar-
nprati ecclesiam cenfirmavit (26). Fecit pptestatem landa mense Apr. Astitit mense Julio elevationi
Guidoni de Caprosia exstruendae ecclesiae et db- corporis S. Benedicti apud Floriacense monasle-
tandse in vice de Leis, et capellee in vicc de Meen- rium. Ratam habuit mense Augusto aedificatam a
ccurt (27). Donalum excepit a Guillelme de Fir- Sangermanensibus capellam apnd Choisiacum. Con-
mitate feodum en Port-rois, ,ad inslituendas ibi tenlionem inler capitulum Sancti Germani Antis-:
moniales (28). Annc 1205, episcopatus octavo, ca- siodorensis et domum S. Trinitatis exPrtani mense
nonicorum S. Marcelli residentiarii ad rectam lineam eodem defmiit (36). Feslum sancti Bernafdi primi
ordinavit (29). Collegium quoque canonicorum de Clarevallensis abbatis in Ecclesia Parisiensi dalis
-Gampellis emendavit.cujus praebendas ad augendum banc in rem stipeudiis celebrari primus instituit in
Dei servilium ex uiidecim viginti duas fecit (30), '" cfastino S. Barlholomsei apostoli (37). Decimas
quod a summo pentifice slatulum jam fuerat ui Kal. omnium novalium lam.faciendorum qiiaim faclorum
Januarii, pentilicatus vu. Emit decimam de Qrceaco aliis non assignatas in dicecesi Parisiensi capitulo
et de Maudestor a Burchardo de Orceaco (31). concessit (38). Una cum Hugone decano aliisque a
Guidoni Fossatensi abbati recognnvit nullum prae- sede apostplica deputatis judicibus ratam habuit
judicium monaslerio prilurum ob pontemquem in cemppsitipnem inter menachcs Sancti Dionysii et
porlu qui dicitur Olins lieri psrmillebat abbas. moniales de Foplel initam super prieratu de Argen-
Cessit monachis de Diogilo jus parochiale vallis tolio vn Kalendas Septembris, eademque die ter-
Derlandi anno 1203, qui vicissim episcopo cesserunt minata tandem est lis (59) quae inter episeopum
quod annp 1205, episcopatus nono, assignavit ee- Parisiensem et monachos S. Dionysii inerat pro
clesiae sanctae Genovefae, unurn mpdium bladi in- monasterio Argenloliensi, quod ex judicum senten-
fra festum Omnium Sanctorum in grangia corum lia remansit prioratus a S. Dionysio depehdens,
deGonessa. Confirmavit ann.o eodem legala eccle- episcoporuin vero et arehidiaconorum jurisdiciioni
siis Parisiensibus a Malcione regis camerario (32). subjectus, cujus rei gratia abbas et monachi as-
Primus auclor monasterii Pertus regii merito cen- p. signaverunt episcopo sex modios bladi apud Her-
sendus est Odo (33), quippe qui cum Malhilde de blaium, quorum unum ad mandaluiri 50 pauperum
Garlanda uxore Maltbsei de Marliaco e diversis singulis annis faeiendum assignavit capitulo Odo
donationibus praesertim a Monmorenciaca fariiilia (40), qui cum maxime neeessariam csse canceilarji
faclis hoc fundavit coenobium pro virginibus, anno Ecclesiae Parisiensis et acadeiriiaeresidentiairi agnc-
1206, quod sicut et abbatiairi Sancti Antonii eodera sceret, slalutuin super ea cum decanp et capitulo
anno A. abbali ; Cistercierisi ordinanda tradi • Parisiensibus confecit anno eodein, qub el Reinensi
(23) Hist. Ecctes. Paris. U p, 223.' ; (33) Hist. Ecclesim Paris.,; p. 225. -r
(34) Ibidcm, 1.11, p. 209.
(24) Petr. Bles. p. 792. , Pelr. Bles., p. 792.
(25) Hist. Eccles. Paris., t. II, pag. 209. . (35)
(26) Iliidem, t. Ih, pag 76. . (36) Hisl. Eccles. Paris., t. III, p. 74.
(27 Ibidem, l. II, p. 226. (37) Petr. Bles., p. 789.
(28) Ibidem, t. II, pag. 225, (38) Ibidem, p, 791. ,
(29) Ibidem, p. 226. (39) Uist. Ecclesim Paris., t. II, p. 72.
(30) Ibidem, p. 228. (40) Petr. Bles., p. 790; Hisl. Eccksice Paris.,
(31) Ibidem, p. 230. l. 11, p. 502.
(32) Ibidem, p. 295.
55 ODONISDE SOLIACOPARIS. EPISCf 56
arclaepiscopo defuncto, alter archidiacorius cccle- A adhuc matufa, natus quippe annos 40 aut 42, sed
siaeParisiensis Albericns, procuranle imprimis 0- laboribus fractus, viam universse carnis ingrcssus
dorie, suflectus est. Philippus rex anno 1207 Odoni est iii Idus Julii, anne 1208, et quia ecclesiae ma-
indulsit, ut 60 lantum librae pro tallia ab lioiniiiibus gna ex parte a decesscre Mauritie ccnsiruclae quasi
EcclesiseParisiensis solverentur, quando regalia in ccronidem ppsueral, mullaque bona contuleraf,,
manus vcgias devenirent, declaravitque ex summa velut ipsius fundator et benefactbf in meditullio
240 librarum, quae ultra praedictam pbst obitum chori primus episcoporuri) Parisiensiuni sepultiis
Mauritii fuerat exacta, milluin dcinceps episcopum esl srib aeneo sepulcfo ponlificis efligiemexhiberite.
vel Ecclesiam Parisiensem passuros detrimentum. cum his versibus circum iriscriptis"':
Quaedamadhuc hoc anno ordinavit pro ecclesia S,
Germani de Derenciaco (41), et probavil donatio- QtiemcatliedfwdecOravithonor,quemsdrighhi aviius,
nem factam Sangermanensibusapud Rulenvillers a Quem morum gravitas^ liicjacel Odo silus.
Milone, filio.TheobaldiCocherelli. Denique vigilan^ Prwsulis hujus erat, quod habenl hwe tempora raro,
Mens sincera, rhanus munda, pudica caro.
tia illa pastoralis, quam super universum gregem Leitibus hic lehis, togu midis, victus egenis.
suum exhibuit, maxiroe elucet in egregiis illis sta- Vita fuit juvehis clara, probala senis,
sexcentenoChrhti, quartoque bis anno,
tulis, qiise non soliim ad suaYdioccesecs informa- B BisTredecimo Julii transiil Odo die.
tionem, verum etiarii ad tolius Ecclesise utilitatem
condidit duabus in synotlis, quse pluribus ad fidem De.eoNecfologium Parisiensis Ecclesise:«in idus
ms. cpdicis S. Victcris Parisiensis naeyis expur- Julii de domo Sanctae Mariae obiit doriimi3Odo de
gata, fypis edita sunt auctorilale Francisci de Har- Spliaco, episcopus Parisiensis, qui dedit nobis
lai, Parisiensis archiepiscepi, an. 1674. statioriem panis, virii et carnium in feSloPentecos-
Quanti autem prp eximia sapienlia Odonem face- tes reddendam; instituitque ut natale sancli Ste-
ret, satis aperte ostendit summus pontifex Inno- phani deineeps solejmne celebraretur in ccclesia
rentius 111, ciim pluriiria magrii lnonienli ncgotia tariturii Pafisiensi; et ut singuli clerici, qui in
ad ipsius arbilrium remisit; verbi gralia cum eum missa resppnsum vel alleluia in prgan.p triplp-vel
nna cum Michaele de Corbolip canonico Parisiensi quadruplo decantarent, sex denarios annuatim per-
judiccm fecit cujusdani controversise, quae verleba- ciperent super prsepositufa Parisierisi. Dedit et
tur inter Stephanum episcppum Tornacerisem et clericis chcri, nPii yere canpnicis, qui in Circuin-
Bernafdum de Insula pro quadam praebenda eccle- cisicne Douiininoctumis intererunt, tres denaries;
siae Tornacensis ipsi Bernardo a Coaleslino 111con- Q singulis auterii pueris dues denarios in reditibus
cessa, Hunc etiam arbitrum constiluit idera Inno- capitii percipicndes. Dedit insuper clericis matuti-
cciitius inter Lingonensem episcopum et capitulum narum medielatem oblationuni crucis, quae prcve-
ipsius libro i Epistolarum decretalium, cap. Cum niurit sexta feria in Passione Domini. Instiluit item
olim. Eidem dirigit capul 5, ex parte de corpore vi- quod festum beati Bernardi Claraevallensis deinceps
liatis, ubi ait Michaelem presbyterum, qui leprce celebretur in dimidium duplum in Ecclesia Pari-
vitandse causa sibi virilia ampulaverat, posse altari siensi ad xiii, Kal. Septembris, et ad hoc assigna-
ministrare. Odoni adhuc commillit inquisitionem vit decimam, quam emCrat apud Buch. Praeterea
et examen super vita et moribus electi Cameracen- dedit unum modium bladi annualim percipiendum
sis eodeiri libro primo Decretalium. Epistola sic iri decima, quam habuit de pace Sancti Dionysii,
incipit: < Eam de diseretione tua fiduciam obtine- ad faciendum mandatuni per manum succenlpris,
mus, ut si quando tibi commillimus quse ad bono- qui mlnislrabit nccessaria iri mandalc, et si qued
rem divinum ct uiilitatem ecclesiasticam pertinere fuerit residuum, erit succentcris. Deditet unuin
iioscuntur, gratia et timore postpositis satagas pro- pallium, duas cappas, unam casulam cum dalma-
mpvere. In hae parte nobis ceadjutpr exislens, qui tica et tunica e sainicie, et albam paratam cum ,
ex injunclae servitulis cflieip secundum prpphetam D slcla et manipulo parato et ainictu, et missale ad
debemus evellere et plantare quse in ecclesia Dei servitium majpris allaris, et psalterium ad ser-
cvellenda fuerint et plantanda. > fixslat tomo I vilium cheri, et bassamum cuiii crystallo, pal-
Anecd., ccl. 669, epistela Adami abbalis Persen- liuiri paratum cum aurifrigip, librum prdinarium,
fliae ad Odonem Parisiensem episcopnn) scripta, sandalia el caligas et tapelum episecpale; insuper
quse lota est de amore et humililate. Sub finem ct imaginem beatse'virginis octc marcharum ar-'
gratiasci agit de cliaritate duabus pauperculis mu- gcnti ad reponendum sacfum. succiiitprium. Statu-
lieribus tempore fanris impensa. Legilur quoque lum est autem a capiluln, quod ejus anniversa-
iomo I: Ampliss. Collecl., Col. 1014, A. mrinachi rium solemiiitef. ad majus altare celebraTeluf ca-
(ejusdcm fortasse Adami) ad Odbiiem epistpla, quem nonicis chofum tenentibus. Concessit autem capi-
arguit quo.d suse dicecesis presbyleris tallias im- tulum sacerdotem altari sancti Slepbani deservien-
posuerit, aliaque nonnulla ei irisiriuat et expfobfat. tein, quicumque fuerit, in distributione canonicis
Demum Odo ppslquam egregii et sancii pastoris parem esse. >
partes.implevisset per annos"circitef uridecim, aelate Prseclara quoque Odonis nienlio est id JiuUc
(41) Hist. Sancli Marlini a Campis, p. 297.
57 SYNODIG^ GONSTITUTIONES. 5«
diem apiid scriplcres coaelaneos : in vetere Mar- iVheiieslatisque ac jiistiliae pfaecipui sectatbres; Ipso
tyrolcgip dicitur benefabtcr singularis ecclesiae, praeterea satagente ac suggefente actum est, ut
cujus vigilantia selers in gregis custedia facile de- dcminus papa principes et pcpulCs per Gallias con-
prehenditur ex sanclissimis constitutionibus, aliis- cilaretad debellandam Albigensium haerelicprum
que praeceptis synodalibus de septem sacramentis. perfidiam. » Legendus Stephanus epistela 218, ubi
De eP chfonicori Antissiodorense:« Odo Pafislcri- celebratur Odc a nobilitate generis, henestale, au-
sis episcopus obiit vir aemulator virtutis, et vitio^ ctoritate dignitatis est et pruderitia. Exslant ad
rum egregius insectalor, quiinter caelera boria qui- eum Petri Blesensis epistolae 160 et 227, prseter
bus enituit, jd babebat pfaecipuum, quod iri bene- esim de qua in supefioribus. Ex his auteiii omnibus
ficiis ecclesiasticis confefCridis, riPri ad geniis, non liquido constat qriam temere Rigordus libro De
admunus, nenadpreces, sCd ad morCs scienliam- gestis PhilippiAugusti, el sanctus Arilonius tbmo
que respiceret, nec nisi dignes ad digiiitates eCcle- XVII, cap. 9, scripserinl Odonem a Maurilio de-
siasticas prbmpveret: hifle. est quod ejus studio cessoresup moribus et vita lengedissimilem friisse,
Guillelmus ad Biluricensem, Gaufridus ad Tufo- cum ab cmnibus sui aevi scriptoribusiriter cele*
nensem, Albericusad Remensera archiepiscbpa • . berrimcs, sapientissimes ac piissimcs sui tempe-
lum promoli stirit, quorum pribr Cafoliloci abbas ' ris anlistites annumeretur. Qiiam bene hanc in
exstitit, alii duo Pafisienses; afcliidiaceni sibi ift-' rem observavit Antonius Pagi (42); scriptcres
vicem:successerunt, viri irisignes ac timentes Deriiri, quandcque calamo abuti et falsa narrare !

(42) Tcm. IV, p. 715.

ODONISDE SOLIAGO
PARISIENSIS EPISCOPi

SYNODlCiE CONSTITUTIONES

(MiSsi, Coricil., XXII, 675.)

In nomine sanctaB Trinitatis incipiunt prohibitiones et praecepta observanda ab omnibus


sacerdotibus, data a venerabili Odone Parisiensi episcopo. .

CAP. 1. De modo et tempore celebfandi syriodum. C CAP.II. De ebdeni.


1. Fit Jovisiri lucesynodus qum proxima Luem. 1. FinitP sermbne, liceritiaibitepisccpus laiccs et
Lux Jovis hac replicat iefiia Pascha sequeris. scholares, et ailios clericos qui nori debebunt sy-.
In principio syncdi, antequam'caritetur, Veni, riodo interesse. Hoc facto, leganfur prsecepta sy-.
creator Spiritus, quaeratur utfum praesentes sint nodi.
abbates et sacerdotes qui tenentur synodb iriter- 2. His explefis, dicaritur capiiiila quae srinf ad--
esse. Et hoc facto incipiat episcopus alta vbee, denda, et in fine disfricle praecipiatur iil serventur
Veni creatof; quo fiiiito;-'dicantrir oratiories;i his sacerdPtibus. Deiride seijuuritur preces pfe neces-.
precibus praecedentibus, Pdter noster^ Etrie rivs, sitate lccerum et personarum.
etc. Benedicdmus Pqtrem, etc. Post pafiurri, etc. 3. Dislricte praecipilur sacerdolibus ut jejuni
Lmtamini iri Domtnb.etc. Fidt pax, etc. Dominus inlrent synodum; in jejunio ejiim debel fieri et
-
vbbiscuth,elc Oratio, Omriipolehs senipitefne Deus, oralibne.
qui dedisii fariiuiis tuis, etc. Aclibrieivtiostf.as, qiim- 4. Dislricte praecipitur uf induti albis et stolis,
sumus, Domine, eiC. Deusqui/sqluiis mierrim, etc. intrent sacerdotes syncdum illam, quae celebra-.
Propiiiare, quwsuinus, Dbrriihe, nbbis fdriiulis tuis lur teiripore paschali; illam vcrp quae fit Sepleiribri,
per sahctorum luortim, qubruth cbfpofa Velfeliquiw D siiperpelliciis fantum et stclis,
ih ecclesia pfaeseriti requiescunt; meriia glbfibsa, ut 5. Prehibetuf sacerdptibus, ne causas adducant
ebrumpia ihtercessione ab bmriibus. semper pfblega- ad synoduiii, aut aliqua negotiaquae non pertinent
iriur advefsis. Infirmiidterii ndsifam, quwsurhiis, ad quosdam, et ne sibi tunc minuaiur (45), cura
Doniine,respice, etc. Deus aquo sancid desideria, debent synodb interesse, prbliibetur.
elb.PerDominuth, etc. Finilis orationibus resi-: 6. Praecipitur districtius, ut omries presbyteri,
deburit, et legetur lectio; qria lecta fiet sefirio. inaxime curam animaruni habentes, veniant ad sy-^
(43) Id e*l, venarii aperiri faciat quispiam ad san- alicujus conscius absens s.ynodo, conlumaciag DOU
guinemeliciendum prsetextii morbi,ut forle criminis damnetur.
S9 ODONlS DE SOLlACq,PARIS.;EPlSC. «Q
nodum; et si graviinfirniilale detenti, auf aha ne- A CAP,V. Cripitula de sqcrqmenig altqris,
«5essitale: inevitabiliiveriire jion'potuerint, suum 1. Summa reverentia et Jipnpr inaximuslsacris
capellanum miltant, aut clericum, IPCOsuo. altaribus exhibealur, et niaxime ubi sacfpsari-
'
,7.Praecipitur in eundc et redeundb a; synodo ho- ctum corpris Dpmihi fesefvatur et missa cele- .
rieste ambulent presbyteri, et honesta quaeranf hos- br?tur.,.
pitis, uf in eis circumspecte se liabeant,ne staliis 2. Linteamina altaris et indumenta ssepe abiuan-
clericbrum vertatur in conlemptum el opprpbriura tur, ad reverentiam et praesentiam Salvaleris npstri
pbpuIp.Praecipimus in yiiiute Domini nosiri et Dei, et.tptiusCiiriae crelestis, quse crim eepraesens ad-
etlpbedieritiae,.uthonpr maximus et reverentiade- est qucfies missa cclebratur.
bitaisingulis sacramentis sanclae Ecclesiae,praecipue 3. Calices quibus infirmi .communicantiir decb-
a saeerdolibiis et clericis, exhibeantur,.et ut Jaici rentuf, et mundi cusfodiantur, ut devotius commii-
simiiiler exliibeant in quantum sacerdotes moneant nicent infirmi.
eps et exhertentur. , 4.;Airipullulae vini ei aquae in ministerio altaris
...... CAP. III. Capitulq baptismuin tangenlia. niuridaeetintegfaehabeantur;" siiniliter ampullulae
1. Baptismus cuni revefentia et lionpre celebre- chrismatiset plei sancti,
tur, et cum magna cautela, sub hac fprma : N.ego " 5.. Npn permiltanf presbyteri diacenes (cpm-
bqplizqie, in notnine Patrh, et Filii, el Spiriius minatur episcppiis eis qui hbc ricn servanl) de-
sancti. Et cavcat maxime in distinctione verborum ferre infirmis sacrosanctum corpus Domini, nisi
et in prolafipne, in quibus lola virtiis cpnsislit sa- in necessilate, cum sacerdos absens. fuerit; sed
ciamenti el salus.puerpruin. El jn Rpmano sub ea- semper sacerdos cum magna reverentia et.rhaturi-
dem forma doccant frcquenler saccrdoles, laicos late deferat in pixide eburnea bene clausa, prcpter
baptizarc debere pueros in ncccssitale; ct post casum, et cum lucerna prseccdente,]canlantes (44)
inundationem ea faciant saccrdolcs pucris quae so- scptem psalmos pcenilcntiales cum lilania pro in-
lent fieri pcst immersienero. firmp, eundo et redeuiido. Si lenga /via fuerit, ad-
2. Prp baplismp nihil pinninp ante exigatur, sed dant quindecim psalmos et alias orationes : sic
post laudabilis corisueludo exigi potest. enim debitiim persolvunt infirmb, et audientes in-
3. Fontes sub sera clausi cuslodiantur propter vitant ad cxliibendam Deo rcverenliam et honorem
sprtilegia. Chrisma: siihililer et sacrum.pleiim sub ef pratiprieni. ; "...;.
clave servetur. 6. Frequenter meneanlur laici ut, ubicuii-
4. Semper sacerdos interroget laicum diligenter, r que viderint deferri corpus Demini, stalim ge-
cum in necessitale baplizaverit piierum, quid dixe- iiua flectant tanquara Domino et Crealori suo,
rii.et quid fecerit. Et si inyenerit laicum :discrete et junctis manibus, qupadusque transierit,.
et modo debitp baplizasse, et formam yerborum in-• erent. "
,:
Roniano inlegre prptulisse, approbet factum: sin 7. In pulchricri parte altaris cum sumraa diligien-
aulem riori, baptizet puerum modo debilo. Et hic lia et honestate sub clave sacrosanctum corpus t)o-
est modtis : Petre, si es bqpliiatus, non te baptizo.; lniiii custodiatur.
si hon es baptizdius; ego bapiizo te,; etc. 8. Nulli clerico pefmittatur servire allari maie
5. Ad elevaridum parvum de fpiite, tres ad ornato [F. nisi more servalp] in majpri ecclesia, ul
plus recipiantur; qubd eniui amplius est, a malo nisi in superpellicic aut cappa clausa.
est. 9. Nullus bis in die missain audcat celebrare,
' aut cum
Cjtp. iy, Gapitulq de sqcrqniento confir- duplici inlroitu, nisi in magna ncccs-
, hidtionis. sitate.
1. Sacefdotes Irequeriter moneant popuuim ad 10. Nullus antequairi matiitinas dixerit canonicas,
coiifirinalioiiem pueroriim. . ef Priinam , praesumat absque aliqua neccssilalc
2. Post baplismuin debet suscipi sacramentum D celebraremissarii.
coiifiriiiationis. 11. Ad horas bealaeVirginis seniper teiiius versus
3. Quod si confirmandus adultus fuerit, cpnlitea- dicatur,. capitulo, ut cbseryat H. S, Maria roater
tur prius, et ppstea cenfifnietur. gratiae, ef caritenlur in ccelesia cum npta et.de-
4,:Ssepe dicatitr laicis ne exspecient diri ad cpri- votione, yel in regendb an cavendc.
firinaiidum pueres adyentum episcepi, sed ducant GAP,VI. Cqpituiade confessione.
eos ad eum, nisi adesse audierint prbpe; et quod 1. Sacerdbtes circa cpnfessienera inaximam cu-
possient nomina mutari puefis, *i velirit, in confir- ram adliibeant et caiitelam, scilicet ut dibgenter
matione, aut si visrim fuerit expedire. peccata inquirant; uSitata, sigillatim; inusitata ,
5. Nullus sacerdcs cenfirmare aiit cbnsecr.are lipi) nlsi alorige per aliquam
circurastanfiam^ sic
virgines praeSumpserit; splius episcbpi est Confir- lamenut ex peccalis detur materia conlitendi.
mare, virglnes consecrafe, ecclesias dedicare, or- 2. Ad audiendum conlcssiones coinniuiiiorem
dines dafc^ [al. eminentem] lecuin in ecclesia sibi eiigant - sa-

(44) Sacerdolem inlelligit cum comile clerico ct aliii quctquot adeunt.


6! SVNODICJECONSTITDTIONES. 62
cerdotes, ut communiter ab omnibiis videri possiht;. \ iiiquirant riomina personarum cum quinus pecca-
et in lbcis al)ditis, aut extra ecclesiam, nrillus re- veriiit corifiteiiles, sed circuirislaiitias tanlum et
cipiat cenfessienes, riisi in magna necessitate vei qualitates; et si confitens indicaverit, arguat eum
infirniitate. confessor, et secretum illud teneal sicut eorilitentis
3. In ccnfessiene habeat sacerdcs vullum humi- peccatum.
leii, et oculos ad ferram, nec aspiciat vultum con- 15. Nullus ira, vel odio, vel etiam incliMiiorlis
filentis, maxime mulieris, causa debilaelionestalis, in aliqua audeat revelafe corifessionem signo vel
et patienter audiat quae dixerit in spiritri lerii- verbo ullis, generaliter vel specialiler, iit dicendo :
tatis, et ei pro posse sub pluribus modis persuadeat « Ego scio quales estis.i Et si reyelaverit, absque
ut confileatur iritegre ; aliter enim dical ei nihil misericordia debet degradari.
valefe. 16. Oirines praecipiant instituta jejunia servari,
ut jejunium Quadragesimse, Quatubr Temporum ,
4. Inceslum faciens, deflorans, aut Iwmicida, nisi ex raagna et fationabili causa
Pontificem qumras; papatti, si miseris ignetn. Vigiliarum,
Sacrilegus, patris percussor, vel Sodomild, conlra iiat, et sextae ferise; ex debito enim tenentur
Si percussisti clericum, Simonve fuistu facere talia jejunia.
" CAP. VI!. Cupitula circa matritriohium.
5. Sacerdotes riiajora reservenf majoribus in
confessionibus, sicut bomicidia, sacfilegia, peccata 1. Malrimoriium cum honore el revereritia Cele-
contra naturam, iucestum et stupra virginum, in- bretur, nee cum risu et joco; nec contemnatuf,
jectiones manuum in parentes, vola fracla, et hujus- eliamsi secundae et teitise fiant; autequam iiat,
modi. semper tribus Dominicis aut tribus festivis diebus
6. Sunt tria in quibus riullus habet potestaletii seque dislantibus, qiiasi tribus ediclis, perquifat
absolvendi, nisi dominns papa vel ejus vicarius, saccrdos a populo subpcena excomiriuiiieationis de
nisi in necessitate, scilicet in injectione ma- legitimitate sponsi et spensse qoi debent ccnjungi, .
nuum in clericos vel quosvis religiosos, in iricen- et arite fidem datam de coiitralieridp matrimPnib,
dio, per quam senlentiam sunt vocati Simoniaci; et ante haec tria edicla nullus audeat aliqrip inodo
nihilominus tamen talium rei remittendi ad episco- matriraonia celebrare.
pum. 2. Prohibeant firmiter laicis, per excommunica-
7. ln dubiis semper corifessor consulat episcb- tionem, sortilegia lieri; malefici quoque et celantes
pum autsapientes vires, nisi ex necessitate; qup- consanguinilatem et alia impedimciita nialfimonii,
rum consilio certificalus, solvat securius aut liget, (C votum, ordinem, consanguinilatem, aflinitatein,
maxime praelatos snos. disparera cultum, compaternilatem, quse lanlum
8. Audita confessione, semper conlessbr inter- quatuor a matiiinonio excludil personas, compa-
roget confitentem si velit abstinere ab emni mor- trem, commatreiri, filiolum, et fratrem et sororem
tali; aliler verp nnn absplvat eum, riec injurigat ei spirilualem, scilicet, filium vel liliam patrini [Suppt.
pcenitentiarii, ne inde confidat , sed moneat ut excommunicali publicentur.]
ilerum faciat quidquid boni polerit, ut Deus cor 3. Niillus sacerdos audeal perlicere matiinioiiimn
illius illuslret adpoeiiitenliam. in casu dubio, iilconsulto episcopp, Sed ad eum sem-
9. ln injungeridis parvis pceiiiteniiis sibi caveant per referat omnes matrimonii dubielates, si opus
' - ''
sacerdotes; secundum cnim qualilalem culpaD et fuerit.
pcssibililatem cenfilenlis debet esse qiialitas poe- 4. Prohibetur districte sub poena suspensionis ne
nitentiae; alioqiiin quod mirius est fequifetuf "ab ulltts sacerdbs aut Capellanus exigat aliquid ante
eis. benedictionem nuptialem, sive pre testimcnip fe-
10. Cum furlo raptus, cum fenore Simonisactus, rendc, sive pre matrinionio celebrando, occasione
De sicpossessis eleemosyna fit ab ipsis. : ferculorum quse deberitur pro mipliis; celebrato
11. In furto, rapina, usura, fraude sibi yalde ]" autem matrimonio
recipiat fercula sua, et exigat, si,
caveanl sacerdotes : non alias iiijungant pcenilen- necesse fuerit, siculi consuetum est.
tias, scilicetmissarum, eleemosynarum, et hujus- 5. Prohibeat sacerdos in ecclesia publice sub
modi, priusquam reddiderint; non enim tale di- excommunicatione ne aller conjugum transeat ad
mitlitur peccatum, nisi reslituatur ablatum. ,
religionem, aut recipiatur nisi perepiscopum.
12. Nullus missas qnas injunxerit celebret, nec CAP.VIII. De sacramento exlremmunctionis (45).
tricenariura nec anuuale, el pro minus nullus trien- 1. Cum reverenlia deferatur oleum sanctum ad
nale et quinquennale. infirmos, et eos ungant sacerdotes cum magno ho-
13. Frequenter presbyteri moneant ad cpn- nore et orationum celebritale quaead hoc sunt ordi-
fessipnem, et pfaecipue ab^initip Quadragesimse natae, et nihil inde penitus exigalur, sive a paupere,
instanler prsecipiant venire generaliter ad con- sive a divitc : sed si
quid gratis datum fuerit, gr.atis
fessionem.
accipiant.
14. In confessione caveant sibi confessores ne , 2. Ad sacramentum cxtremse unctionis moneant

(45) Yide concilium Nannctcnse, cap. 4.


65 ODONIS DE SOLIACO PARIS. EPISC. 64
popjiuin saccrdcles, nen lantuni divites et senes,, A 9. Non pennitlantur "praedicatores super arcas
sed pauperes el juyenes Ohinestcmpere discretionis,, celebrare, nec pulsare campanas per vicos, nec
maxime a quatuordecim annis efsupra, et ad omnes> loqui in ecclesiis, nec praesentare reliquias, sed tan-
communiler, ut se paratos exhibeant, cum neccsses . tum deferant ferenda, et sacerdotes pro illis loquan-
fuerit. tur.
3. Doceant frequenter pppulum hujusmndi sacra- 10. Exhortentiir populum semper presbyleri ad
menium-licite iterari, et saeperecipi, scilicct in quar- diccndam Orationem Dominicam, et Credoin Deum,
libet magna inlirmitale nnde metus est mertis; eti et salutaiiohem bealae Virginis,
pcsl susceptum licite reyerti ad opus conjugale eumi 11, Moneant semper pppulum, et maxime roulie-
qui convaluerit de infirmitate. res, ne faciant vcta sua, nisi cum magua deli-
4. Librum qui dicitur Manualis babeant singulii beraliene, et assensu virorum, et consilio sacer-
sacerdotes parochiales, ubi continetur ordo serviliii dolum.
extremae unctionis, catheclrismi, baplismatis et hu- 12. Nullus- saccrdos vel Capellanus teneat in
jusmodi. dbmo sua aliqua occasione mulierem, nisi sit mater
5. Habeant singuli Canones pcenitenliales, ett aut sorpr, aut talis de qua visum sit episcepo quod
crdiriarium oflicium Ecclesiae, secundum usum etL" careat omni suspicione inhonesta.
niodum qui servalur in ecclesia majPri. 15. Prohibelur penitus universis sacerdolibus-
6. Mpneantur sacerdotes jie.teslamenta sua ordi- ludere cam deciis, el interesse spectaculis, vel cho-
nent per manum laicalem, et ipsi frequenter prohi- reis assistere, et intrare tabemas causa polandi,.et
beant laicis ne sua testamenta faciant sine praesen- sine amictu, scilicet cappa velpallio vel superpelli-
tia sacef dotis, dical episeopus quod non faciant eiss ceo, et comite clerico vel laicp intrare domps alie'
in unum(46). nas, aut disciirrere per vices et plateas, et ne ha-
Hic incipiunt communia prmcepla synodalia. beant cappas alatas et vesles inordinatas omriino
1. Praecipitur sacerdotibus ut onines reditus ett prohibetur.
possessiones ecclesiaescribant in roissalibus suis, ett 14^ Nullus clericus vel regularis accipiat deci-
prohibetur penilus presbyteris et parpchianis ne des mam de niariu laici, nisi pCr manuni episcopi.
Ins quae sunf ecclesiae aut presbyleris alienant ab) 15. Nullus cleficus fidejubeat Judaeo vel fenera-
ecclesia, nisi per cpnsiliuro episeepi. tori, necobliget pro pignore aliquo uipdp prnamenta
2. Prphibetur dislricte ne prp interragip ccrpusi ecclesiae vel libros Judaeo.
scpeliri difleralur, sed posl sepulluram exigant lau- Q 16. Nullus recipiatur ad praedicandum, nisi sil
dabiles cpiisuetudines. Idem dicimus de similibus, authentica persona, vel ab episcopo vel archidia-
3. Qiiicunque resedificaverit in coemeteriocxcom- cpnn missus.
municetur, si principalis pars domus pef se ceci- 17. Nullus clericus facial jusjurandum antequam
derit. - fuerit episcopo praesentatus.
4. Tribus diebus continuis vocetur excommum- 18. Ffequenter moneaniur laici ut non retineant
candus, et nisi justiliae se obluleril, et fidemdede-- decimas, quas in periculum animaruin suarum re-
rit quod veniet ad diem sibi assignalam, ac diemi tinent.
adversario riuntiaverit, excommunicetur : et ex- 19. Nullus clericus potest sibi relinere decimas
conimunicatus iinllo liiodp absolvalur, nisi modo) jnre haereditario possessas; sed auctoritaleepiscopi
a majori, prseterquam in articulo mprtis, et tunc: possunt .clerici fiuctus recipere, ita lamen qupd
tamen dala cautione, quod stabit judicio Ecclesiae. semper laborent, et quod ad ecclesiam revertan-
5. Presbyteri super citationibus faciendis credantl tur.
liis qui dederint fidem; sed super excominunicatio- 20. Die Dcminica pisecedente, synodum sacerdo-
nibus faciendis non credant sine lilteris. Sententiass tes qui. capellanos non habenl in suis parochiis,
uudacter ferant, latas districte servent, ut cifiuss D semper inquirant publice.in ecclesia si qui: sinl
qriam sententiae deficiant, nemini parce.ntes, autt infirmi inparochia, et terti.i sequenti die visiteriteos;
timbre, aut amore, nec pro absplulis eos habeant,, si aliqui fuerint infirmi, etiam non requisili, et
lilsi eis bene coiistiterit. faciant quidquid fueril ad salulem animarum, ne
6. Morluae in partu scindanlur, si infans cre-- mora quam facluri surilin synedp fiat oceasio peri-
daturvivere; lamen si berie conslilerit de roorlei culi; eorum nihiloiiiiiius tamen eliam saluti procu-
earum, rantes provisionem, quam solent facere per capel-
7. Sacerdotes auditp parochianorura stiorum obilu,, lanos vicinos qui remanent, et diaconos proprios.
Statim absolvant eos cum psalmis pro deftmctis, ett 21. SacefdPles die ectavc seihpef rencvenl sacra-
collecta. menta ad fontem benedictum oleo et chrismate, ei
8. Item inhibelur ne faciant designationes eccle- sanctam eucharistiam, ne vetustate aliqui ad indc-
siarum in manu abbatum, vel quorumlibet patrono- votionem moveri valeant aut errorem.
rum, sed in-manu cpiscopi vel praelati sui. 22. Si negligentia eveneril iit, praelecto Caoonc

/46) Locus hic ccrruptus est, et dcest quidpiam.


65 SYNODICiE CONSTITUTIONES. 66
et peracta cnnsecratione, nec vinum nec aqua repe- A j quam sanguinis, et ^vini puri,. aliquantum ab ex^
rialurin ^alice, debcl slatim infundi utrumque, et puendo abstineant; et si abstinere non possunt, in :
sacerdcs reiterabit consecralicnem ab illo loco Ca-. . piscinam hoc faciant suaviter et urbane :. vinuro
nonis : Simili modopqslea quum canalum est. (Luc. autem potius rubeura ministretur iri calice, propter
xxn), usque ad finem, ita tamen ut illas.dtiaseruces simililudinem albi vini cum aqua.
omittat quas singulariter fecit super panem. -Quod 29. Prohibetur districle sacerdotibus ne habeant
si de simplice vino vel deaqua.sine virio fiafcpn- secum prolem quam in sacro ordine susceperint
secratio, vinum reputatur pro sacramento,-. sed propter scandalum ; et ne in suis dohiibus habeant
aqua rion reputatur; et idep ista riegligentia de scaccos et aleas vel decios, omnino prohibetur.
aqua posita sine vino, major, et majori pceniteritia 30. Prohibelur districte sacerdotibus ne accipian
emendanda est. '
. gazeras vel admodiation.es, nisi de decimis, quo-
23. Siquid cecideril de sanguine Demini super niam esset species negotialionis, et ne habeant in
cprpprale, rescindendum est ipsum cerpprale, et in pallis suis peeias nisi blavi vel nigri coloris.
lcco reliquiarum cbservandum; si palla altaris inde 31. Similiter prsecipitur presbyteris quod immo-
tincta fuerit, rescindenda pars illa, et pre reliquiis bilia de boriis ecclesiae acquisita ecclesiis suis tan-
servanda. Si super infulam, casulam, vel super R 1 tummodo Iegenl (nam dejure aliud facere non pos-
albam decurrat, simililer fiat. Si super quodlibet sunt); de mobilibus vero suis ralionabile faciant
vestimentum, cemburenda est pars illa, et pillvis legatum.
in sacrarium reponendus est; si vero in lerram 32. Ilem prsecipilur sacerdotibus ut frequenter
«eciderit, lingenda est lerra; est tergendus el ra- Dcminicis et aliis festivis diebus in aliqua parte
dcndtis locus ipse, sive lapis, sive lignuro, sive sermcnis proppnant fideliter pepulp Syinbplum lidei,
terra, et pulvis in sacrario reponendus. et eis diligeriter dislinguarit aiiiculos fidei, et in
24. Porro si in ipsum sanguinem musca, yel singulis confirmeril populum, auctoritatibus et ra-
aranea, vel aliquid tale ceciderit, quia non sine lionibus sacrae Scriplurae prc ppsse sue prppler
vomitu et periculo corporis aliquando sumi;pptest, hspreliccs.
igne cremaindum est, et tunc sanguis Dominisuma- 33. Scialis quod excommunicati sunt omnes illi
tur; illudilamen quod intus ceciderit priusdebet in in synodo qui fidem dederunt vel acceperunt de
calice virio perfundi, el quanto caulius fieri pplerit, -celandis matrimoniis; et excominunieatio ista reci-
ablui, et postea super piscinam cpmburi, et illam tetur in parechiis a singulis sacerdetibus.
ablutionem sacerdos sumat. Quod si de cprppre . 54'. Prohibetur sacerdotibus ne habeant capella-
Domiiii super quodlibet aliud vestimentum, non nos habentes cappas manicaias, sicut nec ipsse per-
ineidatnr, sed vino ablualur, et a ministro sumatur sonse debent habere; praecipitur eiiim omnibus ha-
vinum ipsum.;Quod si.in [f. id] primp datuiri reji- bentibus ecclesias ut ad singula temppra prdinum
citur, ;prput diligenliusppterit recipiat, et cpnjun- se erdinandos offerant; et hec inlelligitur in jura-
clum cilm vinoiiicalice.s.um.atur; sed integrum mentc qund fecerunt.
suiiii non pplest, ee quedpre alteriiis .prejecfum .35. Item praecipitur sacerdotibus dislriclissime,
' ' -
est;; • Ct sub pcena magnse emendae, ut cuslediant prse-
25,;Reus amem bujuSfiiegligentise,et qjii cumep cepla synedalia quae scripta sunt in libellis suis.
parliceps fueril culp3e, cempetenti subjaceat disci- Quidam enim,.licet jam elapsi sint tres anni ex quo
p!inae;-si autem supr.ali^num vel lapidem ceciderit, praedictcs libellos habuerunt, ita sunt negligentes,
inodus snpradictus de saiiguiiie Domini teiiendus quod nundumhabenl pixidem eburneam, nec laber-
est. •.-. iiaculum ubi reservetiirQumlionere cprpusDpminiv
26. Prohibetur sacerdotibus ne nimis feslineBt nec fcntes sub clave, neC chrisma vel cleuro in
venire Parisios pccasipne synpdi, et ne niagnam aliqua capsula.
faciant niorani sese visitando et rcficiendo tam in D ] 36. Prohibeant sacerdotes ne fiant ehorese, maxime
via quam in ciyitale.Quidam enim iter arfipiunt in tribus lpcis: in ecclesiis, in cceineteriis et in
praecedenti Dominica, Veladie Lunse, sumrao marie, processionibus.
et moram faciunt usquead sequentem Domiiijeaiii, 37. Prohibeanl sacerdoles per excpmmunicatic-
et magnum imminet periculum saluli ariimafum. ; ,nem, et maxime tempore viridemiarum,
singulis
27. Districte praeCipitur ut quilibet sacerdPs ha- diebus Dominicis, iie aliquis Chfistiarius retirieat
beat in celebralipne missae, propter munditiam apud se marchum vindcmiarum, quem Judaei cal-
veslimentorum circa altare, unum niamitergium. cant aliquo modo, propter illam horribilem immun-
28. Praecipiiur presbyleris ul cum in Canone ditiam quam in contemptum sacramenti altaris
missse inceperint: Qui pridie, tenenles liostiam, ne faciunl; et si remanserit, detur porcis, vel expan-
elevenl eam statim nimis alle, ila quod poss.it ab dant ad opus pro fimo.
omnibus videri a populo, sed quasi antepeclusdeli- 38. Probibeant per excommunicationem saepe ne
neant, donec dixerint: Hpc est corpus meum (Matlh. carnifices permittant Judaeos Ianiare carnes suas,
xxvi); et tunc elevent eam, ut possit ab omnibus nisi lotum dctineant Judaei.
videri; et post talem susceptionem tam corporis 39. Item districte praecipitur presbyleris ne ho-
67 ODONIS DE SOIMCO PARIS,. EPISC. 68
stias, licet non sacratas, dent pueris ullo modp; et A liercs ppst puerperium veniunt ad purificatienem,
inhibetur ne celebrent sine caligis,:~: :":-~ derit eis tantummedp panem benedictum, et cerpus
40. Item prohibetur districte ne sacerdoles culteW Demini eis nullo medp propinent, nisi expresse
lum poftent cum cuspide* ncc clerici epruTn. . petant,et'pfius coiifessse fuerinl. ,
41. -lieiri districte prchibeiur sacerdetibus ne .51. Itemmbneant presbyteri parochianos Suos in
perroillant prsedicare aliques ignptps sive illitlera- confessionibus et in prsedicalionibus suis ut sallem
tos, etiam;extra eeclesiam, siveiiriviis,, slve in-pla-- semel iri arino pefegrinarido visilent ecclesiam Pa-
'
teis, Sive inaliis lbcis parcchlae suae;; et saepe de risierisem.
Dominicis dicbus sacerdctes moneant, et eliam sub 52. Praecipitur districte omnibus presbyleris ut
poena excommunicalionis inhibeant parochianis pro domino rege faciant specialem commemoratio-
suis iietales audiant, propter periculahseresum et nem, quandb poterunt.
errorum quos semlnant. 53. ltein praeclpitur presbyteris quod singuli scri-
42. Item districte prsecipitur presbyteris qued mo- bant nomina parocbianorum siiprum ccnfratruin
neanl parochianos suos et parocliianas, quod pro- Eccicsiae Parisierisis, et eliam scribanl prP quanlo
videant EcClesiaeParisierisi, qtiae miiltuni indiget qttilibel est conlfateri
albis, et stolis, et tpallis, et hujusmodi. 54. Ilem praecipitur presbyteris ne recipiant
; =45. .Item mpneanf sellicite et assidue parochianos capeilanos sirie ccnscieritla epiScopi vel afcliidia-
suos ut in Albigenses hsereticos se accingant, etite- ccni. ','
rum eamdem habcbunt indulgenliam quam aiias 55. Iteiti pfiecipituf presbyteris qued riiliil exigarit
habuerunl..;; a pafcchianls stiis, eo quod testimonium dant pro
:i:44. Item moneant presbyteri srib pcena exccm- eis, quandb debent matrimoniiini Contrahere.
mtihicaticnis omnes illos qui crucem habUerunt, et 56. Item prohibetur dislricte ne diacPni ullo
vbturii suurii ribri sunt prosecuti, qped Crucemsuam mndp audiant confessiones, nisi iri arctissiriia rie-
et;pfcppriarit resumefe, et perlent. cessitale; claves eriim non. habent, nec possunt
45. Itbm pfaecipitur oriinibus presbyteris qued absolvere.
excbmmiinicerit iri generali omnes illos qui fecefunt 57. Prseeipimris omnibus decanis quod inquirant
cbiispirationes contra presbytefos suos vCl contra de caeterc, et in scriptum fedigarit neriiina emniurii
ecclesias suas. presbyteferuiri qui in decanalibus suis decedent,
46. Item prsecipitur presbyieris ut cuiri aliquis eaque defefant ad synodum reeitanda, ut cremus
cbnfitetur eis se fidem dedisse alicui mulieri de nia- C pfp eis, et mpriearitur singuH presbylCri rit faciarit
tf ittienip ccritraheridp cun) ea, et pbst fidem datam Sefvilium speciale ; hec eriim libentissime deberit
cegriPvit eam, non deiit ei liceritiam contrahendi facere, quia, crim decesserint, fiet similiter prc ei3.
ciirii alia, quoniam sequens earnalis copula cuni illa 58. Item districte praecipitur presbyteris omni-
cui fidem dedit matrimoriium confirmavit. bus qupd excommunicent ter in anno, scilicet in
47. llerii distfiete prajcipitiirpresbyiefis, etsub Pasclia, in Nativitate Demini, et in feste Ecclesiae,
excbiriiritfriicatiorie,iie aiiqubs mairimoiiib claride- ciiines illes qiii scieritef celant feuda Paris., et
Stinb coiijririgatit vel beriedicant. oriines illcs qui Sciunt superhec aliquid, nisi illud
'48. Item exCOmmuiiicenturomnes illi qui faciurit reveiaverint Parisiensi episcbpo vel ejus manda-
se ccnjungi clandestirierautbeiiedici, et omnes illi tafib.
qrii interesse praesumririt sacerdbtes. 59. Item praecipimus singiilis presbytefis qucd
-49. item praecipituf pfesbyteris rit, quelies du- annuaiim, idque in crastino S. Tfinitatis, anriiver-
bium erit qrisindp: aliqua jejiiriial vet pfbccssicries sariuni cmriiuro
cpnfrafrum R. Mariae per totam
iristitutse fieri debent, sicut in festb sancli Mafci, Parisiensem oiceccsim ceiebretur.
pelant a deeane loci, et sine ejus consilio ea facefe (60) PrseCipimus ut inoneatitur nen Judseis prac-
ribriprsesumarit. •
slare retas, secundun) qupd pfaeceptum est; alie-.
SO. Itciri prsecipituf pfesbylerls rif qriando mu- quinccriipeliantur per excommunicatioiiera (47)

(47) Malehas ccr.stitutipnes Ririiiis fctuiit ad Gfe- verh ut miniroiim annos. Mauritio enim successit,
gofii VIII poritificatum, qui obilt aii;II87, cum qui anno deiriiiriibbiit 1196,
Odri Parisiensis episcopus non fueril nisi post no- Gabr; COSSART;
8: STATUTA ET DONATIONES. 70

ODONIS PARISIENSIS EPISCOPI

STATUTA ET DONATIONES PVE.

(Ex Append. ad Opera Petri Rlesensis ed. Petri de Gussanvilla, p. 778 et seq. passim; et Ga//ia C/iri-
stiana, l. VII. Inslrum., p. 79 el seq., 1227.)

1. A 11.
GhartaOdonis quaconcessitecclesim Sancti Victoris Lilterm OdonisephcopiParisiensts, pro abolendofesto
Parhiensis annuqlia semiprmbendqrum Ecclesim
Parisiensh. Faluorum, ei restiluenda solemriilatecircumchionh
Domini.
Ex annalibus mss. Sancii Vicloris ad ann. 1197.)
(AnnoH98.)
QDP,Dei gratia Parisiensis episcopus, omnibus
ad qubs praesens -scriplum pervenerit, «lernam in tislse [Ex Charliilario illustrissimi domini Joannis Rap-
de Contcs, decani EcclesioeParisiensis. Chartd
Domino, salulem. 156].
Quante venerabilis eeclesia Sancli Victcris famae 0DODei gralia episcepus, H. decanus, R. canter,
suae sincerilatem et beme opinionis pdprem sua- MADRICIUS, HEIMEBICDS et ODParchidiaccni, GALO,
vius circumquaque diffundit, in qua fervcr regula- succenter, magister PETKUScancellavius, et magi-
ris pbservantiae non tepescit, sed per Dei gratiam sterPETBUs de Cerbplip, canenicus Parisiensis, pm -
de die in diem graliera percipit incremenla, tantp nibus ad qups praesens scriptum pervenerit, seternam
eliam et fralres ibidem divinis cbsequiis mancipa- in Demino salutem.
losubericri charitate debeinus ainplecti, et eeruui Cum dominusPetrus, S. R-Ecclesise titulo Sanclae
tranquillitati et commodis specialibus imminere. B Mariaein Via Lala cardinalis, in partibus Gallicanis
Licet autem eidem Ecclesiae annualia vacanlium legalionis oflicio fungeretur, super corrigcndis qui-
pnebendarum in Parisiensi Ecclesia a prsedecesso- busdam quse in Ecclesia Parisiensi audierat corri-
ribus noslris Parisiensibus episcopis fuissent plira genda, mandalum suum nobis sub.hac forma por-
pia liberalitate concessa, e't munimentis authenti- rexit :
cis.confirmata; taincn multoties cenfingebat, ut « Venerabili in Chrislo Patri et amico charissimo
dimidia praebenda vacante, et ec qui dimidius ca- Qdoni, Deigratia cpiscopo,ct dilectis suis H.decano,
rionicus exstilerat integrato, ecclcsia S. Victeris R. cantori, Mauricio, Hamerico, el Odoni arcbidia-
priyaretur. Attendentes igilur camdem ecclesiam c.onis, G. succenlori, magistro P, canceUario;, et
cericcssp sibi beneficie miiius rationabiliter defrau- magistfo P. .de.Cp.rbplio, canonieo Paiisiensi, P.
dari; ct iiitelligenle.s diroidiam vacarepraebendam, divina miseralione Sanctse Mariae in' Via Lata dia-
qiioties de inlegra praebenda dimidia canonicus iii- conus cardinalis, aposlolicac sedis legatus, salutem
veslitur, praesertim cum juxta consuetudiriem Pa- et sincerse dilectionis affeclum.,Quanto nobilis Pari-
risiensis Ecclesiae, dimidiam et integram pafiter siensis, Ecclesia in regni capite et urbetam celebri
babere non debcat, et intcgra praebenda dimidiari cpnsliluta, dc cujus plenitudine omnes accipiunt,
nonpossit: habita super hocpleniori deiibefaliorie, G purieres radies circumquaque diflitndit, et ubiquc;
et cbmmunicalo prudenlum vironim consilio, prae- terrarum famcsius praedicatur,tantoadordinandum
fata eCclesia S. Victoris concessimus de conniven- ipsius Ecclesiae statum, et exslirpandum penitus
lia Parisicnsis capiluli cfassensu, ut cumanobis quod ibidem sub praetextu pravse consuetudinis ino-
vel successoribus nostris dimidio canonico prse- levit, uberiorem oportet maturitatcm et diligcntiam
benda integra cpnferetur, ecclesia S. Vicleris pri- adiiiberi, utde crijus fonlc fere ad universa muridi
mo anno dimidiae praebendse bcneficium annuale climata scienliae rivuli derivantuf» vitae et honesta-
sine diminutipne percipiat, sicuti et integrarum lis peculum (lcgiistatur; et ubi' litleraturae vigct
annualia praebendarum percipere consuevit. Ut igi- magisteriuin, ubi mbrum elegantia reluceal caetcris
tur praescripla concessio perpetuae robur obtineat ad exemplum. Sane cum in parlibus Gallicanis lega-
firmitatis, eam praesenti scriptc sigilli nostri im- tionis eflicium exsequentes, in ipsis visilatienis
pressione munilo fecimus ccmmendari. nnstrae primpnliis ^d eamdem Ecclesiam venissc-
Aetum anno Incarnati Verbi 1197, pontificatus mus, ex fideli relaliene quamplurium didicimus
ncslfi anno primo. quod iii festo Circumcisionis Dominicse in eadem
Ecclcsia tpt cpnsueverunt enoimitates ct epera fla-
71 ODONIS DE SOLIACO PARIS. EPISC.
giliesa ccmmiiti, qupd locum sanclum, in quo glc- A cessicne vel canlu ad ecclesiam adducalur, vel ad
riosa Virgp gratam slbi mansionem elegit, non domiim suam ab ecclesia reducatur;In chcro autem
solum foeditate verberum , verum etiam sanguinis induet capparo suam, assislentibus ei duobus cano-
effusiPne plerumque;coiitingit inquinari; et eatenus nicis subdiaccnis, et lenens baculum canturis, ante-
adinventio tarii perniciosse iemerilatisinvaluit, ut qiiam incipianliirVesperae, incipiet prosam : Lwle-
sacratissima dies, in qua mundi Redemplor voluit tnur gaudiis; qua finita episcopus, si praesens fue-
circumcidi, festurii Fatuorum nec immerite genera- rit, vel decanus, absente episcopo, vel capellanus
liter cpnsuevefit appellari. Altendenles igitur qucd episcopi, utroque absente, incipiet vesperas ordi-
iri eis diebus calamitalis et luetus, qucs turbalip nate et solemiiiter celebrandas; hoc addilo, quod
temperum et terrarum, et prsecipue desclatip terrse Responsorium et Benedicamus, in triplo, vel qua-
Orientatis, grayiori perfudit amaritudine, potius druplu, vel oigano polerunt decantari; alioquin a
debemus pratipnibus et lacrymis indulgere, quam quatuor subdiaconis indutis cappis sericeisllespon-
hujusmodi vanilalibus et turpitudinibus deservire; sorittm cantabilur.Complelorium ordinale et solem-
volentes etiam a sanctuaric Dpmini omnem spurci- niler cantabitur. Pulsato autem unico classico anle
tiam et eccdsicnem contaminationis excludere,auc- Matutinos, sicut in summis solemnitalibus, Malulini
,foritate legaiionis qua fungimur, dislrictius inhibe- ab episcopp, vel decanp, vel capellaiio incipiantur
mris ne in Ecelesia yestra de caeterp in praescripla ordine debito consummandi, lipc adjeclo quod ter-
solemnitate a quibuslibel aliquid atlentetur qnod tium et sextum Responsprium in pfgano, vel in
clericalein professionem non deceat, aut videalur triplo, vel in quadruplp cantabuntuf. Canlur MatU-
Dei reverentise derngare; sub interminalipne ana- tinorum Responsoria ordinabit. Missa similiter cum
thematis proliibentes ne deiriceps sub censuela cseteris horis prdinate celebrabitur ab aliqup prse-
enefmitate eadera agalur solemnitas. Vobis quoque diclcrum, hoc additc quod Epistola cum fqrsia
eadem aucloritate districte praecipiendo mandamus dicetur a duobus in cappis sericeis, el poslnioduin
ut in bac parte Dei limorem et sulam heneslatem a subdiacono : nihilominus perlegetur Responso-
liabentes prae eculis, ita prsediclam soleinnitatcm, rium et Alleluiam triplo, vel quadruplo, vel organp
dilalione el pccasipne Cessantibus, ordinare,et quod in cappis sericeis cantabuntur; et erunt in missa
fesecandum videritis, resecare curetis; ne circa qualuer prpcedentes.Vesperse sequentes sicut prio-
cullum Ecclesiaevel statum clericum aliquid possit res a Lmtemur gaudiis habebunt initium; et canta-
boneslali ecntraririm deprehendi. Si quls autem hilur Lattabundus, lecP hyraiii. Deposuilquinquies
cciitra formam VbbiSsriper Iioc constitutam temeri- Q ad plus dicetur loco suo; et si captus fuerit bacu -
tate qualibet venive prsesumpseril, ipsum noslra lus, finito Te Deum laudamus, consummabunlur
freti auctoritate, ab oflicioet beneficio, et insuper Yesperae ab eo a quo fuerint inchoatae. Ultimum
ab inlroitu chori et capituli suspendalis, et tandiu similiter Completorium ordinate dicetur. Per totum
pro suspenso . habeatis , suspensionem capilulo festum in omnibus boris canonici et clerici in stallis
denunliantes, donec de praesumptione sua satisfac- suis ordinate et regulariter se habebunt. Inhibemus
tionera exhibeal compelentem. Nihilominus etiam igilur ne ordinationem istam aliquis perturbare
oinnes illos eidem sententiae vinculo praecipimus prsesumat: et qui eam ebservare nplueril, senlen-
iniiodari, qui se occasione prohibitionis hujus aut tiam incurrat in praemissb authentice domini cardi-
constitulionis vestrae a servilio Ecclesiae in vigilia nalis expressam. Ul autem institutio ista firmior
vel in die solemnitatis ejusdem maliticse duxerint in posterum persevcret, eam praesenti scripte sigil-
sublraliendos.Quodsi omnes bis cxseqttendis nequi- lorum npstrorum impressione munito coinmendari
veririt iiiteresse, aiit si fbrle, qupd absit! aliqiiis vel fecimus.
aliqui vestrum eliam praesentes se super liis discef- Actum anno incarnati Verbi 1199.
des exhibuerint, ves, frater episcepe, curii decane III.
etreliquis de praenominatisqued vpbis injiingimus, Aliai lilterw
ejusdem Odonis Parhiensh ephcopi, pro
adiinplere celeriter et exsequi procuretis'. > solcmnitate Circumchibnis Ddmihi et sancti Ste-
:Nos:igilur,intellecto et Cegnitp qucd praescripla phani.:
solemnitas DominicaeCircumcisionis niimis regula- (Annoll99.
riter ageretur, volentes in staturo caiionicuni revc- [Ex magno Pastorali Parisiensi.]
care qued in scandaluin Ecclesiae iemere.nescilur ODO, Dei gfatia Parisiensis episcopus, omnibus
pullulasse, auctprilale prsefati legati, adhibita matu- ad quos paginapraesenspervenerit, inDomino salu-
filate consilii, supradictam soleinnitalem ordinavi- tem,
'musiu huiic modum : lu vigilia festivitatis ad Ve- Ad hoc lios, licet immeritos, in hujus prselalionis
speras campanaeordinate sicut in duplp simplici pflicio dispensalip ypluit divina cpnstitui,. ut ad
pulsabuntur. Camor faciet m.atriculam in omnibus divini cultus amplilicationem studiosius debeamus
erdinate; rhytbmos, personas, luminaria herciarum intendere, et quae cpntra honestatem eeclesiaslicam
nisi tanluin in rptis ferreis , et in penna, si tamen in domb Domini minus regulaiiter pullulasse nbve-
vcluerit ille qui cappam redditurus est, lieri prchi- rimus, exsHrpare. Cum igitur Dominicaecircumci-
bemus; statuimus ctiam ne deminus festi cum pro- sionis vcneraiida soleninilas olim in Ecclesia P-ari-
STATUTA ET DONATIONES. 71
siensi niinus regulafitef agcfetiif, ef sub pfastextu Aptum ad firmitalem majorem-fieri et sigilli npstri
malar constiefudinis1 ad tarilie 'dissoluiiohis esset pracccpimus impressione muniri. '. .
redacla perriiciem; quod plerumqueipsa die"enpr- Aclum anno incarnationis Vefbi 1199, pbntlf.
milates abomiriabiles et opera cenlirigefet flagitiosa npstri annn tertic.
cbinmilti, taridem dbti)irio:Petrb,Saiictse:Mariae' in IV.
ViriLaia' diacerib c'ardiriali,iunC in partibus ripslfis*
Philippus fex Odotiem episcopuni a bclli ohefibus
legaiionis bfliciurii exsequenle, euin:ei' de praediclis 1 exitriit.
excessibusel enprmitatibus ccrislitisset,. selemiiila-
(Anno 12001)
temipsam'pef nes-et qnpsdam' de majoribus Eccle- [Ex. rivagrioPastoi-all.]
sise nestrae vpluil ordiiiari. Nos igilur cum pfaedi<w PniLifpus Dei gratia FrSricefu&Vrex. Noverinf
lis mrindaio pfsefali cardinalis' devclius assiifgen-' uriiversi
a> praasentes Ct fuluri, qriod nPs charissimum
tes, et sanctuario Domini lotiusdisselulipnjs;
cohsariguineuiri ef fidelem' ridstriiih- Odenem epi-
ctipienles.eliminare insitei-iamv praedictamifestivita- sccpiirirParisierisemv intuitu dilectioriis
nestridebent et cialiter habeifius ad qtiani spe-
tisCircumcisionis.in-qiiaetactus etiam cujuS-
ordinare ipSuni, pccasicrie
labiacircumcidi, curavimus, et quae rese': _rda'nicontrimeliae eidema
canda credimus, reseeare, sicut in scripto autlien-' sefvienlibusnostrisillatige,
quam 1
audientes plufimutar'-«Muiaiiis>< iri persona
lico supef hocconiposiio; eftam:noslroquam prae-
dictbfuiii sigillis niuniioiplenius cpntinetur.Adhpc sua-taritum;qiiamdiri vixerit-^ab Oiritti exereitu et
eqriitatiorifi ahsblviiiiris^periifusyef quittamus' tam
quoriiam festivitas beati prolomaflyris Stephani' lciiipbfe' ripstro,
dissolutionis el lemeritaiis quarii siiccesspfiirii nbstforum
ejusdenffere subjaCebat salvc npbisdebiip militum.quns 5
regum Fraiicise,
jjicottiiBodov liec Ha solemniier, sicui dceebaf ei idfeiri
episcbpus' terietur miltefe iri servitium ne-
martyris merila requirebant, in-Ecclesia Parisiensi- stfiim. Qubd uf ratuiti Sit ei
fifmurav sigilli nostri
consuevcratcelebrafi, nos.qui eidem; marly,ri>siinius niiiniiriihe Cf
debitof fegiiiibriiiriis cafactefe; inferius' arinp^
gpecialitis es^quonianvin EcclesiaBiliiiiceiisi
lalb; praesentfempagiriarii^fecimus rcbpf ari. Actum
paironiim liabuefimus,, in cuj us~gremio*ab ineurile: Parisius; arinc Vefbiincarrt.
aiate luimus nutrili*: de volunlale: ef asserisudilec- sicc, regni vero nbstri
annn vicesimb^pfimo.-astaritibris^iriipalatip npsiro,
tbfum riPslfpfnih";Uugonis decaniet capituli Pafi-
quprum npmina supppsita sunt et signa, dapifere
siensis, festivitatem ipsarii ad statum-rediicere regu- niillp
larem , eamqiie "m«gnis! Ecclesiae solemiiilatibus: Sig. Guidbriis butlerilafiii-Sig. Maltlisei Ca*-
merarii. Sig. Dfbcbriiseoristabiilafir. Daia!va'eaii*fe
adnumerare decreyimus ; sj.aluenles ul in ipso festo
cancellaris
tantum celebritaiis agatur, qiiantum in caeleris fes- C
tis annualibus fieri consuevit. Yolenles igifur uf ex* V.
praedictis inst!tulion;busejusdem Ecclesiseserviiori- Philippus rex confirmal libertatem clauslri
bus non solum spirituble cbnimodiiHiy sedetiain Parisiensis.
temporale provemai ,* irisigriiirif devotionis, et c-b (Anno 1200.).
ipsiiis protoinaf tyfis*revereriti.aim, siflgtilis eanorii- IN noriline sanctseet iridividiiseT-rinitalis,-amen.
cis Pafisierisibus, velclerifeismajoTialiafi servien* PhilippusDei gratia Francprum rex; Neverit uni-
fibiis, qiii in Natali *Sl-Stepliarii Maiutinis'inierfue- versitas praeserites'pariter et futuri, qued nos li-
riiit, sex deriafios Parisi,- singulis- vero: clericis' berlatemet immunitatem'^^quam ecclesia et clau-
clibrinon carioriicisquatubrdeharioSjSingulisautem; strum Parisiense leinpnribus: pra^deccssorum np*
piieris ehbri dupsideriaries*, sirigulis*eliam,clericis; sti-Prum et nostro Iiabuit ratam-habemus; approba-
qui in missa respbiiSutir vel Alieluia,'m erganp lii-: musieteidemecclesiae et ciaustiTO-coniirmanius.Ita
plbSeUquadfuplb:decanlaburif, sex>deriaries'Paris:; quoi quicunqiie praedictam' eeclesiseclauslri liber-
bemgrieUtbnfefinius"^'pi^pPsiltira-nostra^Parisieii- tatcmiyel iriimuniiatem infrcgeritf is-centum libris
siiripefpetiiumpercipicndcs.il) feslivitaie vei-0'0 ParisiensismoiietaereeciesiEe Parisiensi emendabit,
CirCumcisiotiis siiigulis clericis Chori non- canoiii- vel- si centitm libras reddere nen: petuerit, nps
cis; quiMatuiinisiiileriuerinlyires denariesPariSi,- perspiiam illam qiiaeforisfaelum-feeif,:,si tamen in-
singulis vcropuefisi chori;;duos: deiiarios<annuaiim. veniri;ppissity dielae eeclesiae»reddemusj-sin autem
iri reddUibusicapituliParisieiisiSfpercipiendos dpna-, univefsas res illius salvis tamen serviliis et con-
iriiisi-ei. \« perpetuum, habendcs- ccncedimusyet- swetudinibuS,<[UasieiTsedebent; dpminis iii quorurii
.successeres^nestros adc solvendps- redditus- supra- feodasunt, el de quibus movent quas ille tenebif
dictos in; perpetuuin" obligamus-. Verumtainen si qui forisfactum fecerit, eideiri ecclesiaeralione prae-
iskjlemiiitates ad' .aniiquain. enormitalem, dietaepeen*seiradeiriusVet exponemusiabsque-conr
1 praedicfas
vel iribrdiriatiohem>(qlied:Deiisavertat) reduci fpfie ffadictiorie a'd*capieiidUrif,dtfriiSfijlsl eijtlcslae^sit
coiitingefet,; t am• nos'?quam successoresnostri ab salisfacluin, Aclum Parisius Vefbi Incafriati HCC,
ebfum- solutione ieddituum- penilus-'essenms im- regni vero noslri aiino xxi, dajpifero nullp. Sig.
'
miuiif^i ;.''/- :'-•-.••.•,. Guidonis biiticularii. Sig. Mattlia-i cairiiefafii.
Ut igitur quod pro divini culliis augiiiento sta- Sig. Drogonis constabulafii. Dala vaCarite'caiitel^
tuituf perpetuo fobofe convalescal,, praesens scri- lafia;
PiTROL. CCXII. 3
75 ODQNISDE SOLIACOPARIS. EPISC. 76
''" VI. ' .:-/..:'.v*'.'" A ccriveiitus Deati Vicieris Parisiensis, salutem.
<Odbfaristensis cphcqpus assefit doniirii Guidoriis 'Nofum facimus quod cum in iis parocbialibus ec-
y de Levis factum abbatim de Rocu, ''.;-• clesiis quas haberiiiis in dicecesiParlsierisi, iit Plini
i ;: -' -:: v" (AnhP 1201.) :: ii)ecclesiis:de Atlieis,deVillaribellP,deVallejecosa,
: Odb Parisiensis episcppuspiiiriibus ad qiies prae- el*ancti Pauli, tahi ege quam successbres mei Pa-
.seiitesiiltefse perVerieriniVinDomine saltitem; fisierisi *episcepo .carionicum regularero ad curaro
i Nnvefint~iiniversi, quod constitutus in riostra ariimartiri) praesentare teneaiiirify veiierabilis patef
praiiserttia Guido de Leyis, laudanle et concedeiite nbstef doirinus Odb Parisiensis episcppus «lecapi-
Guiburge uxore sua, proreroedio aiiimsesusededilet tuU sui tctius assensu, inluilu dileclipiiis, quaiios
conCessit in perpetuam eleemosynam Deo el fratri- et ecclesiam nostram amplectitur, propria nobis
bus; de Nempre Guidpnis :duos modips ;bladi in de- liberaliate doiiavif in pefpetuaih et concessil, ut
cima sua=de Logiisj et tres mediPs viiir in vineis liceat Inihi abbati et successufibiis meis universis
suis de Marliaco annualim percipiendos. Deditetiam praesentalum -canonicum quaiidocuiuque volueri-
iisiiehffralfibiis uriam carrucam ierrae,continuam mus, inconsiilto episcopo Parisiensi, et ncn requi-
illi terrse* quam olim ipsis in ePderiiloco contule- site ipsius assensii, sirie cpnlradiclione amovere.
"
rat; et pfaeterea grangiam| quam ibidem habebal. ita tairien ut inffa quindecim dies pcst amotioneiii
Caelerum de assensu: A. presbytcri S. Nonni per illiiis prsedicto episcopo, aut. suCcesspribus. ejus
niariiim rieslram prdiiiatum est et sfatutum, qried aliiifn qucm vcluerimiisreprsesenteriius ad curain.
fratf es ipsius leCi de nutrituris animalium suorum Quod sialiquis de.praedictis canoriicis qiri in pfae-
decimam nrin selyent presbyterc S. Nehni; sed ab fatis eeclesiis pfseseiiti et instiluti ad eurani desef-
ipsiiis sPl.ufipneliberi; penitus erurit el inimunes. vieiilv bpiscbpp"-vCl successpribus; ejus videbitrif
O^ibd ut fifmum ;et stabile pefseveret; :prsesentem riiiriusildeiieus, el hbc ex parle episccpi iriihi ab-
ciiafiam ad peiitionem praedicterum Giiidoiiis, et bati fuerit niintiatuni, vel abbati qui *pre tempofe
Avipfcsbyteri S. Nonni;fieri fecimus, et sigilli aai: frierit, IIlu*m;carieriicum slrie ceritradiclipne qua-
stri impressiprie muniri, : Actum anhp Incarnali libet amovebimus, et alium quein veluerimus, sic-
Vefbi-Mcci, ppritificatus neslri artno IV. ut supradielum est, episccpp aut ejus successori-
/ :':-;-;.;.;., .-•.'r-:-:Vii.-""'-•'. ";:.- - bus infra quindecini dies pPst ametipiiein illius
IAtierw-Qdohh super legilimatione liberorum domini pfaesentare tenebiiiitir. In hujus rei perpeliiam fir-
regis susceptorum de filiq duch Merania', tempore hiitatero, etc. Actum annc Incarnati Verbi accii.
papm Irinocenlii.
(Anno.120.1,) . ' ;;"y-
C V! ;.- IX.; -.'. .
.pbt charlopUylacio regio Sanclse CapellsePari- Ljtlerw Odonh episcopi Parisiensh de sibi prm-
.jsiensis.,] \ senlaio ad curam parochim sancti Siephani de
Monle per dbbateih sancim GehovefmTheobaldo
...Opp, etc. :. }sductw GetiovefmCanoriico.
Noverit universitas vestra quod nos vidiinus au- (Arino 1202:):
ilienticum sanctissimiPatrisliostriliinoceiilii papae, IODO Dei gratia Pariensis episcopus, omnibiis
iirqup centinetur qued; ipse filium et iiliam exeel- prsesenles litteras inspecturis, in Doiiiiiiosalutem;
lentissiirii dcroini npstrrPhilippi regis .Erancerum, Notumfacimusy quod per Amauritiuin canbnicum
qups ipse; susceperat de: Agnete filia nebilis ducis sanctae Genovefaede Monte, qiii nobis tradidif lit-
Mefarilse, JegiiimatiPnis litulp doharit :_ntmillus ex teras Joannis, abbatis S. Genovefseapertas, ex
riatalibusieis defeclus existat(48). Nos:vero;tanquanv parte Cjusdcm abbatis nobis fuil praesentatus Theo-
sacrosaiiclseiEcclesise filii mandaluro.apostolicum, baldus canonicus S. Genovefsead curam anima-
Immiliter suscipientes, eosque legitimos Iiabentes,, rum de Monte, el idem Thcobaldus curam anima-
a-uctoritate apbsiplica, cujus. in hac re mandatum fum ejusdem pafochiiKsuscepit aiiobis, et praesen-
suseepimus, exccmihunieayiroiis et anatbenializa- .Q libus sacrosanctis Evangeliis et deosculalis ab co-
nius, et a liminibus S. matrisEcclesiae sequestravi- dem, promisit nobis siciit episcopo Parisiensi in
itius ;omties illos qui alique mpdp huic sarictioni verbo saCerdolis el super ordincrii siinm justiliain,
apostolicse attentavefmt contraire vel in aliquo de- obedientiain el fidelitatem, quandiu regeret pafo-
rogare. '-= '•'• - : chiam inemoratam. Hoc autem totum factum est
Aclum publice Senonis anno gratise 1201, merise Parisius in capella nostra superiori, prjescntibus
Januarib. Afchembaldo decano Riluricensi et magistro Jbr-
... VIII :.- .
dano socio ejus,-Gaufrido de Lenda, magistro Lo-
Qdo Parisiensis cpiscopus abbati -S. Victoris facil
e
potestaiehi presbyterds suh.parochih ad libitum therip, magistro Bernardpj magistreGaufrido de
' ' Pissiaco,
amavehUK '.'". magistro Nicolao Gregorio Rpdulfp de
(Arino-1202.) : Litaeriis, Guidpne archipresbytere, et Leodegario
Omnibus in Christn fidelibiis ad qries pfsesens clefice ejus,'Odone presbytere; de Viceour, Petro
•tCfipliim pefvenerit, Xbssilcri abbas tptiisque nepple Engplismensis episcepi, RcberteBituricensi,
•'(4.8)Episfolaijilnnncentiilll-de legitimatieheliberorum Pbilippi regis vide inter Regesta Innccentii, Pq*
iroiriqimlojri. CCXlY, ccl. 11.95.
77 STATUTA ET DONATIONES. 78
Petro de Lineriis clerico, Nivelone Jolianneclericb JA triculariorum. Hanc itaque donatioiicm ab eodenj
magistii Lplherii, Odpne de S. Medericp, Willehno, faclam laudaverunl, el ratam habuerunt, et se serva •
Escuaenl, Jolianne Maurino, tunc etiani pracsentato turos fide interposita promiserurit Alix mater ejus-
ab eodem Willelmo, fratfe Otranno, el fralre Petro dem Adam, el Helvis soror ipsius A. et Roberlus
de S, Lazarp. ln cujus rei mcmoriain praesentem Ferralus miles maritus ejusdem Helvis. Incujusrei
cliartaui sigilli nostri fecimus impressione muniri. perpetuam firmitatem deconsensu eorum praesentem
Aclumanno GratiseMCCH, mense Junio, pontificatus charlam sigilli nostri fecimus munimine roborari.
nostri anno quinto. Actum anrio Doniini 1203. '
X. ....': ; XII...
Litterm stiper composilione limilum episcopatuum Lilterm ejusdem pro iristiiulione quatuor matricula-
Beivaeeiuh et Parisientis. .j riorutn sacerdoium in Ecclesia Parhiensi.
(Aww 1202.) (Anno 1204.)
[Ex cliartulario Parisicnsi.] [Ex Chartulario D. decaiii Parisiensis, cliarta 161.]
PniLippus.Deigralia Belvacensis.el ODOParisien-. Oso, Dei gratia Parisiensis Episccpus, universis
sis episcopi, omnibus proeseiiteslitteras inspecturis, Christi iidelibus ad quod praeseiis scriptum perve-
in Domino salutem. "] nerit, aeternam in Domino salulem.
Notum facimus quod cum iirter nos contentio yerr Quod pro divini cultus augmento statuitur, litte-
tcretur. super limiiibus Belvaeensis et Parisiensis ris dignum est adnotari, ne facile ab bumana me-
episcopatuHtn in Ioco dc Moynel, a parte orientali * moria processu temporis per oblivionem deleatur,
prope caput Ecclcsian;tandeni ad locum personali-. Hinc est quod tam ad praesenlium quam postcro-
t?r acoessimus, et in praesenlia nostra, ct abbatum rum notitiam volumus pervenire, quod cum de con^
ValUs BeataeMarise, el Sancli Jusfi, etde Herine- sensu et voluntate capituli nostri in Ecclesia Pari-
riis, «*multorum alioriim bonoriim virorum facta siensi quatuor, matricularips dccrevisserous insti-
inquisilionediligeiili a vieinisiitriusqiic episcopatus, tuere sacerdotes, qucrum institutio ad nos nostros-
paj-i volunlate el consensu Iimites distinximus, et que successores perpetuo pertinebit, dilcclus no-
nietas in hunc modura posuimus. Ad priginem fpn- ster Adam de Musterolo canonicus ejusdem Eccle-
tis de Moynel, qui est in stagno fratrum, primam sise de sua suorumque. parenturii salnte sollicitus,
nictam lapideam, seeundam ex directo in Caiceya, el tam piae institutionis fructum attendcns, ad eo-
tertiaj) in Campo subtiliori, quartam et ultimam rtnndeni malricularicrum sristentatibiiem dedit, et
sub quercu ex directo, qtiae est juxta mururn qui concessit in perpetuam eleemcsynam laudarilibus ct
claudit horlos fratrum, et juxta quemdam rivulum, r fide interppsita ratum habentibus Alix matre ejus-
qui emanat a fonle praedicto, ita quod id qiiod est dem Adaeet Helvis sorcre ipsius Adse, et Rpbcrto
a parte Ecclesise, est in cpiscopattt Belvacensi : id Fmii maritp ipsius Helvis, decimam de Espiers, et
quod est ex alia parte, es.tin episcopatu Parisiensi: quidquid juris habebat in tractu decimae, et qua-
caeleris lerminis el limilibus cpiscopatuum praedi- tuer libras Parisierisis mpneiae irt furnn de Leures,
ctorum in eo slatu manentibris, in quo crant. Quod annuatim percipiendas, quam decimain et ftirnum
ut ratum permaneat et inconcussum, praesentem jtire haeredilarie pessidebat: ita qued quisquis te-
cbariam sigillorum nostrorum munimine roboravi- nebit Furnum illum, tenebilur reddcre matricula-
mus. riis Scxaginta solidos in Nativitate Dominiet viginti
Actum anno incarnati Verbi 1202, mcnse Novem- solidos iu Pascha sine aliquibus matriculariorum
. bri in crastino Sancti Martini. missionibus, vel expensis: sLautem circa emenda-
XI. lienem vel reparatipnein furni aliquid ab ipsis ma-
Lillera ejusdem Odqnisde decima de Espiers quam triculariis conligerU expendi, licebit eis percipcre
Adam de Monslerotiodedil quatuor matriculariis
et sibi retincre eiim perlinentiis fiirni, donec sum-'
• presbyteris.
(Annol203.) j. pltis in ecdem furne factbs et reditum prsedictarum
[Ex CharlulariP Parisicnsi.] quatucr integre perceperirit. Sciendum prselerea
ODO,Dei gratia Parisiensis episcepus, biririibus quod nos dedimus eiafeignaviniiis prsefalis niatri-
prsesentes lilteras inspecturis, in Doniino saluteni. culariis in perpeluum septem libras Parisiensis mo-
Notum facimuSqucd cum in Ecclesia nostra Pa- netse, quas Pafisiense capilulum nobis et successo-
risiensi institueremus quatuor perpeluos matricula- ribus nostris annualini solyere tenebalur nomine
rios clericos, et ad inslilutionem istam dedissemus prsebendse,quam abbas et capitulum SanCtseGeno-
in perpetuum de redditu noslro, el decatius' el- velic rationevcprapositionis inter nos et ipsps factaj
capitulum Parisiense simililer desuo, dilectus nosler ricbis dedisse et ita perpeluum concessisse noscun-
Adani de Munsterolo, canonicus Parisiehsis, inluitu liir. Et prselerea dedimus eis sexagiuta solidcs post
cbaritalis, dedit in perpeluam eleemosynam eidenii inorlem magislri Alberti annualim siriiiliter a capi-
institrilioni deciniam suam de Espieriis, quaiii ipse! tiilc, vel ab illis, qucs capitulum ordinaver)t peir-
tenebat, et quatuor libras Parisicnses annualinii solvendos pro vicaria ejusdem praebendaeiqbis a
perpeluo percipicndas in furno de Loufes, ef indei capitulo sanctse Genovefae collata et oranibus ad
'se dcveslivit in manu nostra ad ppus dictorum ma- vicariam pertinentibus. Deeanus autcm et capitu-:
73 ODONISDE SOLIACOPARIS. EPISC. 80
Jum dederunt. eisdem mairiculariis decem libras.'A.rint -instituti/iiobisque fidelilatis exhibuerir.l jura-;
Parisieri.sis mcnelae; ita qupd,tam ipsas decem li- mentum et liemagium; feceri.hf, venire in capi-
bras, qiiam prsescriptas seplero libra.s, etsexaginta tijlum, ibiquefidclitatem jijrare: capitulp tenebun-;
solidos, quos sjip.radix.imus, ssepefatis malricula? tur, sicut rnatricularius laicus ab anliquc. facere
riis anniialim dupbus terminis, seilicet in Pascha, cpnsiieyit. lbidem etiamiis.deoi.niatricuiariis: ajlare,
et m %te. O.mniuihSan.cio.rrim,solvere.lenebuntur..,' in qup., sicut.or4jnatum.est, celebrarie. debebtint
Nosigitur i.psiusAdae.devolionepensala, statuimus. dccaniis el capiiulum,. assignabunty et;ecs.d.eminve-
et ordinaviinus quod dupde prsedictis qu.atuer sa- stieiil de allari. Caeterum cum in Ecclesia upslra .
oerdotibus in una seplimanaj alii duo in alia, sin- unicus essel matricularius laicus ab antiquo, nec ad
guli. singulis diebus septimanoesuaepro anima, prae- lanli--sulficeret pqndus pflicii, trcs; alics..njalrlcular.".
dicli Adae, et iiliimabus parenium, ffatruiri qiipque rios laicos eidem.de assensu et volurttate capituli
et sororum stiarum, et omnium illorura, qui bene- duximus adjungendos iri propriis personis Ecclesiae
ficium istud adauxerunt, yel imppsterum augmen- senituros; quprum quilibet centum sblidps Pari-
tabunt, missam defynclpruiii bpna fid.e.in eadem sienses, quandiu; Andreas Tnatricularius.vixerit, de
'Eeclesia, et in allari, yel in aUaribiis,ad hoc sibi a red.ditibus,matricularise,:percipiet annualim abee-
capifulo dcptilatis celebrabunt, et lam coinnienda- dcm Andrea in Nativitale Demini:, etin.Nalivilate
tioijcro,, qiiani tririm lectipnu.m .vigilias dicent, ex- sancli Joannispersbivendesmediatim; «edenlcvefo
ceplis diebusDominicis, et. iif festiyitaiibus, Nalivi- vel.decedente Andrea, emnes redditus et proventus
talis, Ciraumcisjonis, Ej)ipihaniae,Passiprii.s,,Resur,- ejus.demmatriculariae iiiter niatricularics: quatupii
reclibnis, Ascensionis.Dpniini, et Pentecpstes, In- laiccs dividentursequaliler, eeexcepto.quedniajpf
veritionis et Ex.ajlatipnis sanctae cr.ucis , sblemnitar mairicularius. qui anliqua libertate et immnnitate
tiljusbealae MariaeiNafaliliis apostolorum, Nafivita- . gaudebit, su.ccessor;videlicelAndrese,ullra.qiiarfam;
tis beati Jeannis Baptislae fesliyitate, beaiae Mariae pcrlipnemyquae ipsum conlinget,, tres modios et
Magdalenae,et bea.ti Miciiaelis, Nalali. beati Dicnyr dimidiurovinisolus percipiet annuatimde undecim
•sii, depositione Leaii: Aiarceili,.festivitateeiiam.Om- modiis et dimidio, vini, quos percipiebat matriCula-
iiium Sanclorum excepla, et Natafi bealf Stephani. riusab episcopp:: Et praeterea sei sexlarics: bladi
Hli yere dup qui in septimana nen erunt, yigilias dedeeero etoctPisextariis hybernagii ques: perci-
Hriumiecticnum cum Vesperis in sepliniana ncnsua pjebat in; graiiario:episcepi,: et insuper fercula quae-
ter dicere tenebunt.ur; in: principie qijoque, ef fine matricularius in domc episcepi percipere ccnsiievit;
roissarum suarum, quaecunque sinf pre ipsp.Adara P re.sidu.um.veretam vini quam. bladi, et emnium
quandiu vixerit, et. proaliis viveiilibus, ad quos fedditnuin et: pravehtuuiri. tam, cbllalorum qiiam
data; liseredilas perlinebat, specialem oratipnem inpnsterum, ahnuente Domirio, conferendPrum.per-
ciim secreta dicere. ten.ebunfu.r praedicti quatuer, quatuqr partesaequales.inler quatuor maliicularios
Sacerdptes;quiverp;P;r,opier inflrmitalem, vel alianv dividelur; pran.es;a.utem:;pr8edicti: malricularii laici
necessiiatem, nqj) pojte.rif agere, prsedicta. pfficia, sicuf et clerici instituentiira nobis : qui postquam
pj;o.yid§bilrbpnafide.qui:isuppleal defeclum.siiuiJi. a;npbis instituti;fuefini, npbisque fidelitateni eflior
Q.upd si negjexeril, in illius.siiiiiptijjus.pr.pyi.debit, magium fecerii)t,in;capi_tulumve.nireief fidelitatem,
^apituluni. Si verp ali^iiod, isipruni; beiiefieicruiti jiiraie..capitulp tenebuntur, quam,: ab.;ajitiquo, roar:
dari nqiijsacerdpli.cpijtigerit, p.orlipbeneficii, quse. tricularius exhibebat : si vero majpr matricularius
ipsi cpmpgteret, si;S.acerdesessel,,dabilur:prjprata; laicus circa, ser.vjtium :eccle.siaeassidiiitalera. non
teii.pqri^ci, qui lccc ejus:deserviet saccfdpti, Sta-. fecerit, pro se servitofeni: idorieum:pruvidebit, qui;
tuliini.esfeiipm, qucdnisi infraahnunj.in .sacerdq-::, cum tribus residuis malriculariis tam circa pulsa-
temfueriiordinalus.iunc episcppus habebifpqte-; , tiqne.m cajiipariafiiro,quam:alia, qiiae.ipsisincuin-'.
stateip cenferetidi. beneficium, sacerdptj. Prafali; , burit agenda:i matricularii supplebif olficiiim. In
vere.quaiiiprsacerdetes, cura anobis vel:a..npstris, J)j'uramento sane matriculariorum ipsorum, quod
successeribus fiierint .instituti, se praedicta bciia, tam nobis qiiam capitulp exhibebunty, specialiter
fideservaluros. juriare in nosfra yvejysuccessorum. expriinetur quod.ecclesiaecuslpdiaeita dilige.nter.insi-
npstrqruni^^.prpespntia.'tenebuii.tuf>.^^Qupdl;si infra.de- stentAut pmiiiienippre lam de .diequam.denpcle unus.
ce,rocdicS;.pqst iiistitulipnera siiaril.,jurare nplu.erint, eprum quatupr ad minus., sicuf et de...saoerdptibus
exlunc.se .npyerint anatlie.riiatisubjacere, si aliquid,, superiusdictum.est, in,«cclesia,valealii)yeniri...: et,
de pr^edjctp.beneficiq perceperint, anteqyam dictiim. qued.dup illor.unr iii.ecelesia,de;iio.cte,jacebunt..Si.
prsestilerint jurariientuni. Sub eedein etiam,. jura- qiise..Verp..aiia£jant mairi.cu]oriprujnilan)
qiiae.officio^^
lnentq quatiior: sacerdpium, c.P.i.iipreliendetur:qupd clericorun) quam iaiporum yeliro.iisadnecfere, cuia.
ita diligenier, Ecclesjae,cnstpdjaih pbseryabunt ut;, a npbis et;a capitulc fuerint. crdinala,. redigentur
oninjiemppretaindedie.qua.m:de,necte;;bqna:;fidc: , in scriptum; et. matricularii eadem. obsei-yare et.
utius epruni;quatucr ad: minus in^eccjesia,-valeat;i facere; lenebuntiir. Quqd, utj perpeluain) pblineat,
inveniri, etquo.d^dup illerumin.ecclesia de,.nccte;: firniitatero.praeseniein cliartam; fecimus.notari, el,
jaceb.unt: nunquamauleiii.ecclesia de.die. claude-. lam .sijgiiliinpstriquani sigilli capituli muniminf|£rp7
tur. Cum.autero prsefati malricjilarii a npbis-fue- bqiiarj.
,81 * STATUTA ET DONATiONES, 82
Actum anno Incarnati Verbi 1204y;pontifi'catiis J^girita solidbs 'ejiisdein morietsc aninialim solvefe
ncstrianno septimo. :'<!": ;'fehebjiniftif.*UtigitYiV' 3d6iiatioisia *etcbricessio'I)er-
XUI. -peluefplWecoiivalescat, priesehterii cnaftam sigilU
:hi$litniib dhniversarii Odbtiis fdciu a eapiiulo 'Woslri feciiiiiis impfessicne iriuriifi. Aetutii 'aiirii
•Parisiensi.:,. ; ;; Iricarriaii Verbi, ' MCclvpbhtiiicatus libstfi ahnp vii
i -"' 'XV. :
(Anrib 1204.) '
* Ex Pbstorali; ;'"'
.'.,. v:..':-[ Magno bo&hh^kfUcim:Pb^ui:regh,
"•'
OEP,Dei gratia Pafisiensis .episcepus, emnibus ^Arihb 1200.)
.lidelibus praesenles litteras irispecturis,* iii De- ObP Dei gWlia Pafisietisis 'e^ifcbpiis, oiririibi.
fBQiijo salutemy: :.'..•.," '.' prseseutes litteras irispectufis, iri Dbriiirio saliitehi.
Notum facimus qued cum charisslnii nosifi H. Noitiin facimus qucd ctirii dominuisMatiliseusde
.decanus et capilulum:B:: MarfseParisiensisy arini- Malliace clim essel Hierosolymam profecluius,
..yersarittin npstrum instituissent in Ecclesia Pafi- ipse pro remedio animse siiae, et anirooe Mathildis
•siensis solemrtitef et iperpetuo celebraridurii, et ad -uxofissiise assigiiavit xyfiibfas ahtiiii fedditiis apmi
hoe quadraginta splidos Parisierisis moliefse iti bur- Mellentum, et posuiteas in npstra et ejusdem Ma-
ssa capiluli annualim; excipiendos betiigrife'et -libe- ' tbildis disposilioiie, ut eas assignaremus et confer-
,ra|itef assignasseni: iios ipspriitii devotionrimat- remus preut videferrius expedire., Ccnsilip itaque
tendeiitesyinaugmentum prsefati beri"eficii:dedihiiis bbribrurii vifpfuin as.signaviirius eas et ccniulimus
pt concessimus in Lperpetuum capittilo "irieniofatb eas iii pefpeluitrii ecciesise de Pprrpis, Prasterea
.sexagiiila solidos Parisienses in ceiisu iibslrbde cuni dicla Malhildis acjquiMvisset quesdam red-
Briinello annis singulis perc"ip:ehdbS;Scieiidiiiriaiii ditus apud 'Galafdiirij, sciiicet terliam parlem in
tem quod iideni sexaginla sdiidi iSiimpfaefaiis XL mbieridiiib llefciienout, ei diinidiam pai-tem in nio-
solidis a capitulo, sicut diciiiiii esl, pefsblvcridis iii lendiiib DiviilS biirgi, el quartam parteui in mor
vigilia et in die anriivefsafii iibsiri disifibiieiiiui ieridiiib de Ffeteval, cciicessit in perpetuam qlee-
canpnicis B. Mafiae, et clericis riiajpiisaVfafiS kef^- riibsyriairi eiiiem ecciesjse decem niodios bladi an-
vitio depulatis, qui anniversafie ribstfb iiitereftirit; riiii fedditiisJLnpraediclis reddilibus mplendinprum
Caelefis verP cleficis clibri B. Mafiie dediriius xii jam dicicrum, absque proni exaclicne et molendino-
iibras Parisierises mprietaeafl fedditiis Cbnipafan- ftirii reparatione, percipiendos ad mensuram de
dos, et laih iri vigilia quam iri die arinivefsarii no- Galardon, Biadi videiicet rationabilis, quale mo
stfi cleriCis chpfi similiter diistfibuendes. In liuju^ jQ leridina Iucrarentur; Ita qupd si unum vel duo prae7-
itaque rei pefpeluairi fifrtiitaieiri praesenteiripagi^ dictbfuhi nipieridinpfum aliqup casu,qucd averlat
ham sigilli ribstfi fecimus impressione miiiiiri. - Deris, in fuiriarii fedigantur, de reddilu melendini
Acitim aririb IricafhatiPhis Vefbi 1204, pbntiiU siipersiitis, pferit ppterit sufficefe, pfaedictae ec^
calus iioslri ari. vni. clesise supcr decem mcdiis satisfiet. Hanc autem as-
" '
'i-' XIV. ' signatibnem et donatipnem super dicta pectinia,
Odo Parisiensh episcopus prwbendqm et vicariam et memeratp bladp praefafaeecclesiae-faclumUmda-
cdpiiwb Pdfisiehsi cb.ncedit. vefunt, et fideiiitefppMia cbricesserurit Biiciiardus
(Antib 1204.) el MallhseuS fratres, scilicet filii praencminatPruro
[Ex mdghbPd~slbrali.~\ Mallhsei et Mathildis. Matthseus etiaro dpmiiius
ODODei gratia Parisiehsis episcopus, omriibus Mentismprenciaci, de cujus fecdp mnvebant prsefalae
Christi fidelibus aid qtibs prseseris scriptuiri perye- quindecim librae,eamdeni assignatipnem laudayit et
nerit, selefriairi iri Deitiinri salutem. cencessit. in cujus rei testirooiiium de consensu
Ad uriivefsbruirinotitiam volijiriiisperveriife, quod ejiisdem Malhildis el filiqrum suorum, prsesenlein
cum venefabiles vif iyabbas et capiiuluin S GenpvefaeD chariam sigiili nbstri fecimus impressiene munifi.
pfaebendam et vicafiani, quam in ecciesja B. Mariab Aetiim anne Dom.Hccvi. ..--..-,.
Parisiensis iiabebant, nobis et successbribus nostris >.-:- XVI. . /:;->
f atione cbitippsltiphls quse inier nes et, ipses inter- LHterm.Odqiijs.Parisiensis episcopi; prb instiiutione
cessef3t, contulisserit penitus et quittasseiit, nos fesli S- Bernqrdi in Ecclesiq Pqrhiensi.,
ppsimbdutii, iairi praebCndani quaui yicariam me- ",.,...'' (Annpl207.) :'; .. • ,- :-
inbfatam dilectis fralfibus nestris Hugpni decane ; [Ex magiipPastprali.]
et capitulb Pafisiensi cbticessimus el qui|layiriius ODP, Dei gratia Parisiensis episccpus, piiinibiis
pefpetuls teiripbfibiis pbssidendam, ut tam de prae- prasentes litteras inspecturis, in Deroinq saititem.
benda, qiiaiii vicafia eisdem pfbut ypluerint, Hceat Nclum facimus quod cum decanus el capltulum Pa7
otdihare; ita tairieri quPd capituiurii supradictum risiense ad preces iiostras nobis liberaliier concesse-
pfagtef deceirilibfas Patrisierisis mpnelae, quas nia- rint et beiiigne, quod singulis annis jn crastinq S. Rar-
tficuiafiis sacerdefibus iri eccfcsia riostra a liobis iiipipmsei apestoli facieiif fcstum B. Rernardi, priroi
nbvitef irisliiuiis liabeiidas perpetuo contulerunl, Claraevailensis abbalis, in Ecclesia Parisiensi ad di-;
eisdelii maiiiculafiis sepiem libras Parisienses, et niidium duplum, assignavimus ct conlulimus eis in
posf ccssiorieinvel decessum magistri Altieiii sexa- perpetiianieleemosyham dccimain illam, quam emi-
.JK ODONIS DE SOLIACOPARIS. EPISC. 84
mus apud Buc, versus Caslrum-forte, ita quod A Avelina uxor ejusdem Guidonis, et lani ipse quam
inde annis singulis in festo praedicto ad matutinas ipsa fidem dedit de ferenda garanlia. In cujus rei
distiibuenlur singulis cancnicis praesenlibus, ct tCstimenium de voliintale ,dicli Guidonis, prsesen-
quatuor matriculariis presbyteris, singulis vidclieet tem charlam ficri fetinius, ct sigillo nostro muniri.
sex denarii. Si quidvere residuum fuerit de pretio Actum anno Domini MCCVII niense Augusto.
fructus decirose supradictae, dislribiietur clericis XIX.
chori Parisiensls, sictit extendi poterit ad singulos Fundalio ecclesimsancli Symvhoriani.
illorum, qui praedictis intererunt matulinis. In cu- (Annp 1207:)
jus rei perpeluam firmilatem praesenli chartae si- - Odo Dei miseratione Pafisiensis episcepus, pm-
gillum nostrum feeimus apponi. nibus ad quus litterae praesentes petvenerint, in
, Actum ab lncariiatione Domini 1207,, mcnse Au- Dpipinp saluteiri^; '-"";
'
gristo. _ Qued pro diviiii eullris^ augmento statuitur,
XVIL . ... litterarum convenil lestimonio commendari, ite
Litlerm ejuidem Qaonh qua donat novalia capiiulo processu temporis valeat in oblivionem adducr:
, Pdrhierisi. ad imiversoruni itaque riotitiam Voluiuus perve-
(Ai)iiol207.) i iiire, quod cum esset in civitafe Parisiensi locus
B
[ Ex Magno pastorali. ] quidam, reveretitiae, et religiortis antiqiise, in quo
ODO,Dei gratia Parisierisis episcepiis, dilectis in gloriosus : martyr. Dioriysius in carcere iraditur
Christo filiis Hugoni decano, totiqtie capitulo B. fuisse detenlus, quem eliain Domiims Jesus Cbri-
Mariae Parisiensis, in perpetuum." slus sua perbibetur praesehtia bonorasse : cum ef-
Ef vestrae conversationis honeslas, pt ecclesia- dem mariyri corporisj sui sacrariientum propini-
-
sticse utilitalis nos indiicit ut eo Iibentitrs vestris vit ibidem, ubi etiam devolio fidelium capellarii
pfQyideainus cphwtiodis, et quieti, qriiycbis ef Ec- erexerat, quce postmodum perincuriani ad solitu-
ciesiae vestrse sumus specialius ebligati. Ea pro- ; dineni redacta fuefat et neglecta. Tandeminspi-
pter, dilecti in Dominp filii, vestfse deyotionis at- ranle gratia Spiiitus sancti, nobilis vir Matthaeus
lendentes affeclum, in omnibus locis noslrae direce- comes Rellimontis, qui tam in capella quam do-
sis, in quibus decimationem habetis vel habiluri munculiv adjacente jus palronatus et proprictatis
estis, decimas omnium novalium facicndoruin, seu habebat, qtiidquld juris habebat ibidem in nbs ;ae
jam factoruiu, qtise rion sunt aliis assignatae, vo- successores noslfos pia liberalitate transfudit. Nos
bis, et Ecclesiae vestrae in perpeluum quiete et Ii- . ilaque locum ipsum ad bonestioreni statum redu-
bere possidendas concedimus, donamus, etpraesen- cere cupientes, ibi in memoriam. et venerationem
tis scripti patrocinio cpnfirmamus, salyc jure allc- B. DiPnysii capellam sollemniorem ereximus, et
rius Eeclesiae, qtiaein eedein territerip partem de- capellanos instituimus in eadem ecclesia servituros
cimaticnis haberet. et residentiani in personis propiiis bona fide factu-
Actum anno gratiae 1207, mense Augusto. ros. Ad eorum igitur susteiilationem Eliener illu-
XVIH. > stris comilissa Yiroiiiaiidiae, pro salule dnminae A.
Auctoramentum de venditione quorumdam prwdio- serenissiiria; quondam Franciae reginse, pietatis iii-
fum a Guidonc dominoCapfosiw fdcta. tuilu contnlit centuin marchas argenti, de quibus
"';;;:;'.."";..,; (Annp 1207.) coniparavimus ab abbate et conventu Montiscstivi
Odb Dei gratia Parisiensis episcppus : fiirnum quem habebant Parisius, qlii dicilur fur-
jjpvef int universi qupdl Guido dominus Caprpsise, jius i.nferni, ciiih omnibus ad cura pcrtineiilibus,
pecognpvitinpriEsentianostrasevendidisseproocties pro centum et iriginta libris ParjsiCnsibiig.:De re-
viginti libris Parisiensibtis rievellsedoniiii de Porrpis siduP vero videlicet sexaginta et decem libris: Parir
molendinum quod ipsc habcbal apud Gernicvillam, siCnsibus, ertieritiif reddilus adppus capellaiicruni
et terram, et pratura quodliabebat juxta praediCtum ij) quos prsedixiriius,: cuin decima YVilleimi Biiignclli
molendinum, et pratum quod Magna Roschia yoca- militis redempla fuerit, quse pro illis sexaginta ct
. tur, quod habebat sub molendino, et boscum suum decem libris medo lenelur pignori pbligata. Ad
propc Pprrois situm ex altera parte rivi, sicul si- opus ejusdem capells Garnerus eliain de S. Lazaro
gna et metse delerminant; et feedum suum conces- civis Parisiensis, cl.Agnes ejus uxor dPmiim suam
sit eidem domui acquirendum, sicut lcrmini et sitam aiile poitani S. Juliani Paupcris lotam sicut
inetse demoiistrant, si poterit ab eis acquirere qui cPmpbrtat se usquein magnum vicum, liberam ab
habent dominiuin. Concessit eliam animalibus prse- uno denario censuali, et pmni consuetudine et jure,
dictae domus absque capris pascua in communibus quod Simon dc Pissiacp miles in eadem domo ha-
nemoribus, nec pecora domcs alia nemora Guidp- bebat, et in manu nostra quilavit, et tres arpen-
nis secta poterunl intrare infra quinquennium, nisi nps vinearuiri iji yalle; S. Marlini.^et unum arpen-
sicut ccmmunitas terrae intrabit, nisi specialjler num et dimidium apud Lervel eidem lpep miseri-
liec ccncesserit jdeiri Guido, et si ipse vcl haeres cerditer ccntulerunt; et sciendum est, qucd omnes,
suus velit cssartare neniora sua, praedicta domus prpvcntus et reddilus supriidicti, quatucr, ut di-:
non poterit reclamare. Hcc concessil et laudavit ctum est, in eadem capella servituris, prcporlione
85 STATUTA ET DONATlOXES. M
distribuenlur aequali, qriprum, jiinus^.prp;;: aiuitia A in^eadem^^^ec,clesia,,,qluaiTbidem^aiiobis cpnstruetuify,
niempralae reginae, tres; verp; prp Gariiere,:et'Agriete juiiu m sacerdoteni de suo proprioepnstituet, cujus
perpetuo celebrabjint, quoruni insliiutio ad sbliim beneficium, quotieseuiique, vel quoquo inodo va-
Parisiensem episcopum peiiinebit. .Cuicuiiqurivaui care contigeril,idem .cpmes ethaeredes^sui alteri
lem carumdem capellaniarum, vel aliarum in cadem personae idonese libere conferrc polcrunt, quam la-
ceclesiai futurarum aliqua conferelur, ipse tempore men personam nobis episcopo Parisiensi, et.suq-
institutipnis suae jurare tenebilur»se facturum in cessoribus neslris praesentare .lenebunlur,;,!qii«)
capella residenliam in persona prcpria bpnafide, jurabit ipsi episcppp re.sideniiam ef Eerviiiumipsius
el quod erdineni saeerdotis, si sacerdos non fuerit, Ecclesiae, et qucd si iion ftieritsacei-doSjinfraaiw
suscipiet infra annum, ila quod nihil percipere po- iijim ordinem sacerdolis recipiel;duq etiamsaeei;-
terit de .fruetibus ecclesiae, donec.proniotiis fiieiit doies qui insliluenlur a nobis et successpribiisno-
ad ordinem sacerdelis; sed interim cedent fniclus slris de servitio et rosidenlia siniile juramenluni
in neeessiiates ecclesise. Sciendum eliam quoddi-; praeslabunt. Quod iit.ratiim permaiieat praesentem
vina.cflicia sollemniler celebrabuntur inpraedicla chartam sigilli noslri'fecimus impressione rouniri.
eapella, in niatulinis, missa et vesperis, et aliis: Datum anrioDomini 1206, mense DccembKi.
lipris canpnicis, et pulsabuntur Campanae,sicutspK B .:..,
lef fieri in ecclesia praebendali, ita qucdpinhes; ;* ;- xxi.;:-;:.;'';;..,;:....
Odo ephcoprisParistensis cohfirhiaiihiidm.cbmposi>
niissae praeter convenlualera sipc nqla e.l pulsar iionein intcr abhateni S._Dionysjiel- ab.baihscmi ae
Jipne campanae ce.lebrabunlur, Concessinius.prae> Foolel. ; --.., ;;-:-: ''-. :-':r,^
lerea , ut dictus comes Belliinontis in eadeni : (Annp 12071) , !,.
capella capellaniam unaiii coiisilluere possit, ef . ODPDei gralia episcopasi Hcr.o decarius et ca~
liceat ipsi el successoribus suis c6niitibus,:Bel|is;; piiuluni Parisieiiiie, pmnibus prideseriteiri Cliaftaiii
inontis eam conferre personse idoneae nobis etnqi jiispecturis, in DpmiiiP saluleiri',; *:'*: ':;
stris successoribus praesentandie, qiiae liobis sub-; Npturii facimus quod cum iiiler vbriefabileni abba-
jecta eritjii pmnibus. Quotiens yero dictafumca- tetii et convenluni B. Dionysii ex uria parte, et abbai-
pellaiiiaium aliqua per mortem capellani vacaverit,... tissam et convenliiiii de Fooiel ex altera, coram me
in quibus iiullo alio vacalionis modo fieri voluinus cpiscopo, et medecano, et rouliis alils de capitulb'
aimualc medietalein annualis fabricae et aliis iie-.-- Parisieiisi,et,cqramjudicibusa sedeaposlolica dele-
cessitatibus capelhe staluirous deputari, et alleraiii .galis, scilicel Egidio priore sancii Victoris Paris.Si.
inedietatero percipietiiislituius juxla formaiii prae--.„ inone succentore Sllvanecleiisi, niagistro Robefto &;
diiiam.,.,Qupd ut ralum pernianeat, praeseniem'-. :' Corcbori canoriico Nbviomerisi!,compbsiti.p mcia sit
iharlain sigilli nestri feciinus .impressione niuiiiii; super ecclesia prioratus R. Mariae de Argeritbiio; et
Acluni Parisius, anne Incarnati Verbi MCCVII, pan- ejus appendiciis, nos c.omposiliorieri)iliarii' ftitarii
lificatus neslri annp decinic mense Augjisle: el gratam liabenies, eam confirniamus. Hujus cbiri-
.xx. '••' ,; positionis forma talis esf: scilicet. quod abbalissa:
histiiuiio duorum sacerdolum facla ab eodemOitone ct moniales de Eootel renuiiliaverunl oirini jufi ,'si:<
in ecclesia Sancli Symphoriani Purisierisis. quod habebanfin diela ecclesia de Argeriiblip et
(Annp 1207.) ejus appendiciis secuiidum formam irifra scriplapiy
[Ex charlpphylacio regib asservalo in Sancla. videlicet juri, si quod babebaiit in viiiadie Argei)*-
Capella Parisiensi. j, tolio ct ejus appendiciis, et in Saftbuvilia,'Cave-
ODO,Dei gratia Parisierisis episcopusy omnibus nblio, Trapis, Eranceri, Bardirii, Aderiiviiia, Chfisii;'
praesenteslilterasinspecturisy inDomino salutem. Mellay, Santleoniq, Mostrol, Momeliam et eafiliri~'
Notumfacimus-quOd Cum vif nobilis Matthseus deiri villafum apperidiciis, et tirie molendino apiidj
cernes Reilimbntis pro saluie anitiiae suae, *f ante- *> iMiledunrim, et:'vejus^apperidieiis, et vri deiSiriiaiie
cessorttm suorum, et pro fecbmpeiisalibne itiriefis "J D Asneriis. Cesserunt. etiarii oriirie jus. et bmrieni';
Jerosolymitani, dedisset et iripefpetiiah) eleeftiii- - actiorieiri, si- quod yel qriairi habebaiii ad :dictairi
synam coticessisset Deo ;el- ribbisIn hbriore bealt" ' ecclesianiB:;Mafiae, et bmiiia siipradicia peierida
Diqnysii iocum ;illiim, in quo incarceratus dicilrif-' ecclesiae B. DiorijsiI,;ita tameh-qUod de' cbriseiisu::
beatus Dibnysius, «Jtii dicittir Capeilla Sanctae Ga-^ partium ai-uim est specialiter elintellectuni, qtiod''
tharinae, et aedificium quod in eodem lbco siftiti)est," in hac supradicta iTnuiiliatione et bessiorie tioti;
scilicet a pratello exteriore usque ad sirataiti ari- intelligaiur aliquodcoriipreheiisutii, •qiiod rips.:Cpy :*
leriorera, quaeinteripsum locuin-etecclesiam Sati-;r;. scppus vel eeclesia\Pafisietisi.s? yel inqriasl(?riiii)i:!
cti Dionysii de Carcere dticit, ad aedificandamec- deFoelel, vel aliqiiisextfarieus quicarisa.ni liabeii<t:''
clesiam in qua sacerdotes Deo el beato Dibtiysib '.- - sive a nebis episccpb vel ecclesiriPMisiensii VeT
in perpetuum deservienl; ita quod pratellumet; mcnaslerip de Feptel teneremiis ei 'pbssideremiis
lotum Tesiduum aedificiorum suofuni ipsi coniiti et ee temppre, que hsec ccmpositib facta est. S| qua
baeredibus suis libereex integro remanebunt: cPh- enim non stint expressa quae ad dictarii- eccleSiaii)
cessimus qupd nps diiosi sacerdoles ibidem iiisti- de Argehtoilio pertinuerant, jus retinetur salvuin
tiicmns, el ipse cmnes inluitu salutis animse suae utrique parti quoit habcbat ante cpmpositinnem.
87 ODONIS DE SOLIACO PARIS. EPISC.
Instrumenta eliam ad banc causam peiiineiitia A genlas bbras Parisienses in codem feslo revolulo
abbatissa et moniales de Fbbtel tradidferurit pfse- anno pr.efatis abbalissse et monialibus. Juravcrunt
falis judicibus, de 'corisensp eCciesiaeB. Dionysii, fet etiam corporaliter praefati abbas el conveiilus B.
renuntiaverunt quod nec eis instfumentis iiec aliis Dionysii, qupd omnia supradicta bona fide imple-
contra R. Dionysium, vel alium qui habet causairi bunt, nec contravenieiit; si aulem contravcnirent,
ab eo, utcntur de cseterq pre iis causis, scilicet omne damnuin quod ex hoc contingeret, mona-
quaritrim -ad has causas pfp cancellatis iiabebuutur. sterio de Foptel resarcirent, nihilo minus composi-
Si-qua eiiim instrumenfa' fiierurit, quiiepertiritierant tione isla in sua firniilatedurante. In cujus rei pcr-
ad supfadiclam causani, fefalia quantum ad has pctuam lirniitatem, pracsentem chartam sigillorum
causas pre canCellatis habebuntiif, quanttirii ad noslrorum fecimus imprcssione mnniri.
alia in sua durabunt firmilate. Aclum est etiani Aclum Parisiis annoDom.ini Mccvii.nicnse Aug.
inter partes, quod nos episcopus ct ecclesia Pari- vii Kalend. Septembris.
siensis habeamus et retineamus in dicta ecclesia XXII.
de Argenlolip et omnibus supradiclis, tam cxpressis
Odo Parisiensh episcopus et Henricus abbas sancli
quam non expressis, omne jus quod habebamus anle Dionysii de ecclesia de Argenlolio disrepttmtes
compositionem istam, salva conipositione qme pras- " concilianlur.
seiilibus judicibus facta est inter me episcopum et (Anno 1207.)
ecclesjam-B.Dipnysii, super jure ecelesiae pfioratus Ego HRNRICLS B. Dionysii abbas lotusque cjiik-
B. Mariaede ArgenloHo. Jriraverunt eliam pprppra- dem loci convcnlus.
*
liter praedictse abbatissa et ccnventus de Fobtel Notum facimus, tam prsesentibus quam futu-
quod dictam renuritiatioiiem et cessionem, et alia ris, quod cum esset conlentio inter nos ex una
quae superius dicta sunt, boria iide servabunt paiie, ct Odoneni Parisiensem cpiscopiiiii ex
nec contravenlent; si autem coiitravenirent, Cl ra®- allera, super jure ecclesise .prioratus beatse Ma-
nitae ab abbale ct alio monacho B. Dioiiysii, qui riae de Afgeniolio, nos amicabiliter medranlibus
primp IPCP ppsl abbatem praesidel erdiiii, nbllenl liobss vifis iii hunc modum eomppsuimiis: Scilicct
pbst commpnjlionem infra tfiginla dies desisiefe, quod idfem episcbpus et successores ejus et capi-
omne damnum quod ex hoc conlirigerel ecclesiae B. tuiuin Pafisiehse de csetero non'Tacient neqrie fa-
Dionysii resarcirent, nihiiominus composltibiie ista cere ppterunt, quqd sit abbas vel abbatissa in prae-
in sua firmitate durantc: pio bono autem pacis dicta ecclesia BeataeMarfe de Argenlolio, imo re-
abbas et conventus B. Dionysii quitaverunl dictis „ manebit ibi prioralus beati Dioiiysii, ncc pblefiint
abbatissse et moriialibtis oitirie jus si quod habebant facere quod monacbi beati Dionysii pos.sirit amp-
in;ecclesia Sancli Nicolai prPpe nipiitem Melianum veri ab eadem ecclfesia; ln eadem aulern ecclesia
sila, cutii dcmo et clausufa, ctim tribus sexiariis ReatacMariaede Argentclip episcopus praedictus' et
frumenti, ques debet percipere dicta eeclesia San- successores sui habebunt in perpctuum dtias pio-
cti Nicplaisingulis annisin-grangiade Mcnmeliant, curaticnes singulis annis, unanj scilicel sine taxa-
et quatuor arpennis terrae quos eadei)) ecclesia san- liene, sicut sclel haberi, et aliam quse non poterit
cti Nicplai tenet ibi ad campi partem. Cesserunt excedere suromam sexaginta splidpruro. Arcliidia-
cliam eisdeiri abbatissae_et monialibus oimie jss, CPIIUSetiam Parisiehsiset successpfes sui liabebunt
oninem actionem, si qilod yel si qiiam babebanf ibidem iri perpeluum dtias prccurationes singulis
ad supradicta petenda, salva tamen campi parte et annis, unam scilicel sine laxatione, sicut solet lia-
jure cainpi partis, excepto quod vendere non com- beri, et aliaiti quae tion ppferit exeedere suminain
peilentiir ab ecclesia Bi Dlonysii monialcsiDede- viginti selidprum, riec plrifes quaiii duas precura-
runl eliam monasterib de Fepfel quatuor afperinos ticiies pPterit ibidem habere episcopus per annum, .
tefrte circadictam ecclesiain S. Nieolai. Npnccgent nec afcliidiaconus siiriiliier pltires quam* duas.
ciiam moiiiaies veridei-edbrrips Vel viiieas, vel alia I) Oiriiiiiiyerb alja episcbpalia jufa reriiarient episcopi),
si quse habent sub ecclesia B.-DiPriysii: vel ejus Parisiensi et successofibus suis in perpetuinri iu
roembi-isyscilicet permitterit in pace possidere ubi- prsefata ecclesia bfeatae Marise de Argentelio pfo-
cunque teneant, sicul mbdp terient vel ppssideril, pter (49) alia videlicet jrira quse privilegia beati
nec super eis aliquam de cseiero faicieiit confrover- Diohysii lfiodo exstaritia auferurit (50) eidem epi-
siaril. Assignaverunt etiaft) eisdqm abbafissae etino- scopo, iiec alia privilegia polefiriiris impetrare de
niaiibus in terris ceftis in teffitofip de Treiiibleyp cafeterocbjitfa epis«:bprim Vfelcaipitulum Parisiferi-
deciiiiam quse singulis aririls vsilel dfeceiti iibfas sfein quarilum pef tinfet ad tliclam ecclesiam Beati»
Pafisienses, et facient dictas moiiiales dictam dc- Mariaede Argentolib. Verriintameii si aliquarid
cimam perpetup in pace tehere. Prseterea dlcii ab- contigerit qupd episcbptis Parisiensis vel siicce!
bas et cenventus R. Dienysil promiseruhi se selti- soress srii iriterdicant Argentbiium, quPdepisccj'
tufps :quadriugeiitas libfas ParisiCnsJs iri festb Parisietisi licef ncnobstatite aliqrio pfivilegie; pn
Bancti Andrese prexiiiie venluro, et alias quivdfiii- lefurit pariter iritefdicere dictairi eCclesiain Beati

(49.*)Prxlcr illa. (S0) Oflerunt,


€9 STATUTA ET T)0NAT10NESv 90
•Maviijsde Argeniclip;, iali niodp ^tipd ihonachi A , sticcessores sui icancellarii .de.cselero:j:urare,si'mili-:
•ejusdem ecclesiaeinori ^oterurit recipere interdi- ter; tenebunlur, •Quqd•plratum et firmuni pefmane-
ctcsnec excemtriunicalbsy nec fiulsare campa- ret, praesentem ^harlaffiissigillprum »pslrorum feci-
nas,:'sedfacient: divinuJB servjlium sumniissa mus in:pix!ssione muniii. ,
voce .et januis clansis, -et ,contra-lioc npn:pcter Actum anno-1207., - .;:. ;,::• ,::: .
rimus nti aliqtio privilegio habilo vel liabendo. .:..• :-::"^X*XlVy5:'• :::''<-'::. >'
Assignaviraiisetiam eidem:episebpo, et successort Furidatio <ejiisdem:'ephcopi.ipfq mdhtialb-fabiehda-
bus suis sex modios bladi, :scilicei luedielalein lii- ."'";..wCmm.Dprnirih '-.r ,iaz-?">'-*-i:./:
berjiagii, et aiiam medietatem inarceseliia; ad tiien- ..;:, .. ;.;,.,- .(A,hiro.i208,.-);,;nrrrr-^ ;;u;„
suram Parisiensem percipiendosamiis singulisiiifra ;-;..-.. :[Ex^arypiPastpfalis;]?;,: ;.'.;.::..<;,
•fesiumB. HemigiL indecimis nostris -apud Hef- HUGPdocanus.ibtumqiieeapitultimReaiseMariae
bleium, efapud Montiiiiaeuni, scilicet ires modios Parisiensis, tiniversis Ciirisli. fidelibifSJpfaesetiteri)
in una granchia, et tres iinodibs in altefa ;ita "ijuod paginam ijispectuiis, in poniino saliitfein*. '•:
si mimis fuerit irt una, de altera :suppleatmvel si Adtiniversorum vclumusripliiianfpefveriirequed
ainbaernon sufficerent, xle alia 'deeimasupplealur cuni pise memerise <Ioiiiiiius,:Odo, quoridairi'Pafl'»
in episcopatu, videlicet ad Pelrani latam. Hancati- B siensis episcopus, ad facjendum'il/a«yri<M»i
quiri-
tem assignationem jamdiu s(3)vblumus manere do- quaginta pauperum ih Cbma Dpiniiii; uriumiirio-
nec acquisierirous sex modios bladi, scilicet ifte- diuin bladi misCricofdilef assignasset iri cbriqiifestii
dietatem hibernagii, et aliam medietatem marce-ii suo, quod monaclii Beati: Bionysii' assigriayfefaiit ei
schisead nicnsuram Parisiensem in deeimis iri epi- apud :Heiblayum.'Nosyiattfeiideiiles 'quod:"iii:aliis
scopalu Parisiensi constitutis in tribus lbcis ; com- diebus (jiiadragesimae Maridalrim pauperuriiy- Cuiri
petentibus ad plus, vel in duobus locis compelenti- non essent tantumrooilo nisi duo paiiperesy minus
bus, velin loco coinpetenti si voluerirous, et eos- solemniter id agebatur: de"commiiiii conseiisuof-
dem sex modios acquisitos assignavferimus in dinare curavimus, quod a secunda feria posl Do-
perpetuum episcopo Parisiensi et successeribus liitnicam qua cantalur, Invocavii me, uSijiie ad fc^
suis, et lunc alia assignatic cessa.bit. In liujus rei riam quiiilam in Cceria Dbmiiii, siiigulis diebus
perpetuam firmitaiem praesenli chaiiac sigiiia nostra Quadragesimse (selis Dpniiiiicis diebus exccptis)
fecimusadhiberi. Aclum anne gratiae niillesimo.d.Ur reCipientur pef manum liebdoiiiadarii saCerdotis,
centesimo seplimo, septiino kal. Septembris. vel per manum succeiitpriSj quolies mpnachus vel -
XXIH. regularis hebdoniadarius abfuerit, tredecim paupe-;
Odonisephcopi, Httgbnis deeani, etnniversi capiluli res: quoruro pedcs in refeclorio abluenlur a mini-
Parisiensh, quibus significanl Prmpositivuni can- slris majoris altaris, sacerdole videlicet, diacono>
(ellaritim juravisse se sidlututn quod episcopus Pq-
fhiensh de residtnlia cancellarii fecefdt, observq- et subdiaconp, qujbus tres pueri .niiiiislfaburit^
turum. . Abluticni autem el Mandato inleresse tenebifur
Anno 1207.) succenter Ecclqsiseneslrae, qui prp lemppre fueril^.
[DUBOULAT, Hisl. Dniv. Pdris. III, 36.] vel ,si lorsan succenlor intcrcsse, el huic oflicio
ODO,Dei gratia Parisiensis episcopiis, HUGOde- vacare ex evidenti neeessilate nen potuerit, magi-
camis, et universuin Capituium Parisieiise, omnibus ster pucroruni chcri vice ipsius huic oflicie inter-
praesentes litteras inspecturis, saliitem in Domino. esse debebit, provisurus ul idem efliciuin devcte^
Notum faeiinus universis quod nos residentiairi ordinale, el ec njpdp qup sfalutum esti peragatur.
cancellarii Parisiensis aitendentes necessafiam esse Utroque autem istorum ex jusla et necessaria causa
nosirse Parisieiisi Ecclesiae et commiinitali schola- absenle, per unum de ministris majoris altaris
rium, de bonorum virorum consilio et commurii succenter lic.c iiiipleretenebitur. Succentor aulem,
assensu staluimus in capitulo Parisiensi, ut quicun - yel is qui vices ejus (sicut supra diximus) exe-
qtie de csetere cancellarius Parisiensis fuerit, te- D quelur, facla pedum ablulione, sacefdoli, diacono
neatuf in pfopria persona boiiafide in Ecclesia Pa- etsubdiacpnp denaripsminislrabil: de quibus sin.--
risiensi residere, quandiu cancellariam' teiiuefit: gulis pauperibus cummanuum osculcqualuor de>-
et quod per se vel per aliurii riullaienus procurabit, naries olferet ad refectienem eefuro, Dabit insu-
qupd relaxctur a juramenle prsedicto. Statuiriius per sacerdeti quatupr 'denarios, diacono-qrialupr'
etiam qtiod tiihii' de fructibus cancellafiae pefCipefe denarics, subdiaco.no.qjiaiuoivdenarios, et iinicuir
ppssit, dPnec praelaxatum exbibuerit in Pafisiensi que puerorum upuro denarium. Finilb autem Jtfau-
capitulc juramentum. Postqiiam 'antem riiagister dato antequam pauperes, vel ipsi, refeclorium:
praepositivus factus est cancellarius, rogavimus eum exeant, pro aniinabus p.raediclorunlOdonisiepisco.pi,
utdictum faceret capitulb juraiiienlum, et ad ne- Hugonis decajii, PetrK succentqris sacerdolum, el
cessitaleni residentiae faciendae se aslringeret, qui pro animabus illprum, qui;beheficiuniilliid aug-
libenter cl benigne suum ad hoc inclinavit assen- mentaverint, dicenlur, De profundis, cum Oralionc
sum. Et primus juravil iu forma praedicta, in qua Dominica, et precibus quse sequuntur, el Collecta
(51) Tamdiu.
91 ODONIS DE SOLIACO PARIS. EPISC. si
in lmnc nioduni: Absolve,qumsumus, Domine, ani- A liostra Parisiensi annuatim quiete el libefe perci-
mairifatrinli tui ponlificis,el animasfamulbrum tuo- piendos. Infestivitale auleni Cireumcisienis singulis
rum sacerdotum, et aniinas omniumnostrm congre- clerjcis cliori non eanonicis tres denarics Parisien-
'
galionis fralrum, et omnium fidelium defunctorum, ses, et singulis pueris dups denarios in redilibus '
clc. His autcm peractis, sicul mos cst, ad ecclc- capilil pcrpetuo- percipiendos liberaliter assignavit.
siam reverlenlur. Aifliquam autem ccnsucludiiiem Dedit, eliairi' in perpetuam' eleemosytiam-icapitulo
de duobus pauperibus clericis, quibus pedcs ab- Parisifetisis:Ecclesise slatioiieni de pane et vino et
lui splebant, in nullo mulamus :>imo eum tredc- . carniljiis porcinis anniialiin in festo Peniecostes a
cim paiiperibus iii releclorium venicnt, quod con- Pafisiensi episcopp, qui prb tempore fuerit, per-
sueverunt facturi, et anliquum hospitalis Realsc solvendam; et statuit ut qiiilibel canPiiicpfura S-.
Marisc bencfieiiiin reccptun. Quinia ycro feria in Dipnysii de passu eadein die diiuidiam pereipiat
Coena Domini recipicntur a succcntore quinqua- stationem. Concedit insiipcr et concessit capitulo
ginla pauperes, quoruni pedcs abluenlur ab uni- Pafis. sexagirila solidos Paris. inceiisu de Brunello
versis presbytcris, et diaconis, canonieis, et aliis sirigulis annis pefcipiendbs ili die aririiversarii sni,
presbyteris et diaconis majori altari scrweiitibus, pfoiit ofdinavity dmtfibuendos. Ad Usecpraebehdam
quibus subdiaconi canonici minislrabunt. Et uni- et vlcariairi qtiam ecclesia Sarictae ;GenPvefae, in
cuique prsediclorum paupcrum succentor quatuor ecclfesiaParisifensi haberfe sclebal, quam ideni cpi-
denarios (ut supra diximus) dislribuet. Ad prsedi- seopus acquisivit capitulP Parisierisi; concessit
ctam siquidem soltitionem, et distribulioiiem bene- pdriter etquittavit,.ut tam de praebenda quam.de
ficii faciendam deputavimus modium bladi a prac- vicaria pfo sua:'disporiefeiit -vbluntate. Prselefea
fato Odone cpiscepo (ul supra diximus) assigna- ofetp matfictilaficsde asserisiis vplunlate capitiiliiii
tum, ct viginti solidos Parisienses a Pelro succen- Ecclesia Parisiensi institttit, fet ad feefura StistentaT-
tore pia liberalitale collatos tioiiem tarii ipse qiiam capiiulum certa et perpetua
XXV. dfeputaviUDecimasetiaui cmniuin nbvalium faeien-
Litterm Odonis ad Innocentium III papam.— Si- derum, seu jam factorufi) quae nendum aliis erant
gnificat quid in maleria divortii intra regem et re- assigriatae, iii pniriibus Incis Parisierisis diGecesis,i'n
ginam aclum sit. deciiriaiioiiein habebiit,
Innocentii III qolbtisEcCleSiaPafisiensis
(YTideinter Regesla, Patrologia; lom. vel habitura efat,: capilulo fet Ecclcslaeitiperpeiuum.
CCXIV, col. 884.)
XXVI. quiete el libefe pbssidendas coricessit, et liberalitei!
Petrus de Nemore, Parhiensh episcopns, Odonis do- Q ( erogavit, salvojurc allerius Ecclesiae, quse in codcm
naliones confirmat. tcrritorio partem decimalionis habcret. Prselerea
(Anno 1208.) quam emevat apud Buc in jus cl proprietatcni ca-
[Ex Magno Pastorali Parisiensi.] pHuli p!a donalione transfudit ad dcnarios matuti-
PF.TRUS,Dei gratia Parisiensis episcopus, dilectis nales iu festo B. Rernardi distribuendos. Cselerum
liliis HUGOM dccano cl capitulo Parisiensi in perpe- assignavit Ecclesisccl succentori Parisiensi, ct con-
tuum. tulit aAMandatum Lciendumin CocnaDomini unum
Quod pro utilitatis ecclesiaslicac et divini cultus modium bladii ad mensuram Paris. medietalem
Etatuiliir incremento, pcrpetuo dignum est rebore hibcrnagii el medielalem mareschise, apud Here-
coinmuniri, ne processu temporis malitia ciijiislibet - bleium in blade e,upd acquisieral et habuerat a mo-
valeat enervari. Ad universorum itaque notiliam nachis D. Dionysii; ita quod si abbas el monaclii
volumus pervenire, quod felicis memprise dominus R. Dionysii bladum illud episcopo Parisiensi alibi,
Odo, quondani Parisicnsis episcopus praedecessor assignarent, succcnlor pracdictum modium bladi ibi
npster, enormitates quasdam eliminarc dcsiderans, perciperet, ubi bladus episcopi assignalur. Dunavit
qiue sub prsctextu pravae consueludinis inParisiensi insiipcr clericis matutiiialibus partem illam, quam
Ecclesia pullularant festuin Dominicse Circumcisio-' D percipiebat in eblatipnibus crucis qusc proveniunl
nis, el Natale S. Stephani protomarlyris ad slatum in sexla feria, in Passione Domini, videiicet medie-
decrevil reducere regularcm, el soleinniler inslituit tatem omnium oblationum. Nos itaque prsoscriplas
celebrari; singulis autem canenicis et clericis ina- donationcs, et concessiones, et institutiones appro-

jori altari servienlibus, qui in Nataii B. Slephani bantescl ralas babentes, ipsasper prscsentis scripti
Maluiinis inlererimt, sex denaries Paris. singulis paginam confirmamus, et sigilli nostri muniiuiiic
vcro clcricis chcri ncn canpnicis qualucr denaries, roboramus,.easque perpetuo mancre dccernimus cl
singulis etiain pueris clieri duos dcnarios, el singulis prsecipimus inccncussas.
clericis, qui iri missa responsoriuni vel AUeluia, in Dalum Parisiis, anno Incarnalionis Dominicae
organo triplo, seu quadruplo decautabunt, scx de- 1208, pontificatus nostri ann. 1.
narios bcnignc contulit et concessit, in prseposilura
RELATIO INSJGNIS MIRACULl. 94

;
>;:MLAT10
Insignis; miraGulij, tempore Odonis Parisiensis episcopi, raeritis beatee Genovefae patrat
: super exunuatione SequansB, urbi Parisiorum escitJium minitantiSi

^Apnp:1206.) ,:.'/,• :•
[Gatl. Christ:, VII, Iiisirum: 228, ex Labbei Biblioth.nov. mss., 1,662.]

Glorjpsus Deus in sanclis sriis, qui in abundan- X ^ vpx pppuli, uiius, clamor (iiiiiiium, una petitio sin-
tia deliclorum gratise suse qstendit superabundan- gulpruin, ut egrederetufR* yirgpjGeiiovefa de.loco
tiam, et in flagellis populi sui non tantum suam, saiicto suo, cf praesenlia .stiatuerelur pppulum
sed el sariciorum suorum manifestayit glpriam. supplicantern et gementem., et pereunli subveniat
Gloria hsec et roisericcrdia Dei ssepius cl saepius civitali, ne inyolyalnr justus cum injuslp, et pius
manifeslala est in oculis suis, in ilagellis regni ciim impip, Oppqnat se murum pro gente sua,
Franeorum, et in riiifaculis B. virginis Dei dilectae frangat iram Dei siipplicaliqne liumili, suis precibiis
Genovefse. Unde est propositum nostrum de his : Dei inipelret roisericqrdiam, utmjsericprs Dciis re-
quse oculis npstris vidimus, veritati testimonium'. miltat pffensani, et impcret, yfenlis, et aquis, et fiat
perhibere, ut simrts ex ejus discipuiis, qui est ^ yia,,,, tranquillilas jnagna. Suppjicapte igitur cpiscopo
veritas et vila (Joon. xiv) -.i yia in exemplo, veritas Odotie et clero et populp, parata solemni proeessip-
in promisso, vita in prseniib. y ; ne.delatis ad ecclesiam nostram sanctprum reli-
Anno igitur Verbi incarnati 120G, indictione ix, quiis, cgressa est B. virgc Genpvefa de lece. sanclo
mense Dec, flagcllavit Deus regnum Francovumye- suo, et prsecedenlibus sanctprum reiiquiis prsece-
henienli iniitttiatione pluyiarum et impetu fltiiniiiuni;:; debat S. Gehovefa populum siiurrifariqiiarn colum-
proprios firies et riiargines, excedentium, ila ul in IR na ignis in nocle adversitalis. Veiiimiis itaquc ad
diluvio aquarurii iiiullarum arborcs excelsse stirpi-_ Parvum Ppntem civitatis lapideum, ubi non erat
tus eveiieieniur, et lerrae nascentia fadicitris eyel- deciinare ad dextram. neque ad sinistram, sed per
lerentnr; aedificia quoque civitatum, oppidorum el medium pontem iler erat. Praecedenle quondam arca
villarum funditus siibverterentitr. Inler psetera to-, teslameiiti popiilus Israel per inedium Jordanis sicco
tius regni incommpda civitas Parisiensis, pmniunr pede peiiransiit; prsecedenie etian) R. Geri. cjim
civitaluin regni caput el domina, tanlo impetu Se- Saiictorum reliquiis per ponlem cpnfractun) et rui^
quanse fluvii prpprios lines excedentis ab ipsis fun-' liaepreximum, «ubseciitus est eam universus pppiir
damentis concussa.est, ut inundatione facla civilati'; lus imminenli periculp innndantium aquarum,r«t
illi nayigio ppus esset transeuntibus per vicos et ponlis per collisicnem aquarutii fluctuanlis.,.. su.b
plateas civifatis, ae.dificiaquoque illius vel ex part£, ejus securus protectipiie. M^bysestfansitufp ppjiplo
subycrsa csseiil, vel ex majbri parte slanlia crebris ! . Isfaelilice aquas riiaris diyisjt; ;R. yei(),,virgpGt.iiQj
aquaruiii.inundatipnibiis et.eltivipnibus fluctuiim;,, vefa ,ciin> pepulp Parisiepsi super ihtumescenjes ,
minarenturexcidiuin.Ppnsetipi.lapideus, qui res,;;; aquiis; iluiniiiis peiixaiisiit, jnpri tain ,a ppntp ftactp,,
spectumajoris peiilis ejusdem urbisParvus-appel^ susteniata, quani ipstini pputeni sustenlans pfqtp';
latur, taiitp impelu aquarusn iinpulsus et coiiquas?..; ctiene diviria. Iiigrediente tandfem,R Gencvela ec^x
salus r.uinaiii prpniiltebat.Videres in, ipsp ppntp. ; ;cles. S. Mariaein Paris. urijesitaiii, centiniip, si^ut
apertissimas riiinas ct amplissimas, csementuroi audivinius ita et, vidimus in ciyitate Dei yirtutum
demolitum, lapides disjunclos ab inyicem, et ip-. venieiiles de mcnle sanctp ejus, pmnia in .adventu
sum pontem ruinosurii ,;,et_ inprbxiino .ruifu-'./.;, f jiis prius cpmmeta, et papiflca pt ,s^sifa 'fuerirnt,
rum sictit aquae superficies quaea yento agita-r . Civitas ipsa, prius a fundamentis cenciissa et cem-
batur assidua collisione iiiidarum fluminis Imc et\ " mota, tranquilla fuil et qriieta; pppulus ipse gra-
illuc fluitaiitiiini. Desolata erat civitas plena divitiis,, vissimeariteainidusiiilaiidemB. GenevefiB respi-
scdebat in tristitia domina provinciaruni: <sacerdp^. rabal,et sicut scriptum esi quasi species electri
tes ejtisgementes, virginesejus squalidse, etipsacp- . apparuit ipTiopule per praesentiam R. Virginis^t
pressa airiafittidirie, nec erat qui corisoiaretur eaipl cerlissimam; :Sj*epiijivirise "eerisplatipnis. Vjdcri^
ex oniiiibuscliaris1'ejusi(Threri..H).'t Unica spes po-"'- quasi in rubp Mbysi fiairiiriam i^njs sjneadiistiP|je,
pulo periclitanli post Deuro, et R. ejus Genitricemi quia pnpulus Dpmirii flagellatiis iliuininabatur ad
Mariam, crat in B. V. Gcncyefa per'' cujus beneficiai scicntiam; et cum sol occidisset stiper eos. quaere-
memoria tcnax populum specialitcf Parisiensemi D bant eum et dilucrilo veniebant ad eum. Hujiis rei
subjectum eidem virgini rcddidit ct devotum. Unai teslis est pbpulus Parisicnsis, qutjd ab illadie; quae
95 JGUNTHERI CISTERCIENSIS; 96
Sabbatum cral, in qua S. Geiiovefa super irilume- A euiitem sustinuit, populo transacto, neniine laeso
scenles undas iluminis perlrans.iif; aquaeabeuntes -velsribmerso,;-'cevr:tic](iSf-'pf»^erili'sTriif"a'Crili"indi-
deerescebant, usquequo Sequana fluvius intra al- cium fuil el leslimonium. B. igilur virginis laudibus
veum suum se ccllegil, etabipsa die ncn pltiitRb- ascribenduro est quod pons confractus et ruinosus
minus super lerram, denec plene desiccata est ter- ipsam D. yirginem et universum populura transeun-
rae siiperficies, Tandem paciiicatis pmnibus e;tspeiti tfeiri sustiijcrejpbtuit efqifed postirarisitiiiii:;^riS-
saliilis Tti prsesentia yirginis cencipientibusy reversa : deii) virgiriis 'tbUuisqiife
pbpiili neniihe lseso corruil.
est R. virgp subsequenie universe populo per pqn- Insuper quod Sequana tumens ejus virlute seipsam
tem fractum et vacillantem, cujus ruina diflereba- ffetfaxit et restrinxit, quod lanta etiam subsecuta
iur, donec R. yirgini ad propria revertenfi mirabile est temperis serenitas, quqd^meritis S. Genovefse,
et memcrabilePxiriberfef "©bsequium. Mirandis plus gratia Dci cbntulit ad salulein populi Parisieiisis,
miranda succedent : peslquam enim B. Genevefa ad civilatis ejusdem et totius patriae liberationem,
ad prepria estreversa, etsua in sede selemniler, ad gloriam divinam, ad lipnpremR. GenpyeAp,cujus
,ut decuit, ccllocatay fet poptiltis qiii e.am cbiriitabai- sriffra'gii§:
iib birinibus pefiCuiis IibefanlrirqiiiJigne
<tur ad :propria Tediit, vix tfahsactc diinldise hoi& n"ejii^ nieriipriainverieraniuf..: riijrertiur. ergo iriiraeu-
spatio, scilicei iii nectis cfeptiscule, PafVuS Pens iiiiti, yeiiefehiuf iriysief ium,'..adbrfernus Pejim, ad
.«prruity etqui paulb antfe rtiiribsuspepiiiiim tfaris- aeterhsevitse suspiremus praenjiumi Amen ,

ANNO"BOMINlHicfixii.

#OT1MEMS;

CISTERCmNSIS MOSA€HUS.

NOTITIA.

(OupiNyGomnieritarii de scriploribus ,el scripih eccles., II; 1651.)

Giiriiiierus, primuni scholasticus, ppgtea iric- C satie nPrt infelfegans, De febtis a Frederico Barba
nachus cocncbii Parisicnsis, in dicecesl Rasi- fbssd imperuiqfe iri Itatia, dc pfmseriirh in Liguria
lefiflsi, brdinis "CiStercieiisis, tioii auteiti iriciytife gesiis, tibfU X CoriipreheWsum,et Liguritium di-
Galliarutn rirbis Parisiensis, atinis 1196 fet 1200 ctum, qtibd "jEiiPbafbb riegeliiiin iripriiriis ciiro
ciafuit, ac poSteiitati noriien comriiisit, dtim ex ofe urbe Ligiiriria, libc est Medioiaiio fuerit, cujus iii-
Maiiihi sui abbalis, qtii rebus gfestis inierfiierat, colas Ligufes Siios appfellat; quam ob causan) Ra-
atque aib Oriente ad abbaiiati) rfedierat, scripsit fonio eliam in Anriaiibiis ad anntim 1160 Gunihe-
Hisloriam captce d Latihis diihb 1204 GqnUatiiirib- fus ip.se Ligufirius, sed perperairi appelialur. Errat
poteos, quairi in lucfein pfotuiit RferifietisCanisius aiiteiri aMufde Gerafdiis Jbannes Vpssius lib,. n
Ariliqum Leciibnis toiiw V, jiag. Sp8 (edit. ricy. t; Delih*oficis Ldiihis, eap. 53, pagv •431 cdilienis
IV, p. I). Criiri autein ipse iradat ea quai scvibit ex tiitimse, dutii scfibit qued Giinihef us supersiite
ore Martini iilitis abbatis se aCCfepisse,qui expii- iiiqninuhi JEriobqfbb, de rebns ab eo geslis decem
gnalipiii Cpristantiiipppiis ihterfuerat, iiitie aetatctn lib<f~oticomposuii. "fJaniiri Iiqc pbemale raeminit al-
seiiptbris, titi et (jtia fide digritis sit, ititeHigimiis. fefitis a se scf ipii De belio sacto, qUod Solumarmtn
Vide Gerafduin Joatineiri VeSslurii lib: ii De lihtb- vdcaf, qticd vix aiite arinuiri 1210 cpn.scripsit.
ficis Lalinis, cap. 55, pag. 4i5 editienis iiltima;. Cririi ergb opus De tiesiis Ffederici Barbarossw al»
Idem Guntliefus scripsit De oraiione,jejunio et elee- illo post Hhioriaih Belli sqcri, seu captm q Lalinh.
mbsytia tibros xiu, editos Baslleae aiino 1504 ef dnrio 1204 Gonstantinopoleos cqmpositum sit,--ne^
1507, apud MiciiaelfemFurtsrum, in-4°. Eumdeih cessario ppsf inprtem Fredcrjci cpnscriptuin fest.
Giiiiiiiefiim, ajictoieni Iiabel' carmen liefpicum , Opus islud prcdiit sebrsiro pfiiiium...Argenterali
97' DE ORAT., JEJUN. ET MEEMOS; i-LIBL 1. DE ORATIONE. 98
anne 1500, ih-fplio, lum ibidein aiitip 155l,; iiw"-" fi IthtoriOi rei /ittorriri^: ad annrini; 1210, pag. 706;
fblib, cum Jacobi Spiegelii amplissimis iJPtisy ; Valefius Andreas in Bibtibthecfi Beigicq:,pag..536',
tandenique Rasilyse 1.56.9,epm Qtliqrie.Ffisingensi., pmiiia.liaec cpuscula cujijam, G,uritlierp;,Eliionensi
lnter eliam Scriplores rer.utn Germanicarumaeyiah:: odi: Sanctum Amandum, m.cnacho=atlribmt, cujus;
: riieniionem facit Sigebertjis irt libfp: De viris illu-
gayit JusttisRfeuberus Francpfurti, i.n-folio,; 158^',.
tqirip: flt,, p^g, 275, ,cum nptls Jacpbi Spi^ejii;,.; . str.iptik,,cap, 1:66;,SeJ; absjir.delijc faiiiiur -Andreas,,,
atqu.e alibi cunr nolis Gonradi., Biltershusii^ Gerfe: : najn: Gnuihfinus. istp annis:centii.m aiitiquier esty;
Gunlhefiim hun.Cj quisquis tandem frierit, veliif ; qui;, leste; Tfitheitiiby teiripefijbus.Henrici TV:,
pqeiain spiritiii, ei ingeriji, hau.d^vuigafis, ifcb jif: .:, cifca anpuip iOjaOflqrpif, cui, Sigeliertus cap. JL6S,,
roirabiiem .q%p. yixitsseculp, nobis,coi)imeti.dani Mariiiriuni sanctpmm;Gyriaci eii JiuUitmr metrico:
Justus Lipsius Polyorcheikon; lib. ii, dialpgp &; '' styfb ianttim, quod riis. apudSanpluiiiAjnandum-,
Isaacus Casaiibpnus in Polybium., pag. 171;; aScfibit,.cijj.ns mentieriemTacit Cerjardus Jbannc.s,
Gcrafdus Vbssius lib. n De hhtorich Latinis, cap. ;Vpssius, Iib. n De histpricis jtaiinjs,,. cap- 46». p.,
85^ pag. :432y qtios. Guiiielmus Gavus irridef: in: 381:editionis ult. ' ,,:,;;
jie.Gunflteri.irfr^

;; %^SS^t^^J^^BM^^L-'

DE ORATIONE ':i:Tr:r:B-

JEJUMO ET: ILEEMOSYMA.

LIBRi iDRffiDJECW.

Juxta:edilionem Basileerisemanni lS07iin-iy cuiiitnliis .Opus vulclierrimumdeiribusmitatis Christianorum


actibus,oratiow videlicet,jejunio,el eleewosyMiconiineiislibros ireaecim,venerabilisVatris Guntheri, ordinis divv.
Beriedicli;pro senribiiibusel cbllatidnibuspubliitfacietidis iioiilam elegantissinium et laliriissimumquam ulilissimum,
iliuabscondiltmi;sedMuperinventumelimpressuriiiAdcalcem legilur,: Opusculumde tribus ChrislianOrumaclibtis,
oiatimie..videlk.et,jejunioeleleemQsynafimt. JmpnessumSqiii.ee.perMichaelemFurter, unno M, CCGCC.Yll.diciierp,,
^uuiiriidecimbhieiisisMdriii.—.Eideirivoluminiinesi, J{a6flj?i(s de inslitutioneclericqrumlibri tres; et in fiiie : Pliorce
iwpiessilrTJiomasAnslielmi,,Badensis, wre cliqlcolypb.operaqiie castigatissiriM, menseAUgm^
atmp M..D..V.,subiillustri.princmeChrisloplioro• —
senipre inqrclupne Bqdensi., Hunc.librujniipbWcumsumiJiahu-.
nianitaiecommunicavitD. JURG,bib)iotliec!eArgeiitiiieiisipraii'ecli;s.

;:.;;;::":;: ^MDLDRUMEISSIS:

Qiiceie existimo nennunquam lecum cogitasse, lector benevole, etadhuc cogitaturum : mequcque cre-
l>tp splUcitar.unt.esedem..cogilationes;,::guain,-pb^eausahi., tanla- uBdecunqueJi.brqrurtir cppiarhaci-nostra
tempeslaiepfpyeriiai..Sejl,cu.m iijie.riibujussin^siiinabiiiSicqpbe libEPruro::press.i.us;mecum..cprisiderp, fa-r
cillime-anim'adyerlp,.quqd pninipbtentis,Dei^^siiiguiariSjietJnexplicalriiisJierieyele.ntia» misericprdiae, ccii-
juncia.Iri.ulii.mp.riuric fliprtaliuro sjeciilp, pil.ssiine;eiduicissime, npbjg hegiigentibus, n.pbis desidipsisy.,
nbbis pr»,imniundis;vpiripjaiibps
isto coriuplb sceculb, vixpnus^et aiterreperiri^ripssint.fprtassis. qjii>.d'esj^ili^eni;:pniiiia^^'iUa';pr$^ar.-
rissima quse veteres et iriajbres nbstri niagna crifa cpmpnsueruiit et scripserunt; ne eoi-um monumenta
laberesque perirenl, ne cmniiim discipliparrimiWlestpfaistantissiiiiaj.^peiiilus obliviscerentur, Germanieaj
nationi boc pulcherrimum decus et oi-namenlum, imprimendorum librorum op.timus et roaxinjus Deus,
ctinventioriem:lafgittis fest-et^^-'ariem',tinde^jiiib^tractu et labefey*quiaroqtiaiti•rii^iiriq-,-":pIris;tirip;-die
feimisjilisjaberrimepxcogjtaiisyriurieemaeulatisslme^^^
iniiies, mille-diebus,scriliere pqtriefuntyldeehbc-ripstrb felici saeerilbj maxjma #b]ptima;etia;tiv; exquisi-
fissima voluitiiiia', iniomriPgehefeiilterariim-et disciplinarum, pafvo-et exigiio sere coiiipafari pbssiinti
Jgilur sil libi, candide lector, gratissimiim , te posse litteras, scientias, disciplinarum onnihiirt arles,
99, GMTHERIdSTERCINSIS. 100
omnem deniquc cultum ingenii, in libris efiam;abjectSss»miss(|>erinde~ac L. Plinium dicere selilum ac-
cepimus: Nullum esse librum tam malum, ut non; aliqua pqrte prodesset) niedica pecunise pennulatiqnc
te iiiinc facillime acquirere aCpqsse.cbniparare. *.
Hac ©ccasibne hovutii hrinc Tibelluiri quemvides, stiidioseilectbr, unus attiplissiirisecivitatis Basil.eae
egregius civis, imprimcndorum librorum studiosus, sullicitus et emendalioris litterse percupidus, magi-
ster Michacl, cognoinenlo Furlcr, Augtista civilate pro^enitus : cum anlea minime impressus esset, ad-
mpnentibus euni, cum doctis qjiibusdain viris,'lum potissimum reverendissinio domino Telamanio epi-
scppp Tripblitiiripy BasiliensisepiscCpii stiflfaganbo, sacrarum lilteraruro exiitiio professoie, eariiiinlem-
que publico et eloquenlissimo declamalore, ne hunc, non quidem niagnum, sed eximium, et trium vir-
tutum pretipsum tliesaurum, diutius abscpndi, ac pulvef ibiis blatlisque obnoxium, latere et tamlem per-
ire sincret. tJiip igitur Basilea; exemplari velustiori liltera scripto, nuper iiivento, slatim viso, lecto,
esaminafo, pef capita ct libros distincto, ad summumqiie si uspiain velusta littera vacillaret, correcto
et emendato : hac qmim cernis, benevole lccior, iinpressione multiplicatus, veniliiionis tilulp tibi et 0111-
nibus volentibus publice datus est: prssiaiis, egregius, doclus et eloquens Guntlicrus djvi Benedicli mo^
nachus religiosissiniiis, qui pliiiosophiani et liumaniores litteras sacra; tbeologiae conjungens, hoc opus
magiio sludio de iribus piastanlissiinis virliilibus : oratione scilicet, jejunio et eleemosyna, quod nemo
ante eurii fecisse compertnrii erat, ccniposuit el edidit.
Pbrro si qjiscris, lector, quis aut cujas liic Giiiillieiiis fuerit, iiivcnio eum divi Benedicti ordinis mona-
cluiiii, quem reverendus, doctus et elcquens Joannes de Tritlenhem abbas Spaiiliemensis iri suq de ec-
clcsiasticis scrlpteribus calalogo cuniniemprat, fuisse et stcculari et ecclesiasiica scientia doctjim, mona-
stcrii Elnonensis; qui inter caetera vilaui ct passibnem sanCli Siriaci eleganti hietro scripsit, quem cla-
ruisse leinppribiis Heihrici quarti iinpeiatPfisasseruil siib aniie Dpinini 1100.
Hunc igituf Gunlheri (quicuiiqne landem fiieiit) elegantissimuni iibellum, amice lecter, accemmpda-
'tissiroum, sive de bis usiialissiinis virlutibus de quibus'.iractat populq declaroatofie loqui; sive in corona
disceptarc, seu leipsum ad devotionem cxcitare volueris, cpmpaf arc iibi et familiarem liabere non rie-
giigas; mecumque gralias immortales nuncupes et habcas egicgibviro iiupressori magislro Mitbael civi
Dasiiiensi sajpius illud Virgiliaiium lnemorans :
Semperhonos nomenqueluumlaudesquemanebunt.:
Optime vale qui benevole legis. , ".'"-'"'
Ex arcta valle ultra Basileanam byrsaro xn Kalcndas Martii 1507.

PROCEMIUM.

.tiiter.lam multa sanctoriiiii Patrum vnlumiria quibus Ecclesia Dei illuslrata atque Ornala cst, novum
aliqiiid cuilere qued lcgalur, hil fere aliud est, quain sqlis radiOs accensa juvare facula, vel areiiis.lil-
tofcis pugillum pulverisadjicere, vel in maris plenitudincm pauculas aqiue guttas effundere. Placuilla-
men nobis, ut est naliira mefialium, quse hovls maxinic delCclatiir, de tribus his rebus, oralione scilicet,
jejunio et eleemosyna, an aliquid dignuni calanio conficerc ppsseinus, experifi. Cujtis rei proposilum
eo propcnsius in actum transferre curavinius, quo soepius in Scripluris, de virluie et laude rerum ip-
sarum eramus admciiiti; specialis auleih tractalus earum vel liusqiiain est, vel-ncbis nunquam legendus
occurrit. Fecinius ergo siculi niente cpnceptum erat, et eo majeri cura res istas tractavimus, quosci-
mus eas etDeo placilas, ctiitiles lioniini, :ic nostra; professioni roaximc couvenire. Ariiplius autem alque-
dilfusius circa oraiioiiem libuit ingcnio desudare, quoniam illa nobis cum Dep Cbmmunis est; reliqua
vero, altcrum nobiscum ipsis, alteruiri cum proxiiuis gerendura est. Complettim igilur opusculum et ut
a npbis.fieri potuit ad fi|iem. usqiic producluni, in librps Iredecim dislinximiis, quatenus eorum conti-
nentia quantb angustior, tanto sit inlelleclii faciliof. Singulorum etiam librorum capitiila placuit prse-
notari; quibus inspeclis quid in illis potissiinum tractelur facile lcctpr adverlet. Primo igilur lccc pcni-
tur prolpgus iptius operis; in.quo juxta piajccptum Tullii, captalur lectPris benevclentia, prseparaliir
docilitas et excilatur attenlip : prajlibandp matcriam, dcinonstraiidp utilitaleni, auctcritatcm cemmen-
dande.
CAPITIJLA PRIMI LIBRI, -,
Inpruno lihro irictpil dgerede bralione, qudm diiidil in qualuor species, idest iri grammaticam, oratio-
nem, dialeciicam, rlicloficani aique eatholicam. Quibus breviler taclis, alias relinquens, calholicam assu-
mil, docens aum circa illam qumrenda siril, hwc scilicet: quidipsa sit, quid itise contineat, inquibus obli-
neat, quid ad ipsam perlitieal, quid oranti conveniat, quid orandb proveniat? Pqstmodum diffmit orationem
et ejus diffinitionemdiligenler exponii. Deinde oslendit diversos riiodos orandi sive adorandi. Osteridit etiam
diversas divisionesauarutriddhi rcrum quw perlinent ad diffiniiiones,el qumdani alia.
CAPlTULA LIBRI SEGUNDi;
In secundo iibfo docet quid contmeat oratio, videlicet ista sex: scilicet quh pelat, quid petat, a quo pe-
tal, cui petat, quqre petat, el qualiler petat. Postmodnm agit de primo conlenlo vraiionis, id esl quh peiat:
et hdc occasiqneponil diversa geriera nominum fidclium et infidclium, el inter ipsos infideles diversas se-
ciqs oslcridit. Docet etian: quqi sinl opera viva vel tnortua il qualiter subdividantur, el alia mulla ulilid ie-
gentL -•".-.,; ..••"'•. -
101 DE ORAT. JEJUN, ET ELEEMOS' ^ LIU. I, DE ORATIONE 102
CAPITCLA LIBRI TERTIL
Interlio libro agit ae•secundo cbtiteiUu, idPstquid pelat: bonutn, malum, an medium; kt ostendtt di-
trtasspecks boni,id est bpnum prmparatorium, inspiraturium, meritorium, meritum, remurieratoriumque
vod est vita wterna, ei quwdqm qlia.
^APITULA LIBRl QUARTI.
In quaftoigit de meritorio bono, id est devirtute. De merito, id est de tnotu sive aclu viriulis thlefiori
iive exteriori.
CAPITULA LIBRI QUINTI.
•*/»guinto dehono remuneratorio, id' estxiia mtefna, qttm non dliud qtiam Deus est, cur vita atemadi-
cutur; el qubd nullb nomine Deus proprie potest appellari, cum nec stt subslantia nee accidens; et quod
privativa twmina rerius dicuntur de Deo quam positiva; et quod Deus verius dicitur wternui quam tempiler-
nus; vel perpetuus; vel pefennh, et hujusmodi.
Q ^ CAPITULA^LIBRI SEXTL
In sexlo agkuride diversis speciebustnali, id estpraijudicatoriq, obduratorio,privatorio, merilorio : merilq
mqfiis puhitorie, iHest morte wterna, de oppositione malorum ad bona.Demediis in anitna, in eorpore ex-
trinsecus :et ea dividitin Imta et irislia. De tefiio contento, id esl aquo quis petqi; de quarto, id est cui
peial; de quinto,quare pelat; de sexto,quatiter pelal....
CAPITULA LIBRI SEPTIMI.
' Iri
septimo agitur de illo capilulo, videlicet in quibuti optineat, id est exaudiatttr oratio; ubi fil collatio
tmwdam omniutn sex contentorum, id est quis petat, quid petat, a quo petal.cui petat, quare petat, et qua-
liler pelat :el exhhelicilur orationh tffectus, et qubd spiriiualia bona ulpote retnhsio peccalbrum, viriu •
tes ei earum pperaiatn electhquam reprobisconceduntur, sedfructu dhsimili. Demediis etiqm rebus vel
eorporis vel animw vel liis qum sunt exlfa utriusque naturam; cur illdrum twta vei ifhlid tam fth quam
illis contihgere sblent: agitur etiam in eodetn de ilio qui pro alio orat, videlicet quis, cui, qtiibus accedenli-
bus vita mternaxaleaiimpetrare. De quatubr rcliquis etiam spirituatibus bonis et demediis rebus quibus ea
oranle alio alius valet oblinere.
CA.PITULALIBRI OCTAVI.
In octavo enumerantur ea qum pertinenl ad oralionem, videlicet tempus, tqcus, modus et fqrma. ln quo
etiam tfactanlur triftprwccdentia, videlicel lempus,ilqcus,el modus, interposiiis quibusdam sath necessarih,
de diversitate dierum, noctium et horarum. r !;
CAPITULA LIBRI NONI.
ln nono agilur de forma orationis, el enumerantnr quatuor formm, videlicet dominica, domestica, mona-
slica, ecciesiaslica: ethac occasione agiiur ibidem deoratione Dominica, cujus qaatuor pfimm pelitiones
ibideihIfaclanlnr eodem ordine quo a Domino posilm sunt, et quatuor dona Spiritus sancti, et qudtuor vir-
lutes el Ibtidem bealiiudines ehdetripetilionibusdpplicantur.
CAPlTULAXIBItl DECIMI.
Indecimo traclqniur tres reliqumpeliliones, et. totidem dona Spiritns sancti eis coaptantur, et totidem
vrriuietellbtidenibeaiitudinesadipsampertinenles.
CAPITULA LIBRI UNDECIMI.
J» undecimo tractanlur prwdiclw petitionesprdine converso, id esl incipiendo ab nltima et perveniendo
ad primam: et etiain secundum hunc ordinetn prmdieta dona Spirilus sancli et prmdictm virlutes, el prm-
' ,
diclmbeaiitudinesehnihitomiiiuscoapiantur.,^
CAPITULA LIBRIDUODECIMI,
In duodecimoagitur de jejunio quid sit, qubiejusspecics, quid conveniat jejunanti ei quw sit jejuniorum
utilitas vel effectus.
CAPITULA LIBRl TERTH DECIMI.
7« tertio decimo agitur de eteemosyna : quid ipsa sil, quot ejus species, quid conveniat eleemosynamfa-
cienli, quid ex ipsa froveniqt.
Adnotdtio librorum explicit.

INGIPIT PKOLOGUS

In opusculum religiosi Prioris Domini Guntheri De oratiqUe,jejunipet


Eleimosyna.

Quanta sit yirfus oraticnis ac jejunii, quis efle- et ofatione (Matth. xvn). Et alio in loco: Date, in-
rtiis eleeriicsynse,Salvatnr ipse patefecit cum dicer quit, eleemosynam, et omhia munda sunt vobh
rci: Uocgfriusdwmonii non ejicitur nisi injejunio (Luc. n). Vides eum in duobus primis virtulis pri
!
1*5} '."r,:,:;:;- • GUNTIIERI ClSTERCiENSlS '-'" 104
vilegium slatuisse, 'm tertio munditiaBpurilateiri. Ex-\Aipung-itiviiS'vJolor, e.v recordaiione peccali comnii-
quo injipiliir nullum esse scandalum daeinpniacse nationum aceibilas, inlcrminabilis poenae roordax
pplesiatis,::,qjipd:-.per iila. npn. dCpellatur;,nullani i jugisque mcmoria. Jumentuni corpus est Redem-
peccali maculam, quaeper islud iion valeat emun- ploris, slabulum sinus Eeclesiae, stabularius ordo
dari. Quod ulrique seiens idem Salvalorribstef;, ei" ; praelaioriimy quibus bomo per misericordiam re-
np.svjitilUcrcjipieris. expeiiri,, ,11011 soluni ea-.verbq.' demptus, curaiidus iiiterim reliriqiiituf; donec ad
doeuit, sed etiam in seipsq propriae acticnis exem- paeis seternse,visiones sospes valeat re.vbcafi; Pla-
ple curavit estendcre. Orasse siquidem ffbc[ireritef * niini est W praemissis hace tria quse praelibavimus
legjiiir,, et dieisus:qiiadraginta ccntjiHie-jejnnavit; rqutfniuminpstrp inhbbi"s;*piaceaiifRedCriiptcfi qtii
et tftilla taceaitiiis beneficTa-qusqirclidiie iridigen- ea*laiito sljJdib el dociiit" el:iiiip!'evii,,s:icutscriptum
iiBus ercgabaf, pascehdc scilieet esurientes, cu- cst : Quw cwpii Jesvs',fficere el docere:(Acl. i). Ef
randp infirmos, csecos illuminando, mnrtups:,susci- vqiiidetii,ad aitiofis vitae perfectionem eunctse vir-
lando, tpta ejus in carne conversatio, pro eo quod ttiles sibi inuluo Copulandaesulit, ei ad illas yi-
eieembsynsf miseficbiiiiairi sbriat,. eleefnbsyjise lbep veiidi' rafip infbrmanda,;:exempip illiiis, qui pul-
npbis, habenda, cst,, jjyxia, illud: Psaliriisias,:sOstende c.lierriinam volens exsculpere statuamy phirimas'
nobis, Domine, mhericofdiam luam, et salutare tuum B;GroiPniatafuffl: virgiiies, et easderii fbfmosissiinas
danobh (Psal. LXXXIV) : niisericerdiamref salutare" sibi jussitexhiberi; ut, inspectis vultibus el mem-
Domini vp.cat.ej'us.iii carne pi'aesentjam.;.per quam bris siiigularum, quid in eis eleganiissimum vide-
epsqtii.peccatiteprplpplastPyjiisfe.perieranlniiser retur ,• in- unuro conferret e.vpriroendaBpulchritu-
ricPf-diterisalvare-digiiatusestv. Hsec:esfillai;miser,b : dinis;vehustatem'. Nebisiaulem liarunipinnium fe---
cqrdia qua riibtiis est: SariiairiMnis;supef euniqui! furo iriiiriiinibuS et igiliifis, ^iiippeqjise ,soio jip-
dese.eiidciis.d jerMsaiem.in Jericliq: inciderat in tq- sCurilur exfsefimenfe„ de bis taiilum quse prjemissas
Irones qui:eliqmdesp.oliaverunt:euritet:piqgh;i'mposi- : sunti. adbibitis, fbfle: quibusdam- aliis a; lalere; ve--
lis abierunt, semivivo relicto. Samaritanps,, inquit,. riiienlibus aliqua dixissesiifliclairepvidelicei roofe,.
videns eutii mhericordia motus est. Et dppropiahs "qiio csecrislliquis splendorem gemmarura miralttr
alligavit viiihefq ejus'[ infwderis'oteutri'et vihuhi, el ac prsedicatv Ef libc.quidem huiriili slylo ac sef-
iriipoheiis jutrierito diixtt iri sidbuhim, cPmmitlens riione pedesifi: ttim quia -rtec:alifer. possuiiius pro--
euiu stabulario ut euram ejus ageret, doriec,, rece- pter iiigenii crassitudinem, tum ne quPsdam ma-
pla sanitate, in civitatem suam, de quii iiicaute xinie SupefsiitiosPs (1) videamur imitari, qui nil se
reoesserat-, : fedtee ;possef iricciiimis.<:JSfusalem _: . dixisseiafisitriniiir;. nisi tarii CgregiB dixeiint; ut
wfefriai pach esi"fi.sif,. JqricJip;Vqjite/ana jriterjtie- nec ijpsi ihteiiigaiit. Habeant sibitales pdipsam
latuf, defecius npstrae niortalitalis. Homo dc* suam PbsCufamq.ue:sublililatem?'-etcuui: forte soli
scendens, proloplaslus cum tola posteri,t:ale-suas;s, piitjiia, neseianl, se SPIPS emnia scire glcriantur.
l.atrones aulcni daemones sunt; spolia direpta, gra- Npbis autem hujus opeyis est iiitentiq, npn. tam
tuilortim bonofutii privajTb; piagaeimposiise, cor- verbls lepidis pruritum. auribuSrCxcitaj'e., nec pb-
rupiio naluralium. Samarilanus, qui elciislps, Rq- scura subtililate pbunibrare sentenlias, qttam re-
dempter nesler est; cujus apprepiatiqc*n'osfriJB su- fiitii de qtiibus agitur perspicue rirnari veritatem;
gcbptio-itiflfiriiiaiifei AiligritiibiitaiVulrief-uhljsalufis'*: Cf quid illfe'irispiravefiiy siiie q«o; niliil recle Vel
pbstfae stiiit sacrafmerita; bierini, g;ratii' spifiliialis, ' fieri vel dici pptest, sefiiiene planb.alqiiepalpabiliV,
gpes vitaj, censplatipiium remedia, fpmenta prp- siiiipiicibus ac jioslri similibus intimare.
niisspriKii; vin.m11verp praccptorum" austerilas, Explicii prologus.
(I) An suscipiosos?

LIB» MPMO^

De- Oratiowe;^^"DBdivisioTie^orKtionis^in^^ quatuor spe7JiBS7"icl""e'sT'itf""gWmmMic'Jfni''bratib-


nem, dialecticam, rhotoricam atque catholicam. -

CAPlTlLWp^iMUM. nis^divisio, ut reilctiS aiiis, iiiairtspecietii de qua


Primiim ergp de oratione agendiiin esf, et 'iUev ripbiii agere proposilum est eligamus.
implprandus qui SUPSorare et jrissil et docuit, ut EJ3tigituf bratio : alia quideiti grammatica, alia
nbbis non spluin quia oraiidum sit, verum eliam dialectica, alia rhelorica, aliavero calholica. Gram-
qriidideuipsaipratiPneJePrigrueidicr pPSiit^deriioii- malica; ofatib: estL Congrua- diclibrium- prditiaiip,
strafedigneUin.Etquoibrationisvocabtilumadplura:' quse-5 iit:in> CPhfpfiffitatp:accidpiitiuriii Dialeclica
Kquiyqeuniest.iptirietidaPst primnmeiusdbtri pratic- craiiocsfentirilialic sivelpfopqsitip;qua-utitiif df-
105 DE ORAT., JEJUN. ET ELEEMOS. - LID. I, DE ORATIONE. IC6
spulater ad syllogizandum. Rhetonca oratio est A , dislincliones ; videlicet sex quae sont: Exordium,
tola illa sermocinatio qua utilur rhetor ad per- narratio, partitio , confirmatio confutalio alque
suadendum. Catbolica oratio est pia Dei invoca- conclusic.
lioqua supplicat homo ad impelrandum. In prima Catholica oratio tot habel partes quol pelitiones
agitur de vocum cougruenlia, in secunda quacri- quse pro orantis arbitrio re et numero varianlur ;
tur de reium consequenlia, in lerlia disceptatur re quidem, dum aliter pelil iste quam petit ille.
de facti contrpversia, in quarta implnratur divinae Nunieroaulem dum plura vel pauciora petit ille qiiam
pielatis clementia. ln prima fermatur syntaxis, id petit iste; quamvis oninia quse rccte petiintiir, id
esl constructio secnn.dum accidentiuni congraila- esl pro salule animse.quamlibet multa fucrint; unum
tem, in secunda prebalur thesis qued inlerpre.ialur lamen congrue dici possunt propter uniim flneni ad
positio, id eSt res dubia vel dubie posita per argu - quem lenderedebent, q.ijcmnolavilDominusin Evan-
nifcntorumnecessitateni sive probabilitateni; in ler- gelio cum dicerel : Porro uimin est necessarium
tia traclalur hypothesis, id est rhetorica quaeslio (Luc. x). Et David in Psalmo : Vnampelii a Domino,
ciiinsuis circuinslanliis quaenotaiitur hoc versieulo: hauc requiram, ut inhabitem in domo Domini om-
tiibus diebusvitmmew. (Psal. xxvi). Dominus laincii
Quis, quid, ubi, quibus auxilih, cur, quomodo,quando, jj in illa orandi forma quam tradidit proplcr scptifor-
secundtim locorum auctoritalem In quarla p!a- mcm Spirilus sancti'graliam', quem pleiius deccelesti
catur Deus per, humilem el puram vocis et animi schola veniebat, quam el nobis cupiebal ijifundere;
simplicilatem. Prsemissus autem versiculus non septem posuil petitiones, de quibus (ipso volenlc)
tantum accipiendus esl pro circumslantiis (ut aliqua diceuda erunt cum de iorma. orationis tracta-
mulli pulant qui rem minus diligenter inspiciiinl), re coeperimus.Etcselersequidem orationesper vcrba
sed polius illa omnia^iotat de quibus oratioiie rhe- indicativa explicanlur. Catholica vero per impera -
lorica tractari solet. Siquidem duo priuia, vide- tivum fieri selet: qui tamen mpdus cum ad Deum
licct quis ct quid",ipsam hypolhesim constituunt; dirigilur, non tam imperativus quam deprecalivus
et sunl qnasi fundamenliim et substanlia rhetoricae dicendus est; prepter excelienliam Creatoris, cui
<]iiaestionis: cum quserilur quis fecerit, et quid neminem diguuin esl imperare. Nec enim curanduni
fccerit; in quibus principalitcr hy-polhesis, id cst est pranti quid jubeat Priscianus, scilicel quid Dco
Thelorica quaeslio consiiluilur el fundatuf. Reliqua sue debeat Christianus.
vero quinque quasdam rcrum aliarum adjacenlias Praemissa igittir lelracela, id est quadriiliemlii i
iiolant, quas illi circumstantias dicunt; sineqiiibus divisione orationis : alias suis opificibus relinqueii-
illud fierivel impossibile sit vel incredibile; ex quibus C les, bauc noslram quse laiitum fidelium esletad nos
ubi quidem, lecura facti; quibus auxiliis, adminicu- prsecipue videlur perlinere diligenter inspicianius
lmn sivc facuUaleiti ; cur. causam; quoroodo autero videlicet quid ipsa sit; quid in se contineat, in
qualilaiem ve.l modum; quando vero , lempus de- quibus oblineal; quid ad ipsam perlineal; quid
lerminat. Quse idcirco breviter tangenda pulavimus; oranti conveniat; quid orando provenial. Proindc
quoniam haec distinclio nobis paulo ppst poterit quanlum ad suscepli operis necessilalem videlur
sufifagari, cum quserctur quse sint de siibstarilia salis congrue difliiiiri si dicatur hoc modo :
<atbolicaeorationis; quaevero ei velul extrinsectis CAPITULUM II.
annexa cohaireatit. Calholica oratio eslregularisetimpensapvo salulo
Prima oralio tot habet parles quot dictiones; animsevel bis quse ad illam pi-odesse valeant dlvinae
quouiam idem est pars oralionis el dictio. Cum er- pietatis iniploratio. Nunc ipsam quoque diflinitio-
go dicis : Priscianus legit : haec oralio duas par- nem ad majorem rei diflinitseevidentiam diligcnlius
tes habet. Si vero dicas : Prhcianus legit librum, exponanius. Imploratio ponilur hic tanquam genus
Inijus oralionis tres -partes sunt, et de Cseleris et principiuin ci-atipnis; quoriiam, ut dicunt philo-
boc modo. Secunda lot habet par.es quot ex- l) sophi, cujuslibet rei diflinitio a gencfe tralii
debet;
tremitales sive terminos qui neque plures nec ut si velis hominem :diflinire, neeesse est a genere
pauciores possunt esse quam duo; id est subje- incipias, ut dicas: Homoest aniinal. Sed quia nondum
ctus ct praedicalus; sive ambo exprimanlur, ut crim cujusmodi animal sit homo demonstralum est, ne-
dicc: Socrates legit; sive alter in altero inlelliga- cesse est tit aceedant subslanliales differentise ut
turiit cum dico : Pluit, vel lonat, haecenitii vefba ear-umaccessudiflinitionem perflcias hoc modo:Ho-
et quaj hujusmodi sunt exceptam habent significa- trioest animal rationale, morlale. Animal quidem
lioneni; et ad solum Deum pertinentein; et in qup- geiius est, rationale mprtale differentise subslan-
libel eerum eliam subjectus terminus intelligi de- iiales, quaeetiam specifrcsedicuntur, eo quod acce-
bel; ut cum dicitur pluit\e\tonai, pro eo sil ac si dentes generi speciem constiluunt. Sed baec tirn-
diccrelur : Deus pluii; vel Deus tonal. Sunt alia qtiae cinittm Ipgices ingressufis in suis Isagegiis satis
per resoiulionem intelligi soleiit; ul legiim, iil est le- efudite tradil Pcrphyfius, npbis breviter meme-
gendiactusexercelur,5Jai«rvelsede/«r,idesttalisl]a- randa erant ut deCereiiius hanc diflinitienem catbc-
lietiir cbiporis positib,;et de cseteris ad hunc modum. licaeorationis, quie data est a Deo perfeitam esse et
Rlielorica oratip tPl habel parles quol diversas cum suo dilfinitp cpnvertibilenj ut nihil vel detralii
PATROL. CCXII. k
itf GUNTHERI CISTERCIENSIS 108
debeat vel apponi necesse sil. Esl igitur imploratioi A verilas non tani' innotescit quam placel. Dc illa
genus oralionis,. quemadmpdum aiiimal genus he- dicil saiyricus :
minis; csetera vero .prp substantialibus diffefenliisi Tunc imniensa cavi spiranl mendacia folles.
ndjecta sunl, quemadmodum ralionale morlale in1 (JCVEN.".)'
Tioniinis diflinilione. De hac Dominus : Eps qui adorant in spiriiu ei veri-
CAPITULUJII 111.. tate oportel adbrare (Joati. i\). llla in clamore rt
Primadifferenlia liligio ppsita est, hsec in silenlio et amore. Illa sa'pe
Hariim prima est quaesic poniliir, divinaepielatis; deicndilur iniquilas, inriocehtia condemnatur; hac
-quorum alteruin, videlicet pietatis, co sensu ppsiiuini vero remittitur culpa, puritas cominendalur. Illa
'":esl, quia lola or.inlis interitip ad hpc tendere debet lanlo validior est, quanto qtti agit callidior; isla
utiDeum sibi pium ac propilitim valeatpromerefi. quanto siniplicii.ir,Illa non solum judicis, sed eliarn
Nairi et verae oralionis semper hie finis esl, sive! assessofum et iestium cgct suffragio; ista solo ju-
cuni Deus optala tribujt, ut Pelro oranli pro Dor- dicisfavorecoiiteritaesl.llla verboniin miiltipliciiate
• cade suscilanda
(Act. ix); sive cum pelila qui- roboratur, ad islam sol.i suflicit spiritus intenlio.
Aem negat, sed poliora largilur, ut Paulo petenti ul Spiritus esi Deus, ail Salvalor, el eos qui adoranl' eiini
: angelus Satanae ab eo disccderct (// Cor. xn); seu B in spiriltiddofate oportel(ibid.). Et ad Moysenidictimi
"etiain -cum qtiscdam crudeliler videtur operariyut est (Exod. iv): Quid clamas ad me, cum ipse iie
in Subinersione ^Egyptiorimi,.; clamantibus filiis iinum quideni vefbum ibi Icgalur protulisse. Deiini
-slsfael {Excd. xiv); ;in expugnatione Amaleeh ad ergo qui spiiilus est spiritualiler alioqui necesje
: "SecrelaiiJMoysiorationem (Exod. xvn); in exuslibne csl, ut ipse quid petamus inleltigal, inlelligens ac-
niin:ibriimregisiienlam iroprecanle prcphela qiiam quiescat, acqiiiescens exaudiat. Accedimt tamen fre-
oranle (IV Reg. i); in ccnlritipne gentium claihan- qiienler ad inteiitionem spiritus et verba corporis, nt
tibus in cceluni Machabseis (Mach. IV). Haec enim ulriusqiienostri hominisapprbbetur devotio. Sive igi-
'; emnia divinne virlutis cpera et his similia quse tur iitroque niodosiveallero lantum, id est solo spirim
passim Scripluris sacrisinserta sunf de fonle pietalis oraveris illud cerle palam est orationem nil aliud
(: iiiaiiasse non cst ambiguuro; vel ut Deus fideles esse ijisi pielalis imploralionein, qiiemadmodum in
suos ab impiis oppressos potenler criperet; vel praimissa diffiniliqnecontinelur. Divine aiitem id-
ipsis impiis quos ex vita diuturna praevidcbal,posse circo cxprcssum est, qiioiiiain si Deum crande im-
Tieri nequiorcs, accelerata morte seqiieiJlium malo- plpras , accedentibus aliis quaead hec cxiguntur,
Tum praeriperct facullatem; vel si qui inlereos miniis ea demuin oralio est: el ad illain pertinei, qiiaro
iiocentes eraiit lemporaliter.puniendo, pcenas seter- Graecilatri.ini vocant, id est divinam servilutzm,
iias 'vel omnino remitleret yel lenirct; vel impiis sive iheosebiam, id est Dei cullum,s\ye cusebiam,
: blandicndo, aliis sectandac innocenlise sariciret ex- quam nos bonum culium possumus appellare. Cum
: empluiii vel inalbs flagellando, alios ab eoruiii,imita- vero aliud quam Deuni imploras, sed tameii proplcr
.tione deterrerel:; vel si quid cst aliud ralionabilis Deiini, utpole coelesles spiritus qiii calodwihones
:eausae quod ei quideui pefspicuum, nobis autem oc- ajiud Graecosdicti sunt; vel illos homiJies qtios ad
cultuni sii. Nec eiiim sumus lam iinprudcntes vel gloriam aHernam receplos nemo Ciiristiaiius ain-
, pOliiis inipudehtes, ut oinhes divinorum operum vel blgil y pratip quidero esse non potest, pfaesertim
carisaS firtiari vel fines audeamus discutcre, Quae cuin scriplum sit : DPniinumDeum luum adorabis,
- ijuidem prsedicia* et quse hujusmodi siint, quia etilli soii sefvies(Mdith.'iv):S>miecunihil aiiud sit
: «rando et petisolent et impetrari; patet procul du- adofare qiiam ad aliqueni vel aliqiiidorationemdiri-
: bio qiiod iti omni vera iiiratiqne inlcntio est impe- geie; sichtriiialiiid quain DeuinadofafeTicci; ifa ricc
trandas jietatis" et finis impelralae. Quod cnim agit orare coiiCeditiir.QtiodoplliiienbveratPsaliiiisia qui
rbetovica oralio apud terrenum judicem, "hoc apud dicebat : Oinnis terra adoretjc, Deiis {Psal. LXV),
;*OBlestem caiholiea veritis ac melius agil pratip. D ] et alibi : Adorate eum, omnes angeii ejus {Psal.
vMam sicut fcrensis cralpr;sui sibi favprem judicis •'xcVl). Neceriinieos orarc intendiriius, sed eis ut
cPonciiiare nitituf ut ei facilius persuadeat quod in . ipsi pro nobis orCnl supplicarc, cuin diciinus: Om-
-tendit, sic oralor fidelis siiiiiini judicis gratiam ries shiicii, oraie pro iiobh, ct quaehis siinilia sunl.
/ captat; ut qiiod pptat vel aliud pro betieplacitP'daiilis ;-Sunl igitur istai non oratioiies quidem, sed pia>
- valeat impelrarc. Sed dilferi1pluriiiium irtter haric qiiaedaiiisupplicalloiies;eiadduliani fefirurituf.qjiae
' ct illam
orationcm; necest roinor iii eflcclu quani in ;esl cultus debitus crealurae, proptef revcrentiain
affcciu di*efsilas. lllaenim plenimqiie persuadelur Crealoris. Si aulem creaturam aliqiiam qiijecunqiie
quod iniquum csl, bac vero niliil nisi fectuni ct . sit illa, vefbi gralia yspleiii aut -luriain sive stellas
piuhi.: Hla, ih strepitii: verborum consistii, h;ec in seu inalignps spirittis,' ijuos idem Grsecicdcodmiho-
Hincnlis puritateyiinde illaoralio quasi oris ralio '; nes dicunt; vel etiam ihofluos hotiiirtes,*ul JbvChi,
r
.diciae."f;sicut 'ali;p]iilOsPpIius..DicP.;antem legcnid :Saturhilm*;:;vcl aliquod arlificiale> lif-idblum ;*si
, ssiratibnem qua; ereiprPferlur,: laec aiiteni wrius quidlibet; Inquam, tale riori prbpief Deuihysed taii-
•-'CDfdisratip vpcari potest, id est rectitudo ei puri- quairi Detim iriiplofaVcfisVneutfuni hbc prsediclo-
,tas. illa frequenlcr de falso fifjudid Tides; hac sola rum, Sed inagis exsecratibi-si.vesacriiegiinri appel-
JEJUN. ET ELEEMOS. - LIB. 1, DE ORATIONE. 110
109 DE ORAT.,
: Kl ertl seputcrum ejus giortosum ^sa.
latur: ct neque ad latriam perlinet neque ad du- ^ propbelse
ad coiitumeliam Coiidftoris. Hoc n). Debilaesubjeclionis est illa, qua nos coram
liara, sed potius
verbis eonqueritur Domi- prselatis et principibus nostris, sive illis lipminibus
est eniin quod prophetse
liliis Israel: lmmolaverunt dm- quibusjure subditi sumus, etiam ipso habitu cor-
nus ita dicens de
poris humiliamur, quemadmodum Esther Assue-
monih et non Deo, diis quos ignorabant (Deut.
"niferius : me provocaverunt rum regem legitur adorasse (Esllier. v, x); etiam
xxxn). El paulo lpsi
in eo qni nonerat deus, et irrilaverunt in vanilatibus ipso jure subjectionis tanquam captiva regem,
uxor marilum, cxceplo mysterio quo ille Chri-
suis (ibid.). illa vefo Ecclesiam designabat. Mutuaedi-
stum,
Secunda differenlia. :lectionis est illa, qua nos nullo quidem jure sed
Secunda differenlia est, ul sit imploralio regula- SOIPcharilalis afleclu ad invicem inclinamus, quod
ris, id est regularis et in sinu Ecclesise fiat oratio; nostrae professionis hominibus pro eo quod liumili-
extra calholicam Ec-
quia sicut, teste Augustino, tatem maxime sectari debent, specialiler videlur
clesiam veri sacrificii non est locus, ita nec verae
convenire, sicul legimus quosdam sanctos vifos
oralionis, piaeserlim cum ipsam orationem gratum merilis el vila non
iropares , roulua sibi hurailitate
Dominosacrificium offcrat Psalmisla : Dirigatur, in- bencdiclionem et orationes ab invicem
JJ proslralos
quit, oratio measicut incensumin conspectuluo(Psal. pestulasse. Justas satisfacliunis illa vocari potest,
CXL);et alibi: Elevalio manuum mearum, sacrifi- qua reus aliquis ei quem se roemiiiiloffeiidisse; sive
cium vesperlinum(ibid.). Si enim in spiritu et veri- flexo
aulerii sam- geriu, seu tolo corpore prostralus supplicat tit
tale adorare oporlel (Joan. IV);Spirilus
non ha- ignoscat, quemadmoduroJacob Esau fralrem suum
ctus exlra nidum Ecclesiae per graliam sibi occurrcnlem quem primogenilis fraudaverat,
belur : rursumque si praeter inlegritalem lidei adoravit
(Gen. xxxm). Ficlse siroulationis illam dici-
vcrilas non cst, cum veritas ipsesit Chrislus, palet
mus, vel qua liEerelici, vel improbissimi Christiani
quod exlra posilis, id est Judseis et genlilibus qui nobiscum in Ecclesia positi.sacramenla noslra qua»
fidem Christi nunquam susceperunt; vel baerclicis corde contemnuiii extrinsecus licta pictate vene-
qui sesc ab illa jam suscepla per schisroata vel ranlur; cujusroodi hominum, nescio an unquani
haereses abruperinit, nec orare quidem nec adorare fecundior
pestis quam nunc exsliterit, nisi quod ter-
jwmissum est. Sed quia selet borum verborum si- rore vigoris ccclesiastici i-eprimunlur. Mysticsesi-
gnificatio ad illa eliam exlendi quseextra Ecclesiara gnificationis fuit illa, qua Rebecca in typo Eccle-
fieri possuiit; vel in ipsa Ecclesia non soli Deo, sed sicevenieutis ex Isaac, sub iniagine Chri,.
libet gentibus
eliam aliis rebus exhiberi sclet, super his non ,C sli, adoravit : Cutn ille, sicut scriplum ..ct in Ge-
inutilem assignare divisionem. nesi, egressus in agrum ad meditandum (cap. xxiv):
Divhio oralionis non aliud ulique, nisi de salule generis humani; de
Esl igitur adoralio.:alia divinsevenerationis, alia
qua medilatione dicit Doiniiiusper prophetam : Ecce
devotse supplicalionis, alia pise recordalionis , alia
ego cogilo cogilaliories pach et non afflictionh
roysticse significaiionis, alia vansc osienlationis, (Jer. xxix), Et in alio propheta : Conrcrstis cogita-
alia fictae simuiationis, aliajustse salisfactionis, alia vi in diebus islis, ut
bencfaciamdomui Juda el Jeru.
perfectaehumilitaiis, a'ia debitae subjectionis, alia salem (Zacli. vin). Y'anae oslentationis est illa,
mutuae dilectionis, alia improbae derisionis, alia
quando quis propter inanem gloriam|oral|in publico:
coactae necessitatis, alia deceptse vanitalis , alia de- quod proprium est
hypocritarum, de quibus ait
testandae impielaiis. Divinse veneralionis est illa, Dominus : Qui amanl in plaleh stantes orare, ut
quae soli Deo impcnditur, de qua dicit Psalmista : vtdeanlurab hominibus (Mallh. vi), et alibi : Qui
Adorale cum, omnesangeliejus (Psal. xcvi),etalibi: devorant domosviduarum suh obtenlu prolixw ora-
Adorabunl eum,omnes reges, otnnes gentes servientei tionis (Marc. xu). Ex horum numero erat
superbus
(Psal. LXXI). Devotse supplicationis est illa, qua vel ille Pharisaeus, qui conlempta humililate publica-
sanctos angclos, vel sanclos bomines jam beatos, ni , hsec apud se orabal: Deus, gratias ti!>iago,
debilo honore venerantur hi qui eorum visione quia nonsum sicul cwteri homines: raplores,
injustij
digni sunt, ut Daniel ct Joannes, el alii mulli, qua Kdulteri, velul eliam hic publicanus (Luc. xvin).
nos etiam licet peccatores eisdem ut nobis apud Improbaederisionisfuitilla, quaJudsciflexo genu,
Deum subveniant lmmililer supplicamus, ut ficri Domino illudebant dicentes : Salve, rex Judworum,
solet in litania. Piae recordalionis esl illa, qua ctc,(Maith. xxvn;Marc.xv; Joan. xvi.JQuibus siroi-
nos vel sacra loca, vel sanctorum reliquias, vel les sunt hi qui, pro peccatis suis orantes, ea tamen
quidquid illud est quod nobis ad memoriam re- repetere non timcnt: nisi forle minus rioccnles iill
vocat salutis nostrse sacramenta, veluli crucem videbuntur, qui veium homincm contemnebant:
Dominicam, vel sepulcrum propter honoretii. ejus quam isti qui diviiue claritatis faciem ubique
qui ea sanctificat, quania possumus reverenlia prsesentem, quam precibus placare student, sperT
veneramur. Dc hac polest illtid intclligi -s Adorabi- nendo conspuunt, et csedunl irritando. Qui eninj,
musinloco ubi stelerunt pedes ejus (Psdl. cxxxi); cumdixerit.Deo -.Ostendefacieriiluam,elsakierimus
ut hoc ad illa loca quae Dominus in carne sacris (Psali vii), respicicntem ct parcere cripientfemvcoti-
pressit vesligiis referatur, quemadmodum et illud temnit et gravitiS irrital ; quid_aliud quam faciem
111 GUNTIIERl CISTERCIENSIS 112
Dei quem falso implofat, imporltirte caedilet ccti- Aniuni), sed magis pauperibus illis quorum desi-
spuit. Perfectae humilitalis est illa, qua se sponte derium exaudit Doniinus; de quibus in Evangelio
aliquis inferiori per humililatem subjicit, quemad- dicium esl : Beaii pauperes spiritu, quoniam ipso-
nioduro Salemon qui tanquam fex pplentissimus rum est regnum cwlofum(Matih. v). Cempunclip.si-
nulli hominum assurgere, hiillumque praeferDeum mililer in dtipbus consistit : cdip peccati, et ti-
adorare ienebatur : niatri suje tamen ad se ingre- itiore siipplicii. In odio peccati, quia noh meretur
dienti assurrexit, et eam humiliter adoravit, sicut in gfatiam qui lioti odit nequitiam. Unde Psalmista
libroRegum expressum est (III Reg.ii). Coaclaene- post illos tres versiculos quibus humiliter veniam
cessilatis appellavimus quaefit, vel propter nielum, poslulaverat, quasi rationabilem causain impelrandi
vel propter aliquain urgentem necessifatem, qiiem- subjunxit dicens : Quoniam iniquitqietn meam ego
admoduni Joseph in jEgypto fralres ejus adofasse cognosco et peccaihm nieum cqhlra me est semper
referunlur (Gen. XLII-XLV). (Psdl. L). In liroere supplicji, qucniam, qui pu-
Deceptae vanilatis illa est,.qua slulli homines tiifi non veretur, non puniri non nverelur, sicut
errpre vane decepli, yel aliquas creaturas etiara scriptum est ad Thessaloriicenses : Cum dixerint
ipsis inferiores, vel opera manuum suaf um sfulte pax et securitas, iunc repenlinus eis superveniel in-
melu veiieranlur. De quibjislibet dicit Psabnisla..: lerilus (IThess. v). El in Job (cap. xxi) : Ductmt
Confundanlur omnes qui adoranl sculptilia et qui in bonh dies suos et in puncto ad inferna descen-
gloriantur in simulacris suis (Psal. xcvi). Ui- dunt.
Ikna quae dicilur deleslaiidse impietalis, illa est qua Ad aihorem Dei tria nos invitant : remissio pec-
quidam homines non lani slulti quam. impii, ipsos calorum, collatio merilorum, cerliludo promisso-
eliam daemonestanquam deos in conlumeliam Crea- rum. De primo Aposlolus : Gratificavit nos Deusin
toris et colunt el invocaiif. De quibus ila conliiietur ditecto Filio- suo, in quo liabemus remissibnempec-
in Psalmo : Quoniam omnes dii geniium dmmonia catorum (Eph. i);de secundo idem : Quid enim
(Psal. xc\). Cum ergo sint tct species adprandi, pri- habes quod noti ntcephli (1 Cor. lv); de lerlio alibi
ma quidero quae spli Dee debelur ad latriam perli- quoque dicil : Gerius sum quia potens est deposiium
net, aliaeverc qupquol pielalem sapiuht ad duliam meum senare in illum diem , jusius jndex {II
referuiitur, reliquas ad injuriam et cor.temptum Tim. i). Ad regni desideriuni siroiliter tria incilant :
•Deicertum est perlinere. societas angelerum , imroensitas praemierum, seter-
Teriia differenlia, nilas gaudierum, De primp Dpminus in Evangelic :
Tertio locp positum est ut impensa sit oralio, p ConfilebilureumFilius hominis in regno Patris sui el
id e.sl studipsa, spllicita et atlenla, ne. si negligenler sanclorum angelorum (Luc. xii); de secunde Psal-
oraveris, in illud incidas vitium quod arguit Do- misla : Quam magna mullitudo dulcedinh tuw quam
miiius per prophetam dicens : Populus hic labih ubscondhti timenlibus le (Psal. xxx); de teriic ait
me honorat, cor autem eorum longe est a me (Isa. Isaias : Lmiilia sempilerria erit eis (Isa. LXI).Odium
XLIX; Matth. xv.) Propensio autem orationis in quoquepeccali trianobisexaggerare debent: feditas
duobus consistit: devotione, scilicet et cbmpun- culpse, vulnus animae, damniim innocentiae. Uiide
•clione. Indevolione, quia|si devotus non praveris, Paulus dicebat his quos per. fcedilatem culpas m
quid sit erare vel negligis vel igiipras. Iiiiprpbum . odiupi peccati volebal adducere : Quem frucium
eniro valde est dicere Dec : Inlehde voci orationis . habuhlh luncin hh in quibus nunc erubesciiis
mem (Psal.Lx),cumlii ipsppe.rdevotionemirilendere (Rom. vi). De vulnere peccati inanima dicil Isaias
non cuies. In compunctione, quia qui spirilus sui prophela : Yulnuset tivor et plqga tumetis (Isa. i).
corilrif onenqn coropungitiir.Spiriiussancti consola- Dedamno innocehtiae Joannes in -Apocalypsi(cap.
tione non ungitur. Ubi eiiiiu nihii dolet, medicina n) : Memenlo unde exciderh, et age pwnilenliam.
adhiberi non solet; Dominus enini non sanat nisi Timpi'em supplicii tria nobis incutere possunt :
contritos eorde,' qui. dicuni ei cum. Psalmista : j> daemohum socielas, poenarum acerbilas, nialoruni
Sanq aniinam meam-quiq peccavi tibi (Psal. XL). perennitas. Haecomnia nptantur in. ee qupd reprobi
Item devofio in dnobus altendilur, : in amore audituri sunt : Ile , maledicti in ignem .wternum
Dei ef desiderio regni, In amqre Dei,, quia frustra qui privparaius esi djabqlo et angelis ejus (Matth.
clamas si non amas, quoniam inspeclor cbrdium xxv).: Per igiiem cnjiiiy acerbitas poenae;peraeter-
cst Deus; sicut diligentes se benignus exaudil, ita liuni, perennitas; per dialipliim el angelcs ejus,
ab his qiii non diligunt, iratusaurem avertit (Reg. . dicmenuiii spcielas designatur;
xvi). Ulrumque enini scriplum est: Ego diligenles -Quarla differeniia. .
me diligo(Prov.\m),et his qui oderuntme.relribuam; NunC: ad quartam differeniiam veniamus,:quani
(Deuter..xxxii). Et Mariae : DvnisSa sunl peccala : propter defectum ypcabuli sub hac circunilpcutione
multai quoniam dilexil multum ((iuc.-vii). In desi- placuit explicare : Prosalute qnimm, vel his quw ad
derio regni, quia ffustra petis si non appetis, iilqm prqdesse pMSunt. Sic enim in piajmissa dif-
quoniam regnum coeiorum fastidiosis et ingratis finUioiie positwn. est. Et notaiidmn p,uod circum-
non datur (sicut hic lemporalia bona quse plerum- lpculie duarum pluriumve dictionum (quain GraRci
que coiitemptoribus ,et superbis fecundiora prqve- qmpliilogiam vocant) quandpque penitur prp imo
113 DE ORAT., JEJUN. ET ELEEMOS. — LIB. I, DE ORATIONE. 111
nomme jam invento, ut si pro eo nomine jam m-. A peccandi materiam, ut in formosa uxore; peslife-
vento quod est rationale, in hominis dilBnilione rura, ut mortera inimici; exsecrabilc,- utseternam
post animal-, quod est genus : haec structura di- ejus animae perdilionem. Quapropter Dominico
clionum quse est rationis capax poneretur; sive insirucli praecepto, reginim Dei, id est seternam
ista, aplurn. ratione uti, vel quod est aptum uti bealiludinem omni precum instantia postulemus :
ratione. Qttandoque autem homini amphilogia vi- csetera si desint, aut ejus providenliae relinquarous
cem supplel unius vocabuli nondum invenli, ut si (qui optime novit qued nobis expediat), aut si
pra;faliim nomen videlicet ralionale, nonduin esset petere volumus, ad hsectantum petenda sunt, ut
invenlum ,et loco illius aliquid illarnm circumlocu- eorum usum ad oblinendum illud quo fruendum
tionum necessario poneretur. Sic ergo haec lota est, id est vitam seternam qme Deus est referamus.
amphilogia verborum : Pro salute animw, vel hh jEternis quippe bonis, vel potius selerno bono :
qui ad illam prodesse possunt', pro uno debet accipi unum enim tanlum est, et illud Deus; seterno, in-
vocabulo, quod nondum quidem inventum est; seu quam, bono jubemur frui, temporalibus uli con-
quia nondum ita placuit usui, ceditur.
Quem penes arbitrium est el jus et norina loquendi; ," Est autem frui, amoi'e inhserei'e alicui rei tanltim
(HOIJAT. Art. poet., y. 72.) proplcr seipsam, quod in splo Deo fieri dcbet,
seu quia non facile fleri peluit, ut unum npmen tot qui soltts propter se lanluro non propter aliud dili-
dictionum signiflcalionesexprimeret. De illis quoque gendus est : csetera vero pmnia prppter Deum, Uti
duabus vocibus, videlicet, divinae pietatis, ideni autem est,. id.quod in facullatem venerifreferre ad*
ralionis est: ut ambaesimul in oralionis diffiiiitioiie oblinendum illud quo fruendum est; alioquin non
pro uno differentisevocabulo quod nondum quidem jam uli, sed a.buti rectius appellabilur. Si jgitur
invenlum sit, necessario posilae ihlelligantur. Et omnia quae in temporalibus recte diliguntur pro-
haec quidem satis, ul credimus, diligenter expres- pler solum Deum diligenda sunt, Deus autem
sa sunl; lum , ut si quid tale in Scripturis occur- propler seipsum : patet ulique in omnibus quae
rerit, facilius innotescat; lum ne quid in ejus rei ordinale diligimus, catisaliier (ul ila loqui li-
diflinilione quam traclare volumus, relinqueretur ceat) nihil aliud diligi quam Deum. Nam sicut is
obscurum, praeserlim cum ex ea diflinilio dicta qui spe laudiset coronae pugnaverit, quam sibi ab
sit, quia rem velut certis quibusdam finibuscirctim- imperalore cerlus exspeclat: non tam arlem pu-
scriptam diffinit ae terminat; unde et a philosppho gnandi vel arma quibus utitur, quam ipsuro inipu-
terminus appellatur. Nunc hujus differentialis am- f, ( gnatorem cujus gratia hoc agit, a quo et prseroium
pbilogiae seusum curemus inspicere. Prc salule, praestolatur diligere dicendus esl: ila in omnibus,
Deum diligimus Deum diligere sumus
inquit, aniuise, vel his qui ad illam prodesse pos- quseprcpler
sunt; quia sive salulem animae, seu corporis; sive arbilrandi..
CAPITULUMIY.
ulrique neeessaria, ut virlules et rerum tempo-
raliiim facultates, debito modo imploraveris : omnia Recapilulalio diffinilionum(1).
ad unum finera referri manifestum est. Nam, sicut Nunc si placet ad rei evidenliam ea quae in dif-
au* recle vivendum inslrumenluih animae cofpus finilipne passim dispersa sunl: ccmpendioso ae
est, adminiculse vero corporis extrinseca bona : brevi recolligamus epilogo. Oralio itaque noroine
ita primum quidem ac principaliler, pro salute generali dicta est imploratio; pro eo quod in omni
animsenobis orare praeceplumest, secundario etiam oratione regulariler aliquid implorafe intendinius.
pro incolumjtale corporis, et aliis temporalibus Divinte vero pietatis adjecium est, ne quid ab alio
postulare : non jubemur utique, scilicet neque quam a Deo peiendum putes: et hoc tale quod et
prohibemur, diccnte Dominp : Primum quwrite tu pie petere possis, et ille misericorditer largiri.
regnum Deiet justiiiam ejus, et hmcomnta adjteien- Regularis aut esse debet oralio, nl in sinu fiat ca-
tur vobjs (Mallh. vi). Quidquid aulem aliud ab istis tholicse verilalis : propensa vero, id esl sturiiosa et
postulare tentaveris, aut superfluum est, aut no- attenla, pro saluteanimae vel ad illam periinentibiis
civum, aul peslifenim, aut eliam exsecrabile. Su- ul nihil quod ab ea vel impedial vel avertai; imo
perfluum quidera, ut si multas pells facultates, eliam quod ad ipsam non adjuvet atquc promoveat
cum paucis possis esse conlenlus; nocivum, si orando posluleiur.

(1) E.I.: Epilogal diffmitionem. Capilulttm ultimuin primi libri..


115 .GUNTfiSIU CISTERGIENSIS 116

LIBER SECII1SDUS;
De contehtis in ofatione, scilicet, qiiis petat, guid petat , a qtio pelat,-.. cui pelat, quare
peiat ef qualiler pelati — De primo contentb orationis

Sed quam lbnga verborum indagine"qued con- A betur raiio, de sensu penilus non curatur. Gram-
grtte dicatur oratio, prout fieri poluitqiisesitumest; maiicus eiiim incipicns a voce transit ad litteram,
nunc ad ea qriaede ipsa riort iniiiiis coinmode dici de littera ad 'syllabamj de syjlaba ad diclionem, de
posse videnluf, Jibet procedere, Inter quae pfinio dicliOne ad orationqm: et hsec omnia secundum
videndum est quod conlineat oratiO. Continet au- solam congruentiam vpcis;.ppstmpdum ipsain ora-
tem hbc, quis petat, quid pelat, a quo pctat, cui tionem grammatice cpnslitulahi, dialetico tradit
peiat, quare petat; et qualiler pelat : Hsec ilaque et rhetoriveluf quoddam idpiieiim ad agendum de
cohtinct ef cotiipleclitur oralio : noh lahquam par- thesi et hypethesi instrumentum.
tes sui ipsiusy niillum eniiti eorum in pralione CAPITULUM PRIMUM.
potii solet,sed ianquam partes maleriaesuse;quoniam Salis Jucujenter psiensum arbiframur cum alias
hsec omnia simul collecta materia sunt oralioiiis, partes habcat orafio „ jsta sex de quibus proxime
eiiii illiset circa illa* versalur, etde illis agit agenduin esl nequaquam essc partes oratipnis. Nec
oratio :, eatenus, ut si tinum deesse contigefiti, ne rursiim ea per jbeos, id est cirCtimstantias possu-
bfatio qtiidem valeat appellari. Stint alisepartes nms appellare.quoniaro alisesiintcircuuistantiaequa;
orationis tam simplicis quaro comppsilae; quprum ei reclius assignanlur, de quilnis suo loco dicere
jam aliquas assignavimus, c«m diceremus tpt esse ^non pigebit. Nunc inlerini dc istis prosequenduin
parles orationis catholicse auotpclitiones! Quod esl, ac primo videndum in cratione quis petat,
quidcin de coniposila- laritum efaiipne iintelligi fidelis videlicei an infidelis. Nam pratjonis vocabii-
debel. Nam Pralip alia simplex, alia verb ccinpp- luin largius acceptum, etiam ad illa extendi quae ab
sita repefitur. Simplex est illa qttse uno lantum .infideiibus fieri possuiit, superius ostensum est.Unde
verbo deprecatiyo explicafur, sive unum solum sit in Evangelio legltur de quibusdaro genlilibusqui
qubd ea petitur, ut hoc : Deus propitius esto mihi venei;ant Hierosolymaniadprare(/aan. i). Sedctpu-
peccatori (Lnc.'xvin); sive plura; nt si dicas: blicatitis elPharisseiis dicuiitjir ascendisse in lenipluni
Deus da mihi veiiiain peccatorum et vitani aeiernarii. ut orarerit (Lttc.xvinj. Ompis autem infidelis, aut
Et lioc quidem ad exemplum categoricie proposi- gentilis, aut Judaejis, aut hsereticus est : Primus
lionis, quae uno tanlum verbe indicative enunliatur, oblafam fidei saluteiri non solum non suscipit, sed
quam et lcgiei siinplicem vccant; sivc illtid verbum etiara.per stultitiani atidire et agnpscere conteiii-
unum selum copulel, iu :; Socrates estrmusicus, nit; secundus aulein agnpscit qiiidem , el de.Spri-,
sive plrira, ut: Socrates esl musicus el gtqmmati- pturis suis intelligil, sed in Gbristi conteniptuiii
cus. Similiter utraque istaruni. simplex est, sive per invidiam repellit; tertius et agnqscit et suscipit,
dicas:TulliusvidetSocrdiem,^^siyedicas: Tullms videt sed ab illa jara suscepta se pqslriipdum per super-
Socratem el Platonem. Coiiipositam aiilem dicimiis biam abrumpil. Pfimus ergo improbus esl et in-
brationem, qusepluribus verbisdeprecativi.sexpl.ica- gr^tiiSjAecundus. inyidus et obstinatus, lerlius-
tur, ut si dicas : Deus.propitius estomiJii peccatori, perfidus et elalus. Et quohiaui Salyaior ob salulem
da veniam delictorum, cqncede vitam ajlernam, ct bmnium. in mundum yeniciis et verba doctriiise
quidquid liujushiedi conlinuare voluei;is. Et boc attulit et prseccpta jusliiise, vitleamus nunc qiianta
item adexeinplum liypoihelicae proposilionis quse in uirisque ab hoc "triplicigenere iniidelium homi-,
pluribiis verbisessenliaiur, qiiam iidein logici coin- nurii pariaturcontiimelia. Et in contemptutii qtii-
posilam dicutit; siye constef es duabus caiegbfi- dern praeceptoruin licet ribbis exempliitii sumere de
cis, ut hsec : 5* Socrates esset homo, Sqcraies essei tribus jmprobis et perniciqsis pivibus quod sub
animal; sive ex quatuor, ut ista : Si omne risibile unbeodemqueniagnoprincipevelintaut nolintagere
eslliptno,et omnhhomq est animal^luncsiSocrates necesse esl.Quoriim lamen primusejusdem principis
est risibilie, Socrates esl dnimal. Et sicut i.n hy- aeqiiissimas leges jatn-sc^iptas el publice promtilga-
polhetica qualibet categorica et est propbsitio et tas nec legit nec siiscipit; secundtis legit qtiidem sed
pars oralioiiis.:. ita inoratione comppsita quselibet D nonsuscipit; tertiiis legit et suscipil, sed susceplas
simplex petitioet esl oratio et parsoraiionis. Sim- postmodiim perverlit, et ad earum subyersionem
plex autem oralib ad exempluin grammaticae ora- sijadendo quos polest pefyicaciler iinpellit. Ad
lionislot habet partes qiiot dictiones, sed differen- conleiiiplum ajitem docfrinae Sajvaioris treS. nobis
tbr accipi sPlehi : qtipniam in eratipne quidem ca- exemplosint iitipudenles discipuli>quqrumunusyer-
tholica lam voces quani earum sensus altendunlur, bo magisti i oplime docenlis nec audit nec approbat;
inoi^atione yerogranimalica-de solis vocibus ha- secundus audit quideni scd iiiiprobat; lertiusaud.it
— *
117 DE ORAT., JEJUN. ET ELEEMOS. LIB. II, DE ORATIONE., 113
ct approba., sed postea per superbiam contttmacitei- A , ticus ; alius servata fidei.forroa ab unitate Ecclesiac
impugnat, et ad ea impiignaiida sibi quos potest sese violenter abrumpit, ut anlipapa sive sGhisma-
associat. Haec tria reproborum hominum genera : ticus; alius sacrae Scripliirae sensum scienter cc*-
non solum tota vivendi ratione (si lamen ratio dici rumpit, et dici petest erralicus ; alius sacramenta
potest) abinvicem discrepant, verum eliam iu sin - Ecclesiae vel articulos fidci pervertit, et hic proprie
gulis geiieribus alii alios diversis impiignant senten- vocatur luereticus. Dicitur autem hsereticus ab hwresi
liis. Nec mirum, eos qui a veritate quae Chrislus est Graeco, quod est electio, quod quisque pro sup arbi-
alieni sunl: variiserrorum implicari fallaciis.Pluribus trio cligal quid scqualiir. Omnium igiUir infidc-
enim extra viam currentibus nihil cst ralionis, cuf lium, licet in sua impietate dissenliant, una la-
alius alio rectius currere dicalitr.Nam, Iicet alius viae men estsors el sequa condilio : in eo scilicef quod
viciniorsit,aHusaiilemremotior,oinnes tamen quan- omnes exlra siint, et ab his qua; tanluro in Ecclesia
diu extra sunlinutililer currunl, nec unquain nisi vel fieri vel prodesse possunt, infidelitalis suse riie-
viam inlraveiinladlociim qtio illaducitperveiiient.In rilosegregati. Eteorumqiiidein alii longe absistunt,
populo itaque JudseorUmplures forsitan olim fuerunt utpote gentiles qtti praster naluiam qua homines
sectse, sed dusemaximc notabiles. Una videlicet Pha- sunt nulla nobis vel morum vel fidei societate co-
risaeorum,qui et resurreclionem raortiioruni fateban- D ' piilantur. Alii vero propius accedunt, Judsei vider
tur,etomnesYeterisInstrumenlisuscipiebarilSeriptu- licel; qui, etsi gratiam evangelicse veritatis et,
ras. Aliavero Saddiicaeorumqui neque resurrectionem fidei respuanl sacramcnta, nobis tamen veteris
exspectabant, nec praeterquinque Moysi libros ullas Scriplurse parlicipaticne communicant. Alii proxi-
veleris paginae Scripturas curabanl suscipere. lnler tiii -sunl, videlicet haerelici, qui eisdem scripljs
gentiles quoqueplurimasdicunl errcrisessediffercn- ct moribus et sacramentis nobiscum utentes pancis-
lias, qui tamen cmnes in duas principaliterdiscedunl: dissentiunt. Neque lanien eo vel magis diligendi
eorumscilicet qui ab IsmaelefilioAbrahaeducentes ori- sunt : quippe qui non affectu pacis sed dolp»
ginem circumcisionem accipiunt.el Ismaelitasvocan- npbisapprppiant; vel niinus inetuendi, quoniam, ui
ttir;et aliortim qui in prsepiilionati.ideogentilesspe- ailphilosopbus, nullapesth efficaciorest ad nocendum
cialileriiiciintur, qui in eo in quo geniti sunl perseve" quam familiarh inimicus. Sunt, lamen eliam in
• rant. nsereiicorum aulem innumerse sunt
pestes, quo- his generibus homintim, non solum inter div.ersas.
rumseptuagintafere.seclasiaro nominibus quam pro. eorum sectas sedetiam in eisilemseciisinterdiversos,
priis errorum arliculis ab invicem discrepantes iri homines, gradus quidam el limiles, non virlutura
lib. Elymologiarum describil Isidorus; quas, qoia ad f qnidem (quaeapud eos iiultot stiiil); sed, ul verius
pi-aesenspercensere plus habel laboris quam com- exprimam, majorisniinmusve nequitiae. Siquidenj,
mbdi, illud potius videndum est quod quatuor ex minus improbiim arbUror genlilem, qui legem natu-
causis deiioininari solent haeretici. Quidam eniin a ralein in cordesuo scriptam,.probisimplensoperibiis-
provinciis denominantur, ut Cataphrygse; quidam ab ad vitae perfectionem sola caret fidei ralione, qualis
ipsis haeresum auctoribus, ut Marcionilae; quidam erat Goruelius (Act. x), etiani aiitequam fidemChristi
a nrserogaliva sanclitatis quam sibi prsecseteris usitr- mciite tractare incipercf: eo q.ui et fidei saluicm
pant, ut Calhari lanquam mundi; qnidam aberrorc contemnil et legemnuUira;magnis ac inultis gfofanat
qiiem fingunt aut seqtiunlur, ut Anlrlio.pomprphilae; flagiliis : qualis Herodes, tani ille qui tot infantum
qui falsa opinione Deum Patrem in formam hominis millia sine causa jugulavit (Matih. n), quia qui fra-
transfigurant. Anlhropos cnim Grace Latine liomi- lerne uxoris pollulus adultei'io in prclium obscenae
uem sonat; morphe atitem formam. Sed et illud no- saltatricis sanctissimi viri cede funeslavit convivia.
landiimeslquodhaereticorumappellalionunclargius (Malili. xiv).
nunc strictius accipi solet. In largieri quidem. ac- Rursumque iniims impium eredinnis Judaeiiin
ceptione vocalur bsereticus tam is qui se ab unitatc qui •iiondmn verilatis evangelicai liuncn agnoscens,
Ecclesise contiimaciter abrumpit, quam js. qui ejus- E D veleris legis praecepla secundum lenorem litterae
dem Ecclesiaesacramenta perverlil; sivequi sacras fideliter obscrvat qualis eratNathanael,.de quo Salr
Scripturas scienter prave intelligil; sive qui lerti-. vator ail : Ecce vere Israelila in quo d.olus nan esl •
poralis commodi et maxiuie honoris principatusve (Joan. i) : eo qui el gratiam respuileflegem male.
sui causa, falsas ac novas opiniones vcl gignit vel vivendo Irnnsgreditur; qiicinadmodum illi quos.
sequitur. Quae extrema acceplio, licet eam Augustj- idem Salvalor nolentes, atidire verba suaesanctissi-
nus seorsum posueril, videlurtamen non incongrue nise praedicatiouis, eliam de iransgressione legisjlo-
tribns praccedcntibusposse coaptari. saicae quam se servare profitentes gloriabanttir, ar-
Restricta aulem praefali noininis significatipnc, guit ila diceiis : Noune Mmjses dedll vobis legem
lalis fieri potest divisio : Eprum qui ppst accepta et nemo ex vobh facil legem (Joan. vn).
fidei sacrainenta a verilalis ratiene pravc vivendp Sed el inter haereticos miinis ille peslilens, qui
degenerant el cadunt: alius in Ecclesia latet, el earo inpauciset minimis discrepans in pluribus majo :
pravis meribus perlurbat,ut falsuscatholicus,; alius ribusque sacramenlis nobis coininiiiiical : quales...
Omninofidei Chrisliana» renunliat, cnm lamen ne- sunt Pclagiani, qui in aliis nobis consenlieiites, li-
qucai npn csse Chrislianus_, ul aposlala vel apqstar bcrum arbitrium sine gratia suffiCiredicunt ad vi^
119 GlSTKERl CISTERCIENSIS 1-20
tam promereridam : eo qui iti paucis minoribusque 1A detur namque hoc plurimum discrepare a senten-
iiObis consentiens,-plura et majofaprofana impie- iia aequissimi judicis : qui et bmne boniun remu-
tatepervertit atque; conlaminat; veltili Donatislaequi nerat, el nulla niala praelerire patitur impunita.
Palre Filiunii et utreqiie Spiritum sanCtum inino- Mortupruni verp eperuni: alia qtiidem mortalia
ferii : Ct Sicui tres personas, ita tres subslantias in vel mprtifera; alia merlificata vel exanimata; a!ia
Trinitate, nientiimttir : imo, ut aiidacter aliquid ad- vere inanimata vel iliformia : alia morbida vel nior-
jiciam, mirtiis odiosus Deo credendusesfepiimus bifera dici possunl. Morlalia ve-1mortifera sunl il-
Judirius atit gentiiis sive haeretieus, flagitiosissimo la quseroox ut facta .fiierint auctorem suum ge-
ChrislianoySatis jaiii patiiil qubd nullus inflJelium henijse: i;eum constiluunl; uipcie hpiiiicidia, adul-
qiiantumiibet probiis, vefse oratiptiis habet ccmmer- terja, for.iiicaiipnes, et pnine id quod semel com-
cium, licet iriiilli etiam inter illes, sive ex creaturis niissiiro suflicit ad nieriluro niPilis : unde el pec-
Createfem ccnsiderantes; sive ex Scripiurse testi- catuni mprtale nbitiinalur. Mortifieata vel exani-
mcriiis-edoeti qtianta possunt humililale supplicando mata. yero suiil quse cum prius^per charilaleiu vi-
iiori Orant quideiiij sed: iinitaniur orarilem. Qued xerint, ea recedenle exspirant el nipriuntiir : non
taimericulpatidum lioii est: quoniam sive ad fidem qtiidcro ut lnprtalia.fl.anl; sed ad vitam inulilia;
resipueiiiit, poterit vivificalis operiBusboc ipstim ne et illi pares videanlur quorum alter posl plu-
eis adsaluteiii provenire ; sive in errore suo pett ririiabpiia lapsus estin aliquod grave peccalum ut
riianseririt, fbrsitan ad miiiefis pcenaefemedium: David sive Petrus ; -alter vero qmniuin expers 1M-
Utfurii auierii pfsecedetilis vilae opera qiiahtiim- nprum, roullis et magnisseseccntaminavit flagitijs,
libet bbna Dep placere , et ad ipsarii qtioque fidera ut Herpdes sive Piialus. Inaniraata vpl infprmia
obtinendatii prodesse valeatil; el illud rtos dubitare congrue dicuntur, quae dum sint.de. genere bonp-
cogil quod dicii Aiigiislus : Cotnelium anlequatri rujn operuni prseter cJiarilatem. fiunt: et ideotan-
iri Ghiisiurh crederel fuisse exauditum ; ciim alibi quam anima forniaque carentia ad vilse merilum
legatiir : ^itia sine fide impossibile est placere Deo moveri ac perficereiiequeunt nisi (ut jain dictuni
(Hebiiii): et diCalGregorius, euniper fidemad opeia esl) accedente charitate vivificari mereantur. Mor-
venisse. Qtiidairi tamcii hujus qiiaestioriis dirimunt bidavel morbifera sunt ea qiiaenpsveiiialiadicimus,
pefplexitateiii diceiiies,:euiiideinGortieliuiti quo tem- quse nen tani ex menlis malitia quani ex inorbo.
pofe brabat; et eleeniosyiias largiebattir^ fidemfu- liuroa.nsenatufse prpficiseunlur: et tameli animam
iufaeincarriaiionisliabuissejjaiii faclaevero mininie, centarainant et merbosara efliciunt, sed non
atqiie ita partini fideletiiy pafliiii- yefo fiiisse iiifl- C
( tisque ad merituni mortis seternae, nisi multipli-
deleirt: ef idee Petrtitii ad eiitii itiissum aiiiiif; ut cala placueriht; quia nullum est lani venialepec-
eum pleniuS iiistriiendb qiiod deefai; suppleret. Sed catum quod ,,iion; fial inortale dum placet. Ex
iiOc qiiia disputabile Satis est, ius quifeiti certiuS hac igitiir opefumdistiiictione, sumenda est el illa
discutere valearit reliiiqiiariius. quae sequitur hoc rnodo.
CAPITULUMH Divisiooperum.
Qubd auteiti paulo arile diCtum est, quicdairi Bonprum sive malorum Seu qualiumciinque
bpefa vivilicafi pbsSe, Videtuf ita neceSsafio: di- pperiihi; alia quidem ab iiiilip vivntitet nunqiiam
stiiigubiiduiii, quod oinnia ppierarqiiae'jagiroiisaut inofiurituf, tit eoruro qiii charitatein semel liabi-
viva aiit moftua surit. Yiva dici&ius qiiae ad viiani tarii niinquiarij deseruiit; tit Paulus. Alia priiuo vir
ffitefriam sjint utilia; iiiorltia vefo qtise mofti aeter- viihl, postea itibriuiiluf : corum sciiicet qui eain-
iiae bbribxia Vel ad Vilam iiiutiim. Yivorttm atitein dein cliaritateni qiiarii cceperant operafj retinefe
pperum, alia surit vitalia; alia viyificatri. Vjtalia ribri crifarit,rit Salbmbri. Alia ab itiitio inbrtua sunt,
siitit qtiae statim rit fitiiit bolia sutit, et ideb pia- eipPStea vivificantuf: tit Cabbjiaoperaqiiaefecitvel
Cent, qtiotiiam iti ciiarilate fiUtit ef spirituS'vifae PaultiS vel Corrielitis, diiniadiiuiepeccato iiifidelitatis
in eis est; ut Pratipnes eteieemoSynse sanctortim. teiierentuf.Alia itiofitia stint iet niniquam vivilican-
Vivificata autem dieiintur qiiae crim habearil fbr- fuf aiit vivificari poSSunt, tit oiririia peccatai nior-
riiam bonitatis, ribiiiaiilteri Dbha siitit quia in clia- lia seu Venialia; quae riririquaiii ad riiefitiirii vilae
ritate nbn fiiirit, iri qtia si fiererit ulique bbna es- cPnvalescere qUeunt,; liCet per poeriitentiaih coffi-
sent ac vitalia ; sed mcx accessu charitalis ani- gaiittir, rien tit jierficiant ad salulCm; sed ut non
niarilur et velui quenidam Spiriliiin titalem atci- ofliciarit ad mofteiri. Sutit iteiii alia qtiae primp
piun.l tit ppssinl et ipsa predeSse ad vitsim : qiiales Vivuriti postea riibrlurituf, iieriim reviviscunt :
surit' pfaiioiies et eieembsynaepeccalofiiiii qiii coii- ePrum scilicet qui post aliqua pperii chafitatis Ia-
veiiurituf, fideliumsiveitifidelium. Neceniitieospa- bunliir ili aliquod ttiortale, ei itertnn per poeni-
res ad pj-aeiniumpbsstimtis arbitrali, qiiortim riiius lenliaiti reparatittir, ut David. Sriniitidein el alia
arite cpnversieriem' iiiter plufiriia rtiala nihil egit quaeprimo quidetii mpfttia stitit,_posimodiim vlvifi-
laudabile ; alter vefo saepiiis htiiiiiliief ofavit, plu- cata denuo itioritiritur; videlicet ebfuiri qrii ali-
^rimtira jejUnsivil, multas pailperiiitis eleempsynas qua de geriefe benpruin prppler cliaritatem ppe-
erogavit: si post convefsionetii vel seqtiaiiter vise- fali pPstea cOnvertuhtur : et iterum relabunfur
rint, vel statim ac simul migraveiinl e vita. Yi- ad neqiiitiam ; cnjusmodi*homines facilius cieilj
121 DE OUAT., Ji:JUN. ET ELEEMOS. — LIB. II, DE ORATIONE 122
repeririquamplurimosquaniunumdemenstrari . etiam morbida vel morbifera; quia morbum hu-
:pre A
eo quod valdedubium estaniscujus prima et ultima manse condilionis exque nascunturma!iifeslai]t;et
prava conspicimus, medio lempore verani habuerint . morbum animse inferunt: sic segra signa et syn-
charilatem. Ex his facile est adverli qnaedam tomata physici dicunt; quia segritudinein ex qua
esse opera qui sine cliarilate nullatenus hnberi oriuntur el manifestant et aggravant.
possunt; ul omnia bona opera quae viva dixinius CAPITULUM III.
. ulrolibet in genere; quaedam vero quse nun- Sed jam his diutius immorati, nec ab re, ut cre-
quam ea prsesenle habentur, ut illa omnia qtise dimus: nisi forle aliter lectori videbittir , ad se-
morlua placuil appellari, exceptis solis venialibus, quenlia procedamus. Et de infidelibus quidem id
qme nisi cum charitate fieri possenl; non diceret quod rei veritas habere videbalur, haclenus dixisse
Scriplura : Si dixerimus quia peccalum non habe- suflicial. Fidelis autem si quid o.randp petit; aut
mus, ipsi nos seducimus \Joan. L). Cum ergo sint justus sit, aut injustus, necesse est. Pcrrp si ju-
duo genera vivorum operum : prima quidem dicun- stus; vel in sua justilia finaliter permansunis;
tur non solum viva, sed et vitalia, qued amplius vel ad nequitiam relapstirus. Simililer injustus in
est, quia semper in charilate vixerunt; siciit sua iniquilate decessurus, vel ad juslitiam reditu-
illum videnlem dicimus qui semper vidit, id est " rus. Orat erge justus in justilia permansurus, ut
qui nunquam videndi bfficip caruit. Altera vere Elias cum clauderet ccelum precibus;' et ilerum
dicunlur viva viviflcata; quia cum primc mor- aperiret (/// Reg. xvii). Orat ad nequitiam rela-
tua fuerint, acccssu charitatis viviflcari merue- psurus justus, ut Salomon aedificio tCmpli felici-
riint;. qiiemadmodum dum et ille videns dicitur, ter consummato (/// Reg. vm). Orat injuslus ad
qui non semper vidit, sed post longam csecitatem juslitiani rediturus; ut David adulterio simul et
visuiii recepit; qualis erat ille qui dicebat: Unum homicidio maculatus (// Reg. xi). Oral injusttis
scio, quia cum fuerim cwcus, modo video (Joan, cuin.sua iniquitale de bac vita migratufus, -qualis
lx). Mortuorum aulem opera quatuor, (ut diximus) erat Judas, quem Salvalor cum caeteris apostolis
gcnera sunt : quorum priroa non solum mortua, orare docuil, cum esset fur et lalro (Joan. xu);
scd quod majus est mortalia sive mortifera de quo scriplum est in Psalmo : Oralio ejus fiat
nomiiiantur : quia nunquam vixerunt, et morte inpeccaium (Psal. cvm). Omnis aulem qtii cum
plena sunt, et morlem afferunt : et ad vitsemeri- juslilia deccssurus est, haud dubie ad sortei»
tum vivificari non possunt, quamvis omnino per pertinet electorum; qui atitcm cuni iniqiiitate
poenitenliam deleantur : proutglacies frigida voca-. Q migraturus, ad niimerumreproborum.qualiscunqiie
tur; quia nunquam calefieri polest, sed semper fuerit hic vel ille; sive fidelis bonus aul ma-
frigida est, et semper infrigidat; Iicet ita resolvi lus, sive gentilis aut Judaeus , aut eliam hae-
possit ut emnino non sit. Secuiida vero non solum reticus. De illis aulem eleclis et reprobis hic
mortua sed et morlificala sive exanimata nuncu-; accipi volumus, qui ab seterno vel reprobali
pantur : quia cum prius vixerunt, vivere desiere; \ sunt vel electi. Dicuntur eniiti utrique, modo
sicut cadaver horoinis roorluum dicimus; quiai "*secundum seternam Dei prsescientiam; modo se-
vixil et desiit, et vila cedente mortiflcatura est. cundum praesentem et forte non permansuram ju-
Teiiia idee nen mpflua dicuntur, quod prius vixe- stiliam aut nequitiam. Deprimaeleclione dicilApo-
riiit et vita privata sint, sed quia irianimata slolus : Qui elegit nos ante muridi constitutioiiem
sunt et nenduiri vivunl; sicut et fetum anle ani- ' (Ephes. i). De secundo dicitur in Job (cap. XL):
mse infusionem niertutim spiemus appellare : tion quia escae Behemoth electse suiii : quia Jiialignus
qnia vixil et desiit, sed quia vivei'e nondum coepit. hostis nonnunquam eos qui propter prsesentcm ju-
Dieunliir haec eadem eliam infermia, quia nondum stjtiam electi videbantur, absorbet et sibi iucorpo-
per cbarilatem informata sunt; sed sunl yelul rats llem de priina reprobatione legitiir ih Malachia
fetus informis ante disposilionem membrofum ; 1D (cap. i) : Nunquid non fraler Esau Jacob ? Et Ja-
aut sicut qusedam lineamenta picloris ante colpris cob quidem dilexi, Esau autem odio habui. Odis-
appositionem. Quarli vero generis opcra ideo mor- se Dei, reprobare est. De secundo vero in eodem
tua vocantur, quia non solum inulilia sunt; sed Aposlolo : Propler hoc iradidit eos Deus iri repro-
etiam nosciva, licet citra merilum racrlis seter- butn sensum utfaciani eaquw non cohveriiunt (Rom.
nse; peccala enim sunt. sed venialia, nisi per i). Non enira hoc intelligenduni est, de aeterna re-
conlemptum placere incipiant: tunc enim, ut.di- prcbalipne cujus nulla est causa, sed de illis rc-
ctum esl, raorlalium miiluanlur effeclum. Dicunlur prcbis accipi debet, qui meritp minpris nequitise
autem nicrlua ep loquendi typp qup mortuu.m quam relinquere nolunt, Deo deserente, labuntur
hpminem dieimus, qui nen solum sibi et aliis in- in majorem, ul qui in sordibus est, sbrdescat adhuc
iitiiis est, sed etiam perniciesus. Dicunliir (Apoc. xxn.)
123 GUNTHERI CISTERCIENSIS 124

LIBER TERTIUS.

De sccundo contento orationii, id est quid, quis pelat, Donum malum an mcdium.
De inspiratorio bono.

Al de primo quideni contenlo orationis, videlicct, A vivw(Jban. viij, secnndiira ea q.ise dicta sunl. Etiain
quis petal,idco diligcnter proseculi sumus;quoniain hicnon incbngruedici poteSt: sd locumnride exeuni
cx hac dis inctioiie el aliis qui sequiinlureliciendum fliuriina reverluntur, ul iierum fluant (Eccles. i.)
erit, quantum Deus aperire dignabilur, id quod CAPITULUMII.
quicsitu diflicile est, scilu vero diflicillimum, vidc- De his ergo qiiinque bonis qiiaepelenda sunl oran-
licct de oUiiienlia sive effeclii oralionis. Nunc igilur tibus, eisdenique donis Spiritus sancli, prnut ipse
de secundo, id esfqiiid pctal ; non niinori diligen- donayerit quemadmodum provcniant detiionstran-
lia qusereiidum est. dtirii est. Convefsp tameri erdine efaiii ea paule an-
CAPITULUM PRIMUM te entimeraviinus; qubniatii ibi quideiti illud priino
Referf enim quid petat orans : utrum videlicct pbriendum erat quod omnitim aliorum causa el fi-
lionuiii petat, an malum pctat seu deprecitur : an nis cst : dehinc ordine felrogrado ad infefiora ve-
id petatquod in sui quidetii iiatura nec bqniiro nec iiiendum : hic ea siciili proveniunt itairactari, >e-
inalum esl : quod medium sive indiffcreiis cbugruc ctiuS arbitfariirir. Priinum itaque bonum ci primp-
polest appellari. Bonuni autem hec yolumus accipi, necessarium : et qucd nisipraecesserit alia ncn se-
tam vilam eternam, quam oiniie id quqd ad' ipsain .. quentur, contrilio cordis esl, ctim reus, divina visi-
"
prpinerendain et capescendam ceqperaiur et adju- taiite gralia, incipit cogitare pro peccalo, et tbla
vat. Malum verc cciitiaria raijone, vel mortcm pef- menle compungitur : Et fiunt ei lacrymm panes
peluam, vel quidquid ad illam impcllit el aggravat. die ac nocte (Psal. XLI), ad iiiiilatioriem illius qui
Mediumvero qupd in sui natura necboiiuro necnia- dicebal : Lavabo per singulas nocles leclutn trietttn
lum est, secuiidurii praedictam boni et mali acce- lacrymisineh, stratummcutririgabo(Psal. vi). Quod
' ptionem, sed ex usu bene vel male ufentium, -. crimfieri coeperit, adcst statiro peccatofiinl remissia
bonuin malumve eflicilur. Horum ergo trium quod- jiec esl inler hOc el illud aliquod medii teinporis in-
libel, in diversa specierum meriibra dividiiur. Bo- . tervallum, testanle Scriptufa : Peccator quacunque
iiiim quippe, aliud esl reiiiiineralerium, id est Vita hora irigcmueril salvus eril (Ezech. xvin), id est sa-
seterna; aliud vitae aelernaenieritum, aliud merite- lii.te dignus, vel saluli prbmerendse idoneus. Ef iri"
rium> aiiud iiispiratorium, aliud praeparatoriiini. Evangelio Magdalena: velut iri moroenlo peccata
Boniiin quod est vita aHerna, nil alijid est quam diroissa sunt, quia graviter conterebatur, et Salva-
DetB qui .suniiiie binus,'et suriiiriuni bonuni. eiipin- torem pluriiniitii diligebal (Ltic. vii). Spififiis eriim
iiiuin boiioruni causaet finis esl. Bpriuinaelernaevi- sancti qubauctqre id geriluri.velos estbperalio, riec
t:ie, roerilum bcnum cpus esl, id es.t beniis actus: ,Q uriquam ulla rei diflicultate tardatur. Nam sicut
sive jnterior, ut menlis; sjve exteripr, ut..cofporis. aqua similiter influitet sordeseluil; aut titi liabrum
Bonum ineriloriuni estyirlus, id est boiia qtialitas spiraritis aure siniul spirat et pulvefein exsufllat -x
mcntis quifiest yelut qucddara bpnl eperis instrti- vel sicut calor ignis aut soiis, cerarii vel glaciem si-
iiientum, Bonum inspiralorium est ihfusio graliaj miil percutit et liquefacil : ila Spiritus. sancliis cuin
specialiter, ex qua illa.bqna qualitas nientis pre- sit aqua mundificans, cor hominis pariter iiitrat et
creafur. Bpnum yerp prseparatbrium remissio est lavat; cum sit aura purificans, pariter alflal et bm-
peccatoruin pcrcqntritipijemcoidis; qu'ibiis manen- nes vitioruin sprdes eyentilat; cuni sit calbr ijiolIIr
libns nunquam hnmo ad caeteraposset esse idoneus. flcans, priirib atiactu omnem compactse vel iridu-
Qu.c taineii contritio cordis et peccatorum remis- ratse njaliliae resolvil diirilicm. Dedignafur eniiri,
sio, imo et omnia quse sequuntur ex cadem Spiri- lesleScriptura; conljiberniuro vitiorum, nec habii.a-
tus sancti gralia, e.t causaiti liabent, et soiiiuntur bil in cprpore subdilo peccalis (Sap. i). De priino (iicit
effectum et mercedem accipiuni. Spiritus enim san- Deus per propbetam: Effunddm super vosaqnahi muri-
ctus prirop quidem purgal, seciindo spirat, lertip dani eimundabimini ab omnipusinquinamenth veslrh
fprmal, quartn creat, quinto rerouneral. Pui'gat (Ezech.xxxvi). De secundp quod Spirilus sanclus sit
culparo, spirat graliam, formal raentem, creat ppe^ j) ] aura.flans, habcs In Psalmo : Flabit spiritus cjtis et
ralionem bonam, remunerat ad coronam. UndeSa- ftuenl aqnm(Psal: CXLVII), Quod aiilem peccatapul-
l(imon'ail : Lvstrans universa in circuitu pergilSpi- vis, dicit Isaias: Consui^e, consurge, excuiere de.pub-
rilus, etin circulos suos rcverliiui (Eccks. \) : non vere (Isa. LII). Flante igitur aura Spiritus sancti et.
Jccalrdis£iirsu, sed nusquam absenle potentia. Item fluenlibus aquis lacrymarum per contrilionero cor-
cuni Spiritus sancfus aquae noniine frequenler de- dis, omnium peccatorum omniiio pulvis exsufllatur;
signctur, ut ibi: FLumina de ventre ejtis fluenl aaum (< De lerliq quanlum ad ccram ita legilur in Psalmo^
125 DE ORAT., JEJUN. ET ELEEMOS.»rr-LIB. III, DE ORATIONE 126
Sicul fluit cera a facie ignis, sic pereant peccatores q A relationem, ct ob hoc futuri tempons verius sesti-
facie Dei (Psal. LXVII). De codem quanlum ad gla- maiidam : diligentius intiienli non erit anibigiiuin.
ciem, legitur in libfo filii Syrach : Sicut glacies in Cum igilur nihil nisi vel futnrum vel lanquam fu-
sereno, ila solventur peccata veslra (Eccli. m). Dici- turum vel imperari v.ileat vel orari, conslal illud
turaulem Ijocbonum prseparalorium, quia per illud bpnuro seternse prsedeslinalionis quod oninibus
ad sequentia pneparamur, quibus nisi istud prae- anliquiusest, temporarise oralioni nostrsc, et taiituin
cederel nunqiiam essemus idonei. Quaequidem ap- ad futurum pertinenli, subjacere non posse: ob
pellatiu licel huic primo specialius conveniat, cui- quam etiam causam, ut dictum est, illud a prsemissa
libet tanicn prseterquam ullimo non absurde con- divisione seclusimus. Dicitur aulem bonum praepa-
gruere potest, quia spirilualium graliarum hic ordo ratorium omnium aliorum, quia primo praeparat
est, ut semper prior prseparet ad sequentem, dum nos ad graliam, secundo ad jiisliliam, lertio ad
primo gralis graliam accipimus, deinde graliam meritum, quarlo ad prsemiiim. Ad gratiam pnede-
pro.gratia (Joan. i), proficientes de virtule ih virtu- stinando secundum gralise eleclioneni, quia prae-
tem, donec videalur Deus deorum in Sion (Psal. deslinatio non est aliud quam gratise praeparatio.
LXXXIII).Remissio nanique peccatorum prseparatad Ad jusliliam peccata remittendo , per cordis con-
justiliam, juslitia exradice charitalis parit virlu- D triiionem : quibus remissis , stalim adcst justifica-
tem: virtus movet ad bonam operalionera : operalio tio. Ad meritum virlutes generando pcr bcnam
bona percipit seternae vitae retributionemi Horum roenlis qualitatein, sine qua nunquain ad mei'en-*
igitur bonorum, ut diximus , ordp talis esl atque dum essemus idenei. Ad prscmium perficiende per
progressio, ut prsecedens naturaliter causa fil sub- beham pperatipnem, sine qua selernilatis prsemio
sequenlis : subsequens vero prseccdentis effcclus. judicaremur indigni. De prinia praeparatiene qcse
CAPITULUM III. est ad gratiaiii, dicit Isaias : Oculus non vidit, nec
Esf aulem aliud quoddam praeparatprium quod auris audivit, nec ih cot hominis ascendit, quw
el prseordinalorium dici potesl: lanlo antiquius his prmpatasti Deus diligentibus te (Isa. LXIV). De
ordine el dignitate, quanlo fons riviilis suis dignior secunda quae est ad justitiam, legitur in qiiedam
atque prseslantior, selerna videlicet praedestipatio , loco : A Domitio prmparalur cor hominis. Et in
quae nos aeternis bonis, et nobis aeterna bona prse- Psalmo : Prmparabilur veritas tua in eis (Psal.
paral ac praeordinat, id esl vilam selernani : et in- LXXXVJII), id est juslilia per fidem in apostolis. De
super temporalia quibus illam adispiscl valeamus, terlia qnse est ad meritum gaudebat Psalmista cum
ea scilicet quae quatuor reliquis specierum vocabu- diceret : Paralus sum el non sum lurbatus, ul cu-
lis designantur. Quod ideo ab hac exclusimus di- • slodiam mandala tua (Psal. cxvm). De ultima quse
visionc, quoniam oratianis effectus de qua nobis est ad prsemium, dictiim est illud in Evangelio •
agere propositum est semper pendet de futuro; Venit sponsus, et quw paratm eranl inlraverunt cum
divinae autem praedeslinationis ordo, ab seternb eo ed nuptias (Matth.. xxvni). Et prima quidem quac
ceftissime praefixus est, ncc ulla valet ralione labe-V est secundum eleCtionemab icterno completa alqne
factari. Nemo itaque pelit ul eum Deus praedesli- consummala est, antequam esset cui aliquid prac-
net, aut praedestinaverit, quamyis illud qriod nOn parari aul pradestinari posset, sicut ait Appstolus :
nisi prscdestinalis contingerc potest idestvilam Qui elegil nos anie mundi constilulionem, ete.
seternam optenl omnes et poslulent. Yerba siqui- (Ephes. i). Reliquae vero tres in nobis quideni qui
dein imperaliva qtiibus lanquain deprecativis Oran- tcmpori subjacemus lemporaliter eveniunl; sed
tcs uliraur, semper ad futurum pertinere necesse lameii ab illa seterna prsedcsliiialiorie cerlissima
esl; sive- illud jam ccepit fieri, et ut diutius fial ordinis ralione descendunt. Siqiiidem anlequam
imperatur;ut si puero jam legenli dicas, Iege, id est esset hpmp cui vel peccatum remilti, vei virtus in-
persevera in legendo: sive nondum fit, sed mox fundi, vel bcnum opus conferri possel; ita Deo
fieri jubetur, ul si servo quem miltis ila praecipias, )D prseordinante digeslum est, ul homo postea fotu-
statim redi;sive post aliquod lemporis interstitium., rus hoc ordine divinte gratise beneficiis ulens ad
ni si dixeris, cras redito. Sunt tamen aptid GraeCos prccparalam sibi beatiludiiiem pervenirel. ^rimum.
amlaces et cop.iosos, vocutii inventores, verba ini- igitur et summum omnium bonorum est, divinae
perativa temporis praeteriti : cum aliquid qtiod bonilatis electio, per seternam prsedestinationem ;
nondum est fieri jubelur, ut sequenti temporepes- secundum cst peccatorum remissio, per cordiscon-
sit esse praeleritum; ut si domo digrediens. ita i.nv tritionem ; terlium jiistificaiio., per animse pijrita-
peres servo luo ^ Crastina die cum tedieto aperta teni ; quart.uni yirtuiis adeptio, per bonam menlis.
sit mihi janua. In hac enim locutioiie idem Grseci. affectionem ; quiritum justitiae consuriimatio, per
qni niliil sibi in grammatica deesse patiuntur; pro boni operis exhibilioriem: Ultimum, aelernse beali-
liUdiiabiis.vocibusapertaets.il, unam taiiliimhabcnt tudinis perccptio, per justam retribulionem.
yoccm imperalivam ; quam pro eo quod rem jubet CAPITULUM IY.
iri futuro fore praeleritam, praeterili lemporis esse, , Ev hac igitur dislinctione jam, ni fallor cl
yel audacler confirmant, vel subtiliter menliiin- illtid innotuit, quia boniim qupdlibel aut est
tur. Qusetani.cn verba ad fulurum lempus, habere prxparalofiuin. et iion prseparatum, aut prsepara-
127 GUNTHERI CISTERCIENSIS 128
tum el no:i prseparatorium, aut pfaeparatorium et A-inhaereiilem,
j magne cpnalti et labere trudit in flu-
praeparalum. Praeparatoriuirt el non praeparatum, ctus, clavuni innoyat, dispcnit remiges, ereclc malp
est aelerna prsedestiiialio; qua alia oiiinia praepa- , velerum sihus expandit. Quibus eadero atira cre-
rat, et a nullo praeparatur, quoniam ipsam nihil brier atque salubrior incuiiibens : nen prius na-
praecedil. Pncparatiim et non praeparatoriuiri est yem impellere ac presequi desistit, quain ipsam
seterna beatitudo qua aliis omnibuS pi-aeparatur, et cum emnibus qui in ea sunt ad portum Optataesta-
ipsa nihil praeparat quia posl eam nihil subsequi- tionis perducat.
tur. Praeparatum et pneparatorium, est quodlibet Mystice: temperies aurse, Spiritus sanctus est;
aliorum in medio positorum, quoniam eorumquod- nauta, peccator volens corrigere vias suas; navis
libet aliud el praecedit et sequitur. Et illa quidem luto inflxa, mehs impressa sordibus viliorum;
respectu praecederitium prseparata ; fespeetu vero, clavus, ratio; remiges, animi senSus; velnm, spei
sequeiif.um prseparatoria jure nominantur. amplitudo; cursus maris, austerioris vilaediflicul-
CAPiTULUMV., tas; porlus, a;tern* vitae perceplio. Hujtis ego na-
De impiiatorio borio. vigalionis quam molesta sinl inilia, rertim ipsa-
Sed de primo quidem bonO quod oranli peten- rum experimento cognovi. Quis aulem flnis aut
dum est, remissiorie videlicet peccatorum quod et " ffuctus fulurus sit, ille cujus est rerum evcnlns
specialilerprseparatofiumdiximussatis, utcredimus, certo fine meliri. Quoties autem hoc quinquennium
copiose dictum esl: minc de secundo quod inspi- cum relicto sseeulo nieliores aggredi vias et cupe-
ratorium placuit appellari, quid seiiliri valeat vi- rem el limerem, per totos fere alios decem annos
deanius. Est igitur inspiraloriuin bonum, cum Spi- blandientem roihi Spiritus sancti auram; et me
ritus sanctus inyentp sibi aditu qtii prius vitiorum quasi in allum vocantem aure cordis audiebam ; et
sordibus obstructus eral, anima; jam purgatse libe- sic vix deroum effectum est, ul navcm menlis meae
iior infliiit, tef ei doria gfatiie suie paulaliin inspi- de liiio terrerise stationis cui fixa semper inliseserat,
rat. Yertim hoc-adeo subtiliter et occulte, ulnec niultum diuque luctando , ipso quoque cooperante
Ille cui res agitur nec alius praesentire queal, sicut plurimum adjiitus emoverein.Quod liccl in hoc na-
scriptuiti est: Spirilus ubi vull spiral, ei voceniejus vigandi initio feliciter mihi cessisse gaudeam; non
auoHs: sed nescis unde veniat, aut quo vadat (Jobn. possum tamen in tanto tamque incerlo praesentis
ui)."Ei priiiium quidein in ipsa anima justitiam, yitse siiio, errores et pericula non timere: sciens
vel creat, vel recreat: creat ulique per fidem, qiise qtiia cocpisse multorum est, perveiiire quibus Deus
juslilicat iiupium, si illa prius non aderat; reCreat. anntierit. Timeo hoc matjnum mare et spatiosum
vero per innoceiitise purilateiii, si fidcs prius manibus in quo reptilia quciurii non esi numetus
affuerat; sed siiflbcata vitiis, exsanguis jacCbat et (Psat. cni). Timeo fluclus el procellas,. .limeo pi-
niorlua. Deiiideautem et alia spirilualiiira gratiarum ralas et prsedones, timep syrtes alque ceraunia,
charismata, ulpbte yiiiiiles et opera bPna: ccnli- cyclades iriceiias, etfluctivagcs symplegadiini ccn-
nuc, ut ila dixerim, flatu non desinit inspifare. cursus, et, ut breviler cencludam, mille causas
Noii enim uti ventiis iste aerius ita sanctiquOque naufragii. Atque ut ea quae maxiinus ille Graecprimi
Spirilus aura nuiic incipil flare, nunc sponte de- jipeta de laberibus et periculis experientissimi
sistit; sed ex quP semel spirare cceperit, nisi rtirsum Ulyssis, nch tam pcelice quam pliilosopliite ccm-
viliorum sordibus excludalur, nunquaiii sui flatus mentus est, ad niysterium referantur : limee lelp-
tenorem vd interrutiipit vel lermitiat: JExquo fit ut pliagos et Sirenes, timec lestfygones et Cyclopas,
hbc quoque vocabuluiii, id est inspiralorium, seque Scyllse latratus et Cliaiybdis iijgljiviem; venefi-
ut- praecedens, Ctiilibet horuln quirtque boiiprum cia Circes, Leucothoes el Calypsonis blanditias,
pi':clerqiiam uHiitic generaliter convenial: pro eo iratii Neptuni, el Pheacum delicios: et post oihnia,
quod nullum esl gratuiltim houiinis boimni, quod visp jam Parcse fumo, ventos rupliS follibus erum-
id ni Spirilus sanctus non inspirando infundal. D ( pentes, et relapsse classis iteratos longosqiie cir-
Ultinium autem illud quod est vila ateiiia, haric Cuilus. Quaeomnia quid apud nos niyslicae Sigiiifica-
appelialionem non recipil, qiiia^cum ad illum ven- tionis habere valeanl; nain quid apud saeculares
tum fuefil, anima jam in tulo posita, non tam pbilosophos qui ea confinxerunt ipsi viderint, li-
aspirari ad promovendum, quam frtii ei quiescere cel morosmh sit ac diflicile: lamen propter simpli-
esfdicenrla : qtiemaditiodum naviscum ad poiium cior.esqtiibus ista legenda scribimus, quam brevis-
venerit, non eget ulterius venti spifamine, cujus sime fieri poterit explicemus. Fluctus igitur maris
tamen officio ad p.orlum ipsum delata cst. Tota scandala siint et perturbationes sieculi; prpcellse ab
quippe vlla hominis a prima conversioric usque ad aere venientes, respectus irse desuper, id est diviiiK
beatse vitce perceptionem, ut vulgari ularour ex- ultionis indignatio. Quse utraque spirittialiter na-
emplo, spirituale quoddam navlgium est: Naviga- viganti limenda sunt ne vel eum nimis occupalum
tnro siquidem priniuiii saliibris aurse flatus aspi- temporaliurti rerum ilucttis absorbeat, vel divinse
fans prosperum iter maris et aggrediendi laboris ultioiiis animadversio merito recidivse iniquitalis
optatum linem polliceiur. Ille vero blandientis aurse involvat, undc David : Nen me demergat lempesias
tanpcr.e delinitus, pavem lulp diufurnae statioijjs aqum (Psql. LXVJII).Possunl etiam ner proeellas.
129 DE ORAT., JEJUN. ET ELEEMOS. — LIB III, DE ORATIONE. 130
ab aere venientes, aeriarum potestatum in dsemo- A actis, vel pest se relictis prosequuntur, quae ple-
num furores intelligi, qui ccnverscs ad Deurti ho- riimque miseram animam et incaiitam elidunt et
mines et niare praesentis sseculi transnavigare sine oppiiriiunt, dum is qui saecule npn satis pui'e re-
olTensa eupientes, magnis ac frequentibus lenlatio- nuntiavit: et ipse plus posse cupit, el suis amplius
ntini procellis concutere atque terrificare non ces- prodesse quara prius potcrat in habitu saeculari,
snnt, sicttt ait Aposlolus : Non est nobis colhictatio ac pro hoc inceptae navigationis miserandum in-
adversus camemet sanguinem, sed adversus spirilua- currit naufragium. Scylla quaecaput habens virgi-
lia nequitim in cmleslibus (Ephes. vi). Pyralae, qui neum inferius diviso corpofe canibus succincta est,
Grsece ab igne denominanlur, pro co quoj irijecto ill-os designare polest, qui bonam faciem et vul-
igne naves exurunt, et praedones qui spoliant, ma- tmn simplicem praeferentes, in delractionibus alio-
ligni spiritus sunt, qui anirnas homimira pravoruin rum latratibus canis nos exercent. Ctiarybdis vorago
flamraa desideriorum concremant spoliantqne vir- maris quse inexpleta aviditate fluctus absorbet et
tulibus. Hoc modo spoliatus est ille qui descendens revomit, illorum fignram tenet, qui crudeliler •
a Jerusalem in Jericho incidit in latrones qui etiam aliena rapientes, malo parta prodiga levitate refun-
despoliaverunt eum (Luc. x). Syrtes quae a syrin dutil, de quibus ait poela :
quod est irahere diclse sunt, eo quod arenae flucti- Quxrere ut absumanl, absumpta requirere certanl:
bus tractse, medlo mari redigunlur in cumulos, et Atque ipsm vitiis sunt aiitnenia vices.
naves ita circumvallant, ut nulla ratione valeant Potesl eliam per Charybdim, impacalae mentis incon-
eluclari, occupaticnes sunt terrencrum negotie- slautia des.-raari, qua tentationum fluctus nunc at-
vum, quibus anima circumvenla ne ad peiium op- trahe i i unc expellens, incessanter agitalur. Lo-
latse salutis pervenire valeal intercepla prsepediitir. lo,"!.agi qui monstrum maris dicuntur : Leslrigc-
Ab his Syrlibus cavere monebat Apostolus Timo- nes cl Cyclopes bomines crudelissimi qui carnibus
tbeum, cum ita loquerelur : Nenio tnvlitans Deo, humanis vescuntur, monstruosi daemones sunt:
implicat se negolih smcularibus (II Tim. u), et alio qni carnalia peccala, imo ipsos homines carna-
in ioco quibusdam loquens ail; Volo vos sine solU- liter viventes, quasi devorandp sibi incorporant.
ciiudine esse {1 Cor. vn). De quorum Magistro dicit Petrus Apostolus : So~
Ulyssis sagacissimi viri per lot iabores errorum- brii estote el vigilale quia adversarius vester diabo-
que anfractus atque pericuia, lenga et famosa na- lus lauquam leo rugiens circuii, quwrens quem de-
vigatio, vitam illorum designat, qui per mare bu- voret (1 Petr. v). Posstint etiam nequissiinos bo-
jus saeculi plenum aerumnis, erroribus devium su- raines designare, qui pervcrsis consiliorum frau-
speclumque naufragiis, coelestem nituntur redire dibus vel manifesle vel occulte innocentibus et in-
ad palriam; qui possunt dicere cum Apostolo: cautis rerum aul ccrporum aut etiam aniniarum
Non habemus hic manentem civilalem, sed futuram pernicieni macbinantur. De qualibus dicit Psalini-
inquirimus (Heb. XHI). Et alibi: Per multas tribu- sta : Qui devoranl pkbem meam ut cibum panis
lationes oportel nos inlrarein regnum Dei(Act. xiv). (Psal. LII).
Cui rei etiam nominis ipsius inlerpretaiio videtur al- Neptunus, deus princepsque maris, ut fingunt
ludere. Dicitur enim Ulysses quasi holoxenos id est poetse, qui pi'sefalum virum tanlo furore perse-
omniumperegrinus.; nam bolos lolumyel omnes,xe- quebalur, ul eum sfcpius nisi fala prehibuis-
nos verb peregrinus inlerpretatur : quod iliis con- sent, suis fluctibus obruisset, ille est quem Sal-
grttit quibus dicit Apostolus: Obsecro vos tanquam vator principem hujtis mundi, Apostolus vero
advenas et peregrinos (I Petr. H). Qui et dicere pos- Deum liujiis saeculi vocat, qui tendentes ad patriam
sunt: Quandiu sumus in corpore peregrinamur a ccelestem, nisi virtute divinae prsedestinationis ar-
Chrhto (II Cor. v). De qua peregriuatione dicif eeretur, lota mole maliliae suae oppressos suffo-
Psalmista: Canlabiles mihi erant justificalioncs tuw caret. Circe fllia solis quse insulam aeriam inhabi-
in loco peregrinationh mem (Psal. cxviu.) Cerau- B iasse dicitur, veneficiis ita polens ut hospiles in-
nia quae quasi cornua maris interprelanlur, sunl caulos monstrificis potionibus transferret in bel-
eniro scopuli altissimi in medio mari proeminentes; luas ; terrena ubertas est, quos calore et benelicio
et Cyclades ambiguse rupcs, videlicet quse nunc solis de terra progrediens, blanda temperie aeris
quidem appareni, nunc aquis operiuntur, innumera excipitur et fovetur, quae male utenles vel per su-
sunt vitse prsesenlis offendicula, vel manifesta, vel perbiam in aves, vel per crudeTitatem in feras:
occulta; quibus- eadem anima hi liujus mutidi pe- alium per desidiam et stoliditatein iti asinum,
lago frequenler illidilur : oeciilla, veluli detraClib- aliiiro pergulamet iriimiindas voluptaies in sueni,
nes eorum cum quibus vivendum esl; matiifesta, alios in alia belluarum genera, tipn lam cor-
ut perseculiones extrinsecse, quseoirihia metitem portim qnam moruhi -mutatione transformat. In
incaule navigantis frequenter occurso suo cOtivel- avein tfanstulerat illum qui dicebat : Nonne
lunt et laeerant. Symplegades vero, id est rupes hwc esl Babylon quam ego mdificaviin gloria vir-
flticlivagae,.quas ut poetse flrigunt, telltis indigtiata lutis mece? (Dan. iv.) Ih feram transformaveral He-
se relinqui, pcst primara navem jaculata est, rodem jilrumque, et etiam impiissimtini Ner«nCni,
curse sunt, quserelinquentes sseculumde rebus ante quortim cttnclis nota est crudelitas. Leucolhoe et
151 GUNTlIERI CISTERCIENSIS Kl
Calypso pulclierrirose nymplise mafis, quse illum A j punt, qriae vel fidem "subvertunt tit necromancia ;
vCneriis voluplatibus illecluiij, diu detiiiuisse refe- vel alioriim inala publicant, aut falsa confingiint,
runtur, adeo ut sociis iiiereparitibus vix posset tit stilyrae ihvectioncs, licet famosi libelli reciiatio.
avelli, libidinein siguificanl, quse eliam Teclamanle Yeriti ruptis follibus erumpentes qties socii pefu
ratione , ct sensibus anihii dissriadcnlibus sapien- niam arbilfaii cullro confoderant ac per eos classis
lem freqiienler illaqueat. Cujus rei cxernp!o Salo- a portu patriac quein aitigefal in altuin repulSa :
mon (ltlBeg. xi) esse pbtest, crijus sapicntia tan- laliores iterali, et rcdilus ih lempora mulla dilata-
dem amore mulieriim subver-sa cst; quse mulieres; tus, fraterrtae discordise periculuro innuunt, quando
nl ail Jestis filius Syracli, etiain sapientes apostatare is qtii jam perfectoe aestimationis habebalur; con-
faciunl (Eccli. xix). .'Sireii.es quae irahenles inter- vicio fratfis atque conturoelia velut quodam cullro
prctanlur, pbelice quidcm monstra marina siinl: .confixus, de folle cordi's ubi plenus ihesanro sa-
'
adeo dulce canentia ut quicunque navigantes au- pientiaepulabatur, iracundiae ventos et lurbinem fu-
dieriiil dulcedine cantus ad scopulos caiitesqiie nsi- roris eflundil, ac per hoc a portu sccurae slationis
vifragas vel inviti rapiantur et pereaiit. At verO se- in discrimen morum et vitse rcpellilur, vix tandeir
cundum rei veritatem, aiunt in locis quibusdam pbst mulluin temporis et laboris ad illum quCm de -
mare perpeluum babere cursum in moduin rapidis- B seril virtutis staltim reditiirus. Optime noveral hoc
simi fliimiiiiS.,et densis caulibuSindesinenter in- Apostblus, qui, ctim miilla , periculorum genera
silire, eiex eo sonum acuium atque dulcissimum serialim ehuincrassct, post omnia subjunxit, dicens:
procreari. Quibus locis ciim tantiim tiautse accesse- PericuUs in falsh fratribus(II Cor. xi). Hsec suht
- rinl ut ab eis sonus ilie possit audiri;' nort lain
quae gentiles philosophi de laboribus et palieuiia
viitute canlus, ut fiiigilur, quam maris ipsius iiii- prudentiSsimi viri, stib quodam fabularum iniegii-
pelu proni rapiuntur iri scopulos, et illisi riaufra- mehlo, nbn tam ineniiendi libidine quam public.-e
gio pere.uiil. Ilbc aulem diflicile compertu est, vel ulililatis aspeclu, mullis vitsc el documenlo morum
inagis inipossibile, cuiri nullus in locis illis depre- futtira sapienter confinxerunt. Alque ut unum ex-
•ii.crisus certse mortis discrimcn queat effugere. Si- primatur de pluribus exempliim : sicut ille infusa
giiificat atilem Syrenuin cantiis oirine id quod audi- pice tam suis quara sociorum auribtts surdo, ut ita
lum nostrum vel otiose occupal, vel curiose trahit, dicam , remigip illecebrosas Syrenum cantus effu-
vel arliliciose illicit, vel luxuriose aflieit, vel mali- git; ita nos ad omnia qu;e corrupto audilu nos in
liose corrumpit. Otiose occupant ea, qtise licet non naufragium morum trahcre possunt, aures oppilare,
liiuilum olliciant, tiihil lamcii aedificant, ut gesla ac velul obsurdescere debemus, dlcentes cum
Herculis, Achillis, Heclpris, vel Ajexaiidi-i. Cnfiose C Psalinisla : Ego aulem lanquam surdus ncn andie-
trahiint, quse, quamvis in se causam mali npn ha- bam (Psal. xxxvii). Sed quoniam hujus viri quem
beant, curam laroen quae Dep dcbetur sibi iisurr jam ssepe diximus navigaticnem prosequeiites, ipsi
pant, ut aslrennnlia, quse propier solam curibsila- qnoque iiescio quo spiritu acti, longius apposilo
tem prehibetur. Ariificipse jliicitint, quae flcta velificando decurrimus, tempiis est jam slylum ad
quideni sunt, sed ipsp"irientieri'diaiiificio inauis 'pla- niatefiam reyocare. Et .quiajam duas species boni:
cent, ut fabtilie Nasonis et quae hujusroodi sunt. praeparatoriiiiri, scilicct et irispiratorium ila ul
Curiose afliciunt, qtix ipsp audilri libidinem inci-- ficri poliiit tractavimtis, liunc ad lerlium, id esl
lant, ul lyrica Sapphonis, eiegiseNasonis, comoediac iJ meritorium yeniamus.
lienaridri, Platiti. Vcl Terentij. Malitiose cqrruin-

LiBEK QUARTUS.
De meritorio bono

CAPITULUM PRlMllM. ]D ulrisque paulo posl evideniius disserctur. Hscc au-


Meritorium bonum voltimus intelligi bonaro meri- tem qualuor, id est purgatio animaeper remissionem
tis qualilatem, quam ei Spiritus sanctus, bonorum peccati, et ejus justilicatio, et bonae voluntatis
omniuni spiratbf iiispiral. Curii ehini riura Spiritus inspiratio, et actus interior, iia sibi conligiia aiquc
sancti purgatae jam a vitiis aiiimse, ac perhoc ju- connexa sunl : ut potius ordine quam lempoie
Slificatseplacido flatii velut "quidam favonius ccepit possint discerni. Nani curo Spiritus sanctus mobilis
aspirare, creat mox in ea ceu vernos florcs bonas sit, sicitf ait Scriptura (Sap. vn), non patitur
quasdam nierilis qualilalcs, quibus ipsa riiens irio- nientem quam afflaveril otiosam esse et desidem;
vettir: prinium qiiiderii ad actus inleriores, deinde sed epdem fere mpmentp el purgat el, juslificat, ct
maniis ad pperis eiterioris effectum, de qtiibus aflicit bona quaiitate etad suas excitat actiones :
435 DE ORAT., JFJUN. ET ELEEMOS.— LIB. IV, DE ORATIONE. 155
quemadroodum radius solis mox ut aperta fueiil A virlus sit pro inslrumento; aclus aulem opus sit
feneslra simul intral, et illustrat, et calefacil, et ex- inslrumenli. Cum enim virlusmovere meiitim coe-_
citaf intuentes. Aclus vero exterior cum sitcorpo- peril, necesse esl cx illo motu aclum siirgere;quia
ris, lardicrest; nec nisi inventa lemporis oppor- virlus inefficax esse non polest. Nam, ut ait beatus
lunilale, et rerum exlrinsecarum adminiculo va- Gregorius : Operatur magna siest: si auiem opera-
Ieal exerceri. Haecaulero bona mentis qualftas non ti tenuil vittus non est. Aclus vero virtutis, aul in-
ex eo solo bonuni meritoiium appellatur, quia prac- terior et occiillus est, aut exterior et manifeslus.
paral nos et idoneos facil ad merendum, lioc enim Intefior est ille qui in ipsa menle interius invisi-
habenl duo praecedenlia; verum ex boc mullo ma- biliter et oeculle agit, remoto omni corporis oflicio.
gis, quos niovet et excitat, etiain esl velul qnoddam Exlerior vero qui visibililer et manifesle exercelur
boni operis inslruroenturo, quod illa nou habent. cxlerius per corporis oflicium, accedente rerum fo-
Dicilur haeu eadem etiam virlus, sive a virore, quia rinsecarum adminiculo. Atque ut exemplum subji-
mentem prius aridam ad proferendiim boni opeiis cialur : inlerior aclus justiliae est causas el nierita
fruclum viridescere.jfacif; sive a viribus, quas illi rerum libra sequitaiis in corde pensare; exlerior,
ad operandum accoinmodal; seu a virilitale, quia in rebuseUrinsecis jus suum cuique tribuere. Actus
iiihil femineuin vel languidum in ea patitur reside- " fortiludinis interior fortem aniniiim ad omnia quae
re; sed suis eam sliniulis in quemdain virilis acri- conlingere possunt praeparafe; aclus exlerior adver-
moiiiae sexum exaspcral. De virtutibus, quse sinl ct sa quae occurrerinl fortiler superare. De aliis quo-
quol, el quis eaiuni effeitus; qualiter ex aliis alise quesimiliter ratiocinari facile esl ei qui eflectussin-
piovenianl, cum tamen omnes ex radicc cliarilatis gularum potest agnoscere. Utrumque autem aclum
oriaiilur; quorurii cliam viliorum vel coiitrariie vel eadeni virtus operalur; sed alterum per seipsam ;
mediaesint; el alia quaiiiplurima quse Iiuic loco con- alterum vero per corporis cooperantis obsequium.
grue possent ir.seri, piselermillenda puiavimus, ne Alque ut hoc quali possumus demonstrerous cxcm-
vel isla melius traclaluris pulcherrinii pperis prac- p'.o; quemadmodum in pueris aliquo casu multum
riperemus materiam ; vel magnis rehus de quibus gattdentibus ; sive in his qui choreas agunt, prius
oiuiiino reticere quam parum dicere lutius est, ex- qtiidcm animus gaudio incitaiur; deinde motu pe-
tenuando contumeliam faceremus; vel ut nos quo- 'diiinvcl manuum jactatione corpus exsultal; ita vir-
que ipsi si forte posiinodum mclius aliquid vel ex- lus prius quidem animum, dcindo vero ct corpus
periri vel sentire conligerit, has ipsas res in mate- ad suas excilat acliones. ln vitiis quoque simile
riam specialis et proprii traclalus valeamus de in- reperies; sed in rebus contrariis. Nam sicut aliquis
tcgro resumere. Illud autem ignorari non debet, niagno et repenlino perculsus incommodo prius
niillam animi qualilatcm vcre ac proprie virtutem aninio lurbatur; deinde palmas collidil; caput ja-
nomiiiari, nisi quam bonorum omnium mater clin- ciat; el lotiim corporis habitum dolori confnrinat:
ritas procreat et inforiuat. Fuit quidem in mullis ila ineiis prius.viliis inficiiur; poslmodum illa in
etCnicorum, utputa Diogene, Plaione, quam pluri- opuselcoi'poraletransfuiidil.Quodautemquandoque
bus laudabilis quidaro animi slatus : parlim a na- post actum interiorem non slatim sequilur exlerior,
lura datus, parlim philosophiae studio compara- nul in virtulibus ex consilio maturitatis esl; aut in
tus : nemini nocere, omnibus velle prodesse, pra- viliis ex dubitatione confusae menlis, aul in utris-
vas in se cupidilales exstinguere, in aliis accusare: que ex oppoiiunilalis vel reriiro extrinsecarum de-
etiam qwecunque hujusmodi ad proposilum vitae feclu. lllud quoque in his rebus occurril nolabile,
innocenlis poterant pertinere. El liunc quidem men- quod onines virtutes interiores quidem actus certos
tis Iiabitum Tullius lanquam infidelis verse virtutis habent cl singulares; exteriores eliam in pluribus
ins. ius virlutem vocat, ita diffiiiiens : Virlus est ha- similiter cerli sunl; in quibusdam autem non facile
bitus menlh bene compositm. El revera talis babitus certos exceptosve reperies. Si eniin requisilus fue-
mentis cbaritate inlorroatus virlus est : remota ati- p. ris, fides, spes, charitas, quas intrinsecus habeant
icm qui in illis propler fidem esset non polerat, vir- acliones; haud dubie respondebis : fidei quideni
liitis nomine judicalur indignus. Nam, ut ait Au- acluin, in Deum credere; spei, aelerna bona spe-
guslinus : Vbi decsi agnitio vermel incommutabilis rare; charilalis, Deum proximuraque diligere. lla
verilalis : jalsa virlus est in optimis moribus. Undc et in aliis oronibus percurrere licet; ut actus hu-
congrue virlutem diilinisse videtur Augusiinus ideni, mililalis interior sil, de se huroililer sentire; mi-
ita diccns : Virlus est bona qualitas meniis, qua re- sericordise, animo misereri; obedienlise, animum
cte viritur, qua nemo male utilur, quam Dcus selus ad obedienduin prseparare; el de aliis oranibus ad
in hqminc cperalur. Nunc ad quaiiam boni speciem bunc modiiiii. Exleriqres quoque actus omnes aliae
libet procedere; quam nos speeialiter.aiternai viise praeter fldem, spem et cliaritatcm, proprios etspe-
merilum maluiinus appellare. Cur aulem hoc, paii-i " ciales habent; ut acius exlerior prudentiae sil pru-
lo post dicendum erit; nunc inlerim quid illud sit denler in rebus exlrinsecis agere; lemperanliae, a
videairtus. pravisoperibus temperare; ei Jioc mododc reliquis.
CAPITULUM 11. At vero lidcs, spes, charitas, in rebus fcrins.ecis
Est ergo meritum actus sive affectus viitutis; ut quos habeant actus privatos et ab aliis scsregatos,
I5S GUNTHERI ClSTERCIENSiS ir.6
non facile demoustrabis. Nam, si dicas actum fldei, ,A cterem qued ea quae nes virtutum aclus inlrinse-
"ipsam fiilein, ore prpfiteri, et verbis aslruere;simili . ccs 'vocare maluimus, plerique etiam molus vocan-
ralipne de spe queque et charilate sentiendum tur : quia Cum movere hon alitid sit quam agere;
eri.l; ut actus si.t spei, sperare se dicere et spem niotum quoque actuirt esse nCcesse est.Quod si pas-
suam verbis exlellere; charilatis verp, dileciienem sionem vel affectionem vocare malueris, ad arti-
Dei el preximi tain in se quam in aliis ccnjmen- main quse afficitur referri oporlebit. Respectu
dare, atque ila de omiijbus raliocinari licebit. yero virtutis quae movet atque; operatur, non nisi
Quo recepto, nimirum p'roveniel iilud ut omnium actus potest appellari. Omnes igilur virtutuni aclus
virlutum exterior unus sit actus et sic quoque nul- lani occultos quam evidentes, ad meritum seter-
lijni illarrim toitJin pfopriiitii. ac specialem sortialur. nse vitse manifestum est perjthiere. Quse tamen ap-
iinpetiam illujd ex hec seqiiettir incenveniens ut pellalib Sicut de aliis qucque pfsemissum esl, cuili-
aliqiiam virtuteih contrariuni sibi eifeclum iiabere bet praeeedentium satis cengruit; quia nulla est
fateainur, cl si.c actus huinilitaiis, se humilem gratia specialis in hpmine per quaiti rien raerea-
profileri, et ipsam lnuiiiliiatein verbis exlollere : tiir: praesertiro cum Spiritus sanctus (quod et paulc
cum potius ad superbiam pertinere videatur : vir- aiite diclum est) nunquam esse valeat oliosus.
tulem qiiampluriroum laudes tibi inesse profiteri. ]B Yerumlamen huic bono quod in actu positum^est,
Cuin ergo tres illse virtutes, nec hos privatos aclus familiarius eani pulavimus assignandam; pro eo
habeant, neC; alios valeas reperire , nec rursum qtiod omniai merita inbono opere consummanlur;
ianqiiatii inibecilleset languidse omninp actu carere et ultra nil aliud reslat nisi praemium exspectare,
possint; jam eniiii virtittes npn essent.:.. superest de quo subseqpenter agendum est. Libet tamen
ul eas suas internas aclienes per aliarum exte- prius velut in qucdam utriusque b.oni confinio me-
ripra opera maiiifestare fateamur. Cuin cnim video rili scilicet ac prsemii, quamdam inlerpenere divi-
te divina prsecepta aclu ipso fideliler implere sionem ex ulroijue consistenlem : quod pmne be-
quod est obedieiilise; ctun pro peccatis corpus af- num boniinis, aulmeritum tantum est, aul pTsemiuin
fligere, quod timoris; cum te humiiem omnibus tanlum, aul meritum simul et praeniium. Meritum
exhibere, temporalia coiilemneve, quod Iinmilita- taiitum est prima gralia quse datur iinmerilo, ad
tisest; ctim pauperesalere, nudos vestire, laboran- merenduro, quaj et mereri incipit, per cqrdis con-
fibiis subvenire, quse ad misericprdiaro referuntur : Iritionein et leiiiissionem peccatqriim. Piseinium
exhiset.similibiisintelligo te in Deum credere; cu- tantum est setern.a relribulio, quse pmiiibns meritis
jus niandatis diiigenter obtemperas, aeterna bona praecedentibus exhibetur ; ea vero nijiil ulira
sperare, qjioruin desiderio transitoria parvipen- " ipsara merebimuf; quia cum ad, illam venlum fu-
deus, eliam pro remissione peccatorum corpus erit; jam npn erit roerendum ulterius; sed pi^aemip
affligis; Deum diligere, cujus a.inore primum omni peffruendum. Merilum siuiul el praemium cst,
studio consolaris. Siniili roodo de singujis percur- riupdlibet niedipruin ; scilieet nieritum quidem
rendo inveiiies, omiies virtutes tain ipsas quam sequentis bbni; praeminm vere praecedentis, dum
ipsarum opera tribus, illis ianquam primsevis ac a Dep accipimiis gratiam in pracniium pro gralia
prajcipuis 'attestando deServire. Nec moveat le- quaeprjus data fuerat ad hierenduijii

LIBER.OUmTlIS,
De remunergtorio bono.

CAPITULUMJPRIMUM. D iti Iiis. quse getierativam aut senientivarn bahenl


Yentrim esf igituf ad illaro. supreini excellen- vprqpagiitiqnem, ejusdem principii sortiatur lialu-
tisqiie botii specierii, quam ideo vilain selernam rain. Est, inquani, IIPC bonuni ojnliiiim bonpium
putaviiiius appellandani; quia haec appellaiio prae- collectioiie perfectum : sic taitien ut nulla-partium
Cedentibiis congrueiilitis videbatur fespondere. velacciderilitiniysirietateconsistat.Estutiquebonum
Qualeautem sit hoc bonumy qualitefye diffihien- hoc onniibus aliis, el prius antiquilate, et diulur-
dum; aut quo ;nPtiriiie feclissiitie censeatur : nen nitaiepPsterius : sic iatiien ut oronis ab ebteinpo-
SOlumegb scife 'rioti valeo';: sed inec idltiiti hqiiii- falis qiiantitsis fcnioveatur. Oroniutn optimum est,
riem in cafnb moftali positum posse Cfedo vel co- Sine fofma' qualitatis ;• omnium roaximuin est, sine
gitare vel doqui. De quo nil pulO vcrius posSe quantilalis accessii: omnium principium est, sine
dici, quam qtiPd Prtminp est irtdieibile. Est enim relatione temporali. Semper est, sine cursu lem-
benum hoc aliorum omriium radix et fons atque pofis : tiblqiie CSt, sine dimensiqiie locaii. Oinnia
principium : sic tamen ut nullum ex omnibus ul possidet, et habitttm non novit; pmnia praesens/m-
137 DE OIUT., JEJUN. ET ELEEMOS. — LIB. Y. DEjORATIONE. 158
piet, et situm ignorat. Omnia condidit, agendi A , Quse omnia faciunt ad ejris rei quam diximus as-
motum ignorans; pmnia suslinct, omnis insciuro seiiionem, sumnium illud bpnum
dequo npbis
passionis. Ex his oronibus patet hoc bonum de sermo est, nec substaniiam esse nec accidens. Et
fluo agimus, quod non aliud quam Deus est; nec accidens qnidem propter evidentem rei falsitatem
vere esse, nec proprie dici substanliam, cum -nihil neminem dicturum •arbitramur, nisi forte qui insa-
de illo accidentale valeat praedicari.' Quod enini niat. Subslanlia vero si quando dicitur propter lor
lale est ut nihil ei accidentaliter valeat convenire, quendi necessitatem, divina quaedam et ccelestis est
id nec subslanlia quidem congrue noroinatur. praedicatio, et ad illa philosophorum pr»3dicamenta
Subsianlia quippe cx eodicla est, quod substat, at- non pertinens. Simili ralione de omnibus illis voca-
-que subdilur accidenii. Mullo niiiius autem hoc bulis senlieiidum est, quibus circa Deum iransum-
ipsum bonum accidens vocari debet, cumac- plive et precario quodammodo uti consuevimus,
cidens subslantia eo indignius sil, quod hoc qualia sunt ista : natura, res, essentia,
majestas,
ni6i in illa esse non possit; scilicet mox ut ab ea virtus, atque potentia, el quidquid polerit
reperiri.
•discesserit, exstingaitur el perit: -hoc vero vel eo Quidquid igititr de illa ineffabili summi boni na-
.praesente vel absenie, incorrupta permanet alque tura mortalibus verbis dicere tentamiis, similes
consistit. Albedo quippe hominis non nisi in .albo D sumus balbutientium, nisi quod illi elemenlares
bomine esse potest; et sic omnlno deficit cum .quidem sonos plene formare non valent, rerum
idcm honio albus esse desierit : homp vero al- autem perfeclam hinc notitiam; nos vero sermones
bus, etiam recedente albedine, niliilominus homo imegro proferimus sono, sed quae illis explicari
perseverat et permanet. Taceo nunc illud quod debent intellectu capere non valemns. Atque ideo
•verissime quidem diei posset, quod omnes lam quem illi defectuin patiuntur in syllabis, nes pati-
substanliae quam accidentia ex tempore incipiunt: mur in rebus ipsis. Nam et illud quod -dicturi su-
ei haec quidem omnia et illarum quamplurimse mos, licet verunf sit, minus forte studiosis absonum
lempore finitmlur, Cum enim venlum fueril ad videatur; Deum scilicet nec esse nec posse, nec
illttm acternitalis staltim, ubi nihil temporaliter vivere nec regnare, manente illo sensu verborum,
vel adesse polerit vel abesse, quod accidentis quo ista de hominibus praedicantur. Neque tamen
cst, accideniia peiiiliis auferentur, et substan- «disecet his similia de.ipso falso vel inaniter dicun-
iiarum quamplurirose; dignipres verc substantise tur, imo fideliler et pie; sed lameu pro materia
velut angeli et anima; et corpora noslra glorificala minus suflicienler et digne, quoniam eorum signi-
•in perpeluum permanebunt. Ex
quibus praeniissis ^n ficalio ad illam divina; naturae puriiatem consurgere
TtoIIigi potest hoc bonum de qup quseritur, nec non potest. Cujus rei yidetur ipse Dominus dedisse
substanliam esse nec accidens : ac per hec ad nul- pobis indicium, cum de rube Jpqueretur ad Mpy-
lum eprum prsedicamentcrum qusetraciant Peripa- . sen, ita dicens : Ego sutn qui sum. Sie dices filih
ietici pertinere. Querum summus prseceptcr, idem- Israel: Qui esl misit me ad vos (Exod. 111).Yidelur
que veri sagacissimus rimator Aristoteles omnia cnim his verbis innuisse' singularem quemdam et
quae humano sensu putavit posse compreliendi, in prcprium essentise suae modum , tanquam si dice
duas{ut ita dicam) dislinxil rerum naturas, sub- rel: Ego qui aliter sum quam vel lu vel illi ad quos
slanliae scilicel et accidenlis. Quod quidem redis • mitteris; qui longe purius et dignius sum quali-
sime arbitratus est vir magni pecloris et rertim bet creatura; cujus essentise nulla potest alia com -
naturalinm diligens inquisilor, ut omne id.quod parari. Sic enim loqui copsuevimus cum vplumus
• lutmanae subjacel cognitioni aut csse substanliam ; quempiam in rebus
aliquibus aliis prsefppendum
aut in ipsa csse substahtia dubitari non possil. demonstrare : Iste est qui cantat, qui currjjt, qui
Et subslantiis quidem omnibus tanquaro pau- pugnat, id est elegai.tissime canlat, celerrimeciirrit,
cioribus sub unn praedieamenln, eedemque gene- pngnat forlissime. Cum itaque nulla vocabula quse
ralissime relenlis, aecidenlia qucrum majnr erat D I vel si.nt vel ab homine excogitari possint iajitse rei
nunr.erus, quippe curo una substanlja phirinio- tam simplici significanter exprimendse sufliciant;
rum sil accideniium. capax : in ncvero praedica- congruenlius tamen vel niiniis improprie videnlur
rocnta quae Graeci calhegerias vccant, propter i|!a Deo applicari, quae tcllunl ct removent, quali:j
differentes eonini ropdos, sub totidem gene- sunl ha;c nomina : increalus, incqmmutabjlis, in-
ralissimis dispersit; quoruni appellationes istse . visibilis, et his similia; quae etiam privatiV^ Com-
sunf: qtialitas, relaiio, quanlilas, ubi, quando, munis usus appellat. Eorum enim quae sua signifl-
habere, silum esse, agere ct pali. Noluit ergo vir cata pcnunlur in rebus creatis propler quas etiam
sapiens, imo nec potuil eum a quo oronia esse in- reperta sunt, veluti : rex, paler et Dominus, t%
telligebat, indignis rerum condilarum vocabulis hujusmodj quamplurima eorum, inquani, nullum
coarctare, seternum temporaljbus, increalum cpn- esl; cujus ofliciq divina plejie acproprie significart
dilis, immensum parvis, incnmmutabilein rnntabili- pessit essentia : ea verp qux privant, res illas quae
bus connumerandc soeiare. Quse enim temppralium in Deo nen sunt, perfecte tolluut et remevent,
causa prpprie reperta atque instituta sunt, nuu- Quapropter secunduni vocum ipsarum officia, nunq
quaro aslernis in eadem prcprietate couvenicnt. forle usus abhorreal: compelentius reor increaltim
PATKOL. CGXI.I. 5.
139 GUNTHERICISTERCIENSIS 140
Deum el incommutabilera, etsi quidtaleest, quem A ; sinl omnia, sed quid illud sit nesciat, quia ticc sit
vel fegerii, vel patrem, vel Dortiiiium appellari: stibstanfia nec accidens : Cum ni| aliud valeat cogi-
licet tam haecqiiam illa, quoties sermorteopuSest, de tari, et htiic rei quam comprehendere non yalet, no-
ipso pie et fideliier praedicentur. E diverso quoniain men'.tenlaveril applicare : id quidem qualiter fial
illa qtiseponunt, venustiera sunt privativis; que- videre non possum. Cumenim dicatur nnmen a no*
niarii ista tamen remeventy yei culpam, ul iiinoccns, tamine, sive a notione, quiarem riPtet alqne notifi-
impollutus; ef similia; ye! defectum, ut incenrinu- cet; yel potius a Graeco sibi aequipollenteonoma,
tabilis,inipflssibilis; vel aptitudinem, tit invisibilis; quod itein a nemine suriiptiim esl, id est a tri-
"vel inferioris naturse slatuih, ut increatus; vel a)ia buendo : quod suam ctiique distrbuat qualitatero;
hujusftipdi :*illa" verp semper laudare atlribuunt; superest ut illud qupd neque nosci aut notificari po-
vel pbterilise; utrexyprinceps vel Dominus; vel lcsi, nec -aliqtiaparlicipat qualitate, nullo nominis
pietatlS;ritpaterf vel operis, ut creatbr;vei aliaruin oflicio valeat difflniri.Tn omni enim nominis impo-
rcriiiri ijuse ad ubrioreiri ejus videntur pertincre. sitione, nccesse est qualemcunque rei norninandae
Afque Ila fit quoddam salis notabile, ut ea quae de praecedere coriceptibnem : atque ideo qui prius
Deodiclainiriushaberit proprietatis, plus habeant ve- communem hominutii speciem hoiftines appellavii,
nustatis : contraque quse magis sunl in pfoprietale D ; nimirura oportuit eum formam illani tiniversalem
prxdicandi familiaria, minussintgloriosa. Horiimau- qua nemo carere polest, prius animo concipere:
tem exeriipluinsumer.epoies d.emagno quodam prin- quae tali posset designafi vocabulO. Simililer qui
cipe; qtiem si magnum, foftem, nobileni et sapien- ejusdem speciei singularia, Plalonero scilicet et SP-
tem vOcaveris,pluriinum laildes, qubniam illa nomi- cralem, vel quoslibet alios, suis quemque nomini-
na laudem copulant; si verb invictum intrepidumqiie btis Censuerunt, secundum perceplas aniroo formas
oicas, nort adeo, quoniam his vocibus quaedamminus id. fleri necesse fuit. Scilicet el in illis rebus quse
honesta removentur. Siergo ad vocuin proprietales neque siint nec esse possunt, sed tamen fingun-
respexeris, in quibus ab hominibus proptef res tur, qualia sunt opinabilia logicorum, oporluii ali-
temporales repertae sunt, privaliva positivis prsepori- quam figraenti formara. praecedere, ut chiiriera
defaht proprietate prsedicandi, positiva privalivis quoddam animal capite leonino, pectore flammeo,
laudandi dignitate. Habito autem respectu ad illam catida serpenlina; aliud vero quod partihi hirci, paf-
simplicissimserei puritateni, in qtia nil variuin est liili cervi naluram haberet hirceceryus : ulrumqiie
aut dissimile : oronia de.ipsa recle dicunlur, aequi- tam ficte quam prcdigialiter ypcarelur. Amplius in
p.ollerit : nec esl aliiid Deo esseregero vel Domi- ^ illis qupqtie, quse nullam prnrsus reniveram fi-
num, quam incommutabilem etincrealum : etquo- ctamve significant, sed per abnegaiicnem dicun-
cunquempdo lam haecquam alia possunt intef se tur : velduorum utiieuter; vel omnium, ul nullus
prbmiscbfi, exceptis tamert relativis, quaj etipsa li- el nihil : Iibc ideni reperire est, ut iri his el aliis
cet personas et eafum propria detefminent: nihil oiunibus hujusirtodi forma sit remotip. Ex quibus
tameri -aliud diversumve significant. Sed "dehls ad colligitur id quod satis est mirabile , facilius illud
praesehs iplura disserere, non est consiliuro"; illud quod falsum aut nihil est.eoquod omniiun verissi-
niagis quod coepimusprpseqiiendiim est, diviiiarn mum atque purissimum esse credilur, ab hOmineco-
scilicetesseritiiimriiilloposse vocabulo deirionsirari. gilari. Hoc eniin lale est ut riiernisirinclescat homi-
Etenim rem qnae aniroo crigitari aut eiiam fingi ni participandp ; quam ccgitando, donp fruitionis
queat, eam yocis oflicio difliiiiri posse concesserim; qtiani sbno vocis. Legitur in aniiquis genealogiariim
qribd autem omnino cst incogilabile, t[ualiier appel- fabulis veteres "inlef alios suae vanilatis errores,
'lari valeat, dicat qui jpotest : egb me nescire oortfi- dcuin quemdam tam fictum quam delestabilem co-
ieOr. His illud videtur alludere, quod Altici aptid liiisse: quem Slygiis immersuiii tcnebris, lanto in-
qiios philpspphica qupndafti studia flpruerriiil, buic ieris omnibus inferiorem , quanto illos superis,
ipsi de qtio loquiitiur Deo qtiem dtictti ralionis ex jD stulte quidem, sed digna satis arbitrabautur. Qui
visibilibus invisibilem omnium auctorem depreheii- eliain non rainuri stultilia reliquorum oiiiniiini
derarit, sed qtiid esset intelligere non yalebant, in pater ab eis fmgebatur; et ex boc quod ei saxificos
lpcp qui aTecpagusdicebatur, aram quideih pesuisse Gorgonis vnltus qnps nullus unquam viderat, qni
refcrjjntur : Sed eum taiiquam innominabilem reli- non in lapidem concresceret, impune licebat coii
cerites, prsefatani aram ignoli esse Def tituli su- teroplari, Demqgorgon appellafi consucverat. D*-
pefsCripiione vocaverunt (Act. xvn). Queiti tilulum nion enim, ut aiurtt, ex quadaro Graecoruin lingua,
cuni legisset Apostolus, qnantum ab liomine sciri cernetisvel considerans, vel eliam sciens interpret"-
ppluit, veruni et sunimum Dcuni eis inlerpreta- tur. H.uic; liud nonien esse volebant sccretissimum
lus est; sed nec ipse nec alius unquain in carne et solis veneficis et eisdem paucissiinis noluni : ad
rourtali pwitus, 'vere illum nemine potuit exprime- cujus'invocationcni terra niinqiiara polerat a funda-
re, exceptb illo de ijuo Joannes in Evangelio stio . mentis concussa non moveri. Si ergo illud prodi-
dicit :l)eum mmo-viditunquqm, nhi Vriigenitusqui gium iicto nomine sine niaximo lerraemotu deccpti
tsiin siiiu Pqlris (Joan.i). -» --'.. - homines invocari'ppsse.-non putabant :iusupre-
Nanj si quis ita dixerit esse quoddani aquo auclore mum Palrem omnium veruiiique Deum, ipsqs quo-
iU DE ORAT., JEJUN. ET ELEEMOS. — LIB. V.DE ORATIONE. 1«
que angelos qui longe nobis supenores sunt, mcom- A i ster Jesus Chnstus tradidertt regnum Deo Patrt, sie
parabili celsitudine transcendentem, qui omnia mu- ut ait Apostolus (I Cor. x\), lunc intelligetur illud
tabilitali subjecta incommulabilis contuettir : tam nomen quod nunc est ineffabile, et undique resona-
facile pulas vero ac proprio compellari vocabulo. bit sicut scriptum est in fine Tobisede ccelesti Jeru
Cum igitur tantse rei pulchritudo nulla voce, ut di- salem : Terratn luam in sanctificalione habebunt;
ximus, digne possit ac proprie deriionstrari; nos nomen sanctutn invocabuni in te (Tob.-x.rn). In quo
laraen eam quamplurimis appcllamus, ut defectum ef.am nomine nos sanclificabimur et illud iri nbbis,
proprietatis suppleat mullitudo. Afque in hoc quo- sic in eadem oratione Dominica fidelis populus qiio-
que balbutientes videmur imitari, qui dumprsece- tidie supplicat dicens : Sanctificetur nomen iuum
dentis verbi defectum sequenti cupiunl emendare, (Malth. vi). Quseqtiidempetitio licet sit prima ordi-
vilio suo insistentes, balbutire non cessant. Ita et ne proferendi, utilitate tamen extrema est, lanquam
nos rem prorsus ineffabilem nec unquam ita ut est aliaTtimflnis et complelio. Interim autem dum hic
nominandam, inlinilis vexamus vocabulis; et qubd vivilur, ubi regem noslrum vero ac proprio nomine
nec in uno conlingere polest, speramus in pluribus. laudare non licet, innumeris laraen ei vocabulis de
Neque lamen divina bonitas hoc nimirum piaeproca- " nostro idiomate sumptis nori cessamus fideliler
cilalis studium aspernatur; sed approbat polius, et adulari, trahentes ea ex illis decem cmnium rerum
aurem libenier accommodat, exemplo bonse matris, generibus quae vel sensu cnrppree cemprehendi va-
qusp parvulum infantem semiplenis vocibus se lent, vel animo ccgitari. Quae qtiidero cmnia cum ad
implorantem affecluosius audit, dulcius oscula- illam divinae simplicilalis essenliam transferuntur,
lur. necesse est ut a priori sensu omnino deflciant; ut
Ilinc est quod eum tam multis fatigamus ncmini- huic lantae rei minus digno licet officio valeant de-
bus, quse tamen omnia ex rebus crealis,vel causam servire. Quare tiihil ex omnibiis his quse pi'ius si-
habenl, vel similitudinem irahunl, vel qualemcunque gnificabant illi atiribuiinl, sed lanquam indigna
ocxasionem nanciscunlur. Cum cnim dicitur vel prcrsus abigunt et relegant.
Deus apo tcy GraeceThees qued videns interprela Dicilur ergo Dsus essenlia, vel etiairi substantia,
tur, sive timor, ut alii putant; vel essentia ex ec sine intellecln substantise; bonus ac justtis, sine
qued est esse : quam hcmo nisi in creaiuris depre- qualitale; magnus sine quantitate, creator cl domi-
hendere nen potest; vel rex sive Dominus a poten- nus, sine relalione temporali qtisein ipso sit, sed pn-
tia:; yel si quid est aliud quod ei credimus placitu- tius in ipsis ad quas diciinr creaturis. Nihil enim
rum : constat profecto hsec omnia ex rebus conditis,^, Deo credendumestaccidisse, cum coepit habere ser-
trahere ralionem. Nam hoc nomen Deus quod ejus vum aut crealuram; sed polius ilJis feiiciler acci-
esse proprie proprium omnes fere existimant; quo- dil, cum lalem coeperunl habere Creatorem et Do.
niam non sit propriuro, ex hoc potes conjicere, minum. Quid enim ? si herbis et floribus recenter
qnodnon soluni ad quosdam homines.qui velper er- natis conlingat biando solis spiramine confoveri, id
rorem vel per graliam dii appellantur, venjni eliam soli accidisse dicas, qui illis penitus 11011 egebat; an
ad ligna et lapides : imo quod abjectius est etiaro ad illis quae absque ejus beneficio, nec nasci quidem
ipsos spurcissimos dsemones soletextendi. Absit abi polerant, nec nata possunt proficere; verum nec
illo exCellenlissimo omniuro conditore, id elegan- isla nec alia simililudo reperiri potest, quse de re-
ter haberc proprium, quod ei cum imrtiundis; bus creatis ad illam increatam et omnium creatri-.
spirilibus sit commune Quod si quis quantumlibel, cem congruum proponat cxemplum. Res enim crea.
sludiosus sine ullo respeclu substanliae vel acciden- taeet ad se invicein et ad condilofem suum aliquam
lis, novam ei aliquam formam voeis locc vccabuli habenl relalionem; increatus autem ad condiia,
cunetiir afligere : frustra hoc tentasse videbitur, aeternus ad temporalia quam habeat cogitare non
cum praeler illa duc liullani rei noiniuandae formam valeo, cum ssepe jam diclum sit eum nuilius esse.
peterit invenireyquam in pmrii nominis imposilipiie; D capacem accidentis. Yidcs ergc nihil qund iljis qua^
praeconcipi aniino necesse est. Habet ulique Deus tuor priinis prsedicamentis subjaceat, Deo posse
noster in regno aeternitatis nenien celeberrjnium, convenienter attribiii. Quod etiam de reliquis sex
et gloriosum nomen quod esl super omne nomen estendere npn pigeret, iiisi facije esset intelligenti
(Pliil. n) : non lilleriscompactum, sed gloria deco- tjuaede bis dicta sunt, de aliis qucque' similia cp-
ratum : nomen alterius idiomalis quam nostra sint gitare. Selet autem idem Deus nester etiam vita
no-Jiina, quod laudabanl pueri in fornace, dicenles: seternancminari, nec hoc satis excellenter et pro*.
El benedictumnomen gloriw tuw quod est sanclum prie, quoniam, ut saepiusostensum est, nihil verius
(Dan. ni). Hoc noinen in'hac vita laudari quidem po- de ipse dici valeat, quam qupd ei nujla rerum tem-
tesl ct benedici, sciri aulem aul proferri non potest. poralium seu verborum potest convenire preprie-
Hoc est vere nonien Dei ineffabile de quo poslmo- tas. Et vila quidem ex eo dicitur quia nen solum
dum plura dicentuf, cum de sanctificatione divini vita, sed amplius quam vitaest, et omnibus praebet
nominis tractabimus. Cum autem venlum fuerit ad causaro vivendi, et etiam vivit in se et ex se, ex-
regnum quod quolidie optamus dicenles : Adveniat cellenti quedam et ineffabili modp ; qupniam to»
regnum tuuin (Maltli. vi), id est, cum Dominus iio- tus vilalis est, et, ut. ait beatus Hilarjus ; Vitff
115 GUNTHERl CiSTERCIENSIS 144
vivens periotum. Ex hoc igitur yitali fonle orani- A ex prima institutione, vel magnani aliquam ve! to-
bus quae yiyuntcausa vivendi est, in qtio eliam tam temporisiJa significal quantitatem, ut nullum
ea quae viyere non videntur vivebant anlequam fie- omnino partjum faciat iniellectum, ut cum dici-
rent, cum oninia quae postea facla sunl in ipso vita - lur, sevum Malhusalem, vel aevum mundi, totum
erant (Joan. i), sicut ait ille rimator coelestiumse- simul et nullam partem inlelligo : ct similiterin his
cretorum. Cum igitur omnia quse aut vivunt aut quae abeo sumunlur, ut seternuset seternitas. Cum
lipn vivunf,. in , ipsp yixerunl ab seteme, et quse autem dicitur : Mundus seriipet est, quod est tottim
temporalitcr yivunf viyendi causani sortiantur : quse tempofis , ita toltini accipio, ut etiam parlium re-
vero vel jatir beala fruuntur vita vel postmodum miniscar. interprelor enim mrindum esse et in
fruitura sunt, npn nisi ex ejus participatione ha- hoc momento et in omnibus aliis : et notatur ibi
beaiit: hunc vitalem omniuin fontem non incongrue jtigis quidani essentiae psr singula nioraenta decur-
v.ilam cpmmunis usus appellat, ep videlicet loquendi sus, ct eodem modo in his qu» inde nascuntur, nt
tropp, qup causse nnmen effectus sclet attribui. seinpilernus et seinpitertiilas. Pereniiis autem ex eo
jEterna qucque dicitur hsec vita : nec hoc lamen quod est arinus videtur esse compqsitura, in quo
sicul nil aliud salis pxpresse, sed quia hoc nomen notatur temporalis qusedain distinclio, quod divinse
ad iljum interminabilem divinse essentiae statum, simplicitati convenire non potest. Perpetuum au-
caeleris vicinius videluf accedere. Sumpliim est tem id proprie dici solet, quod usque ad linerii
enim hoc nomen seterrius, vel ab miate, ut quidam tempbrls .perpeli atque subsislere valet: quod eo
vblunt; vel potius ab <EIK> ijuasi mviternus, tesle quidem qui vel nil patitur, yel nullam sentit diu-
Yarrone qui ait: jEviternam hominumdomumlellu- . turnitatem prorsiis judicaturindignuiti.Patet ilaque
reni."Utrumque anteni piajfatoriiin, idest.tam wtas Deum inter omijia temporum vocabula nil tam con-
quam wvum nomen temporis est; unde et eos qui grue quam selernum nominari quamvis nec hsec
tempore pares sunt, coaevessive ccaelanees appella- ncc alia prqrsus appellatio, ad illam diviha? esseh-
mus. Yerum aetas etiam paucissimi lemporis esse tiae digriilatem valeat aspirare. Has igitur seternita-
potest, ut ininfanlibus qtios pusillae dicimus aolatis; tis causas illis vilalibtis conferentes, Deuin vitam
sevum autero vel magnuni aliquod temporis spatium selernam consueviraus appellare; pro eo quod in se
frequenlius netat, til"sevum Nesteris sive Mathusa- et ex se ineffabili modo selernaiitei vivit, et no$ ab
Tem; vel totam teroporalis spatii complectitlir quan- ipso teinporalem vitam accipimus et in ipso spera-
titatem, nt euni dicitur : Sapieniia semperfuisse cutn mus seternam. Hoc ergo est illud summuin bunum
Deo; et esse anle mvum. Cujus. rationis inspectu boc C qupd vel solum vel ejus causa-quidquid crando
nomen ad designandam intermirtabilis existentiae petitur pelendum est: ex quo alia omnia prodeunt,
jugilatem quse etiam seternitas dici solel, tam a et ad ipsiim referuntur; quod nis'i prsecesserit, alia
pliilosophis qtiara a calholicis transsiimpturii est : rion seqriiiritur; nisi subseciitum fuerii, alia inuti-
a pbilosophis qtiidem, ut ait Boetius (Decons. phil., liter prsecesserunt. Constat igitur oinne bonum ho-
*
1. III, lrietr. 9) : miiiis.ab seterna prsedeslinafionequse Deus est, sor-
TcrrarUm cwliquesator, qui tempus ab mvo liri causam originis : et seternse vitae, quam itidem
lre jubes,- stabilhque mariens, das cuncla moveri. Detim esse doctiimus, beatiludine consummarL
A cathciicis autero, quemadmpdum ait lilius Sy- Yides efgP tptam salulis noslrse seriem a Deo cau-
rach, cum de cceleslibuS lcqueretur : Vnusquisque saiiter prbficiSci, et in niodtim lincse finaliter ad
non qrigustiabilpfoxintumsuum usquein mvum(Ezech. ipstini recurrere; ut sit ipsebonorum oinnium et
xvi). Quapropter et hoc nomen seternus quod ab fpns et clauSula,queniadmodumincirculoperipheria
illis stimplum est, et ejus denominativum aterni- principii ac fiuis tolitisque ambitus, ab iromobili
tas, ad designaridaih illamstabilem permanentem- centro suscipitfationem. Quapropter verum estillud
qtie diyinsepuritatis essenliam, familiarius videntur qucd Grsecus ille philcsophus, Parmenidem lequpr,
accommodafi^ quam vel sempiternus, vei perennis, " qui sub rupe ^Eg-yptiacceleslium rerumsecreta ri-
velperpetuus, vel eorum denomihaliva, perennitas, matus est, de divina essetilia dixisse perhibetuf :
perpeiuitas, seriipiternitas : vel qusecunquehujus si- Rerum orbem mobilem rotat, dum se immobilem
griificatibhis alia poterunt repefiri. Siquideni sevuin ipsa conservat.

LIBER SEXTUS.
De diyei-sisjspeciebus mali, et de tertio contento orationis , id est, a quo quis petat; de
quafto, id est cui petnt; de quinto,. quare petat; de sexto , qualiter petat.

CAPITULUMPJtHMUM. bitror de malo quoque ejus contrario, pro eo qiiod


Sed quoriiam de diversis speciebus beni quantum omnibus modis fugiendum ac deprecanduiri est :
necessitas .pbstulabat dissertum est, consequens ar- notificandi eausa nonnuila subjicere. Bonum eiiiin
115 DE ORAT,, JEJUN. ET ELEEMOS. — LIB. VI. DE ORATIONE. «8
ad hoc cognosci opoiiel ut appetas, malum ut fu- A sui simplicitatem uno lanium vocabulo contenla
gias. Balsamum quippe ad hoc.cognoscilur ut pro- esse possel ul tantum scientia dicerelur: sed prepler
sit; venenum, ne noceat. Malum autern jam supra diverses rerum subjeclarum slalus, qui secunduro
diffinitum est, cum diximus malum esse moTtera lempora variantur, diversa solet nomina mulari.
a»lernam, vel quidquid ad illam impellit et aggra- Cum enim sunt tria lempora quibus res temporarise
vat. Quod adeo verum est, ut nil aliud malum, pro- discurrunt : praesens, scilicet, prseleritum et fuiu-
prie dici possit, licet usus et alia quaedam hoc rum; Deus qui et tempora condidit, et bmnium no-
censeat vocabulo, ut pcenas corporis vel labcres, tiiiam habet, nec prseteritorum inimemor esse pe-
adversa ferlunse, quse etiam si mala patieiitibus vi- lest. nec ignarus praesentium, nec imprevidus-.fu-
deantur, mala iamen nen sunt, sed frequenter turprum; sed praeterita quidem memcriler tenet,
animse bena atque salubria. Primum igitur malum praesenlia cernit, fulura prsencscif. Omnia tamen
hominis et qued nisi prsecesserit, alia vel non se- haecnen sicut homo secundum rerum ipsaruro na-
quenlur vel minime nocent; illa est miseria quse turam, seu lemporumvarietatem, dijudicat, sed tan-
impendel animse etiam antequam sil, ex eo quod quam DeuS uno ac simplici modo seternse cognitio-
ab selerno divino judicio reprobata est et futura nis inluetur. Cum ergo ante rerum conditionem •
i>
est una de reprobis : qua nulla major esse potest omnia adhuc fulura essent, pro eo quod ipse omnia
calamitas. Hoc autem maluro ad cralipneni de qua praesciverat, aeterna ejus scientia gralia futurorum
agimus nen pertinet : el ideo nec orandum cst etiam praescieulia poterat appellafi. Rebus autem
nec deprecandura; quoniam orationis intentlo in conditis, jam amplius ad illas praescienlia dici non
futurum extendilur, hujus autem mali effectus ab poluit; scientia vero, ne esset sicut prius, nequa-
setemo cerlissime prsevisus atque pi'sefixusest. Est quam valuit accidere. Sed et in his quse quotidie
itaque primum hoc nialum primo illi bono conlra- nova incipiuntesse vel accidunt, hoc idem reperies,
rium quod nos supra primum prseparatorium sive ut antequam vel sint vel accidant, sub Dei prse-
prseordinatorium nominavimus : quare et islud a scienlia leneantur; cum autem esse coeperint vel
simili per conlrarium, prsejudicatorium vel prse- acciderint, sub piaescieniia quidem esse.desinant,
damna orium niliil prohibet appellari. Utrumque scienliae vero subjecta immobiliter perseverenl.
autem ab his bonis vel malis quse orationi subjecta Hujus itaque seternaescienlise quse non aliud quam
sunt semolum est; quoniam ut et modo diximus, Deus est, duo, ut ita dixerim, circa homines sunt
oralio in posterum tendit : boec autem ab seterno elfeclus : prsedesfmatio, scilicet ac reprebaiip;
certa atque censumpla sunt, alterum in prsepara- r querum allerum in beatitudine electcruin, alterum
tione gralise, alterum in prsecognitione miseriae. in condemnatione reproborum atlendilur. Est autem
Quapropterde his singulariter aliqua dicfuri, paulo prsedeslinatio aeternaebeatitudinis prseparatip; re-
si placet alliori utamur exordio. prebalio verc est juslte damnatienis cerla praecc-
CAPITULUM II. gnitio. Ulrumque autem quoniatii aVaeierno certum
Consideranti igitur mihi pluiima quae de Deo atque prsefixum est, ad orationem quse in futurum
huinansedevotionis usus praedicare solet, nescio an exlendittir non potest pertinere. Nemo enihi, qued
recle occurrerit, nil tam generale de ipso dici et ad supra qupquedixirous, id erat, ul eumDeus praede-
oinnia se habens : quemadmodum ciim dicitur stinet, aut prsedestinaverit, sicut nec aliquis ut
sciens, yel sspiens, vel intelligens, vel cognoscens, Deuseum vel reprebet vel reprebaverit deprecatur.
vel si quid aliud est quod idem signilicandi sciiia- Ex illc igilur fpnte divinae prsedestinatienis quse bo-
tur olficium. Haec enim omnia de Deonon solum norum omnium principium et causa est, nascuntur
unani simplicis invariabilis naturse demonstrates- illa bona de quibus paulo ante tractavimus, quo -
sentiam; quippe quse secunduin substantiam de rum adminiculo ad obtinendam beatitudinem quam
ipso accipiuntur, sed el quamdam intereumet hsec illa prseparat adjuvamur. Fit autem hoc exemplc
temporalia noiant relalionem. Quae quidem relalio D indulgentissimi. Patris, qued dilectc Filie cui regni
in Beo non est, cui nihil potest accidere; accidcns prseparat hsereditatem, etiam alia prsebet admini-
enim est omnis temporalis relalio, sed" potius in cula, quibus illaro digne valeat adipisci. Ex divina
rebus ipsis ex eo quoddivinae scienliae sive cogni- aulem reprcbalipne causaliter roala nen prpdeunt,
tioni subjeclae sunt. Cum ergo dicitur, Deus scire ne Deus malerum quoque auclor inveniatur; sed
vel sciens, ut unum pro omnibus sumatur exem- secundum illam quse falli non potest, ab homine
plum, principaliter quidem hoc vocabulo divina sunt vel fiunl; ne is quem Deus jusle damnandum'
significatur essentia; secundario aulem qusedam praevidit, sine merito suo punialur. Ex quibus cer-
temporalis ad ipsum nplalur relalic, ut talis sit, lissime palet, quod Deiis bona quidem facil et ap-
sensus ac si dicatur : Deus est, et ejus scientise: prolat, et coi-onat; mala vero nec facit nee appro-
temporalia cuncta subjecla sunt. Cum enim nibil bal; scd loleral, el improbat, et punil. Quod boua di-
aliud sit Deo scire quani esse, nec aliud esse quam ligat Deus teslaturPsalmista, diccns: Justus Dominus
Deum esse; sic Deo temporalia quaeque subjiciun- eljustilias dilexil, mquitalemvidit vultusejus (Psa/.x).
tur, ita et ejus scientise, subjetta esse necesse est. Quod mala oderit, idem Psalmisla : Odhti omtiesqui
Et hsec quidem ejus scienlia pvppter invariabilem o,wrflii(i(r!?iiV/tiita((;m(P«af.v).QuodilIaremiiiieiel,ot'
Ill7 GUNTHERI GISTERCIENSIS .,»8
ista puniat, docet Apofctoliishpc modo : His quidem A pellari.Est autem opposila fronle contraiiuin priino
qui secunduttipatientiambqni bperis gloriam et hono- illi summoque bono prsedestinationis, nisi quod illud
rem el incoffuptionem, tribulatio quteni et anguslia bonis omnibus el causam prsebel et ordinem prsescri-
iri ornnem ahimam facientem nialum. Et de bonis bit: hpcyere sequentibus malis praescribit quideiti or-
quideiii paulo ante diclumest: IVuncde malis bte- dinem sed catisam non irrogat; Causain aulein dico
Vilet dhsetamus, ut appateat quid sit in oralione de- iliam ex qua fit aliquid,nenillamtantuin sine quaes-
precandum. se non possit. Sunt enim duo genera causarum: uhum
CAPITULUM III. exquo est aliquid, et sihe illoessenonpotest;alte-
".- De mato. ,: . :. rum exqjio quidem pon est, sed sine illo esse non
Mairiiii autem jam ante , diffinivirous morlem potest. :Itaque Vitse hujus corporalis :Deus utroque
selemara, vel quidquid ad illam iinpellit et ag- modo causa est, quia ex ipso vivimus, etsine ipso
gravat. Omne igitur malum hominis quod oran- lipn vivimus : mprlis aulem nostra mortalitas, non
db deprecari convenit, aut est mors aeterna, aut quia ex ipsa est, sed quia sine ipsa esse noiipotest.
tiiortis ajternae merifum, aut merilorium, aul est Sic ergoprsedestinatio quidem bonorum omniuin
inalum privatoriuin, aut obduratprium. Malum utroquemodo causaestyreprobatio autem altero tait-
qurid est mnrs seterna, nil aliud est quam seternse lum malorum omniiim causa polest, appellafu \e-
viise, quseDeus est, privatie: sicut nec mcrs corpo- rrim hoc malum quanlum, ut diximus, abselerno
ris nil aliud est quaro vitae cerppralis amissio. Ma- cerlura atque prsefixtiriiesl: ad oralioneiu cujus ef-
lurii quod est meritum mortis selernse, malus actus feclus de futuro pendel nbn pptestpertinere. De his
est; vsive interior, ut mentis, qualis est actus autem irialis qusc ofando deprecari oportet breviter
bdiendi vel'invidendi; sive cerppris, qualis est prosequimur. Horum ergo primnm est illtid qubda
actus fufandi vel eccidendi. "Malum meritPfium nobis obduralorium- dictum est, quod quale sil libct
iiipflis aeternae,vilium nientis est, id est mala qua- intueriiCumigiturhomo, remota Dei gfaiia, salvari
lilas artimai, qua-hotiio ad malos actus impellitur : noh pbssit, praescius omnium Deus, ei quem ab
cf est velut quoddam malae acliqnis instrumentum. selerno justissime reprobayit, salvalficeni adhibcre
Maium pfivatorjum non aliud est quam privalioju- graliam ."arbitratur dignrim; quse utique aecepta
stitise, quandp per infusionem gfalise spiritualis conyerli posset et conleri, ac per hoc remissionem
ptirgari ac juslificari non meretur. Malum vero peccatorum accipere. HacigiturDei gratia destitu-
quod pbdtiratorium dicilur, obduratio cordis est, ' tris peccalbraC sibi reliclus inquaitidam.iiisensibi-
quarido peccator, divina deserente gratia, ita obdu- « lera induralur malitiam : velut glacies quse radio
raturininalo, ut nullacordis contritionecompunctus solis lacta mollescereposset ac resolvi, eodem sub-
remissionem peccatorum non accipiat. De his ergo lailovelut in lapidis cohcrescere naluram : est ita-
malis breviter agendum est: non eo quidem erdine que malum hoc contrarioni illi bono quod praepara-
qup sunt enumerata, sed que solent hominibus eve- torium dicebamiis, qtioiiiaiti illud viani pfseparat ad
nire, quemadmodum el de bonis paulo ante tracta- saluteni : hOc obstrtiii et pra^cludil. Prsepafavefai;
vimus, Sed ut ad hoc cpmpetentius accedamus, illud vias Salutis Jacpb, queni Dpminus ab a;terrio
de alioquodam nialo quod his omnibus et prius est dilexil. Prsecluserat autem istud Esau, qiiem idem
ordine et miserabilius, aliquid est prsemittendum. Dominus se odisse profitetur: Ex hoc iiem thalo
(CAPITULUMiY^,- quod obduraloritim dicilur, tiori tam tempore quam
Prjinum igituf malum bominis, et quo praece- ordine sequiltir privatorium, id est privatio justi-
dentehaec oninia subseqjiunlur.illa estmiseria quse liae,'quaeirtjustitia dici potest: quoniam justilia nisi
impendet ei' ex eb quod selerne Dei judicio damha- ex remissione peCcatorum rion potest proveriire.
tus ac reprobaliis est': sic tamen ut illa Deirepro- Sicut eriiin pufgatis sordibus doriitls munda est,
batio futuris ejus malis nec causani praebeat, nec martenlibus immunda, nec tamen illa sordiumre-
ingerat necessilatem. Quse quideim divina reproba- D iriotio vei prxsentia munditia vel immrinditia domus
tio in Deo cqnsiderata sancta_-et simplex est: nec est, sed ei carisam accommodat : sic remissis pec-
aliud quam seterna prsescientia judicis futura cerlis- calis statim adest jtistitia, retetitis atitem, injuslitia
sime prsevidentis. Si autem inhpmine cpnsideratur praestoest; nec lamen remissio sive retentie Jiec-
illa reprebatip, suprema raiseria est, etpmiii reme- catorum haecvel illaiest, sed lantum prsebet occasib-
diocarens, tanti videlicet principis arbitrie etiam rtem. Est itaque maluni hoc inspiratorio bono con-
antequarn esse incipias displicere. Quid enini mise- trarium, quoniaro illo puritas aniinse comparalur
rius esse pctest quam nnndum esse natum, et jam ex discessu vitiorum : hoc autem exeorum praeseri-
essq daintialum. Damnaltini autem dicimus nqn di- tia coaccedit impuritas. Rursuriique ex hbc priva-
yina sci3nlia jam puniente immeriluni; sed Dei lorio riascitur malum mofiis aeternae meritofiiirii,
prsescientia prseyidente mortalilerpeccaturum, et id est pfava qualilas vitiosse riietitis qua homo inci-
suo merito puniendiim. Hanc igitur damnali homi- iattir sid mortem a^terliam majoribus flagiliis pro-
nis mjseriam qnia malis omnibus licet causam non merendam. Exemplo tibi sit terra arida et inctilla ;
prsebeat, cerium tamen ordinem praefigit, malum quse, si compluta ef culta essel,* posset ulique sa-
praiyudicatoriiim sive praedamnatorium placuit ap- lubres fructusetutiles procreare : nuiic aiilein spi-
U9 DE ORAT., JEJUN. ET ELEEMOS. — LIB. VI. DE ORATIONE. 150
nas et tribules, aut etiam herbas mprii-feras, cicu- A illud summa felicitas est, hoc extrema miseria. In
tas, helleboros et toxica peslifero felu'producit. Est his autem quinque malorum generibus illud adver-
igitur malum hoc meritorio bono contrarium, quo- lere potes quod semper prsecedens causa subsequen-
niam illud vitae promerendae, hoc autem perpeluae lis est; subsequens vere poena prsecedentis. Ac per
morlis inslrumentum est. Amplius autem ex hoc hoc primum illud quod obduratorium dicitur cau-
malo, id est ex hac animae prava qualitate prodit sa lanlum est, nori autera et poona; iria autem me-
aliud malum, quod non jam meritorium, sed po- dia tam causae quam pcense sunl : ultinium autem,,
tins meritum morlis est : malus videlicet actus; quod et punitorium dici potest, id est mors seterna,-.
sive interior, ut menlis tanlum, qui et melus dici- pcena tanlum est omnium prsecedentium, non auleiii
tur; sive exteripr, ut etiara eorporis quem specia- et causa; et poena quidem cui nulla similis reperiri
liler actum nominamus. Nam, sicut segritudo cor- valet, cujus intuitu quaelibet alia,quanlumlibet gra-
poris, quandoque heminem interius tantum' vexat, vis, remedium potesl aeslimari. Et haecquidem poena
exlrinsecus non apparet: ut in calore nimio vel M- quandiu nonduin sentitur, cogilari quidem po-
gore, caeterisve passionibus occultis : quandoque test et timeri; cognosci autein nullalenus potest;
vero et urget intus et exterius aflligit,ut pnta per nisi tunc demura cum jaro ulterius non valet prseca.-
tremores et saltus et membrorum jaclationes :,sic " veri. * ".'•'.
illa prava qualilas quam vitium dicimus, quae uti-
CAPITULUM YL
que languor el morbus animae est, nunc solatri
mentem, movet ad raalos aclus, velut ad iram vel De medih.
odium, sive invidiara, aliasve pravas affectiones; Sed de bonis quidero ac malis pro captu nostrse-
nunc vero et mentem movet et corpus incitat ad tenuitalis baec-dicta sinl, nunc de mediis videamus.
pessimas actiones : velut ad furla vel rapinas, for- Media autem vocamus, illa, quae in se quidem nee
nicationes vel honiicidia, vel qusecunque liujnsinodi bona nec mala sunt; sed pro modo utendi bene vel
poteris reperire. Ex que palet malum hoc opposilum male utentibus, bona sive mala efficiuritur. Horum
esse illi bono quod aeternae vilae meritum vocavi- autem quaedam in aninia sunt, quaedam in corpore;
mus : pro eo quod illud ex bona menlis qualilale qusedam extra tilriusque naturam, qiise etiam ex-'
proficiscitur,hoc autem ex pessima: illi vita seterna, trinseca noroinantur. ln anima sunt qusedam doles,
huic vero perpetua mors in praemfum reservatur. non gratia datse; sic enim virtules essent': ac per
Sed et illud adverlendum est quod supra de bonjs hec de genere bonorum de quibus disputatum est;
quoque diximus, quod islse successiones horum Q sed vel ipsi naturaliter ingenitse,' vel sludio com -
quatuor malorum unius ex allere prodeuntium, jta paralse : utpote scienlia ariium, prbvidenlia re-
fere simul et indistanter flunt, ut nen tam lempore rum, nelilia multorum, memoria gestorum; et eo-
quam ordine possint adverti : excepta corporis rum contraria, veluti inertia, imprudentia, oblivio,-
aclione, quae plerumque vel propter mentis adhuc hebeludo, et his similia. In corpere autem sunt sa-'
inceriae dubitationem, vel prepler facultatis sive nilas vel segritudo : agilitas vel ignavia, fortitudo
adininiculi defeclum; vel alia qualibet ex causa vel imbecillitas, pulchritudo sive deformilas, et qu*
retardatur hujusmodi sunt,et eorumconlraria. Extrinseca sunt
CAPITULUM Y. ea quse ad fortunam referuntur, ut divitise vel pati--
De morte alerna. pertas, nobilitas vel ignobilitas, liberlas vei servi-,
Pesl hsec omnia sequilur illud malum quod om- tus, clariludo yel obscuritas, et qusecunque hujus-.
nium pessimum est, cujus eliam causa csetera mala modi sunt, et eis opposila. Quse quidem in lseta et
sunt; videlicet mors aeterna, malorum omnium.fi- trislia dividunlur, et sibi invicem opposita sunt,
nis et cumulus; et velut quoddam pelagus, quo nulli simul oninia abesse, vel adesse possunt; sed
cselera omnia certo tramite decurrant. Hoc malum aliis quidem praesentibus, alia deesse necesse est.--'
quam terribile sit et timeridum ex eo colligere po- D De quibus omnibus nil aliud orandum puto, nisi
tes quod omnibus aliis in pcena praeponitur; sicut ut eorum vel usura vel absentiam det rtobis Deus
el mortem corporis supremum supplicium inter- in salutem nostram conveiiere, id est pro lsetis, si
prelamur, pro ee qued nil gravius a judice quan- adsunt, ipsi grates agere, et ea tamen animo par-
tislibel hbminum flagitiis potest intendi. Esf igitur vipendere; si vero desunt, nullatenus vel levi--
mors aelerna carere illo quem nos seternam esse vi- ter affeclare. Tristia vero vel si adsunt fortiter
iam supra monstravimus : Deo scilicet qui solus sustinere, et ea nostris reatibus imputare; vel
vila est animse, sine quo feliciter vivere nequit, si desunt minime formidare. Parum enim re-,
sicut mors temporalis est privatio animse; sine cu- ferre credo quoad rei utilitatem : doclus an indo-
jus praesentia corpus ipsum nec etiam ad mo- ctus, incolumis an aeger, dives an pauper, liber an
mentum yivere potest. Opponitur ergo malumhoc servus, ad vitam seternam pervenias, nisi quod hi
illi bono quod vitam teternam vocavimus non solum qui hic lselis humiliter usi. fuerint, ibi cumulata fe-
quia illud Deo frui est, hoc carere; verum eliam, licilate lsetanlur; qui vero patienter adversa tole-
qttia illud justilise praemium est, hoc iiiiquitalis; raverint miseram sorlem feliciter mulasse glo-
illud pi-aedestinalisconvenit, hoc riianet reprobatis' riantur. . ._ _.
1S1 GUNTHERl CISTERCIENSIS 13-2
CAPlTULUM Vll. A lum veriiatis, et ilie lestimonium perhibebit de me
De tettio cbntento orationh, id est a quo pelat. (Joan. xv). Quod aulejn dona Spirilus sanclus dct
Sed quoniam quid orando petendum sil, quod se- idem el Filius, teslator Psalmista, dicens : Ascen-
cundo lqco conlinebatur, satis, ut arbitror, slu • dens in: allum captivam dnxit caplivitalem, dedit
diose quajsituin est: nunc de tertio contenlo, id est dona hotninibus (Psal. LXVII),et Joannes in Evan-
a quo quis petere debeat, breviler subjiingamus. gelio : Deplenitudine ejusomiiesdccepimus (Joan.i).
Hpc eiiini capitulum in ipsa cratipnis dilfinitipne. Spiritus eliam sanctus sc ipsum dat, quando se
jamex parte discussum est, cum dixiinus, oralio- misericorditer menlibus nostris infundit. Dat etiani
nem essedivinse implorationem pielalis : quod ibi- donasua dividens singulh prout tsult (1 Cor. xii).
dero ila exposuimus, quoniam non nisi ad solum Quapropter idem Spirilus sanctus dator cl datum
Detim intendi debet pralip. Hpc autem, id cst a reclissiinc appellatnr. Dator, quia se ipsum et dona
quc petat sicut el due prseccdentia in cmni orationc sua dal cuiii Patre et Filio : datum vero, quia datur
considerari necesse est, eatcntfs, ut eo reraoto ne a Patre et Filio et eliam a se ipso. Yides ergo quia
oratio quidem valeat appellari. Quisquis enim sit summum illud el unicum bonum aetcrnae vitae, vel
ille qui petit, ct quidquid illud qttod pelitur, si non ad illud pcrlinenlia, solus Deus praestare potest; et
est a quo id sperari valeat, aul eliam impetrari; ^ idcirco ab ipso solo petenda sunt. Mediarum vero
non solum inellkax est oratio, sed nec oratio rerum qusedam homo hbmini conferre polest, quse
quidcm eongrue nomiiialur. Quare ad certam per- bene utentibns prodesse possunt ad vitam.; veluti
sonam orationem semper dirigi oportet, et eam la- terrfcnaesiibstantia facultatis, quaesi adbonOs usug
lem, quae possit largiriquod petitur. Petere enim ab cOnferatur ad vilse n;erilum plurimum potesl suf-
eo qtfi d?re nnn potest, vel occulti erroris esl, vel evi- fragari.' Id autem quod ibi oplimunl est el magis
dentis slullitise. Si enim ignoranter hoc facias, laitdabilc, id est bonum ulendi modum, nemo prae-
falleris in occulto; si vero ex industria, manifesle ter Deum prseslare potesl; quoniam spirituale do~
deliras. Cum igitur orando nil petendum sit nisi num est, el inter graliaruni cbarisniata iiuineratur.
vita seterna quae Deus est, vel ad ipsam pertinentia, Ex liis ergp quie dicla sunt evidenter celligitur,
profecto ad Deum omnis oratio dirigenda est, quo- bmnes oraiionum nosiraruni petiliones ad solura
piam eum nullus homini dafe potest, nisi ipse se Deum essc dirigendas, queniadmoduin dicit Apc-
ipsum. Nam ipse se ipsum libenter dat quserenlibus stolus : In omrii oratione et obseciatione, cum gra-
et sponle offert, sictit illis quibus dicebat Aposlo- tiarutn actione petiliones vesttW itinotescani apud
lus : Tahquam filiis chathsimh offettse nobis Deus ,f, Deum (Philip. iv). Yila.enim Seterriaab illo solo
(Hebt. xii). Sed neque illa bona quaead vitam coo- sperari potest et impelrari, qni rialurailiter aeternus
perantur et adjuvani, quisquam praeter ipsum lar- est: non ab his qui eam vel nori habent vel gra-
giri pptesl; quoniam dbna sutit spiritualium gra- tiam acCeperunt, sed dare noh possunl : quales
tiaruin, quae a nulk) hominum vel etiam angclorum sunl sancti angeli, vcl bealae animse jam receptse
in alium possunl conferri. Sunt utique cliarismala ad gloriam. Stullissimuni aulem est eam abhis
Spiritus sancti, quse solus ipse ctii voluefit et rebus pelere.quae etiaro lcmporaliyita indignx suntj
quanlum vbliierit itiipartitnr, dividens singulis proul ul idola; impiissimum vero ab immundis dacmoni-
vult, sieul ait Apostoliis (/ Cor. xn). Nec hoc taniert bus qui non solum ejusdem yitaebeatitudine mcrito
sitie Patre et Filib : qiiippe qui riPn sblum illa cum suoprivali sunt, sed morti perpeluse depylati,
ipso, sed eliain ipstim cum illis homiiiibus largiun- CAPITULUM"VHI.
ttir. Unde Clidem Spirilus sanctus tam Patris quam De quatto eontento otationis, id est cuipeiai.
Filii donuni rectissiine appellatur. Yis scire an Quarto IPCPsequitur illud capitulum de conleniis
Spiritum sanctum dei Pater?ait Salvator in Evan- orationis, yideliCet cui pelat; id esl quis qualjsve
gClio :Si ergo vos, cuiri silis inali, hosth boria dala sit ille cujtis carisa iiitenditur oratib, sive sit ille
dare filiis vestris , quarilo magis Pater vestef de D idem qui orat, sive non sit ipse sed alius. Orat
coelodabit spiritum borium petenlibus se? (Luc.xi.) enim homo tiunc pro se tanium, nunc vero pro
Et alio in IPCP: Paracletus Spiriius sanctus quem alio, non tam pro se ouam pri) alio, et io quolibct
millel Paterin nomine meoille docebxtvos omnem casu adveftentla esl condilio illius cui opla-
Veritatem (Joan. xiv). Yis scire an idem Pater deiia tuf oraiibijis effectus. Plufimuiri enim inlerest
Spiritiis saricti largiattir? vide quid dical Scfiplura: qiioad rei utililalem, utrumne iiabeat rei petitaj
Omne daiuin optimum el omne donum perfeclum commercium; id ust ad illam obtinehdam sit
desursum esl, descendens a Patre luminum (Jac. 1). vel non sit 'idoneus. Hoc enim modo apud legi-
Quod autem et Filius Spiiitum sanctum dare pns- slas. dicituf quis ejus rCi habere eotiimerclum
sity expfessiim est in -Evangelio, qiioniam insufflaiis quam jure civili adipisci alque bblinere idoneiis
disciprilis, aif : Accipiie Spirilum sanc.lumyquorum est, quemadmodum ingenuus lromo. cujuslibet
temisefiih peccata temitiuniur eis (Joaiu xx). ;Qui dignitatis aut magistratus coininercium habet : pro
etiam posttnodum de ceelo eumdein Spiritum san- eb quod quemlibet magistfaiiim seu dignitalem ide-
ctrim misit eis, sicut anle prpiniserat, dicens : neus est adipisci. Si ergc vitaaeterna pfo qua lanlutii
€iim assvmptus fuero a vobis, miltpm vobis Spiri*- adeam pertineiitibus orandumesl, si vita, inquam,
153 DE ORAT., JEJUN. ET ELEEMOS. — LIB. VI. DE ORATIONE. 131
aiterna illi poslulatur quem Deus ab aelcrnoreprobi- A CAPITULUMIX.
" ,
vii, nil quidein agitnr quoad illum, quoniam ipse De quinto contento orationisi
ad eam non est idoneus nec ejus polest habere com- Quinlum orationis coiilenlum est quare quis pe-
mercium. Si vero illipelitur qui ad eam prsedesti- tat: bona videlicel an mala intentipne. Quidquid
natus esl, non frustralur suo effectu oratio quoniam enim sit illud qued petitur, nisi bnna intentiene
ipse ad eam est idoneus, et ejus commercium seler- pelatur, nen splumnnn prpdest, sed etiam efficit
na Dei pr.rdcstiiiatiqne sortitus esl. Ex quo iit ppslulanli. Nam si quis idec vitam petit, nt pessit
quoddam satis notabile, ut ssepe qui dignus est malprum cruciatibus insultare, gratiam Spirilus
vila, utpole plenus virtulibus el ineritis, et qui si ^sancti, pre faciendis tanlum iiiiraculis; scienliam,
talisdecederetprocul dubio transferreturadgloriam, prc laude lemperali; sanitatem cerppris, prb implen-
ad illam tainen npn sil idpneus.qtipniam reprebus est dis veluptatibus : divilias, prppter luxum : haec
el ad nequiliam relapsurus : et idcirco rei ipsius quidem petilic nen jam pratip, sed inepta quaedam.
non polest haberecommercium. Econtrario quoque cl improba supqrstitio dicenda est. Amplius autem
aliquiseadem vitaprorsus indignus.ul pula oiiinibus si evidens malum, malam ob causam postulatur, ut
contaminalus flagiliis, et qui, si talls morerelur, furti vel homicidii sive fornicationis eflectus :
ud poenam ulique raperetur seternam, ad viiam hoc. tantum longe ab oralionc est, ut ejus conlra-
lamen ideneus est : quoniam tinus esl de numero rium, id est exsecratio verius aeslimeiur. Cum enim
clectorum et ad juslitiani rediturus : et ob hoc rei non bona sit oratip qua nialura bona intenlione
ipsius non potest privari commercio. Saulus anle postulatur , ritrsumque deleiior quae bonum mala
conversionem cum adhucblasphemusessel et Eccle- inleniione : necessario sequitur, ul illa petitio
siam Dei persequeretur, dignus quidcm non erat; qua malum malam ob' causam pelilur, non soluni
cl tamcn idoneus erat, quia Deus euro ad vitaro ab mala sit, sed nec cratip debeat appellari. Eatenus
selerno pricdcslinaverat. Judas afitehi si quando autem in cmni pelitione causam attendi necesse
justus fuit, dignus ulique fuit, sed idoneus nonfuit, est, ut minus credamus Deo displicere, si malum
quoniaro Deus eiiin ab acterno reprobavil. Potest bona mente postulaveris': quam si ma!a intentione
igitur ex his qiiatuor differenliis, binis invlcem co- bonum postulelur. Unde Elias exauditus est in
pulatis, fieri quadrimembris divisio in bunc modum : exustione quinquagintamilitum, quod quidem gran-
hominum. alius quidem dignus esl vila aeterna et de malum esset, si non bono aniino peteretur
ad illani idoneus, veluti justus et electus; alius di- (IV Req. i); et Simon Magus repulsusest a perco-
gnus quidem, sed non idoneus veluti jiislus et ([; plione graliae spiritualis (Act. xm); qned utique
reprobus. Alius indignus et lamen idcncus, tif grande benum esset si ille bcna jntentione postu-
injuslus et electus; alius nec dignus nec idoncus, laret. Sed et Paulus et fllii Zebedaei, quoniam aller
ut injusfus et reprobus. Primura exemplum habe- ab angelo Satanae liberari, alter consessum regni
mus in Joanne Baptisla, secundum in Juda: tertium temporalis non recleposlulabanl, ideo el illerepulsus
in Maltbaeo,quarluin in HerOdevel Pilato. Nec mi- est, dicente sibi Domino : Sufftcit tibi gralia mea
rctur aliquis inter dignum et idoneuin nos hanc (II Cor. xii); et illi correcti sunt quando dictttm
assignasse dislanliam quoniam idoneus dicilurquis • est eis ab codem : Nescilis quid petatis (Maltlt.
secundum aeternam Dei prsescienliatii; dignus vero xx). Yides ergo quod in omni recla et ordinata ora-
secundum praesenlem nierrtorum exigentiain. Qued lione, non solum quidquid poslules : scd etiam
enim aliquisin prsesenti plenus cnmibus bonis,'licet quare, idcst qua intentione, postules, convenit ob-
nialus ppstmpdum fulurus sit, dignus vila eensefur' servari.
sequilalis est et justithe. Quod auteni alius plenus CAPITULUMX.
omnibus malis, qtii lanien postniodum bonus fulu - De sexlo contenlontalionis
rus est, ad iliam idoneussestimalur, praedestinatio Sextiim et ullimum de contentis oratibnis cst r
nis et gratiae. Ex quo palet, quoniam hacc duo nec 1I) qualiter quis pelat, dignevidelicet an indigne. Nce
''
paria sunt, ut semper ea siniui vel adesse vcl abesse agilur nunc de illa dignitate sive indigniiaie
oporleat: nec omnino contraria ut altero praesenle meritorum, qtta quis in seipso dignus est exau-
alterum removeri necesse sit: sed habent se crrca diri vel indignus ; quod justitia sive iniquilas ap-
hominem lanquaui excedenlia et excessa, et nuhc pellalur : sed de -quadain congruenlia seu in-
quidem pariter adsunt, nunc pariter se absentant; congruitate rcrtim accidentium , quas lam justo
nmiG vero praesente utrolibet allerum remevetur ; quam peccatori vel adesse vel abesse necesse est:
satis reor esse perspicuum : suinmum illud bonum ut puta dc pielaie,"Irumilitale,devolione, et affeclu
quod vila aeterna et dicilur el est, nulli posse orantis : el bis *simillbus,:veleorum contrariis. Plu-
orando impelrari, nisi lanlum ei quf ad illam fueril rimum enim intenest apud cum cui prsesentari debct1
idoneus. Spirilualia aulem bona, iilpote virtules et oratio, humililer ac devote, lacrymis et plaiiclu
earum opera.et bonum usum Tnediarum reruniqui -et magna coi'dis conti-ilione publicanum imiterisy
elipse spiiitualedonumest, tamelectiquam reprobi an superbe el arroganter, quibusdam, ut poelioe
aiiipisci possunt, sed electi finaliter el fructuose; loquar, verborum ampullis, et fast-u oculorum,' ef
reprobi vero perfuiicioric, et idco siue fructu. yana corporis ostentatione, pharisaeiexprimas- levM
15J ; .:• GUNTHERl CISTERCIENSIS 156
A considerarisoient, ppstnibdumdiligentius agendum
Utem;.Un4eietde^liei>p'^l,ydtpj;;ti.(riusqueconscius.':.-.,
Dettendit, irtquit,. hic justifiedtus indomum suam erit, cum illud capitulum tractabitur, videlicel
(Lucyxvii,); de altero aulera et aliis ei-similibus : qujd oranti; conveniat. Neque tamen hoc locbpe-
Quiamanlinplateis stahtes otafeut videantutab ho- i.itus erant reticenda, pfo eo quod in istis digni-
minibus, reeeperuht:, inquil, mefcedemsuam (Matth. las sive indignilas orandi perpenditur.
vi). Sed ; de; his y quoniam circa personam orantis

LIBER SEPTIMUS.
De obtinentia et effecta oratiohis. -^Recapitulatiosex contentorum" in; oratione.

CAWTULUMPRIMUM. B debet ad vehiara , jusius ad ampliorem graliam , ut


JJunc-quqnjam quid praiip coiitineat, quanta po- utrique si hon pares in meritp, Goiisortes lamen
iuimus.diligenlia quaesituniesrt ,in quibus pbtineat, habeanlur in regnp. Sed jam tempus est proposi-
id est ellectuiii.^qiiiatui^; libet ihtuqri, Veruro hujus tam aggfedi quaestioneiti, di qua cerlius aliquid
qusestipnisnbn solum diflicilisysed utveriusjoquar, diffinire, nbn alilid fere est quam prunas stib ci-
imppssibilis est explanatio, pro eo quod huiriause nere latentes niidis calcare vesfigiis.
facullatis quas Deus orationes arit suscipiat aut rep- 'CAPITULUM.III.
pellat, vpl cpnipfehend.ere sensu, vel cloquio difllni- Cum ergp sex sint contenta orationis de quibtis
re. Nam sicuf ait Apostqlus,:,Jnc;pmpf«/ie»sifriWff sunt ordine tractavimus, ex eorum pmnium cnncursu
j\dicia;,ejus,glAnvesligabitesvici;e/MS (Rom. xi). In- conjicienduiri est, quse a Deo vel exaudiri vcl
vocato lanien; eo ad queni pmnis oratio dirigenda repelii credalur oralio. Considerari enim oporlet
est, ex his qu:e jani prsemissa sunt, et qtisetidhuc quis petat, et a qub petat, el quid petat, el ciii,
in mentero yeniunt, lentemus de ipso effectit ora- , et quare, et qualiter, et ex bis quantum fieri jio-
tionis qualemcunque colligere rationem : in qua si test hujus rei trahi conjecluram. Primo quis pctal:
quid recle dixerimus, divinse sit gratise; sl quid „ quoniam si fidelis non esl qui petit, queeunque -moio
absurde yel inipj-qbe, vfelriostrse irtfirniitaitij yel re- se habearit quae sequunlur, nec orare diciturv iiec
rutn ipsaruni diflicuitati imputetur. exaudiri pulandus est, quoniam Deus prseter fidem,
; CAPITULUM II. nee. orari poiest, nec orantem exaudire. Unde et
;. De effectu otqtionh. quadriiigenti quinquaginta sacerdbtes Baalpro igne
Ac primum illud reininisci oportet quod et supra ccelestiitd devorandum holocauslum exaudili non
docuimus : extra sinum; Ecclesise non esse iocum sunt, sblu.s aritem Elias in-fide sua nteruil exau^
<rationi, quia riori nisi pro^ita aeternay yel ad il- diri (III Beg. xytii). Secundo qtiid petat: quoniam
lam pertinentibus orandum, est, quse exlra unita- si aliud qtiam bDnum, nec orare nec exaudiri di-
tem Ecclesisesperari non potest. Hme est enim ,,ait gnus est, quia oratio non est nisi de bonis, et liccl
Salvator, vita wtetna, ut. cognoscant te, et quem adcptus sit malum quod postulabat, non tamen
mishli Jesum Chrhtum (Joqri.wn). Legimus infi- credilur exauditus, sed potius condemnatus, quia
deles aliquos pro suis necessitalibus Deo suppli- malp suo quod petebat obtinuit: quemadniodum .
casse :ut Achab qiii propter nipf terii Naboth jeju- filii Israel Cafnes male cpncupitas (Num. xi), prc
navit, et operuil cilicio cariiem; isuam; sed hsec quibuS gravifer puniti sunt, apud sepulcra cencti-
talis supplicatio quia finalem causam quam debuit D ] piscenlise. Teftio a qup petal: qtiia si ab alio quam
non habebaf, nec oratio polerat aeslimari. Regula- a Den, nec orat nec exaudilur, quoniam ad eum.qui
ris, ut supraquoquedictum esty esse debetpralio, solus orandus est, et solus prantem exaudire po-
ut fiat in spirituet verltate, qupd extra Eccle- test, petitienem lipn dirigit, Unde praifati sacer-
siani liequaquani pptest cpntingere. Exclusis ergb dctes Baal, quia divinum ignem non a Dcp sed
cunctis infidelibus, id est geiitilibus et Judseis, ime ab ipso.Raal postulabant, merito reprobati sunt:
etiam haereticis qui se.ab unitate fidei per diyersas Elias vero, quia ab illo qui dare poterat, exaudiins
haeresum pestes abruperunt, selis fidelibus et eis- est (IIIReg.wm). Quarto cui petatur: quoniam si
dem bonis ac malis orare conccssum est, malus il.le cui ^pelilur dignus vel idpneus non est, non
enim orare debet ut bonus fiat, bonus ut melior. habet effecturo circa ipsum oratio: quemadmo-
Sjcut qnim in doinp riiagni cujtisdam patrisfamilias dum Samuel Hcet sanctus, prp Saul qtiem Dominus
seryus qui se prp culpa sua sciidominq displicere, reprobaverat noti meruit exaudiri (1 Reg. xy, xvi).
precibus- veniam implorat: ,qui autcm se placere Qulnto quare pelat: quia si non bona intcntione
praesumit y majqfero adhiic gratiam satagit prome- petit, liiliiliiminus nec orat ncc: exauditur, quia
reri : sic in Ecclcsia Dei peccator orando niti Deus tiialp anjmp prari non potest, et nialas hqmir
137 DE ORAT., JEJUN. ET ELEEMOS. — LIB. VII. DE ORATIONE. 138
num non approbaf volunlates. Unde in epislola A .< manles : pelita facilius inipetreirius. QuPd si fideils
Jacobi scriplum est: Peiitis et nqn accipith, ,eo quipratjustus quidem sed reprobus est, liic sahe
quod male petatis, ul insumalis in concupiscenlih non impetrat sed repellitur: non propter prsesen-
veslris (Jac. iv). Sic et discipuli in cxustione civi- lem jusliliam qua bonus esl, sed propier divinam
tatis Samarise, ignem de coelo pelere prohibiti praescientiam qua malus fulurus, ad mortem prae-
sunl (Ltic. ix). Sexlo qualiter pelal, quia si non scitus est seternam. Si vero injustus quidehl sed
digne pelit, id esi pie, humiliter el devote, nec orat lamcn eleclus est, hic ulique exauditur et impe-
simiiiter nec exaudilur ; quia Deus a negligentibus trat:non prppter prsesenlem justiliani quse nulla
non oratur, nec eorum petitionibus acquiescit. est, sed prcpter divinam pracscientiam qua bcntis
Unde cum illi duo homines ascendissent in tem- fulurus ad vitam prseprdinalus esl selernam. Si aa-
pkim ul orarenl, pharisa^us non lam orans quam tem injustus simililer et reprebus est, hic prcfecto
sua benefacta superbe commemorans,, nocen- oinnino repellilur duabus ex causis: lum propter
lior exivit quam intraveral ; publicanus autem prasentcm nequitiam qua malus est, tum propter
in humilitate sua justificalus abscessit (Luc. xvu). divinam prsescientiaro qua, fulurus deterior, aeternae
CAPITULUM IV. . morli depulatus est. Patel ergo, hoc bonum vitse
Yides ergo ad hoc ut aliquis in oratipne exaudia- D xternae, quam sit pretiosum quod solis electis
tur, haec oninia poslulari: videlicet ut fidelis pelat, conceditur, quara spatiosum quod eisdem omnibus
el a Deo, et bonum petat, et ei qui habel rei pelilse abundat et sufficil : quapi'opter vel solum in ora-
commerciura, el bona intenlione, et debiio mpdp. lione petendum cst, vel si quid aliud petitur, ad hoc
Opcrlel ergo, ut diximus , fidelem esse qui petit: tanlum peli debet, ul ad illud adipiscenduni valeat
nec tamen suflicit quomodocunque caetera cuncta suffragari.
se habeant, sed recipe dislinctionem. Omnis quippe CAPITULUM VI.
fidelis, ut supra quoque dictum est, aut justus est, Reliquae autem quatuor Spccies bonorum praece-
aul injuslus : rursumque tam justus quam injuslus. dentium, quia in hac vitahaberi possunt,. iara ele-
atrt clectus aut reprobus sit necesse est: Justuw clis quam reprobis in hac vila cotiversantibus so-
auiem vel injustum accipimus secundum prsesen- lent conlingere. Nam et peccatorum remissio per
tem vilaequalitatem, quae mutari polest; eleclum cordis conlritionem, ietjustificatib per infusionem
aut reprobum secundum seternam Dei prsecognitio- gratisespirilualis, el bonse qualitalesanimae qusevir-
nem, qui falli non potest. Est ilaque fidelis justus tutes appcllantur, el boni aclus sive interiores
et electus, perseverans in gratia; etesl injuslus et sive extrinseci: omnia haec lam his quam illis ac-
" cidunt, sed dispari ratione. Nam electis quidem
reprcbus, pertinax in malitia. Et est juslus et re-
probus, qui cadit a justitia; et est injustus et ele- finaliter el fructuose; reprobis vero perfuncterie,
ctus, qui resurgeta culpa. Omnes igitur fideles et idee sine fructu. Elecli siquidem ea perpetue re-
autjusti sunt et electi, aut jusli et reprcbi, aut tinentes: ad illud summum bcnum cui ista deser-
injusli et elecli, aut injusli et reprobi. De primo viunl, vitam loquor aeternam, feliciter perducuntur;
exemplum habes inPetro, de secundo in discipulis reprobi vero citra finem ea relinquentes, ad illum
abeuntibus relro, de tertio in Levi ptiblicano, de beatitudinis siatum quo sine illis non potesl per-
quarto in Simone Mago. Infideles autem omnes veniri iiiinquaniperveniunt: excroplo navigantium,
generaliter injusli sunt, quoniam praeter fidem quse qui si nonduin apprehenso portu remos abjiciant,
justificat impium nulla potest esse juslitia. Vcrum- optatam stalionem nullalenus atlingent. Electis
tamen eorum quoque alii sunl elecli, qui per gra- ergc vel emnia salubriler. ccnceduiitury vel aliqua
tiam convertunlur, ul Cornelius ; alii vero reprobi sine periculc denegantur; ut virlus ccntinentiae et
qui in infidelilate sua moriunlur ut Pilatus. ltaque actus jejunandi, quibus absentibus salvari pcteSt
bimembri divisione contenli sunl, ut alii dicantur hemp, et perire prcesentibus. Neque enim cm-
injusti et elecli, alii injusli ct reprobi,quoniam]usfi j) nes electi.continentes sunt; nequerurstis qui con-
apud eos, ut diximus, nulli sunt. linent omnes electi. Similiter nec oirines reprobi
CAPITULUM V. inconimentes sunt, nec , omnes qui non conlinent
Fidelis ergo juslus et eleclus si qrando a Deo qu.i reprobati. Suni enim electi cohtinentes ut Joannes
solus dare polest, pelil sibi summuro bonuni quod qtii super pectus Domini recubuit (Joan. 111);et
est vita aeterna; bona quidem inlenlione, et debilq sunt reprobi continentes, ut fatuae virgines qui a
roodo, profeclo exauditur el impetrat: tum prcpter iiupliis excluduntur (Matth. xxv). Econtra surit
prsesentem justiliam qua dignus est, tum proplcr electi conjuges, ut Abraham et Sara ; qui tamen
Dei praescienliam qua melior fulurus ad vilam pra- gratia prolis utebantur conjugiP; et sunt reprebi
deslinatus esl: idcirco aulem bona intenlio requi- conjuges, qui sub titulo ccnjugii pascendse libidini
ritur, quoniam, uf di.vimus, pnlest elianihcc bpnumi famulantur. Similiter nec omnes electi jejunant,
npn bona inlentipne optari; ut si quis ideo yitami nec omnes qui jejunant electi. Sunt enim electi
selernam desideret, ut possit ibi malorum cruciati- jejunariles, ut Elias (111 Reg. x) et Joannes iii de-
bus insultare. Debitus aulem roodus ad hoc e.xigi- serto (Matth. m); et sunt reprobi jejunantos, til
tur, ut babituni mentis et corporis oraticni confcr- Pharissei qui jejunant bis in Sabbato (Luc. xvni).
159 GUNTHERI CIST.ERCIENSI5 IGO
Econlra quoque nec emiieS' qui manducatit re- iA paiieritiam, et riierilum prsemii lafgioris, vel ad
probi suiit, nec cnines reprebi manducant. Sunt coercendas pravas voluptatum cupiditates; vel ut
cnim electi nianducantes, ut discipuli qui non je- postmodtim gratiores sint, et ampliori jucunditate
junabant prsesentei-Doinino(Matth. ix); efstintre- perfruantur, cum se de prsesenlibus serumnis ad
probi maiiducaiites, ut.illi quorum Deus venter estr seterna"gaudiatranslatos meminerint. Reprobis au-
lestante Apostolo (P.hil. ix). tem mediocritef malis, hseceadem tristia misericor-
CAPITULUMVII. diter inferuntiir, ttim- ut purgata hic parle vitio-
. De spiritualibus bonis. rum, leviori poenaereserventur in posterum, tum ut
•Patel ilaque.quod haec spiritualia bona, vel qui- negato sibi pravae voluntatis effectu, leviori suppli-
busdam electis oninia conceduntur ad perfectionem; eio- leneantur obnoxii. Reprobis vero valde malis
virtutis, vel quibusdam .aliqua subtrahuntur sine j.uslissime infliguntur, tum ut ex hoc quod praemii
periculq salulis. Fieprobis aulem vel eorum aliqtia. mereantur; agnoscant; tum ut praesens calamitas
perpeluo, vel omnia, sed ad tempus, inutiliter con sit eis; cerlum futurae damnalionis initium : et ea
ceduntur, vel omnia infeliciter denegantur. Inuiili- quseposlmodum passuri sunt, etiam hic aliquatenus
ter dice qucad vilam obtinendam qriae illis cenve- praegustent :• tum etiam ne scandalum paliantur
nire nqn potest, non quoad pcenam leniendam quse " electi,. si frequentibus se urgeri miseriis, pessimos
pef illa raitigafi petest. Quibus aulem oinnia om- autem homines semper florere conspiciant. His et
nino subtrahunlttr, "idee iitique fit qiiod Deus tales si qtise sunt alise causse, nobis quidem occultse, Deo
eos prsevidit, quibus nullum Specialisgratise dohum vero qui omnia praevidet manifestse, lseta vel tristia
dcbeat iinpartifi. Electis itaque prseslantur, ut per rerum mediarum tam electis quam reprobis arbitra-
illa felicilatis seternse promereantur stipendia; re- mur contingefe. Ex quibus quoniam qusedamoran;io
probis mediocriter malis concCdunlur, ut si non credimus obtlneri, idcirco ea praesenti capitulc, de
habent quo excusentur a poena, habeant tamen qrio cblinenlia videlicet cratipnis pulavimus iriserenda.
ipsorum' lcniatur miseria : pessiinis omnino suh- Plures enim laita pptartt et postulant, aniini vide-
trahunttir, ne qtio bOnOpaiiiCipCt illorum nequitia. licet et corporis aut forturise, veluti mentis indu-
Primis utililer conferuiilur ad oblinendum aeterni- striam, cprppris sanitafcm. amplieris substantise
tatis gaudium; secundis misericordiler indulgentur facultates. Nennulli vere, licet paucissimi, melesla
ad poenseremedium; tertiis vero juste denegahtur pptius affiectant, utpcte piam simplicitatem, ccrpp-
ad *lebit£edamnalionis augmeiitiim. ris aegritudinem, nullam tenuemve substantiam.
CAPITULUM VIII. ( Nam et sapientissimus ille Salomon, nec divitias
Q
i- De mediis. nee-paupertates, sed tantum yictui neeessaria po-
- Mediarum vero rerum ea quidem quse Iseta sunt slulabat (Prov. xxx); et Apostolus nil aliud nisi
utrique hominum generi contingere solenl, diversis Christum scire se prsedicat (J Cor. u); et in suis
ex causis. Eleclis quippe cbnceduntur vel ad con- infirmitatihus, in fame et siti, in frigore et nudi-
solalioncm laborum sine quibus hsec vita non duci- late, caeterisque rerum mediarum -incommbdisglo-
lur, velutsirit eis boni operis adroiniculum, prome- riatur (IJ Cor. xi). ln his efgo pelendis tam elecli
-rendse bcaiilndinis instrumentum, futurae jucundi- quam reprobi, alii praediclis ex causis exaudiuntur
latis prseludiuiri, paternae dilectionis indicium. Re- et obtinent, alii propter alias repelluntur.
probis vero mediocriter malis velideo; conccduiilur, CAPJTULUMX.
ne illoruro subtraclione deteriores fiant, el majore De eo qui prp alio orat.
sttpplicio digni; vel in •retributionem paucorura IlaeChactenus de his qui pro seipsis orant arbi-
bonorilm quse in eis suntiad vitam miniis suflicien- tramur suificere; nunc de illo qui pro alio Deum
tium;; yel ut ex hoc admoneanlur quanfa benevi- rogat, quid fCClesentire valeat, quanlum nobis erit
ventes ab illo sperare possent, qui etiam male vi- possibile, videamus. Orat igitur vcl dignuspro digno,
ventibus suae largitalis.doiia non subtrahit. Repro- D; vel dignus pro indigno, vel indignus pfo digno, vcl
bis aulem et eisdem valde malis prsesenlis vitse pro- indignus pro indigno. Dignum accipimus justum in
spera sinunlur accidere, vel ad: sua? iiigratitudinis praesenli, itidignum vero injtistum, qualiscunqne
argumentuni;:quiPec ctiam femporalibus beneficiis . postmoduin hicvcl illeiutufus sit. Orat etiam ido-
ad recle vivendum possunt invitari; vel ne quid rteus pro idoneo, idoneus pro non idoneo, non ido-
habeant quo aut suam excusare nequitiam, aut di- neus pro hori idoneo. Idoneum aulem dicimus ele-
vinam valeant incusare bonilatem, vel ad iristru- clum, sive jam dignus sit vita aeterna secundum
ctionem eleclorum, ut ex hoc ipso inlelligant quam prasenteni. meritqrum qualitatem, sive nondum
conleronenda sint, quibus etiam flagitiosissimos quidem habeat illam dignitatetii, -sed poslmodum
homines Copiosius vident abundare. sit adeptunis. Non idoneum vero reprobum appella-
CAPITULUMIX. mus : vel ea quae nunc est, vel ea quaepostmodum
De iristibus. erit meritoruhi qualilate. Yides ergo quia ex hls
Tristia vero reru.m mediarum eleclis quidero sor dtiabus diffcrentiis, digno videlicet et indigno, sin-
lcnt acciderc, vel ad purgandas maculas vitae prae- gulis advenientibus utrique perseilac, petenlis, sci-
cedcntis, vel ad virtutis exercilium -et probandam licel et ejus cui pelitur, conslituitur siinplcx qiise-:
161 DE ORAT., JEJUN. ET ELEEMOS. — LIB. VII. DE ORATIONE. 162
dam et quadnaiembris divisiO : et rtirsum ex lde- ^t sua digne damnare preppsuit intercedens, tuni sui
nee el non idoneo similiter alia fit quadrimembris causa, tum illius pre.qup supplicat, inexcrabili ter-.
cl simplex. Harumautem differentiariim duseponunl, rere repellitur. Atque ita, ut diximus, fersitan nnn
tit dignus el .idoneus ; duse privant, ut indignus incongrue senliri petcst, de illa eratione qua alii
et non idoneus. Rursumque ex bis quatuor differen- ab alio vita celerna poslulalur, quae solis eleclis ab
tiis binis utriqtie personse advenientibus fil quse- • aelerno repromissa esU Electus quippe idem est qui
dam composila divisio sedecim membrorum : quo- el idoneus, quem divipa, electip ad vitara praedesli-
rum primtim est, cum dignus ct idoneus orat pro navit seternam. Quapropler, ut jam saepedictum est,
digno et idoneo; ullimuro autem cum indignus el nulli nisi idcnee ejusdem vitse beatiludp precibtts
non idoneus pro indigno et non idoneo. Media qua- polest oblitieri. Si crgo idoneus est ille cui petilur,
iuofdecim compendii causa, lectoris sagacitate for- effeclumhabet oralio, quocunque mcdp csetera se ha-
nianda relinquimus. Et quia de sirigulis per ordinem beanl; etquanto plurcs;' ;positivse differentiac circa
disputare plus haberel laboris quam commodi; de" utramlibet personam cpneiirrerint, lantP pluribus ex
_quatuor tantum simplicibus ponamus exempla. Si causis^quod pelitur obtinelur; Siautem idoneus non
•crgo eleclus elecfo vilam petit aeternam, exaudilur est, ineflicax est oranlis inteniio, et^ quanto plures
ille qui postulat, et ille cui poslulatur accipil: sive B
I privativse convenerint, tanlopluribus ex causis quod
^propter praesentem ulriusque dignilatem, sive pro- petilur denegalur. De reliquis aulem quatuor spiri-
pter illaro quse postmodum fulura est: quse cer- lualium bonorum generibus aliud rationis est, pro
nenti omnia Deo jam prasto est atque conspicua, eo quod illa tam electis quam reprebis possunt
•cui nihil praeteritum esl aut futurinn : sed omnia ccntingere, sed fruclu dissimili. Nam electi quidem
stant in procsenli. Hoc autem tale est: veluti prin flnaliter ea retinent et salvantur, reprebi cilra fi-
ceps alicujus magnae civitatis in promolione iilins nem amittunt el perettnt. Haec igitur dcna ulriqu»
quem diligit, alium quem nihilominus diligit dicitur lipmines sictit sibi ipsis, ita et aliis prcpler illas
exaudire. Si vero idoneus 11011 idoneo postulat: re- quas praediximus causas crando possunt impe
<pelliturquidem hic talis, quOad illum qui rei quse trare. Remissio enim peccatoi'um, quae bonum
petitur, id est vitse seternae, idoneus non est: non prseparatorium dicilur, nisi alii, orante. alio, pos-
quoad illum qui ex hoc ipso quod pro alio pie sup- sit impetrari, non diceret Dominus in Evarige-
plicat, majorem apud Deum gratiam promefeliir. lio : Orale pro persequenlibus et calumniantibus vos
Iluic simile fit, cum servus fidelis et domino: dile- (MaUli. v); et Stephanus de lapidaloribus suis in
ctus pro conservo neqi:am et flagitioso ad dominum pt Actibus ^apostolorum : Domine Jesu Chrisle, ne sla-
'
iiilercedens repellitur, sie tamen ul ex eoipsn quod tuas illis hoc peccalum (Act. vn). Peccalum jam
pic pro alio intercedere laboravit, ampliori dile- coinmiserant; sed ne illis stalueretur, imo per re-
ctione dignus habeatur. Si autem "nonidoncus ido- missionem tollerelur, marlyr orabat egregius. Ju-
neo, hanc quoque petitionem non gratia petenlis, slitia quoque per fidem quam bonuro inspiralori.um
ssd ejus ciiipetifur dicimus exaudiri, eo videlicel maluimus appellarc, :nisi aliialio oranle, prseveni-
modo quo aliquis odiosus principi et contemplus, rel, non diceret Apostolus Ephesiis : Hujus rei
in illo quem princeps propler sua merila sublima- gratia flecto genua mea ad Deum Patrem, ut det vo-
vil, quia pro illo ipse rogaverat, ab eodem principe bis virlutem, habilare Chrislum per fidem in cordi-
se putat exauditum. Dicitur enim aliquis exaudiri bus veslris (Ephes. in). Meritoriuin quoque bonum,
duobus modis: uno quidem proprie cura ad ejus scilicel bona mentis qualilas quse virtusdicitur,.nisi
pelilionem et propter ipsum fit aliquid ; altero ma- alterius oratione alteri innascerelur, non subderet in
gis inproprie, cum ipso quideni pelenle fll; nec eodem loco : In cliarilate radicali et fundati, supr,
taincii ob gralias ipsius, sed alia de causa. Tale est plcndumest: utsitis (ibid.). Ecce queniadnioduro,
illud in libro filii Sirach (Eccli. iv) : Ab inope ne orat eisvirlutem, fidem elcharitalein.Operatiovcrpi
<tverlasoculos luos : maledicet enim tibi et exaudie- D £ bona quse meritum appellatur, nisi interventu alle-
tur, el exatidiet eum qui fecil illum; quasi Deus pro- rius in altero excilaretur, superfluum esset qiiou",
pler imprecationem pauperis punial contemptorem, dicit idem Apostolus : Oramus aiUem Dotninum,
quem lamen, eliam lacente illo, erat puniturus. Si ul nihil mali facialis, sed ut faciatis quod bonum esti
vero non idoneus pro non idoneo supplicat, scilicet (HCor. xiii). Pro bonis operibus aliorum orabat
reprobus pro n.probo : haecpetitio duabus de causis ille qui dicebat : Det vobis Deus cor omnjbus uk
omnino repellitur: lum viliepetcntis,.ttnn illius cui colalis eum, et facialh ejus voluntatem {HM-acli. i),
petilur, qui rei petitic cemmercium. ncn: habet. id est opera bona. Ex quibus cmnibus. maiiifestuiii
Comniereium autem dicimiis rei adipiscendse ido- est, hsec spiritualia bona alii per alijim orando et
neilalem, queraadmodiim seeundum leges servilis pcti et obtineri.
jiersona consulatus vel praelurse, secundum cano- CAPITULUM XI.
nes saecularis persona ecclesiaslicse rei non habet De mediis qum alio orante alii provenhtnt.
commercium. Hujus uitimse repulsee exempluro est, De mediis quoque quarum solus usus in me-
cura civis aliquis perniciosus et ideo principi vebe- rito vel culpa est idem reperies, Cartimvidelicct
roenter invisus, pro illp queui princeps ob scelera kcla vel tristia, aliis oranlibus, aliis freqtienter
463 GUNTHERI CISTERCIENSI5 164
accidisse : Elias ofando pluviam coelc clausc prc- A x Amalecitas non tam bello qiiam «ratione superavit
hibuit, rtirsuirique orando nubes apefuit iXpluviam (Exod,. xvii). Hsecet bujusmodi quam plurima legi-
dedit (III Reg. xvii; ivm). Iderii Elias, ofaridp rtii^ mus in SCripturiSprando frequenterexpleiayquoruni
lites Oclipziae:fegis igne de cpelc veniertle cbnstiitt- quaedamad aniniam, qtiaedainad cofpus , quaedam
psit (IV Reg.: i). "Petriis oraridp jEiiearii claudum veroadiibrttinamreleruhlur : hseri adeo de obti-
efexit (Act. ix); Parilus- Elimammagum*caecitate nentia vel effeclu oralionis, non ut forsitan oppr-
damnavit{Act. iirij. Idem Petftis orarido Tabitain luit, sed ut a.nebis fieri poluit dicla sint; pro
suscilavit (Aet: ix); Simbneni magum volahtetii in eo quOd non esi facile quas Deus orationes vcl
terramprostravitrElisieus filitim vidiiaeSafeplanae suscipiat velexcludat humanodiffinire -aiTbitrip.
vitse resiiluit (IV Reg. lv); servostio :GieziNaa- ExseCUlis iglltir Circa: prationein tribus capilu-
*
man Syri; ieprani; itijecit (IV. [Reg. iy); Isaac : lis: nunc quartum, id est quid ad jpsam pefti-
lilibBuoJacobfrutiienliEyiyiiu :et olfiiabiindiintiain: ueat cbnemuf inspicerei Perliiient autem ad bra-
impetravit (Ge«, ;xxvii);:Moysesprimogenita bfando: : tionein quatupr .haec: tempus, locus*, modus.et
sitflocavit (Exodt xn). Idem Moyses: Pharaonem ef foriiia.
excfcitumejtis fluctibus maris involvit (Exod. IV).

LIBER OCTAVUS.

De his quu5 pertinenl ad orationcrn, lempore videlicet, loco, modo et forma.

CAPITULUM PRIMUM. B pares sunt; utriqtie enim duodecim horae majnvis


Tempus oratiotiisyaliud continuiim, aliuddiscre-: diei perveniunt. Est autem dies niinor sol lueens
tum. Contiiiuum tempiis est, totuiti spatium vitae super lineam horizontis ; nbx vero ejusdem solis
humatise, qtiia cum PratiPytit jain ssepe diclum; est, absentia. A vernali autem aequiriOcliousque ad au-
riil "Miudsifniskdivinse pielatis implbfatioriota luninale pltires hofie cedunt in diem; pauciores
vita hbiriinis ad hiipc exiium leiidere debet tifdi- vefo nocti felinquurilur. Rursuinque ab autumnali.
Vinam sibi conciliet pictalemk Quidquid ergb hoc ; usque ad vernaley plures nocti deserviuht; dies
proposilp agis, ut IDetim merearis habere pfepi- vero paucioribus contehta est: quodex eo dicunf
tium, oratio est.; Hoc itaque propositum haberts, philosophi provenire, qupd teiripOre qiiidem sestivo
oras loquendoy ofas tacendo,*oras comedehdo; pras major arcus diei et minor noclis; iempore autem
bibendo,:pras vigilatido, orasi dortniendo, ioras ; hieujali major esf arcus npctiSj miiipr auierii diei.
aUquid a,gehdb.oras nihil' operando. Nam-tit anle Arcuin diei dicimus illani partem qtieiidiani cir-
nps quoqtie dicturii:est :.'Nbti cessdt Ptare- qui culi quam pef agil sol in die, id esiquandiu po-
non cessaibenefacefpj ex hoc sensti pOtest illtid in- silus est;siiper,lineam horizPnlis; arcuin vero no-
telligi, quod •diettim est in Evangelio : Opottet ctis parteihi illaro quam conficit in nocte.', id est
serripetbrare, elnuhquam deficere (Luc. xvni). Et' C quandiu npbis pcctillus esl. Ob hanc etiam causam
Aposlolus : Sihe intetmhsione , iriquit, oiantes poela; vel niagui phiipsopbi eidein soli arcura attri-
(I Thess:\). Discreiuin iempus oratiotiis esi ; illa buiwil, unde Cl artilenens appellatur. Sagittse vcro
pars coiiliritii iemporis, quac specialiter et proprie quas de illo arcu ccelesti mitlit in terraro, spicula
orationis officio deputatur. Hoc aulem tempiis aut : sunt radiorum. Cum ergo a vernali sequinocfio
diiirniun est aiut nocturnum; usque ad autuninale major sit areus diel, mlnor
r:A-r;:„> C^PITULUM II. auteiiiiioctisy til dictuin 1 esl; rufsumque ab illo
Dies apotoyiJfaecorfian traclum.est, quod inter- usqtiC advefnale riiajof noctis, ininof autem diei:
pretatur ctaritds siye serenitas. Dies autero alius horse aUlem yigititi qualuor secundum spaiium
magnus, alius minor. Magnus omni lempore aequa- prsedicti circuli aequaliter distinctse alqucdiniensae
lis est: videlicetspalium viginti quatuor lioraruni, sint: necesse est sestate quidem diei plufes acci-
id est tenipusillud-qnO spl ab oriente pprPccideri- dere el nocli, pauciores; hieme vero conti arium
tcm in orientem revertilur; Contra hunc diem noii evenire.Et haec quideiii horse quarumvjgiiiti qua-
dividit rtox,. sed esfpars ejus : veluti pars integralis luormajbrem diem conslituunt, ita ut sunl na-
in loto inlegrali. Diesminorpmjiitempore ;inaequa-: turales appellaniur. Sunt aiitem alise quas phi-
n
lis est, id est sequensvel major vel minorpriece- losophi: afiificiales vocaiil; quarum: omni tem-
denti: «t dividit diem; niagnum Cum-nocte poiiio- pore duodecim diei, iotidemque nocii altribuunt.
nibus horarum, utrique proporiionaliler djstribu- Et in his quidem diurn» nocliirnis nisi tantum
lis. Nam bis iantum ~in anno, id est vernali et au- ' in duobus aequinoctiis pares esse non possunl;
tumnali aequinoctio, dies et npx horarum numero sed crescente die eresctint horae diei," nox vero
165 DE ORAT., JEJUN. ET ELEEMOS. — LIB. VIII. DE ORATIONE. 166
cum suis horis minuitur : rursuinque crescente no- Asia? sub Cbristo duce mihlamur, contra spirituales
cte crescunt horae cjus: dies vero cum suis horis nequitias, ipso protegente securi, exacla jam media
tenuatur. Curo enim, ut praedictum est, nunc major parte noctis, vel paulo plus recreatis sopore mem-
sit arcus diei arcu noctis, nunc autera econtrafio, • bris ciboque digesto, semel lamen in nocte surgi-
uterque vero in duodecim horas sequales dividalur: mus: et nostrorum operum primitias Deo,ut dignum
ipsas quoque horas nunc majores esse tiunc hre- est, dedicantes, illius temporis pflicium nccturnas
viores, verissima ratione necesse est. Et ex hoC appellamus vigilias. De hec nnclis cflicic sic ait
sensu potest illud intelligi, quanlum ad id quod lit- Psalmista -.Media nocte surgebam ad confitendum
tera sonat; quod Dominus in Evangelio dicit: Nonne libi super judicia juslificationh luw (Psal. cxvni).
dtiodecim liotm sunt diei (Joan. xi). Nam quoad Quibus explelis nialutinairlaudem quse tamen diei
mysticuin intelleclum duodecim horarum appclla- sequentis est, vel nulle vel medico subjungimus
tione duodecim discipulos voluit designari. Ex his inlervallo : pro eo quod frequenter usque ad roane
igilur horis diei vel noctis quidquid orationis obse- sequentis diei solet pertingere. Qita finita, multi
quio dependitur, id lempus orationis diurnum sive quidem ad lecfos redeunt; nos aulem iHicilum ar-
noclurnum congrue nominatur. Hoc autem tempus, bitrantes : qtiidqtiid temporis usque ad dieni restat,
aut esl ordinarium, aut arbitrarium , aut necessa- B orationi aut sacrae meditationi jugi pervigilio gau-
rium. Ordinariuro est, quod divinis laudibus cele- demus insumere.
brandis, aut piis orationibus exsolvendis a sanctis CAPITULUM IV.
Patribus ordinalum est. Hujusmodi autem tempus Diurnum vero tempus orationis in septem partcs
in nocte quidem unum tantum esl: quod noclurnum dividitur, de quibus aiebat Domino sanclus Da=
Ofliciumsive vigiliw appellatur ; quia noxquieli in- vid : Septies in die laudem dixi libi, super judicia
dulta est, nec posset humana infirroitas saepius ad juslitiw tum (Psal. cxvm). Harum noroina sunl,
orationem stirgcndo, nocturnos diurnis continuare matnlina laus de qua jam diximus, prima, (ertia,
laboribus. Dicilur autem nox noctis, apo toy nyx, sexta, nona et vespera, et illud quod ex eo quod-
nyctos, per Iranspositionera duarumvocalium vide- csetera compleat, completorium appellamus. Hsec
licet *, et o. septem divina oflicia secundum septiformem Spirilus
CAPITULUMIII. sancli gratiam omni tempere petenda est, ncmo
Nox autem secundum instilutienem anliquprum, .qui sanum sapiat ambigit instituta. Nam oflicium
ir quatuer secatur.vigilias. Selebant enim veteres missse quod ad hoiiorem sancli ac salutaris illius
et maxime castrenses, npctem in quatuor partes • sacrificii celebrattir, nequaquam ut alia certi teni-
aequalesdislinguere: quas ex eo vigilias appellabant, poris esl: idcirco per diversa lempora solet variari.
quod positis excubiis vicissim in castris vigilarecon- Arbilrarium lempus orationis est, quod qnis;
sueverant. Prima vigilia incipiebat a prima noctis nulla lege institutionis, nullave necessitatis causa,
hora perveniens usque ad quartam ; qua finila, se- sed propria voluntate duclus oralioni voluerit de-
cundi vigiles excilabantur. Unde poeta : putare. Id rectissime lieri credimus: cum nos a
Terlia jam vigiles commovetal hota secundos. curis temporalium rcrum respirare coniigerit, ut
Secunda incipit a quarla et pervenif usque ad sep- tanto liberior aiiimus ad Deum dirigatur, quanto
timam , qua finita, tertii vigiles succedebant. Tertia terrenis negotiis fueril absolutus. Competens enim
vero a septinia incipiens perducit ad decimam; qua est et valde ralioni consentancuro,: ut cum illum
finita, qtiarlae cilabantur excubiae. Quarta incipie- qui est super omnia orando convenire: volueris :
bat a decima, et usque ad finem duodecimae pef- totum cordis affecturo ad ipstim conferens omnes
tingens, ipsam quasi noctem finiebal. Prima vigilia temporaliumcuras ab animo seponas. Nam si ter-
dicebatur serotinum, a sero praecedentis diei, quod renuni prineipem precibus inlerpellans per incu-
tarde dicimus ; quoniam id quod finito jam die fit riam et contemptum inter ipsas preces aliud menle
sero fieri Manifeslum est; quemadmodum si is qui U tractaveris; nunquid leipso teste, si sciat ille
interdiu, id est interim dum dies csset venire debuit, quid cogites, indignus es exaudiri. Qtianto magis
Fmitodic venerit, hunc sero venisse causamur. Se- eum quem nil fallere potest si orando alloqueris,
cunda dicituf conticinium, quia videlieet eo lempore el inler ipsa orationis verba vana qusedam ct lur-
omnia in terris aiiimaiiliiiin genera grayiori pressa pia vel eliam flagitiosa mente pertraclas : non rtio-
sopore conticescunt. Tertia gallicinium appellatur, do non mitigas cum , sed potius exacerbas.
quod eo teriipore noctis, avis illa domestica quam De tali enim oratione potesi illud intelligi : Fiat
gallum dicimus.vigiles cantu incipiat excilare.Quarta oratio ejtts inpeccalum (Psal. cxvni). Etenimin pec-
maiutimim nOminatur, quasi manuninum ; a mane catum fleri jure putatur illa oratio, quse omni dcvo-
allernitatis causa, ut ait Prhcianus, eo quod usque tione carens, solo strepitu verborum, Deum po-
ad mftne sequenlis diei perveniat, vel potius ma- lius exacerbatoranti, qiiani miliget. Quapropter vel
tufa a quo nomine auroram veteres appellabant. Et puro et tranquillo corde oratio inchoanda est : vel
hunc quidem ordinem in disiinctione Iiorarum no- si lurbatum invenerit, virtute illius ac devotione
ctis, hi qui in castris mililaribus versabantur ser- purgari debet, ut quanto purior fuerit orantis afle-
vare consueverant. Nos autem qui in castris Eccle- ctus, lantfl potior sit orationis effectus. Unde Psal-
167 GUNTHERl CISTERCIENSIS 1G3
niistai cum quaedani satis humililer et :pure prsemi- A £ ptatis illecebras, sive per maliliam iniquae mentis,
sisset, de misericordia Dei prsesumens ait : Exqu- veluti propterfraudeset insidias et circumventiones
divit Dominus voceriifleius mei. Exaudivit Dominus innocentum, aui eiiani propter rixas et latrociiiia
deprecalionem meam, Dominus qtaiiqnein.meam sus- et fundendi sanguinis desiderium, aliaque quamplu-
cepit (Psal.. Vi)> riina quae aut vane aiil impiire, aut impie lieri so-
CAPITULUMV;. Ient : si quid, inquam,' ob liujusmpdi causas fuerit
Necessarium tenipus prationiB est : quod nec "vo- intermissum, ncri solum humiliter resarciri, scd
luiilas eligit, nec prseseribit •inslituiio, sed inducit eliam asperriraa; poenitentiaevindicta puniri neeesse
ijecessitasi Hpe ailleni in duas necessitates dislin- est. Oporlet enim pocnitendo deflere, non esse fa-
iguilur,: i'«na ^cst qua lenetur quis debilse pensum ctumquod decuit el factum esse quodminime licuil,
sorvitulis, :quia vel propter juslani occupalionero, quod lenipus pietatis et devolionis vanitati ei mali-
vel propter oblivionem, vel propter eonteniptum et tise depensura est : quod cum/deberet esse scbrius
iiegligentiampraeterniisit, alio tempore quam oportet iri ecclesia, fuit ebrius in laberna; ciim debuit va-
exsolvere.' Juslam.occupalionem dicimus excusabi- care conteinplalioni angelorum, fuit ih speculationc
leni rei causam, ulpple itineris aul navigii, vel ludprum : cum debuit esse in ebsequie sanclse Dei
disceptatiortum iu causis agendis, vel deliberatior B I genitricis, fuit in iiiguric ineestse meretricis, cum
nuni in consiliis capiendis; vel. hiijusmodi rerum prare pre perseculoribus suis, festinavit ad oppres-
plurimarum; quibus plerumquc prsepedili, divinse sionem innocenlis, cum tractare vel sumere cbrpus
laudis obsequium debito honore reddere npn vale- Christi, cucurrit ad fundendum sanguinem frairis
inus. Nam si qtiis vino vel alea vel ludis iheatrali- sui. Vides igitur quia quidquid divini opcris propter
bus, vcnatu vel.aucupio, vel eliam lalrociniis a]iis- aliquam trium praedictarum causam omissum est,
que rebus perniciosis dctenium se dixerit: hsecqui- biiiiiilitcr resarciri oporlet; sed in primo quidem
dem occiipatio jiista non est, sed magis contemplus defectu levis est culpa, in secundo nonnulla, in ler-
«t contumelia deputalur. Si ergo juslani nobis pccu- tio vere gravissima.
pationero superventuram speranius , quominus CAPITULUM YI.
vota prccum noslrarum valeamus exsolvere : cau- Est et altera necessitas in tempore orationis,
itius arbilror, solilum tempus prandi prsevenirequam quoties casus aliquis insperatus emergit , ul
subsequi, juxta illam admoiiitioiieni Psalinislse di-. praeler solitum ad orationem confugere debeamus,
,<enlis : Ptwoccupemus faciem ejus in confessiotie Hoc auleni duolms modis usu veiiire solet, sive
(Psal. xciv). Et. alibi convergus ad Deum ait : propter vitandumpericulum, seu propter beneficiuin
Ptwvenerum oculi mei qd le 0uculo, ut meditatet C 1 impetrandum.
eloquia tua (Psqt. cxvin). Et in versu prsecedenti CAPITULUM VII.
jam ,dixerat : Pr.mveni in maturilate et clamavi Periculumyerb aul lantuiri cerppris, aut pariter
(ibid.). Quod si ilos inopina forte prsevenerit occu- titi'iusque,aut etiani reruin extrinsecarum, ut puta
patio, iion erit illaudabile. divinae laudis obsequiuni, famae vel fortuiise. Periciilum animat tanluro est
quod per angnsliam lemporis elisuni est, velsero cuni securo corpore salus animae periclitatur : ulin
compensare. Unde quidam de curialibus qui com- suggestipnemertalis peccali. Contra hoc periculum
pleiorium prsecedentisdiei quod curiae negotiis in- Ofabal Salbmon cum dicerel: Domine Deus tl dotni-
tentus omiserat, primasequentis hora lacite sitsur- nalorvilw mew, ne derelinquds me in cogiialu meo:
rabal; ctim. princeps admola aurepernolasset, non desiderium tneum averle a me : aufer a tne concupi.
solum laudatus verum eliam episcopali djgnitale scenlias.. et animm irreverenti et infrunitw ne
sublimatus.est, dicente. sibi Tmperatore.: Ilabeas tradqs ttw (Eccli. xxv). Periculum solins corpo-
iibi hunc ephcopatum, quia libenler.eanlas completo- ris. esl, cum aninia nullius gravis peccati con-
rium luuin. Sivero per oblivioneni orandi lenipus scia secura esl: sed inors corppris fprmidalur, ve-
clapsum fuerit, non solum quod praelermissum est rn lul in hpiiiiue qui mnrtem sibi' yici.nam exspecta:;
supplere, sed eliam aliqua eompunclione cordis sa- titpote in bellis.naufragiis, et incendiis, et exlrema
tisfacere necesse cst. Ignorautia enini rei quse sciri infirmitate. Contra boc periculum lanquam verus
potuit, et quam scire oporiuit, siculpa non esset, homo Salvator oravit, cum diceiet: Paler, si fieri
Psalmista non dicerct: Ignoranlias meas, Domine, ne polest, transeat a tne calix iste (l&attlt. xx). Simili-
memineris (PsaL xxiv). Ignorarc siquidem vel ne- ter et tres pueri in fomace (Dan. 111),et Paulus
iscire :dicimur ca quse scire oportuit: et ulrumque in naufragio (Act, xxvn), et Ez.echias>in extremo
vilium. importaty juxta illud : Ignorans ignorabitur inflrniitatis aniciilo (IV Reg, xx). r
(I Cor. xiv).Quse. aulem scire non expedit, n.ou Periculum utriusque. simul est, cum et mors
ignorare vel nescire dicimur, sed non scire. Si vcro cprporis siaiiin adesse creditur, et selerna niprs
per negligenliam et coiitemplum diyinum orandi animae formidalur.ul in eq qui multorum crimi-
tempus praetermissum est, propter yinum vel nuni reus, et nulla salisfactione correctus, in pro-
aleam aut ludortim spectacula, vel ineptas el tur- ximo se credit mcriturum. Contra boc peiiculum
pcs fabulas histrionum, seu per lasei.viam,et turpi- oraverunt Ninivilse (Jqn.m): etiam iatro pendens
tudinem, utpote propler blandas femineae volu- in cruce, ut saltem alterum, id esi morlem animsB
169 DE ORAT.yJEJUN. ET ELEEMOS. — LIB. VIII. DE OBATIONE. 17j
vilarS posset, ita dicens : Memenlo mei, Domine, dum A in cmlum, tu illic es; si descenderoin infernum, adcs
veneris in regnutn tuum (Luc. n). Periculum famse (Psal. cxxxviu); Qui 1« inferno esse non respuit,
est, cum de nestra ppinipne timemus, n's illa athissa ,:" iibi, qusesb, deesse potest, vel cui loco absentari?
efliciamur infames, ut selet accidere his qtii de Locus particularis aut sacer aut profanus est:
gravi et enormi flagitio accusanlur. Conlra hoe fa- sacrum dicimus divinis cultibus dedicatum, ut
mse periculum et eliam contra periculum corporis, Ecclesiam ; pi'ofaniim vero nen sacrum, ut dpmum,
oravit Joseph in carcere (Gen. XL); et Susanna cum aut villam. Tam sacer quani prefanus, aut publi-
admortem duceretur (Dan. xv). Pericrilum foiiunse cus aut privatus est. Lecus sacer et publicus, ut
in his rebus attenditur, amissione libertatis, vel ecclesia, ccemeterium; sacef et privatus, ul cra-
amicorum, vel earum rerum quae ad usus nostros tprium. Loctis pfofarius ei publieus, ut forum,
satis sunt neccisariae. Peficulum in amissione li- theatrum, portus; profanus el privatus, ut doraus,
bertatis est, cum ipsara libeftatem limemus amit- 2ger, horlus. ltem sacer locus, autj|tscriptus esl,
lere: ut is qui bello captus ab hbstibus : idee vi- attt eleclus, aut oblatus. Locus sacer ascriptus, ut
taeservaliir ut serviat. Servi enim tam a servandp . Ccclesia pohtificalls; quie ascripta est universo
qtiaro a serviendo dicli sunt. Contra hoc periculum , populo civitatis, quse tenetiir ad eam reicurrere,
orabant Judaei, idesl filii Israel, eum eos Pharao in B ^ saltem semel in liebdomada, si
ampliusnon potest.
niillibiis equorum et currutnn perseqtieretur: li- Ascripta est etiam generaliler omnibus dicecesanis
meiites ne illeeos in servilulein lutl etlateris quarii isuis, qui tenentut ad eam recuirefe saltem seuiel
fugerant fevoeafet (Exod. xiv). Periculum in atiiis- in anno : exceplis bisquos excusai rationabilis cau-
sione amicorum esl, cum eos quos diligimus qtii- sa : utpote sexus, vfelablas, vel corporis aegriludo.
busve dilecli sumus, vel mbrte, aliquo casu, tit car Similiter ecclesia baptismalis: aseripta est omnibus
ptivitate, peregrinatione vel exsilio, nobis credimiis: parochianis suis, qtii tenentur ad eani recurrer*
auferendos. Contra hoc peficulum ofabdnt Judaei Semel in hebdbmada, si amplius non possunt. Efc-
pbsessi ab fielpferhe ; quande supplicabant Domi- clesia quseque collegiata ascriptaestc]ericissuis,de
no nedarentur infanles eorumiripraedam, etuxo- cbmmuni noti in commune viveniibus, qui tenen-
res eorum iti tlivisionem, sicut legilur in libro Ju- tur adesse omni hora ciihoriicie orationis; Oratb-
dith (Cap. iv). Perieulum in amissicne rerum est, fium vero ascriptum est monachis suis, seu clericia
cum ea qnse nebis necessaria sunt, baud dubie nbs •fegularibus, de conimuni in commurie viventibus;
credinius aniissuros : ut in naufragiis, incendiis et quHius ntinquam iicet abesse, nisi jussii prseposiil
rapinis, cselerisque similibus.Cenlra hoc periculum _ vel abbatis. Locus electus est' quem quilibel causa
orabant filii lsrael, nedaretur civilas eorum ih ex- c devoiioriis propria eligit volunlale : nt sepulcriiin.
terminimn, et sancta ebrum in pollutionem, sieut Domini, limina apostoloruro, caeteraque loca piei-
legitur iri eodem libfb Judiih. Gontra hsec omnia orbem qiiamplurima, diyina moniimenla pietatis ba-
pcrieulorum genera qtiocunque nbbis lempore diei bentia. Locus oblatus dicitur, qui neque ascriptns
vel noctis ingruerint, hnmiliter orandum esse: et est, nec propria voluntate eligitur, sed fortiiilo
ratio docet, btmullorum ridmonemur exemplis. casu im|)royisus occurrit, ut solet accidere his qiii
CAPITULUM VUI. Iti itinere vel navigio peregte pfoficiscentes, ad igno-
Beneficium quoquc quod ofantes a Deo poslula- la loca deveniunt. In qtiibus oranibus unicuique lo-
mus, totidero modis disiingui polest: in rebus con- cus sibi ascriplui, maxiina venetatiorte colendus
trariis attenditiir. Est eriim beneficium animse, ut est : nisi causa irtultse devoiionis ac poenileiitias
virtus; corporis,. ut incolumitas : utriusque simiil, aliuni locum remotiorem et majori rfeligibriepraedi-
ut amborum integritas; famae, ut bonse opinionis cabilem, orationi suse delegerit; ut hi qu.i vel Db-
statusy foritinae, ut libertas, amicorum copia; re- minicum sepulcrum, vel apostolbrum limina, vci
rum quibus utendum est, suppetens faciilias. Qnae alia religiosa lbca; spcntaneP labpre et humili de»
omnia quoties opus fuerit, summa brandi necessi- jj i vctione venerantur. Quaequidem sacroriim locofuiii
late ai Deo postulari necesse es't. aditio, clericis sseculafibus benedicliene sui epi-
CAPITULUM IX. sccpi; laicis verb benedicente plebaiie s'uo cotiCC-
De tbco bratiohh. dilur : monachis" aiulem sive clericis ssecularibui
Locus oratioiiis, aut universalis, aut parlicula- absque permissu sumini pontificis omnimodis inhi-
ris est: lbcus universalis lolus esi mundus, qtio- bctur. , ,
niam ubique per totum mtindum, Deus orandus CAPITULUM X.
laudandus ac benediceridus est, juxia illud Psalmi De modo orqliotiis*
stae: In onmi loeo dotninationh ejtis benbdic, anima Mbdus orationis in duobus consisiit : in riiora
mea, Doinino (Psal. x); Et alibi: Omnis lerra adorci vidclicet lemporis, et quantitate verborum. Mora
te,Deus, et psallal libi(Psal. txv);eliam Dbininus lemporis in eo ailtenditur, quod quidam plura verba
per prophetam: Cwlum el terram ego impleo (Jer. celerius, alii tardius pauciora psallendo prpnnn-
xxni).Locus particularis est hic vel ille vel alius; qub- tient. Quantitas atitem verborum in eo deprehen-
rum in quolibet ita totus est Deus, ut non minus ditur, quod alii psalmodiam diei vel noclis, dem-
sil totus in alio, sicul ait Psalmista : Si ascehdero ptis vcl addilis ouibusdam psalmis, aut qroducunt
PATBOL.CCXII, 6 ,,
171 GUNTHERI CISTERCIENSIS 172
aut bfCvianl. In qtio nil magis videtur congruere j ^ sit psallere Deo et orare, nulla ibi debet esse di-
ratipni, qtiam ut quilibet illis hominibus cum qui- screpanlia, sed jihiformitas et cdnsenSus, ut possu-
bus vivendum estytam in mora quam humere sese mus dicere cum Psalmisla ': ln domo Dei atnbula-
studeat conformai-e. Gum enim sanctissimum opus Vimuscum consensu (Psal. LIV).

LIBER NONUS.

De quadruplici forma orationis, Dominica videlicet, domestica, monastica', ecclesiastica.


De quafuor prirnis Orationis Dominicee petitionibus.

