P. 1
Tahanan Ng Isang Sugarol

Tahanan Ng Isang Sugarol

4.67

|Views: 35,641|Likes:
Published by d-fbuser-30058659

More info:

Published by: d-fbuser-30058659 on Sep 26, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

09/15/2014

pdf

text

original

TAHANAN NG ISANG SUGAROL Akdang: Malay Teorya: Imahismo Genre: Maikling kwento Salin ni Rustica Carpio Ang maputing

ulap sa maaliwalas na langit ay matingkad na nakukulayan, parang bahaghari. Mabilis na papunta sa kanluran ang lumulubog na araw. Dahil tapos nang magalaba, mabagal na tumayo si Lian-chiao sa tabi ng balon. Sandali siyang napapikit nang maramdamang tila may mga bituing lumilipad sa harap niya, gustong mawala ang mga bituing nakahihilo. Si Siao-lan, ang anak niyang babae na tatlong taong gulang ay hubad na nakaupo sa tabi ng palanggana at naglalaro ng tubig. “Inay, tapos na po ba kayong maglaba? Ako na ang magsasampay.” Si Ah Yue iyon na mas matanda kay Siao-lan ng mga tatlo o apat na taon. Nagdidilig siya ng mga gulay na Chaisim sa kabilang gilid. Nang makitang tapos nang maglaba ang ina, mabilis siyang tumakbo para kunin ang mga labada at isampay sa alambreng nakatali sa dalawang poste sa loob ng kubong walang dingding. Hindi sinagot ni Lian-chiao si Ah Yue. Tumango lamang siya, nakatayo pa rin at nakapikit—nagpipilit na mabawi ang lakas. Payat siya at maliit, mga biente-singko anyos, at nakasuot ng kupas na asul na sam-fu. Medyo nakangiwi ang kanyang mga labi. May pangit at nangingitim na bukol sa kanyang noo. Halatang napalo siya ng isang matigas na bagay kamakailan lamang. Malaki ang kanyang tiyan. Madaling mapansing nagdadalantao siya at malapit nang manganak. Nang dumilat si Lian-chiao, nakatayo na si Ah Yue sa isang bangkito at isa-isang isinampay ang mga damit sa alambre. Dahil mataas ang alambre, kailangang tumingkayad siya at tumingala. Habang minamasdan ang maliit na katawan niyon at ang alanganing paraan ng pagsasmpay ng mga damit sa alambre, biglang nahabag si Lian-chiao. Mahina niyang sinabi, “Ah Yue, mag-ingat ka. Baka ka mahulog!” “Opo!”, sagot ni Ah Yue. Bigla iyong pumihit, nangangambang tumingin at nagtanong, “Inay, luto nab a ang hapunan? Kung hindi, kagagalitan at bubugbugin na naman tayo ni itay!” Nakapukaw kay Lian-chiao ang huling sinabi niyon. Bigla siyang kinabahan. Kahit mayroon pang kaning lamig na natira sa pananghalian, lulutuin pa ang mga gulay. Kapag walang nakain, pag-uwi ang asawa niyang sugarol, tiyak na may mangyayari. Hindi sinasadya’y nahipo niya ang namamagang bahagi ng noo. Tuamahip ang kanyang puso. Nagmamadali siyang naligo sa tabi ng balon at pagkatapos ay tinulungansi Siao-lan sa paglilinis ng katawan nito. Pinuno niya ang dalawang bald eng tubig at kinarga ang mga ito sa pingga pauwi. Ang nakahilis na sinag ng lumulubog na araw ay tumama sa kanyang katawan, sa malaki at bilog na tiyan, sa dalawang umuugang balde ng tubig sa pingga, sa umiika niyang paa, at sa hubad na si Siao-lan na naglalakad sa kanyang likuran, palinga-linga. Pagod na si Lian-chiao sa walang tigil na pagtatrabaho, ngunit hindi siya puwedeng magbagal ng kilos. Mabilis niyang sinindihan ang apoy sa pugon, hiniwa ang mga gulay, pinakulo ang tubig, nilinis ang mga kawali at iba pang kasangkapan sa kusina.

Umaalog ang malaki . Walang makasisisi sa kanya. ang asawa ni Lian-chiao. Matapos nakapamaywang na sinigawan ang bawat isa. Sa tabi ng pugon ay may maliit na lalagyan ng panggatong. ha? Gusto mo nab a dalawin ang hari ng kadiliman?” “Itay… Nagsasampay lang ako…”. Kung hindi niya aasikasuhin ang mga bagay-bagay ngayon. Mula alas-sais ng umaga. ikinakalat sa lahat ng lugar. Nakaupo si Siao-lan sa loobg ng bahay. at noong hapon ay nagsibak siya ng kahoy na panggatong at namitas ng ta-feng-ho isang damong panggamot nagagamitin niyang pampaligo pagkapanganak. kiming sagot ni Ah Yue. “Handan a ba ang tubig na pampaligo?” “Ihahanda ko na ang tubig. Masakit pa nga ang kanyang noo dahil sa suntok nito dalawang araw na ang nakararaan dahil nagkamali siyang sagutin iyon. may maiitim na ngipin at namumulang mga mata. Wala na iyong laman. Tumulong si Siao-lan at may dalang isa o dalawang piraso tuwing papasok. Malapit nang isilang ang sanggol at hindi maaaring hindi siya handa.ihahanda ko na…” Mabilis niyang itinabi ang siyansi. Abala sa gawain si Lian-chiao. Hindi siya naglakas-loob na tumutol sa ingay ng kanyang asawa. “Lintik! Gabi na’y hindi pa luto ang hapunan. ay larawan ng isang tunay na manghihithit ng opyo:payat at matangkad. “Ah Yue! Hindi ka ba natatakot mahulog diyan? Ang taas ng naaakyat mo.Tinanglawan ng liwanag na namumula sa apoy ang mga guhit ng pagod at puyat sa kanyang mukha. at marahas na nagtanong. anong mangyayari sa bahay kung bigla na lang siya ipasok sa ospital? Walang alam ang sugarol niyang asawa kundi humilata sa kama sa kuta ng opyo at magmadyong araw-araw sa Hsiang Chi Coffee Shop. dinidilaan ang mga labi at tinitignan ang nakatatandang kapatid na nakatyao pa rin sa kuwadradong bangko sa labas. Inilagay niya sa isang plato ang pinipritong talbos ng kamote at naglagay pa ng ilang patak ng langis sa kawali. nagsimula siyang maghubad. “Sssst…” Inilagay niya sa kawali ang mga dahon ng kamote. Kinakailangang isantabi muna ni Lian-chiao ang sipit ng kalan para manguha ng panggatong. at bunutin ang ligaw na damo.Ang pugon ay yari sa luwad at may mga gatla na sa iba’t ibang bahagi. Ang buong bahay ay napuno ng bango ng nilulutong gulay. Halos kasimbilis ng kidlat. Yukung-yuko siya dahil sa bigat ng tubig. Umalis ka ba para hanapin ang kalaguyo mo?” “Sandali na lang…maluluto na… Ipiprito ko na lang ang inasinang isda. Pagkatapos ay binuhat iyon nang dalawang kamay sa luma at sira-sirang banyo. Kung hindi niya ihahanda agad ang mga kailanga. Kung hindi ay bubugbugin siya ng kangyang asawa kapag nagging masama ang ani. nang bumangon siya para maghanda ng almusal. sino ang tutulong sa kanya? Bukod sa gawain sa bahay. isang parang-kawayang lalaki ang pumasok sa bahay at sandaling tumayo. Di kaginsa-ginsa’y isang tinig na tila tunog ng basag na kampana na nagbuhat sa labas ng pinto. Pagkatapos… pagkatapos ay puwede na tayong… maghapunan. galit. Bahagyang nanginginig ang kanyang mga kamay habang hinuhugasan ang inasinang isda. Noong umaga’y nanguha siya ng mga punla ng palay at itinanim sa bukid.” Walang lakas ng loob si Lian-chiao na tumingala man lamang. hindi na siya natigil sa paggawa hanggang ngayon maliban sa sandaling pahinga noong tanghalian. kailangan niyang lagyan ng pataba ang mga gulay at pipino na nakatanim sa gilid ng kanyang bahay. ibinuhos ang isang kaldero ng kumukulong tubig sa isang balde na kauuwi lamang niya. Si Li Hua.

“Pwe!”. Nagtago sa isang sulok ng bahay ang dalawang bata. at nagkakandautal na. Habang nakahigang walang tinag sa matigas na higaang kahoy. aalis ka na naman? Ako’y…” “Ano? Hindi ako aalis!” Napakalakas ng boses ni Li hua. Sa lahat ng mga taong patay na o buhay pa. Ang mga lumipas na pangyayari ay parang ulap sa bundok na mabagal na pumapailanglang sa lambak. “Ama ni Ah Yue. Lahat . Masyadong mahina at mababa ang kanyang boses. Sumagitsit sa kawali ang inasinang isda dahil sa init ng mantika. ipinakikita ang dalawang hanay ng bungi-bungi at maiitim na ngipin. nanginginig sa takot. at laban sa payo ng mga kamag-anak at kaibigan nila. Ibinuka niya ang bibig. Niligis ng kanan niyang paa ang malapot na laway sa sahig. Mahangin at maginaw nang gabing iyon. Hindi mo ba naaamoy? Napakabagal mong kumilos. biglang nagtaas ng kilay si Li Hua. Wala kanga lam kundi kumain!” Walang tigil sa pagmumura sa asawa si Li Hua habang ang babae’y papunta sa banyo. kinuha ni Li Hua ang lalagyan ng tsa. hindi makatulog si Lian-chiao. naaanod. Sa kagustuhang magkaapo kaagad. nagpapakita ng hirap at marahil ay kawangpag-sa. “Natalo ako ng biente dolyar ngayong hapon sa Hsiang Chi Coffee Shop. pinag-asawa nito ang tila bulaklak na anak niya—si LianChiao na kinse anyos pa lamang noon. Inaakalang aalis na naman ang lalaki. at nakangiwi ang maputlang mukha. ang mangkok at chopsticks. Lalong pumula ang mga mata niyang dati nang namumula. naaanod—kasinggaan ng usok. Kahit pago na pagod siya at mabigat na ang mga mata pagkatapos ng maghapong pagtatrabaho. na kumakain pa. Kailangang bumili ako ng ilang itlog para lutuin sa luya at alak. lumura sa lupa. na anak ng noo’y isang mayamang negosyante. bakit hindi mo kayang magbayad?” Lumura na naman sa sahig ang lalaki at dinilaan and nguso. baka natalo na naman sa sugal si Li Hua. ang larawan ng kanyang ina ang namumukod na lumalantad.” Minasdan ni Lian-chiao ang malaki niyang tiyan. Humigop siya ng kaunting tsa at pagkatapos ay. “Masusunog na ang inasinang isda. Pagkatapos kumain at habang pinupunasan ang nagmamantikang nguso. gising na gising pa rin ang kanyang isip. Nakatayo sa gitna ng bahay si Lian-chiao. Nang marinig na kailangan niya ng pera.niyang tiyan. Hindi sila nagkalakas-loob na magsalita. At ang masama pa. pinili niya para maging manugang si Li Hua. Naglalakbay ang kanyang isip. natitigilan at hindi makakilos. sa kasabikang magkaroon ng mainam na buhay pagtanda niya. Bakit hindi ako babalik para makabawi ang natalo sa akin? Pag hindi ako nanalo ngayong gabi hindi ko na tatawagin ang sarili kong eksperto sa madyong!” “Puwede bigyan mo ako ng ilang dolyar? Nag-order ako ng dalawampung itlog kay Ying… Malapit na akong manganak. “Hindi! Hindi! Sinong may sabi sa iyong bumili ka ng masarap ba pagkain kung wala kang pera? Kung kaya mong mag-order. mabilis na ibinaba ni Lian-chiao. Kabisado na nila ang nangyayari. nakabuka ang medyo laylay na bibig. Humakbang ang mahahaba niyang binti at lumabas ang tila-kawayan niyang katawan.

Sa kabila ng kanyang pagbubuntis. puwede ka nang lumayaw ngayon din. Nanlabo ang kanyang mga mata dahil sa luhang napigil ang pagpatak. Dahil dito. ang taong lumilitaw sa isip niya ay ang kanyang asawa. sino ang humahalinghing. ang walang silbi at tila kawayang siLi Hua.” Tumulo sa pisngi ang luha ni Lian-chiao. Makukunan kaya siya? Mahirap sabihin. Habang sinasamsam at inaayos ang mga chips. Dahan dahan siyang bumaling. ngumiti siya sa taong nakaupo sa harap niya. Pumikit siya ngunit hindi pa rin makatulog. at mamatay siya. Kinuha ni Lian-chiao ang kumot at itinakip sa kanila. ha…” “Ai-yo…yo…” “Hoy lumakad ka na. mandidilat agad iyon. pangalawang apt…isang libo dalawang daan at walumpu at dalawang libo limang daan at animnapu!” Malaki and panalong iyon. at luluraan sa mukha mismo. Pung! Ang galing! Ang gandang pitsa ito. Ito talaga ang kailangan ko. paghithit ng opyo. ang ina’y namatay sa kanser sa dibdib. may humimok kay Li Hua. magkayakap. humihiyaw. si Lian-chiao ang pinanggagalingan ng kasawiang-palad. “Ang tiyan ko…masakit…dalhin agad… dalhin ninyo ako sa ospital…” “Ano? Ngayon na? Mananalo ako sa larong ito. Isang taon pagkaraang makasal si Lian-chiao at lumipat ng bahay. ha! Quadruple! Unang apat. Mga ilang araw pa lang ang nakararaan ay bumagsak siya habang nagsisibak ng kahoy na panggatong. napakasama ng pakikitungo niya kay Lian-chiao. na umuungol pa ay nagpunta sa kasilyas sa likod ng kapihan. ha. Nasipa na nina Ah Yue at Siao-lan ang kumot. Ha. Naniniwala ito sa manghuhulang nagsabi na pulos babae ang isisilang ni Lian-chiao at hindi ito kailanman maghahatid sa kanya ng yaman o suwerte. Si Li Hua. Pumayag ang maybahay ng towkay na ipaarkila sa kanya and Morris Minor nito sa dalawang dolyar bawat oras. Ngayon. . maluwang na maluwang ang nangingitim na bibig.. Kung nagkaroon siya ng lakas ng loob na magmaktol at mangatwiran. Walang magawa si Li Hua kundi hilingin sa isang miron na maglaro para sa kanya. Tuwang tuwa si Li Hua at hindi niya mapigil ang kakatawa. Nagsimula siya sa ilang chips lamang ngunit ngayon ay isang bunton na ang nasa harap niya. Sa madaling sabi. Malapit na siyang manganak. at dodoblehin sa gabi. mawawala sa kanyang anak ang katahimikan at kaligayahan sa buong buhay nito? Nagbuntung-hininga nang malalim si Lian-chiao. Lumpong Chun! Napakagaling nitong siyamnapung libong galing sa iyo! Napakagaling! Ha. Walang magawa si Lian-chiao kundi tahimik na pagtiisan ang hindi makatwiran at kung minsan ay malupit na pakikitungo nito sa kanya. Winaldas niyang lahat ang manang iniwan ng ama niya. “Ha. Alis! Alis! Sinong pumipigil sa iyo?.ng kanyang pag-asa ay nabigo. Marami siyang bisyo: pagsusugal. kailangan niyang magbuhat ng mabibigat na bagay—kasimbigat ng animnapu o pitumpung katies araw-araw. Tinulungan ng maybahay si Lian-chiao na makasakay sa kotse.. Galit na tinignan niya si Lian-chiao at nag-aatubiling tumayo. pagpunta sa bahay-aliwan…eksperto siya sa lahat ng ito. Ang pinakamalakas na dagok kay Lian-chiao ay ang pagkamapamahiin ni Li Hua. “Ikaw ang sumpa ng pamilya! Sinong may sabi sa iyong magpakasal ka sa akin? Luka-luka! Kung gusto mong lumayaw. Paano niya malalaman na dahil sa ipinagkasundong kasal. paglalasing. Nag-aalala siya. Sino ang gagarantiyang hindi naapektuhan ang bata sa loob ng kanyang tiyan? Halimbawang malaglag ang bata. Manganganak na ang misis mo!. Mahimbing na natutulog ang dalawa. Sandali.

Si Li Hua. Habang pinapahiran ang luha a ilong. Hindi ko Makita si nanay sa bahay. Napakaliwanag s loob at maingay: ang kalantog ng mga pitsa ng madyong sa mesa. Naisip kong baka narito kayo. kaya dinala ko siya dito…” Nang malaman ni Ah Yuen a papunta sa ospital ang kanyang ina.” Nalaglag ang gasera mula sa nanginginig niyang mga daliri. Pagkalipas ng ilang sandali. Habang papalapit iyon ay nakita niya si Ah Yueng pangku-pangko ang nakababatang kapatid.kokak…”Umiiyak ang mga palaka sa mga pilapil sa gawing kaliwa ng maliit na kalsada. Bahagyang kumislap ang munting ilaw. teka! Red Center ba ‘yon? Ha! Maganda!” Magaganda ang pitsa niya at medyo ninenerbyos siya. Kapwa sila umiiyak at namumula na ang kanilang mga mata. yuyuko ng mababa hanggang ang sakit ay humupa… ngunit ilang sandal lamang. hindi malaman kung ano ang gagawin. Madalas siyang huminto dahil sa sumusumpong na sakit. Si Lian-chiao at ang lahat ng bagay sa kanyang paligid ay dagling nakulong sa kadiliman. na dadampot na lamang ng pitsa ay namangha rin s pagdating ni Lian-chiao. nilapitan ang maliliit na batang babae. kumbot ng kaunti ang ilong nya at ang bibig niya ay lumaylay sa mga sulok. Hindi na maisip ni Lian-chiao kung ano ang nangyayari. Tatayo siya. hindi matatag. umuungol o tumatawa… Nanghihinang itinaas ni Lian-chiao ang kaliwang kamay at kumatok sa pinto. . o baka naman napakahina ng katok niya. walang tinag at hindi malaman ang gagawin. Sinapo niya ng dalawang kamay ang kanyang ulo. Hindi siya makasulong at hindi din siya makaurong ilang sandal siya tumayo roon. ang maingay na boses ng mga sugarol. Isang matabang babae ang nagbukas ng pinto. Hinahanap niya ang nanay. Marahil ay buhos na buhos ang mga isip ng tao sa pagsusugal. maliksi niya itong tinulungan at inakay papasok. medyo nanumbalik ang lakas ni Lian-chiao at unti-unting nasanay ang mga mata niya sa dilim. Ngunit nang matanto niya kung sino ang babae. dahil marahil sa hangin.balisa si Lian-chiao. nagpupumilit na manatili siyang nakatayo. at kumatok uli siya ng buong lakas. Tuluyan nang namatay ang ilaw sa gasera. Luhaan ang mga mata niya. Narating din sa wakas ni Lian-chiao ang Hsiang Chi Coffee Shop. Walang lumapit para buksan ang pinto. Si Lian-chiao na nakasandal ng mabuti sa pinto ay bumagsak sa loob. Parang hinihiwa ng isang matalim na kutsilyo ang tiyan niya.nagkapira-piraso. Kung ilang beses na halos madapa siya dahil sa madulas na kalsada. marahang nagssaita si Ah Yue. Ngunit nakapagpigil siya at mabagsik na nagtanong. ”Kras. “Anong nangyari? Bakit gabing-gabi na ay narito ka pa? Pung! Teka. matamang nakatingin sa mesa. mabagal.Bagamat hindi na gaanong humihilab ang tiyan niya. Humagulgol ng iyak si Siao-lan… Kaagad siyang inaliw ni Lian-chiao. Lumakad siyang muli. “Nagising ako sa iyak ni Siao-lan. Muling bumugso ang hangin. “Ah Yue. Iyon ang maybahay ng may-ari ng kapihan. Bigla siyang nakakita ng ilaw ma mabilis na papalapit sa dako nila. Natutuliro siya at nahihilo. Hindi na matiis ni Lianchiao ang sakit. Ah Yue! Bakit dinala mo rito ang kapatid mo? Sisipunin kayo!” Lumabas sa kotse si Lian-chiao. “Kokak. Noon una ay nagulat ang matabang babae sa pagpasok niya. Binasag ng malungkot nilang pagkokak ang katahimikan ng gabi.

Hindi siya makapagsalita dahil sa pag-aalala. iiwan ang dalawang munting bata sa bahay na walang mag-aalaga sa kanila. Dadalhin ko iyon para magamit mo muna…” Magiliw na hinawakan ni Lian-chiao ang munting ulo ng anak. Mabait ka di ba? Alagaan mong mabuti and kapatid mo. uuwi ang tatay ninyo…” Habang inaaliw si Ah Yue. Sapo ng dalawang kamay ni Lian-chiao ang kanyang tiyan. Malakas ang ihip ng hangin. Ang gabi ay ginulo ng mga tunog ng pitsa. Lumabas si Li Hua. dadalawin ko kayo bukas. May isa pang dolyar sa aking lata ng sigarilyo. “Kheta… khe-ta…” at paminsan minsan ng malakas na pung! Malamig na kumislap ang mga bituin sa langit. Si Ah Yue.Tinulungan ng maybahay ng towkay si Lian-chiao na maupo sa silyang rattan. Uuwi ang nanay pagkaraan ng dalawa o tatlong araw. Patuloy ang madyong sa Hsiang Chi. Pagkahatid sa akin sa ospital. Kinagalitan ang dalawang bata gaya ng dati. binuhay ang makina at pinatakbo. napaiyak na rin si Lian-chiao. “Ah Yue. “Inay. mabagal at atubiling naglalakad patungo sa kanilang luma at hungkag na bahay… . kasama ang kapatid ko. Ibinaba ni Ah Yue ang nakababatang kapatid at sa pagitan ng mga hikbi. Isang munting ilaw ang mabagal na kumikilos sa daan. pangko sa likod ang umiiyak at inaantok na kapatid. Pagkatapos ay pumasok sa kotse. Hindi niyang makayang isipin na aalis siya ng mga ilang araw. Sasabihin ko kay Itay na isama kami roon. huwag kang umiyak.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->