Kratka povijest Srbije XX stolje a Boris De ulovi 04.05.2009.

1. Osmog jula 1900. godine kralj Aleksandar Obrenovi sve ano je objavio da je zaprosio ruku Drage Lunjevice-Ma in. Tako je u Srbiji zavr ilo devetnaesto stolje e. Javnost je bila okirana odlukom kralja da se o eni dvanaest godina starijom dvorskom damom vlastite majke. Mama Natalija ga se iz Rusije odrekla, stari kralj Milan demonstrativno je oti ao umrijeti u Be , a ministar policije or e Gen i mahao je Draginim valerskim dosijeima, pa ve sljede e godine osramo eni Aleksandar poku ava umiriti opoziciju i javnost Oktroiranim ustavom. Te burne 1901. godine 28-godi nji Geca Kon, sin rabina iz poznate ma arske idovske obitelji i poslovo a u knji ari Arse Pajevi a u Novom Sadu, dobio je srpsko dr avljanstvo i preselio u Beograd. U centru grada, u Knez Mihailovoj, otvara knji aru koja e ubrzo postati kultno okupljali te beogradske intelektualne elite, od Branislava Nu i a do Milo a Crnjanskog. U Gecinoj knji ari dvije godine kasnije komentirat e se ubojstvo kralja Aleksandra i kraljice Drage, nekoliko stotina koraka isto nije. Srpski su kraljevi i bogata i tada, naime, jo ivjeli u gradu: na Dedinju ± tada jo Dediji ili Dedini, po Ädedi³, eihu, dervi kom starje ini ± bili su tamo vo njaci i vinogradi dervi a beogradske tekije. Gecu Kona politika, me utim, nije previ e zanimala. Dok se na obli njem dvoru ku ila nova dinastija, na elu s Petrom Kara or evi em, oficirom i intelektualcem koji je preveo ogled Johna Stuarta Milla O slobodi, Geca Kon 1907. objavljuje prvi prijevod svoje ku e, Machiavellijevog Vladaoca, sa onim glasovitim rije ima na 64. stranici: ÄNeka se vladalac, dakle, trudi samo da pobe uje i da dr i vlast, sredstva kojima e se slu iti uvek e se smatrati asnima i bi e hvaljena, jer se svetina zadobija uvek spoljnom stranom stvari i uspe nim ishodom poduhvata, a u svetu postoji samo gomila, dok manjina izlazi iz senke jedino onda kada ve ina ne zna na koga da se osloni.³ Tako je, sa Aleksandrom i Dragom, Petrom Prvim, Macchiaevellijem, jednom knji arom u Knez Mihailovoj i dalekom pjesmom dervi a s top iderske Dedije, zapo elo dvadeseto stolje e u Srbiji. 2. Onih dana kad se u izlogu knji are Gece Kona pojavio Machiavellijev Vladalac, u malom vojvo anskom selu Kumanu kraj Be kereka, u obitelji Veselinovih rodio se sin. Dali su mu ime Jovan. Geca Kon za ivota ne e uti za njega. Dok mladi Jovan bude zavr avao osnovnu kolu, Kon e graditi svoj mali knji arskoizdava ki imperij, izdavaju i i do dvije stotine knjiga godi nje. Kad se gimnazijalac Jovan po etkom dvadesetih u lanio u Komunisti ku partiju Jugoslavije, Geca Kon je ve bio ugledni potpredsjednik udru enja srpskih knji ara. Ne elo Srbije u to vrijeme dolazi mladi Aleksandar Kara or evi , koji odlu uje sagraditi novi dvor. Jo kao regent bio je op injen Dedinjem, Äonim mestom vi e Top idera, s pogledom na divnu i so nu umu na Ko utnjaku, Rakovi ku kotlinu, Kne evac i plavu Avalu, ceo Beograd, Zemun i modro poza e Fru ke gore³. Na Dedinju su poslije Prvog svjetskog rata ve niknula prva privatna imanja uglednih beogradskih obitelji, od Ribnikarovih do Bajlonijevih. Do zavr etka Kara or evi evog Belog dvora 1936, Dedinje e postati brdo mo nih i nedodirljivih ± osam hiljada ku a bogatih industrijalaca, bankara, generala, trgovaca i politi ara niknut e u beogradskom Äzabranjenom gradu³. Komunisti ki aktivist Jovan Veselinov nije vidio novo Dedinje. Dok je Beli dvor zavr avan, Jovan je uhap en u Sloveniji i od Suda za za titu dr ave osu en na petnaest godina robije. Geca Kon u to je vrijeme ve bogat ovjek ± vlasnik prve luksuzne limuzine u Beogradu, koju iznajmljuje ak i srpskoj vladi ± ali nije preselio na kraljevsko brdo. Svoju je vilu sagradio u Dobra inoj ulici, a na Dedinju kupio lijep komad zemlje za svoje dvije sestre. Sestre Gece Kona, me utim, nisu do ekale da tu sagrade dom: uskoro nakon okupacije beogradskim ulicama krenula je zloglasna du egupka, a nove vlasti konfiscirale su cijelu Konovu imovinu. Izdava ko preduze e Geca Kon A. D. postalo je njema ka

snimiv i je navodno u krevetu s mladim pjesnikom Matijom Be kovi em. u Tolstojevu 33 do li su bageri i te ka mehanizacija. Lakirana je talijanska cipela u la u generalske vile. ratni zlo inci. kad je Milo evi do ao na elo Gradskog komiteta Saveza komunista Beograda. psi rata. One godine kad je drug Veselinov dobio parcelu u Tolstojevoj. kao i drug Veselinov. Pet godina kasnije. s iskustvom radnika u smederevskom Sartidu bio je ministar industrije. mo da onog dana kad je Dragan. Tempo. Jovan Veselinov bje ao je iz zatvora u Sremskoj Mitrovici. do li su drugovi iz Partije i diskretno mu rekli kako bi trebao napustiti vilu. Kada su 1991. krenule Milo evi eve Äoru ane bitke³. Radnici e na nju pri vrstiti plavu tablu s brojem 33. One pak godine kad je drug Veslinov postao lan Izvr nog vije a CK SK Srbije. i ijim je valerskim dosijeom mahao Slobodan Penezi Krcun. olakovi . a radnici iz kamiona iskrcati stvari druga Jovana Veselinova i njegove ene Stanke.. drug Tito. vlasnika one izdava ke ku e to se sada zove Prosveta.propagadna ku a Südost. Funkcija lana Izvr nog vije a Centralnog komiteta spadala je ve u funkcije na kojima nije pristojno nemati ku u na Dedinju. rodio se sin. tih e dana perspektivni partijski kadar Slobodan Milo evi postati sekretar Socijalisti kog saveza Srbije. Mladi Po arev anin Slobodan Milo evi u me uvremenu je. a na Dedinje su u duga koj koloni ujahali oslobodioci ilas. rodit e se sin. S iskustvom djetinjstva u Banatu bio je u vladi NR Srbije ministar agrarne reforme. osebujne drugarice za koju se pri alo da ima vi e ljubavnika od Drage Ma in. Geca Kon je ubijen na do danas nepoznatom mjestu. a na uglove s onovi evom ulicom i Drajzerovim prolazom postavljene policijske stra arske ku ice. ambiciozni se drug Slobodan vjen ao sa svojom drugaricom iz djetinjstva i dugogodi njom djevojkom Mirjanom Markovi . Istoga tog dana u Po arevcu. u Smederevskoj Palanci. pre ivjeli revolucionari po kratkom su postupku ispla eni u gotovini. u knjigama pi e da su to dvije sestre nekakvog predratnog idovskog kulaka. Drug Jovan Veselinov nije bio u prvim redovima bitke za Dedinje. mladi se po areva ki gimnazijalac Slobodan Milo evi upisao u Partiju. gledao na televiziji Slobodana Milo evi a kako na Gazimestanu najavljuje oru ane bitke. Nakon oslobo enja zemlje na Dedinje su stigli novi gospodari. U toj e vili drug Veselinov ispratiti na nebesko Dedinje svoje drugove iz lova. na ao je vremena da potpi e otkup ku e u Tolstojevoj 33. Dali su mu ime Slobodan. u ku i Joci evih. Vilu je platio iz svog d epa. Dok su Jabukom jo odjekivali strelja ki plotuni. Dap evi i ostali prvoborci revolucije. 5. on je bio na sigurnom: u rijetkim trenucima kad nije brinuo o ugro enom srpstvu. sin druga Veselinova. u gimnaziji postao lan Partije. . Oti ao je na studij u Beograd i s najboljim ocjenama zav io Pravni fakultet. Vlasnici se ne e previ e buniti. Dvije godine kasnije. One godine kad se pri alo da je drug Veslinov u lovu kod sremskih Morovi a iz pu ke ranio Edvarda Kardelja. drugu Veselinovu dr ava je poklonila lijepu parcelu u Tolstojevoj ulici. i uskoro je vila na adresi Tolstojeva 33 pro irena na 326 kvadrata. a cijela njegova obitelj strijeljana u Jabuci kod Pan eva u jesen 1941. Kako su sve predratne vile ve odavno bile zauzete. Nakon rata na Dedinje su stigli novi gospodari. vlasnici koji su pre ivjeli Sajmi te po kratkom su postupku izba eni i osu eni kao kulaci. a s iskustvom partijskog sekretara Srema i predsjednik srpske vlade. otac mladog Po arev anina ubio se iz pi tolja. i Kardelja i Tita. Tragovima druga Veselinova. platio narod. naravno. One godine kad je drug Veselinov postao predsjednik Narodne skup tine NR Srbije. Rankovi . Na elu kolone uz usku stazu dedinjsku jahao je. iako je brzo napredovao u komunisti koj hijerarhiji. Blatnjava je partizanska izma u la u predratne vile. godine. a na Dedinje su u duga koj koloni ujahali prvoborci tranzicije. a Konovom vilom nacisti ke izme. dvadesetogodi nji Sreten Joci iz Velike Krsne kraj Smederevske Palanke napustio je Jugoslaviju i sre u potra io u nizozemskom Amsterdamu. da sve bude po teno. u ku i Svetozara i Stanislave Milo evi . trijumfalno useliv i u Kara or evi ev Beli dvor. cijelih dvije hiljade njema kih maraka. Obitelj druga Veselinova humano je preseljena na drugu lokaciju. Dali su mu ime Sreten. 3. Po etkom sedamdesetih na nacionaliziranoj parceli sestara Kon u Tolstojevoj ulici na Dedinju zavr ena je velebna vila od 180 kvadrata. 1989. 4. Ure enje je. pa i sam po i za njima 1982.

u slobodno vrijeme proizvo a a posu a od ner aju eg elika. Sljede e. nego da u pustoj ku i Joce Amsterdama pjevaju Had i Dragan Anti zvani Struja i Aca Lukas. Dok je drug Slobodan likvidirao svoje protivnike. na ao se na slobodi i postao nezaobilazna ikona beogradskog glamoura i no nog ivota. Godine 2000. za tihih no i. zapo elo dvadeset prvo stolje e u Srbiji. Za drugom Slobodanom. Iz razumljivih razloga. ba kao Obrenovi i stotinu godina ranije. u isto vrijeme Vlada Republike Srbije donijela je odluku da se kultna knji ara Gece Kona u Knez Mihailovoj za titi kao spomenik kulture. drug Milo evi je irio svoje imanje na Dedinju. Dedinjem mo e uti daleka pjesma dervi a beogradske tekije. Joca Amsterdam je u me uvremenu uhap en zbg ubojstva Ive Pukani a. i drug Veselinov i drug Milo evi .profiteri genocida. njegov kom ija i zajedni ki prijatelj Dragan Had i Anti zvani Struja. i srpska e javnost saznati da nekada ugledni svjetski biznismen sada ivi od mjese nih prihoda od 600 eura. trijumfalno useliv i u Titov Beli dvor. Dvije godine kasnije. U poslovnim krugovima poznatiji kao Joca Amsterdam. onoj to jo pamti mladog revolucionara Jovana Veselinova. Dok je drug Slobodan Milo evi svoje imanje u Tolstojevoj irio na U i ku 34. 2002. a na glasine da za najam vile na parceli sestara Gece Kona u Tolstojevoj Milo evi evoj udovici pla a stotinu hiljada eura godi nje. Zemun i modro poza e Fru ke gore³. D. Dok je Joca svoju pomo domovini irio od evropskog podzemlja sve do Ju ne Amerike. novi ministri i novi generali. zahtjev potomaka obitelji Kon za povrat nacionalizirane imovine u Knez Mihajlovoj i na Dedinju nije razmatran. svoj je skromni dom u Tolstojevoj 33 pro irio za osamdeset ari Tolstojeve 31. po etkom 2009. Nekako ba tih dana. 7. istog onog marta kad je u sheveningenskoj eliji umro drug Milo evi . Tako je. Jocom Amsterdamom. A duhovi proteklog stolje a okupljaju se u podrumu kraljeve pala e na Dediji. u svom dedinjskom dvorcu Äs pogledom na divnu i so nu umu na Ko utnjaku. Umjesto toga. Sreten Joci zvani Joca Amsterdam pojavit e se kona no pred beogradskim Okru nim sudom. godine. godine. jednom knji arom u Knez Mihailovoj i dalekom pjesmom sa splava Ambis. Tu. Na elu kolone uz usku stazu dedinjsku jahao je. nekada nji Milo evi ev guverner Politike i dana nji stanar susjedne vile. U otad binu je stigao marta 2006. Filipom Cepterom. Rakovi ku kotlinu. druga Milo evi a e. ve samo odr ava i brine o skupoj vili biv e dvorske dame. i vila u Tolstojevoj ostat e prazna. Na pitanje suca gdje ivi. ba u vrijeme kad je u Haagu otpo elo su enje. mladi je Sreten Joci irio vidike. prijavit e adresu ± Tolstojeva 33. plativ i za nju cijelih devet hiljada maraka. pa itaju novine iz 1934. u Agenciji za privatizaciju sve ano su otvorene ponude za prodaju Izdava ke ku e Geca Kon A. drug Milo evi . I dan danas Beogradom se prepri ava urka koju je na splavu ÄAmbis³ priredio svom prijatelju Andriji Dra kovi u kad je ovaj iza ao iz zatvora u Sremskoj Mitrovici. 6. sa Slobodanom i Mirjanom. poznatog srpskog izdava a. Joca Amsterdam se bavio svojim. Ka u da se i danas. i Aleksandar Kara or evi i drug Tito. U vrijeme rata esto se vra ao u Srbiju. Kne evac i plavu Avalu. naravno. koja ga je tra ila zbog ubojstva Gorana Marjanovi a zvanog Goksi Bomba . Joca Amsterdam je vra en u Srbiju. uhapsiti i ispratiti na me unarodni let za Nizozemsku. Koji mjesec kasnije Joca Amsterdam je platio tristo hiljada eura jam evine.. biv e rezidencije ambasadora Etiopije. ceo Beograd. kada je zapo eta . blijedog poput Aleksandra Obrenovi a one majske no i 1903. stavljaju i svoj poslovni ugled i me unarodne veze u slu bu nepravednim sankcijama izmrcvarene otad bine. danas poznatije kao Prosveta. ovih je dana objasnio novinarima da gospodin Joci ne pla a najam. pri ao je da je zavr io koled za drago kamenje u Belgiji i koled za obojeno kamenje u Bangkoku. tu su i kralj Aleksandar Obrenovi i kraljica Draga. Ima ih i koji tvrde da to nisu dervi i. Nakon izdr ane kazne. iz velebnog kompleksa na Dedinju negdje u ruskim bespu ima nestat e i cijela obitelj. uhap en u Bugarskoj i izru en Nizozemskoj na izdr avanje zatvorske kazne zbog poku aja ubojstva. Milo evi u e se pridru iti i Joca Amsterdam. Ponude za ostav tinu legendarnog beogradskog knji ara i izdava a dostavile su tvrtke Media II i konzorcij Zepter Book World.

³ Hrvat u emigraciji. pa naglas ita: ÄU neposrednoj okolini Kraljevoga dvora ne sme se dopustiti podizanje privatnih zgrada. ka u. uz glavu i danas Machiavellijev Vladalac. e. dakle.gradnja Belog dvora.2009. Jedan od njih uzeo ÄOp tinske novine" iz tog doba. u koje se uz dobru kiriju mogu useljavati i osobe sa r avim predumi ljajima". trudi samo da pobe uje i da dr i vlast. Pa se svi smiju tako glasno da se ini da dervi i pjevaju.05. a u svetu postoji samo gomila. jer se svetina zadobija uvek spoljnom stranom stvari i uspe nim ishodom poduhvata. Samo stari Geca Kon i njegove sestre ute. Starcu je. 01. Jesu li Srbi moralni talog Balkana . stranici: ÄNeka se vladalac. otvoren na 64.novine. dok manjina izlazi iz senke jedino onda kada ve ina ne zna na koga da se osloni. sredstva kojima e se slu iti uvek e se smatrati asnima i bi e hvaljena.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful