Kontabiliteti teori dhe praktikë,sistem informacioni dhe konceptet bazë të tij

    

Ƕështë kontabiliteti ? Kush ka nevojë për kontabilitet ? A është profesion apo shkencë ? Cili është roli I tij në shoqëri-shtet ? Mosnjohja e konatbilitetit a paraqet mister për joekonomistët ?

Kontabiliteti dhe rëndësia e informacionit kontabël  

Paraqet informacionin më të rëndësishëm per biznesin dhe për të gjitha nivelet e menaxhmentit e vendimmarrjes Informacion I rëndesishëm I regjistrimit të ngjarjeve kontabël për të gjithë të involvuarit ne biznesin përkatës :
±

Menaxhmenti , aksionerët ,furnitorët ,bankat shteti ,bleresit «.

Koncepti bazë I kontabilitetit   

Koncepti bazë I kontabilitetit është I lidhur me konceptin bazë të një biznesi ±njësie ekonomike funksionale . Në kontabiliet koncepti I njësisë përdoret në kuptimin e njesise kontabël që është njësia ekonomike dhe që është objekt I proceseve kontabël . Njësitë ± ndërmarrjet mund të jenë private,shteterore,institucionale ,banka agjenci,OJQ «.

Përdoruesit-shfrytëzuesit e informacionit kontabel

humbja Shpenzimet Rritja/zvoglimi I kapitalit dhe aseteve Detyrimet afatshkurtëra-afatgjata Llogaritë e arkëtueshme /kërkesat Llogarite e pagueshme /detyrimet afatshkurtëra Likuiditeti Kosto direkte dhe indirekte e produktit « .Informata për drejtuesit ± menaxhmentin  Informata përmes pasqyrave financiare ± ± ± ± ± ± ± ± Fitimi .

.koeficienti I levërdisë investive« Furnitorët dhe kreditorët e ndryshëm :gjendjen financiare dhe aftësinë e kthimit te borgjeve dhe mundesinë për pagese të detyrimeve për furnizimet Kthimi dhe aftësia e kthimit te kredisë .sh.Informatat kontabël për të tjeret    Aksionerët dhe investitorët : p.shpërndarja e dividendes(fitimit aksionar). huase apo detyrimeve tjera.sa është vlera e aksioneve.

prodhimit real të periudhës së deklarimit Në përgjithësi zbatimi I politikave fiskale të rregulluara me Ligjet dhe Rregulloret tatimore .Informata kontabël për shtetinautoritetin tatimor    Shuma e tatimeve dhe taksave per t¶u paguar sipas rezultateve te deklaruara në librat kontabël Paraqitja e qarkullimit .

mediat etj .Ndarja e pergjithshme e përdoruesve të informacionit kontabël  Përdorues të brendshëm ± ± ± Menaxhmenti Aksionerët (kur janë pronarë) Punonjesit (me kompetencë) Aksioneret (kur nuk jane pronarë ) Bankat Shteti Entet statistikore.  Perdorues të jashtëm ± ± ± ± .sindikatat.

. Kontabiliteti mban në kontinuitet llogarinë financiare të biznesit duke dhënë informata të përshtatshme në kohë dhe hapsirë për biznesin dhe të tjerët. Kontabiliteti përkufizohet si gjuha e biznesit sepse I pari I ka..degjuar´ dhe ..Perkufizimi I kontabilitetit     Fillim i regjistrimit te aktivitetit ekonomik Me 1494 Luka Paciolo-italian vuri parimet bazë të regjistrimit te dyfishtë të një ngjarje financiare .parë´ informatat e ngjarjeve qe kanë ndodhur brenda biznesit përkates .

bankat furnitoret «.ortaket « Auditimi I jashtem . .Aksionaret .Furnizimi me informata përmes sistemit te kontabilitetit Sistemi I kontabilitetit Raportimi I Brendshem Raportimi I jashtem Pasqyrat Financiare Menaxhmenti Shteti Raportimet speciale Auditimi I brendshem .

