ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ

ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß

ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß
ÁÎËÅÑÒÈ ÍÀ ×ÅÐÍÈß ÄÐÎÁ È ÆËÚ×ÍÈÒÅ ÏÚÒÈÙÀ
îðãàíà è ãî ðàçäåëÿ íà ìíîæåñòâî ìàëêè äåë÷åòà (ëîáóëè)
- ñàìîñòîÿòåëíè ñòðóêòóðíî-ôóíêöèîíàëíè åäèíèöè.
Âñåêè îò òÿõ ãðàíè÷è ñ 4 äî 5 ïîðòàëíè òðàêòà è èìà â
öåíòúðà ñè òåðìèíàëíà âåíóëà - vv. Ñentralis.
Ïîðòàëíèòå ïðîñòðàíñòâà ñà èçãðàäåíè îò ñúåäèíèòåëíà
òúêàí (ïðîäúëæåíèå íà ãëèñîíîâàòà êàïñóëà), êëîí÷åòàòà
íà âõîäÿùèòå êðúâîíîñíè ñúäîâå, èçõîäÿùî æëú÷íî
êàíàë÷å, ëèìôåí êàïèëÿðåí ñúä, íåðâíè âëàêíà è
åäèíè÷íè ôèáðîáëàñòè, ìàêðîôàãè è ëèìôîöèòè.
Ïðè öèðîçà íàñòúïâà íàðóøåíèå íà äåë÷åñòàòà
ñòðóêòóðà íà ÷åðíèÿ äðîá – îáðàçóâàò ñå ïñåâäîëîáóëè.
Îò ôèçèîëîãè÷íà ãëåäíà òî÷êà íàé-ìàëêàòà ñòðóêòóðíà
åäèíèöà å àöè-íóñúò, â öåíòúðà íà êîéòî å ïîðòàëíèÿ
òðàêò, à â ïåðèôåðèÿòà – öåíòðàëíàòà âåíà. Àöèíóñúò ñå
ðàçäåëÿ íà 3 çîíè â çàâèñèìîñò îò ðàçñòîÿíèåòî íà
õðàíåùèòå ãî ñúäîâå. Äî õåïàòîöèòèòå îò çîíà 3 äîñòèãà
êðúâ ñ ïî-ìàëêî ñúäúðæàíèå íà êèñëîðîä è õðàíèòåëíè
âåùåñòâà. Êëåòêèòå îò òàçè çîíà ñà íàé-÷óâñòâèòåëíè íà
óâðåæäàíå, îñîáåíî îò òîêñèíè è õèïîêñèÿ. Òàì çàïî÷âà
ìàñòíàòà èëè äðóãà äåãåíåðàöèÿ èëè íåêðîçà íà
õåïàòîöèòèòå. Îáðàòíî – â çîíà 1 ìåòàáîëèòíèòå ïðîöåñè
ñà àêòèâíè, ñèíòåçèðàò ñå áåëòúöè, ïðîöåñúò íà
ðåãåíåðàöèÿòà å óñèëåí.
×åðíèÿò äðîá èìà äâîéíî êðúâîñíàáäÿâàíå. V.portae
ñå îáðàçóâà îò ñëèâàíåòî íà v. lienalis è v. mesenterica
superior. Òÿ äðåíèðà êðúâòà îò ñïëàíõíèêóñîâàòà îáëàñò
è îñèãóðÿâà 75% îò îáùèÿ êðúâîòîê íà ÷åðíèÿ äðîá.
Òîâà îïðåäåëÿ êëèíè÷íèòå îñîáåíîñòè íà ñèíäðîìà
íà ïîðòàëíà õèïåðòîíèÿ. ×åðíîäðîáíàòà àðòåðèÿ äîñòàâÿ
îñòàíàëèòå 25%. Ìàëêè êëîíîâå íà âñåêè êðúâîíîñåí ñúä
– òåðìèíàëíà ïîðòàëíà âåíóëà è òåðìèíàëíà ÷åðíîäðîáíà àðòåðèîëà, âëèçàò â àöèíóñà ÷ðeç ïîðòàëíèÿ òðàêò
– çîíà 1, êðúâòà ïðîòè÷à ïðåç ñèíóñîèäèòå ìåæäó
÷åðíîäðîáíèòå ãðåäè÷êè êúì òåðìèíàëíàòà ÷åðíîäðîáíà
âåíóëà – çîíà 3, êúäåòî êðúâòà îò íÿêîëêî ñúñåäíè
àöèíóñè ñå ñìåñâà. Ñòåíèòå íà ñèíóñîèäèòå ñà ôåíåñòðèðàíè, êîåòî ïîçâîëÿâà õðàíèòåëíèòå âåùåñòâà äà
äîñòèãàò äî ïðîñòðàíñòâàòà íà Disse è îò òàì äî
õåïàòîöèòèòå.
Ïðè ôèáðîçà íàòðóïâàíåòî íà êîëàãåí âîäè äî çàãóáà
íà ïîðèòå íà ñèíóñîèäèòå, êîåòî íàðóøàâà õðàíåíåòî íà
ïðèëåæàùèòå õåïàòîöèòè è ïîâèøàâà íàëÿãàíåòî â òÿõ –
âàæåí ìîìåíò çà ïîÿâà íà ïîðòàëíà õèïåðòîíèÿ.
Òåðìèíàëíèòå ÷åðíîäðîáíè âåíóëè ñå ñëèâàò è
îáðàçóâàò ÷åðíîäðîáíèòå âåíè, êîèòî ïðåíàñÿò åôåðåíòíàòà êðúâ êúì vena cava inferior. Áîãàòà ìðåæà îò
ëèìôíè ñúäîâå ñúùî äðåíèðà ÷åðíèÿ äðîá.
Õåïàòîöèòèòå ñà îñíîâíèòå êëåòêè íà îðãàíà.
Ïîäðåäåíè ñà â åäèíè÷íè ðåäè÷êè, ðàäèàëíî îðèåíòèðàíè îò ïîðòàëíèòå ïðîñòðàíñòâà êúì öåíòðàëíèòå âåíè
è îôîðìÿò ò.íàð. ïëàñòèíêè èëè ëàìåëè. Õåïàòîöèòèòå,
êîèòî çàîáèêàëÿò ïîðòàëíèÿ òðàêò, ñà ïðåìåñåíè ñúñ
ñúåäèíèòåëíàòà òúêàí îò íåãî è îáðàçóâàò ãðàíè÷íàòà

ÍÎÐÌÀËÍÀ ÌÎÐÔÎËÎÃÈß ÍÀ
×ÅÐÍÈß ÄÐÎÁ È ÆËÚ×ÍÈÒÅ
ÏÚÒÈÙÀ
Ë. Ìàòåâà
×åðíèÿò äðîá å íàé-ãîëåìèÿò îðãàí â ÷îâåøêîòî òÿëî
ñúñ ñðåäíî òåãëî 1500 g. Ðàçïîëîæåí å â äåñíèÿ ãîðåí
êâàäðàíò íà êîðåìíàòà êóõèíà ïîä äèàôðàãìàòà. Ñúñòîè
ñå îò 2 ãëàâíè ëîáà –äåñåí (ãîëÿì) è ëÿâ (îêîëî 5 ïúòè ïîìàëúê), îòäåëåíè ÷ðåç ôàëöèôîðìåíàòà âðúçêà (lig.
falciforme hepatis) è êðúãëàòà âðúçêà (lig. teres hepatis), è
äâà ïî-ìàëêè ìåæäèííè äÿëà – êàóäàòåí ëîá (lobus
caudatus), ëîêàëèçèðàí ïî ãîðíî- çàäíàòà ïîâúðõíîñò, è
êâàäðàòåí ëîá (lobus quadratus), íà äîëíàòà ïîâúðõíîñò.
Ìåæäó òÿõ ïî äîëíàòà ïîâúðõíîñò íà ÷åðíèÿ äðîá å
ðàçïîëîæåíà porta hepatis, â êîÿòî íàâëèçàò v. portae,
÷åðíîäðîáíàòà àðòåðèÿ (a. hepatica propria) è íåðâè, à
èçëèçàò ductus hepaticus communis è ëèìôíèòå ñúäîâå.
Òàçè àíàòîìè÷íà îñîáeíîñò å îò çíà÷åíèå ïðè ïðîñòðàíñòâîçàåìàùè ïðîöåñè â porta hepatis – íàïð.
òóìîðè, ìåòàñòàçè, êèñòè, ëèìôîïðîëèôåðàòèâíè
çàáîëÿâàíèÿ, çàùîòî âîäÿò äî ïðèòèñêàíå íà æëú÷íèòå
êàíàëè è/èëè âðàòíàòà âåíà.
Îò ôóíêöèîíàëíà ãëåäíà òî÷êà ÷åðíèÿò äðîá ñå ðàçäåëÿ
íà 8 ñåãìåíòà íà áàçàòà íà ðàçêëîíåíèÿòà íà ïîðòàëíàòà
è ÷åðíîäðîáíèòå âåíè, è èíòðàõåïàòàëíèòå æëú÷íè
êàíàëè.
Âñåêè ñåãìåíò ïðåäñòàâëÿâà ñàìîñòîÿòåëíà ôóíêöèîíàëíà åäèíèöà. Ñúäúðæà êðàéíî ðàçêëîíåíèå íà v. portae
è èìà ñàìîñòîÿòåëíî ñíàáäÿâàíå ñ ïîðòàëíà è àðòåðèàëíà
êðúâ, èíåðâàöèÿ è ñîáñòâåí æëú÷åí è ëèìôåí äðåíàæ.
Lobus caudatus ñå ðàçëè÷àâà îò äðóãèòå ñåãìåíòè ïî òîâà,
÷å ïîëó÷àâà êðúâ îò ëåâèÿ è äåñíèÿ êëîí íà ïîðòàëíàòà
âåíà è ñå äðåíèðà äèðåêòíî âúâ vena cava inferior.
Ñåãìåíòíîòî ðàçäåëåíèå å îò ñúùåñòâåíî çíà÷åíèå ïðè
õèðóðãèÿòà íà ÷åðíèÿ äðîá – îïðåäåëÿ âúçìîæíîñòèòå
çà ðåçåêöèÿ.
×åðíèÿò äðîá å îáâèò îò ãëèñîíîâàòà êàïñóëà, êîÿòî â
îáëàñòòà íà porta hepatic ïðîíèêâà âúâ âúòðåøíîñòòà íà

Ôèã.1 Îáðàçóâàíå íà ïîðòàëíà âåíà
1

ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß

ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ
ëîáóëàðíèòå æëú÷íè êàíàë÷åòà â ïîðòàëíèÿ òðàêò,
ñåïòàëíèòå êàíàëè, ñåãìåíòíèòå æëú÷íè êàíàëè è ïîãîëåìèòå ëÿâ è äåñåí ÷åðíîäðîáåí êàíàë (ductus
hepaticus dexter è sinister). Ñëåä ñëèâàíåòî íà ïîñëåäíèòå
èçâúí êàïñóëàòà íà ÷åðíèÿ äðîá ñå îáðàçóâà îáùèÿò
÷åðíîäðîáåí êàíàë (ductus hepaticus communis), à ñëåä
ñâúðçâàíåòî ìó ñ ìeõóðíèÿ êàíàë (ductus cysticus) –
îáùèÿò æëú÷åí êàíàë (ductus choledochus), êîéòî ñå
äðåíèðà â äóîäåíóìà. Ñëåä ñúåäèíÿâàíåòî íà ductus
choledochus ñ ãëàâíèÿ ïàíêðåàñåí êàíàë ñå îôîðìÿò
ampulla hepatopancreatica (ampulla Vateri) è papilla duodeni
major (papilla Vateri). Òåðìèíàëíàëíàòà ÷àñò íà îáùèÿ
æëú÷åí êàíàë, â îáëàñòòà íà àìïóëàòà, å îáâèòà îò
öèðêóëÿðíè ãëàäêîìóñêóëíè âëàêíà, îáðàçóâàùè
ñôèíêòåðà íà Oddi. Æëú÷íèÿò ìåõóð (îáåì 50 ml) å
ðåçåðâîàð íà æëú÷êàòà. ×ðåç ductus cysticus ñå ñâúðçâà
ñ æëú÷íèòå êàíàëè. Ïðè áîëåñòíèòå ïðîöåñè, àíãàæèðàùè
õîëàíãèîëèòå è ìàëêèòå æëú÷íè êàíàëè, ãîâîðèì çà
èíòðàõåïàòàëíà õîëåñòàçà, à ïðè òåçè íà æëú÷íèòå êàíàëè
èçâúí êàïñóëàòà íà ÷åðíèÿ äðîá – çà åêñòðàõåïàòàëíà.
Àíàòîìè÷íàòà îñîáåíîñò íà æëú÷íàòà ñèñòåìà îïðåäåëÿ
è êëèíè÷íèòå áåëåçè ïðè çàáîëÿâàíèÿòà èì, íàïð.
ñèìïòîì íà Courvoisier (ïàëïèðàù ñå óâåëè÷åí íåáîëåçíåí æëú÷åí ìåõóð), ïðè ðàê íà ãëàâàòà íà ïàíêðåàñà
(ìåõàíè÷åí ñòîï ïîä âëèâàíåòî íà ductus cysticus) èëè
õèäðîïñ íà æëú÷íèÿ ìåõóð (çàïóøâàíå îò êàìúê íà ductus
cysticus) áåç ìåõàíè÷íà æúëòåíèöà.
Èíåðâàöèÿòà íà ÷åðíèÿ äðîá è æëú÷íàòà ñèñòåìà
âêëþ÷âà ñèìïàòèêîâè, ïàðàñèìïàòèêîâè è ñåòèâíè
íåðâíè âëàêíà, ñúîòâåòíî îò ganglion coeliacus, n. vagus
è ãðúáíà÷íî-ìîçú÷íèòå ñåòèâíè íåðâè. Ëèìôíèÿò îòòîê
å íàñî÷åí êúì ëèìôíèòå âúçëè íà porta hepatis, êîåòî
îïðåäåëÿ ïúòÿ íà ìåòàñòàçèðàíå ïðè êàðöèíîìèòå.
Õåïàòîáèëèàðíà ôóíêöèÿ
1. Ìåòàáîëèçúì
×åðíèÿò äðîá èãðàå öåíòðàëíà ðîëÿ â ìåòàáîëèçìà íà
âúãëåõèäðàòè, áåëòúöè è ìàñòè. Òîé ïîääúðæà ñòàáèëíî
íèâîòî íà ãëþêîçàòà ÷ðåç ïîåìàíåòî è ñúõðàíÿâàíåòî é
êàòî ãëèêîãåí (ãëèêîãåíåçà). Ïðè íåîáõîäèìîñò ñå
ïðîèçâåæäà ãëþêîçà îò ðàçãðàæäàíå íà ãëèêîãåíà
(ãëèêîãåíîëèçà) èëè îò íåâúãëåõèäðàòíè èçòî÷íèöè êàòî
àìèíîêèñåëèíè (ãëèêîíåîãåíåçà). Õèïîãëèêåìèÿ âúçíèêâà êúñíî ïðè òåæêè ÷åðíîäðîáíè çàáîëÿâàíèÿ, òúé êàòî
÷åðíèÿò äðîá èìà ãîëÿì ôóíêöèîíàëåí êàïàöèòåò.
Çà õîìåîñòàçàòà íà ãëþêîçàòà ñà íåîáõîäèìè ñàìî 20%
ôóíêöèîíèðàù ÷åðíîäðîáåí ïàðåíõèì.
×åðíèÿò äðîá ñèíòåçèðà ãîëÿìà ÷àñò îò ïëàçìåíèòå
áåëòúöè, âêëþ÷èòåëíî àëáóìèíà è ïîâå÷åòî îò ãëîáóëèíèòå (ðàçëè÷íè îò ãàìà-ãëîáóëèíèòå).
Àëáóìèíúò îñèãóðÿâà îíêîòè÷íîòî íàëÿãàíå íà
ïëàçìàòà è å ïðåíîñèòåë íà ëåêàðñòâà è åíäîãåííè
õèäðîôîáíè âåùåñòâà êàòî íåêîíþãèðàí áèëèðóáèí.
Íåãîâèÿò ñèíòåç ñå íàìàëÿâà ïðè òåæêî ÷åðíîäðîáíî
óâðåæäàíå. Êúì ãëîáóëèíèòå ñå îòíàñÿò êîàãóëàöèîííèòå
ôàêòîðè: ôèáðèíîãåí, ïðîòðîìáèí (ôàêòîð ²²) è ôàêòîðè
V,V²² , ²Õ è Õ.
Ôàêòîðèòå ²², V²² , ²Õ è Õ. ñà âèòàìèí Ê çàâèñèìè.
Âèòàìèí Ê å ìàñòíîðàçòâîðèì âèòàìèí è çà íåãîâàòà
ðåçîðáöèÿ ñà íåîáõîäèìè ñúîòâåòíî êîëè÷åñòâî æëú÷íè

Ôèã.2 Àíàòîìèÿ íà æëú÷íîòî äúðâî
ëàìåëà èëè îòãðàíè÷èòåëíà ïëàñòèíêà. Êîãàòî âúçïàëèòåëåí èíôèëòðàò îò ïîðòàëíèòå ïðîñòðàíñòâà ïðåìèíàâà
èçâúí íåÿ ãîâîðè çà àêòèâåí (ïåðèïîðòàëåí) õåïàòèò.
Ñèíóñîèäèòå ñà ïîêðèòè îò ÷åòèðè òèïà êëåòêè:
åíäîòåëíè, Êóïôåðîâè, ñòåëàòíè êëåòêè è ëèìôîöèòè.
Åíäîòåëíèòå êëåòêè ñå ðàçëè÷àâàò îò ñúäîâèÿ åíäîòåë
ïî òîâà, ÷å íÿìàò áàçàëíà ìåìáðàíà. Êóïôåðîâèòå êëåòêè
ñà òúêàííè ìàêðîôàãè - ãëàâíà ÷àñò îò ðåòèêóëîåíäîòåëíàòà ñèñòåìà. Îñíîâíèòå èì ôóíêöèè ñà:
ôàãîöèòîçà íà ÷óæäè ÷àñòèöè, îáåçâðåæäàíå íà åíäîòîêñèíèòå è äðóãè âðåäíè âåùåñòâà, ìîäóëèðàíå íà
èìóííèÿ îòãîâîð ÷ðåç îñâîáîæäàâàíå íà ìåäèàòîðè è
öèòîòîêñè÷íè âåùåñòâà. Ñòåëàòíèòå êëåòêè (ïåðèñèíóñîèäàëíè, ñúõðàíÿâàùè ìàñòè, êëåòêè íà Ito)
ñúõðàíÿâàò âèò.À è ïîääúðæàò íîðìàëíèÿ ìåìáðàíåí
ìàòðèêñ. Òå èãðàÿò êëþ÷îâà ðîëÿ çà ðàçâèòèå íà
÷åðíîäðîáíàòà ôèáðîçà. Ïðè ÷åðíîäðîáíî óâðåæäàíå
ñå àêòèâèðàò, ãóáÿò âèò. À è ñå ïðåâðúùàò ñå âúâ
ôèáðîáëàñòè, ïðîëèôåðèðàò è ñèíòåçèðàò ìàòðèêñ íà
ôèáðîçàòà. Íàé-ìàëîáðîéíè ñà ò.íàð. ÿìêîâè êëåòêè (pit
cells - ãîëåìè ãðàíóëèðàíè ëèìôîöèòè, ÷èÿòî ôóíêöèÿ å
íà NK êëåòêè).
Åêñòðàöåëóëàðíèÿò ìàòðèêñ íà ÷åðíèÿ äðîá âêëþ÷âà
ðåòèêóëíàòà ìðåæà, íÿêîëêî ôîðìè íà êîëàãåí, ëàìèíèí,
ôèáðîíåêòèí è äðóãè åêñòðàöåëóëàðíè ãëèêîïðîòåèíè.
Ïðè öèðîçà êîëè÷åñòâîòî íà êîëàãåíà íàðàñòâà îò 3 äî 10
ïúòè.
Æëú÷íàòà ñèñòåìà ñå ñúñòîè îò æëú÷íè êàíàëè èíòðà- è åêñòðàõåïàòàëíè (èçâúí êàïñóëàòà íà ÷åðíèÿ
äðîá), è æëú÷åí ìåõóð (ôèã. 1).
Æëú÷êàòà ñå îáðàçóâà â õåïàòîöèòèòå. Æëú÷íèòå
êàïèëÿðè (êàíàëèêóëè) íÿìàò ñîáñòâåíà ñòåíà è ñå
ñôîðìèðàò îò âäëúáíàòèíèòå íà êîíòàêòíàòà ïîâúðõíîñò
(ìåìáðàíà) íà ñúñåäíè ÷åðíîäðîáíè êëåòêè.
Æëú÷íèÿò òîê ñå äâèæè â ïðîòèâîïîëîæíà ïîñîêà íà
êðúâòà, êàòî ïðåìèíàâà ïîñëåäîâàòåëíî ïðåç ìàëêèòå
æëú÷íè êàíàë÷åòà (õîëàíãèîëè), ðàçïîëîæåíè â
ïåðèôåðèÿòà íà ïîðòàëíèòå ïðîñòðàíñòâà, èíòeð-

2

ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ

ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß

ñîëè. Òåçè êîàãóëàöèîííè ôàêòîðè íàìàëÿâàò ïðè
íàðóøåíà àáñîðáöèÿ íà ìàçíèíè (ïðè ïðîäúëæèòåëíà
õîëåñòàçà) èëè íàìàëåíà ñèíòåòè÷íà ôóíêöèÿ íà ÷åðíèÿ
äðîá. Ïðè ÷åðíîäðîáíî çàáîëÿâàíå äåôèöèòúò íà
êîàãóëàöèîííèòå ôàêòîðè íå ñå êîðèãèðà ñ ïàðåíòåðàëíî
ïðèëîæåíèå íà âèòàìèí Ê. ×åðíèÿò äðîá ó÷àñòâà â
ïðåâðúùàíåòî íà àìèíîêèñåëèíèòå, êàêòî è â òÿõíîòî
ðàçãðàæäàíå.
Àìèíîêèñåëèíèòå ñå êàòàáîëèçèðàò äî óðåÿ. Â òîçè
ïðîöåñ ó÷àñòâà àìîíÿêúò, ïðîäóêò íà àçîòíèÿ ìåòàáîëèçúì. Ïîñëåäíèÿò å ïîòåíöèàëíî íåâðîòîêñè÷åí è
ñëåäîâàòåëíî â ÷åðíèÿ äðîá ñå èçâúðøâà ïðîöåñ íà
äåçèíòîêñèêàöèÿ. Íàðóøåíèÿòà íà îáìÿíàòà íà àìèíîêèñåëèíèòå å ñâúðçàíà ñ ïîÿâà íà åíöåôàëîïàòèÿ.
Ìàñòíèòå êèñåëèíè ñå ïîåìàò îò õåïàòîöèòèòå è ñå
åñòåðèôèöèðàò äî òðèãëèöåðèäè. Ïîñëåäíèòå ñå ñâúðçâàò
ñ õîëåñòåðîë, ôîñôîëèïèäè è àïîïðîòåèíè â ëèïîïðîòåèíåí êîìïëåêñ. Ëèïîïðîòåèíèòå íàâëèçàò â êðúâòà
(çà óïîëçîòâîðÿâàíå) èëè ñå íàòðóïâàò (ñúõðàíÿâàò) â
ìàñòíèòå êëåòêè.
Ïî-ãîëÿìàòà ÷àñò îò ñèíòåçà íà õîëåñòåðîëà ñå
îñúùåñòâÿâà â ÷åðíèÿ äðîá.
Æëú÷íèòå ñîëè ñà ãëàâíèÿò ïðîäóêò íà ðàçãðàæäàíåòî
íà õîëåñòåðîëà. Ïðè ïîâèøåí ïðèòîê íà ìàñòíè êèñåëèíè,
ïîâèøåí ñèíòåç íà òðèãëèöåðèäè è íàìàëåíîòî èì
îêèñëåíèå è ñåêðåöèÿ îò ÷åðíèÿ äðîá âúçíèêâà ñòåàòîçà.
Ìåòàáîëèçúì íà ëåêàðñòâà è äðóãè åêçîãåííè è
åíäîãåííè âåùåñòâà (êñåíîáèîòèöè è åíäîáèîòèöè)
Áîãàòàòà åíçèìíà ñèñòåìà íà ÷åðíèÿ äðîá îñèãóðÿâà
ìåòàáîëèçìà íà ìíîãî åêçîãåííè âåùåñòâà êàòî ëåêàðñòâà
è àëêîõîëà. Ïîðàäè òîâà å âúçìîæíî ìåäèêàìåíòîçíî èëè
àëêîõîëíî óâðåæäàíå. ×åðíèÿò äðîá ïðåðàáîòâà (äåòîêñèêèðà) è âðåäíèòå ñóáñòàíöèè, ïðèñòèãàùè îò
ñïëàíõíèêóñîâàòà öèðêóëàöèÿ è ïðåäîòâðàòÿâà íàâëèçàíåòî èì â ñèñòåìíîòî êðúâîîáðàùåíèå. Ïðåâðúùà
íÿêîè ìàñòíî ðàçòâîðèìè âåùåñòâà âúâ âîäíî ðàçòâîðèìè (íàïðèìåð êîíþãèðàíå íà áèëèðóáèíà), êîèòî
ëåñíî ñå îòäåëÿò ñ óðèíàòà èëè æëú÷êàòà. Ïîâèøåíèÿò
ïðèòîê íà áèëèðóáèí ïðè õåìîëèçà èëè íåäîñòàòú÷íîñò
íà åíçèìèòå, îñèãóðÿâàùè êîíþãàöèÿòà ìó, ïðåäèçâèêâà
íåêîíþãèðàíà õèïåðáèëèðóáèíåìèÿ. Ïðè ÷åðíîäðîáíî
çàáîëÿâàíå èëè íàðóøåíèå â åêñêðåöèÿòà íà âå÷å
êîíþãèðàíèÿ áèëèðóáèí – ïîâèøåíèåòî â êðúâòà å çà
ñìåòêà íà êîíþãèðàíàòà ìó ôðàêöèÿ.
×åðíèÿò äðîá ó÷àñòâà â ìåòàáîëèçìà è å ìÿñòî çà
ñêëàäèðàíå íà íÿêîè ìèêðîåëåìåíòè (æåëÿçî, ìåä) è
íÿêîè âèòàìèíè (îñíîâíî Â12). Ïðåêîìåðíîòî íàòðóïâàíå íà æåëÿçî è ìåä â ÷åðíèÿ äðîá âîäè äî çàáîëÿâàíå,
à ïðè õðîíè÷íà ÷åðíîäðîáíà áîëåñò âúçíèêâà äåôèöèò
íà âèòàìèíè.
2. Îáðàçóâàíå íà æëú÷êà
Æëú÷íèòå ñîëè ñå ñèíòåçèðàò â ÷åðíèÿ äðîá îò
õîëåñòåðîëà è ñà îñíîâåí ôàêòîð çà îáðàçóâàíåòî íà
æëú÷êà. Æëú÷êàòà å ãëàâíèÿò åêñêðåòîðåí ïúò çà
òîêñè÷íè ìåòàáîëèòè, õîëåñòåðîë è ìàñòíîðàçòâîðèìè
âåùåñòâà. Êàòî áèîëîãè÷åí äåòåðãåíò òÿ å íåîáõîäèìà çà
åôåêòèâíîòî ñìèëàíå è ïîñëåäâàùà àáñîðáöèÿ íà
ìàçíèíèòå â ÷åðâàòà. Ñëåä åêñêðåöèÿòà é îò ÷åðíèÿ äðîá,
æëú÷êàòà ñå ñúõðàíÿâà â æëú÷íèÿ ìåõóð ïðåç ïåðèîäèòå

íà ãëàäóâàíå. Ïðè íàìàëåíî ñúîòíîøåíèÿ æëú÷íè
êèñåëèíè/õîëåñòåðîë ñå îáðàçóâàò õîëåñòåðîëîâè
êàìúíè. Ñëåä ïðèåì íà õðàíà, ïðè ïîïàäàíå íà ìàñòíè è
àìèíîêèñåëèíè â òúíêîòî ÷åðâî (äóîäåíóìà), ñå
îñâîáîæäàâà õîëåöèñòîêèíèí, êîéòî ñòèìóëèðà èçïðàçâàíåòî íà æëú÷íèÿ ìåõóð.
Æëú÷íèòå ñîëè ñå ðåàáñîðáèðàò ãëàâíî â èëåóìà è ñå
âðúùàò â ÷åðíèÿ äðîá ÷ðåç v.portae, çà äà áúäàò ïîåòè è
åêñêðåòèðàíè îùå âåäíúæ. Òîâà å åíòåðîõåïàòàëíàòà
öèðêóëàöèÿ.

ÇÀÁÎËßÂÀÍÈß ÍÀ ×ÅÐÍÈß ÄÐÎÁ
Ç. Êðúñòåâ
I. Ïðîìåíè (ïúðâè÷íè) â ñòðóêòóðàòà íà ÷åðíèÿ äðîá.
1. ×åðíîäðîáíà ñòåàòîçà. Ñòåàòîõåïàòèò.
2. Àëêîõîëåí õåïàòèò.
3. Îñòðà ñòåàòîçà íà áðåìåííîñòòà.
4. Ñèíäðîì íà Reye.
Åíöåôàëîïàòèÿ è ìàñòíà äèñòðîôèÿ íà âúòðåøíèòå
îðãàíè ïðåäèìíî ó äåöà, ïðåäøåñòâàíà îò âèðóñíà
èíôåêöèÿ è ìîæå áè ïðè÷èíåíà îò àñïèðèí - ïåðñèñòèðàùî ïîâðúùàíå, âèñîêè òðàíñàìèíàçè, ëåòàðãèÿ,
êîìà, ìîçú÷åí îòîê.
5. ×åðíîäðîáíî óâðåæäàíå ïðè ïàðåíòåðàëíî
õðàíåíå.
Ëèïñâà íîðìàëåí õðàíèòåëåí ïðèòîê êúì ÷åðíèÿ äðîá.
Ãîëåìèòå êîëè÷åñòâà âúãëåõèäðàòè ñòèìóëèðàò ñåêðåöèÿòà íà èíñóëèí, êîÿòî ãè ïðåâðúùà â ìàñòè. Èçâåñòíè
ñà òðè îñíîâíè ôîðìè íà óâðåæäàíå: 1-ïîâèøåíè
òðàíñàìèíàçè - ïðåäèìíî ó âúçðàñòíè; 2-õîëåñòàçà ïðåäèìíî ó äåöà; 3-æëú÷íà êàë è õîëåëèòèàçà.
6. Àìèëîèäîçà íà ÷åðíèÿ äðîá.
×åðíîäðîáíàòà àìèëîèäîçà ñå ñðåùà ïðè àìèëîèäîçà
íà äðóãèòå îðãàíè (áúáðåê, ñúðöå, íåðâíà ñèñòåìà) è
íèêîãà èçîëèðàíî. Àìèëîèäúò ñå îòëàãà â ñúäîâåòå èëè
ìåæäó ãðåäè÷êèòå è ñèíóñîèäèòå. Íå âèíàãè èìà
õåïàòîìåãàëèÿ. Ïðîãíîçàòà ñå îïðåäåëÿ îò åêñòðàõåïàòàëíàòà ëîêàëèçàöèÿ.
7. Ñúäîâè çàáîëÿâàíèÿ ñâúðçàíè, ñ ÷åðíèÿ äðîá.
à) Òðîìáîçà íà ïîðòàëíàòà âåíà
á) ×åðíîäðîáåí çàñòîé (ïðè ñúðäå÷íà íåäîñòàòú÷íîñò, òðîìáîçà íà ÷åðíîäðîáíèòå âåíè, âåíîîêëóçèâíà áîëåñò)
8. ×åðíîäðîáíè ãðàíóëîìè.
Åïèòåëîèäíè êëåòêè çàîáèêîëåíè îò ôèáðîïëàñòè è
êðúãëîêëåòú÷åí èíôèëòðàò. Ïîíÿêîãà ñå ñðåùàò
ãèãàíòñêè êëåòêè è ðÿäêî êàçåîçíà íåêðîçà. Ãðàíóëîìè
èìà ïðè:
à) Èíôåêöèè (áðóöåëîçà, ñèôèëèñ, ðèêåòöèè, âèðóñè,
ãúáè, áàêòåðèè, ìèêîáàêòåðèè, ïàðàçèòè);
á) Ïúðâè÷íè áîëåñòè íà ÷åðíèÿ äðîá è åêñòðàõåïàòàëíèòå æëú÷íè ïúòèùà (ãðàíóëîìàòîçåí õåïàòèò
è ïúðâè÷íà áèëèàðíà öèðîçà);
â) Ñèñòåìíè çàáîëÿâàíèÿ (ñàðêîèäîçà, ëèìôîìè,
êàðöèíîìè);
ã) Ëåêàðñòâà è äðóãè õèìè÷íè àãåíòè.
9. ×åðíîäðîáíà ïåëèîçà.

3

ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß

ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ

Ìíîæåñòâî ìàëêè êóõèíè, èçïúëíåíè ñ êðúâ. Íàáëþäàâàò ñå ïðè ïðèåì íà àíàáîëè, ÑÏÈÍ, òóáåðêóëîçà,
ìàëèãíåíè õåìîïàòèè.
II. Ìåòàáîëèòíè íàðóøåíèÿ = áîëåñòè íà íàòðóïâàíåòî
1. Õåìîõðîìàòîçà.
2. Õåïàòîëåíòèêóëàðíà äåãåíåðàöèÿ.
3. Àëôà-1 Àíòèòðèïñèíîâ äåôèöèò.
×åðíîäðîáíî çàñÿãàíå ïðè âàðèàíò Z. Äðóãèòå èçÿâè
íà íåäîñòàòú÷íîñò íà a-1 àíòèòðèïñèí ñà áåëîäðîáåí
åìôèçåì, ïàíêðåàñíà ôèáðîçà, ìåìáðàíî-ïðîëèôåðàòèâåí ãëîìåðóëîíåôðèò.
4. Ãëèêîãåíîçè.
Ïàòîëîãè÷åí ãëèêîãåí â ÷åðåí äðîá, ñúðöå, ìóñêóëè,
áúáðåöè, ìîçúê. Íàé-÷åñò å òèï I ó íîâîðîäåíè
(äåôèöèò íà ãëþêîçî-6 ôîñôàò äåõèäðîãåíàçà) ñ
õåïàòîìåãàëèÿ, êàðäèîìåãàëèÿ, õèïîãëèêåìèÿ ñ
âòðèñàíå è ìåòàáîëèòíà àöèäîçà).
III. Âúçïàëèòåëíè çàáîëÿâàíèÿ
1. Îñòðè âèðóñíè õåïàòèòè.
2. Îñòðè ïðè ÑÌV è ÅÂV èíôåêöèÿ.
Öèòîìåãàëîâèðóñúò îáèêíîâåíî å ëàòåíòåí, íî ïðè
èìóíîñóïðåñèÿ äèñåìèíèðà èëè ñå ðåàêòèâèðà.
Ïðîòè÷à áåçñèìïòîìíî; ïîäîáíî íà ìîíîíóêëåîçà;
êàòî õåïàòèò. Ïðè èìóíîêîìïåòåíòíè ìîíîíóêëåàðíèÿò èíôèëòðàò å â ïîðòàëíèòå ïðîñòðàíñòâà è
ñèíóñîèäèòå, äîêàòî ïðè êîìïðîìåòèðàíè âúçïàëåíèåòî å ïî-ñëàáî, íî íåêðîçàòà å ïî-èçðàçåíà.
Âèðóñúò íà Epstein-Barr ìîæå äà ïðè÷èíè õåïàòèò â
õîäà íà ìîíîíóêëåîçàòà îñîáåíî ó ïî-âúçðàñòíè.
Ïîâèøàâàò ñå àìèíîòðàíñôåðàçèòå è ïî-ðÿäêî õîëåñòàçíèòå åíçèìè.
3. Ëåêàðñòâåíè óâðåæäàíèÿ.
Îñòðî, ïîäîñòðî èëè õðîíè÷íî óâðåæäàíå. Îñòðîòî
ïðîòè÷à êàòî îñòúð âèðóñåí õåïàòèò (ïðåäèìíî ñ
öèòîëèçà) èëè ïîäîáíî íà ìåõàíè÷åí èêòåð (ïðåäèìíî
ñ õîëåñòàçà). Ñëåä 40 ãîäèíè îñòðèòå õåïàòîïàòèè ìíîãî
÷åñòî ñà ìåäèêàìåíòîçíè. Õðîíè÷íîòî ëåêàðñòâåíî
óâðåæäàíå å ñ êàðòèíàòà íà öèðîçà, ñòåàòîçà, õðîíè÷åí
õåïàòèò, ÷åðíîäðîáíà ïåëèîçà, òðîìáîçà íà ÷åðíîäðîáíèòå âåíè.
×åðíîäðîáíîòî óâðåæäàíå íàñòúïâà ïî äâà ìåõàíèçìà:
1. Ïðÿêà õåïàòîòîêñè÷íîñò, êîÿòî çàâèñè îò äîçàòà,
ïðîÿâÿâà ñå íàñêîðî ñëåä ïðèåìà íà ëåêàðñòâîòî è ñå
ðàçâèâà ïðè ïîâå÷åòî õîðà;
2. Èìóíîàëåðãè÷íî - ó ìàëêî õîðà, ñëåä ðàçëè÷íî
äúëúã ëàòåíòåí ïåðèîä, íå ìîæå äà ñå âúçïðîèçâåäå ó
æèâîòíè.  ÷àñò îò ñëó÷àèòå ïðîòè÷à ñ òåìïåðàòóðà,
îáðèâè, åîçèíîôèëèÿ.
Íàé-èçâåñòíèòå õåïàòîòîêñè÷íè ìåäèêàìåíòè ñà:
ïàðàöåòàìîë, õàëîòàí, èçîíèàçèä, ðèôàìïèöèí,
àëôàìåòèëäîïà, àñïèðèí, òåòðàöèêëèíè, àìèîäàðîí,
àíàáîëíè õîðìîíè.
4. Õðîíè÷íè õåïàòèòè.
5. Ãðàíóëîìàòîçåí õåïàòèò.
Îñòðî çàáîëÿâàíå ñ òåìïåðàòóðà è ìíîæåñòâî
÷åðíîäðîáíè ãðàíóëîìè.
6. Àáñöåñ (ïèîãåíåí è àìåáåí).

Åäèíè÷íà èëè ìíîæåñòâåíà âèäèìà ñ ïðîñòî îêî
ãíîéíà êîëåêöèÿ. Ïî ïðîèçõîä å áàêòåðèàëíà (ïîñëåäñòâèå íà õîëàíãèò èëè íà çàáîëÿâàíèÿ íà äåáåëîòî ÷åðâî
- áàêòåðèèòå ñà ïîñòúïèëè ïðåç v. portae), ïàðàçèòíà
(àìåáåí àáñöåñ) èëè ìèêîòè÷íà.  îêîëî ïîëîâèíàòà
îò ñëó÷àèòå èíôåêöèÿòà å àíàåðîáíà, ÷åñòî ìóëòèáàêòåðèàëíà. Ïðåäèìíî å çàñåãíàò äåñíèÿò ëîá.  1015% èìà ñúïúòñòâàùè åêñòðàõåïàòàëíè àáñöåñè.
Òåìïåðàòóðà, âòðèñàíå, áîëêà â äÿñíî ïîäðåáðèå,
àíîðåêñèÿ, ìîæå è æúëòåíèöà.
7. ×åðåí äðîá ïðè ÑÏÈÍ.
IV. ×åðíîäðîáíà öèðîçà
(ïîðòàëíà õèïåðòîíèÿ, åçîôàãåàëíè âàðèöè, àñöèò,
ñïîíòàäíåí áàêòåðèàëåí ïåðèòîíèò, õåïàòîðåíàëåí
ñèíäðîì, ÷åðíîäðîáíà åíöåôàëîïàòèÿ, ïúðâè÷íà
áèëèàðíà öèðîçà, ïúðâè÷åí ñêëåðîçèðàù õîëàíãèò,
âòîðè÷íà áèëèàðíà öèðîçà)
V. Íàðóøåíèÿ â áèëèðóáèíîâàòà îáìÿíà è õîëåñòàçà
VI. Ïàðàçèòîçè
1. Åõèíîêîêîçà.
2. Àìåáèàçà.
3. Øèñòîçîìèàçà
4. Òîêñîêàðîçà
5. Òîêñîïëàçìîçà
6. Ëàéøìàíèîçà
7. Ôàñöèîëîçà (Fasciolosa hepatica)
VII. ×åðíîäðîáíà õèðóðãèÿ.
1. Çà ïîðòàëíà õèïåðòîíèÿ (ïîðòàëíè øúíòîâå,
ïåðèòîíåîâåíîçíè øúíòîâå).
2. ×åðíîäðîáíà òðàíñïëàíòàöèÿ.
3. ×åðíîäðîáíà ðåçåêöèÿ.

ÏÎÄÕÎÄ ÊÚÌ ÏÀÖÈÅÍÒ Ñ
×ÅÐÍÎÄÐÎÁÍÎ ÇÀÁÎËßÂÀÍÅ
Ë. Ìàòåâà
Àíàìíåñòè÷íè è ôèçèêàëíè äàííè
Çàáîëÿâàíèÿòà íà ÷åðíèÿ äðîá ìîãàò äà ñå èçÿâÿò èëè
ïðîòåêàò ïî ðàçëè÷åí íà÷èí:
1. Áåç êëèíè÷íè îïëàêâàíèÿ (áåçñèìïòîìíî);
2. Ñ íåñïåöèôè÷íè ñèïòîìè êàòî îòïàäíàëîñò, ëåñíà
óìîðà, íàðóøåíèå â ñúíÿ, áåçàïåòèòèå, òåæåñò èëè òúïà
áîëêà â äÿñíîòî ïîäðåáðèå, ãàäåíå, ìåòåîðèçúì, êîðåìåí
äèñêîìôîðò, ñúðáåæ, áîëêè ïî ñòàâèòå, íàìàëåíî ëèáèäî,
ìåíñòðóàëíè íàðóøåíèÿ, ôåáðèëèòåò è ñóáôåáðèëèòåò,
çàãóáà íà òåãëî è äðóãè, êîèòî ñå óñòàíîâÿâàò ïðè ðåäèöà
äðóãè ñúñòîÿíèÿ è çàáîëÿâàíèÿ;
3. Áåëåçè íà ÷åðíîäðîáíà íåäîñòàòú÷íîñò èëè
óñëîæíåíèÿ íà ïîðòàëíàòà õèïåðòîíèÿ êàòî æúëòåíèöà,
àñöèò, åíöåôàëîïàòèÿ, êðúâîèçëèâ îò ãàñòðîèíòåñòèíàëíèÿ òðàêò, äîðè ïúðâè÷åí ðàê íà ÷åðíèÿ äðîá,
ïîíÿêîãà ñà ïúðâà èçÿâà íà çàáîëÿâàíåòî.
Çàäúëæèòåëíî ïàöèåíòúò òðÿáâà äà áúäå ðàçïèòàí çà
ðèñêîâè ôàêòîðè çà âèðóñåí õåïàòèò, àëêîõîëíà êîíñóìàöèÿ, ìèíàëè ÷åðíîäðîáíè çàáîëÿâàíèÿ è òàêèâà âúâ
ôàìèëèÿòà, ïðèåì íà ìåäèêàìåíòè, ïðåáèâàâàíå/
ïúòóâàíå â ÷óæäè ñòðàíè.
Ïðè ÷åðíîäðîáíî çàáîëÿâàíå ôèçèêàëíîòî èçñëåäâàíå
óñòàíîâÿâà õåïàòîìåãàëèÿ è/èëè òâúðä ÷åðåí äðîá.
4

2. áèëèðóáèí. Îñâåí ïðè õîëåñòàçà. Â. ìåòàñòàçè. ÀÑÀÒ ñå íàìèðà â ðàçëè÷íè êëåòêè. ðåíòãåíîãðàôèÿ íà áÿë äðîá è ñúðöå. óðåÿ. êðúâíà çàõàð. ×åðíèÿò äðîá ìîæå äà ñå ïàëïèðà è ïðè ïòîçà. ÀËÀÒ å îòíîñèòåëíî ïîñïåöèôè÷åí çà ÷åðíèÿ äðîá. âêë. à ïàëïèðàùè ñå íåðàâíîñòè . Ïðè ïðåãëåäà íà áîëåí ñ ÷åðíîäðîáíî çàáîëÿâàíå (÷åðíîäðîáíà öèðîçà. ÆÑÊ.Îñíîâíè èçñëåäâàíèÿ . Ïðè ïîâèøåíèå íà ÀÔ òðÿáâà äà ñå ìèñëè è çà êîñòíà ëåçèÿ (îñòåîìàëàöèÿ. Ïðîìåíÿò ñå ñëåä çíà÷èòåëíî. Çàäúëæèòåëíî òðÿáâà äà áúäå îïðåäåëåíà ãîðíàòà ìó ãðàíèöà ÷ðåç ïåðêóñèÿ. ×åñòà å ïðè àâòîèìóíåíåí õåïàòèò. åðèòðîöèòè. ìóñêóëíè (ñêåëåòíè è ñúðäå÷íè). Ïðè õðîíè÷íà ôèáðîçà îáà÷å èìà ãðóá ðúá. õîëåñòàçà ïîâèøåíèå íà ÃÃÒ è/èëè ÀÔ ñúñ èëè áåç ïîâèøåíèå íà áèëèðóáèíà. ìåä â óðèíàòà è ñåðóìà (áîëåñò íà Wilson). õåìîðàãè÷íà äèàòåçà. Âòîðè÷íî íàðàñòâàò è ïðè õîëåñòàçà. êîãàòî ñåðóìíèÿò áèëèðóáèí å óâåëè÷åí îêîëî 2 ïúòè íàä íîðìàòà è íàé-äîáðå ñå äèàãíîñòèöèðà ïðè îãëåä íà ñêëåðèòå íà äíåâíà ñâåòëèíà. ñåðóìåí àëáóìèí è ñåðóìåí áèëèðóáèí. êîæíè ïðîìåíè. êîèòî ñå íàçíà÷àâàò íàñî÷åíî ñïîðåä êëèíè÷íàòà äèàãíîçà è äèôåðåíöèàëíà äèàãíîçà HbsAg. ÀËÀÒ. Ñïëåíîìåãàëèÿòà íàé. 5 .÷åñòî ñå äúëæè íà ïîðòàëíà õèïåðòîíèÿ èëè ñèñòåìíè çàáîëÿâàíèÿ. (àâòîèìóíåí õåïàòèò. îáèêíîâåíî íåâúçâðàòèìî ÷åðíîäðîáíî óâðåæäàíå. ñèíòåçúò íà ÃÃÒ ëåñíî ñå èíäóöèðà îò àëêîõîë è ïðèåì íà ìåäèêàìåíòè. áåëèÿ äðîá. Ñ è D). ðÿäêî îáçîðíà ãðàôèÿ íà êîðåìà (êàëöèôèêàòè èëè êàëöèéñúäúðæàùè êîíêðåìåíòè.ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß Ñàìî áîëíèÿò ÷åðåí äðîá èìà ïîâèøåíà ïëúòíîñò. äîêàçâàíå íà ïðè÷èíàòà (eòèîëîãèÿ) è äèàãíîñòèöèðàíå íà óñëîæíåíèÿòà. Îòíîñèòåëíî ñïåöèôè÷íè ïîêàçàòåëè çà îöåíêà íà åòèîëîãèÿòà íà çàáîëÿâàíåòî. òðîìáîöèòè). ìåòàñòàçè). ôåðèòèí (õåìîõðîìàòîçà). ñòåàòîçà è êîíãåñòèÿ íå ïðîìåíÿò õàðàêòåðèñòèêàòà íà ðúáà. êðåàòèíèí. ïîðôèðèíè (ïîðôèðèÿ). ìèêðîáèîëîãè÷íè è äðóãè. àâòîàíòèòåëà . ìèêðîáèîëîãè÷íè èçñëåäâàíèÿ è äðóãè Ò. íî ðÿäêà ïðè ïúðâè÷íè ÷åðíîäðîáíè çàáîëÿâàíèÿ. êñàíòåëàçìè/ êñàíòîìè è áåëåçè íà ìàëàáñîðáöèÿ ñà ñâúðçàíè ñ ïðîäúëæèòåëíà õîëåñòàçà. Ëàáîðàòîðíè èçñëåäâàíèÿ Ñòàíäàðòíèòå ëàáîðàòîðíèòå èçñëåäâàíèÿ ïðè ÷åðíîäðîáíèòå çàáîëÿâàíèÿ ìîãàò äà áúäàò ãðóïèðàíè îñíîâíî â òðè ãðóïè: 1. Îñòúð õåïàòèò. ÃÃÒ. àíòè-ÍÀV-Ig M (âèðóñåí õåïàòèò À. Äîïúëíèòåëíè èçñëåäâàíèÿ .àìèíîòðàíñôåðàçè ÀËÀÒ è ÀÑÀÒ (öèòîëèòè÷íè) è ÃÃÒ è ÀÔ ( õîëåñòàòè÷íè èëè ìåìáðàííè / æëú÷íîêàíàëèêóëàðíè). Ïðè õðîíè÷íà õîëåñòàçà êîæàòà å ãðóáà. ñà ïúðâîòî ñêðèíèíãîâî èçñëåäâàíå ïðè ñúìíåíèå çà ÷åðíîäðîáíî óâðåæäàíå è íàé-÷åñòî èçïîëçâàíèÿò ïàðàìåòúð çà ïðîñëåäÿâàíå. îñîáåíî ïðè åìôèçåì íà áåëèÿ äðîá. ïàíêðåàñà.íàé-÷åñòî óðèíà. ãàç ïî æëú÷íèòå êàíàëè).íàð. èçîáðàçèòåëíè. ïðîòðîìáèíîâî âðåìå (èíäåêñ. Äîïúëíèòåëíè èçñëåäâàíèÿ . ÷åðíîäðîáíè åíçèìè . ñòàíäàðòíè õåìàòîëîãè÷íè ïîêàçàòåëè (õåìîãëîáèí. õèïåðïèãìåíòèðàíà ñ èëè áåç ñëåäè îò ðàç÷åñâàíå. àíòè-HCV. Àìèíîòðàíñôåðàçèòå îòðàçÿâàò õåïàòîöåëóëàðíà íåêðîçà èëè âúçïàëåíèå. ëåâêîöèòè. êðúâíî-ãàçîâ àíàëèç.êîíòðàñòíà ðåíòãåíîãðàôèÿ íà õðàíîïðîâîäà. íî êúñíè áåëåçè íà õðîíè÷íî ÷åðíîäðîáíî çàáîëÿâàíå. ÷å “÷åðíîäðîáíèòå”åíçèìè íå ñà òåñò çà îöåíêà íà ÷åðíîäðîáíàòà ôóíêöèÿ. Êëèíè÷íî ëåêàòà æúëòåíèöà îáèêíîâåíî ìîæå äà ñå îòêðèå. èçñëåäâàíå íà àñöèòíà òå÷íîñò. Ïåðèõàïàòàëíî (òóìîð íà ÷åðíèÿ äðîá) èëè ïåðèñïëåíàëíî òðèåíå ìîæå äà ñå óñòàíîâè ÷ðåç àóñêóëòàöèÿòà íà ñúîòâåòíàòà îáëàñò. ËÄÕ ïðè ÷åðíîäðîáíèòå çàáîëÿâàíèÿ ñå ïîâèøàâà ïðè ìåòàñòàòè÷åí ÷åðåí äðîá. Îñîáåíî âàæíà å ïàëïàöèÿòà íà ëåâèÿ ëîá íà ÷åðíèÿ äðîá. â ïî-ìàëêà ñòåïåí ÀÑÀÒ. ASMA. Ðàçëè÷íàòà ñòåïåí íà ïîâèøåíèå íà ñåðóìíàòà àêòèâíîñò íà åíçèìèòå îðèåíòèðàò çà òèïà íà ÷åðíîäðîáíîòî óâðåæäàíå: Õåïàòèò – ïðåäèìíî ïîâèøåíèå íà ÀËÀÒ. Èêòåð ñ ãåíåðàëèçèðàí ñúðáåæ. Íàé-÷åñòî ñå íàáëþäàâà ïðè çàñòîåí ÷åðåí äðîá. ïðèäðóæàâàùà õåìîëèçà èëè òðîìáîçà. Íå òðÿáâà äà ñå çàáðàâÿ. ×åðíèÿò äðîá å áîëåçíåí (sucusio hepatis) ïðè ïî÷óêâàíå âúðõó ðåáðàòà ïðè èíôåêöèÿ èëè àáñöåñ. Íåñïåöèôè÷íè ïîêàçàòåëè çà äîêàçâàíå è îöåíêà íà ÷åðíîäðîáíîòî óâðåæäàíå – íàçíà÷àâàò ñå âúâ âñè÷êè ñëó÷àè: ÀÑÀÒ. èëè ïîâèøåíà ñåêðåöèÿ îò òóìîð íà ÷åðíèÿ äðîá. àñöèò ñóáèêòåð èëè èêòåð.â ïîëçà íà ìàëèãíåíà òðàíñôîðìàöèÿ.ÀNA. Òå ñà âàæíè. ÷åðíîäðîáíà íåäîñòàòú÷íîñò) ìîãàò äà ñå óñòàíîâÿò ðàçëè÷íè êîæíî-ñúäîâè è åíäîêðèííè ïðîìåíè. åíäîñêîïñêè è äèàãíîñòè÷íà ïàðàöåíòåçà ïðè àñöèò. àëêàëíà ôîñôàòàçà (ÀÔ). Ìåòîäè çà äîêàçâàíå íà ÷åðíîäðîáíèòå çàáîëÿâàíèÿ Äèàãíîçàòà íà ÷åðíîäðîáíèòå çàáîëÿâàíèÿ öåëè: äîêàçâàíå íà ÷åðíîäðîáíîòî óâðåæäàíå è îïðåäåëÿíå íà ñòåïåíòà ìó. Òåñòîâå çà îöåíêà íà ÷åðíîäðîáíàòà ôóíêöèÿ ñà: ïðîòðîìáèíîâî âðåìå. íàïðèìåð ïúðâè÷íà áèëèàðíà öèðîçà. Ïî-èçðàçåíà æúëòåíèöà å âèäèìà îò ïðúâ ïîãëåä. îáù áåëòúê è àëáóìèí. àëôà-1 àíòèòðèïñèí (àëôà-1 àíòèòðèïñèíîâ äåôèöèò). îòêîëêîòî õîëåñòàòè÷íèòå ïîêàçàòåëè. 3.ëàáîðàòîðíè. Îñíîâíèÿò äèàãíîñòè÷åí íàáîð âêëþ÷âà: 1. ÃÃÒ å ñúùî íåñïåöèôè÷åí ïîêàçàòåë. ñåðóìíî æåëÿçî. èíôèëòðàòèâåí ïðîöåñ íà ÷åðíèÿ äðîá. INR). Áîëêàòà å ÷åñòà ïðè áèëèàðíèòå. Äúëæè ñå íà ðàçòÿãàíåòî íà êàïñóëàòà. Ïðè õðîíè÷íè õåïàòèòè ëèïñâà âðúçêà ìåæäó ñòåïåíòà íà ïîâèøåíèåòî èì è òåæåñòòà íà ÷åðíîäðîáíîòî óâðåæäàíå. Ïàëïèðàùèÿò ñå îñòúð ðúá íà ëeâèÿ ëîá å áåëåã çà ÷åðíîäðîáíà öèðîçà. åëåêòðîëèòè. aôåòîïðîòåèí (õåïàòîöåëóëàðåí êàðöèíîì). íî âèíàãè â ïî-ìàëêà ñòåïåí. Ïîîòäåëíî òå ñúùî íå ñà ÷óâñòâèòåëíè è ñïåöèôè÷íè çà ÷åðíèÿ äðîá. MCV. ÄÊÊ. ÀÌÀ è äð. 2. àëêîõîëíî ÷åðíîäðîáíî çàáîëÿâàíå ïîâèøåíèå íà ÃÃÒ ñúñ èëè áåç ïîâèøåíèå íà ÀÑÀÒ (ïîèçðàçåíî îò ÀÑÀÒ). âêë. ìàêàð è íåñïåöèôè÷íè çà ÷åðíîäðîáíî çàáîëÿâàíå. ÏÁÖ). öåðóëîïëàçìèí.

Åíäîñêîïñêèÿò îãëåä íà ëèãàâèöàòà íà ãîðíèÿ ÃÈÒ (õðàíîïðîâîä. ðàçðóøàâàíå íà òóìîðè. öèðîçà. Óìåðåíî ïîâèøåíèå å íåñïåöèôè÷íî. à èçîëèðàíà êîíþãèðàíà õèïåðáèëèðóáèíåìèÿ ñ íàòðóïâàíå íà ïèãìåíò â ÷åðíèÿ äðîá . Ig M – ïúðâè÷íà áèëèàðíà öèðîçà. Õèïåðáèëèðóáèíåìèÿ âúçíèêâà ïðè íÿêîè ñïåöèôè÷íè âðîäåíè äåôåêòè íà áèëèðóáèíîâèÿ ìåòàáîëèçúì. Ïðè òåæêî ÷åðíîäðîáíî çàáîëÿâàíå å âúçìîæíà äèñôèáðèíîãåíåìèÿ. ïðè ÷åðíîäðîáíà ðåãåíåðàöèÿ (îçäðàâÿâàù õåïàòèò).ïðè àëêîõîëíà åòèîëîãèÿ. Àëôà.portae çàîáèêàëÿ ÷åðíèÿ äðîá è ïîïàäà â ñèñòåìíîòî êðúâîîáðàùåíèå). Èçîëèðàíà íåêîíþãèðàíà õèïåðáèëèðóáèíåìèÿ ñ ôëóêòóèðàù õàðàêòåð å õàðàêòåðíà çà ñèíäðîìà íà Gilbert (íàìàëåíî ïîåìàíå íà áèëèðóáèíà îò õåïàòîöèòèòå è êîíþãèðàíåòî ìó). íî ìîæå äà äîêàæå ðàçøèðåíèå íà æëú÷íèòå ïúòèùà. êèñòè.ñïåöèôè÷íè ñà ñëåäíèòå ïðîìåíè: ïîâèøåíèå íà Ig G . Ïîçíàâàíåòî íà âðîäåíèòå õèïåðáèëèðóáèíåìèè å îò çíà÷åíèå ïðåäè âñè÷êî çà ðàçãðàíè÷àâàíåòî èì îò äðóãè ïî-ñåðèîçíè çàáîëÿâàíèÿ íà ÷åðíèÿ äðîá èëè æëú÷íèòå ïúòèùà. 6. Ïî-÷åñòî áðîÿò íà òðîìáîöèòèòå íå å äîñòàòú÷íî íèñúê. òå ñà ðåäêè íàðóøåíèÿ.ïîÿâà íà ÄÂÑ. ñåðóìíî æåëÿçî ñ ÆÑÊ è åâåíòóàëíî ËÄÕ ïîçâîëÿâàò äîêàçâàíåòî èëè îòõâúðëÿíåòî é.ïðè àâòîèìóíåí/àêòèâåí õåïàòèò. Èçïîëçâà ñå ïî-ðÿäêî. ôèáðîçà è äîðè íà÷àëíà öèðîçà. àñïèðàöèîííà áèîïñèÿ ñ öèòîëîãè÷íî èçñëåäâàíå íà îãíèùíèòå ïðîìåíè è 3. Èçñëåäâàíåòî íà ñòàíäàðòíè õåìàòîëîãè÷íè ïîêàçàòåëè. íàïðåäíàëà ÷åðíîäðîáíà öèðîçà. Ïðîòðîìáèíîâî âðåìå. Ïðè íåÿ. äèàãíîçà íà îãíèùíè ïðîìåíè (òóìîðè. Óìåðåíà õèïåðõîëåñòåðîëåìèÿ å íàëèöå ïðè ïðîäúëæèòåëíà õîëåñòàçà. Âñå îùå íÿìà íàäåæäåí áèîõèìè÷åí ìàðêåð çà ÷åðíîäðîáíà ôèáðîçà. àñöèò. à ïîâèøåíèå íà òðèãëèöåðèäèòå . îòíîøåíèå (ïðîòðîìáèíîâ èíäåêñ) èëè ìåæäóíàðîäíî ñòàíäàðòèçèðàíî îòíîøåíèå . Íåêîíþãèðàíà õèïåðáèëèðóáèíåìèÿ (ïîâèøåí îáù áèëèðóáèí â ñåðóìà çà ñìåòêà íà íåêîíþãèðàíàòà ôðàêöèÿ) èçèñêâà íà ïúðâî ìÿñòî èçêëþ÷âàíå íà õåìîëèçà. 2. 2. çà äà äîâåäå äî êúðâåíå. îñâåí ïðè õåìîõðîìàòîçà ( äîêàçâà îòëàãàíå íà æåëÿçî). îñîáåíî â ñú÷åòàíèå ñ äîïëåðîâî èçñëå-äâàíå. èçðàçåíî â ñåêóíäè. Ëèïèäè.ôåòîïðîòåèíúò å íîðìàëåí ÷åðíîäðîáåí ôåòàëåí áåëòúê. 4. îöåíêà íà æëú÷íàòà ñèñòåìà è îòêðèâàíå íà êàìúíè â æëú÷íèÿ ìåõóð.. Âñå ïî-÷åñòî êîíâåíöèîíàëíàòà åõîãðàôèÿ ñå êîìáèíèðà ñ: 1. Èçîáðàçèòåëíè èçñëåäâàíèÿ Àáäîìèíàëíàòà åõîãðàôèÿ å íàé-÷åñòîòî ïðèëàãàíîòî èçñëåäâàíå. Ïðè ñèíäðîì íà õîëåñòàçà îòðàçÿâà â ïî-ãîëÿìà ñòåïåí äåôèöèò íà âèòàìèí Ê. êîéòî èç÷åçâà ñëåä ðàæäàíåòî. ñâúðçàíî ñ ïîâèøåíî àíòèãåííî äðàçíåíå (êðúâòà îò v. 5. Ðàçëè÷íè íàðóøåíèÿ â ìåòàáîëèçìà íà áèëèðóáèíà ìîãàò äà äîâåäàò äî èêòåð. ïàíêðåàñåí êàðöèíîì. îòêîëêîòî íàðóøåíà ÷åðíîäðîáíà ôóíêöèÿ. ñòîìàõ è äóîäåíóì) – åçîôàãîãàñòðîäóîäåíîñêîïèÿ èëè íàêðàòêî ôèáðîãàñòðîñêîïèÿ (ÔÃÑ) å îñíîâåí ìåòîä çà äèàãíîçà è ëå÷åíèå íà âàðèöèòå íà 6 . Ig A – àëêîõîëíà ÷åðíîäðîáíà áîëåñò. 7. òåðàïåâòè÷íè ïðîöåäóðè êàòî äðåíèðàíå íà àáñöåñè. à ïðè èíôåêöèÿ . Ïîíÿêîãà ìîæå äà áúäå îòêðèò è ïðè ñåìèíîì. ïîðòàëíà õèïåðòîíèÿ. Îòêëîíåíèÿòà â ëèïèäèòå íå ñà ñïåöèôè÷íè. èíôîðìàöèÿ çà ñëåçêàòà. Óëòðàçâóêîâîòî èçñëåäâàíå å ñðåäñòâî íà ïúðâè èçáîð çà äèôåðåíöèðàíå íà èíòðàõåïàòàëíà (íåðàçøèðåíè æëú÷íè ïúòèùà) îò åêñòðàõåïàòàëíà õîëåñòàçà (ðàçøèðåíè). íî ñúùî òàêà è ïðè õðîíè÷åí õåïàòèò. ×åðíîäðîáíàòà áèîïñèÿ è ÅÐÕÏ äàâàò ñúùåñòâåíà èíôîðìàöèÿ. Êîàãóëàöèîííè íàðóøåíèÿ. â äîïúëíåíèå íà åõîãðàôñêîòî èçñëåäâàíå. íàïð. Íàìàëÿâà íàé-÷åñòî ïðè òåæêî ÷åðíîäðîáíî çàáîëÿâàíå. ñúîòâåòíî èìóíîãëîáóëèíèòå â ñåðóìà ïîðàäè ïîâèøåíî ïðîèçâîäñòâî îò ëèìôîöèòèòå ïðè âúçïàëåíèå. íî ñà ïîêàçàíè ïðè îïðåäåëåíè èíäèêàöèè. Óäúëæåíî ïðîòðîìáèíîâî âðåìå ñå óñòàíîâÿâà ïðè òåæêî íàðóøåíèå â õåïàòîöèòíàòà ôóíêöèÿ.ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ Áåëòúöè. 3. îïðåäåëÿíå íà ñòåïåíòà íà ðàçïðîñòðàíåíèå â êîðåìíàòà êóõèíà íà òóìîðè è ëèìôîìè. Îòíîñèòåëíî ïî. àáñöåñ. íî ëèïñàòà íà ïîâèøåíèå íå îòõâúðëÿ íàëè÷èåòî ìó (íåñåêðåòèðàù òóìîð). èíæåêòèðàíå íà ëåêàðñòâà. Íÿìà ïðåäèìñòâà ïî îòíîøåíèå íà äèôóçíèòå ÷åðíîäðîáíè çàáîëÿâàíèÿ. îáèêíîâåíî ïðè îãíèùíè èçìåíåíèÿ.çàâèñèìèòå ôàêòîðè íà ñúñèðâàíåòî. Àáäîìèíàëíàòà åõîãðàôèÿ å îòëè÷åí ìåòîä çà: 1. ðåòèêóëîöèòè. îòðàçÿâàùè ÷åðíîäðîáíàòà ôóíêöèÿ. Ïðîìåíèòå ïðè äèôóçíè õåïàòîöåëóëàðíè çàáîëÿâàíèÿ ñà íåñïåöèôè÷íè.INR (International Normalizired Ratio) îòðàçÿâàò ñèíòåçà íà âèòàìèí Ê. Ñ åõîãðàôñêîòî èçñëåäâàíå íå ìîæå äà ñå ðàçãðàíè÷è íîðìàëåí ÷åðåí äðîá îò õðîíè÷åí õåïàòèò. Íàìàëåí ñåðóìåí õîëåñòåðîë ñå íàáëþäàâà íàé-÷åñòî ïðè îñòúð õåïàòèò èëè öèðîçà. íî ìîæå äà áúäå íàìàëåí (ëîøî õðàíåíå ïðè àëêîõîëíà åòèîëîãèÿ) èëè ïîâèøåí (àâòîèìóíåí õåïàòèò). àñöèò. êèñòè).çà ñèíäðîìà íà Dubin-Johnson è Rotor (ñïåöèôè÷íè äåôåêòè â õåïàòîáëèàðíàòà åêñêðåöèÿ íà áèëèðóáèíà). Ñ èçêëþ÷åíèå íà ñèíäðîìà íà Gilbert. Äèàãíîñòè÷íîòî é çíà÷åíèå ïðè êàìúíè íà õîëåäîõà å ìíîãî ïî-ìàëêî. 5. Òðîìáîöèòîïåíèÿòà å ÷åñòà ïðè ÷åðíîäðîáíà öèðîçà è ïîðòàëíà õèïåðòîíèÿ ñ õèïåðñïëåíèçúì. äîïëåðîâî èçñëåäâàíå (îöåíêà íà êðúâîòîêà íà ÷åðíèÿ äðîá). Ïðè õðîíè÷íèòå ÷åðíîäðîáíè çàáîëÿâàíèÿ ñå íàáëþäàâà óâåëè÷àâàíå íà ãàìà-ãëîáóëèíèòå. ñà íîðìàëíè èëè ëåêî îòêëîíåíè. Ñèëíî ïîâèøåíè ñòîéíîñòè ñà ñïåöèôè÷åí ìàðêåð çà õåïàòîöåëóëàðåí êàðöèíîì. êàêòî è ïðè íåàêòèâíà öèðîçà ïîêàçàòåëèòå. Ïðè ïîðòàëíà õèïåðòîíèÿ íàðàñòâàò òðèòå êëàñà èìóíîãëîáóëèíè. Àëáóìèíúò ñå ñèíòåçèðà â ÷åðíèÿ äðîá. Êîìïþòúðíàòà òîìîãðàôèÿ (ÊÒ) å àëòåðíàòèâà íà àáäîìèíàëíàòà åõîãðàôèÿ. àíàëîãè÷íî íà õèïîàëáóìèíåìèÿòà. Ïðåäèìíî êîíþãèðàíà õèïåðáèëèðóáèíåìèÿ ñå äúëæè íà äâå îñíîâíè ïðè÷èíè – õåïàòîöåëóëàðíî çàáîëÿâàíå èëè áèëèàðíà îáñòðóêöèÿ. Îáùèÿò áåëòúê íàé-÷åñòî å íîðìàëåí. ñòåàòîçà.  òåçè ñëó÷àè ñå íàáëþäàâà ïîäîáðåíèå â êîàãóëàöèÿòà ñëåä ïàðåíòåðàëíî ïðèëîæåíèå íà âèòàìèí Ê. îòêîëêîòî ïðè õîëåëèòèàçà.

Áîëåñò íà Wilson. Êðúñòåâ Õðîíè÷íèÿò õåïàòèò (ÕÕ) å ïðîäúëæèòåëíî âúçïàëåíèå íà ÷åðíèÿ äðîá. 5. Öèðîçà: äà ñå ïðèáàâè êúì äèàãíîçàòà àêî å íàëè÷íà. 2). êîèòî ïðîäúëæàâàò ïîâå÷å îò øåñò ìåñåöà. 2. Äðóãè ïî-ðÿäêî èçïîëçâàíè èçîáðàçèòåëíè ìåòîäè ñà ÿäðåíî-ìàãíèòíî ðåçîíàíñíà òîìîãðàôèÿ (ßÌÐ èëè ÌÐÒ) è ìàãíèòíî-ðåçîíàíñíàòà õîëàíãèî. èíæåêòèðàíî ñëåä êàíþëèðàíå íà papilla Vateri ïðåç äóîäåíîñêîï (ôèã. Õðîíè÷åí ëåêàðñòâåí õåïàòèò. Ñöèíòèãðàôèÿòà (ìàðêèðàíè åðèòðîöèòè ñ ðàäèîàêòèâåí òåõíåöèé -99mTc) ñå èçïîëçâà çà äèôåðåíöèðàíå íà õåìàíãèîì íà ÷åðíèÿ äðîá îò äðóãà äîáðå êðúâîñíàáäåíà ëåçèÿ. 7. (ÌÐÕÏ). Õðîíè÷íè áèëèàðíè õåïàòèòè (èëè áîëåñòè): 1. Êîìáèíèðà ñå ñ öèòîëîãè÷íî èçñëåäâàíå. Õèñòîëîãè÷íèÿò ðåçóëòàò ïîäïîìàãà ëå÷åíèåòî.1 Ïîðòàëåí òðàêò ïðè õðîíè÷åí õåïàòèò 7 . Àâòîèìóíåí õåïàòèò. êàðäèÿòà è ñòîìàõà. 3. Àâòîèìóíåí õîëàíãèò Ïàòîìîðôîëîãèÿ. Êîìáèíèðà ñå ñ åíäîñêîïñêè òåðàïåâòè÷íè ïðîöåäóðè – åêñòðàêöèÿ íà êàìúíè îò õîëåäîõà ñëåä åíäîñêîïñêà ñôèíêòåðîòîìèÿ. Èçïîëçâàíåòî èì òðÿáâà äà ñòàâà ïðè ñòðîãî ñïàçâàíå íà èíäèêàöèèòå. Ãîëåìè åçîôàãåàëíè âàðèöè ìîãàò äà áúäàò äèàãíîñòèöèðàíè è ÷ðåç êîíòðàñòíà ðåíòãåíîãðàôèÿ íà õðàíîïðîâîäà. Îáèêíîâåíî çà äèàãíîçà è ïðîñëåäÿâàíå íà áîëíèòå ñå íàëàãà èçâúðøâàíåòî íà ÷åðíîäðîáíà áèîïñèÿ. Êëàñè÷åñêî å ðàçäåëÿíåòî íà õðîíè÷åí ïåðñèñòèðàù (ÕÏÕ) è àêòèâåí õåïàòèò (ÕÀÕ). Õðîíè÷åí õåïàòèò Â. Ïúðâè÷åí ñêëåðîçèðàù õîëàíãèò. Òúíêîèãëåíà àñïèðàöèîííà áèîïñèÿ íà îãíèùíè ëåçèè íà ÷åðíèÿ äðîá ñå èçâúðøâà ïîä åõîãðàôñêè èëè êîìïþòúðíî-òîìîãðàôñêè êîíòðîë.1 Åíäîñêîïñêàòà ðåòðîãðàäíà õîëàíãèîïàíêðåàòîãðàôèÿ õðàíîïðîâîäà.ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß Ïåðêóòàííàòà ÷åðíîäðîáíà áèîïñèÿ å âàæåí äèàãíîñòè÷åí ìåòîä ñ îòíîñèòåëíî ìàëúê ðèñê. ÌÐÕÏ å åäíà íåèíâàçèâíà àëòåðíàòèâà íà äèàãíîñòè÷íîòî ÅÐÏÕ. æëú÷åí äðåíàæ. Õèñòîëîãè÷íî ñå ðàçëè÷àâàò õðîíè÷åí ïåðñèñòèðàù (ÕÏÕ) è õðîíè÷åí àêòèâåí (ÕÀÕ) êàêòî è õðîíè÷åí ëîáóëàðåí õåïàòèò (ÕËÕ). 4. Ïîíàñòîÿùåì ñå ïðåäëàãà íîâî ïîäðàçäåëÿíå íà õðîíè÷íèòå õåïàòèòè. ÕÀÕ å ñ ïî-ïîä÷åðòàíà êëèíè÷íà èçÿâà è ïî-ëîøà ïðîãíîçà. Õðîíè÷íèÿò õåïàòèò ñú÷åòàâà èçðàçåíè â ðàçëè÷íà ñòåïåí íåêðîçà íà õåïàòîöèòèòå è âúçïàëèòåëíà ðåàêöèÿ. ãíîåí õîëàíãèò. êàêòî è åäèíñòâåí ìåòîä çà äèàãíîçà íî ïîðòàëíà õèïåðòåíçèâíà ãàñòðîïàòèÿ. Õèñòîëîãè÷íî èçñëåäâàíå å íàé-òî÷íèÿò ìåòîä çà îöåíêà íà òåæåñòòà è àêòèâíîñòòà íà çàáîëÿâàíåòî. êîåòî âêëþ÷âà öåëèÿ ñïåêòúð íà óâðåæäàíèÿ ìåæäó îñòðèÿ õåïàòèò è ÷åðíîäðîáíàòà öèðîçà.èëè õîëàíãèîïàíêðåàòîãðàôèÿ (ÅÐÕÏ) å êîìáèíèðàí åíäîñêîïñêè è ðåíòãåíîâ ìåòîä. Èçîáðàçÿâà ñå æëú÷íî-ïàíêðåàñíàòà êàíàë÷åñòà ñèñòåìà ÷ðåç ðåíòãåíî-êîíòðàñòíî âåùåñòâî. Ïåðêóòàííà òðàíñõåïàòàëíà õîëàíãèîãðàôèÿ (ÏÒÕ) íàìèðà âñå ïî-ìàëêî ïðèëîæåíèå â êëèíè÷íàòà ïðàêòèêà ïîðàäè ÷åñòèòå ñåðèîçíè óñëîæíåíèÿ (õîëàíãèò è êúðâåíå). Âúçìîæíî å åòèîëîãè÷íî äîêàçâàíå. Ôèã. 6. ÕÐÎÍÈ×ÍÈ ÕÅÏÀÒÈÒÈ Ç. êðúâîèçëèâ è ïåðôîðàöèÿ. 3. Åíäîñêîïñêàòà ðåòðîãðàäíà õîëàíãèî. íåçàâèñèìî äàëè áîëåñòòà å êëèíè÷íî èçÿâåíà èëè íå. Åòèîëîãè÷íà êëàñèôèêàöèÿ Õðîíè÷íè íåáèëèàðíè õåïàòèòè: 1. Ïðè õðîíè÷íèÿ ãðàíóëîìàòîçåí õåïàòèò ïðîìåíèòå íå ñà äèôóçíè çà ðàçëèêà îò ÕÏÕ è ÕÀÕ.èëè õîëàíãèîïàíêðåàòîãðàôèÿ. Ìàêàð è ðÿäêî. Ïúðâè÷íà áèëèàðíà öèðîçà. Ìîæå äà ñå èçâúðøè è ïîä åõîãðàôñêè êîíòðîë. Ïðåïîðú÷âà ñå ïðè ïàöèåíòè ñ íåðàçøèðåíè æëú÷íè êàíàëè è ïðè ìíîãî ìàëêè äåöà. Àëôà-1-àíòèòðèïñèíîâ äåôèöèò. Àìèíîòðàíñôåðàçèòå ñà ïîâèøåíè ïîâå÷å îò 6-12 ìåñåöà. ÅÐÕÏ è ñâúðçàíèòå òåðàïåâòè÷íè ïðîöåäóðè âîäÿò äî ñåðèîçíè óñëîæíåíèÿ êàòî îñòúð ïàíêðåàòèò. Õðîíè÷åí õåïàòèò  è D. äèëàòàöèÿ è ïîñòàâÿíå íà åíäîïðîòåçè ïðè ñòðèêòóðè. Õðîíè÷åí õåïàòèò Ñ. Ôèã. 2.

Êàòî íàéäîáúð ñå îêàçà èíäåêñúò çà õèñòîëîãè÷íà àêòèâíîñò íà Knodell. ìîñòîâå îò íåêðîòèçèðàùè õåïàòîöèòè. Êðúñòåâ Íàé-÷åñòèòå ïðè÷èíèòåëè íà ÕÕ ñà òðèòå ðàçëè÷íè õåïàòîòðîïíè âèðóñà: õåïàòèò  âèðóñ (HBV). Ôèã. Õðîíè÷åí õåïàòèò Ñ ñå ðàçâèâà â îêîëî 70-80% îò çàðàçåíèòå âúçðàñòíè ëèöà. öèðîçàòà. ÷å 2030% îò ÕÕ ïðåìèíàâàò â öèðîçà çà îêîëî 20-30 ãîäèíè.íàð. Ïðàêòèêàòà íàëîæè àêòèâíîñòòà íà ÷åðíî-äðîáíàòà áîëåñò äà áúäå îò÷èòàíà ïðåäè è ñëåä ëå÷åíèå. Îò 20 äî 50% îò áîëíèòå ñ õðîíè÷íà èíôåêöèÿ ðàçâèâàò öèðîçà çà îêîëî 10-20 ãîäèíè. õåïàòèò C âèðóñ (HCV) è õåïàòèò D âèðóñ (HDV). Òîçè ôåíîìåí ñå îïðåäåëÿ êàòî «ïðîÿäåíè» ïàð÷åòà (piecemeal necrosis) Àêòèâíîñòòà ñúîòâåòñòâà íà íàïðåäâàùà èíôèëòðàöèÿ ñðåä ÷åðíîäðîáíèÿ ïàðåíõèì. Çà äåöàòà òîçè äÿë å çíà÷èòåëíî ïî-ãîëÿì è å îáðàòíî ïðîïîðöèîíàëåí íà âúçðàñòòà ïðè èíôåêòèðàíåòî. HDV-èíôåêöèÿòà õðîíèôèöèðà ñúùî â îêîëî ïîëîâèíàòà îò ñëó÷àèòå. Îò äðóãà ñòðàíà. Ïðè ÕÀÕ êðúãëîêëåòú÷íàòà èíôèëòðàöèÿ â ïîðòàëíèòå ïðîñòðàíñòâà å ïî-ãîëÿìà. Íàé-ìàëêî 4 ñà ãåíîòèïîâåòå íà õåïàòèò Ñ. õðîíè÷åí õåïàòèò  ñå ðàçâèâà â 510% îò èíôåêòèðàíèòå. 8 .ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ Ïðè ÕÏÕ â ïåðèïîðòàëíèòå ïðîñòðàíñòâà ñå óñòàíîâÿâàò óìåðåíà äî èçðàçåíà êðúãëîêëåòú÷íà èíôèëòðàöèÿ (ëèìôîöèòè). Íà ïëàíåòàòà 2 ìèëèàðäà æèòåëè âå÷å ñà èíôåêòèðàíè îò HBV. Ëèìôîöèòèòå ñå ñòðóïâàò îêîëî íÿêîëêî õåïàòîöèòà. Òèï I ( êîéòî ñå ñðåùà â îêîëî 90% îò íàøèòå áîëíè) ÷åñòî å ñâúðçàí ñ âèñîêà âèðåìèÿ è ïî-÷åñòà öèðîçà. Ïðèåìà ñå. ìîñòîâè íåêðîçè Ôèã.2 Piecemeal necrosis (bridging necrosis).îêîëî ïîëîâèíàòà îò áîëíèòå ñ öèðîçà ðàçâèâàò ïúðâè÷åí ÷åðíîäðîáåí ðàê. Ðàçïðîñòðàíåíèåòî íà õåïàòèò D-èíôåêöèÿòà íå å óñïîðåäíî íà õåïàòèò Â. êîéòî äàâà âúçìîæíîñò çà èçìåðâàíå íà íåêðîâúçïàëèòåëíàòà àêòèâíîñò îò åäíà ñòðàíà. Òÿ ïðîäúëæàâà ìíîãî ãîäèíè è ïðè÷èíÿâà ïî-òåæêî ÷åðíîäðîáíî óâðåæäàíå îòêîëêîòî ñàìîñòîÿòåëíàòà HBV èíôåêöèÿ. Íåñúìíåíè ñà âðúçêèòå íà õåïàòèò  è ñ ðàêà íà ÷åðíèÿ äðîá . Òàçè êàðòèíà îòãîâàðÿ íà “ïîðòàëåí õåïàòèò”. Õðîíè÷íèÿò õåïàòèò D ñå ðàçâèâà íàé-÷åñòî êàòî HDV-ñóïåðèíôåêöèÿ. Ðàçâèòèåòî íà ÷åðíîäðîáíà öèðîçà å ïî-áúðçî è íàñòúïâà â 30-40% îò õðîíè÷íèòå õåïàòèòè.3 Õðîíè÷åí àêòèâåí õåïàòèò Ãðàíóëîìàòîçíèòå ïðîìåíè ñà íåñïåöèôè÷íè è òðóäíî ñå äèàãíîñòèöèðàò. Òÿ íàâëèçà ñðåä ïàðåíõèìà (ïåðèïîðòàëåí õåïàòèò). Êëèíè÷íèÿò õîä íà ÕÕÑ ñúùî å ðàçëè÷åí. ò. íî â ÷àñò îò ñëó÷àèòå òîâà ñòàâà ìíîãî áúðçî. çàãðàæäàò ãè îò âñè÷êè ñòðàíè è òå ïðåç äèñòðîôèÿ ïðåìèíàâàò â íåêðîçà.å. Êëèíè÷íèÿò õîä íà ÕÕ å ìíîãîëèê. ò.ðåñï. ñïåöèôè÷íèòå íåêðîçè ìîãàò äà ñå ïðîñòèðàò îò åäíî ïîðòàëíî ïðîñòðàíñòâî êúì äðóãî è ôîðìèðàò ïúòåêè. Îò òåçè êîíôëóèðàùè ëèòè÷íè íåêðîçè ïî-êúñíî çàïî÷âà ïðåõîä â ÷åðíîäðîáíà öèðîçà. Ïðè âúçðàñòíèòå. ôèáðîçàòà . à îò äðóãà çà îïðåäåëÿíå ñòàäèÿ íà ðàçâèòèåòî íà áîëåñòòà. ÕÐÎÍÈ×ÍÈ ÂÈÐÓÑÍÈ ÕÅÏÀÒÈÒÈ Ç. ìèíèìàëíî ðàçðàñòâàíå íà ñúåäèíèòåëíà òúêàí êàêòî è áàëîííà è/èëè âàêóîëíà äåãåíåðàöèÿ.

2. àíîðåêñèÿ. Ïðè õðîíè÷íà áîëåñò ñà âèñîêè íèâàòà è íà äâàòà èìóíîãëîáóëèíà. Îáèêíîâåíî ïðè íàëè÷íà æúëòåíèöà. Ïðè òåçè àñèìïòîìíè ëèöà ïðîãðåñèðàíåòî íà ÕÕ äî öèðîçà ïðîäúëæàâà ñ ãîäèíè è äåñåòèëåòèÿ. íî âèíàãè íåäîñòàòú÷åí. Ñ íàé-ãîëÿìà ñòîéíîñò å èçìåðâàíå íèâîòî íà ñúîòâåòíàòà ðèáîíóêëåèíîâà êèñåëèíà. Îñòðàòà îò õðîíè÷íàòà èíôåêöèÿ ìîãàò äà áúäàò ðàçãðàíè÷åíè âúç îñíîâà íà àíòèâèðóñíèòå àíòèòåëà îò êëàñ IgG è IgM.  íÿêîè ñëó÷àè ÕÀÕ å ïî-òåæêî çàáîëÿâàíå îò ÷åðíîäðîáíàòà öèðîçà. HBsAg). Ïðè òåæêè ÷åðíîäðîáíè çàáîëÿâàíèÿ ñúíÿò å ïðîäúëæèòåëåí. Ïîñëåäíàòà îòêðèâà çíà÷èòåëåí áðîé äèôåðåíöèàëíîäèàãíîñòè÷íè âúçìîæíîñòè. äúëáîê . Äîêàçàíà å âðúçêàòà ìåæäó âèðóñèòå Â. Ïðîáëåì ïðåäñòàâëÿâàò áðåìåííèòå ñ ÕÕ. Ñ è D è ÷åðíîäðîáíèÿ ðàê. ïîðàäè ñúùåñòâåíèòå ðàçëè÷èÿ â òåðàïèÿòà ìåæäó àâòîèìóííèòå è âèðóñíèòå õåïàòèòè. áðåìåííîñò è äð. êàêòî è âúçìîæíîñòòà çà èíôåêòèðàíå íà íîâîðîäåíèòå ñ âèðóñà íà ìàéêàòà. Äèàãíîñòè÷íè çàòðóäíåíèÿ ñúçäàâàò óñòàíîâÿâàíåòî íà ðàçëè÷íè àâòîàíòèòåëà è äåéñòâèòåëíîòî ðàçïîçíàâàíå íà àâòîèìóííèÿ õåïàòèò . Ïðè ïî-òåæêè çàáîëÿâàíèÿ íàìàëÿâàò ôàêòîðèòå íà êðúâîñúñèðâàíåòî . Ìîæå äà ñå íàáëþäàâà èçâåñòíî íàìàëåíèå íà ñåðóìíèÿ àëáóìèí.ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß Êëèíè÷íà êàðòèíà Õðîíè÷íàòà ÷åðíîäðîáíà áîëåñò ñå ïðåäñòàâÿ ñ ðàçëè÷íà ñèìïòîìàòèêà .îò ïúëíà ëèïñà íà îïëàêâàíèÿ äî ðàçãúðíàòà êëèíè÷íà êàðòèíà. 3. Ëàáîðàòîðíè îòêëîíåíèÿ Ñòåïåíòà íà îòêëîíåíèå íà ïîêàçàòåëèòå â îáùè ëèíèè ñúîòâåòñòâà íà àêòèâíîñòòà íà ïðîöåñà. ðÿäêî ñå óñòàíîâÿâà ÕÀÕ. Îò äðóãà ñòðàíà. êðèîãëîáóëèíåìèÿ. TSH îòêëîíåíèÿ âúâ ôóíêöèîíàëíèòå òåñòîâå íà ùèòîâèäíàòà æëåçà. â ëåêà ñòåïåí ñà ïîâèøåíè ÃÃÒ è ÀÔ. òåæåñò â äÿñíîòî ïîäðåáðèå. Ãîëÿìà ÷àñò îò áîëíèòå ñà áåçñèìïòîìíè.  çíà÷èòåëíà ÷àñò îò òåçè ñëó÷àè ñå êàñàå çà õðîíè÷íî íîñèòåëñòâî (îáèêíîâåíî ìúæå) íà õåïàòèòåí âèðóñ. òåíäîñèíîâèòè. òðîìáîöèòîïåíè÷íà ïóðïóðà Îòêëîíåíèÿ â ëàáîðàòîðíèòå ïîêàçàòåëè õèïåðàìèëàçåìèÿ.  ÷àñò îò ñëó÷àèòå ðîëÿòà íà àíòèãåí èãðàÿò ðàçëè÷íè ñúñòàâêè íà HBV (íàïð. Îò ñúùåñòâåíî çíà÷åíèå å îïðåäåëÿíå àêòèâíîñòòà íà ïðîöåñà ñ êëèíè÷íè. Îòëàãàíåòî íà èìóííè êîìïëåêñè (÷óæä àíòèãåí è ñîáñòâåíî àíòèòÿëî) â êðúâîíîñíèòå ñúäîâå ïðè÷èíÿâà âàñêóëèò.  ÷àñò îò ñëó÷àèòå ñå ïîâèøàâà óìåðåíî êîíþãèðàíèÿ è íåêîíþãèðàí áèëèðóáèí. õåïàòîìåãàëèÿ åâåíòóàëíî ñïëåíîìåãàëèÿ). õèïîöèíêåìèÿ. 4. Ïðè òåçè ñèíäðîìè ÷åðíîäðîáíàòà áîëåñò îáèêíîâåíî å ñàìî áèîõèìè÷íî èçÿâåíà. Òðÿáâà äà ñå óòî÷íè åòèîëîãèÿòà. Êëèíè÷íè ñèìïòîìè ëèïñà íà îïëàêâàíèÿ îòïàäíàëîñò è ëåñíà (áúðçà) óìîðÿåìîñò ãîðíîäèñïåïòè÷åí ñèíäðîì «óñåùàíå» çà áîëåñò 9 . áúðçî ñå îðèåíòèðàìå çà ÕÕ. ïîëèìèàëãèÿ Ñåðîçèòè àðòðèò. äîáðîêà÷åñòâåíà ìîíîêëîíàëíà ãàìàïàòèÿ Êëèíè÷íà õàðàêòåðèñòèêà íà ñìåñåíà êðèîãëîáóëèíåìèÿ âàñêóëèò ïóðïóðà àðòðàëãèÿ ñëàáîñò áúáðå÷íà íåäîñòàòú÷íîñò íåâðîïàòèÿ ÷åðíîäðîáíà áîëåñò Äèàãíîçà Äèàãíîçàòà íà õðîíè÷íèòå õåïàòèòè å îòãîâîðíà çàäà÷à. êîÿòî ìîæå äà äîâåäå äî óâåëè÷àâàíå íà îáùèÿ áåëòúê. Óñëîæíåíèÿ Êàêòî ïðè îñòðèÿ âèðóñåí õåïàòèò ðàçëè÷íè åêñòðàõåïàòàëíè óñëîæíåíèÿ (òàáë 1) ñà ñâúðçàíè ñ åäíà èëè äðóãà ôîðìà íà ÕÕ. èíòåðñòèöèàëåí íåôðèò Õåìàòîëîãè÷íè Õåìîëèçà. ïåðèêàðäèò Áúáðå÷íè ãëîìåðóëîíåôðèò. Òàáë. èíôåêöèÿ. Õàðàêòåðåí áåëåã íà ÕÀÕ å õèïåðãàìàãëîáóëèíåìèÿòà. ëàáîðàòîðíè è õèñòîëîãè÷íè êðèòåðèè. àðòðàëãèè. Äèàãíîçà íà õðîíè÷íèòå õåïàòèòè 1. ïîëèàðòåðèò. ïëåâðèò. Íÿêîè îò õðîíè÷íèòå ÷åðíîäðîáíè çàáîëÿâàíèÿ ñå èçÿâÿâàò çà ïúðâè ïúò ïðè îôîðìåíà âå÷å ÷åðíîäðîáíà öèðîçà.ïðåäèìíî ïðîòðîìáèíîâèÿ êîìïëåêñ.ñâúðçàíè âàñêóëèòè àðòðèò. áëèçêà äî òàçè íà ÷åðíîäðîáíàòà öèðîçà.1 Óñëîæíåíèÿ íà õðîíè÷íèÿ õåïàòèò HbsAg . çàãóáà íà òåãëî. Ïîâèøåíè ñà àìèíîòðàíñôåðàçèòå ïðè àêòèâíèÿ õåïàòèò 4-5-êðàòíî. îñîáåíî åòàïúò íà âèðóñíàòà èíôåêöèÿ. Îáåêò íà îñîáåíî âíèìàíèå å êðèîãëîáóëèíåìèÿòà ïðè ÍÑV. ÑÓÅ å ïîâèøåíà. 1. Ñèìïòîìàòèêàòà ñå çàñèëâà ïðè âñÿêî «ïîâèøåíî èçèñêâàíå» êúì îðãàíèçìà êàòî òåæêà ôèçè÷åñêà ðàáîòà. íÿêîè áîëíè ñ ÕÕ èìàò ñàìî äèñïåïòè÷íè îïëàêâàíèÿ è ëåñíà óìîðÿåìîñò. ïîâèøåí å ïðåäèìíî èìóíîãëîáóëèí G /IgG/.

êîñîï àä . Çà çíà÷èòåëíà ÷àñò îò áîëíèòå ëå÷åíèåòî ñ èíòåðôåðîí çàáàâÿ ïðîãðåñèÿòà êúì ÷åðíîäðîáíà öèðîçà è ÷åðíîäðîáåí êàðöèíîì. Àëôà-èíòåðôåðîíúò å ñ ìíîãî ïî-ìàëúê åôåêò ïðè ïàöèåíòèòå ñ õåïàòèò D. D) .ñòðàõ. íî ñèãóðíî óòâúðäåíè ñà ìàëêî ëåêàðñòâà. ðÿäêî ñïëåíîìåãàëèÿ 2.ãðè ï îï îäîáåí ñè í äðîì ñ ôåáðè ëè òåò .àâ òîàí òè òåëà .â ëîøàâ àí å í à áúáðå÷í àòà ôóí êö è ÿ (ï ðè ñúï òñòâ àùî áúáðå÷í î çàáîëÿâ àí å) 3.õåìîëè òè ÷í à àí åìè ÿ . ï ðîìåí è í à ëè ÷í îñòà. Òîé å åôåêòèâåí â 35-40 % îò ñëó÷àèòå ñ ÕÕÂ. ãëàâ îáîëè å. êîéòî ñå ïðèëàãà âåäíúæ ñåäìè÷íî.Ðè áàâ è ðè í . ï ñè õîçè äåï ðåñè è . Ñëåä ñïèðàíå íà èíòåðôåðîíà ðåöèäèâè âúçíèêâàò â 50%. Íàé-ãîëÿì å îïèòúò ñ Lamivudine. íî âúïðåêè òîâà ñå ïðèëàãà ïîðàäè ñåðèîçíîñòòà íà çàáîëÿâàíåòî. ñâúðçàíè ñ ïîëèåòåëåí ãëèêîë. 1. Òîé èìà èçðàçåí ïðîòèâîâèðóñåí åôåêò ñðåùó ÍÂV. Ëàáîðàòîðíè èçñëåäâàíèÿ À) êëèíè÷íà õèìèÿ AËAT ÃÃÒ AÑAT ÀÔ áèëèðóáèí àëáóìèí. ïîêàçàëî íàé-äîáðè òðàéíè ðåçóëòàòè äî ñåãà. C. Êîíòðîëúò ïî âðåìå íà ïðèëîæåíèåòî ìó òðÿáâà äà å ñòðèêòåí. ÐÅG èíòåðôåðîí. çàáàâÿíå íà åñòåñòâåíàòà åâîëþöèÿ êúì êðàéíî ÷åðíîäðîáíî çàáîëÿâàíå ñ ÷åðíîäðîáíà íåäîñòàòú÷íîñò è íàìàëÿâàíå íà ðèñêà îò ðàçâèòèå íà õåïàòîöåëóëàðåí êàðöèíîì.Ëàìè â óäè í .äè àðè ÿ . Ìàòåâà Ñúâðåìåííîòî ïðîòèâîâèðóñíî ëå÷åíèå öåëè êëèíè÷íî ïîäîáðåíèå. ñóè ö è äè óì . Interferon . Ïðè áîëíèòå ñ HCV áúðçî ñå ïîäòèñêà àêòèâíîñòòà íà áîëåñòòà. Ïðåç ïîñëåäíèòå ãîäèíè øèðîêî íàâëåçå ëå÷åíèåòî ñ íóêëåîçèäíè àíàëîçè. ðèñêúò îò ðàçâèòèåòî íà êàðöèíîì è îïàñíîñòòà îò ïî-íàòàòúøíî ðàçâèòèå íà áîëåñòòà ó áîëíè ñ âèñîêà âèðóñíà ðåïëèêàöèÿ.õè ï î. Ë. ìè àëãè ÿ . Íèâîòî íà ðåöèäèâèðàíå íà èíôåêöèÿòà ñëåä ïðèêëþ÷âàíå íà òåðàïèÿòà å ïî-ìàëêî îò 15%.12 ìåñåöà. Íà òîçè åòàï íà ìåäèöèíñêîòî ïîçíàíèå íå å âúçìîæíî ïúëíî èçêîðåíÿâàíå íà âèðóñíàòà èíôåêöèÿ íà ÷åðíèÿ äðîá. Êðúñòåâ. õè ï åðòè ðåîè äè çúì .è çòðúï â àí å í à êðàè í è ö è òå * Ñ è çêëþ÷åí è å í à àâ òîè ìóí è ÿò òðåìîð â ñè ÷êè ñà îáðàòè ìè 2. íî åôåêòúò íå å äîñòàòú÷íî ïðîäúëæèòåëåí.ò.ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ Ñïåêòúðúò íà ïðîòèâîâèðóñíèòå ñðåäñòâà å ãîëÿì.ãëàâ îáîëè å è ìè àëãè ÿ . Ïðè ðåàêòèâèðàíå ìîæå äà ñå îïèòà íîâ òåðàïåâòè÷åí êóðñ.ï îäàãðà Òàáë.ïîòâúðæäàâàíå íà äèàãíîçàòà îïðåäåëÿíå ñòåïåíòà íà àêòèâíîñò è ôèáðîçà (öèðîçà) ïðîñëåäÿâàíå íà ïðîòè÷àíåòî Ëå÷åíèå Èíäèêàöèèòå çà ëå÷åíèå ñå îïðåäåëÿò îò ëîøàòà ïðîãíîçà.áúáðå÷í à è ñúðäå÷í à í åäîñòàòú÷í îñò .áàêòåðè àëí è è í ôåêö è è è .çàãóáà í à àï åòè ò . ïîäîáðÿâàíå íà êà÷åñòâîòî íà æèâîòà. Íåçàâèñèìî îò îòíîñèòåëíî íèñêàòà åôåêòèâíîñò è ÷åñòèòå ðåöèäèâè.íàð. Ïî-äîáðè ðåçóëòàòè ñå ïîñòèãàò ïðè ïðîäúëæèòåëíî ëå÷åíèå ."rash" . Àëôà-èíòåðôåðîíúò âñå ïàê å ëå÷åíèåòî. Îñíîâåí ïðîáëåì ïðè òîçè âèä 10 .òðîìáîö è òîï åí è ÿ . Îöåíêàòà íà òÿõíàòà åôåêòèâíîñò è ñòðàíè÷íèòå äåéñòâèÿ çàñåãà ñà îáíàäåæäàâàùè.Èí òåðôåðîí . Îêîëî 50% îò ëåêóâàíèòå íåãàòèâèðàò HBs Ag ïðåç ïúðâèòå 5 ãîäèíè.âèðóñíà ÄÍÊ èëè ÐÍÊ Â) áåëåçè íà èìóíåí êîíôëèêò âèñîêè èìóíîãëîáóëèíè íàëè÷íè àâòîàíòèòåëà (îðãàíîíåñïåöèôè÷íè è îðãàíîñïåöèôè÷íè) 3. ïîðàäè øèðîê ñïåêòúð îò íåæåëàíè ðåàêöèè òåìïåðàòóðà õåïàòîìåãàëèÿ.óìîðà. ÏÐÎÒÈÂÎÂÈÐÓÑÍÎ ËÅ×ÅÍÈÅ ÍÀ ÁÎËÍÈ Ñ ÕÐÎÍÈ×ÍÈ ÂÈÐÓÑÍÈ ÕÅÏÀÒÈÒÈ Ç.â ëîøàâ àí å í à õåï àòè òà .àëôà* .êîñòí î ìîçú÷í à àï ëàçè ÿ (ëåâ êîö è òè è òðîìáîö è òè ) . Õèñòîëîãèÿ åòèîëîãèÿ . Èçïîëçâàò ñå äâà îñíîâíè òåðàïåâòè÷íè ïîäõîäà âúçäåéñòâèå âúðõó èìóííèÿ îòãîâîð (èìóíîìîäóëàöèÿ ñ a-èíòåðôåðîí) è ïîòòèñêàíå íà âèðóñà (âèðóñòàòèöè). ïîëó÷åíè ñ èíòåðôåðîí-àëôà. êàêòî è ïåðîðàëíîòî ëå÷åíèå ñ ëàìèâóäèí ïðè ÍÂV..alpha ñå ïðèëàãà ïðîäúëæèòåëíî – 6-12 ìåñåöà.âèðóñåí ìàðêåð íàé-ìàëêî 6 ìåñåöà äîêàçâíå íà ðåïëèêàöèÿòà .àíòèãåíè è àíòèòåëà äîêàçâàíå íà õðîíè÷íèÿ õåïàòèò . ïðîòðîìáèí Á) õåïàòèòíà ñåðîëîãèÿ äîêàçâàíå âèäà íà èíôåêöèÿòà (B.1 Ñòðàíè÷íè ÿâëåíèÿ ïðè àíòèâèðóñíî ëå÷åíèå Ïîíàñòîÿùåì â ïðàêòèêàòà íàâëèçàò èíòåðôåðîíè.ãîðí îäè ñï åï òè ÷åí ñè í äðîì . Òåðàïåâòè÷íèòå ðåçóëòàòè ñà áëèçêè äî òåçè. Çàïî÷âà è êîìáèíèðàíî ëå÷åíèå ñ ðèáàâèðèí ïðè ÍÑV.

÷å ñàìîñòîÿòåëíîòî ëå÷åíèå íà õðîíè÷íèÿ õåïàòèò Ñ ñ èíòåðôåðîí å ñ îãðàíè÷åíè âúçìîæíîñòè. Ñúñ ñèãóðíîñò ìîæå äà ñå êàæå. Òå èçãðàæäàò ïî-òðóäíî èìóíèòåò ñðåùó âèðóñ Â.àíàìíåçà çà åïèëåïñèÿ . åòî çàùî íàïîñëåäúê ñå ïðàêòèêóâà çàïî÷âàíå íàïðàâî íà êîìáèíèðàíî ëå÷åíèå îò èíòåðôåðîí è RIBAVIRIN.ïðè áúáðå÷íà íåäîñòàòú÷íîñò å íåîáõîäèìà ðåäóêöèÿ íà äîçàòà ñúîáðàçíî ñòîéíîñòèòå íà êðåàòèíèíîâèÿ êëèðúíñ 2. Õèñòîëîãè÷íà àêòèâíîñò èëè ôèáðîçà ïðè ìîðôîëîãè÷íîòî èçñëåäâàíå.Ëàìèâóäèí .åêçîãåííà èìóíîñóïðåñèÿ (êîðòèêîñòåðîèäè. õèñòîëîãè÷íî ïîäîáðåíèå. Ïðåêúñâàíå ïðåäàâàíåòî íà âèðóñíèòå õåïàòèòè Áëèçêèòå íà ÍÂV èíôåêòèðàíèòå ïàöèåíòè ïîäëåæàò íà âàêñèíàöèÿ ñðåùó õåïàòèò  Òàáë.ëåâêîöèòè ïîä 2000/ml 2.ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß ëå÷åíèå å ïîÿâàòà íà âèðóñíè ìóòàíòè âúâ âèñîêà ÷åñòîòà. 2.òåæêè îáùè çàáîëÿâàíèÿ . 2. öèêëîñïîðèí) . Êëàñèôèêàöèÿ Ñïîðåä âèäà íà àâòîàíòèòåëàòà.2 Ïðîòèâîïîêàçàíèÿ çà ïðèëàãàíå íà ïðîòèâîâèðóñíèòå ñðåäñòâà 1.àíòèêîàãóëàíòíî ëå÷åíèå . ñå çàäúëæàâàò äà ñïàçâàò êîíòðàöåïöèÿ.èíòåðôåðîí ñå ïðèëàãà çàåäíî ñ ðèáàâèðèí.áðåìåííîñò ëàêòàöèÿ èëè íåñèãóðíà êîíòðàöåïöèÿ .÷åðíîäðîáíà åíöåôàëîïàòèÿ . Åôåêòèâíîñòòà íà ëå÷åíèåòî ñå îöåíÿâà ïî ñëåäíèòå êðèòåðèè: 1. Êðúñòåâ Àâòîèìóííèÿò õåïàòèò å èìóíîëîãè÷íî-îáóñëîâåíî õðîíè÷íî ÷åðíîäðîáíî âúçïàëåíèå ñúñ ñúïúòñòâàùè åêñòðàõåïàòàëíè èçÿâè è áúðçà åâîëþöèÿ êúì ÷åðíîäðîáíà öèðîçà.åíäîãåííà èìóíîñóïðåñèÿ (ÑÏÈÍ) . îñîáåíî ïðè òèï 1 ÍÑV èíôåêöèÿ. ëå÷åíèåòî å ñàìî ÷åðíîäðîáíà òðàíñïëàíòàöèÿ. ñèñòåìíè çàáîëÿâàíèÿ . Òàçè êîìáèíàöèÿ çàñåãà îñèãóðÿâà íàé-óñïåøíîòî ëå÷åíèå íà ÕÕÑ. Ïîêàçàíè çà ïðîòèâîâèðóñíî ëå÷åíèå ñà áîëíèòå ñ: 1. Ìúæå. Àíãàæèðà ïðåäèìíî ìëàäè æåíè â àêòèâíà âúçðàñò (75%). õðîíè÷íèÿ àâòîèìóíåí àêòèâåí õåïàòèò ñå äåëè íà òðè òèïà: 11 . â ñðàâíåíèå ñúñ ñàìî 15-20% åôåêò îò ìîíîòåðàïèÿ ñ àëôà-èíòåðôåðîí. íîðìàëèçèðàíå íà ÀËÀÒ. 3.ÈÁÑ . Ïðîòèâîâèðóñíà òåðàïèÿ íå ñå ïðèëàãà ïðè: áîëíè ñúñ ñèñòåìíà àëêîõîëíà çëîóïîòðåáà. Ïðîòèâîâèðóñíîòî ëå÷åíèå ñå ïðîâåæäà ïðè ñòðîãî ñïàçâàíå íà ïîêàçàíèÿòà è ïðîòèâîïîêàçàíèÿòà. êîèòî ñå ëåêóâàò ñ ïðîòèâîâèðóñíè ñðåäñòâà. âêëþ÷èòåëíî ñ íóêëåîçèäíè àíàëîçè. ïðåêðàòÿâàíå íà âèðóñíàòà ðåïëèêàöèÿ.áðåìåííîñò ëàêòàöèÿ èëè íåñèãóðíà êîíòðàöåïöèÿ . àêî íå ñå å ñðåùàëè õåïàòèò  â ìèíàëîòî (ànti HBñîr . êîèòî ñà ðåçèñòåíòíè íà òåðàïèÿòà. â ðåçóëòàò íà êîåòî åâåíòóàëåí ñïàä íà õåìîãëîáèíà ïîä 70 g/L å ñ î÷àêâàíè ñåðèîçíè óñëîæíåíèÿ è ðèñê çà ïàöèåíòà Ïðåïîðú÷âà ñå âñè÷êè ÍÑV èíôåêòèðàíè äà ñå âàêñèíèðàò ñðåùó õåïàòèò Â. Îñòðàòà ÷åðíîäðîáíà íåäîñòàòú÷íîñò ñúùî å ïîêàçàíèå çà ÷åðíîäðîáíà òðàíñïëàíòàöèÿ. îñîáåíî ïðè èíôåêöèÿ ñ ãåíîòèï 1. âúçðàñò ìåæäó 18 è 60 ãîäèíè è ïðè êîìïåíñèðàíà ÷åðíîäðîáíà ôóíêöèÿ.êúðâåíå îò âàðèöè íà õðàíîïðîâîäà .èñõåìè÷åí ìîçú÷åí èíñóëò .àíàìíåçà çà ïñèõîçà . áðåìåííè æåíè è êúðìà÷êè. Íîðìàëèçèðàíåòî íà ÀËÀÒ èìà ïî-ãîëÿìî çíà÷åíèå îò íàìàëÿâàíå íà âèðóñíàòà ðåïëèêàöèÿòà íà âèðóñà. Äîêàçâàíà âèðåìèÿ (íàëè÷èå íà HBV ÄÍÊ èëè ÍÑV ÐÍÊ â ñåðóìà).äåêîìïåíñèðàëà ÷åðíîäðîáíà öèðîçà . óñëîæíåí äèàáåò. ïîðàäè îïàñíîñò îò ïîÿâà íà àíîìàëèè ó ïëîäà.àâòîèìóíè áîëåñòè .  Áúëãàðèÿ íàä 90 % îò áîëíèòå ñà çàðàçåíè ñ òîçè ãåíîòèï. ïîäõîäÿù çà ëå÷åíèå ñ èíòåðôåðîí.áðåìåííîñò ëàêòàöèÿ èëè íåñèãóðíà êîíòðàöåïöèÿ .âñÿêî ñòðàäàíèå.òðîìáîöèòè ïîä 70 000/ml . ÕÐÎÍÈ×ÅÍ ÀÂÒÎÈÌÓÍÅÍ ÕÅÏÀÒÈÒ Ç. Ðåèíôåêöèÿòà å ìíîãî âåðîÿòíà è ñå ïðèëàãà ïðîôèëàêòèêà íà HBV èíôåêöèÿòà. Ïðè èìóíîêîìïåòåíòíè ëèöà. Åíçèìíà àêòèâíîñò (ïîâèøåíèå íà ÀËÀÒ). 3.àëôà . Ñ òîâà ëå÷åíèå ñå ïîñòèãà òðàåí òåðàïåâòè÷åí îòãîâîð â 40-50 % îò ñëó÷àèòå.àëåðãèÿ êúì lamivodine .Ëàìèâóäèí . . HIV / ÑÏÈÍ (áðîé íà CD4 <200). àêòèâíè íàðêîìàíè.ñêëîíîñò êúì êðúâîèçëèâèïðè ïîäêîæíè èíæåêöèè . 4. Îñòðàòà ÍÑV èíôåêöèÿ å åäèíñòâåíèÿò îñòúð âèðóñåí õåïàòèò. ñåðèîçíè çàáîëÿâàíèÿ èëè íåäîñòàòú÷íîñò íà äðóãè îðãàíè. âêëþ÷èòåëíî ïðè êîìïåíñèðàíà ÷åðíîäðîáíà öèðîçà. Ïðèëàãà ñå ìîíîòåðàïèÿ ñ Èíòåðôåðîí-àëôà çà 6 ìåñåöà.total-îòðèöàòåëíè).Èíòåðôåðîí . Ïðè êðàéíà ôàçà íà õðîíè÷íà âèðóñíà èíôåêöèÿ. Åïèäåìèîëîãèÿ Çàáîëÿâàíåòî å ðÿäêî. Ñúùåñòâóâàò è ñïåöèôè÷íè ïðîòèâîïîêàçàíèÿ çà ïðèëîæåíèå íà îòäåëíèòå ïðîòèâîâèðóñíè ñðåäñòâà.õåìîëèòè÷íà àíåìèÿ . Äíåñ ÐÅG.

Òèï III . îñîáåíî îðàëíè êîíòðàöåïòèâà. ïðîòè÷à ñ îòïàäíàëîñò. Äèôåðåíöèðàíåòî îò îñòúð àëêîõîëåí õåïàòèò ó æåíè ñå îñíîâàâà íà àíàìíåçàòà çà àëêîõîëíà çëîóïîòðåáà. Çà äèôåðåíöèðàíå ñëóæàò ñïåöèôè÷íèòå ëàáîðàòîðíè èçñëåäâàíèÿ – àâòîàíòèòåëà. Òèï II .ÀNA-ÀSMA (àíòèíóêëåàðíè àíòèãëàäêîìóñêóëíè àíòèòåëà) . êîèòî ïîääúðæàò ëèìôîöèòíàòà ïðîëèôåðàöèÿ. (Òàáë. åêñêðåöèÿ íà ìåä ñ óðèíàòà. çàãóáà íà òåãëî. àëêîõîë.80% îò ñëó÷àèòå. ñòåàòîçà ïðè åõîãðàôñêîòî èçñëåäâàíå è ëèïñà íà ñïåöèôè÷íè àâòîàíòèòåëà.õåëïåðíèòå ëèìôîöèòè ãóáÿò òîëåðàíòíîñò êúì ÷åðíîäðîáíèÿ ìåìáðàíåí àâòîàíòèãåí. ëèïñà íà ìàðêåðè çà âèðóñíà ÷åðíîäðîáíà 12 . ÏÑÕ. 1) Äèôåðåíöèàëíà äèàãíîçà Ïðîâåæäà ñå ñ âñè÷êè çàáîëÿâàíèÿ. Íà ïúðâî ìÿñòî. Ãåíåòè÷íè ôàêòîðè (HLA À1. äèñìåíîðåÿ è äð. Òåçè êðèòåðèè íå ñà ïîäõîäÿùè çà ïîñòàâÿíå íà äèàãíîçàòà.ãëîáóëèíè àâòîàíòèòåëà + ëèïñà èëè íèñúê òèòúð íà àâòîàíòèòåëà ëèïñà íà äàííè çà õåïàòèò  è Ñ âèðóñíè ìàðêåðè HLA B8. Òå ñúùî ïîêàçâàò îñíîâàíèÿòà çà òúðñåíå íà âðúçêà ñ êîëàãåíîçèòå. Ïðè àâòîèìóíåí õåïàòèò Ò. Â8) óëåñíÿâàò âúçíèêâàíåòî íà àâòîèìóíåí õåïàòèò.ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ Òèï I (êëàñè÷åñêè) . êàòî ñïîíòàííèòå ðåìèñèè ñà ðåäêè è ìîæå äà çàâúðøè ñúñ ñìúðò. æúëòåíèöà è åêñòðàõåïàòàëíè è àâòîèìóííè èçÿâè êàòî àðòðàëãèÿ. àëôà .àíòèòðèïñèíîâ äåôèöèò ñìåñåíà èëè ïðîòèâîðå÷èâà êàðòèíà èíôåêöèÿ. Åñòåñòâåíà åâîëþöèÿ Íåëåêóâàíèÿò àâòîèìóíåí õåïàòèò ïðîãðåñèðà áúðçî äî öèðîçà çà ïåðèîä îò 3-5 ãîäèíè. åâðî-êàâêàçêè ïðîèçõîä. Îáèêíîâåíî ÕÀÕ ñå èçÿâÿâà â ïóáåðòåòà è ìåíîïàóçàòà. ëè÷íîñòîâè è ôèçèêàëíè áåëåçè íà àëêîõîëíà áîëåñò. 1 Êðèòåðèè çà àâòîèìóíåí õåïàòèò Ïîäêðå ïÿùè êðèòå ðèè Èçêëþ÷âàùè êðèòå ðèè õåïàòîöåëóëàðíî âúçïàëåíèå õîëåñòàòè÷åí ñèíäðîì ñúïúòñòâàùè èìóííè áîëåñòè ëèïñà íà èìóííè ôåíîìåíè ïåðèïîðòàëåí õåïàòèò óâðåæäàíå íà æëú÷íèòå ïúòèùà õèïåðãàìàãëîáóëèíåìèÿ íîðìàëíè ãàìà.1 . öåðóëîïëàçìèí.1 Õðîíè÷åí àâòîèìóíåí õåïàòèò Êëèíè÷íà êàðòèíà Àâòîèìóííèÿò ÕÀÕ ñå ñðåùà ïðè æåíè. ïðîòè÷àùè ñ ïîñòîÿííî ïîâèøåíèå íà àìèíîòðàíñôåðàçè. íàðêîòèöè. çàñÿãàíå íà íÿêîëêî ñèñòåìè. ïîòúìíÿâàíå íà óðèíàòà. Ôèã. Åòèîïàòîãåíåçà Åòèîëîãèÿòà å íåèçâåñòíà. Ïðè èçðàçåí õîëåñòàçåí ñèíäðîì íà ïðåäåí ïëàí òðÿáâà äà ñå èçêëþ÷è ïúðâè÷íà áèëèàðíà öèðîçà. Êëèíè÷íàòà êàðòèíà ïðè îñòðà èçÿâà íà áîëåñòà íà Wilson ìîæå äà íàïîäîáè àâòîèìóíåí õåïàòèò. Ñëåä ñòèìóëèðàíåòî èì ñå îñâîáîæäàâàò ðàçëè÷íè ëèìôîêèíè. Ïàòîìîðôîëîãèÿ Ñïåöèôè÷íè áåëåçè ñà: õðîíè÷åí õåïàòèò ñ âèñîêà àêòèâíîñò (‘piecemeal’ è‘bridging” íåêðîçè) è ôèáðîçà. ñúðáåæ. õîëåñòàçà. Ëå÷åíèå Îñíîâíîòî ëå÷åíèå å ïðîäúëæèòåëíà èìóíîñóïðåñèÿ. âèñîêî ñåðóìíî íèâî íà IgG >30 g/l. HLA B8. è äðóãè äèñïåïòè÷íè îïëàêâàíèÿ. ×åñòî àâòîèìóíåí õåïàòèò ñå èçÿâÿâà ñëåä ïðèåì íà ëåêàðñòâà. ÄèàãíîçàÏîñî÷âàò ñå 10 êðèòåðèÿ çà àâòîèìóíåí õåïàòèò: çàñÿãàíå ïðåäèìíî íà æåíè 8:2. ÏÁÖ. õåìîõðîìàòîçà. ñòåàòîçåí õåïàòèò. êîÿòî å ñ óâåëè÷åíà ïëúòíîñò. íî äîáðå õàðàêòåðèçèðàò áîëåñòòà. àíîðåêñèÿ. ëèìôîèäíîïëàçìî-êëåòú÷íà èíôèëòðàöèÿ íà ÷åðíèÿ äðîá. öèðîçà èëè îñòðà ÷åðíîäðîáíà íåäîñòàòú÷íîñò. ðÿäêî ðàçâèòèå íà õåïàòîöåëóëàðåí êàðöèíîì. Ïðåõîä â öèðîçà è ÷åðíîäðîáíà íåäîñòàòú÷íîñò å âúçìîæåí. êîðòèêîñòåðîèäíà çàâèñèìîñò. Ïðè òåçè ìàëêî íà áðîé áîëíè áîëåñòòà ïðîãðåñèðà áúðçî. DR3. îðãàíîíåñïåöèôè÷íè àâòîàíòèòåëà. DR3 èëè DR4 ëèïñà íà HLA B8. äîðè è ïðè àäåêâàòíî ïðîâåäåíî ëå÷åíèå. DR4 îòãîâîð íà êîðòèêîñòåðîèäè êîðòèêîñòåðîèäíà ðåçèñòåíòíîñò íîðìàëíà õîëàíãèîãðàôèÿ ïàòîëîãè÷íà õîëàíãèîãðàôèÿ èçêëþ÷âàíå íà: áîëåñò íà Wilson. Òðóäíà å äèôåðåíöèàëíàòà äèàãíîçà ìåæäó àâòîèìóíåí õåïàòèò è ìåäèêàìåíòîçíî óâðåæäàíå íà ÷åðíèÿ äðîá. Òàáë.áúáðå÷íè ìèêðîçîìè). DR3. Óñïîðåäíî ñ áîëåçíåíàòà õåïàòîìåãàëèÿ ñå óñòàíîâÿâà è ðàçëè÷íî ïî ñòåïåí óâåëè÷àâàíå íà ñëåçêàòà.Àíòè-SLA (÷åðíîäðîáíî-ñïåöèôè÷íèÿ àíòèãåí). òðÿáâà äà ñå èçêëþ÷è îñòúð èëè õðîíè÷åí âèðóñåí õåïàòèò. Àâòîèìóííèòå õðîíè÷íè õåïàòèòè ñå ïîâëèÿâàò äîáðå îò ëå÷åíèå ñ èìóíîñóïðåñîðè. åäíîâðåìåííî ñ àêòèâíîòî âúçïàëåíèå öèðîçà ñå óñòàíîâÿâà ïðè ïîâå÷å îò 50% îò ñëó÷àèòå ïðè ïúðâîíà÷àëíàòà áèîïñèÿ.Àíòè-LKM1 (÷åðíîäðîáíî.

60 mg èëè 30 mg. Îïðåäåëÿ ñå ìèíèìàëíàòà äîçà êîðòèêîñòåðîèäè. 2. ÏÁÖ å èìóíîëîãè÷íî îáóñëîâåíî çàáîëÿâàíå.1 ÏÁÖ Ïàòîëîãîàíàòîìèÿ ÏÁÖ ñå õàðàêòåðèçèðà ñúñ ñëåäíèòå ïðîìåíè: äåãåíåðàöèÿ íà æëú÷íèòå êàíàë÷åòà è ïîðòàëåí ãðàíóëîìàòîçåí õåïàòèò . êèôîçà. ôèáðîçà ñòàäèé ²²² è öèðîçà -ñòàäèé ²V. õàðàêòåðèçèðàùî ñå ñ ïðîãðåñèâíî óâðåæäàíå íà èíòðàõåïàòàëíèòå æëú÷íè êàíàëè. Çàáîëÿâàíåòî ñå îòíàñÿ êúì àâòîèìóííèòå çàáîëÿâàíèÿ íà ÷åðíèÿ äðîá.Íà âòîðàòà ãîäèíà ñå ïðåöåíÿâà äàëè å ïîñòèãíàòà ðåìèñèÿ íà çàáîëÿâàíåòî. Íàçâàíèåòî ÏÁÖ ñå èçïîëçâà êàêòî çà öèðîòè÷íèÿ. äåìèíåðàëèçàöèÿ íà êîñòèòå) ñ áîëêè ïî êîñòèòå. Âúçïàëåíèåòî âúâëè÷à è ÷åðíîäðîáíèòå ëîáóëè è ïðîãðåñèðà äî öèðîçà. Çàäðúæêà â êðúâòà íà âñè÷êè ñóáñòàíöèè. ñâúðçàíè ñ òÿõ.ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß Ñòàíäàðòíîòî ïîâåäåíèå âêëþ÷âà êîðòèêîñòåðîèäèòå (Prednisolone) . Íàñòúïâà ìàëàáñîðáöèÿ íà ìàçíèíè è ìàñòíî ðàçòâîðèìè âèòàìèíè. Äåôèöèòúò íà âèòàìèí À âîäè äî ïðîìåíè ïî êîæàòà. â ðåçóëòàò íà êîåòî íàñòúïâàò ñúðáåæ (æëú÷íè êèñåëèíè).ñàìîñòîÿòåëíî èëè â êîìáèíàöèÿ ñ èìóíîñóïðåñîðè (Azathioprine). Ñðåùà ñå ñðåä îïðåäåëåíè ôàìèëèè. Ìíîãî ðÿäêî ñå ïðèëàãàò äðóãè èìóíîñóïðåñîðè. Ìàòåâà Ïúðâè÷íàòà áèëèàðíà öèðîçà (ÏÁÖ) å õðîíè÷íî. Ñ äåôèöèò íà âèòàìèí Å ñå ñâúðçâà íåâðîìóñêóëíàòà ñëàáîñò.ñòàäèé ²². ôðàêòóðè è/èëè îñòåîàðòðîïàòèÿ íà êèòêèòå èëè êîëåíåòå. Ñëåä òîâà äîçàòà ñå íàìàëÿâà ñúîáðàçíî êëèíè÷íîòî ñúñòîÿíèå è ëàáîðàòîðíèòå ïàðàìåòðè äî åäíî ïîääúðæàùî íèâî . êîèòî íîðìàëíî ñå åêñêðåòèðàò ÷ðåç æëú÷êàòà. Òðàíñïëàíòàöèÿòà íà ÷åðåí äðîá å óñïåøíà.5mg/kg /äíåâíî. Ïîñëåäíèÿò ñå ïðèëàãà ïîðàäè ïîòåíöèðàùèÿ ìó êîðòèêîñòåðîèäèòå åôåêò è çà íàìàëÿâàíå íà ñòðàíè÷íèòå åôåêòè. Áîëåäóâàò ïðåäèìíî æåíè (íàä 90% îò ñëó÷àèòå) ñëåä 25 ã âúçðàñò. ïðîëèôåðàöèÿ íà æëú÷íè êàíàë÷åòà è ïåðèïîðòàëåí õåïàòèò . Êëèíè÷íèòå áåëåçè íà õîëåñòàçà ñà ñâúðçàíè ñúñ ñëåäíèòå ìåõàíèçìè: 1. õèïåðõîëåñòåðîëåìèÿ. ïðîïîðöèîíàëíà íà ñòåïåíòà íà õîëåñòàçà. æúëòåíèöà (áèëèðóáèí).ïîääúðæàùà òåðàïèÿ îò 5-10 mg äíåâíî. òàêà è çà íåöèðîòè÷íèòå ñòàäèè íà çàáîëÿâàíåòî. óäúëæåíî ïðîòðîìáèíîâî âðåìå. Íà÷àëíîòî ëå÷åíèå íà àêòèâíîòî çàáîëÿâàíå çàïî÷âà ñ âèñîêè äîçè Prednisolone . ïîÿâà íà êñàíòåëàçìè è êñàíòîìè. Åïèäåìèîëîãèÿ ÏÁÖ å îòíîñèòåëíî ðÿäêî çàáîëÿâàíå – 3-15 ñëó÷àÿ/ 100000 îò íàñåëåíèåòî. íî çàñÿãà ãëàâíî òåçè íà ñðåäíà âúçðàñò. Åòèîëîãèÿ è ïàòîãåíåçà Åòèîëîãèÿòà å íåèçâåñòíà. à òîçè íà âèòàìèí Ä è êàëöèé – äî ÷åðíîäðîáíà îñòåîäèñòðîôèÿ (îñòåîìàëàöèÿ. íîùíà ñëåïîòà.ñòàäèé ². êîÿòî îñèãóðÿâà îâëàäÿâàíå íà êëèíè÷íàòà ñèìïòîìàòèêà è ïîääúðæà ÷åðíîäðîáíèòå åíçèìè â íîðìàëíè ãðàíèöè. Ïîñëåäâà ðåäóêöèÿ íà äîçàòà ñ ïî 10 mg çà ïúðâèòå 46 ñåäìèöè. Èìóííàòà àòàêà å íàñî÷åíà ñðåùó åïèòåëíèòå êëåòêè íà æëú÷íèòå êàíàë÷åòà. Êëèíè÷íà êàðòèíà ÏÁÖ íàé-÷åñòî çàñÿãà æåíèòå íà ñðåäíà âúçðàñò è ïðîòè÷à ñúñ ñèíäðîì íà õðîíè÷íà èíòðàõåïàòàëíà õîëåñòàçà. Ïðè ïîòòèñêàíå íà àêòèâíîñòòà íà çàáîëÿâàíåòî òåðàïèÿòà ìîæå äà ñå ñïðå. Ñàìîñòîÿòåëíîòî èìóíîñóïðåñèâíî ëå÷åíèå íå å åôåêòèâíî è íå ñå ïðåïîðú÷âà. ñúîòâåòíî êàòî ìîíîòåðàïèÿ èëè â êîìáèíàöèÿ ñ Azathioprine â äîçà 1 – 1. Íàìàëÿâàíå íà åêñêðåöèÿòà íà æëú÷íè ñîëè ñ æëú÷êàòà â ÷åðâîòî è ñúîòâåòíî íàìàëåíî åìóëãèðàíå íà ìàçíèíèòå. íî ðèñêúò îò ðåöèäèâ å ìíîãî ãîëÿì. Åòî çàùî èìóíîñóïðåñèâíàòà òåðàïèÿ â íèñêè äîçè êîðòèêîñòåðîèäè ïðîäúëæàâà äî æèâîò. Íåäîñòàòú÷íàòà ðåçîðáöèÿ íà âèòàìèí Ê ñå ïðîÿâÿâà ñ õåìîðàãè÷íà äèàòåçà – õåìàòîìè íà ìåñòàòà íà âåíîçíèòå óáîæäàíèÿ èëè ïðè óäàð. Òîâà ëå÷åíèå ïðîäúëæàâà íàé-ìàëêî äâå ãîäèíè. Ñú÷åòàâà ñå ñ äðóãè èìóíîìåäèèðàíè çàáîëÿâàíèÿ. Ôèã. õîëåñòàòè÷íî ÷åðíîäðîáíî çàáîëÿâàíå. ïðèåòè ñ õðàíàòà. îñòåîïîðîçà. ÏÚÐÂÈ×ÍÀ ÁÈËÈÀÐÍÀ ÖÈÐÎÇÀ (ÏÁÖ) Ë. 13 .

×åðíîäðîáíà áèîïñèÿ äîêàçâà òèïè÷íèòå õèñòîëîãè÷íè ïðîìåíè. Íåîáõîäèìè ñà öåëåíàñî÷åíè èçñëåäâàíèÿ (ðåíòãåíîãðàôèÿ íà áÿë äðîá.òóìîð. à íà ìåñòà å õèïåðïèãìåíòèðàíà. ïðè âèñîê áèëèðóáèí. Íàðàñòâà è ñåðóìíèÿò õîëåñòåðîë. çàñèëâàù ñå ñúðáåæ è ñòàâíè áîëêè – ñèìïòîìàòè÷íî çàáîëÿâàíå. Ïðè ìíîãî îò ïàöèåíòêèòå ñ ÏÁÖ ñå íàáëþäàâàò ðàçíîîáðàçíè àâòîèìóííè ôåíîìåíè èçâúí ÷åðíèÿ äðîá – íàé-÷åñòî ñèíäðîì íà Ðåéíî. Äðóãî óñëîæíåíèå. êîèòî âúçíèêâàò íàé-÷åñòî ïðè òóáåðêóëîçà èëè äðóãè èíôåêöèè – ìèêîçè. ÏÁÖ òðÿáâà äà ñå ðàçëè÷àâà è îò äðóãè ãðàíóëîìàòîçíè õåïàòèòè. Ïðè ñúìíåíèå çà åñêòðàõåïàòàëíà õîëåñòàçà ñå èçâúðøâà àáäîìèíàëíà åõîãðàôèÿ. Ïðè âå÷å ðàçãúðíàòà êëèíè÷íà êàðòèíà íà ÷åðíîäðîáíà öèðîçà âúçíèêâàò è àñöèò. ðèêåòöèîçè (Q-òðåñêà). Õàðàêòåðíà å îùå õèïåðòðèõîçàòà ïî ëèöåòî è êðàéíèöèòå. ñåðîëîãè÷íè. ôèáðîãàñòðîñêîïèÿ). íî íå âèíàãè çàäúëæèòåëåí. ïðè ïîÿâà íà ïîðòàëíà õèïåðòîíèÿ – õåïàòîñïëåíîìåãàëèÿ. ïàðàçèòîçè. óñëîæíå14 . Âòîðè÷íî è ïî-ëåêî å ïîâèøåíèåòî íà ÀÑÒ è ÀËÒ. âèòèëèãî. Íàé-÷åñòèòå îïëàêâàíèÿ ñà óìîðà. Îòíà÷àëî å ëåê è òðàíçèòîðåí. äåôèöèò íà ìàñòíî – ðàçòâîðèìè âèòàìèíè è ñòåàòîðåÿ. Ìîæå äà óñòàíîâè è ïðîìåíè â ãëàâàòà íà ïàíêðåàñà (íàïð. íàé-âå÷å â ãúðáà. ïðîòè÷àùè ñ èíòðà.èëè åêñòðàõåïàòàëíà õîëåñòàçà. íî ïîâëèÿâà îñíîâíî êëèíè÷íàòà ñèìïòîìàòèêà è áèîõèìè÷íèòå îòêëîíåíèÿ. Ïðè òåæêà õîëåñòàçà ñå ïîÿâÿâà æúëòåíèöà (èêòåðè÷åí ñòàäèé). òèðåîèäèò.äî æèâîò. âèðóñíè. Ïðè èçðàçåíè êîñòíè ïðîìåíè íàñòúïâàò è ñïîíòàííè ôðàêòóðè íà ïðåøëåíèòå ñ èëè áåç êîìïðåñèÿ íà ãðúáíà÷íèÿ ñòúëá. íàé-÷åñòî ïî êëåïà÷èòå èëè åêñòåíçîðíèòå ïîâúðõíîñòè íà ðúöåòå (ëàêòèòå). Ëîêàëèçèðà ñå ïî äëàíèòå è ñòúïàëàòà. Èìà åôåêò ñàìî àêî ñå çàïî÷íå â ïúðâèòå ñòàäèè íà áîëåñòòà. ìèêðîáèîëîãè÷íè è ïàðàçèòîëîãè÷íè èçñëåäâàíèÿ). îñòåîäåíçèòîìåòðèÿ. ðåâìàòîèäåí àðòðèòè. ñèôèëèñ. Áèëèðóáèíúò ìîæå äà å íîðìàëåí èëè ïîâèøåí. ðåñïåêòèâíî èêòåð. äðóãè àâòîàíòèòåëà (àâòîèìóíåí õåïàòèò). êàëöèåâà îáìÿíà) . Òîâà ñå íàáëþäàâà ñàìî â ïðåöèðîòè÷íèÿ ñòàäèé íà çàáîëÿâàíåòî.ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ 3. Ïðè àíîìàëèè íà æëú÷íîòî äúðâî å âúçìîæíî ïðîòè÷àíå áåç æúëòåíèöà. Òÿ âúçíèêâà â ðåçóëòàò íà íåäîñòàòú÷íàòà åêñêðåöèÿ ñ æëú÷êàòà íà æëú÷íèòå ñîëè. Òÿ ïîòúìíÿâà. Âúçìîæíà å è ïîÿâà íà àõîëè÷íè èçïðàæíåíèÿ.  òåçè ñëó÷àè ïî öÿëîòî òÿëî ñå îòêðèâàò ìíîæåñòâî ñëåäè îò ðàç÷åñâàíå. Íàé-÷åñòî âòîðè÷íà áèëèàðíà öèðîçà ñå íàáëþäàâà ïðè ÿòðîãåííà îáñòðóêöèÿ (ïîñòîïåðàòèâíî) íà æëú÷íèòå ïúòèùà. Ìàêàð è ðÿäêî. Âñÿêî çàáîëÿâàíå. êèñòà) èëè äðóã òóìîðåí ïðîöåñ. Õàðàêòåðíî çà áîëíèòå ñ ÏÁÖ ñà áîëêèòå ïî êîñòèòå.ïîâèøåíèå íà ÃÃÒ è/èëè ÀÔ. Õàðàêòåðíî å îùå èçðàçåíîòî ïîâèøåíèå íà IgM. Ïîñòåïåííî îáõâàùà öÿëîòî òÿëî (ãåíåðàëèçèðàí) è ñòàâà ïîñòîÿíåí è ìú÷èòåëåí. Óìåðåíî å óâåëè÷åíèåòî íà àìèíîòðàíñôåðàçèòå. çàäåáåëÿâà è ñå âòâúðäÿâà. Èçñëåäâàò ñå âèðóñíè ìàðêåðè çà îòõâúðëÿíå íà õîëåñòàçíà ôîðìà íà âèðóñåí õåïàòèò. Ïðîâåæäà ñå è ñèìïòîìàòè÷íî ëå÷åíèå íà ïîñëåäñòâèÿòà îò õðîíè÷íàòà õîëåñòàçà . Ïðîäúëæèòåëíàòà õîëåñòàçà âîäè äî âèäèìè êîæíè ïðîìåíè. Ëå÷åíèåòî å ïðîäúëæèòåëíî . ñúìíåíèå çà åêñòðàõåïàòàëíà õîëåñòàçà) è óñòàíîâÿâà íîðìàëíî èëè ãðàöèëíî æëú÷íî äúðâî. Çàáîëÿâàíåòî ñå ðàçïîçíàâà ïîêúñíî èëè ñëó÷àéíî . ñòåàòîðåÿ èëè ñâúðçàíèòå ñúñ çàáîëÿâàíåòî äðóãè èìóííè ïðîÿâè. Ñúðáåæúò å íàé-õàðàêòåðíèÿò ñèìïòîì. ñèíäðîì íà Sjogren. Ôèçèêàëíî ñå óñòàíîâÿ è õåïàòîìåãàëèÿ. Ëå÷åíèå Îñíîâíî ñðåäñòâî çà ëå÷åíèå íà ÏÁÖ å óðñîäåçîêñèõîëåâàòà êèñåëèíà. íî å ñâúðçàíî ñúñ ñèëíè áîëêè â ïðúñòèòå íà ðúöåòå è êðàêàòà. ñúñòîÿíèåòî íà êîñòíàòà ñèñòåìà (ðåíòãåíîãðàôèÿ. Åíäîñêîïñêàòà ðåòðîãðàäíà õîëàíãèîïàíêðåàòîãðàôèÿ (ÅÐÏÕ) ñå èçâúðøâà ìíîãî ðÿäêî (íåðàçïîçíàòî çàáîëÿâàíå. Äèôåðåíöèàëíà äèàãíîçà Äèôåðåíöèàëíàòà äèàãíîçà íà ÏÁÖ âêëþ÷âà âñè÷êè äðóãè çàáîëÿâàíèÿ. Ïîçèòèâíèòå àíòèìèòîõîíäðèàëíè àíòèòåëà (ÀÌÀ) ñà ñïåöèôè÷íè çà ÏÁÖ è äîêàçâàò äèàãíîçàòà. Ïîÿâàòà íà êñàíòîìè ïî õîäà íà íåðâèòå ñå ñðåùà ðÿäêî.ñúðáåæ. íàëè÷èåòî èëè îòñúñòâèå íà ïîðòàëíà õèïåðòîíèÿ (åõîãðàôèÿ ñ äîïëåð. à ïî-êúñíî. åíöåôàëîïàòèÿ è êðúâîèçëèâè. ðåíàëíà òóáîëàðíà àöèäîçà è äðóãè. Ïðè ðàçâèòèå íà ÷åðíîäðîáíà öèðîçà ñà ïîâèøåíè è äðóãèòå êëàñîâå èìóíîãëîáóëèíè – Èãà è ÈãÀ. Ïîíÿêîãà å íåòúðïèì è íàðóøàâà åæåäíåâíàòà àêòèâíîñò è ñúíÿ íà ïàöèåíòèòå. Ïîÿâàòà íà æúëòåíèöà îòðàçÿâà ïðîãðåñèÿòà íà çàáîëÿâàíåòî êúì êðàåí ñòàäèé ñ ÷åðíîäðîáíà íåäîñòàòú÷íîñò. çàáîëÿâàíåòî ìîæå äà ïðîòå÷å è êàòî ôóëìèíàíòåí õåïàòèò. Íàé-ìàëêî 1/3 îò áîëíèòå íÿìàò îïëàêâàíèÿ (áåçñèìïòîìíî çàáîëÿâàíå). Óâðåæäàíå íà õåïàòîöèòèòå è òåõíèòå ìåìáðàíè ïîðàäè íàòðóïâàíå íà æëú÷êà â ÷åðíîäðîáíèòå êëåòêè è êàíàëèêóëè – ïîâèøàâàò ñå ÀÔ è ÃÃÒ â ñåðóìà. Ïîñòåïåííî êîæàòà ñòàâà ãðóáà. Ëàáîðàòîðíè èçñëåäâàíèÿ ñà òèïè÷íî õîëåñòàòè÷íè òðàéíî óâåëè÷åíèå íà ÃÃÒ è ÀÔ. Àíòèãåííîòî äðàçíåíå å ñâúðçàíî ñúñ ñèíòåç íà èìóíîãëîáóëèíè (àíòèòåëà). Ïðîòè÷àò ñ àíèêòåðè÷íà õîëåñòàçà è õðîíè÷åí ôåáðèëèòåò. êîÿòî äîêàçâà èëè îòõâúðëÿ ðàçøèðåíè æëú÷íè ïúòèùà. Ïîÿâÿâàò ñå êñàíòåëàçìè è ïëîñêè èëè òóáóëîçíè êñàíòîìè. Äîïúëíèòåëíî ñå îöåíÿâà ÷åðíîäðîáíàòà ôóíêöèÿ. Íå ñå ïðèëàãà â èêòåðè÷íèÿ ñòàäèé. ñâúðçàíî ñ òîâà çàáîëÿâàíå å õîëåëèòèàçàòà. Ïîðòàëíàòà õèïåðòîíèÿ âúçíèêâà ðàíî â õîäà íà çàáîëÿâàíåòî. Ïîðòàëíàòà õèïåðòîíèÿ ïðè öèðîçà ñúçäàâà óñëîâèå çà ïîïàäàíå íà àíòèãåíèòå îò ÷åðâàòà â ñèñòåìíîòî êðúâîîáðàùåíèå. êîåòî ïðîãðåñèâíî óâðåæäà æëú÷íèòå ïúòèùà ìîæå äà äîâåäå äî âòîðè÷íà áèëèàðíà öèðîçà. Äèàãíîçà ÏÁÖ ñå ïîäîçèðà ïðè æåíà ñ êëèíè÷íè ïðîÿâè íà õðîíè÷íà õîëåñòàçà èëè ïîâèøåíèå íà ÃÃÒ. êîÿòî ñå õàðàêòåðèçèðà ñúñ ñèíäðîì íà õîëåñòàçà (ñ èêòåð) è òëàñúöè íà âúçïàëåíèå (õîëàíãèò). áåëîäðîáíà ôèáðîçà. Íåîáõîäèìî å èçêëþ÷âàíå íà àëêîõîëåí èëè ìåäèêàìåíòîçåí õåïàòèò. Ïðè íåîáõîäèìîñò ñå èçâúðøâà è êîìïþòúðíà òîìîãðàôèÿ èëè ÅÐÕÏ.

íàð. îáëèòåðàöèÿ íà êàíàëèêóëèòå äî ïúëíîòî èì çàëè÷àâàíå – äóêòîïåíèÿ. Ïî ïúòÿ íà ïåðèïîðòàëåí õåïàòèò.1 ÏÑÕ ÏÚÐÂÈ×ÅÍ ÑÊËÅÐÎÇÈÐÀÙ ÕÎËÀÍÃÈÒ ( ÏÑÕ ) Ë. ×åñòî ñå íàìèðàò àíòèòåëà. Âúçíèêâà ïîðàäè ñòðèêòóðè èëè âòîðè÷íà õîëåäîõîëèòèàçà. Àëòåðíàòèâíîòî ëå÷åíèå â èêòåðè÷íèÿ ñòàäèé íà íàïðåäíàëà ÷åðíîäðîáíà öèðîçà å ÷åðíîäðîáíàòà òðàíñïëàíòàöèÿ. òúé êàòî ñúðáåæúò å ïî-ñëàá ïðåç ëÿòîòî è ïðè èçëàãàíå íà ñëúíöå îòêîëêîòî ïðåç çèìàòà.  êðàéíèÿ öèðîòè÷åí ñòàäèé . ñ èìóííîìåäèèðàíî ôèáðîçíî-îáëèòåðèðàùî âúçïàëåíèå íà ñðåäíèòå è ãîëåìè èíòðà – è /èëè åêñòðàõåïàòàëíè æëú÷íè ïúòèùà. Ïîëåçíè ñà óëòðàâèîëåòîâèòå ëú÷è. ïðåäèìíî òåçè ñ óëöåðîçåí êîëèò. DR4 DW52. 15 .è ÷åðíîäðîáíà íåäîñòàòú÷íîñò. Ïðè áîëíèòå ñ ÏÁÖ âúïðåêè õèïåðõîëåñòåðîëåìèÿòà íÿìà ïîâèøàâàíå ÷åñòîòàòà íà ÈÁÑ. Íàáëþäàâà ñå â äî 20%. çàãóáà íà òåãëî.ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß íèÿòà íà ÷åðíîäðîáíàòà öèðîçà – àñöèò. Ôèã. Ïàòîìîðôîëîãèÿ Õèñòîëîãè÷íèòå ïðîìåíè ñå õàðàêòåðèçèðàò ñ îòîê. àñèìïòîìàòè÷íà áèëèàðíà öèðîçà áîëíèòå ñà áåç êëèíè÷íè îïëàêâàíèÿ çà äúëúã ïåðèîä îò âðåìå è ïðîãðåñèðàíåòî äî ÷åðíîäðîáíà íåäîñòàòú÷íîñò å áàâíî. ñðåäíàòà ïðåæèâÿåìîñò å 512 ãîäèíè. Ïðè íàëè÷èå íà ñèìïòîìè. Áåäíàòà íà õîëåñòåðîë äèåòà íå ïîâëèÿâà âèñîêèÿ ñåðóìåí õîëåñòåðîë. âðúçêà ñ àíòèãåíè íà HLA êëàñ IB8. âêëþ÷èòåëíî ñ “ìîñòîâè” íåêðîçè ÏÑÕ ïðîãðåñèðà äî öèðîçà. Íå òðÿáâà äà ñå íàìàëÿâà ïðèåìà íà ìàñòè. Ïîâèøàâàíåòî íà áèëèðóáèíà íàä 100 mmol/l å ëîø ïðîãíîñòè÷åí áåëåã. ñ ó÷àñòúöè íà ñòðèêòóðè è äèëàòàöèÿ. êàêòî è äðóãè èìóííî-ìåäèèðàíè áîëåñòè. Ñåïñèñúò å ãëàâíîòî óñëîæíåíèå. à ïî-êúñíî ïîñòîÿííà. Åñòåñòâåí õîä è ïðîãíîçà Ïðè ò. åíöåôàëîïàòèÿ. áåç ïðîìÿíà íà ñåðóìíèÿ õîëåñòåðîë. Ïîäîáíî íà ÏÁÖ è ÏÑÕ ñå õàðàêòåðèçèðà ñ ðàííà ïîÿâà íà ïîðòàëíà õèïåðòîíèÿ. Åïèäåìèîëîãèÿ ÏÑÕ å ðÿäêî çàáîëÿâàíå. êîéòî ïðîãðåñèðà äî æúëòåíèöà – ïúðâîíà÷àëíî èíòåðìèòåíòíà. ÏÑÕ å õðîíè÷íî õîëåñòàòè÷íî çàáîëÿâàíå. Ôèáðîçíèÿò ïðîöåñ ìîæå äà àíãàæèðà è ïàíêðåàñíèòå êàíàëè. Èìà òëàñú÷íî ïðîòè÷àíå è ïðîãðåñèÿ êúì íåîáðàòèìî íàðóøåíèå íà æëú÷íèÿ îòòîê è âòîðè÷íà áèëèàðíà öèðîçà èëè õîëàíãèîêàðöèíîì. ÏÑÕ ñå ñðåùà ïðè áîëíè ñ õðîíè÷íè âúçïàëèòåëíè çàáîëÿâàíèÿ íà ÷åðâàòà. Êëèíè÷íà êàðòèíà è ïðîòè÷àíå ×åñòî çàáîëÿâàíåòî â íà÷àëîòî å áåç êëèíè÷íà ñèìïòîìàòèêà. êðúâîèçëèâè è äðóòè Ïðè ïîâå÷åòî áîëíè âèòàìèííèÿò äåôèöèò è ñâúðçàíèòå ñ òîâà ñèìïòîìè ìîãàò äà ñå ïðåäîòâðàòÿò ñ èçêëþ÷åíèå íà îñòåîïîðîçàòà. ïðîòè÷àùè ñ áîëêà â äÿñíîòî ïîäðåáðèå è áîëåçíåí ÷åðåí äðîá. âúçïàëèòåëåí èíôèëòðàò è ôèáðîçà îêîëî æëú÷íèòå êàíàë÷åòà ñ äåãåíåðàöèÿ äî íåêðîçà íà åïèòåëíèòå èì êëåòêè è åâîëþöèÿ äî ñïåöèôè÷íèòå çà çàáîëÿâàíåòî ïåðèäóêòóëíà êîíöåíòðè÷íà ôèáðîçà – “ëóêîâè÷íà îáâèâêà”. íî ùå äîâåäå äî çàãóáà íà òåãëî. Ìàòåâà Ïåðêóòàííàòà ÷åðíîäðîáíà áèîïñèÿ ðÿäêî ïîïàäà íà ñïåöèôè÷íèòå ïðîìåíè. Ðèñêúò çà ïîÿâà íà õîëàíãèîöåëóëàðåí êàðöèíîì â ïàðåíõèìà íà ÷åðíèÿ äðîá èëè æëú÷íèòå êàíàëè å âèñîê. Íà ôîíà íà ïðîãðåñèðàùàòà æúëòåíèöà ñå íàñëàãâàò åïèçîäè íà îñòúð õîëàíãèò. Ìàëêî ìîæå äà ñå íàïðàâè çà óìîðàòà. ïîäîáíî íà õèïîàëáóìèíåìèÿòà è óäúëæåíîòî ïðîòðîìáèíîâî âðåìå.) èëè òåçè îò îïðåäåëåíà ôàìèëèÿ. Àíàëîãè÷íè ñà ïðîìåíèòå ïî åêñòðàõåïàòàëíèòå æëú÷íè ïúòèùà – ñèëíî çàäåáåëåíè ñòåíè. Òàêà êðúâîèçëèâ îò âàðèöè ìîæå äà íàñòúïè ïðåäè ïîÿâàòà íà èêòåð. òúé êàòî ïîâèøåíèåòî ìó ñå äúëæè íà íàðóøåíà áèëèàðíà åêñêðåöèÿ. HLA ²² DR3. Óñòàíîâÿâàò ñå ðàçíîîáðàçíè íàðóøåíèÿ â õóìîðàëíèÿ è êëåòú÷íîìåäèèðàíèÿ èìóíèòåò. Õàðàêòåðåí å õîëåñòàçíèÿ ñèíäðîì. Òîâà ùå íàìàëè ñòåàòîðåÿòà. Áîëåäóâàò ïðåäèìíî ìúæåòå íà ñðåäíà âúçðàñò (íàä 20 ã. òåìïåðàòóðà. Åòèîïàòîãåíåçà Çàáîëÿâàíåòî å ñ íåèçâåñòíà åòèîëîãèÿ è âåðîÿòíî ñ èìóííà ïàòîãåíåçà. òðåñêà.

ANCA è òåõíèÿ ïîäòèï pANCA . à â òåæêèòå ñëó÷àè – äèàëèçà èëè ïëàçìàôåðåçà. Îòíîñèòåëíî ñïåöèôè÷íè ñà àíòèíåóòðîôèëíè öèòîïëàçìåíè àíòèòåëà . íà óñëîæíåíèÿòà íà ÷åðíîäðîáíà öèðîçà – êðúâîèçëèâè. Ëå÷åíèå Íÿìà åôåêòèâíà òåðàïèÿ. ïîñëåäâàí îò õåìîðàãè÷íà äèàòåçà è êîñòíè óâðåæäàíèÿ. à íå õèñòîëîãè÷íî. Ðÿäêî ñå ïðèëàãàò è äðóãè ñðåäñòâà: Riphampin . ×åðíîäðîáíàòà òðàíñïëàíòàöèÿ å ñðåäñòâî íà èçáîð ïðè äåêîìïåíñèðàíî çàáîëÿâàíå. ïðîòè÷àùè ñ õîëåñòàçà.ñòåàòîçà å íàé-÷åñòàòà ïðîìÿíà â ÷åðíèÿ äðîá. S-adenosyl L-methionine (Transmetil) ñúùî ñå ïðåïîðú÷âà êàòî àíòèõîëåñòàòè÷íî ëåêàðñòâî. Âúïðåêè òîâà ÓÄÕÊ å ñðåäñòâî íà ïúðâè èçáîð ïðè òîâà çàáîëÿâàíå. àíòèõèñòàìèíè / õèñòàìèíîâè àíòàãîíèñòè. â êîìáèíàöèÿ ñ Ìåòðîíèäàçîë. Åòèîëîãèÿ Ñòåàòîçà âúçíèêâà íàé.  îñòàíàëèòå ñëó÷àè óíèùîæàâàíåòî íà áèëèàðíîòî äúðâî íàïðåäâà äî ïúëíà îáñòðóêöèÿ è âòîðè÷íà áèëèàðíà öèðîçà çà ïåðèîä îò 5-7 ãîäèíè. òî êîëîíîñêîïèÿòà å çàäúëæèòåëíà. íàïðåäíàëà öèðîçà). êîåòî ïðàâè îêîëî 500-1000 mg/ äíåâíî. ìåíòîëîâ ñïèðò. òî òðÿáâà äà ñå ïðèëîæè àíòèáèîòè÷íà ïðîôèëàêòèêà ïî âðåìå íà ìàíèïóëàöèÿòà.  ñëó÷àèòå ñ õðîíè÷íà õîëåñòàçà (íàïð.4000 E äíåâíî. íî íå ïðåäïàçâà îò ðàçâèòèå íà ñòðèêòóðè íà åêñòðàõåïàòàëíèòå æëú÷íè ïúòèùà. íåðàâíîñòè â êîíòóðà. êàêòî è ïîÿâàòà íà äèàáåò è õîëàíãèîöåëóëàðåí ðàê ñà ñâúðçàíè ñ ïîëîøà ïðîãíîçà. êàëöèòîíèí. Õàðàêòåðíè ñà ñëåäíèòå ðåíòãåíîâè ïðîìåíè: äèôóçíî ðàçðåæäàíå è ëèïñà íà ðàçêëîíåíèÿ íà èíòðà÷åðíîäðîáíèòå æëú÷íè êàíàëè – òèï “îêàñòðåíî äúðâî”. ëèìôîì. êîåòî íàëàãà ïåðèîäè÷íà õîëàíãèîãðàôèÿ . Ñèìïòîìàòè÷íîòî èëè ïðåâàíòèâíî ëå÷åíèå íà ïðîÿâèòå íà õîëåñòàçàòà – âèòàìèíåí äåôèöèò èëè ñúðáåæ å êàêòî ïðè ÏÁÖ. áèôîñôîíàòè. íåðàâíîñòè è ñòðèêòóðè íà ïàíêðåàñíèÿ êàíàë. óíãâåíòè. çàùîòî ñïåöèôè÷íèòå ïðîìåíè íà êîíöåíòðè÷íà ôèáðîçà ñå îòêðèâàò ðÿäêî. Åíäîñêîïñêàòà áàëîííà äèëàòàöèÿ è ïðîòåçèðàíå ñå ïðèëàãà ïðè çíà÷èòåëíè ñòðèêòóðè íà åêñòðàõåïàòàëíèòå æëú÷íè ïúòèùà. Ïðèëàãàò ñå è ïî-âèñîêè äîçè -15 mg/kg äî 30 mg/ kg òåãëî äíåâíî. Àêî òàêúâ íå å óñòàíîâåí ïðè äèàãíîñòèöèðàí ÏÑÕ. èíòðàõåïàòàëíà õîëåñòàçà íà áðåìåííîñòà. Êðúñòåâ Çà íàìàëÿâàíå íà ñúðáåæà ñå ïðèëàãà Cholestyramine 2 õ 4 g äíåâíî. ÀËÊÎÕÎËÅÍ ÑÒÅÀÒÎÇÅÍ ÕÅÏÀÒÈÒ Ë. ìåäèêàìåíòîçåí õåïàòèò. åíöåôàëîïàòèÿ. Çà ðàçëèêà îò ÏÁÖ. ïúðâè÷åí ñêëåðîçèðàù õîëàíãèò). Ïðîâåæäà ñå äî æèâîò. ïðåäèìíî èíòðàìóñêóëíî.150 . Àêî ÏÑÕ ñå ïîäîçèðà ïðåäè èçâúðøâàíåòî íà ÅÐÕÏ. Åñòåñòâåí õîä è ïðîãíîçà ÏÑÕ å ïðîãðåñèðàùî çàáîëÿâàíå. ËÅ×ÅÍÈÅ ÏÐÈ ÕÐÎÍÈ×ÍÀ ÕÎËÅÑÒÀÇÀ Ç. íî ìîæå äà ñå 16 . Òÿ å ñèìïòîìàòè÷íà – íà õîëåñòàçàòà (ÓÄÕÊ). ïúðâè÷íà áèëèàðíà öèðîçà. Êîðåêöèÿ íà äåôèöèòà íà ìàñòíîðàçòâîðèìè âèòàìèíè è êàëöèé– ïàðàíòåðàëíî VitK3. VitE. Vit D.D. Íå å äîêàçàíî äàëè òîâà ëå÷åíèå óäúëæàâà æèâîòà íà áîëíèòe ñ ïúðâè÷íà áèëèàðíà öèðîçà. íà ñòðèêòóðèòå (îñèãóðÿâàíå íà áèëèàðåí äðåíàæ). òðåòà è ÷åòâúðòà ãåíåðàöèÿ öåôàëîñïîðèíè. Ðàííàòà æúëòåíèöà è ÷åñòèòå òëàñúöè íà õîëàíãèò.÷åñòî ïðè çàòëúñòÿâàíå. íàðàñòâàíåòî íà áèëèðóáèíà å ôëóêòóèðàùî è íå ñå îòêðèâàò ïîçèòèâíè ÀÌÀ. êèñòè÷íè çàáîëÿâàíèÿ. Ïðè òåçè áîëíè ÷åñòî èìà äåôèöèò íà ìàñòíîðàçòâîðèìèòå âèòàìèíè À.300 mg äíåâíî. ïîäîáðÿâà ñúñòàâà è ôóíêöèÿòà íà áèëèàðíàòà ìåìáðàíà è ïî òîçè íà÷èí îêàçâà èìóíîìîäóëèðàù åôåêò. Vit A. õîëàíãèîöåëóëàðåí êàðöèíîì.ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ Äèàãíîçà ÏÑÕ òðÿáâà äà ñå ïîäîçèðà ïðè ñèíäðîì íà õîëåñòàçà. íàïðèìåð êèñòè÷íà ôèáðîçà. ïðîòè÷àùè ñ õîëåñòàçà èëè ñâúðçàíè ñ ïðîìåíè ïî áèëèàðíîòî äúðâî (ìåòàñòàçè. à ïðè âúçïàëèòåëåí òëàñúê – àíòèáèîòèöè – õèíîëîíè. êàëöèé çà íÿêîëêî äíè äî ñåäìèöà âñåêè ìåñåö èëè Âèò À 25 äî 50000 Å äíåâíî. Ëîêàëíîòî ëå÷åíèå íà ñúðáåæà âêëþ÷âà: êîæíè êðåìîâå. Aluminium hydroxide. Àëòåðíàòèâà íà åíäîñêîïñêîòî èçñëåäâàíå å ìàãíèòíîðåçîíàíñíàòà õîëàíãèî-ïàíêðåàòîãðàôèÿ (ÌÐÕÏ)  äî 70% îò ñëó÷àèòå ñå óñòàíîâÿâà êëèíè÷íî èçÿâåí èëè ëàòåíòåí óëöåðîçåí êîëèò. Èçïîëçâàíàòà äîçà å 10-12 mg/kg äíåâíî. äèàáåò è àëêîõîëíî óâðåæäàíå íà ÷åðíèÿ äðîá. Ìàòåâà ×ÅÐÍÎÄÐÎÁÍÀ ÑÒÅÀÒÎÇÀ Îòëàãàíåòî íà ìàñòè â ÷åðíîäðîáíèòå êëåòêè . Ïðèëîæåíèåòî íà ÓÄÕÊ ïîäîáðÿâà ñèíäðîìà íà õîëåñòàçà. íà õîëàíãèòà (àíòèáèîòèöè). Ïðèåìúò ïðîäúëæàâà äî æèâîò. ïîòòèñêà ñåêðåöèÿòà íà åíäîãåííè ÆÊ. Äèôåðåíöèàëíà äèàãíîçà Ïðîâåæäà ñå â äâå íàïðàâëåíèÿ – ñúñ çàáîëÿâàíèÿ. ëàíîëèí è äðóãè. Âèò D 400 . àñöèò. àêî ïðè ïàöèåíòà èìà ñúìíåíèå çà äðóãî çàáîëÿâàíå. è E. Äèàãíîçàòà ñå ïîñòàâÿ ÷ðåç õîëàíãèîãðàôèÿ (åíäîñêîïñêà – ÅÐÕÏ èëè ìàãíèòíîðåçîíàíñíà . ÓÄÕÊ å ïîêàçàíà è ïðè äðóãè çàáîëÿâàíèÿ.  1/5 ïðîòè÷à àñèìïòîìàòè÷íî è èìà îòíîñèòåëíî ïî-äîáðà ïðîãíîçà.ÌÐÕÏ). Ïðîôèëàêòèêà è ëå÷åíèå íà âòîðè÷íà îñòåïîðîçà . ñòðèêòóðè è äèëàòèðàíè ó÷àñòúöè – òèï “áðîåíèöà”. Çàìåñòèòåëíîòî ëå÷åíèå ñå îñúùåñòÿâà ïàðåíòåðàëíî. ÓÄÕÊ íàìàëÿâà ðåçîðáöèÿòà íà òîêñè÷íè ÆÊ. Õèñòîëîãè÷íî èçñëåäâàíå ñå èçâúðøâà. ïðèåìàíåòî íà ñèíòåòè÷íàòà óðñîõîëåâà êèñåëèíà (óðçîäåçîêñèõîëåâà êèñåëèíà –ÓÄÕÊ) ñúùî èìà õåïàòîïðîòåêòèâíî äåéñòâèå è íàìàëÿâà ñòåïåíòà íà õîëåñòàçàòà. ×ÅÐÍÎÄÐÎÁÍÀ ÑÒÅÀÒÎÇÀ.K. íî íå ïðè ñòîéíîñòè íàä 170 mmol/l áèëèðóáèí.ïîñòîÿíåí ïðèåì íà Vit D è êàëöèé ïðåç óñòàòà.

à îò äðóãà . õîëåñòàçà. Æåíñêè ïîë. Ðÿäêî ñå íàëàãà áèîïñèÿ. Ñú÷åòàíèåòî èëè ïðåâàëèðàíåòî íà åäèí èëè äðóã ïðîöåñ îïðåäåëÿ ãîëÿìîòî ðàçíîîáðàçèå íà àëêîõîëíî óâðåæäàíå è êëèíè÷íàòà ìó èçÿâà. Êëèíè÷íà êàðòèíà Êëèíè÷íî ñòåàòîçàòà ïðîòè÷à áåçñèìïòîìíî. öåíòðîëîáóëàðíà èëè äèôóçíà.íà íàìàëåíîòî èì îêèñëåíèå è åëèìèíèðàíå îò êëåòêàòà. Ïàòîãåíåçà Ìàêðîâåçèêóëàðíàòà ñòåàòîçà ñå äúëæè. õîëåñòàçà. äåãåíåðàöèÿ è íåêðîçà íà õåïàòîöèòèòå (äî ìàñèâíà ïðè îñòúð àëêîõîëåí õåïàòèò). Äèàãíîçà Ïîðàäè ñïåöèôè÷íèÿ åõîãðàôñêè îáðàç . íàïð. Òî íàñòúïâà äî 30% îò ñëó÷àèòå.U) ñå ñúäúðæà â 30 ml êîíöåíòðàò (óèñêè). âúçíèêâàò ñòðóêòóðíè ïðîìåíè â ÷åðíîäðîáíèòå ïðîòåèíè è ìåìáðàíè. âèòàìèí À) è ñòåàòîçåí õåïàòèò. âêëþ÷âàùî öåëèÿ ñïåêòúð íà ìîðôîëîãè÷íè è êëèíè÷íè ôîðìè íà óâðåæäàíå íà ÷åðíèÿ äðîá. àëêîõîëåí õåïàòèò. 3. àëêîõîëåí õèàëèí – òåëöà íà Mallory (ôèã. ×åðíèÿò äðîá å ãëàäúê. Ïàòîìîðôîëîãèÿ Àëêîõîëíîòî óâðåæäàíå íà ÷åðíèÿ äðîá âêëþ÷âàò øèðîê ñïåêòúð îò òîêñè÷íè ïðîìåíè – ñòåàòîçà. âúçïàëåíèå. Êàêòî ïðåäèçâèêàíèÿò îò àëêîõîë. 5. Êîãàòî íà ôîíà íà ñòåàòîçàòà âúçíèêíå íåêðîçà è âúçïàëåíèå. Ãåíåòè÷íèòå ôàêòîðè . ëèïèäíà ïåðîêñèäàöèÿ. 6. Ïðåïîðú÷âà ñå êîðåêöèÿ íà ïîäëåæàùîòî çàáîëÿâàíå. à ïðè ïåðñèñòèðàùà öèòîëèçà . òàêà è íåñâúðçàíèÿò ñ íåãî – 17 . ïðåäèìíî â ñëó÷àèòå ñúñ ñúìíåíèå çà ñòåàòîçåí õåïàòèò. ìåäèêàìåíòè.ïðèëîæåíèå íà õåïàòîïðîòåêòîðè è àíòèîêñèäàíòè. òúé êàòî ïîâèøåí ðèñê ñúùåñòâóâà ïðè åæåäíåâíà êîíñóìàöèÿ íàä 10-14 g åòàíîë. ïðîèçâîäñòâî è íàòðóïâàíå íà ñâîáîäíè ðàäèêàëè. ÀËÊÎÕÎËÍÀ ×ÅÐÍÎÄÐÎÁÍÀ ÁÎËÅÑÒ Àëêîõîëíàòà ÷åðíîäðîáíà áîëåñò å ñáîðíî ïîíÿòèå. åõîãðàôñêîòî èçñëåäâàíå å îñíîâåí ìåòîä çà äèàãíîçà íà ÷åðíîäðîáíàòà ñòåàòîçà. çàáîëÿâàíå. Åïèäåìèîëîãèÿ Àëêîõîëúò å åäíà îò íàé-÷åñòèòå ïðè÷èíè çà õðîíè÷íî çàáîëÿâàíå íà ÷åðíèÿ äðîá.. Èçëèøíèòå òðèãëèöåðèäè ñå íàòðóïâàò â õåïàòîöèòèòå.Òî÷íèòå ìåõàíèçìè íà ïðåäðàçïîëîæåíèå íå ñà íàïúëíî èçâåñòíè. êîðåìíà áîëêà. “ìåíòå”.ïî îòíîøåíèå íà àëêîõîëíàòà çàâèñèìîñò è çà ìåòàáîëèçìà íà àëêîõîëà. Îòíîñèòåëíî ñïåöèôè÷íè ñà ñëåäíèòå ïðîìåíè: ïðåäèìíî öåíòðèëîáóëàðíî çàñÿãàíå.è ìèêðîâåçèêóëàðíà. ïðè ëåêàðñòâåíà òîêñè÷íîñò (òåòðàöèêëèí. ãîâîðèì çà ñòåàòîçåí õåïàòèò. Íåïðåêúñíàòîòî ïðèåìàíå. íî ñå ïðåäïîëàãà. 200 ml áèðà (1 õàëáà). Êëèíè÷åí õîä è ïðîãíîçà Ïúðâèÿò åòàï â åâîëþöèÿòà íà ÷åðíîäðîáíîòî óâðåæäàíå ñà ìèíèìàëíèòå ïðîìåíè. Ñòåàòîçíèÿò õåïàòèò èçèñêâà ñúîòâåòíà òåðàïèÿ. Ñàìî 10-20% îò ïàöèåíòèòå èìàò íåàëêîõîëåí ñòåàòîçåí õåïàòèò è ôèáðîçà.÷åðíîäðîáíà ñòåàòîçà. ìåòàáîëèòíè è ÷åðíîäðîáíè çàáîëÿâàíèÿ. ÍÏÂÑ. Íàñòúïâà îêñèäàòèâåí ñòðåñ. ñúñ çàîáëåí ðúá. õèïåðëèïåìèÿ). êîèòî çëîóïîòðåáÿâàò. Òîé å âòîðèÿò ïî ÷åñòîòà åòèîëîãè÷åí ôàêòîð ñëåä âèðóñíèòå õåïàòèòè çà ïîÿâà íà öèðîçà. Âúçìîæíî å ëåêî ïîâèøåíèå íà ÃÃÒ è/èëè ÀÑÒ. 100ml âèíî (1 ÷àøà). Îñîáåíà ôîðìà å ñèíäðîìúò íà Zieve (òåìïåðàòóðà. Íåäîõðàíâàíå èëè çàòëúñòÿâàíå. õåìîëèçà. áèëêè. Îò àëêîõîëíî óâðåæäàíå íà ÷åðíèÿ äðîá ñà çàñòðàøåíè ïî-øèðîê êðúã ëèöà. Õåïàòîìåãàëèÿòà å çàäúëæèòåëíà. èíôèëòðàöèÿ îò ñåãìåíòîÿäðåíè êëåòêè (îñòúð îòêðèå ïðè ãîëÿì áðîé åíäîêðèííè. ôèáðîçà. Ïðîäúëæèòåëíà êîíñóìàöèÿ íà ãîëåìè êîëè÷åñòâà àëêîõîë. 10 g àëêîõîë (1 ñòàíäàðòíà àëêîõîëíà åäèíèöà . íå ñàìî òåçè ñ àëêîõîëíà çàâèñèìîñò. Åïèçîäè íà îêñèäàòèâåí ñòðåñ (íàïð. Çàäúëáî÷àâàò ñå ìåòàáèëèòíèòå íàðóøåíèÿ. Ïîíÿêîãà å âúçìîæåí äèñêîìôîðò â êîðåìà èëè òåæåñò â äÿñíîòî ïîäðåáðèå. Ñòåàòîçíèÿò õåïàòèò ïðîòè÷à ðàçíîîáðàçíî – îò áåçñèìïòîìíî äî èçÿâåíî òåæêî ÷åðíîäðîáíî çàáîëÿâàíå ñ áåëåçè íà ÷åðíîäðîáíà íåäîñòàòú÷íîñò. Ëå÷åíèå Ïðè èçîëèðàíà ñòåàòîçà íå ñå ïðîâåæäà ñïåöèôè÷íî ëå÷åíèå. àëêîõîëíà ôèáðîçà è ÷åðíîäðîáíà öèðîçà. Ïàòîãåíåçà Íàé îáùî ìåõàíèçìèòå íà àëêîõîëíàòà ÷åðíîäðîáíà òîêñè÷íîñò îòêëþ÷âàò íàðóøåíèå íà îêèñëèòåëíîðåäóêöèîííèòå ïðîöåñè. öèðîçà. Îòêëþ÷âàò ñå èìóíîâúçïàëèòåëíè ðåàêöèè ñ èçîáèëíî îñâîáîæäàâàíå íà öèòîêèíè. îïåðàöèÿ) âîäÿò äî õåïàòèò è ôèáðîçà. 4. Ðèñêîâè ôàêòîðè Âñåêè îðãàíèçúì ðåàãèðà èíäèâèäóàëíî íà óâðåæäàùîòî äåéñòâèå íà àëêîõîëà. îò åäíà ñòðàíà. Ñúïúòñòâàùà èíôåêöèÿ ñ ÍÑV èëè HBV.ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß íåàëêîõîëåí ñòåàòîçåí õåïàòèò ìîãàò äà åâîëþèðàò äî öèðîçà.  ïîâå÷åòî ñëó÷àè ïðè ÷åðíîäðîáíà ñòåàòîçà íå ñå óñòàíîâÿâà âúçïàëåíèå èëè õåïàòîöåëóëàðíà íåêðîçà. Îáèêíîâåíî å óìåðåíî èçðàçåíà. Èíõèáèðàíåòî íà áåëòú÷íèÿ ñèíòåç è òðàíñïîðòà íà òðèãëèöåðèäèòå èãðàå âàæíà ðîëÿ â ïàòîãåíåçàòà ïðè òîêñè÷íàòà ñòåàòîçà. 2. Ëîøîêà÷åñòâåí àëêîõîë (“ìåíòå”). Ñòèìóëèðà ñå ïðîèçâîäñòâîòî è îòëàãàíå íà êîëàãåí ñ ïîñëåäâàùà ôèáðîçà. îôîðìÿùè ïî-êúñíî ñòåàòîçà íà ÷åðíèÿ äðîá. Ïî ñâîÿòà ñúùíîñò ÷åðíîäðîáíèòå óâðåæäàíèÿ îò àëêîõîë ìîãàò äà áúäàò îòíåñåíè è êúì ãðóïàòà íà òîêñè÷íèòå õåïàòèòè. à ïðè íàëè÷èå íà ôèáðîçà èëè öèðîçà – çà ñòåàòîôèáðîçà è ñòåàòîöèðîçà. 7. çàïîé. Çàåäíî ñ íàðóøåíèÿòà â îêèñëèòåëíî-ðåäóêöèîííèòå ïðîöåñè âîäÿò äî ìèêðîâåçèêóëàðíà ñòåàòîçà. 8). Ïàòîìîðôîëîãèÿ Ñïîðåä ìîðôîëîãè÷íàòà ñè õàðàêòåðèñòèêà áèâà ìàêðî. ÷å ñà îò çíà÷åíèå ñëåäíèòå îñíîâíè ðèñêîâè ôàêòîðè: 1. Íå âñè÷êè. ñèäåðîçà è äðóãè. ïðè÷èíåíè îò àëêîõîë . ðàçâèâàò çàáîëÿâàíå. íà ïîâèøåíîòî îáðàçóâàíå íà òðèãëèöåðèäè â ÷åðíîäðîáíèòå êëåòêè.“áëåñòÿù” ÷åðåí äðîá.

Ïîâèøåí å ñåðóìíèÿò êðåàòèíèí. Íàðàñòâàíåòî íà áèëèðóáèíà è óäúëæàâàíåòî íà ïðîòðîìáèíîâîòî âðåìå ïðåäñêàçâàò ëîøà ïðîãíîçà.1 Îñòúð àëêîõîëåí õåïàòèò . ãèíåêîìàñòèÿ. õèïîãëèêåìèÿ (èç÷åðïàí ãëèêîãåí) ñ îïàñíîñò îò êîìà. òåæêè åëåêòðîëèòíè íàðóøåíèÿ.òåëöà íà Ìàëîðè Ïðîãíîçàòà çàâèñè îò òåæåñòòà íà çàáîëÿâàíåòî. óñïîðåäíî ñ ÷åðíîäðîáíîòî çàáîëÿâàíå ñå îòêðèâàò è ïðîìåíè â äðóãè îðãàíè è ñèñòåìè èëè ïðîìÿíà â ëè÷íîñòòà. ×åñòè ñà õèïåðáèëèðóáèíåìèÿòà (300-500 mmol/l). ×åñòè ñà è åëåêòðîëèòíèòå íàðóøåíèÿ – õèïîêàëèåìèÿ. îñòðà ÷åðíîäðîáíà íåäîñòàòú÷íîñò èëè öèðîçà íà ÷åðíèÿ äðîá. Áîëíèòå ñà â òåæêî îáùî ñúñòîÿíèå. îñîáåíî ïíåâìîíèè. Àëêîõîëíèÿò õåïàòèò å ñåðèîçíî çàáîëÿâàíå. Ïðè èçîñòðÿíå ñå ïîÿâÿâàò îáùè íåñïåöèôè÷íè ñèìïòîìè êàòî îòïàäíàëîñò. äèàðèÿ. Ñïèðàíåòî íà àëêîõîëà. ïîäõîäÿùàòà äèåòà (ïúëíîöåííî õðàíåíå) è ïðèåì íà âèòàìèíè. ñèíäðîì íà Öèâå. êàòî óâåëè÷åíâèåòî íà ÃÃÒ å ïî-èçðàçåíî îò òîâà íà ÀÔ. èíôåêöèè. Ôèçèêàëíî âèíàãè ñå óñòàíîâÿâà õåïàòîìåãàëèÿ . Òÿ å òîêñè÷íà ïðîÿâà íà ïðèåìà íà àëêîõîë è å îò ìàêðîâåçèêóëàðåí òèï. Äèàãíîçàòà ñå ïîñòàâÿ ÷ðåç àáäîìèíàëíà åõîãðàôèÿ. áåçàïåòèòèå.òâúðä ãëàäúê è óâåëè÷åí ÷åðåí äðîá. Êëèíè÷íè èçÿâè è îñîáåíîñòè Ïðè ñèñòåìíà è ïðîäúëæèòåëíà àëêîõîëíà çëîóïîòðåáà. ×åñòî âúçíèêâàò íàðóøåíèÿ íà ñúðäå÷íèÿ ðèòúì ñ îïàñíîñò îò âíåçàïíà ñúðäå÷íà ñìúðò. Ïðè òåæúê àëêîõîëåí õåïàòèò ñòàíäàðòíèòå íåñïåöèôè÷íè ñèíäðîìè ñà èçðàçåíè. àíåìèÿ. Ëàáîðàòîðíèòå ïðîìåíè âêëþ÷âàò ðàçëè÷íî ïî ñòåïåí ïîâèøåíèå íà ÃÃÒ. ðàííî ôîðìèðàíå íà ôèáðîçà – ïåðèâåíóëàðíî. Àëêîõîëíà ñòåàòîçà.ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ íàðóøåíèÿ. ñ ïðîÿâè íà ÷åðíîäðîáíà íåäîñòàòú÷íîñò è òåæêè ìåòàáîëèòíè íàðóøåíèÿ. Êîãàòî ëèïñâà àëêîõîëåí õåïàòèò. õåìîðàãè÷íà äèàòåçà. îñîáåíî îò ãðóïà Â. ×åñòà å è ñúïúòñòâàùàòà òóáåðêóëîçà íà áåëèÿ äðîá. Àëêîõîëåí õåïàòèò å ñàìîñòîÿòåëíî çàáîëÿâàíå èëè â êîìáèíàöèÿ ñúñ ñòåàòîçà. òàõèêàðäèÿ è õèïîòîíèÿ (õèïåðäèíàìè÷åí öèðêóëàòîðåí ñèíäðîì). Âúçìîæíè ñà àñöèò. åíäîòîêñèíåìèÿ èëè ïîðòàëíà õèïåðòîíèÿ. ãàäåíå. Õàðàêòåðíè ñà îùå áúáðå÷íà íåäîñòàòú÷íîñò. êîðåìíà áîëêà èëè äèñêîìôîðò â äÿñíàòà ãîðíà ïîëîâèíà. Ñìúðòíîñòòà äîñòèãà 50%. Êëèíè÷íî ñå õàðàêòåðèçèðà ñ áåñèìïòîìíî ïðîòè÷àíå èëè ñ íåñïåöèôè÷íè ñèìïòîìè. ×åðíîäðîáíàòà ñòåàòîçà å íàéðàííîòî (ñëåä 3-7 äíè îò òåæêî àëêîõîëíî íàòîâàðâàíå) è íàé-÷åñòîòî (90% ïðè õðîíè÷åí åòèëèçúì) óâðåæäàíå íà ÷åðíèÿ äðîá. Íàëèöå å ìàêðîöèòîçà. ×åðíèÿò äðîá å ãîëÿì è áîëåçíåí. ïðèåì íà ëåêàðñòâà. õèïîíàòðèåìèÿ. Õèïîêàëèåìèÿòà å ñå äúëæè íà íàìàëåí ïðèåì íà õðàíà. ñ áåëåçè íà íåäîõðàíåíîñò è äåôèöèò íà âèòàìèíè. Óñòàíîâÿâà ñå õèïîãëèêåìèÿ ïîðàäè èç÷åðïâàíå íà ãëèêîãåíîâîòî ñúäúðæàíèå â ÷åðíèÿ äðîá. îñîáåíî ïàðàöåòàìîë èëè èíòåðêóðåíòíà èíôåêöèÿ. Ñúîáùàâàò çà äèàðèÿ. Ïàöèåíòèòå ñ îñòúð àëêîõîëåí õåïàòèò ñà ÷åñòî äåçîðèåíòèðàíè. îòãîâàðÿùè íà òåæêîòî çàáîëÿâàíå. à òåæêèÿò îñòúð õåïàòèò – æèâîòîçàñòðàøàâàùî. íî íå ñå èçïîëçâà ðóòèííî. Áðîÿò íà ëåâêîöèòèå å âèñîê è ìîæå äà äîñòèãíå äî 20-25 . Àìèíîòðàíñôåðàçèòå è ÀÔ ñà ëåêî ïîâèøåíè èëè íîðìàëíè. Ñðåùà ñå îò 20% äî 75% ïðè àëêîõîëèöè. ×åðíîäðîáíàòà äåêîìïåíñàöèÿ îáèêíîâåíî íàñòúïâà ñëåä ïåðèîä íà çàïîé (ïèåíå áåç ÿäåíå). Ìåòàáèëèòíà àöèäîçà ñå äúëæè íà íåäîñòàòú÷íîñò â ïðåâðúùàíåòî íà ëàêòàòíàòà êèñåëèíà â ïèðóâàò. 18 . õèïîìàãíåçèåìèÿ. õåïàòèò). íî ìîæå äà ñå ïðîâîêèðà îò ïîâðúùàíå. Êúðâåíåòî îò ÃÈÒ å ÷åñòî. çàãóáà íà òåãëî. Óñòàíîâÿâà ñå èçðàçåí èêòåð. Öèðîçà íà ÷åðíèÿ äðîá âúçíèêâà ïðè 25% îò àëêîõîëèöèòå. ×åðíîäðîáíà áèîïñèÿ íå ñå íàëàãà. ëàòåíòíà èëè èçÿâåíà åíöåôàëîïàòèÿ. ôëîðèäåí ïàëìàðåí åðèòåì è ñúäîâè çâåçäè. âúçíèêíàëè â ðåçóëòàò íà êîàãóëàöèîííè Ôèã. ïðîãíîçàòà å îòëè÷íà. ôåáðèëèòåò (äî 40 î Ñ).9 l. Õèñòîëîãè÷íàòà äèàãíîçà å âàæíà. Àëêîõîëåí õåïàòèò. ïåðèñèíóñîèäàëíî è ïåðèöåëóëàðíî. Ëàáîðàòîðíèòå ïðîìåíè âêëþ÷âàò èçðàçåíà õîëåñòàçà. õåïàòèò. îáèêíîâåíî îò åðîçèè èëè ÿçâè íà ñòîìàøíàòà èëè äóîäåíàëíà ëèãàâèöà. äèàðèÿòà è ïîâèøåíàòà åêñêðåöèÿ îò áúáðåöèòå. óäúëæåíî ïðîòðîìáèíîâî âðåìå è õèïîàëáóìèíåìèÿ. ÈãÀ å çíà÷èòåëíî ïîâèøåí â ñåðóìà. Äèôåðåíöèàëíà äèàãíîçà  çàâèñèìîñò îò âèäà è òåæåñòòà íà ÷åðíîäðîáíîòî óâðåæäàíå äèôåðíöèàëíàòà äèàãíîçà ñå ïðàâè ñ äðóãè ïðè÷èíè çà ñòåàòîçà. Ïîâèøåíèåòî íà ÀÑÀÒ ïðåâàëèðà íàä ÀËÀÒ. Ïðîòè÷à ñ ðàçëè÷íà òåæåñò – îò êëèíè÷íî íåïðîÿâåíî äî òåæêî çàáîëÿâàíå ñ ôàòàëåí èçõîä. êàêòî è ïîðàäè êåòîàöèäèîçà. õèïîêàëöèåìèÿ.10. ïîâðúùàíå. Ìîæå äà ñå îòêðèå ñëó÷àéíî. Îñòðèÿò àëêîõîëåí õåïàòèò ïðåäñòàâëÿâà îñòðà ÷åðíîäðîáíà íåêðîçà ñ ëåâêîöèòíà èíôèëòðàöèÿ íà ÷åðíèÿ äðîá. ñ êàðòèíàòà íà ÷åðíîäðîáíà íåäîñòàòú÷íîñò èëè óñëîæíåíèÿ. ôèáðîçà è ÷åðíîäðîáíà öèðîçà. íî íå âèíàãè âúçìîæíà ïðè òåæêî ïðîòè÷àíå. íåçàâèñèìî îò ïðîâåäåíîòî ëå÷åíèå. çà ðàçëèêà îò Èãà è ÈãÌ è å áåëåã çà àëêîõîëíàòà ãåíåçà. âîäÿò äî èç÷åçâàíå íà ìàñòèòå (îáðàòíî ðàçâèòèå) çà 4-6 ñåäìèöè.