CAPITULUM PRIMUM. . B qua petimus a malo liberari, converso ormne us-


Forma oralionis : alia Dominica, alia domeslica, que ad nominis sSnctificationem, persequendo pro-
alia canonica sive ecclesiastica, alia monastica. veniunt, Nos utriusque mofemgerere cupienles,
Forma oralionis Dpminica est, quam Dominus tam horum quam illorum ordine, illas tractare co-
Deus rogantibus ut eos orare doceret tradidit, ita nabimur : leetoris arbitrio relinquentes, hic crdo
dicenS : Sic butem orabithr . an ille polior an verior, sit aeslimare. Septem etiam
CAPITULUM II. dona Spirilus sancli quae prophetia enumerat, et
Oratio Dotninica.. septem virtutes quae in Evangelio memorantur,
Pater noster quies in cmlis, elc. (Malth. vi). Au- et septem bcatitudines quae ipsis virtutibus appli-
diorant. discipuli Dominum de virtute orationis prse- cantur, secundum utrnmque ordineiti tentabimus
dicantem : frequenter etiam orantem videranl; sed coaptare. Invocato igitur eo qui nos orare voluit,
ct ipsi ad ejus exliorlationem et exemplum adorare et fPrmam prandi tradidit, de ipsa quam decuit
cupientes, quid sibiipotissimum qusiliterve orandum • pratipne, prput ipse tribuerit dissefamus. Priroum
foret ignorabant. Et ideo ne in tanta re tamque erge ccrisidefare epprtet: quanla gratiarum acticne
necessaria ignari ac negligentes "essenl, humiliter dignumque est, qucd verus ac naturalis Dei Filius,
eHm rogavef unt, ul eis cerlum el congfuum orandi nobis per naturam assumpli liominis consangui-
moduiri tradere dignaretur. Quorum sanctae peti- neus, Patrem sutim cui tinicus erat in coclis, com-
tioni coeleslis doctor acquiescens : sciens ad quid rounero nobis facere dignatus est in terris: non
venerai, et de illa ccelesti schela quid docpndum invidens cuilibet tiostrum palerni regni hseredita-
ac praedicandum attulerat: praescripsit eis formam tem, non quidem particulaitim dividere, sed totam
orationis plenam quidera et perfectam, et om- secum integraliter concedere possidendam. Voluit
nia necessaria ccrilinentem, scilieef adeo planis et ergo nos. in oralione Deum eo alloqui vocabulo,
paucis inclusam verbis iit eliaro pafvulis ac mu- quo illum ad pielatem facillime sciebat inflecli.
lierculis in eo qtiod"littera sonat facili pateat intel- Palet, inqtiit, riostet;
lectu : adeo prpftindam inunysteriP; ut vix cujus- - CAPITULUMIV.
quam mprtaliuro vel sensti capi valeat vel explicari Patris autem appeliatio, diversis modis irt Scri-
serroone. Sic ergo ordbiiis Pairem, iriquit: Pater pturis Deo solet attribui: natura, creatione, guber-
noster, etc." natione, berieficii exhibitionej protectione, adoptio-
CAPITULUM UI. ne. Natura Deus Paler cst tinius taritum : videlicet
In hac eratipne Dpminica septem petilienes ccn- D unigenili Filii sui, quiab ipso ante ssecula geni-
tinenttif; quarrim "tamen qtiselibei, et ip,sa eratip tus, sictit Seriiper habuit Patrem, jta semper
est : qttippe cum petere nil ferc sit aliud quam Filius fuisse credendus est. Aique ideo, sicut ille
orare. Niiiil enim prolilbei catliolicam oralioneni Pater selernus, ita et hic aeternus Filiu.s veris-
partem esse caiholicaa orationis, quemadihodum et sinie praedicatur. De hac igitur paternilate di-
supra de rhetorica quoque oratione, sive dialectica cit idem Filius in Evangelio : Palet non judi-
(\ux propositio dicilur, exempli causa, monstratum cal qiieniquam : sed oinne judicium dedit Filio,
esl. Ilas ergo septem petitiones, quidam forte sini- ut otiines lionbrificent Fiiitim, sicut honorificant
pliciores vel raajoris inquisitionis laborem fugien- Patrem (Joari.\). Etalibi : Sicut Pater habet vitam
i3s, eodem ordine quo a Doiriino positse sunt, pro- insemetipso: sic dedit etFilibhabere vilamin sime-
cedere putarit et persequendas arbitrantitr, tit pri- lipso (ibid.): Et item : Qui non honofificat Filium,
ma sit divini riominis sanctificatio, secunda regni non hohoriftcal Patrein qui misit illurii (ibid.). Crea-
ccelestis adventus, et sic de caeteris usque ad finem tione vero Patef esl omnium quse sunt, praeter ipsum
suritieridiim exisliihant. Alii vero sive acutiores auclorem; iam visibiliumquam invisiDilium; quippe
sive rertim ipsarum diligentiiis ordinerii intuentes, qtii binnia de niliilo prodtixit in hec esse qupd
rem quodahi ornanl artificio. et ab illa inclpientes sunt: et ideo universa ex ipsocausam suaeesseniiae
173 DE ORAT., JEJUN. ET ELEEMOS. — LIB. IX. DE OHATIONE. 174
Originaliter habuerunt: quemadmodum legilur ih A Filium suum factum sub lege : ul adopiionem filio-
Malacliia: Nunquid non unus omninmpaler^nunquid rum reciperemus (Gal. iv). Et iteruin : Non acce-
nonunusomniacreavit? (Malacli. n.)Undeetpropter pistis spiritum servituth iterum in limore, sed acce-
hanc creandi auctcriiatem cmnium creatorum Paler pislh spiritum adopiionis filiorum in quo clamamus :
non incongrue dicilur : eo videlicel loquendi modo, Abbapaler (Rom. vm). Esl autem adoptiojus tiyile,
quo quis ejus rei cujus ipse primus inventor est, quo, quis filiiim alienum, sive ipse liberos habeat,
ut poematis vel artificii, paler appellatur. De hac sive nullosj in filium sibi et sortem haereditaiis as-
igitur paternilate loquebatur ad ipsum Isaias hoc sumit. Quaeadoptio naturam eatenus imitatur : ut
modo:Et nunc,Domine, paler noster.es,et noslulum: nulliis alium oplare possit, nisi etim plena pubertate
Fictor noster, el opera mantiumtuarum omnesnos (Isa. pi'aecedat, id est xvut annis, lanto videlicet spatio,
LXIV).Gubematione quoque Pater omnium est ; ut possit esse paler ejus ralione aitaiis. Adoptionis
quoniam omnia quae ab ipso condita sunt, secun-, aulera iasf, sunl species : una quse dicitur adrbgalio,
dum insitam sibi naturam gubernal et regit. Unde et allera qua nominegeneris specialiter adoptionun-
et Pater eorum dici poiest; quemadroodum is qui cupatiir. Adrogatio est j qua quis, cum a patre na-
domui praeesl et familiam regit, velusto roore pa- turali eniancipatus est ct sui juris eflectus, sic optat
terfamilias, proeoquodesifamiliffipater, appellatur: in filium, ut lolus transeat in potestatem adoplanlis.
exemplogrsecorum, quiex nominalivis, idest puram Adoptio aulem est, qua quis sic adoplatur ab alio,
habenlibus anle a, genitivum in as enuntianl. ut tamen in poteslale prioris*patris esse non desi-
Unde ex eo quod esl sophia: genitivo, sophias dicere nat. Haecdistinctio in hlsduobus versiciilis bfeviter
solent. De hac'.giibernaiidi paternitale, sic ait Augu- expressa est:
stinus: ATt/n7fil in lerris, quod non de illa tnagni Adrogo qui suus est: el habei meus esse hecesse.
pattisfamilias dhposilissima domo aiil jubeaiur aut Patris adoplo suum; nec palris desinil esse;
permillaiur. Undeetalibi: Tua, Paler, omnia guber- fluic igitur bifariaedistinclioni simile quoddam re-
nas prudenlia. peritur in adoplione spiriluali. Nam quidam per
Beneficii eshibitione pater est tanlum sensibi- fidem calbolicae veritatis sic a Deo palre adoptan-
hum:eorum videlicelquaevel inteilectu, velralicne, lur; ut de polesiale diuboli, quem prius non.per
vel sensu uti bencficic possunt; quibus pro capaci- naturam sed per culpam patrem habuerant erepli;
tale suae nalurae velut quidaro indiilgenlissimus pa- toti in poleslalera Dei iransferantur^etcumChrisIo
ter beneficia suae bonilatis paterno largilur afleclu. juS paternse haereditalis accipiant. Hi vero sunt, qul
Angelis quippe caeterisque ccelestiuro virtultim or» p( suscepla fide, divilia adjuti gratia perseveranter ad
dinibus sanctisque animabus jam corpofe solutis; finem, bbnis operibus insislunt; de qualibus scri-
divinae majeslatis suae praesenliara exhibet; juslis pluni est: Si semenAbrahw esfis, ergo filiiDei eslh
autem aflhuc in carne positis, necessaria prasen- (Joan. viu). Quod si filii, et hmredes: hwredes qui-
tis vitaetribuit et gratiaro suam eis inspiral: iniqiiis dem Dei, cohmredes autein Clirhli (Rom. vin). Alii
autem hominibus et brutis animantibus tanium ne- verp sola fide adeptali, sic transeuht in filies adp^
cessaria corporis adminislrat. Ex hac ergo provi- ptionis, ul in eis prior pater diaboiiis patriam reti-
dendi benevolenlia, omnium viventium Pater jiomi- neat poleslatem : hi scilicelqui solofidei sacramento
natur : quod eis in quaulura patitur vel natura vel signatisunl; sed operafidei, pielatis; ac justiliae ex-
meritum,sua beneficia non desinit exhibere. De hac erere noncurant,dequibuspotestilludiiitelligi,quod
paternitateiiitelligitur illud: Vlsiiis filli Pattisveslti de Judaeisdictumesl: Filii alieni mentitisunt mihi, etc:
qui in cmlisest; qui solemsuum otiti facit supei bonos (Ps«/ Lxxvii) , id est quos mihi per fidem adoptave-
flmalos,elpluitsuper justoset injustos (Matlh. v).Et • ram, innequitia ^crn:ancnics,clatidicaveiunl(ibi:!.).
alibi:Respicilevotatiliacwliquw non serunl nequeme- Nec mirum eos qui in polestate diaboliretinenturper
tiint nequecongregantin horrea, el Palcr veslercwlestis fidem solam in filios adopiionis posse transferre :
pascit illa (Mallh. vi). Etitem: Nonnequinquepassercs n cum ipse pater eorum diabolus et confiteatur et
veneuntdispondio, et unus ex illis non esl in oblivione credat: queinadmodum in Evangelio scrjpluni est :
cotatn Palte vesltot (Luc. xn.;Protectione pater est Exibant a muttis dmmonii<;clamantia: Quia tu es
omniuminjustecpprcssorum:qua eis lanquam paler Filius Dei; etiam non sinebal ea loqui, quia seiebant
filiis, et conipalialuf affectu, et paterna bonitate eum essi Chrhwm (Luc. iv); Nola quia plus esl cla-
snbveniat. Tale esl quod dicitur in Psalnio: Tutba- inare quara confiteri simpliciler; plus scire quam
buntut afacie ejuspaitisotphanotumcljudichvidua- crcdere. Hac igilur specie adoptionis quali qui
rum (PsaL LXVII).lnter eos' quibus protegendo p'a- adoptaiur, tolus transil in polestalem adoptantis :
terest, prsecipue dicilur pater orphanorum : uteos hi qui el fidem habent et opera fidei, filii Dei facti
qui parentum naluralium solatio privati sunt, spe- stmt: quare el ipse eadem adoptiohe non tam ci-
cialiter regere ac nrolegere inlelligalur. Adoptione vili quam ccelesti jure pater eorum rectissims no-
pater esl lanlum credentium, quos de poteslate minaiui'. Et hi quidem convenienter et vere ad
diabpli erutps per agiiitinnem veritatis unigenito et ipsum conversi dicere possunl:
nalurali Filio in sortein divinse hseredilatis velut CAPJTULUM
pater adoplivus associat. Unde amplius •.Kjsit Deus Paler nosler : Ac si dicant : Pater iinigcniti Fiiii
175 GUNTHERICISTERCIENSIS 178
lui per naturam, noster per gratiam. Pater cmnium A dano, scilicet et planetico circulum describunt.
per crcandi aucloritatem ; noster per recreandi pic- Quaproplcr licel omnes ejusdem celeritalis esse
tatem. Pater universorum, per gubernandi poten- crCdantur , aliaetamen celerius, aliae vero lardius
liam; nosler per salvandi clemenliam. Pater 0111- peragunt ofbes suos : adeo ul Saturnus semel lan-
uiiim vlvenlium per beneficii colla.lionem, noster tum in triginta annis ; luna vero singulis njensibus
per seternaevilae repromissionem. Pater oppresso- cursum suum pefflciat. Hcc igitur mundi spalium
rum per divinae virtulis protectioiiem ; nosler per de qnc lpquimur, nune ccelum Scriptura vpcat, rit
internam Spiritus sancti consolationem. Paterom- ibi : Luna perfecta in mtsmum et tesih in cwlo fi-
hiura credcntium per sacramertli percepliPnem; delis (Psal. LXXXVIH). Nunc autemcceles, utsi quis
nester per fidcm etbonain-operationem. dicat hoc modo : Sol et luna, laudate Dominnm de
CAPITULUMVI. cmlh, id est de illa setheris regione. Ssd et illud
Qui es in cmlis. Ctim ubique totus sit Deus, spatium quod est a lunari circulo usque ad terram,
tamen in ccelis, quae pars tctius creaturae, videlur aerem videlicet ventosum et procellosum, Scriptura
excellentier, eb divinae majestatis' reverenliam nunc ccelum nunc ccelos indiflerenteT appellai.'
frequentiiis esse perbibetur. Sed videndum est in D Coelum, ut ubi : Milius in cwlq cognovil tempus
quibiis coelis, et qualiler esse credendus sit. Nam suum (Jer. vm). Coelos, ut illudin Psalmo : Ascen-
cceli vel cceloruro appellatio pltirimas in Scripturis dunt usque ad cmlos el deseendunt usque ad abyssum
habet acceptiones. Cqelum quippe vel coeli dicitur (Psal. cvi),' id est ad aeris altiludinem et maris
splendor et sublimitas aeternaetiivinitalis. Coelum, profundilatem. Sancta qtioque Ecclesla insingulari
ui ibi: Nemo ascendil in ccelum nisi qui desccndit formavocis ccelum quandoquencminatur,utilliid in
decmlo Filius hominis qui est in cmlo (Joan.\). Apecalypsi: Slellm cwti ceciderunt, et cmlum-reces-
Coelivere, ut iflud : Gaudetc, quia nomina vestra sil quasi liber involulus (Apoc. vi). Pluraliter cceli
scripta suntin ccelis(Luc. x). Item coelum vel cceli dicuntur sancli apnstpli: quale est illud in Psalroe:
dicitur empyreum coelum, quod Graeci empyreon Cwli enarrant gloriam Dei (Psal. xvin). El item :
dicunt: quod stalim in ipsa sui creatione sanctis Mhericordia mdificabitur in cmlis (Psal. LXXXVHI).
angelis rcpleturo cst : et in eo ccalesliuin viriutum Amplius quoque Ccelum sancta qusevis anima;
ordines, juxta cellalamsibi gratiam a Ccndilpre di- ceeli verc quam plures simul nonniiiiqiiain solent
stincli. Cceltim, ul illud quod dicit Dominus in appellari. Cum enim dicat Dominus per prophetam:
Evangelio : Angeli eorum in cwlo, sempervident fa- Cmlummihi sedes est (Isa. LXVI), et rursum alibi
ciem Palris (Matth. xviu), coeli vero ut alibi : „ scriptum sit : Sedes Dei animajusli: palet utique
JVam virtutes cmlotum movebuntut (Mallh. xxiv). quod quselibet sancta anima, cedum; plures vero
Similiter ccelumvel cteli dicilur firmamentum, qucd vel omnes simul, eliaro cceli pluraliter possunl ap-
Graece ouranos appellatur; qucd fecit Deus ut divi- pellari, nt illud in Psalmo : Ad le levavioculos »i«os
derel aquas ab aquis, sicut scriptum est in Gencsi qui habilas in cmlis, id esl in animabus justis
(Cap.i) : FecitDeus finnamentutn, et divhit aquas (Psal. cxxn). Postquam ergo sacrae Scripturae pa-
quw erarit sttb firniamenlo ab his qum erunt super gina tam multisf ebus vel proprie, vel lypice, vel
fitmamentum. Huic autem firniamento, secundum moraliter cceli ccelorumve nomen altriboit : ne
philoscphps, omnes slellae practer septem planetas ipsam tam venusti ncminis expers remaneat, se
infixae sunt : qued ex ee prcbare se putant, qued queqtie ipsam spiritualiter eisdem ausa est censcre
seinper sequalibus ab invicem interstiliis cum ipso vccabulis. Coeltimquippe dictum est ut in Psalmo :
firniamenlo rapiuntur. Sed et ipse Moyses huie Extendens cwlum sicut pellem (Psal. cni). Nunc
senlentiae philosophoruin videtur adslipulari, cum coeli pluraliter, ut illud : Elevata est magniftcentio
dicit in Genesi (ibid.) :: Fecit Deus stellas, et po- tua super cmlos (Psal. vm), id Cst supef omnes
suit eas in firmamento. Hoc itaque firmamentum, Scripluras ; quia gloria Cbrisli ad qUew loquiliir
nunc coelum djcitur, ut ihi: Et vocavitDeus firma- D prupheta, nullis petest explicari Scripturis. Et me-
menlum cwlutn (ibid.). Nunc vero cceli, utillud: ritc qtridem sacrae Scripturse series ccelum aut
Benedicile,uqumomnes qumsuper cmlossunt,Domino cceli mmcupatur : quippe quse nen soliim divinis
(Dan. v).- praeceplis, et sacris adinonitionjbus et exemplis, in
Rursiim quoque codum vel cecli dicilur spalhim modum ccsli, velut quadam slellarum varielate coe
illud mundi; quod est a firroamente usque adiu- lata est; sed etiam mysteriorum ccelestium nobis
narem globnm : quod a Grsecis mlher neininalur, celat arcana. In his ergo ccelis et si qui prscter
i'n quo stellae seplem erraticae, quas Grseci planelas istos alii reperiuntur, Deum qui nusquam absens
votant, hoc ordine distinclae sunt : ut prima et est veraciter esse profitenuir.. Sed qualiter in eis
proxima firmamento sit Salurnus, secunda Jupiter, esse credendus sit, illud summopere quaerendsm
tertia Mars, sol vero quarta, quinta Venus, sexta est. Neque enim dignum ducimus arbitrari, Grea-
Mercurius, seplima vero sit luna. Quaequanto pro- lorein sic esse in crealuris, quemadmodum mia illa-
pius accedunt ad firinamenliim, tanlo amplioi-i rum in altera esse aut cogitatur aul cernitur.
• CAPITULUMVli.
„circumfcruntur circulc, quanln aulem terrje vici-
riiores sunt, lantc brcviorem utroque molu, mun- Sunl igilur diversi ac diflerentes modi, quibus
J77 DE ORAT., JEJUN. ET ELEEMOS. — LIB. IX. DE ORATIONE. 178
in reliquis omnibus per essen-
ailquid in aliqup esse a philosophis , et maxime A tantem gratiam;
Poripatelicis deprehenstim esl. Est enira aliqiiid in iiam, potentiam alque praesentiam.
CAPITULUJl YHI.
aiiquo localiler, id est velut contentum in conli-
nenle : ut vinum in lagena. Et est aliquid in aliqub Prima petiiio: De sanctificatione nominis :
prout accidens in subjecto : velut albedo in ho- Sanclificetur nomeri tuum. Praemissa invocaliene
mine, quia nec subjectum absque accidente, nec Patris, quam Filius ipse monstravit qui noverat
accidens nisi in subjecto esse potest. El esl aliquid Palris aflectum ; quibus videlicet verbis ad exau-
in aljqub materialiter, id esl velut materia in ma- diendum facillime moveretur : primo septem -peti-
teriatp: sive illa in ipso permaneat, ut ferrum in tienes Deminicse pralipnis, eedem ordine quo ab
gladie, sive a sua proprietate deficiat, ut iti pane, ipso positae sunt, exsequi studeainus. Sanclificetur,
farina etaqua. Esl eliam aliquid in aliquo origina- inquit, nomen tuum. Pririia petitio est de sanctifl-
liter, ut id quod ab illo ducit originem : sive sub calione nominis : et idco quod sit hoc nonien,
eadem specie lenealur, ut lilius ex patre: qualiter qualilerve sanctificari valeat, curenius inspicere.
nos omnes in lumbis adfuisse testatur aucloritas; CAPITULUMIX.
sive in aliam speciem trausferatur, ut pullus ex ™ Nomen igitur Palris, sive Deus sive Paler dica-
ovo, gramen ex semine. Et est aliquid in aliquo na- lur, bifariam distingui potest. Aut enim in sola
luraliter, ut clcmentum in elementalo : veiut ignis voce censistit; aut in re tanlum. Yccale npiiieii est,
vel aqua in barba vel capillo. Amplius est autein qued lanlum insono vocis positum est: et exsonis
aliquid in aliquo finaliter, tit bealitudo in bona elementaribus compactum proferri polest, et sigtiis
vita, victoriain bello : quoniam illa bonsevitse,baec visibilibus repraesenlari, ul haec vox Deus,quse adeo
aulem belli finis est. Et est aliquid in aliquo cau- in sola vocis prclatione posita intelligilur, ut uno
saliter, ul virtus in laude: quoniam ex virlute latis se- lempore in ere diverserum hpminum et diversis iu
quitur. Practerea est aliquid in aliquo tanquam genus lecis audiatur. Ncmen atilcm reale nil aliud est quam
in specie, ut in homine animal; quoniam animalis ipsa res ; id est glcria divinae majestalis : quemad-
appellatio reclissitiie liomini coaplatttr: omnis enim medum aliquis magni nominis dicitur ncn quia
homo animal est. El est aliquid in aliquo quasi numen ejus pluribus litteris abundel; sed quia ipse
species in genere, yelutliomo et equus in animali; magnae est auciorilalis et famae. Et nomen qui-
quoiiiaro sub appellatiotie animalis tam hic quam ille dein vocisj sjcut ab homine invenlum est, ita ab
continetur. Est quoque aliquid in aliquo tanquam hsmine diffiniri potest, ut dicatur vox significativa
species in individuis, ut hbmo in Socrate el Pla- Q ad placitum, cujus partes niliil extra significant.
ione; quonjam utriqueconvenit hominis appellalio : Nomen aulem reale nec ab homine est irtventuni,
ulerque enim homo est. Et est aliquid prout indi- nec ab homine polest difliniri : nisi forle quis ita
vidua in specie, velul in homine Socrales et Plalo; diffiniat esserem quamdam pro sui magniludine in-
quoniam uterque sub hacspecie continetur. Rursum diflinibilem, adeo puram et simplicem, ul nullsc
est aliquid in aliquo ut tolum in parlibus, velut ejus parles vel accidentia valeant reperiri. Amplius
liomoinanima et corpore: quoniam in his dupbusto- autciii yocale nomen, quoniam in homiuum arbitrio
taliter homo subsislit. Et est aliquid in aliquo ut posilum est, secundum diversa linguarum idiotiiala
partes in toto, velut in liomiiie anima et corpus : varialur. Unde pro eo quod Latine dicitur Deus,
quoniam 'ex liis tanlum duohus coiislituitur homp. Hebrsei quidem hel, Grseci aulem theos dicere so- •
Cum ergti his omnilsus et forte pluribus modis lent. Similiter pro eo quod apud nos est pater,
aliquidin aliquo esse dicant philosophi: Deusnullo Hebrseis ab, Grsecis vero pater in usti est. Nomen
istorum omnium.velin cmlis, vel in re aliqua esse cre- atilem reale quia non in hominis afbilrio, sed in
dendus est. Neque enim alicubi est ul contentuiii natura deitatis vel polius ipsa deilas esl: nulla ra-
iu contjnente; quoniam ipse omnia continet, ct lione varialur, sed suaple nalura et propria stabili-
continelur a nullo, Nec rursiim ut accidens in sub- ^D late firmum permanet incorruptum sicut scriplunt
jecto: quoniam ipse accidens non est, sed ineffabilis est : El nomcn ejus in mteriium permanet. Hoc uti-
naturae pura el simplex essenlia. Sed neque ut ma- que est nomen illud, de qub dicit Salvalor : Pater,
leria in materiato : quoniam ipse omniumrerum est manifestavi nomcntuum hominibus quos dedisti mihi
arlifex, ita ut nullius maleria. De cseteris quoque de mundo (Joan. xvn). Nam si de voce nominis hoc
nisi prolixitalem fugeremus, similia conjici pos- diceretur, quid magnum foret tanto doclori nomcn
sent: ex quibus Deum nullo praedictorum modo, Dei quod in illa lingua vix triuni litferarum vel po-
vel in coelis essc vel in aliqua creatura, facillime tius duarum esl, id esl hel, hominibus quos de tolo
probarettir. Verumtamen ut aliquid de tanta re mundo elegerat manifeslasse. Sed erat aliud noraen
praesumalur, convenienler ut arbi.tror, d.icipolest: magnum valde et immensum, quod hemo docere
Deum quidem in seipso propria virtute subnixum poterat prsetqr ipsum, nemo liincintelligereidoneiis
esse atque subsislere; in angelis autero. coelestihus erat praeler illos : illud ulique nomen, dequo dicit
et sanctis animabiis jam corpore exutis, per prae- Psalmisla : S?i nomen Domini benediclum, ex hoc
scntem divinae majestatis gloriam; in his vcro san- nunc et usque itfsaculum (Psal. cxn). Hoc est illud
clis qui adhuc in carne jwsili sunl, per iiihabi- nomen, quod laudabanl Ircspucri in fprna.ce, dicen-
179 GUNTHERI CISTERCIENSIS iSO
tes : Benedictum nomen gloriw luw qtiqd esl sahc.um A qtiidem tunc impletum est, quando pradicantibus
(Dari. m) In Israei, inquit, magnum nomen ejus aposlolis, vocale nomen quod prius blaspbema-
(Psaf. LXXV). Non iilique illud menpsyllabum, sive batur in gentibus, ob reverentiam unius Dei. in
diagramroatom liel, quo vix ullum vel lniiius vel honorem et gloriam receptum est : et reale nomen,
brevius essepolest; sed illttd quod est super omne id esl ipsaDeitalis essentia, quse prhis nec esse pu-
nomen':iquod riominatur in coelo et in "lerfa, quo iabatur, eonversis ad fidem gentibus, et esse et
mundus regitur universiis, qiiodangelis honiinibus- sanc.iissimum esse deprehensiim esl. Potest etiain
que liniendum est, quod ipsa etiam tarlara contre- paterni noniinis appellalione unigeniius Dei Filius
miscunt, Illud siquidem nomen in lsrael magnum non incongrue designari; per cujus prsesehtiam et
est; quia apud eos qui per contemplationem divinse praedicationemcoelestisPater mundc innoluit: quem-
celsitudinis gloriam vident et intelliguiit. Hoc enim admedum aliquis ante ignolus, exhibitione sui no-
nlcunque Israel, interprelaltir seternse Divinilatis minis nolescere solet. Quod quidem tunc agebatur,
npmen et magnum et immensum et cmninp ineffa- cum Dominus in Evangelio diceret: Paier, clarifica
bile. nce est illud nomcn quod operatur in sacra- Filium luum, ut et Filius luus clarificet le (Joan.
menlis Ecelesiae, in quo jussit Dbminus aposlblis xvu). Glarificalo enim Eilio per gloriam resurre-
baptizare, dicens : Baptixantes eosin nominePatrh B I ctionis, eliam ipse Pater mundo clarificaltis inno-
et Filiiet Spirilus sancti (Matlh. xxvm). In nomine luit. Dehoc nomine sic ait propheta : Ecce nomen
dixit, non in nominibus; quia licel tria sint perso- Dominivcnit de hnginquo el ctaritas ejus replet or-
narum vocabtila, id esl Pater, et Filius, et Spiritus bem terrarum (Isa. xxx). De longinqiio venit Filius
saiiCtus : uiium tanlum est noinen iri rei naiura,- id Dei, quiade cceloin terram, noii mutationeloci,sed
cst uua majeslas, una virlus, una sublimilas. Hec incai-nationeVefbi. De longinquo venit, quia de di-
igitur uieiinque. nemen qualiter sanclificari possit, vina nalura in humanam: non illamrelinquemdo, sed
quod DomiiJus prandum' esse moneb.at prottt ipse istamassumendp;non deposilipiievirtutis, sedsusce-
doriaverit, stiideamus inquirere. ptione.nostrx infirmitatis. De hoc notiiiiie dicebat
Ante, Salyaloris adventum, ciim nqtus tantum Dominiis per Ezechielem prophetam : Sanctificabo
csset in JjudfnqDejis(Psal. LXXV), et in illa, paucis- nomen meum magnupi, ut sciant omnes quia ego
simis: genles autem omncs per circuitum non Dominus (Ezech. xxxvi), Hoc itaque nomen lun.c
habeiites veri Dei.notitiam, ligna colerent et lapi- sanctificatum est; quando, Domino morienle ac
des : hoc nomen ypeale qued est Deus, quasi vile resurgente, et ad ccalps asceij,dente, divina virtus
ct prefanum erat:quippe qupd non soliim puris quse prius in ipsc lanquani mnrlali homine lalita-
hominibus, utpote Jovi, Marti, ac Mercurio, sed bat, per quam haec omni?, fieri poluerunt, niagna
eliam lapidibus etlignis, amplius anteiii ipsis quo- el ineffabiliset omni sanctitate digna ccepit sesli-
que dsemonibus conveniret. Atvero poslquam Sal- mari. Dehac sanclificalione palerni nominis, id est
vatpr primus, et post ipsum apostoli prsedicare cce- suiipsius, agebat Salvatpr, ctim de.discipulis suis
pertinlunum esse tanlum cui hoc nomcn singu- aliisque qui pe^ illos crediluri erant in ipsum, ita
lariter deberet ascribi: tunc nomen illud in cordi- loqueretur ad Palreni : E< pro eis sanclifice meip-.
bus audientiu.m sanctificari cospit, ct sanctum sum, ul sint el ipsi sanctificati in veritate (Joan.
et solo Deo dignum judicarj. Tunc enirti illud legis xvn). Fit aulem haec nominis sanctificatio per spi-.
prajceplum quod ap.ud Juiteos fere oblitteratum ritum fnnpris quem Isaias, quando deille agebal qui
erat: Audi,lsrael, Deusluus Deusunusest (Deut.\i), de coelis ad lerram erat descensurus, intcr spirilua-
jpsis etiam gentibus innctuil, ac per hoc multitudo lia dona ncvissimura : ccllpcavil :" a" spiritu sa-
deorum reprobala est. Quod quia lenipore el ofliria pientiae incipieiis, el ad illuiri usque per media
appslplpruin fulurum erat: ideepritnum de sa>.cii- quinque descendehs hcc modo: Bequiescel super
ficaliene nominis postulanda illps Dpminus instrue- eiim spiritus Domini, spirilus sapienliw et intelle-
bat. Simiiiter et illud reale. ncmen, qued neii aliud-,r. cttts, spirkus corisilii et foriitudinh, spirilus scien-
est quamipsa natura Deitatis, antequam homines liw el pielalis, ei replebil eum spirilus limoris Do-
perfidem agnoscerent, paucissiinls sanctum erat : mirii (Isa. xt). Homini vero de terra ad ccelum re-
lion quia non sanclum esse poterat, sed- quia nec dire cupienti, idem spirilus timoris prinip omnium.
esse putabatur. Atvero prsedicante Christo, et. post necessajius esl: ut per eum huihiliaijisad alliora
ipsuro apostolis, cumhomines umira;et verum Deum graliarum doha gradaiini asCeiidat: etindo videlicet
et credere et confiteri certalim inciperent : hoc no^ de virltile in virluteiri, ut videalur Detis deorumin
roen sartclificatumest: non quia sanctum esse cce- Sion (PsaL; LXXXV).Per hunc jgilur spiriluiii li-
pit, sed quia, sanctuiri esse innotnit. Jam enim et moris, salubriler bumiliatus est homo, el virlulem
anteade eodejn nomine dixeral Psialmista : Sanctum luimilitaiis adeptus, ac sese Dominb subjicicns,
el lerribile notnenejus (Psa/ cx), et alibi: Benedic, nomen illudsancium el gloriosum adtiiirari coepit
anima meq, Domino: ct otnnia qumintra me sunt ct colere, diccns pariter ctiro Psalmisla : Domine
nomini sancto ejus (Psal.cx). De bac sancliflcatione Dominus nosler, quam ddmirabilc esi nomen tuum
nominis Dominus loquitur per proplielaiii, dicens : in universa terra (PsaL VIII). Unum el huic primse
Dum sancliftcjitusfucro in vobh (Ezech. xxxvi). Quod, viriuti humilitatis, qusc non aliud quam patiper-
181 DE ORAT., JEJUN. ET ELEEMOS.'— LIB. IX. DE ORATIONE. im
tas spiritualis est, ne frustra.currerc videalur, re- A. lalis, cumnobis ad illa pervenire coiitigerit. Adve-
gnum ccelbrum promittitur, dicenle in Evangelio nit creatur* regnum Creatoris, cum ei esse inci-
Salvatore: Beali pauperes spirilu, quoniam ipsorum pienti feliciter accidit talem habere Crealorem et
est regnum cwlorum (Matlh. v). Et merilo quidem Dominum. Advenit Ecclesiae regnuhi Dei, cum oi
hoc : ut qui in hac vita spontanea humilitate di- salubriler accidit de regno diaboli in regnum ejus
vinse servituti sese subjiciunt, in regno aetci'ni- per fidem caiholicam Iransmigrare. Advenit sanclao
tatis cnm ipso glorienlur. animae regnum ejus, cum ipsc per .inhabitantem
CAPITULUM X. gralianv eam solari cceperit et fovere. Etprimum
Secunda petilio de adventu regni. quidem regnum prse caeteris omnibus oplandum at-
Adveniqt regnum tuum. Secunda pelilio est de que petendum est, quasi fructus et prsemium et
adventu regni illius, cujus sanctificato nomine, finis aliorum. Sed secundum hanc pi-ioris ordinis
tam gloriosa et clara prsecurrit opinio. Et pulcbro expositionem, de regno Ecclesise baec: accipienda
quidem hoc ordirie ila digestum est: quemadmo- sunt cujus advenlus eo lemppre^que Domirius isla
dum hi qurregem non habent, magnum quemdam loquebatur eplandus, el pmni precum inslantia fla-
virum cujus fambsa est et clara auctoritas, regem gitandus erat : quemadmodum apostoli tempore
se habere desiderant et dicunf: Veniat illequem'; B primitivae Ecclesise assidue vacabant oralioni, sic-
nobh. tatem fanpa vulgavil : veniat et regnet super- ut*Iegilur in Aclibus Apostoloruni-: Et eranl, in-
nosKSed quid sit hbc regrium cujus adventum tan« . quit, unanimiler perseverantes in oratione Dei-(Act.i);
tQpereposlulari pporlet, operae pretium est-intueri. videlicet pro ipsius Ecclesiae prOfectu. Nam regnuni
Neque eum Deus i'ex.noster ante saecula:uno tan- ejus in crealuris omriibus quidein - gratum alque
tum regno contenlus est, phiribus regnis domina- jucundum esse debet ; optari tamen aut postulari
tur. Regnat quippe in. coelesli gleria, regnat in superfluum est, quia sive volentibus nobis, sive no-
omni creatiira, regnal in Ecclesia, regnat in qua-. lentibus, auctor universorum in rebus quas condi-
libeti anima sancta. Regnat in primo. regno per dit dominatur et regiiat,"sicut scriptum est: In vo-
praesentem atque conspicuam suae majestatis glo- lunlale tua, Domine, universa sunt posila, et non est
iaam, qua coelestes angelos ac beatos spirilus lae- qui possit resisterevolunlali tuw; tu enim fechti om-
tificat, et pascif et satial. Regnat in secundo per nia; Dominus universorum tu es (Esther. xm). De
incircutiiseriptam divinse virtutis potentiam; qua regne aulem Ecclesiae qticd ee lempere receris erat,
omnia quaeab ipso.conditasnnt et regil et conliuet el in paucis coeperat coalescere, et tunc quidem ut
et servat. Regnaf in tertio per ineffabilem suse-pie- cresceret aut proficeret, veluli quidam bonse.fru-
(
tatis clemenliam:, qua cos. qui per infidelitalem ah "" gis proventus, discipulos orare oporlet: et quibus-
ipso.recesserant, et vocat et colligit et purgal. quequotidie fidelibus usque ad fineni.sseculi, ut
Regnal in quarlo per inhabilantem suse bonilatis- perseveret et vigeat optandum est. Nam quicunque
gratiam, qua sanclam aiiiniainct fovet ct inslfuit per fidem secundum temporum successiones regno
et. salvaf. Priuium rcgtium est majestatis et glorise, incorporantuf Ecclesise, eis ut jam diximus hoc
secundum*virlutis el potentiae, tertiiiiti pietatis ct regnum credimus advenire. Sed el de regno ejus
clementiae, quartum. benignitatis ef graliae. Horuni in sanctis animabus, idem fere- dici polest : cuni
oroniiim Deo quidem cui omnia prsesentia sunt, nil aliud sit Ecclesia nisi sanctarum collectio ani-
nullum adyenire pelest; cui nihil vel adventiliuin marum : ut quod de illa colligitur in stimma , de
vel recens esl: quia sicut nihil liabet amissibile, islis inlelleclum. accipiatur in singulis. Fit autem
itanihilrecipit accessibile. Licet enim niliil sit Dee iste regni adveijtus per spiritum pietatis , quando
ccselernum >, lamen quia nihil unquam igiiorare anima Spiritu sancto afllala, ac per hoc pia et mi-
potuit, elomnia semperin ejus prsesentia fuerunl: tis effecla regnanti Deo se sponte subjicit,. quod
eliam ea quae ex lempore esse coeperunt, sempcr summa pietas est: sicut econtrario eum a se re-
ci praesentia quodammodo aslilerunt. Regnavit ergo j) pellere crudele et impium; sicut fecerant illi de
Deus ab selerno in gloria ccelesli, id esl in seipso : quibus.idem Dominus dicit : Abjecerunl me, .ne re-
etiam antequam essel ci-eatura quam sui regni pos-^ gnem super eos (I Beg. vi). Huic virtuti pietalis pro-
set habere parlicipem, Regnavit et in omnibus mittilur possessio terrse, cura Dominus ilicit: Beali
creaturis.; quia cum nondum esset in rerum natura, mites, quoniam ipsi possidebunt::ierram (Matlh. v).
jam tamen ei subjectse erant in ejus praescientia. Non hanc utique praesenlem, ini qua crudeles et
Regnavil in Ecclesia; quia, licet eam nondum Col- impii maxime dominanluf; sed illam de qua dicil
legissel per misericordiam, jam taraen in suaaeter- Psalmista : Credo viderebona Dominiin terra vivett-
hitate praevidebat colligendam. Regnavilet in san- lium (Psal.xwi). Et notahocsalis moraliler dictum
clis animabus; quia, licet' nondum eas salvasset esse : quemadmodum solent reges his. qui sponte
per gratiatii, jam tamen cerlissime scriptas babebat eorum subjiciunturditieni, terramjradere pcssiden-
ad vitam. Yides ergo quia nullum horum regnorum dam, quam superbis.atque rebellibus.exlnrqucnt.
Deo vel potuit vel potest advenirc: et i"deoisle re- CAPITULUMXI.
gni adverilus non ei sed nobis optandus atque po- Tj:rlia:petjitio.:Vlfiat voluntas Dei..
stulandus esl. Adveiiit Cnim nobis. regnuni. alcrni- Fiat .volunlas.tua, clc. Adventura regni sequitur>
183 GUNTHERl CISTERCIENSIS Ifil
regise yolunlatis cxseeulio, quia- yalde nec.cssariuni' A culpa esl, et pcena ncn cst. Cum vero permisit
est, ul quero libi regein elegeris, ejns ^ludeas ad- Paulum (II Cor. xn) siiraulo carnis suae colaphi-
'
implere voluiitatem. Nam quicunque regnantis' zari, solani poDnampermisit et non culpam; quo
super se yoliintali refragatur, non nipdp de hunii- niam [a illa letitatjone pojna fuil et culpa non fuit.
litate graiiam nen acquirit, vcrutn etiani de cen- Ciini autetii permisit Jtidam seipsum laqueo suflo-
tumacia siipplicium promcretur. Nain sicut scri- care (Mqtili. xxvu), utrumque permisit, quoniam
plu.iii esf : Servus sciens voltinlatem domini sui et illud J.tidaesuspendium culpa simul el poena fuit. Sed
non faciens, plqgis vapulabit multis (Luc. \n). Quae culpa quaevilio non caret permissione utilur; pama
aulem sit hsec Patrjs yclitnias quain nos fieri poslu- vero quaenjerilum parit vel cnlpam punil, ab seterna
lamus, illud ihspicere cpmmpduro est. Yelmilas polius Dei dispesitipne descendit. Veluntasigilur Dei,
cnim Dei diyersis modis accipitur. Dicilur qiiando- u( jaro saepe dictum est, aut efficiens est, et tanlum
que volunlas ct, beneplacilum; ejus sele.rna disposi- bpiiis praestat originem;" atit perniittens, et mala non
tio, qpa bpjia tanUiin disponit el ordiliat; de qua prphibet perp.etrari.:Cppsiliumautem seu praeceptum,
dicil Aposlplus : Volunias Dei bona et beneplacensel esseiilialiler quidem nec bonis nec mahs causa es.^;
perfecta (Rotn. xii).Bpnq, quia Deus ea nen vult, sed obhoc tariluinDei voluntas dicitur, quia quod
id.est nondisppnit nisibpna et berie, Beneptacens, " Deus jubel, aut consulit, id eum velle prsesumimus.
his qui Qani inlelligjuil, yel cujus. euro nunquam p.eperimus tamen Deum et praecepisse qucd fieri
pocnil.eal, Petfecta, id e$t, bonprum oronium col^ . npn yolebat, ut Abrahae. de filio immolando (Gen.
leciione cprisuiiimata. Diciltir eiiani voluntas Dei xxu); ei praecepisse non fieri quod tamcn fieri yole-
ejiis permissio, qua mala tantu.ni fieri penniilit et bat, veliili de his quibus prohibiiit ne publicarent
lolerai: nori quia de volunlate ejus sii ut fiant mala; miraculum ejus;- illi vero abeutites diffamaverunli
sed qtija cijro ppssit prphibererieC'tajnenprphibeat, eum per riniversaiii regionem (Mqiih. ix), De vo-
videtuf qujbu^dam, yplendo malispiaebere consen- luntale Dei qiiae dicilur ejus opefatio, dicif Augu-
suin, Sed et vbliinlas ejus dicitur consilium aut slinus : Quia niliil fit quod Deus non veiit, vei sinenda
praecepiupiy prp eo quod signum yoluntalis ejus ut fiat, vel ipse facierido. Yides quia eum velle di-
est; quja per iilud se aliqnid fieri vel non fieri xit, lam sinendo qpa.ni faciendo ; quare voluntas,
yelle significat. Qperalio qupque^Dei volunlas ejus ejns est tam ejus permissio quam oneratio. Hsec est
appellari selei; quoniam Deus qul ccgi npn pptesl illa yoluntas quam implonibal leprosus cum diceret:
nihil pperatiir nisj volens : cui non est aliwl velle Domine, sivis, poles me mundare (Mritth. vni) :MII
el a}iud pperari.siculscriptuni est iQmnia qumcun- P <1 voluntate Domitii sciebat essp operationem. Cum
que vqiuit Domiiiusfecilih caeloetiriierra (Psal.^w); ergo lot modis,dicatur volurilasDei, idest beriepla-»
Prima vbluntas effieiens esf causa bonorum om- cilumejus, aut permissio, sive' consilium, aut pfse»
niuni, quse yel Deus ipse facit, vel alius ipse au- ceplum, vel etiam operatio : beneplaciium ejus
c-lpre. Secunda esl spontariea ,el justa permissie ut fiat, orare nullomodo necesse est; quoniam illud,
onuiium malorum, quse vel diabolus ipse facit vel scmper vel a nobis vel de nobis inevitabiliter adim^
aUus ipse auctere. Qusecunque igilur Deus vel pro- pletur. Frpstra* igitur peteretur ut fieret quod ne
pria hoiiitale facit., vel per gratiam sua.ni ab aiiis fiat omnino impediri non potest, Peraissio quoquo
fieri coflcediliir, yel secun.dum suam aeqnilatem ejus-nt in iiobis impleatur, orahdum non est: quo-
justp decemit : bnjnia h;pc de primaDei voluntate niainboc iiil aliud esset -nisi eum rogare ut ipsp.
procedunt; veluti est j-enim ^reatipy generis lm^ permilteiite; maluiii aliqued facefejnus, Illa qupque
.mani redemptie, ieroppraliuni seu spiritualium Dei yoiuiilas quse dicilur ejtis operalip ut fiat fo^
'
bonnruni cpllalio, praeiniorum attjue ppenarum gandum iion est - Ciim el inler hcmines id qncd
j usta retribii.tip. Quae autem diabelus yel ipse facil, jam est iii ppefe queniiniis fiat mulari non possit.
vel alics ut faciani impellil : eriinia ad secundam Voluiilasetiim Dei pon prius dicitur operatio, quam
perlinent voluntatem, jilpole prima angeli vel lio-•'D coeperit operis. eflectu adimpleri. De consilio autem
ininis prsevar-icatio, diabpli perversa et, indefessa aut prieceplo, quorum alierum necessitatis est,
suggestic, hpminis io cbnseiisii prava delectalic, alterum yero in voluntate consistii, summa devo-
ifl actu mali operis admiiiislraiio.' Quae omnia id- tione Palef ccfleslis pr^ndus esf, qualenus ejus,
circp ad Dei vpluiitaiemiidicuiitur periinere, noii opitplaiite graliayvel illud necessafto, vel istud \o-.
qued Deus ea yelit, sed quia "perroiilil; queniaro luntarie : titruirique aulem feliciter in nobis im-
juxfa usiiiti hpniinuni velle videtuf is qui cum pps- pleatur. Hsec pimirum est illa voluntas quam fierj
sit prchibere nen probibet. Voluntas ergo Dei efli- poslulanius, dicenles :. Fifil vqlunlas lua sicut i)i
eiens tantum, ut di.ximus, de boriis esf : p.ermit- cwlo el in terr.q: non quod. in, regno seternilalis
tens vero tantum de raalis; quamyis et ipsa per- consilium sit aut prseceplum, ubi nihil dpest qucd
missio, quaiidpque solitis culpae est; quandoque vel juberi vel suaderi eporieat;sed sicut ibi omnia
solius pcenae,qtiandoque autem culpae simul et poe- divinse consonant voluntati : ita et hic vel consiha
nae. Cum enim Detis, ut .scriptum est (Job xxxlv), ejus pei' plenam virtututn perfeclionero, vel praece-
adim-
permittit': regnarC 'liypocritarii", cnlpse tantum pta saltem per comjnunem justiliam in nobis
est illa perniissio-: quoniam regnanli bypocritae pleantur. Haec Dei voluntas impletur per sniritum
1S5 DE ORAT., JEJUN. ET ELEEMOS. — LIB; IX. DE ORATIONE. 186
scientiae quse de terrenis est; quem cum acccperit A , titione agi videlur; qui qualis sit, quantum nobis
honio, considerans in his lemporallbus el Iransito- eril possibile videamus. Panis ilaque spiritualis vel
riis nullam esse beatitudinem : dolensque se dece myslicus, sicut diversus est, ita diverso modo
ptiim quod in eis aliquando spem habuit, conver- sapit, et diversos hahei effectus, et diversis su-
tilur ad facienda praeeepta Dei sive consilia; quae • milur modisv Panis est verhum divini eloquii,
cum fecerit liomo vivef in eis (Ezech. xx), el ab panis est caro Christi, panis est gratia Spirilus
ipso praeniia aeternitatis accipiet. Unde duplici do- saijcti, panis csl compunctio aniroi, panis est
lore perniotus, totus resolvitur in lucltim et lacry- dileelio Dei et proximi, panis esl conlemplalio
mas: tum quia haec temporalia inutililer secutus coelestis secreti, panis est spes futuri praemii,
est, tum quia illi servire a quo vera prsemia spe- panis est gaudium regni, panis est omne. id
randa siinl tandiu detraclavit, Huic autein luclui qub spiritualiler fovemur in peregrinatione hu-
proraiililur selerna'consplatio, dicente Salvatore : jus mundi. De primo pane dicit Propheta : Pqr-
Beati qui lugent, quoniatn ipsi'consolabuntur (Malth. vuli petierunt panem, et non fuit qui frangeret eis
\). Tunc procul dubio quando abstergel Deus om-.- (Thten, iv); de secundo, Salvator in Evangelio :
nem lacrymam ab ocujis sanctorum suorum; et jam Panis quetn ego dabo caro mea est, pro mundi vitq
non erit qmplius neque luctus, neque dolor, quoniam iD (Joan. vi); deterlio, in libro filii Sirach : Meliot
tempora trqnsieruni(Apoc. u). esl qui laborat et abundat in omnibus quam qui glo*
AHter qnoque dici polest : Fiat voluntas tua sicut. rialut ei eget pane(Eccl. x); de quarto dicit Psal-
in carlo ei in terra, id esl sicul angeli natione coe- mista : Cibabis nos panelacrtimarum (Psal. LXXIX),
lesfes : ilael boinines deterra coropositi, tuaesan- el alibi: Fuerunt mihi lacrymm mewpanes die ae
clissiroae Qbtemperent yoluntali. Tertio quoque nocte (Psal. xi.i); de quinlo item Salvator in Evan-
inodo : Fiat voluntas tua sicul in cmlo el in terrq, gelio : Si pelierit panem, nunquid pra pane. lapidem
id csttani in anima quse natura cceleslis eSt: qtiam dabitilli'! (Luc. xi.)Ac si dicat: Si quis a le pelie-
ij corpore de lerra. concreto": nihil luse voluritati rit affectum dileclionis, non debes adversns eum in
feperiatur contrariuni. Quod ut fieri possit , ne- rigorem Iapidis obdurari. De sexlo habes in para-
fesse esl rios interim in hac valle lacrymaruin velut bolis Salomonis : Aqrim furtivm dulciqres sunt, ct
esurientes famulos" assiduis ejus beneficiis acsi pqnh abscondilus suavior (Prov. ix), Verha enim haec
quodam cibn sustentari, Famulus quippe a fame stultaesunt mulieris, id est haereseos, secretam suam
denoniinaliir : is videlicet qui tempore necessilalis doctrinam et eonlemplationem cceleslium catholicae
ideo pascitur ut serviat : ideo servil ut pascatur, c, doclrinae et congregationi praeferentis : ubi aqua
cl finito scrvitio condignam recipiat mercedem : ad doctrinam, panis ad conlemplalionem referalur.
ita et nos el in hac quidem vita Domino servientes, De septimo sic laudatur Ecclesia : Facta est quati
tam lemporalibus quam spiritualibus indigemus nqvh instiloris, de longe portans; panem suutn
subsidiis; et post finem laboris nostri, prseroium (Prov. xxxi). De oclavoy rursus in Evangelio :
selernse beatitudinis exspectamus. Beneficia igilur Be.alus qtii manducabii panem in regno cmlorum
Dei Patris ad vilam nobis promerendam necessa- (Luc. xiv),id esf qui in regno seternitatis Dei prse-
ria, auctore Filio postulantes, splenius adjtingere. senlia saliabilur. De omni eo quo spiritualiter fo-
CAPITULUMXII. vemur in hacvita, illa prodigi filii verba possunt
Quarta petilio, de panis alimoniq. inlelligi : Quqnli mercenarii in domo Patris mei
Pqnem nosirum quotidianum da nobis Itodie. Pa- abundanl panibus (Luc. xv); quia omiies in Eeclesia
nis vocabulum apo toy Graeco pan, qupd om»e yel qui pre ajterna niercede Deo serviunt, multimodis
tplum inlerpretatury. ipsa vocis aflinitate suniptum divinse graliae reficiuntur alimentis.
cst, Significabat aiitem apud veteres onine id quod Primus panis.sapii disciplinam, secundus medi-
pro cibi refectione sumebalur : quemadmodum in cinam, tertius sanctinioniam , quartiis acrimoniam,
Genesi (cap. XSVIJI)legiiur Jacob dipsse : Si Do- \0 quintus benevolenliam, sextus dulcedinem , septi-.,
minus Deus.meus fueril mccutn in via isla qvw ego nius fortitudinem, octavus jucutiditatem.-Prirous.,
qmbulo, el dederit mihi panem qd edendum, et cae- digerit el dietat, secundus reficit et vegetat, lerlius
tera quae sequiiiilur, Quem ufique corporis cibuin, custodit et firmat, quartus pungit et slimulat, quin-r-,
cuni necessfi fuerit a Deo ppstulare, nec iniproba- lus aflicit et mitigal, s.extjis allicil et invitat, seplin..
bile nec nialum est, duminodp sine multa sollici- mus fovel et animat, octavus pascit et satiat. PfK
tiidine postuletur : nam in peleiidis necessariis, mus sumitur aure el corde : nunc tantum aure,
humililas poslulandi cpncedilur, solliciludo aulem nunc tantum corde, nunc aure simul et corde.
prphibelur, dicenle Deminp : Nolite solliciti esse Tantum aure sumitur, quando verbum Dei aure
dicentes,Quid manducabimusqutquidbibemus?Scjt quidem auditur, sed cordc tion peixipitur. Tantum
enimPaier vesler coelesth., quid vobh necessesit corde siiniitur, quando aure quidem non capitur,
(Mqtlh. vi). Yerum si de solo corporis cibo hoc sed animo cogilatur. Aure simul et corde sumitur.
css.et intelligendum, indigna lantl docloris aucto- quando el attre audilur, et animo relinetur. Se.cun-
ritate viderelur ista petitio. Quocirca non tam de dus sumilur ore el ihente : nunc lanlum ore, nunc
cibo corporis quam de pane spirihtali in hac pe- tantum mejite, nunc ore simul et menle, Ore tan?
187 GUNTIIERl CISTERCIENSIS 188
lum sumitur, cimi sacramenlum corporis Christi A pro captu noslrai infirmitatis, re ipsa nobis scmper
ore quidem suscipilur: res aulem ct ulilitas ne- adesse necesse esl. Nec illud nunc dicitiius, quod
quaquam mente percipitur, quod indigne siimenti- harum rerum Omnittm acliones indesinenter exer-
bus contirigere solet. Menle lanlum sumitur, cumi cere valeamus : sed res ipsas nobis semper inesse,
sacratiientura non capitur:res atitehi ipsain anima et possibile est et necesse. Neque enim est aliquis
opefatur, quod tantum ad justps pertinet, sive in- qui sacrae Scripturac verba semper vel audire vel
tra sepia Ecclesise sive extra cofporaliter habean- legere possit vel in eis meditari, sed qui semperhaec
tur; Ex quo manifestum esf, quaridoqiie verius et faciendi volunlalem habet, is.facere judicattir, exem-
melius hunc panem sumere mulierculam in angulo, plo illius qui dicebat: Meditabor injuslificationibus
Ecclesise latitantero, aul,. eliam agricolam in agro, tuis scmper.(Psal. cxvui), et alibi : In corde meo
laborantem, quam sacerdotein vel episcopum sacris abscondi eloquia luaut- non peccem tibi (ibid.). Et
altaribus assistetilein; Hoc ulique sensisse videlur Salvalor in Evangelio : Si dilexeriiis trie et verba
Augustinus, in eo quod dixit; Manducans non man- mea in vobis manserinl, quodcunque pelieriih fiel
ducat,el non manducans itianducal; quia frequetilet vobh (Joan. xv). Sjmili modo nec ullus esl qui
qui mariducdtin sactdmento rion matuiucat in re, et: omnibus horis sacramentuin altaris actualiler su-
qUinon nianducat in sacramento, re aiqueutUkale :" mefe queat, sed qui per fidei purilatem el cha-
manducat. Reliqui Omnes prseler. octavurti cordei ritalis iinionetii Chrislnm sibi incorpofal eiqiie in-
tanlum siirtiuntur; quia solo cOrde gratiam Spiritusi corporatur, hutic panem DOminici corporis inde-
sancti aCcipimus, solo. corde cempungimur, solo sinenter manducat.Hunc panem indesinenler masli-
corde diliginius et conteitiplamur et speratiius. Oc- candum putabanl illi qui dicebant : Domine, setnper
tpvus autem omnibus et iotis sensibus et animse et; da nobis panem liuhc (Joan. xvi), cuiii seiriel sumpius
corporiS , in, selerna bealiiudine sunietur : qtiandoi nisi propter morlale pcccatum riunquain desinat
onines elecli resiimplis corporibus divinas visionis; inanducari. Panem quoque gratiae spiritualis hune
gloria satiabuntur, quemadmodum dicit Psalmista : jugiter iiianducare dicimus, qui gralia SpiriUis
Saliabot cum apparuerii glnriatua (Psal. xvi), et sancti assidue fovclur et prpficil; queniadmedum
item :Justiepulenlur etexsulientin conspecluDei, ei! Jpannes Baplista; qui replelus Spiritp, sancto ex
delecteniutin Imtitia (Psal. xyii). Septem igitur hii uiero'm*tris suae(Lwc.1), sicutdeipsoaiigeltispalri
panes in hoc vitse prsesentis septenario necessariii pvomiserat, in eadeiri Spiritus sancti gralia jugiter
suntyel ideo postuiandi, quibusveltit quodam vialicoi perseveravit et profecil. Similiter panem compiin-
tendenles ad patriam in ilinere s.ustentemur. Oc- C ctionis ille sumit assidue, non qui semper eom-
iavus aulem in illa octava commnnis et magna^ re- pungitur : hoc enim impossibile vel rarum est, sed
surrectionis apponendus nobis inpatria reservatur; qui sanctae computictionissemper habet prppositum,
quo.sancii omnes in seterna beatiludine peifruen- exemplo illius qui dicebat : Iniqiiitaiem meam ego
tur : majori utique mii'aculo quam illi quinque' cognosco, et pcccalum tneum conlra tne esl semper
panes evangelici totidem inillibus liominuro ad' (Psal.L). Et Jacobus ail: Mheri esiote el lugete; rhus
uiiius horse refectipnem suffeccrunt (Joan. vi). Pa- vester vertalur in luctum, el gaudium in tnmrotem
let-: ilaqiie quod ille panis seternse jucunditatis quii (Jac. viii). Sed et partem dilectionis semper ille
filiis. in. patria.reseryalur, in hac quidero vita1 manducal, non qui semper acttim diligcndi cxer-
optari et peti potest: impetrari aufem etohlineri ' cel : qued, ut credimus,, neine facit, sed qui nun-
non potest, Reliquos autero seplem panes nobis in1 quaim dilecticnis niutal affectunl. Hic panis qualiter
via necessarios, a. Patre coelesli qui dat bona data1' assidue manducari pbssit et debeal, estendil Apo-
pctenlibus se (Matth. vu), posfulamus cum diciraus:.:- stoliis : Arile omnia, inquit, fraternam charitalem
Pqnem riosltum quolidianum dq nobh Iwdie. No- in vobhmetipsh cotilinuam habentes (1 Pet. lv). Hoc
slruitihodieydies esthodierna, nostrum hpdie dies' elde pane cohtemplaitionis ititelligendum eSt eum
hesterna fuit, nostrurti hodie dies craslinaerit,no- ^ semper hecpane refici, non qui semper contempla-
strnni hodie lolum est spatium htijiis vitse praesenlis. tur, quod huirianaeinfirroitatis non esi, sed qui ntin-
Cum. efgo dicis hbdie, idem csl ac si diceres : qtiaro desiderium ainittit conlemplandi, juxta illud
Quandiu sumiis in hac vita temporali. ; Apostoli : Qum sursurii suntsapile, non qum super
-Pqneni, inquit, hoslrumqiiotidAanum,\A est quo- ierratn; qum sursuhi sunt quwrite, ubiChrhtus estin
lidie necessarium , quotidie fruendum, cujusmodii dextera Dei sedens (Col. m). Pane nihilominus sjpei
cdulio nullo iinquam tempore quandiu suinus inl ille semper fovetuf et pascitur, non qui seitiper
via saluhrilcr carendum esl; Nam et panem divinii sperandi aclum iritendit, sed a quo nunquam rece-
sermonis per -assiduam meditalionem, et panenil dil illa mentis securitas, exemplo Psalmistae di-
corporis Chrisfi per fidei sinceritatera, et paneml cenlis : Egq aulem semper spcfabo(Psal. LXX).Quod
graliaj spiritualis pcr internam refectionem, el pa- efgo panem' q.uotidianum ppslulamus, non acluni
nem cempunctiehis per cerdis contritionem, ct pa- continuum sed jugem sancti propositi designat in-
nem dileclionisper chaiilatis affectionem, et pancnii tentioiiem.Huic quartte pelilioni plurimum convenit.
conteinplatiptiis per seeretam delectalionem, etpa-- spiritus fortiludinis, quoniam ipse spirilus, ul paulp
neai spei per secura.m exsneclaliojjcm: omnia h;ce; a.iilca dixiinus , panis cst; ct sic panis edulkim cor-
m m ORAT., JEJUN. ET ELEEMOS. — LIB. X. DE ORATIQNE, 190
pus, ita et ipse animam corroborat et conforlat. jA quoniam ipsi salurabuntut (Matth. v). Tunc titique,
Hunc panem esurienti, qui non aliud est quam ju- cum illud impletum fueril quod dicit Salvator :
slilia, nec enim polest haberi justitia nisi per vir- Vt edatis et bibatis intnensa mea (Luc. ixu); ul
tutem Spiiitus sancti, promiltitur saturitas cum edere ad esuriem , ef biberead sitim juslilise refe-
Dominus dicit: Beali qui esuriunt et sitiuntjustitiam, ratur. '

LIBER DECIMUS.

De tribus reliquis Orationis Dominicse petitionibus.

CAPITULUM PRIMUM. B sum est, si rationabiliter impleri potest, Deus non


Quinla petilio, de remhsione debilorum. dimillil, nisi fiat aliud seque bonura vel melius,
Sanclificato igitur nomine Patris in nobis , post- . cum scriplum sil in Psalnio : Vovele etreddile Do-
quam eum nobis ullimo regem ascivimus, voluii- mino Deo vestro (Psai. LXXV).,Sed neque ut dimit-
tatero ejus fieri optavimus, quoiidianum pajiem quo tat ab ipso pelendum esf, quoniam hoc essethostrae
in ejus servitio pasceremiir accepimus : nulla su- levitatis et inccnstantiseipsura velle habere fautbtem.
peresse videbatur oecasio, cur jam nostris uller Debitum ex oflicioest id.quod faciendum lenelurquis
rius moleslarelur offensis. Nam cerle nequissimum pro exigenlia personae quam gerit, id esl, quod eum
est, cum :cujus oplimam famarii acceperis, cujus facere ppprtel secundum suse perscnse dignitatem.
te doroinio sponte subjeceris, voluntalem ejus fieri Oflicium enira esl congruus acfus-personse secun-
postulaveris, et ipse facere promiseris, a quo dum mores et institula civitalis. Quibus debili
quolidiani viclus alimoniam impetraveris, reci- varietatem salis copiose determinavit Apostolus :
diva denuo provocare injuria. Sed, quia nec infans diversarum personarum designans oflicia, cum di-
unius diei sine peccato vivere pptest super lerrara xit: Viri, diligile uxores vesltas ; mulieres, subdilce-
(Job xxv), et justus septies in die cadit et resur- estote veslris viris (Ephes. \); ftlii, obedite pdrerili^
get (Prov. xxiv); resurgere autem npn polest nisi Q bus veslris; pairesrnbliie ad iracundiainpfOvocare
per remissionem peccati, ideo necessario in hac' filios veslros; servi; obedite domink vestrh,et illotuin
oratione subjeclum est: vos domini, remittite eis minas, scienles quoniam
CAPITULUM II, unus est Dotninus vesler et illorum (Eplies. vi).
Et dimille nobis ctebila nostra. Debitoriira jn Et alibi idem Apostolus : Qui prwest iri soili-
Scripturis diversa genera reperimus : et ideo de citudine, qui exhortatiir in exhorlarido (Bom.
quo genere liic agatur quaerendum est. Est enim xn). El item : Nemini quidquam debeatis, nis\ ubi
debitum ex contraclu,-debitum ex oflicio, debitum invicem diligalis (Rom. xin). Hoc quoque genere
nalurae, debitum juslitiae, debitum pjelatis, debi- debili, lam Deo qtiam hertiini frequenterObligahiur.
tum honestatis, debitum necessitatis, debitum Deo quidem ut ei qttisqtie secundum ordinem suse
gratiae, debiluro culpae. Debitum ex contraclu est, dignilalis debilum reddat obscquium; homini vero,
quo quis alii lenetur ad aliquid dandunwel facien- nt inter ipsos homines pro qualitate personariim
dum, ex utriusque consensu. Hpc genere debiti, condigna, adimpleanlur olficia. IIoc ergo gehus de-
iam Dec quani hnmini solemus obligari. Deo quippe biti Deus quidem hec dirtiittil, nec uf diniittat ro-
obligannir, cuin sub ejus potentiar^quse nusquaro gandus est: ne videalur auctor lnagrise cujusdara
deest, et idep nihil potest ignorare, pro ejus D enormitatis , si sua sibi negari patiattir; cum Sal-
ainore nos aliquid daturos facturosve promilfimus. valor in Evangelio dicat: Reddite quw sunt Dei.Deo
Dalufos quidem, piiemadmoduiii fecit Zacheus, (Matth. XXII).Sed nec illud a Deo pelendum est,
qui dimidium bonorum suorum se pauperibus da- ui liceat nobis debitum proximo deiiegafe olficium;
turuiii proniisit (Luc. xix); facluros autem, ut hi quohiam hoc essel eum nobis in subversione tcqai et
qui vel continenliam servare^ vel aliquas ferias je- boni coiisenlire. Ex sequo siquidem et bono descen-
junare, yel liraina sanctorum visitare, yel eliani dil, ut quilibetproximo suo debittim regularis ,
con-'
omnino sseculo renuntiare privatiro vel publice pol- venienlise rcddal ofiiciuin. ,
IicCnlur. Honiini anlem obligamurj quemadroodum Debiium naturae est id, quod exigit natura inr
in slipulationibus fieri solet, cum, alio slipulante, cvitabili necessilale : yeluti ut omne genitum ne-
alius se daturum" aliquid faeturumve promitlit, Cessario moriatur, Unde et is qui jam mortuus est,
boc ltipdo : Mevi, in Kalcridis Januariis cenium nalurae debitum dicitur exsolvisse. Hoc ergo debito
oureos dare spondes? Spondeo. Dabh?dribo. Promit- nec Dco nec homini, sed tantum nalurae obli-
lis ? Promillo. Quod igilur inler homiiics ex utrius- gamtir : nisi forle idcirco Dco dixeris obligatos ,
que consensu contractum est, eonlrario eorum quia nalurse quam ipse condidit siimus obnoxii.
conseiisii dis'solvi polest. Quod auteni Deo promis- Quapropter nec homo diipitlere ^olest, nce ut di-.
IQi GUNTHERI CISTERCIENSIS 192
roiltat eum rogari necesse est; Deus autera cui ni- A 1 quOd noii csset aliud nisi nobis in vitium aut cul-
hil est impossibile.dimittere quidem posset: sed pam praebere consensuro. Suntjtem alia diversi ge-
utdimittat rcgarinpndebct: qucniamlipcesset euro neris debita, quse in his rebus attenduntur quae
viro facere nalurae, el suse erdinatiOni ire contra- fieri debent : qualia sunt virtutum opera , de qui-
rium. Nemo ilaque a Deo petere debet ul absolvatur bus omnibus secundiijn praediclorum ralionem ar-
debilo naturali, id est ut non esuriat, non sitiat, gumentari licet: nullum illorum omnium ad hanc
nort lassescat, non denique moriatur ; sed illud pctitionem pertinere. Quapropter quod sitilludde-
quilibet olinixe flagitare debet, ul illa alia patienler bilum quod hac petitione poslulamus , vigilanter in-
et caute excipiat : hanc vero ultimam feliciter quirendum est. Yidelur itaque nobis de debito cul-
exspeclet. Est et aliud debitum naturae, non tam pse tantum hic agi; quod quale sil inlueamur. De-
in necessitate qu3m regularitale consistens : quod bitum igitur culpse nihil aliud esse videtur nisi
nec Deus dimittit nec homo dimiltere potest: nec conlemplus et transgressio aliorum debitorum, id
ut dimiltat hic vel ille rogandus est. Hoc aulem est omissio rerum illarum quserecte fieri debuerunt.
in duo membra distinguitiir. Unum est ul flat illud Cum enim boni operjs debitum niiiiime persolvitur,
quod natura fieri jubet : velut est propriae prolis cum id qupd fieri oportebat negligitur, cum illud
educalio; vel quse hujusmpdi sunt: qund adep na- B I quod excontractu Deo velhominipromissum estnon
lurale est, ut emtie genus animantisad illud le- reddilur, dignitas ofli.ciinon implelnr; nalurae vero
neatur. Alteruro verc est, ut id quod naturse usus non servatur ; regula juslilise non tenetur : pie-
exigit, nalurali etia.m ordinefiat : ul est diverso- lalis et honestatis aliorumque virtuium opera non
ruin sexuum in eadem natura Carnalis el ordiuata agunlur : collali beneficii gralia non habetur; ex
commislio : non etiain ejusdem sexus in eadero horum oninium conlemptu pernicipso quodam de-
natura, vel diversorum eliam sexuum in diversis bito gravius obligamur; quod non aliud qtiam cul-
naturis ; querum utrumque adeo deiestabMe esl, pa, vel si ifa malueris, peccatum sive delicluin est.
ut jn Veleri Testamento etiam mprte corporis Peccatum quippe sive delictum nil aliud esse cre-
punialur, dicenle Scriptura : Quicoieril cum masculo dilur, nisi boni quod adesse vcl ficri oportchat
vel eiiam cumjuinento,mortemorielur : lapidibus ob- remolio. Dpc cst il.lud.debilum qupd dupbus debile-
ruent eum (Levif. xx). Debitum jus.lilise est id ribus non liabcntibus undc redderent, evanjelicus
quod exigit justitia, id est quod secunduni juslitiam ille fenerator dimisit in parabola quam proposuit
lieri pportet: veluli ut cuique jus suum tribuasy yi- Doniinus Pharisseo (Luc. vu). Hoe ergo debitum
delicet Dec , tibi et proximo. Deo tit etim colas : culpae ex aliofum neglectu et transgressione con-
libi, ut recie vivas ; proximo, ut eum tanquam te C traclum, nobis a Dso postulamus dimitli citm
ipsum diligas. Jusiitia lantum est conslans el per- dicimus : Dimitle nobis debila nostra, sicul el nos
petua voluntas jus suum,'cuiquc tribuens. IIoc debi- dimiltimus debitoribusnosirh. Altende coiiditipiiem,
lum jusijlise Deus non dimittit; nec rogari vult ut formam sponsionis intellige. Si enim culparum de-
dimittat: quoiiiam hoc divinseprorsus esset contra- bilanobis aPatre coelesti cupiraus relaxari, necesse
rium acquitati. Si enim Deo supplices ut concedat est et nos aliis ea quse in nos peccaverunt ex corde
tibi ye) ipsum contemnere, vel prave vivere, yel dimitlere; queniadmodum idem Salvator in Evan-
prpxiroum non amare, imprudenler quidem agis , gelio dicit : Si enim iton diiriiserilis fralribus ve-
tale quidem ab. eo pelens, quod si ipse concederet, stris, nec Palet vesler cmlestis dimittet vobis pec-
Deus non csset. Sed nec uilus hominum hoc de- cata vestra (Malih. \i). Cavendum etenim valde est
biluni relaxare potesl: quippe cum tam ex mt- ne illud quoque contra nos diclum inveniatur : Ser-
ralibiis lcgis praeceptis, qtiam ex Evangclio desccn- vencquam, omne debitum dimisi tibi,quoniqm rogasti
dat, in quibus nulla potesl adroilli dispensatio. me : nonne ergo oportuil et te mhereri conservi tui,
Temppralia qupque qnsejure. Djp debenlur, uli sunt sicut et ego tui miserttis sum? (Malth. xvm.) Huic
^ecimse et obiatioiies : si solvi possunt, Deus nec _ quintse pelilioni Spiritus consilii rectissime coap-
diinjttit, nec recle rpgatur ul dimitiat: quippecum latur : quoniani consilium optimum est dimitfere
adsalulcm selvenlis pertineat ea persplvi. Quaeau- aliis, ut et Deus tibi dimittal: qucmadmodum Sal-

i^em heuip honiini temporalia debel ex u.triusque vatorin Eyangelio monet ita d.\ccas:Dimittile et di-
consensu dimitti pos.sunt: qjionia^j licet cuique je- mjttetur vobh (Luc.\i). Unde et idem Salvator bea-
nunliar.e juri suo, dunjmodp is qui diniittit non. tos prsedicat eos qui perseculionempatiuntur propter
circumveniat.ur aut cogalur. Debitiim quoque pietar justiiiam: quoniqm; ipsorum est regnum cmlorum
tisj quod est cqndolere niiseris, laborantibus sub- (Mallh. vi). Habent enipi copiosam dimittendi ma-
yenire; ctdebifum honestatis, qnod est niajori cer teriam; ac per hoc dimissjs sibi peccatis regnum
dere, senjorem venerari : et debitum necessilalis cpelorumqupd dimiuentibtis premissum est, facili
in proyidenlia rerum illarum quibus cget usus; et compendio ppssunt adipisci. Sed quia eliam Ipost
Jeijituiri gralise, qupd esl in mempria et reccm- peccalorum diniissioncin non cessal lenlalio :
pensatipne coilaii bcneficii , inquanlum persolvi sed quandoque fortior invalescit; ideo dimissis
pptest; ncc Deus dimitiit, nec liomo dimillere po- jam peccatis orandura est : non ulique ul amplius
lcsi, nec u,t dhnillal hjc vel ille rogandus esl: non lenteinur : hpc eiiim homiui in carne posiio,
195 DE ORAT., JEJUN. ET ELEEMOS. — LIB. X. DE ORATIONE. 194
contingere non poiest , sed ne tentalioni sue-j A (cap. n),quem Satan petiit ut tenlaretur, et percus-
cumbamus et per consensum culpse in ipsam in- sit eum ulcere pessimo a planta pedis usque ad verti-
troeamus. Undeetlalis sequilur petiiio : cem; sive in anima, ut Judas : quando intrante in
emn diabolo, ccepit de perditione Doroini cogitare
CAPITULUM III.
(Joan. xiu). CumergO petimus non induciin ten-
Sexta pelilio.' talionem, de liac triplici tenlalibne quse fit adno-
Et ne hos iuducas in tentationem. Indncil Deus cendum debet intelligi. Nam dc illa quse est ad pro-
in tentationem, npn invitum ac reluctanlem ad bandum, dicitPsalmista: Proba me, Domine,et tenia
culpam impellende ; sed ignave, et negligenti, me (Psal, xxv). Tentari se a Domino atque prpbafi
resistendi graliam sublrahende. Omnis autem prc- precabatur, ut vel cedens tentatieni agnila infirmi-
batio' hominis, vel est ad probandum, vel ad do- tale fortior per humilitalem resurgeret, vel stans de
ccndum, vel ad nocendum. Quaeest ad probanduffl, virlute sua Deo Gratias ageret; vel aliis virtutis et
vel aDeo fit, vel a proximo. A Deo quidem, quemad- constantiie sanciret exenipluro, Sed neque illa len-
hioduro tentavit Deus Abfaham : noiiut qualis erat tatio proxirai quse fitad probanduin deprecanda sem-
probando agnosceret, sed ut eum probabilem aliis perauttimendaest:cum ssepe tentalumsimalus est
demonstraret. Tale est et illud quod dicit Moyses ad B 1 corrigat: sibonusprobet,etaliisimilabilemostendat.
fiiios Israel: Tentat vosDeus vestet, ut sciai, id est ut Ad docendum quoque a Deo tentari deprecandum non
vos ipsos commoneat, et alios scire faciat, ulrum ti- est; quoniam hocnilaliud essct nisi abillo nolle do-
iiier ejus, in vobis sit, et ambuletis in viis ejus. Ten- ceri: exemplo illorum qui dicebant: Recede a nobis,
taturellarii a proximp ad probandjim tribus mpdis : seienlium viarum tuarum nolumus (Job n).
vel ut qualis sit ei innetescat, vel ipsura commoneat, Sed neque a proximo tentari ad docendum sapiens
vel aliis ostendat. Primomodo tentavitNabuchodono- aliquis vel timet vel deprecatur, qiioniam boc aliud
sor Danielem (cap. li), et sapientes Babylonis de non esset, nisi conturaaciter a se doctrinam re-
forma visionis suse, quam si scirent ei dCscribere, pellere. Superest igitur de illa sola tentatione quae
cx hoc conjiccret eliam posse iuterpretari. Secun- est ad nocendum, quam palilur quis in corpore vel
do mpdo Eliseus Giesi, ut negantem coargueiet , ih anima, sive a-seipsOy,,sive a proximo,; sive a'
et ad poenitenliam provocaret (1 V Beg. v). Tcrtio Da- diabolo hoc debere intelligi: rtec de illa quoque ut
niel (Dan. xm) duns senes, ques ipse rees sciebat non eam patiairiur, sed ne per coiiseiisuiii in ipsam
et ipsi seipses; ut etiam aliis rees estenderet. Ad inducamur. Tentaiiotieiti etiini forliter excipere glo-
floeendtim quoque tenlat Deus duobus modis : , . riosuin est, tehtationi succumbere foedumac tufpe,
qutmadniodum lenfavil Pbilippufn dicens : Vnde et omnino saluii contiarium. IIiijiis pelitioiiis effeclus
emeinuspanes ut manducent hi (Joan. vi) ? nort quia adkrtpletur in nobis per spiritum intelleclus, quo-
dubitaret quid faciendum esset, cum scriptum *iam intellectus de supeniis tanium est, positus in
sif: Ipse autetn sciebat yuid esset factutus; sed ut cpiisitleratione ccelestium, quibus quisquis sludio-
illis hac occasione suam demonstraret potentiam , stis intendit, noxias tentaliones facile repellit, sicut
ct ipsorum iniirmitatcm eis ante oculos poneret , econtrario qui ccelestia contemhit, pravis tentalio-
qui non credebant eum sine pariibus turbam posse nibus facile succumbit. Gompetit huic spiritui et
reficere. A proximo item tentatur homo ad docen- huie petilioni munditia cordis, qucniam qui iiiuiido
duinduabus de causis : vel ut. quod scit firmiuste- corde est, quanto perspicacius riniatur cbelestia,
neaf; vel quod nescit intelligat: quemadmoduro di- tanlo amplius temporalium rerum blanda vel aspera
scipulus a magistro. Ad nocendum vero nemo aDeo tenlamenla contemnit. Uiideel huic virluti visiolDei
tentatur, qUoniam sicut ait Scriptura-: Deus inten- promitlitur, quia qui nunc miindi ccrdis nculo spe«
tatot malorutn est; et nemo cum tenlatur dicere de- culariler et aenigmatice Deum contuelurypostmodtinl
betquia aDeotentalur (Jac.i). Tentatio igitur ho- plena ejus visione gaudebit. Ad ijuam Dei visiOiiem
minis quse fit ad nocendum, vel ab ipso est, vel a D ] ut tandem libere liceat pervenire, sequilur illa peti-
proximo, vel a diabolo, et a quolibef duobus mo- lio quse omnra Concludit hoc itiodp :
dis, in corpore scilicel, et in anima. In corporc CAPITULUM TV.
tentatur hoinO a seipso, vel per carnis concupiscen- Septiriia peliiio. '
tiam queinadmodum scriplum est:. Quia tenlatur Sed libera nos a malo. Malum stipcrius in diver-s
nnusquhque a concuphcentid sua abstraclus et itle^ sas species distinximus, a qiiihus Pirinibus tit libe-
clus(ibid.); vel per aliquod corporis incommodiiinex remur hpc ordine petenduni est. Prirob quidem ne
quo ad impatienliam cPncitatur.Tn anima leiitatur ebduremur irt peccatc , quPd malutii pbdutatpriuni
a seipsp sive per prava desideria sive per iram, sive diximris. Sectindo ne sitiitis
expbfteS justitiae, quod .
pef aliquas hujusmodi passiones magis ex motu ani- privatpriutii est. Tertip, ne jjifava qualitate, in viiie
mi quam ex instinctu diaboli venientes. A proximo aiiima infieiaiur,
qupd meriterium mortis placuit
quoque duobus modis tentatur ad nocendum : sive appellari. QiiaiiO, ne in nialuni acttlm prava hien-
in lsesionecorporis, sive in animi commotione : ut tis qualitas impeliat : qtiod roeriturt rtiortis setern*
ofTensusutrolibetmodo charitatem aroiltat. A dia- ef est et dicituf. Ullinio, rte diviiia .visiorie privati
bok) similiter duoJjusmodis sive iti corporc, ut Job peonis deptitemur sctefnis : qubd _verissiriie mers
193 GUNTHERI CISTERCIENSIS 496
seterna tiominatur.A qtib Selb libefafi et sumiria est A tempore prelio valet aestimari., Yeram autein idco
felicitaij, et Pitiriibus vptis posset stiflicere; sed quia diximus libertalein, quoniam liberlas animse du-
nisi ilM praecesseritit, istud rion sequitur, et;illa per plex est : una quidem falsa atque peslifera, aliera
ofdiiiem, et istud principaliter oppiiet deprecari. vero salubris et vera. Falsa animae Ubertas e§t,
Liberanos, inijiiit, a maio. Pririnim a malo ih- quae seinelipsam infelix anima divinse servitulis le--
diifalse obSiiriationis; secuiidOyprivatibiiisjuslitise; gibus exemptam, in quamdani peccandi liberlatem
ieflio, pervefsae mentis; quafto, pravse actionis; emancipat, ac per hocmiser homo magis servus
ad ullimum, selefnse damnationis. Vides enim quia eflicitur :Qui enim facil peccalum servus est peccati
terra congelala riisi ealofe solis resolvatur, reso- (Joan. vm). Hanc Aposlolus ad Romanos scribens,
luta nisi per cultum innbvetur., jnnovaia nisi semen liberlatem jtistilise vocal, nOn quia justorum cst,
accipiat, aecepto semine nisi seroen producat, nec sed quia juslitise legibus ac dominio subjacere
frUctus aflefet, nec dirse famis repellet incommo- contemnit : Cutn, inquit, servi esseiis peccali, liberi
dum. Simile quoddam in anima feperitur, quam fuisth jusiiiiw (Rom. vi). Yera aulem liberf.;s
terra3 Psalmisti nori inconvenienter assimilat : animse esl, quae sibi praerepla peccandi liberlate,
Aiifma rriea, inquieiis, sicul terra sine aqua libi " lotam se diyinse subjicit servituli : ac per hoc ple-
(Psal. CXLII).Anima igitur hemitiis qui in malp naiti ac vefariv consequitur liberlaiem:' Servire
obdurala est, nisi caiore Spiriltis sancti a frigore enim Domino, regnare est. Hanc item Apostplus
iiequitise suae fuerit relaxata, hisi per justitiam in- libertatCm peccati noiiiinat: npn quia- libere nes
npvata ; iiisi "viilulum gerroinibus fecunda; nec peccare facit, sed qliia peccatiim nobis dominari
unquam bonis fructiflcabit operibtis, nec famem non patitur, Nunc auicm, mqa\l,liberati a peccato,
aelernam, quse tion aliud est quam";divitisevisionis servi autem facii Deo: habetis friicltim veslrum in
privalib, valebit efliigere. . sanctificationeiri, finem vero vitam wtemam (ibidi).
Ab liis itaqiie malis pcr ordinem pctimtis libe- De hac iteni dictura est ; Vbi spirilu.i Domini, ibi
rari, uf yefain possimus adipisci libertaiem, quam iibertas(II Gor. m). Videsergo quia libertas justi-
petebat Psalniista cuin diceret : lniende animw tiae servitus esl peccali, el libeftas peccati servitus
mew, etlibera eam (Psal. LXVIII). Libertas autem juslitise : ac per hoc servitus Dei qusenon aliud esf
alia corporis est, alia vero animse, alia utriusque. sjuani juslilia, verain alque perfeclam confert hn-
Libertas corporis est : jus quoddam a natura de- inini liberlatem. Libertas aniniae et ccrppris est,
scendens-, quo cuique licet facere quod v.ult,excepto cum rieque in' corporis persona pneter nosiram
eoquod.lege vel moribus prohibelur; Hoc jtire omnes r, voluntatem cujusquam doroinio suinus obnoxii:
homines Tibeti nasCebantur, donec processu teni- Hec ih -aninia pravte cupiditates aut pesliferse dse-
poris servitus iiitroducta esf, sive ex sacrse Scri- montim suggesliones •doiiiinaritur;' et libertatem
plurse auctorilatey sive de jure gentium primse- qindem corporis divinse Scripturae nusquam impro-
varo ducens originein; Ex sacrse Scripturae ariclo- bat aucioritas; nec tatiienieani tanti facimus, ut
fitate,qiiemadmbduin legitur Npe filium.patrem Cba- lanto sludioSalvalor optare ac postulare praecipe-
naan qui patris riserat nuditatem , perpetuae dam- rel; unde etApostolus : Servus,Inquit, vocatuses;
riasse servituli, ita dicens : Maledictus Chanaan ne quq>.rasliberialem (1 Cor. vn). Est tanien cuiu
servus setvotum erit fralribus suis(Gen. ix). Simi- ipsam corporis libeftalem a Deo posiulafe licilum
liler et Isaac Esati filium suuin, alterius filii vide- est, tunc videlicet cutii vel a pfavis catholicis vin-
licet Jaccb sefvituti se< subjugasse testatur, his culis atit carcerc cseterisve tbrnienlis afDcimur;
verbis : Dominuni luum illum conslilui, et omnes vel ab infidelibus capti et lenti, a divini cultus vtstr
fratres ejus servitult iltius subjugqvi (Geri. xxvn). De cutione prohibemur. Vera autem liberlas --animse
jure quoque gentium servilus introducta est, quia omni tempore votis omnibus optanda est : videlicet
cum prius bello capti omnes iriterficerentur, visum ut ih praesenti saeculo a quatuor primis malorum
est humanitati potius coiivenire aliquos ex eis et D generibus , in futurO aulem ab illo supremo ma'o,
minus nocentes vitaeservari et servire victoribus : quod omriium finis et sumnia est, per Dei gratiain
ct ex eo quod vitae servarentur, servos placuit ap- liberemur. Liberatis igitur ab his quas diximus
pellari. Ex illa autem servorum appellatione , tam roalorum pestibiis, dari solet spirilus sapientiae :
servilus quam servire suniplum cst. Hoc bonum et in hac quidejn vita exililer el varie pro caplu
corporeae libertaiis secundum forenses leges tam singuloruro ; ubi hon videmus nisi per speculum ct
pretiosiim est, nt sestijnationem npncapiat; tam in senigmale, et in futura plehissimej cum jam
necessafium', ut qui ee cai'et neC caput habere di- seternse divinitatis gloriam, el ceelestium gaudia sc-
catur, sed pre nullp hahendus sit; tam favp- cretorum pleno cognoscemus intuitu; videnles
rabileyut ad illud -eblinendurti sufliciat semel in Deum facie ad facienj; qiiemadmoduro dicit Apo-
venlre liberc fuisse, licet malcr ancilla conce- slolus (J C.ot. xui). floc autem diflerl ab intellectu
perit, et postnipdum manumissa in liberlalem, de- sapientia , qupd intellectus quidem laborem inqui-
nup ante parium in servitutem reciderit. Quaiiie sitionisbabety sapientia yero quietaegautiium agni-
magis vera libertas animse et emni favpre dilectip- lionis. Unde et virtus quse buic gratiae Spirilus
ii:s amplecleiida est, et omnino necessaria, et nullo sancti coaptatur pacificuin facit: non solum astre-
197 DE ORAT., JEJCN. ET ELEEMQS. — LIB. XI. DE ORATIONE. 198
pitu ssecularium rerum , sed eliam a labore, sine A paternam non quidem divideret, sedsecum spciaret
quo ccelestia non possunt intelligi. Cui eliam vir- hsereditatem. Et quia per naturam plures quam.
tuti promitiitur Hlud quod summura est, id est unus esse npn ppterant, per graliam plurimes fa-
appellatio filiorum Dei.dicente Domino : Bealipaci- cere salagebat. Post omnes petitiones, sequitur
fici, quoniamfilii Dominivocabunlur (Malth. v). Vides veibum confirraationis , id est amen : quod idem
fidelem Christi doctrinam, quae ab invocatione Pa- est ac si dicerelur ; Induhitanter aut vere, auteliam
•tris incipiens in appellatione filiorum Dei termina- sine defeclu. A, siquidem sine; mene autem defe-
tur. Quam cupidus erat liabendi fratres, quibus clus , interpretalur, .

LIBER UNDECIMUS,
De prsedictis petitionibus ordine converso.

CAPITULUMPRIMUM. B hoc tantum ut in rieCessitatibus paupeftim et piis


Post illum ordinem quo Salvalor orandi iormam usibus Isetus expendas. Iiuic igitur spifituaii pau-
quam tradebat discipulis suis, propria voce diges- pertati quse non aliud quam virtus humiliiatis est,
sit : aliam quoque expositionem , eorum videlicet reghum coelorum promittiiur, dicente Domino ;•
qui praefatam orationem converso petilionum Beati pauperes spirilu, quoniam ipsbtum est tegrium
ordme disserendam putant, promissi meinores cwlorum(Mallh.\).Nccd\xil ipsorura crit, sed ipso-
prosequi studeamus. Aiunt enim coelestem docto- tum est; ut qui sponle pro Deo pauperantut, jam sei
rem ea quse potissima noverat et maxirnecptanda- ditissimos et regni ccelorum possesspres agnoscant.
prima pesuisse, veluti sanctificalienem nebis : nnn El tie nos inducas in leiitationcm. Snlent pleruroqub
illam quam diximus, sed aliam quse in futura lan • renuntianlibus ssecule plures ct gravicresientatie-.
tum vita fiet, et adventum regni seterni, deinde per num pestes emergere, juxta illud: Fili, accedensad
media quaedam ad ultimam petiticnem pervenisse, setvilulem Dei, prwpdtq animam tuam ad tentationem
qtia pelimus a malc liberari : qued utique, prcut (Eccl. u). Et idec Sequitur illa petitib, qua pelimus
illi accipiunt, primum esse cpprtet, ad vitam seter- a Deo in lentationeiri riori induci, id est neipsode-
nam tendenlibus. Unde et huic qtieque expositioni serenteiion culpa ejus, sed vitio nostro in ccnsen-
septem dena Spiriius sancti cohverso ordine ni-CC sum tentationis inducamur. Quod quidem lit per
tuntur applicare; el seplem virtutes quas Domi- spiritum pietalis; qui, cum datuS nobis fuerit, ccm-
nus in Evangelio conimemorat; et earum praemia palitur infirmitati npslrse, et nes sua bnnitate ab
tam ipsis donis quara petitionibus non indiligenler enini lentatione gravioris peccati conservat el prote-
assignant. Dicunt ergo : Patet nostct qui es in cmlh. git. Per quem etiam benevoli et mites ac devoti eflici-
Hsec quidem mulari non oportet, sed sub ea quam liiur ut nihil quod Deum aut proximuin Pfferidalvel
prsmisimus exposilione teneantur : hoc tamen ad- facere libeat vel etiaiti cogitare. Unde et huic vir-
jeclo quod lam hic quam ibi, non solum ad per- tuti pielatis et mansueludinis possessio terrae pro-
sonam Patris, verum et ad totam Trinilatem, quae mittilur, cum Dominus dicit : Reali mites, quoniam
et ipsa verissime Pater omnium est, pelitiones istae' ipsi possidebunt lerram (Matih. v), nonIianc utique
dirigantur. Libera nos a malo. Mali species, sicut• praesentem in qua crudeles et impii maxiirie dam-

supra docuimus , diversse sunt; a quibus omnibusi nantur, sed illam de qua dicit Psalmista Portio
liberari, bbnum est et jucundum et oplabile. Hocs wiea, Dotnine, sit in terravivenlium (Psal. CXLI).
autem in loco nomine mali prava quaedam mentisI Et dimitte nobis debila nostra sicul et nos dimitli-
qualitas quae amor mundi dicilur intelligi debet: j.mus
j debitoribus nosltis. Sequitur tertia petilio,
qui amor adeo malus est ut odium Dei et conlem- qua jribemur a Deo postulare ut, sicut peccanti-
-
ptum inducat, quemadmodum scriplum est: Qui- bus in nos peccata dimitlinius, ita et ipse peccata
cunque voluerit amicus esse liujus mundi, inimicusi noslra dimittat. Nemoenim, ut-ait Scriptitra, mun-
Dei conslitueiur (Jac. iv). Ab hoc igitur nialo li- dus est a peccato, nec infans unius diei, si sil vila
beramur per speciem timoris, cum homo, suorum sibii ejus supet tet.ram (Job xxv). Dimitte nobis debiia
consciusmalorum, incipit cogitare vias suas : et ti-- nostra sicut et nos dimittimus debitoribus: noslrh.
more gehennaebumiliter ad, Deum conversus, vo-- Attende condilionem : Sicut et nos dimitiimus debi-
ltiptatibus et pompis sseculi sponte renunliat, aci toribus nostris. Non dixit : Sicut et nos dimillinius
voluntariam amplectitur paupertatem. Quseqtiidemi tibi; quia Deus, quidquid agat in horiiihe, peccate
ei dimitti opor-
spiritualis paupertas non tam in reliclione rerumi non potest, nec aliquid facere quod
ut sicut
temporalium quam in earum contemplu posita est:: teat. Et ideo dixit: Debilotibus nostris,
eatcnus ut inter multas facultates haberi possit, sii nos peccantibus in nos proximis peccata dimitliniHs
eas nuUo,amore aut desiderio possederis; sed ad1 propter honorem Dei : ita Deus sua bonilate uostra
199 GtfNtHERI CISTERCiENSIS 200
j tum substantia"vel modica videri debet; pro niagno
riobis diiniltere dighetlif.; Hoc auterii fit per spiriltiih A
scientia;, quse deterteriis est; qufem cum acceperit ducere debemus, si absque ejus diminutione spifi-
homo, videns iri hac,vita prsesenli non posse habere tualis alimoniaicibo refecti nosipsos quolidie trans-
plenam perfectamqtie scientiam, tolus resolvitur in igere valeanitis. Panis igitur supersubstantialis
lucttim, nec exspectat in hoc rourtdoconSolalioneiii, congrue dici potest illa gratia spirilualis quam no-
sed illam quam lugentibus promisit Salvatof iia bis Deus quotidie Super illam quse pritis eral men-
dicens : Beali qui lugent, quonidmipsi cohsotaburitur suram vClut queiiidam necessariuro animae cibum
(Matth. ix). Quod ulique tunc fiet, cum finita mundi apponit. Petinius efge a Palfe coelestipanem stiper-
miseria, trhlilia nostra verletur in gaudium, et gau- stibsiaiitialeni, id est gratise spiritualis alimenlum,
dium nostrum nemo tollei a nobis (Joan. xvi). quP refCcti jugitef iti ipsc proficiamus, etindo vide-
CAPITULUM11. licpt de virlute in virtutem, donec videatur Deus
Panem nostrum quoiidianum da nobishodie. Inter deoruiii in Sion (Psal. LXXXIII).Fiat voluntas tua
hsec omnia necesse est nobis quotidiani panis ali- sicul in cwio et in terra. Liberatis igilur nobis a ina-
inonia sustentari, et ideo quaiia peiilione postula- lo, et COiitratentalicnes divina proleclione munitis,
mii8, ul «um nobis Deus quotidie, id est indesi- accepta quoque remissioiie peccatorum sine quibus
tienter largialur. Qui panis nil aliud fere est quam "' haec vila non agilur, percepto et quolidiani panis
spiritus fortitudinis; quem cum acceperit hbmo alimentn nil aliud restat, nisi ut ejus voluntatem,
cbnfortatur et corroboralur in amorejustitiaj, adeo qui haec omnia largitur omni Studio facere saiaga-
ut*in hac vita nihil praeter illam desideret : nilril mus. Sed, quia nec hbc sine ejtis auxilio fieri polest,
propter ipsam pati vel timeat vel recusct. Huic quinlo loco pbslulanduin est, ut ipso juvanle vblun-
sancto dcsiderio qnod Dominus esuriens ct silim tatemejus fideliler implere valeamuS. Fiat, iiiquit,
vocat, saturitas in futuro promittitur, cum dicit volunlas liia sicut in cceloet iri terra; hoc; scilieet,
idem Salvalor : Beati qui esuriunt et siliunt justi- non expressae simililudinis est: neque enim fieri
tiam quoniam ipsi saiurabuntur (Mattli. v). Quod potest, ut ita simpliciter et pure voluiilateiii ejns
utique tunc erit, cum cessante omni iniquitate, in in terra faciamtis, qiiemadmodtim arigeli et sancli
acterno Dei regno omiiia justc disponentur, quem- spiritus in coelp, Sed qualemcurique nolat prbpbr-
admodum dicit Psalmista : Saiidbor cum apparuerit tionem, ut sicut illi perfeciissime ih ccelb , ita nos
gloria tua. Hanc pelitiorierti lia ponit Matlhaeus: iri terra, quanlum ab hoiniiie ficfi potest, divinam
Panem noslruin supersubstantialem da nobh hodie. impleamus voluniaiehi. Hoc aiitcm fit per spiriiutn
Quod sancti doctores de cotpore Christi exponunt, „ consiiii, sine qiio voluntas Dei ab libniine non im-
quod dignitate quidem et sanctitale est super omne plelur. tlnde Psalniisla : Gonsifiam, iriqiiif, triium
id quod vere ac proprie substantia nominatur. Nec justificationes tuw (Psal. cxvm), id est piwcepto-
iamen dicimus cofpus Christi dignius csse quam fum iuofum observantia. Huic quinlae pelitioni
animam ejusdem"• sed quia hoc sine illa csse non ei huic dono Spiritus sancii misericofdiae virlus
potesl, ne sumere videairiuf inanimalum et morr assignatnr; quia misericordem opbftet eum esse
tuum : Chrislus enim tesufgeris ex motluh jain non lam sibi quain jiroiimo, qiii divinaiti fideliter
motilut, mors illi Ultra rioh dominabilur (Boin.vi). ctipit implefe ,voluntaiem. De miseficordia erga
Cum ergo corpus et anima Christi ab invicem se- seipsum, dicttim Cst illud : Fili, ihiserefe ariimw
parari non possint, hoc enim esset eum mOri, cor- tum placcns Deo (Eccli. xxx), id est faciens id
pus lamen, non aijimam sumere dicimur, qtiemad- qiiod scis ci placiturum: quod esl ejtts impMfC
hiodum bomo constaris ex anima et cbfporc, non voluntatem. De roisericbrdia \crb crga pfijxi-
anima, sed corpus a philosopbis appellaiur. Hic est mum, dicit Salvator in Evangclio : Eslote tnise-
panis ille supersubstantialis quem IiPbis hodle, id ricordes, siciit el Pdler vesler coeleslhmisericors est
est semper dari postulamus, qui adeo necessarius (Luc: Vi). Htlic viriuti misericordiae, miserieordia
cst, ut si vcl uno moriiento spirituali ejuS refectione D in futurtf cbnsequenda promillitur, diCenteDbmiho:
cafefe Cbhligerit, iliico Clirislus iri riobis esse et Beali miseficofdes, quoniam ipsi miseticotdiam
nos in ipso desinarous, ipso teste qui ait : Qui consequentut (Mdtth. v) : illam utiqtie miserieor-
manducai carnem meam et bibil sariguirietntiieum, in diam quam postulabat Psalmisla dicens : Audilam
me manet et ego iheo (Joan. Vi). Potest et alitid dici fac mihi tnane mhcrieordiam liiam, qiiia iii le spe-
fle hoc pane supersubstantiali nisi propter insoleri- ravi (Psal. CXLII).Expleta nocte vilse praesenlis,
liam aliqubfuin audilus abhorreat. Solent pauperes • facto mane futurae bcalitudinis, misericordiam illam
SseCu-iquibus teniiis est reruriv substantia, quales audife desiderat quam Dominus electis suis pro-
erant illi quibus Salvator ista loquebatur, solent, ponet hoc robdo : Venite, benedicliPattis mei, pcr-
inqoam.reputare pro magno, si singulis' diebus abs- cipile regnum qiwd vbbis paralum esi ab origine
que delriinento Subslantise suae paiiein , id est miiiidi (Malth. xxv).
victuiri valeant adipisci. Unde Doroinus piscantibus Advenidtregnuin tuurii. Quicumque Dei volunta-
discipulis; cufn riihil adhub ccpissent, ail : Pueri, tem fideliter se meminit implevisse, securus ad-
nmquid pulmcntarium habeiis? et illi dixerimt: Nbh ventum regni ejtis optare potest et dicere: Adveniat
'(Joan. xxi) Ita et nos quibiis vel modica esi virtu- regnlim luiim. Hoc autem de regnO setcrnitatis aeci-
201 DE ORAT., JEJUN. ET ELEEMOS. — LIB. XI. DE ORATIONE. S02
piendum e.Sl, cujus adventus ih hoc quidem sfficulo A . conlirmationis, quod est amen : sicut stint, ita'et
oplari ct postulari potest; in futuro autem im- hoc accipiatur, ut non sit quidem- pelitio,- sed om-
plebilur, cum DominusJesus Iradidetit regnum Deo nium pelitionum firma qusedam conclusio. Post-
et Pairi, quemadinodum dicit Apostblus (1 Cot. quam ergo Dominicam orandi formam, de qjta
xv). Unde huic petilioni convenit spiritus intclle- .plurima dici videbantur,tameo ordinequoab eodis-
ctus, quoillustralus'homo gloriam regni illius etiam cipulis tradila esl, qtiamee qupin nobis illse pctitio-
in hac vita posilus contemplando intelligat: et inlelle- nes implentur, diffuse salis et morose traclavimus,
ctam vehementer exbptat. Quod quianisi mtindo corde libet antequam ad alia transeamus de laude ejus,
fieri non potest, htiic petitioni siinul et huic gratise auctoritate et reverentia patica suhnectere. Hsec
spirituali mundilia cordis ascribilur. Cui etiam vir- itaque septem peiitiohum colleclie, vulgate usu
tuti visio Deipromitlilur, cum Dominiis dicit: Beati oratio Dominica vocari solet, non qua Dominus
tnundo cotde, quoniam ipsi Deum videbunt (Matth. ipse oravit, sed qtia nos orare jussil et docuit. Nec
v). Et in prsesenti quidem specularitef et senigiha- enim ipse diceret Patri stto, connumerans se-
tice per spiritum inlellectiis, el in fiiluro facie ad ipsum peccatoribus in peccato : Dimilte nobh
faciem (I Cot. xni), quando tevelata facie (II Cor. peccata noslra; qui nec unquam peccalum fecit
m) videbimuseutri siculi esi (I Joan. 111),ut ait Apo-' D nec facere potuit, nec aliquid admisit -. quod
slolus. ei vel possil ignosci, vel dimitti oporteat. Ipse
CAPITULUM III. est enim de quo dicit propheta : Qui peccatum
Sanctificelur notneti luiitii. Haec quoque sanctill- non fecit nec invenlus est dolus in ore ejus (Isa.
calio nominis futuri lantum sseculi est; quando. LIII). Nec rursum quasi tenlari timens addcret :
oinnes super quos vere invocalum, est nomen cjus, Et ne nos inducas in tentationem, qui lenlan-
el illud habent scriplum in frontihus suis, in ipso tem se diabolum lam imperiosa voce abster-
sanctificabuntur, et ipse in eis : hcc autem crit, cum ruit : Vade, inquiens, Satana, non tentabis Do-
Filius, tcstanle Apostolo, tradiderit regnum Deo et minum Deum luum (Maith. iv). Habebat uliqtie
Patri, ul sit Deusomnia inomnibus(l Cor. xv). Erit Salvalor singularem quemdam et scmotum ab
ergo Deus omnia in omnibus; quia plena ac perfecta aliis orandi modum, qito Palrem suuni ccelcs-
liealiludo lara omnium quam singulorum eril Deus: tem frequenler alloquebatur, sicut scriptuni est
ipse enim erit omnitim electorum hsereditas, vila, de ipso : Ascendit irimonlem solus orare; et erat
refeetio; ipse omnium salus, qtiies, et voluptas; pernoctans inoralioneDei (Luc.w). Quid autein ora-
ipse oinnium decus et pulchriludo. Alio quoquer p ret et qualiter : noverit ipse et Pater queni orabat;
modo dicurit aliqui Deum futurnm esse omnia in Jhobis ineffabilia eorum secreta nonlicetirrumpere.
oninibus, quia tantpdivinitalis ejussplenderereple- Tllud certe scire possumus et dicere, quod in illo
biniur, ut. nihil in nebis nisi divinum appareat, frequenti oratipnum ccllpquip, de salute noslra pe-
quemadmedum in fcrre ignito nihilpolest videri prae- tissimum agcbatur, quam ila Filius a Patre orando
ter ignem ,in speculo soli opppsifp, nil aliud prseter postulabat, ul et ipse simul curoPatre quodpeleba-
selem. Cui petitioni compelit spirilus sapicnlise, tur annueret; queniadmodiini fiUus magni alicujus
quse lanluni in perceptione selernorum posita esl: -principis, ita civibus suis gratiam Patris implorat,
iion cuii) aliquo laborcinquirendi veluti inlellectus, ufel ipse cum Patre quod poslulatur indttlgeat. Ha-
sed iri plena et quiela cognitione ccelestium secrc- bebat igiliir" Fiiius, ul dictum est, orandi modum
torum. Unde ct virtus quae pacificos facil, id est singularemet secretum, et semper eflicacem : quem-
tranquillitas, tam htiic soptimse petitioni qiiam admodum ipse in quodam loco dicit ad Patrero:
septimo dono Spirilus sancti rectissime copulatur; Scio aulem, Paler, quia semper me audis; sed pro-
quia cum ad illud venlum fucrit nulla erit ulira pter turbam circumslantem dixi: ut et ipsi credant
dissensio, sed onmia in pace et tranquillitate com- quia tu me misisti (Joan. xi). Hanc autem orandi
ponentur. Huic autem virluti tranquillitalis pro- E3 formaro, oronia nobis necessaria coiilinentem, pri-
mitlitur appellalio filiorum Dei, cum Dominus di- •mi) quidem discijpulis iradidit, etpereos omnibus
cif: Beali pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur insecrediluris; ut nemini Christiano qui per seta-
(Maith. v). Quod quidem tunc fulurum exspecta- lem inlelligere polest, eam ignorare liceat. Et ideo
mus, cum de nbbis in sortem filiorum translatis, paucissimis verbis et eisdem planis : magna ct
admirando dicelur : Ecce quomodo compulati sunt multa inclusitrerum mysleria, ut esset et de pauci-
inler filios Dei. (Sap. \). tale verborum compendiosa, et de pleniludine mani-
Yide secundum ulrumque ordinem benevolam et fesla, et de rerum capacitate fructupsa. Hinc cst
fidelem Christi doctrinam, quae a nomine Patris qucd pueris post primos litterarum characteres hsec
incipiens, usque ad dignilatem filiorum Dei nos oralio discenda tradilur, et post eam symbelum ca-
provehit: nt fratres sibi factos per graliam in hae- thPlicae professionis; qunrnm in altero quidquid
rcditalem Pairis, non morlui quidem, sed viventis brando pelendum esl, in altero ea sine quibiis salus
in ssecula cohaeredes admitlat et socios, juxta illnd esse non potest conliiienlur. Quapropter universi
Aposloli : Quod si fiiii et hmredes; hmredes quidem sacerdotes qui plebibiis praesunt, omni diligentia
DeifCohwredesautem Christi (Bom. vui). Verbum subdilos suos admonere debenl; ouatenus hasc duo
PATBOL. CCXII.
203 GUNTHERI GISTERGIENSIS 204
tain saluti neceSsaria, nieiiieriier sciant et pruden- A circo in diversas species dislinguuntur. Primo qui-
ter intelligant. Quod quidem tempore primitivae Ec- dcm aliae sunt carnales, alisevero spiriluales appel-
clesisediligenter acfideliterobservabatur, nuncau- lantur. Carnales sunt illse, quse pro temporaiiLus
lem incuria prselalorum sicut pleraque alia in con- effunduntur, veluli pro penuria rerum lerrenarum,
teinptum ct negligenliam versum est: non utique pro aliquo corporis incommodo, sivepro illalis in-
sine periculo eorum, qui ut fieret procurare debue- juriis, aut pro aliqua hujusmodi pressura. Quse
runt. Illud cerle dubium non est, quod Salvator qiiidem cafnaleslacrymse non pejiitus ab oratione
hanc orandi figuram, tanto nobis studio minime arcendse sunt : imo cum valde opus fuerit pro his
tradidisset, nisi scirct quam sit ulilis et efficax, et omnibus et aliis hujusmudi, cum lacrymis et ccr-
ad impetrandum idonea. Noveral ille paternse men- dis ccrnpunctione, Deus ut noslris subveniat serum-
' tis
affeclum; quibus videlicet, hcminum votis et nis, humiliter rogandus est. Sed alise sunt lacrymse
precibus ad exaudiendum facillinie moveatur. Et id- quas nobis oranlibus ac prsecipue in hac excellenli
circo qualiter eum convenire. debeamus curavit oratione non solum adesse licct, sed eliam ne-
oslendere : quemadmodum aliquis regi dileclissi- cesse esl; quas ideo spiriluales libuit appellare, quia
Tiius, et Omiiium ei conscius seeretorum, et quiejus " virlule Spiritus sancti in liomine excitantur, sicut
'Optime noverit qtialitalem, alium ejusdeni regis scriplum esliaPsslmo: Flabii spiritus ejus,etflttem
gratiam impelrare cupientem inforroat et instruit: aqum(Psal. CXLVH). Hseergo lacfymsediversis decau-
Sk, i.nquit, el sic loquerh ad eum ,*his tibi vocibus sis fundi solent, prorecordatione peccali, procompas-
uteiidum est,. hoc verborum artificio facile poterit sione proximi, pro miseriis hujus mundi, pro consi-
•' deratione periculi pro dispensalione diviui myslerii,
exprari.
Hsec igitur Dominica oralio nohis semper in pfo passionibus Cbrisli, pro desidcrio rcgni. Has
ore sit, "semper in eordc teneatur, quae sacro- ergo septem species lacrymarum septiformis gfatia
sanclis Ghristi labiis expressa atqueformala est. Spiritussancti,exutio forite prodeuntes, indiversos,
flaec nobis roane surgentibus prima semper oc- nt ita dixerim, rivulos dispertilur. Lacrymas pro
-
currat, hsec nOs sero ad lectos redeuules excipiat. recordatione peccati excitat spiritus limoris, cum
Hac nos facicm Domini in, confessione verse lau- peccator sciens se Deum gravilef bffendisse, ac per
'dis praevenire festinemus, hac ,ei cpgitatus el ser- hoc supplicium timens, confugit ad lacrymas; et
mpnes et epera nestfa sludearaus commendare. ssepe non solum veuiam, sed et gralise spiritualis
Et bene quidem in ordine nostro institutiim est, ut augincntuni. et meretur ct accipit. Tales erant la-
oninia tam' diei quain noclis officia, Dominica prse- r crymse illius, qui dicebat : Lavabo per singulas no-
cedat oralio, et in tempora omnia consuramentur. ctes lectum tneum, lacrymis tneis slralum tiun»i
Dignum quippe cst, titillaverba ad laudem Chrisli rigabo (Psal. vi). Lacrymas pro compassione pro-
frequenter sonent in ore noslro, quae primum ad ximi movef spiritus pielatis, quando vel pcccalis
eruditionem nostram in ore Christi sonuerunt. Sed vel scrumnis proximorum pictatis affeclu flcntes
et cum fuerit opportunum, aut erimus in secfeto, compalimur, juxta illud Apostoli : Flere cum flen-
accedere -debent et alia noslrac devolionis argumen- tibus (Rom. xu). Lacrymas pro miseriis hujus s;c-
ta, veluti genuum flexiones, et palroalae, id est tun- culi movet spiritus scientise, quse tanlum de terrenis
siones pectoris ; et copiosa, si lieri potesl, lacry- cst, qtiando considcrantes in boc mundo nihil esse
maruro effusio. 'Haecforsilan alicui supervacua vi- nisi peccatuni et miseriara, nec satis cerii' da
derenlur, si noii essent sacrae Scriplurse aut eliam seternis, defluimus in lacrymas, altendenles illud
ipsius Salvalofis auctoritate approbata. Ail enim Apostoli : Infelix ego homo, quis me liberabit de
Doriiinus ipse iri Evangelio : Stans a.longe publica- corpore morlh hujus? (Rotn. vn.) Et inPsahno : Heit
nus percutiebat peclus suum, dicens : Deu$;propilius mihi! quia incolatus meus prclongalus est (Psal.
esto mihi peccatori (Luc. xni). Item Dominus per cxix). Lacrymas pro consideratione periculi fundit
prophetam . Convertiminiad tne in toto cordeveslro B '. homo, quando videns se tot periculis undique cir-
injejunio et fletu etplanclu, el scindite cordq vestra, cumseptum ut vix casum queat effugere, totus in
et non vestimenta vestra(J«el n). Sed et Apostolus .luctum et laerymias contabescit. His lacrymis adest
in quodam loco sic ait : Hujus reigratia flectogenua spirilus fortitudinis, confortans eum et admonens,
mea ad Patrem Domini nosiri J-esu Christi (Ephes. quoniam qui seminqnt in lacrymh, in exsultqiione
111),et csetera qusesequtintur. In genuum flexione metent (Psal. cxxv). Lacryrnas pro dispeusatione
notatur orantis humilitas; quando totum corpus hu- divini mysterii suadet spiritus consiliii, per quem
milians, divinse sese subjicit niajestali. In lun- considcranies divinam erga nos bonitatem et ordi-
sione vero pectoris sibi ipsl peccater irascitur, et nem nostrae fedempiionis, et timentes ne tanlis Dei
inyindictani maliperpetrati eadem nianu cor suum beneficiis ingrati, ac per hoc indigni reperiamur :
tundit et verbefat, qua pcryersa cogitalio ex ipso ex multa devolione solvimur in lacrymas, altenden-
corde procederts, in exitum prayi operis tradu^ tes illud Apostpli : Propter nimiam charitatem quq
cta est. dilexit nos Deus, elc. (Ephes. n.) Lacrymas prc pas-
CAPITULUMIV. sipnibus Christi elicit spiritus intellectus qui de
Lacrymaruin autem diversscsunt causse; et id- supernis est, per quem inlelligentes Dei. Filium
2G5 DE ORAT., JEJUN. ET ELEEMOS. — LIB. XI. DE ORATIONE. 206
seterne Dee Patri cpsequalem in gleria deilatis, mi- A . CAPITULUM VI.
ramtir eum tanta pre nobis perlulisse, nec crcden- De quinto contenlo orationis, id est quid oranti con-
tes nos ei digna posse rependere, id esl aniniam venial.
dare pro Christo, lacrymis indulgemus, consideran- -•. Nunc qucniam illud capitulum cratipnis quid ad
tes illud ejusdem Apostoli: quia Chrhtus faclus est ipsam perlineat tractavimus, sequens, id cst quid
pro nobh obediens usque ad mortem, mortem aulem oranii conveniat, curemus inspicere. Conveniunt
*rncis (Philip. n). Lacrymas pro desiderio regni igitur oranli hsec: parcimonia, casiimonia, humili-
inducit spiritus sapienliae, quae est in cognitione las, devotio el coropunctio. Parcimonia oranti ne-
seternorum, per quem praegustantes aliquatenus coe- cessaria est; quia venler saginatus et stomachus
lestium bonorum dulcedinem dolemus ab eis diflerri, lurgens, sublilem et puram orationem non pos-
^dicentes cum Psalmista: Quando veniam et apparebo sunl intendere. Caslimoniani quoque oranti adesse
f arite
faciem Domini? Fuerunt mihi lacrymw mcmpa- conveniens ef pulchfura est, ut pura et munda
nes die ac hocle (Psal, XLI). Haec genera lacryrna- Deo prsesentetur oraiio, quia nihil tufpius est
rum ct forle plura nobis orantibus adesse debeiit, quam orationis puritatem libidinis ledilate polluere.
prsecipue in bac Dominica orandi forma, de qua, Unde et iu Veteri Testamentb sacCrdos qui sorlo
•quiamulta jam diximus, nunc reliquas breviter pro- B 1 templum ingfessurus erat, ut adoleret incensiini:
sequamur. femoralibus, indui jubebalur, nec licebat ei loto
CAPITULUM V. lempbre vicis suae, domum vel uxorem respicere.
Sed et ipSe Apostolus (/ Cor. vn) etiam cbnjugalos
De fortna domestica,
Forma orandi domesiica est quam sibi quis suo tempore orationis ab opere conjugali vacare jubet,
veluli et postea redire in idipsum ne tentet, iiiqiiiens, vos
praescribit arbitrio, preces aliquas vel psal-
mos, aut etiam litanias vel genuflexiones, ex voto Satanas. Sacerdolihus autem. el clericis, ac roo-
nachis imo omnibus qui vofum conlinenliae susee-
quotidie persolvendas. Hsec forma per singulos fere
homines variatur, dtim quisque nulla aucloritate perunt, sictit semperorahdum est, ila jugiter conti-
sed sola devotioue sua, qubd sibi visunv fiieril eli- nendum. Humilitas quoque pranti adesse debet, ne
git ohservandum. stiperbiam Pharisaei repraesentet in pulilicc, sed hu-
militatcm publicani servet in eccultc (Luc. xyin).
De forma monastica. Develip sicut lcnge supra decnimus iri duobus con-
Monaslica vero forma est, quae a majoribus nb- sislit : amore videlicet Dei, el desiderio regtii. Ilo-
stfis, veluli Basilio, Benediclo, cseterisque Patribus rum utrumque orariti adesSe necesse est; ut Deum
institula, in monasteriis, id est coenobiis monachc- (C amet quem orat, et regnum coeleste pro quo orat
rum regqlariter bbservatur. Quae et ipsa secundum ardenter desideret. Compunclio simililer in duobus
diversos auctores, et diversa monacliornni genera posita est: cdio peeeati, et limore sttpplicii. Hsec
variatur; dum alii ad consuetudinem aliorum, vel quoque duo oranti praeslo esse decet; ut peccata
addunt, vel mutant, vel detrahunt. inexorabiliter oderit, el ca sibi ahte oculoS po-
De forma canonica. tiens, quolidie pro singulis veniam petat, et ab.
Forma.autem. orandi canonica csl, eornm qui seterno supplicio quod per illa prOmeruil suniino
anlonoiiiastice canonici regulares appellanlur, ciim melu et humilitate imploret liberari.
tamen canonicus nil aliud quam regularis, a canone CAPITULUM VII.
De sexlo contento bralionh, id m quid orando
quod est regula, possit interpretari. Sed haec que-
proveniat.
que forma licet secundum canpnes ecclesiasticae de- Tunc ullimum oralionis capitulum, id est qttid
beat ccnfprmari, quandnque lamen in quibusdam
orando proveniat, lenlabimiis explicare. Sunt au-
arliculis ab ea differre reperitur.
tem bsec : remissio peccatorum, securilas praemio-
De forma ecclesiastica. rum, seternitas gaudiorum.Remissionem peccalorum
Ecelesiastica forma generalis est Ecclesise, qua; D 1 merueral David, quando post quinquagesimiim
et ipsa secundurn diversas diceceses plcruraqtie so- psalmum in quo peccata sua humilliine defleveral,
lei variari. lnter has prandi fprinas neme suam missus est ad eum Nalhan propheta -dicens : Trans-
aliis superbe prseferendam exislimet, quoniam om- tulit Deus peccatum tuum a ie (11 Reg.x). Securi-
nes laudabiles et bonaesunt, et Deo placent, et ad tas quoque praemiorum, orando provenire solet :
unum beatitudinis finem diriguntur. Sicut enim qtiando verus orator ac diligens, ex longo orandi
nihil refert quoad rei utilitatem, quo verborum Of- usu, non solum veniam peccalorum, sed etiam
dine regem interpellans, gratiam ejus oblineas, ita prsemia aetcrhaebeatitiidinis secufus incipit exspe-
nihil inleresse credimus, hac vel illa, vel alia ofandi clare. iElernilas gaudiorum in hac qurdem vila
fornja, seternse retributionis bravium assequaris. comparari potest, possideri non potest, nisi tunc
Quapropter unusquisque suam omni studio servet demiim cum corporeresoluti, speraia diu bona
et impleat: et omnes licet dispari modo, uno tamen nos gaudemus accipere. Vide quam sit utilis et ef-
devotionis affectu, debitam Deo servitutem exhi- ficax oratio, quae et in hac vita remissionem ac-
beanl, qui non tam quibus verbis, quam qua pie- cipit peccalorum, et futurse healituditiis confert se-
late mentis orelur solet altendere. curilateiu, el tandem ad vilam perducit acternaai.
207 GUNTHERI CISTERCIENSIS 208.

LIBER DUODECIMUS.

De jejunio. •

CAPITULUMPRIMUM. A Dominici aoventus, vel Quadragesimse, vel Quatiior


Postlbngam hujus eperis intermissienem qtiam Temporum, veil sanctaruni vigiliarum. Monasticse
rerurii necessilas induxit, prima parte materise, Teligionis sunl illa, quse a raonacliis vel clericisre-
id est eratipne, satis, ui credimus, diligenter tra- gularibus observantur, quemadmodum Cistercien-
ctala, nrinc reliqtias de quibus pauciora dicenda ses tota diroidia parle anni indesinenter jejunant:
sunt, breviler exsequamur. Cessatum qtiippe nobis:. reliqui aulem monachi qui et Nigri appeljantur et

estlpngo temporis iutervallo : tum propler injun- clerici regulares, quasdam solemnitales novem
ctani mibi curain ariiiiiarum sub qua ferre biennioi aut duodecim leclipnum excipiunt, in quibus re-
•'
laboravi; tum proptet inlolerabilCm quam palior laxare jejunium sibi dicunt esse concessum. Spon-
corporis infirmitalem. Nunc autem ab illa occupa- tanesedevctipnisest illud, quedquis, nullu ccgenle,
lioae quam coactus susceperam, Deo volepte, abso- sed prnpria vpluntate Isetus assuinit: veluti ferias
lutus : imbeciUitali roeaevim facere tcnlabo; quae sexlas vel pmnes vel aliquas jejunare; vel in perpe-
tarita est ut prOpler dolorem capjlis el linguae de- tuum, jd est-qucad vivet, yel ad tempus, velut ad
fectum.verba inverita rioiario vix possini exprimere. triennium, vel septenriium, aut decennium. Neces-
Faciam tamen utcunque potero, et incceptb operi sariaecorrectionis illud est quod pro peccatis gra-
supremam manurii conabor imponere; ne laber . vioribus poenitenti injungilur, veltili quaiuorQua-
praecedens tptus cedat in irritum, si hcc opuscu- dragesimae, singulis annis jejunandse; quarum
lum quud expletum forsan prodesse poterit, imper- prima ante Domim Natiyitatem agi solet, secunda
.Tectum et ihutiltim relinquatur. ante Pascha, tertia circa solstiliuui seslivale, quarla
CAPITULUMII. vero tempore autumnalis sequinoctii. Hse qualuor
Primum ergo de jejunib videamus, videlicet quid quadragesimse in memoriam illarum observanlur;
illud sif, quot ejus speCies, quid conveniat jeju- quarum duas Moyses, tertiam Elias, quarlam vero
rianli, quae sit jejuniorum ulilitas vel effectus. Jeju- Salvator jejunavit. Ex quibus duse novissimse pau-
nare, ut aiunt, abstinefc est; ex quo jejunium, id cissimis notae sunt: quippe quas fere nullus ob-
est abstinenlia, tam sehisu quam voce derivatur. servat, nisi quis ex multa devptione, aut in vindi-
Hujus autem diversae sunt species : quas breviter clam magni cujuspiam sceleris, se illas observare,
per prdinem ccnsiderare, nec plurimum difficulla- vel ultro spondeal, vel cogatur. Reliquse autem duae
tis habet, nec miiiimum afferl ulilitatis. Est enim noliores sunt : allera propter Dominicam nativita-
jejunium spirituale, et jejuniumcorporalc. Jejunium tem, altera propter ejusdem Domini resurrectionem,
spirituale est, ab omnibus pravis voliiptatibus C quas prsecedunl. Inter quas quoniam illa quaePa-
mentis.et corporis biiniilitcr ahstinere. Jejunium scba praecedit famosior est, in ea de omnibus can-
vero corporis est, a cibo et potu corporali ob salu- tatur et legitur. Dicitur enim de Salvatore, quia
tem animaerationabililer leiitare. De jejunio spiri- cutn jejunasset quadraginta diebus et qnadraginta
-tuali nil verius dici posse puto quamquod omni tem- noctibus, postea esuriit (Mqilh. jy). Dicitur et de
pore ab oroni homine servandum atque ienendura Moyse, quia jejtinavit quadraginta diebus et qua-
est. De corporali autem jejunio secundum diversas draginta noclibus, ut legem Domini mereretur ac- /
ejus spccies certa potest ordinari doctrina. Quaedam cipere (Exod. xxxiv). Dicitur eliam de Elia, quia
enim jcjunia sub lege viguerunt, illa videlicet quse arabulavil in fortitudine cibi illius.quadraginta die-
-pr<ecepitMoyses observari ; utpotc jejunium primi, biis et quadfaginia noctibus usque ad raontera Dei
jejunium quarti, jejunium septimi, jejunium decimi Oreb (111 Reg. xix), Itera jejunium aliud esl ri-
el si qua sunt similia; quse quidem tempore suo, gidaeausteritatis, aliud mediae qualitalis, aliud re-
sicut et caeterselegales observantise et prodesse po- missselenitatis, Rigidse austeritalis est illud quod
tcrant et mereri. Nunc aulem tempore revelatseglo- agitur tantum in pane et aqua et crudis herbis.
riae a Judseis obseryata, sicut et omnia quae ab Medisequalitatis est illud qilod agitur in pane ct
Infidelibus fiunt, liec Deo placcnt, nec merentur. vino vel sicera, et onvni quadragesimali cibo. Re
Quae aulem jejtinia lempore gratiae in Ecclesia re- missse,lenitatis est quod agitur in lacte et caseo et
cepta surtt, aut sunt catholicae inslitutionis, aut . omni genere cibi prseter solam carriem, quae nulli
moriasticae religionis, aut spontaneae devotionis, jejunanti conceditur.
aut necessariae coirectionis. Catholicaeinstitulionis CAPITULUM111.
sunl illa, quse omriibus quos aetas vel segritudo non Conveniunt autem jejunariii hsec : menl-iscon-
impedit observanda proponunlur: veluti jejunium stanlia, corporis mundilia, spiritualis laetitia,in vultu
209 DE ORAT., JEJUN. ET ELEEMOS. — LIB. Xlll. DE ELEEMOSYNA. 210
hilaritas, in verhis et factis maturitas, in cibo et A, sona.quem inducitmultimoda salsamenlorum genera
polu sobrietas. Menlis constantia qua gulae lentah- describentem. Quinto modo peccabant illi, conlra
tis insidiasponculcetet reprimat; corporis munditia, quos praefalus Juvenalis (sat. i), satyrizat hoc modo:
ne plus jejunanti noceat libido et cafnis impuritas Quanla est gula, quw sibi totos
quam prosit jcjuiiium; spiritualis lsetitia, qua jam Ponit apros, animal propler convivia nalum.
de prJemio futurse beatitudinis certus exsultet et Yide quanto odio gentiles etiam viri vitium gulse
gaudeat. In vultu debet esse hilarilas, ul non sit perseqtiunlur. Qua in re sciendum est quia quid-
sicut hypocritse tristes, ne.videatur hominibus jeju- quid ciborum sumis quo non eges, tolum subripis
nans, sed Patri suo qui in coelis est (Matth. vi).Tn indigenti. Quapropter sumere citra satis lulius esl,
verbis et factis maturitas, ne is qui pro* peccalis qiiani sumendo superflua : et Deo quem ofleiidis,
siiis corpus affligit, aliquid scurrile, vel ertorme, et fratri cui prajripis pecessaria reunv constitui.
vel religieni conlrarium faciat aut lpqualur. In cibo Quid autem unicuique vel salis, vel parum, vel ni-
st pptu spbrietaSj ne aliquo mpdp fines sebrietatis mium, diflinire non possumus, et ideo ipsius ar-
excedat. Sunt autem quinque modi quibtis cortlra bitrio credimus relinquendum. Jejuniorum autem
sobrielatem agi solet : videlicet cibum impalienter utilitas vel cffeclus est: dsemonum expulsio, ma-
D
appetendo,^ lempus prseveniendo, lautiores cibos larum cogitationum exclusio, peccatorum remissio,
quserendo, nimis ambiliose praeparando, in niniia viliorum mprtificatip, futurorum bpnprum certa
quantitate sumendo. Primo modo in cibo peccavit exspectatie, ccelestium gaudiorum perceplio. Dae-
Esau, quando lenlis edulio primogenita commuta- monum expulsio : nonlam ab aliis quam a nobis;
vit (Gen. xxv). Eodem modo in potu David, quando quia malignus spiritus cum viderit hominem pro
concupivit aquani de cistefna qiiae erat in Belh- peccatis suis aflligi, contemni se videns, ulterius
lehem; quam ci tres viri periculo sanguinis proprii peiies eum residere non audet. Licet eiiam ab oh-
atlulerunl (II Reg. xxm). Sed quia alter cibum il- sessis aliorum corporibus virtutejejuniidaemonia fre-
licite sumpsit, aller vero aquam quam raale concu- quenler expellantur, sicut dicit Salvator : Hoc genus
piverat Deo effudil : idcirco ille danvnatus est, hic dmmonii non ejicilur nisi in oralione etjejunib(Mattli.
vero misericordiam impetravit. Secimdo modo pec- xvn). Malarum cogitationum exclusio; quia jejunanli
cavit Jonathas, quando contra prohibitionem pa- propeccalis delestabile est defaciendo peccalocogi-
tris mel quod de terra virga lulerat deguslavit lare. Peccatorum remissio; quia jejunanlibus Nini-
(I Reg. xiv). Sed quia prohibitionem ignoraverat, vilis Dominus placatus est (Jon. 111): quod utique
ideo vix tandem a morle quam ei pater inteiidebal, nonesset.sieispeccatadimissanonfuissent.Vitiorum
populi suffragio meruit liberari. Tertio modo pec- mortificatio; quia mortificala carne assiduitale jeju-
cabant illi quos arguit Juvenalis salyricus, ita di- nandi, eliam in ipsa peccati fomes exstinguitur. Fu-
cens (sat. i) : turorum bonorum certa exspectatio; quia qui pie
.... Vna comedunt patrimonia mensa. et pure pro peccatis affligitur, noh potest promissa
Et alibi de eisdem : pconilentibus praemia non sperare. Cceleslium gau-
diorura perceptio; quia omnes qui pro vita seterna
.... Metius sapiunt quw plurh emuntur. „ diuturnis jejuniis corpus affligunt, mox ut e carne
Quarlo modo peccabant illi quos deridet Flac- migraverint. ad avtemae satietatis convivia perdu-
cusHoratiuS(lib. 11SermonUm,sat. iv) sub Catii per- cuiilur.

LIBER TERTIUS DECIMUS.


De Eleemosyna.

.CAPITULUM PRIMUM. D sibi ipsi duobus modis, de roalis resipiscendo, et


in bonis perseverando. Resipiscendo de raalis, qui-
Ultimo loco de eleemosyna quse et ipsa de tribus bus prsesenlibus necessario damnarctur; perseve-
noSlrae materise parlibus una posita est, brevi rando in bonis, quibus absentibus nullatenus salva-
*•quodam compendio disSeramus. De qua ista con- retur. Fili, inquit, miserere animw tum
placens Deo
siderari oporlet quid ipsa sit, quot species elee- (Eccli. xxx.), id est relinquens mala el faciens bona,
mosynse, quideompetat elcemosynam facienti, quid quorura utrumque placere Deo non est ambiguum.
ex ipsa solcat provenire. Eleemosyna Gfaeca voce, Proximo autem roiseremur pluribps roodis, videli-
Lalina mhericordia dici solet. Misericordia autem cet compassione, oratione, correctione, consilio,
hominis duplex'est: altera erga seipsum, allera auxilio, beneficio. Compassione raiseremur proximo,
vero inproximum. Non poluitaddiergaDetim; quia- quando vel ejus peccatis vel serumnis miseticordi-
Deus omnium quidem miseretur, ct ipse ctijus- ter condolenius. Peccatis Absalonfilii,suipondoIebat
qtiam misericordia non c«et. Miseretur ergo quis David, cnni jlle palrem persequeretur (II Reg. \v);
211 GUNTHERI CISTERGIENSIS 212.
lerumnis yeroy, punv ipse miserabjlem ejus; mor-jA quoniam quiialis est ut eleemosynam vere ac digne
lem lamentaretuf (II Reg, xvjii), Oratione Siiuililer dare .ppsslt, huic revera envniaiiiunda esse cenfiie-
roiseremur* proximo duohus ;;modis, euin vel pro mur, Tale est illud qued diCi splet: Hqbe eharita-
peccatis ejusvel; miseriis Deuin orando humiliter tem, ei facquid voluerh : noa qwoAhabenli chari-
imploramus.;Prp peccalis proximorum orabat Sle- tateni furta, homicidia vel adulteria liceat perpe-
phanus; cum pro se Tapidantibus iniplofafet (Act. trare; sed quia nihil facere potest habendo charita-
VJI);proniiseriisautera Paijlus;jcJimjuyeneni Euiy- lem quod ad vilam obtinendani impcdiat. Competit
cliunv niisera sorle perempium "orando suscitaret ei etiam simplicitas, ut ex eo-quod.sola piclatis
(Act. xx).; Correclipne qtipque'raisefemur prexinio causa fieridebet, noh qusefat favorem hominum :
dupbus mpdis : cum yel euro de faciis jam malis iri- veluti Pharissei, qui, cum faeevent eleempsynam,
crepantes ccrripimus; vel afaciendis misericerdiler canebant tuba; de qualibus dicit Salvator : Amen
abstrabiniiis. De hac miseficprdia correctiOtiis di- dico vbbh, receperunt mercedem suam (Mqtlh. yi).
ctum est; jllud -iii Psalayo::;GPfripiet: me juslus in Mercedein, inquit, suam receperiint, laudem vide-
thisericcrdiq etjnerepavit trie (Psal. CXL).Gonsilio licet ab hominibus quam qtiaei:bbant sub obtenta
quoque proxinio miseremiir, qtiandb erraritl el sui falsse jpeligionis, pcenam verp quae simulalipni eo-
prorsus ignaro, salubri consilio subvenimus. Atixi- B ] fum debebatur adhuc erant recepluri. Quapro-
lio etiam eidem proxiiivoiniserciuur, qtiando ad fa- pter vel occulte fieri debet eleempsyna, juxta il-
cienduni vel oblinenduni boniim qtiod pet se npn lud : Aiscbndite eleemosynam in sinu pauperis, et
potest, auxiliumei niiseriCorditer,exIiil)e!iius;Bene- ' ipsa orabit pro: vobh (Eccli. xxix); yel si Occiil-
ficio ;autera eidera niiseremot, quando iijidigentj* tarinori pplesty pura; tauien intentioiie fiatysic-
materiale slipeiidium, ulpole cibi vel potus, aut ut ait Salvafpr : Cum fqcis eleemosynqm, nesciat
veslis i vel: pecurtise aflectu pieiatis impertiniur. In sinhtra tua quid faciat dexterq tua (Matth, vi), id
ctijus :beneficji: exliibiliorieTsl» eavertda-siint, ne est operi bono quod lantum hona intentione fa-
iiat de alieno, ne absque niodo, «e delur indigno. ciendutiiesf,nihilprayaeinteriliqnis admiscpas.Hu»
NbllalidPialiene, quoaiam ^uifqfiteleemqsytidmde: militasetiameidemniultunv estiwcessaria,rie.qu6d
substdntidpqUperh,quasiquiviclimdtfilium:m ob amorem Dei et proximi huniililer facienduni est,
spectupri,tris:(EeelL\xim)i:Ne absquembde, velut arroganier; et superbe.fiat : ui faciunt quidainho-
si uiii: dederis,; unde; pliiribhs: poteras- subvenire. mines perditissiirii, qui ea qua? pauperibus erogan-
Ne-dederis^indigne, svdignus^sequeiiidigensvaleaf da eraiit :scurris et histrionibus largiuiitur, cum
Teperiri, -.queinadmodum.;scriplum esti Sudet elee- scriptum sit: Qtiidqnat hhtriqnibusimhiolatdwmo-
mbsyhairititdnu:tuu;d,bheei*iVw G' nibus. Quaprppter duplici poensetehentur. ebnpx'ji„:
(Eccti. xii).Et ,licet alibi: scfiptuiri sit > Qmni pe- vel quia.pauperes Christisunfraudant slipendio,
isntite ttibue (Liic: vi), tamen haec nostra bcneficia vel quia ea quse ferte aliis yielenter erepta sunt im-
ad demeslicesfidei; el vicirips:seji',famiiiares npf-; purissihjp generi hpniinum prp sua scurrilitate lar-
stros copiosius atque frequenlius debenl extendi. ; ginntur. Sied el si prppriae sint res el erani vilib ca-
rr:'-rrrrr CAPlTULUMH. '..-.;:;;, renfes, id est nuUa parte injufia,* peccant lameii
Eleemosynahi facieiitiista conveniunt*:.mentis gravissihie; quippe quas iri; bbnos usus cbnferre
puritas, simplicilas, humilitas, libcralitas, hilaritas. debrieranl,: eis. turpitef abuienteSvQuaeeniniiniajer
Hsecautem ei dicimus convenire: non sola quidem, abuslequam in. hpmines fqedos et Deo prprsus pdi-
sed prsecipua. Meiitis puritas el valde hecessaria est, • biles faeullates tuas. effundere; paupercs aufenv
sincqua nCcesset eleemosyna quidquid facere pos- Christi et ecsdem fratres tuosnulloberieficiocoriso^-
set; quia cum eleemosyna nil aliud sit quam mise- lari, Qui videril,inqait,frqtfemsuuiiinecesse haben '<
ricbrdia yhtilli misericors esse potest, qui sibi ipsi tem, el clquserit viscera suq ab eq, quomodo ckarilqs
percbrdis impuritafem impius et jmmisericOrs esse Pqtrhmanet in eo?-(I Joan. Hi.) Fralertuus pauper
convincitur. Quocirca si elcemosynam facere medi- •U est, et fprsitan coramuni Patri Deo ie longe dile-
taris, necesSe esl eam a te ipspincipere, et trans- ctior. llle semicinctiis horret, et tu nites in ptirpura,
ire in proximutii. QtiPd eniiri ait - Salvatpr in Evart- ef tamen tuus fralerest, npn poles ejus propinqui-
geliP : Daleeieemosynatri,et ohiriih mundasunt vobis talem eflugere. Divide ciim fratre luo substantiam
(Luc:xi), rioriebsertsti dictum est-quasi hbe sblo triani, ne ftiutii et illius fatrero grayiter exacerbes.
mundari viajeas%& :inultis ;magnisque flagitiis , si Libefalitas quoque faciehti eleemosynani adesse de-
bet ne sit et afidus in sed pro -
dedefis esufientivictpni, ritidb vestem, vel aliquid exsangtiis erogando;
siitiilium. Si enirti" hPc soliim ad eiiiundationcm mpdp faculiatisfratri libenter impertiatur: ncu
multbruiti iriagnbrtimque cfiminuiti sufliceret; op- iam liroeris in posterum defectum suuni quam prae-
tirtia esset pessiriiorurii hoftiinum conditio, si sua senlemillius attenderis penuriam.^Ieminisse siqui-
iliis
flagitia sOliai'fbrum tempbralium Impensa possent dem debbt, quoniaroquid.edit prsesentiaPbierit,
redimefe, qtiales simt Sures,-raplbres, qttadrtiplato- erogatis,alia copiosius mihistrare.Faciat ergo qur-
fes, ijrii febtis ctiam malse pattis" riialorum suortim libet pro facultate sua, et pb amorem illius qui onv-
impuniiatein sibi faciie Comparafent. Quod quidem liia dedit et amplioradare potest, egenfi proximo
in illis ponvini verbis mininve-debcl intelligi; sed, 4nod pptest e"xhibeat .: memor.illius Scfipturae quse
213 DE ORAT., JEJUN. ET ELEEMOS.'— LIB. XIII. DE ELEEMOSYNA'. 2«
dicil: Si multutn tibi fuerit, abundanter tribue; si Asytiam videnlur convenire, nunc provcnlum ejtis in
autem parum, etiam de ipso libenter impeitite (Tob. spiciamus.
iv). Hilarilas facienti eleemosynam seriiper adesse CAPITULUMIH.
debet, ul id ipsum quod dat Iseloanimo largiatur; Quid ex eleemosyna veniat.
quoniam, ul ait Apostolus : Hilatem dalorem diligit Proveniunl aulem ex eleemosyna quinque hsec:
Deus (IlCor.rx). Nam etinler boniines, ut ait pbilo- reiriissio peccalorum, charitatls augmentuni, spiri-
sophus,ingratum est heneficium quod diti iuter manus tuale gaudium , certa spes promissorum, perceptio
dantis haesit, et denique si visus est dare, quasi ab eo prsemiorum.Remissionem peccatorum ex eleemosy-
exterquereliir. Quantc magis Deo qui nullam habet na provenire nulli dubium esse debct, cum scriptum
indigeiiliam, munus tuum placere nonpotest, nisi sit, quia sicut aqua exstinguit ignem, ila eleemosyna
illud devotaemenlis commendet hilaritas. Cum ergo exsiinguil peccatum (Eccli. 111).Hoc ilaque detei'mi-
facis eleempsynam, cum summa mentis hilaritate nari cporlet, si debito niodo fiat eleemosyna, id est
facias necesse est ct gaudio spirituali; certissime si illa adfuerit quse paulo superius eleemosynam fa-
sciens, inter omnes impensas tuas nil peni lam feli- cienli diximus convenire. Ubi enim menlis puritas
citerel lucrese quam illudqued pauperibus eroga- humilitas atque simplicilas priesto sunl, ibi nul-
tum, Deum tibi efflcit debilorem. Qui miseretur, " lum omnino mortale peccatum credimus coadesse.
inquit, proximo, feneralur Deo (Prov. xix). Fenerare Venialia verc etiam si niulla fuerinl, per elcemcsy-
igitur et lu, el in ccelestibus repone apothecis: quod nam facile diluuntiir. Quod ct si qua morlalia aut
tibi Christus cum necesse fuerit cenliiplicatum re- etiam criminalia per confessionem quidero deleta
slituat. Hoc modo reposueral ille qui dicebat : Scio sunt, sed nondum opcris satisfactio subsecuta, ad
cui credidi etcertus suni; quia polens est deposilum hoc quoque plurimiim valere potest eleemosynarum
riieumservarein illum diem (II Tim. i), justus judex. largitio, ut quantoquis in eafuerit propensior, tanto
Vide eniiri qtiid idem judex in extremo judicio di- ei levior poenitentia vel possit imponi, vel imposita
cturus sit: Quod uni ex minimis meis fecislh mihi relaxari.Tenet enira fides Ecclesise qucd rerum tem-
fecistis (Malth. xxv). Fidelis sermo et digna Deo peralium collatione, tam peccita rediroi queant,
sentfentia; qui collata minimis fratribus siiis, se quuni poenitentise peccatorum. Tribus enimmndis,
accepisse profitetur. Quis dubitet apud istum depo- ut aiunt, fieri solet peccalorum remissio. Uno qui-
nere qui commissa tam integra fide lantoque resti- dem modo excellenter ct prpprie, cum reo confi"-
luit augmentOi Yide Cnim quid dieat; Venite, bene- tenti vel habenti confitendi propositum Deus occultae
dicti Palris mei, percipile regnum quod vobisparalum ,reatum culpse dimittit, manentetamen necessitale
est ab origine mundi: esurivi enim, et dedislh tnilii poenitendi. Quod si facere coritempserit, vel se-
manducare; silivi et dedhtis tnihi bibere (ibid.); et cundum quosdam redit pcccatum quod dimissum
csetera quse ibi de operihus misericordise subjecta eraf; vcl secundum alios non redit quidein, sed
sunt. Yeruni rie te rerum tenuitate putes excusari, propter ingratitudinem et contemptum seque ut
vide quid dicat propheta : Frattge esurienli panem pro peccato punielur. De hac peccati remissione,
tuum, et egenos vagosque induc in domum tuam : sic ait Psalmisla : Dia;j: Cotifiteboradversum me in-
cum videris nudum operi eum, et carnem tuam ne de- justitiam'meam Domino, et lu femhhli impietatem
spexerh (Isa. LVHI).Yide quid jubeat. Non jubet peccati mei (Psal. xxxi). Et Dominus per prophe-
esurienti proximo sumptuosa parare .conviyia; sed tam : Peccator quacunque hora ihgemuerit, salvus
si aliud non habes, buccellam panis cum eo divide- erii (Ezech. xvm). Altero etiam modo fit peccati
re. Non jubet egenos et vagos multo suscipere ap- remissio, sed minus proprie , cum sacerdos ea
paralu; sed inducere in domum tuam, ufsallem potestale qua ligare et solvere potest, confessum
sub culmine luo noctis importunitatem queant effu- peccatorem a peccato absolvrt, debitum ei modum
gere. Non jubet paupcrem nudum pretiosis ornare satisfactionis imponens. Quam si non fecerit nihil.
induviis, sed sallem veste allrita et veteri, nudi- JJ proderit ei vel Der vel sacerdotis remissio, sed,
latem ejus abscondere. Et carnem tuam ne despexe- seque ut ille prior vel forte gravius pro majori
ris, id est eum qui a primo patre carnali commu- conlemplu punietur. Tcrlio quoque modo dicitur
nem tecum duxit naturam. Nemo, inquit Apostolus, remitti peccalura satis quideni improprie , cum in-
carttem suam odio habuit, sed fovet eam et nutrit juncla pro peccato pcenitentia ab ee qui pptesta-
(Ephes.i). Dilige et tu carnem luam, dilige fra- tem habet, vel teta remlttitur,. vel ex parte relaxa-
trem tuum, quia caro tua et sangms tuus est. Fove tur. IIoc aulem fieri solet duobus modis : compas-
-eumveslisoperimenlo,nutri corporis alimenlp. Yide sione charitatis, el compens.aliene majoils boni,
quid idem dicat Apostolus : Qui tribuit in simplici- id est pluribus profuturi. Compassinne charilatis :
tale, qui miseretur in hilariiale (Rom. xn). Per sira- velut iili quibus a sanctis hominibus sanctorum-
plicitatem praya intenlio.removelur; per hilaritatem ve bominum collegiis injunclae poenitenlise pars
lsetitia spirilualis admonetur, ut el in intenlione aiiqua relaxatur. Compensatione majoris boni,
bom operis sit pura simplicitas, et in exhibilione quando injuncta alicui pccnitentia ccrppralis, ccrn».
sninrualis hilarilas. Hsec stint qpse facienti elccnio- pensalicne alterius rei quse pluribus prodcsse pos-
215 GUNTHERI CISTERCIENSIS 216
sit comniutatur : veluti larga eleeniesynarum largi- A jusgratia prpxjmumcnnsplaris.tumquia beiieficium
lione tempore famis in pauperes, sive collatione tuum cunisit ei necessarium, gratum esse nondu-
pecunise in necessilales ecclesiarum, vel eaptivo- bitas, et euin a qup ie meritc dUigi pulas, non po-
rum redemptionem, vel aliquid aliud quod his si- tes non amare. Crescente igifurbeneficio crescitet
niile videatpr. Et in h.oc quidem ulrpque casu, cbaritas, dum .illa beneficium invitat; illud vero
ispui poenitcnlia vel relaxatur yel remiUitur, aropli.ficatcharitalem. Quocirca si necdum scis di-
ciiam a peccalp creditur absclulus. Qupd licet ita ligere ptpximum, haric diligendi artem per ipsum
Jieri seleat, et inter ccnsueludines Ecclesiae rece- operis aclum pplime petes addiscere': Divide cum
ptu.m sit; tutius lamen esse credp, xnullum pro eo substantiam tuani, et amare incipies. In bac
al'([ua rei temperalis compensalione a pcenitenlia enim arte, practica thepricani prsecedere sclet, cunv
corporali ila prprsus absolvi, quin aliquam ejus in aliis theorica praciicam soleat prsevenire. Pra-
partem, veluti jejunium aliquot feriaruro de roullis, clica quippe dileciionis opus pielalis esl, theorica
vel aliquid aliud seque roelestpm Cprpori Vfeljam vero intelligitur ipsa dilectio. Pfovenit eliani ex
fecerit vel adhuc facere jubeatur, NuUam eniro sa- eadem eleemosyna gaudium spifituale, drim menS
tisfaclionero peccati Dep tam eredimus. acceplabi- boni operis sibi cohscia, et Dei se implevisse
lem: quemadmcdum illam quae cprppris aflliciicne, D voluiitalem, et fortunse subvenisse necessitati urio
cl ccrdis conlritione comiijendatur. Cotivcrtimins, eodemque facto gloriatur. Quorum in altero debilaijv
inqnit, ad me in loio cotde vestrq in jejuniq et flelu diviriaemajestati reverentiam gaudet exhibilarii, in
et ptanctu (Joel u); ecce corporis afllictio. Et altero communis nalurae compassionetii, in ritrbque
scindile cordavestra etnon vesiimentq vestfa (ibid.); vero legem charitatis iinpletarii. Neque enim modico
ecce cordis cpntritip. Dignum quippe est ut, qupd gaudio dignuni est, fecisse quod Deo placeat ,
actu corporis commissum fuerit,. ejusdem corporis subveniat proximo, conveniat charilati. Haec
purget afllictio ; reatus vero roenfis, cordis contri- igitur altendenS bene sibi roens conscia, sua pro
lione diluatur. Quapropter .qiiidquid de facullali- Cliristb libehter dilargituf, riulla rerura tempora-
bus nostris quse nobis vel a Dep ad bonos usus liririimeluit delrinienta : id solum Sibi salytim exi-
concessae, vel forsitan de peccaio quaesitsesunt : slimans qubd in tales tisus expenderil. Terrenis
quidquid, inqnaro, derebus exlra nos posilis in faculiatibus coelestes implet thesauros, femporaiias
praefata pietatis opcra fuerit erogaliim, tulius ta- opes selernis ingerit apothecis : gaudens sibi facere
roen est, tam ei qui dispensat, quara illi qui dis- amicosdemammona iniquilatis (Lttc.xvi); aquibus,
pensatione utitur aliquam reo vindictam pconiten- cu.ni defecerit, in seterna rebipi mereatur taberna-
liae corporalis irtjungi : per quam id quod corpora- cula. Thesaurizat sibi thesaurOs in ccelo ribi nec
liter admissum cst aliqua sallem corporis afllictione aerugo^nec tiriea demolilur (Mdlth. vi). Hoc modo
corrigatur. Nihil enim minus melucndum es.t quam, thesaurizaveral ille martyr, quicum arderet incfa-
ne quis de. peccato suo nimis pure et perfecte pce- ticula; impiissimo tyranno insiiltabat his verbis :
niteat; prseseriijn cum multa possint esse delicta., Assalum est, jdiri versq et hianduca; natri facuiiates
qua nec jpse infelligit, et si quid supcrerogavcrit Ecclesiw quas tequitis in cmlestes thesautos manus
pscnitendo, Dominus plena rctributionis. mercede patiperumdeportaverunt.Ccrt&spes proniissorum quse
valeat compensare. niliilominus ex eleemosyna provCnire solet ih duO-
Provenit eiiajn ex eleejijpsyna charilalis augmen- bus; posila est: digriitate videlicel promerentis, et
tum, tam erga Deum quam erga proximum. Erga veritate proroiltenlis. Dignitale promerentis, quo-
Deum quidem hpc mbdo : dum'illi bb cujus hono- niam qui divina libeiiter implet mandata, securus
rem lua libenter erogas, opus tuum placere prae- exspectat pfomissa; in veritate proinjttentis, qui
sumis , et in ejus amore lanlo validius inardescis, facienti quPd praecipit certissime dat quodproinittit.
quanlo te amplius ab IIIo speras redamari. Dilectio Nullum fraudat, nullum decipit, nulltim vana ex-
Dei ejusmodi est, uf sua dulcedine quanturtv iti ipsa ly spectalione deludit, apud quem aliqua depbsuisse
cst, semper in se homineminagis ac magis alliciat; nbn aliud est, qiianv in tulo collocasse; omnibus
qubniam in ipso njhil est queraadmodum in ho- comniissa plertafide restituit, sua unictiiqiie redhi-
mine, quo possit animus diligeiitis oflendi. Gustate, bet ciim augmento. Adest eniui optimae voluntati
inquit, et videle quoniam suavis est Dohihius (PsaL facullas et potenlia, nec esl majbr infaciendo quam
xxxm). Dulcedo Dei et suavitas in modurti aroma- in volendo difiicultas. Dives quippe est in omnes
turrt, quandiu gustata non fuerit, ignoratur ; cum qui inypcaht illiiin, sieut ait Scriptura (Rom. v); et
autein gustafe cceperis, mira quadani jucunditate quahiumlibet rinl dederit, non habet eo miiiuS quod
feliciterinnotescit. Ilanc Dei dulcedinem.notidum gu- alteri largiatur. Nec mefuendum est ne is quigra-
slaveralSaulus,cumessetadhuchlaspbemusetperse- tiam dedit ad merendum, merito jam eldignoprae-
cutor (Act. VHI,jx);guslaverat autein Paulus.quando mium sit negatunis. Qui voluit te mereri, vult uli-
dicebat : Certus sum enim, quia neque mors, neque que remunerate nierentem. Persevera igitur in me-
vita poterit nos separare a charilate Dei (Rom. viii). rendo, et oh illius graliam libenter lua Iargire, qui.
Erga proximum quoque per eleemosjtiae largi- tibi et iti lioc mundo cuni perseculionibus cenlu-
tipncm charitas ampliatur, lum prcpter Deum cu- ' plumresiituitjet in fi.ilurovitam seternam largietur..
117 DE OBAT., JEJUN. "ET ELEEMOS. — LIB. XUl. DE ELEEMOSYNA. 218
Depone securus apud illum qui sibi cnmmissa non Ai arborem in pravis animabus reperies ; sed contra-
solmn fideliler servat, sed etiain multiplicala re- riae qualitalis, id est non virtuturo, sed vitiorum.
ccnsignat. Deppne securus apud illum, qui nec In qua arbore pestifera et radix est confemptus Dei;
fraudem facere ncvit, nec petest aliquid sub rami majora vitia, iiimora vero ramusculi; flos ma-
ejus custodia deperire. Cui quidquid commis.eris, lus, prava cogitalio; folium, verbum inutile; mala
lotum servas; si nihil commiseris, tolum per- operalib, fructus est venenatus. De his duabus ar-
dis, curo nihil credidisse, totum est perdidisse. Ulti- boribus, virlutum scilicet et vitiorum, si.c ait Do-
mumacpraecipuum eorum quse ex eleemosyna dicta minus in Evangelio : Non potest arbot bona ftucluz
sunt provenire, ccelestium gaudiorum est perceplio. malos facete, nec atbor mala fruclus bonos faeere.
Dsec sunt illa gaudia selernse felicitalis quae omni- Bona arbor fruclus bonos facit, et mala arbor fru-
bus electof um meritis in prsemiumproponuntur. Hoc ctus malos facil (Ltic. vi; Matth. vn).
est illud boiiuni pmnium aliorum flnis et consumma- Ad illani tertiara humani corporis arborem polest
tio, et quod si non successerit, ut super quoque illud peiiinere quantum ad lilteram : qtiod csecusil-
dictum est, alia iiiutiliter prsecesserunt. Ad boc bo- Iuminalus Domino interroganli an aliquid videret,
num abomnigenere electorum hominura diversisnie- ait: Video hominessicul arbores ambulantes (Matc.
ritorum curritur viis, diversis operum itincribns fc- *B vni). Ex hac igitur quam diximus virtulum conne-
stinatur; qucd cum sit uinnn el simplex, vita eiiim xione, volunt multi eas abinvicem non posse sepa-
aeterna est et illa Deus, pluribus tamen ex causis et rari; sed si una adfuerit, omnes pariler coadesse.
diversismerilorumsuffVagiis obtinetur. Oinnia siqui- Sed quoniam vel impossibile vel rarum est, ut om-
dem bona qui ab electis hominibus vel fiunt vel ha» nes pariter aclus suos exerccant, quasdam dicunt
benlur, in hunc quemdam, ul ita dixcrim, cerlissi- positas esse in actu, quasdam vcro csse tantum in
mura finem concurfunt. Quod et tanlo jucundius est habitu. Habitum hic dicimus qualitatem mentis,
asscquenti, quanlo pluribus cx causis et meritis quam contrahit ex hoc quod cbaritate inforroatur ;
amplioribus fuerit comparalum. Quocirca nemini actum vero opus ipsius virtulis. Abraham ergo li-
videatur absurdum quod hoc ipsum bonum seternae cet conjugalus esset, continentiam lamen habuil in
ielicitatis, ex qualibet trium partium maleriaenostrae, habilu ; quia si non sluderel procrcandie proli, )i-
videlicel, oratione, jejunio, eleemosyna diximus pro- bentius contineret quam uteretur conjugip. Casti-
venirc. Ista siquidem tria bona sicul et alia niulta tatem vero ccnjugalem habuit tam in habilu quanv
ejusmodi sunl ut, si debito fiant modo, et singula in aclti; quoniara et illi niente cohseiisit, el actu
vitam conferant, et simul omnia plenius nanciscan- Q ( ipso exercuil. Jbannes vero conlinentiam ulroque
tur ; quemadmodum in compitis trivialibus plures modo habuit; quam et menle dilexit, et actu cor-
viae concurrentes, et omnessimulelsingulsead idem poris observavit. Satisjam ex prsemissis patet, qriod
Ioci perducunt. Amplius aulem cuin pluriraae vise ex omnes virtutes licet aclu differant, tamen sicom-
diversis partibus venientes, et omnes et singulse in nes prodeunt ex una radice cbarilatis, sic tam ipsse
eamdem diriganl civitalem, multo magis omnes vir- quam earum opera ad unum fineni tendunt seternse
tutes quaeex radice charilatis tam ipsae quaro earum felioitatis. Quapropter tribus illis rebus de quibus
operapreficiscuntur, et simul et siiigulatim ad unum hactenus nobis iractatum est, non alium finalem
finem aeternae relributionis certissime diriguntur. proventum quam illum qui oroiiium bonorum com-
Unde et multorum vel opinio vel potius senlentia munis est potuimus assignare. Sunt autem alia non
talis est ut, qui unam virtuleni habuerit, eum pauca illis communia, quae satis pertinenter et con-
nullius immuneni faleanlur; praesertim cum babeat grue cuilibel illarum possent aitribui?-;Q^uoi'uinple-
cbaritatem, quae omniuni radix est, queroadmodum raque in tractatum oratipnis frrinslierrelpaluimus;
ubicunque fuerit radix arboris, ibi etiam ramos ei ut semel ibi discussa, non Cssetbpus seCjindo vel
cohaerentes adesse necesse est. Virtutes enim in tertio traclanda resumere ; simul ut, ex. eftrum ac-
animasecundum quamdamspiritualis arborisformam D cessu locuplelior esset tractatus orationis^quae reli-
distiuctse sunt; in qua et radix el-stipes est chari- quis duabus dignitale praeponderat, Ojatidi quippe
tas; rami majores, virtutes; minores vero, raniu- negotium, tibi geritur cura Deb^ejuiiii lecum ipso,
sculi; flores, cogitationes bonse; frondes, verba eleemosynaecum proximo. Orando Deum alleque-
benevola; fructus autem bona operalio. Et hoc qui- ris, jejunande carnem aflligis,eleemesynam faciendQ
dem ad similitudinem corporis humani; quod et preximum consolaris. In primo anima purgatur, in
ipsum, ul aiunt physici, formam arboris habet, sed seeundo corpus atleritur, in terlio proximus rele-
arbpris inversse, id est habentis radicem superius vatur, in oranibus autem Deus honoratur. llonoras
versam, rames vero deorsum. Est itaque caput quippe Deum, curo ei humiliter supplicas, cunv
pro radice propler ncrvos a cerebro prodeuntes, in ejus vindiclam corpus excrucias , cum ob ejus
quibus universa membra compaginanlur et mo- araorem tua fralri comrounicas. Bona sunl haec
ventur; corporis iruncus, pro stipite ; brachia et tria etiam singula, simul autem omnia eliam valde
crura pro majoribus rami; pro ramusculis autem, bona; quibus si qua acCesserint alia, quanlo
digiti manuum et pedum arliculi. Est igiiur quasi crunl plura, tanto etiam poliora. Quaicunque
arbor in. arbore, anima in corporc. Aliam quoque enim naturaliter bona sijnt, quantp plura in unum
219 GUNTHERI ClSTERCiENSlS 220
cpnveniuiit, lanto praestantius qtioddara bonum ef- A i sime dicendos est; nam licet ex verbis ncnnun-
ficiunt. Unde et illtid •Summum bonuin, cui niliil quamalicujus nieliet sensus elici queat, quam ipsc
deCsse potest, ilsi dilfiniri selet, ul dicaluf status auctcr habuerit, ncn tamen licc est aliena legere,
omnium bonorum cortgregationeperfecius. HseCni- sed propfia commentari. Scimus uiique nos in
roirtim estilla supremabeatiludo relribulionjs seter- hoc Opusciilp quaedam satis dispulabilia tetigisse ,,
nae, Deus videlieet, oronium bonoriim finis, ac et, ut 'sicquoque proverbialiter dictum esl, velut
remunerator et praemium: Ad huric procul dubio fi- stiper prurias sub cinefe latenles nudis ambulasse
nem, omnia bona quae vel in boniine sunt, vel ab vestigiis. In quibus tamen omni diligentia calamum
homine fiunt, finaliter referri dcbcnt. el in ipsn fe- temperarecuravimus, ut nibil nisi verum ac pium,
ljciter consumniari. Quod enim-nec ad hoc bonum si quis rectenobiscum irilelligat, paginaemandaretut.
inteiitione dirigitur, nec ejus adeptione consum- Qua in re si quid forte nbbiscum erratum est, vel no-
malur, id nec bini quidero appellatione dignum slrseiinbccillital), velrerum ipsarum diflicullali vide-
est. In his itaque btinis, tria hsec de quibus npbis bitnr impritandiim. Hlud certe scire volumus omnes
hactenus diSsertum est,' inter praccipua virtulum quibus inriianumvenerit nosterhic codiciUus, hanc
opera magisque coriiinunia, et pliiribus necessa- ripbisfuisse intentionem,tumutde rebus hactenus,
ria, ab his qui diligentius altendunt, solent aesti- "' ut Crediriitis, indiscussis aliqtia diceremus, tum ma-
mari. Siquidem sua penilus relinquere, quod xime ut hac occasione nostram in posterum frater-
Dominus in Evarigelio rion jtifaet * sed COnsuTit naecliaritaii huriiiliter comriiendafemus memoriara.
(Maith. xix); contirientiam servare, quod idemi Neque Cnim laudem nobis venari cura est, sed
Salvator non jubet quidem, sed Apostolp reliquit ; favorem.hominum npstrje professipnis captare vo-
consulendum (I Cpr. :yii).; Ulruitiqiie hofrim ma- lriimus jut prp labore qup circa resislas, ac ma-
gintm quidem, sed rarum est; nec in lanla neces- xime circa Prationem desudavimus, liceat nobis
sitate positum ; qubniamsine illis ad vitam multi pcr-. pia$ eorum oratipnes exspectare. Hsec nobis mer-
veniunt. Orare autem ac jejunare et eleemosynam ces ex hoc labore proveniat, et nos operam no-
facere generaliter ad omnem perlinet Christianum: stram uliliter posujsse , et nobiscum eleganter
eatenus ut si quis habila facultate, ea facere con- acttiin] esse fatcbiriiur. Siquidem pbsf immensam
tempserit, charilatem non habeat: ac per hoc; divinse pietatis cleinenliani, cui tota spes salutis
aeternae vitse npn sit idoneus. Ciitivigitrif oraindoi humrinse-innitilur; optinia pprlip mese consolatio-
lingua cum Deo fabulatur, carnis petulantia jeju- nis ef flducisein suffragiis sanclarum totius ordinis
nartdo restringitur , ad consolationem proximi ma-. r( oralionum ppsita est. Considcians eriim malorum
nus extenditur: tunc profecio gralissimum Deoi meorrim roiiltitudinem, alque meritorum penu-
prsestamus obsequiurii. Yeheirieriterei placei triplex; riani, de pfbpriis difllsus, aliena cogor mendicare
iste concentus : plurimum delectatur hujiismodii suhsidi.i. Nam, quseinihi precorin me potest esse
sympbonia. Orantem exaudit, propiliatur alDicto,, securitas , cum videam alios quosdam ex his cum
misericdrdiam praeparat eam prbximp facienli,, qtiibus yivefe ccepi, sexaginta pluresve annos sub
QtiaprPpter haeclria bcnorum Opetiirii geriera, orii- discipiina riiilitiseclauslralis agentes, ila fervere
nibtis quidem fidelibiis , ac nobis maxime, quibus! spiritu, quasi nunc dCmum iricceperint; me vero
majbr inesse charitas ex ipsohabilu exteriori prae- paucissimi temporis effeetum militem, velut in pri-
sumitut, omni studio comparanda atque tetiendai mo caslrprum ingressu sub annis, medp suscefifis
sunt, accedentibus etiam aliis bonis quotqiiot Deusj fatiscere.' IUi qui saecubim vel nunquam- omnino
praestaifedignabitur, quibus in ^c vita tetijpofali- guslaveftiht, vel ititiltis retro teitipbribus bbliti
tef adjtiti, sumnirim illiid et inCcniparabiie bonumi surit',', tartib'dplpfe ac rtietii pbenitenl, tanquam
appreheridereniereamur. hodie peccare desiefint; et ego qui vix duui de
: Haec
sunt-qtiae de hac noslra Iriniemhri iriatefiai ltilb fsecis et misefiae per gratlam conversionis
necessafib dissererida! videbahttif, feiicljs convpen- ppedem.eftipvi,
; qiiasi riiliil delteridum niecum at-
diircausaiquamplufibusyquse nisi laborisprolixila- '. tuleriln, ita stulta securilate deceplus' elangueo,
lemfugefemjiSyUtilitef et cbngfue potuisseht ad- quasi vefo perfectum faciat riionachum , sola
jungi. Nuhc illud bum lectore vblumus depacisci.< sseculafjs habitus et vifae mutatio. Faciunf alii
quatenus si quid in hoc opusculo suspcctum vell quidquid possunt., hierita mcritis cumulantes,
artvbiguuiri niinusve plantim occurferif, non sta- ego sPluS inter ecs ccmplpsis, ut aiunt, Tiianibus
titiv quid causarido possit ohjici, sedqtiid auctbfr sederis; riil aliiid agenduni existinio, niagniim
'
seriserit diligenler advertat; qupd in omni Scri-- quiildam arbitrans saeculiim reliquisse. Quanlo
plurae recitatione - quoad ejris notitam constat esse; prsestanlius erat atque salubrius, _bonprum ppe-
pbtlssimrim. DisCfeti siquidem ae benevoli lebtoris; nim fructus Dee hilariler efferre, et hanc ipsam
est, Scripturae vef ba sub ebdem serisu qup ppsitai yitatii qtise tiiihi latiien;in labcfe agerida esl, tpiam
sunf, fideliter interpreiari. Qui aulem, scnsu scri- ciiiiv gaudic spirituali divinis mancipare servitiis.
ptoris sprelo vel potius igiiorato, litteram relu-: Nam illud verissime dicere pcsstim, per hoc jam
ctantcm inalium captivafe conatur ; is qtiidem nont septeiinitim, qued mihi stih liabitu religienis actum
lector, sed pptjus perverser ac depravatcr rectis-- est, lanlo taroque continuc labnrasse corporis
221 HISTORIA CAPT.-E A LATINIS CP. 222
incominodo, ut excepto tempore refectionis aut. A illa Siriplurac verba repclentem, quia quem diligil
somni, nunquam vel una mibi hora bene fuisse Dominus corripit, flagellat aulein omhemfilium qtiem
valeain reminisci. Nec hoc nunc volo intelligi de recipii (Prov. 111;Hebr.xn). Viderit ilaque sapiens
illa ordinis asperilate, quse gaudia sseculi relin- niedicus quid in aegro vel secari vel uri oporleat :
quenlibus horrenda et gravis est; qiiarn ulique penset opliinus Pater qualenus in filio flagris uten
proviribus meis devole ac reverenter excipio, sed dum sil, quid post flagra consolalionis et gaudii
de intolerabili quadam capitis passione, quam a pri- daturum sese disponal, ego percussiones ejus et
ma susceptione.habitus indesinenter toleravi. Pro- verbera quandiu ferire placuerit, ea quam dede-
inde nil jam aliud SSuperessetnisi in tanta rerum rit ipse patientia, sine ulla remurmuratione cona-
pressura sub roanu ilagellantis deficere : si non me b.of cxcipei-e. Hoc unum inler crebras plagarunv
salubriterac lucrose, pio Palris affeclu flagellari inflictiones, magno interni clamore cordis efllagito,
praesumerem : nunc autem virga Dominietbacttlus quatenus vel diu mulclatum, tandem in paternae
ejus ipsa me consolantur (Psal. xxn): frequcnter sortem haereditatis adroittal. Amen.
Opusculum de tribns Chrhlianorum actibus,oratione videlicet, jejunio et eleemosyna, finit. Imprts-
sum Basilew pet Michaelem Futter : anno MCCCCCVH, die vero quintadecima mensh Marlii.

GUNTHEM CISTERCIENSIS

HISTORIA :.:
\/^r^C:-^
GAPTiE k Lk-TimS eONSTANTINOPOLEOS

Sub Balduino, circa annum 1204.

Ex mtmbranis manuscriptis bibliothecce Academice Ingolsladiensis edita.

(Henricus^ANISIUS,Antiq. Lect., edit. Dasnage, tbm. IV, p. i.) '.

CANISIUS AD LECTOREM.

In ms. eodice alius tilulns non erat; prmter hunc : fncipit Hisloria Conslantinopolilana. Pprto ex verbis
illh, qum sub finem ab alio quopiam adjecla sunt, palet atictorh nomeri^qui cap. 24 non obscureinnuit se
monachum fuisse in cmnobioParisiensi, diwcesh Basiliensh, de quo cap. 2 plura. Ilem cap. \ cumail:
Praesentis loci nostri felicilaleni perpetuam, idipsum diserle testatur. Fuil hqc moriasterium Cisterciensis
ofdihis in diwcesi Basileerisi, ul palet excap, 2 et i. Martinus illeabbds Parhieiish,qui expugiidtioni Con-
siantinopolitanwinletfuil, el ex cujusotcGuntlietushanc Historiam habet, vixit adhuc cum hmc Guntherus
srripseral, ul coliigipotesl ex cap. 5 et 1. Quania autem ftde sit cbnscripla, velex his verbhcapilis pritni li-
qtiei: Nostraenarratibnis pagina nil prpisus falsum vel ambiguum cciitinebit, sed veram ac cerlara rerum
geStarum serieni perisequeiur, sicut idem vir, de qtic pltira dicturi sumus, humililer satis ac vereeunde
puram nebis ac simplicem enarravilhistoriam. Scribithanc ipsatn cuplm ConsfantiiiOpolhiraguediamNice-
tas Acominatus Choniates, Magnus logotheta, in Annalibtis Gonstantinopolitanis, quos Grmco-Latinos ite-
ratoeditos anno 1593 hmrelicus quidam ineptih et hwretich scholiis coniaminavil. lta nimirum illi nali sunt
borioslibros male inquinatos dare. Cum auteiri Itic frequenthsima sil nienlio Marlini alibath, redit inmetrio-
riatn ille Marlinus ordinis Prwdicatorum, qui floruit sub Ludovico, anno 1320, ejusque opuscula enumerat
Trilhenius lib. De script. eccles.yi/«i subdit hwc verba: Sunt item :-alii qui Cislerciensis ordinis collegio
existiment aggregandum, quos aut ignorantia refum obfuscavil, liiil livor. Hmc Trilhem.Sed forie Trilhe-
mius hic deceplus fuit, cum legit apud alios mentionem Martini, abbath ordinis Cislerclensis. Cerle hic no-
sler Martinus Chterciensis fuit, cujus, ulpote celeberrimi viri, si alii meminerunl, recte Chterciensem voca-
vernnt. Licet erraret, quisquh hunc noslrum Martinum Chlerciensetn, qui sub Philippo imp. floruil, mhccre
vellel cum itto Martinq Prmdicatorum, qui sub, Ludovico clatuit. lri cap, 24 signatut arinus Domini T205,
quoAtgentinensis episcopus fuit Henricus. Fuii hic Henricus ceraes a Xeringea,inquitBruschius in episcopo
LIX Argeniinerisium, Suevus; pius acf eligiPsus, pacis publicae et bonaeinlef bmries hbmines tranquillila-
tis auctor et ciistos, promolor et conservalor studiosissinius. Praefuit sapieriter el lililissime uno et
viginti annis. Instauravit ilerum castruin Dagenstein pene collapsum,, Dagoberti, Galliarum regis,
olim sedem ac doroicilium, ab eodem etiam exslruclum. Deccssil anno incarnati Yerbi 1225, undeci-
maMartii. Sepeljttir honorifice et magriifice in saccllo S, Andrcac, quod cgl in basilica calliedrali. Hwe
Br.usch.ius,
225 GUNTHEBI CJSTERClENSlS 224

IN GUNTHERI HISTQRIAM CONSTANTINQPOLltANAM OBSERVATlO.

I. An eodem teiripore pluresTrierint Giintliefi 'itierito dubitayerit aliquis. Refeft qtiidem Trithemius
Guntheruni quemdam monachum, catraine prosaque diserlum, floruisse iiriperatoris Henfici IV tbrtipb-
ribus; sed ille ah eo quem quaerimus, plane diversus esiy.upole qui saeculo fere integro pfaecessefit.
Alius est Gunlhcrus qui Musas dudum exsulanles remearc jussit:
-'': -Hoc qubquemefdhtm, sidesintcmietdiSpluiri' ,.' ' ._.-,.,
.':-/• ConcUiatepotest, quod jam per mulia iatentes
SmcAla,ttec clausis prodire penatibus ausas
.Pierides,vulgareparo,prhcumquenitqrent.^^^:-, ; ; . ,: ...„;
Reddere carminibus. .....
Is laudes Frideriei Barbarossse de.cem libris cecjnit. Yixil npn modo sub Friderico, sed et sub Henrico
sexto,~Friderici filib. ""'...
Tu pfithum placalus ades, quijurepdtefno ::-r :
.'-'--..-.- Virlutum regniquesimul successor et hwres
•. Sceptragerh. , ..- . . .:-„ , , - . , _. -
Itaque finem duodecimi saeculi, vel eiiairi initia sequentis, attigil.llli tribuitur poema quod Solymarium
;dixit, eo quod ibi bellum cruce sigtialorum describeretur. ;
Si vera forent quae dicit flaroniusy hutic poefam fuisse Ligurinuiri, hoc est pairia Mediolanensem,
deberel dislingui aGurithero qui HistotiqmConslantinopolitqriamexaravit. flic enim.natipne Germanus,
coenobita fuit in mpnasterio Parisiensi jhxla Basileam. Sederravit Baronius, quiiitulum carminis a Gun.
thero edili autumavit esse nomen ipsius patriae. Ligutinum dis.it lihrum suum Guntherus, eo quod res
gestas a Friderico in Italia, praecipue tanien Mediolani in Ligtiria, narfareaggrederetur, Patriam indi-
candi mens ipsi non fuit. Scripsit quidem ille Solymarium; sed tilulus illc novi carminis non convenit
Historim Constanlinopoliianm quaehic editur;,ille enim Jiber carmine fuif scriplus, hic prosa. Deinde al-
ter forsan Hierosplympfum expugnatinnem, hic Constaiitinbpolees refert. Diversa sunt igitur illa opu-
scula. Conjiciat aller siuni eidemque aiictofi fribiii debeant, quijunior carminibus ludere, senior prosa,
impulsu Martini abbatis, iler Constantinopolitanum poluit deScfibere.
II. De tempore que Scripsit, diu nbn est dispulandum, 1° enim expeditio Conslanlinopolilana confecta
est anno 1204, quo, urbe expugnata, Balduinus, cpmes Flaiidrensis, elecfus esl Graecofuin imperalor;
S" Martinus abbas, qui seqtienti anno e Graeciareversus est, Guntlierum ad expeditionem illam descri-
fcendam impulit. Ideoque inlaudando Martino abbate Parisiensi totus csf Gunlheriis. Vixil igitur ille ini-
tio saeculi oecimi tertii; 5" illud opusciilum non confecit, nisi post morlem Philippi imperatoris, qtii cae-
. sus est ann. 1208. Refert enim ipse imperalorem iii solemnibus feslis tabulam gemrais ornalam, reli-
quiis onuslam, gestare consuevisse. Obierat igitur Phjlippus, dijm.hsec scriberet Giintlierus, ldeoque an-
nus 1210 huic operi assignattis est! Gsetera vide apud Cariisium.
III. Aliqtia siiiit liic bbservatione digna : prirao non cOnseiitititit omnia qtise hic narrat Gunlherus de
eipeditione Constanlinupolitana cum fide historica. Fidera adhibuit abbati Martino, qrii lauduni suarum
prseconeiri qusesiverat ef dummodo sibi adulareiur, csetera transmittebat. Si quis igitur hanc expeditip-
nera CoriStantinopolitanam diligenlius examiiii subjicefe velit, consulat^^Bzovium ad an, 1204; secundb,
nescio ritide qusedam liauseril placita qusereligioni ChriStianseimultuhvdetfphuiit : Si qtiq d pqpulonpstrp
contra pielatem fdciii videbUnlut,;eadem tameriutique diviria vqlunidte semper jusla fqctq esse non duhifat.
Dcus certe, quanquara oiiinipolens, nec crimina prohare, nec injusta facere justa potest. Teflio, sibi con-
tradicere videlur scriptor, duni intcr reliquias ab ahbaie translatas recenset ligniiih DominiCsecrucis, cum
scripsissel venerabile cruch ligmrri,; Christi sangttine pcrfusum ita occultatum;, ul nemo Chrislianus , quid
deilloactumsit,velunderequiridebeal,scirepqssit.
, IV. Mittp odium pnntificis in Grsecps, qupd laudatur;...'sed caveat leclor a, donalione Conslantini tabp-
lisque ibi annexis, ut de pyramide: lli quii versus Sibyllini a lbrigb lempbre iiisciilpti vjctbriam classicain
Latinis pollicebantur.

PB^LOGUS AUCfORIS,

1. Tjniversa divinaeviftutis operaplurimiim habent J\i biis mirius putanlur idonei, eadem:vif lus divina di-
admirationis, eatenus, rif si qua mira non sunt, nec gnalur ostendere. Dtide et illud magis mirandtim
divina dcbcant judicari. Specialiter tamen ea mirari est, qiibd per Moyseiti,homincm privaium et htimi-
consuevimus, quse magna et ardua per humiles per- lem, qui Oves soceri sui Jethrp pascere sclebat
soriaSy^llprum scilicet heirtinum quipt apud seipscs (Exod. in)] populus filiorurii Israel de fyrannide
pcr hiiniiliialeni in inip Surit, ct apud alios tanlis re^ Pharaonis et de fornace ferrea iEgyptise servitutis
225 HISTORIA CAPTJE A LATINIS CP. S2G
eductus est (Exod. xiv), quam si per aliquem for- A cerlam rerum gestarum seriem proseqtietnr, sicut
tissimura regem in manu valida et millibus armato- idem vir de quo plurima dicturi sumus, humiliter
rum populus idem fuisscl ereplus. Sic et illtid ma- satis ac verecunde, puram nobis ac simpliccm enar-
jori stupore suscipimus, quod per homines brutos ravit historiam. De cujus viri laude atque praeconio
et pauperes piscatores et idiotas fidemChristi, novam , digna scribere non audemus, ne ipse, qui lotum
prorsus et incognitam, mundus accepit (Matth. iv), Deo allribuens, nihiisibi quaerit ascribi, suis laridi-
qriafiisi vel Atigusli Csesaris auctoritate, vel Platonis bu's offendatur. Neque taraen omnino poterimus re-
scientia, vel Demoslhenis aut Ciceronis elequio ticere, ne Deo, quo auctore hsec gesta sunt, qui
ejusdem fidei Christiarise religio persuasa fuisset et suos humiles exaltare consuevit, evidentem facia-
tradita. Opera quippe Dei quanto. minus in se hu- mus injuriam. Quapropter ita inter utrumqtie cala-
mansefacultafis admitturit, tanto major in els divi- mum temperare cu.rabimus, ut et Dei magnalia,
nae polentise suhlimilas elucescit. Hinc esl quod quse per eum gesta sunt, non lateant, el ipse in sua
quaedammagna valde et ardua, stylo tamen humili humililate inoflcnsus perhianeat. Quisquis ergo huic
et plano et sermone palpabili libtiii explicare, quae nostrse paginulse manum vel oculum lecturus admo-
Dbmitius per virura quemdam modestum salis et verit, animi quoque diligentem solcrtiam rebus
humilem nostris temporibus operari dignatus est, B ipsis, de quibus hic agitur, subtiliter intuendis stu-
ad laudem utique et gloriam nominis sui, et piam diosus adhibeat. Inveniet siquidcm ibi res magnas
ejusdem viri memoriam, et prsesentls loci nostri fe- et celebres, et quse, nisi divirio jussu, nullatenus
licitatem pefpetuam. lmo certe ad honorem et gau- vel accidere, vel fieri potuerunt. Unde et leclorem
diutii tolius Theutonicae nationis; vel, quod verius volumus esse admonilum ut, si qua eliam a po-
et majus est, ad sqlatiurti et tutelam universse Oc- pulo nostro contra pietatem facta videbuntpr, ea
cidentalis Ecclesiae,cujus nostrae narrationis pagina tamen voluntate divina, semper utique justa, facta
nilfalsum vel amhiguum contihehit, sedveraitiac esse non dubitet.

HISTORIA

CAPTiE A LATINISCONSTANTINOPOLEOS.

. 2. Eo igilur tempore quo famosus prsedicator illc C aliud ibi nisi locum descrtum et frigidum et ptiFam
Francigena, Fulco nomine, Leo autem Parisicnsis, jlaciem repererunt. Nunc yero per graliam Dei,
ad subvenienclum terr^e sanctse et civitati eximiae qui pauperes suos exaltat et promovet, Ecclesia ce-
Hierusalem, a barbaris diu possessse, tolas Franco- iebris est, ditata possessionibus et praediis, aedifi-
rum gentes, totamque Flandriam, Normanniam at- ciis decorata, et quod his omnibus praestantius esf,
que Britanniam, caeterasque provincias suis prsedi- divinis nocle ac die mancipata obsequiis. Abbas
cationibus incitabat, fuit vir quidam in supcriori igitur ille quem dicimus, maturus quidein erat ani-
Germania, Martinus vocabulo, abbas cujusdam cce- mo, sed facie jucundus, prudens consilio, fami-
nobii de ordine Cisterciensi, quod in episcopio Ba- liarilate alfabilis, eloquio gratiosus, inter fratres
siliensi positum, ipsumque Parisius appellatur. suos mansuetus et humilis, ut quilibct illorum apud
Quaeuiique res jam in ipso sui exordio quiddam saeculares aucloritale praecipuus, apud utrosque di-
vidctur. habere miraculi, ut tam ille qui jam verbum lectus alque iraclabilis haheretur. Hic a summo
crucis publice praedicahat, quam et isle qui paulo pontifice lnnocentio, qui lunc sanctae Romanae Ec-
post ejusdem praedicalor fulurus eral, ambo, in- clcsiae tertius sub hoc nomine pracsidebat, martda-
indubitanter signum crucis
quam, hi viri, sicut pares essent oflicio, ita ambo D tum accepit, ut et ipse
Parisienses communi vocabulodicerentur; sed ille acciperet, et hoc idem aliis in partibus illis publice
in utro-
quidem a nomine civilatis suae,. de qua carnaliler praedicaret. Qui etiam mandalo pontificali
oriundus exstiterat; hic autem cocnobio, cui Pater que obteraperans, confidenler et impigre verbum
spiritualis, ut diximus, prsesidebat. Uterque etenim prsedicationis arripuit, mirantibus cunctis, pro eo
locus, id est tam praefatum coenobium, quod et quod [debilis] complexionis bomo tantique laboris
paulP anle dictum est, quam et famosa civitas illa impaliens ab omnibus putabatur. Habuit itaqueser-
Francoruiti, Parisius nominatur. Quod nomen lin- monem ad clerum et pnpulum in civitate sua, quse
in
gua quidem Gallica suam liabet etymologiam; Graecovocabulo Basilea, id est regalis, dicta est,
Theulonice vero ex hoc videtur habere ralionero et celebri ecclesia Beatae virginis Marise, ubi raagna
causam. Primi ccenobitae, qui de monasterio Luze- utriusque ordinis, novis excilala rumoribus conve-
lensi ad inhabitandum illum locum missi sunt, nil nerat mullitudo. Audierant quippe hmdiidunv alias
227 GUNTliERI CISTERCIENSIS 225}
circumquaque provincias ad hanc Chrisli militiam A j tas, imo tbtam terram usque Constantinopolim~secure
celebribus praedicationibus excitari; in parlibus au- et absque ullo melu annis quadraginla possederant:
tem illis nullus adhtic ejusdem rei fe;erat menlio- Qum tamen omnia,volente Domino, per eumdemexer-
nnm. Unde ct corum quamplurinii, parati animo citum brevhsimo lempore, velul in transcursu recepld
Christi castris se traderc, hujusmodi exhortationcm stint. Nicma, Iconium, Antiochia, Tripolis, et qlim
totis desideriis exspeclabant. Stabant igitur omncs civilatcs expugnatm sunt. lpsa eliam sedes regniJe-
auribus arreclis, fixis in ipsum obtulibus, quid dc rusalem populo nosiro restituta. Nunc autem, licet
hac re vel praeciperet, vermoneret, quidve obtem- impia gens prwcipuam illam sedemet maximam tetfm
peranti de divina bonilate promittcrct, cupidissime partem violenler oblhteat, noslra tamen estAclion,
prsestolanles. nostra esl Anliochia, nostrw sunt et adhuc alice quw-
3. Verbum mihi ad vos, domini mei el fratres met, dam urbes munitm el validm, quarum prmsidio, divi-
verbum mihi ad vos; non meum utique, sedChrhli. no favore, el viribus noslris, inclyli bellalores, eliam
Chrhtus ipse verborum anctor est; cgofragile instru- prwclara sedes illa cum omttibus aliis sub nostram
mentum. Chrislus vos hodie per os mcum suis allo- poierit redigi poleslalem. Si autem qumrilis quid a
quitur verbis, suas vobis deplorat injurias. Expulsus Deo cerli siipendii pro tanlo labore sperare debeqih,
est Chrhtus de loco sancto suo, de sede sua, dejectus D certissime vobis polliceor quia quisquh signumcruch
est de illa civitate quam ipse sibi proprio sanguine acceperit, et puram feceril confessionem, ab omrii
dedicavil. Proh dolor! ubi dudum Filius Dei venlu- prorsus mundabitur peccalo, et quocunque loco, vel
rus in carne a sanclis propheth promissus esl, tibii tempore, seu casu prmsenlem reliquerit vitam, mter-
jam natus et parvulus in tetuplo voluit prwsenlari,, nam accipiet. Taceo nunc quod terra illa quqmpe-
ubi prmsens prmdicavit et docuit, virtutes et signai tetis, longe hac terra opulenlior est alque fecuridiof;
frequenter exhibuit, cmnans cum dhcipulh suis san- et facile fteri polest ut mnlli etiam ex vobhinrebus
clhsimi corporh el sanguinh insliluit sacramentum ; eliam temporalibus prosperiorem ibi forlunam inve-:
passus, et mortuus, ac sepultus posl triduum resur- tiiant quam hic se experlos meminerunt. Nunc videte^
rexit, cernentibus ejusdem discipulh in cwlumassum- fratres, quanta sit in hac peregttnalione secutitas, in
ptus est, et decima die Spiritum sanctum in linguh qua et de tegno cwlorum promhsio cetta est, el de
igneis super eos effudil, ibi nunc profanw genth do- tempotali ptospetitate spes ampliot. Ego ipse spbn-
minalut batbaties. 0 misetia! o gemitus ! o extrema deo socium iliuetis ei laborh; et, prout Deopiacue-
ealamitas! Terra sancla, quam Christus suis calca- rit, prospera vobhcum el adversa partiri desideto.
vit vestigiis, in qua infirmos curavil, cxcos illumina- r( Nuncigitur, ftaltes, tmtis mentibusltiumphalesignum
ril, ieprosos mundavit, mortuos suscitavit; terra, crucis accipite, ui el causam Crucifixi fideiiier exse-
inquam, illa in manu impiorum data est. Stibverste<. quentes, pro labore brevi et modico tr.agna el mterna
sunt ecctesiw, pollulum sancluarium, regni sedes et percipere valeath stipendia.
dignitqs translata est ad.genies. Saerosanclum itlud! Haec loquente venerabili viro,' cunclis qui ad-
et venerabile cruch lignum, quod Christi sanguine> erant vchementer attritis, videres lacrymas tam per
perfusum est, ab his quibus verbum crucis stuliitiai ejus facielii quam per ora omnium largiSsiroe de-
esi, ila suppressum occultalur, ut netno Chrhlianus i fluentes ; audires gemilus et singultus atque suspi-
quid de illo actum sit vel unde requiri debeat, scire• ria, ct alia hujusmodi signa, quse inlernse compuii-
possit. Gensnostra quw fines illos habitare consueve- clionis faciebant indicium. Hunc itaque prsefati
ral, tota fere hoslili gladio vel ionga jam captivitale; abballs sermonem idcirco diligenter prosecuti su-
consumpta est. Pauci qiti de clade illa evadere pottt- mus, quia, cum ipsc postca frequenler et illos ct
trunt, apud Achonem vel in aliis tutioribuslocissere- alips viriliter exhortalus sit, de nulla ejtis exlior-
ceptanl, ibique crebros a barbaris patiuntur incursus. tationc quidquam sunius dicturi, ut ex haC cjiis
Hmc est illa Christi necessitas, quw ipsum vobis ho- diligenlia quam slrenuus etiam in aliis credehdus
die per os meum supplicare compellit. Nunc itaque, D sit liccat sestimare.
validi belldtotes, succutriie Chtislo, date ribmiriai 4. Assenlit deniqtie vir Dei precibus illorum, et
vestra mililim Chrhtianm, felicibus castris aggregarii qui, ul jam dixiititis, a stimino pontifice curam ani-
saiagite.Vobis Iwdie cqusqm Chtisii cofrimitto, vobis,: martiin ;acceperat,;rexterioi'is quoque providetitise
ipsum, uiiialoquqr, inhianus irado, ut eurii inltm-. fogattis accepit oflicium. Ttiiic exhoftans illos et
reditaiem suahi, de qua crudeliier ejecltis esi, resti- confoflatis iri Ghristb, cujus iiiilitiam professi erant,
tuere siudeaih. A,ctte vosillud terreal quod hocteni-. certum teropus constituit quo, febus suis disposi-
pote geniitis rqbies supef nostros rideb invqtuit, fe-. tis, pafali omhes ad eumdem locuni ei occurrerent,
'"-rutn prmcedehliumvos eupio remiriisci. Eb ieihpore• ibique seCum itef sahctse peregriiiaticnis arripe-
quo celebris hta expeditio sub nobili dtice Gotefrido,, rent. Redeuntes atitem ad prppria diligenler ad-
cmlerisque Francofurh ac Theutohicorum prihcipibusi riiPiiuit ut teiftpore medio caste et inrtocue se ha-
facla est, irifidelh ille populus, ila ulriunc, Chrhtia-- befent, et seipsos Christo, tolius puritatis atiiatori,
nis qmnibusocchh vet captis, ierram illam occupave- milites exhiberent idoneos. lpse vero cum honeslo
-rqt, sahctamqUecivilateni JerusUleni, et Tyrtim, ac; cbmitatii jirsecipua et maxinic peptilPisa totius re-
Sidbnem,ipsamqUe Aritiocliiam, el alias urbes muni-- gionis loca circumiens, crebras prsedicando facie-
229 HISTORIA CAPTJI A LATINIS CP. 230
bat staliones, et plurimos ad eamdem Christi mi- ^ paupere partiretur, sic et iste de his quaeyel secum
litiam cenvertebat. Quibus etiam illud curabit in- detulit, vel poslea, volenle Deo, copiose adeptus
jungere, ut qui pessent, prsefixe lempere ad IpCum est, indigenlibus sociis largas distribuit portiones :
prsediclum aliis cccurrerent, cum eis pariter prp- adeo ut in duohus diebus centum viginti marcas
fecturi, Qui vere prepter temperis angustiama in lililes usus liberaliler erogaret, el in lertia die
negptiis suis expediri nen pnssent, quam celerrime sepluaginta mai'cas argenli. Teriium est, qupd sic-
fieri possit, alips sequerentur. Tempore aulem pro- ul ille de menacbn factus ppiscppus in sua lanien
fectionis jam vicino, Martinus, licet auctoritate paupertatis bumilitate seipsum semper continuit,
pontificalis mandati tutus esset, cupiens tamen sic et iste, sicut nebis certissime cpmperlum est,
sanclse professioni suse reverentiam exhibere, fon- cum ppsset.vel episcepatum, vel quas yellet alias
tem lotius ordinis Cisteriiuin adiit, ibique ab ipse ecclesiasticas dignitates, i.mo et iinmeiisam auri
lpci ejusdem abbate, aliisque.prsecipuis quibusdam argentique pecuniam, nonnullis rogantibus, acce-
abbatibus, peregrinatienis Iicentia et.benedicliene pisse;.amore tamen ordinis monasterii sui, cui
accepta, ad menaslerium suiim reversus est. Ubi Deus per ipsum, et ipse per Dei gratiam solemni-
eliam fratrum suerum se eratipnibus cnmmeiidans tef benefacere cogitabant; oblata respujt, et ex-
et ees muttia charilate divinse pietali cemmillens, B pleta peregrinatione ad fratres, pauper quidem
Basileam peliif, ubi jam signaterum mullitudp spiritu, sed ccelestis;thesauri:operibus dives et ple-
magna cnnvenerat, a quibus laetissime susceptus nus reversus est. Sunt alia forte plura quae pos-
est, Ibi queque sermctie exhertationis habito, ser ^ent in utroque Marlino unius ad alterum similia
ipsum et socips bealae Yirginicommendavil, humi- reperiri, nisi forte minus idoneo leclori vel san-
liter rogans ut ipsa Filio suo noyura conciliaret clissimum confessorem nimis deprimere, vel hone-
exercitum. Postea valedicens clero et populo ejus- stum virum quem dicimus atlollere videremur.
dem civitatis, a quibus plurimum diligebalur, lseto Quapropter utrumque debilo fine hOnoris vencrari
vultu Ct mente impayida sanctae profeciionis labp- nos condecet; sed illum quidem velul sanctissi-
remxum sociis.aggressus est. Qua ex re illud con- mam animam, jam fruentem consortib angclorum;
jicere possumus, hominem Dei nescio quid magni hunc vero fanquam prudentcm virum adhuc in
jain tunc in aninio concepisse, et quae Deus per ip- carne agenlem, qui et jam apud Deum et homines
suni facturus erat, cerlo jam metilis auguijo prse- magni meriii sestimatur, et poslmodum apudmros-
sagire. .....-.:•. ,'. .,.',?;'. que amplioris gratise per Dei gratjam fulurus sit.
5, Profeclus ifaque de civitate Basilea signatp- Sed neque illud silendum credimus, quia in illius
1 sancli Martini sacro
rum exercitus, relictis aliis, stralapi illam arripBit, G natalitip isle Martinus na-
quse per angustos Tridenlinse vallis anfractus Ve-- lus est in mundum. Et ideo Martinus appcllalus
ronam ducrt, minori quidem labore et majori com- est, etc. ..-.....,.,
pcndio. Erat autem tam clara et celebris famse 6. Venientes itaque Verpnairi miljtes peregrini
piEecurrcns opinio, ul non splum hi per ques eis cuni duce suo, tam a popuio civitatis quam ab alia
transitus. erat, verum etiam de villis et oppidis car, niultitudine maxima signatorum, quse illos de di-
tervalim pccurrerent, et ees multe favore et gralia ver^is mundi partibus ad eunidem locum prseveftc-
suscipienles, viclui necessaria jrislis preliis exhi- rat, laetissime suscepti sunt. Nam et ipsius urbis
berent. Martinum vero praecipue mirabantur, quqd episcopus Marlinum in doinum devote ac reveren-
hpmo religiosi habilus et vitae admodum spiritualis ter assumpsit, eique per octo fere hebdomadas
armatum ductaret exercitum, seque ipsum tanti la- sumplus et obsequium benevole tiiinisiravit. Postea
boris pflicio taih strenue coaptaret. Unde et noineh discedentes Venetiam petierurit; ibi naves intrare
ejus inter se celeberrime frequentantes, post illum decreverant, et inde versus Alexandriam, civitatem
Turonensem, qui in sanctorunv confessofum, cata- jEgypliam, recto iriipetu navigare; propterea quod
logo fcre primus atque prseciptius est, quadam si- tempore illc in partibus transmarinis inler nestrps
mrlitudinis rdtione, Maftinum hunc alterum voci- et barbares induciae pacis erant, quas noslris,
tabant. Et revera, si rem diligenter inspicinius, salva fide, quam interposuerant, solvere non Ii-
qusedam, ne multa dixerim, in utroque concurrunt ceret. . i
similia. Primum quidera, quod sicut ille aliquando Erant aulem in exercitu signatorum famosi et
armatam sequens militiam, sicut de ipso scriptuni potentes viri;quamplures, tam saeculares quain ec-'
est, tara sanete et innocue se habebat, ut jam tunc clesiastici. Inter qucs Balduinus, cnmes Flandren-
non tam miles quam menachus putaretur; ita et sis, et Benifacius marchie de Monteferrale, au-
hic verus mcnachus, imo Pater monachorum, ar- ctorilale et viribus atque consilio praecipui habe-
matum ducens exercitum, inler belligeros bomines hantur. Et siquidem omnes uno consensu in hoc
ita vixit, ut quanlura labor itineris vel injuncti; convenerant, ut pelentes Alexandriam, et eam vi-
cura permiltebat officii, de rigore suse professionis riliter obsidentes, non tambelii forlunam quam
nil sibi penitus relaxaret. Deinde sictit ille taritae divinse yirtulis experirentur potentiam. Quod uti-
fuit compassionis in pauperes, ut asperrimo frigofe que si fecissent, sperabile satis erat tam ipsam
chlamidem, quam unicam habebal, cum tiudo magnificam civitatem quani et maxiniam totius
2M GUNTIIERI CISTERCIENSIS 232
jEgypti parlem facili coiiiperidio in eorum potesta- A Spoponderunt itaque faciuros se quod illi instanter
lem posse transferri, eo quod, lotus fere populus exigebant, accepto nihilominus ab eis certissima
terrse vel consumptus fame. perierat, vel squalebat sponsione quod ipsiqiioque armfli nostros usqne
penuria prppler stcrilitatcm ejusdcm videlicet terrse, Alexandriam el comilarentur et veliefent. Videns
cui Nilus frugifcras. aquas, quibus eam rigare se- ergo Martinus nosler non solum negotio crucis
lct, anriis, tit aiutit, jam quinque subtraxerat. Im- moras innecii, sed et toti exercitui nostfo fun-
pediebatur autem illud principum nostrorum Iau- dendi sanguinis Christiani nccCssilatem incumbe-
dabile salis consilium fratide et nequitia Veneto- re; nesciens quo se verteret, quidve agerel, totus
riiin, qui tanquam domini naviura et principes in se exhorruit, et de plufibus, quorum ci quod-
Adriatici niaris, eis navigium peri.tus abnegabant, libet displicebat, illud elegil quod in lali articulo
nisi cum ipsis prius celebrem Dalmalise civltatem, potissiroum videbatur, Aggressus ilaque praelatum
juris aulem Hungarici, Jafiram [al. Jaziram] expu- cardinalem, omnium prectim inslantia suppliciter
griaretif. Aiebant eriim illam semper suis tiiilitati- exorabat ut.euin a voto peregrinationis absolutuni
bus fuisse contrar.iam, adeo ut saepeeives ejusdem ad solitnin clausiraiis vitae quielem transire per-
urbis naves illorum inercibus onustas piraticis in- milleret. Ille verotiisi pfius explela peregrinatione,
vasibnibus spOliassent. Qtise utique res noslris " cmnem prorsus ei reditum denegabat, et insuper
priricipibus, tanquanv Deum timentibus., crudelis majorem imponens sarcinam, auctoritafe summi
ac riefaria vidcbatur, tum quia civilas illa Chri- .pontificis, omncs ei comniisit Theutonicos quos vel
slianae gentis erat, tum quia ad regem Hungariae ipse adduxerat, vel ibi repererat, vel qtii pcstmodum
pertinebat, qrii et ipse signo crticis accepip, ut ad eumdem exercitum essenl venturi.Injunxit eliam
mbris est sub proteclicnem sumroi pcrttificis se et tara ei quam quibusdam aliis reiigipsis, qui ad-
sua tradiderat. Illis ergo instanter tiigenlibus, no- erant, utper omnes casus socios sequerentur, et
stris autem obnixe negantibtis, suh hac contenlione eos a sanguine Christiano, quantura pOssef fieri,
atque discordia pliirimum teniporis elapsum est. cohiherent.
Piitabant enim rero omnino deteslabilem et Chri- 7. Trajecta igitur ciassc per mare Adrialicum,
stianis lllicitam, mililes criicis GhriSli in homines quodet ipsum Dalmaticuni appellatur; alterum qui-
Christianos «ede, rapiiia et incendio degrassari, dem ab Adria civitale, yel secundum fabulas, a filia
qualia in expugnandis urbibus frequenler solent Jortis Adria (2); altertim vero a Dalmatica quam
acCiderc. Unde et multi pauperes, qui secum pauca alluil, appellationerii accipieris, milites noslri celeri
detulerant, eisdero consumplis, non liabentes ultra Q cursuy sed menle tristi et tarda, regionis opposita
viaticuin, relicto exerciln, versis vestigiis ad pro- littora lenuerunt, ac ne in re odiosa et sibi ipsis
pfia regressi sunt. Sed et quidaro polcuies et di- detestabili diuiurnas agerent moras, prsefatam urbem
vilcs viri, nen famreruni penuiia laborantcsquam magno terrOrc et fremilupbsederuht, eamque per
pcrpetraridi flagitii horfbre perterriti, inviti ac tfidtium noti tam hosliliter qtiam minaciter oppug-
pene nplenles. in rediluin Convcrsisunt. E quibus nantes, sine caedeel sanguinc ad deditionem cOm-
aliqui Rmnara pelentes vix a suiniiio pontifice re- pulerunt. Quaecivitas postquam suis victoribus tra-
deundi licentiam impeirare potueruiit, ea lamen dita esl, mox eain Veneti a fundameniis inexprabiK
cohdiiibnc praefixa, ut sallem post aliquol aiinos odio subverterunl. Quo in facto, quia ripslri senlen-
votum suae peregrinatioiiis exsolvererit. Qui redi- tiain excominunicatichis incideraiit, pre ep qued
'lus pefegrinorum non solum cxercitum noslrum rebus Hungariaefegis manus injecissent, quas ille
illorum fraudavit absenlia, veruin etiam roultos, signp crticls accepip, B. Petri summique pontificis
qui de Gerniania caeterisqueregiOnibussubsequi.fe- protcctioni commiserat, visum esl nostris ad euindem
stinabant, ab illo, qtiem concepcrarit, animi fcr- summuhi pontificem nuntios destinare, ut coact»,
vore cbhlbuit, ut irt locis suis immoti consiste- culpaemisericofdiler condescendens, eosab illa sen-
' • D tentia excomrounicatibnis absoiveret. ""uilegationi
rertt.: .
Tempore aulem illo raissus est ad exercitum nc- proseqiiendse cuni pej'Sonse uliles et idAneaequsere-
strum cardinajis quidam, Pelrus videlicel Capua- rentur, eleclus est Martinus abbas, et cum eo Sues-
nus, queinsummus penlifex ad hec direxerat, ut sionensis episcopus, vir inagnae sanctitatis et dulcis
praefalam sedaret centrbversiatii, agerelque cum facundiae, et tertius magister Joann. Parisiensis,
Venetis, ut felici embclse, idcst Chrisli mililiae homo Francigena, nobililer eruditus et sermone af-
mattirum verstis Alexandriam praeslarent navigium. fabilis . quorum interyenicnte praesentia, causa fa-
Quedcumab eis nullaterius exterquere posset, nisi vorabilis apud summum ponlificem plcnius fulcire-
nostri proposilaro sibi condilionem implessent, tur.
vrsiim est eis veniale magis et niinus improbabile, Qui tres viri Cum Romam venisseht, admissi
minori nialo majus bonnm compensare, quam vo- causam.qtiam attuleratit fideliter exponentes, domi-
tum crucis inexplelum relinquere, et gressu relro- num papam humillime rogaverunt ut cbactc flagitio,
grado ad suos cum pcccato rcporlare infamiam. qucd milites nestri pb Christi hpnnrem in Chrislia -
(2) Ms. vitiose Nunoiis Adringue. Sunt qui scri- Ilalus Adriae pater fuit, a que Sinus Jonius, qni
bant, utapud Janum Parrhasium Euslalhius, Jon. mpx ab Adria lilia diclus est Adriaticus. (CAKIS.)
253 HISTORIACAPtM A LATl.NIS CP. 234
ncs ccmmiseraiit, clementer igncsceret, et causai A slitutus foret, eis in commune argenli lrece::la mar-
diligenter inspecta, illam excemmunicatipnis rela- charum millia se daturum. His omnibus causis in
xaret sententiam. Ule vere lum favere quem neces-- unum concurrentibus, major pars noslri exercilus
sitas excusabat, tum nostri exercitus humili suppli- in assensum juvenis jam cceperat declinare. Pauci
catione, tunveliam ntintiorum gratia et auctoritate; vere, qui de crucis proventu magis erant solliciti,
jpermotus, habila secum deliberatione, petitae induh- obnixe dissuadebant, dicenles, id quod el verisi-
gentise benignuS assensit, jussitque scribi fermami mile putabatur : praefatum juvenem sine; ferro et
absolutionis ad nostrum exercitura perfereudam. sanguine nullatenus posse restilui; videbatur enim
Eratenim vir multse discretipnis el gratiae; juvenisi eis stultum et improbura, paucos homines peregri-
quidem a-.tale,sCdcanus prudeniia, maturUs aninio,, nos, nec habentes quo se recipsrent, omisso sanctae.
morum honestate composilus, clarus genere, formai peregrinationis proposito, certo suo periculo, pro
ccnspicuus, amator oequiet boni, inimicus autemi comroodis alienis, lantaeurbi, tam munitse, tam po-
hequiliae el maliiiae, adeo ut non tam sorte quami ptilosae, belltim indicere, quod sine mulla caede
merito lnnocenlius vocarelur. allerulrius parlis, vel fortassis ulriusque, terminari
8. Factum est autem, dttni adhuc nuntii noslri ini non posset. Sedde hac re, id cst de juvenis illius
ctiria versarenlur, cerlus rtimor insortuit, venisse• R restitulione, ad lempus tacendum est. Sequentia suo
videlicet Alexium juvenem in castra, Graecum gene* tempore prosequemur. Poslquam ergo, sicut loqui
re, filium videlicet lsaac regis Constanlinopoleos, , coeperani, rumor isle Romaeauditus est, dominus
missum a Philippoj rege Teutonicorum, cum nun- papa cum omni clero suo, nuntiisque nostris, aliis-
tiis el mandalis," quibus obnixe rogabat exercilumi que quamplurimis vehementer expavit, metuens ne
ut prsefatum juvenem in regnum suiira restituere i maligni hoslis invidia hac occasione vel totius exer-
niterentur. Cujus rei ordo talis est, si ofdo congrue citus noslri machinaretur interituin, vel saltem
dici potest ferum inordinate et Crudeliter geslarumi cfucis negotium impediret. Oderal aulem suinmus
narratio (5): Regnanle igilur apud Grsecos Isaaci ponlifex illam urbem lam ipse quam ejus praedeces-
illo, quem diximus, fraler ejus Alexius, palruus ; sores a mullu tempore, quoniam jam diu Romanae
minoris Alexii, cujus et modo facimus menlionem, Ecclesiae rebellis exstiterat, et in quibusdam fidei
consilio quorumdam pessimorum, maxime autemi articulis, velut in prccessiene Spiritus sancli, quem
cujusdam cognati sui, nobilisquidem.viri, sed per» Grseci de Filio proeedere negant, et in modo sacri-
fidi, qtti Murtiphlo, id est flos cordis in gente illai llcandi, quod illi in ferroentato facere solent, a fide
vocabatur, eumdem ffatrem suum Isaac regno de- - calholica dissidebant. Unde et quemdain cardina-
jecit, et ipse regnuni arripiens, filium ejus, et lem, qui quodam temppre a summo pontifice ad
eumdem nepolem suuro, hunc scilicet de quo nunc eos corripiendes et instruendos missus erat, versis
agilur, Alexium sub diligenti custodia carceri man« sursuni vesligiis, et capite deorsum in aere suspen-
cipavit. Qui taiiien, invenla opportunitate, latenter derunt, donec conimunicalo cuin Petro spirituni ex-
effugiens, occulta el celeri fuga Teuloniam petiit; halaret. Oderat igilur eam, ut diximus, et pptabat,
veniensque ad Philippum regem, qui sororem ipsius: si fieri posset, eam a gente catholica sine sanguine
habebatuxorem, suasilli patrisquemiserias, elpatrui expugnari, nisi nostri cladem exercitus formidaret.
crudelitatem fideliler conquestus est. Qui praefalum Hoc autem per nostros possefierl non sperabat, di-.
juvenera satis honeste suscipiens, eum apud se ali- cens eaindem urbero plus in splis nayibus piscato-
quanto lempore magno dileclionis affcdu detinuit, runi abujidare qiiam illos in loto navigio. Habebai
eique sumplus el obsequia copiose ac liberaliter enim mille sexcentas piscatorias naves, quarum,
ministravit, Audiens aulemexercituin npslrum, Ja- quselibetper totum aiiiuim ad quatuordecim dies
zira expugnala, circa fines Graeciaeconversari, ssepe fisco regio persolvebat niimmum aureum, qui per-
dictum jiivenem cuni nunliis et epistolis suis direxit peram (i) vocari solet Ferdoni, id est quartse parti
ad principes, utrurti, si fieri pnsset, in regnum patris D niarcae unius sequivalens. BcUicasnnteni sive nier-
sui reducere melirenlur. Teulenicis auiem pro ee catorias habebant infinitse raultiludinis, et portum
quodsui jurisessevidebantur, hancrem securiosius lulissimuin. Erat aiitem de consiiio cl sententia
et imperiosius injungebat. Marchionem, cogna- Cjusdeni suroroi pontificis, qui de cru.cis negotio
tum suum, ejus, quse inler eos erat, cominonebat maxime anxiebalur, ut noslri recto cursu versus'
propinquilatis. Flandrenses alque Francigenas el Alexandriam navigarent. Permittebat eliam eis ut,
Yenelos, et aliarum regionum homines, omni pre-' de maritimis locis Romaniae, quam aUuit id mare,'
cuiii moUminesedulus exorabat, certissime promit- cibos inemptos, id esl absque pretio^inoderate tolle-
tens, si ille auxilio ipsorum sedem suam reciperet, rerit, qui eis ad annum dimidium possent suflicere.
peregrinis omnibus tam per Teutoniam quam per Quod suum consilium, quia mutari metuebat, et
totam Graeciamtulam ac liberam in perpetuum pa- crucis profectum terrenis occupationibus irapediri,
lere viam. Accedebat etiam ad hoc quod idem ju- .merilo lam ipse quam alii omnes novis rumorihj'*
venis certissime pollicebatur, si viribus eorum re- lurbabanlur
(5) Alexiusfratrem Isaacum excsecaverat et thro- (£) Ih.propera; forlc vrooterca,
no detruserat an. 1195. (BASN.*
PATROL.CCXII 8
£3S GUNTHERICISTERCIENSIS 2SG
'9. Instabat igilur abbas omni precum molimine, A versabanlur, vix ipse quartus fnoftem effugit; cae-'
eihas omnes,qtiasdiximus, causasaliasquepraeten- leri omnes periculo succubuerunt. Sed et si qui
dens, fedeurtdi licentiam flagitabat.IUevero oirinino superstites erant, ii resppnsP mprtis acceple lan-
<e\fedilum dcnegabalynisi prius Terram sariciam , guidi et exsangties eam pef singula momenia cer"-
quam petefe voverat, atligisset. Egressus ilaquc de tissime praeslolabantur. Accessit autem ad hoc et
curia Martinus cum sociis, accepta pontificalibene- aliud iricomhiodum, quoniam induciae pacis, quse
dictione, cum litleris continentibus formam abso- inter nostros et barbaros juramehto firmatae fue-
Itltipnis, quae nostro exercilui redderentur, Bene- rant, fraude illorum et nequitia solutae sunt, captis
•ventiimpCtiit, repeiilque ibi Petfum illum Capua- el spoliatis duabus navihus nostrse gentis, et di-
nuriv, cujus supra meiiiinimus, versus Aclionem re- reptis omnibusquse inelsvehebaritiir. Quamtamen
cto cursu transnavigare cupientem. Cui Mariinus injuriam nostri fortiter ac celeritcf yindicanles,
adhaerens ponlificales epistolas per socios misit ad sex illorum naves magnas annona, el mefcibus, ac
castra, per qtios etiarn Teutonicae cohorti,: quam aliis rebiis Onustas in mari deprehensas, tam ipsas
prius ductaverat, verbis excusatoriis valedixil, n quani omnia qusc in eis eranl, sibi praedam fece-
Nonas April. (April. 4). Deinde apud Sypuntem runt. Atque ita diviria virtule etsua fraudem illo-
navem ingressi, posi laborem diuluriir temporis " rum viriliter tilti sunt. Renovalo itaque bello
ppf tuirt Achonis tenuenint, ubi etiam ab omnibus ccepit hpslilis rabies sclitp vehementior nostris
celeberrime suscepti sunt, vn Kal. Maii (April. 25). incumbere, tum propter numerum pauciorem, lum
Eral aulem ibi Teutonicae gentis raagna frequen- quia ethi qni residui erant taiiquani merte vieina
tia, inler quos quidam nobiles et potentes viri, qui imbecilles et invalidi putabanttir. Quaprcpter vi-
Martinum in Germania prius novefatit atque dilexe- sum esi his qui inter ecs prsecipui babebantur,
rant, cum devotissime susceperunt. Capuanus vero iiutilies ad castra peregrinprtirti dirigere, quos in
omnes ei Teutonicos, qui vel tunc aderant, vel Grsecia versari acceperant, ut civilati Achonitanae,
postmodum superventuri sperabaiitur, sumrtii pon- et illi porliuiictilae Teri'aesanctae, qiiam adhuc no-
tificis auctorilate commisil. Eadem aestale,: circa Slri miilto labore el periculo possidebaiit, maturo
dies illos qtti propter fervoris malitiam caniculares subvenirent aiixilio, el scirent eam vix jam posse
vocafi solent, orla est ibi gravissima pestisyct cor- diulitis defensari^ Hanc quoque legalionem, rogan-
porum huroanorum corruplio in tantum, utuna die libus illis, suscepit abbas Marlinus eum alio quo-
pltis quam bis mille corpora mortuorum sepulta dam viro, Conrado scilicet, advocato dc Swartzen-
memorenturi Erat autem tam subita et improvisa berg : cui idenv abbas festimoiiiuni perhibel laiitse
lues, utquisquis coepisset aegrelare, infra triduiim integritatis, ut quoties seveljoco, velserio, vel casu
morlem certissiraus exspectaret. Unde et multi su- mentitum esse recordaretur, lot venias in secreto
bita aegritudine deprehensi, cum de rebps suis dis- petere consueviSset. Ex quo et illud safis palet
ponere non valereht, vocato abbate, omnia sua illi eum qui in levibus et his quae alii fere omnes pro
tradebant, vel lelinenda in proprium, vel distri- nihilo ducunt tam providus erai, in majoribus
buenda sociis egentibus, fetenta sibi parte sua pro nuilatenus fuisse negligentem. Tertia ergo die ante
libitu disponenles. Quam rem ipse Mariinus ita fi- ftistum sancti Marliiii prsefali duo viri navem in-
deliter exsequebatur, ut in dtiobus diebtis, quod et gressi siint, et in Cifcumcisiene Dcinini juxta
paulo ante dictum est, cenlum viginti marchas in Constantinopolini littora tenueiunt. Ubi luncexer-
tales usus expenderet, et in lerlia septuagiiita mar- cilus noster nbn satis laitus agebat, eo quod niag-
chas. Quorurtidam eliarti virorum forlium arma, qua3 ritim discrimen incurrissel negbtiis implicitus alie-
illi ob feruni penuriam pignori supppsuefunt, ipse nis. Quod utique Deum ita otdinasse credendum
gratuite pretic satis liberaliter redimebat. Amplius est, ut civitas illayquae pro sua magnitudine atque
aulem perinfirmos strchua pietate discurrens, tam potentia jani multo tempore Romanae sedi rebellis
consilio quam rerum impensa benevole pf ovidebal, JJ ftterat, virlute nosirorunl ct insperata vicloria uni-
admonens eos de pura confessione, de certa spe tali ecclesiastiCaeredderetur.
aeterniiatis,ne moftem brevem et momentanearo for- Venientes itaque ad nos nunlii transmarinae
midarent, postillam continuo viiam interminabilem Christi mililiae, reverenlef ab otnnibus ac benevole
accepturi. Sanosetiam viriliterexhortabalur, ne ier • Suscepti sunl, maxime autem a Teulonicis illis
reret eos brevis illa ct cito transitura calamitas , quibus abbas praeesse consueveral. Exposila auteni
sed promptis animis ad utrumlibet parali essent, causa sui adventus, compassionem titique magnam
vel hanc vitaiti ad honorem Dei diutius producere, expefli sunl, sed nullarii omnino spem cbnsiiii seu
vel socios sequendo seternam brevi compendio fe- auxilii a hostris acceperunt,. qUippe qui nec sibi
liciter adipisci. ipsis posse satis -auxiliari videbahiur. Erant enim
10. Hac igilur peste in civitate illa et finibus in tanto extremse adversitalis articulo, ut nec circa
ejus, diu pervagante, maxiina pars tam civium civitatem ipsam satis essent Seeuri, propter in-
quaiii peregrinoruro ibidem commoranlium ejusdem sestimabilero hostilemque Graiae plebis multitudi-
cotifagioniS tabe coosumpta esl. Namet de.sede- nera : nec ab ea absqtie multo labore ac periciilo
cim hominum personis , quse in abbatis hospilio discedere possent, propter innumeras illerum na-
237 HISTORIA CAPTJE A LATINIS CP. 238
ves, quibtis, si fugCrent, cbs persequi et expugnare JA Terram sanctam obtineiidam ac possidcndamquanto
satis hostiliier cogitabant. Unde faclum est id, vicinius, tanto prsestantius niinistrabit auxiliuni.
qiiod farp splet accidere, ut nostri eidem civilati, Quse omnia ulique cassarenlur, si gens illa per ho-
de qtia fugere non audebanl, obsidionera ponere roines alterius fidei, veluti genliles aut haereticos
cpgitabant. Ad ciijus rei evideiitemneliliain, cpefse expugnata foret; imo, quod el gravissimum essel,
pretium est illud explicahdum resumere, quod in in eorum transiret errorem. Has igitur causas
6iiperioribiis nos ad lempus suppressisse memini- apud Deum arhitj-or prsecessisse, nohis quidem
mus. Quairi rem si quisquis diligenter adverlerit, occullas, ei.vero, qui omnia prsevidet, manifestas,
occulta Dei judicia et latenies rerum accidentium quibus res ist:e grahdes atque mirificae,quas suirius
causaspolcrii pernoscere. dicturi, certo limite, sed ocCulto, ad suum perdu-
ll. Ordo anlem rerum illarum quse noslros ih cerentur eventum.
hanc perdiixerantnecessitatisangustiam, hoc modo 12. Ex hac igitur lam occulla et inscrulabili
colligi polesl: Ciim , regius ille juvenis Alexius, divinaemenlis conCeptione, quse omnia formaliler
quod el supra diclura esl, cum nuntiis ct epistolis coniprehendit, quani nec arenae numerus, nec gut-
Philippi regis in caslra venisset; et ipse quoque tarum in nvari, nec frondium in silvis' fallere po-
precibus suis et promissis ingentibus principes test, emnia quae in tempere fieri vel conlingere sor
exercitus noslri plurimum permovisset, coaperunt lent, certo tramite et immutabili cursu proliciscun-
paulatira omnes, ut diximus, in ej.us favorem et lur. Unde et eam Graecorum pbilosophi archety-
causse ipsius prsesidium declinare, quod utique di- pum, id est principalem figuraro vocare selent ;
versis ex causis agebatur, lum ob gratiam regis Jeannes in Evangelic sue (cap. i) vitam riominal.
Philippi, qui nosliis pro ipso allenlitis supplica- Qupd faclum est, inquiens, in ipso vita erat, et vila
hal, lum quia pium eis videbalur, si fieri posset, eral lux hominum: Sicut. enim in mente hnniinis,
legitimum regni hseredem, crudeliler dejectiiro, in qui mcrlalis esly res illse qucdammodo vivunt,
sedem suara reducere ; tutn etiam prppter ejusdem quas cogitat in ptsesenti, sive illse praesentessunt,
juvenis preces alque promissa ; qui si reslitutus sive adhuc fuluraesperanlur; ila quidem, imo multo
foret, magnum peregrinls omnibiis et lunc et -verius in nvente divina, quam Graeci noyn vocant,
postea prsestare posset auxilium. Aderat autero et quse tota vitalis, vel potius ipsa vita est, quse nihil
illud, quod earadein civitatein S, RomanaeEcclesise vel ignorare vel oblivisci potest, vivebant' oinnia
noverant esse'rebellem et odiosara, nec putahant etiam anlequam fierent, quse vel postea creata
ejus oppressionem a nostris summo ponlifiei, vel „ snnt, vel adhuc usque ad finem sseculi creabiimur.
etiam Deo plurimum displicere. Sed et Veneti, Quae divinse menlis conceptio cum reruin omniuiii
quoruiii navigio ulebantur, ad hoc praecipue impel- et minimarum ideas, id cst formas conlineat ,
lebant, parlim in spe promissae pecuniae, ciijtis IMUIIO magis han.c rem, quam dicere proponimus,
illa gens maxime cupida esl, parlim vero pro taiilam, tam novam, lam mirificam, sicut fulura
co quod eadem civilas mullitudinenavium freta >u erat, ita ab selerno complexa est. Ilaque ex illa
tolo illo mari principale sibi dominium arrogabal. irrefragahili Dei disposilione processrsse.. creden-
Harum omniuin rerum et forte aliarum coiicursu dum est, quod exei-cilus noster, qui mox capta
illud actum est, ui omnes in favorem juvenis una- Jazira versus Alexandriam tendere festinabat, mu-
nimiter consenlirent, el ei suum pollicerentur auxj- lato proposilo, huic lantae civitati belluin indixit,
liuro. Fuit autcin el alia, ut crediimis, causa, et direclo navigio lines ejus hosliliter ingressus
longe his pmnibus- aiiiiqiiior alque polentior, di- esl, positis caslris hatid longe ab ipsis lnoeiiibus
vinae scilicet bonilalis coitsilium, quod gcntem urbis ad bellum paratus consedit. Cui curo magna
illam elalam ex rerum opulcntia ab illo fastu suo multitudine afmatorum occurrit ille fraternae sedis
depriini, et ad pacem el concordiam sanclse uni- invasor et possessor Alexius, qui brevi conflictu
versalis Ecclesiserevocare hoc prdine disponebat. D virtuiem milittim vix expertus, diflidens causae
Congruuroquippe videbatur ut gensilla, quse aliter suae et ignavisesociorum, quos nec s:bi prppler per-
corrigi non valebat, paucoriini caede, el reruin petrala flagitia satis fides arbitrabalur, roox in fu-
temporalium,- quibus iiilumuerat, amissione puni- gam iurpiter conyersus est.
retur, ut et popnlus peregrinus superbbrum spojiis .15. Cives itaqtie magnificae (S)!.urbis ierriti fuga
ditescerei, et leria lota in noslrara transirel pole- regis sui, quem eliam plerique nec prius prppter
statem, et Occidentalis Ecclesia sacrosanclis reli- scelera perpelrala satis dilexerant, sinuiique per
quiis, quibus illi se indignos reddiderant, illumi- nuntios a juniori Alexio promissis ac precibus
nata perpetuo lsetaretur. Accidit aulem et illud, frequentibus altentati, nosfris quoque contra
quod utique magnum est, quod saepedicta civitas, spem suam comminantibus excidium urbis, nisl
quae semper infida peregrinis exsiilerat, deinceps, illum legitimum haeredem regni in regem susci-
volente Deo, mutatis civibus, lida et unanimis perent, patentibus portis iilum cum lotb exer-
permanebit, et nobis ad expugnandos barbaros, et citu intra moenia pacifice admiserunt. Qui etiam
(h)Contigit hoc annp 1205, primo mensis Augusti; suflbcatus est vero Alexius post sex imperii
menses die 5 Februarii. (BASN.)
259 GUNTHERl CISTERCIENSIS 240
juvenis regalibus brnatus iitdumentis in sede rcgni, A
, tins suh ilpmine junioris Alcxii, qui principcs
tit decuit, absque mora collocatus, dimidiam pro- cxercitus nostri de castris ad ipsunv evocarenl,
missae pecuniae partem principibus noslris bcne- quasi promissaro pecuniain et insuper ampliora
vole ac liberalitcr Jiumerari jussit, speransseid inunera regiae liberalilatis accepturos. Quod cum
quod reliquum eral, brevissimo tempore. reddilu- ad ipsos perlalum essct, ipsi lanquam homines
rum. Manserunt itaque noslri in ipsa civitate per Christiaiiae siinplicilafis, riullani ibi fraudera suspi-
aliquot dies, ct lam novi fegis quam civium ipso- cantes , urbem ingredi feslinabant; qulppe qui nil
rum obsequio iiioderale uleiites, id roaxime cave- mihus metuebant quam novum regem, quem ipsi
bant ne cui oncrOSi hospites viderenltir. Sed quo- creaverant, tam brevi temporis arliculo de medio
niam cjvitas ipsa, licet magna et speciosa, duobus csse sublatum. Erat aulem ibi vir quidam pru-
populis tara diversis littgua et moribus, nec satis deritissimus, dux videliceiYprieioruhi, (.aecus qni-
mulua dilectione coiisenlieniibus, tantseque' homi- dem in facie, sed perspicacissimus in roente , qui
num et equorum multiludini sufficerc non valebat, cOrporis caecitalem animi vigore atque prudentia
placuit eis ut» relicta urbe, in locum planum alqoe optime compensabat. Hunc :tlii semper in rebus
diffii9iim sese reciperent, ibique positis castris, ambiguis omni diligentia consulebant, et ad hutum
promissa regis commodius exspectarent. Quibus B ejus publica negbtia solebant dispenerc. A quo
urbem egressis coepitoriri occulla quaedam citium cum alii mere solito qusesissent quid ci de bac re
adversus regem sedilio, plerisque murmurantibus videretur, dissuasit ne se, amore pecuniae, Graeco-
quod ipse homines peregrinos et a moribus suis rum dclis exppnerent, diceiis se idipsum timere
alienos tanto foveret afleclu, el jam fere tolius qucd evenerat, id est, ne juvenis Alesius vel a suis
opcs Graecise sinc causa ad eos translulissel, et peremptus esset, vel tanqtiam Grsccus genefe, ab
adhuc tanturodem vel forte plura, spoliato rcgno eis ccrruptus nnslram cum illis machinarelur per-
siio, eis largiri proponeret. Quam rem cum omnes niciera. Duin ergc principes super hac re diutius
ferc quererenlur , ausi sunt ciiam ipsum regena censuliasseni, nunlii vero perurgerenl instantius,
patenter arguere, publice prohibenles neregiiiim erupit rumor ille de medio civilatis, el universum
suum pro commodis spoliaret alienis, rte suornni exercittimgravi lerrore concussit. Videbanf sein terra
ihopiam praedam faceret aliorum; sed eos, tan- bostili deprehensos , in medio pessimse nationis, et
quam rerum alienaium cupidissimos invasores, illnm raptuiii e viia, queiu ipsi eis in maiiu potenti
pariter cura ipsis persequeretur et perderet. Quse ef magno terrore regem induxerant, qtii utique si
illorum seditio novum regefti vehementer cxterruit, viveret, posset et illorum vecordiam reprimere, et
tum propler civium eoruin perfidiam , qui cum ^( nOslros pturimum consokri, eosque securos ac lo-
coacti susccpcrant, tum propter illani, qiiam in cupletes de regno suo ad explendum iter suse pe-
nostros habebat dilectionem , tum propter jri- regrinatienis emiltere. Quibus omnibus se nunc
ramenlum de reddenda pecunia, quod ipse bona fruslratos penitus agnoscebant, adeo nt nihil alind
fide prsesliterat. Videres eum graviter anxiari, qnam morteni a rege novo el civibus certissime ex-
qnasi meditim inter suorum ncquiliam et amo- spectarent. Quid enim agere, aut quid spei habere
rem nostrorum , et gratiam Philippi regis, qnod poterant homines peregrini iii tali articulo depre-
si nostros vel fallefet vel Isederet, graviier me- hensi,' nec habentes ullum securitalis recepla-
tuebat oflendere. Cum ergo ad tanlum facinus culum, quo vel ad horam possent ab incursu ho^
non facile possetimpelli, Murciflo ille, cujus supc- stium respirare? Indicerent eis bellum, ut eos pu-
ritis fecimus meKtionem, cujus consilio pafer ejus . blice in suani persccutioneni excitarent, quos scie-
caecatus, et ipse in carcerem rctrusus- fuerat, eum bant et anlea latenter sibi esse inimicos ? At vero
propfia nianu suffocavit, dicens : Minus csseina- illorum infmitns erat nnmef us, et qui quotidianis
lunl, si solus ipse prsesenti vitie forel exemptus, cresceret supplementis, etin terra propfia, ubi eis
qiiam si tolius Grsecise opes ad igiiolOs quosdam U j onihia copiose suppeiercnt; nbslri aulem paucl et
homincs ejus stullilia transferrentur. Que sublatp inopes in medio inimicoriim, a quibus nil aliud spe-
de medip ipse tanqufflh homp regii generis, et ipse rare polerant, nisi quanlum, ut ila loquar, stiis
quoqtie sanguine prppinquus, diadcma sibi impo- possent ab eis gladiis exsecare. Sed el illud eos
suit, et regiam sedem tam audacter quani iinpru- plurimum contristabat, quod piomissa pecunia ina-
denter occupans, cepif de regni negotiis el nostro- gna ex parte frustrati erant, ctijus spe ipsi iter
fum perditioue crudeliter cogitafe. Ciijusnosin suuni distulerant, et vialicum peregrinationis sua?
hoc facto impietalem attentius abliorrentes, ita ce- negoliis insiimpserant alienis. Elegerunl tamen il-
gimur exclamare. lnd, quod iniali casu optimtim putabaltir , consi-
U. Crudelis igitur parricida, poslquam juvene Iium, disshnulato meliu, sine qtiO utique esse noiv
suffocalc regininv irivasit et lennh , jussit ad poterant, roinaciter obsessis liosiibus imminere, et
tempus ruroPrem hujus sceleris retieeri ac sup- in vindictam suffocati regis, quem ipsi inslituerantr
piiroi, rie statim ad castra perveniCns nestrprum lotairt urbero -cum civibus suis ei illo exsecrabili
auribus insnnaret, antequain ipse ccnceptse frau- parricida, hanc quidem ad excidiuin, illos vero aJ
dis^experirelur mclimina^ misitque ccntinuo nua- certam morlis posnam reposcere. Quibus- ita ia-
211 HISTORIACAPT.E A LATINIS CP. 242
sullando tanlum eis terrorera incusserant, ut illi A Sicut enim visione quandoque magnarum rerum
de moenibus suis cgredi vix auderent, uiaxime au- longe minores designantur, quemadmodum in somno
tem propter balistas nostrorum, quorura usus Joseph per solero, et lunam, et stellas undecim pa-
quanto esl rarior apudiillps, lanlp elianv terribiliofr ler ejus, et maler, et fratres undecim designati, ita
et periculesior aestimalur. Interim autem nostri nonnunquam per infimas magnae et celebres desi-
confirmalis animis ad utrumque parati erant, vel gnalffi reperiunlur, velul in visione Danielis , ubi
ad recedendum, si se honesia et uliUs praeberet per quasdam beslias regna potentissima legimus
occasio, vel ad ca;dendos hostes, et subeundam ab praemonstrala. Quapropler fallunlur hi qui pulant
cis et cum eis mortem, si illi de laleribus suis ad eprum quaese dormientes videre putant, nullain
confliclum auderent erumpere. Nam de victoria esse distanliam, sed omnia vana esse, ct nullum
lanlae multiludinis obtinenda, siye dcexpugnalione prorsus in se continere mysterium.
urbis nulla eis spes poterat arridere, pro eo, quod 16. Visio igitur illa, quam dicimlis, huic tantae
illa munitissima eral; illorum autem nuroerus inae- pulchritudini et gloriaecivitatis illius occasionem
siimabilis quotidie succrescebat. Sed quanto stu- prsestilisse, hujusmodi fuisse narratur et legitur :
dio nosler exercilus optabat confligere et mori cum Post illam celebrera donationem qua Constanlinus,
hostibus, tanto illi refugiebant vicloriam de nostris ^ Grsecorum ac Romanprum imperator, reddila sibi
suis mortibus comparare, videnles jam illos in ter- sanilate et fugata lepra ccelesti miraculo, Cbristuni
ra hostili laborare penurie, se autem in loco suo ejusdem salulis auctorem, et beatos aposlolos Pe-
bonis omnibus abundare. trum et Paulum, qui nuntii fuerant, necnon et
15. Consederal itaque exercitus noster ante re- Sylveslrum papam, qui minister exstiterat, imo lo-
giam urbem, ut dictuin est, sed absque ulla spe tam Chrisli Ecclesiain regaliter honoravit; idem
ejusdem expugnandac. Quoniam ipsa non solura inr Conslantinus regise sedis dignitatem, quam Romse
numera civium multitudine, sed et bonis omnibus babuerat, beato Peiro derelinquens , Graeciam pe~.
abundabat; et tanto munita studio, ut paucorum tiit, et hanc urbem , quae lunc Bisantium diceba-
nianu possel ab innumeris hostibus defensari. Est . lur, prae cseleris oinnibus habitandam elegit (6),.
enim civitas trianguia, ut aiunt qui eam videruiit, ubi dum nocte quadam regali slrato suffultus quie-
habens in quolibel latere magnttm milliare, vel ara- sceret, videbatttr sibi videre aviculam \f. aniculam]
plius, ex ea parle qua lerrara atlingit, vaste aggere quamdam longsevam valde et mortuam, quam et.
et muro firniissimo tripliciter clausa; turres ha- beattts Sylvester papa, qui et praesens adesse vir
bens per circiiiuun sui exeelsas et fortes, adeo sibi r debalur, dicebat ab eo cerlissime suscitandam.
invicem propinqtias, uf puer septennis de una tur- Quam cum idem imperator facla oratione in juven-
ri ad alleram pomum valeat jaculari. Structuram culani quamdaro pulcherrimam suscilasset, et illa
a.utem aedificiorumin corpore civitatis, in eccle- casto amore suis aspectibus placuisset, induit
siis videlicet, et turribus, et domibus roagnatum eam regia chlamyde, ef cum diadema suum capiti
vix ullus vel describere potest, vel credere de- ejus impressisset, mater ejus Helena ei dicere vi-
scribenti, nisi qui ea oculala fide cognoverit. Ex debalur : Hanc, fili, habebis uxorem risque in finem
ca vero parte qua ipsara urbem alluit Hellespbn- smculi in hac pulchritudine permahsuram. Quanv
liacuro roare, quod separat Asiam ab Europa , visionem cum ipse pluribus retulisset, el alius.
quibtisdam in locis adeo angustum , ut de una sic, alius vero sic, eam inlerpretaretur ; propo-
in alteram transroiltat aspectum ; ex ea, inquam, suit ipse rex a jejupio non cessare, donec Chri-
"parte quoniam agger esse non poluit, propter fre- slus ei per famuluni suum Sylvestrum interprela-
queriliam portus quem habet tulissimum acceleber- tipnein sliaevisienis exppneret. Cum erge septem-
rimum, muri sunt alti adroirandae spissiludinis, et diebus jejunasset, ipsa nocte sepliraa apparuit ei
lurres densae, eductae ad tantam celsiltidinem, ut beatus Sylvester in visione, dixilqiie'ad euin : Avis,
quivis in culmen ipsarum aspeclum dirigere per- D [f. anus] illa quam vidisli, civitas hta est, qum
horrescat, Hanc antem tanlahi firmitudinem et de- jatn quasi neglectu ct senio defuncla, pei te in,.
corem, quern nunc habet, a prima, origine non ac- lanium decorem renovanda est, ut regiria dicattir
cepit. Nam olirn quidem ita erat, sicul unaquaeque inter emnes Grmcim civitdtes. Qua visiOne rex nonR
aliarum, et Graeco iiomine Bizantion vocabatur. tam terrilus quam gavisus, convocalis de tota re-
Unde et apud modernos niimmi aurei, qiii i.n illa gioneopiflcibus tam lignorum quam lapidum, jussif
fomiari consueverant, a nomirte ipsius. urbis Bi• eam et ampliari loco, et muris ac furribus emuni-
sjntii appellarttur. Postea vero cujusdam regiaevk ri, ecclesiis cselerisque sedificiisexornari, donec in
sionis pccasicne de qiia aliqua dicturi sumus , iri eam quam nunc hahet pulchfitudinis elegantjam
eum quem nunc habet splendorenv atque magni- juvenescens, Romse similis^ut aiunt, redderetur»
ficenliam promota est, Quae-visiolicet brevis hu- Unde et ipsa urbs quandoqup altera Rpma dicta
milisque appareat, magnse lameii cujusdam rei Cst, et terra ei adjaeens hodieque Romania vocatur>
fuisse praenuntiam, effectus subsequens declafavit. At ne ulla superessent vestigia velustatis , repror

(6) Eadem habet Althelmus De laude virgintim,\.i. (BASN.)


243 , GUNTHERI CISTERCIENSIS Ui
bato priore vocabulo, quod posscl homines illius, A qtiantum fieri potuit, ad murum adniolis, el forti-
primsevae huroilitatis commonere, praecepit eam htis quibusque per scalas ascendentibus, prseconis
Conslanlinopolim appellari, a suo videlicet nomine voce clainaluiii iest, eura qui primus hostiles mtiros
et Grseco, polis, quod civitas interpretatur. Hanc insilirCt, centum marcas in prsemium aceepluruin,
itaque, ut dicttim est, a parte terrae noslri obse- Videres omnes vehemeriier appelere, qtiod uni lain
derunt, magis utique odip rerum suarum, qued lum servabatur, nort tam aniore promissse pecunia»
aliud prppler causas prsemissasfacere ncn audebant, quain ob Dei honorem, et causse cominunis utilita--
quam ulla spe eblinendse victcriae, pre eo quod ipsa tem, et inccepli laboris compendium. Qui postquani
inexpugnahilis videbatur Cuni ex ea parte nil aut scalanim summum tenueriint, aliis ita feslinanler
paruffl proficerenl, placuit eis ex altera parle, qua sequeniibus, ac si eos jn medios hosles propellere,
mari claudilur, non tam forlunam, quaniilivinaeyir- el ipsi eos subseqiii propefarent; func vero cerne-
tutis potenliam, sine qua illud nullaienuslieri pesse res eos ex alto subjectis hostibus baslis, jaculis
neverant, sub magno periculo experiri. Insilientes et Sagitiis odiosum iinbrem impluere, illos autein
itaque naves suas velut quodani indignationis inipe- iurbatos ac trepidos, nec habentes quod conlra
tu ad terrereni inimicorum, trajecle iriaii, qupd ibi- facerent, grnvissirae coarctari. Balislarum lamcn
dem anguslum est.in litlore opposltp civiiati cun- ' horror et impelus, eo quod gens illa iialuraliter
cti viriliter- consederunt, ibique muialp proposito tiniida est, eos liiaxiine reddebat exaniines. Post-
coeperunt de explendo negetip per mcrleni aiut yi- qiiairt verb unus inventus est qui primus muros
cteriam spleftius ccusultare. insiliiit, el illunv alii celerrime sequerehtur, conti-
17. Sed et de navibus illis, quarum infinita erat nuo ciyes exsangties et tfepidi, yidetites jam ho-
mullitudo, frequenter aliquae leviores ac celeriores siem sibi irtimisluffl, discurrenfes per nnifum ubl-
ad lacessendos eos et virlutem illoruni experiendam cunqiie possunt, sese in fttgairt prsecipitant, quasi
subito erumpebant, quibus illi pccurrentes jaculis muris amissis tuti possent in sua civitate consi-
el sagiltis, et niaxime terrore balistarum eos facile slere, qui eoruro prsesidio nequiverant defensari,
abigebant. Cons.pleiites itaque ducem illum Vene- Al riostri nlhilominlis per murura discurrendo lur-
torum, cujus paulo ante ineiniiiiinus, hominem vi- res illorum alacriter occupant. Jartique ex eis quin-
delicet caecufflvultu, sed aniino perspicsicissimuro, decim vel plures invaseranf; ttim hosles velut re-
id habuerunt consilii, tit per singulas naves suas, suqipto spiritu, tum pudore, lura periculo impulsi
jttxla malura ipsius navis alias quoque arbores lon- cceperunt in quamdam respirare audaciam, et ^e-
gas yalde et fortes hjnc inde erigereivt, et eas ca- ,Q ipsps mutup exliprtantes, clamere simul et onnii
rinae fortiter lam cum ipsp inalo quam sibi inyicem genere telorum eos vehemenlissime perurgebant,
tsm vasto. collaquearenl connexu, ut eis tanquam Quod videiis qtiidam comes Teutonicits, jussii ur-
ligneseltirres,, quasi propugnacula, praesidium ex- bem in quadaro parle succendi, ut Grseci duplici
hibefenl: qjtibps eliam arbpribus aliqnanip, spaljp laborantes incommodo, helli scilicet atque incen-
ab invicCni,distanlibus, yelu^i qucsdam' scalarum dii, facilius yincercntuf. Quod et faclum est, el
gradiis infigerent, pei; quos. aniroosi juvenes ad boc illi consilip vicii penilus in ftigam conversi
iuendas navss hoslesque desupei-impugnandps qua- snnt; qui aulero e nostris jam inlra muros recepti
terni autseni veleciler ascendere pcsseiit et descen- erant, pertas, quas multp lignPrum lapidumve ob-
dere. Quod el factum est, ef turres illaesjye scalas jectu dijigenter Graeci obslruxeraiil, remoto oinni
vpcare malneris, in lantum culraen altitudinis edu- obice yel excideruiil vel fregerunl, et his qni adhuc
ctae siinly ut magna sui.parte oinnes iurres et fai in nayibus erant, optatum patefecerunt ingressiiin.
lpicas Graecprura excederenl. Quas eliain cum totis Aclum est hoc circa Ramos palmaruin, Deo, ni fal-
pavibus tali undique arljficio muniyerunt, ut nec limur, ila disponente, ut eedem die Chrisli exer-
tela nec lgpides, nec ignem , vel conimunem, nec cilus lianc triurophaliter perfidaro urbem irriimpc-r
illum qui Grmcus dicitur, formidarent. Exstruclis " ref, qua Christus veniens ad tfiumpbum Passicnis
ergp navibus et ad urbem applicitis, placuit eis saiiclam ingressus est civiiatem..
prius in expugnatipne perlus et navinm Dei gra- 18. Patentibus itaque portis, hi qui in navibus
'
tiam. experi.ri, ul ab ill.a parle securi eos ,qui in erant laetis clampribus irruentes territis heslibus
jiniro et turribus erant, tanto securius quanto fa- liastis , gladiis, balislis , et sagitlis, el cmni ge-
cilius expugnareiit. Eraf autem clausus ille portus nere telpfum mbrtem specietentis inlentaiites , sed
tutissimo quodam recessu, et catenis ferreis. im-. nullam prorsus fundendi sanguinis habentes volnn-
mensie magniludinis, quse ab upa fronte porlus ad latem, tanquam oves dispersas, eos per omnes
alteram extensse naves omnes. velut sub una. claji- plaleas civitatis abigebant, in tanta mulliludine
sula coeipebant. Quse postquam a nostris limlto h\- fugientes, nt ipsa plalearum spatiosa capacitas vix
bore ruplae.suni, fugientes Graeci maxime terrore possel eis ad fugam stifllcere : instabant enim eis
balistarum , quas. ferre non poterant, captivas na- lanlo terrore et impelu, ut nec eos respirare, nec
ves suis victoribtis reliquerunt, quas illi cupide respicere paterenf ur. Cuinque tatitairi haberenl cae-
rapientes in suos usus, velut qtisedam belli s.polia dis copiam, quantani ipsi nunqualn sperare po-
graCisgjnia,transtulerunt. D,eindpturrigeris nayibus, luerant, paucissimi taiiien ab eis pcrcmpti suiri ;
2-43 HISTORIA CAPTJE A LATINIS CP, 216.
ipsis ultro parcenlibus, quippe qui a viris reli- A sepulturam, qued cum Grajcis magnum videretur-,
giosis secum in castris' agentibus, Martino vide- nostri pro niliilo reputabant. Ibi de tcta circum -
lieel el aliis, frequenter erant admoniti, quanlum pcsita regione plurinium pecunise repcsitum ser-
fieri pbsset, manus suas a sanguine continereht. vabatur, nec nen et reliquise pretiesse, quas de vi-
Cecideriint tamen illa die civium quasi duo millia, cinis ecclesiis alqtie cceiicbiis ad eum lectim spes
non ulique a nostris, sed a quibusdam Francis, vana securitalis fecerat cengregari, qucd eliam
Ilalis, Venetis, Teutonicis , et aliarum nationum neslris ante urbis expugnaticnem ah his; quos Grseci„
hominibus, qui prius cum eis in ipsa urbe habi- expulerant fuerat irttimatum: Quani ecclesiam cum
tarti consueverant, sed tempore obsidionis expulsi, multj peregrinorum Simul irruinperent; et alii circa
prO eo quod de pfoditione suspecti civibus. habe- res alias, aurum sciiicet-et argentum, et pretiosa
bantur, nostris adliaeseranl. Cujus injuriae memores quseque diripienda cupide-occuparentur, Martinus,
illi gravissimam in Grsecos plagam ultionis crude- indignum ducens sacrilegium, riisi in re sacra,
liter exercebarit. De nostris auteni nullus omuino coramitlere," locum pelit secrctforem, ubi ea. quae
ibi cecidisse reperitur, exccpto- milite quodam no- maxirae affeclabat, reperiri: posse ipsa loci religip
bili admodum et famoso, qui dum hestes vehe- promillere videbatur. Invenit ibisenem quemdam
roentius perurgeret, incaulus ipse pariter ctim "venusla facie, barbaqueprolixa et cana, sacer-
equp, cui insidebat, in feveam quamdam repenle dolem utique, sed nostris sacerdolibus ipso cor-
absorptus sociis omnibus in Isetis rebus. dolorem poris habitu valde dissimilem. Unde: et abbas,
magnum invexit. Victis igilur omnibus ef profu- laicum ratus, placido. quidem animb, sed vocc
galis bostibus, et de tola urbe satis miserabiliter quidem terribili vehenienter : increpitans: <Age,
exclusis, foribu&etiam diligcnlet obstruclis, tum inquit, perfide sCnex, ostende riiihi .quaS petipres
demum victoribus adprsedam currere permissum servas reliquias, vel sciasite stalira mcrtis supplU
est-, nec anlea, quia sub periGulo capilis crat pro- cic puniendum.» llle vero; clamore potius quam ver-
hibilum, ne quis aiite plenanv victoiiam de praeda bis lerrjtus, quippe qiii clamorem audiens, verba
cogiiare pnesumercl. lnverieruiit itaque passim et intelligere non valebat, sciens nec illum Grseci ser-
cepiose tantam "auri argentique pecuriiam, tan- moriis habere commercium, Romana lingua, quaip
tuni splendcrem gemmarum ac veslium, tanlara ex parte noverat, cccpit hominem mUigare, et iranv
pretiosarum merciuni exuberaiiliam, tanlam re- ejus ; quse nulla erat, blandiliis., emollirc. Ad haec
wini victualiuni ubertatem, domos adeo egregias, vero abbas in pauca"ejusdem linguae verba vix po-
et bonis omnibus plenas , ut omnes repente de ad- „ twit eluclari, ut eidem seni quid ab eo.;exigerei,
'
venis et pauperibus cives ditissimi redderenlur. aperiret. Tunc ille, vultum ejus habitumque cpn?
Vaslaveral aulem inceiidium interiin supradiclum siderans, et illud tolerabilius judicans si homo re-
fere tertiairt partem civitatis, cum, omnibus tam ligiosus sacras.reliquias.cum.liinore ac reverentia
civibus quain peregriiiis graviori Occupalis peri- conlreclaret, quam si saecularesviri fortassis cruen-
culo, nulli erant qui flainroas licile pervagantes tis manibus funestareht, ferratam ei arcam ane-
possent exslinguere. Mulieres vero, et parvuli, ac ruit, oslendens ei thesaurum '
desiderabilem , quem
decrepili senes, qui fugere non valenles, in urbe supef omnes gazas Graeciae Marlinus. abbas sibi
rertianserunt, in occursu nostrorum digitum digilo gratum et desiderabilem judi.cabat. Quern. v.idens
in formam crricis implicantes, satis flebiliter: Aiios abbas, festinanler et cupide ulrasque maniis. im-
Phasilcos marchio (£710; |3a<7t>£0c pi.pxto)! decan- inersit, el uti streniie succinclus eral,.sacrilegio
tabant, quod Laline sanclus rex marchio interpre- sinus suos implens, tam ipse quanv. capellanus em
latur, quod ideo faciebanl quia lnarchionem, qucm quse sibi pblissima videbantur, sagaciter occulla-
inaxime Gracci npverant, el idcirco inter nostros vit, et protinus egreSsus.est. Quae aulem sint, et
niaximuro rcpulabahl, captse urbis regem haud du- quantse venerationis illae quas sibi praedo sanctus
bie cogilabani, qtiodiamen Deus aliler disponebat; , ) mancipavit, reliqtiiae, postea: competentius expojr
19. Cum ergo victores urbem victam, quam jiire netur. Cum ergo, ut ita loquar,: ad naves.ita;sufj
belli suam fecerant, alacriter spoliarent, ccepit farcinatus propeiaret, yidentes cum,.qui npverant-.
Matiinus, abbas.de sua eiiain praeda ccgitare, ac ne et amabant, de navibuset.ipsi. properanfes acLpraer
aliis emnibus dilatis ipse vacuus remaneret.pro- dani, an ipse aliqua rapuisset, aui-quibus rebus
posuii el ipse sacratas manus suas ad rapinam ipse ita onustus incederet, lsetoanimo requirebant.
extendere. Sed quonjam prsedam rerum saecula- Ille vcro lselo, vit semper,erat, vultu, et verbis ju-
rium eisdeni; manibus attrectare putabal indignum, cundis, «Rene nebiscum aclum est,> aiebat. Quibus
illud agere ccepit, ut de reliquiis sanctorum, qua- «Dee gratias» resppndenlibus, ipse fesiina.ntertrans-
rum ibi magnam sciebat esse copiani,, aliquam .sibi iens, et emnem retardatipnis causani mplesle fCrens,
corradcret portionem. Assumpto igilur secum al- «Idnavenvreversus. est, ibiqiie jp cubicule suc, qupd
lere e duebus.capellapis, nesCie quid grande prae- habebat henestum et mundum, vptjva illa suae mi-
sagiens, quamdara petjt ecclesiam qusein magna litiae spclia cpllPcavit, donec ille tumulluosus in
veneralicne habebatur ex ee qupd mater famesis- urbe slrepitus resideret. Ubi etianv postea tridup.
stini iinpei;atpris.E.mmanuelis ibi nobileni habebaf mansil in multae devolipnis obseqpio, nrijlo sibi lj,u»
247 GUNTHERI CISTERCIENSIS 248
jus rei coiiscio, prseter alterum e duobus capella-• A et capiti ejus diadcma impressura. Provincise au-
nis, et illum senem qui ei res easdera sacras iradi- lem ejusdem regni in tres parles divisae sunl, unam
derat, qui etiam, videns eum hominembenevolum quse ad fiscum regis speciabilem peflineret, alteram
ac liberalem, jam ei satis familiariter adhaerebat. quam Veneii pcssiderent, et tertiam quse data est
Cujus etiam ministerio interim ei apud quamdam inarcliioni, Thessalonica videlicet, et fines ejus
ejusdem urbis ecclesiam boneslum salis ef commo- amplissimi, qui etiam Martinum nostrum, sicut
dum; suae professioni conveniens, prseparavit hosr nnbis certissimc ccmpertum esl, secum dedueere,
pitium. Postquam ergo praefattis ille strepitus com- et episccpum creare preppnerel. Ule sihi votorum
quievit, abbas cum illo, quem diximus, capellano, suorum conscius cum graliaruro actione recusavit,
suum sibi secretuni assumens, paratam sibi petiit malens ad fi-atfes sups, si Deus annueret, privatns
mansionem, ubi tola aestate comnioratus, sacras et humilis remeare. Dcinde mjnores possessiones,
illas reliquias indesinenter amplectens, occulto qui- veluti castella, villseet municipia, et quse hujus-
dem, sed magno venerabatur aflectu, et quod minus modi sunt alia, in illas personas quse ad hoc magis
erat in exteriori, obs,equip devotionis supplehat. idoneae pulabanlur, distribulae sunl. Leges autem
Manebat autem in lpco eo licentius, quod induciag el jura, et caeterae insliluliones quse ah antiquo
pacis y quas pagani violaverant, renevatas accepe-' lamin urbe quam in provincia laudabiles habeban»
raU liim quia per illud mare non erat satis luta tur, ita ut prius fueranl, ccnsistere permissae sunt;
navigalio propter magnam et no.vain rerum mu- quaeverp reprcbabiles videbantur, vel cerrectae in
tationem, tum etiam detentus ampre spcioruin, meliiis, vel penilus immutatae. Quse dum ita in ci-
siroulque exspectans debitum slalum civitalis et vilale agerentur , inlerim peslifer ille Mortiflo (8),
regni,.ut bis qui eum miserant rerum islaruni gravissimi sceleris perpelralor et brevissimi teni-
formam.posset exprimere. Atque ita, ul diximus, poris imperator, qui suorura sjbi malorum conscius,
civitas illa regalis et inter pmnes.Gr«corum urbes eliam poenam timens, ante expugnaiicnem ex urbe
famosissiroa, brevissimo temporis articulo capta prpfugerat, nesciens que se verteret, aut quid .
et spoliafa, et a suis victoribtis possessa est.Vide- spei in aliqiip vel hpmine vel lecc habere pos-t
rint igittir alii qualiter hoc factum melianlur. Ego set, ad Alexium seniorem (9) se contulit; cui
in oninibus his quae vel ab historiographis, vel principes nosiri in divisione regni, quamvis bo-
Vliam a poetis referunlurT nil me fale, vel tam mini nefario, lamen quia regii sanguinis erat,
magnificum legisse cpnfiteor. Nec arbitror absque quamdam terrae porliunculam habendarii concesse-
certo diyini fayoris miraculo fieri potuisse ut ci- Q | rani. Qui videns hominem sceleralum ad se ve^
vilas illa munitissiiiia, cui tota serviebat Graecia, nienlem , quamvis nec ipse nttillum dissiroilis,
in manus paucorum tam repente, tam puhlice, vix a suis prohibitus, quominus eum extremo
tam facile traderetur. Plus enim hic, ui ita dixerim, mortis puniret supplicio; csecari jussit, et expulit,
uno momeiito paucos forles fecisse iiitelligo, quam recolcns eum lanlse cladis auctorem, qui sibi fra-
poetae veleres apud Tiojam infinita hohiiniim iTem csecare, et nepotera carcerare, et utrumque
inillia profecisse decennio mentianlur, inveniantur, regno spoliare persuasisset, el poslremo, ad
20. Capta igitur urbepcspoliata, et ipsis sedificiis augiiiciiliim sceleris, eumdem nepoiem suum manu
novis civibus dislribulis, ne absque principe quasi propria suffocasset. Ille vero lurpiter expulsus; qui
acepbali remajierent, ccepit de rege slatueiido inter dudum menle csecalus fuerat, nunc eliam corporeo
eos quaeslio agitari. Erant autem duo vi.ri opina- luiiiinepiivatus, patiper el miser, el omnibus odior
lissiroi et celebres in exercitu nostro , roarchiovi- sus, ciim iu illis parlibus fugibtindus iniseram age-
delicet de Monteferr?lo, Boiiifecius ^ et flandrepsis ref vilanv, audientes no^tfi iniseriint qui raperent
comes Balduinus (7); et quibns alterulrum in re- eum eteprum aspeclibus ,exhibereiil. Qucd cu.r^
gem eligi, etres ipsa videbalur exigere, et uifiver- faclum essel, coeperunt laro noslri omnes quam
sus exercitus aeclamabat, et quoiiiani - uterque *^Graeci qui in urbe relicli erant, misero probris et
multorum favoribus atque suffragiis nitebatur, nec . jurgiis et contumeliis insultare; parricidam, el pa-
facile alter alteri praeferri poterat, pro eo quod tii;c stibversorem, et dignum sjipplicio conclamaie,
ambo satis idoiiei viri putabantur, visum est.om- Ciiroque de hioiie ipsius certa oniniuni esset sen-
nibus transferre curam et arbilrium eleclionis in tenlia, de geriere lamen moilis niulta crat inler eps
duodecim viros, qui maxime inter omnes integritatis disceptatio ,. quibusdam censenlibus eum laqueo
et pPlipris cpnsilii - apud alics habebantur. Qui suffopari, quemadmodtim ipse dominuro suum per-
ppstquam liabita mulla deliberatione Flandrensem emerat; aliis vero vivum flamriiis immitti, vel
f.omiiem nominariiiit, coliocatus est in sede regni, gaxp alligato pelago imjncrgi; vel terrse infodi, vel
(7) Fuit ille Balduinus I^, comes Flandriae ef (9) Hic imperaverat Cohstantinoppli apno.s vji,
Hannoiiiae, qui, eodCm anrib quo electus est impe- ro. in, excaecate fratre, cujus imperium tisurpa-
rator, e vivis excessltann. 1204. BASN. verat. Sed capta Censtantinnppli, Pirini ppteslate
(8) Fuil ille ex nobili Ducarum familia; voca- exutus miserrime yixit. lncidit HImanus marchier.is
hatur autcm non Mprtiflus, sed Mutzuflus, vir sce- de Monlefefralo, deinde in Lascaris, generi; a
ieruin plenus, Consule notas Cangii iji Vir. ill. quo in carcerem "' " detrusus "' reliqnum vitse confecit.
JliVdiijiium. (lii,) (I(t.) '.'
249 HISTORIA CAPTJE A LATINIS CP. 2D0
dclracla pene tolius corppris viscera denudari, vel A j Deus ei prsestiterat aa eos prius redire qui mise-
truncari onmibus menibris, vel si quid aliud alro- rant, uleis de statti illius rcgni el de omnibus qua>
cioris poenaein honiinem sceleralum posset ab ali- prsesens audicrat et viderat, nuntius fidelis existe-
qup reperiri. Quid piilas miserc tuncanimi fuisse, rel, ct lunc demiim valedicens omnibus, de Terra
cum audiret eos de liiorte sua tam subtiliter dispu- sancta, quam ex voto pelierat, sui quoque reditus
fantes, nisi quod dolor luminis ainissi mortis vi- cursum feliciler inchoaret.
cinae.formidiiie:n leniebat. Placuil tandeni princi- 22. Ingressus itaque navem circa Nativitalem
pibus, pro co quod, licet liomo nefarius, alli tamen sanctse Marise, quasi nolens et volens, securus et
sanguinis erat, euni super altissiniani pyraroidem timidus, non sine melu et sollicitudine multa',
duci, ct inde longo asseri alligatum praecipitemja- prima dic Octobris apud Achonem applicuit, ubi a
culaudo dari, ut qui de alto regni slatu subila de- sociis suis, maxime autem a Teutonicis, qui eum
jectione corruer^t, niliiloniintis ab alto cadens specialiler diligebant, lsetissime susceptus, de statn
mprlem miserrimaro quidem, sed ncn turpissimam, regnietde his omnibus quoruin ipse prsesens testis
invenirel. Qucd ubi faclum esl, lolp ccrpore con- adfuerat, vel ab aliis indubilantcr audierat, fideliter
quassatus cum dolpre et miseria inleliceiii spirilum enarravit. Secretum autem illud stium nulli voluit
exhalayit. aperire, nisi cuidam honestissimo et forli viro, no-
21. Depyramide aulem illa, de qua isteprcjeclus roine Bernbero, qui cura esset natipne Teutenicus,
est,quam et plerique columnam ypcant, aliquid patria verc Elsaziensis, sanguine genercsus, et,
jiolabile dici potest, Exstrucla est ilaque de maiji- qucd prsecipuum est, virtute censpicuus, grande
mis lapidibus, ferro invicem arctissime conserlis, sibi nemen in terra illa ccmparavefat, adec ut
incipiens ex roagna spissiludine, et paulalim se ipsius regis consilia maxima ex parte in ipsum re-
acuens in immciisam celsiludinis quantitalem; in clinarenlur. Hic ahbati nostro semper familiaris
cujus taraen summilate solitarium quoddam lati-r exsiilerat, qui eum et in lerfa sua noverat alque
bnluni babuisse commemorant, qtii terrenam sibi dilexeral, et ibi majori dilectiorie amplexus prse
habitalionem negans, nedum ccelestem atlingens, caeteris fere omnibus excolebat. Huicergo cum
quasi inter utrumque medius eremuin sibi fecerat abhas illa Dei munera quae secum altitlerat oslen-
in medio. celeberrimae civitalis, cui etiam, ut dir disset, ille slalim laetotimore correptus expavit, et
cunt, diversaererum imagines ab anliquo jnsculplae coepilgratiam illam quam Deus servo suo contu-
sunt, quae Sibyllie valicinia el maxime superiorem lerat, vehementius admirari. Cum autem audivis-
regno (10) varijs dicuntur figuris exprimere. lnler (j ( set ejusdem abbatis de reditu suo propositum, ob-
quas eranl et navium figuraeel quasi scalae de na-r nixe sluduit dehorlari dicens vix unqiiam ficii posse
vibjis erectae, per quas viri arroati ascendenles cif ut tantse res tam pretiosa; inter tot terrse et maris
vitalero hihilorainus ibi sculptam expugnare et ca^ pericula, inter lot piratas et latrones, intef tot ca-.
pere videbantur. Hanc sculpturam Grasci usque ad sus qui frequenler occurrere solent y indifeptae ad
hoc teropus contempseranl, nil minus possibile terram Teulonicam pervenifenl. Moncbat igitur
reputanles quammt tantav urbi suae tale quid un> eum, ut ipse rebus eisdeni Terram saiictam devole
quam posset accidere. Af ubi yiderunl scalas in ct humililer honoraret; in qua cliam cura eis per-
navibus nostris ereetas, tunc demtim illius scul* mansurus, vel episcopalum, vel quas vellet alias
ptursejam recordali,. seriosius cceperunt illud et ccclesiasticas dignitales a rege cseterisque princi-!
quod diu spreverant, formidare. Unde et qujdeiiv pibus iion recusaret accipere. Qui si secreliorem
lapidibus, malleis ferreis easdem imagines con- et nionasticse professioni magis congruam vcllet
luiideiites, plurimi eas deforinayerant, arbilrantes agcre vilam, hoc quoque ipse apud regem , cui fa-
se hoc modo infaiisliini in nostrosauspicium retor- iiiiliarissiinus erat," pro libilu abbatis plenissimo
quere. Quaespes omnino ulique cassa fuit, et prse- providerct. Est enim irt partibus illis territorium
fatara sculpluram veri s.igiiificativani exslilisse, D quod lam moderno usu quam aptid veteres scri-
certus rei exitus declaravil. His omnibus ita geslis pturas mons Carmeli nominalur, locus omnibus
el bona parte medii lemporis. elapsa, Marlinus, vi'-. honis uberrimus, ferlilis fruguro , vcstitus oplime
dens exercilum iiostriim circa regni negotia stu- vinctis, oleis et aliis arberuin generibus eleganter
diis ingenfibus occupari, ut infra mulla teropora consitus, pascuis eliam copiosis exuberans. In boc
gusceptseperegrinationis iter exsequi pon valeret, monte tria sunt monachorum coenobia, distincla
ac per hoc principalem crucis causam variis casW ab invicem et latas possessiones habenlia, quibus
bus irapediri, tolanv suse menlis inteiilionein in hoc cosnobiis vel singulis uterentur, vel in unum red-
contulerat, ul rediens ad fratres suos claustrali sei aCtis ipse abbas et doinihus praesiderct. At vero
redderet disciplinse, quam in tanto rerum slrepilu si magis vellet sui ordinis fralribus quam aliis
ita uf vellet non polerat observare. Cumque delocpi praeesse, coenobilaeilli ad alia loca salis comniode
i;i quo tiinc erat usque Yenctiam facili possel', transferrentur; abbas vero, assumptis sui ordinis
transnavigare compendio, maluif cum bis quses hpininibus quibus vellet et quanln veljet numcre,
(10) Forle lcg.de superioribus regnis vel regibus.
251 GUNTHERI CISTERG1ENSIS 25?.
tolum prcefaU monlis territorium tam ipse qnam A . inare, sed adep seeurum et tenue, ut in co nec eliara
ejus suceessores perpelua ditione liberrime possi- navicula quantunilibel parva naufragium formida-
derent. Poslremp si xiilhorum acceptaret, acoiperel ret;: pneterea ab eodem loCPusque ad villam praefa-
a rege.et principibus tantaih: auri argehtique pe- lam facta videbahlur esse desuper-in directum ve-
euhiamj quanlam ipse niinquam vel posteri prae- liit qusedam tectorum iimbracula, ut nec ventus, nec
sumerent vel sperarent, quam et commodius secum plnvia, nec aliud niaris aerisve incbmmodum abba-
deferre: et seeretius oecultare ei eadeni eeclesiam li navigaturo npcere huUatenus praevaleret. Quam
suam dilare fatili posset impendio. Quse omnia abbatis visionem nos: modo sie possiinius interpre-
cum abbasrenuerct, dieens se nil aliud velle nisi tari, quod ab illp loco usque ad coenpbium suurn^
isacras res illas quas Deus dederat, suo fideliter ex- licet inter mulla terrae marisque periciila, divina tA-
hibefe cpenobio i praefatus: Werneriis, tanquam men prdlectioiie ih reditu siib tutum iter habiiurus
liomo fidelissimus, secrelum lenuil, et tam ipse esset, et praefataevillae populhs, yiri scilicet ac mu-
quam alii qiiamplures ad navem quaeinportii parata lieres, primi ex oninibus apud ctauslrum Parjsiense
erat, cum debito honore: prosecuti sunu Quam sacris essent Pccursuri reliquijs, sicut postmodum
postquam Martihus ingressos est, hinlua charitate expressa rei vciitas lioc ipsum approbavit.
dicio vale et accepio, feiia leiiia ahle Paluias illi 23. Non est faeile casus onines atque peficula
ad sua redierunt, Mariinus expansis velis oplatse memorare, quiljus et abbas ipse et hi qui cum ipso
iiavigalionis eursum aggressus est. ih eaderti navi fefebantur, frequentius expaverunt.
Libet insuper l;pc loco huic noslrae narrationi Sed ipse laiito ampliiis, quanlo plus amabat ea quae
quacdam ihsererequse. sola, si.alia deessent, satis perdere rtietuebat; Sed in tanto timore et periculo
possent astruereea quaeper abbatem Maftinum vel Dominiis ei majofem fere, quahi ipse sperare pole-
jam gesta diximus, vel adhuc dicehda restanl, de rat, gratiam su83pfotectionis exbibuit. Occurrebant
fonte divinae dispensalipnis ordinem [originem] ac- ei frequenternaves piralicae, qtise vel aliis spolialis,
ecpisse. Tertia siquidem nbcte, anlequam ,ipse Mar- vel alios spoliarecupienles, Iiac visa, subita man-
Jinus sui redilus jter arriperet^qiiidani clericiis ad- suetudiiie mitescebant, et eam omnirevereniia pa-
niodum ei faihiliaris, iEgidius npmine, natus de cifice saluiantes, illsesahi abife noii tam sinebaiit,
Bbemia, cujus millum veibuin nisi Latine prolatum qiiain sinere cogebantur."Virlus eiiim Dei eraVquaa
abbas ipse inleliigere polerat, qui el ipse cuin ab- el illos poterat coercere el istam securo cursu ad
bate ineadem navi redire prpponebat, non dor- poriiim perducere. Post mullos ilaqiie labores et pe-
miens, quidem, sed vigjlans,:Cerljssime, sicut ipse Q ricula non pauca navis illa Martini, vel potius Bei,
penitus affirmabal, vidit angelps; dups in.eodem Ip- et sancturum ejus feliquiarunii ad portum Venetise
co, ubi sacrae servabanlur reliqiiise, ubi eliam lani perducta est in vigilia Pentecosiesi ubi, cum appli-
ipse, quam abbas Cubiculum habere consueverant, cuissel abbas, el de statu lerrae satis dissimulanter
abbas quidem ob sacrarum rerum diligentem cuslo- inquireret, comperit non lhinus pericnli el timoris
diam ;' ille vero, quid ibidem seryaretur penilus in tierra superesse quam in mari praecesserat. To-
igiiprabat. ;Qui angeli cirea scrinium, in quo sacra tamquippe Ilaliam, pef quam ei transilus erat, in
Uei munera claudebanliir, mjrae devolionis pflicium fervore ac sfrepitu bellorum positam asserebants
satagere yidebanlur, et Deum qui haec famulo suo Ipse vero sciehs quia idem Deus potens est in terra
contulisset, omni revereiuia collaudare.. Facto au- et ih mari, et qui eum in mari salvaverat, salvare
lem illo diviiiae vcneraiionis pflicio, aller alterum polerat et iri terra, paratis equis,'sjiii et suis sar-t
exliorlanles Deumobnixe precabantur, ut eiimdem cinis deferendis, confidehter quidem, sed tamen hon
viruin, e«i lanla bona praislantur, cuin pmnibus qui absque metu el sollicitudine versus Ailpesiler arri-
ei familiariter adhaerebani, sua defensione protege- puit. Gum auterti ei frequenter armatorum cohortes
rct. Quam nliqtie cerlissimani visionem cum ipse occurrerent, quae ad nil aliud nisi ad praedandum
faclo mane abbati recitaret, subilo inler ipsa ver- D et rapiendum veheranl, subito qubdam terrore com.
ba ex niulia cprdis epmpunctione erupilv in lacry- pulsi, oblatam sibi pfsedam inaestimabilemj tanquam
nias : < Nescio, inquiens, qui sis, aht unde veneris, ba indighi, tiniide abhorrebant, et cedenles de yia,
aut quid in illo scrinio tuo;custodias; sed ibud ye- • summario, qui scrinia ciim sacris fefebat reliquiis,
rissime scip, quia inanus Domini lecum est. Qua- per medium sui iransiliim pra?stabanl innocuuh!.
propter in hat maris transfrelatipne a tua; sanclita- Tiansiens.itaque Marlinusiioster totam Iialiani, et
lis npn recedam consprtiOj cerlissime credens mein post illam Alpes aspefrimas, pbst quas eliam loca
illa navi, qiia tu yehendus es, periClilari hPii posse. > muiia periculosa et plena latronibus, urbem Basi-
Cujus sart.clae visionis abbas perculsus hiiraculo, leairt, de qua priihum suae peregrinalionis iter in-
praeseriim propler boniinis fideui, quem sanclum et chpaveral, loelissimeingressus est, ac primo omnium
veracem essenoveiat, retulitet ipse aliamvisionem, bealae Virginis ecclesiam petens, cui el peregre pro-
quse ipsi dorisiienli eadein ipsa iiocte p'ccurrerat. ficiseens devole se cornmendaralj quantas potuit ei
"Videbaiur ei siquidem ab eo loco, ubi tiinc erat, graliariim retulit actiones, quod eum apud dilectum
Acbone videlicet, usque ad villam proximam clau- Filium suum ejusdemFilii sui reliquiis honorasset,
strp-suo, npniine Sigoltsbeim, nil aliud esse quani e! de lol ac tanlis periculis cxceplum, laelum etin-
255 HISTORIA CAPTJE A LATINIS CP. 25i
columem reduxisset. Unde el altare ipsius, quod in A Iicm de loco Nativitatis Domini, de loco Calva-
ipsa ecclesia celebefrimum habet, palla nobili de- riae, de Sepulcro Domini, de Lapide Revoluto, de
coravit. Episcopo quoque ejusdem ufbis, doinino loco Dominicae Ascensionis, de lapide nbi Joannes
Lutholdo et aliis quibusdam personis et ecclesiis sletit, quando Dominum baplizavit, de loco. ubi
ejusdein loci donaria sua satis liberaliter erogavit. Chrislus Lazarum suscitavit, de lapide super quem
Mansit autcm in loco paucis diebus, donec ei fra- Chfistus in templum est prsesentalus, de lapide
lies sui, qui jam redkum;ejus accepefaiitj; reveren- super quo Jacob obdormivit, de lapidelnbi Christus
ler, ut dignum erat, occurrerent, cum quibusJpse, jejunavit, de lapide ubi Chrislus oravit, de tabula
assumplis quoque aiiis de civilate quampluribus, super qua Christus coenavit, de loco ubi captus
qui eum gratissime prosequebantur, ad Parisiense est, de loco ubi maler Domini migravit, de sepul-
monasieriiiin egregie quidem, sed cum multa 3evo- cro ejus, de sepulcro S. Petri apostoli, dereliquiis
iionis humililale se conlulit, ubi etiatn, toto fra* sanctorum apostolorum Artdreae et. Philippi , de
iruin conventu tam ei quamsacris quas afferebal re- loco ubi Dominus Moysi legem dedit, de.sanclis pa-
liquiis ad portam humililer recurrente, in nativitate triarchis Abraham, Isaac et Jacob. Ilem S. N.icolai
sancti Joannis Baplistaeante horam Tertiarum triuiri- episcopi. Item Adelebi episcopi. Ilem Agricii epi-
~
phales illas sacrae praedae manubias, gaudentibus scopi. Item Joannis Chrysoslomi. Ilem Joannis ele-
cunclis et Deum corde et voce laudanlibus, in ip- emosynarii, de lacle matris Domini, Item Marga-
6am invexit ecclesiam, el in ipso allari njajori, qiia felae, Perpetuae, Agaihae, Agnetis, Luciae, Caeci-
poluit reverenlia, eollocavit. •-.': liae, Adelgundis et Eufemiae, vifgiHuiii. Factum et
24. Benedictus ilaque sil Deus, qui facit mirabilia actum est hoc anno Domini inillesimo ducentesimo
magna Solus (Psal. LXXI),qiii per ineffabilem vir- quinlo DominicaeIncarnationis, regnante Philippo
luiem et misericordiam suam Parisiensem respexit Komano, prsesidente sacrosanctae-Rom. Ecclesiae
et illuslravit Ecclesiam, per quaedamsuae gratiae do- Innoeentio summo pontifice, sub episcopis Luthal-
naliva, quaepervenerabilemvirumjam saepediclum, , do Basiliensi el Heinrico Argenlihensi.
Martinum abbalem, ad nos transmiitere dignalus 25. Nemo igilur fidelis aliud vel credere debet
est. Quprum praesentia et piwsens exsultat Ecclesia vel etiam opinari, quam hoc aclum esse divinae
et ipsorum patrociniis quaelibet ahima fidelis apud gratiae respectu, ut-tot et (ahtae tani celebrss reli-
Deum adjuvatur elprpficii; de quibus ut legenti- qniae per honiinem se ipsum in tanta humililate
bus certipr fides aslruatur, quaedam ex ipsis pro- eonservanlem inter tot rerum impedimenta ad no-
priis duximus titulis exprimenda. adventu
r stram pervenirent Ecclesiam. In quarum
Primum igitur et generalissimum, inio in omni tola, ut credimus , Teutonia atque apud seipsam
veneratione dignissimum, vestigium sanguinis Do- iaelior, et apud bomines famosior, el apud Deum
mini npstri Jesu Christi, qui pro redemptione to- ccepit baberi feiicior ; nullus ergo, "ut alia multa,
tius generis humani effusus est. ita hoc forluito aesliinet evenisse. Qnod utique
Secnnduin vero lignuin est Dominicae cruCis, in nilaliud essel, nisi magnis Dei operibus debitum
quo Filius Patri.pro nobis immplatus veleiis Adae splendorem caluinniando detrahere, Si ehiin illius
novus Adam debitum exsolvit. maximaecivilatis, de qua haec omnia translala sunt,
Tertium est non modica porlio S. Joannis prse- lam incredibilem el subitam expugnationem et or-
cursoris Domini, dinem causarum praecedentium et transitum Marti-
Quarlum vero brachium S. Jacobi aposloli, cu-r ni abbatis terra et mari periculosum, et lamen pro-
jus memoria per universani venerabilis habetur tegenle Deo de locis omnibus inoffensum diligen-
Ecclesiam. Sunt etiam aliorum sanctorum reliquiae ter attendimus, haec omnia profecto non esse casus
quorum iiomina subsequuntur : forluitos, sed muneris diyini, luce clarius appare-
Christopbori martyris. bit. Quapropter omnes qui vel ista vident, vel au-
Georgii martyris. D diunt, opus Dei, quo auclore facta sunt, in omni-
Tbeodori marlyris. busvenerari, el credere, et ab ipso suaefidei ac de»
Item pes S. Cosmse marlyris. • volionis praemiumpraestolari
Ilem de capite Cypriani niarlyris. 26. De his aiilem ipsis coslestis gratiae donis,
Itein Panlaleonis martyris quae Dominus jam saepissime Dominico famulo suo
Item dens S. Laurenlii. abbali Martino et per ipsum Ecclesiae Parisiensi
Item Demetrii. martyris. coniulerat, eadem Eeclesia ad honorem Dei, et to-
Ilem Stephani prolomarlyris, tius Romani imperii, Domino Philippo serenissimo
.Item Vincentii, Adjuti, M:iuritii et soc. ejus. imperatori laudabilem valde conliilit portionem,
Crisantii et Dariae martyrum. tabulam yidelicet quamdam inaeslimabilis fere pre-
Itein Gervasii et Prolasii niarlyriun. - tii, auro et gemmis pretiosis operosissiihe exoma-
Primi martyris. lam,etplurimasanctarumreliquiarumgenera, longe
Sergii et Bacchi martyrum. auro el gemmis pretiosiora ibi diligentef recondita
Proti martyris. continenlein. Quam tabulam Grsecoruih imperator
ioannis ei Pauli marlyrum, in solemnibus festisyelut quoddam ceiium plgn«s
255 GUNTHERI CISTERCIENSIS 256
iiiiperii gestare consiievcrat de collo suo catena A insculpla esi.Quod utique niunus invictissimus lex
aurea dependeiitem. Cui labulae piseter aurum vel Philippus, juvenis quidem aelale, sed in Dei timore
alias gemmas quamplurimas, jaspis unus nyiiae et omnium mprum honeslate maturus, lanla men-
inagnitudinis infixiis csl, passionem Domini sibi tis benevolentia ci graliarum actione suscepit, ut
insculpiam et B. Virginis et Joannis Evangelistae ipsam eiiam Parisiensein Ecclesiam cum onmibus
imagines hinc inde assistentes, Est autem "sapphi- possessionibus suis in suam susciperel proleclio-
rus ibi qiiidnin: admiiandae quanlilatis, cui divina nem, et alias oranes reliquias/quas Martiniis attu-
majestas, quae nulla prorsus imagine proprio re- lerat, ei perpetup possidenda& imperiali prjvilegio
praesentari valet, artifieiose. tamen ita fieri potuit, confirmaret.

Scripsit autem hanc historiam magkter Guntherus quidam, tunc monac-hus,prius autem scholasticus , vir
admodum liberaliter eruditus. Qui eliam rebus ipsis quas scribebat vehemenler appldudens ,id habebat in-
tehtienis ac fidei, iit eb ilte qui lidieperfideles suos operari dignalits fuerat- eliam ipse divtnfirum relator ope-
rtim vitam acciperel sempilernam.

GtftTHEftl POETiE

LIGURINUS.
\ • SIVE

DE REBtfS GESTLS FRIDERICI

IMPERATOMS AUGUStl, COGNOMENtO ^NOBARBI,

LIBRI DECEM.

PoslJac. Spiegellii, Bet. Pithoei, Cunradi Riltershusii et Geo. Christi Joannis repetitas.
euras ad fidem editionis principis Augustanse denuo recensuit, seleclas virorutn
clariss. ut et Scioppii, Pelugii, Barthii, Witbofii aliorumque adnotationes itemque suas.
adjecit, commenlat. historieo-litterariis, iectionum varietate atque iodicibus auxit Dp.
Car. Georg. DUMGE, Mstoriarum professor Heydelhergensis.

Prtemittitur Dissert.Mstofico-Ktteraria de operis auctore, wtale, fatis\ ac editionibus;


accedit comrnent. de Ffiderico I imp. Aug.

(Heydelberga-, ediloris impensisex offieina Jos. Engelmanni, lypographi. MDCGCXH,i.n-8".)

REGIJE.CELSlfUDINI.SEKENISSIMI.PRINCIPIS.CABOLI.LUDOVICI.
IN. BEUNO.BAVABIAE.SUCCESSORIS. H.EREDIS.
QUEM. ATAVORUM.GLORIAE.REGUM.PAREM.NEPOTEM.INVICTUM.BELLO.PACIS. AMICUM.
.._:jBTAS.MIRATUR,SUSPICIENT.POSTERI.
PRINCIPI. NOMINIS.IPSO. AUGUBIO.PATRIAE,MUSIS.AUSPICATO.
D. D. D.

Magnorum regum praclara facinora, quemadmodum cmleris morlalibus rerum splendore, ila principibus,
potissimum ciris gestorum. exemplis commdndanlur. Undeet hermim qlim laudet in procemmpulis cekbrari,
ium vero libris compositwaugnslis nominibns ihscribi. Deleclabantur auteni oplimi quique domeslicorum
cum maximeyraiconiis, ncque certior in uila re (avov aut ampiiora suffragia. Coiifir.maluritaque, mi/ii ani-
HIIIS,di(»i regim Celsiludinis Tum prxsLigurino, nobilissimo ojere de laudibus tummi imperatoris, pmsi-
ditim imploro, novam hanc edilionempro viribus ornaturus, ul gloriosissimo nominelaureaius liber per lil-
leralorum manas tircmnferaturj et argumenii dignilalem aqualis auctoritas extollal. Rec ad excmandam
ambitionem seu voti temeritalemaliud quidquqm pra[erimu$, qutsm honeslalem siudiomm in revocando
2S7 LIGURINtlS. — PROOEMIA. 253
egregio scriplore, qtti nostrii tijpis frequentatus obleclamenlo bonis omnibus , ornitmenloGermano nanitni
sil futurus. Etenim novimus qiim tua sil bonitaset inlilteras amor, qiianiisque studiis vnicum illud cen-
lumvirale Tuum Germanicm glorim detnbrum exornas, qnumque el divo Friderico Cmsari ibi arani vovisti.
Cujuscunque eiiam priscorum regttm tibi sil sacramagis memoria, piovedignior favore? Vel enimgenerosam
hidolem, vel bellicam virtulem vel denique pacis ihillo studia species , ubique similem reperias atque co-
gnalitm. Adde quod augusiUsimus heros iiobiiemcurarum parteni ordiitundis Bavarice rebus insumpsi;,- el
insigni cttm primis iilulo regni satis meniorabilis exstitit. Fridctici namque Cmsaris primuni (iuspiciis anti-
quus ftorici ducatus, Henrico Saxohm ademplus, illuslrissimm Ivm genli virtutis prmmium concessii, irdns-
latus in illum Palaiinum famosm laiidis Olhonem, mternm memorim printipem principumque tahloriim
paremem. Fuerat nimirum iste Germanictts Achilles Friderici imperaloris in rebut gerendis auctor et regni
firmissimum robur, ctijits invicitim pericutis nnimum formidavit Mediolanum, mirata sunl Alpium cacu-
mina, ipsa Roma susnexil.
Noh ihjucunduni erit petcurrere , qua tu te cum tanto principe tnoque magno parente comparcs, el ex
conscientia propriorum facinorum gatideas avitam virlutem nna cum prisca regia dominatiohe'., tiovo splen-
dore tenalam. Alque majora spondens dum venerit lempus, jam cincttts viclorim laureis pacis arlibns vacas,
magnurum peclore fovens semina rerum. Ita fiel uti, dum ipse nunc oliorum facla legis, alii scribanl olim
qum lu fecisli, el qum legentittm animos admiralione tui detineant , cum anintadverterinl, eo mcigisfdcten-
dam esse veram viriutis laudem kac noilrit tempesiale, quo mttjori ad eam hisu contendi debeat in liinto
luxu, alque ul libere dicam, dssentaiionumac mendaciorum stndio el delirantium hurhero. Sed hoc hislo-
ricis avi liujus tt fuluri nobile sil qrgumenlum r niihi unus esl precuni conatus; iil ilomtm qitamvis exi-
guum solilo humanitalis cl ctemcn lim affeclu suscipias, meqne sub ttto palrocinio beaium admitlas el
serves.
tieg"tmcelsitndinis devoiissimus cliens,
C. G. Duwcft.

PRiEFATIO EDITORIS.

Rovam hanc Ligufini edilionem post annos ab ullima fcre cenlenos, tanlorumque virorum itcrala»
euras ut ihstiluerem, praeler operis nobilitalem et argumenii pracstantiam, aliae quoque causae, nec illa?
leves, impulerunt. Explicandis nimirum Germaniae mediae anliquitaiibus nnimum adjlciens, illud stalim
inlelligebam, rerum solis moraentis aegre adduci ac detinerijuvenum studia,'domesticorum plerumquc
aliena, et quaevelproximae modo necessitali vel oblectationi cerle inserviant, Hisutquacunquesubvenirem,
deseriis compendiorum formulis circumspicere scriptorem ejus aevi idoneum, rerum locupleiem, tenore
jucundum, quo quidem interpretando potissima quaeque discipliuae veteiis capita , quasi aliud agondo,
submitlerentur. Ferebat aulem ipsa propositi ratio in Ffederici I imp^ aUatem, quam iitriusfjue Gernvaniae
Iimitem ingentes reipublicaj vicissitudines aiquP uhanima peiitorum testimonia cominonstrant. Earum
ipse pars maxiina fuerat inclytus heros,cui iara tomporum ftTniialegestornm condigni sci-iptorcs obti-
gere. Celeberrima quippe nomina, antistesO.ho Frisingensis, neque minoris famaj Radevicus, lum uirius-
que nobilis interpres, Ligurini vaies. Hti graves et rerum et vcrboium ponderibus , hic ' spiritu ple.Miis,
dicendi lepore venustus, et ut aevosno miiandiis. " .
Quapropter trium fere sseculorum continuo plausu exceplum leslanlur octo editiones, quas unus ille
domesticcrum acqualium expertus est. Veruni omnes istae ediliones, excepla rarissima Rittersliii.sii, com-
munehoc Iiabent, quod majore folii fonna exciis;e, pleraeque cuin.aliis in grande volumen conjiirici*, ad
gestandum tractandumque incommodae'piodieiuuf, ipsae nunc singuke minns frequCntes , nohnullae ma-
ximis adeo bibliothecis alienae. Prxlerea textusvel in opiimis croendationum saepe tilulo veram injuiiam
accepit, dum ad anliquae dictionis Romanae leges examinatus, nativi cploris indiciis privaretur. Adnoia-
tionum denique bona parg oliosa, disjnncla, polentiam ipsam ex-ercent. Plurima perperam explicaia, non
jiauca plane neglecta,,lectorem ant lurbant anl penilus fugiunl.- -
Haecego mecum reputans, et jnveniini stiidiosorum, quiu imo forsan ct eruditorum, mC gfatiam initu-
rum sperabam, si praeclarum scripiorem, lempoiibus nostris accoinmoxlalum coneinno lypo evulgarem.
Alque operae quidem summa in eo posila viilebatnr, ul, antecedenliutn ediiionum vitalis incomniodis, in
hanc novam cunctarum commoda,qua possem aucia , conferfem. Texlum utcunque Rillershusianum,
quinpe corrcctissimum seculus, Augustanae principis aucloritatem diligenter adhibui, non nisi manifesta
nccessitate ab illa discedens, et neque tuuc tjurlero absque vadicio. Eruditorum vero conjecluras, ..quoi*
£59 GUNTHERI CISTERCIENSIS 260
qnot nancisci eoniigerat, ubique semper subjeci, apposilis modojiidicii signis, iisque non arrogantia; sed
brevitatis, lalioncs alibi addiiurus. Historiam operis litterariam singulari disseflaiioiie complexus sttm,
ul niillus antca cditoruni; Den:que elprimum Friderici Aug. deccnniiim levjter adunibravi, ut essel isa-
goge quacdam in Ligurini libros. Proximum notarum volumen editionem selectas, omissis mere alienis,
puta theologicis, elhicis, lechnico-politicis aliisque id genii9 qnisquiliis, exhibebit. Illarum in lociim ne-
glecta plUrima subsiiliiairt, e poiioribus, quse luuiaelas, hisloriarum auxiliis petila, eaque vel Pmnino
nova, vel diligenlius exponenda, Denique binas eidem dissertaliones pfaemitiarrt , qnarum una bfevior,
de poetarum velerum exemplis auctoricum primis familiaribus, allerapiolixior, de reipublicae Germanicae
universa facie, qualis illa Friderici I lemporibus agnuscitur, disputabil.
Superest m grales hicce publicas, haud equidemparesillas, tamen sincerrimas laetissimasque rependarn
iis, quoriim me huntanissimae liberalitati praecipua quaevis et paraiissima laboriim subsidia , perbrevi
lempore collecla, debere reeprdor. Etenim talibus taniisque officiiscum maximeatlribuam paratameditio-
nem,e_tisque meo Marle vulgandaeconslitutumconsilium.qualicuiiquescilicet studio condonata demeriturus.
Atque'inprimis appellandus vir illuslrissimtis, generis splendore non magis quam summa doctrinoe
elegaiitioris laude consp.cuus L. B. ab Ittner, sereniss. M. D. Badi a consil. inlimis, apud diaeiamHelvet.
minister pleiiipolenl. cl ciicnli ad Lacum supremtis direcior.cnjiis egfegiiim mpnumehlum divi Caroli
Priderici M. D, Bad. manibus, aniiqua slyli graviiate, dicaliim una cum priiicipis immortalis memPria
et dnrabit el pncdirabitur. Prseclaram deinde nobis operam navavit vir solida variae scientiae gloria,
Iuculenlisque in rem lillcrariahi ineritis nobilissimus, Bibl. Regiae Goeltingertsis aniisies, Jerem. Dav.
Reussius, plurima confeslim eaqne op'alissima adjumenla, suople inanti nilide descripia, nrislris precibus
transmiliens. Parisiis yota noslra explevit, quin imo diligenlia exsuperavitvir penitioris eriiditioriis ac
urbanissimae facilitalis, nnillisque nominibus illc charus alque colendus Carolus Hase, Virtariensis, bi-=
lilioth. Imperiaii-Regiae a cusipdia, nuper. cgregia adhuc ignoli pene scriploris, Joannis Lydi ediiione
litterariim orbi notissimus. Mouachii summa cum humanilate percontantcm excepit, promplissimoque
favore edocuil bibliplhecae Regio-Bavaricae laudalissimus cusios, Bern. Josephus Docen , monumenlorum
ille Gcrnianiie veteris sospitator insignis. Perscriplis Roinam quoque desideriis paralissime respondit in-
defessus amiquiiatum Germanicarum eo loci indagator et vindex, 'Ferdinandus Gloeckle, Ingelheimensis,
biblioiliecae Vaticanaescriplor, proxime plurimis iisque egregiisinduslriaetitiilis celebrandus: Ne(]uaquam
porro lacenda nobis amicissima studia praenobilis ac eruditissimi Sulpicii Boissere, Coloniensis, cime-
liorum artis prisco-Gennanicae possessorjs inslriictiss.imi el liberalissimi, mox operoso et splendido labo-
nnn specimine artis ciihoribus exiollendi. Tuin eliain viri doclrinae multijiigae scriplis diidum clarissinii,
Jo. Garoli Hoeckii, illustriss. Comil. Limburgo-Sohnens. regimiui a consiliis, qui fariora nmneris olia
lilterarum auginenlis confenre gaudel. Gralissima denique in nos exstilil humanissiinorum bibliothecae
Albertinse Friburgensis et Auiicae Carolsriihanae aiilistilum bcnigiiilas, quavix noo omniurn Ligurini edi-
lioiium pcrcommodus usus indulgebatur. His itaque lahorum praesidiis, atque pptioribus temporura ad-
miniculis til pluriinum debemus, quidquid inisto labore profecisse videbimur. Neqiie;enim aliam iiobis
gloriolam, quam volmitatis, expeliinus, et procul esl vana perstiasio, virorum eeleberiiinoruni studiis
momenla nos aliqua addidisse.
lllud landem in yolis praecipiiumiibere proiitemur, ul florcntissimae olim reipublicae nostrae, rcvowta
imago, aliquando adliucaninios invenia.l non prorsus alienos. Eleniin vivilur magnis excmplis, el ouinis
aeyi nobilissimoegenles priscorum pairuni praecepiis ac iniitatione stelerunl, spretis contra vetustis mori-
bns dcbilitaiae concideninl. Qiiapropler laudabili majoruin nosirorum insliiulo, domesticas anljqiiiialis
illuslria docunienta sludiose in scholis exhibita, quemadinodum et Ligurinum, vix adhuc lypis innote-
sceniem, in ccleberriniis patriae gymnasiis leclilatum invenimiis. Forsan et nostris ciiiu maxime tempo-
rilius ejusmodi fomeiila conyenirent, quandor_uidemin tenera adhuc aetale plurimttm efficilur, el amor
patiia; lantuin decrepitns veluii cum lacte rursus infuiidi possil ac recreaii. Saneniajores nostri Graecae
el Romanae veluslalis exempla non otiosa curiosilale vel adiniralione conlemplantes, sed propriae nobili-
tatis mempres, et gloriae gent liliae.comparatione elali, fortilcr ipsi agenles, faclis et scriptis illa tanlo
felicius expresserunt.
Heydelbergie,in vigiliaNativilatis.anniMDCCCXlI.

PRJEFATIO rRIMJE EDITIONIS LIGURINI.

Jlarqunrdiis de Slain Ecclesi* Bambergensis pr:r])osilns, Maithaeus Marschalk, Bcrnardus et Chun-


radus Adelmann de Adcrmaunsfelden, canonici, Chuiiradus Peulinger ac Georgiiis Herbart, Auguslan?',
Lectofi salutem. . »
Vcnit hiis diebus Augiistam Chunradus Celiis, vir tum in bonis anibus apprime doclus, lum etiam
261 LlGURlNUS. — PROOEMIA. 2C2
diligens adniodum veteriim scriplorum indagator : quem cnm pro nostra erga p.umamiciiia allocu'i fuis-
semus, rogavinius, si aliquos libros aniea nobis incogniios percgiinando per Gcrmaniam reperissel, ut
oorum pro siia inomnes htimanitaie copiam nobis faceret. Retnlil Ligiiriiium quemdain egreginm poe-
larii de rebus geslis per Fridericum primum Caesafem in nionaslerio qiiodam Franci* Oriertlaiis, quam
noslrales Franconiam appellant, se invenisse. Eumdein cum legendum ac per otium conspiciehdtim no-
his tradidissel, existimavimtis profecto dignnm fore, qui per ora viriim volitarel.Adliorlali ilaque Ch.un-
radum fniimis, ut cxprimi formis curaret, neque dimius delitescere permillerei.. Ciinique posl aliqnos
iractalus cnm arlifice sibi paruni convenirot, alqiieuinc abire decrevisset : verebannir, cttni unicuui so-
luni exemplar exstarel, ne aliquo iniqtio sidere jaclurain aut periculum palerelnr. Noslra itaque opera
et aere landem effecimus, nt artifexille onns subieril, parlim ne vigiliae el liicubraliones Ligiirini. peri-
rent, parlim etia.ni, ne inclyti Coesaris nosiri Friderici primi labores etegregia facinora oblivioni irade-
renliir. Accessilhis peculiaris amor patria;. Ci.iinenim of igo nobis, el qiiidem omriilms , ex Suevia foret,
pulcbrum adinodum videbatur, Fridericuin, qui el ipse ex gerite Siieva originem duxil, Suevoriinipolis-
simum auxilioex leiro c-arcere, et post aliqua soeculaiierum iu lucem prodirc. Multa quidem inclyto
noslroFriderJco propler inniimeros labores, qiiospro Homani impcrii decore ac majesiate conservanda
perlulit, Gcrmania noslra debel : sed longe plura uuiversa Chrisiiaua respublica , pro qua insignem ac
sanciissimnm illam expeditionem ad res Clirisiiariorum in Asia resiilueiidas snscepit, etii) qiui posiquam
Annenios feliciter devicerat, ut pium el religioni.Christianas devo'.um Caisarem decebat, viiam qtioque
cum maxima Christiani populi jacltira amisit. Solius eniin Frideriei per eam teinpeslalein viiiiis e.t rei
bellicae perilia tuio Saladini .regis vicloriae ac felicilati opponi, et inclinaiam renipublicam Christianoruiii
in Asia erigere poiuissel. Quisquis igilur es, qni haec lcgis , Liguiinum hiirtc, egfegiuin virtnium Fride-
rici Caesarispraeconem ex Germania proficiscenieni ne despicias, sed alacri anlmo amplectere atque re-
volve. Reperies revera pleraque, quae te legisse non niodo non pcenitebit, vertim etiam pltirimum ju-
>abit.
In fine libridecimi subscriptum : ..
Gunlheri Ligunni poelae. clarissimi de geslis divi Friderici primi libri fcliciter editi impressi per
industrium el ingeiiiosum magislrum Erharduin Oegliu, civem Augustensem, anno sesquimillesimo et
septimo, meiise Aprilio.
In fine ediiionis :
Felici fine conipietus Ligurinus, et per universam Germaniam et ejus publica gymnasia jam notus, el
juventuti G^rmanicaead legendum el eiiarrandnm prajbitus, primo Vicnnaeper Ciiiinradiim Ce.ltem; Fri-
btirgi per Hicronyinuin Baldung; Diibingi per Heinriciim Bebelium; Ingolstadi per JacobiimPhilomusum ;
Lipsiaeper Hi-rinaniiir.Bosiium (H), qui in pracdiclis gyinnasiis publico stipeiulio Roiuanas litteras feli-
ciier piofitcimir.
(II) HaiiildubieHerniannusBiischiiis, qtiem tunc temporis Lipsiaedocuisse ostendit Burckhardusin Vila
Herm. Buscliii, p. 1C4.

IN LUGURINUM DISSERTATIO PRIMA.

De operis auctore, «etate, fatis ac editionibus.

§ I. — De Ligurihi auclore ejttsque noniine. A Melanchthoneii)(12), Gyraldum (12*), Pagium (15)


Magna, ut ferme solet in rebus diibiis, de Ligii- et Jos. Aiiion. Saxium (13*) errorem apertum noiu
rini auclore inter erudilos disceplatio coiitciitioqiie ahimadvertisse. Tum vero iidem priuii editores
esl. Ac de nomine quidem primos edilores partim libro decimo siibscripserunl Guntheri nomen,
caute tradidisse vel ex hoc inlelligilur, qupd ipsi qtiod quidem receiis invenium et laboranle prelo
sibi non conslanl. Principio opcris Ligurinum ap- quxsilum mox inde docebimus. Atque adeo Lilius
illud Gunlhcri novnm homen vagorumore
pellant, nec salis apparet, an palriam aut nonieii Gyraldus
alterum rerum Friderici 1 scriptorem
proprium indicasse velint. Postremum P. Pithoeo excipicns,
videtur. Quidquid admillas, iiliiiique halluciuari efflnxit, snoque Ligurino snperaddidil (U). Reliqui
testis est (II*) ipsemet auclor, indilum libroLigii- recenliorum omnes, praeter iiniim Senkenbergium,
rini tittilum disertis verbis enuntians 1. x, v. 615. in Guntiieri nomine cdhiiuieverurii, eoqiie ita se-
et sq. curi, tit omnis illorum conlenlio in diiobns lanluin
.... Doclos, quorum tulandus amore ejusdem nomiuis -scvi medii scriploribus vcrsari
Atquefovendus erii, noster Ligurimts adorel; omnino videatur.
Quo magis ego miror, .non modo primos illos edi- Exstant nimirum illius aelatis Guniheri cujusdam
tores, sed recentiores etiain el magui nominis eru- inscripta nominc poemala de passipiie S. Cyriaci
(\V) Pra^fat. ad edit. nium injusle nolat Gerard.. Vossins, De Itist. lat.,
(14) Chronicon., I. tv. p. 13G (ed. Anisl. lC99,in-foI.). et Schurzfleisch De
(12*) Bist. Poetar., dial. 5, pag. 507 (edil. Lug- Henr. Leone, § 1 (Opp. xnv, p. 574).
dun. 1696, fol.). . (13*)Nol. ad Sigonium De regnq ltalim (Opp. Si-
(15) Crit.in Baron., ad ann. 1160 (edit. Venet. ditos gori. ed. Muralor., tom. II, p. 717, sq. hot. 16).
ITiO, ful., lont. XII, p. 1427. Ipsum aulem Baro* (14) L. c. dial. 5, p. 307.
265 GUNIHERI CISTERGIENSIS 204
ei usilalis Christianorum aclibus, qnac ad annum .A idemqtie acerrimus adversarius Henr^ Christi. Sen-
fcre 1526. Basileaj lypis vulgaia P. Pitbceus andivit kenbergitis (23) argiinientum desumpsit, specie
nancisei diu quaesilanpn poluil (15). Eadem in mo- magis qu.ainpondere commendabile. Quid qnod ac-
naslerio Maulbruuiiensi saeculoxvi impressa, nescio tuin omniiioforet de plurimisaevi medil inoiiumentis,
teste qup comperisse memini. Guntherus aulem isie admissa lali ralione suspcctae originis. Chronicon
Sigebcrtopriinum Gemblacensi (15*) deinde Tiitbe- Uspergense Conrado a Licliienait pluriiim saficiilo-
mio (16) memoralus, fuil monachus Elnonensis riun stabili serilentia ascriptum hac nostra demum
S. Amandi monasterii (16*)ordinis S. Benedicti con- tcmpestate Burchardi Biberacensis evicit ejusmodi
gregationis Cluniacensis. Ilunc scriptores aliqui, rerniri scrutator eximibs Placidius Braunius (24);
praecipue Belgae(17) Lignrini auclorem exiulerunl, Primam invenli nominis ocCasionempraebiiil ipse-
nb aliis merito reprehensi, qnippe quod Sigchertus met Ligurini auclor. Saepius eiiim meminit a sB
Gcmblacensis jam anno 1112 vivis excedens.-Fride- scripli Solymatii (25) s. de expedilione in lerram
rioi I, temporibiis annoruin quadraginla superior, sanciam poemalis. Indicittm propere nimis ac obi-
facinorum ejus pracconem Gunllieriiin agnovisse ter proseqncntibus occurrebat ille Gunilicrus expe*
persegre-potuerit (17*). dilionis in Constantinopolim scriplor, et facile se-
Magis innoluit Gtiiiiherus alius, aetate ac scriptis " diixit viros de nomine iantuin sollicilos. lnvento
ab illo diversus, nionacluis ordinis Cislerciensis in Gmuhero mox aller accessil jure parli sodalitii,
ccenobio Parisiensi (18) dicecesis Basilecnsis (18*). deinde proximam quaeslionem nominum studia re-
Et hic esi ille Gunthcrus commiinibiis dpclorum inoveriinJ, oppressit favor, neglexit credulitas. NPII
suffragiis Ligurini auctpr celebratus (19). llstoriam cquidem oiiiniiiodefuere qui Solymafiiargiiinentnm
scripsitsnbaciic a LalinisConslaiilinopolis, ex ore abillo scriptoris Canisiani diversiim censerenl (26)_,
M.irlini sni abhaiis, qui rehiis ipsemei interfiic- ad caplam ductii Chunradi regis Jerosolymaiii tra-
rat (19*).Libriiin lypis vulgavilPelrus Canisrus (20). hentes ex Ligurini tesliirtonio (27):
Pillioenm (20*)quidem el Caveum (21) dubilalio re- Obtulimus scriplos sacra de sede libellos.
liqnil siispcnsos, qnamvis neulrum dubiorum ratio- Asl alii Ionge plurimi de Constantinopoli pronun-
nes exponere videamus. Caeteroqtiin omnes istaj tiarunt (28), quos inter unus Alberlus Fabricius (29)
dociorum opiniones argiimeiitis idbneis desiiiinin- vero propius accessit , errore sallim excusabili
nir, cum nulliis aevimedii scriplor. aiielorem Li?n- Bouillonaeamexpedilionem inlclligens. Hajc inditi
rini Gtinthcrum agnoscat, quinimo ne noineu nominis geneatogia, cujus origines edilionis prin-
quidem et ppus ipsum Ligiirini aequalibus memore- Q cipls nondum finitae sed inchoatae tangerc tempus
tur. Adde quod Henriciis Bebclius, Ligurini priinis necesse est, quippe quod lilulus lacet incognitum,
cditofibus coselaneus et cpiuiibcrnalis, ac operis post epilogusprofileiur.
cidmirator fervidissimus, auctorein, ucscio qua ra- Juvat ascribere novum errorem ex Guntlieri no-
tioiie, Chrislianum appellel (21*). Denique Joanncs inine prognaluni. Investiganli codd. Ligurini mss.
Nanclcrus , illius eetatis non ignobilis scriptor, et alia quselibet snbsidia litleraria, in manils
idemquc plurimis familiaVis et Celtis amicus, qui incideranl indices censurae Romanae, novo Petri
Chronicon sunm annol500absolvil,Ligurini, qiiein praenomine Guriiherum adnolanles (50). Suspenso
videral, menlionem injiciens (22), auctorem Gun- paululum rei miraculo confeslim ralio siibyeniebat,
therum ignorat. Atqtte ex illo anliqiiorum silcntio cum alio loco nota,lam conspicerem ejusdem Pstri
una cum recentioriiin oscilantia Ligurini tinicus Cunllteri Rhetoricam. Felici casu non ila prideui

M5)PiBefai. cii. (20*) Prsefai. cit.


(15*) De SS. Eccies., csp. 166 (ed.Miraei,p 157). (21) L. c.
(16) /)* SS. Eccles., p. 148 (ed. Colon. 1546, 4). (2P") Episi. ad Jo. Naucletnm: 1». q-.iiauclores le-
(16*) Saint-Amand Relgii vet. dioeces.Tornn. gendi sini. Puome 1504, fol. g.z. 759.
(17) Valer. Andr. Dessel.Bii/. fie/(j.,p.336 (ed. D (.22)Cliton. genet. xxxix, p. m.
Lovan. 1643). Anl. Sander. De SS. Flandrim, pag. (25) Conjectutmde Guntheto, Ligiirini scriplore
73 (ed. Antverp. 1624). Franc. Swert. A«/ien. Belg., supppsititin. Parcrg. Goeiiiugeiis., tom. I, Lb. ni,
p.519 (ed. Antverp. 1P28). p. 149 sq., § 2. .
(17*) Miror ipsuin celeberr. Pilhoeuin ejusmodi (24) ISotitia mss. S. Dddltici, lom. II, p.93 sq.,
senientiae pntrorinari pracfal. cil. '
(18) Pairis, Sj-Paires, Atsat. superiofis prope Ba- (85) Lifliiritii, 1.1, v. 14 et 86; 1. x, v. 648 el 729.
silcam. Schoepfiin Alsal. itlustr., i. I, p. 73 p. 451. (26) Ciinrad. Rittcfshus. iu not. ad Ligurini,
(18*) Mirxns Aticlar. de SS. Eccles., ii. 586. p. 17. G^-rard. Vossius.l. c.
(19) E pliiriiuis paucos: Gerard. Vossium De (27) L. i, v. 86.
Poet. Latin., p. 254 (ed. Amst. 16i)6, fol.), Fabri- (28) Miraens,Cavens, Oudinus, Andreas, Swer-
ciiiin I. c. Glirisio. S;ixium Onomast. Lit. ad ailn. titis, S.unlerus, etc.
1190. Hambergemm Zuverl. Huchr. v. d. vorn. (29) L. c.
Scltriftst.4\. IV. p.534 sq. (50) Indexlibr. prohib. Alex. VII, jtissu edilus
(19*) Mtraei.s1.c, Caveus SS. Eccles. hist. lil., Romae 1667, fol, p. 64. Innoceniii XI. Roiiiae1704.
p. 490 /ed. Genev. 1696, fol.) Oudinns De SS. Ec- — Plnres cvolvere non dalum ftiit, sed et inBibl. aliis
tles., loni. li, p. 1651 sq. Fabricii Bibl. Lat. med. haheri Guniberuin aliuiide comperi (Glemeni,
etjn(. mt.,l. III, p. 520 sq. cril,, toin. IX, p. 327).
(20) Anliqiiar. Lect., lom. V, p 358 sq»
im LlGURINUS*-- PROOEMlA. 266
obvenerat iiiem libef in prae.tanlissimo catalogo A . dem principiis niu", nec raro ex auetpriim scriptis
biblioihecaeHcilsbrunnensis (51), ibiqtie doclissimi unum alterumve cognosci. Ac primo quideni eccle •
Hockeri adrtotaiio, quaht ultro pfosequi facile po- siasliciim sUspicafinosiftim nihil impedii, rionniilla
leram. Fuerat aiiieriiPetfus ille Guntherus Acade- juvant. Prselefquaih enihi qnod anle renataslitte-
iniaertostfalis olim decusel ornamenlum. qniNeo- rasomiies fere scfiploresilliiis Pfdinis fuisse notinn
sladio ad Haafdtam oriUndus.Heydelbergaeeruditus, est, in ipsis qnoqtie LigUrihi libris plurima repe-
in philosopboriimofdine cuni laude docueral, deca- riuntuf e sanciis bibliis transsuriiptai Cataloguiri
natu ftmctus 1508. Tmn Vero jurispruderitiam ani- congessit Rittershiisius (55), cui pauca subjiingi-
plexus, iinprobopaucorum anrtorum studio effecit miis. Aiictof iiidiicetis ohsessde Terdonaenronachos
ut ani;o jani 1512 suhihiis iri ulfoquP jtire honoii- Friderici inisericordiam fruslra deprecatos (56),
bus condecofatus, Nicol. Morsingero valeluditie tiiitur isla parabdla :
laboraiiti in exponendis Decrelalium libris suffice- Noh secttsirali senlentia fini suprcmo
retiir, spreiis paticofiim caltimniis, cofptischli vitia Judicis, mternum matedwiostradet iti igncm,
exproliaiitiiiin, ni seinper aluril ei siia monslfa stu- Suppliciisquedalos exerla puniet ira,
Qui lolies monili, lolies sprevere monehtem.
diorrini sedes. Posiniodnm ad coilicis professioiietri Sic miseri civesad meihia clattsa gehtehles,
evecltts 1516, rector Academiae renuiitiatus 1517, B Ac velul incertam queruti rediere gehehhani.
aiino sequeiitl praematuro funere aiite senium eH- Expbnehs iriilk furtesisecontentioiiis iriier iuipe*
stincliis est (52;. Yireqtiidem prseslans natura in- ralorem Rbnianuin queporitiflccm,ipse prri sua paflc
genii, liberaliuin artiiim peritissimus el poela lau- caute noii riiihus ac inodestc subjicii (57):
reatus, qtiemLigurini aiiclorem r.on ineple repit-
Principis qh papm fueril pdrs jusiiox, dlier,
tares, hisi pluriinaegravissimseque lemporis et loci Qtii nielius pdiuil £dgitos'cere,judicei: iii hos
raiioneo oiiniiho dissuaderent. Nimirum ut laceam lgnari reriim parlem veneremur ttlrdmque.
vciustatis notas el codici msclo ct ipsimet operi Hacc cl Simiiia non obsciire ecclfesiasiicuni iii*
inhaeieiiies,etiaih teiiipuspriirti riimoris huic noslro ntiunl, quem larnen rhonachum baud faciJe credi-
Gtinthero iion coiivenil, qui lunc adliuc adolescen- derim. Nec deiirierit illa fuiilia de Guntheris. cpiii-
taius tanlo labori nullatenus par esse polerat.. Adde nienla, qtio niinus ego subscribani Piihoei (;38)seii*
quod insignisoperse praesens auclorhic lociminime lentiae : llic hoster, si veriim amahius, heseio quid
laluissel, siquidem noveris coeitiunv eruditoriini» ptce se feri mohdchismdculiius, ufbaniiis e't magis
mores, el ejusmodi secreta vel ubiciinque lutitis aitlicum, quod gehtis eiiam vttm se aliqiiandb secia^
custodiri scias..Famam Petro conciliavit iila scripta CHihi sub fihem poemdlis s>'_;m/ica/;Ceflfeqtii Ligurini
Rhetorica, quse pfincipis Mtisageta? suflragiis illu- libfds vel obiter perlegcrit; effali seritiet gravita-
str.ita(53), inuhonim manibusierebatuf^acdemuni tem.
typis exscripia ileratas confestim cdiiiones.(54) DffficiliPrlbhge quDesiiPde patria stiboriturj ned
experta est. Atqtie haec ipsa libri novi celebritas opinidiiuiriminor discPfdiai Pluntrias autem stibmo-'
in oris louginquis, uipoteGermanis.Romanae curiae vere inlaclas percommode ppteris, ulpole qtise
censores induxit,. ut qnaleincunque inlerdicerenl. Guiitheroruin vestigiis insistanl, Nil nobis hic pto-
Postinodum auctorem Ligurini Guniherum audicn* fecto cum yariis speciebiis, qiias ciii vblupe efil,
les elFridcrici prseconem, eumdem sibipersuase- prosequalnr. Exipsis Liguriui libris rationum.for^
runl, vel vjce yersa. niulaefepeiendaev dum:alio qubcunqiieceMo indicio
Hiscepraemissis, quid landem de Guniheri appel- desiituariiur. Nonnullos Liguran autumare supra
lalione slaiueiidiim sil, nemo lion videl; ast nihilo iheiriihimus (59), nec illa penitiis inahis corijeclura,
secius retinendam putayerim,. scilicel usu receptaral: nibdo;ne Ligufini vbcabulb comniendatam velis.
ct prorsus innocuam, quandnquideni alia, nort ;da- Efeiiirii! lenuis admodiim ihjecta Pilhcei dobila-
iur.:Monet praeleiea scriplorum ad Gumherumpro- . lio (40), Llgiirehi de paifia ea unquarascfiptuiuin
vocanliuni lnuliitudp, neqne ellam aliis potipri jure 1 fuissevQuasi Vero sil inauditafes: civis^in:cives
priscorum nominibus ulimur, el moleslum:sane foi accensus aiiiiHiis, quiiiinio contra nori^ exstent
ret,:ne quid grayiusdicam, in- rebns usu loiigaevc • exeriiphi lanlo niajoris acerbitalis,' quaiito":major
veriiaiis speciem cpnsecutis lurbare ordiuem v.eHc. •
irtjufia. Praeterea qiioqiie; auctorerii' ltakiin: npn
§ )\. Aueloris persona et palriai, absijiie spee'ie!lueare.' si Cumpririvis:iii'ceiisuni ai*
libro
Supervacaiieuiii videfi pbssit, in viiaj gehtisel _ luleris elejganiissimtfm Haliae:descri()iioneiii
patfiartiirtquirere,cuiiinedehoiniliequideni conSlet; seciindo exhibitam (41). Maximarii quidem parteni
Monenduuivero, disceptalionem utramque non iis-. ex Othone Frisiimensi (42) transsumplam poeta
51) Ltbror. impresSor. sectio 5.; n'. 194,pi 263: (36) Lib. in, v. 129 sqq.
(52) AnndLAcdd.\ol. 4, fol. 175j 24-7•—Scbwab ^57) L; vi, v. 548 sqq> ;
Syllabi Rector Acad. Heidelbefg., tom.I, p. 91*sq. (38):Pfaefat. cil.
"(53)Servatum-erai msctuin in'-''• Elecibris Biblio- (39) Cf. § l,p, 1 sq. c. n. -
theca. Schwab, 1. c. (40) Pfaefal. cir. :
(54 Moguutiae1521, Basilcae1521.. ,.^,. (41) V. 56sqq.
(55) Ad calcem edilionis p, 234 sq 142) De reb. aesl. Fridtrici 1,1. n, c. 13.
PATROt. CCXII. 9
367 «UNTHERI CISTERCflENSISf 268
variis hinc indc niomcntis, iisque'.aplissimis am- A guniia Rasileam usquc rovineiaiu Galliaeascriptam
pliavit. Llem et aliis Ligurini locis regioniim cl Alemaiiniacoppouil (47). Nimirumomnis isla trans
iirbium -Italicarum epitlieia apposuit, quae yirum Rhciium lellti.s, viclricibus oliin Francortim armis
omriino prascnteni persuadere possint. Sperabam quaesila, inde a Chlodovaeoad Liidoyicum Germa-
ego locis abdilisquibiisdain ct minutis coque diffi- iiicum, impcrio Francico cum ipsa Gcr.mamapa-
cilioribus deprelienderc nostruui. Codices nimirum ruerat. Exltinc vero Francorum polestas ad Gal-
Oihonis et Radevici, quorurn libros ille heroico )iam antiqiiam, exceptis tribus ad Rhcnum provin-
carmirie eircumscriplos reddidit, solitam librario- ciis et veieris rcgni Btirgundici opima parie, re-
iiiin oscitaniiam, ul alii plurimi, sunl experli. Yir suingebalur. Itaque Gallortim appellaiione Franci,
suniniiis Aulonius Muratorius, collalis cum prae- Francoruin Gajli, eadcm commisli populi signifua-
slaniissinio codice Yindobonensi edilionibus, haud tione, ferebanlur. Germani antcm nobilissimo
raro corrupli lexlus exempla oflenderal. Ex- iis Francorum elogio passim cxiolli gaudebanl, unde
quaedauiadnolavil episcoporum nomimi vcl perpe- scriptoribus a>vimedii promiscua gentium el ve-
vam scripla veladdita, iiim ct inachtnaj enjiisiain gnorum formula (48), quos qtiidem. nosler hic se-
bellicae covrtipliim-vocabulum. Ofccurrit illud iu cutus, Galliaevocabulumposccnle mctro pia;tulisse
Othonis (45). el Radevici (44> libris, illic marga videlnr. Idem et alio loco Fridericum avariliaa
scriptum, hic vero manga ; qupd quidcm ulriini- Romanaeausibus respondciueni his verbis memi-
que falsum el niai.iganam audire, docei illustris nit (&9):
cdilor ul homo Iialus et onini exceplione; inajpr.
Commerciacerfe
Nosler autem non solum illa episcoporum elogia, Non satis mqiiamitii faciunt, dum venderenobis
sed etiam (quem magis roirere) macuiiiaeillius bel- Nostra volunt; veluli plenis cum [olltbns empltiw
licaevocabtilum declinavit, cu-m lamcn alios ejns- Adveniam,preiioque novossumpturus honores,
inpdi termihPS q. v. lechiiicps passim rcceperit. Ne, Quos sibi jam proprioseffecilGaltica virtus.
quaeso, hanc adiiotalionem velui oliosam pracsu- Ikinc disiiriciam ediiionis' principis leciionem se-
inas, quam quidem consulto apposilarn inferiiis di- qiienies oinnes iminntariinl, pro Gallica' Francona
cenda admoneuunt. psiientes. lpsemet ego vocabuli genuino SCIISII, vi-
Gallicum Ligufini valem sigriificavit unus, quod rorum auctoritate et velustae manus correciura in
seiam, Gaspar. Scioppius (45), nec iste reliquorum cxemplari Friburgensi abreplus, vocem Galiicare-
ullo assensu excepius. Id qua ralionc feceril vir jeci, rion equidem Francona niniis audaci emcnda-
declissimus, non aequevideo, nisi forsan inductus C ^ tione, sed leviori ejusdem correcturac, bellica sub-
Guntherorum vanis elogiis. Poterat etiam falli stitiiens ; nunc autem Gallica-confidenlius repoiio-.
ipsius Galliae yocis uuibra, dtim auclor Lombardi- — Quod reliquum est, his vid fidem expositis,
caegentis inores et coiisuetudines ad Othonis Fri- untimet solum pro Galliea aucioris palria.iiulicium>
singcnsis pene yeiba recerisus (46), tillro subjl- evanuit.
cial : • Natione Germanum esse, plurimornm senleriti.v
Quoslibelexltumili vulgo(quod Gallia.fadum cst, quos inier eminel vir gravissimi judicii Caspar:-
, Judical),accingigladig concedil equestri. Barlhius. Ralionhm pondera si cognoveris, reliquis
Nitiil Olho de Gallia : bene vero Germanos infimae oinnibus praevalere facile concedas. Acpiimo qui-
condilionis plebem ab armis probibuisse noluin esl, dem diclionem Germanismisabundarepluiimis lo-
neque tisquam lerrarum ad arma vulgtts vocare lur- cis adnotavilBarihius, calalogumsequensadnoialic-
pitis habebalur. Quid igilur nostro cum Gallis, num vplunien stippediiabit. Animtiindeinde prorsus
quando Germania eminebat? Qiiiniino . Gallia Fri- ac vere Germanuni qnilibet Ligurini libris vel tan-
derici temporibus, deserto nobili more, jamad . tumobiter intentus, freqtieniibus iisque prneclaris
vulgus «onfugerat, ingravesceniibus Angioriim ar- indkiis oslensum coliaudabit.Memorabilempraeti:r-
mis,utea cessarel comparatio. Quid si Galliaevo- * ea Ligurini lociim, et ipsitis auctoris in haiic itin
cabulo Germaniam ipsam aucior significaveiit? quasi digitum, anipuit idein sagacissimusBarthitis.
Miraculum clamas : dcclarabo. Gailia vel oplimis Injecla videlicel nienlione lentali sceleris in vitain
adhuc sacculi xu scriptoribus diccbalur ontnis Argolici imperaloris, atisu nefario cujusdam aulici,
trans Rbeniim Germania. Sic Otho Frisingensis Radevicum Frisingcnsem hominis pcrsonam expli-
Mogunliam, Germartiaemelropplim, Galliae civita- canlem negligil auctpr. Et ille quidem (50) unus
•leiii disertis verbis appelJat, adepqiie lotam a Mo- de servis valulii, caniclinus videliccl, queni nos

(43) L. n, c. 17. (Fridericus) ad itansalpinarediens, sicul Francis


i*4)L. n, c. 47.! prmsenlia — xua. pacem reddidit,.sic Italis absemia
(45) Jmnbi de Gunlneto ptimo Francfm atque- subtraxil. Francorum .voqabii.luin.ad Germauos
adeo Germanim poela; ad calceni edii. Riltersbus. trans Rhenuin res.tricluni et Alemannis s. Suevis
p. 207." -onposituffliegiuirjib. i, c. 13, fine..
(46) L. n, v. 153 sq. cf. Olho Frising. I. c. (49) L. ni, V.458 sqq.
(-47)L, i, c. 12, cr. c. 13. (50) L. n, c. .27.
(48VOlhoFrising., I.it, c. 13. Dehique princeps-
$60 LlGUKlNUS. — PROOEMlAi 2T0
cflHCCi.nriKi» atcere possiimus, prmcipi stio fraudem A . capio. Friderienm enim cleclione soleunii, niaxi-
mblitus esi. Al contra noster (51): iiio procerum ci uriiversornm suffragiis eveclmn
Grmci cognoministtsti leslatur Otho Frisingensis (59) manifesio satis
Die caniclinus eral, nobiscamerarius idem leslimonio. DeChtinradi pofro dclegatioiie, quam
Esse polest. el iioslef observat (60), sno toco dispuiabitur.. Scd
ftecle Barihins ad h. I. (52) : Non obscure inde
pone qnamciinqiie velis : qiiidni landcm poeiarciim
paiel Gunllierum Germanuni esse : nttlla enim atia refittn integro lenore, dum electio spontaiica Fri-
tlaiio camerarios habuit reiento vocabuloi Sed ne- derici gloriam atigerct; aique ipsemet auctor, spre-
quc tacendtim puto, Ligurini auctorem canicliui tis anxiae narfaiionis legibus, illiiis lartlummodo
significaiioncm Radevico minus apte reddidisse, se praecbnein ingenue fateatur (61) ?
diiin caniclini personatn canccllario magis quam Non parum denique negotii quibusdam (62) fn-
ramerario corivenisse Iiiculeriler doceail illustriss. cisse videtur ui Gcrinaniim crederent atictorem,
Cangius (53); operis nilor el smnma concinriitas; omnes acvi ac
Nunc pauca de iis, qiiae conlra movenlnr. E popularium labbres infinile exsupefans. Et bene
primo quidem occurrit eieganlissima oralio pro mehercle cum nosiro agitttr, quando praeslantia
Fridcrici Caesariseleciione habila in cnria solemni " suspeclum effieit, et neque patria nec auas extu-
Fraiicofnrlensi. Principis verba facientis personam lerit parem. Sed eliam exteri non suppedilaiit, riPti
nosler vcl ignorat vel dissimuial (54) : recenlior selas. Habeat optiihos 'qtibsque suos
Tandem quid pelerel regni fortnna, per unitm aeqnales el popiifares iiobilissinms exsul j.definife
Diguata esl aperife iiriim, qui nomine claftts, nit ausiih. Qiiis eniin urf'|iiairi cfiticcs aftibtis
(iJitz, comesan prmsuldiibiiini)fbrmaque vetendits,
ComV.ioquepolens, "etpersuadere perilus, asseqnatur, quid omui leinpPre, quociinque loci
Snrg'.t valeat ingenii dotibus juiictus ainor?
Ilirattir vaide doctiss. Ritlerstnisius (55) auctorem III. Iiidicia qumdain aucloris Friderico I vel
: §
fugisse, quod fere vulgatum esl primum in cle- mqualis vel sallem supparis
ctione suffragiiim ad Moguntintim pertinere. Sen-
nt Quanquam attiem et consumriiaiissihiaj criiices
i-enbergius (56) in oralionem fictam invehitttr, non sit slatuere, quscqua.iibet setas sivfetellus"iii-
sinitilexprobrans proponeudi formulas, quippe quod geriia proferre queat, in utriusque tameii
Fridericus delegatione polius Chunradi imp. quam iriquifere
sludiis fuerit Gravis- vestigia et datur el convenit. Ac de patria quideni
principum impbritim adeptus. restat ut aevi nonnnlla indicia per ipsos
simi sane momenti est Rittershusii illa adnptalio, ( diximus,
C Ligurini librosfesliiiocalamonoicmiis. Missis cniiri
si
quae probetur, auctorem Germanum plus qiiani illorum ralionibus, qtii suos Guuiberos
prbseqiiiiii-
suspeclmn reddere debeal. Veriiirienim vero lanttim tur, nihil etiam surriniorum viroriitri auclbritati
abe^la iiostro ejusinodi oscilanlia, ul ipsemel adeo
tribuendum censemus, quaiido prbbatioiiibtis opus
jus illiidMogunlini Radevici verbis enumiet (57): est. Saepe nieciim ego mirabar scripibfes'dociissi-
Ad proceres electio penincl, in qua
Prmcipuamvocem prmstil de niofe velitsto mos, probacque critices ainicos, de Lignniii seiaie
Mogunlinus liabet. adeo secufos''resiilisse, ut ne levem quidem quaj-
Ficiam aiiteni orationcm facile couccdas. cum apiid slioiiem cx plurimis pauci inovi.5se:it. Pula Conrin-
Othonem Frisingert ;cm ne vesligiumquidemhabea- glos, Vossios, Sclioepflinos,Satios, Lihderibrbsios,
lur. Et vereor n'e ipsa accusatio nostri iaudibusac- Cangios, Speimanrios, Schilteros, Scherzios, Hal-
crescal; esl enim oratio egregia, et sentenliarum tausibs,,VVacliter6s, Bunavios, aliosque niultos jii-
ponderibus et verborum coiiciiinitale plane inira- rium ei anliquiiatum Germanicarum sospiiatores,-
bilis. Tum vero nec omnino desuirt rationes, cur qubs qtiidem omnes in Ligiirinum, veliii iriJubila-
aiictpr oratoris personam ighorafe poiucrit. Agc- lam auctoriiaieiri,' prbvocafc legiihus."Scilicet in
batuf itlo ipso eleclionis tempore trislis admoduin j. liiteraruin qiioqiie bfbe noiTsccus"ac in feliquo
et ingens Moguniini ctim suo clero conlentio, noii- passim agilhr, ui alius aliiiiii pleiumque ducal. Est
nisi praesulis repudio dimissa (58), ut nierito dubi- autein scrutiiiii riitio' diiplex in sCfiptis veieriuii,
tcs dc praesenliprincipis favore. Forsan cl providus vel enim viersatnr circa liotas, quas. vpcatit exie-
aticior reiigioni duxerit, oratioiicin a se composi- riores, ul codicum faciemscripiuraeque sigha.Vet
tam cerlo principi, adcbque Gcnhaiiicae Ecclcshe iridagarilur librortim argumenia iractaridique modi,
primati, inscribcre. Caeierum quod sibi velit Sen- quoniiii alier est reruiri, diciitfnis alter. Jam vero
kenbergius ctim illa Chunradi deiegalioiie rton ;eqiie codicifm absoluta periufia'' liostrift disccntationis

(ol)L.vii, v. 389 sq (58) Serrarius, Rer. Mogunl., 1. v.- (Ed. Jaannis


(52) Reuberi SS. rer. Germ.ti. ; Joannis, p. 660. v. 1, p. 556 sq.) Cf. Olho Fris. de Frid. I, (. ii,c'. 9.
/55) Glossar. v. CauicIimisV (59) L. n, c. 1.;
(54) L. i, v. 226 sqq. (60) L, i, v. 516'sqq.-
(55) Nol. ad Ligur., p. 2*2sq. (61) L. l, v. 124 sqq:
(56)L.c. §8, p. 161. (62)'Spiegellium, Piihoeiim (prsefaU. citi.) cum-
(57) L. vi, v. 610 sqq. cf. Radevic. Frising.; 1. i. primis ipstiin quoaue Scnkenbergium 1. c, § 2, P<
c,16. 153 ; § 6, p. 157.
271: CUNTHERI CISTERCIENSIS 272.
cardineni in opus ipsum ct untim coiijicit, ct cum A^xprpbrans, quippe qtipd puerpruni npmine-iiequid?.
in recenliore bono scriptore Lalinp dictionis indoles qtiam yenianl viri niipii. el in rcgnp pareniiiin sp-
parum edoceat, nisi quorl forle discas, quibuspro- cii. Veruni euiinverp cfficli criminis ipse rcus est
feccrit, minoris ulililatis quacstione rcmola, poiio- Senkenbefgius, et noster omnino tntus. Ut enim
ribus rerum indiciis pro pagellarum angustia delir laceam iii poetis minus anxie captanda vbcabuia,
nemur. Praeprimis ea seligimus, qua? auctori -quasi frequentius inetri iiumeris condoiiata, ptiefos non
iuscio el. ludenli excidisse videntnr, siqiiidcin in dici niaiitosjuvenes manifeslo falstin est, et ipsa
minimis optime cognosciliir animtis parum sibi Cangii (67) auctoritatc vapulal Senkenbergiiis. Ille
conslans, et niale lecta simulatio. Deinde. et pro- ciiim regum filios, nulla nuploruin habita ratione,
pria tantum aucloris sectiii, locps quam plurimos simpliciler pucros appellari diseriis veibis et exerii-
omiitiihus, ubi duces solummodo. suo.s, Oihonem plis leslalur, ulpole ptieros 7.«z'e*oxiiv.,quematl-
et Radevicum, ipsis illorum verbis reddit. modum nosiros fere principes. Soicinnis haecie
Piima slaiim operis dcdicatione alloqiiituf Otlio- formula mnitorum exemplis probari facile pos-
nein, Friderici imperaloris leniogenituin, inler alia set, siquidem in re vulgaia icsiimoiiiis abutare.
dicens ::• Fusius desciibil aticior (68) ilbrum rcgiohuiri,
Dubiuni, piter tncigte, dici Iraclus, quas iinperator post peraclam Francofurii
Itexne, yomesnevelis velerumnamregna potenier clectiohcm,indc Aquisgranuiii ad coronaesacra jiro-
Allobrognm malernq regis.regnique decore- liciscen ;,. peragravil. ln hac auiem dcscriptione,
Dignus ab excetsq nomen dedttcis Olhone.
quam vix iion omneiri ex suo penu poela adornavit,
Hunc locum emendalurus doctissJ Baribius voci plura repeiias ejiis a;vi
geographiaj quam inaxiirie
cqmesne Siib.slUn.il.duxne. Scilicet observans nier
propria, cumpriiuis diligcntissiinain agrLMogitnlini
diam inlcr comiiem el Tcgeni ducis dignitatem, chorographiam, qualis lunc adhuc. ceinebatur.
hanc a npstro veluii per sallitm ncgleclam suspi- Eamdem praeterea scriploris fideirt, ubi-'
ingenuain
cabatur. Vcriini spjlicitusiiimiiiin cen.sor, ut pro- cunque reruin faciem exbibeniein, vel in ininiiiiis
priseoscilantlae, sic alien.acdiligentiaenobile prpdidit depreheiidas, quod quidein recentiori dillicilli !
exeinpluin. Elenim 01'10 Friderici filius vere Bnr- inuin fuisse, quil.ljcl geographiaemediaemodo non
gundiaecomes, non dux appellandus. Nusquam illa pQninitus iguarus ullro consentiel. Seiisil el
leriipeslate Burgundiae dux, sed rector et conics. idem ille Seiikcubergius. eoque haud leviter lur-
Rectoralus anlem Burgundiacpenes ducesZaringen- batris,
quae iiegari rion poierant, ignobili satis
sris, aiigustissimse Badensis familiae satores, ex quo C artiiicio in aiicibferii retorqnet. Mqjorem, iiiquit,
Rainaldus ille terlius , potenlissimus Biirgundiae eruditionem hmc
spirant, atqtie itlud mvuni agno-
comes, imperatori Lolhario rebellis, proscriptus, scit (69). Simiil auleiii ipse non aequeinsignis erudi-
dominiis priyalus, eique patruus Chunradus dux tionis
specimen pslendil, Ripuariae lerrae yocabti-
Zaringensis suffectus, idemque tolius Biirgundiae luin leinporibus isiis iniisilalum audactef cnun-
reelpr imperii vicarius conslilultis eral. Exinde tians. Vel enim exuhoRadeyiCo
nonnisi Rainaldi for- .'Frisi.ngeu.si.(70),
perpelua ssevissimaqtie beHa, nosler sequitur, oportebal meminisse
lissiini principis-ipsa morie cessalura. Tandein Fr:i- quem Nalivam aevi simplicilalem, npndum fclicis rerum
dericus imperaior ejusdem.Rainaldi ex fratfe nepti
causas, prodil ctillud auclpris ingcnmiii»
Beairici ntiberis, reclori Burguiidioetunc leniporis cognoscere
de Tliermis Aqiiehsibus iudi.cium (71):
Bertholdo IV, Zaringise dii.ci,. dotales Bealricis
aliasque plurimas Burguiidiae terras nec juste nec Hos illissecrela locis nattira vapores -
honeste subtraclas et,suae familiaequaesitas Oiltoni Addhlefit, tnanuumve inbor, qumrdtuf ab illif
Quiloca nota colunt: causas.secretaquereriim..
filio subdidit, seryaio quitlem.imperii supremo do- MajofMinfi.tiopossuni audisse felalu.,
ininio /63). Zariiigensibus aulem rectoris elogium,
ldeiri et alibi •
vanusut.ctinque lilnlus rcmanserat. Ilaque cbhies D (72);
diho Palatinus Burgnhdiae, non dux (64), et saivus Nocte feremedid, quo temporeiiimina Titar
Ligurini locus.inepla critica ientalus ; in re parva Oppositoprmbens,si fus est credete,' mundo,
Ex mquomedium noctisdiscriminat. arcum.
tanto majus exaclaj fidei dpcuirientum.
EumdemO.thpnemp.uerumyocalauctor, pueriim Coiniueinorans auciof pietaiem Ffitlerici C:esa-
in Mediplarierises exeicitum dti-
ipsum qupqne Henricum Friderici prinipgenilum ris, qui priimini
in sacras a?despe-
(65), Roinanprum regem el Constauliae Sicuiaema- cens, rapinas quasdam suorum
riltim. Graviler in illum ob hoc invehitur Senken- nuria victns commlssas, prlusqiiam ullra moverel,
bersiius /66), fbrmiilarum ejus seiatis ignorantiam corrogatis ab omni exercilu ntimmis repeudii,

(63) Mascov. Diss. de nexu reghi Bufgund. cum (67) Glossar. v. Puen
imper. Germ.secl. 2, § 1, pag. 21. (68) L. i, v. 575 sq.
(64) Poierat isla Barthius ex alip ipsius Ligiiiitii (69) L. c.,^6, p. 157 sq.
loco inleliexissc. L. v, V: 284 sqq. (70) L. i, c. 14.
i.65)L. i,v. 59. (71) L. i, v;451 sqq.
(.66) L. c., §.7, p. ,159. (72) L. ni, v. 650 sqq.
273 LIGURINUS.— PROOEMIA. 274
posthabita Frisingcnsis distincta relalione, dividun- A niaua inenle meliri Tunc temporis enim Ger-
il;e pecuniae negoliiiin episcopo el comiti stiopte manite nobiles, etiam ilifimi ordinis, civitalum
jure demahdat (73): ejusiiiodi fcedera quam maxime dedignabantur.
Protinus ex oinhi colleclos agmine tiummbs Longc rcs aliter posl paulo evenit, cum auclis Givi-
Cortogat; alque viris commissa fidelibus mra, taitiin opibus, nobilium conlra ruenlibus, non raro
E qutbus hic prmsttl, comes ille, probalus tilerqtie, viros cqueslris ordinis in civitatum vel jura vel
Disiribui jttsla spolialos sorle per omnes
ImperaU slipendia cogeret dira necessilas. Sed neque eliam-
nuni impune concessit illa prisca superbia, siqui-
Oiho Frisingensis (74) id negolii duobus episcopis dem Iudoitim equestrium consuettidincs qtieritlibct
Tridentino et Brixiensi nominalim ascribil, nec equilem civitatis cujusve siipendiis veljtiribus as-
ulla prorsus discedendinecessitas. hisi lnelitis edo- cripiuin ab illis ludis arcebanl, donec utrumque de-
ctum hostrum censere vclis* sereret.
Repelens una cum Olhone L,ongobardicae genlis Optime sibi conslai aiictor in divefsis allocutio-
in Italiam adventum, servata velefi orthogfaphia
riibus, quas Friderici Caesaris rtbmirie vel coriiposuil
scribit
r> vel cxornavit (80). ln his aulem non sirie cura
Ilanc olim betlo, quem Scahzia miseral hostis, quadam exiollilur fegtlla : Romarii regis electio-
Barbdrtts invasiu riem ad prihcipes periiriere, et Univcfsos quidcm.
Oin.hcs ab Aiigiislana edilibnes pro Scanzia Scari- ld quamvis non obscute in Roirtani pPriiificis faslus
dia posueruni, riullo qiiideiri scnsus, atbene integri- et studia dirigatur, praeterea lamen insigne reipu-
latis dispendid. Nimifuih Scauzia legenduhi cum biicae Germaiiicae momenluiri enuutiai a pluriniis
aliis pluriinis acviriiedii scriplofibus (75), Poqtie neglccium; elcctionem scilicct Rbmani regis uou
rurstts apparei in minutis diligentia nostii. ad Septemviros fuisse restrictam (81). Haud partim
Militarem Friderici iihperaioris pompaiii posl haeccc slabilis diclorum fides acqualeni et apprime
iriaugurationis Roniariac solemhia depingens (76), gnaruni videtur asserere.
etihique cqtio, quaiii maxiiric poierat, exornato Rufeiens moriem Ekberti comilis ante muros
Insidenlein, de isio equo quasi ludcrido stib- Mediolanertses (82), qtiasi foriuilo meminit perve-
jicit : ttista) Germaiiicae consuetudinis, hcroum casus ct
Lacidiis e media dependel fronte pyropus, futiera carniinibus celebrandi:
Lucida mullisonis phateranlur peclora bttllis.
Bullas autem istas sive campanulas Friderici prae- Q Cujiis et interiiuni lacruhioto tnslia nectens
Carmine Teutonicas dejlevil fama per ttrbes.
scrlim aetate frequenlissima procerum ornamenta
fuissc, quis nescit (77)? Postmodiim obsoielai, Uii- Hujus auteni Ekberti, forlissimi principis, pitcma-
dem ndtillo fere saeculo xv stolidis et scurris de- Utrum fatum ab uiiiversa Germania graviter exce-
lheutiac insignia reliiiquebahtur (78). ptum cl Aventiiius (85) afflrmat.
lusigne scriplons acqualis documenlum edidit Mox circunisesstnu ab imperaioris exercitu Mc-
auctor in accusando Yeronensiiim facinore, qui diPlanum et agminum Prdinem ex Radevicb descri-
Fridericum imperalore.m ex Italia revertenlem bens (84), anliquam Germanorum aciem, lunc letn-
insidiis circumvenerant. Ftincsti sceleris auclor poris adlittc servaiam, unius vocabuli Iransposi-
fiicral Albericus eques, nobilis Yeronensis, una tione perspictie reddit:
cuin juvenum accila-maiiu; de his ita nostcr (79):
Totaqtie septenis distinguens agmina luriiiis,
Albrhus cupidus scelefitm, ciifiidusqtierapinw, Duclvrem cuneo prmfecil providus uiti-
liorridus, acei, alrox, ex ordine natus eqiiesiri, Cuique suum.
Civis erat, Verona, tuus, juralaque lurpi
flbsequio, monslrhque novis accila juventtts Nihil Radevicus de cuneis, ut qiii peregrmuih adeo
Cum doniino peritura suo. " vocabulum affectans, legiones commenioral, ambi-
Haec, si quid unquam ad jcvi genninam indolcin, gua voce rerum faciem obducens
ubi turpissimum erai equestris ordinis virbs civi- .Disciplinaecaslrensis leges ab imperatore procc-
tatum slipendia mereri. Qttis enim non videt poe- rttni conscnsu in campis MeJlolancnsibus promul-
tam exeiiuiluiii in terris Itaiis haud insoliluiii Ger- galas, eodem Radevico duce, missis uuatuov postre-

(73) L. il, v. 24 sqq. Ged^cliics Reihke de Voss., §2, not. 2, p. 24 sq<\.


(74) L. h, c.ll. (79) L. iv,v. 449 sqq.
(75) Gesia Normannor. in Francia, ap. Boriquet (80) Exenipla habes : 1.1, v. 175 sqq.;: 1. vi, 514
SS. iei. Gai., tom. VI, p. 204. Histbr. Nofman- sqq., v, 610 sqq.; 1.vn, y. 525 sqq. _
nof., 1.1, c. 2; 1. ii, c. 1. Ibid., tom. XI, |5. 623, (81) Totus irt hPc probarido versaluf Nicol. Cis-
6-26. nerus Diss. cil. Cf. Puller Reichshisl., I, 264.
(76) L. iv, v. 54 sqq'.: - (82) L. vii, v. 483 sq.
(77) J. G. v. Eckbarl Erklaefnng eiiies alten (85) In Elencho rerum Boicarmh.
Elcinoiiienkaeslleins, e(c.,'§ 9, p. 14. (8i) ibid., v, 496 sqq.
(78) J. C. H. Drcyer v. d. Nuizen dcs voiiieffl.
S75 GUNTHERl CISTERCIENSIS 276
"
inis, recensel auclor, quarum iina sic habet (85): A Unde venehatodttdum cortupta sapbte
Miles qui mercutorem spoliaverii, duplicitet reddet El nimium falsi doctrina vatis inhmrtnS
Servat adliuc uvm gustnm gens illq paiernm.
ubtata, el jitrabit quod'nescivit illum mercatorem.
Si servtis, lohdebilttr el in maxilla combureltir, vel Arnoldus aiitem Turegi docuerat annis fere 1140-
dominus suus feddat pro illo rapinam. Haecila no- 1145, laniaque leinporum distarilia et vi verborura
sler(86) : '•- siHiinetur.
Jhsiildf qnostro spolialns tnilile cuticta Iteni de legibus feudorum, quas imperator in
Cqiidiiplicata feret: maxillaserviis' adusla, RoncalJis anno 1158 communi procerum ulriusqtie
Verlice deloiiso.sifpponet tefgq flagellis, •
Aul erit q domino prmdictq more iueiidus, rcgni consensu luleral (98)
Ni)iil de flagellis apud Radevicum: ne lamen fal- Moxde coinmuni feudoritm jut.e, quqd ilta
sam addilioiiem putes. Tonstirain et stigma liinc: Perspieuis iiondtim scriplis expresserat mtas,
Has dedit, el scriplo jussil nbtescere leges.
tcinpbris et flugcllatiq semper comitabatiir, qme
iioii expressa subintejligiiur illius aevi senlcn- Senkenbergins quidem in Jioc ipso loco duplex vo-
tijs (87_)-. '.." '.",.;'";, 7, .' Gs£a;argiimcnluih invenit (99). Piimnin in commtiui
Etde setatis qtiidem indiciis Iiacienns : caiainum B fendonim jure, quam ille Ipqtiendi formiilam Fri-
sisl?re jubei pageilarum moilus, dum inseqtienli ad- derici temporibus longe recehtiorenr contendit;
nolaliorium yqlumini pjitra, snis quseque locis ma- allerqm in verbis : illa aelas. Quis enim, inquit, tin-
jorixum pondere dicenda remittimtis - quqnide siio tempotedixit: illa mtqs? Nimirum 11011
vidit casligalpr cupidus annorum xxx intervallum.
§ iY.:De lempo.rescriptioperis•< quale jdipsuni prm se
feral, elquctot an tebus inteffitisse censetidus? De voce cpnimuni ypro planp fulilis objectio. Quitl
enim poetae cum fori formulis? qnodve vo6s£a?in-
Liguriniiin nori esse cPmposUumante triccsinmiii si quariilibcl ipsius forniulam posl usus
qnartum Friderici imp. annuiii manifc.-.lalibiorum diciuin,
testimortia evidenler osteudunl. Alque pritno sla- fori receperit? Qtio demum alio vocahulo debuit jus
tim: Tnriiric Friderici 'filiosalloculns, Henricuni, iljtul significari, quod procerum ulriusque rcgni
Roiiiaiioriiirt ,ac Italiae regem appellal (88), alio snffr.igiis conslitutum, communi utiosque vinculu
loeo (80) commemorans ejusdem nuptias cum Con- aslfingcret?
slaiuia Sicula; deiiique et :Bealricis Burgtindicae, Quapropler rion nisi tropice intelligendus esl au-
Fiiderici imp. uxoris, obilum deplbral, quem scfi- ctor, ubi sub finem operis (100), posl Friderici i.in-
alleram in Mediolanenses expedilioiiem,
ptoruni plerique annol!84 vel 1185, Spifensis ah-( peralbris
lem inscriptio monumenli (90) anivo 1190 conii- scrihit:
Kisse; tradunt. Henrictis eqnidem anuo jam 1169 Et nunc pauca quidem, sactm qum sqnximus aulm,
Carmina stifficiant, el fespirare ppeiam
Friderieo palfg procurante Romanolruni rex Bam- Ad iempus liceat, dtim bellica signtt quiescunt,
befgae elcclus (91), quadriennis adhuc puerultis; at Graiaque dimissvs bello fovet olia ntiles.
rcx' Italiae corohattiS' anrio;demum 1184; (92), cl
Hiijiis ertim expeditionis anntis cohvcnit oclavo
Ceii.sianiisc niiplus, anuo sequenl. (93),;ve| qupd Ffiderici Cacsaris ct inanifeste repugnat iis, qute
atiis videtur aiiuo 1186 (94).: Cuin ista lemporis modo nobis indicata surit.
Equidem ilicam quod
defiiriiione, qitaiii npn. jnepie pauluin laxaveiis, op- rei est: coiicludil ac desinit eodem illo leinpore
tjne conveniunt alia plurima iiiomciila, ul aucto- Radevictis Frisingeiisis, el sno duce noster dcsli-
rcih sibi pertitus conslantcm reperias. Ita de nuptiis iulus, ficta
pentiriam intermissione tegens, cum
Heiirici regis (95): "".'.;;-;';;:,! dignilale recedit. Ne vero caridoreiri simnl alque
Uii tandem lempore noslto probilatem dcsideres iiigenioso satis artificio con-
jEternuth teieri finemposiiuraqiier.elm, linilandi prpposiluin subiieclens, non obscurc fa-
Nobilise Siculatibi,fexHehtice,venifet tetur, qtiaiido scripserit, sibique Qpiime con-
Nupladomoygeininipaxetcionc.ofdmre.giii. U
siat :'-'...",;
De Turego^ Helveiioruin, Ariioldi Brixicnsis do- Mox tibi sqlticite revocaius in arma redibit,
gmata post viri supplicium leriacius adhuc scr- Nos quoqiie belligeras acies, et cdslfa peieiiles,
viinie (96-9.7): liiterriiptanovofepetemuscceptalubore:
(85) Radrvic, 1. I, C. 26. ad Baron. h. a., § 14, 15, 17.
(86) L. vn, v. 273 sqq. (94) Sigoii., I.'c, p. 827, cf. Saxii ailnol. (5). Di-
(87) Ch. Ulr. Grupen -()bservfll. tet. ei anliquil. versa specie teslimonia facile cpncilies, dum aiiiio
German., Haiae 1763, p. 128 sq. priori sponsalia, sequenli vero' niiptias ascri-
(88) L. 1, v.56«qq. • pseris. :
(89) L.y.'v,41.6 sqq. (95) L. v, y. 416. Huuc auiem Heiiricuin omnino
(90) Lehmann, Chr, n. Spitehse, .. vi|, c 11, p. sitidiis prosequitur suis, indusirie captaiis male-
648. fiam lauiis, ut 11011 inimerilo clieiiiem putes.
(91) Otlo Sanblas., Cliron. c. -21. Chronicon Rei- (96-97) L.iii, v. 310 sqq.
chersperg. ad arin. 1169. (98) L. viii, v. 590 sqq.
(92) Sigon., De regno Ital., c. Atil, 'Saxio, 1.xiv (99) L. c. § 10, p. 162 sq.'
fOpp., l. H, p..823, ed. Muraior.). 1100) L. x. v. 604 sqq.
(93) Btir'ou.,'.4rina/. eccles..,ad h. a, | H. Pag.i
277 LIGURINUS. — PROOEMIA. 278
Cunclaque snmmalim, sttperel moao vila sequenles,, A Vel quod ad egregiosnon mtillum Cittsaris acltis
Continuo quodam snscepla negolia filo, Perlineat,vcri nihil adjectura decoris ;
Proposili memores ad temvora tiostra Irnhemits. Sponle relir.quentes, tantum potiora seculi,
De multis modicam nilemur condere summam,
Fridericnm deniqne impcratorem Ligurino su- ntanu fortna vreviore tibellum
Ciaiidendumqtie
perstitem ex eo colligas, quod auctor praesememl Ad demulcendas conflare tegenlibus aures,
alloquilur {{), nihilqtie opus conlineal illiiis aevo , Acvelul e pleno, decerplis jtoribus, horto,
recenlius. His attteni aliisque invicem commissis, 9 Principe digna suo breviter campingere serta*
iion nisi postremos regni annos, adeoque 1186- Sequitur inde nec alia nec novit tradere auclorem
1190 Ligurino assiguare poleris. Idem dicendum de3 voluisse, lantumOihonis et Radevici libros in com-
Solymario, qtiem ipso poel* lesle (2) vix quinloj pendiiim quasi redactnriiin, et praeler formae nito-
an:e Ligurinum mense edUum comperimus. Quo) rem nil sibi merili iribuenlein. Etenim ipse mp-
'
niagis mirere summain yiri facnndiam et styli faci-. dcstesubjicil (5) : ,
lilatem, quae lantos lamque egregios brevissimo) Ut,quem forte parnm malecultvs sernwmovebit,
spalio labores absolvit. Hunc sallem slruclura pedum, versusque cauori
Molam praeterea nonniiHis quaestionem, n.iini au- Deiiueanl, siiquehic atiquid laudabilehoslrum.
ctor ipse rebus interfuerit^ ex praedictis parlini le-I.B Debuerant ista, siquid unqtiam, retmere Senkeii'-
slimoniis, pariini ex alio ejusdem singulari nega- bergium, qui lamen eo usque petulantiae processil,
veris, dum ille sub finem (3) disertis verbis : ul ipsam auctoris fiilem insimularet, inimodico
Me quoqtienon armis sed carmine casird seculttm. culpandi studio veris falsa coiiiiniscens (6)./J/ii(/i(f,
Necaudiendus omnino Philippus Melanchton, qiii1 inqtiit, cum OlloneFrisingensi el Radevieo umbulat.
Ubi hi breves, nosler solito concinnior. Ubi latius se
<poetam in obsidionc Mediolanensi Friderico Imp.
nihil nostrum,quo minus pariler exspa-
qunmodo Scipioni seniori Ennium, juniori ad Car- diffundunl,
moralur. Ubi exordium capiunt, el iil noster
thaginem Polybium adfuisse, ut reliqtta ferme oni- tielur,
iiia, sibi lemere fingit. sequitur. Ubi desinunl, nec noslro amplius scribendi
maleries. El lamen hunc suum libellum ficlitius ille
§ V. Opetis rnlio, scriploris auclaritas. Gtintherus posl nuptias lienrici postea VI cum
Errprem s:me liaud levem erraret, qui Ligurt- Conslantia, imperatori Friderico, regimque genti,
num, vel specie forrnae vel eriiditorum elogiis in- se obtulisse scribit. Egregie cerle de magno impe-
ducius, ut carmeu propfie epicum persuadere sihii ralore, studiorum eleganliorum perito, qui ipse vi-
vellet. Est enim tolum opus nihil aliud, quam li- . lam lilteris mnndare jusserat propriosve commenta-
lirorum Othonis et Radevici Frisingens. De rebust rios eum in usum suppedilaveral, meriluriis, si ver-
gesiis Friderici I Aug. Uzpiqpxau; poetica. Exor- sibus Otlonem tanlumet Radevicum,et quidem, quod
«lilur cum electiorie Friderici, sive cu:n Othonisi ipse fatelur, tesqtie docet, non paucis omissis ex-
Frisingensis libro secundo, desinens cuni Radevicii pressisset; atque id vicennio post, quqm horum libri
penultimo capiie, sive cum altera Friderici in Me- lecti jam probative eranl. Exslabant sane tempqre
diolanenses expedilione, an.norum octo res gestasi mipiiarum Ile.irid VI cutn Conslaniia magis illus-
decem libris complexum. Auclor vero, l.icet pressis-, tritt Friderici facta, quam illa qum noster descri-
plerumque vestigiis illos duees sequatur, nou U- bit, excidium nimirnm Mediolani inprimis, quod, si
men anxie nimis iii hisagit, et sublaiis hinc
inde, civitalis polenliam consideres, ad oinnem saneposte-
€|iisenon ad rem facere videbantur, variis illa re- ritatem memorandum est. Unde haud dubie grqlium
runi fignris et imaginibus cpmpensat. Nimirumi iniiurus non erat, qui aptejalis descriplq
recoquere
liislorici Frisingenses nonnulla diplomala, de mo- tenlasset, nova et illuslriora omisissel. Recordor equi-
uieiuis praesertim ecclesiasticis, verbotenus in- dein ipsum impostorem dicere (7) :
seruerant, quse quidem egregia suis locis, Iieroico Continuo quodam suscepta negotia filp .
(ariiiini non conveniunt. Haec et minora
quaedam pr, Propositi memores ad lempora npslra iraiiemus.
noster, unus Friderici laudibus imenlus, et morae Sed hoc esl illud ipsum,
velut impaiiens, pra?lermisil. Atque ipse eas scri- quod imposluram tegere
debebat. At satis infeliciter, cum nostta tempora vix
bendi raliones mculenler exponit (4): . dicere canvenial scriptqri ejusdem mvt, quique vi-
Qui scripsere prius cupienies ordine cerio ventis et spirantis res describat, nec se pastea demum
Hislorim servare fidem, non paucd videniut nalum profileatur.
inseruisse suis (liceai modo dicere) charlis,
Qum neqtte Cmsareos atigent veltementer honores, Ilaec ille. Quam parum autem captionibus ejus-
Nec comexta tei, sed lanquam adsttta cohmrenl. modidialecticis veriias ipsa juvelur, nemo non vi-
At nos^ si guid erii putchrum mintis, det. Ac primo quidem aperte falsum csse, quod
eximiumque
|i) L, i, v. 19 sqq.; 1. x, v. 60> sqq. . kenbergius, dum auciorem oscilalionis trahere cp-
(2) L.X, V.65Q. natur. (L. c, § 8, p. 160.)
(3) L. x, v. 576 sqq. Quae a qnibusdam I. iv, v. (4) L. i, v. 125.
607 sq., dicia huc in censum afferunttir, ea saltiin
ex Olhpiif Frisingensi Iranssuinpta sunt. (L. n, c. (5) L. c, v. 152 sqq.
(6) L. c, § 5, p. 156.
27.) Npn adverlit hoc vc! astule stippressit Seti- (7) L. x, v. 613.
279 GUNTHERI CISTERCIENSIS 280
auclpr ubique ciim Oihpne et Radevico vel incipiat A qiipque siiis libris;: .naiaerun.l Giialterns, Jps. Is-
vel desinal, exemplarium coriiparatio, librprum can, Devonius, _Guilelm. Brilo, saeculo xir fere
numerus docere quemlibel polest, el aliis qupque aequales.Esiautem in Hlis Ligttrihi summa dispa-
super exempli.s mpnsfravimus^ Tum; vero inauis , riias;- pripra septem cum rebus tradilis, tum
admodumet insulsa cavitlalio> Ligurini scriploreih auctoriseiiam dictioni:sat bbne coricordanl; cpn-
Friderici Caesaris regiaeque familiae gratiani liaud tra reliqna corriipiissiiha, nbc solu.m librariis iin-
ineriitirum fuisse, nil nisi acta agentem. Ut enim putanda, heculla arte sananda (10). Yel enim re-
laceairi operis diversam omnino raiioneni, virbfnin- rturi lenprem, vel vocabula specles, vel denique
que' doctissimOfnm omrtis aevi suffragia ; qiiitl si dicendi modtim; Ligurini cerle nusqiiam auctorem
iaiideiri fainiliae fegiae seu pbtius aulae deslderiis agrioyefis. Pfipra sempef, ul opoftet, in praeseriti
Ligurinum nosler concessissei? Alqiie Fridericuin rem ppnunt, apparet fida gesioriim series, et metri
certe imperatorem laudis elfamae cupidissimum corispha cpncinniias : postremis falsissima rerum
vel una commonstrat ejus epistola Frisingcnsi per- inonienla (II), monslrosa vbcabula, praeteriti. fre-
scripia(8)> cuj praecipiia reruni a se gesiaruiri do- qnens ciim praesenli conjunclio, denique et nomine
cumeriia iransmiserat. Eumdem posl viri saiictis- Ligiiririi compeilaius aiictor (12).! Posiremus bicce
simi bbiitim Radevlci canonici Frisiiigensis puicia iiiepiivefsificatpfis (qiiisquis ille fuefit) error, sui>
sbiiicitasse, monei itideiri scfiptoris illius epislola, picionein cl; PilhaeP mpverat (13), jn sola caelerum
Palalii duumviris iriscripta (9). Utrumque princi- Augusiana obyiiis (14). Miror isla siihulasse doctis-
pisdesiderio, sed Pt prrideniisprPbique viri oflkio sjinuni. Ritlershusium (15), adeoque proposilp non
satisfecrsse, luCrileniis pracslantissinii libri testi- sietisse,;irestitiiendi argiimerita ad fidem principis
iripniis perhihent. liderti vero, grayipfi slylo exa- editionis. Reliquae omnes edi liones sihgula singttiis
fati, ferum verborumque ponderibus niagis, qtiam iiisciipserunt. —- Igitux seplem priora Stxaafixot
artiseleganlia sefnioriisve lepore coninieiularitui. auclorisvere crediderira.quippieqttod nulla vo9ti«_r
Prseieiea Ffidefici lahdibus rtbri ubique favei yiro- indicia, quin imo duplex adhuc rei iides. Etemm
riun iri^enuus candbr. neque etiani poluil salyp ex illjs dubius Ligurini Ipcus (16) (ex argumenio
vCrhiri tenore. Quis auiem unquam herouin suum qiiinti) percomriipde rcstituitur; lum verp el ipsa
Homerum non amal, non Pdii saiiciam nimis veri- iriterinissio noslrum vel fatls abrepium, vel alio
iatemtQiiid iiiirurii, si velipsius Friderici, -yel quocuuque modo prohibilum non '
obscure prpbare
ainicorum studia faciiioreih faciridruhi pra_cpnein videiun:''::,:.'! V-7- '
esopiaveiinl? Et ecce! praesto fiiit Solymarii sb- G '-'"'-''
ieriissimus aucior, Chunradi palrui praeconiis pro- § $1.. Eruditorrimih Ligiifimim tesiimania.
batus, Augustoe familiae devpttis. In prompt.tf nia- Opliiiium quidem pro Ligurino testimpliiuni fa-
le.ri.a, eaqt|e ripii rudis, sed a,d slylum digesla et ieberis opus penitus; inspeclura; ast nihilpiiiintis
docilis Pccupahii. llaHd abslmilei ni, faiior,. scri- egp d.ociorurii qubruihdain insigniuip judicia fe-
bendi consilium ipsemet noster indica.re vid.etuf, ferre inearum partium reor. !Eteni.in elilteratis
dtim assentandi prbppsiluiii jesiiva, quadam sini- li.aiid pauci alienp arbitrid ferunlur, atque etiam
plicilaie prodit, vitupevaii,onem veluti deprecalur non injticundum videiur, diversa saeculis ac regip-
rus. Et sane ciim hls egregieCohspirareputes di- iiibu.s virorum sensa cpntueri. Mpneiidum lainen,
candi fornHilas,. perbreye ieriipus et festinalionis irt iibplaciiisraiioiiemelaiyi haberi et palriae,iu.m
ac iaedii non rara vestigia, detiique quod jilira verp stjlo cujtisque ac jngenio honnulla cpndoiiaii-
flnesparatae matefiae hon processerit. da, Sic inter pfimos Chunradus Ceitis (1.7) : .
Monet hic ipse loctis diclorumque ratio, paticis Cedq UbenSfLignrihe^tuis, doctissime, sc.ripiis:
sgere de argumenlis in singulos: Liguririi libros, JEtrgeiiuq\etrpdqnifts,,Celtis., qdoxo luas.
quae edilio priricejis Aiiguslana rino iii loco pfae- 0 feiixtanlum naciuStFtiderice^poelam
niissa exhibet. Suhl, autem illa loiidem sirigula D: Qui lua gfandiibsjuo carnunt• gesia tondl.
Pfoximus. esl vdii, queni Mahtud docta credvit,
versibus composila, quot Hbris universurtv pjpus! El qui Pompeiif ei Cmsaris arma canil.,
conslat, niiniruni SExdatixa. Ejusmodi sane liisus Nec Stilico ftihiumkel Honorius aul Mujprqiiiis,
Jjene cbrivcriit saebulp/xli, res ipsa nbn caret exen> Necqui SeipiudqsSporciddasquesohqt:: ,.;_".
sseculo Hereririium Modestihiim Per [rel.a hec timiiduin qtii cantat Jqspna veclum
plis.Iia jam iii, JEacideii, velquiThebaidenquenotdi :
ICluui singulis Jlneidos Yirgiliahae iibris argn- Gestq ducis Macedvm loturh v<i,igataper orbem
nienla SEX«(TT««pTaefixisse lcgiriiusi argiinieiiia . _Qjuji-.c.o/t:i:,.
fl.eroicjs.:c.eii'at
et/iite.Vtui*..
=>.48) Eraefixa, esj. Oihpiris M"»* Wfeo h Dfi re!>-
'" "-"'' (.I4)-Niii:iir:um,SpiegelIiiis Ltguri.nipipxiinusedi-
lor ingenibse magis quaih recte ieciioneim trans-
ycs'. Frid.
Eadem praemissa Radevici libris. niutavil,"quem reiiqui sequebantur.
- (9)
(10) VVilholius quidem resliiuiiphem promise- (15) Notae;inGuniher.irLigurinum,' p. 9, adep<|iie Gan-
rat, sed viri jaclaiitia priiilino; ihsignis. NnnnuJIa proferre rton dubitat : Qttid velet; gtiih ipsum -
tentavit cl. Vonckius adversa penilus fortuna. •ilierumproaucidre'habeamus,nonvideo.
(11) Argum. 1. vin el ix. -- (16) L.- v. ViV
(12) Argum., 1. x, v. ult.-'' (17),:Ad Ligurinutji^ cafnien-pbsl^ Praefai,. Etl.
(15) Praefav. cit. Augtislv:-' "' i-';.'"; .''"".•'
281 LIGURINUS; — PROOEMIA. 282
Gaudeal hoc nostro bellax Germania vale . bis (25) tilitur : Les critiques conviennent que Gtin-
A
Teuloniciim lanto qui canit ore decus. therits esl iin poele de grand ginie et de beaticoup de
Jacobus Cujacius et Franciscus Hotomanntis ce- feu, qui faisail trop d'honneur a un siecle qui tfiiail
leberrimi sseculi xvi ICti, iiqne in omnibits ferme. pas assez fin poursavoir faire le discernement de son
aliis rebus invicem aemuli, Ligurini tamen in lau- tneriie. — Caspar Barlhius (26): sane oinnino me-
des amice conspiranl. El ille quidem viginli pltis. lior poeta esl, el spirilum liabel prorsus insignem,
locis ejus auctoritale nitilur, alicubi tesiatus: quo cmteri id genus (mvi medii) desliluunlur, adeo
Melius eum nonnulla [eudorum capita e.xplicare, que ptus laboris, qttam ingenii afferre videntur, ubi
qtiain tota [eudUiarum fmcuienla cohors (18). Hic• cum illo in comparationem ducunlur. Idein alio
poelm nqbilissimi et eximii noslrum aliquoiies elo- loco (27) : Omnes medii mvi poeim Iqhgissime infra
gio depraedicat. — Gerard. Vossius(I9) omninoi huitc Germanum sunl. Laudabalur prm cmlerisGal-
poetam pro smculo suo tnagni ingenii alque eliam( terus : compone unam paginam, videbis mra in hoc.
— Petrus de Mexia eqties Hispanus,
eleganlem et Apollinarem alilem cbmpellai. Jtislns. iti illo lupina.
lypsius, poelanvspiritus el ingenii liaud spernendi, in fine Friderici Barbarossae : Guiitherio insigne
imo ut illo icvo mirandum. — Marquardus Frelierus ; . poeta, quem escriveo in versits heroicos. — iluiirico
in Chunradi Rittershusii de Ligurino edendo con- Stepliano (28) nobilissimus el eximius poeta vocalur.
siliiim rescribil (20) : Insiituium tiium, mi Ritiers- — Hermanno Coringio(29) : Felicissimus sa'culi xn
iiitsi, in Gunthero recensendo el illustrando inlel- poeia, Fridcrici Cmsaris mvo digmis. — Jo. Frid.
l'exi el vehemenier probo : cene ille auclor uttra Gronovius (50): Guntherus poela esl primus, quos
avum illud, imo el genlem eiegans, et fama liilq- scimus Germanorum ex Helicone perenni fronde co-
riove quam haciemts digntts. IpseRiltershusius, Li- ronam relulisse. —Meric. Casaubonus (31) : Pbela-,
guriui sospitalor (21) : lnler paucos qni supersunt prottt barbari smculi capltts eral, perelegans. —
(mvi med. scriptores) prcecipua dignaiione euiinel Olaus Borrichiiis (32) : Respecltt wtaiis, qua Gun-
Gunlherus, qui res suo mvodomi (orisque (orliter el- therus scripsit, ejtis diclio planeinagtiifica, compo-
sapienter atque magnaniiniier' geslas a maxiino el silio docla. — Adr. Baillel (33) : Cest un poete
oplima potentissimoque imperalore Germanici. tw- merveilleitxpour le lemps, el fignore sttr qtti se fon'
minis Friderico 1 , cui a barbm colore JEnobarbii dent cenx qui disenl qu'il ilail moine... Oulre le
vel Batbatossm cognomenfitil, carmine supra quam grand lalenl qtCil avait pour la poesie, il avaii «?n
smculum suum ferat elegdiile, bonoque et erudiio soin pour culliver son slyle, el de le rendre assez 6li-
descrivsit, secuius filnm Olhonis anlistiiis Frisin- . r( gant, pour donner de fagremeni a ses vers. Denique
gensis et conlinualoris ejus Iladevici, ejusdem Eccle- llieionym. Gtindling (54) : Ordinem regis eligendi
sim canonici, qd quos etiam, velul fontes, ipse ali- aniiquum Guntherus et fuse el perspictte descripsh..
cubi operis sui non obscttre leciores remitiii.... Ctim Quod carmen ul omnes reritm Germanicarum siu
quiem velex argumento operis ejusdem soleat digni- diosi repelitis vicibus perleganl, opiandum.
tas ac prmstanlia mtlimari, vel ex modo ac forma Unaniniis hisce doclortim suffiagiis iiniis obslro-
tractandi : el vero hic de rebtts gesiis Friderici pil Lilius Gyraldus : Opus qttidem, inquil (55), lale,
jEnobarbi agalur, qui lanius et talis,qui pacebel- qaate illa [erre poluil mlas, canorum el vo'ubile.,setl
loque lam inclylits princeps fuit, ul sub eo iwn in- inconcinnuin el circumfluens, el quod.saporem scri-
juria ntiteum quasi smciilum rediisse videalur; idque bentis et scripti referl vernacultim. — Gravis ille
rjc vulgariler, sed omnibus adltibitis ornameniis et profccto judex , modo til librum legissel. Yciuin
iuminibus oruiionis :. poteslne cuiquam esse obscu- herele vero lanium aliesi, ul ne viderii quidem. Et-
rum, quqnli ab omnibus nosier hic Guiiihertts fieri enim idem ipse paulo posl (56) : Exslat et Ligtirini
mereatur? — Gaspar Scioppius (22) euuideni salti- de Henrico jEnobarbo, hoc est Barburossa. Exslal et
lal: Valum poelam Fraiiciorum principem (25), Guntheri Germani opus duodecim itbris digcstum car-
per quem poelam Francim Germania debere primv.m "^ mine heroico, quibus Frederici Cmsaris gesta couti-
cogitur fqlerier. Janus Dousa (24) his feic vcr- nenlur, quos si legere vaeel inlerdum ad levandos

(18) Hanc veio lattdein Fiisingeiisibus cedere Christi. Joannis comiiiiinicalis. v. Betiberi SS. rer,
coiiiparatio docet. 'erm. Praefat. Joannis, p. 411, 414.
(19) De poet. Lalin..,. p. 254, ed. cil. de. Histor. (28), Ad Saxon. Graniniai. Ilisi. Dan., 1.n.
Liiiitt., p. 136 ib. (29) Epislol., p. 503. Aniiquk. acad. diss. 6,
(20) Ileiiheii SS. rer. Germ., edil; Joannis, (50j Ad' Nicol. Ileinsium, Sylloge epistol. a viris
p. 414. liustr. script., ed Buriiiauii., loni. III, p. 4.
(21i Praefat. iiisuam edil'. (31) Not. in:Polyib.,.p.-l-71.-.
(22) Ad calcem edit Riliersh», p. 207. (52) Depoeiis Latin., diss. 2, p. 88.
(25) V. sapra § 2. col. 267. (55) Jugemenls des Savanls, lonie III, p. n,
(24) Praefal. altcra Annal. Balavor. carmhie n. 1209, p. 556 (edi. Amslel.)
scriptor. (54) Gttndlingiana Fascic. Yl, observ. 2, § 27,
(y25)interpreie scil. Bailletio, cum ipsum adire p. 185.
iiondetur. (55) Hislor. poelar., dial. 4, p. 257. (Ed. Lugd.,
(26) Adnersar. p. 2540 sq 16!)6, fol.)
(27) .ii notis msclis a Fcllero congeslis*t Geo. (36) L. c, di.il. 5, p. 507.
283 GUNTHERI CISTERCIENSIS 284
aslns, quosdamqttasi Lucaniyoetce spititus sub cccloA mini qtiod sciam, aanur. observaturri. Aiquc illico
Scyiliico spiratevideqlis, tumehtes scilicehel infldlos. quidem diyersae cogitaiiortes menlem subirc, in-
Scripsit prmlereqliic Vitam divi Cyriaci epdem-pene venii graiiam augere. Nimirum aitctorem Ligurini
cdrmihe circa dnnos C/irfslt IIOQ.Ecce fjdiciilas lio- naiione Anglum credcbam, ipso principis editionis
niiiis oscilatioiies et quasi deliria : Ligiirini de elogio pcrsiiasus. Quid?-qtiod piaj vaiiilatis aliquid
llenf:co BarbafOssa, Gtinlheri duodeciiri libros de suspicabar in illa magnifica Clmhradi Gcltis in-
Friderici Caesarisgestis , horiim; deniqne; seriplo- seriplione :: apud Francones in silva^Hetcijnia et
reip circa.arinos4100. Nimiruin agebatnr de scri- Dntydarum Eberacensi cmnobio. Polerat ista vir
pibre niediae aelatis, adeoque Germaiiico, sciliccl snnimus suopie iiigenio addidissc favoris aut prctii
SVyihico : ad haecferc sua composniigcniili fastti gratia; siquidem illi praeseriiin aciati non adeora»
Gyraldus ..'',.'. rns litiilorum splendor ct miiliis noniiiiibiis excusan-»
dtisi Quiriinio polerat ipsis Druydartim Eberacensis
§ VII. Codicutn Ligurini mSciorum defeclus ejusque coenobit yocabulis, forsan in.codicis froule conspi-
.-.',-; .•'-;'" causqprobabilis. ciiis Cliunradtis Celiis vindiici.' Eteriim Ebpracum
- Priiiia in:hi pmniuin atqne potissiina banc cililio- fi Angliae mpnaslerinrn (40) haiid iiieple: Druidarum
nem paranti;.cura.fiiit, tit in exstantes uspiain codd. elogio gaiidere possil, quos ex An^lia primum adve*
Ligiirini, mseiqs inquirerem, saepe meciim niiraius, nisse, gravissii.no tesle Jnlio Caesare (41) comperi-
ciirne yel. iinum qiiidem piiprttin .editpr.irn res ca miis; Francortica auiem lelltis Druidarum Germa-
inaxiiriimpmcnti spllicittim, fecerit. Laeta sludiis niae praecipiia sedes antiqtiitiis celebratur. Deinde
aiispicia polliceljaiitiirpraecipti* lemppnim ralipnes, pefcpmrnpde siinnl rpspondebalur Senkenbergii-dii-.-
pliirimae scilicet eaeqne dilissimaebiblioihecac publi- bio non prorsus inaui circa locum irtyenli codicis,
cae, codd. nisctoriun infinita lnultitudp, noyissimis ulpoie qiiemnon vidisse miraiur, Joannem Trilhe-
mulalion.bus longajvo situ exciiata et quasi re- niium Monast. S. Jacobi HerbipolensVvicinum abr
dempia.Huinyerb. possessorum ap ahiistiium hu- balem, eumqtie Franconiae bibliolhecarum solerlis-
nranissiiha iiberalitas..ei insignis lilleraruni favor. sinium scrutatorem, AcCedebai porrp nobilis Ligu-
Nec mora , siniul adiyi celeberrimas bibliofh.ccas, rini tocns (42), ahglici regis ad Fridericum impe-
Rpmana.m Prisco-Vaticaiiam , Vienncnsem , Pari- ralorera datas litteras ac dona manifesto qiiodam
siensem, Mpnacensem, denique San GallenseiTiac stuilio circuniscribens atque exornans. Explicabatur
Tiiricenseni Ilejvelioriim. Et"hic milii ctimprimis ilenique Ligtifibi lociis alter, idemqne omriitim
ilerandaepublicae grates viris elogio meo majoribus, C longC difficllliii.ius,iii peregrihtim scriplorem adeo-
qupriim ,pfficiis iiilcgerriinis, quanquain non id qtie loiiginqtium adiniiias, qtiem quidein valde nii-*
qiiod oplaveiini, iaiiieii eaiii deinum cerii.iudinen) ror, doclissiinos viros, qiiotquot in Liguiinum ali-r
assecutus suni, ubique cod. mscliim Ligiiiini ne- quid ediderunl, oinniiio fugisse. -
quidquam reperiril De Yiennensi qiiidcm affirmare Scilicet anrtum suscepti a Friderico regni milh>
- npn ausiiil, duin adlnic silentio potius qnam cerlo siirtiim centesimiim
quinquagesiinum quartum ex-
fesponso slare delur,"ininus facilem expertp.virum pressis riithieris designat Ligurini scrijilor (45).
alias iiiterar.iim anliqtio-gcrinanicarum ainprc laii- Iliinc aulein aiinum apeiie falsiiin esse, diiorumque
(latissimum Fridericum Sclilegelium. Aivero dplusp spaiio reslringenduin, cuivis irt Histor. Germ. vel
spcs melior illiixit, cni ttitius acqiiiescahi; nec de- cbiter taiitiim versato coinmuni scripiofum lesli-
eiit bccasio, publicis usibtis iiiferre quidquid olini hionio liquei. QuomodP hoc a:qualem fugere pote-
'
oUtigeril. 77 7 '- rai yel supparem? quomodo Gefmarium aut iirio
Iritefea dum ex illis locis amicas litteras exspe- IiMlnm? Non ei.uidem ignoro chronologicas illius
ciareiii, omncs egoniet, qtipiqtiol nancisci poieram, a'yi diilicnJtales et siimhiain aequaiiutn in compu-
coild. ihsctor. calalogos eyolvi : Lambecii, Labbei, Uindis anhis discrep.arii.iatn'-,vel iii ipsa Friderici
Q
-
Mpiilisfalcpiiii, Reisc.rj, Siniieri alipsque qtiamplu- imp. histofia Iticulento exempio corispicuaih, vitle-
resiina ciiih qiiibusdarti biWioihecariiin pfivalannii licel celebefriiniB iiliris ctiriai Mogunijriae;quae Fri-!
eimcliis illusirium. Frnsira diu investiganti larjdem derici Caesaris primpgeniliim Henricum regem Ger-
in mantis incideruiit:: Catatogi libror. msclorum manorum imperaloreih saluiavil (44). Neque etiam
Angtim el Ilibernim in unum collecli (37) , ct inibi ignoro primiiin ipsitis Friderici regis annuin a qiti-
Ca&y.Calaloqiis11,msct. Eduardi Berndrdi, oslendeiis biisdam peregrinis qtiinqiiagesimuih tertiuin peiiii-
(39) sub rubfo : Libri Luiun cum veieribusexempla- bcri, quirtimo domestico, Joanni Nauclero (45)..
ribus collali: Guntheri poemq de Barbaiossa, nc- Nulltis autein omnino scriptorum babet aiiiium 1154,'

"(57) Oxoii. 1595, 2 voll. invfol, (45) Ligur. l.i, y. 167;sqq.


(58) Tom. II, p. 227. -.;.'; (44) Ciiriam isiam soieiinieiiiac frequenfissimain
(39) N. 1507, 155. nonniilliaequaliiim aiinp 1181'alii 11.82, alii deui-
(40) Yoik. que 1184 ascribunt.de Btiiiau Lebcn und Tliateii
(41) De Bello Galt., I. vi, c. 13, Frredriclis I;p. 285.
(42) L. vi, v. 168 sqq, > 7. (45; Chrpil. 1,.,C. ,: r. . >:'"
285 LIGURINUS. — PUOOEMIA, 286
Mer-
praeler mnim Viennensem cod. mscttim Olhonis J\ catalogis? Nonne idem practeriit Diihmaruni
Fiisingensis De reb. gest. Friderici I Ang. (46). seburgensem , scriptorem celeberrimnm? Et ubi
Ejusmodi codicem, si non cnmdem prae oculis ha- nniic est codex ille Dilhrtiariani chronici praeslan-
buisse Ligurini scriplorcm. librarii iapsum bona tissimus Antuerpiensis olim Leibnilio iradiius, cu-
fide sccutum, dubitari vix potcst. jus ne vesligium qiiidetn diligenlissiino Diihmariani
Haecsi qnis foric conliileril cum illo principis chronici edilori Jo. Aug. Wagner hac aelale rioslra
ediiionis epilogo (47) : Ligurimts . . juveiiliili Ger- indicari poteral(50)?
manicm. . . prmbilus ptimo Viennmpet Chunradum Tandem idunum conjiciendo non assequor, cur
Celiem: et si virttm noverit poetices laude sui aevi in commerciis illius acvilitterariis de Ligurino ne
facile principem, lunc vcro gravissiiiiae snspicionis vocnla quidem occurfal. Qualiacunqne ehim erudi •
iinpetum peraegre sustinebil, Atque ego lubens Ta- t»rum judicia fuerinl, indicata saltem exspectarcs.
tcor aliquantulum laborasse; sed lisesilaulem re- Movebat me prse cacteris allum silenlium in episio-
voeabat ipsius codicis anliquior facies : Vetuslateel lico commercio Udalrici Zasii lCti famigeralissiini,
(erme carie absumpti exemplaris. Ila diserie leslan- principibtts ejusdera aelalis viris, adeoque el illis
lur primi editores (48). Ecqnis atitem ferat viros „ necessitudine juncli, qui Ligurinnm vel ediderant
illos celeberrimos, fama nobiles, morum integritale vel stiis in eum lectionibns illustrabanl; Hieron.
jaudaiissimos in fraudem una conspirasse? Baldungio, Henrico Bebelio, Jacobo Philomuso,
Habes igiUir qnae Germanum aul Italum aqualem Chunrado Peutingero, Jacobo Spiegellio. Totam
siispecttnn reddant; recentem minus probabilem; ejus editionem (51) alinquin praeslanlissiiham, per-
liabes quae peregrinum etimqtie Anglum commen- legi, de omnibus aliis ejus sctalis memorabilibus, de
dare possint, adeoque Anglici qnasi codicis interpo- Lignrino nequicquam edoctus. Haec mihi qui cum
silam lidem. Sed codex ille (modo ut talem exisli- erudilorum moribus ac aevi indole componat, erit
mes), haud iriagni adhuc momenli faciendus. Ut magnus Apollo!
eiHin taceam nondum visum atque expertum, deti- Quidquid poslremum statuas de codicum penti-
net ctimprimis inscriplum Gunthcri nomen et re- ria ; absolutam adhuc definire riequis. Donec au-
centiorcm arguit editione prima, ticet proinde non iem forlunae favor ubicunque lale quid excitaverit,
temere damnandum. spes melior pcndet ex Anglia, et ibi qtiidem, uii
Causain praelerea summae codicnm penuriae plu- ntinc esl rerum publicarum facies, aliqtianlo pen-
rimis deperditorum exemplis facile lueare, praeser- debit.
lini cum in ean:! argumenlttm , et poliori quidetn jC YIII. Editiones.
jtire, traiisluleris, qnod illustr. Rittershusium edi- Primam ac principem editioricm Atiguslinam,
liontnn rarilati apposuisse legimus (49). Bonutn sci- Ligurini conservairicem eamque rarissimis oinnino
licet auclorem suppressum abiis, qtii veritaiis luinen bibliolhecarum cimeliis ascribendam luculenlius
oculis suis irradians nec minimis nec maximis in re- indicabimus.
bus ullo moclo[erre possunl, quique, quanliun in ipsis Inscriptio tiiuli singulari folip non datur, ut in
esl, abolere stndenl ex omni memoria hominum, libris fere solet, sed codicum mofe praefalionem
quidquid forte ipsorum cupidilatibus et.dominatui pra>cedit. Legitnr autem prima fronle :
adversalur. Quamcunque vero defectus ralioiicni Ligurini de gestis imp. Cmsaris Friderici primi
adinitias, eerie votieutcindicium inde frusira quae- Augusti libri decemcarmine heroico conscripti nuper
siveri.s. Et cave nimitim Iribuas illi Senkenbergii epitd Francones insilva Hercijnia et Druidaruni Ebe-
adnolaiioiii, quae quidem lanti non esl, ul Eboraci racensi cmnobio a Clnmrado Celtc reperti, poslli-
adeo Francprum inventum codicem omnino neges. minio restiluli.
Quid? quod ideii'.ille Triiliemius annPdemum 1506 Mlernitaiielamoripatruc ab eodem eonsecratum.
Herbipoliiii abbas concesseral, adeoque plures post Sequitur slalim cditorum praefalio s. epistola ad
invcntum codicem annos; lum eliam idein edito leclorem, quam supra ' proemisimus. Allera folii
Ligurino xn annorum vita supersles et inqiiirendae pagina legilur in fronte : Ad Ligurinum (Chunradi
veritati coinmodissime posilus, nusqtiarit dubiiim Cellis) carmen idem illud nobis exhibiluih (52).
dcinceps movit, ne dum aperie conlradixil. Cur in Mox Ineipiuni argumenta tn decemlibros Ligurini,
catalogos non relulerit auclorem , uon adeo captu qiiibus haec folii pagina cuni litraqiie secuiidi insu-
diflicile. Scilicet inlellexerat forle Ligurini vocabu- milur, nisi quod finitis II argiimcnlis ilcriim legi-
liun, el inde personam ignorans, nec libro de viris lur : Epigramma adj bumtem Rymannum per uni-
illiislribus neqne de SS. ecclesiaslicis insercre po- versam Gerinamam librarium et bibliovolam C.
luit. Atque eliam tantine Trilhemii sileiiiiuin in (hun.) C. (eltis) Car. (men\
(46) Muralori SS. rer. llalicar , lom. VI, p. 699, (50) Praefat. cit.
not. 1. (51) Udalrici Zasii Epistolm ad viros aetalis stioe
(47) V. supra, pag.261. doctissimos. Edid. Jos. Ant. Riegger Eq. IGt. Fri-
(48) Sub fiiieni ediiionis, in fronle calalpgi emeiir burgi et Ulmae1774. 8m.
dandor. (32) Y. fj6,col.280. .
(49 Prtcfat. in Ligurin.
387 GUNTHERI CISTERCIENSIS 288
« /H vostras lerrqs Lalius Grmcusque chnrncler A neqiie piiigues inmis, ncque graciles, atfaincnltini
Jamvenilsittdio,citlle Hymanne, tuo; vivi cpjoris» charlie -species densa, probe limata,
Pro qno condignds iibi dal Germqnid grales,
E^fefer^iiuuiieilttbethb^ueiMs.^ laevigala, alqtie pulclirac Pmhino albcdinis; fdriiia,
qtiaih vocani iii Jolibi jiisiissiuiaepropbriiohis. De-
dthvfolip .lerlio denitiih exofditiir opus ipsum L.- nique pro more saeculi niisquaih pogiiiariiin nii-
fgurini; duabus lineis inscriptumlitleris lnajuscu- meri, cnslodcs aul signaiuraj; iioinia verp q. v.
lis: Incipil liber primus Ligurini de geslisimp. cms. Hbror-tim lantum! hiiinerum pbsefval, ul iuvi folii
Friderici primi Aug. Eadcm inscripiio ctiique scquen- paginae 'vocabultiiri": Libcf, aliefi libri ntiriieriiin
tiiim II prafigitur, nusquam auicm finis indicalur vcr- coiislaiiter instripiurii reperias.
bo : expticit vel simili. Toliim absolvilur foliis LXXV , Exeinplari, qiiod in usum litijus edilionis hobis
etjusta folii LXXVallcra pagina claudilur, stihjuncii henighe concessit libefalilas ahtisiiliim biblioihecse
librarii, loci el anni indiciis, d. 1. nobis itidem Ffibiirgensis, prinia pagiha posipfaefalionetii sub-
iransscriptis. Haecaulem subscriplio, solum operis scfiptuih iegilur: Dri. Idcdbb Beihrichmahhb (54)
Ligurini, non lotius cditionis fini apposila, idcoquc Conradtts Peuiiiiger Aitgmtdniis dbno miliii. Qtio
nonnullis praeienisa piitres pcperit errores. Ac qr.idem teslimpnio pritni ac priitcipis editpris haud
primo quidem omnes Ligurini editiones, quarum parnhT augelur pretium riitidissimi litijus exem-
sine loco el anno hinc inde nienlio injiciiur, Augu- plaris, qhod paufcosarile dies preio subtracliim re-
stame censendac, dum lestimnniiim illud scrplori- puies, riisi caderti ista pagiiia. forlelbngitts obuo-
bus, in fine iiltimi editionis folii qinurciitibus ap- xia; levem rubigiifeiii coiitraxissei, feliquis omni-
)iarere non potuil. AuguslanaipoiTOocnseiidse, quae bus intactis. Praifefea plufimasadnolatiohes ascri-
siib anno 1567 quibiisdani (55) notanltir, numero •psit, nec illas indoctas ititd hianhs, qtiam tamcn
nimirum tertio 0 in 6 scriploris cujusdam oscita- Pctiiingeri ne cehseas, iricriel alia fofma litlefarum
lione mulaio, quem alii temere seeuli sunl. Li- ,et atramentuni plarie diversiim; Peuiingefi litlera
brarii denique nomeii editionisRitiershiis. mcndo pingnissima, contra gracilis adnoiatioiiiim, adeo-
in Vegtinum corriipium legitur.—Folii LXXVI prima que duclus omiiirio discrepani. Sbla fblii LXXVIII,
pagina omnino vacna, folitim ipsum singulariier pagina prima Peiitingerus oniissarti vocem in sua-
videtur impressnm, csl cniin glutinc rcliquis ad- ple dissertalione de Friderici ortu, genere, etc,
jeclum. Secunda ejusdcm pagina Icgitur epistola supplevit, iisdeni plane litteris ac eodem atrameiito
Chunradi Peulingeri dcdicaloria, eaque superscri- quibus. in fronleille Ipse"usus erat. Ctelerttrh adno-
pta : Dn. imp. cms. Maximiliano auguslo Conradus p tationes istae. vel Heinricliniaimi vel ailerius, in
PetAtinger Aitgustqnus felicitatem, Claudilur illa primis coplbsae libfo i et n', sequeiiiibits rariores,
jnsta fojii LXXVItiac allera paglna, deinde cum in libro vl subsistunl. Eadein deiiiqtie inanus ma-
priiiia folii seqiienlis i.xxyn sequiltir nno quasi jusculis litieris Lignrlni liltilo, qnasi lypiim imili-
ebntextu Friderici I imp. rpistola ad Olhonem lala, siiperscripsil : Guniheri Alemaniii ciarissimi
Frisingens. inlegra, qualcm prologus libror. Otho- pbeim,qtiae verba deinde excipit impressus Ligurini
hisDe feb, gest. Frid. 1 exhibet; ul adeo foliiim tilulus uho.veluti coniexiu, iil auctorein de Ligu -
ilitid xxxvi uiiius Peiitingerianae dedicaiionis, forte rini vocahuli sigtiiflcaliohe periitus recte sensisse
lardius exaratae, gratia impressiini videatur. Fini- perspicias. Ppsireino npn ihdigiinhi rioialti duxe-
lam prima fere folii LXXVIUpagina imperatoiis iim,haud paucas haruin adiroiationum Riltershusii
epistolam excipit ; De qriu, geitere et posteris imp. cpiijectui|as praeoectipare, qui qtiideiri alio Atigu-
Cms, Fflderici ptinii ang. Cqnrattus, Pev.lhiger, Ati- slariae exemplo. llenischii niedici August. adnola-
gustinus ad leeiorem. Finilo rnedja folii LXSIX tiotiibus ihsiructb, sese usinh bsse pfofitetur (55).
brevisSinio comirtenlariolo sequitur index emenda- Secunda edilio ArgeiitPfati apud Joanrti Schot-
lionum sub cpjgfaphe: Errata libti ptiini Ligurini tuiii una ctim Baithornii Auslriade prodiil, in-
pariim ihcuiiq ithpressomm pqflimvelustate elfernte R scripta:,,!
eqrie el blapiis qbsiimpii exeihplatis. Orihograpltiani Gnhllieripoetm clqrissimi Ligitrih'us,seu opiis de
diligens Lector observq. rebiisgestis imp; Cmsnris Friderici I Attg. lib. x
Integra duo f».ia cum tlimidio catalogus tiic er- absoltiluni. Ricltardi Bartfiolim Perusini Auslriados
ratPrum explei, ipse! nicnd.s plurimis ]abefacius, iib'?mr\'Maxmiiiquo.Afigiisloy-;4ipdti. Ctim scholiis
hl iibique spcctes aflis infyiiliam, qii.aciiiheditoriim JtieobiSpiegelliiSiiesi.V.C<i$Z{.fol,
ct cprrectpri.m diligerttia fiustfa luctaiaintelligimr. Falso qtiibusdam ahno notatuf 1551, scfipiofiim

Alioquin lypus, ul illo ienipore perclegahs, litterae oscitatione proginaio tum etiam Selesiadium ,
(55) Caveoel Otidino H. cc, Oiidinus praelerea Grammalicoet Gymnas. Tiibingensis praeceptore,
lucum Argenloralum suopte ingeiiio aftingit. Obii- qtii ariiio adlitic 1560 Augtist* ^VindeilcorJ posi
puit errpr istc diiplex et cl.: MaiUairiiiiri;lAniial. cxanllatos scliohe labores fere centtim aniipruiii
iypQgflr..i.ii p. 1M. Ed,.: Amltel.; 1733) aCipsuin veiterabilis seiiex degebatVv!: Buf-ckard. De l. Lat.
liaisiiafe fecit diiigeniiss.. G, PaHBeriifri iAnnal. in Germm.faHs, t. Jy p. 299- t, II, pi. 4157417,
Aypogr,, I. 1, p. 67) ad Maiitair. prpvoeantem. o 4;9 421.
(54) DeItoccc Jacobo Hciniichmaniio ccleberrinio "(k) Prapfatv fol, 6.1),
£83 LIGURINUS. — PROOEMIA. 2SO
Spiegellii palria, in officinaelpcnm errore sitr.ili A lcrmisso deinde altero folio vactio sequuntiir
mutatum legilur. Copiosis ulrumqne librum adno- septem impressa folia, sed illa paginarum uuiueris
lalionibns instruxit Spicgellitts, iisqtie hisloricis, non dislincta. Coniineiil stipplemen,a qnaedam cj
geographicis, elhico-poiiticis, theologicis alque varielates lectionis in Olhoneni el Radeviciim, e
eti.ain grammalico-philologicis. Nihilomiiius ipsiini codicibns per M. Flacium P. Pilhoco transniissis,
Ligurini textum, ultra quam credi Tas esl, noglexil, qnorum unus antiquissimtis insigne prorsus addita-
vitiis adeo manifeslissimis relictis. Argtimeiita mentum praebet in historiam coriiitum Scliirensium,
singnlis Iihris primum singula addidit, cxemplo praesertim Othonttm dc Wittelspach, cum doelis-
parnmcommendabili, sed reliquis imilalo. Typus, sima Pithcei adnolatiorte. Hisce finiiis paucissimae
ut illo aevo, salis elegans, idemque rarioribus an- exliibenlur viri illuslrisin Ligurinum eincndationes
numerandus. et adnotala quaedam nd Albertum Argcnlinenscm ;
Tertia edilio est Petri. Pernoe, bibjiopoloe Basi- siibjiingitur brevis deprecatio de promissis etnon
lcensis anno 1569 euin pr*fat. Philippi Mclanr datis ubcrioribus- in Ligurinum adiiolaiionibiis,
chthouis. quarumvice, ad explendiim ternioneni illis a bi-
Hanc egoniet nondum vidi,adeoqtte fruslra adhuc, bliopola rclicttim, Conradi veius et bene nolum
" Chronicon reruin
exploravi, cum in ipsa praeslanlissima biblioihcca Mogiinliacarum subsiiiiiiiur. In-
Goeliingensi . non inveniaiur. Aitamen exstare leniiisso deuique ilcrum folio vacuo sequiliir, ntillo
nullus dubiio, gravissima testium auclorilale per-, iiiscriptus tilulo, Ligurinus, posl All.erti Argcnti-
siiasiis; Yisa nimirum et inanibus tlraclaia doctis- nensis clironicon, cuni adjecta Ciispinianiin illud
simo Rittersliiisio, qui sihi dono conc.essam a Joa-, epislola, deniqtie indcx rerum el veiborum, qui
cliimo camerario medieo Norimberg. diserlerne- lamen ad Ligurinum el Alberliim Argoni. nequid-
morai (56). Junctam Othonis Frisingeiisis et Rade^ quarii pertinet. Hi duo singulare velitti voiiiiiien
vici libris indicat Dav. .Cleniiuit (§7).. Quomodo eonstitiuinl, singulari quoque paginarum serie
vero difleral a scqtienti, nusqua.ro. reperio, njsi disiiiictiini. El de promissis quidem adtiotatiouihiis
qnodeodem illo lesie Frisingensium lihi;i postLj-. ipse Pilhoeus : Slalueramus autenl, inquil, am-
gnrinuin addila videantur. Equidem unaro eaindenT pliqres nolos. aul potius conjeclanen (i4dei:e,quibus
tilrainqiie credideriro, divisis bibliopojae vel in<». juris veleris Gallici Germaniciqite aliqtta non.sqtis
dustria vel obsequio exemplaribus, ul, eo roagis. vulgo noia, polissimunt vero digniiaium officiorum->
commendarentur pro diverso virorutn favorc; a.ut que ae mililiarum origines progressusque, quqnlum
eiiam honoris gratia, quem utrique deferre, sui C qiiidem in nobis esset, brevissime explicarenlur. Sed
commodi fecisse polest. cum nos hinc preli c.itrrenlis properaiio, aliud tum
Quarta editio anno eodeni eadcmsex ofiicina pro^ iiescio quid agenles, premerel, inde suborla. qumdam
fecta sequenti sub lilulo conspiciiur. privnta eqque magis necessaria occttpdlio avocarel,
Oitonis episcopi Frisingensis Leopoldi Piimarchio- rem jam penilus mente conceptom, tnaliud iempus
nis Austrim.F. Chronicum, sive terum ab orbe con-r differre coacii siimtts. Dolendum profeclo virtiin
dilb ad stta ttsque lempbra gestarum libri oclo. Ejtts- peritissimum, nliis. curis abslraclum, cas maxiui.
dem de rebus geslis Friderici 1 Cms. Aug. libri duo. nioiiienti malerias illustrare non potuisse; niodo
Badevici Frisingensis canonici de ejasdem Frid. til serio rem aclain ab illo constaret. Ex ipsis au-
geslis libri n, prioribus addiii, Gnnlheri poelm Li- lem iliius verbis haud obscure iriteiligitur Pi-
gurinus, sive. De geslis Friderici [ibri x. Addita thceum, quae mente conceperal, aclu faciliora re-
sunl el alia, cum ad Friderici, lum ad posteriorum piilanlem, erudilortim iibn ihsolilo more, propo-
imperalorum historiam pertinenlid, quorum calalo- sitis ac promissis pltis aequo indulsisse. Yideas ni-
gum proxima pagina nolavimus. Ex quibus qumdam mirum inlcgrum lernionem biblinpolae fiducia pol •
nunc primum, reliqua inlegriora tqnge qttam aniea licilis reliclum, poslmodum aliis explendum. Quid ?
eduntur, adjeclis eiwm nqtis el indice accuralo. Rq- D quod adeo viginii septem a.nnonini ediiioni su-
silem,apud Pelrum Periidm 1569. Non sine Cms. persles ille fidem npn Iiberav.it.
majest. privilegio, fol. Quiiilum Ligurini iypum prbmulgaviiJiistus Reu-
lndicem adversa tittili pagina exhibilum sequilur berus consiliarius palatiiius iri Colleciioue SS. re-
P. Pithcei epislola Jacobo Cujacio IC. scripta, post ruin Gernianicaruin Frapcofurii '" apud hieredes
illam ejusdem Pithoei de Ottone, Radevico et Andr. Wecheli 1584,fbl. '''.'
Gunlhero judicium, qnod praefalionis loco posilum "Nihil in iiac ediiidne, nisi, verbotenus .rcceptum
et nos hoc elogio appellavimus. Tum vero index universum Jacobi Spiegellii volumen, uiia curii om-
capitum in Otloneni el Radevicum, quem inter- nibus omnino viiiis. Reuberianam hanc editioueirt,
inisso fplio vacuo excipiunt eorumdeih libri cum alias riiiidissimam, quam primam nos appellamus,
appendice vetusti scripioris in Radewinum (scil;. sub falso quibusdam (58) anno 1£82 notar.i scias ;
Radevicum), quo quidem claudilur iste tointis. ln- deceplis videlicel iiidicio Rittershusianae. Non-
(56) Pradat. fol. 6. b. Relectiones /tiemn/es.secl. 110,p. 130. Leyser, Hist<
(57) L. c. p. 326. poet, med. wvi, p. 79i).;
(58) Christi. Neu Menlissa ad Degorei Wheari
291 GUNTHERI CISTER€IENSIS 2')2
ttiilli (59) de terlio quodam Reuber. collcelionis A livo eliam qddilo per riobiliss. et eruditiss. Chrislo-
tomo fabulanlurj qur nunquam prodieral. , plioruin Pfluqinm F.q. Misn, cmpi de hqva aliqua
, SexiaiH, eamque omniuni longe piaeslantissimam Gum/iefi ediiioiie pfqcuranda cogitqre^ el quittem
editioiieni adprnavit Conradtis Riltershusius, el ejttsmodi, qute pluiibus usiti esse possel, measque
ecce iitnlum ; . r illas adnoiatiunculas, quas magni aliquoi viri nou
Guntheri Liguiintis seu de rebus gestis iriip. Oms; inuliles neqiie contemneitdqsjudicabanl, adjunetas
. '.....
Fridericiptiini P.P.Aug. eognomeiiloMnobarbi, sire Itabcret..,.., -:•:, -:-.:. i.
Bdrbaross.m^ tibri x. Opixs non solum poelis lecttv Idem in Praefatione.
jnctindum, sed elIiistonciset poliiicis et aiilicis, ad Hic igitiir lanttts ei tatri' prmclarui scripior, ctim
(leHberdiwnum,eonsilibfum, legaiiohUiii; qrationum. (lebuetitperpeiuosiitu gesiari,einiambus teri, lectita-
et episiotofiim exempld ; jurisconsutlis quoque ad jtt- rique ab omnibus, praptcr uberem ac mulliplicem
ris feudistici cognitionem ulite in primis ac necessa- fruclitm, quiinde ad omnehominum genus, maxinie
rintti. Cunradtts Rillersliusius, JG. fecensuii: quin- qtti imperium Boihdhum, site pqtius Germdmcum
que ediiiOnibus hilet se coltatis tneitdas liinc passim agnoscunl, rediiriclarepolest : ddeo lamen muie atce-
plurimas gravissimaSquetam leclionum, quam dislin- Hpiiis et itdbiius fttit, ut me ad commiseraiionein for-
clibnum suslitlit-: nolis iltttslravil; el accuralq re- tunm stim commuverit. Non soliim enim muliis sm-
, rum ac verboritmniemorabiliuin indice nunc primuin ittlis ighorabiliS Idluit,- sed eliam deinde cimi libe-
locUpleiqvit. T&bitrgm,apiid Geotgium Gruppenba- rali mahu assererettir, et inlucem ex squalore el te-
cliium 1558, Jn-8°,- neifis carcetis ptodticere ipsius carmen, el plurimis
Adnotaiiiinum : singulare .volumen annum; anle illud mehdis turpificatttm fitil, et aiiclor penede suo
cpmpaiuii, cique liliilusitiscriptus :; ; nbihine periclilaius esi.' Nani cum a CnnraJo Celle
NoiminGttntheriLignritiurri, aut'loreGunrodo Rit- Piolricio, qitt primnspbsl renaias bohasiitteras Gcr-
teishusiq, JC. ptofess. Nofico. Ad nobiiiss.el etu- trianim poeta exsiitit, codtx manuscripitts Augitsiain
diiiss. D.Jbdn.q Bfedau), Eq. Mdrchicum. Tubing. ViitdUicotiimaUdlits esiet,comitaleque Cunradi Peu-
iypis GctirgiiGrnppenbucliii; ah: 1597, iii-80 tirigeii JO^cialmtuiii quoruihdamitobiHtitnei erudi-
Atidiairius ipstim celeberriihiinVediforem de caiisis toriim viroruin liberalildteprocufdlvm,ui lypis de-
ei raliPnibus litijhsce 80* -editioiiiS"verba facien- xcriberelur; tuht vero Liguriiius, qiiod auclor operi
leiri {,60): ihdidcrat, ipse scriplor vocitatus eSl: eumque erro-
de ine occasidne fem complures poslea etiam docli errariml,dum Li-
Eqiiidem (til paucd dicani, deque
dd islam editibnem sum cum gurinrim pro Guhiherolatidqnt.r.Nontuti dhfiusin-
qtia pqrandam delqtus) el post priores
ddolescehs ih scliolis jitriscbhsuttbrum etegantiuiri dignam hanc Gunlheri forlunamy
eiiiih iatiium esicuhi' bonis ditciqrib. et lit- ilios duos' Cnnrados, quibus vitam aclucem debet,
(cmtens
cciriiciim in lerlius ipse siipetveni, uiessem ei vindex et assertofi
leris, quantuth balneb) dliquoties expli- accedtrilibus
cdtiotie docirinm feudalis qudivisseni laridafi hniic, prmserihri aliqiioi mdgnofum virorum
eliam ddhbrldtionibus, quibns me sdlisfdcefe posse opta-
qiiem dixi, Guniliefum; producf aliqitol elpgan- '''-'>::'. - :-': :-:; . .;
ei iliuslrdhda WjfiS.'-* .-''
tesejus versus qd exorjianda qumdam
in illojute feudotum, salis aUoquin barbare el infeli- Ego tdnderii, qui consitium auctoris anihiadveriis-
citer descripto i.sensi me scepius tnacjno accendi de- simum,lvdluisse vixleliceiipsum coriflare
siderio videiuli legehdiqite toliiis qitcibfis, qui quatii Claiideridtini nianibtis fofma brevipfp libellnm :
esseiboriui, ih prOmptueral ex illis,qum pfofetebah- hbcesl Enchifidibii scfibere',"iequeriduihid milti ar-
inr,parliculis afsliinare, exungue leoriem, qtioddici- bilfditts, attciof fui lypbgrdplio, tti liiinc auctoieln
itir. Sfd quod nunqiiam ille coirintoda foriria ediiiis, minori fdtma tdtidem"teciideret. Sedet pfoptef min-
qudveio cditusetdt, ea riusqtidmvenalisrepetifeiur, das, qum in pfiofiiqs eilitidiitbits bhiiiibuS ptufiinm
exemptaria Guiiilteri dtneM commiiilonibus ffusttd P ad hoc lempbris resettefiint, omhiho aliam driii ne-
tum qttidcm requitebanlur. Taiident'cum paucis cessariam ediiioriein, ex qua iiice, qubad ejiis fieri
adhinc annii in eurii incidisseni, sic avide eumiiili- posset, eluefeiiiuf. Quanqudmautehipieraqueerfdta^.
gehiefejue lectiiqvi, ut qiti dnlufhdrii sitith explere qum hhie suspiii,- taia fiierurit, tii ciqriovis tion osci-
cuperet. Muliq ihler legendum, qum miht fgtle in tanieneqiie indocio teclofe deprejieridi' pqitieririt,
meiiieiriveniebdni, ac vel ademehddhdiithvel adillu- rieqite mifti tnaghairi inde vei higeiiii vel achiniiiis
sirandum hqnc scriplorem yidebantufperiinere, ad laitciemiribrit pdsnilctn ; idinetiItuitc scfipibfem ditt-
ordm libfi mei adtiotabam.:', eqque qum, adnoiassem ttiis larii depravaie cifcumferti, fefre dut dissimutare
ita ieihete, aique ut quidqttesub. acuhten siyli vehe- hon poiui. Ila hescib qua cnpidildle accensus siim,
fal, posieainiet describendum iiovis subinde acces- adarnandm hiijiis riovm ediliohis, eiii peculidrem
sionibus aitgebqm. Tdhdem^ librum Notqrumqdjunxi, iitquibus nbnmodo einen-
ieiiiniclarissimgruntviroruhiddhoriaiidriibus. iricen* dationum raiiq redderelur, sed eiiuiii fes hbnnuiiiv,

(59) Yaler. Andreas, Casim. Oudinus, II. cc.


(60) Epist. dcdicaU, W. % M.sii.praelal. fbl. i. a. b, fol. 7, a;
295 LIGURINUS. — PROOEMIA. 294
el \ormutm atqite setttenliminsigniotes illuslrdreiilur. A Desuis iiijLigunnum curis ipsemet GeorgitisChii-
Haecille, eljure quidein. Primus enim commnnii sli Joannis (64) :
' Paucis
doctorum judicio Ligurini libris priscum veluti ni- exponam, quid ht nova h.tc edilione opera
torem rcstitnii, noiisque plurimis, erudilioneple- mea prmstitum sit. Enimvero cum recogiwscetidishis
nis, operac frucluiri adauxit, raro ac nobili studiosre Gttntheri libris me dedi^edilionemseculttssumiiitiers-
critices in sequiorem eXemplo. Gravis ubique di- husianam, quippe aplimam; tit tatrien, qtiod ad argit-
clorum ponderibus, dives exemplis, observalor menla librorum, qum junciim itle, siniulqiie inilio
eximius; verumtamch potior" in gfammaticis. Rcli- operis ifnprimi curctvit, Spiegelii Reuberique, qui sin-
qua minus excellunt; nonnUlla disjuncla, qtianltim- guta sirigttlis prmfixere libris, presserim vestigia.
vis doctissima. Mtiltus praesertim in qiiaeslionibii.; Dein suasu virorum quoruthdatn, ut lilteratum, sic
theologicis, in regulis ethicis alque politicis pro murierum ac ftieritorum gloria amplissimotum, nolus
more saeculi. Tum eliam Romansc jurisprudcniiae Riltershusii Spiegelianis insernii qnod et raro admo-
himium sedulus assertor, plurima Germanaium dum invenianiur, et larr.en lucittentm prorsus siint, ul
cnnsuetudinmn capila cuni illa perperam commi- tnerilo Vossio (65) audiunl el Sagit:ario (66), doclis-
scct, non seque gnarus disciplinaeprisco-domcstica!. simmque, ut Siruvio (67). Inserui aiiiem non eos
Quandoque neglecti Liguriui fontes (61). Ipsa deni- " modo, qitdS doctissimtts auclor. otim Gunlheto sub-
queparum commoda cdilionis oixovou.£a,Qiiaereniein jecii, ac ttn. 1597. Tubingm edidit, sed iltas eliam,
crebro molcstat iioiarum iri capita disliuclio, cuju; qnas lioslea matgini exemplatis sui adlevil; consitl-
nullain oiniiiiiorafionem pcrspicias; deinde frequens tissimus vero vir, mullisqtte noiniiiibusnon de acade-
eafumdem cuin operis texiu discrepahlia, qua (it mia solum Alldorfiiia,in qua jus canonicum et pu-
ul saepissimeemendaiioiicm in nolis legas, qiiam blicum tnngna nominis sui celebrildte profitetnr, sed
in lextu rcddilam ffustra qiw.siveris. Et de librorum de universa eliam re lilleraria merilus Eucharius
quidem arguinentis jani supra dixiunis (62); ipse- Gotllieb Rinckius, benevoie tnecutn communicavit;
ivielaulem Riitershusius uotarum voiiimini praefa- quin, prmlef lias Casparis quoqite Barlhii mantiser.
tur : Argumenta, qum iti aliis edilioriibus libris prm- qtias nobilissimtts Fellerus olim hunc ht finem con-
fixa sitnt, curavimusuno'in loco hnprimis iniiio dnle lulil; paucas quidem numero, etdsqne breves admo-
ipsum Gtinlheri optis, seculi aucloritatem ediiioitis dum, qum iamett ouctorem interdum emenddnl, in-
primm et antiquissimm Augusianm. Bcne scilicel terdum Ittce aliqua perfundttnt. Ul autem noris, qum
islud, modo ul facluin invenias. Ilac aliaque, cuni cttjusque sint, Spiegelianas lil. Sp. Rillersltusianas
priiuis nominum orlhographiam, Auguslanac non r. ( lit. R. Barihianas lil. B. ubique apposila nolavi.
solttm, sed eliam auciorilalibus refragautcm, cum Yerissima quidem omnia, quae vir celeberrimus
viri diligenlia peraegre concilies, nisi lexlus ct ad- de suis in Ligurinum laboiibus hicce proferl. ncc
notaiionum diversas editioiies in causam admiseris, erit qui Reuberianam iiaric cdiiioiicni irtde prte-
adeoque Ritlersliusium alienis negotiis impediluui, slantiorem loiige redditarii inficielur. Modo Omncs
dum Ligurinum pfelo subjiccrcf. Neqde enim in plu- omnino Spiegcllii ac Riltershusii adnoiation.es
rimis menteih mulasse, neque temere sibi conlra- lanti non duxisset, ut illas integras adderet. Aucia
dixisse credi fas est, cuii) ne vestigium quidem de- hinc sine fructu voluminis riioles et lecloris inconi-
sertae sentenlia? in praefatione reperiatur. moda. Quippe quod (extus veluti cymbain Oceano,
Seplimum Ligurini typum exhibel recusa Jusli ita in notis natai, oneralque polins leciorem quaui
Reuberi SS. Germanicotum Colleciio, Hanovimex juvat. Prteterca de stiis paruirt atit imo iiihil ad-
typogtapheo Wecheliario. sumplibv.s Danielis et Da- didit Joannis, qui siiigulafi profeclb sludio vilam
vidis Atibtii el Clementis Schteicliii 1619, folio (63). oniricm ntque docirinam in id seiiipef impendebal,
lterala lanlum edilio quinla caque nec aucta nec ut aliorurii fseces purgaret alque nomen efierrct.
emendata. Secunda nobis audit in adnoiaiionibus. Quomodo vero Rillershusii iextuin a se adhibituin
Deveniiutis ad octavam eamqtie ultimara adhuc ^' dical, non facile capio (68), siquidem ille argti-
Ligurini ediiionem, ejusdein colleclionis Reuberia- inenta ab Riltershusioiinb ordine, siiiiulqiie initio
n« dcnuo recusse curanlc Georgio Chrisliano Joan- Ligiiriui _)ra:fixa monet, qnod riianifesio falsum
nis. Francof. ad Moenuin 1726, folio. lnibi pag. ostendinius. Quod reliquum esl, virurii clafissiiiium
407: eadem boria fide Riilershusii lairi ipsius nioiiita,
Guhiheri poetmctarissimi Ligurinus, sive De rebus qusiin aliorsum peliia, Iransiulisse depfehendi,
gestis Cmsaris Friderici I A g. libri x. Cum scho- quo facium esl, uf nonhullds quoque Rittershu-
liis el adnolalionibiis Jacobi Spiegellti, Conradi Rit- sii errores, ipsasque mendas typotheiae tratissiim-
tershusii el Gasparis Barthii. pserit.
(61) lnsigne oscilationis ejusmodi exempk.im . (65) De historicisLat.i edil.. cil., p. 254.
liabes in not. ad lib, lx, v. 55 sq. Cf. Radevic. Fri- (66) Inirod. in Iiisi. eccles., c. 24, § 59, p. C2.9.
sing., I. n, c. 9-. (67]\ Biblioih. hist., c. 7, § 14.
(62).Gol. 279. (68) Tamen prae oculis habiiisse vel ex hoc inlcl-
(65) Praefat. edii. s.equenlis p. 2. ligas, quod coiTiiptiiin (Esliui lypograplii iipiiniii
\6i) Praefal., p. 413 sq. acctisat.
ess GUNTIIERI CISTiiRCIENSIS; 2?6
. Subjungere lubet liuie editionum calalogo non- A . riiioperaegre invenisses. Htec atitem divinalio non
nulla de dtiabus aliis, qnae lucem nori aspexerunt. adinodum difficilis, absqne'.tlubip bibliopolas, quan-
Primamearum sefio medilatus eral virsolo nomine quam illis lenippribus operum rvolumina foventas
laudatissimus Joannes F.rideficns Gronovius, ccle- ipsumque adeo. er-u.ditprjinifayprem amovisse vide-
berrinius aptid Lugdunenses liisloriariitii et elo- lur. Sic ingentes illie mins'. in yanis, elogiis con-
quentiae professor, Quae qtiare sticcesstim npn ha quieve'"iint, atque operis DaedSlei solam vidimus
buerit, ipsius yerbis (69) atid.iam.iis: inscriplionem. ;
C. Rillersliusius cum tiofis Tubingm anle qttadra- § IX. De sparsis vanorum in Ligurinum euris.
ginla feteqnnos eumdem (Liguriiium) puMicavit. •Scrjplorem majoribus nostris lam charum nec
Cgnstiluerqin ego quoque aliquando in honorem no- soliim dociis et academiis, sed eliam, jmiiabili
strm geiiiis, turri, quod eisi: vitiq sui mvi noneffugit, pforsus iiisiiliilo, ;per Gerinaniae gymnas.ia iectita-
apparei iamen in eo et vis ingenii ;et imitaiio luiri, duortim fere saeculorum spaiio lypis oclies
opiimofum portarum : he dicam de liistoria, in qitmn evtilgatum, erudilorum- curas inuitipiices expertum
cum Otliorie Frisihgettsi et Radevico ille unicits esl : esse, dubitari non polest. lti vcro sttipendum pcne
ne.dicani, qitod arles anlce papalis prodil pulcher- favoris exempluin, ubi-plurimps nil nisi Graeca vet
time, Caisqrisque niajestalem et jtis asserit, ut noh B Roniana crepasse noyinius, quod siintil in causa
intersil bbni publici islum scriptorem peiire. Esl att- pptissimuin censeas, qnae maxiniani parleni ejus-
tctn cotrupiissimus ddhuc el piurima. jqm ttolave- iiiodi curas inlra sciicdam coiiliiiueril.
rdmtts, aitnoprttcipue clim. Amslerodami ejvs riiihi Ex iis aulem, qinis pttblicis tisibns vcl praebiias
copia esset. Sedbonum facium qugcl coiisifium illud vel dRsiinatas acccpiiinis, oiiiriiuni primo loco ha-
abjeci;: qitm enhil :de hoc scriplore nbslrqque opera bendae siint adnotaiiones doclissimi saeculi xvn
jttdiciorurit iudibria [uissenl apnd eos, quibus Silitts pplyhistoris Casp. Barlhii. Exiguam saiie parteni
Stqlitisqiie, poSlqtium nosillis non niale fecimtts, exhibenl, qnae lucem adlnic vidtrunt, ailversario-
eviluerunt. Islhoc prelio omnibus omnino maiius runt libri LX, eamque minus illustrando Ligufiiiii,
abslineamus,,ne cum illos teceiisttetimus, vt recen- quam aliis ex illo scripiorihus, iriservientem. Alias
seanliir jure hqbeanlurfndigni. ilidem paucissiinas ddbeirius nobili oflicio Felleri
Ecce paucorurti s.iperciliis ingehs damnum illa- efga Geo. Chrisii. Joannis, qtias ille suis locis
lum Ligurini profeclibusatqtie rei lillerarix! apposuit. At verp ditissimam segetem in subductis
Alteraro eamque specipsam quidem saepius an- adversariorutn cxx libris msciis latuisse, testibus
nunliavcrai (70) fanipsus in accademia Duisbur- f idpneis comperimus; quos inler cumprimis appel-
geiisi Clpqiieiitise professor Joaiines Ilildebrandus landus Chrisiiantis DaithiiUs, acqtialisei familiaris,
'Withpjiius,,cujus liluiuni iraiiscribo : de iis ilalociiiiis (71)
Guntheii Ligurinus cum conimeniario, notis et Guitterum poetqm cum ndtis marginalibiis totuin
emehdationibus, Accedunl .infegra; Rittershnsii ei jam qlirii oppleveral nondum lamenin t tres > illos
Pilhmi, lumexcerplm Spiegetii nec hon seleclmEnr- iomos pfmier qum hi I. librtith aiiiniadverlil, omnia
lliii,;Lipsii„ Casquboni, Beijisii et alioriim observu- exscripsit, Toius aulent c ceiiiesimusociogesimusliber
valiones, adversciriqfumi librd Guiiieri secuhdo dicatiis esi;
Prelo paraia jam ipso anno 1750, ciif qiiadra- his verbis iricipieris,qum exscfibairi, ui gdrrulilali
ginla post annis.-quos ille Wilhofius feriiie super- tnem, nec mirius fidei sdlisfaciarit :' t Guhicfrim Gei-
sles, pulilicaia non ftieril, haud facile diclu, ne di- mciriici stirpis et riomihis scfpldreiri, poelctm se-
.cam captu, repulares. CefteVYithpfiiimin eam, reni quibrum bmnium longe prmstartiissinium., recen-
pltitima conlulisse prbbat edilum illudi-specimeti, sere exbrsi, adlibrum ejtts sectihdtim pfdqressi sti-
qupd quideni post anhps viginli quatupr iterum inus. t
exctisiim, singulari saiie exeniplo ne Iilternla qui- Obsoleta penilus exinde scliedaruin JBaiihii irie-
dem auctuin, quin inip cum ! ipso mendaruni eo- iriofia, nosifis iiisce teriipPribris fofluiia ei'uditi
deinque caialogo repeiTium esi. Jam yer.b si speci - Gallici tle illis qiixstiohe festistilarlit esi. (72). Et
men Illud et aucloris cpmriieritandi mbdurii in.« fauslis ea quideih auSpiciis, chrti (Iesidelraiissiirinrii
spexeris in alia quaeque semper evagantem, oininis iliiid biblTppojaeLip$ieiisis Ffiderici Rochil cbm-:
causara assequeris. Wmifiim singulbs Liguriiii iherciiim liiierariiim paujp pbsi ihstiliiiuhi 1,quae-
iibros jsta methodp circumscriptos in spissa volu- stionem denuo stisceptam strcnue prosequere-
niiiia debiiisse excrescere, til Ligiirinum iri Ligu- iur (75):, Nec' dubiiaiidtin), qtiiif ad ceria; demuni
"
(69) Epist. Nic. Heirisio scrijita iif' sytloge epi- "{71') Episf. dd Rehiesitim in : Thpmse Reines
sloL a viris illuslrib. scriptar. ed. Burnianno,i.Jll, I Epist. ad Cbrisii. Daumitinved; J. A. Bosio;:lens(»i
pag. 4. ..., 1670, 4. p. 77, 78.
(70) Leipziger Tiene-Zeiiurigen yon gelchrien ;(72) AUgem,Li*;erar.,Anz.:17<)7^n.l51,.p.:I557sq,
Sacheri a. d. J: 1730;-ri. 25, p; 205 sq.—^ Miscel- \15) Ailgeth. Lilfernf.', Anz.i 1798', n, 7.4, p. 765
lan, Duisburg,, fasc. 1, p. 142. "VViihofiispeciriien sq, — 1799, n. 182, p. 1815 sp., ri; 199,; pi 20:16:
in Giinilieri Liguriiiutri.; Dtiisb. 1751, iii-4* 1755 sq. —1800, n. 205, o. 2016 sq. — 1801, n, 180,
iii-40 passim. '-' ! p.. 1729 sq, ,,-,,
297 LIGURINUS. — PROOEMIA 298
indicia mullorum consilia perduxerint, ni fatis ini- A el cum studiis eortim famiJiaritas, quae "editarum
quis opliniiira illud institutum auctoris funere con- aique ac inediiarumejusmediadnotalionum copiam
cidissel. Siquidem eo perventum jam erat, ut vel- lecisse poiest, et vereor ne virofum illustrium con-
uli digilis ulterior investigandi modus monstrare- jecturas quasdam, ul aliorum, occuparit. Egomet
lur, el valde etiaro suspicor, magni ciijtisdam fip- aulem, ui saltim illis uli qiiandoque liceal, mon-
minis erudili famam haud partim periclitatam strante mami cujusdam eruditi nostris tabpribus
fuisse, si res ultra processisset. Gravissitni poiide- favenlis, veherhenler oplariih.
ris indicium poslremo suggesserat ipsemet ille Fri- De ipsius Withofii in Ligurinum specimine; quotl
dericusRochius, candore nobili simul ac lemperato. ad formulas ac edilioncs jam dijcimus. Exstant au-
Nam qtianla cupiditale non minus ac impudcniia teni el aliae viri doctissimi iri Ligurinum conjectu-
quidam ernditt Barthii poslhumis inhiarinl, in ipso rae, quibusdam ab illo editis quasi ludendo disper-
praeslanlis viri statim funere observaiuin esl, ebqtie sae. Ila locum Ligufini felicissime emendalum legi-
colabilis Daumii loeus (74) : mus, Orationi in memoriam confessionis Augu-
Barthii TOUpa-xaphov \ctas sepetiendi)Adversariis stattm (76) subjeclum. Plurimas autem, ipso lesle,
imminuerunl jam duduih, si non sayaces at reien- seorsum (77) exhibitas, precibus publice pfolatis
trices invita nobilissima Vidua manus. Ea nimirum huc usque frustra deposcihius. In cpnjiciendo Wi-
sibiassertum ivil Matthmus vou der Lage, sed pu- thofius non raro felix, quanttim quidem assequi
blice ea restituere coacius, voto Epicedium meitm poluit acumine vel memoria veterum; idem vero
deproperatum,al poslea aliqua eniendalius Iransmis- medioslatinilatis non admudum gnariis,.et ih jpsis
sum cbrrigendi, liaud salisfecit. Ligurini fouiibns nequidquam vefsalus. Inde factuin
Adnotationum itaque Casp. Barttfti, pra:ter pati- ut auctori aliquoties affingat cpnlra indolem ejus
cas illas editas, deflenda adhuc jactura est. Pafs aev.i,nimirum cuncla pene revocans ad normam an-
minor quidem in Advcrsariis, quas ad CLXXX modo tiquse venustatis, qtiod critiees hioditm excedentis
Kbroni continuatas, eumque Ligttrini secundo de- vitium el in aliis advertinius, eoque de cbrruplis-
mum dicalum percepimus; reliqua maxima in simo Ligttriui textu nimias querelas magnam par-
schedis, ni forsan aiterulrum aliquando pfotraha- lem, existimes. Grande praelerea supercilium, au-
tur. Earum quae vidimus brevissimae omnes, ple- , dacia pelulans (78) el inverecunda temeritas in, ju -
rumque nudae, saepiris audaces, haud raro felices, dicandis aliis. Denique non paucas emendaiipnes a
aliquolies temerariae et sola memoria prolluen- Pilhoeo, Riilershusio, Barthio praeoccupalas inve-
tes. (75), ut ferme subilac. Nimirum . Barlhius in- nimus, easque singulis restitUendas pulavimus.
genii ac judicii acumini el immensae. doctrihae de Qtiippe qriod Wilhofii tempofibus oclava jam ediiio
suis oplima quaeque debet, ftiedttaitohibus pariin): pridem innpiuerat, eunique forluilo feonveilisse ne-
Hinc quorjue non aliis, taiiium suimel, exeinplum, qtie probafi possit, neque adeo censeri.'
ac omnino viris accensendus; quos quidem rectius Recenlissimae, quas novirtius, in Ligurinhm con-
suspicias quani imileris. ieclurae sunt Corn, Yalerii Vonckii. Exiguus autem
Ferunlur et Lipsiii Casauboni et Heinsii,. snm- earum numerus et rarius acumen, tit, si tfes qua-
niorum virorum in Ligurinum cmendaiiones, quas tuorve excepefis, reliquae depravent potius texlum
quidem omnes videre nondum coutigit. Meminit quam adjuvent, neque omnino ego doctissimi atielo-
jUarum unus, queni scuim, Withofius, in illo tilulo ris el illustris cuin illo Saxii judicio subscribam :
nuntiatae editionis. Frequens illi cum doctisBata- plures perinde maculas Ligtirini libris fuisse abs-
vis, in primis Burnianno praeceptore commercium. tersas.

(74) L. a. p. m. 223. (77) Kaiser Friedrichs erdichtele Kopftrelung,


(75) Exeinplum habes in Adversariis d. 1239, ganz neue Beweisthumer nebst einer Stelle -aus
ubi: Guhierus uon ineptus poeta, 1. ui, v. 220.: Giiniberi vier Sliicke. Duisburg. Inlelligenzbl. 1737,
..... wa;hmc stiniulatus Apolline toto n. 5 sq. Funfzehn Discurse von den vomehmsten
VelMuro vel niaqnus jalis mquqrel Ilomerus.— Thalen und Yerrichlungen Kaisers Friedrich Bar-
Ita legendum, culn fqciis peiperairi edaiuf. At bafossa, iiebst Ausbesserung yieler merkwurdigen
vero nulla prbrsus edilicnum neque factis, nequg Stellen fitis Guiiiheri Ligurino.Jbid. 1747.
fatis; omnes ornnino vetbis, ut ipse Barlhius alio (78) Audaeissimum crittctim appellat van Stave-
reddit (Advers. p. 2529). ren in Miscellan. observat.cril, novis.
(76) Duisburgi 1127, fol.

PATROL. CCXII. 10
301 LIGURINUS. — PROOEMIA. »02
Gemundaevicinis, et noroinatiin in loco Buren (79) A nequidquam turbatus et periculis major, coilcclo
liaud ineple quaesiveris. Manent adliuc in ea re- paucorum comitum