Evaluimi I definicionit mbi kontabilitetin   Ne vitin 1940 definicioni mbi kontabilitetin ishte : Kontabiliteti është art I regjistrimit.klasifikimit dhe përmbledhjes në menyrë të plotë dhe sipas vleres monetare të veprimeve që janë të shprehura finaciarisht dhe interpretimi I tyre´ Me 1970 .Kontabiliteti përkufizohet si aktivitet shërbimi dhe informacioni financiar .

Kontabiliteti është ajo degë e shkencës që merret me matjen.përpunimin dhe paraqitjen e informacionit kryesisht financiar .regjistrimin . .për të informuar te gjithe te interesuarit dhe te ndihmon në menyrë efikase në drejtimin dhe funksionimin e njësive ekonomike dhe që lehtëson komunikimin me disa funksione speciale.Kontabiliteti si shkencë   Bordi mbi parimet e kontabilitetit dhe studiues të caktuar e përkufizojnë kontabilitetin si : ..grumbullimin .

Kontabiliteti si tërësi mjetesh dhe procedurash përbëhet nga :    Aktiviteti I regjistrimit të informacionit dhe ngjarjes financiare Përpunimi I informacionit në formë të caktuar Komunikimi I informacionit të përpunuar në forma e afate të caktuara për përdoruesit e tij . .

interpretimit dhe komunikimit të informacionit financiar për qëllime të kontrollit financiar dhe marrjes se vendimeve efektive të drejtimit ekonomik të njësisë ekonomike ´(Prof.vlerësimit. Pra Kontabiliteti mund të përkufizohet si :Proces I vrojtimit matjes.Dr.Sotiraq Dhamo) .

informacion .Vështirësitë në studimin dhe punën e kontabilitetit     Paraqet analize.procedure .raportim «me saktësi Hapin e sigurte nga indentifikimi I nevojës për regjistrim kontabël deri ne raportimin perfundimtar (Pasqyrat Financ.) Njohja me praktikat kontabël Kontabiliteti nuk rrit-zvogelon vleren ± ai konstaton gjendjen .sinteze.

probleme tjera .Vështirësi tjera      Zbatimi I standardeve dhe unifikimi I ambientit ligjor Eliminimi I divergjencave kontabel ndermjet periudhave te caktuara kohore Terminologjia adekuate Standardizimi I Planit kontabel Çështje .

kuptimi dhe zhvillimi I terorive te kontabilitetit   Teoria e kontabilitetit gjate zhvillimit ka evoluar ne proporcion te drejte me zhvillimet dhe ngjarjet e realiteteve te reja në fenomenet dhe marrëdhëniet ndermjet tyre .Teoria e kontabilitetit mund te arsyetohet si arsyetim logjik ne rrjetin e parimeve që japin një kuader te pergjithshem te referencave me te cilat praktika e kontabilitetit mund te vlerësohet dhe të drejtoj ne zhvillimin e praktikave te reja . Sipas Hendrikson .Natyra . ..

Kjo teori nënkupton gjetjen e nje lidhje midis matjes kontabel dhe konceptit ekonomik e fizik te fenomenit te botes reale .E preferojnë kontabilistët që merren me praktikat kontabël .Klasifikimi baze I teorive te kontabilitetit sipas nivelit te parashikimit    Ekzistojnë tri teori kyesore : Teorite e struktures ose tradicionale (reagimi dhe raportimi I kontabilistëve në situata të caktuara). Teorite interpretuese-semantike .

.  Teorite pragmatike te sjelljes . Sipas kësaj teorie informacioni kontabel duhet të determinojë sjelljet e ardhshme të shrytëzuesve të brendshëm dhe të jashtem të informacionit.Kjo teori vë theksin në efektet e pasqyrave për sjelljen e vendimeve të ardhshme.

Formulim I përgjithshem e specifik I objektivave të raportimit financiar Pasqyrë e përgjithshme e ambientit ekonomik.ligjor.financiar.sociologjik « Rrjet I rregullave te detyrueshme për të drejtuar procesin (aspekti ligjor.« .politik .standardet .Teoria e metodes deduktive dhe induktive kontabel  Metoda deduktive : ± ± ± ± Konsiston ne nxjerrjen e parimeve logjike që japin bazat per aplikime konkrete ose praktike.

± ± Formulim I parimeve dhe rregullave unike Aplikim I parimeve në situata të veçanta dhe perpilim I procedurave. .

Përmes kesaj metode të vezhgimit bëhet analizë për të ardhur te konkluzionet e reja dhe mbi bazën e tyre te ndërtohen parime dhe praktika kontabël të pranueshme për biznesin ±njësinë ekonomike . .Metoda induktive   Kjo metodë konsiston në identifikimin dhe vëzhgimin përmes matjeve të veçanta për të ardhur te konstatimet reale financiare .

Tenton të spjegoj se si informacioni financiar ka ndikuar te përdoruesit e brendshem dhe të jashtëm .Mënyrat kryesore të zhvillimit të teorive të kontabilitetit  Mënyra deskriptive (përshkruese) ± ± ± Bazohet në praktiken kontabël aktuale Sipas kësaj mënyre nga aspekti praktik duhet të zhvillohet aspekti teorik I kontabilitetit .

Mënyra e dobishmerisë së vendimeve   Influencimi shfytezuesve dhe vendimarresve në sjelljen e vendimeve mbi informacionin e dobishmerisë . Procesi I sistematizimit dhe grumbullimit të informacionit kontabël në një moment të caktuar raportues do të jetë me efekt të caktuar për dobishmërinë dhe kualitetin e marrjes se vendimeve . .

Mënyra empirike       Përqëndrohet në studimet empirike Bazohet në metodat ekskluzivisht shkencore Teknikat e sofistikuara Statistikat Aplikim e softwereve Etj « .

Ƕfarë duhet të jetë se sa ç¶farë është ´ .Mënyra normative    Bazohet në teorite normative te rregullimit te sistemit kontabël Përdor modelet krahasuese të raportimit Bazohet më shumë në konceptin ..

Mënyra e mirëqenies   Merr në konsideratë ndikimin e marrjes së vendimeve në mirëqenien sociale . Per objektiv ka maksimizimin e mirëqenies sociale përmes së cilës përkufizohen dobishmëritë materiale të anëtarëve të shoqërisë. .

Llojet e kontabilitetit  Kryesisht ndahet në : ± ± ± ± Kontabilitetin Financiar Kontabilitetin e kostos ±material Kontabilitetin e drejtimit ±menaxherial Kontabilitetin Tatimor .

Kuptimi I Kontabilitetit Financiar   Kontabiliteti gjithëpërfshirës I të gjitha aktiviteteve afariste e financiare të lidhuara direkt dhe indirekt në tërë procesin afarist të njësisë ekonomike .sistemohen. Pagesat mbi furnizimet .pranimi I letrave me vlerë .arkëtimet.ruhen.detyrimet . .tatimet «janë ngjarje që ndodhin përditë dhe si të tilla duhet të regjistrohen.raportohen në formë të rezultateve dhe pasqyrave .faturimet nga shitja .faturat mbi shpenzimet .

Roli dhe qëllimet e kontabilitetit financiar 1. Paraqet instrument informativ Kujtesë e shkruar-faktuar e veprimeve Siguron bazë për përpilimin e pasqyrave financiare Siguron bazën e referimit mbi detyrimet fiskale-tatimore dhe deklarimeve mbi të ardhurat dhe shpenzimet e periudhës . 4. 3. 2. .

Llojet e profesionit kontabël     Kontabilistët privatë-individual brenda biznesit Kontabilistët publikë funksionojne si zyrë të veqanta jashtë biznesit Kontabilistët e institucioneve dhe OJQ-ve (përpilimin dhe raportimet e ndryshme që janë të lidhuara edhe proceset buxhetore Edukatorët kontabël ±agjencione të ndryshme ± SKAK-u. AFAS-I etj . .

Format e organizimit ligjor të njësive të biznesit dhe kontabiliteti I tyre    Biznesi me një pronar Biznesi me ortakëri ±partnerships Shoqeritë e kapitalit ±në formë të shoqërive me pergjegjësi të kufizuar .aksionerët .ortakeritë.

marrja falas e asetit « Hapja dhe konfigurimi I llogarive kontabel  Matja në njësi vlere monetare . pagesa e shpenzimeve .Procesi I matjes se kontabilitetit  Matja e veprimit ekonomik ± ± ± Blerja dhe shitja e mallrave dhe efekti I tyre I ndryshimit Pagesa e detyrimeve .

Pyetjet me te shpeshta në regjistrimin e kontabilitetit financiar      Ƕfarë do të matet ? Kur do të bëhet regjistrimi ? Ƕfarë vlere do të vendoset për objektin e matur ? Cila është kostoja historike Klasifikimi I llogarive kontabël sintetike /analitike .

Pasqyrat kryesore kontabël     Pasqyra e Bilancit te Gjendjes Pasqyra e të ardhurave dhe shpenzimeve që njihet si Bilanci I suksesit Pasqyra mbi ndryshimet në kapital Pasqyra mbi rrjedhen e parasëqe njihet si Cash Flow .

huatë«) Detyrimet afatshkurtëra(kredite afatkurtera.llogarite e pagueshme «) Kapitali I pronarit (rezervave ..makineria.Struktura e Bilancit te Gjendjes  Aktiva ± ± Pasuria xhiruese-rrjedhëse (paraja.letrat me vlerë.repromateriali.objektet.kërkesat .rezervat « Pasuria joxhiruese (toka.fitim I mbajtur«)  Pasiva ± ± ± .paisjet .) Detyrimet afatgjata(kredite afatagj..llogaritë e arketueshme.stoqet.lënda e parë ..

Kapitali I pronarit - Shuma 250.Detyrimet 1.Bilanci I gjendjes-paraqitja horizontale Aktiva 1.2.Pasuria jo xhiruese - Shuma 250.0000 Totali I Pasivit-burimeve 900.000 150.000 650.1Pasuria xhiruese 1. 1.000 - Pasiva 1.Pasuria 1.000 .2.000 500.Afaatshkurtëra .1.000 - Totali I Aktivit 900.Afatgjata 2.

.000....Kapitali I Pronarit «««««««..2009 I.2.00 Totali I Detyrimeve dhe Kapitalit««««.000.00 II.Kompania X Date 31...12.... 900.500.Afatgjata ««««««««««««««450..Bilanci I gjendjes ±paraqitja vertikale Bilanci Kontabel ..«««««««.Aktiva ««««««««««««««««900.«150.000...000.00 II.Detyrimet II..00 III.1Afatshkurtera «««.000.00 .00 Totali I Aktivit _____________________900.000.

Ekuacioni Kontabel  Pasuria ose Aktiva=Detyrimet +Kapitali . Pasuria ±Detyrimet =Kapitali I pronarit .

Pasqyra e të ardhurave dhe shpenzimeve    Shpreh raportin ndërmjet të ardhurave dhe shpenzimeve në një periudhë të caktuar . Ndryshe quhet edhe Bilanci I Suksesit Te ardhurat-shpenzimet=ardhura neto .

000.Pasqyra e Bilancit te Suksesit te Kompanise X 1.85.00 2.Te ardhurat«««««««««««..65.150.(1-2) E Ardhura Neto «««««««.000.00 .Shpenzimet «««««««««««.000.00 3.

Pasqyra e kapitalit te pronarit Kompania X Pasqyra e kapitalit te pronarit 01.2009««««.320.2009 Kapitali I Pronarit me 01 Janar 2009««««.000 Totali I kapitalit te pronarit ««««««««400.350.000 -Terheqjet e pronarit gjate vitit «««««««.01.000 .000 =Kapitali I pronarit me 31.12.«.000 Te ardhurat neto te vitit 2009«««««««««80.50.

Karakteristikat cilësore të informacionit te Pasqyrave Financiare     Kuptueshmëria Rëndësia për vendimmarrje Besueshmëria Krahasueshmëria .

Dy Supozimet kryesore te ndertimit te Pasqyrave Financiare 1.Biznesi ne vijimesi (going concern) qe nenkupton se : Biznesi nuk ka qellim per te likuiduar njesine ± Te pushoj aktivitetin biznesor ± Nuk ka alternative tjeter 2.Kontabilteti Rrites (accrual accounting) se te ardhurat njihen kur ndodhin dhe jo kur arketohen dhe shpezimet njihen kur paguhen e jo kur ndodhin « ± .