100-200 mg 1-2 ïúòè äíåâíî. ïðåäèçâèêàíè îò àëêîõîë Îñíîâíîòî ëå÷åíèå íà àëêîõîëíàòà ÷åðíîäðîáíà áîëåñò å ïðîäúëæèòåëíîòî âúçäúðæàíèå îò àëêîõîë (äî æèâîò) è êîðåêöèÿ íà ïñèõîëîãè÷íèòå ïðîáëåìè.1000 mg. Èçïîëçâà ñå Methylprednisolonå 30 mg èëè Prednisolone 40 mg äíåâíî çà 4-5 ñåäìèöè. 4. äèøàíåòî. ïîëèíåíàñèòåíè ìàñòíè êèñåëèíè. 5. Ïðè ïðîäúëæèòåëíî ëå÷åíèå ñ òÿõ ñå î÷àêâà ïîäîáðÿâàíå íà ñèíòåçà íà áåëòúöè.5 g/kg (ïðè ëèïñà íà åíöåôàëîïàòèÿ) è òðÿáâà äà ñúäúðæà îêîëî 2000 êàëîðèè äíåâíî. äîêàòî íå áúäå âúçñòàíîâåí íîðìàëíèÿò åíåðãèåí è âúãëåõèäðàòåí áàëàíñ. Ïðîôèëàêòèêàòà è ëå÷åíèåòî íà àáñòèíåíòíèÿ ñèíäðîì ñå ïðîâåæäà èíäèâèäóàëèçèðàíî ñïîðåä ïðåîáëàäàâàùàòà ñèìïòîìàòèêà íà âúçáóäà èëè äåïðåñèÿ. Ïîâèøåíîòî àêòèâíî ôèáðîîáðàçóâàíå ïðè àëêîõîëíèòå óâðåæäàíèÿ íà ÷åðíèÿ äðîá ìîæå îò÷àñòè äà áúäå ïîâëèÿíî îò ïðîäúëæèòåëíî ëå÷åíèå (2-4 ãîäèíè) ñ Colchicine – â äîçà 1 mg/ äíåâíî èëè Silymarin – 420 mg/ äíåâíî ×åðíîäðîáíàòà òðàíñïëàíòàöèÿ å ìåòîä íà èçáîð â êðàåí ñòàäèé íà àëêîõîëíà öèðîçà. ôîñôîëèïèäè . êàêòî è âèòàìèíè Å (400-800 mg äíåâíî). Ïîêàçàíî å ïðèëîæåíèåòî íà ìåäèêàìåíòè.500-1000 mg . àìèíîêèñåëèíè. äà ñå íàáëþäàâàò è ëåêóâàò àêòèâíî. Êîðèãèðà ñå ÷åðíîäðîáíàòà íåäîñòàòú÷íîñò. êîàãóëàöèîííè íàðóøåíèÿ (óäúëæåíî ïðîòðîìáèíîâî âðåìå) è åíöåôàëîïàòèÿ ñà ïîêàçàíè êîðòèêîñòåðîèäè. Ëå÷åíèåòî ñ òÿõ å æèâîòîñïàñÿâàùî – íàìàëÿâàò âúçïàëèòåëíàòà ðåàêöèÿ è ñòåïåíòà íà íåêðîçà â ÷åðíèÿ äðîá. ÷å áîëíèÿò ÷åðåí äðîá íå óñâîÿâà ðàçòâîðèòå íà äåêñòðîçà (Laevulosa). Vit B6 -6àìï.òèàìèí (Vit B1 50-100 mg). Glucosae. Èçïîëçâàò ñå ñëåäíèòå òåðàïåâòè÷íè ñðåäñòâà . âúãëåõèäðàòè. Îðàëíîòî çàìåñòâàíå å ïðåäïî÷èòàí ïúò. äíåâíî).ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß Ëå÷åíèå íà ÷åðíîäðîáíèòå óâðåæäàíèÿ. Òÿ çàâèñè îùå îò ôóíêöèÿòà íà ÷åðíèÿ äðîá è òàçè íà äðóãèòå æèçíåíîâàæíè îðãàíè. Äîêàçàíî å.  ðåøåíèåòî çà òðàíïëàíòàöèÿ ó÷àñòâà è ïñèõîëîã. ìèêðîåëåìåíòè è âèòàìèííè. Çàäúëæèòåëíî ñå ïðèëàãàò àíòèáèîòèöè. íàìàëÿâà êèñëîðîäíàòà êîíñóìàöèÿ è ÷óâñòâèòåëíîñòòà êúì õèïîêñèÿ. êîàãóëàöèÿ. Vit B1 . Íàé-÷åñòî ñå èçïîëçâàò Silymarin â äîçà 420 mg/äíåâíî èëè ïîâå÷å. âèòàìèí  êîìïëåêñ – 1-2 àìïóëè äíåâíî çà ñåäìèöà èëè ïî-äúëãî. Ïîêàçàíà å ïðè áîëíè ñ ïðîäúëæèòåëíà àáñòèíåíöèÿ (ïîíå 6 ìåñåöà). à ïðè ïîêàçàíèÿ . êàêòî è âèòàìèí Å – 400-800 mg/äíåâíî.Diazepam. Pyramem. Ñ è À. Carbamazepin. ñ äîáðà ñîöèàëíà ïîäêðåïà è áåç äàííè çà òåæêî óâðåæäàíå íà äðóãè îðãàíè â ðåçóëòàò íà àëêîõîëèçìà. êîèòî âúçñòàíîâÿâàò óâðåäåíèòå ÷åðíîäðîáíè ìåìáðàíè è äåòîêñè÷íèÿ êàïàöèòåò íà ÷åðíèÿ äðîá (àíòèîêñèäàíòíî äåéñòâèå). Ê1. Òðÿáâà äà ñå èìà ïðåäâèä. 1. Vit B12. êîéòî òðÿáâà äà îöåíè òðàéíàòà àëêîõîëíà çàâèñèìîñò. Äîïúëíèòåëíàòà òåðàïèÿ å íàñî÷åíà êúì îòêðèâàíå è ëå÷åíèå íà ïðè÷èíàòà çà âëîøàâàíå èëè óñëîæíåíèå íà ÷åðíîäðîáíîòî çàáîëÿâàíå è äðóãè – èíôåêöèÿ. Phenobarbital. àêî áîëíèÿò äîáðå ïîíàñÿ äèåòàòà è äîáàâêèòå êúì íåÿ.10% . Ïðè èçðàçåíà æúëòåíèöà. Âúçñòàíîâÿâà ñå õðàíèòåëíèÿò è âèòàìèíåí äåôèöèò. àñöèò. ïîäîáðÿâàò äåòîêñè÷íàòà ôóíêöèÿ íà ÷åðíèÿ äðîá. Èçâúðøâà ñå êîðåêöèÿ íà õèïîãëèêåìèÿòà.è Ä. Glucosae 5%. Ìåäèêàìåíòè çà ïîâëèÿâàíå íà ôèáðîçàòà. åíöåôàëîïàòèÿ . Ïðèëàãàò ñå ïàðåíòåðàëíî âñè÷êè âèòàìèíè îò ãðóïàòà  . êàòî ïðîôèëàêòèêà èëè ëå÷åíèå íà èíôåêöèèòå. Îáèêíîâåíî äèåòà å áîãàòà íà áåëòúöè – 1. ñâúðçàíè ñ àëêîõîëíàòà çàâèñèìîñò. ÷å òàçè òåðàïèÿ íàìàëÿâà ñìúðòíîñòòà ïðè áîëíè ñ åíöåôàëîïàòèÿ.500 . òåëåñíà òåìïåðàòóðà è äðóãè. Vit Ñ. Ïðè áîëíèòå â òåæêî ñúñòîÿíèå òîâà ñå îñèãóðÿâà ÷ðåç åíòåðàëíî èëè äîðè ïàðåíòåðàëíî õðàíåíå. õèïîíàòðèåìèÿòà. Íàé-ïîäõîäÿù å SAMe: ïàðåíòåðàëíî â äîçà 5-12 mg/ kg (1-2 õ 500 mg i v/i m) èëè ïåðîðàëíî . ôîëèåâà êèñåëèíà (3 õ 2 ò. N-Acetyl-Cystein – 400 – 600 mg/äíåâíî èëè òèàçîëèäèíîâà êèñåëèíà – 3 õ 2 ò. õåìîäèíàìè÷íè íàðóøåíèÿ.0 – 1. 3. áúáðå÷íàòà ôóíêöèÿ. õèïîêàëèåìèÿòà è ìåòàáèëèòíàòà àöèäîçà. ÷å èìà è àíòèäåïðåñèâåí åôåêò è îò÷àñòè ïîâëèÿâà àáñòèíåíöèÿòà. Ïðè ìàëíóòðèöèÿ è òåæúê áåëòú÷åí äåôèöèò ñå ïðåïðú÷âàò õðàíèòåëíè äîáàâêè. Ïðè çàòëúñòÿâàíå õðàíåíåòî òðÿáâà äà å àäåêâàòíî íà òîâà. Ñïåöèôè÷íàòà òåðàïèÿ ñå ïðîâåæäà ïðè òåæêèÿ îñòúð àëêîõîëåí õåïàòèò. Ïàöèåíòèòå ñ îñòúð àëêîõîëåí õåïàòèò òðÿáâà äà ñå ïðèåìàò â áîëíèöà. 19 . Propylthiouracil â äîçà 300 mg äíåâíî çà ïåðèîä îò îêîëî 40 äíè ïîòòèñêà õèïåðìåòàáîëèòíîòî ñúñòîÿíèå íà ÷åðíèÿ äðîá. ïðèåì íà êàëèé è öèíê. Ïîêàçàí å çà ëå÷åíèå íà îñòúð àëêîõîëåí õåïàòèò. Àêî âúãëåõèäðàòèòå íå ìîãàò äà áúäàò ïîåòè ïðåç óñòàòà èëè òîâà å íåäîñòàòú÷íî.10-25 mg/kg (2-3 õ 500 mg) ïîðàäè òîâà. Acidum thiocticum. Îáùèòå òåðàïåâòè÷íè ìåðîïðèÿòèÿ öåëÿò äà âúçñòàíîâÿò âúçíèêíàëèòå ìåòàáîëèòíè îòêëîíåíèÿ. Ser. çà ïðåäïî÷èòàíå ïàðåíòåðàëíî. ñå íàçíà÷àâàò ãëþêîçíè ðàçòâîðè èëè áåç äîáàâêà íà 4-6 Å îáèêíîâåí èíñóëèí çà îñèãóðÿâàíå íà óòèëèçàöèÿòà é. Sol. 2. âëèâàíèÿ íà ñîëåâè è ãëþêîçíè ðàçòâîðè (Serum physiologicum. Èçïîëçâàò ñå îùå è Lecithin. êðúâîèçëèâ. Êîðòèêîñòåðîèäèòå ñà ïðîòèâîïîêàçàíè ïðè îñòúð êðúâîèçëèâ îò ÃÈÒ è àêòèâíà èíôåêöèÿ. ñúäúðæàùè áåëòú÷èíè.

Ñåêðåöèÿòà íà öåðóëîïëàçìèí. Ïîâèøåíîòî îòëàãàíå íà æåëÿçî â ÷åðíèÿ äðîá çàñèëâà âúçïàëèòåëíèòå ïðîìåíè. Pioglitazone. ×åðíîäðîáíàòà áèîïñèÿ å îò âàæíî çíà÷åíèå . æúëòåíèöà.ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ÍÅÀËÊÎÕÎËÅÍ ÑÒÅÀÒÎÇÅÍ ÕÅÏÀÒÈÒ (ÍÀÑÕ) ÁÎËÅÑÒ ÍÀ WILSON Ë. åíöåôàëîïàòèÿ Íåàëêîõîëíèÿò ñòåàòîçåí õåïàòèò å àíàëîãè÷íî ïî õèñòîëîãè÷íè ïðîìåíè è êëèíè÷íî ïðîòè÷àíå çàáîëÿâàíå íà àëêîõîëíèÿ ñòåàòîçåí õåïàòèò. ôèçè÷åñêà àêòèâíîñò. Õðîíè÷íîòî ÷åðíîäðîáíî óâðåæäàíå ïðåìèíàâà ïðåç ñòàäèÿ íà õðîíè÷åí àêòèâåí õåïàòèò è öèðîçà ñ õàðàêòåðíèòå çà òÿõ êëèíè÷íè ñèìïòîìè. Îñòðàòà ôîðìà íà áîëåñòòà íà Wilson ïðîòè÷à òåæêî – ñ áúðçî ðàçâèòèå íà ÷åðíîäðîáíà íåäîñòàòú÷íîñò æúëòåíèöà. Ìàòåâà Ë. Íàñòúïâàò íåîáðàòèìè ïðîìåíè.  ÖÍÑ ñå óñòàíîâÿâàò òåæêè äåãåíåðàòèâíè ïðîìåíè è êèñòè â ïóòàìåíà è äðóãèòå áàçàëíè ìîçú÷íè ÿäðà.Gemifibrozil 2. õðîíè÷åí àêòèâåí õåïàòèò. õèïåðòîíèÿ. Ìåäòà ñå îòëàãà è â ìåìáðàíàòà íà Descemet. à ñëåä òîâà è êàòî íåâðîëîãè÷íî (íåâðîïñèõèàòðè÷íè îòêëîíåíèÿ). íî âúçíèêâà ó ëèöà. ñïåöèôè÷íè õèñòîëîãè÷íè ïðîìåíè (ñòåàòîçà. 20 . ïåðñèñòèðàùîòî ïîâèøåíèå íà àìèíîòðàíñôåðàçèòå 3. ìàëúê ìîçúê. ÓÄÕÊ. ñúðáåæ. Lecithin. êîéòî å îñíîâíèÿ òðàíñïîðòåí áåëòúê íà ìåäòà â êðúâòà. ñúùî å ñèëíî íàìàëåíà èëè ëèïñâà. ãîëÿìî êîëè÷åñòâî ìåä ñå îòëàãà â òàðãåòíèòå îðãàíè – ÷åðåí äðîá. Åñòåñòâåíèÿò õîä íà òîâà çàáîëÿâàíå å ïðîãðåñèÿ êúì ÷åðíîäðîáíà öèðîçà è ÷åðíîäðîáíà íåäîñòàòú÷íîñò Ëå÷åíèåòî íà ÍÀÑÕ å íàñî÷åíî íà ïúðâî ìÿñòî êúì êîðåêöèÿ íà îñíîâíîòî ìåòàáîëèòíî óâðåæäàíå. àòðîôèÿ íà êîðòåêñà è äåãåíåðàöèÿ íà íåâðîíè âúâ ôðîíòàëíèÿ äÿë. õàðàêòåðíè çà ÷åðíîäðîáíàòà öèðîçà – êëèíè÷íè áåëåçè íà ÷åðíîäðîáíà íåäîñòàòú÷íîñò è ïîðòàëíà õèïåðòîíèÿ ñ àñöèò. Ïðè àêòèâèðàíå íà õåïàòèòà ñå ïîÿâÿâàò óìîðà. àëêîõîëíà êîíñóìàöèÿ ïîä 40g àëêîõîë äíåâíî è èçêëþ÷åíî äðóãî çàáîëÿâàíå íà ÷åðíèÿ äðîá 2. Êëèíè÷íà êàðòèíà ×åðíîäðîáíîòî çàñÿãàíå ñå èçÿâÿâà êàòî îñòðî èëè õðîíè÷íî çàáîëÿâàíå. Ïîñòåïåííî ñå ïîÿâÿâàò ïðîìåíè. ïîäîáðÿâàíå íà èíñóëèíîâàòà ðåçèñòåíòíîñò – Metformin. ôèáðîçà è öèðîçà. õåìîðàãè÷íà äèàòåçà. õàðàêòåðèçèðàùî ñå ñ ïàòîëîãè÷íî íàòðóïâàíå íà ìåä â ÷åðíèÿ äðîá. Îò äðóãà ñòðàíà. êîðåìåí äèñêîìôîðò. õèïåðòðèãëèöåðèäåìèÿ. Òî âêëþ÷âà ñëåäíîòî ïîâåäåíèå: 1. êîíòðîë íà ñåðóìíèòå òðèãëèöåðèäè . ×åñòî ñå óñòàíîâÿâà íàïðåäíàëà ôèáðîçà. Íåçàâèñèìî.êàòàðàêòà. Ó õîìîçèãîòíèòå èíäèâèäè åêñêðåöèÿòà íà ìåä ñ æëú÷êàòà (îñíîâåí ïúò çà îòäåëÿíå íà ìåäòà îò îðãàíèçìà) å ñèëíî íàìàëåíà. Èíäóöèðà ñå ôèáðîçà. Èíñóëèíúò èíõèáèðà îêèñëåíèåòî íà ìàñòíèòå êèñåëèíè è òàêà óâåëè÷àâà êîëè÷åñòâîòî íà òîêñè÷íèòå ìàñòíè êèñåëèíè â ÷åðíèÿ äðîá. óìåðåíà æúëòåíèöà. ×åñòîòàòà íà õåòåðîçèãîòíîòî íîñèòåëñòâî å ïðèáëèçèòåëíî 1 íà 90 èíäèâèäà. Ìåäòà íå ñå çàäúðæà â ñåðóìà.Vitamin E. ÷èÿòî àëêîõîëíà êîíñóìàöèÿ íå íàäâèøàâà 40g àëêîõîë äíåâíî. Êðàéíèÿò äåôåêò å ìåäòðàíñïîðòèðàùàòà ÀÒÔ-àçà. áàçàëíè (ñòâîëîâè) ÿäðà. ×åðíèÿò äðîá è ñëåçêàòà ñà óâåëè÷åíè. SAMe. âêëþ÷èòåëíî è â áúáðåêà. áúáðåöèòå äåãåíåðàòèâíèòå ïðîìåíè çàñÿãàò ïðîêñèìàëíèòå òóáóëè. àñöèò.çà äèàãíîçàòà è çà ïðîãíîçàòà. ðàçïîëîæåíà â ïåðèôåðèÿòà íà êîðíåÿòà . êîðíåÿ è áúáðåöè.1/30 000 îò íîâîðîäåíèòå. Åïèäåìèîëîãèÿ Çàáîëÿâàíåòî å ðÿäêî . Ñâîáîäíàòà ìåä å òîêñè÷íà çà êëåòêèòå è ïðåäèçâèêâà òÿõíàòà äåãåíåðàöèÿ è ñìúðò. Ïàòîìîðôîëîãèÿ Ìåäòà ñå íàòðóïâà â õåïàòîöèòèòå. Ìàòåâà Áîëåñòòà íà Wilson å íàñëåäñòâåíî íàðóøåíèå. Ïîâèøåíîòî ìó îòëàãàíå â ÷åðíèÿ äðîá êîðåëèðà ñ ïî-òåæêî ÷åðíîäðîáíî óâðåæäàíå.  äåòñêà âúçðàñò äî 12-òà ãîäèíà ñå ïðîÿâÿâà êàòî ÷åðíîäðîáíî çàáîëÿâàíå. Óñòàíîâÿâà ñå ïðè ïàöèåíòè ñ äèàáåò èëè íàìàëåí ãëþêîçåí òîëåðàíñ. Roziglitazone. àñöèò è äðóãè. ðåäóêöèÿ íà èçëèøúêà íà æåëÿçî. ãåíåòè÷íèÿò ôàêòîð ñå âêëþ÷âà è â ïåðèôåðíàòà èíñóëèíîâà ðåçèñòåíòíîñò. êîðåêöèÿ íà äèàáåòà. Ïðåäïîëàãà ñå ãåíåòè÷íî ïðåäðàçïîëîæåíèå – îòêðèâà ñå ïîâèøåíà ÷åñòîòà íà õåìîõðîìàòîçíèÿ ãåí. Ìåðêè çà íàìàëÿâàíå íà ïîäâîçà íà ìàñòè êúì ÷åðíèÿ äðîá: êîðåêöèÿ íà òåëåñíîòî òåãëî. Ìîðôîëîãè÷íèÿò ñïåêòúð íà ïðîìåíè â ÷åðíèÿ äðîá âêëþ÷âà ñòåàòîçà. Êëèíè÷íî ïðîòè÷à áåç îïëàêâàíèÿ èëè ñ ïðîÿâè íà íàïðåäíàëî ÷åðíîäðîáíî çàáîëÿâàíå . Ëåñíî ïðåìèíàâà â òúêàíèòå.ïðúñòåí íà Kayser-Fleischer. à îòòàì – â óðèíàòà. îòãîâîðåí çà ïîâèøåíîòî íàòðóïâàíå íà æåëÿçî. çàòëúñòÿâàíå. ÷å åêñêðåöèÿòà é ñ óðèíàòà å ïîâèøåíà. Ïîâèøåíî ñåðóìíî æåëÿçî ñå îòêðèâà â ïîâå÷å îò ïîëîâèíàòà îò ñëó÷àèòå ñ ÍÀÑÕ. ÖÍÑ (õåïàòîëåíòèêóëàðíà äåãåíåðàöèÿ) è äðóãè îðãàíè. Òàêà ÍÀÑÕ ìîæå äà ñå ðàçãëåæäà êàòî ÷åðíîäðîáíàòà êîìïîíåíòà íà ìåòàáîëèòíèÿ ñèíäðîì. ôèáðîçà èëè öèðîçà) Åõîãðàôñêè ñå óñòàíîâÿâà ñòåàòîçåí ÷åðåí äðîá. ïðåäèìíî ïåðèïîðòàëíî. àíîðåêñèÿ. Åòèîëîãèÿ è ïàòîãåíåçà Áîëåñòòà íà Wilson å íàñëåäñòâåíî çàáîëÿâàíå. Ìåðêè (ëåêàðñòâà) çà íàìàëÿâàíå íà îêñè-äàòèâíèÿ ñòðåñ èëè ïðîòåêöèÿ íà ÷åðíîäðîáíèòå êëåòêè . Óíàñëåäÿâà ñå ïî àâòîçîìíî-ðåöåñèâåí ïúò.  ïàòîãåíåçàòà ìó íàé-ãîëÿìî çíà÷åíèå ñå îòäàâà íà õèïåðèíñóëèíåìèÿòà. îòîöè. ìàëêèÿ ìîçúê è ãëàâíèÿ ìîçúê.óìîðà. èëè â ëåùàòà . ëîáóëàðíî è/èëè ïîðòàëíî âúçïàëåíèå ñúñ èëè áåç òåëöà íà Mallory. Óñòàíîâÿâàò ñå ìíîæåñòâî ìóòèðàëè ãåíè. Äèàãíîñòè÷íèòå êðèòåðèè íà ÍÀÑÕ ñà: 1. êîÿòî ñå åêñïðåñèðà â ÷åðíèÿ äðîá.

penicillamine êàòî õåëàòîð èç÷åðïâà âèòàìèí Â6. Âúçìîæíè ñà îùå ñèìïòîìè.ïîä 0. Ïðîìåíèòå ñà íàé-èçðàçåíè ïðè ôóëìèíàíòåí õåïàòèò. îáðèâè ïî êîæàòà). Ìàêàð ÷å ñå ïðèåìà çà õàðàêòåðåí áåëåã çà áîëåñòòà íà Wilson. Ïðè àêòèâèðàíå íà õåïàòèòà èëè íàïðåäíàëà öèðîçà ñå óñòàíîâÿâà è õèïîàëáóìèíåìèÿ. Ïðè èçÿâåíà íåâðîëîãè÷íà ñèìïòîìàòèêà âèíàãè ñå îòêðèâà è ïðúñòåíà íà Kayser-Fleischer. Åôåêòúò îò ëå÷åíèåòî ñå îò÷èòà ïî ñòåïåíòà íà êóïðèóðèÿòà.íàä 100 mg èëè 1. íî õèñòîëîãè÷íîòî ìó îòêðèâàíå å òðóäíî. øîêîëàä. èëè äà ëèïñâà â íà÷àëîòî íà áîëåñòòà. ïîâèøåí áèëèðóáèí è óäúëæåíî ïðîòðîìáèíîâî âðåìå. Ïðè õðîíè÷íà õîëåñòàçà ñúùî ìîæå äà ñå óñòàíîâè ïîâèøåíà êóïðèóðèÿ.ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß è êîìà. Õåìîëèòè÷íà àíåìèÿ ïðèäðóæàâà ÷åñòî è õðîíè÷íîòî ÷åðíîäðîáíî çàáîëÿâàíå. òúé êàòî âåðîÿòíîñò çà íàëè÷èå íà ãåíåòè÷åí äåôåêò è âúçìîæíîñò çà çàáîëÿâàíå ñúùåñòâóâà ó îò òÿõ. áîëåñòòà íà Wilson òðÿáâà äà ñå ðàçãðàíè÷àâà îò âñè÷êè äðóãè çàáîëÿâàíèÿ. íàïîäîáÿâàùè ïåìôèãóñ. íàïð. êúäåòî ïðîìåíèòå â ÷åðíèÿ äðîá ñà ìèíèìàëíè – ñòåàòîçà èëè ëåê ïåðñèñòèðàù õåïàòèò áåç èçÿâåíè êëèíè÷íè è áèîõèìè÷íè îòêëîíåíèÿ. Ïðè âñÿêî ñúìíåíèå çà áîëåñòòà íà Wilson å íåîáõîäèìî íàñî÷åíî òúðñåíå íà ïðúñòåíà íà Kayser-Fleischer. ìèäè. Ëå÷åíèåòî ñ D.Zink sulphate â äîçà 150. êàêòî è ÊÒ íà ìîçúêà. Èçâúðøâà ñå ÷åñò êëèíè÷åí è ëàáîðàòîðåí êîíòðîë. Èçâúðøâà ñå è íåâðîëîãè÷íî èçñëåäâàíå. ïðîòè÷àùè ñ êàðòèíàòà íà õðîíè÷åí õåïàòèò èëè öèðîçà. êîåòî ïðîäúëæàâà äî æèâîò.0 ìmol ìåä â óðèíàòà äíåâíî. Ïðèëàãà ñå â äîçà 1000 äî 2000 mg äíåâíî. ìîæå äà ñå ïîÿâè è ïðè õðîíè÷íè õîëåñòàòè÷íè ÷åðíîäðîáíè çàáîëÿâàíèÿ. Ïî-êúñíî â õîäà íà òåðàïèÿòà ìîæå äà âúçíèêíå óâðåæäàíå íà áúáðåöèòå è äà ñå ïîÿâÿâà ïðîòåèíóðèÿ. Ïðèëîæåíèåòî íà õåëàòîðà å åôåêòèâíî â ðàííàòà ôàçà íà çàáîëÿâàíåòî.÷àñîâà óðèíà. Ñ éîíèòå íà ìåäòà è äðóãè ìåòàëè îáðàçóâà õåëàòíè âîäíîðàçòâîðèìè êîìïëåêñè. ëèìôàäåíîìåãàëèÿ.50 ìã åëåìåíòàðåí öèíê òðè ïúòè äíåâíî. êóïðèóðèÿòà çíà÷èòåëíî íàðàñòâà. 2. ñìåñåíà ÷åðíîäðîáíî-íåâðîëîãè÷íà ôîðìà ñ åäíîâðåìåííà èçÿâà íà áåëåçè íà ÷åðíîäðîáíî óâðåæäàíå è òàêèâà îò ñòðàíà íà ÖÍÑ.îò åêçàíòåì äî òàêèâà. Òå ñå äúëæàò íà äèðåêòíèÿ ìó òîêñè÷åí åôåêò . ðàöè. ÷åðåí äðîá.5. Ìíîãîáðîéíè ñà íåæåëàíèòå ðåàêöèè. áèîõèìè÷íî è åâåíòóàëíî õèñòîëîãè÷íî ïîäîáðåíèå íàñòúïâà ìåæäó 6-èÿ ìåñåö è ïúðâàòà ãîäèíà îò ëå÷åíèåòî. Êîíöåíòðàöèÿòà íà ìåäòà â ñåðóìà å íàìàëåíà. Îñâåí òîâà îêàçâà ïðîòèâîâúçïàëèòåëíî äåéñòâèå è íàìàëÿâà ôèáðîçàòà.2 g/l è ïîâèøåíàòà åêñêðåöèÿ íà ìåä ñ óðèíàòà . ðàçïðåäåëåíà íà 4 ïðèåìà. êîîðäèíàöèîííè íàðóøåíèÿ. ñóøåíè ïëîäîâå. ãëàâîáîëèå. Öèíêúò èçìåñòâà ìåäòà îò ðåöåïòîðèòå â ÷åðâîòî è òàêà íàìàëÿâà àáñîðáöèÿòà ìó. ïðåäè äà íàñòúïÿò íåâúçâðàòèìè óâðåæäàíèÿ. ìèàñòåíèÿ ãðàâèñ. Ïðåìèíàâà ñå íà ïîääúðæàùà òåðàïèÿ ñ ïîíèñêè äîçè. Îáèêíîâåíî îâëàäÿâàíå íà êëèíè÷íàòà ñèìïòîìàòèêà. Ïîâèøåíè ñà àìèíîòðàíñôåðàçèòå. ãúáè. D. ñå ïðåïîðú÷âà êàòî äîæèâîòíà òåðàïèÿ. 30min ïðåäè èëè 2 ÷àñà ñëåä íàõðàíâàíå.200 mg òðè ïúòè äíåâíî èëè zink acetate . Âúçìîæåí å ôàòàëåí èçõîä. êîèòî ëåñíî ñå åêñêðåòèðàò ñ óðèíàòà.penicillamine ìîæå äà ñå êîìáèíèðà ñ öèíê . êàòî ÷èñòî íåâðîëîãè÷íà èëè ïðåäèìíî íåâðîëîãè÷íà ôîðìà.ãàäåíå. Íå ñà ðåäêè è ïñèõè÷íèòå íàðóøåíèÿ. äèñêèíåçèÿ. Äèôåðåíöèàëíà äèàãíîçà Ïî îòíîøåíèå íà ÷åðíèÿ äðîá. íî ñåðóìíàòà ìåä è öåðóëîïëàçìèí ñà ïîâèøåíè. Õðàíàòà íå òðÿáâà äà ñå ïðèãîòâÿ â ìåäíè ñúäîâå. ðåçóëòàò íà ïîñòúïèëàòà â êðúâòà ìåä. êàêòî è äåìåíöèÿòà. Äèàãíîçà Áîëåñòòà íà Wilson òðÿáâà äà ñå ïîäîçèðà ïðè âñè÷êè áîëíè ñ íåóòî÷íåíè ÷åðíîäðîáíè çàáîëÿâàíèÿ. Òîâà ñå äúëæè íà âòîðè÷íîòî óâåëè÷àâàíå íà ìåäòà â ÷åðíèÿ äðîá. Ìåäèêàìåíòúò D.penicillamine. 3. Ïàöèåíòèòå ñ íàïðåäíàëî ÷åðíîäðîáíî çàáîëÿâàíå ìîãàò óñïåøíî äà ñå ëåêóâàò ñ ÷åðíîäðîáíà òðàíñïëàíòàöèÿ. Çàäúëæèòåëíî å èçñëåäâàíåòî (ñêðèíèíã) íà áðàòÿòà è ñåñòðèòå íà ïàöèåíòèòå ñ áîëåñò íà Wilson. Êîìáèíèðà ñå ñ îñòðà âúòðåñúäîâà õåìîëèçà. Ñëåä ïåðîðàëíî ïðèëîæåíèå íà õåëàòîðà Penicillamine. Äåöàòà èçîñòàâàò âúâ ôèçè÷åñêîòî ñè è ïñèõè÷íîòî ñè ðàçâèòèå. íàïîäîáÿâàùè LED. Ïî-ðÿäêî ñå íàáëþäàâà áúáðå÷íî óâðåæäàíå. ×åðíîäðîáíàòà áèîïñèÿ ñå ñú÷åòàâà ñúñ ñïåöèôè÷íî îöâåòÿâàíå çà ìåä. ôåáðèëèòåò. Ïðè ïðåãëåä ñ øïàëòëàìïà ñå óñòàíîâÿâà çëàòèñòîêàôÿâî-çåëåíèêàâî îöâåòÿâàíå ïî ïåðèôåðèÿòà íà ðîãîâèöàòà íà îêîòî. Öèíêîâàòà òåðàïèÿ íå ìîæå äà çàìåíè õåëàòîðíàòà è íå ïðåäîòâðàòÿâà àêóìóëèðàíåòî íà ìåäòà è ïðîãðåñèâíîòî óâðåæäàíå íà òúêàíèòå. Îòëàãàíåòî íà ìåä â ÖÍÑ âîäè äî ìàëêîìîçú÷åí è Ïàðêèíñîíîâ ñèíäðîì – ðèãèäíîñò. îñâîáîäåíà îò ÷åðíèÿ äðîá. ïàíöèòîïåíèÿ èëè àëåðãè÷íè ðåàêöèè (íàïð. ñâúðçàíè ñ Dpenicillamine. îñîáåíî ïðè âúçðàñò ïîä 35 ãîäèíè. àòàêñèÿ. Çàáîëÿâàíåòî ìîæå äà ïðîòå÷å 1. Òàêà èçâëè÷à èçëèøíàòà íàòðóïàíà ìåä îò îðãàíèòå. ïúðâè÷íà áèëèàðíà öèðîçà.4 ìmol â 24. Ëèïñàòà ìó íå èçêëþ÷âà çàáîëÿâàíåòî. äèçàðòðèÿ. êàòî ÷åðíîäðîáíî çàáîëÿâàíå.0. Çàáðàíåíè õðàíè ñà ÿäêè (ëåøíèöè). 21 . ÃÃÒ è/èëè ÀÔ. Ïðè òåæêî çàáîëÿâàíå èëè ïîÿâà íà àëåðãèÿ ñå äîáàâÿò è êîðòèêîñòåðîèäè – Prednisolone. Ïðè äèàãíîñòè÷íè çàòðóäíåíèÿ ñå ïðîâåæäà ïðîâîêàöèîíåí òåñò (ïðîâîêèðàíà êóïðèóðèÿ). Ñ ïîñëåäíàòà ñå äîêàçâàò ñïåöèôè÷íèòå çà çàáîëÿâàíåòî ïðîìåíè è/èëè àòðîôèÿòà íà ìîçú÷íàòà êîðà. Ëå÷åíèå Èçêëþ÷âàò ñå õðàíè ñ áîãàòî ñúäúðæàíèå íà ìåä. Æåëàòåëíî å òÿ äà ñå äâèæè ìåæäó 3. åäúð òðåìîð. ïîðàäè çàäðúæêàòà íà æëú÷êà. íåâðèò íà î÷íèÿ íåðâ. êîéòî å õåëàòîð íà ìåäòà. Ëå÷åíèåòî ñå êîìáèíèðà ñ 25 mg ïèðèäîêñèí äíåâíî. Õàðàêòåðíè çà çàáîëÿâàíåòî ñà íèñúê öåðóëîçìèí â ñåðóìà . Íàé-÷åñòî ñðåùàíè è íàé-ðàçíîîáðàçíè ñà êîæíèòå ïðîìåíè .

ñúðäå÷åí ìóñêóë. Îáèêíîâåíî çàáîëÿâàíåòî çàïî÷âà ñ ïîÿâÿ íà íåñïåöèôè÷íè ñèìïòîìè êàòî óìîðà. Êëèíè÷íà êàðòèíà Ïîâå÷åòî áîëíè ñà áåç îïëàêâàíèÿ äî 5-òî/6-òî äåñåòèëåòèå. 1. Ç. õåìîñèäåðîçà) íàé-÷åñòî ñå íàáëþäàâà ïðè çàáîëÿâàíèÿ ïðèäðóæåíè ñ íååôåêòèâíà åðèòðîïîåçà (thalassemia major. Îáðàòíî. êîåòî ñå ðàçâèâà â ðåçóëòàò íà ïàòîëîãè÷íî ïîâèøåíàòà ÷ðåâíà àáñîðáöèÿ íà æåëÿçî. Ïîÿâÿâà ñå ñïëåíîìåãàëèÿ. 2. áîëêè ïî ñòàâèòå. ãåíåòè÷íà õåìîõðîìàòîçà). Õåòåðîçèãîòíèòå èíäèâèäè (íîñèòåëè íà ãåíåí äåôåêò) èìàò íîðìàëíè èëè ëåêè íàðóøåíèÿ â ìåòàáîëèçìà íà æåëÿçîòî. òàêà è â äðóãèòå ïîðàçåíè îðãàíè (íàïð. íî å âúçìîæíî äà îòêëþ÷àò çàáîëÿâàíå îò àëêîõîë. Åòèîëîãèÿ è ïàòîãåíåçà Èäåîïàòè÷íàòà õåìîõðîìàòîçà ñå óíàñëåäÿâà ïî àâòîçîìíî-ðåöåñèâåí ïúò. 3. porphyria cutanea tarda).  ïðîòèâåí ñëó÷àé ÷åðíîäðîáíîòî çàáîëÿâàíå ïðîãðåñèðà äî òåæêà íåâðîëîãè÷íà è ïñèõè÷íà ñèìïòîìàòèêà è ÷åðíîäðîáíà öèðîçà ñ óñëîæíåíèÿ. â åïèòåëíèòå êëåòêè íà ñòîìàøíàòà è ÷ðåâíà ëèãàâèöà. Óâðåæäàíåòî íà ÷åðíèÿ äðîá ïðîãðåñèðà îò åäâà óñòàíîâèìà õåïàòîìåãàëèÿ â ïåðèîäà íà íàòðóïâàíå íà æåëÿçî èëè áåçñèìïòîìíî ïðîòè÷àùà ôèáðîçà – äî èçÿâåíà öèðîçà ñ óñëîæíåíèÿ è ïúðâè÷åí ðàê. ãèíåêîìàñòèÿ. ñëåçêà. õèïîôèçíà æëåçà è äðóãè. Íàòðóïâàíåòî íà æåëÿçî â ÷åðíèÿ äðîá å ïðåäèìíî ïåðèïîðòàëíî . ñúäîâèòå çâåçäè. Ìúæåòå áîëåäóâàò 10 ïúòè ïî-÷åñòî. ëèìôíèòå âúçëè. Ìàêðîñêîïñêè ÷åðíèÿò äðîá å êàôÿâ.1/ 200 äî 1/2000 îò áÿëàòà ðàñà. ïîâèøåíàòà àáñîðáöèÿ âîäè äî íåïðåêúñíàòîòî ìó íàòðóïâàíå è óâðåæäàíå íà òàðãåòíèòå îðãàíè. Ìàòåâà. Âòîðè÷íàòà õåìîõðîìàòîçà (âòîðè÷íî ïðåòîâàðâàíå íà îðãàíèçìà ñ æåëÿçî. Ñïàñîâà Õåìîõðîìàòîçàòà å çàáîëÿâàíå. ñèíîâèàëíèòå êëåòêè) ñå óñòàíîâÿâà ñèäåðîçà (ïîâèøåíî îòëàãàíå íà æåëÿçî) è Ôèã.ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ôèáðîçà. Ïðè íàïðåäíàëî ÷åðíîäðîáíî çàáîëÿâàíå ñå óñòàíîâÿâà öèðîçà èëè ïúðâè÷åí ðàê íà ÷åðíèÿ äðîá. êîèòî íÿìàò êëèíè÷íî çíà÷åíèå.  60 äî 95% îò áîëíèòå â Çàïàäíà è Ñåâåðíà Åâðîïà ñå óñòàíîâÿâà åäèí ìóòèðàë òåí (HFE). ñâúðçàíî ñ íàòðóïâàíå íà æåëÿçî â ðàçëè÷íè ïàðåíõèìíè îðãàíè è ïðè÷èíÿâàùî òÿõíîòî óâðåæäàíå . ïàíêðåàñ. õðîíè÷åí âèðóñåí õåïàòèò. êîñòåí ìîçúê.â õåïàòîöèòèòå è åïèòåëíèòå êëåòêè íà æëú÷íèòå êàíàë÷åòà. êîæíà õèïåðïèãìåíòàöèÿ è äèàáåò (áðîíçîâ äèàáåò) ñå íàáëþäàâà ïðè ìàëúê áðîé áîëíè è îòðàçÿâà êúñåí ñòàäèé íà çàáîëÿâàíåòî. ïðè õåìîñèäåðîçà æåëÿçîòî ñå îòëàãà îñíîâíî â êëåòêèòå îò ðåòèêóëîåíäîòåëíàòà ñèñòåìà â ÷åðíèÿ äðîá (Êóïôåðîâè êëåòêè). èìïîòåíòíîñò èëè ìåíñòðóàëíè íàðóøåíèÿ. ñúíëèâîñò.1 Êëèíè÷íè èçÿâè íà õåìîõðîìàòîçàòà 22 . ñ îêîëî 10 ãîäèíè ïî-ðàíî (èçÿâà ñëåä 40 ãîäèøíà âúçðàñò) è ïî-òåæêî îò æåíèòå (åæåìå-ñå÷íà çàãóáà íà 30-50 mg æåëÿçî ñ ìåíñòðóàëíèÿ öèêúë). Ïàòîìîðôîëîãèÿ Êàêòî â ÷åðíèÿ äðîá. ñòàâè. Íàñòúïâàò íàìàëåíèå äî çàãóáà íà ëèáèäîòî. Âèíàãè ñå óñòàíîâÿâà õåïàòîìåãàëèÿ è ÷åðíèÿò äðîá å òâúðä ïðè ïàëïàöèÿ. Ïðè õîìîçèãîòíèòå èíäèâèäè åæåäíåâíî àáñîðáèðàíîòî æåëÿçî å 3-4 ïúòè ïîâå÷å â ñðàâíåíèå ñ íîðìàëíèòå. Òúìíèÿò öâÿò íà êîæàòà ïðè õåìîõðîìàòîçà ñå äúëæè íà îòëàãàíåòî íà ìåëàíèí çàåäíî ñ òîâà íà æåëÿçîòî . Ïðè ïî-ìàñèâíî íàòðóïâàíå íà æåëÿçî è ïðè õåìîñèäåðîçà ñå óâðåæäàò ïàðåíõèìíèòå îðãàíè. Ïðîãíîçà Ïðîãíîçàòà çàâèñè îò ðàííîòî ðàçïîçíàâàíå íà çàáîëÿâàíåòî è ñèñòåìíîòî õåëàòîðíî ëå÷åíèå. Áîëíèòå ñúîáùàâàò çà òúïà áîëêà â äÿñíîòî ïîäðåáðèå. Àñöèòúò å êúñåí áåëåã è îòðàçÿâà òåðìèíàëíî çàáîëÿâàíå èëè ðàçâèòèå íà õåïàòîöåëóëàðåí êàðöèíîì. Ïàðåíòåðàëíî ïðåòîâàðâàíå ñ æåëÿçî å âúçìîæíî ïðè ìíîæåñòâî êðúâîïðåëèâàíèÿ èëè ïðè çíà÷èòåëíî ïàðåíòåðàëíî ïðèëîæåíèå íà æåëåçíè ïðåïàðàòè. Ïðè íàïðåäíàëî çàáîëÿâàíå îáùîòî æåëÿçî â îðãàíèçìà ìîæå äà äîñòèãíå 60 g (íîðìàëíî ñúäúðæàíèåòî íà æåëÿçî â òÿëîòî å 3-4 g).÷åðåí äðîá. Ïîðàäè îãðàíè÷åíèòå âúçìîæíîñòè íà îðãàíèçìà äà åêñêðåòèðà æåëÿçî. ñèäåðîáëàñòíà àíåìèÿ) èëè õðîíè÷íè ÷åðíîäðîáíè çàáîëÿâàíèÿ (ñ àëêîõîëíà åòèîëîãèÿ. Ïðè ôóëìèíàíòåí õåïàòèò ñúùåñòâóâà íåïîñðåäñòâåí ðèñê çà æèâîòà íà áîëíèÿ. Åïèäåìèîëîãèÿ Èäèîïàòè÷íàòà õåìîõðîìàòîçà å ðÿäêî çàáîëÿâàíå ó âúçðàñòíèòå . ÕÅÌÎÕÐÎÌÀÒÎÇÀ Ë. çàãóáà íà òåãëî. Èäèîïàòè÷íàòà õåìîõðîìàòîçà å âðîäåíî çàáîëÿâàíå (ïúðâè÷íà. ñúðöå. ïàëìàðåí åðèòåì. Êëàñè÷åñêàòà òðèàäà îò ÷åðíîäðîáíî çàáîëÿâàíå.ìåëàíîäåðìèÿ.

 íà÷àëíèòå ñòàäèè ëÿâàòà êàìåðà çàäåáåëÿâà áåç êëèíè÷íè èçÿâè. ×åñòè ñà êàêòî ñèíóñîâàòà òàõèêàðäèÿ.è âúëíàòà T. Àòðîôèÿòà íà òåñòèñèòå å âòîðè÷íà. Êîãàòî ñåðóìíèÿò ôåðèòèí å â íîðìàëíè ãðàíèöè. Çàñÿãàò ñå ìåòàêàðïîôàëàíãåàëíèòå è ïðîêñèìàëíèòå èíòåðôàëàíãèàëíè ñòàâè. åíöåôàëîïàòèÿ. Ïúðâîíà÷àëíî ïðîìåíèòå ñå îòêðèâàò ïî êîæíèòå ãúíêè. õåìîãëîáèí ïîä 110 g/ l. ñòàâèòå íà êèòêèòå. äîêàòî ñå äîñòèãíå ëåê æåëåçåí äåôèöèò. Óñëîæíåíèÿ Áîëíèòå ñ õåìîõðîìàòîçà ñà çàñòðàøåíè îò îáè÷àéíèòå óñëîæíåíèÿ íà ÷åðíîäðîáíàòà öèðîçà – ÷åðíîäðîáíà íåäîñòàòú÷íîñò. ëèãàâèöàòà íà ÃÈÒ. Íàðåä ñ óâðåæäàíåòî íà áåòà. òåðàïèÿ íà âúçíèêíàëèòå îðãàííè íàðóøåíèÿ . Îáèêíîâåíî å íåîáõîäèì ïåðèîä îò 1-2 ãîäèíè. â ïîìîù íà äèàãíîçàòà å õåïàòîìåãàëèÿòà è òâúðäèÿò ÷åðåí äðîá. àêî ïîâèøåíîòî îòëàãàíå íà æåëÿçî âúçíèêíå ïðè èçâåñòíî çàáîëÿâàíå. Çíà÷èòåëíî å îòëàãàíåòî íà æåëÿçîòî â ïðåäíàòà õèïîôèçà. Âúçíèêíàò àáñöåñè è ñåïòè÷íè ñúñòîÿíèÿ. îêîñìÿâàíåòî èç÷åçâà. êðúâîèçëèâ îò âàðèöè íà õðàíîïðîâîäà. Äèôåðåíöèàëíà äèàãíîçà Äèôåðåíöèðàíåòî íà èäèîïàòè÷íàòà îò âòîðè÷íàòà õåìîõðîìàòîçà å ëåñíî. òàçîáåäðåíèòå. Äèàãíîçà Àêî ñåðóìíîòî æåëÿçî å ïîâèøåíî. Äèàãíîçàòà ñå ïîòâúðæäàâà ñ ÷åðíîäðîáíà áèîïñèÿ è õèñòîëîãè÷íî èçñëåäâàíå. Òîâà îòãîâàðÿ íà ïðåîáëàäàâàíå íà ôèáðîçíèòå ïðîìåíè ïðè ïî-ñëàáî èçðàçåíà íåêðîçà íà êëåòêèòå. 23 . Õàðàêòåðíàòà ïèãìåíòàöèÿ íà êîæàòà ñå îòêðèâà â ðàçëè÷íà ñòåïåí ó ïî÷òè âñè÷êè áîëíè ñ èäèîïàòè÷íà õåìîõðîìàòîçà. ïðåäèìíî â ãîíàäîòðîïíèòå êëåòêè. Èìïîòåíòíîñòòà. ×åñòè ñà èíôåêöèèòå. Ïîâèøåí áèëèðóáèí. Íå å ðàíåí ñèìïòîì. Òåçè ñèìïòîìè ñå óñòàíîâÿâàò ïðè âñè÷êè áîëíè.35. Ðåíòãåíîãðàôèÿòà íà ñòàâèòå êëàñèôèöèðà ïðîìåíèòå êàòî õîíäðîêàëöèíîçà. ÷åñòîòàòà íà êðúâîïóñêàíå ñå íàìàëÿâà äî 3-4 ãîäèøíî. äèàáåòà. Ïðè ðîäíèíèòå îò ïúðâà ëèíèÿ íà ïàöèåíòèòå ñ õåìîõðîìàòîçà ñúùî òðÿáâà äà ñå èçñëåäâàò íàñèùàíåòî íà òðàíñôåðèíà è ñåðóìíèÿ ôåðèòèí. Ïðè íåîáõîäèìîñò ìîæå äà ñå èçâúðøè è ãåíåòè÷åí àíàëèç. Íàé-÷åñòî ñå óñòàíîâÿâà ñàìî ëåêî äî óìåðåíî ïîâèøåíèå íà àìèíîòðàíñôåðàçèòå. Ðàííèòå åëåêòðîêàðäèîãðàôñêè ïðîìåíè ñà íèñúê âîëòàæ è íåñïåöèôè÷íè ïðîìåíè íà ñåãìåíòà ST. Òàêà íà÷àëíè íàðóøåíèÿ â ãëþêîçíèÿ òîëåðàíñ ñå äîêàçâàò ìíîãî ïðåäè öèðîòè÷íîòî ïðåóñòðîéñòâî íà ÷åðíèÿ äðîá.ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß Êëèíè÷íî èçÿâåí çàõàðåí äèàáåò ñå îòêðèâà â îêîëî 70% îò áîëíèòå ñ õåìîõðîìàòîçà è îôîðìåíà ÷åðíîäðîáíà öèðîçà. Èçëèøúêúò îò æåëÿçî ïðåäðàçïîëàãà ðàçâèòèåòî èì. Âúçìîæíà å ðèòúìíà ñìúðò. ÆÑÊ – íàìàëåí à íàñèùàíåòî íà òðàíñôåðèí íàäõâúðëÿ 70 %. Ïðè ïúðâîíà÷àëíî äèàãíîñòèöèðàíå íà èçâúí÷åðíîäðîáíèòå èçÿâè. ÅÊà è åõîêàðäèîãðàôèÿòà äîêàçâàò ðèòúìíî-ïðîâîäíèòå íàðóøåíèÿ è êàðäèîìèîïàòèÿ. à íàðàñòâàíåòî íà Àëôà-ôåòîïðîòåèíà ãîâîðè çà ïîÿâà íà õåïàòîöåëóëàðåí êàðöèíîì. äèàãíîçàòà å òâúðäå âåðîÿòíà. âòîðè÷íî íà çàñòîéíàòà ñúðäå÷íà íåäîñòàòú÷íîñò. Èçñëåäâàíåòî íà êðúâíàòà çàõàð ìîæå äà ðàçêðèå äèàáåò. à â 1/3 äî 1/2 îò ñëó÷àèòå ñå îòêðèâàò îùå ïðè ïúðâîíà÷àëíàòà äèàãíîçà. Ïðè õåìîõðîìàòîçà ñ îôîðìåíà öèðîçà èìà 200 ïúòè ïî-âèñîê ðèñê çà ðàçâèòèå íà ÷åðíîäðîáåí ðàê ìóëòèöåíòðè÷åí õåïàòîöåëóëàðåí êàðöèíîì. Îòëàãàíèÿòà íà æåëÿçî å íàé-èçðàçåíî â êàìåðíàòà ìóñêóëàòóðà è ïî-ñëàáî â ïðîâîäíàòà ñèñòåìà. Ïîâèøåíî îòëàãàíå íà æåëÿçî ìîæå äà ñå äèàãíîñòèöèðà è îò áèîïñè÷åí ìàòåðèàë îò ëèãàâèöàòà íà ñòîìàõà èëè ðåêòóìà. Ïèãìåíòàöèÿòà å íàé-ñèëíî èçðàçåíà â èçëîæåíèòå íà ñëúíöå îáëàñòè. âçåòè ïî åíäîñêîïñêè ïúò. ñúðäå÷íè è ñòàâíè ïðîìåíè. Îòñòðàíÿâàíåòî íà èçëèøíîòî æåëÿçî ñå îñúùåñòâÿâà ÷ðåç ôëåáîòîìèÿ (êðúâîïóñêàíå) äî 500 ml êðúâ åæåñåäìè÷íî. çàãóáàòà íà ëèáèäî è àìåíîðåÿòà ñå äúëæàò íà âòîðè÷åí õîïîãîíàäèçúì. Ïîñòåïåííî êîæàòà ïîòúìíÿâà è äîáèâà ñèâêàâî-êàôåíèêàâ âèä. Êàðäèîìèîïàòèÿòà å îòíîñèòåëíî ïî-ðÿäêà (äî 20%) îò áîëíèòå. ãúðáà è âðàòà.÷åðíîäðîáíîòî çàáîëÿâàíå. Ñòàâíèòå îïëàêâàíèÿ (ïîëèàðòðèò) ñà ÷åñòè è ðàííè ñèìïòîìè (60%). Ëå÷åíèå Ëå÷åíèåòî íà õåìîõðîìàòîçàòà âêëþ÷âà: 1. Çà äîêàçâàíå íà îòëîæåíîòî æåëÿçî ñå èçïîëçâà ñïåöèôè÷íî îöâåòÿâàíå. Òîâà ïîääúðæàùî ëå÷åíèå ïðîäúëæàâà äî æèâîò. Ìîãàò äà ñå çàñåãíàò ñåðîçíèòå îáâèâêè. Åäíî êðúâîïóñêàíå å ñâúðçàíî ñ çàãóáà íà îêîëî 250 mg æåëÿçî. Ïðè ïîÿâà íà ôåáðèëèòåò – äà ñå òúðñè èíôåêöèÿ. à ïî-êúñíî çàáîëÿâàíåòî ïðîãðåñèðà äî äèëàòàòèâíà êàðäèîìèîïàòèÿ. õèïîàëáóìèíåìèÿ è óäúëæåíî ïðîòðîìáèíîâî âðåìå ñà áåëåã íà çíà÷èòåëíî íàðóøåíà ÷åðíîäðîáíà ôóíêöèÿ ïðè íàïðåäíàëà öèðîçà. Äèôåðåíöèàëíà äèàãíîçà ñå ïðàâè è ñ öèðîçà íà ÷åðíèÿ äðîá ñ äðóãà åòèîëîãèÿ. Ïðè ìúæåòå ñåðóìíèòå òåñòîñòåðîíîâè íèâà ñà íèñêè. òàêà è åêñòðàñèñòîëíàòà êàìåðíà àðèòìèÿ. ïðåäñúðäíàòà òàõèàðèòìèÿ. à ÎÃÒÒ – íàìàëåí ãëþêîçåí òîëåðàíñ. Îïðåäåëÿ ñå ôåðèòèíúò â ñåðóìà. õîäèëàòà. Âúçìîæíè ñà ðàííè ñúäîâè óñëîæíåíèÿ. Ïî-ðÿäêî ñå çàñÿãà è ëèãàâèöàòà íà óñòíàòà êóõèíà.êëåòêèòå îò íàòðóïàíîòî æåëÿçî. ÊÒ è ÌÐ ìîãàò äà äîêàæàò óìåðåíî äî èçðàçåíî íàòðóïâàíå íà æåëÿçî â ÷åðíèÿ äðîá. êîéòî å ñèëíî ïîâèøåí – îò 3 äî 20 ïúòè íàä ãîðíàòà ðåôåðåíòíà ñòîéíîñò. îò äèëàòàòèâíà êàðäèîìèîïàòèÿ. õåìàòîêðèò ïîä 0. Ñòåïåíòà íà ôèáðîçàòà â ÷åðíèÿ äðîá å âúâ âðúçêà ñ òåæåñòòà íà ñèäåðîçàòà. îñíîâíî çíà÷åíèå çà ïîÿâàòà ìó èìà è ïåðèôåðíàòà èíñóëèíîâà ðåçèñòåíòíîñò (âåðîÿòíà ãåíåòè÷íà ïðåäèñïîçèöèÿ). Âúçìîæíà å äèñïíåÿ. Äúëæàò ñå íà ïîâèøåíî îòëàãàíå íà æåëÿçî â ñèíîâèàëíèòå êëåòêè è óâðåæäàíå íà õðóùÿëà. êîëåíåòå. 2. îòñòðàíÿâàíå íà èçëèøíîòî æåëÿçî îò îðãàíèçìà ñ öåë äà ñå ïðåäîòâðàòè ïî-íàòàòúøíîòî òúêàíî óâðåæäàíå.

8. Ìàòåâà ×åðíîäðîáíàòà öèðîçà å äèôóçíî çàáîëÿâàíå. îñíîâíî ñïîðåä åïèäåìèîëîãèÿòà íà äâàòà é îñíîâíè åòèîëîãè÷íè ôàêòîðè . Ïðîãíîçà Íåëåêóâàíàòà õåìîõðîìàòîçà çàñòðàøàâà æèâîòà íà áîëíèòå ïîðàäè óñëîæíåíèÿòà íà ÷åðíîäðîáíàòà. Êîìïëåêñúò îò òèïè÷íèòå çà çàáîëÿâàíåòî áèîõèìè÷íè ïðîìåíè âêëþ÷âà èçðàçåíà óðîïîðôèðèíóðèÿ.àëêîõîëúò. 3. Ïàòîìîðôîëîãèÿ Êðàéíàòà õèñòîëîãè÷íà êàðòèíà å åäíàêâà. ñèëíî óâåëè÷åí óðîïîðôèðèí â ïëàçìàòà ïðè íîðìàëíè ïîðôèðèíè â åðèòðîöèòèòå è óâåëè÷åí èçîêîïðîïîðôèðèí â èçïðàæíåíèÿòà. Îò äðóãè ïðè÷èíè – âêë. êàêòî è ëå÷åíèåòî ñ æåëåçíè ïðåïàðàòè è êðúâîïðåëèâàíå.Ïðîòèâîïîêàçàíî å ïðèëîæåíèå íà âèòàìèí Ñ ïîðàäè îïàñíîñò îò ñìúðòåí èçõîä. Á. Åòèîëîãèÿ Íàé-÷åñòàòà ïðè÷èíà ñà âèðóñíèòå õåïàòèòè è íà âòîðî ìÿñòî . äëàíèòå è ïðúñòèòå. Íå å èçâåñòíà ïðè÷èíàòà çà òîâà. Òîêñè÷íà ìåäèêàìåíòè è òîêñè÷íè âåùåñòâà.âèðóñåí õåïàòèò B. Êîæàòà íà ñïîìåíàòèòå îáëàñòè å õèïåðïèãìåíòèðàíà è ìíîãî ëåñíî ðàíèìà. êîåòî ñå õàðàêòåðèçèðà ñ åäíîâðåìåííîòî íàëè÷èå íà ôèáðîçà è ðåãåíåðàòîðíè âúçëè. Óñòàíîâÿâàò ñå ðàçíîîáðàçíè íàõîäêè . Àêî íÿìà ïðîòèâîïîêàçàíèÿ êàòî àíåìèÿ. Ïðè ÐÑÒ íèêîãà íå ñå ðàçâèâà îñòúð ïîðôèðè÷åí ïðèñòúï. óïîòðåáà íà åñòðîãåíè è æåëåçíè ïðåïàðàòè. 4. 7. íåçàâèñèìî îò åòèîëîãèÿòà. Áèëèàðíà – ïúðâè÷íà è âòîðè÷íà áèëèàðíà öèðîçà (ïðè áèëèàðíà îáñòðóêöèÿ). àëôà1-àíòèòðèïñèíîâ äåôèöèò. ×åðíîäðîáíàòà öèðîçà å íåîáðàòèìî ÷åðíîäðîáíî óâðåæäàíå. ðàçïðîñòðàíåíî ïî öåëèÿ ñâÿò. PORPHYRIA CUTANEA TARDA Ä. ×ÅÐÍÎÄÐÎÁÍÀ ÖÈÐÎÇÀ Ë. êðúâîïóñêàíå ìîæå äà ñå ïðèëîæè è ïðè ÷åðíîäðîáíà öèðîçà. ÷åñòîòàòà íà êðèïòîãåííàòà öèðîçà íàìàëÿ äî 5-10%. êëèíè÷íîòî ïðîòè÷àíå (êîìïåíñèðàíà è äåêîìïåíñèðàíà).ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ Çàãóáàòà íà æåëÿçî ñå îòðàçÿâà áëàãîïðèÿòíî ïðåäèìíî âúðõó ÷åðíîäðîáíèòå ïðîìåíè. C è D. Ïîÿâÿâàò ñå êîìåäîíè è ìèëèóì-ïîäîáíè êèñòè. Îêîëî îðáèòèòå è ïî çèãîìàòè÷-íèòå îáëàñòè ñå íàáëþäàâà õèïåðòðèõîçà. Ëe÷åíèå Ïúðâàòà òåðàïåâòè÷íà íàìåñà òðÿáâà äà áúäå âúçìîæíîòî îòñòðàíÿâàíå íà îñíîâíèòå ïóñêîâè ôàêòîðè . ìèêðîòðàâìè) íà ðúöåòå. 2. Åïèäåìèîëîãèÿ Öèðîçàòà å çàáîëÿâàíå. Êëàñèôèêàöèÿ Ñúùåñòâóâàò ðàçëè÷íè êëàñèôèêàöèè. Êðèïòîãåííà öèðîçà . ìàêðîíîäóëàðíà è ñìåñåíà). Áîëíèòå îò ÐÑÒ íåðÿäêî óìèðàò îò óñëîæíåíèÿòà íà ðàçâèëà ñå ÷åðíîäðîáíà öèðîçà. Ïîÿâàòà íà êàðäèîìèîïàòèÿ. è äðóãè. Ñëåä îòïàäàíå íà êðóñòèòå îñòàâàò ìîðàâè èëè áåëåçíèêàâè öèêàòðèêñè. 6. îñíîâàâàùè ñå íà: 1. õèïîàëáóìèíåìèÿ èëè àñöèò. ÐÑÒ ñå ïðîÿâÿâà îáèêíîâåíî ñëåä 35-40-ãîäèøíà âúçðàñò. åòèîëîãèÿòà. Âðåìåííî òðÿáâà äà ñå èçáÿãâà ñëúí÷åâîòî îáëú÷âàíå è ðàáîòàòà âîäåùà äî òðàâìè (âêë. Õðîíè÷íî ÷åðíîäðîáíî óâðåæäàíå. îñíîâíî ïîðàäè âúâåæäàíå íà òåñòîâåòå çà äèàãíîçà íà õåïàòèò Ñ. íåàëêîõîëåí ñòåàòîçåí õåïàòèò. ìóêîâèñöèäîçà. Ìàñèâíè êðúâîïóñêàíèÿ. Îãðàíè÷àâà ñå ïðèåìúò íà õðàíè. ëèöåòî. Êëèíè÷íàòà êàðòèíà ñå âëàäåå îò äâà îñíîâíè ñèíäðîìà . ×åñòîòàòà é âàðèðà â øèðîêè ãðàíèöè. áîãàòè íà æåëÿçî. Äåðìàòîëîãè÷åí ñèíäðîì Ïî èçëîæåíèòå íà ñëúíöå ÷àñòè íà òÿëîòî (ãúðáà íà êèòêèòå. Ìåòàáîëèòíà – îáìåííè çàáîëÿâàíèÿ: õåìîõðîìàòîçà.ñèíäðîì íà Budd-Chiari è äðóãè.  ñëúí÷åâè äíè å óìåñòíî íîñåíåòî íà øàïêà ñ øèðîêà ïåðèôåðèÿ è äîðè òúíêè ðúêàâèöè. Òî÷íàòà äèàãíîçà ñå ïîñòàâÿ ñëåä èçñëåäâàíå íà ïîðôèðèíîâàòà îáìÿíà â ñïåöèàëèçèðàíà ëàáîðàòîðèÿ. Ïîñòõåïàòèòíà . Çàñòîéíà (êàðäèà÷íà) .âèðóñíè õåïàòèòè è àëêîõîë. Áîëåäóâàò è äâàòà ïîëà.íåèçâåñòíè ïðè÷èíè. ïîðôèðèÿ. 9. Ëåñíî ðàçêúñâàùèòå ñå ìåõóðè è åðîçèèòå ñå ïîêðèâàò ñ êàôåíèêàâè êðóñòè. Àäæàðîâ Porphyria cutanea tarda (ÐÑÒ) å íàé-÷åñòàòà ÷îâåøêà ïîðôèðèÿ. Èçâëè÷àíå íà èçëèøúêà îò æåëÿçî ÷ðåç õåëàòîðè èìà îãðàíè÷åíî ïðèëîæåíèå ïðè õåìîõðîìàòîçàòà. êèñòè÷íà ôèáðîçà.àëêîõîëíà êîíñóìàöèÿ. Ïðè ðåäèöà áîëíè ÐÑÒ ïðîòè÷à çàåäíî ñúñ çàõàðåí äèàáåò è ÿçâåíà áîëåñò. è íàðóøåíèå íà àðõèòåêòîíèêàòà íà ÷åðíèÿ äðîá. 2. êîíñòðèêòèâåí ïåðèêàðäèò. áîëåñò íà Wilson. ×åñòîòàòà íà ïúðâè÷íèÿ ÷åðíîäðîáåí ðàê å ìíîãî âèñîêà. Ñïîðåä åòèîëîãèÿòà ÷åðíîäðîáíàòà öèðîçà ñå ïîäðàçäåëÿ íà: 1. Ïðåç ïîñëåäíèòå ãîäèíè. Ïîëó÷àâàò ñå ìíîãî áàâíî çàðàñòâàùè åðîçèè.äåðìàòîëîãè÷åí è õðîíè÷íî ÷åðíîäðîáíî óâðåæäàíå. Àâòîèìóííà – àâòîèìóíåí õåïàòèò.îò ëåêà ñòåàòîçà. òåæêè èíôåêöèè è ïúðâè÷åí ðàê íà ÷åðíèÿ äðîá âëîøàâà ïðîãíîçàòà. Çà ñïåöèôè÷íî ëå÷åíèå íà íàðóøåíàòà ïîðôèðèíîâà îáìÿíà ïðè íîâîîòêðèòèòå ñëó÷àè ñ óñïåõ ñå ïðèëàãàò äâà àëòåðíàòèâíè ïàòîãåíåòè÷íè ìåòîäà: À. äèàáåòà è ñúðäå÷íèòå ïîðàæåíèÿ. âîäåùî äî ÷åðíîäðîáíà íåäîñòàòú÷íîñò è íàðóøåíèå íà öèðêóëàöèÿòà (ïîðòàëíà õèïåðòîíèÿ).äåñíîñòðàííà ñúðäå÷íà íåäîñòàòú÷íîñò. 3. Íèñêè äîçè õëîðîêâèí. Ìîæå äà áúäå ïðèëîæåíî ñàìî ïðè âòîðè÷íî óâåëè÷åíî æåëÿçî è àíåìèÿ. 24 . 5. ìîðôîëîãè÷íàòà õàðàêòåðèñòèêà (ìèêðîíîäóëàðíà. Àëêîõîëíà – aëêîõîë. óøèòå è âðàòà) ñå ÿâÿâàò ðàçíîêàëè-áðåíè ìåõóðè ïúëíè ñ áèñòðà òå÷íîñò. íî å îêîëî 2 ïúòè ïî-÷åñòà ïðè ìúæåòå. ïðåç ñòàäèèòå íà õðîíè÷åí õåïàòèò äî ÷åðíîäðîáíà öèðîçà. Ìíîãî ïî-÷åñòà å ó ìúæå.

Ïàòîãåíåçà Ïúðâè ïóñêîâ ìåõàíèçúì å àïîïòîçàòà íåêðîçàòà. Íàñòúïâà êîëàïñ íà ÷åðíîäðîáíèòå ëîáóëè.ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß õåïàòîöåëóëàðíàòà íåäîñòàòú÷íîñò (íàïð. ïîâèøåíèå íà òåëåñíàòà òåìïåðàòóðà. ñêà÷àù ïóëñ. ò. äîâåëî äî ïîÿâàòà é. Ìîæå äà ñå óñòàíîâÿò è ó÷àñòúöè íà íåêðîçà. Áîëíèòå ñúîáùàâàò çà òåæåñò èëè òúïà áîëêà â äÿñíîòî ïîäðåáðèå. 3. êîíòðàêòóðà íà Dupuytren. îòîê ïî êîðåìíàòà ñòåíà è/èëè ñêðîòóìà. îòîöè ïî äîëíè êðàéíèöè. Íàðàñòâà íàëÿãàíåòî â òÿõ (ñèíóñîèäàëåí áëîê). Âêëþ÷âàò ñå è ôóíêöèîíàëíè ìåõàíèçìè. õèïîòîíèÿ. êñàíòîìè è êñàíòåëàçìè Ïðè äåöà – èíôàíòèëèçúì. Àñöèò ñúñ èëè áåç èçïúêíàë ïúï èëè óìáèëèêàëíà õåðíèÿ. êîæíî-ñúäîâèòå . èêòåð) è ïîðòàëíàòà õèïåðòîíèÿ. ×àñò îò áîëíèòå íÿìàò îïëàêâàíèÿ (áåçñèìïòîìíî ïðîòè÷àíå). ïåðèöåíòðàëíàòà ôèáðîçà è êîìïðåñèÿòà íà ÷åðíîäðîáíèòå âåíóëè îò ðåãåíåðàòîðíèòå âúçëè (ïîñòñèíóñîèäàëíî) äîïúëíèòåëíî óâåëè÷àâàò èíòðàõåïàòàëíàòà ðåçèñòåíòíîñò.â äÿñíî èëè äâóñòðàííî Ðåäóêöèÿ íà ïîäêîæíàòà ìàñòíà òúêàí è ìóñêóëàòóðàòà íà ãîðíèòå êðàéíèöè è òîðàêñà – öèðîòè÷åí õàáèòóñ Õèïåðïèãìåíòàöèÿ íà êîæàòà. ãàäåíå. ïðåäèçâèêàíè îò ïåðñèñòèðàíå íà óâðåæäàùèÿ ôàêòîð.è ìèêðîíîäóëàðíà) öèðîçà. íàïð. ñàêðàëíî. Íàðóøåíèÿò õîä íà ðàçêëîíåíèÿòà íà v.  íà÷àëîòî ôèáðîçàòà å îáðàòèìà. Ïðè ïåðñèñòèðàíå íà âúçïàëåíèå ãîâîðèì çà àêòèâíà öèðîçà èëè öèðîçà ñ õåïàòèò. Òàêà çàáîëÿâàíåòî ìîæå äà èìà ðàçíîîáðàçíà êëèíè÷íà êàðòèíà. Äðåáíîâúçëåñòà (ìèêðîíîäóëàðíà) öèðîçà – äåáåëè ïðàâèëíè ñåïòè ñðåä ðåãåíåðèðàùè âúçëè ñ åäíàêúâ ðàçìåð. âîäåùè äî ñïàçúì. Íàìàëåíî å ëèáèäîòî. öèàíîçà. çàãóáà íà æåíñêèÿ òèï òåëîñëîæåíèå Õåìîðàãè÷íà äèàòåçà . ëèöåòî è ãîðíèòå êðàéíèöè. umbilicalis. à ïðè æåíèòå – ìúæêè òèï îêîñìÿâàíå ïî ëèöåòî. ëåñíà óìîðà. áåëè òðàíñâåðçàëíè èâèöè ïî íîêòèòå Ñóáèêòåð èëè èêòåð Ìàëèíîâè (ëàêèðàíè) óñòíè. íàëèöå ñà ìåíñòðóàëíè íàðóøåíèÿ. Íàðóøàâà ñå âçàèìîâðúçêàòà ìåæäó êðúâîñíàáäÿâàíå è õåïàòîöèòè. Ïîñëåäíàòà å ïúðâàòà ñòúïêà êúì ðàçâèòèå íà ïîðòàëíàòà õèïåðòîíèÿ.æåíñêè òèï îêîñìÿâàíå. áàðàáàííè ïðúñòè Ôèã. íåðàâíîìåðíî ïèãìåíòèðàíà êîæà. Íàòðóïâàíåòî íà êîëàãåí â ñóáåíäîòåëíèòå ïðîñòðàíñòâà íà Disse âîäè äî çàãóáà íà ïîðèòå íà ñèíóñîèäèòå è íàðóøàâà õðàíåíåòî íà ïðèëåæàùèòå õåïàòîöèòè. Ïðèåìà ñå çà êðàåí ñòàäèé ïðè âñÿêà öèðîçà. êîèòî äîïúëíèòåëíî âëîøàâàò êðúâîòîêà. portae (ïðåñèíóñîèäàëíî). êàïèëÿðíè ïóëñàöèè. Çàáîëÿâàíåòî ñå óñòàíîâÿâà ïðè êëèíè÷åí ïðåãëåä. ðàãàäè ïî úãëèòå íà óñòàòà Ðåäóöèðàíî îêîñìÿâàíå ïî òÿëîòî è àêñèëàðíî.íàð. Óâðåæäàò ñå è äðóãè îðãàíè è ñèñòåìè. “caput medusae” ñå ñðåùà ðÿäêî (1%) ñàìî ïðè ïðîõîäèìà v. îáèêíîâåíî äî 3 mm. ñ èëè áåç ñëåäè îò ðàç÷åñâàíå. ñèñòîëè÷åí øóì. êàêòî è äåôèöèòúò íà âèòàìèíè. Âúçìîæíè ñà ñúðáåæ. íî ïîñòåïåííî êîëè÷åñòâîòî íà êîëàãåíà íàðàñòâà è âúçíèêâàò ôèáðîçíè ìîñòîâå ìåæäó ïîðòàëíèÿ òðàêò è öåíòðàëíèòå âåíè. Åäðîâúçëåñòà (ìàêðîíîäóëàðíà) öèðîçà – âúçëè ñ ðàçëè÷íà ãîëåìèíà. áåçàïåòèòèå. Ñìåñåíà (ìàêðî. çàãóáà íà òåãëî. íåäîñòàòú÷åí ñúí. èíòðàîïåðàòèâíî èëè ïî ñëó÷àéíî îòêðèòè ïðîìåíè â ëàáîðàòîðíèòå ïîêàçàòåëè. Êëèíè÷íà êàðòèíà Êëèíè÷íèòå áåëåçè è èçÿâà íà öèðîçàòà ñà ñâúðçàíè ñ òåçè íà çàáîëÿâàíåòî.1 ×åðíîäðîáíà öèðîçà 1. ñóãèëàöèè Ðàçøèðåíè âåíîçíè ñúäîâå (êîëàòåðàëíè) ïî ôëàíãîâåòå íà êîðåìà è òîðàêñà. ×åñòè ñà îáùèòå îïëàêâàíèÿ êàòî îáùî íåðàçïîëîæåíèå. àòðîôèÿ íà òåñòèñèòå. Íàé-÷åñòî â ïàòîãåíåçàòà íà ñèìïòîìèòå ó÷àñòâàò â åäíà èëè äðóãà ñòåïåí è äâàòà îñíîâíè ïàòîãåíåòè÷íè ìåõàíèçìè - 25 . Ïîðàäè íàìàëåíîòî êîëè÷åñòâîòî íà íîðìàëíî ôóíêöèîíèðàùèòå ÷åðíîäðîáíè êëåòêè âúçíèêâà ÷åðíîäðîáíà íåäîñòàòú÷íîñò. ãèíåêîìàñòèÿ. íÿêîè îò êîèòî. íî òå íå ñà çàäúëæèòåëåí áåëåã íà öèðîçàòà. Ïðè ïðåãëåäà íà áîëåí ñ ÷åðíîäðîáíà öèðîçà ñå óñòàíîâÿò ðàçíîîáðàçíè êëèíè÷íè ñèìïòîìè è ñèíäðîìè. ìåòåîðèçúì èëè êîðåìåí äèñêîìôîðò. ïðè ìúæà . ÷åðâåí è èçãëàäåí åçèê. çàòðóäíåíî äèøàíå ïðè èçïðàâÿíå íà òÿëîòî.îùå ïðè îãëåäà: Ñúäîâè çâåçäè ïî êîæàòà íà ãîðíàòà ÷àñò íà òîðàêñà. ïëåâðàëåí èçëèâ . ïîíÿêîãà ñúäúðæàùè ãîëåìè ó÷àñòúöè îò èíòàêòåí èëè ðåãåíåðèðàù ïàðåíõèì. ðåãåíåðàöèÿòà è ôèáðîîáðàçóâàíåòî. ïðåäèçâèêàíà ïî ðàçëè÷íè åòèîïàòîãåíåòè÷íè ìåõàíèçìè. Ñèìïòîìèòå ñà íåñïåöèôè÷íèòå. Àêòèâèðàò ñå ïðîöåñèòå íà âúçïàëåíèå. Óñòàíîâÿâàò ñå è ïðîìåíè. íèñúê ðúñò Õåìîäèíàìè÷íè ïðîìåíè â ñèñòåìíîòî (õèïåðäèíàìè÷åí öèðêóëàòîðåí ñèíäðîì) è áåëîäðîáíî êðúâîîáðàùåíèå (õåïàòîïóëìîíàëåí ñèíäðîì)– òàõèêàðäèÿ.ïåòåõèè. Çíà÷åíèå èìà è íåäîõðàíâàíåòî. âðàòà. 2. áåëè èëè òèï ÷àñîâíèêîâî ñòúêëî íîêòè. õèïåðåìèÿ íà êðàéíèöèòå. áîëêè ïî ñòàâèòå èëè ïî êîñòèòå. åêõèìîçè. Òå îáãðàæäàò ó÷àñòúöè ñ ðåãåíåðàöèÿ – ôîðìèðàò ñå ïñåâäîäåë÷åòà. ãðóáà. òåëåàíãèåêòàçèè ïî ëèöåòî Ïàëìàðåí /ïëàíòàðåí åðèòåì.

Êëèíè÷íàòà äèàãíîçà å ëåñíà ïðè ðàçãúðíàòà êëèíè÷íà êàðòèíà è äåêîìïåíñàöèÿ. Íàðóøåí âúãëåõèäðàòåí òîëåðàíñ è äèàáåòúò.ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ íà íåêîíþãèðàíèÿ áèëèðóáèí ñå äúëæè íà çàîáèêàëÿíå íà ÷åðíèÿ äðîá èëè õåìîëèçà íà åðèòðîöèòèå. Àíàëîãè÷íè ñà ïðîìåíèòå è íà õîäèëàòà – ïëàíòàðåí åðèòåì. Ïîÿâÿâàò ñå è ïðè áðåìåííîñò. ëå÷åíèå ñ õîðìîíàëíè ïðåïàðàòè è äðóãè ñúñòîÿíèÿ. õèïîòåíåðà è âúðõà íà ïðúñòèòå. Æúëòåíèöàòà å îò ñìåñåí òèï. Åíäîêðèííèòå ïðîìåíè çàñÿãàò ïðåäè âñè÷êî ìúæåòå (ôåìèíèçàöèÿ) è ñà ìíîãî ïî-ñëàáî èçðàçåíè ïðè æåíèòå (ïðåäèìíî ìåíñòðóàëíè íàðóøåíèÿ). íî êúñíè áåëåçè íà ÷åðíîäðîáíàòà öèðîçà. Áðîÿò èì íàðàñòâà ïðè àêòèâèðàíå íà çàáîëÿâàíåòî è êîðåëèðà ñ òåæåñòòà íà ÷åðíîäðîáíàòà íåäîñòàòú÷íîñò. ïðåäèìíî ïðè íåëåêóâàíè èëè ïðè íåäîõðàíâàíå. Íàé-÷åñòî ñå îòêðèâàò ñúäîâèòå çâåçäè è ïàëìàðíèÿ åðèòåì. ðåçóëòàò íà èíñóëèíîâà ðåçèñòåíòíîñò ñà ÷åñòè. àñòåðèêñèñ (“ôëàïèíã” òðåìîð). Ïîâèøåíè ñà ãàìàãëîáóëèíèòå è èìóíîãëîáóëèíèòå (ÈãÃ. Ïîäîáíî. Ôèã. Ïàÿâÿâàò ñå â ñèñòåìàòà íà v. äà îöåíè ñòåïåíòà íà õåïàòîöåëóëàðíà äèñôóíêöèÿ è ïîðòàëíà õèïåðòîíèÿ. Äúëãî âðåìå ëèïñâàò ïðè âèðóñåí õåïàòèò. õåïàòîðåíàëåí ñèíäðîì (ïîíàñòîÿùåì èëè â ìèíàëîòî). Ñúäîâèòå çâåçäè ïðåäñòàâëÿâàò äèëàòàöèÿ íà àðòåðèîëà ñ ðàçøèðåíè êàïèëÿðíè ðàçêëîíåíèÿ. öèðêóëàòîðíèòå ïðîìåíè â ñèñòåìíîòî è áåëîäðîáíî êðúâîîáðàùåíèå. Ïîâèøåíèåòî 26 . äåçîðèåíòèðàíå. Íàé-÷åñòî ñïëåíîìåãàëèÿòà å èçðàç íà ïîðòàëíàòà õèïåðòîíèÿ. Õåìîäèíàìè÷íèòå ïðîìåíè ïî-÷åñòî ñúïúòñòâàò äåêîìïåíñèðàíàòà öèðîçà. íî ñå ïàëïèðà òâúðäèÿò ëÿâ ëîá ñ îñòúð ðúá. Êëàñè÷åñêàòà êàðòèíà íà òåæêî çàáîëÿâàíå . äà äîêàæå óñëîæíåíèÿòà. Ñ âëîøàâàíå íà ÷åðíîäðîáíàòà ôóíêöèÿ àëáóìèíúò ïàäà. Åíçèìíèòå ïðîìåíè îòðàçÿâàò àêòèâíîñòòà íà ïîäëåæàù õåïàòèò èëè ñòåïåíòà íà õîëåñòàçà.  ïî-øèðîê ñìèñúë òîâà ïîíÿòèå âêëþ÷âà öèðîçà ñ èçðàçåíà æúëòåíèöà. Ïðè íàïðåäíàëî çàáîëÿâàíå òîé å ìàëúê ïî ðàçìåðè. Ïðè èç÷åðïâàíå íà ãëèêîãåíîâîòî ñúäúðæàíèå â ÷åðíèÿ äðîá ñå íàáëþäàâàò òåæêè õèïîãëèêåìèè. íî â 1/3 îò ñëó÷àèòå è Ãðàì-íåãàòèâíè. Ïàëìàðíèÿò åðèòåì å çà÷åðâÿâàíå íà äëàíèòå è ïðúñòèòå. ×åðíèÿò äðîá å âèíàãè òâúðä. Îáèêíîâåíî ñå èçîëèðàò Ãðàì-ïîëîæèòåëíè áàêòåðèè (ïðåäèìíî ñòàôèëîêîêè). cava superior. àíåìèÿ. îòïóñíàòîñò. Òå íå ñà îò ñúùåñòâåíî çíà÷åíèå çà îïðåäåëÿíå íà òåæåñòòà. Êîæíî-ñúäîâèòå è åíäîêðèííè ïðîìåíè ñà âàæíè. 4. Òå ñà îñîáåíî èçðàçåíè ïðè àëêîõîëíàòà öèðîçà îò÷àñòè ñâúðçàíî ñ äèðåêòíèÿ òîêñè÷åí åôåêò íà àëêîõîëà âúðõó ãîíàäíàòà ôóíêöèÿ. 2. Ñëåçêàòà å óãîëåìåíà è ñ ïîâèøåíà êîíñèñòåíöèÿ. òå ïîïàäàò â ñèñòåìíîòî êðúâîîáðàùåíèå ïîðàäè íàìàëÿâàíå íà äåòîêñè÷íàòà ôóíêöèÿ íà ÷åðíèÿ äðîá. Ïðè ïàëïàöèÿ íà êîðåìà ñå óñòàíîâÿâà õåïàòîìåãàëèÿ (íàé-÷åñòî ïðè àëêîõîëíà öèðîçà) ñúñ èëè áåç ñïëåíîìåãàëèÿ. ïàòîëîãè÷íè ðåôëåêñè è äðóãè. äà äîêàæå íàëè÷èå íà öèðîçà. íî ïðåîáëàäàâà êîíþãèðàíàòà õèïåðáèëèðóáèíåìèÿ. Ïðè íàòèñê èç÷åçâàò. ñåðóìíèÿ áèëèðóáèí ñå ïîêà÷âà è ïðîòðîì áèíîâîòî âðåìå/INR . Óñòàíîâÿâà ñå è íàìàëåíèå íà ñåðóìíèÿ õîëåñòåðîë.óâðåäåíî îáùî ñúñòîÿíèå. Îáðàçóâàíè â ÷åðâîòî. Îòðàçÿâà òåæåñòòà íà ÷åðíîäðîáíàòà íåäîñòàòú÷íîñò – íàðóøåíà åêñêðåöèÿ íà áèëèðóáèíà îò ÷åðíîäðîáíèòå êëåòêè. ÈãÀ è ÈãÌ). Äèàãíîçàòà öåëè: 1. çàùîòî ñåðóìíèòå àìèíî-òðàíñôåðàçèè ìîãàò äà áúäàò ñúâñåì ñëàáî ïîâèøåíè ïðè íàïðåäíàëî çàáîëÿâàíå (íàìàëåíà ÷åðíîäðîáíî-êëåòú÷íà ìàñà). Óâåëè÷åí å ðèñêúò çà ðàçâèòèå íà ïúðâè÷åí ÷åðíîäðîáåí ðàê.  òåñåí ñìèñúë íà äóìàòà ïîä äåêîìïåíñèðàíà öèðîçà ñå ðàçáèðà öèðîçà ñ àñöèò. îïðåäåëÿíå íà òåæåñòòà íà çàáîëÿâàíåòî è îòêðèâàíå íà íÿêîè óñëîæíåíèÿ (íàïð.  òÿõíàòà ïàòîãåíåçà ó÷àñòâàò íàðóøåí õîðìîíàëåí ìåòàáîëèçúì è õèïåðäèíàìè÷íàòà öèðêóëàöèÿ. óíåñåíîñò. à ïðè îñâîáîæäàâàíå íà íàòèñêà ñå íàáëþäàâà êðúâîíàïúëâàíå. ñå ñðåùà âñå ïîðÿäêî. áúáðå÷íà íåäîñòàòú÷íîñò. à ñúùî è ïðè áðåìåííîñò. ñúíëèâîñò.1 Êëàñèôèêàöèÿ íà ×àéëä Fetor hepaticus Íåâðî-ïñèõè÷íè ïðîÿâè – îáúðêàíîñò. àñöèò. êîèòî ïðè öèðîçà ñà ñúñ ñêúñåíà ïðåæèâÿåìîñò. Ïîíÿêîãà ïúðâà èçÿâà íà çàáîëÿâàíåòî å óñëîæíåíèå íà öèðîçàòà -äåêîìïåíñèðàíà öèðîçà èëè ïúðâè÷åí ðàê íà ÷åðíèÿ äðîá. åíöåôàëîïàòèÿ. Èìàò âèä íà ïàÿê. åëåêòðîëèòåí äèñáàëàíñ). Èíôåêöèèòå è áàêòåðèåìèÿòà ñà ÷åñòè. ðàçäðàçíèòåëíîñò. èçìúðøàâÿâàíå íà ãîðíàòà ïîëîâèíà íà òÿëîòî (“öèðîòè÷åí õàáèòóñ”) íà ôîíà íà êîíòðàñòèðàù ñ òîâà ðàçäóò îò àñöèò êîðåì. íî ïðè àâòîèìóííèòå çàáîëÿâàíèÿ ñå óñòàíîâÿâà îùå â íà÷àëíèòå ñòàäèè íà ÷åðíîäðîáíàòà öèðîçà. êðúâîèçëèâ îò âàðèöè íà õðàíîïðîâîäà. Äèàãíîçà. 3. äà îòêðèå ïðè÷èíèòåëÿ. íî ïîõîìîãåííî çà÷åðâÿâàíå å âúçìîæíî è õàáèòóàëíî. Ëàáîðàòîðíè èçñëåäâàíèÿ ñà ïîëåçíè çà åòèîëîãè÷íîòî óòî÷íÿâàíå.óäúëæàâà. íàé-èçðàçåíî ïî òåíåðà. çàòðóäíåíèå â èçâúðøâàíå íà ïðîñòè àðèòìåòè÷íè äåéñòâèÿ. Æúëòåíèöàòà íàðàñòâà è ïðè íàñëàãâàíå íà èíôåêöèÿ.

åíöåôàëîïàòèÿ. ìîðêîâè). 2. Íå ñå ïðåïîðú÷âàò ñúùî è ãîðåùè íàïèòêè è õðàíè ïîðàäè ïîâèøåí ðèñê îò êúðâåíå. 27 . ïðîÿâèòå íà ïîðòàëíà õèïåðòîíèÿ è åòèîëîãèÿòà.è/èëè ñïëåíîìåãàëèÿ – ëèìôîìè. çàáîëÿâàíèÿ íà ñúðöåòî. ×åðíîäðîáíèòå áîëåñòè íàðóøàâàò ãëþêîçíèÿ òîëåðàíñ. . Íå íà ïîñëåäíî ìÿñòî äèôåðåíöèàëíàòà äèàãíîçà âêëþ÷âà è çàáîëÿâàíèÿ. äîêàòî ïðîäúëæàâàíåòî íà çëîóïîòðåáàòà å ñâúðçàíî ñ ïîâèøåíà áîëåñòíîñò è ñìúðòíîñò. Íåõîìîãåíåí âúçëåñò ÷åðåí äðîá. îãðàíè÷àâàíå ïðèåìà íà ìåäèêàìåíòè. äîêàòî â ñëó÷àèòå ñ ÷åðíîäðîáíà åíöåôàëîïàòèÿ îãðàíè÷àâàìå ïðèåìà íà áåëòúöè äî 30-40 g/äíåâíî. Äî 2/3 îò áîëíèòå ñ öèðîçà ñà ñ áåëòú÷íî íåäîõðàíâàíå. à çàåäíî ñ ëåâêîïåíèÿ ãîâîðè çà õèïåðñïëåíåí ñèíäðîì. Ïðè ïàöèåíòè ñ íàïðåäíàëà ÷åðíîäðîáíà áîëåñò äèåòè÷íîòî ëå÷åíèå ìîæå äà å êëþ÷îâ ôàêòîð çà ïðåäîòâðàòÿâàíå íà ïîðòî-ñèñòåìíàòà åíöåôàëîïàòèÿ (ÏÑÅ). èêòåð è óäúëæåíî ïðîòðîìáèíîâî âðåìå.îòíà÷àëî ïðåç óñòàòà. Ïðè áîëíè ñ õðîíè÷íåí æëú÷åí çàñòîé ( íàïð. âîäåùè äî õåïàòî. Îáðàòèìà å è ôèáðîçàòà â íà÷àëåí ñòàäèé. ìèêðîöèòíà – ïðè ãàñòðîèíòåñòèíàëíî êúðâåíå. áåç çàïðúæêè è ñèëíè îðèåíòàëñêè ïîäïðàâêè. Ïðîãíîçàòà çàâèñè îò ñòåïåíòà íà óâðåæäàíå íà õåïàòîöåëóëàðíàòà ôóíêöèÿ. Àáäîìèíàëíàòà åõîãðàôèÿòà ñ äîïëåðîâîòî èçñëåäâàíå å ïîëåçíà çà äèàãíîçàòà öèðîçà. ×åðíîäðîáíà áèîïñèÿ ñå ïðîâåæäà ñàìî â êîìïåíñèðàíèÿ ñòàäèé íà çàáîëÿâàíåòî. ìàêðîöèòíà – ïðè àëêîõîëíà åòèîëîãèÿ. àêî èìà çíà÷åíèå çà îïðåäåëÿíå íà òåðàïèÿòà. êîãàòî î÷àêâàìå ïîÿâàòà íà àñöèò. Íàìàëåíà å òîëåðàíòíîñòòà êúì âúãëåõèäðàòè è ìàñòè. Áàçèñíî ëå÷åíèå è îáùè ìåðêè. òóìîðè. Ïðèåìúò íà ñîë òðÿáâà äà ñå íàìàëè è ïðè íàïðåäíàëî ÷åðíîäðîáíî çàáîëÿâàíå. íàïð. Ïðè ÷åðíîäðîáíî áîëíè ñ íèñúê õîëåñòåðîë å æåëàòåëåí è ïðèåìúò íà æúëòúê îò ÿéöàòà ñ öåë ïîäîáðÿâàíå äåéñòâèåòî íà ìàñòíîðàçòâîðèìèòå âèòàìèíè. èçêëþ÷âàíå íà àëêîõîëà. îò äðóãè ïðè÷èíè çà ïîðòàëíà õèïåðòîíèÿ. òúé êàòî áîëíèòå èìàò îãðàíè÷åíà ïîíîñèìîñò êúì ðàçëè÷íè õðàíè. Ïðè àëêîõîëèöè å íåîáõîäèìî äà ñå îñèãóðè íîðìàëåí âúòðåñúäîâ îáåì . ñïèðàíå íà àëêîõîëà. ëå÷åíèå ñ âèòàìèíè è àíòèîêñèäàíòè. Òðÿáâà äà ñå èçáÿãâàò ïðåïîðú÷âàíèòå íåêîíòðîëèðàíè ãîëåìè êîëè÷åñòâà âúãëåõèäðàòè è åäíîîáðàçíî ïðèåìàíå íà îïðåäåëåíè õðàíè (íàïð. ìèåëîäèñïëàñòè÷åí ñèíäðîì. Ïðîãíîçà. ×åñòî ñå îòêðèâà óìåðåíà íîðìîõðîìíà è íîðìîöèòíà àíåìèÿ. Íàé-÷åñòî ïðîãíîçàòà ñå îïðåäåëÿò ïî Child êëàñèôèêàöèÿòà Ïðè Child A – ïðîãíîçàòà å äîáðà.Êðúñòåâ Òàêà íàðå÷åíàòà áàçèñíà òåðàïèÿ âêëþ÷âà äèåòà è îïòèìàëåí íà÷èí íà æèâîò. Öèðîçàòà òðÿáâà äà ñå îòëè÷àâà îò âñè÷êè ïðåäøåñòâàùè ÿ ÷åðíîäðîáíè çàáîëÿâàíèÿ. ïðîòîâîâèðóñíî ëå÷åíèå. Ëå÷åíèå íà âúçíèêíàëèòå óñëîæíåíèÿ. Áîëíèòå òðÿáâà äà èçáÿãâàò ñàìî ÿñòèÿ.(áåëòúêà) è èçâàðà. òðóäíî ïîääàâàù ñå íà ëå÷åíèå àñöèò è íàïðåäíàëà åíöåôàëîïàòèÿ (Child Ñ) – òÿ å ëîøà è ïðåæèâÿåìîñòòà å êðàòêà. Äèôåðåíöèàëíà äèàãíîçà. êàêòî è çà óñòàíîâÿâàíå íà ïîðòàëíà õèïåðòîíèÿ è àñöèò. àêî å âúçìîæíî. êîèòî ïðè÷èíÿâàò äèñïåïòè÷íè îïëàêâàíèÿ. Ëå÷åíèå. íî íàé-ñúùåñòâåíî . Ïðîãíîçàòà íà îñòðèòå è õðîíè÷íè àëêîõîëíè õåïàòèòè ñå ïîäîáðÿâà äðàìàòè÷íî ïðè àáñòèíåíöèÿ. êîåòî íàëàãà ïðèåìàíåòî íà ïî-ìàëêî ìàñòè ñ õðàíàòà. Îãðàíè÷àâàíåòî íà ñîëòà èìà ñìèñúë ïðè çàäðúæêà íà òå÷íîñòè. Òÿ ñå ïîäîáðÿâà ïðè ïðåìàõâàíå íà ïðè÷èíàòà.ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß Äèåòè÷åí ðåæèì. êîèòî ìîãàò äà äîâåäàò äî åðîçèÿ íà ðàçøèðåíèòå êðúâîíîñíè ñúäîâå â õðàíîïðîâîäà.êúì áåëòúöèòå. Òðîìáîöèòîïåíèÿòà å ÷åñòà. Íåîáõîäèìà å ðàçíîîáðàçíà õðàíà. êîèòî íå èçèñêâàò æëú÷íè ñîëè çà àáñîðáöèÿ. êîåòî ìîæå äà íàëîæè ïîäîáíî íà äèàáåòèöèòå õðàíåíå. Ïðè àëêîõîëíèòå ÷åðíîäðîáíè çàáîëÿâàíèÿ îò ãîëÿìî çíà÷åíèå å ñïèðàíåòî íà àëêîõîëà. Ïðè íàìàëåí áåëòú÷åí ñèíòåç ïðåïîðú÷âàìå äîïúëíèòåëíî ÿéöà. ïîâðúùàíå èëè äèàðèÿ -âåíîçíî. Îáðàòíî – ïðè èçðàçåíà õèïîàëáóìèíåìèÿ. Ñàìî íÿêîè öèðîòèöè èìàò ñèìïòîìàòè÷íà ñòåàòîðåÿ. àñöèò. ëåâêîçà. ÏÐÈÍÖÈÏÈ ÍÀ ËÅ×ÅÍÈÅ ÍÀ ÕÐÎÍÈ×ÍÈÒÅ ×ÅÐÍÎÄÐÎÁÍÈ ÇÀÁÎËßÂÀÍÈß Ç. ïúðâè÷íà áèëèàðíà öèðîçà) ñå ïðåïîðú÷âàò ñðåäíîâåðèæíè òðèãëèöåðèäè. Ïðåïîðú÷âàò ñå ìëå÷íè è ðàñòèòåëíè áåëòúöè. 3. Ëå÷åíèåòî íà öèðîçàòà âêëþ÷âà: 1. Áîëíèòå íå òðÿáâà äà ïðèåìàò íåðàçðåäåíè öèòðóñîâè ïëîäîâå. ñ ïðîìåíåí êàòî “÷îâêà”ëÿâ ëîá è ñïëåíîìåãàëèÿ ãîâîðè ñ ãîëÿìà âåðîÿòíîñò çà öèðîçà. à ïðè ãàäåíå. Ïðè ëèïñà íà åíöåôàëîïàòèÿ íå ñå íàëàãà íàìàëåí âíîñ íà áåëòúöè. Åòèîëîãè÷íî ëå÷åíèå. ïîðàäè ðèñê îò ñòåàòîçà è ôèáðîçà è âëîøàâàíå íà çàáîëÿâàíåòî. Ïðè êîìïåíñèðàíà öèðîçà íå ñà íåîáõîäèìè äèåòè÷íè îãðàíè÷åíèÿ.

òèîêòîâàòà êèñåëèíà . Ïðèíöèïè íà ëå÷åíèåòî ñ õåïàòîïðîòåêòîðè: .Äà íå ñå ëåêóâàò áîëíèòå íåïðåêúñíàòî èëè ìíîãî êðàòêî. Ãëóòàòèîíúò å íàé-ñúùåñòâåíèÿò àíòèîêñèäàíò â êëåòêèòå íà áîçàéíèöèòå. Çà ñúæàëåíèå âúâåäåíèÿò â îðãàíèçìà ãëóòàòèîí íå íàâëèçà â êëåòêèòå. . ÷ðåç êîéòî ñå îñèãóðÿâà çàìåñòâàíå ïîä ôîðìàòà íà ìåäèêàìåíò íà åñòåñòâåíèÿ ïðîäóêò íà ÷îâåøêèÿ îðãàíèçúì SAMe.Æåëàòåëíî å êóðñúò ñ îïðåäåëåí õåïàòîïðîòåêòîð äà ïðîäúëæè îêîëî 3 ìåñåöà â åôåêòèâíà äîçà. ñëåä õðàíåíå.Äà íå ñå êîìáèíèðàò åäíîâðåìåííî äâà èëè ïîâå÷å õåïàòîïðîòåêòîðà â íèñêè íååôåêòèâíè äîçè. ïîÿâà íà àñöèò èëè äðóãî óñëîæíåíèå ñå ïðåïîðú÷âà ïîñòåëåí ðåæèì. ÷å áîëíèÿò ÷åðåí äðîá íå ìåòàáîëèçèðà ëåâóëîçàòà.íàð.ñâúðçâàíå íà ñâîáîäíèòå ðàäèêàëè è íàìàëÿâàíå íà ëèïèäíàòà ïåðîêñèäàöèÿ. îêñèäàòèâåí ñòðåñ – íàòðóïâàíå íà ñâîáîäíè ðàäèêàëè è ëèïèäíà ïåðîêñèäàöèÿ íà ìåìáðàíèòå è íåêðîçà. . Òðÿáâà äà ñå èìà ïðåäâèä. Íåçàâèñèìî îò åòèîëîãèÿòà ÷åðíîäðîáíîòî óâðåæäàíå ñå ïðè÷èíÿâà îò ò.. Àíòèòèðåîèäíèòå ìåäèêàìåíòè ñå ïðåäëàãàò çà íàìàëÿâàíå íà ÷åðíîäðîáíèÿ õèïåðìåòàáîëèçúì ïðè àëêîõîëíà çëîóïîòðåáà. Àíòèîêñèäàíòè è õåïàòîïðîòåêòîðè  ñâåòîâåí ìàùàá âñå îùå ñå ñïîðè îòíîñíî çíà÷åíèåòî íà âèòàìèíîòåðàïèÿòà è õåïàòîïðîòåêòîðèòå. êàòî â îñòàíàëîòî âðåìå îñúùåñòâÿâàò åæåäíåâíàòà ñè ôèçè÷åñêà àêòèâíîñò. êîèòî ñúùî ñòàáèëèçèðàò êëåòú÷íèòå ìåìáðàíè êàòî âíàñÿò íåçàìåíèìè ìàñòíè êèñåëèíè. Ïðèëàãà ñå â äîçà 3 ïúòè ïî 2 òàáë. Âèòàìèí Ñ (äî 1000 mg/d) å âîäíî ðàçòâîðèì àíòèîêñèäàíò. Ïðè áîëíè ñ 28 . íî ìîãàò äà ïðîìåíÿò ñàìî÷óâñòâèåòî è íà÷èíà íà æèâîò. ÷å ïðåïàðàòúò timonacic -òèàçîëèäèí 4-êàðáîêñèëíà êèñåëèíà.ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ Íÿìà äàííè àëêîõîëúò â óìåðåíè êîëè÷åñòâà äà å âðåäåí èëè äà ñå ìåòàáîëèçèðà íåíîðìàëíî ïðè õðîíè÷íèòå õåïàòèòè. Óòâúðäè ñå òåðàïåâòè÷íèÿò åôåêò íà S-adenosyl L-methionine (SAMe) -Ademetionin. êîãàòî áîëíèòå ïðèåìàò áîãàòà íà âèòàìèíè è ôëàâîíîèäè õðàíà. êîÿòî å äîíàòîð íà SH ãðóïè ïîâèøàâà ãëóòàòèîíà â õåïàòîöèòèòå. Ïðèíöèïúò íà ëå÷åíèå ñ òåçè âèòàìèíè å: äà çàïî÷íå ïðèëîæåíèåòî èì ïàðåíòåðàëíî çà åäíà ñåäìèöà (çà äà íàïúëíèì äåïàòà). Ìîæå äà ñå «ïî÷èâà» ïðåç ëÿòîòî. ïðåêðàòÿâàíå íà íàòîâàðâàíåòî . êîãàòî óìîðàòà å èçÿâåíà ïîñòåëíèÿò ðåæèìúò å ïîëåçåí. Silómarin . Òàêà òå îêàçâàòè õåïàòîïðîòåêòèâíî äåéñòâèå. Ðåæèì íà æèâîò è òðóä Ïî÷èâêàòà íà ëåãëî íàìàëÿâà ôóíêöèîíàëíèòå èçèñêâàíèÿ êúì ÷åðíèÿ äðîá è ñå ïðåïîðú÷âà ïðè îñòðà ÷åðíîäðîáíà áîëåñò.Ëå÷åíèåòî òðÿáâà äà ñå ôîêóñèðà ïðåç çèìíîïðîëåòíèÿ ïåðèîä. Ñ òåçè ìåäèêàìåíòè ñå ïîñòèãà íîðìàëèçèðàíå íà ÷åðíîäðîáíàòà êîíöåíòðàöèÿ íà GSH è äðóãèòå àíòèîêñèäàíòíè ñèñòåìè . òúé êàòî òÿ ñå îñèãóðÿâà â ðèáîçîìèòå íà âúòðåêëåòú÷íèòå ìåìáðàíè (åíäîïëàçìàòè÷åí ðåòèêóëóì). ïðåäèçâèêàí îò ïàðàöåòàìîë. àêî å íóæíî. îñîáåíî ïðè íåêðîçà. Òå íå óäúëæàâàò æèâîòà íà áîëíèÿ è íå ìîãàò äà èçëåêóâàò áîëåñòòà ìó. èç÷åðïàí ïðè ÷åðíîäðîáíî óâðå-æäàíå.ìàñòíîðàçòâîðèì. óìåñòíî å ùàäÿùî ôèçè÷åñêî íàòîâàðâàíå Ïðè àêòèâèðàíå íà áîëåñòòà.ðàáîòà. çàñèëâàíå íà îáùèòå ñèìïòîìè. Èçïîëçâàò ñå ïðåäøåñòâåíèöèòå ìó. èãðà èëè äðóãè ôîðìè íà ôèçè÷åñêà àêòèâíîñò ïðåäè ïîÿâàòà íà óìîðà. ñà íàìàëåíè âñè÷êè âèòàìèíè îò ãðóïàòà Â.â äîçà 420 mg/ä. Âèòàìèíîòåðàïèÿ Ïðè ÷åðíîäðîáíèòå çàáîëÿâàíèÿ.â äîçà 3 ïúòè ïî 2 êàïñóëè îò 300 mg/ä. Ïðîïèëòèîóðàöèëúò èìà õåïàòîïðîòåêòèâåí åôåêò ïðè òîêñè÷íè ÷åðíîäðîáíè óâðåæäàíèÿ. èíôóçèè íà ãëþêîçà ñ èíñóëèí (500 ml 10% ãëþêîçà + 8-12 Å èíñóëèí) èëè ãëþêàãîí ïîðàäè àíàáîëíèÿ èì åôåêò. Íà çíà÷èòåëíà ÷àñò îò òÿõ ñå ïðèïèñâàò ñúùî àíòèîêñèäàíòíè ñâîéñòâà íàïð. ÷å Acetyl-cysteine ñúùî å äîíàòîð íà ñâîáîäíè SH ãðóïè.Äà ñå ñìåíÿò õåïàòîïðîòåêòèâíèòå ìåäèêàìåíòè. Íàé-èçÿâåí å äåôèöèòúò íà Â12. . 2). . Ïðè õðîíè÷íèòå õåïàòèòè. Íå å æåëàòåëíà òåæêàòà ôèçè÷åñêà ðàáîòà. Ðàííîòî ëå÷åíèå ñ àíòèîêñèäàíòè ìîæå äà å îò ïîëçà çà çàáàâÿíå õîäà íà õðîíè÷íîòî ÷åðíîäðîáíî óâðåæäàíå. ôîñôîëèïèäè . Ïîâå÷åòî “õåïàòîïðîòåêòîðè” ñà íà áàçàòà íà ðàñòèòåëíè ôëàâîíîèäè. à âèòàìèí Å (400-800 mg/d) . Èçãëåæäà. Ïðåäëàãàò ñå äâå îñíîâíè ïðàâèëà: 1). â äîçèðîâêà 5 ïúòè íàäâèøàâàùà äíåâíàòà íóæäà. êîèòî íå ñå äúëæàò íà àëêîõîëíà çëîóïîòðåáà. Ñ öåë íàìàëÿâàíå íà ôèáðîçàòà (Silómarin) òåðàïèÿòà ïðîäúëæàâà ìèíèìóì 2 ãîäèíè. Îáùà öåë â òåðàïèÿòà íà õðîíè÷íèòå ÷åðíîäðîáíè çàáîëÿâàíèÿ å ïîäîáðÿâàíå íà ðåãåíåðàöèÿòà è áåëòú÷íèÿ ñèíòåç. Ïðè õðîíè÷åí õåïàòèò Ñ îáà÷å àëêîõîëúò çàñèëâà âèðóñíàòà ðåïëèêàöèÿ. Ñëåä òîâà äà ñå ïðåìèíå íà ïîääúðæàùà òåðàïèÿ. Àíòèîêñèäàíòèòå ïðåäïàçâàò êëåòú÷íèòå ñòðóêòóðè îò ëèïèäíàòà ïåðîêñèäàöèÿ. Õåïàòîïðîòåêòèâåí åôåêò èìàò è ïðèåìúò íà ï÷åëåí ìåä (2 ëúæèöè íà äåí) èëè ëåâóëîçà âåíîçíî. Ïðåäïîëàãà ñå. Òîé å îñíîâíî ñðåäñòâî çà ëå÷åíèå íà òîêñè÷íèÿ õåïàòèò. Âñè÷êè ñòàáèëèçàòîðè íà êëåòú÷íèòå ìåìáðàíè è àíòèîêñèäàíòèòå ìîãàò äà îêàæàò åôåêò è âúðõó áåëòú÷íàòà ñèíòåçà.â äîçà 3 ïúòè ïî 2 êàïñóëè îò 50 mg/ä è ëåöèòèí – 2-6 g äíåâíî ñà õåïàòîïðîòåêòîðè. Îáèêíîâåíî áîëíèòå òðÿáâà äà ëåæàò 2 ÷àñà ñóòðèí è 2 ÷àñà ñëåäîáÿä.

÷èåòî çàìåñòâàíå îñèãóðÿâà è ïîäîáðà åñòåñòâåíà äåòîêñèêàöèÿ. ïîâèøàâà àêòèâíîñòòà íà êîëàãåíàçàòà è óâåëè÷àâà ðàçãðàæäàíåòî ìó. Âèòàìèí Â12 ïðèëàãàìå ïî-ðÿäêî. êúì ñèñòåìíàòà âåíîçíà öèðêóëàöèÿ (õèïåðäèíàìè÷åí òèï êðúâîîáðàùåíèå). Ïî÷òè âñè÷êè ïðè÷èíè çà ïîðòàëíà õèïåðòîíèÿ ñà ñâúðçàíè ãëàâíî ñ ïîâèøåíà ðåçèñòåíòíîñò . Çàîáèêàëÿíåòî íà ÷åðíèÿ äðîá íàðóøàâà ìåòàáîëèçìà íà ðåäèöà åíäîãåííè âåùåñòâà: àíòèãåíè (àíòèãåííî äðàçíåíå – îáðàçóâàíå íà àíòèòåëà / ïîâèøàâàíå íà ãàìàãëîáóëèíèòå).Âúçìîæåí å åôåêò è ïðè ÏÁÖ. èäèîïàòè÷íà ïîðòàëíà ôèáðîçà. Íàé-÷åñòèòå äðóãè ïðè÷èíè ñà: òðîìáîçà èëè êîìïðåñèÿ íà v. Åòèîëîãèÿ è ïàòîãåíåçà Ïîðòàëíîòî íàëÿãàíå (P) çàâèñè îò ïîðòàëíèÿ êðúâîòîê (Q) è ñúäîâàòà ðåçèñòåíòíîñò (R) – P=Q. çàïóøâàíå è/èëè äåôîðìàöèÿ íà ñúäîâåòå. Ìàòåâà Ïîðòàëíàòà õèïåðòîíèÿ å ïîâèøåíî íàëÿãàíå â ñèñòåìàòà íà v. ìèåëîïðîëèôåðàòèâíè çàáîëÿâàíèÿ. äåñíîñòðàííà ñúðäå÷íà íåäîñòàòú÷íîñò. äðóãè ìåòàáîëèòè (àìîíÿê . êîèòî ðàçäåëÿò ïîðòàëíàòà õèïåðòîíèÿ â çàâèñèìîñò îò òîâà äàëè ÷åðíèÿò äðîá èëè ñèíóñîèäèòå ñà îòïðàâíàòà ãëåäíà òî÷êà. àëêîõîëåí õåïàòèò è ñòåàòîôèáðîçà (èíòðàõåïàòàëíî – ñèíóñîèäàëíî è ïîñòñèíóñîèäàëíî). êîèòî ñúäúðæàò è ìèêðîåëåìåíòè. Çà ïîÿâàòà ìó ñà îò çíà÷åíèå îùå ÷åðíîäðîáíàòà íåäîñòàòú÷íîñò è äèñáàëàíñà íà âàçîäèëàòàòîðíè è âàçîêîíñòðèêòîðíè ñóáñòàíöèè ñ íàìàëåíà åôåêòèâíîñò íà âàçîêîíñòðèêòîðèòå. êîåòî âîäè äî íàðàñòâàíå íà êðúâîòîêà (ïîâèøåí àðòåðèàëåí ïðèòîê â îáëàñòòà íà ñïëàíõíèêóñà) èëè íà ðåçèñòåíòíîñòòà. Åäíîãîäèøíî ëå÷åíèå ñ Colchicine 1 mg/äíåâíî óäúëæàâà æèâîòà íà áîëíèòå ñ àëêîõîëíè ÷åðíîäðîáíè çàáîëÿâàíèÿ. cava inferior.âúçïàëèòåëíà èëè ìàëèãíåíà èíôèëòðàöèÿ. ôèáðîçà. íîäóëàðíà õèïåðïëàçèÿ. Áîëíèÿò ÷åðåí äðîá å â äåôèöèò è íà ìèêðîåëåìåíòè íàïð. êîÿòî íå å òîêñè÷íà ïðè àëêîõîëíè óâðåæäàíèÿ.portae èëè v. êðàòêîòðàéíî â ïîíèñêè äîçè .ãðàíóëîìàòîçåí õåïàòèò. Àíòèôèáðîòè÷íè ìåäèêàìåíòè Ïðåäîòâðàòÿâàíåòî íà ðàçâèòèåòî íà ñúåäèíèòåëíà òúêàí å åäíà îñíîâíà öåë â ëå÷åíèåòî íà õðîíè÷íèÿ õåïàòèò. çàäóõ. ñå ïðèëàãà åäèíè÷íà äîçà òèàìèí 500 mg ïàðåíòåðàëíî. õåïàòàëíà è 29 .  òîçè ñìèñúë ïîëåçíè ìîãàò äà áúäàò êîìáèíèðàíèòå ìóëòèâèòàìèííè ïðåïàðàòè. ñúùî 1-2 ïúòè ñåäìè÷íî. ÏÎÐÒÀËÍÀ ÕÈÏÅÐÒÎÍÈß Ë. Íàé÷åñòèòå ñòðàíè÷íè ÿâëåíèÿ ïðè ëå÷åíèåòî ñ êîëõèöèí ñà ãàäåíå.ïîòòèñêà ñèíòåçàòà è ñåêðåöèÿòà íà êîëàãåí. èíòðàõåïàòàëíè è ïðåñèíóñîèäàëíè. äèàðèÿ.ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß ïîñòõåïàòàëíà èëè ïðåñèíóñîèäàëíà. âåíîîêëóçèâíà áîëåñò (èíòàõåïàòàëíî è ïîñòñèíóñîèäàëíî). ñèíóñîèäàëíà è ïîñòñèíóñîèäàëíà. Çàñÿãàò ñå è áåëèÿ äðîá (õåïàòî-ïóëìîíàëåí ñèíäðîì ñ àðòåðèàëíà õèïîêñåìèÿ.åíöåôàëîïàòèÿ). portae íàä 12 mmHg. ìåòàñòàçè.portae âúçíèêâàò ïîðòî-ñèñòåìíè êîëàòåðàëè (ìåæäó v. delirium tremens. Ïàòîôèçèîëîãèÿ è êëèíè÷íè ïðîÿâè Çà äåêîìïðåñèÿ íà ïîâèøåíîòî íàëÿãàíå â ñèñòåìàòà íà v. Êîëõèöèíúò å ìåäèêàìåíò. Ëå÷åíèåòî ñ âèòàìèí Â12 êðèå îïàñíîñò îò çàñèëâàíå íà êàíöåðîãåíåçàòà ïðè âèðóñíèòå è íàïðåäíàëè ÷åðíîäðîáíè çàáîëÿâàíèÿ.500 åäèíèöè äíåâíî. ñèíêîï. Çà ñúæàëåíèå êðàòêîòðàéíîòî ïðèåìàíå íà êîëõèöèí íå ïðîìåíÿ õîäà íà àëêîõîëíèòå õåïàòèò èëè öèðîçà. åíäîòîêñèíè (áàêòåðèåìèÿ). ïîñòõåïàòàëíè è ïîñòñèíóñîèäàëíè . öèàíîçà. íî íå è ñïèðàíå íà áîëåñòòà. Äðóãèòå èçïîëçâàíè âèòàìèíè ñà C è E. òúé êàòî çàñèëâàò ñòåàòîçàòà. öèíê è ñåëåí. ïðèòèñêàíå. Àíòèôèáðîòè÷åí åôåêò ñå îáñúæäà è çà Silómarin è Colchicine. Êëàñèôèêàöèÿ Èçïîëçâàò ñå äâå ïðèïîêðèâàùè ñå êëàñèôèêàöèè. Ïîääúðæàùàòà òåðàïèÿ å 3 òàáë. lienalis (ïðåñèíóñîèäàëíî è ïðåõåïàòàëíî). Îáè÷àéíèòå äîçè âèòàìèí À ìîãàò äà ñå îêàæàò òîêñè÷íè çà áîëíèòå ñ àëêîõîëíî ÷åðíîäðîáíî çàáîëÿâàíå. õîðìîíè (õîðìîíàëåí äèñáàëàíñ). çà ïðåäîòâðàòÿâàíå íà åíöåôàëîïàòèÿòà.Budd-Chiari ñèíäðîì. Ïðè áúáðå÷íà íåäîñòàòú÷íîñò ìîãàò äà ñå íàáëþäàâàò ìèîïàòèÿ è íåâðîïàòèÿ. õðàíèòåëíè ñúñòàâêè (íàðóøåí èíòåðìåäèåðåí è åíåðãèåí ìåòàáîëèçúì). Òå ñà ïðåõîäíè. áîëêà â ãúðäèòå). Ïðîòèâîâèðóñíîòî ëå÷åíèå (âèðóñíè õåïàòèòè) íàìàëÿâà ôèáðîçàòà.1 äî 2 àìïóëè (500 ãàìè) ñåäìè÷íî. Îòâåæäàíåòî íà ïîðòàëíàòà êðúâ âîäè äî: îòâàðÿíå íà íåàêòèâíè âåíî-âåíîçíè øúíòîâå ñ ïîñëåäâàùî âåíîçíî êðúâîíàïúëâàíå â îáëàñòòà íà ñïëàíõíèêóñà (ïîâèøåí ñïëàíõíèêîâ êðúâîòîê). Ïîðòàëíàòà õèïåðòîíèÿ ñå äúëæè íà ÷åðíîäðîáíà öèðîçà â íàä 80% îò ñëó÷àèòå.cava superior è inferior). âðîäåíà ÷åðíîäðîáíà ôèáðîçà.R. è ïúðâè÷åí ñêëåðîçèðàù õîëàíãèò ñúñ çàáàâÿíå ïðîãðåñèðàíåòî. ñúîòâåòíî íà ïðåõåïàòàëíà.portae è v. êîéòî ïîâëèÿâà îáðàçóâàíåòî íà ñúåäèíèòåëíà òúêàí . êúì âåíè ñ íîðìàëíî íèñúê êðúâîòîê (ãàñòðîåçîôàãåàëíè âàðèöè). êàêòî è íà åêçîãåííèòå âåùåñòâà . òðîìáîçà è ïðèòèñêàíå íà v. ïîâèøàâà ïîðòàëíîòî íàëÿãàíå. êîðåìíè áîëêè.òîêñèíè è ìåäèêàìåíòè. íåêðîçàòà è ôèáðîçàòà. ïðåç óñòàòà. Çàòîâà âñÿêî ñúñòîÿíèå. è áúáðåêà (õåïàòîðåíàëåí ñèíäðîì. Âèòàìèí À ñå ïðåïîðú÷âà â äîçèðîâêà 1-2 ïåðëè îò 2. îëèãîðèÿ-àíóðèÿ). êîíñòðèêòèâåí ïåðèêàðäèò.

Òå ñà ðåçóëòàò íà ïîðòî-ãàñòðîåçîôàãåàëíè êîëàòåðàëè ìåæäó v. ñúäîâè çâåçäè.èëè êîëîïàòèÿ. Ôèã. Ìåäèêàìåíòîçíîòî ëå÷åíèå öåëè íàìàëÿâàíå íà ãðàäèåíòà íà ïîðòàëíîòî íàëÿãàíå ïîä ãðàíè÷íèòå ñòîéíîñòè. íàïðåãíàòè âàðèêîçíè ïðîìåíè ñ ÷åðâåíè ïåòíà ïî ïîâúðõíîñòòà. coronaria ventriculi (gastrica sin. Äèàãíîçà Êëèíè÷íàòà äèàãíîçà ïîðòàëíà õèïåðòîíèÿ îáèêíîâåíî å ëåñíà ïðè äàííè çà ÷åðíîäðîáíà öèðîçà. äèëàòèðàíè âåíè ïî êîðåìíàòà ñòåíà è ãðúäíèÿ êîø.2 Âàðèöè íà õðàíîïðîâîäà – ðåíòãåíîâ îáðàç Óñëîæíåíèÿ Åäíî îò íàé-ñåðèîçíèòå óñëîæíåíèÿ íà ïîðòàëíàòà õèïåðòîíèÿ ñà êðúâîèçëèâèòå îò ãîðíèÿ ÃÈÒ. Ïî-ðÿäêî ñå ôîðìèðàò ðåêòàëíèòå âàðèöè èëè âúçíèêâà ïîðòàëíà õèïåðòåíçèâíà ãàñòðî.1 Âàðèöè íà õðàíîïðîâîäà – åíäîñêîïñêè îáðàç 30 .â ãîëÿì îáåì è ïîä âèñîêî íàëÿãàíå (ïîâðúùàíå íà êðúâ êàòî ôîíòàí). ñïëåíîìåãàëèÿ. êîèòî îïðåäåëÿò êëèíè÷íî çíà÷èìàòà Ôèã. Åçîôàãîãàñòðîñêîïèÿòà (ÔÃÑ) å îñíîâåí ìåòîä çà äèàãíîçà è ëå÷åíèå íà âàðèöèòå íà õðàíîïðîâîäà è ñòîìàõà. îñîáåíî ïðè íåêîëêîêðàòíè õåìàòåìåçè è ìåëåíè. åíòåðî. Òÿ å ëîøà ïðè Child Ñ. Äèëàòèðàíè êîëàòåðàëíè âåíîçíè ñúäîâå ìîãàò äà ñå íàáëþäàâàò ïî ôëàíãîâåòå íà êîðåìà è ãðúäíèÿ êîø. Åçîôàãåàëíèòå âàðèöè è äðóãèòå ïðîìåíè ïî ëèãàâèöàòà íà ÃÈÒ. Åõîãðàôñêîòî èçñëåäâàíå ñ äîïëåð å îñíîâåí ìåòîä çà äèàãíîçàòà íà ïîðòàëíàòà õèïåðòîíèÿ. ñëèâàùè ñå. ñèëíî íàãúíàòè. åíäîñêîïñêî. Íàé-÷åñòîòî è îïàñíî ìÿñòî çà îáðàçóâàíå íà êîëàòåðàëè å îêîëî ïðîêñèìàëíàòà ÷àñò íà ñòîìàõà è äèñòàëíèÿ õðàíîïðîâîä – ãàñòðîåçîôàãåàëíè âàðèöè.Ôèã. Êúðâåíåòî îò ãàñòðîåçîôàãåàëíè âàðèöè ñå ìàíèôåñòèðà ñ õåìàòåìåçà . ëåñíî êîëàáèðàùè ïðè èíñóôëàöèÿ íà âúçäóõ. îïåðàòèâíî èëè êîìáèíèðàíî. âúçíèêâàò òåæêè õåìîäèíàìè÷íè îòêëîíåíèÿ äî õèïîâîëåìè÷åí øîê. ïîñîêàòà è îáåìà íà ïîðòàëíèÿ êðúâîòîê.2 Âàðèöè íà õðàíîïðîâîäà – ðåíòãåíîâ îáðàç ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ Ñïëåíîìåãàëèÿòà è õèïåðñïëåíèçìúò ñúùî ñå ñâúðçâàò ñ ïîðòàëíàòà õèïåðòîíèÿ. äî ãîëåìè.) è v. Êîíòðàñòíàòà ðåíòãåíîãðàôèÿ íà õðàíîïðîâîäà è ñòîìàõà å àëòåðíàòèâà íà åíäîñêîïñêèÿ ìåòîä çà äîêàçâàíå íà ãîëåìè âàðèêîçíè âúçëè. Ïîðòàëíàòà õèïåðòåíçèâíà ãàñòðîïàòèÿ îáèêíîâåíî ñå ïðîÿâÿâà ñàìî ñ ìåëåíà. Ïîðòàëíàòà õèïåðòîíèÿ ñúó÷àñòâà è â ïàòîãåíåçàòà íà àñöèòà. ñå äîêàçâàò ÷ðåç ãîðíà è äîëíà åíäîñêîïèÿ.îò ìàëêè. ÷åñòî è îáðàòåí . Àíîðåêòàëíèòå âàðèöè ñå èçÿâÿâàò êëèíè÷íî êàòî õåìîðîèäè (ðåêòîðàãèÿ). Ïîðàäè áúðçàòà çàãóáà íà ãîëÿìî êîëè÷åñòâî êðúâ..îò ÷åðíèÿ äðîá êúì êîëàòåðàëèòå (õåïàòîôóãàëåí). Ïðîôèëàêòèêà è ëå÷åíèå íà êðúâîèçëèâèòå îò ãàñòðîåçîôàãåàëíè âàðèöè Ëå÷åíèåòî å ìåäèêàìåíòîçíî. Ïðè ïîðòàëíà õèïåðòîíèÿ êðúâîòîêúò å íàìàëåí. ñúïúòñòâàù àñöèò. ïàëìàðåí åðèòåì. Îñâåí îò òåæåñòòà íà êðúâîèçëèâà ïðîãíîçàòà çàâèñè è îò òåæåñòòà íà ÷åðíîäðîáíàòà öèðîçà. ðåçóëòàò íà ïîðòàëíàòà õèïåðòîíèÿ. Íàñòúïâà õèïåðïëàçèÿ íà ðåòèêóëî-åíäîòåëíàòà ñèñòåìà è ñåêâåñòðàöèÿ íà êðúâíè êëåòêè ñ êëèíè÷íà èçÿâà òðîìáîöèòîïåíèÿ. îñîáåíî îò âàðèöè íà õðàíîïðîâîäà. Êðúâîèçëèâèòå îò ãàñòðîåçîôàãåàëíè âàðèöè ñà åäíà îò íàé-÷åñòèòå ïðè÷èíè çà ñìúðò ïðè öèðîçà. Äàâà äàííè çà ñêîðîñòòà. Ðèñêúò îò ïîâòîðíî êúðâåíå å ãîëÿì. azygos. Âèçóàëèçèðà è õàðàêòåðèçèðà v. Ïî-êúñíî ñå ïîÿâÿâàò è ìåëåíà èëè õåìàòîõåçèÿ.portae (äèëàòàöèÿ. Îïðåäåëÿò ñå ÷åòèðè ñòåïåíè âàðèöè íà õðàíîïðîâîäà . òðîìáîçà) è ïîðòîñèñòåìíèòå êîëàòåðàëè. ëåâêîïåíèÿ è àíåìèÿ.

Îáèêíîâåíî òîâà ëå÷åíèå ïðîäúëæàâà 12 ÷. Ïðèëàãà ñå ïîä ôîðìàòà íà i. Ïðåïàðàòúò èìà ïî-ñëàáî äåéñòâèå âúðõó ïîðòàëíèÿ êðúâîòîê. Õåïàòîöåëóëàðíàòà ôóíêöèÿ å çàïàçåíà êàêòî ïðåäè. ïðèëîæåíè i. Ïðè 30 . Decynon 2 õ 1 àìï. Åíäîñêîïñêàòà õåìîñòàçà å îñíîâåí ìåòîä çà îâëàäÿâàíå íà êúðâåíåòî îò âàðèöè íà õðàíîïðîâîäà. Ëå÷åíèåòî ïðîäúëæàâà äî æèâîò. Èçâúðøâà ñå íà ôîíà íà ïðîäúëæàâàùîòî ìåäèêàìåíòîçíî ëå÷åíèå. Ïðèëàãàò ñå êðàòêîòðàéíî ïàðåíòåðàëíî. íî ïî-ñêúïî. íî ìîæå äà áúäå óäúëæåíî äî 5-6 äíè. Ëåêàðñòâàòà. òàêà è ñëåä îòêëîíÿâàíåòî íà êðúâòà.Isosorbide-5-mononitrate è äðóãè íèòðàòè. bolus ïðåç 4 ÷àñà. Ñú÷åòàâà ñå ñ äèàãíîñòè÷íàòà åíäîñêîïèÿ. òåæêà åíöåôàëîïàòèÿ èëè àñïèðàöèÿ íà êðúâ â áåëèÿ äðîá áîëíèÿò ñå èíòóáèðà. Ïî-ðÿäêî ñå ïðèëàãà Octreotide . îùå â íà÷àëîòî íà êðúâîèçëèâà ñå ïðèëàãàò âàçîíñòðèêòîðè. êîèòî íàìàëÿâàò ïîðòàëíîòî íàëÿãàíå ïðè ïàöèåíòè ñ öèðîçà. Ñïèðîíîëàêòîíúò ñúùî íàìàëÿâà ïîðòàëíîòî íàëÿãàíå. Áîëíèòå íå ïðèåìàò õðàíà ïðåç óñòàòà äî îâëàäÿâàíå íà êðúâîèçëèâà. õåìîäèíàìè÷íèòå è äðóãè æèçíåíîâàæíè ïàðàìåòðè. Íàé-÷åñòî ñå èçïîëçâà Terlipressin â äîçà 1. êîåòî ñå èçÿâÿâà ñ êàðòèíàòà íà êîìïëåêñåí íåâðî-ïñèõèàòðè÷åí ñèíäðîì. Ïðèëàãàò ñå âèòàìèí Ê – ïî 1 àìï. Âàçîêîíñòðèêòîðèòå âàçîïðåñèí è ñîìàòîñàòèí è òåõíèòå ñèíòåòè÷íè àíàëîçè . Ñðåäñòâàòà.ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß íàëàãà êîðåêöèÿ íà òðoìáîöèòíèÿ áðîé ÷ðåç òðàíñôóçèÿ íà òðîìáîöèòíà ìàñà. ïîäàâàíå íà êèñëîðîä ïðåç íàçàëåí êàòåòúð.Terlipressin è Octreotide. Ïðè èçðàçåíà õèïîêñèÿ. Äíåñ òî âñå ïî-÷åñòî ñå êîìáèíèðà ñ åíäîñêîïñêîòî âðúçêîâî ëèãèðàíå.v.v. bolus ñ ïîñëåäâàùà èíôóçèÿ îò 50 mg íà 1 ÷àñ. êîèòî ïîäïîìàãàò ïðîöåñà íà êðúâîñúñèðâàíå. Íå âúçíèêâàò åíöåôàëîïàòèÿ èëè ÷åðíîäðîáíà íåäîñòàòú÷íîñò. bolus îò 0. PAMBA – ïî 1 àìï íà 4-6 ÷àñà. ñå èçïîëçâàò çà ëå÷åíèå íà îñòúð êðúâîèçëèâ îò âàðèöèòå. ÖÂÍ è ÷àñîâà äèóðåçà.áëîêåðè è omeprazole.50 mg i. Ïî åíäîñêîïñêè ïúò ñå îñúùåñòâÿâà ñïèðàíå íà êúðâåíåòî (ëå÷åíèå) è çàëè÷àâàíå èëè íàìàëÿâàíå íà ðàçìåðà íà âàðèöèòå (ïðîôèëàêòèêà).25 mg è ïðîäúëæèòåëíà èíôóçèÿ îò 6 mg çà 24 ÷àñà. Çàäúëæèòåëíî ñå ïðîñëåäÿâàò êëèíè÷íîòî ñúñòîÿíèå. Çà ïîòòèñêàíå íà ñîëíî-êèñåëàòà ñåêðåöèÿ ñå èçïîëçâàò è Í2. Áîëíèòå ñ òðîìáîçà íà ïîðòàëíàòà âåíà è äðóãè ïðåõåïàòàëíè ïðè÷èíè ñà ïîäõîäÿùè çà îïåðàòèâíî ëå÷åíèå (øúíòîâè îïåðàöèè). i.2 mg i. Ëå÷åíèåòî ñúñ Somatostatine å åôåêòèâíî. à íÿêîëêî äíè ñëåä òîâà òÿ å òå÷íî-êàøàâà. äîêàçóåìè 31 . íåçàâèñèìî äàëè áîëíèÿò âåäíúæ å êúðâÿë èëè íå îò òÿõ.70% îò ñëó÷àèòå ñ ÷åðíîäðîáíà öèðîçà ñå óñòàíîâÿâàò ðàçëè÷íè ïî ñòåïåí ôóíêöèîíàëíè ìîçú÷íè íàðóøåíèÿ . Òÿ ïðåäñòàâëÿâà ôóíêöèîíàëíî è ïîòåíöèàëíî îáðàòèìî íàðóøåíèå íà öåíòðàëíàòà íåðâíà ñèñòåìà. Èçïîëçâà ñå Propranolol â äîçà 2 õ 20 mg äî ïîñòèãàíå íà â-áëîêàäà. Ïðîôèëàêòèêà íà êðúâîèçëèâ îò ãàñòðîåçîôàãåàëíè âàðèöè Èìà çà öåë äà ïðåäïàçè èëè îòëîæè ïúðâèÿ åïèçîä (ïúðâè÷íà ïðîôèëàêòèêà) èëè äà ïðåäîòâðàòè ïîâòîðíî êúðâåíå (âòîðè÷íà ïðîôèëàêòèêà). õèïåðòîíèÿ. Ìîãàò äà ñå êîìáèíèðàò ñ âàçîäèëàòàòîðè . íå ñà çàäúëæèòåëíà ÷àñò îò ëå÷åíèåòî. Èçâúðøâà ñå íåêîëêîêðàòíî äî îáëèòåðàöèÿ íà âàðèöèòå èëè íàìàëÿâàíå íà ðàçìåðà èì.îò ëåêè îòêëîíåíèÿ.v. èçâúðøåíà ïî ñïåøíîñò (ñëåä îâëàäÿâàíå íà øîêà). Ìîæå äà ñå ïîñòàâè è ñîíäà íà Blackmore-Sengstaken çà ìåõàíè÷íî ïðèòèñêàíå íà êúðâÿùèÿ ñúä. Ñúùåñòâóâà îïàñíîñò îò õèïîãëèêåìèÿ. Ëå÷åíèå íà îñòðèòå êúðâÿùè åïèçîäè Çàïî÷âà ñ îáùè òåðàïåâòè÷íè è ðåàíèìàöèîííè ìåðêè çà êîðåêöèÿ íà õèïîâîëåìèÿòà è õèïîêñèÿòà.íà 2-6 ÷àñà çà êîðåêöèÿ íà ïðîòðîìáèíîâîòî âðåìå.v. Êðúñòåâ Ïîðòàëíàòà åíöåôàëîïàòèÿ å åäíî îò óñëîæíåíèÿòà íà íàïðåäíàëèòå ÷åðíîäðîáíè çàáîëÿâàíèÿ. Òîâà ñå ïîñòèãà ÷ðåç íàìàëÿâàíå íà êðúâîòîêà (âàçîêîíñòðèêòîðè) è ðåçèñòåíòíîñòòà (âàçîäèëàòàòîðè). B) è â ñëó÷àèòå íà íåóñïåõ èëè ïðîòèâîïîêàçàíèÿ çà ìåäèêàìåíòîçíà è åíäîñêîïñêà òåðàïèÿ. Íåñåëåêòèâíèòå â-áëîêåðè òðÿáâà äà ñå ïðèëàãàò ïðè âñè÷êè ñëó÷àè ñ âàðèöè íà õðàíîïðîâîäà (îñâåí òåçè â íà÷àëåí ïúðâè ñòàäèé). ãëþêîçíè è êðúâîçàìåñòâàùè ðàçòâîðè. Ëå÷åíèå â êðàéíèòå ñòàäèè íà òåæêà ïîðòàëíà õèïåðòîíèÿ èëè ïðè ðåöèäèâèðàùî êúðâåíå å ÷åðíîäðîáíàòà òðàíñïëàíòàöèÿ. Õèðóðãè÷íî ëå÷åíèå ñå îáñúæäà ñàìî ïðè î÷àêâàíà äîáðà ïðîãíîçà (Child A. Óñïîðåäíî ñ òîâà. Ïðåäïî÷èòà ñå âðúçâàíåòî íà âàðèêîçíèòå âúçëè (åíäîñêîïñêî âðúçêîâî ëèãèðàíå) ïðåä èíæåêòèðàíå íà ñêëåðîçèðàùî âåùåñòâî â òÿõ (ñêëåðîçèðàíå) ïîðàäè ïî-ãîëÿìàòà áåçîïàñíîñò (ïîìàëêî óñëîæíåíèÿ) ïðè ïúðâàòà ìàíèïóëàöèÿ. Ïîðàäè îïàñíîñò îò êîðîíàðî-ñïàçúì è èíôàðêò ñå êîìáèíèðà ñ íèòðàòè. ñå ïðèåìàò per os äî æèâîò. êðúâîïðåëèâàíå.v. Òå âêëþ÷âàò âåíîçíè èíôóçèè íà âîäíî-ñîëåâè. äíåâíî. Ìíîãî ðÿäêî ñå ÏÎÐÒÀËÍÀ ÅÍÖÅÔÀËÎÏÀÒÈß Ç. Òîâà ñà íåñåëåêòèâíèòå â-áëîêåðè.

çàòðóäíåíè àðèòìåòè÷íè äåéñòâèÿ ñòåïåí 2 ëåòàðãèÿ.1 Number-connection test (NCT) Ñ íàïðåäâàíåòî íà åíöåôàëîïàòèÿòà ñå ïðîìåíÿ ñúíÿò. íî ìîãàò äà èìàò çàòðóäíåíèÿ â ðàáîòàòà è â ìåæäóëè÷íîñòíèòå âçàèìîîòíîøåíèÿ. äîñòèãàùè äî êîìà è ñìúðò. äåçîðèåíòàöèÿ èëè âèäèìè íàðóøåíèÿ â èíòåëåêòóàëíèòå ôóíêöèè. ïúëíà äåçîðèåíòàöèÿ ñòåïåí 4 êîìà Ñòåïåí 0 ñå îçíà÷àâà îùå êàòî ò. çàñèëåíà äåçîðèåíòàöèÿ è êîìà. õèïåððåôëåêñèÿ. Êëèíè÷íà êàðòèíà Áîëíèòå ñ ïîðòàëíà åíöåôàëîïàòèÿ ñå ïðåäñòàâÿò ñ ðàçëè÷íè ñèìïòîìè. äèóðåòèöè.ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ñàìî ñúñ ñïåöèôè÷íè ïñèõîìåòðè÷íè òåñòîâå äî ïîòåæêè ïðîìåíè. ïðåóñòàíî- 32 . Ôàëøèâè íeâðîòðîíñìèòåðè /íàðóøåíî îòíîøåíèå íà àìèíîêèñåëèíèòå. Íàé-òåæêî óâðåäåíèòå áîëíè íå ìîãàò äà áúäàò ñúáóäåíè. Ïîâèøåíà àêòèâíîñò íà íåâðîòðàíñìèñèÿòà îò ãàìààìèíîìàñëåíà êèñåëèíà (GABA). Òÿ ïðîäúëæàâà äà áúäå ñåðèîçíî óñëîæíåíèå íà õðîíè÷íàòà ÷åðíîäðîáíà áîëåñò. êîåòî ñå çàñèëâà ïðè èçïúâàíå íà ðúöåòå èëè ñðåùó ñúïðîòèâëåíèå. íàðóøåíèÿ â èìïóëñèòå è åìîöèèòå è ëåêî îãðàíè÷àâàíå íà èíòåëåêòóàëíàòà äåéíîñò. íàðóøàâà ñå ðèòúìúò äåí/íîù. àñòåðèêñèñ. Ïðè ïî-òåæêàòà åíöåôàëîïàòèÿ èìà çàáàâåíà ðå÷. Ïîäîáíè áîëíè íàé-÷åñòî èìàò ãîëåìè ïîðòîêàâàëíè øúíòîâå è ïîíÿêîãà äúëãî âðåìå íå ñå ðàçïîçíàâà èñòèíñêàòà ïðè÷èíà çà òÿõíàòà ñèìïòîìàòèêà è ìîãàò äà ïîïàäíàò â ïñèõèàòðè÷íè çàâåäåíèÿ. ðåôëåêñèòå ëèïñâàò. Íàáëþäàâàò ñå åóôîðèÿ. òðåâîæíîñò èëè íàðóøåíà îðèåíòàöèÿ. 3. Òúé íàðå÷åíèÿò number-connection test (NCT) èëè òåñò çà ñâúðçâàíå íà ÷èñëàòà å äîñòàòú÷íî ÷óâñòâèòåëåí çà äà äîëîâè òåçè ìàëêè îòêëîíåíèÿ è å íàé-øèðîêî èçïîëçóâàíèÿò â ïðàêòèêàòà íà ãàñòðîåíòåðîëîçèòå òåñò. Àñòåðèêñèñ. ïðîìåíè íà ëè÷íîñòòà íåõàðàêòåðíî èëè íåñúîòâåòíî ïîâåäåíèå ñòåïåí 3 ñîìíîëåíòíîñò èëè ïîëóñòóïîð ïðè çàïàçåíà ðåàêöèÿ íà äðàçíåíå. àòàêñèÿ. Áîëíèòå ñ öèðîçà ÷åñòî ïîñòúïâàò â áîëíèöà ïîðàäè ïîÿâàòà íà îñòðà åíöåôàëîïàòèÿ èëè ïî äðóãè ïðè÷èíè è âïîñëåäñòâèå ðàçâèâàò òîâà óñëîæíåíèå. çàòðóäíåíèÿ â èçãîâîðà. Òÿ çàñÿãà íàä 70% îò áîëíèòå ñ ÷åðíîäðîáíà öèðîçà áåç êëèíè÷íî èçÿâåíà åíöåôàëîïàòèÿ. òúé êàòî êîðåêöèÿòà íà ìåòàáîëèòíîòî íàðóøåíèå. ÏÑÅ íàé-÷åñòî å íàïúëíî îáðàòèìà ñëåä ëå÷åíèå. Øúíòîâåòå ìåæäó ïîðòàëíîòî è ñèñòåìíîòî êðúâîîáðàùåíèå ñà îñíîâåí ôàêòîð âúâ âúçíèêâàíåòî íà ÏÑÅ (ïîðòîñèñòåìíà åíöåôàëîïàòèÿ). Áåíçîäèàçåïèíîâî ïîâèøàâàíå íà GABA-åðãè÷íàòà íåâðîòðàíñìèñèÿ. íàðóøåíà êîíöåíòðàöèÿ. õèïåðâåíòèëàöèÿ è õèïåððåôëåêñèÿ ñòàâàò äîëîâèìè ñ íàïðåäâàíå íà åíöåôàëîïàòèÿòà. Ëåêî çàñåãíàòèòå íÿìàò âèäèìè íåâðîëîãè÷íè íàðóøåíèÿ. Ñðàâíèòåëíî ìàëêà ÷àñò îò áîëíèòå ñ ÷åðíîäðîáíà öèðîçà èìàò îòíîñèòåëíî ñòàáèëíà õðîíè÷íà åíöåôàëîïàòèÿ. êîíôóçèÿ. õèïîêàëèåìèÿ. Èçïîëçâà ñå ñëåäíàòà êëàñèôèêàöèÿ íà ñòåïåíèòå íà åíöåôàëîïàòèÿòà: ñòåïåí 0 ëèïñâàò îòêëîíåíèÿ îò íîðìàòà ñòåïåí 1 äîëîâèìà.èíôåêöèè. 4. Íåâðîòîêñè÷íîñò íà àìîíÿêà. äåçîðèåíòèðàíîñò çà âðåìå. äåïðåñèÿ èëè âúçáóäà. Ôèã. Áîëíèòå ÷åñòî çàíåìàðÿâàò ëè÷íàòà õèãèåíà è îáëåêëîòî. 2. Ïîíàñòîÿùåì èìà 5 õèïîòåçè çà âúçíèêâàíåòî è ëå÷åíèåòî íà òîçè ñèíäðîì: 1. áîãàòà íà áåëòúöè õðàíà. íî ëåêà åóôîðèÿ. Ïàòîãåíåçà Ïàòîãåíåçàòà é âñå îùå íå å óòî÷íåíà. Ìíîæåñòâî ñèíåðãè÷íè íåâðîòîêñèíè. Ïîäîáíî íà äðóãèòå ìåòàáîëèòíè åíöåôàëîïàòèè. íàðóøåíèÿ â ïîâåäåíèåòî. Àêî ñå çàïî÷íå àäåêâàòíî ëå÷åíèå. 1). Ïîÿâàòà íà îñòðè åïèçîäè îáèêíîâåíî å óëåñíåíà îò ãàñòðîèíòåñòèíàëíè õåìîðàãèè.  íà÷àëîòî íà ÏÑÅ èìà ïðîìåíè â ðèòúìà íà ñúíÿ. Ïðè âñåêè ñëó÷àé íà ÷åðíîäðîáíà åíöåôàëîïàòèÿ å íåîáõîäèìî äà ñå ïîòúðñè òúé íàðå÷åíèÿò îòêëþ÷âàù ìîìåíò.íàð ñóáêëèíè÷íà èëè ëàòåíòíà åíöåôàëîïàòèÿ. 5. ñåäàòèâíè ìåäèêàìåíòè. òåçè áîëíè ùå ìîãàò äà æèâåÿò «íîðìàëíî» èëè ùå èìàò ïî-ìàëêî èçðàçåíà õðîíè÷íà åíöåôàëîïàòèÿ. Àñòåðèêñúò èëè òðåìîð êàòî êðèëàòà íà ïåïåðóäà ïðåäñòàâëÿâà àñèíõðîííî äâèæåíèå â êèòêèòå è ìåòàêàðïîôàëàíãåàëíèòå ñòàâè. Êëèíè÷íàòà êàðòèíà ìîæå äà ñå çàäúëáî÷è ïðè ïîÿâàòà èëè íàëè÷èåòî íà íÿêîè ìåòàáîëèòíè íàðóøåíèÿ (òàáë. ñïèðàíåòî íà êðúâîèçëèâà. Êëèíè÷íèÿò õîä ÷åñòî ñå ïðîìåíÿ â çàâèñèìîñò îò ðàçëè÷íè ôàêòîðè. Ñ íàïðåäâàíåòî íà áîëåñòòà ñå íàáëþäàâàò ÷åðíîäðîáåí äúõ.

Îáùè ìåðêè . àêñèàëíàòà êîìïþòúðíà òîìîãðàôèÿ. Íåîáõîäèìî å äà ñå ïîääúðæàò 2 -3 êàøàâè èçõîæäàíèÿ äíåâíî. Îãðàíè÷àâàíå íà áåëòúöèòå â õðàíàòà 2. ÿäðåíî ìàãíèòíèÿò ðåçîíàíñ íà ìîçúêà ñà íåîáõîäèìè çà èçêëþ÷âàíå íà äðóãè çàáîëÿâàíèÿ. êàêâàòî å íàïðèìåð ñïîíòàííèÿò áàêòåðèàëåí ïåðèòîíèò. âÿâàíåòî ïðèåìà íà ìåäèêàìåíòè ñà çàäúëæèòåëíà íà÷àëíà òåðàïåâòè÷íà ñòúïêà. äîïúëíèòåëíî âëîøàâàíå íà ÷åðíîäðîáíàòà ôóíêöèÿ. Ïðè ñïåøíè ñëó÷àè òÿ äîñòèãà äî 300 ml. Ïî÷èñòâàíå íà ÷åðâàòà 3. 1). óëåñíÿâàùè ÷åðíîäðîáíàòà åíöåôàëîïàòèÿ Ñúáèòèå Ëå ÷å íèå Ãàñòðîèíòåñòèíàëíî êúðâåíå Î÷èñòâàíå íà ÷åðâàòà.  ïîâå÷åòî ñëó÷àè ãàñòðîèíòåñòèíàëíîòî êúðâåíå ñå îâëàäÿâà áúðçî è åíöåôàëîïàòèÿòà çàòèõâà çà 1-2 äíè. Ìåäèêàìåíòè . Çà áîëíèòå ñ ìàíèôåñíà ÏÑÅ åëåêòðîåíöåôàëîãðàôèÿòà ïðåäîñòàâÿ îáåêòèâíî äîêàçàòåëñòâî çà òåæåñòòà íà çàáîëÿâàíåòî. Èçðàçåíàòà äèàðèÿ ìîæå äà äîâåäå äî âëîøàâàíå íà åíöåôàëîïàòèÿòà è äà ïðè÷èíè åëåêòðîëèòåí äèñáàëàíñ è/èëè áúáðå÷íà íåäîñòàòú÷íîñò.ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß Òàáëèöà 1. Ëàáîðàòîðíèòå èçñëåäâàíèÿ. Ïðè òåæêà äèàðèÿ èëè äðóãè íåæåëàíè ðåàêöèè (ïîâðúùàíå. Àìèíîêèñåëèíè) 4. èíôåêöèè. îòîèëè íåâðîòîêñè÷íîñò.7 g/kg/äíåâíî). íàðêîòèöè Ïðåêðàòÿâàíå íà ïðèåìà Îñòðà ÷åðíîäðîáíà ëåçèÿ Ñèìòîìàòè÷íî Àçîòåìèÿ Îâîäíÿâàíå. äîçàòà ñå íàìàëÿâà èëè ñå ïðèëàãà Lactitol (0. Ëå÷åíèå Ïúðâàòà ñòúïêà â ëå÷åíèåòî íà åíöåôàëîïàòèÿòà å èçÿñíÿâàíå è êîðèãèðàíå íà ôàêòîðèòå. Ïðè÷èíè.êîðåêöèÿ íà õåìîäèíàìèêà. îòãîâîðíè çà îáðàçóâàíåòî íà àìîíÿêà. 33 .5 -0. Äíåâíàòà äîçà íà Lactulosa å èíäèâèäóàëíà – 15-45 ml per os äíåâíî. ñïèðàíå íà äèóðåòèöèòå Äåõèäðàòàöèÿ Îâîäíÿâàíå. ñïèðàíå íà äèóðåòèöèòå è òîêñè÷íè ëåêàðñòâà Ëå÷åíèåòî çàâèñè îò òåæåñòòà íà íåâðîëîãè÷íàòà ñèìïòîìàòèêà è â îñíîâàòà ñè å ñèìïòîìàòè÷íî. ðåíòãåíîãðàôèÿòà íà ÷åðåïà. êîéòî èìà ïî-ñëàá îñìîòè÷åí åôåêò. êîèòî ñà íåïîñðåäñòâåíà ïðè÷èíà çà íåéíàòà èçÿâà (òàáë. äîâåëî äî åíöåôàëîïàòèÿ å ïîäõîäÿùî çà òîâà. å ïîêàçàí ïðè òåæêà åíöåôàëîïàòèÿ èëè êîìà (ïðè ëèïñà íà áúáðå÷íà íåäîñòàòú÷íîñò). Ïðåïîðú÷âàò ñå ðàñòèòåëíè è ìëå÷íè áåëòúöè ñ áåëòú÷åí âíîñ 1-1. îãðàíè÷àâàíå íà áåëòúöèòå â õðàíàòà Õèïîêàëèåìèÿ Êàëèåâè (+ìàãíåçèåâè) ïðåïàðàòè Àëêàëîçà Êîðåêöèÿ íà àëêàëîçàòà. Ìåòðîíèäàçîë) . îáìåííè è äðóãè íàðóøåíèÿ Á) .v. íàñòúïâàíåòî íà áúáðå÷íà íåäîñòàòú÷íîñò ñúñòîÿíèåòî íà áîëíèòå ñå âëîøàâà âúïðåêè ìîùíîòî ëå÷åíèå. Èíâàçèâíè ìåòîäè: Õåìîñîðáöèÿ. Íå ñå ïðåïîðú÷âàò çà ïðîäúëæèòåëíî ëå÷åíèå ïîðàäè îïàñíîñò îò çàñèëâàíå íà òîêñè÷íîñòòà èì. ÷ðåâíè ðåçåêöèè 5. Åíöåôàëîïàòèÿòà ìîæå äà áúäå ïúðâèÿò ñèìïòîì íà íåèçÿâåíà èíôåêöèÿ. Òîâà ñå ïîñòèãà îñíîâíî ÷ðåç íàìàëÿâàíå íà ïðèåìà íà áåëòúöè ñ õðàíàòà è íàìàëÿâàíå íà áàêòåðèèòå. L-Ornithine–L-Aspartate â äîçà 20-40 g i. Ëàêòóëîçàòà å ñèíòåòè÷åí äèçàõàðèä. òðàíêâèëèçàòîðè. ÑÏÁ) Àíòèáèîòèöè Çàïåê Î÷èñòâàíå íà ÷åðâàòà Ïîâèøåí ïðèåì íà áåëòúöè Î÷èñòâàíå íà ÷åðâàòà. îáðàçóâàùè àìîíÿê â ÷åðâàòà. Áðîìîêðèïòèí. Ïðè ìàñèâíî êúðâåíå. ïðèåòè ïåðîðàëíî. êîéòî ñå ðàçãðàæäà îò èíòåñòèíàëíèòå áàêòåðèè è âîäè äî ïîäêèñåëÿâàíå íà äåáåëîòî ÷åðâî ñ ïîñëåäèöè îò òîâà -îñìîòè÷íà äèàðèÿ è íàìàëåíà àáñîðáöèÿòà íà àìîíÿê. ñïèðàíå íà äèóðåòèöèòå Ñåäàòèâà. Íåîìèöèí.áåç äîêàçàí åôåêò (L-DOPA. ïðåç ñîíäà èëè ÷ðåç êëèçìà.ñ äîêàçàí åôåêò (Ëàêòóëîçà. ×åðíîäðîáíàòà òðàíñïëàíòàöèÿ ñå îáñúæäà ïðè áîëíè ñ ÷åðíîäðîáíà åíöåôàëîïàòèÿ. áîëêè â êîðåìà). ñúîòâåòíî íåôðî-. Ïðè áîëíèòå ñúñ ñóáêëèíè÷íà ÏÑÅ ñà ïîëåçíè ïñèõîìåòðè÷íèòå òåñòîâå. Ïîñòîÿííîòî ïðèåìàíå íà ëàêòóëîçà íàìàëÿâà ÷åñòîòàòà íà åïèçîäèòå íà åíöåôàëîïàòèÿ. ×åðíîäðîáíà òðàíñïëàíòàöèÿ Öåë íà ëå÷åíèåòî å äà ñå íàìàëè íèâîòî íà òîêñè÷íèòå ñóáñòàíöèè. êàêòî è Metronidazole 2 x 250 mg äíåâíî ïðåç óñòàòà. àêî çàáîëÿâàíåòî. áåçñèìïòîìíèÿò ïèåëîíåôðèò. êðúâîñïèðàíå Èíôåêöèÿ (ñåïñèñ.5 g/kg/ äíåâíî. Ñèìïòîìàòè÷íîòî ëå÷åíèå íà ïîðòîêàâàëíàòà åíöåôàëîïàòèÿ âêëþ÷âà: À). Òå ïîòòèñêàò áàêòåðèèòå.Ñïåöèôè÷íè ìåðêè 1. Äèàãíîçà è äèôåðåíöèàëíà äèàãíîçà Äèàãíîçàòà ñå áàçèðà íà êëèíè÷íèòå ñèìïòîìè. Êàòî ñàìîñòîÿòåëíî èëè äîïúëíèòåëíî ëå÷åíèå ñå èçïîëçâàò è íåðåçîðáèðóåìèòå àíòèáèîòèöè (Streptomycin 1-2 g/äíåâíî).

êàêòî è öèòîëîãè÷íî èçñëåäâàíå. êîéòî íå å ñâúðçàí ñ ïîðòàëíà õèïåðòîíèÿ. Ïîðòàëíà õèïåðòîíèÿ. Àñöèòúò ïðè öèðîçà å òðàíñóäàò. êîÿòî å îòãîâîðíà çà íàìàëåíîòî îíêîòè÷íî íàëÿãàíå. Îáè÷àéíî ñå ñâúðçâà ñ ïðåòîâàðâàíå íà äÿñíàòà ìåäèàñòèíàëíà ëèìôíà ñèñòåìà.íàìàëÿâà åêñêðåöèÿòà íà íàòðèé ñ óðèíàòà. Ïîâèøàâà ñå òóáóëíàòà ðåàáñîðáöèÿ íà íàòðèé è âîäà . Çàáðàíà íà ÍÑÏÂÑ ÀÑÖÈÒ Ç. Âèñîêî áåëòú÷íî ñúäúðæàíèå (åêñóäàò) ñå ïðèåìà ïðè îáù áåëòúê íàä 25-30 g/l . Äîïúëíèòåëíî ñïîðåä êîíêðåòíèÿ ñëó÷àé. Õèëîçíèÿò àñöèò ïðè ÷åðíîäðîáíà öèðîçà ñå óñòàíîâÿâà ìíîãî ðÿäêî. ñïåöèàëíî ëèìôîìà.  ïîñëåäíèÿ ñëó÷àé òðÿáâà äà ñå ìèñëè çà 1. äà ñå ïîÿâàò õåðíèè è èíôåêöèè. Äðóãè. Êîãàòî àñöèòúò å ñâúðçàí ñúñ çàáîëÿâàíå.ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ õèïåðòîíèÿ. 2. Áúáðå÷åí ôàêòîð. Ïðè ãîëÿì èçëèâ ñå êàñàå çà äèàôðàãìåëåí äåôåêò. Âîäà – äî 1000 ml/ äíåâíî 1+2+3+4. îòãîâîðåí çà ïîääúðæàíå íà àñöèòà. ìèåëîôèáðîçà. ËÄÕ. Öåëòà íà èçñëåäâàíåòî å äà èçêëþ÷è óñëîæíåíèå (ñïîíòàíåí áàêòåðèàëåí ïåðèòîíèò) èëè äðóãî çàáîëÿâàíå. òðàâìà. Ðåæèì íà ëåãëî 1+2. íàïð. Ïàòîãåíåçà Îñíîâíèòå ôàêòîðè â îáðàçóâàíåòî íà ÷åðíîäðîáíèÿ àñöèò ñà: 1.6 mmol/l). Êðúñòåâ Àñöèòúò å ñâîáîäíî ïîäâèæíà òå÷íîñò â êîðåìíàòà êóõèíà. ïàíêðåàòèò). ×åñòà å è ïúïíàòà õåðíèÿ. Ïðè ãîëÿì àñöèò ìîæå äà ñå çàòðóäíè äèøàíåòî. Åäåìúò íà ñêðîòóìà è êîðåìíàòà ñòåíà ñà ÷åñòè. 4. íî ìîæå äà áúäå õèëîçåí èëè êúðâåíèñò. ïàíêðåàñåí èçëèâ. òî ðàçëèêàòà ñåðóìåí àëáóìèí – àëáóìèí â àñöèòà (Alb S-A) å íàä 11g/l è îáðàòíî – ïðè ëèïñà íà ïîðòàëíà õèïåðòîíèÿ òÿ å ïîä 11g/l. îáù áåëòúê. ïîçâîëÿâàù ïðåìèíàâàíå íà àñöèòíàòà òå÷íîñò â ïëåâðàëíàòà êóõèíà. Íàé-÷åñòàòà ïðè÷èíà çà àñöèò áåç öèðîçà å îò ðàê íà ÿé÷íèöèòå. 3. Ïðè ïëåâðàëåí èçëèâ âëÿâî å çàäúëæèòåëíî äà ñå èçêëþ÷è òóáåðêóëîçåí ïëåâðèò (÷åñò ïðè öèðîòèöè). 2. ãèãàíòñêè îâàðèàëíè êèñòè. õîëåñòåðîë. Íàðóøåíà ôóíêöèÿ íà ÷åðíèÿ äðîá (õèïîàëáóìèíåìèÿ). áúáðå÷åí. 5. ïðåðàçòåãíàò ïèêî÷åí ìåõóð. Åõîãðàôñêîòî èçñëåäâàíå äîêàçâà àñöèò è â ìàëêè êîëè÷åñòâà. Ïî-òðóäíà å îöåíêàòà íà àñöèòà. ìåñòåùî ñå ïðè îáðúùàíå íà òÿëîòî. Àñöèòúò å óñòàíîâèì êëèíè÷íî ïðè íàáèðàíå íà òå÷íîñò íàä 500 ml â êîðåìíàòà êóõèíà. Ëå÷åíèå Òåðàïèÿòà òðÿáâà äà ñå ïðîâåæäà ïîñòåïåííî è âíèìàòåëíî. íåäîëîâèìè ôèçèêàëíî. ñúîòâåòíî ôèëòðàöèÿòà íà òå÷íîñò îò ïëàçìàòà êúì ïåðèòîíåàëíàòà êóõèíà.Íàáèðàíåòî íà àñöèò ñå ñúïðîâîæäà îò óâåëè÷àâàíå íà òåãëîòî. Êëèíè÷íà êàðòèíà Îáèêíîâåíî áîëíèÿò ïðúâ îòêðèâà àñöèòà ïîðàäè íàðàñíàëàòà êîðåìíà îáèêîëêà èëè çàòðóäíåíî äèøàíå.äî ìîìåíòà. íåîïëàçìà. Ãîâîðè çà íåîïëàçìà èëè âúçïàëèòåëåí àñöèò (òóáåðêóëîçà. òóáåðêóëîçà. 4.ñúùî.3 g/ äíåâíî 1+2+3. 4. õèïîòèðåîèäèçúì. Âåíèòå ïî êîðåìíàòà ñòåíà ñà ðàçäóòè. Óâðåäåíè ïðîòîöè – ïàíêðåàñåí. íàïð. Òîé ñå ñâúðçâà ñ óâðåäà íà ëèìôíèòå ñúäîâå îò òóìîðè.Òî å ïîëåçíî çà äèàãíîñòèöèðàíå íà ÷åðíîäðîáíàòà öèðîçà ñ ïîðòàëíà 34 . Òàçè òå÷íîñò å áîãàòà íà áåëòúê è âïîñëåäñòâèå ñå ðàçðåæäà îò âîäàòà îò êàïèëÿðèòå íà ñïëàõíèêóñîâîòî ðóñëî . Ïàíêðåàñíèÿò àñöèò îáèêíîâåíî ñå äúëæè íà ñúëçÿùà ïñåâäîêèñòà îò òðàâìàòè÷åí èëè àëêîõîëåí ïàíêðåàòèò. Äèàãíîñòè÷íî çíà÷åíèå ïðè íåîïëàñòè÷íèÿ àñöèò èìàò îíêîôåòàëíèòå áåëòúöè (ÑÅÀ. 3. êîëîíà èëè äðóãè îðãàíè íà ÃÈÒ. Çíà÷èòåëíà õèïîàëáóìèíåìèÿ (ñåðóìåí àëáóìèí ïîä 20 g/l). êîÿòî îáóñëàâÿ ïîâèøåíî ñèíóñîèäàëíî õèäðîñòàòè÷íî íàëÿãàíå â ñïëàíõíèêóñîâîòî êàïèëÿðíî ðóñëî. Òîé òðÿáâà äà áúäå ðàçãðàíè÷åí îò äðóãè ïðè÷èíè çà êðúâ â êîðåìíàòà êóõèíà -íàïð. Àìèëàçà. êîåòî íå ìîæå äà ñå ïîåìå îò ëèìôíàòà ñèñòåìà.ìèêñåäåì. â êîéòî ãðàäèåíòúò íà îíêîòè÷íîòî íàëÿãàíå ìåæäó ïëàçìàòà è àñöèòà ñå èçðàâíè ñ õèäðîñòàòè÷íîòî íàëÿãàíå îò ïîðòàëíàòà õèïåðòîíèÿ. âîäåùî äî ïîðòàëíà õèïåðòîíèÿ. ëèìôåí. Íàòðèé – äî 2. Êúðâåíèñòèÿò àñöèò ïðè ÷åðíîäðîáíà öèðîçà ñå ñðåùà ïî-÷åñòî è å ñâúðçàí ñ áàâíî êúðâåíå îò õåïàòîöåëóëàðåí ðàê. âúïðåêè ÷å ñúïúòñòâàùîòî îáùî îòñëàáâàíå ìîæå äà å ïðè÷èíà çà ÿâíîòî ìó íàìàëÿâàíå. òóìîðè â êîðåìíàòà êóõèíà. Ïðè ïåðêóñèÿ ñå óñòàíîâÿâà ïðèòúïëåíèå ïî ôëàíãîâåòå. Ñ ïîìîùòà íà òåçè 6 ïîêàçàòåëÿ ìîæåì âåäíàãà äà ñå îðèåíòèðàìå äàëè àñöèòíàòà òå÷íîñò îòãîâàðÿ íà åêñóäàò. àëáóìèí.  ëåãíàëî ïîëîæåíèå ñå èçïúëâà ïî ôëàíãîâåòå. áðîé ëåâêîöèòè è ñåãìåíòîÿäðåíèòå êëåòêè. îíêîôåòàëíè áåëòúöè. Ñìåñåíè ôîðìè íà àñöèò. Ïåðèòîíåàëíà èíôèëòðàöèÿ îò èíôåêöèÿ (òóáåðêóëîçà) èëè òóìîð. Àíàëèçúò íà àñöèòíàòà òå÷íîñò âêëþ÷âà: 1. ËÄÕ íàä 210 U/l. ðàê. ìîæå äà ñå èçâúðøè è ìèêðîáèîëîãè÷íî èçñëåäâàíå. æëú÷åí. èëè 5. àëôà -ôåòîïðîòåèí). Äèàãíîñòè÷íà ïàðàöåíòåçà ñ òúíêà èãëà ñå ïðîâåæäà çàäúëæèòåëíî ïðè ïúðâà ïîÿâà íà àñöèò è ïðè âñÿêî âëîøàâàíå. õèäðîòîðàêñúò â äÿñíî . ñå íàòðóïâà â êîðåìíàòà êóõèíà. 3. Êîëè÷åñòâîòî ëèìôà. ñåðîçèò. òðàíñóäàò. Äèàãíîçà Îáåêòèâíîòî èçñëåäâàíå óñòàíîâÿâà áåëåçèòå íà îñíîâíîòî çàáîëÿâàíå – ÷åðíîäðîáíî èëè ñúðäå÷íî. Ñòàíäàðòíîòî ëå÷åíèå å ñòúïàëîîáðàçíà: 1. õîëåñòåðîë íàä 60 mg/dl (1. Äèôåðåíöèàëíà äèàãíîçà Íàé-âàæíî å ðàçãðàíè÷àâàíåòî íà òðàíñóäàò îò åêñóäàò. Êîðåìúò å èçäóò è ðàçòåãëåí. êîÿòî ó÷àñòâà â ðåçîðáöèÿòà íà àñöèòà. 2. îïðåäåëÿíå íà êîíöåíòðàöèÿòà íà ãëþêîçàòà. Íàðóøåí ëèìôåí îòòîê ïîðàäè ïîâèøåíî íàëÿãàíå â ÷åðíîäðîáíèòå ñèíóñîèäè – ÷åðíîäðîáíàòà ëèìôà ñúëçè îò êàïñóëàòà íà ÷åðíèÿ äðîá. 6. Öèðîòè÷íèÿò àñöèò îáè÷àéíî å áèñòúð. Âúçìîæåí å è ãåíåðàëèçèðàí îòîê. ëóïóñ åðèòåìàòîäåñ.

Íàé-÷åñòî ñå êàñàå çà íåñïàçâàíå íà îãðàíè÷åíèÿòà â ïðèåìà íà ñîë èëè òå÷íîñòè. Ëå÷åíèåòî çàïî÷âà âåäíàãà ñëåä ïîñòàâÿíå íà äèàãíîçàòà. Äèóðåçàòà íàìàëÿâà. Furosemide –20-40 mg/ äíåâíî 1+2+3+4+5+6+7. Ç.Furosemide. Óñòàíîâÿâàíåòî íà ãîëÿìî êîëè÷åñòâî àíàåðîáè å íåòèïè÷íî è íàñî÷âà ïî-ñêîðî êúì âòîðè÷åí áàêòåðèàëåí ïåðèòîíèò. Òåðàïèÿòà ïðîäúëæàâà 10-14 äåíà 35 . Ïðè çíà÷èìî íàìàëÿâàíå èëè èç÷åçâàíå íà àñöèòà. Spironolactone – 100-200 mg/ äíåâíî 1+2+3+4+5+6. äîçèòå íà äèóðåòèöèòå ïîñòåïåííî ñå íàìàëÿâàò äî âúçìîæíî íàé-íèñêàòà äîçà Spironolactone – ïîääúðæàùà òåðàïèÿ. Çà îöåíêà íà åôåêòà ñå ïðîñëåäÿâàò òåëåñíîòî òåãëî. Êðúñòåâ Îò õîñïèòàëèçèðàíèòå áîëíè ñ ÷åðíîäðîáíà öèðîçà 40% èìàò íÿêàêâà áàêòåðèàëíà èíôåêöèÿ (25% â àñöèòà). ðåçèñòåíòåí íà äèóðåòèöè àñöèò.  õîäà íà ëå÷åíèåòî ñ äèóðåòèöè ìîãàò äà âúçíèêíàò ðàçíîîáðàçíè íåæåëàíè ðåàêöèè. Ìèêðîîðãàíèçìèòå. êîÿòî äà äåéñòâà âúðõó öåëèÿ íåôðîí. Ïðè ìàëêà áåëòú÷íà êîíöåíòðàöèÿ (ïîä 10 g/l çà îáùèÿ áåëòúê è 150 mg/l çà Ñ 3) áàêòåðèöèäíàòà è îïñîíè÷íà àêòèâíîñò ñà íèñêè â àñöèòà íà öèðîòè÷íî áîëíèòå. ìóñêóëíè êðàìïè. Ëèïñàòà íà ïîäëåæàùà ïðè÷èíà ãîâîðè çà òåæêà öèðîçà. âòðèñàíå.6. áúáðå÷íàòà è ìîçú÷íàòà ôóíêöèÿ. Ñïèðîíîëàêòîíúò å îñíîâíî ñðåäñòâî çà ïúðâîíà÷àëíî è ïîääúðæàùî ëå÷åíèå. Äðóãà õàðàêòåðíà îñîáåíîñò å íèñêàòà êîíöåíòðàöèÿ íà ìèêðîáèòå â àñöèòíàòà òå÷íîñò. çàñèëâà ñå æúëòåíèöàòà.öèïðîôëîêñàöèí) è ïåíèöèëèíèòå. èíòåðêóðåíòíà èíôåêöèÿ. ñà ÷àñò îò íîðìàëíàòà ÷ðåâíà ôëîðà.Ïîäõîäÿùè ñà îùå öåôîòàêñèì. ïåôëîêñàöèí. Åëåêòðîëèòíè íàðóøåíèÿ ñà ÷åñòè è òðÿáâà âåäíàãà äà ñå êîðèãèðàò. Õèïîêàëèåìèÿ è õèïîõëîðåìè÷íà àëêàëîçà ìîãàò äà ïðåäèçâèêàò åíöåôàëîïàòèÿ. Áúðçàòà êîðåêöèÿ íà äèóðåçàòà êðèå îïàñíîñò îò âëîøàâàíå íà áúáðå÷íàòà ôóíêöèÿ. Ïðè ëèïñà íà åôåêò ñå âêëþ÷âà è âòîðè äèóðåòèê .ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß ÑÏÎÍÒÀÍÅÍ ÁÀÊÒÅÐÈÀËÅÍ ÏÅÐÈÒÎÍÈÒ 1+2+3+4+5. Êîãàòî ëèïñâà åôåêò îò àäåêâàòíàòà äèóðåòè÷íà òåðàïèÿ èëè âúçíèêâà áúðçà ïîÿâà íà ðåöèäèâ ïúðâàòà çàäà÷à íà ëåêàðÿ å äà ïîòúðñè ïðè÷èíàòà çà òîâà. öåôîïåðàçîí. ÑÁÏ å ÷åñò. Cefotaxime (Abricef) ïîâëèÿâà ïîâå÷åòî îò ïðè÷èíèòåëèòå è íå å íåôðîòîêñè÷åí. Ïúðâîíà÷àëíîòî ëå÷åíèå íà àñöèòà îáèêíîâåíî çàïî÷âà ñ îáùè ìåðîïðèÿòèÿ è Spironolactone.îò ïîðÿäúêà íà 1 áàêòåðèé/ml. Áîëíèòå ñ ÷åðíîäðîáíà öèðîçà è àñöèò áåç âèäèìà ïðè÷èíà ìîãàò äà ðàçâèÿò îñòúð áàêòåðèàëåí ïåðèòîíèò. êàòî E. öåôòðèàêñîí. Ïî-ðÿäêî ñå êàñàå çà ñïîíòàíåí áàêòåðèàëåí ïåðèòîíèò èëè íàðóøåíèÿ â áúáðå÷íàòà ôóíêöèÿ. íîðôëîêñàöèí. Ìîãàò äà áúäàò åâàêóèðàíè è äî 5-8 l àñöèòíà òå÷íîñò ñ åäíîâðåìåííî èíòðàâåíîçíî âëèâàíå íà Humanalbumin . áîëåçíåíîñò ïðè ïî÷óêâàíå âúðõó êîðåìíàòà ñòåíà íà ìÿñòî èëè ðàçïðîñòðàíÿâàùà ñå çàåäíî ñ óäàðíàòà âúëíà. Òèïè÷íàòà êàðòèíà íà ÑÁÏ âêëþ÷âà òåìïåðàòóðà. Îáà÷å êëèíè÷íèòå ñèìïòîìè ìîãàò äà áúäàò ìèíèìàëíè Äèàãíîñòè÷íàòà ïàðàöåíòåçà óñòàíîâÿâà ìúòíà àñöèòíà òå÷íîñò ñ ìíîãî ëåâêîöèòè è îáèêíîâåíî ïîëîæèòåëíà áàêòåðèàëíà êóëòóðà. Öåëè ñå êîìáèíàöèÿ. Ìîãàò äà ñå îáñúæäàò äîðè êàðáîàíõèäðàçíè èíõèáèòîðè. Àêî ëåâêîöèòíèÿò áðîé íàäâèøàâà 500 â êóáè÷åñêè ìèëèìåòúð èëè ïîâå÷å îò 250 ñåãìåíòîÿäðåíè êëåòêè å ãîëÿìà âåðîÿòíîñòòà çà áàêòåðèàëåí ïåðèòîíèò äîðè ïðè îòðèöàòåëíè áàêòåðèàëíè ïîñÿâêè.5 äî 1 kg äíåâíî. ò. Ïîñëåäíèÿò å ïîêàçàí è ïðè õèïîíàòðèåìèÿ. Ïðèëàãà ñå è õóìàíàëáóìèí. Ìàëêè ïàðàöåíòåçè 2 L 2 ïúòè ñåäìè÷íî Ëå÷åíèåòî íà àñöèòà ïðîäúëæàâà äî æèâîò. ïîâèøåíà ôèçè÷åñêà àêòèâíîñò. Èçìåðâàíåòî íà êîðåìíàòà îáèêîëêà íå å ïîêàçàòåëíî. ïðèëîæåíè ïàðåíòåðàëíîàìîêñèöèëèí ñ êëàâóëîíîâà êèñåëèíà è òðåòàòà ãåíåðàöèÿ öåôàëîñïîðèíè. Ïîêàçàíà å ïàðàöåíòåçà. ñïîíòàíåí áàêòåðèàëåí ïåðèòîíèò (ÑÁÏ). ïðèåì íà ÍÏÂÑ. Çàäúëæèòåëíî å ïðîñëåäÿâàíåòî íà åëåêòðîëèòè (íàòðèé è êàëèé). Çà íà÷àëíî ëå÷åíèå íà ÑÁÏ ñà ïîäõîäÿùè øèðîêîñïåêòúðíè àíòèáèîòèöè. Íàé-äîáðè ðåçóëòàòè ñå ïîëó÷àâàò ïðè èíêóáèðàíå íà 10-20 ml àñöèòíà òå÷íîñò â ñðåäà çà õåìîêóëòóðà.8 g/íà ëèòúð àñöèò. Íàé-÷åñòî ïðè÷èíèòåëèòå ñà Ãðàì îòðèöàòåëíè àåðîáè (60-80%). êîèòî íàâëèçàò â àñöèòíàòà òå÷íîñò. íàð. Íåîáõîäèìî å íàìàëÿâàíå íà òåãëîòî ñ 0. õëîðîêâèíîëîíîâèòå àíòèáàêòåðèàëíè ñðåäñòâà (îôëîêñàöèí. çàñèëâàíå íà áîëêàòà ïðè äâèæåíèå. ïîÿâÿâà ñå íåìîòèâèðàíà åíöåôàëîïàòèÿ. Ïðåêîìåðíàòà äèóðåòè÷íà òåðàïèÿ ìîæå äà ïðåäèçâèêà ÿòðîãåíåí õåïàòîðåíàëåí ñèíäðîì. Ïðè õèïîâîëåìèÿ è âëîøàâàíå íà áúáðå÷íàòà ôóíêöèÿ å íåîáõîäèìî âúçñòàíîâÿâàíå íà îáåìà è îñèãóðÿâàíå íà ïåðôóçèÿ íà áúðåêà (Dopamine â íèñêè äîçè). coli ñå ñðåùà â 40-50% îò ñëó÷àèòå. ðàçïðåäåëåí íà 3 i/v ïðèåìà. ãåíåðàëèçèðàíà áîëêà â êîðåìà. òúé êàòî ðàçäóâàíåòî îò ãàçîâå å ÷åñòî. Ïðèëàãà ñå â äîçà 4-8 g / äíåâíî.

ïðåäèìíî ïðè æåíè. ÷å ïðè õðîíè÷íà ïðîäúëæèòåëíà óïîòðåáà ðÿäêî âîäè äî áàêòåðèàëíà ðåçèñòåíòíîñò è å ñëàáî íåôðî-òîêñè÷åí. êàêòî è ðåçåêöèÿ íà ïî-ãîëåìèòå ñèìïòîìàòè÷íè òóìîðè. íàïðåäíàëà ÷åðíîäðîáíà öèðîçà. Õèïåðâàñêóëàðèçèðàíè ñà è òðóäíî ñå ðàçãðàíè÷àâàò åäèí îò äðóã. Ñìúðòíîñòòà å ìíîãî âèñîêà – 95% è îáèêíîâåíî ñå äúëæè íà ÷åðíîäðîáíà íåäîñòàòú÷íîñò.ñ äðóã ñòðîåæ. Íåâðîõóìîðàëíà äèñðåãóëàöèÿ: àêòèâèðàíå íà ðåíèí-àíãèîòåíçèíîâàòà ñèñòåìà. Ëå÷åíèåòî âêëþ÷âà ñïèðàíå íà îðàëíèòå êîíòðàöåïòèâà. Ìîæå äà ñå ïðèëîæè è Ciprofloxacin 2 õ 500 mg ñåäìè÷íî. Îáèêíîâåíî áîëíèòå. ìàëúê åôåêòèâåí êðúâåí îáåì. ëèïñà íà ïîäîáðåíèå ñëåä óâåëè÷àâàíå íà ïëàçìåíèÿ îáåì. îïåðàöèÿ èëè ãàñòðîèíòåñòèíàëíî êúðâåíå. àðòåðèàëíà âàçîäèëàòàöèÿ. 2. à ïðè ôîêàëíàòà íîäóëàðíà õèïåðïëàçèÿ èìà öåíòðàëåí àðòåðèàëåí ñúä. Äúëæè ñå íà: 1. 6. èìàò äðóãè áåëåçè íà ÷åðíîäðîáíà íåäîñòàòú÷íîñò: àñöèò. Ñåëåêòèâíîòî “ñòåðèëèçèðàíå” íà ÷åðâîòî å åôåêòèâíà ìÿðêà çà ïðåäïàçâàíå îò íîâè ðåöèäèâè. 3. èíôåêöèÿ. ÒÓÌÎÐÈ ÍÀ ×ÅÐÍÈß ÄÐÎÁ Ç. êðåàòèíèíúò íàðàñòâà îêîëî 135 mmol/l è êëèðúíñúò å ïîä 40 ml/min Äèôåðåíöèàëíàòà äèàãíîçà ìåæäó ôóíêöèîíàëíà è îðãàíè÷íà áúáðå÷íà íåäîñòàòú÷íîñò. ñåïñèñ ñ õîëåñòàçà. äîáðîêà÷åñòâåíèòå è çëîêà÷åñòâåíèòå ÷åðíîäðîáíè òóìîðè ñå ðàçäåëÿò íà õåïàòîöåëóëàðíè. êîÿòî ñå äúëæè íà íàìàëÿâàíå íà êðúâîòîêà è ãëîìåðóëíàòà ôèëòðàöèÿ è òåîðåòè÷åñêè å íàïúëíî îáðàòèìà. 2. 3. õèïîòîíèÿ. ÷åðíîäðîáíà òðàíñïëàíòàöèÿ. Ìàêðîñêîïñêè èçãëåæäà êàòî âèîëåòîâî- 36 . Ïðè àäåíîìà ñúäîâåòå ñà â ïåðèôåðèÿòà. Îëèãóðèÿ ñå íàáëþäàâà â 80-100% îò ñëó÷àèòå. ïàëïèðàùà ñå ìàñà èëè áåëåçè íà êðúâîèçëèâ â òóìîðà. êîÿòî å ñâúðçàíà ñ îñòðà òóáóëíà íåêðîçà è ìîæå äà ñå ðàçâèå ñúùî ïðè äåêîìïåíñèðàíà öèðîçà. íàòðèé â óðèíàòà ïîä 10 mEq/l. 4. ïàðåíöåòåçè áåç îáìåííî çàìåñòâàíå. Áúáðå÷íà íåäîñòàòú÷íîñò ñå ðàçâèâà óñïîðåäíî ñ âëîøàâàíå íà ÷åðíîäðîáíàòà ôóíêöèÿ. Êëèíè÷íî ïðîòè÷àò áåçñèìïòîìíî è ñå îòêðèâàò ñëó÷àéíî ïðè åõîãðàôñêî èëè ÊÒ èçñëåäâàíå. Ïðè õåïàòîöåëóëàðíèÿ àäåíîì èìà ðèñê îò õåìîðàãèè è ìàëèãíèçàöèÿ. Óðèííèÿò ñåäèìåíò íå ïîêàçâà îñîáåíîñòè. êîèòî ïðèåìàò êîíòðàöåïòèâíè ñðåäñòâà. Òðÿáâà äà ñå îòãðàíè÷àò îò äîáðå äèôåðåíöèðàí õåïàòîöåëóëàðåí ðàê.2 x 960 mg/äíåâíî. õåïàòîðåíàëåí ñèíäðîì Îáèêíîâåíî ÷åðíîäðîáíàòà áîëåñò å òåæêà. íî ìîæå äà áúäå è ìíîæåñòâåí. õîëàíãèîöåëóëàðíè (áèëèàðíè) è ìåçåíõèìíè èëè ðÿäêî. òîêñè÷íî óâðåæäàíå íà ÷åðíèÿ äðîá. Êðúñòåâ Òóìîðèòå (íåîïëàçìèòå) íà ÷åðíèÿ äðîá ñà ðàçäåëÿò íà äîáðîêà÷åñòâåíè è çëîêà÷åñòâåíè. Óðèííèÿò îñìîëàëèòåò íàäâèøàâà ïëàçìåíèÿ – íàä 350 mOsm/kg. îò êîÿòî ïðîèçõîæäàò. Äîáðîêà÷åñòâåíèòå òóìîðè ñà ìíîãî ðåäêè è ïðàêòè÷åñêè íÿìàò êëèíè÷íî çíà÷åíèå. Óñòàíîâÿâàò ñå è ñå ïðîñëåäÿâàò åõîãðàôñêè. Íàé-÷åñòî òóìîðúò å ñîëèòàðåí. ìåõàíè÷íà æúëòåíèöà. Êàâåðíîçåí õåìàíãèîì Íàé-÷åñòèÿò äîáðîêà÷åñòâåí ÷åðíîäðîáåí òóìîð. Çëîêà÷åñòâåíèòå òóìîðè ñà ïî-÷åñòè. ÕÅÏÀÒÎÐÅÍÀËÅÍ ÑÈÍÄÐÎÌ (ÕÐÑ) Ç. Õåìîäèíàìè÷íè íàðóøåíèÿ : ïîðòàëíà õèïåðòîíèÿ. îñòðà ïðîãðåñèðàùà áúáðå÷íà íåäîñòàòú÷íîñò. Êëèíè÷íàòà õàðàêòåðèñòèêà íà ÕÐÑ âêëþ÷âà: 1. Êðúñòåâ ÕÐÑ å ôóíêöèîíàëíà áúáðå÷íà íåäîñòàòú÷íîñò. Ïî ÷åñòà å ôîêàëíàòà íîäóëàðíà õèïåðïëàçèÿ. àêòèâèðàíå íà ñèìïàòèêîâàòà ñèñòåìà. âëèâàíå íà àëáóìèí. ëèïñà íà äðóãè ïðè÷èíè çà áúáðå÷íà íåäîñòàòú÷íîñò.5-8% îò íàñåëåíèåòî èìà õåìàíãèîìè íà ÷åðíèÿ äðîá. êîÿòî ìîæå è äà å ìíîæåñòâåíà. Âëîøåíà áúáðå÷íà ôóíêöèÿ: çàäðúæêà íà íàòðèé è âîäà – àñöèò. Ëå÷åíèåòî ñå áàçèðà íà íÿêîëêî ïðèíöèïà: îáùè ãðèæè. Õåïàòîöåëóëàðíèÿò àäåíîì å ñîëèòàðåí ñ ãîëåìèíà íàä 5 ñì.  çàâèñèìîñò îò òúêàíòà. ëîêàëèçèðàí íàé-÷åñòî â äåñíèÿ ÷åðíîäðîáåí äÿë. îëèãóðèÿ. ÕÐÑ ìîæå äà ñå ðàçãúðíå ñëåä àãðåñèâíà äèóðåòè÷íà òåðàïèÿ. êàòî ìåòàñòàçèðàíåòî íà êàðöèíîìè îò äðóãè îðãàíè â ÷åðíèÿ äðîá ìíîãîêðàòíî íàäâèøàâà ñëó÷àèòå ñ ïúðâè÷åí ÷åðíîäðîáåí ðàê. êîéòî ñå ðàçêëîíÿâà ïàÿêîîáðàçíî. Ïðè 0.  íà÷àëîòî êîíöåíòðàöèÿòà íà íàòðèÿ â óðèíàòà å ïîä 10 mEq/l è îñòàâà íèñêà äîðè ïðè íàìàëÿâàíå íà äèóðåçàòà. Ïðîôèëàêòèêàòà íà ÑÁÏ ñå ïðîâåæäà ñ Norfloõacin – 400 mg äíåâíî. êîèòî ùå ðàçâèÿò ÕÐÑ. óðèíåí îñìîëàëèòåò íàäâèøàâàù ïëàçìåíèÿ. îáøèðíà òóìîðíà èíôèëòðàöèÿ. èíôåêöèÿ èëè õåìîðàãèÿ. Ðàçëè÷àâàò ñå äâà âèäà ÕÐÑ: Òèï I – ÁÍ ïðîãðåñèðà çà ïî-ìàëêî îò äâå ñåäìèöè. æúëòåíèöà è åíöåôàëîïàòèÿ. Ìàëèãíåíèòå òóìîðè îò ñâîÿ ñòðàíà áèâàò ïúðâè÷íè è âòîðè÷íè (ìåòàñòàçè). âàçîêîíñòðèêòîðè (îðíèïðåñèí) + àëáóìèí. êîíñåðâàòèâíè äåéñòâèÿ. íèñêè äîçè íà äîïàìèí. êðåàòèíèíúò íàðàñòâà äâóêðàòíî – íàä 220 mmol/l è êëèðúíñúò å 20 ml/min Òèï II – ÁÍ ïðîãðåñèðà áàâíî. Òîé èìà ïðåäèìñòâîòî. îñâîáîæäàâàíå íà àíòèäèóðåòè÷åí õîðìîí. Ëå÷åáíèòå ïðîöåäóðè ïðè ÕÐÑ ñà: êîðåìíè ïóíêöèè. òðàíñþãóëàðåí ïîðòî-ñèñòåìåí øúíò.ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ÑÁÏ ÷åñòî ðåöèäèâèðà. Ñ ïîäîáíà âèñîêà åôåêòèâíîñò å è Trimethoprim / Sulfamethoxazole . íî å âúçìîæíà áîëêà. Íàé-÷åñòî ÕÐÑ ñå ñðåùà ïðè îñòúð õåïàòèò. ÷åðíîäðîáíà íåäîñòàòú÷íîñò. å òðóäíà. 5. Ïðîãíîçàòà çàâèñè îò ÷åðíîäðîáíàòà ôóíêöèÿ. ÄÎÁÐÎÊÀ×ÅÑÒÂÅÍÈ ÒÓÌÎÐÈ ÕÅÏÀÒÎÖÅËÓËÀÐÅÍ ÀÄÅÍÎÌ È ÔÎÊÀËÍÀ ÍÎÄÓËÀÐÍÀ ÕÈÏÅÐÏËÀÇÈß Ñðåùàò ñå ðÿäêî. 7. åêñïåðèìåíòàëíà ëåêàðñòâåíà òåðàïèÿ.

àëôà-2 ãëîáóëèíè. ìîäèôèöèðàùè ðàñòåæà. Ñúäúðæà ñíîï÷åòà ôèáðîçíà òúêàí. 3. Àëêîõîëúò â ïîâå÷åòî ñëó÷àè äåéñòâà êàòî êî-êàðöèíîãåí ïðè öèðîçè.ïðåòåðìèíàëíà èëè ðàííà (èíñóëèíîïîäîáíè ñóáñòàíöèè). Óñëîæíåíèÿ ïðè ïúðâè÷åí ÷åðíîäðîáåí ðàê ñà òðîìáîçàòà íà v. Îòäåëíèòå êàðöèíîãåíè âçàèìíî ñå ïîòåíöèðàò. Ïîíÿêîãà ñå ÷óâà è ïåðèõåïàòàëíî òðèåíå. çàùîòî íÿìàò ìàëèãíåí ïîòåíöèàë. ñ áúðçà åâîëþöèÿ. Ïàòîàíàòîìèÿ. Êëèíè÷íà êàðòèíà. ×åðíîäðîáíà öèðîçà. õèïåðõîëåñòåðîëåìèÿ è äðóãè . Êëèíè÷íîòî ðàçïîçíàâàíå å òðóäíî. Ìåòàñòàçèðà â ðåãèîíàëíèòå ãðóïè ëèìôíè âúçëè. Òóìîðúò ìîæå äà çàåìà öÿëàòà ãîðíà êîðåìíà ïîëîâèíà è äà èçïúêâà. Ñúìíåíèå çà ðàçâèòèåòî ìó âúçíèêâà âèíàãè. v. à êðúâîèçëèâèòå ñà ðåäêè.îáëú÷âàíå. Ðèñêúò îò ðàçâèòèå íà ïúðâè÷åí ÷åðíîäðîáåí ðàê å 390 ïúòè ïî-âèñîê ïðè HBV èíôåêöèÿ. ïîâðúùàíå èëè áîëêè.hepatica. ïîðòàëíà âåíà). ×åñòî åõîãðàôñêè ñå óñòàíîâÿâàò êèñòîçíè ôîðìàöèè â ÷åðíèÿ äðîá. Ïðè ãèãàíòñêè õåìàíãèîìè áîëíèòå ìîãàò äà èìàò ãàäåíå. 2. óìåðåíî äèôåðåíöèðàí è àíàïëàñòè÷åí. èíôèëòðàòèâíà è ìóëòèôîêàëíî-íîäóëàðíà.ðàíåí ïóáåðòåò ó ìîì÷åòà. ìîæå äà å êðúâåíèñò. õèïåðêàëöèåìèÿ (òóìîðíèòå êëåòêè ïðîèçâåæäàò ïàðàòõîðìîí). Ðàçâèâà ñå â ó÷àñòúöè íà ïðîäúëæèòåëíî ÷åðíîäðîáíî óâðåæäàíå ñ íåêðîçà è ðåãåíåðàöèÿ (ãîëåìèòå âúçëè). íî ñå íàáëþäàâà ïðîãðåñèâíî çà÷åñòÿâàíå. Ïðè ïðèòèñêàíå íà ãëàâíèòå èíòðàõåïàòàëíè æëú÷íè ïúòèùà æúëòåíèöàòà å èçðàçåíà. êàêòî è íåðàâíîñòè-âúçëè. Àêî òóìîðúò å ãîëÿì èëè ìåòàñòàçèðàë. òåæåñò è ðàçïúâàíå â ãîðíàòà êîðåìíà ïîëîâèíà. ñóáôåáðèëíà òåìïåðàòóðà. íåçàâèñèìî îò åòèîëîãèÿòà é. Ïî-÷åñò å ïðè ìúæåòå è âúçðàñòíèòå õîðà. Óñëîæíåíèÿ íà Ï×Ð .ðàê. ñ ðàçìåðè ïîä 10 ñì. Äðóãàòà îñîáåíà ôîðìà å ôèáðîëàìåëàðíèÿò êàðöèíîì. áúðçà çàãóáà íà òåãëî. Ðàçâèâà ñå íàé-÷åñòî ñëåä 40 ãîäèíè. Îáèêíîâåíî ñå êàñàå çà ìíîæåñòâåíè æëú÷íè êèñòè. ïðè÷èíåíè îò 37 . ïîëèãëîáóëèÿ (ñåêðåöèÿ íà ïîäîáíà íà åðèòðîïîåòèí ñóáñòàíöèÿ). êèñòè÷íè ìåòàñòàçè. Ìàêðîñêîïñêè ÷åðíîäðîáíèÿò ðàê ñå ðàçäåëÿ íà òðè îñíîâíè ôîðìè: òóìîðíà. ëîøà ïðîãíîçà è ìàëêè âúçìîæíîñòè çà òåðàïåâòè÷íî ïîâëèÿâàíå. ãëèêîãåíîçà òèï-I è ñëåä ïðîäúëæèòåëíà èìóíîñóïðåñèâíà òåðàïèÿ (íàïð. íåäîñòàòú÷íîñò íà àëôà 1àíòèòðèïñèí. Òîçè ñúäîâ òóìîð îáèêíîâåíî íå äàâàò êëèíè÷íà ñèìïòîìàòèêà è ñå óñòàíîâÿâà ñëó÷àéíî åõîãðàôñêè èëè íà àóòîïñèÿ. êàòî óâåëè÷àâàò ãîëåìèíàòà ñè ïî âðåìå íà áðåìåííîñò è ïðèåì íà êîíòðàöåïòèâíè ñðåäñòâà. â êîñòèòå è áåëèÿ äðîá. Õèñòîëîãè÷íî ñå óñòàíîâÿâàò ñúäîâè êàíàë÷åòà. ÊÒ. HBV è ÍÂÑ. ïîÿâà íà ìèòîçè è äèñïëàçèÿ íà õåïàòîöèòèòå. Åòèîëîãèÿ è ïàòîãåíåçà. ïðè áúáðå÷íà òðàíñïëàíòàöèÿ). Êàñàå ñå çà ïî-ãîëåìè òóìîðè. òúé êàòî âúçíèêâà ïðè áîëíè ñ ÷åðíîäðîáíà öèðîçà è êëèíè÷íèòå áåëåçè è ñèìïòîìè ñå ïðèïîêðèâàò ñèìïòîìàòèêàòà íå å õàðàêòåðíà. ðèñêúò íàðàñòâà ñ äàâíîñòòà íà çàáîëÿâàíåòî. ëåâêîöèòîçà. Ïî-÷åñòè ñà ó ìíîãîðàæäàëè æåíè. Óñòàíîâÿâà ñå ðàçëè÷íî ïî ñòåïåí óâåëè÷åíèå íà ÷åðíèÿ äðîá. â áåëèÿ äðîá ñå ïîÿâÿâà çàäóõ.àóñêóëòàòîðíî – øóì. êèñòàäåíîì. Íàé÷åñò å â Àôðèêà è Þãîèçòî÷íà Àçèÿ. êàêòî è ñèìïòîìè íà ïðèòèñêàíå (ñòîìàõ. ×åñòîòàòà ìó êîðåëèðà ñ íîñèòåëñòâîòî íà HBsAg. Ìèêðîñêîïñêè õåïàòîöåëóëàðíèÿò ðàê ñå ðàçäåëÿ íà äîáðå äèôåðåíöèðàí. ×åðíîäðîáíàòà öèðîçà òðÿáâà äà ñå ðàçãëåæäà êàòî ïðåêàíöåðîçà. ïîðôèðèÿ. àíãèîãðàôèÿ. ßÌÐ.  60 äî 90% ðàêúò âúçíèêâà áàçàòà íà ÷åðíîäðîáíà öèðîçà. 4. áåçàïåòèòèå è ñëàáîñò. ïñåâäîñåïòè÷íà êàðòèíà. êàêòî è ñïîíòàííàòà ðóïòóðà íà òóìîðà. õîëåñòàçà). Ãîëÿìà òóìîðíà ìàñà: .portae èëè a. Áîëíèòå ìîãàò äà èìàò áîëêà. à ïðè íåâúçìîæíîñò . Ñúäîâèÿò õàðàêòåð ìîæå äà ñå ïîòâúðäè è ñ åðèòðîöèòíà ñöèíòèãðàôèÿ. Èçâúðøâà ñå ðåçåêöèÿ. õèïåðòèðåîèäèçúì (ïðîäóêöèÿ íà TSH).cava inferior èëè â ïåðèòîíåóìà. Ïúðâè÷åí ðàê íà ÷åðíèÿ äðîá ñå ðàçâèâà ïî÷åñòî è ïðè õåìîõðîìàòîçà. ×åðíîäðîáíèÿò ðàê ïðîðàñòâà ÷åñòî â ÷åðíîäðîáíèòå âåíè. ïðè÷èíåíè îò âèðóñè  è Ñ. Òå òðÿáâà äà ñå ðàçãðàíè÷àò îò åõèíîêîê. Îñîáåíà ôîðìà ïðåäñòàâëÿâàò ñâåòëîêëåòú÷íèÿò ÷åðíîäðîáåí ðàê. Íàé-âàæíèòå ïðîâîêèðàùè ôàêòîðè ñà õåïàòèòèòå. êîãàòî ñúñòîÿíèåòî íà áîëíè ñ ÷åðíîäðîáíà öèðîçà ðÿçêî ñå âëîøè è íå ñå âëèÿå îò äîñåãà ïðîâåæäàíîòî ëå÷åíèå. Íå èçèñêâàò ëå÷åíèå. êúäåòî èìà ãåíè. Ìîæå äà ñå îòêðèå è åäíà èëè ïîâå÷å ïàðàíåîïëàñòè÷íè ïðîÿâè: õèïîãëèêåìèÿ . Äîáðå äèôåðåíöèðàíèòå ôîðìè ïî õèñòîëîãè÷íà ñòðóêòóðà áèâàò òðàáåêóëàðíè è ïñåâäîãëàíäóëàðíè. Ïîñëåäíîòî óñëîæíåíèå ÷åñòî ÇËÎÊÀ×ÅÑÒÂÅÍÈ ÒÓÌÎÐÈ ÏÚÐÂÈ×ÅÍ ×ÅÐÍÎÄÐÎÁÅÍ ÐÀÊ (ÕÅÏÀÒÎÖÅËÓËÀÐÅÍ ÊÀÐÖÈÍÎÌ) Òóìîð ñ âèñîê ìàëèãíåí ïîòåíöèàë. ôåìèíèçàöèÿ. Îáùî öèðîçàòà äåãåíåðèðà ìåæäó 10 è 20%. Îò 100 áîëíè ñ õåïàòèò Ñ 20% èìàò öèðîçà è 3% . Ðàçêðèâàíå ïðè ïðîñëåäÿâàíå íà öèðîçàòà (åõîãðàôñêè). îñîáåíî íàñòúïèëà íåîíàòàëíî èëè â ðàííîòî äåòñòâî (íîñèòåëèòå íà HBsAg èëè ïîëîæèòåëíè çà àíòè-ÍÂñ). íåöèðîòè÷íà ãèíåêîìàñòèÿ. Êëèíè÷íè ñèòóàöèè çà äèàãíîñòèöèðàíå íà Ï×Ð ñà: 1. Àñöèò ñå îòêðèâà ïðè ïîëîâèíàòà îò áîëíèòå.  Åâðîïà ñå ñðåùà îêîëî 4-8/100 000. õèïåðòðîôè÷íà îñòåîïàòèÿ. ðàçâèâàùè ñå âúðõó èíòàêòåí ÷åðåí äðîá ó ìëàäè õîðà. äèñïðîòåèíåìèÿ.íàïð. Íå ìàëèãíèçèðàò! Äèàãíîçàòà íà õåìàíãèîìèòå ñå ïîñòàâÿ ñ åõîãðàôèÿ. êîÿòî “âúðâè” çëå èëè ñ ïðîìåíåíè ëàáîðàòîðíè ïàðàìåòðè (àíåìèÿ. êèñòàäåíîêàðöèíîì. îñîáåíî ñëåä 5-òà ãîäèíà.ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß ñèíÿ ìàñà. Õåïàò  ìîæå äà äîâåäå äî õåïàòîì â ÷åðåí äðîá è áåç öèðîçà ïîñðåäñòâîì èíòåãðèðàíåòî íà õåïàòèò  ÄÍÊ â ó÷àñòúöè îò ÷îâåøêèÿ ãåíîì â õåïàòîöèòèòå. æëú÷íè ïúòèùà. ïîêðèòè îò ïëîñêè åíäîòåëíè êëåòêè è ôèáðîçíè ñåïòè. Êëåòêèòå ìó èçãëåæäàò ïåíåñòè (âàêóîëèçèðàíè).

Ëå÷åíèåòî ñå èçâúðøâà ñïîðåä ïúðâè÷íèÿ òóìîð. Ìîæå äà ñå èçâúðøè íàñî÷åíà ïóíêöèîííà áèîïñèÿ. Òîçè îíêîôåòàëåí ïðîòåèí ñå äîêàçâà ïðè îêîëî 60% îò áîëíèòå ñ ïúðâè÷åí ÷åðíîäðîáåí ðàê â êîíöåíòðàöèÿ íàä 200 ng/ml. Îòäåëíè áîëíè ïðåæèâÿâàò 3 ãîäèíè. 2. Õèìèîòåðàïèÿòà íå äàâà äîáðè ðåçóëòàòè. Ëå÷åíèå. Òúðñåíåòî íà ìàëèãíåíè êëåòêè íå ïîäïîìàãà îñîáåíî äèàãíîçàòà. Íàé÷åñòîòî óñëîæíåíèå å ôåáðèëèòåòúò. ÑÀ 19-9. õåìîåìáîëèçàöèÿ ñ õèìèîòåðàïèÿ. Ìîãàò äà ñå èçïîëçâàò ÊÒ. 5. ìàëèãíåíè õåìîïàòèè (ëèìôîìè.ïðè ñèñòåìíî òúðñåíå ïîðàäè èçâåñòíàòà íåîïëàçìà. Ïîäõîäÿùà å ïðè îêîëî 10% îò áîëíèòå. åâòèíà è ñå ïîíàñÿ äîáðå îò ïàöèåíòèòå. àëôà2-ãëîáóëèíèòå. ×åðíîäðîáíàòà ðåçåêöèÿ å åäèíñòâåíèÿò åôåêòèâåí òåðàïåâòè÷åí ìåòîä ïðè ïúðâè÷åí ÷åðíîäðîáåí ðàê. ãúðäà. ßÌÐ. ñòîìàõ. ëåâêîçè): Íàé-÷åñòè ñà êàðöèíîìèòå. Ïðîèçõîä íà íàé-÷åñòèòå êàðöèíîìè. ìàëèãíåí ìåëàíîì. 1). íåðàâåí. 4.îáùè è ôóíêöèîíàëíè áåëåçè. Àñöèòúò å ñ âèñîêî ñúäúðæàíèå íà áåëòúê. ïðè ñèñòåìíî òúðñåíå Ìåòàñòàçèòå ñå ðàçïîçíàâàò åõîãðàôñêè è ñ êîìïþòúðíà òîìîãðàôèÿ (ôèã. Îòíîñèòåëíî ðàíåí áåëåã íà ìåòàñòàçèòå å ïîâèøåíèåòî íà ÃÃÒ. 5. ñ äîïëåð. áÿë äðîá. Èçâåñòíè òåðàïåâòè÷íè ðåçóëòàòè ñå ïîëó÷àâàò ïðè ñîëèòàðíè ìåòàñòàçè îò ðàê íà äåáåëîòî ÷åðâî. íàïð. áúáðåöè. à â òðåòè . ñëó÷àéíî óñòàíîâåíà õåïàòîìåãàëèÿ . ôîêàëíà íîäóëàðíà õèïåðïëàçèÿ è äîáðîêà÷åñòâåíèòå òóìîðè íà ÷åðíèÿ äðîá. ñòàäèÿ íà öèðîçàòà ïî Child. ñúñòîÿíèåòî íà îñòàíàëàòà ÷àñò îò ÷åðíîäðîáíèÿ ïàðåíõèì.  ÷àñò îò ñëó÷àèòå ìåòàñòàçèòå ñå óñòàíîâÿâàò ñëó÷àéíî ïðè ìíîãî äîáðî îáùî ñúñòîÿíèå. 2. Äèàãíîçàòà ñå ïîñòàâÿ ïðè ñëåäíèòå ñèòóàöèè: 1.ïîðàäè òåæêîòî îáùî ñúñòîÿíèå. áîëåçíåí íà ìåñòà. ÑÅÀ. èìóíîòåðàïèÿ. Ïðè äîêàçâàíå íà òóìîðà å íåîáõîäèìî äà ñå îöåíè ðàçïðîñòðàíåíîñòòà ìó. Ñêðèíèíã çà ðàííî äèàãíîñòèöèëàíå ñå ïðîâåæäà ñðåä áîëíèòå ñ ÷åðíîäðîáíà öèðîçà. ×åðíèÿò äðîá ìîæå äà å îãðîìåí. Äî 70% îò ïàöèåíòèòå ïî âðåìå íà äèàãíîçàòà âå÷å èìàò ìåòàñòàòè÷íî çàáîëÿâàíå. ìóëòèôîêàëåí õàðàêòåð – ðàçâèâà ñå â ðàçëè÷íè ðåãåíåðàòîðíè âúçëè. ìåòàñòàçè. 7. Íàé-÷åñòî áîëíèòå ñ ïúðâè÷åí ÷åðíîäðîáåí ðàê è öèðîçà çàãèâàò îò êðúâîèçëèâ îò âàðèöè èëè òóìîðíà êàõåêñèÿ. 6.åõîãðàôñêè äèðèæèðàíà èëè èíòðàîïåðàòèâíà. Ëàáîðàòîðíèòå ïðîáè ñà îòêëîíåíè êàòî ïðè âñåêè âúçïàëèòåëåí ïðîöåñ: ïîâèøåíè íèâà íà ËÄÕ. 3. Åñòåñòâåí õîä è ïðîãíîçà.1 ×åðíîäîðîáíè ìåòàñòàçè ÊÀà Íåîáõîäèìî å äà ñå íàìåðè ïúðâè÷íèÿò òóìîð. êàêòî è ðàííà ñúäîâà èíâàçèÿ (ìèêðîìåòàñòàçè).ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ çàâúðøâà ôàòàëíî. åíäîêðèííè òóìîðè Êëèíè÷íà êàðòèíà. ïðè ãîëåìè òóìîðè. Òîé âêëþ÷âà àáäîìèíàëíà åõîãðàôèÿ è îïðåäåëÿíå íà àëôà-ôåòîïðîòåèí – íà 3-6 ìåñåöà ïðè âèðóñíà ÷åðíîäðîáíà öèðîçà è õåìîõðîìàòîçà è ïðåç 6-12 ìåñåöà ïðè öèðîçà ñ äðóãà åòèîëîãèÿ. ðÿäêî íàä 3 ìåñåöà. ëîêàëíà àëêîõîëèçàöèÿ. Íîâ ìåòîä å ëîêàëíàòà òåðìîäåñòðóêöèÿ . Ïîñëåäâà íåêðîçà è ôèáðîçà. â äðóãè . ìåòàñòàçèðàùè â ÷åðíèÿ äðîá: 1. Äèôåðåíöèàëíàòà äèàãíîçà ñå èçâúðøâà ñ öèðîòè÷åí ðåãåíåðàòîðåí âúçåë. ÷åñòî ãîëÿì ðàçìåð íà òóìîðà. Ïðîãíîçàòà îáèêíîâåíî å ëîøà. âúçðàñòòà íà ïàöèåíòà è ñúïúòñòâàùèòå çàáîëÿâàíèÿ. Èçïîëçâàò ñå è äðóãè åêñïåðèìåíòàëíè ïîäõîäè. ×ÅÐÍÎÄÐÎÁÍÈ ÌÅÒÀÑÒÀÇÈ Â ÷åðíèÿ äðîá ìåòàñòàçèðàò îêîëî åäíà òðåòà îò âñè÷êè íåîïëàçìè. òåðìîäåñòðóêöèÿ. ×åðíîäðîáíàòà áèîïñèÿ ñå èçáÿãâà ïðè îïåðàáèëíè ñëó÷àè.ÿé÷íèöè. äîðè ïðè ðàçìåðè íà òóìîðà ïîä 3 cm. Ïðè ìàëêè òóìîðè ñå èíæåêòèðà ïîä åõîãðàôñêè êîíòðîë àáñîëþòåí àëêîõîë (àëêîõîëèçàöèÿ íà îãíèùåòî). Ìîãàò äà íàñòúïÿò îòêëîíåíèÿ â êëèíèêî-õèìè÷íèòå èçñëåäâàíèÿ êàêòî ïðè âñÿêî âúçïàëeíèå. Ñðåäíàòà ïðåæèâÿåìîñò ïðè ïúðâè÷åí ÷åðíîäðîáåí ðàê å 7 ìåñåöà îò ïîñòàâÿíå íà äèàãíîçàòà. óñëîæíåíèÿòà. Îãðàíè÷åíèÿ çà ïðîâåæäàíå íà ðàäèêàëíî ëå÷åíèå ñà: íàëè÷èå íà ÷åðíîäðîáíà öèðîçà. Íà âòîðàòà ãîäèíà ïðåæèâÿåìîñòòà å = 0. Ôèã. íî å îðãàíè÷åíà ïîðàäè ðåöèäèâ íà òóìîðà è íàëè÷èåòî íà ìåòàñòàçè. . äåáåëî ÷åðâî è ðåêòóì. â õîäà íà ðåäîâíèòå òðèìåñå÷íè êîíòðîëè íà áîëíèòå ñ ÷åðíîäðîáíà öèðîçà. ïàíêðåàñ. Äèàãíîçà. Çà ñàìèòå ìåòàñòàçè ìîæå äà ñå ïðåäëîæè õèðóðãè÷íî èçðÿçâàíå. Íà òîçè åòàï îñíîâíîòî ëå÷åíèå å ëîêàëíî . íî ìîæå äà áúäå è ñ íîðìàëíè ðàçìåðè. ëîêàëíà è ñèñòåìíà õèìèîòåðàïèÿ. Õàðàêòåðíî å óâåëè÷åíèåòî íà àëôà-ôåòîïðîòåèíà. Àñöèòúò ìîæå äà å êúðâàâ. Ñïîðåä ïðîèçõîäà ñå ðàçëè÷àâàò: êàðöèíîìè. Ìàíèïóëàöèÿòà å ëåñíî èçïúëíèìà. 38 . Äèàãíîçàòà íàé-÷åñòî å åõîãðàôñêà. ×åðíîäðîáíàòà òðàíñïëàíòàöèÿ ìîæå äà ñå îáñúæäà. êàêòî è äà ñå îïðåäåëÿò ñåðóìíèòå íèâà íà íÿêîè ñïåöèôè÷íè òóìîðíè ìàðêåðè.

Íàé. 2. êîèòî ñå óòåæíÿâàò îò ïðåêîìåðíî õðàíåíå è çàñåäíàë íà÷èí íà æèâîò.÷åñòî ñå ïðîÿâÿâà ìåæäó 40-60 ãîäèøíà âúçðàñò. Ïèãìåíòíèòå êàìúíè ñà òúìíè (÷åðíè èëè êàôÿâè). ñúùî ÷àñò îò ñïåêòúðà íà æëú÷íîêàìåííàòà áîëåñò. ïðîòè÷à ñ êëèíèêàòà íà çàáîëÿâàíèÿòà íà æëú÷íèòå ïúòèùà èëè ïðèòèñêàíå íà ñúñåäíè îðãàíè. ëå÷åíèå . ïðåöèïèòèðàíå íà èçëèøíèÿò õîëåñòåðîë êàòî òâúðäè ìèêðîêðèñòàëè. îáèêíîâåíî â òÿëîòî íà ìåõóðà ñ êëèíèêà íà õîëåëèòèàçà). ïëîäîâèòè æåíè íà 40 ãîäèíè) íå å çà ïðåíåáðåãâàíå.ìåõóð êàòî ÿãîäà õîëåñòåðîëîâè åñòåðè è äðóãè ìàñòè ñå îòëàãàò â ñòåíàòà íà æëú÷íèÿ ìåõóð êàëöèðàí æëú÷åí ìåõóð II. Äâèãàòåëíàòà àêòèâíîñò íà æëú÷íèÿ ìåõóð îñèãóðÿâà ïúëíîòî èì ðàçìåñâàíå.Ìèêðîîðãàíèçìè èëè ïàðàçèòè â æëú÷íàòà ñèñòåìà ñúùî ó÷àñòâàò âúâ ôîðìèðàíåòî íà ÿäðîòî íà áúäåùèÿ êàìúê. Íàðóøåíèÿò ìîòèëèòåò (pÿäêî èëè íåäîñòàòú÷íî èçïðàçâàíå) íà æëú÷íèÿ ìåõóð îñèãóðÿâà íåîáõîäèìîòî âðåìå çà ïðåöèïèòàöèÿ. Ñìåñåíèòå ñúäúðæàò 30-70% õîëåñòåðîë. Ìàòåâà Ç. Åïèäåìèîëîãèÿ Æëú÷íîêàìåííàòà áîëåñò å íàé-÷åñòî ñðåùàíîòî â êëèíè÷íàòà ïðàêòèêà ãàñòðîåíòåðîëîãè÷íî çàáîëÿâàíå. ñå îáðàçóâà ïðè ñòàçà íà æëú÷íèÿ ìåõóð – áðåìåííîñò.âèæ “Çàáîëÿâàíèÿ íà ÷åðíèÿ äðîá” III. ×åðíèòå ïèãìåíòíè êàìúíè ñå îáðàçóâàò â æëú÷íèÿ ìåõóð ïðè ïîâèøåíà ñåêðåöèÿ íà íåêîíþãèðàí áèëè- I. ïèãìåíòíè è ñìåñåíè. Ïðîöåñè.ñú÷åòàâà ñå ñ äðóãè àíîìàëèè íà æëú÷íàòà ñèñòåìà èëè æëú÷íèòå ïúòèùà. äèâåðòèêóëè íà ductus choledochus êèñòè íà ductus choledochus (õîëåäîõîöåëå). Îáðàçóâàíåòî íà õîëåñòåðîëîâèòå æëú÷íè êàìúíè ìèíàâà ïðåç íÿêîëêî åòàïà: 1. Ë. Ìúæåòå áîëåäóâàò ïîðÿäêî. Õîëåñòåðîëîâèòå êàìúíè ñà íàé-÷åñòè (80%). ðåçåêöèÿ íà èëåóìà. Åòèîëîãèÿ è ïàòîãåíåçà Íîðìàëíî æëú÷êàòà ñå íàìèðà â ðàçòâîðåíî ñúñòîÿíèå ïðè ñòðîãî îïðåäåëåíî ñúîòíîøåíèå íà ñúñòàâêèòå é. æëú÷íà êàë. ñ ãëàäêà ïîâúðõíîñò. Ïàðàçèòîçè ëàìáëèîçà ôàñöèîëîçà àñêàðèäîçà 39 . Ò. ëå÷åíèå ñ õîðìîíàëíè (êîíòðàöåïòèâà. íàðóøåí äðåíàæ. Òÿ å ïðåäøåñòâåíèê íà õîëåñòåðîëîâèòå êîíêðåìåíòè. Àôîðèçìúò “ fair.êëèíè÷íàòà êàðòèíà å íà õðîíè÷íà õîëåñòàçà è õîëàíãèò èíòðàõåïàòàëíî ðàçïîëîæåí æëú÷åí ìåõóð ñåïòè â æëú÷íèÿ ìåõóð.êëàñèôèêàöèÿ Æëú÷íèòå êàìúíè áèâàò õîëåñòåðîëîâè. ôîðìèðàíå íà ÿäðî.íàé÷åñòàòà âðîäåíà àíîìàëèÿ. áèëîêóëàöèÿ íà ìåõóðàïðîòè÷àò ñ äèñêèíåòè÷íè îïëàêâàíèÿ äèâåðòèêóëè íà æëú÷íèÿ ìåõóð (åäèíè÷íè. çàõàðåí äèàáåò.íàð.ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß ÇÀÁÎËßÂÀÍÈß ÍÀ ÆËÚ×ÍÈÒÅ ÏÚÒÈÙÀ ÆËÚ×ÍÎÊÀÌÅÍÍÀ ÁÎËÅÑÒ (ÕÎËÅËÈÒÈÀÇÀ) Ç.íàé-÷åñòî íà õîëåäîõà è òî ñëåä õîëåöèñòåêòîìèÿ . ïîâèøåíî íàñèùàíå íà æëú÷êàòà ñ õîëåñòåðîë. äåáåëè. fat. Äâèãàòåëíè (ìîòîðíè) íàðóøåíèÿ äèñôóíêöèÿ íà ñôèíêòåðà íà Îäè IV. Êðúñòåâ Îïðåäåëåíèå Æëú÷íîêàìåííàòà áîëåñò å íàðóøåíèå â îáìÿíàòà.÷åðíîäðîáíà òðàíñïëàíòàöèÿ ñòðèêòóðè íà æëú÷íèòå ïúòèùà . Ïîâèøåí ðèñê îò ïîÿâà íà õîëåñòåðîëîâà ëèòèàçà ñúùåñòâóâà è ïðè íàïðåäíàëà âúçðàñò. çàìåñòèòåëíà òåðàïèÿ) è àíòèëèïèäåìè÷íè (êëîôèáðàò) ïðåïàðàòè. ñîëèòàðíè èëè ôàöåòèðàíè ìíîæåñòâåíè. Âèäîâå êàìúíè . ×åñòîòàòà íà çàáîëÿâàíåòî íàðàñòâà ñ âúçðàñòòà è å 2 äî 4 ïúòè ïî-ãîëÿìà ïðè æåíèòå. îêîëî êîÿòî ñå ãðóïèðàò êðèñòàëèòå è íàðàñòâàò æëú÷íèòå êàìúíè. â ÷àñòíîñò íà õîëåñòåðîëà è æëú÷íèòå êèñåëèíè. ðàçâèâà ñå áèëèàðíà öèðîçà. Íàé-÷åñòî æëú÷íîêàìåííàòà áîëåñò å ïîñëåäñòâèå íà êîíñòèòóöèîíàëíè äåôåêòè â æëú÷íî-ëèïèäíèÿ ìåòàáîëèçúì. Êðúñòåâ. ëå÷åíèåòî å îïeðàòèâíî êîíãåíèòåëíà êèñòîçíà äèëàòàöèÿ íà èíòðàõåïàòàëíèòå æëú÷íè ïúòèùà (Áîëåñò íà Caroli) -êëèíèêà íà õîëàíãèò õîëåñòåðîëîçà íà ìåõóðà . ïî-êúñíî. îáðàçóâàò íåïðàâèëíè êîíãëîìåðàòè. Õîëåöèñòèòè è õîëàíãèòè îñòúð õîëåöèñòèò õðîíè÷åí õîëåöèñòèò õîëàíãèò õîëàíãèîõåïàòèò ïúðâè÷åí ñêðåëîçèðàù õîëàíãèò . fertile females of forty” (ñâåòëè.ïðîãðåñèðàù õîëåñòàçåí ñèíäðîì îò ïúðâèòå ñåäìèöè ñëåä ðàæäàíåòî. ìàëêè èëè ïî-ãîëåìè. çàåìàùè ïðîñòðàíñòâî â æëú÷íèòå ïúòèùà õîëåöèñòîëèòèçà (õîëåëèòèàçà) õîëåäîõîëèòèàçà äîáðîêà÷åñòâåíè òóìîðè .ïîëèïîçà íà ìåõóðà (åõîãðàôñêà äèàãíîçà) çëîêà÷åñòâåíè òóìîðè ðàê íà èçâúí÷åðíîäðîáíèòå æëú÷íè ïúòèùà ðàê íà papilla Vateri V. Îáðàçóâàò ñå êàìúíè (÷àñòèöè òâúðäà ìàòåðèÿ) â æëú÷íèÿ ìåõóð èëè æëú÷íèòå ïúòèùà. 3. Ïúðâè÷íè àíîìàëèè àãåíåçèÿ íà æëú÷íèÿ ìåõóð àòðåçèÿ èëè õèïîïëàçèÿ íà èíòðàõåïàòàëíèòå æëú÷íè ïúòèùà . íî è ñ ïî-÷åñòè óñëîæíåíèÿ. ãëàäóâàíå. ïðè áîãàòà íà õîëåñòåðîë õðàíà. æúëòè.

Õðîíè÷íà áîëêà îò áèëèàðåí òèï. ãàñòðèò èëè äóîäåíèò. ïåðôîðàöèÿ. õèïåðóðîáèëèíîãåíóðèÿ (ïîðàäè íÿêàêâî óñëîæíåíèå!). Ôèã. ñ êîéòî ñå âèçóàëèçèðà æëú÷íàòà êàë. âúçìîæíî ñ èðàäèàöèÿ êúì ãúðáà è äÿñíîòî ðàìî.  ñúîáðàæåíèå èäâàò ìíîãî äðóãè áîëåñòè. øîêîëàä. îñòúð ïàíêðåàòèò. 5. ñóáèëåóñ/èëåóñ. æúëòúöè îò ÿéöà. ìíîãî ÷åñòî íîùåì. ñòóäåíè èëè ñèëíî ãàçèðàíè íàïèòêè. Ôîðìè íà êëèíè÷íà èçÿâà 1. Ñúñ ñõîäíè îïëàêâàíèÿ 40 . îñîáåíî ñóòðèí ñëåä ñúáóæäàíå îò ñúí (ò. áîãàòè íà ìàçíèíè ÿñòèÿ). ðåòðîöåêàëåí àïåíäèöèò. Ëàáîðàòîðíè èçñëåäâàíèÿ. Ïàöèåíòèòå ñà íàïðåãíàòè è òúðñÿò ùàäÿùî ïîëîæåíèå. õîëàíãèò èëè îñòúð áèëèàðåí ïàíêðåàòèò. Òîçè å ìåòîäúò. Íåêîíþãèðàíèÿò áèëèðóáèí ñå ñâúðçà ñ êàëöèé è îáðàçóâà íåðàçòâîðèì êàëöèåâ áèëèðóáèíàò â æëú÷íèòå ïúòèùà. Äúëæè ñå íà ðàçòÿãàíå íà æëú÷íèÿ ìåõóð ïîðàäè îáñòðóêöèÿ èëè ïðåìèíàâàíå íà êàìúê ïðåç ductus cysticus. âêàëöÿâàíèÿ).1 Êàìúê â æëú÷íèÿò ìåõóð Ðÿäêî ñå íàëàãà èçïîëçâàíåòî íà äðóãè èçîáðàçèòåëíè ìåòîäè êàòî ÊÒ (óñëîæíåíî çàáîëÿâàíå. Ïðè çíà÷èòåëíà ÷àñò îò áîëíèòå áîëêàòà ïåðñèñòèðà îò 15 ìèí. Êàôÿâèòå êàìúíè ñå äúëæàò íà æëú÷íà ñòàçà è/èëè èíôåêöèÿ.õîëåäîõîëèòèàçà ñ áèëèàðíà îáñòðóêöèÿ (æúëòåíèöà). çàïúðæåíè õðàíè. Îòêðèâà ñå ñëó÷àéíî ïðè àáäîìèíàëíà åõîãðàôèÿ. ðåíòãåíîâî èçñëåäâàíå èëè ïðè àóòîïñèÿ. ïîâèøåíèå íà àìèíîòðàíñôåðàçèòå è/èëè àìèëàçàòà.íàð. Áîëêîâà ôîðìà.Ôèçèêàëíî ñå óñòàíîâÿâà ëåêà äî óìåðåíà áîëåçíåíîñò èëè ÷óâñòâèòåëíîñò ïðè ïàëïàöèÿ â îáëàñòòà íà æëú÷íèÿ ìåõóð. ñ óñëîæíåíèÿ. áèëèàðåí ïåðèòîíèò èëåóñ. ïàíêðåàòèò è õîëàíãèò. Ïàòîãíîìîíè÷åí ñèìïòîì íà õîëåöèñòîëèòèàçàòà å æëú÷íàòà êîëèêà. Áåçñèìïòîìíà ôîðìà (ãëóõà ëèòèàçà).åïèçîäè÷íè áîëêîâè êðèçè (æëú÷íè êîëèêè). Ïîíÿêîãà â ïðîäúëæåíèå íà íÿêîëêî ÷àñà ñå íàáëþäàâàò ïðîäðîìè íà êðèçàòà: ÷óâñòâî íà òåæåñò è ðàçòÿãàíå â äÿñíîòî ïîäðåáðèå. Ìíîãî å âàæíî äà ñå ïðåöåíè äàëè æëú÷íèÿò ìåõóð ôóíêöèîíèðà. îñîáåíî òåçè. ñ îïàñíîñò îò åìïèåì. Òÿ å èíòåðìèòèðàùà. ìèîêàðäåí èíôàðêò. ïðè÷èíÿâàùè ñèëíà è îñòðà åïèãàñòðàëíà áîëêà êàòî: ÿçâà íà ñòîìàõà èëè äâàíàäåñåòîïðúñòíèêà. ìåòåîðèçúì è ãàäåíå è “îòìàëÿâàíå” íà äÿñíàòà ïîëîâèíà íà ãúðáà. à íà ductus choledochus . Äèñïåïòè÷íà ôîðìà. Íàëè÷èåòî íà æëú÷íà êàë â ìåõóðà å äîñòàòú÷íî äà ïðåäèçâèêà æëú÷íè êîëèêè. êàôå. Äèôåðåíöèàëíà äèàãíîçà Ïîíå â 10% îò ñëó÷àèòå áîëêàòà íå å îò æëú÷åí ïðîèçõîä. ãàçîîáðàçóâàùè õðàíè. Ïîíÿêîãà ñå ðåãèñòðèðàò óìåðåíè ïðåõîäíè ëåâêîöèòîçà. Ìîæå äà å âúëíîîáðàçíà è ìú÷èòåëíà. Óñëîæíåíèå íà õîëåëèòèàçàòà ìîæå äà áúäå ïúðâà èçÿâà íà çàáîëÿâàíåòî. ïåðôîðàöèÿ). òëúñòè ìåñà. 3. Ïðè íåóñëîæíåíà æëú÷íîêàìåííà áîëåñò îñâåí îòêëîíåíèÿ â ñåðóìíèòå ëèïèäè. ×åñòî íîñèòåëèòå íà êàìúíè èìàò íåõàðàêòåðíè äèñïåïòè÷íè îïëàêâàíèÿ èëè íÿìàò òàêèâà. ãàäåíå è ãîð÷èâ âêóñ â óñòàòà. Áîëêàòà íàé-÷åñòî ñå ïîÿâÿâà âíåçàïíî. Çàïî÷âà îò åïèãàñòðèóìà è ïðåìèíàâà â äÿñíîòî ïîäðåáðèå. êîÿòî áúðçî ñå çàñèëâà.ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ðóáèí (íåðàçòâîðèì âúâ âîäà) ó áîëíè ñ ÷åðíîäðîáíà öèðîçà èëè õðîíè÷íà õåìîëèçà. 4. êîíöåíòðèðàí àëêîõîë. òëúñòè. çàñÿãàùè æëú÷íèÿ ìåõóð èëè æëú÷íèòå ïúòèùà. Ïðè ñèëíà êðèçà áîëíèòå ïîâðúùàò. 1). ìîæå äà ñå íàáëþäàâà è ïàðàëèòè÷åí ñóáèëåóñ. Îáðàçóâàò ñå èëè â æëú÷íèÿ ìåõóð èëè â æëú÷íèòå ïúòèùà. Ìîæå äà ñå óñòàíîâè óìåðåíà áîëåçíåíîñò â îáëàñòòà íà æëú÷íèÿ ìåõóð. Ïðè çàïóøâàíå íà ductus cysticus ñå ðàçâèâà õîëåöèñòèò. äî 24 ÷àñà è ïðåìèíàâà ñïîíòàííî èëè îò àíàëãåòèöè. Óñëîæíåíèÿ Ðàííè èëè êúñíè óñëîæíåíèÿ âúçíèêâàò â 60-70%.íàð. 2. ÿé÷åí æúëòúê. äðóãè ïàòîëîãè÷íè ïðîìåíè íå ñå óñòàíîâÿâàò. èðàäèèðà êúì ãúðáà è äÿñíîòî ðàìî. äîñòèãà åäíî ïëàòî è ñëåä íÿêîëêî ÷àñà ( 3-5 ÷àñà) îòíîâî íàìàëÿâà èëè èç÷åçâà. Îáèêíîâåíî êðèçàòà ñå ïðîâîêèðà îò îáèëíî õðàíåíå. Ò. Îòäåëåíèÿò îò áàêòåðèèòå åíçèì áåòàãëþêóðîíèäàçà õèäðîëèçèðà êîíþãèðàíèÿ áèëèðóáèí. ìèêðîëèòèàçà (2-3 ìì) å ïðè÷èíà çà ïîâå÷å îò ïîëîâèíàòà îò ñëó÷àèòå ñ îñòúð ïàíêðåàòèò ñ íåèçÿñíåíà åòèîëîãèÿ. ÅÐÕÏ (ñúìíåíèå çà ìåõàíè÷íà îáñòðóêöèÿ) èëè îáçîðíà ðåíòãåíîãðàôèÿ íà êîðåìà (îöåíêà íà êàëöèåâîòî ñúäúðæàíèå. Êëèíè÷íà êàðòèíà Êëèíè÷íàòà èçÿâà íà áîëåñòòà íàñòúïâà ïðè çàïóøâàíå íà ductus cysticus .  ÷àñò îò ñëó÷àèòå èìà ïîñòîÿííà óìåðåíà áîëåçíåíîñò â äÿñíîòî ïîäðåáðèå. îñîáåíî ñëåä ïðèåìàíå íà õðàíè ñ õîëåöèñòîêèíåòè÷åí åôåêò (ñëàíèíà. æëú÷íà äèñïåïñèÿ). Çàñèëâàíåòî íà áîëêàòà ïî âðåìå íà äúëáîêî âäèøâàíå ïðè ïàëïàöèÿ íà ÷åðíèÿ äðîá å áåëåã çà õîëåöèñòèò (ñèìïòîì íà Murphy). òúïà (âèñöåðàëíà áîëêà). Äèàãíîçà Ñ àáäîìèíàëíà åõîãðàôèÿ ñå äîêàçâàò âñè÷êè ôîðìè íà æëú÷íîêàìåííàòà áîëåñò ñ ðàçìåð íàä 3-4 ìì è íåéíèòå óñëîæíåíèÿ (ôèã. Áîëíèòå ñå îïëàêâàò è îò ìåòåîðèçúì. øîêîëàä. Õîëåöèñòîëèòèàçàòà ñå èçÿâÿâà ñ òåæåñò â äÿñíîòî ïîäðåáðèå.

ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß ïðîòè÷àò çàáîëÿâàíèÿ íà æëú÷íèòå ïúòèùà. Ïðè íàëè÷èåòî íà æëú÷íà êàë èëè ìàëêè õîëåñòåðîëîâè êàìúíè áåç êàëöèé ìîæå äà ñå ïðåïîðú÷à ðàçòîïÿâàíå êàòî åäèíñòâåíî ëå÷åíèå. ñïàçìîëèòèöè è êîìáèíàöèÿ îò òÿõ – ïàðåíòåðàëíî. êîíòàêòíàòà ëèçà (ðàçòîïÿâàíå) ñ åòåð. Íå ñå ïðåäëàãà õîëåöèñòåêòîìèÿ çà ïðîôèëàêòèêà íà ðàêà. åäíîêðàòíî èëè íåêîëêîêðàòíî äî îâëàäÿâàíå íà ñèìïòîìàòèêàòà. ïîä ôîðìàòà íà ñóïîçèòîðèè èëè ïðåç óñòàòà (ñïîðåä òåæåñòòà íà êðèçàòà). Ñòàíäàðòíîòî ëå÷åíèå íà õîëåöèñòîëèòèàçàòà å ëàïàðîñêîïñêàòà õîëåöèñòåêòîìèÿ. No-spa. îñîáåíî ïðè ïîÿâàòà èì ó ïàöèåíòè â íàïðåäíàëà âúçðàñò è ñåðèîçíè ïðèäðóæàâàùè çàáîëÿâàíèÿ. Åñòåñòâåíà åâîëþöèÿ è ïðîãíîçà Æëú÷íèòå êàìúíè íàðàñòâàò ñ îêîëî 1-2 mm íà ãîäèíà çà ïåðèîä îò 5 äî 20 ãîäèíè ïðåäè äà ñå ïîÿâÿò ñèìïòîìèòå. ïðè ìàëúê áðîé ñëó÷àè. çà äå íå ñå êîíòðàõèðà æëú÷íèÿò ìåõóð. Êîãàòî êàìúíèòå â æëú÷íèÿ ìåõóð íå ñà ñâúðçàíè ñ îïëàêâàíèÿ.å. Òàêà ñå îñèãóðÿâà âèñîêà êîíöåíòðàöèÿ íà ìåäèêàìåíòà â íåãî. îñòúð ãíîåí õîëàíãèò. êàêòî è ñ äðóãèòå óñëîæíåíèÿ. åäðîçúðíåñò õëÿá). Morphinum hydrochloricum è íåãîâèòå äåðèâàòè ìîãàò äà ñå ïðèëîæàò â êðàåí ñëó÷àé. êîéòî ñå ñú÷åòàâà ñ æëú÷íàòà êðèçà ïðè çàêëåùâàíå íà êàìúê â ductus cysticus. òúé êàòî ðèñêîâåòå îò îïåðàöèÿòà ñà ïî-âèñîêè îòêîëêîòî î÷àêâàíîòî íàìàëåíèå íà ñìúðòíîñòòà îò êàðöèíîì. Èçïîëçâàò ñå è Ì-õîëèíîëèòèöè (Atropinum sulfuricum). ò. ñà åôåêòèâíè ñàìî ïðè ñïàçâàíå íà ìíîãî òåñíè èíäèêàöèè. Ñëåä âå÷åðíèÿ ïðèåì íà ïðåïàðàòà íå òðÿáâà äà ñå ïðèåìà õðàíà.2 Õèäðîïñ íà æëú÷íèÿò ìåõóð Ïðè õàðàêòåðíà áîëêîâà ñèìïòîìàòèêà íà ïúðâî ìÿñòî òðÿáâà äà ñå èçêëþ÷è îñòúð õîëåöèñòèò. Ïðè áèëèàðíà êîëèêà ñå ïðèëàãàò àíàëãåòèöè. Ðàçòâàðÿíå íà æëú÷íèòå êàìúíè ñ æëú÷íè êèñåëèíè. Ïðåïîðú÷âà ñå ïîääúðæàíå íà íîðìàëíî òåãëî. Óìåñòíî å è ïðèëîæåíèåòî íà íèòðîïðåïàðàòè ñ áúðç èëè ïðîäúëæèòåëåí åôåêò. áîãàòà íà ôèáðè (çåëåí÷óöè. êëèíè÷íè ñèìïòîìè. êîèòî ïðåìàõâàíå ñïàçúìà íà ñôèíêòåðèòå . êàêòî è ÷åðâàòà. ñ õîëåäîõîëèòèàçà.áëîêèðà ñåëåêòèâíî êàëöèåâèòå êàíàëè â êëåòêèòå íà ãëàäêàòà ìóñêóëàòóðà íà ÷åðâàòà è æëú÷íèòå ïúòèùà. íå ñå ïðåäïðèåìà ëå÷åíèå. Çàòîâà òåçè ìåòîäè îòïàäàò. è áúáðåöèòå (áúáðå÷íè êàìúíè). ìàëêè ïî êîëè÷åñòâî õðàíåíèÿ. ñàìîñòîÿòåëíî èëè â êîìáèíàöèÿ ñ ðàçáèâàíåòî èì ñ åêñòðàêîðïîðàëíàòà ëèòîòðèïñèÿ. Ïîâå÷åòî áîëíè ñà çàñòðàøåíè îò ðåöèäèâ èëè óñëîæíåíèÿ (íàé-÷åñòî îò õîëåäîõîëèòèàçà â íàïðåäíàëà âúçðàñò). ïàíêðåàñà. ïðèåì íà ðàñòèòåëíè õðàíè. Ðåöèäèâèòå ñà ÷åñòè (60-80%). Ôèã. Ðÿäêî òðÿáâà äà ñå îáñúæäà âúçìîæíîñòòà çà îñòúð ìèîêàðäåí èíôàðêò. Óñëîâèÿ çà óñïåøíî ëå÷åíèå ñà ôóíêöèîíèðàù æëú÷åí ìåõóð è ëèïñà íà îñòðî æëú÷íî âúçïàëåíèå. ursofalk sive cynarix 41 . Íà ïðàêòèêà íÿìà ìåäèêàìåíòîçíà èëè äðóãà íåîïåðàòèâíà àëòåðíàòèâà íà õèðóðãè÷íîòî ëå÷åíèå. Ïðîãíîçàòà íà æëú÷íîêàìåííàòà áîëåñò ñå âëîøàâà ïðè âúçíèêâàíå íà íÿêîè ñåðèîçíè óñëîæíåíèÿ êàòî åìïèåì. îñòúð áèëèàðåí ïàíêðåàòèò. Íåóñëîæíåíà õîëåëèòèàçà. Æëú÷íà áîëêà îáèêíîâåíî âúçíèêâà ïðåç ïúðâèòå 5-10 ãîäèíè. Êëèíè÷íî èçÿâåíà æëú÷íîêàìåííà áîëåñò. ñêîïîëàìèí (õèîñöèí) èëè êîìáèíàöèÿ ìåæäó òÿõ è Metamizolum. Ëå÷åíèå Âúçìîæíîñòèòå çà ëå÷åíèå çàâèñÿò îò âèäà íà æëú÷íèòå êàìúíè. Ïðåäïî÷èòàò ñå ìåäèêàìåíòè. ñâúðçàíè ñ ìèãðàöèÿ íà êàìúêà. ïåðôîðàöèÿ. Pinaverium. îïåðàòèâíè èíòåðâåíöèè èëè åíäîñêîïñêè òåðàïåâòè÷íè ïðîöåäóðè. Òå ÷åñòî ñà êëèíè÷íî “íåìè” (80%). òúé êàòî ñúñ çàïàçâàíåòî íà æëú÷íèÿ ìåõóð óñëîâèÿòà çà îáðàçóâàíå íà êàìúíè ïðîäúëæàâàò äà ñúùåñòâóâàò. óñëîæíåíèÿòà. êàêòî è ÷åñòè. çàåäíî ñúñ ñúäúðæàùèòå ñå â íåãî êàìúíè. Èçïîëçâà ñå óðçîäåçîêñèõîëåâà êèñåëèíà (250mg) â äîçà10-12 mg/kg.Papaverinum hydrochloricum. Ïîñëåäíèÿò â äîçà 150-300 mg äíåâíî å ïîäõîäÿù çà êîïèðàíå íà ëåêè æëú÷íè êîëèêè . Ëå÷åíèåòî íà óñëîæíåíèÿòà âêëþ÷âà øèðîêîñïåêòúðíè àíòèáèîòèöè è îáùè ðåàíèìàöèîííè ìåðêè. ïåðèòîíèò. âúçðàñòòà è îáùîòî ñúñòîÿíèå íà ïàöèåíòà. ñúîòâåòíî îáùîòî êîëè÷åñòâîòî íà æëú÷íèòå êèñåëèíè è ðàçòâîðèìîñòòà íà õîëåñòåðîëà íàðàñòâàò. Îñíîâíîòî ëå÷åíèå å îïåðàòèâíîòî îòñòðàíÿâàíå íà ìåõóðà. ïðèåòà âå÷åð ïðåäè ëÿãàíå.

Ìîæå äà íàñòúïè íåêðîçà ñúñ èëè áåç ïåðôîðàöèÿ íà ñòåíàòà íà ìåõóðà ñ îñòúð ïåðèõîëåöèñòèò è ÷åðíîäðîáåí àáñöåñ. Ðàçâèâà ñå áîëåçíåí ëîêàëåí äåôàíñ. Ãàç-îáðàçóâàùè áàêòåðèè (Ñlostridium è êîëèôîðìåíè áàêòåðèè) ïðè÷èíÿâàò îñòúð åìôèçåìàòîçåí õîëåöèñòèò . áåëåçè íà èíòîêñèêàöèÿ. Cholagol è äð. Íå âñè÷êè îò òÿõ ñà ôåáðèëíè. íî ïðîäúëæèòåëíà áîëêà. ôåáðèëèòåò. Ïðîòèâîïîêàçàíè ñà ïðè ñúñòîÿíèÿ ñ îáñòðóêöèÿ íà áèëèàðíîòî äúðâî. áèëèðóáèíà è/èëè àìèëàçàòà áåç ÿâíî âêëþ÷âàíå íà æëú÷íèòå ïúòèùà â ïðîöåñà (ïðèòèñêàíå íà æëú÷íèòå ïúòèùà îò îòîêà íà ductus cysticus) – ðåàêòèâíè ïðîìåíè.  êëèíè÷íàòà ïðàêòèêà íàé-÷åñòî ñå èçïîëçâàò ïðåïàðàòèòå Hymecromon (3 õ 400mg) èëè åêñòðàêò îò ëèñòàòà íà Artichoke. Îñâåí ÷å ïîäîáðÿâàò äðåíàæà íà æëú÷êàòà.caps. ïîëîæèòåëåí ñèìïòîì íà Murphy). Âúçìîæíè ñà è àíîðåêñèÿ. Hymecromon ïðèòåæàâà è ñåëåêòèâíî ñïàçìîëèòè÷íî äåéñòâèå âúðõó åêñòðàõåïàòàëíèòå æëú÷íè ïúòèùà.âúçïàëåíèå îò îñâîáîæäàâàíå íà õèìè÷íè ìåäèàòîðè. ñåïñèñ. Áîëêàòà å ðàçïúâàùà. Áîëåçíåíîñòòà ñå çàñèëâà ïðè äúëáîêî âäèøâàíå ïî âðåìå íà ïàëïàöèÿ = ñèìïòîì íà Murphy. Rosmarin. Êðúñòåâ. ïîâëèÿâàò è êëèíè÷íèòå îïëàêâàíèÿ . Çà ðàçëèêà îò áèëèàðíàòà êîëèêà áîëêàòà ñå çàñèëâà ïðè äâèæåíèå è ïðîìÿíà â ïîëîæåíèåòî íà òÿëîòî (ïåðèòîíåàëíî äðàçíåíå). ðàæäàíå.æëú÷íèÿò ìåõóð å óãîëåìåí. Ïàëïèðà ñå òóìîðíà ìàñà â äÿñíîòî ïîäðåáðèå. Ë. Äèôåðåíöèàëíà äèàãíîçà ñå èçâúðøâà ñúñ çàáîëÿâàíèÿ íà êîðåìíèòå îðãàíè. òúïà. Ïðåïàðàòè ñ ïîäîáíî äåéñòâèå ñà ñúäúðæàùèòå åòåðå÷íè ìàñëà (Rosanol. ñòåíàòà ìó å õèïåðåõîãåííà è çàäåáåëåíà (“òðèñëîéíîñò “ íà ñòåíàòà). Îáèêíîâåíî ñå ïðèäðóæàâà îò ïîâðúùàíå. ÷åñòî ñëåä äèåòè÷íà ãðåøêà è ïðåäèìíî íîùåì. Îñâåí ëåâêîöèòîçà ïîâå÷åòî áîëíè èìàò ïîâèøåíè ÷åðíîäðîáíè åíçèìè. êîèòî ïðîòè÷àò ñ ôåáðèëèòåò ÕÎËÅÖÈÑÒÈÒ Ç.100mg. ÀÔ) åíçèìè. Åòåðè÷íèòå ìàñëà èìàò ïî-ñëàá õîëåðåòè÷åí åôåêò è ñà ïðîòèâîïîêàçàíè ïðè îñòúð âúçïàëèòåëåí ïðîöåñ. áîëåçíåíîñòòà ìîæå äà å äèôóçíà. Îñòðèÿò õîëåöèñòèò áèâà êàëêóëîçåí (90%) è àêàëêóëîçåí. Òîâà ñòèìóëèðà äâèãàòåëíàòà ôóíêöèÿ íà æëú÷íèòå êàíàëè óñêîðÿâà ñå îòòè÷àíåòî íà æëú÷åí ñîê. Ïðåäðàçïîëàãàùè ôàêòîðè ñà ïðåäøåñòâàùà îïåðàöèÿ. Ïðè âúçïàëèòåëíà èíôèëòðàöèÿ íà ïåðèòîíåóìà ñå ïðèáàâÿ ïîâúðõíîñòíà áîëêà ñ õèïåðåñòåçèÿ è áîëåçíåíà ìóñêóëíà çàùèòà. â åïèãàñòðèóìà. Èíôåêöèÿòà ñå âêëþ÷âà âòîðè÷íî. Ìàòåâà Ïîä õîëåöèñòèò ñå ðàçáèðà îñòðî èëè õðîíè÷íî âúçïàëåíèå íà æëú÷íèÿ ìåõóð. Ïðè òåæúê âúçïàëèòåëåí ïðîöåñ â ìåõóðà ñå óñòàíîâÿâà åêñóäàò èëè åâåíòóàëíî ãíîé. Salmonella.âíåçàïíà áîëêà â äÿñíîòî ïîäðåáðèå. ó ìëàäè äèàáåòèöè. Ëîêàëíà ðåçèñòåíòíîñò îò ïåðèòîíåàëíî äðàçíåíå.å. óâðåæäàíå íà ëèãàâèöàòà .  ïîñëåäñòâèå íàñòúïâà èíôåêòèðàíå ñúñ ñïîìåíàòèòå áàêòåðèè. òåìïåðàòóðà è èçðàçåíà èíòîêñèêàöèÿ. ÎÑÒÚÐ ÕÎËÅÖÈÑÒÈÒ Åòèîëîãèÿ è ïàòîãåíåçà  ïîâå÷åòî ñëó÷àè ñå äúëæè íà çàïóøâàíå íà d. Ïðè ëèïñà íà åôåêò èëè ñúìíåíèå çà îáñòðóêöèÿ íà áèëèàðíîòî äúðâî. Ïðè ìëàäè äèàáåòèöè õîëåöèñòèòúò ïðîòè÷à ñ ðÿçêà áîëêà. Äèàãíîçà. à â ÷àñò îò ñëó÷àèòå ìîæå äà ñå ôîðìèðà âúçïàëèòåëåí îòîê (èçëèâ) îêîëî æëú÷íèÿ ìåõóð (îñòúð ïåðèõîëåöèñòèò). Ìîæå äà ñå íàáëþäàâà óìåðåíî ïîâèøåíèå íà öèòîëèòè÷íèòå (ÀÑÀÒ. îñîáåíî ñ ãàäåíå è/èëè ïîâðúùàíå ìîæå äà áúäå åäèíñòâåí áåëåã íà çàáîëÿâàíåòî ïðè âúçðàñòíè ïàöèåíòè. Îáçîðíàòà ðåíòãåíîãðàôèÿ íà êîðåìà ìîæå äà ïîäñêàæå åìôèçåìàòîçíèÿ õîëåöèñòèò . ÀËÀÒ) è õîëåñòàòè÷íèòå (ÃÃÒ. Îáèêíîâåíî ñå çàêúñíÿâà ñ äèàãíîçàòà íà àêàëêóëîçíèÿ õîëåöèñòèò ó áîëíèòå â èíòåíçèâíèòå îòäåëåíèÿ. íå ñå ïàëïèðà ìàñà â äÿñíîòî ïîäðåáðèå. Àêàëêóëîçíèÿò õîëåöèñòèò å ìóëòèôàêòîðèàëíà áîëåñò ïðåäèìíî ïðè ìúæå.cysticus îò êàìúê ñ ïîâèøàâàíå íà íàëÿãàíåòî â æëú÷íèÿ ìåõóð. æúëòåíèöà. Ïîäîçèðà ñå ïî âðåìå íà ðàçïèòà è ïðåãëåäà íà áîëíèÿ. ñòðåïòî.è ñòàôèëîêîêè (àåðîáíè è àíàåðîáíè). óñòàíîâÿâà ñå ïîëîæèòåëåí ñèìïòîì íà óëòðàçâóêîâà ïàëïàöèÿ (ò. ïàðàëèòè÷åí èëåóñ. Îñòàâà ïîñòîÿííà çà äúëúã ïåðèîä îò âðåìå (ïîâå÷å îò 6-12 ÷àñà). Roscalypt. Clostridium.äèñïåïòè÷íè ñèìïòîìè èëè áîëêà. ñèìïòîìè íà ëîêàëíî âúçïàëåíèå (ïåðèòîíèçúì) è èíòîêñèêàöèÿ. äà ñå èçêëþ÷è è ëåêóâà ïî åíäîñêîïñêè ïúò (åíäîñêîïñêà ñôèíêòåðîòîìèÿ) îñòàòú÷íà õîëåäîõîëèòèàçà è ñòåíîçèðàù ïàïèëîîäèò. Êëèíè÷íà êàðòèíà. èçãàðÿíèÿ. Ëàáîðàòîðíèòå èçñëåäâàíèÿ ïîêàçâàò ëåâêîöèòîçà è äðóãè áåëåçè íà îñòúð âúçïàëèòåëåí ïðîöåñ. íî èñõåìèÿòà íà ñòåíàòà å îñíîâåí ìåõàíèçúì âúâ âúçíèêâàíåòî ìó.ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ Ïîâåäåíèå ñëåä îïåðàòèâíî ëå÷åíèå.  îêîëî 1/3 îò ñëó÷àèòå ñå îïèïâà áîëåçíåí æëú÷åí ìåõóð. ðàçòÿãàíå. òðÿáâà äà ñå íàçíà÷è åõîãðàôñêî è åíäîñêîïñêî èçñëåäâàíå. õèïåðàìèëàçåìèÿ. ñëåä êàòî âúçïàëèòåëíèÿò ïðîöåñ å âå÷å íàëèöå. Äèàãíîçàòà ñå ïîòâúðæäàâà ñ àáäîìèíàëíà åõîãðàôèÿ . Òå ïîâèøàâàò àêòèâíàòà ñåêðåöèÿ íà æëú÷êà îò ÷åðíèÿ äðîá è óìåðåíî íàðàñòâà äåáèòúò é. Íàé-÷åñòèòå áàêòåðèè ïðè÷èíèòåëè ñà E coli. â äúëáî÷èíà íà ïîäðåáðèåòî è ñå äúëæè íà êîíòðàêöèÿòà íà æëú÷íèÿ ìåõóð çà ïðåîäîëÿâàíå íà ïðåïÿòñòâèåòî íà èçõîäà ìó.). Klebsiella. Íà÷àëîòî íà îñòðèÿ õîëåöèñòèò íàïîäîáÿâà æëú÷íà êîëèêà . Èðàäèèðà êúì ãúðáà è äÿñíîòî ðàìî.  ïîòåæêèòå ñëó÷àè ñå èçîëèðà Proteus èëè Pseudomonas.óãîëåìåí æëú÷åí ìåõóð ñ ãàç â ñòåíàòà. ïàðåíòåðàëíî õðàíåíå 42 . Ïðè íàëè÷èå íà îïëàêâàíèÿ èëè ïðîôèëàêòè÷íî ñå íàçíà÷àâàò õîëåðåòèöè.íàïð. Ìàêàð è ðÿäêî ñå çàñÿãà è ïðè Lambliasis. Çà îñòðèÿ êàëêóëîçåí õîëåöèñòèò ñà õàðàêòåðíè: îñòðî âúçíèêíàëà. Îñâåí òîâà æëú÷íèÿò ìåõóð ìîæå äà ñëóæè çà ðåçåðâîàð íà áàêòåðèè: íàïð.

Äèàãíîçàòà å ëåñíà ïðè îáçîðíà ðåíòãåíîãðàôèÿ íà êîðåìà è åõîãðàôñêîòî èçñëåäâàíå. Äîêàçâà ñå ñâîáîäåí ãàç â êîðåìíàòà êóõèíà èëè èëåóñ (åõîãðàôèÿ è îáçîðíà ðåíòãåíîãðàôèÿ íà êîðåìà). ëåâêîöèòîçà ñ îëåâÿâàíå. ïàíêðåàòèò). Êîãàòî â ñòåíàòà íà æëú÷íèÿ ìåõóð ñå îòëîæè êàëöèé (ñëåä äúëãîòðàéíà îáñòðóêöèÿ è õèäðîïñ íà æëú÷íèÿ ìåõóð) ñå îáðàçóâà ïîðöåëàíîâ ìåõóð. Åñòåñòâåí õîä. ôåáðèëèòåò. ñâúðçàíî ñ õîëåëèòèàçà. ôëàòóëåíöèÿ. ïàëïèðàù ñå áîëåçíåí æëú÷åí ìåõóð ñ áåëåçè íà ëîêàëåí äåôàíñ ñ èëè áåç ëåâêîöèòîçà ãîâîðÿò çà îáîñòðÿíå íà âúçïàëèòåëíèÿ ïðîöåñ. Èçâúðøâà ñå õîëåöèñòåêòîìèÿ. Èçâåñòíî õðîíè÷íî âúçïàëåíèå íà ìåõóðà íåìèíóåìî ïðèäðóæàâà õîëåëèòèàçàòà è ïðè ëèïñà íà êëèíè÷íè ñèìïòîìè. ôåáðèëèòåò. Íàëèöå ñà ïåðñèñòèðàùà áîëêà. Ñúñòîÿíèåòî íå å ñâúðçàíî ñ ïîÿâà íà äîïúëíèòåëíè êëèíè÷íè ñèìïòîìè. Äèàãíîçà. Ïðè åêçàöåðáàöèÿ ñå ïîÿâÿâà “òðèñëîéíîñò “ íà ñòåíàòà è ïîëîæèòåëåí ñèìïòîì íà óëòðàçâóêîâà ïàëïàöèÿ (ñèìïòîì íà Murphy). Õðîíè÷íî 43 . ñúñ çàäåáåëåíà ñòåíà æëú÷åí ìåõóð ñ åäèíè÷íè èëè ìíîæåñòâî êîíêðåìåíòè (ôèã. öåôàëîñïîðèíè èëè àìèíîãëèêîçèäè). Êðàéíèÿò ñòàäèé íà õðîíè÷íèÿ õîëåöèñòèò å ñáðú÷êàíèÿò æëú÷åí ìåõóð. êàêòî ïðè îñòúð õîëåöèñòèò. Åìïèåìúò å ãíîåí õîëåöèñòèò ñ àáñöåñ íà ñòå-íàòà. Êëèíè÷íà êàðòèíà. Îñòðèÿò õîëåöèñòèò îáèêíîâåíî îòçâó÷àâà ñïîíòàííî â ðàìêèòå íà íÿêîëêî äíè. Ïðè ïåðôîðàöèÿ óãîëåìåíèÿò æëú÷åí ìåõóð èçâåäíúæ èç÷åçâà. Ñìúðòíîñòòà ïðè áèëèàðåí ïåðèòîíèò å âèñîêà –30%. Ïðåäøåñòâà ñå îò òðàíçèòîðíî çàïóøâàíå íà ductus cysticus è áèëèàðíà êîëèêà. Êëèíè÷íèÿò ïðåãëåä ìîæå äà óñòàíîâè ïàëïàòîðíà áîëêà â äÿñíîòî ïîäðåáðèå. 1). Êàëöèÿò ìîæå äà ñå îòëîæè â ñòåíàòà íà ìåõóðà“ïîðöåëàíîâ” æëú÷åí ìåõóð. Êëèíè÷íî íå ìîæå ñúñ ñèãóðíîñò äà ñå îòãðàíè÷è õîëåäîõîëèòèàçàòà. íî ëèïñâà òÿñíà âðúçêà ìåæäó ÷åñòîòàòà è òåæåñòòà íà æëú÷íèòå êðèçè è ïðîìåíèòå â æëú÷íèÿ ìåõóð. Ìåõóðúò å èçïúëíåí ñ áèñòðà ìóêóñíà òå÷íîñò. ñúñ èëè áåç èðàäèàöèÿ êúì ãúðáà. Çàñèëâàíå íà áîëêîâàòà ñèìïòîìàòèêà. Ïðåïîðú÷âà ñå îãðàíè÷àâàíå íà ïðèåìà íà õðàíà ïðåç ïúðâèòå äíè. Àáäîìèíàëíàòà åõîãðàôèÿ óñòàíîâÿâà äåôîðìèðàí. Âúçìîæíî å âúçíèêâàíå íà àáñöåñ. ñ ïîñòîÿíåí õàðàêòåð. ïîâðúùàíå íà æúëòî-çåëåíè ãîð÷èâè ìàòåðèè. Îáùèòå òåðàïåâòè÷íè ìåðêè âêëþ÷âàò ðåõèäðàòàöèÿ. Ïîñòàâÿ ñå ëåä â îáëàñòòà íà æëú÷íèÿ ìåõóð. íåïîíîñèìîñò êúì ìàçíèíè è ÿéöà. Ôèã.1 Õðîíè÷åí õîëèöèñòèò ×åñòè ñà ãàäåíå. âúçïàëåíèå ìîæå äà âúçíèêíå è ñëåä îñòúð õîëåöèñòèò. òîé ìîæå äà íå ñå èçîáðàçè. Õðîíè÷åí êàëêóëîçåí õîëåöèñòèò Õðîíè÷íèÿò õîëåöèñòèò å íàé-÷åñòîòî çàáîëÿâàíå íà æëú÷íèÿ ìåõóð. áîëêàòà è òåìïåðàòóðàòà âðåìåííî îòçâó÷àâàò äî êëèíè÷íè ïðîÿâè íà îñòúð ïåðèòîíèò. êîÿòî å íàéñëàáî êðúâîñíàáäåíà. Ëå÷åíèå. Õèäðîïñúò íà æëú÷íèÿ ìåõóð å ðåçóëòàò íà äúëãîòðàéíî çàïóøâàíå íà ductus cysticus. äèâåðòèêóëèò. à ñå âèæäàò ñàìî êîíêðåìåíòèòå â íåãî. Àíàìíåñòè÷íî èìà äàííè çà ïðåêàðàí îñòúð õîëåöñòèò. Ïåðôîðàöèÿòà íà æëú÷íèÿ ìåõóð âúçíèêâà ïðè íåêðîçà íà ñòåíàòà. Õàðàêòåðíè ñà áîëêà è òåæåñò â äÿñíîòî ïîäðåáðèå è åïèãàñòðèóìà. íàé-÷åñòî â îáëàñòòà íà ôóíäóñà. àíàëãåòèöè è àíòèáàêòåðèàëíè ñðåäñòâà. îñîáåíî ïðè ÷åñòè åêçàöåðáàöèè íà âúçïàëèòåëíèÿ ïðîöåñ. ïðîÿâè íà ïåðèòîíèò èëè õîëàíãèò. Ëå÷åíèåòî å îïåðàòèâíî – õîëåöèñòåêòîìèÿ. Åñòåñòâåí õîä è óñëîæíåíèÿ. íî ñå ïðèåìà çà ïðåêàíöåðîçà. åìïèåì èëè ïåðôîðàöèÿ. Áîëíèòå íå ïðèåìàò íèêàêâà õðàíà ïðåç óñòàòà. íî íÿìà äàííè çà ïåðèòîíåàëíî äðàçíåíå.ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß (àïåíäèöèò. Ïðè îáîñòðÿíå ñå ïðîâåæäà ëå÷åíèå ñúñ ñïàçìîëèòèöè. ïðèëîæåíèå íà ñïàçìîëèòèöè è àíàëãåòèöè. æëú÷åí ïåðèòîíèò èëè ôîðìèðàíå íà ôèñòóëà. Àêî æëú÷íèÿò ìåõóð å ñêëåðîòè÷åí. Ïîñòàâÿ ñå è ëåä íà êîðåìà. ×åñòî ñå èçîëèðà ïîâå÷å îò åäèí ìèêðîáåí ïðè÷èíèòåë. Ïàëïèðà ñå. ïíåâìîíèÿ). Òåæúê õîëåöèñòèò ìîæå äà ñå íàáëþäàâà ïðè áåäíà êëèíè÷íà ñèìïòîìàòèêà è îáðàòíî.  îêîëî 10% îò ñëó÷àèòå âúçïàëåíèåòî ìîæå äà ïðîãðåñèðà äî íåêðîçà. Îñíîâåí ëå÷åáåí ïîäõîä å õîëåöèñòåêòîìèÿòà. Æëú÷íè êàìúíè ìîãàò äà ìèãðèðàò ïðåç ïåðôîðèðàíèÿ ó÷àñòúê è äà äîâåäàò äî ÷ðåâíà íåïðîõîäèìîñò (íàé-÷åñòî çàêëåùâàíå â òåðìèíàëíèÿ èëåóì) æëú÷íîêàìåíåí èëåóñ. òðåñêà. òàõèêàðäèÿ. Èçïîëçâàò ñå øèðîêîñïåêòúðíè àíòèáèîòèöè âåíîçíî (íàïðèìåð ïåíèöèëèíè. íà áúáðåöèòå (îñòúð ïèåëîíåôðèò) è íà áåëèÿ äðîá (ïëåâðèò. Ëå÷åíèå. Ïðè òåæêè èíôåêöèè êàòî òðåòè àíòèáèîòèê ñå ïðèáàâÿ ìåòðîíèäàçîë.

âåíòèëåí ìåõàíèçúì. íî òå òðóäíî ñå îïðåäåëÿò ñàìî ïî êëèíè÷íè áåëåçè.ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ÕÎËÅÄÎÕÎËÈÒÈÀÇÀ Âúçìîæíà êëèíè÷íà èçÿâà è åâîëþöèÿ: Ïîñòåïåííî èçáëåäíÿâàíå è íîðìàëèçèðàíå íà ïîêàçàòåëèòå çà õîëåñòàçà è âúçïàëåíèå. òåìïåðàòóðà è æúëòåíèöà (òðèàäà íà Charcot). Åòèîëîãèÿ è ïàòîãåíåçà Íàé-÷åñòî ñå ïðè÷èíÿâà îò Ãðàì íåãàòèâíè áàêòåðèè ïðè çàïóøâàíå íà åêñòðàõåïàòàëíèòå è èíòðàõåïàòàëíèòå æëú÷íè ïúòèùà îò æëú÷íè êàìúíè (40%). Êàìúíèòå. Ïðè ïàöèåíòè ñ îñíîâíî çàáîëÿâàíå. Êðúñòåâ Îêîëî 10-15% îò áîëíèòå ñ õîëåëèòèàçà èìàò êàìúíè íà æëú÷íèòå ïúòèùà. Ôèã. ÅÐÕÏ ïîòâúðæäàâà (äîêàçâà) äèàãíîçàòà (ôèã. æúëòåíèöà è ïîñòîÿííà áîëêà òðÿáâà äà ñå ìèñëè çà îñòúð õîëàíãèò. Êàìúíèòå ìîãàò äà ñå îáðàçóâàò â õîëåäîõà (ïúðâè÷íà õîëåäîõîëèòèàçà) – 40%. Áîëêà îò ïàíêðåàñåí òèï ñ õèïåðàìèëàçåìèÿ è õîëåñòàçà èëè æúëòåíèöà è/èëè ðàçøèðåíè æëú÷íè êàíàëè (åõîãðàôñêè) ãîâîðÿò â ïîëçà íà îñòúð áèëèàðåí ïàíêðåàòèò Ëå÷åíèå: åíäîñêîïñêè èëè õèðóðãè÷íè ïàïèëîñôèíêòåðîòîìèè ñ åêñòðàêöèÿ íà êàìúíèòå Ç. Êðúñòåâ Õîëàíãèòúò å îñòðà èëè õðîíè÷íà áàêòåðèàëíà èíôåêöèÿ íà åêñòðàõåïàòàëíèòå æëú÷íè ïúòèùà. ëåâêîöèòîçà. ôåáðèëèòåò è æúëòåíèöà ñà äîñòàòú÷íè çà çàïîäîçðÿâàíå íà îñòúð õîëàíãèò. ãîâîðè çà èíêëàâèðàíå íà êàìúê â papilla Vateri. Êëèíè÷íà êàðòèíà Îñòðèòå õîëàíãèòè èìàò ñòåïåíè â ñâîåòî ðàçâèòèå. Ñúçäàâàò ñå óñëîâèÿ çà ïðåìèíàâàíå íà áàêòåðèè ïî ïúòÿ íà ðåôëóêñ îò õîëàíãèîëèòå êúì ëèìôíèòå ïúòèùà è êðúâíîòî ðóñëî ñ ðåçóëòàò . ÕÎËÀÍÃÈÒÈ È ÕÎËÀÍÃÈÎÕÅÏÀÒÈÒÈ Ç.  ìíîãî òåæêèòå ñëó÷àè êúì òÿõ ñå ïðèáàâÿò øîê è íàðóøåíî ñúçíàíèå (ïåíòàäà íà Reynolds). çàïóøâàíå. Çà ðàçëèêà îò õîëåöèñòîëèòèàçàòà. õîëåäîõîëèòèàçàòà ðÿäêî å áåçñèìïòîìíà. ñúñ èëè áåç ïîâèøåí áèëèðóáèí. Îáùàòà èíòîêñèêàöèÿ ñå çàñèëâà è ñå ðàçâèâà êàðòèíà íà òåæúê åíäîòîêñèíîâ øîê ñ îñòðà áúáðå÷íà íåäîñòàòú÷íîñò. íàäâèøàâàùî òîâà íà óâåëè÷åíèòå àìèîòðàíñôåðàçè (ÀÑÀÒ è ÀËÀÒ). Àáäîìèíàëíàòà åõîãðàôèÿ ìîæå äà óñòàíîâè ðàçøèðåí d. ñysticus). ñåïñèñ èëè ïàíêðåàòèò. ÷ðåç ïîðòàëíàòà êðúâ èëè ïî ëèìôåí ïúò. Êëàñè÷åñêàòà èçÿâà âêëþ÷âà òåòðàäàòà íà Charcot – ôëóêòóèðàùà æúëòåíèöà. Ïðè âèñîêà òåìïåðàòóðà ñ òðåñêà. ðåêóðåíòíà æëú÷íà áîëêà è èíòåðìèòåíòíî ïîâèøàâàíå íà òåìïåðàòóðàòà ñ âòðèñàíå. ñïîñîáåí äà ñå ðàçøèðÿâà ïðè ìåõàíè÷åí ñòîï ïîä âëèâàíåòî íà d. Óñòàíîâÿâà ñå õîëåñòàçà ñ åäíîâðåìåííî ïîâèøåíèå íà ÃÃÒ è ÀÔ. Ôëóêòóèðàùà áîëêà ïðåç ïî-ãîëÿì èíòåðâàë îò âðåìå ïðè ïåðñèñòèðàùà àíèêòåðè÷íà õîëåñòàçà – ò. ñà ñå îáðàçóâàëè â õîëåäîõà. Ñàìàòà èíôåêöèÿ ñïîñîáñòâà çà ïîâèøàâàíå íà íàëÿãàíåòî â æëú÷íèòå ïúòèùà. Ñåïòèöåìèÿ ñå ðàçâèâà ïðè 40-50% îò áîëíèòå. Êëàñè÷åñêè çà õîëàíãèò ñèìïòîìè ñà áîëêè â äÿñíîòî ïîäðåáðèå. âúçíèêíàë ïðè îáñòðóêöèÿ íà õîëåäîõà. ìàëèãíåíà æëú÷íà îáñòðóêöèÿ (10%). ñâúðçàíî ñ ïðåõîä (ìèãðàöèÿ) íà êàìúê ïðåç papilla Vateri êúì ÷åðâàòà. 15) è îñèãóðÿâà ëå÷åíèå ïî åíäîñêîïñêè ïúò . Ïðè òÿõ êëèíè÷íèòå ïðîÿâè ñå âëîøàâàò ðÿçêî. åïèçîäè íà ÷àñòè÷íî çàïóøâàíå è îòïóøâàíå â ðåçóëòàò íà äâèæåíèå íà êàìúêà â õîëåäîõà. ñòðèêòóðè. êîèòî ñà îñòàíàëè ñëåä îïåðàöèÿ íà æëú÷íèòå ïúòèùà. Êàòî ðåçèäóàëíè ñå îïðåäåëÿò êàìúíèòå. óñòàíîâåíè íÿêîëêî ãîäèíè ïîêúñíî. ïîÿâàòà íà áîëêà â äÿñíîòî ïîäðåáðèå.åíäîñêîïñêà ñôèíêòåðîòîìèÿ è åêñòðàêöèÿ íà êàìúê. óñòàíîâåíà íÿêîëêî ìåñåöà ñëåä õîëåöèñòåêòîìèÿ. õîëàíãèò. äðóãè íàðóøåíèÿ â äðåíàæà (êèñòè. ïàðàçèòîçà. ñåïòè÷íà òåìïåðàòóðà è çàñèëâàíå íà æúëòåíèöàòà. Õîëåäîõîëèòèàçàòà ìîæå äà ñå èçÿâè êëèíè÷íî ñ æëú÷íà êîëèêà. choledochus ñúñ èëè áåç ðàçøèðåíè èíòðàõåïàòàëíè ïúòèùà è ìíîãî ïî-ðÿäêî âèäèì êàìúê â õîëåäîõà. Íàðàñòâàùà æúëòåíèöà ñ àõîëè÷íè (ñ öâÿò íà õóìà) èçïðàæíåíèÿ. Èíôåêòèðàíåòî íà æëú÷êàòà ñòàâà ïî äèðåêòåí ïúò îò ÷åðâàòà. Õîëåäîõîëèòèàçà. ìàíèïóëàöèè â îáëàñòòà íà ïàïèëàòà è õîëåäîõà ïðè æëú÷íà ñòàçà.  ñðàâíåíèå ñ æúëòåíèöàòà ïðè ðàê íà ãëàâàòà íà ïàíêðåàñà . Êëèíè÷íè îñîáåíîñòè. ÷åñòî å ñúùåñòâóâàëà ïðåäè õîëåöèñòåêòîìèÿòà.íàð. èëè äà ïîïàäíàò òàì îò æëú÷íèÿ ìåõóð (âòîðè÷íà õîëåäîõîëèòèàçà) – 60%. ×åðíèÿò äðîá ñå óâåëè÷àâà è å áîëåçíåí ïðè ïàëïàöèÿ. ïðè÷èíèëî åêñòðàõåïàòàëíà õîëåñòàçà. êîèòî ñå ñðåùàò ïðè 50 äî 70% îò ïàöèåíòèòå.1 Õîëåäîõîëèòèàçà 44 .Õàðàêòåðíà å ñèëíà ïîñòîÿííà áîëêà â äÿñíîòî ïîäðåáðèå.ñåïòèöåìèÿ.ëèïñâà ñèìïòîì íà Êóðâîàçèå – ïàëïèðàù ñå íåáîëåçíåí æëú÷åí ìåõóð (ìåõóð áåç êàìúíè è âúçïàëåíèå. äèâåðòèêóë íà äóîäåíóìà).

Ìîðôîëîãè÷íèòå ïðîÿâè ñà íåóòðîôèëíà èíôèëòðàöèÿ íà æëú÷íèòå êàíàë÷åòà.60%. Ceftazidime . õîëàíãèîõåïàòèò) àíòèáèîòèöèòå íå äîñòèãàò òåðàïåâòè÷íè íèâà â æëú÷êàòà. Òàçè ïðè÷èíè îáóñëàâÿò íåîáõîäèìîñòòà îò ñïåøíî äðåíè ðàíå íà èíôåêòèðàíàòà æëú÷êà. àíàåðîáè) è íèñêà òîêñè÷íîñò. ÀÍÒÈÁÀÊÒÅÐÈÀËÍÀ ÒÅÐÀÏÈß ÏÐÈ ÈÍÔÅÊÖÈÈ ÍÀ ÆËÚ×ÍÈÒÅ ÏÚÒÈÙÀ Ç. êàêòî çà îòêðèâàíå íà åêñòðàõåïàòàëíàòà îáñòðóêöèÿ. Òå äàâàò ïðåäñòàâà çà åòèîëîãèÿòà è ìÿñòîòî íà ïðîöåñà.Ampicillinå è Gentamycin. êîåòî âêëþ÷âà ðåàíèìàöèîííè ìåðîïðèÿòèÿ è àíòèáàêòåðèàëíè ñðåäñòâà. õèíîëîíè: Ciprofloxacin . êàêòî ïðåäîïåðàòèâíà ïðîôèëàêòèêà è ïðåäè èíâàçèâíèòå åíäîñêîïñêè ïðîöåäóðè. ïîêðèâà îáè÷àéíàòà ïàòîãåííà ôëîðà. Êëàñè÷åñêàòà êîìáèíàöèÿ . Enterobacter è Proteus. coli. îñîáåíî íåôðîòîêñè÷íîñò. äîñòàòú÷åí äà ïîêðèå ïàòîãåííèòå ìèêðîîðãàíèçìè (E. Ïî-ãîëÿìà èíôîðìàòèâíà ñòîéíîñò èìàò ìåòîäèòå çà äèðåêòíî èçîáðàçÿâàíå íà æëú÷íèòå ïúòèùà. Âàæíî å äà ñå îñèãóðè äîáðà êîíöåíòðàöèÿ â ñèñòåìíîòî êðúâîîáðàùåíèå (âåíîçíî ïðèëîæåíèå). Azlocilline . ïðè êîãîòî ñå ïîÿâÿâà êëàñè÷åñêàòà òðèàäà íà Charcot ñ óâåëè÷àâàùà ñå õåïàòîñïëåíîìåãàëèÿ. äî 16g äíåâíî/ 2.âòîðè÷íà áèëèàðíà. ïîêàçàí ïðè áîëíèòå ñ íàðóøåíà áúáðå÷íà ôóíêöèÿ áåç êîðåêöèÿ íà äîçàòà. à ñúùî ñúçäàâàò âúçìîæíîñò çà äðåíèðàíå íà æëú÷êàòà è çà íàìàëÿâàíå íà íàëÿãàíåòî â æëú÷íèòå ïúòèùà. õèíîëîíè è ìåòðîíèäàçîë. Äèàãíîçà Îñòðèÿò õîëàíãèò ñ ïðåõîä â õîëàíãèîõåïàòèò ñå ïîäîçèðà ïðè âñåêè ïàöèåíò ñ ïðåäâàðèòåëíî æëú÷íî çàáîëÿâàíå.4 g/ äíåâíî. Klebsiella. õîëàíãèòúò îñîáåíî îñòúð ãíîåí õîëàíãèò. Ïðè îáñòðóêöèÿ èëè ôèáðîçà (õîëàíãèò. òàêà äî èçâåñòíà ñòåïåí è çà ïðåöåíêà íà èçìåíåíèÿòà â ÷åðíîäðîáíèÿ ïàðåíõèì. Ceftriaxone . áèëî ñ ÅÐÕÏ èëè ñ ÏÒÕ. íà÷èíúò íà ïðèëîæåíèå è íåãîâàòà äîçà çàâèñÿò îò òåæåñòòà íà æëú÷íàòà èíôåêöèÿ.íàé-ïîäõîäÿù ïðè ÿòðîãåííà èíôåêöèè ïîðàäè âèñîêàòà ìó àêòèâíîñò ñðåùó Pseudomonas aeruginosa.  òîçè íàïðåäíàë ñòàäèé ñå ïîÿâÿâàò áåëåçè íà ÷åðíîäðîáíà íåäîñòàòú÷íîñò. foecalis. Pseudomonas. Íàé-÷åñòî ñå èçïîëçâàò öåôàëîñïîðèíè îò òðåòà ãåíåðàöèÿ. Êîíöåíòðàöèÿòà íà àíòèáèîòèöèòå â æëú÷êàòà ñå óâåëè÷àâà ïðè íàìàëÿâàíå íà áèëèàðíîòî íàëÿãàíå. àìèíîòðàíñôåðàçèòå è áèëèðóáèíà â ñåðóìà. åêñòðàêöèÿ íà êàìúíè) èëè ïåðêóòàíåí ïúò.íà ÷åðíèÿ äðîá. êîÿòî ñúâìåñòíî ñúñ ñúðäå÷íîñúäîâàòà ñëàáîñò è áúáðå÷íàòà íåäîñòàòú÷íîñò îáóñëàâÿò êîìà è ñìúðòåí èçõîä. Íàé-÷åñòî ñå èçïîëçâàò öåôàëîñïîðèíè.  õåìîêóëòóðèòå ìîãàò äà ñå èçîëèðàò E. Îêîëî 80% îò áîëíèòå ñå ïîâëèÿâàò áëàãîïðèÿòíî îò êîíñåðâàòèâíî ëå÷åíèå. å ñ ìíîãî âèñîê ëåòàëèòåò . Ïðåäïî÷èòàò ñå øèðîêîñïåêòúðíè àíòèáèîòèöè ñðåùó Ãðàì-ïîëîæèòåëíà è Ãðàì-îòðèöàòåëíà ôëîðà. Staph. ÃÃÒ. îëåâÿâàíå è òîêñè÷íè ãðàíóëàöèè íà ëåâêîöèòèòå. îñòúð àëêîõîëåí õåïàòèò è íåáèëèàðåí ÷åðíîäðîáåí àáñöåñ. ïîâèøàâàíå íà àëêàëíàòà ôîñôàòàçà. àêî å ïðèëîæåí ñëåä àìèíîãëèêîçèäè. Çàòîâà ñå ïðåäïî÷èòàò íåîïåðàòèâíèòå äðåíàæè èëè ðàííî îïåðàòèâíî ëå÷åíèå ïðåäè ðàçöúôòÿâàíåòî íà æëú÷íàòà èíôåêöèÿ. Îôîðìÿ ñå êàðòèíà íà öèðîçà . coli. îïàñíîñò îò áúðçî ðàçâèòèå íà ðåçèñòåíòíîñò.ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß Îáùèÿò áðîé íà ëåâêîöèòèòå íàðàñòâà äî 30 000 G/l ñ íåóòðîôèëèÿ. íî èçðàçåíèÿò ìó íåôðîòîêñè÷åí åôåêò îãðàíè÷àâà ïðèëîæåíèåòî. íà 8-12 ÷. Ïðè òåæêè ñëó÷àè ñå ïðèëàãà ïàðåíòåðàëíî è ìåòðîíèäàçîë ñðåùó âúçìîæíà àíàåðîáíà èíôåêöèÿ. Ïðè òåæêè èíôåêöèè ñå ïðèëàãàò: öåôàëîñïîðèíè îò III ãåíåðàöèÿ: Cefoperazone – 2. óðåèäîïåíèöèëèíè: Mezlocilline .  òåçè ñëó÷àè ñå êîìáèíèðàò ñ ãåíòàìèöèí èëè äðóã àìèíîãëèêîçèä. Óâåëè÷àâàò ñå àëêàëíàòà ôîñôàòàçà. íî ñå èçáÿãâà 45 . aureus. Äèôåðåíöèàëíà äèàãíîçà ñå ïðàâè ñ îñòúð õîëåöèñòèò. Ñàìîñòîÿòåëíàòà óïîòðåáà íà óðåèäîïåíèöèëèíèòå ñúçäàâàò ðåçèñòåíòíîñò íà Pseudomonas.6 g. Õèðóðãè÷åñêèÿò äðåíàæ íà æëú÷êàòà å ñâúðçàí ñ ìíîãî âèñîêà îïåðàòèâíàòà ñìúðòíîñò ïðè âúçðàñòíè ïàöèåíòè è ïðè íàïðåäíàë õîëàíãèò è õîëàíãèîõåïàòèò. ïî åíäîñêîïñêè (ïàïè ëîòîìèÿ. âúçïàëèòåëíè èçìåíåíèÿ â ïîðòàëíèòå ïðîñòðàíñòâà è ÷åðíîäðîáíèòå äåë÷åòà. ëåâêîöèòîçà. øèðîê ñïåêòúð. õèíîëîíè èëè àìèíîãëèêîçèäè. íà 12 ÷. ðàçäåëåíè íà 12 ÷. Piperacilline 4g äíåâíî ïðåç 4-6 ÷.200-300mg/kg/ äíåâíî ïðåç 4-6 ÷ äî ìàêñèìàëíà äîçà 24g. Pseudomonas. Çà ñúùàòà öåë ìîæå äà ñå èçïîëçâà êîìïþòúðíàòà òîìîãðàôèÿ. Ïåðîðàëíèòå àíòèáàêòåðèàëíè ñðåäñòâà ñ ïðåäèìíî áèëèàðíà åêñêðåöèÿ ñà ïîäõîäÿùè ïðè ïî-ëåêèòå ñëó÷àè. Èçáîðúò íà àíòèáèîòèê. åäíîêðàòíî äíåâíî. Ïðè ïðîãðåñèðàíå íà õîëàíãèòà ñå çàñÿãàò æëú÷íèòå êàíàëèêóëè è ÷åðíîäðîáíèÿ ïàðåíõèì (õîëàíãèîõåïàòèò). Êðúñòåâ Ïîêàçàíà å ïðè õîëåöèñòèò. Str.4 àïëèêàöèè..1-4g. Klebsiella. õîëàíãèò. ÃÃÒ è àìèíîòðàíñôåðàçèòå. Ïî-êúñíî ìîæå äà âúçíèêíå è àáñöåñ.â äíåâíà äîçà l . Èçáîðúò íà àíòèáèîòèêà çàâèñè îò âèäà è ðåçèñòåíòíîñòòà íà áàêòåðèàëíàòà ôëîðà. Åõîãðàôèÿòà ïîäïîìàãà äèàãíîçàòà.400-800 mg/äíåâíî. ìèêðîàáñöåñè. Ëå÷åíèå Íåëåêóâàí.

õîëåëèòèàçà (60 äî 90% îò áîëíèòå ñ ðàê íà ìåõóðà èìàò æëú÷íà êàëêóëîçà). ïðîèçõîæäàùè îò æëú÷íàòà ñèñòåìà. Ïîñòåïåííî áîëêîâèòå îïëàêâàíèÿ çàãóáâàò òèïè÷íèÿ êîëèêîîáðàçåí õàðàêòåð. åíäîïðîòåçè è äðóãè èçèñêâàò ïåðèîäè÷íî ïåðîðàëíî êðàòêîòðàéíî ïðîôèëàêòè÷íî ïðèëîæåíèå íà àíòèáèîòèöè ñ æëú÷íà åêñêðåöèÿ. Ìàêàð è ïðèëàãàí ïî-ðÿäêî Chloramphenicol ñúùî å ïîêàçàí çà ëå÷åíèå íà óìåðåíî òåæêèòå èíôåêöèè íà áèëèàðíèÿ òðàêò . áîëêè â äÿñíîòî ïîäðåáðèå. ìåòåîðèçúì. âúçðàñò (3 ïúòè ïî-÷åñòî îò ìúæåòå). íà 8-12 ÷. æëú÷íèòå ïúòèùà èëè ïàí-êðåàñà. Ïîëåçíà å êîìïþòúðíàòà òîìîãðàôèÿ. Ñïîðåä ëîêàëèçàöèÿòà êàðöèíîìèòå ñå äåëÿò íà: 1. Ëå÷åíèå Ïðè ïî-ìàëêî îò 20% îò ñëó÷àèòå íàðàñòâàíåòî ñå îãðàíè÷àâà â æëú÷íèÿ ìåõóð è ïîðàäè òîâà å âúçìîæíî åôåêòèâíî îïåðàòèâíî ëå÷åíèå. Åòèîëîãèÿ è ïàòîãåíåçà  ïàòîãåíåçàòà ñå îáñúæäàò ñëåäíèòå ðèñêîâè ôàêòîðè: àíîìàëèè íà ïàíêðåàòîáèëèàðíîòî äúðâî. Ïîâèøàâà ñå àêòèâíîñòòà íà ñåðóìíèòå àëêàëíà ôîñôàòàçà è ÃÃÒ. Óñòàíîâÿâà ñå ñèëíà ïàëïàòîðíà áîëåçíåíîñò â îáëàñòòà íà æëú÷íèÿ ìåõóð. Äúëãî âðåìå çàáîëÿâàíåòî ïðèëè÷à èçöÿëî íà õðîíè÷íèÿ êàëêóëîçåí ðåöèäèâèðàù õîëåöèñòèò. ÒÓÌÎÐÈ ÍÀ ÆËÚ×ÍÈß ÌÅÕÓÐ È ÆËÚ×ÍÈÒÅ ÏÚÒÈÙÀ Ç.0g äíåâíî. Ïðè ïðîðàñòâàíå íà òóìîðà â áèëèàðíîòî äúðâî å òðóäíî äà ñå ïðåöåíè îòêúäå èçõîæäà òóìîðúò – æëú÷åíèÿ ìåõóð.êàðöèíîì. Ñðåäíàòà ïðåæèâÿåìîñò íà ïàëèàòèâíî ëåêóâàíèòå å îêîëî 6 ìåñåöà. ïîêàçàí çà ëå÷åíèå íà òåæêèòå èíôåêöèè íà áèëèàðíèÿ òðàêò.ãàäåíå. òóìîð íà Klatskin. Ðàçâèâà ñå ñòåíîçà íà ductus choledochus è ìåõàíè÷åí èêòåð. ðåöèäèâèðàù õîëàíãèò. ñà äîáðîêà÷åñòâåíè (àäåíîìè. ïúðâè÷åí ñêëåðîçèðàù õîëàíãèò. íà 2-3 ïðèåìà. ñêëåðîçèðàù õîëàíãèò). îáùà îòïàäíàëîñò. Àáäîìèíàëíàòà åõîãðàôèÿ óñòàíîâÿâà õèïîåõîãåííà íåïðàâèëíà ìàñà. àíåìèÿ. íàìàëåíèå íà òåãëîòî è åâåíòóàëíî ïàëïèðàù ñå òóìîð. Çàñèëâàò ñå äèñïåïòè÷íèòå ñìóùåíèÿ . Îáèêíîâåíî èçõîæäàò îò ôóíäóñà .60%. êîèòî ñ èçêëþ÷åíèå íà ïàïèëîìà íà æëú÷íèÿ ìåõóð (â 2/3 îò îïåðèðàíèòå çà õîëåëèòèàçà) ñà ìíîãî ðåäêè è áåç îñîáåíî êëèíè÷íî çíà÷åíèå. áåçàïåòèòèå. Äèàãíîçà ÑÓÅ å óñêîðåíà. Óìåñòíî å è ëå÷åíèå ñ óðñîäåçîêñèõîëåâà êèñåëèíà. Îêîí÷àòåëíàòà äèàãíîçà ñå ïîñòèãà ÷ðåç åõîãðàôñêè íàñî÷åíà òúíêîèãëåííà áèîïñèÿ (öèòîëîãèÿ è õèñòîëîãèÿ). 46 . êîéòî å óïëúòíåí è íåðàâåí. ÊÀÐÖÈÍÎÌ ÍÀ ÆËÚ×ÍÈß ÌÅÕÓÐ Åïèäåìèîëîãèÿ Êàðöèíîìèòå íà æëú÷íèÿ ìåõóð (4% îò âñè÷êè êàðöèíîìè) ñå ñðåùàò ïðè æåíè íàä 50-60ã. Òÿ èçèñêâà ïðèëîæåíèå íà Metronidazol 3õ250mg èëè Tinidazol 2õ500mg äî 1500 mg äíåâíî è çà äâàòà ïðåïàðàòà.íà æëú÷íèÿ ìåõóð è 2. Ðåöèäèâèðàùèòå õîëàíãèòè ïðè íåêîðèãèðàíè àíîìàëèè èëè ñòðèêòóðè. Ëàìáëèàçàòà å ÷åñòà ïðè÷èíà çà èíôåêöèÿ íà æëú÷íèòå ïúòèùà ó íàñ. Ïðè âñè÷êè îñòðè èëè îáîñòðåíè õîëåöèñòèòè å íàëîæèòåëíî ïîñòàâÿíå íà ëåä íà êîðåìà â îáëàñòòà íà æëú÷íèÿ ìåõóð. Êàðöèíîìúò íà æëú÷íèÿ ìåõóð ñå ðàçïðîñòðàíÿâà êúì ëèìôíèòå âúçëè (50%) íà äóîäåíóìà. Ñ íàïðåäâàíåòî íà áîëåñòòà àñòåíèÿòà è êîíñóìàòèâíèÿò ñèíäðîì ñå çàäúëáî÷àâàò. Ïî ïúòÿ íà õèìè÷íî äðàçíåíå. Amikacine å ñòðàòåãè÷åñêè àíòèáèîòèê. Íàëè÷èåòî íà àíàåðîáíà ôëîðà â ãîëÿìà ÷àñò îò ñëó÷àèòå èçèñêâà ëå÷åíèå ñ Metronidazolå ïî 500 mg íà 8 -12 ÷. Ïîÿâÿâàò ñå æúëòåíèöà (ïðîãðåñèðàùà ïîðàäè ìåòàñòàçè îêîëî õîëåäîõà èëè â ÷åðíèÿ äðîá). ïîâðúùàíå. âúçïàëåíèå è îáðàçóâàíåòî íà òîêñè÷íè æëú÷íè êèñåëèíè ïðè áàêòåðèàëíà èíôåêöèÿ ìîæå äà âúçíèêíå ìåòàïëàçèÿ è äèñïëàçèÿ íà ëèãàâèöàòà. Êëèíè÷íà êàðòèíà Ñèìïòîìèòå íà êàðöèíîìà íà æëú÷íèÿ ìåõóð ñà: æúëòåíèöà. Çàáîëÿâàíåòî òðÿáâà äà ñå ðàçãðàíè÷è è îò õîëåöèñòèò. Ïî êðúâåí ïúò ìåòàñòàçèðà â ÷åðíèÿ äðîá (70%).5g äíåâíî. íà æëú÷íèòå ïúòèùà – õîëàíãèîöåëóëàðíè. ïîðöåëàíîâ æëú÷åí ìåõóð (âêàëöÿâàíå íà ñòåíàòà).ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ïîðàäè ìíîãî ãîëåìèÿ ïðîöåíò ðåçèñòåíòíè ïðè÷èíèòåëè êúì òÿõ. ïàïèëîìè è êèñòàäåíîìè). Êðúñòåâ Òóìîðèòå. ðàê íà æëú÷íèòå ïúòèùà. Äèôåðåíöèàëíà äèàãíîçà Äèôåðåíöèàëíî äèàãíîñòè÷íî òðÿáâà äå ñå èçêëþ÷àò çàáîëÿâàíèÿ. à ïðè îáõâàùàíå íà õîëåäîõà èëè ìåòàñòàçè â ÷åðíèÿ äðîá íàðàñòâà è íèâîòî íà áèëèðóáèíà â êðúâòà. õîëåäîõà è ïàíêðåàñà. ðàê íà ÷åðíèÿ äðîá. ìàêñèìàëíà äî 1. ïðîòè÷àùè ñúñ ñòðèêòóðè (ðàê íà ãëàâàòà íà ïàíêðåàñà. Ïðîãíîçà Ïåòãîäèøíàòà ïðåæèâÿåìîñò äîñòèãà åäâà 5%. ñòàâàò ïîñòîÿííè è ïî-ñèëíè. Ðàêúò íà papilla Vateri ñúùî ìîæå äà ñå ðàçãëåæäà â òàçè ãðóïà. àíãàæèðàùè èíòðàõåïàòàëíèòå æëú÷íè êàíàëè. Ïàòîìîðôîëîãèÿ Ðàçâèâàò ñå ïðåäèìíî àäåíîêàðöèíîìè. ðàçïîëîæåí õèëóñíî è õîëàíãèîêàðöèíîìè. à âïîñëåäñòâèå .1. è çëîêà÷åñòâåíè – êàðöèíîìè.5 -2. íàé÷åñòî â êîìáèíàöèÿ ñ öåôàëîñïîðèíè èëè óðåèäîïåíèöèëèíè â äîçà 15 mg/kg äíåâíî. ïðîèçõîæäàùè îò äèñòàëíèòå æëú÷íè ïúòèùà. Ïàëèàòèâíîòî ëå÷åíèå ñå ñúñòîè â åíäîñêîïñêî èëè ïåðêóòàííî ïîñòàâÿíå íà åíäîïðîòåçè íà æëú÷íèòå ïúòèùà èëè õèðóðãè÷åí äðåíàæ.

ÅÐÕÏ. Èçâúðøâàò ñå ñúñ ñúùàòà öåë è îáõîäíè áèëèîäèãåñòèâíè àíàñòîìîçè. à ïðè íàïðåäíàëî çàáîëÿâàíå . Ïðè íåîïëàçìà áëèçî äî ïàïèëàòà ïàëèàòèâíî ñå âúçñòàíîâÿâà æëú÷íèÿò òîê çà ïðåîäîëÿâàíå íà èíòîêñèêàöèîííèÿ ñèíäðîì îò òåæêàòà ìåõàíè÷íà æúëòåíèöà. ×åðíèÿò äðîá å óâåëè÷åí è ñ òâúðäà êîíñèñòåíöèÿ. Ïîÿâÿâà ñå óñèëâàù ñå ñúðáåæ ïî êîæàòà. Õàðàêòåðíî çà ïðîòè÷àíåòî íà áîëåñòòà å ôëóêòóàöèÿòà íà æúëòåíèöàòà . êàêòî è îáõâàùàíå íà æëú÷íèòå êàíàëè îò ðàê íà ãëàâàòà íà ïàíêðåàñà è ìåòàñòàòè÷íè òóìîðíè íîâîîáðàçóâàíèÿ â õèëóñà íà ÷åðíèÿ äðîá èëè â õåïàòîäóîäåíàëíèÿ ëèãàìåíò. Íàïîäîáÿâà òâúðäå ìíîãî ðàêà íà æëú÷íèòå ïúòèùà. Ïðè íàïðåäíàëî çàáîëÿâàíå ñå ïîÿâÿâà áîëêà. . Äèàãíîçàòà ñå ïîñòàâÿ ñ ôèáðîãàñòðîäóîäåíîñêîïèÿ ñ áèîïñèÿ îò èçìåíåíàòà pap. ÷åðíîäðîáåí ðàê. Îêîëî 2/ 3 îò áîëíèòå ñà ïúðâè÷íî íåîïåðàáèëíè. àáäîìèíàëíà åõîãðàôèÿ.) Êëèí÷íà êàðòèíà. Ñ óëòðàçâóêîâîòî èçñëåäâàíå ÷åñòî ñå óñòàíîâÿâà ðàçøèðÿâàíå íà õîëåäîõîâèÿ êàíàë è èíòðàõåïàòàëíèòå æëú÷íè ïúòèùà. Êëèíè÷íàòà êàðòèíà å òâúðäå ðàçíîîáðàçíà â çàâèñèìîñò îò ðàçïîëîæåíèåòî íà íåîïëàçìàòà. ðàê íà æëú÷íèÿ ìåõóð. Áîëíèòå èìàò äúëãî âðåìå äèñïåïòè÷íè îïëàêâàíèÿ. Ëå÷åíèåòî å îïåðàòèâíî. Ïðèíöèïíî ïðè ìëàäè áîëíè òðÿáâà äà ñå èçâúðøè ðåçåêöèÿ. Òèïè÷åí áåëåã å óãîëåìåíèÿò æëú÷åí ìåõóð ó áîëåí ñ èêòåð (ñèìïòîì íà Courvoisier). Ïàòîìîðôîëîãèÿ Ðàêúò íà æëú÷íèòå ïúòèùà â ãîëÿìàòà ñè ÷àñò å àäåíîêàðöèíîì. Íàé-÷åñòî ñå ðàçâèâà ðàê â äèñòàëíàòà ÷àñò íà õîëåäîõà. ñ êîåòî ñå ïðåîäîëÿâàò õîëåñòàòè÷íàòà æúëòåíèöà è îáùàòà èíòîêñèêàöèÿ. Äèôåðåíöèàëíà äèàãíîçà Ñëåäâà äà ñå îòãðàíè÷àò õîëåäîõîëèòèàçà. ÑÓÅ å ðàçëè÷íî óñêîðåíà.Vateri. ÐÀÊ ÍÀ ÈÇÂÚÍ×ÅÐÍÎÄÐÎÁÍÈÒÅ ÆËÚ×ÍÈ ÏÚÒÈÙÀ Ðàçëè÷àâàò ñå ïúðâè÷åí ðàê íà æëú÷íèòå ïúòèùà. íàïîäîáÿâàùà æëú÷íà êðèçà è æúëòåíèöà îò õîëåñòàòè÷åí òèï. õàðàêòåðíè çà õîëåñòàçà ñúñ èëè áåç ïîâèøåí áèëèðóáèí. Áîëêîâèòå îïëàêâàíèÿ ñå çàñèëâàò è ñòàâàò ïîñòîÿííè. Êëèíè÷íàòà õàðàêòåðèñòèêà ìíîãî íàïîäîáÿâà ðåöèäèâèðàù õîëàíãèò. Çàáîëÿâàíåòî ïðîòè÷à áàâíî è äúëãî âðåìå íàïîäîáÿâà êëèíè÷íèòå èçÿâè íà æëú÷íàòà äèñêèíåçèÿ èëè êàòî õðîíè÷íà õîëåñòàçà ñ ïðîãðåñèðàù äî ìú÷èòåëåí ñúðáåæ. Ïðè íàïðåäíàëèòå ñëó÷àè ïðè êëèíè÷íèÿ ïðåãëåä ñå íàïèïâà òóìîð. ðàê íà ïàíêðåàñà. çàãóáà íà àïåòèò è îáù è õðàíèòåëåí äèñêîìôîðò. Äíåñ ñå ïðèëàãà øèðîêî åíäîñêîïñêîòî íàëàãàíå íà ïðîòåçà ïðåç ïàïèëàòà è äèñòàëíàòà ÷àñò íà õîëåäîõîâèÿ êàíàë. ëåâêîöèòîçà è ïðåõîäíè æúëòåíèöè îò õîëåñòàòè÷åí õàðàêòåð. êîëèêîîáðàçíà èëè ñ ïî-ïîñòîÿíåí õàðàêòåð áîëêà â åïèãàñòðèóìà è äÿñíîòî ïîäðåáðèå. ïîñëåäâàíà îò êîìïþòúðíà òîìîãðàôèÿ. ðàê íà papilla Vateri. áåëåçè íà õîëàíãèò. Äèàãíîçàòà ñå ïîñòàâÿ îáèêíîâåíî ïî-òðóäíî è ïàöèåíòèòå äúëãî ñå ëåêóâàò çà õîëåöèñòî-õîëàíãèò. ÐÀÊ ÍÀ ÏÀÏÈËÀÒÀ ÍÀ ÔÀÒÅÐ (CARCINOMA PAPILLAE VATERI) Ñðàâíèòåëíî ðÿäêî çàáîëÿâàíå. Ïîñòåïåííî ñå îôîðìÿ ïîñòîÿííà æúëòåíèöà îò ìåõàíè÷åí õàðàêòåð ñ âñè÷êè õàðàêòåðíè çà òîâà áèîõèìè÷íè ëàáîðàòîðíè îòêëîíåíèÿ. áåç áîëêà è ïðåäøåñòâàùà õîëåëèòèàçà. ñëåäâàí îò ìÿñòîòî íà âëèâàíåòî íà d. Ïîñòàâÿ ñå ïðè êîìáèíèðàíå íà èçîáðàçèòåëíè ìåòîäè – íà ïúðâî ìÿñòî.Ìúæåòå áîëåäóâàò 2 ïúòè ïî-÷åñòî (ïðåäèìíî íàä 50-60-ãîäèøíà âúçðàñò. Íàáëþäàâàò ñå ïåðèîäè÷íè ïîêà÷âàíèÿ íà òåëåñíàòà òåìïåðàòóðà äî 38-39°Ñ. àñòåíî-êîíñóìàòèâåí ñèíäðîì.ñ ëåâêîöèòîçà è çíà÷èòåëíî óñêîðåíà ÑÓÅ. êàêòî è õèïîòîíè÷íà äóîäåíîãðàôèÿ. Äíåñ å âúçìîæíî äà ñå íàëîæè åíäîñêîïñêè ïðåç ïàïèëàòà ïëàñòìàñîâà èëè ìåòàëíà ïðîòåçà.ñ ïåðèîäè÷íè èçáëåäíÿâàíèÿ è îòíîâî ñ âëîøàâàíå è çàäúëáî÷àâàíå. èçïðàæíåíèÿòà ñå îáåçöâåòÿâàò. Íåðÿäêî áîëíèòå èìàò åïèãàñòðàëíè îïëàêâàíèÿ. íî ñ íåçàäîâîëèòåëíè ðåçóëòàòè. õðîíè÷åí õîëàíãèîõåïàòèò. Ïðîãíîçà Ñëåä äèàãíîñòèöèðàíåòî íà áîëåñòòà áîëíèòå æèâåÿò ñðåäíî 6-7 ìåñåöà.ÂÚÒÐÅØÍÀ ÌÅÄÈÖÈÍÀ ÃÀÑÒÐÎÅÍÒÅÐÎËÎÃÈß Ëå÷åíèå Ëå÷åíèåòî å îïåðàòèâíî. êîãàòî ìàëèãíåíîòî çàïóøâàíå å äèñòàëíî îò âëèâàíåòî íà ductus cysticus. Êëèíè÷íà êàðòèíà Îñíîâíèÿò ñèìïòîì å ìàëèãíåí îáòóðàöèîíåí èêòåð îò çàïóøâàíå íà îòâîäÿùèòå æëú÷íè ïúòèùà îò çëîêà÷åñòâåíèÿ ïðîöåñ. Òå çàáåëÿçâàò òúìíî îöâåòÿâàíå íà óðèíàòà è íàìàëÿâàíå íà òåãëîòî. Ñ ÅÐÕÏ ìîæå ñâîåâðåìåííî äà ñå ïîñòàâè ñèãóðíà äèàãíîçà. Äèàãíîçàòà å òðóäíà.cysticus â ductus hepaticus communis è â ìÿñòîòî íà ñúåäèíåíèåòî íà ëåâèÿ è äåñíèÿ õåïàòàëíè ïðîòîöè (Klatskin-òóìîð). ãîëåìèíàòà íà òóìîðà è ñòåïåíòà íà íàðóøåíàòà ïðîõîäèìîñò íà ñúîòâåòíèÿ æëú÷åí êàíàë. êîèòî ïî ïúòÿ íà ìåòàïëàçèÿ è äèñïëàçèÿ íà åïèòåëà âîäÿò äî ðàçâèòèå íà àäåíîêðàöèíîì. ÏÒÕ. Ñòîéíîñòèòå íà ÀÔ è ÃÃÒ â ñåðóìà ñà ñèëíî ïàòîëîãè÷íî ïîâèøåíè. Äèàãíîçà Íàëèöå ñà áèîõèìè÷íè îòêëîíåíèÿ. ïàðàçèòîçè. âðîäåíè àíîìàëèè íà áèëèàðíîòî äúðâî. Ñìúðòíèÿò èçõîä íàñòúïâà 3-6 ìåñåöà ñëåä äèàãíîñòèðàíåòî. íî ñ íåçàäîâîëèòåëíè ðåçóëòàòè. 47 . Åòèîïàòîãåíåçà Îáñúæäà ñå âðúçêà ñ ïúðâè÷íèÿ ñêëåðîçèðàù õîëàíãèò.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful