ÊÜèå ãíÞóéï áíôßôõðï öÝñåé ôç óöñáãßäá ôùí åêäüóåùí ÂÏËÏÍÁÊÇ

ISBN: 978-960-381-388-0
© 2008 Åêäüóåéò ÂïëïíÜêç
Ìáõñïìé÷Üëç 41 & Âáëôåôóßïõ, ÁèÞíá
ôçë.: 210 3608065, Fax: 210 3608197
www.volonaki.gr, mail: info@volonaki.gr

Äçìéïõñãéêü åîùöýëëïõ: Óôõëéáíüò Áããåëüðïõëïò
ÇëåêôñïíéêÞ óåëéäïðïßçóç:
ÈåìéóôïêëÝïõò 72, ÁèÞíá, ôçë.: 210 3623701

ÁóôÝñéïò ×ñõóï÷üïõ

Φυσική
Γ΄ Γυμνασίου

ìåèïäéêÜ ëõìÝíåò áóêÞóåéò. Åêäüóåéò ÂïëïíÜêç . ÐåñéëáìâÜíåé üëç ôç äéäáêôÝá ýëç ìå ôç ìïñöÞ åñùôÞóåùí-áðáíôÞóåùí. Óôéò ôåëåõôáßåò óåëßäåò ôïõ âéâëßïõ ðåñéëáìâÜíïíôáé ïé áðáíôÞóåéò êáé ïé ëýóåéò üëùí ôùí åñùôÞóåùí êáé ôùí áóêÞóåùí.T ï âéâëßï áõôü ãñÜöôçêå ìå óôü÷ï íá áðïôåëÝóåé Ýíá óçìáíôéêü âïÞèçìá ãéá ôïõò ìáèçôÝò ôçò ô Ãõìíáóßïõ êáé âáóßæåôáé óôç äéäáêôÝá ýëç ôçò ÖõóéêÞò. êáèþò êáé äéáãùíßóìáôá óôï ôÝëïò êÜèå êåöáëáßïõ. áðáíôÞóåéò óôéò åñùôÞóåéò-áóêÞóåéò ôïõ ó÷ïëéêïý âéâëßïõ.

...............ÐÅÑÉÅ×ÏÌÅÍÁ ÊåöÜëáéï 1. ......... .............................................................................. 24 ÁðáíôÞóåéò ôùí åñùôÞóåùí ôïõ ó÷ïëéêïý âéâëßïõ ................5 Íüìïò ôïõ Êïõëüìð ..................................... 49 2................................................... ÇëåêôñéêÞ äýíáìç êáé öïñôßï ...... 109 3............................................................................................................................................3 ÌáãíçôéêÜ áðïôåëÝóìáôá ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò .................................... 12 1..... 44 Äéáãþíéóìá ........... 97 3...... 66 2.... Çëåêôñéêü ñåýìá ................................6 Ôï çëåêôñéêü ðåäßï .......................6 ÅíÝñãåéá êáé éó÷ýò ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ........................... 22 1...........3 ÇëåêôñéêÜ äßðïëá ........................ 114 3.....................................................................2 Ôï çëåêôñéêü öïñôßï ....................................... .. ......................... 99 3............................... 9 1......................................................................................... 113 3....2 ×çìéêÜ áðïôåëÝóìáôá ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò .................................... ....................... .. 11 1............................................................................. .. ....................................... 28 Ëýóåéò ôùí áóêÞóåùí ôïõ ó÷ïëéêïý âéâëßïõ .......................................................... ............................................................................................................................................................................................................................................... 46 ÊåöÜëáéï 2........4 ÇëåêôñéêÞ êáé ìç÷áíéêÞ åíÝñãåéá .......................................................................................... .............................................. 110 3..................................................1 ÈåñìéêÜ áðïôåëÝóìáôá ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ............................................5 ÅöáñìïãÝò áñ÷þí äéáôÞñçóçò óôç ìåëÝôç áðëþí çëåêôñéêþí êõêëùìÜôùí ... .. 51 2..................... 88 Äéáãþíéóìá ............... 135 ................................. 61 2..... 126 Äéáãþíéóìá .........................4 Ôñüðïé çëÝêôñéóçò êáé ç ìéêñïóêïðéêÞ åñìçíåßá ................5 ÂéïëïãéêÜ áðïôåëÝóìáôá ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ............................ 121 Ëýóåéò ôùí áóêÞóåùí ôïõ ó÷ïëéêïý âéâëßïõ ............................................. 16 1.......1 Ôï çëåêôñéêü ñåýìá ......................................................................3 Ôï çëåêôñéêü öïñôßï óôï åóùôåñéêü ôïõ áôüìïõ ......................................................... ÇëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ......................... 80 Ëýóåéò ôùí áóêÞóåùí ôïõ ó÷ïëéêïý âéâëßïõ ................................................................................................................................ ..................................... 13 1.. 71 ÁðáíôÞóåéò ôùí åñùôÞóåùí ôïõ ó÷ïëéêïý âéâëßïõ .... 115 6 ÁðáíôÞóåéò ôùí åñùôÞóåùí ôïõ ó÷ïëéêïý âéâëßïõ .......................... 95 ÊåöÜëáéï 3...............................................................................4 ÐáñÜãïíôåò áðü ôïõò ïðïßïõò åîáñôÜôáé ç áíôßóôáóç åíüò áãùãïý........................................1 Ãíùñéìßá ìå ôçí çëåêôñéêÞ äýíáìç...................2 Çëåêôñéêü êýêëùìá....................... 56 2.........

.......................................................1 ÁíÜêëáóç ôïõ öùôüò .....................................................4 Ôï ÷ñþìá .................................... 237 7 .............................. 215 8...3 Ðñïóäéïñéóìüò åéäþëïõ óå êïßëïõò êáé êõñôïýò êáèñÝöôåò ...........................ÊåöÜëáéï 4....2 ÅöáñìïãÝò ôçò äéÜèëáóçò ôïõ öùôüò........................ 181 ÊåöÜëáéï 6............................3 ÅíÝñãåéá êáé ôáëÜíôùóç................ ..............................................................................2 ÄéÜäïóç ôïõ öùôüò ...... 145 ÁðáíôÞóåéò ôùí åñùôÞóåùí ôïõ ó÷ïëéêïý âéâëßïõ ........................................................... Ôáëáíôþóåéò ................................. ÄéÜèëáóç ôïõ öùôüò ............................................................................ 168 Ëýóåéò ôùí áóêÞóåùí ôïõ ó÷ïëéêïý âéâëßïõ .................................. ...1 Öùò...................................................................... 233 ÁðáíôÞóåéò óôéò åñùôÞóåéò-ëýóåéò ôùí áóêÞóåùí ....................................... ........................................... .... 221 8........................................................... ¼ñáóç êáé åíÝñãåéá.......................................................... ÁíÜêëáóç ôïõ öùôüò ................................................................................................................................................................................. 167 ÁðáíôÞóåéò ôùí åñùôÞóåùí ôïõ ó÷ïëéêïý âéâëßïõ ............................... 209 Ëýóåéò ôùí áóêÞóåùí ôïõ ó÷ïëéêïý âéâëßïõ ............... ........... 139 4......5 ÕðïêåéìåíéêÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôïõ Þ÷ïõ ............. .................................................................................. .................... 203 7.............................. Ìç÷áíéêÜ êýìáôá ........................................................... ................................................................... 206 ÁðáíôÞóåéò ôùí åñùôÞóåùí ôïõ ó÷ïëéêïý âéâëßïõ .......................................................................1 Ìç÷áíéêÜ êýìáôá ..................2 Êýìá êáé åíÝñãåéá .................. 219 8.......2 ÌåãÝèç ðïõ ÷áñáêôçñßæïõí ìéá ôáëÜíôùóç ........................ 183 6........................................................... 211 ÊåöÜëáéï 8................... 157 5.............................3 ×áñáêôçñéóôéêÜ ìåãÝèç ôïõ êýìáôïò ................... 155 5........................................................................................................ 205 7...................................................................... 223 Ëýóåéò ôùí áóêÞóåùí ôïõ ó÷ïëéêïý âéâëßïõ .......... 142 4............................................................................................. 137 4........................................ 196 ÊåöÜëáéï 7......................................................................................... 201 7............................ 164 5.............. 187 ÁðáíôÞóåéò ôùí åñùôÞóåùí ôïõ ó÷ïëéêïý âéâëßïõ .................................................................................................. Öýóç êáé äéÜäïóç ôïõ öùôüò ...........................................4 ¹÷ïò ............................................. 222 ÁðáíôÞóåéò ôùí åñùôÞóåùí ôïõ ó÷ïëéêïý âéâëßïõ ......... 147 Ëýóåéò ôùí áóêÞóåùí ôïõ ó÷ïëéêïý âéâëßïõ ..................................3 ÁíÜëõóç ôïõ öùôüò ........................................................................1 Ôáëáíôþóåéò................ 153 5... 190 Ëýóåéò ôùí áóêÞóåùí ôïõ ó÷ïëéêïý âéâëßïõ ............ 151 ÊåöÜëáéï 5...........................................................................................1 ÄéÜèëáóç ôïõ öùôüò ................2 Åéêüíåò óå êáèñÝöôåò: åßäùëá ....................... 158 5.......................................... 217 8........... 177 Äéáãþíéóìá ................................. 185 6.................................................

.

Κεφάλαιο 1 Ηλεκτρική δύναμη και ηλεκτρικό φορτίο .

.

â) ¼ôé ìðïñïýí íá åßíáé åßôå åëêôéêÝò åßôå áðùóôéêÝò. Ðïéåò åßíáé ïé âáóéêÝò éäéüôçôåò ôùí çëåêôñéêþí äõíÜìåùí.1 ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ ÅñùôÞóåéò . ÁíáöÝñåôå ðáñáäåßãìáôá. ÁðÜíôçóç Ïé âáóéêÝò éäéüôçôåò ôùí çëåêôñéêþí äõíÜìåùí åßíáé äýï. ÁðÜíôçóç ÇëåêôñéóìÝíá åßíáé ôá óþìáôá ðïõ Ý÷ïõí ôçí éäéüôçôá íá áóêïýí äýíáìç óå åëáöñéÜ áíôéêåßìåíá. ¸íá ðáñÜäåéãìá çëåêôñéóìÝíïõ óþìáôïò áðïôåëåß ç ÷ôÝíá ðïõ Ýëêåé ôéò ôñß÷åò êáèþò ÷ôåíßæåéò ôá óôåãíÜ ìáëëéÜ óïõ. ÇËÅÊÔÑÉÊÇ ÄÕÍÁÌÇ ÊÁÉ ÇËÅÊÔÑÉÊÏ ÖÏÑÔÉÏ 1. Ç äýíáìç ðïõ áóêåßôáé ìåôáîý çëåêôñéóìÝíùí óùìÜôùí ïíïìÜæåôáé çëåêôñéêÞ.Κεφάλαιο 1 1. 11 . Ðþò ïíïìÜæåôáé ç äýíáìç ðïõ áóêåßôáé ìåôáîý ôïõò. Ðïéá óþìáôá ëÝãïíôáé çëåêôñéóìÝíá. 2.ÁðáíôÞóåéò 1. á) ¼ôé áóêïýíôáé áðü áðüóôáóç. ¸íá áêüìç ðáñÜäåéãìá çëåêôñéóìÝíïõ óþìáôïò åßíáé ç Ýëîç ðïõ äÝ÷ïíôáé ìéêñÜ ÷áñôÜêéá áðü ðëáóôéêü ÷Üñáêá áöïý ðñþôá ôñßøåéò ôïí ÷Üñáêá óôá öýëëá ôïõ âéâëßïõ óïõ.

Ðþò ïíïìÜæïíôáé ôá óþìáôá ðïõ Ý÷ïõí öïñôßï. ÁðÜíôçóç Ç çëåêôñéêÞ äýíáìç Fçë ðïõ áóêåß (Þ áóêåßôáé óå) Ýíá öïñôéóìÝíï óþìá åßíáé áíÜëïãç ôïõ çëåêôñéêïý öïñôßïõ Q ôïõ óþìáôïò. 12 4. Ðþò áëëçëåðéäñïýí ôá çëåêôñéêÜ öïñôßá ìåôáîý ôïõò. ÁðÜíôçóç Çëåêôñéêü öïñôßï Q åßíáé ôï öõóéêü ìÝãåèïò ðïõ óõíäÝåôáé ìå ìéá éäéüôçôá ðïõ Ý÷åé ç ýëç. Ðïéá åßíáé ç ìïíÜäá ìÝôñçóçò ôïõ çëåêôñéêïý öïñôßïõ óôï ÄéåèíÝò Óýóôçìá ÌïíÜäùí. ÕðÜñ÷ïõí äýï äéáöïñåôéêÜ åßäç öïñôßïõ. ïðüôå åßíáé èåôéêÜ öïñôéóìÝíá. Ôá öïñôéóìÝíá óþìáôá. . Ôï èåôéêü öïñôßï +Q êáé ôï áñíçôéêü öïñôßï -Q. Ðüóá åßäç çëåêôñéêïý öïñôßïõ õðÜñ÷ïõí. 2. Ôé ïíïìÜæïõìå çëåêôñéêü öïñôßï Q (Þ q). ÁíáöÝñåôå õðïðïëëáðëÜóéá ôïõ Coulomb. 1. Äéá÷ùñßæïíôáé óå åêåßíá ðïõ Ý÷ïõí èåôéêü öïñôßï +Q. ìðïñïýí íá Ýëêïíôáé Þ íá áðùèïýíôáé áíáëüãùò ìå ôï åßäïò ôïõ öïñôßïõ ðïõ Ý÷ïõí. êáé óå åêåßíá ðïõ Ý÷ïõí áñíçôéêü öïñôßï –Q êáé åßíáé áñíçôéêÜ öïñôéóìÝíá. ÁðÜíôçóç Ôá óþìáôá ðïõ Ý÷ïõí öïñôßï áëëçëåðéäñïýí ìå äõíÜìåéò êáé ìðïñïýìå íá ðïýìå üôé åßíáé çëåêôñéêÜ öïñôéóìÝíá.Κεφάλαιο 1 ÅëêôéêÝò åßíáé ïé äõíÜìåéò óôçí ðåñßðôùóç ðïõ ôá öïñôßá åßíáé üìïéá êáé áðùóôéêÝò óôçí ðåñßðôùóç ðïõ åßíáé áíôßèåôá öïñôéóìÝíá. Ðþò óõíäÝåôáé ç çëåêôñéêÞ äýíáìç Fçë ðïõ áóêåß Ýíá öïñôéóìÝíï óþìá ìå ôï öïñôßï Q ôïõ óþìáôïò. Ðþò äéá÷ùñßæïíôáé. ÄçëáäÞ üóï ìåãáëýôåñï åßíáé ôï öïñôßï Q ôüóï ìåãáëýôåñç åßíáé êáé ç çëåêôñéêÞ äýíáìç Fçë ðïõ áóêåß (Þ áóêåßôáé óôï) ôï öïñôéóìÝíï óþìá.ÁðáíôÞóåéò 1. 3. Üñá êáé ôá öïñôßá ðïõ Ý÷ïõí.2 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΦΟΡΤΙΟ ÅñùôÞóåéò .

5. ¼ðùò öáßíåôáé óôï äéðëáíü ó÷Þìá ôá ðñùôüíéá êáé ôá íåôñüíéá âñßóêïíôáé óôïí ðõñÞíá êáé ôá çëåêôñüíéá ãýñù áðü áõôüí. Κεφάλαιο 1 ÓõíÞèùò ïé ôéìÝò ðïõ ðáßñíïõí ôá öïñôßá åßíáé ôçò ôÜîçò ìåãÝèïõò ôïõ ìéêñïêïõëüìð.ÁðáíôÞóåéò 1. ÁðÜíôçóç Ôï Üôïìï áðïôåëåßôáé áðü ôïí ðõñÞíá ôïõ êáé áðü ôá çëåêôñüíéá e ðïõ âñßóêïíôáé ãýñù áðü áõôüí.ÁðÜíôçóç Ç ìïíÜäá ìÝôñçóçò ôïõ çëåêôñéêïý öïñôßïõ óôï S. 13 . Ðïý âñßóêïíôáé ôá óùìáôßäéá áõôÜ êáé ôé öïñôßï Ý÷ïõí. åíþ ôá íåôñüíéá äåí Ý÷ïõí öïñôßï. ÄçëáäÞ. Áðü ôá ðáñáðÜíù óùìáôßäéá ôá çëåêôñüíéá Ý÷ïõí áñíçôéêü öïñôßï êáé ôá ðñùôüíéá Ý÷ïõí èåôéêü öïñôßï ßóçò ôéìÞò ìå ôïõ çëåêôñïíßïõ. ïðüôå ëÝìå üôé åßíáé ïõäÝôåñá. 1 nC (Ýíá íáíïêïõëüìð) éóïýôáé ìå 10-9C äçëáäÞ 1nC=10-9C. 1. ìßá Üëëç Q2= -3ìC.I. åßíáé ôï Êïõëüìð (Coulomb) êáé óõìâïëßæåôáé ìå ôï ãñÜììá C. áí ìéá öïñôéóìÝíç ñÜâäïò Ý÷åé öïñôßï Q1 =+4ìC.3 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΦΟΡΤΙΟ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ÅñùôÞóåéò .6x10-19C. 1 ìC (Ýíá ìéêñïêïõëüìð) éóïýôáé ìå 10-6C äçëáäÞ 1ìC=10-6C. ÌåñéêÜ õðïðïëëáðëÜóéá ôïõ Êïõëüìð öáßíïíôáé ðáñáêÜôù. Ðþò õðïëïãßæåôáé ôï óõíïëéêü öïñôßï äýï Þ ðåñéóóïôÝñùí óùìÜôùí. ôï óõíïëéêü öïñôßï ôùí äýï ñÜâäùí èá åßíáé Qïë= Q1 +Q2= +4ìC+(-3ìC)=+1ìC. Ï ðõñÞíáò áðïôåëåßôáé áðü ôá ðñùôüíéá p êáé ôá íåôñüíéá n. ÁðÜíôçóç Ôï óõíïëéêü öïñôßï äýï Þ ðåñéóóïôÝñùí öïñôéóìÝíùí óùìÜôùí éóïýôáé ìå ôï áëãåâñéêü Üèñïéóìá ôùí öïñôßùí ôïõò. Ðïéá óùìáôßäéá áðïôåëïýí ôï Üôïìï. Ôï öïñôßï ôïõ çëåêôñïíßïõ åßíáé e=1.

÷. ÁðÜíôçóç ¸íá Üôïìï åßíáé çëåêôñéêÜ ïõäÝôåñï üôáí ôï óõíïëéêü öïñôßï ôïõ áôüìïõ åßíáé ìçäÝí. áðëþò ìåôáöÝñïíôáé áðü Ýíá óþìá óå Ýíá Üëëï Ýôóé þóôå óõíïëéêÜ ôï öïñôßï íá ðáñáìÝíåé áìåôÜâëçôï. Üñá ìðïñïýí íá áðïóðþíôáé ðéï åýêïëá áðü ôá ðñùôüíéá. Ðüôå Ýíá Üôïìï åßíáé çëåêôñéêÜ ïõäÝôåñï. 3. ¼ôáí äåí åßíáé ïõäÝôåñï ôï Üôïìï. ôé öïñôßï Ý÷åé. Áõôü ãéá íá óõìâåß èá ðñÝðåé ï áñéèìüò ôùí çëåêôñïíßùí e íá åßíáé áêñéâþò ßäéïò ìå ôïí áñéèìü ôùí ðñùôïíßùí p. . ôüôå ôï Üôïìï áðïêôÜ öïñôßï ßóï ìå ôï ðåñßóóåõìá ôïõ öïñôßïõ. Áí ï áñéèìüò ôùí çëåêôñïíßùí êáé ôùí ðñùôïíßùí äåí åßíáé ï ßäéïò. ãåãïíüò ðïõ óçìáßíåé üôé Ýíá ðñùôüíéï êáé Ýíá çëåêôñüíéï Ý÷ïõí óõíïëéêü öïñôßï ìçäÝí. 4. Ôé åßíáé ôá êâÜíôá. Ð.Κεφάλαιο 1 Ôï öïñôßï ôïõ çëåêôñïíßïõ åßíáé êáôÜ áðüëõôç ôéìÞ ßóï ìå ôï öïñôßï ôïõ ðñùôïíßïõ. 5. Ìåôáêéíïýíôáé ôá çëåêôñüíéá êáé ü÷é ôá ðñùôüíéá åîáéôßáò: á) ôçò ìéêñüôåñÞò ôïõò ìÜæáò. äçëáäÞ ôï öïñôßï ôùí ðåñéóóüôåñùí óùìáôéäßùí (çëåêôñïíßùí Þ ðñùôïíßùí). êáé â) ëüãù ôïõ üôé âñßóêïíôáé ðéï ìáêñéÜ áðü ôïí ðõñÞíá ôïõ áôüìïõ. ÁðÜíôçóç Ç öüñôéóç ôùí óùìÜôùí ìðïñåß íá ãßíåé ìå ôç ìåôáöïñÜ ôùí çëåêôñïíßùí áðü Ýíá óþìá óå Ýíá Üëëï. ôï öïñôßï åíüò óþìáôïò ìðïñåß íá åßíáé ßóï ìå ôï öïñôßï 3 çëåêôñïíßùí ( ) Þ åíüò Üëëïõ ìå ôï öïñôßï 5 çëåêôñïíßùí ( ). Ôé ãíùñßæåôå ãéá ôçí áñ÷Þ äéáôÞñçóçò ôïõ çëåêôñéêïý öïñôßïõ. 2. Åîçãåß ôï ãåãïíüò üôé ôá öïñôßá äåí êáôáóôñÝöïíôáé Þ äçìéïõñãïýíôáé. ÁðÜíôçóç Ç áñ÷Þ äéáôÞñçóçò ôïõ çëåêôñéêïý öïñôßïõ åßíáé ìßá áðü ôéò ðéï óçìáíôéêÝò áñ÷Ýò óôç öõóéêÞ. 14 ÁðÜíôçóç ÊâÜíôùóç åßíáé ç éäéüôçôá ôïõ öïñôßïõ íá åìöáíßæåôáé óôç öýóç óå ôéìÝò ðïõ åßíáé ðïëëáðëÜóéåò ôïõ öïñôßïõ ôïõ çëåêôñïíßïõ êáé ü÷é óå ôõ÷áßåò ôéìÝò. Ðþò ãßíåôáé ç öüñôéóç ôùí óùìÜôùí ìå âÜóç ôç ìéêñïóêïðéêÞ äïìÞ ôçò ýëçò. Ôé ïíïìÜæïõìå êâÜíôùóç.

2.Äåí ìðïñåß üìùò ôï öïñôßï åíüò óþìáôïò íá åßíáé 2x10-19 C. Óå ðïéá áðü ôéò åéêüíåò 1. ã) Äåí áëëçëåðéäñïýí. Ðïéá áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÞ. ã) Çëåêôñßæïíôáé êáé ôá äýï. á) Tï ôßíáãìá ðïõ íéþèïõìå üôáí åñ÷üìáóôå óå åðáöÞ ìå Ýíá áõôïêßíçôï. â) Çëåêôñßæåôáé ìüíï ç ãõÜëéíç ñÜâäïò. Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò íá åðéëÝîåéò ôç óùóôÞ. 4. Κεφάλαιο 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗ 1. ä) Tá ìéêñÜ ôñéîßìáôá ðïõ áêïýìå üôáí âãÜæïõìå ôï ìÜëëéíï ðïõëüâåñ ìáò. ã) O ðñïóáíáôïëéóìüò ôçò ìáãíçôéêÞò âåëüíáò êáôÜ ôç äéåýèõíóç ÂïññÜ . ä) Äåí çëåêôñßæåôáé êáíÝíá áðü ôá äýï. 3.Íüôïõ. â) H Ýëîç ìéêñþí áíôéêåéìÝíùí áðü ðëáóôéêü óôõëü ðïõ Ý÷ïõìå ôñßøåé óôï ìÜëëéíï ðïõëüâåñ ìáò. Ç ðïóüôçôá áõôÞ ôùí öïñôßùí ôùí óùìÜôùí ôá ïðïßá åìöáíßæïíôáé ìå áõôÝò ôéò ôéìÝò (ðïëëáðëÜóéåò ôïõ åíüò çëåêôñïíßïõ) ïíïìÜæïíôáé êâÜíôá. ôüôå: á) Áðùèåß ç ìßá ôçí Üëëç. ¼ôáí ìéá ãõÜëéíç ñÜâäïò ôñßâåôáé ìå ìÜëëéíï ýöáóìá ôüôå: á) Çëåêôñßæåôáé ìüíï ôï ìÜëëéíï ýöáóìá. 2 êáé 3 ðïõ öáßíïíôáé óôï ðáñáêÜôù ó÷Þìá ôá äýï óöáéñßäéá áðü öåëéæüë ðïõ åßíáé êñåìáóìÝíá ìå ìåôáîùôÞ 15 . Áðü ôá ðáñáêÜôù öáéíüìåíá íá îå÷ùñßóåôå åêåßíï ðïõ äåí åßíáé çëåêôñéêü. â) ¸ëêïíôáé áìïéâáßá. ¼ôáí äýï ãõÜëéíåò ñÜâäïé ðïõ Ý÷ïõí ôñéöôåß ìå ìÜëëéíï ýöáóìá ðëçóéÜæïõí êïíôÜ ç ìßá óôçí Üëëç.

ôï  áðùèåß ôï Å. ã) Çëåêôñßóôçêáí ìå áíôßèåôï öïñôßï. ¼ôáí äýï óþìáôá ðïõ åßíáé áðü ôï ßäéï õëéêü. . ä) Äåí çëåêôñßóôçêáí êáèüëïõ. 5. Ôñßá óþìáôá Á. ôüôå: á) Çëåêôñßóôçêå ìüíï ôï Ýíá áðü ôá äýï. Ðïéá áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÞ. áöïý ôñéöôïýí óå ðëáóôéêÞ óáêïýëá áðùèïýíôáé ìåôáîý ôïõò. Ðïéïé åßíáé áõôïß. åíþ ôï  ìå ôï à áðùèïýíôáé áìïéâáßá. ã) äåí åßíáé çëåêôñéóìÝíá. Áí ôï óþìá à åßíáé èåôéêÜ çëåêôñéóìÝíï. Â. Ðüóïõò ôñüðïõò çëÝêôñéóçò åíüò óþìáôïò ãíùñßæåôå. ôï à Ýëêåé ôï Å. Ä êáé Å åßíáé çëåêôñéóìÝíá. 6. ¸óôù ôñåéò óöáßñåò 1. Ôï Á ìå ôï  Ýëêïíôáé áìïéâáßá. íá âñåßôå ôï åßäïò çëÝêôñéóçò ôùí Üëëùí äýï óùìÜôùí. 2 êáé 3 ðïõ åßíáé çëåêôñéóìÝíåò ÷ùñßò íá ãíùñßæåôå ôï åßäïò çëÝêôñéóçò.Κεφάλαιο 1 êëùóôÞ á) Ý÷ïõí áíôßèåôç êáôÜóôáóç çëÝêôñéóçò. íá âñåßôå ôï åßäïò ôçò çëÝêôñéóçò ôùí õðüëïéðùí óùìÜôùí.  êáé à åßíáé çëåêôñéóìÝíá. 7. Åßíáé äõíáôüí íá åêäçëþíïíôáé çëåêôñéêÝò áëëçëåðéäñÜóåéò ìåôáîý ôïõò üðùò öáßíïíôáé óôï ó÷Þìá. ÐÝíôå óþìáôá Á. â) Ý÷ïõí ßäéá êáôÜóôáóç çëÝêôñéóçò. 8. ÄéêáéïëïãÞóôå ôçí áðÜíôçóÞ óáò. 1.ÁðáíôÞóåéò 16 1. â) ÁðÝêôçóáí üìïéá êáôÜóôáóç çëÝêôñéóçò. Ã. ôï Ä Ýëêåé ôï  êáé üôé ôï Ä åßíáé çëåêôñéóìÝíï áñíçôéêÜ.4 ΤΡΟΠΟΙ ΗΛΕΚΤΡΙΣΗΣ ΚΑΙ Η ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥΣ ÅñùôÞóåéò . Áí ãíùñßæåôå üôé ôï Á áðùèåß ôï Â.

ôï óõíïëéêü öïñôßï óôá äýï óþìáôá ðáñáìÝíåé óôáèåñü. Ðþò åîçãåßôáé ç çëÝêôñéóç åíüò óþìáôïò ìå åðáöÞ ìå ôç âïÞèåéá ôùí çëåêôñïíßùí. Ôé ãíùñßæåôå ãéá ôçí çëÝêôñéóç äýï óùìÜôùí ìå ôñéâÞ. Åßíáé óçìáíôéêÜ ãéáôß áõôÜ ôá çëåêôñüíéá èá ìðïñïýí íá ìåôáöÝñïíôáé áðü ôï Ýíá óþìá óå Ýíá Üëëï ðñïêáëþíôáò ôç öüñôéóÞ ôïõò. ôá óþìáôá çëåêôñßæïíôáé üôáí Ýñ÷ïíôáé óå åðáöÞ êáé áðïêôïýí ßóá êáé áíôßèåôá öïñôßá ëüãù ôçò áñ÷Þò äéáôÞñçóçò ôïõ çëåêôñéêïý öïñôßïõ. ÁðÜíôçóç ÊáôÜ ôçí çëÝêôñéóç äýï óùìÜôùí ìå ôñéâÞ. Áõôü óõìâáßíåé ãéáôß ç äýíáìç ðïõ áóêåßôáé ðÜíù ôïõò áðü ôïí ðõñÞíá åßíáé áóèåíÝóôåñç áðü ôá õðüëïéðá çëåêôñüíéá ëüãù ôçò ìåãáëýôåñçò áðüóôáóçò ðïõ Ý÷ïõí áðü áõôüí. 17 . Ç çëÝêôñéóç á) ìå ôñéâÞ. ÁðÜíôçóç ¼ôáí Ýíá öïñôéóìÝíï óþìá Á Ýñ÷åôáé óå åðáöÞ ìå Ýíá áöüñôéóôï Â. ôüôå áí ôï óþìá Á åßíáé áñíçôéêÜ öïñôéóìÝíï ìåôáöÝñïíôáé çëåêôñüíéá áðü ôï Á óôï óþìá Â. 4. ÁðÜíôçóç Ôá çëåêôñüíéá ðïõ åßíáé ðéï áðïìáêñõóìÝíá áðü ôïí ðõñÞíá ïíïìÜæïíôáé åîùôåñéêÜ. áí áñ÷éêÜ Þôáí áöüñôéóôá êáé Ýðåéôá áðü ôçí ôñéâÞ öïñôßæïíôáé. ðïõ áíáöÝñèçêå ðáñáðÜíù. ¸ôóé ìðïñïýí ðéï åýêïëá íá ìåôáöÝñïíôáé áðü Ýíá óþìá óå Ýíá Üëëï. â) ìå åðáöÞ êáé ã) ìå åðáãùãÞ. Áí ôï Á åßíáé èåôéêÜ öïñôéóìÝíï. 3. Ðïéá çëåêôñüíéá ïíïìÜæïíôáé åîùôåñéêÜ. Èõìßæïõìå üôé óýìöùíá ìå ôçí áñ÷Þ äéáôÞñçóçò ôïõ çëåêôñéêïý öïñôßïõ. Ãéáôß áõôÜ åßíáé óçìáíôéêÜ. ôüôå ìå ôçí åðáöÞ ìåôáöÝñïíôáé çëåêôñüíéá áðü ôï áöüñôéóôï óþìá  óôï Á. ðñÝðåé íá Ý÷ïõí ßäéï êáé áíôßèåôï öïñôßï. ïðüôå ôï  öïñôßæåôáé áñíçôéêÜ. ïðüôå ôï  öïñôßæåôáé èåôéêÜ.ÁðÜíôçóç Ïé ôñüðïé çëÝêôñéóçò åíüò óþìáôïò åßíáé ôñåéò. Κεφάλαιο 1 2. ¸ôóé. Ìðïñïýí êáé ïé ôñåéò ôñüðïé çëÝêôñéóçò íá åñìçíåõôïýí ìå âÜóç ôï ìïíôÝëï ôçò ìéêñïóêïðéêÞò äïìÞò ôçò ýëçò.

5. ¸ôóé. ÁðÜíôçóç Ôá óþìáôá ðïõ åðéôñÝðïõí ôï äéáóêïñðéóìü ôïõ çëåêôñéêïý ôïõò öïñôßïõ óå üëç ôçí ÝêôáóÞ ôïõò ïíïìÜæïíôáé çëåêôñéêïß áãùãïß. ôï êåñß. ÁíáöÝñåôå ìåñéêÜ ðáñáäåßãìáôá. 18 ÁðÜíôçóç Óôïõò ìïíùôÝò ôá çëåêôñüíéá åßíáé éó÷õñÜ óõíäåäåìÝíá óôïõò ðõñÞíåò ôùí áôüìùí. áí ðñïóâëçèïýí ëüãù öüñôéóçò ôá çëåêôñüíéá áõôÜ èá ðáñáìåßíïõí óå ìéá óõãêåêñéìÝíç ðåñéï÷Þ êáé èá ôç öïñôßóïõí . Áí óå Ýíá óþìá åßíáé ðåñéóóüôåñá ôá ðñùôüíéá. Áãùãïß åßíáé üëá ôá ìÝôáëëá.Κεφάλαιο 1 Ìçí îå÷íÜôå üôé ôá áöüñôéóôá óþìáôá åßíáé ïõäÝôåñá. ôüôå ôï óþìá åßíáé èåôéêÜ öïñôéóìÝíï. Áí öïñôéóôåß Ýíáò áãùãüò. ôï áëïõìßíéï êáé ï õäñÜñãõñïò. åíþ áí ôá çëåêôñüíéá åßíáé ðåñéóóüôåñá. ôï ðëáóôéêü. Ôé åßíáé ôá åëåýèåñá çëåêôñüíéá. 7. ôï êáïõôóïýê. ¸ôóé ïé áãùãïß öïñôßæïíôáé åýêïëá ëüãù ôçò ýðáñîçò ôùí åëåýèåñùí çëåêôñïíßùí. Ãéá ôï ëüãï áõôü ïíïìÜæïíôáé êáé åëåýèåñá çëåêôñüíéá. ôï ãõáëß. üðùò ï óßäçñïò. ï ÷áëêüò. ôüôå åßíáé áñíçôéêÜ öïñôéóìÝíï. Ôá óþìáôá óôá ïðïßá ôï öïñôßï äå äéáóêïñðßæåôáé óå üëç ôçí ÝêôáóÞ ôïõò áëëÜ ðáñáìÝíåé åíôïðéóìÝíï óôçí ðåñéï÷Þ ôïõ óþìáôïò ðïõ öïñôßóáìå ïíïìÜæïíôáé ìïíùôÝò. 6. Ðáñáäåßãìáôá ìïíùôþí áðïôåëïýí ôï îýëï. äçëáäÞ ï áñéèìüò ðñùôïíßùí êáé çëåêôñïíßùí åßíáé ï ßäéïò. üðùò êáé ôï êáèáñü íåñü. Ôá Üôïìá ðïõ Ý÷ïõí ÷Üóåé ôá åëåýèåñá çëåêôñüíéá áðïêôïýí èåôéêü öïñôßï áëëÜ ìðïñïýí íá êéíçèïýí ãýñù áðü óõãêåêñéìÝíåò èÝóåéò êáé ü÷é óå üëï ôï ìÝôáëëï. ôá åëåýèåñá çëåêôñüíéá êéíïýíôáé åýêïëá ïðüôå êáé öïñôßæåôáé ï áãùãüò. ÁðÜíôçóç Óôá ìÝôáëëá ôá åîùôåñéêÜ çëåêôñüíéá óõãêñáôïýíôáé ìå ìéêñÝò äõíÜìåéò áðü ôïõò ðõñÞíåò ôùí áôüìùí ôïõò ïðüôå äéáöåýãïõí áðü ôï Üôïìï êáé êéíïýíôáé åëåýèåñá óôï ìÝôáëëï. ÐåñéãñÜøôå ôç óõìðåñéöïñÜ ôùí ìïíùôþí êáôÜ ôçí çëÝêôñéóÞ ôïõò. ÅîçãÞóôå ðïý ïöåßëåôáé ç áãþãéìç óõìðåñéöïñÜ ôùí ìåôÜëëùí. Ðïéá óþìáôá ïíïìÜæïíôáé áãùãïß êáé ðïéá ìïíùôÝò.

Åðßóçò áí ìå êÜðïéïí ôñüðï áðïâëçèïýí çëåêôñüíéá. Ðþò åñìçíåýåôå ôçí çëÝêôñéóç ìå åðáãùãÞ. åíþ ôï Üëëï Üêñï öïñôßæåôáé èåôéêÜ. 19 . ÁðÜíôçóç Ç áíß÷íåõóç ôïõ çëåêôñéêïý öïñôßïõ ìðïñåß íá ãßíåé óôï åñãáóôÞñéï ìå üñãáíá ðïõ ïíïìÜæïíôáé çëåêôñïóêüðéá. ¸ôóé. ôüôå ôá õðüëïéðá èá ðáñáìÝíïõí óôéò èÝóåéò ôïõò êáé èá öïñôßóïõí ôçí ðåñéï÷Þ ôïõ åëëåßììáôïò çëåêôñïíßùí èåôéêÜ. ôüôå ôá åëåýèåñá çëåêôñüíéá ôçò ñÜâäïõ èá óõãêåíôñùèïýí óå áõôü ôï Üêñï ïðüôå óôï Üëëï Üêñï ôçò ñÜâäïõ èá õðÜñ÷åé Ýëëåéììá çëåêôñïíßùí. ¼óï ðåñéóóüôåñï áíïßãïõí ôá öýëëá ôüóï ðåñéóóüôåñï öïñôßï Ý÷åé ôï çëåêôñïóêüðéï. Áí ãéá ðáñÜäåéãìá ðëçóéÜæïõìå ìéá öïñôéóìÝíç óöáßñá óôï Ýíá Üêñï ìéáò áöüñôéóôçò ìåôáëëéêÞò ñÜâäïõ. 9. üðùò öáßíåôáé óôï ó÷Þìá ðïõ áêïëïõèåß. Ðþò ìðïñåß ìéá ñÜâäïò íá åßíáé çëåêôñéóìÝíç áëëÜ ü÷é öïñôéóìÝíç. ¸íáò âáóéêüò ôýðïò çëåêôñïóêïðßïõ öáßíåôáé óôï ðáñáêÜôù ó÷Þìá. üðïõ èá óõíÝâáéíå ñïÞ öïñôßùí áðü ðåñéï÷Þ óå ðåñéï÷Þ. óå áíôßèåóç ìå ôïõò áãùãïýò. Κεφάλαιο 1 ¸ëëåéììá çëåêôñïíßùí åìöáíßæåôáé óôéò ðåñéï÷Ýò ðïõ öïñôßæïíôáé èåôéêÜ ëüãù ôùí ðåñéóóüôåñùí èåôéêþí öïñôßùí. ïðüôå êáé ðñïêáëåßôáé äéá÷ùñéóìüò ôùí öïñôßùí óôï áöüñôéóôï óþìá êáé Ýôóé çëåêôñßæåôáé. 8. ç ìßá Üêñç ðïõ åßíáé ðéï êïíôÜ óôï öïñôéóìÝíï áãùãü öïñôßæåôáé áñíçôéêÜ. ÁðÜíôçóç Ç çëÝêôñéóç ìå åðáãùãÞ ãßíåôáé üôáí Ýíá öïñôéóìÝíï óþìá âñåèåß êïíôÜ óå áöüñôéóôï óþìá. Ðþò ìðïñåß íá ãßíåé ç áíß÷íåõóç ôïõ çëåêôñéêïý öïñôßïõ.áñíçôéêÜ. ¸íá ðáñÜäåéãìá çëåêôñïóêïðßïõ åßíáé ôï çëåêôñéêü åêêñåìÝò. Áðïôåëåßôáé áðü Ýíá ìåôáëëéêü óôÝëå÷ïò êáé áðü Ýíá Þ äýï åëáöñÜ ìåôáëëéêÜ åëÜóìáôá ðïõ ìðïñïýí íá áíïßãïõí.

ðüóéìï íåñü. â) ¸íá óþìá ìðïñåß íá çëåêôñéóôåß ìüíï ìå åðáãùãÞ.ôé ïé ……………. ä) Ôá ìÝôáëëá åßíáé áãþãéìá. . áõôÜ áðïêôïýí åßôå èåôéêÞ åßôå áñíçôéêÞ çëÝêôñéóç. Íá óõìðëçñþóåôå ôá êåíÜ óôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò: á) Ôüóï ïé áãùãïß üóï êáé ïé ìïíùôÝò çëåêôñßæïíôáé ìå …………. ÁðÜíôçóç Ôá óùìáôßäéá ôçò ýëçò (Üôïìá Þ ìüñéá) ðïõ âñßóêïíôáé óå ìïíùôÝò êáé åßíáé èåôéêÜ öïñôéóìÝíá áðü ôç ìßá Üêñç êáé áñíçôéêÜ öïñôéóìÝíá áðü ôçí Üëëç Üêñç ïíïìÜæïíôáé ðïëùìÝíá. Ðïéá óþìáôá ïíïìÜæïíôáé ðïëùìÝíá êáé ãéáôß. áÝñáò. ðëáóôéêü. Ïé áãùãïß ùóôüóï çëåêôñßæïíôáé ìå …………. 10. 2. 3. â) Ôï çëåêôñïóêüðéï ìå êéíçôÜ öýëëá áðïôåëåßôáé áðü Ýíá óôáèåñü ………… ……………… êáé áðü äýï êéíçôÜ ………… öýëëá. áõôü ôï Üêñï çëåêôñßæåôáé èåôéêÜ êáé ôï Üëëï áñíçôéêÜ. ã) ¼ôáí ðëçóéÜæïõìå ìéá ãõÜëéíç çëåêôñéóìÝíç ñÜâäï óôï Üêñï ìéáò ìåôáëëéêÞò ìç çëåêôñéóìÝíçò ñÜâäïõ. äçëáäÞ óôï åóùôåñéêü ôçò Ý÷åé äéá÷ùñéóôåß ôï èåôéêü áðü ôï áñíçôéêü çëåêôñéêü öïñôßï. Íá êáôáôÜîåôå ôá ðáñáêÜôù õëéêÜ óå áãþãéìá êáé ìïíùôéêÜ: 20 Îýëï.Κεφάλαιο 1 Ç ñÜâäïò óôçí ðåñßðôùóç áõôÞ åßíáé çëåêôñéóìÝíç áëëÜ ü÷é öïñôéóìÝíç. ðïëý åíôïíüôåñá áð’ ü. Ðïéåò áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÝò êáé ðïéåò ëáíèáóìÝíåò. á) Óôçí çëÝêôñéóç äýï óùìÜôùí ìå ôñéâÞ. Ï ðñïóáíáôïëéóìüò ôùí áôüìùí (Þ ìïñßùí) óôï åóùôåñéêü ôïõ ìïíùôÞ Ý÷åé áðïôÝëåóìá ôï Ýíá Üêñï ôïõ ìïíùôÞ íá åßíáé èåôéêÜ öïñôéóìÝíï êáé ôï Üëëï áñíçôéêÜ.. óõíïëéêÜ üìùò ôï öïñôßï ôçò ñÜâäïõ åßíáé ìçäÝí. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗ 1. ãõáëß. óßäçñïò.. óáí íá ó÷çìáôßæïíôáé äýï ðüëïé áíôßèåôá öïñôéóìÝíïé. ÷áëêüò. ÷áñôß.

â) Ôï çëåêôñïóêüðéï öïñôßóôçêå áðü ôç ñÜâäï. ðáñáôçñïýìå üôé ôá öýëëá ôïõ çëåêôñïóêïðßïõ áíïßãïõí. Ðïéá áðü ôéò åðüìåíåò ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÞ. ã) ÄçìéïõñãÞèçêáí êáéíïýñãéá èåôéêÜ çëåêôñéóìÝíá óùìáôßäéá. á) Óôç öýóç äåí õðÜñ÷ïõí çëåêôñéêÜ öïñôßá. á) ÈåôéêÜ çëåêôñéóìÝíá óùìáôßäéá ìåôáêéíïýíôáé áðü ôï äåýôåñï óþìá óôï ðñþôï. Áõôü óçìáßíåé üôé: á) ¸÷áóå áñíçôéêÜ öïñôßá.4. ã) Óôç öýóç õðÜñ÷ïõí ìüíï äýï åßäç çëåêôñéêïý öïñôßïõ. 6. Ðïéåò áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÞ. ä) ¼ëá ôá çëåêôñéóìÝíá óùìáôßäéá ìåôáêéíïýíôáé áðü ôï ðñþôï óþìá óôï äåýôåñï. ¼ôáí öÝñíïõìå óå åðáöÞ Ýíá áãþãéìï ìç çëåêôñéóìÝíï óþìá ìå Ýíá Κεφάλαιο 1 èåôéêÜ çëåêôñéóìÝíï óþìá. â) Óôç öýóç õðÜñ÷åé ìüíï Ýíá åßäïò çëåêôñéêïý öïñôßïõ. ä) Ç ñÜâäïò Þôáí öïñôéóìÝíç ìå èåôéêü öïñôßï. ã) Ç ñÜâäïò Þôáí öïñôéóìÝíç ìå áñíçôéêü öïñôßï. â) ¸÷åé ìüíï èåôéêÜ çëåêôñéóìÝíá óùìáôßäéá. ä) Ïýôå Ý÷áóå ïýôå ðÞñå öïñôßá. á) Ç ñÜâäïò öïñôßóôçêå áðü ôï çëåêôñïóêüðéï. ¼ôáí ëÝìå üôé Ýíá óþìá åßíáé èåôéêÜ çëåêôñéóìÝíï åííïïýìå üôé: á) ¸÷åé ðåñéóóüôåñá èåôéêÜ ðáñÜ áñíçôéêÜ çëåêôñéóìÝíá óùìáôßäéá. ôé ìðïñåß íá óõìâåß. å) Ç ñÜâäïò Þôáí öïñôéóìÝíç ìå Üãíùóôï öïñôßï. ã) ¼ëá ôá èåôéêÜ çëåêôñéóìÝíá óùìáôßäéá óõãêåíôñþíïíôáé óôï ðñþôï óþìá êáé üëá ôá áñíçôéêÜ óôï äåýôåñï óþìá. üðùò öáßíåôáé óôï ó÷Þìá. ¼ôáí ðëçóéÜæïõìå ôï Üêñï ìéáò ñÜâäïõ óå Ýíá çëåêôñïóêüðéï ðïõ ôá öýëëá ôïõ åßíáé êáôáêüñõöá. Ìéá ñÜâäïò çëåêôñßóôçêå áñíçôéêÜ. ä) Óôç öýóç õðÜñ÷ïõí ðïëëÜ åßäç çëåêôñéêïý öïñôßïõ. 8. â) ÐÞñå áñíçôéêÜ öïñôßá. â) ÁñíçôéêÜ çëåêôñéóìÝíá óùìáôßäéá ìåôáêéíïýíôáé áðü ôï äåýôåñï óþìá óôï ðñþôï. 21 . ã) ¸÷áóå èåôéêÜ öïñôßá. Ðïéá áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÞ. 7. ä) Äåí õðÜñ÷ïõí êáèüëïõ áñíçôéêÜ çëåêôñéóìÝíá óùìáôßäéá. 5.

Ðïéá öïñôéóìÝíá óþìáôá ïíïìÜæïíôáé óçìåéáêÜ óôï íüìï ôïõ Êïõëüìð. Ðïéá áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÞ. ã) Äå öïñôßæïíôáé êáèüëïõ. ä) Ôá óôåñåÜ. 11. Ðïéåò áðü ôéò áêüëïõèåò ðñïôÜóåéò äåí áðïôåëïýí éäéüôçôåò ôïõ çëåêôñéêïý öïñôßïõ. 10. Ðïéá áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÞ. ã) Ôï çëåêôñéêü öïñôßï åßíáé äýï äéáöïñåôéêþí åéäþí. â) Ôá õãñÜ. ä) Öïñôßæïíôáé ìå áíôßèåôá öïñôßá.ÁðáíôÞóåéò 1. Ðïéá åßíáé ç ó÷Ýóç ôçò çëåêôñéêÞò äýíáìçò êáé ôçò áðüóôáóçò ìåôáîý äýï öïñôßùí. Êáëýôåñïé áãùãïß ôïõ çëåêôñéóìïý åßíáé: á) Ôá ìÝôáëëá. Ç äýíáìç áõôÞ ìåãáëþíåé üóï ôá öïñôßá Ýñ÷ïíôáé ðéï êïíôÜ ôï Ýíá óôï Üëëï. 2. Áðü ðáñáôçñÞóåéò êáé ìåôñÞóåéò ðïõ Ýêáíå ï Êïõëüìð âñÝèçêå üôé ç çëåêôñéêÞ äýíáìç åßíáé áíôéóôñüöùò áíÜëïãç ôïõ ôåôñáãþíïõ ôçò áðüóôáóçò ôùí öïñôßùí. áóêåßôáé çëåêôñéêÞ äýíáìç ìåôáîý ôïõò. 22 ÁðÜíôçóç Óôï íüìï ôïõ Êïõëüìð óçìåéáêÜ ïíïìÜæïíôáé ôá öïñôéóìÝíá óþìáôá ôùí ïðïßùí ïé äéáóôÜóåéò åßíáé ðïëý ìéêñüôåñåò óå ó÷Ýóç ìå ôéò áðï- . ã) Ôá áÝñéá. 1. ÁðÜíôçóç ¼ôáí äýï öïñôßá âñßóêïíôáé óå êÜðïéá áðüóôáóç. ä) Ôï çëåêôñéêü öïñôßï äéáôçñåßôáé. ¼ôáí óôçí ßäéá ðëáóôéêÞ óáêïýëá ôñßâïíôáé äýï êáëáìÜêéá ôüôå: á) Ôá äýï êáëáìÜêéá öïñôßæïíôáé ìå èåôéêü öïñôßï. â) Ôï çëåêôñéêü öïñôßï ðáßñíåé ôéìÝò êáé üôáí áíáöåñüìáóôå óå äõíÜìåéò ôïõ âÜñïõò.5 Ο ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ ΚΟΥΛΟΜΠ ÅñùôÞóåéò .Κεφάλαιο 1 9. â) Ìáãíçôßæïíôáé ìå áíôßèåôá öïñôßá. á) Ôï çëåêôñéêü öïñôßï åßíáé êâáíôéóìÝíï.

óôÜóåéò ðïõ áðÝ÷ïõí ôá öïñôéóìÝíá óþìáôá ìåôáîý ôïõò. ÁðÜíôçóç Ç çëåêôñéêÞ äýíáìç ðïõ áóêåßôáé ìåôáîý ôùí äýï öïñôßùí åßíáé ç ßäéá êáôÜ ìÝôñï. Ìåôáîý äýï öïñôßùí Q1 êáé Q2 áóêåßôáé ç ßäéá Þ äéáöïñåôéêÞ äýíáìç áðü ôï Q1 óôï Q2 êáé áíôßóôñïöá. ïðüôå áðùèïýíôáé. Ðþò åîçãåßôáé ìå ôï íüìï ôïõ Êïõëüìð ç Ýëîç ìåôáîý öïñôéóìÝíïõ êáé ïõäÝôåñïõ óþìáôïò. Óôï ðáñáêÜôù ó÷Þìá öáßíïíôáé êáé ïé äýï ðéèáíÝò ðåñéðôþóåéò ôçò çëåêôñéêÞò äýíáìçò. Ç ìáèçìáôéêÞ ðåñéãñáöÞ ôïõ íüìïõ ôïõ Êïõëüìð åßíáé: F=K× . Κεφάλαιο 1 3. ÁðÜíôçóç Ï íüìïò ôïõ Êïõëüìð äéáôõðþíåôáé ùò åîÞò: Ôï ìÝôñï ôçò çëåêôñéêÞò äýíáìçò (F) ìå ôçí ïðïßá áëëçëåðéäñïýí äýï óçìåéáêÜ öïñôßá (Q 1 êáé Q2) åßíáé áíÜëïãï ôïõ ãéíïìÝíïõ ôùí öïñôßùí êáé áíôéóôñüöùò áíÜëïãï ôïõ ôåôñáãþíïõ ôçò ìåôáîý ôïõò áðüóôáóçò (r). Ç öïñÜ üìùò ôçò äýíáìçò F1 ðïõ áóêåß ôï Q1 óôï Q2 åßíáé áíôßèåôç áðü ôç öïñÜ ôçò äýíáìçò F 2 ðïõ áóêåß ôï Q2 óôï Q1. ÄéêáéïëïãÞóôå. Ðþò ðåñéãñÜöåôáé ìáèçìáôéêÜ. Óôçí ðñþôç ðåñßðôùóç ôá öïñôßá Ý÷ïõí áíôßèåôï ðñüóçìï ãé’ áõôü Ýëêïíôáé. ÐåñéãñÜøôå üëá ôá ìåãÝèç ðïõ áíáöÝñïíôáé óå áõôüí. åíþ óôç äåýôåñç Ý÷ïõí áíôßèåôï ðñüóçìï. 5. Ç ôéìÞ ôçò åîáñôÜôáé áðü ôï õëéêü óôï ïðïßï âñßóêïíôáé ôá öïñôéóìÝíá óþìáôá êáé áðü ôï óýóôçìá ìïíÜäùí ðïõ ÷ñçóéìïðïéïýìå. Áõôü ïöåßëåôáé óôïí ôñßôï íüìï ôïõ Íåýôùíá üðïõ ç ìßá áðü ôéò äýï äõíÜìåéò ìðïñåß íá èåùñçèåß ç äñÜóç (F1) êáé ç Üëëç ç áíôßäñáóç (F2). Ðþò äéáôõðþíåôáé ï íüìïò ôïõ Êïõëüìð. 23 . 4. Ç óôáèåñÜ Ê åßíáé ìéá óôáèåñÜ áíáëïãßáò ðïõ ïíïìÜæåôáé óôáèåñÜ Êïõëüìð êáé Ý÷åé ôéìÞ Ê=9×10-9 Nm2/C2.

åíþ ç Üëëç ðëåõñÜ ìå öïñôßï üìïéï ìå áõôü ôïõ öïñôéóìÝíïõ óþìáôïò. ôüôå ôï çëåêôñßæåé ìå åðáãùãÞ ìå áðïôÝëåóìá ç ðëåõñÜ ðïõ âñßóêåôáé ôï öïñôéóìÝíï óþìá íá öïñôßæåôáé ìå öïñôßï áíôßèåôï áðü áõôü ôïõ öïñôéóìÝíïõ óþìáôïò. Ðüôå äçìéïõñãåßôáé. Äçìéïõñãåßôáé üôáí óå ìéá ðåñéï÷Þ öÝñíïõìå Ýíá öïñôéóìÝíï óþìá.Κεφάλαιο 1 ÁðÜíôçóç ¼ôáí Ýíá öïñôéóìÝíï óþìá ðëçóéÜæåé Ýíá ïõäÝôåñï. Ç Üóêçóç ôçò çëåêôñéêÞò äýíáìçò ðåñéãñÜöåôáé ùò äéáäéêáóßá äýï âçìÜôùí: 1) Áñ÷éêÜ ãýñù áðü êÜèå öïñôéóìÝíï óþìá äçìéïõñãåßôáé Ýíá çëåêôñéêü ðåäßï. 2) ¸ðåéôá ôá öïñôéóìÝíá óþìáôá áëëçëåðéäñïýí ìÝóù ôùí çëåêôñéêþí ðåäßùí ðïõ äçìéïõñãïýí. Ç áðüóôáóç üìùò ôïõ öïñôéóìÝíïõ óþìáôïò áðü ôçí áíôßèåôá öïñôéóìÝíç ðëåõñÜ åßíáé ìéêñüôåñç áðü ôçí áðüóôáóç ðïõ áðÝ÷åé áðü ôçí ßäéá öïñôéóìÝíç ðëåõñÜ. Ç Ýíôá- . Ôé ãíùñßæåôå ãéá áõôü. ¸ôóé ç åëêôéêÞ äýíáìç áíÜìåóá óôç ñÜâäï êáé ôç óöáßñá ðïõ öáßíïíôáé óôï ó÷Þìá èá åßíáé ìåãáëýôåñç áðü ôçí áðùóôéêÞ. 24 ÁðÜíôçóç Ôï ìÝãåèïò ðïõ ÷ñçóéìïðïéåßôáé ãéá ôçí ðåñéãñáöÞ ôïõ ðåäßïõ åßíáé ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ðåäßïõ.6 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ 1. 2. Ç Ýíôáóç óõìâïëßæåôáé ìå ôï ãñÜììá Å êáé äåß÷íåé ðüóï éó÷õñü Þ áóèåíÝò åßíáé Ýíá çëåêôñéêü ðåäßï. Ðþò ðåñéãñÜöåôáé ç Üóêçóç çëåêôñéêÞò äýíáìçò ìå ôç âïÞèåéá ôïõ ðåäßïõ. Ðïéï âáóéêü ìÝãåèïò ÷ñçóéìïðïéïýìå ãéá ôçí ðåñéãñáöÞ ôïõ çëåêôñéêïý ðåäßïõ. ÁðÜíôçóç Çëåêôñéêü ðåäßï ïíïìÜæåôáé ìéá ðåñéï÷Þ ôïõ ÷þñïõ üôáí áóêïýíôáé çëåêôñéêÝò äõíÜìåéò óå êÜèå öïñôéóìÝíï óþìá ðïõ öÝñíïõìå ìÝóá óå áõôÞ. 1. Ôé ïíïìÜæåôáé çëåêôñéêü ðåäßï.

ÁðÜíôçóç Ïé çëåêôñéêÝò äõíáìéêÝò ãñáììÝò ÷ñçóéìïðïéÞèçêáí áðü ôïí ÖáñáíôÝé ãéá íá ðåñéãñáöåß ôï çëåêôñéêü ðåäßï ìå ðéï åýêïëï ôñüðï. 5. Ðüôå Ýíá çëåêôñéêü ðåäßï åßíáé ïìïãåíÝò. ÁõôÝò äåß÷íïõí ôç äéåýèõíóç êáé ôï ìÝôñï ôçò çëåêôñéêÞò äýíáìçò ðïõ áóêåß ôï ðåäßï. ÁðÜíôçóç ¸íá çëåêôñéêü ðåäßï ïíïìÜæåôáé ïìïãåíÝò üôáí ïé äõíáìéêÝò ãñáììÝò åßíáé ðáñÜëëçëåò êáé éóáðÝ÷ïõí ìåôáîý ôïõò. ¸ôóé äåß÷íïõí êáé óå ðïéï óçìåßï ôïõ ðåäßïõ ç Ýíôáóç ðáßñíåé áíôßóôïé÷á ìåãÜëåò Þ ìéêñÝò ôéìÝò. óôçí á) ðåñßðôùóç ïé äõíáìéêÝò ãñáììÝò áðïìáêñýíïíôáé áðü ôï èåôéêü öïñôßï. ÐåñéãñÜøôå ôéò çëåêôñéêÝò äõíáìéêÝò ãñáììÝò. Ðþò ïíïìÜæåôáé ç åíÝñãåéá ôïõ çëåêôñéêïý ðåäßïõ. Ãéá ðïéï ëüãï åßíáé ÷ñÞóéìåò ãéá ôçí ðåñéãñáöÞ åíüò ðåäßïõ. Ðïéá åßíáé ç ðñïÝëåõóÞ ôçò. ¸ôóé. Ðïý áðïèçêåýåôáé. Äçìéïõñãåßôáé óôï ÷þñï ìåôáîý äýï áíôßèåôá öïñôéóìÝíùí ðáñÜëëçëùí ìåôáëëéêþí ðëáêþí. Κεφάλαιο 1 3. åíþ óôç â) ðåñßðôùóç ïé äõíáìéêÝò ãñáììÝò ðëçóéÜæïõí ôï áñíçôéêü öïñôßï. üðùò åßíáé Ýíáò åðßðåäïò ðõêíùôÞò. 25 . 4. Ïé äõíáìéêÝò ãñáììÝò Ý÷ïõí öïñÜ áðü ôá èåôéêÜ ðñïò ôá áñíçôéêÜ öïñôßá. Ðþò äçìéïõñãåßôáé. åíþ óå ðåñéï÷Ýò ðïõ ôï ðåäßï åßíáé áóèåíÝóôåñï ïé äõíáìéêÝò ãñáììÝò åßíáé ðéï áñáéÝò. üðùò öáßíåôáé óôá ðáñáêÜôù ó÷Þìáôá. Óå ðåñéï÷Ýò ôïõ ðåäßïõ ðïõ ôï ðåäßï åßíáé éó÷õñü ïé äõíáìéêÝò ãñáììÝò åßíáé ðéï ðõêíÝò. Ôï ïìïãåíÝò çëåêôñéêü ðåäßï áóêåß ôçí ßäéá äýíáìç óå Ýíá çëåêôñéêü öïñôßï óå ïðïéïäÞðïôå óçìåßï ôïõ êáé áí ôï ôïðïèåôÞóïõìå.óç Å ôïõ ðåäßïõ óõíäÝåôáé ìå ôç äýíáìç F çë ðïõ áóêåßôáé óå èåôéêü çëåêôñéêü öïñôßï Q üôáí áõôü âñåèåß ìÝóá óôï çëåêôñéêü ðåäßï ìå ôç ìáèçìáôéêÞ ó÷Ýóç Fçë = Å x Q. ÄçëáäÞ üôáí ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ðåäßïõ åßíáé óôáèåñÞ óå ïëüêëçñï ôï çëåêôñéêü ðåäßï.

ã) Ãéá äýï ïðïéáäÞðïôå öïñôéóìÝíá óþìáôá.Κεφάλαιο 1 ÁðÜíôçóç Ç åíÝñãåéá ôïõ çëåêôñéêïý ðåäßïõ ïíïìÜæåôáé çëåêôñéêÞ äõíáìéêÞ åíÝñãåéá. ã) Ç çëåêôñéêÞ äýíáìç áíÜìåóá óôá öïñôßá èá äéðëáóéáóôåß. ä) Ãéá äýï ìéêñÜ öïñôéóìÝíá óùìáôßäéá. ¼ôáí ç áðüóôáóç ìåôáîý äýï çëåêôñéóìÝíùí óöáéñþí äéðëáóéÜæåôáé. â) Óôçí ðåñßðôùóç ðïõ ôá öïñôßá ðïõ áëëçëåðéäñïýí åßíáé üìïéá. ã) Ôá äýï óþìáôá äÝ÷ïíôáé ßóåò äõíÜìåéò. â) Ç çëåêôñéêÞ äýíáìç áíÜìåóá óôá öïñôßá èá ðáñáìåßíåé ç ßäéá. 5. â) Ôï óþìá  äÝ÷åôáé ìåãáëýôåñç äýíáìç áðü ôï óþìá Á. ¸ôóé ç çëåêôñéêÞ äõíáìéêÞ åíÝñãåéá áðïèçêåýåôáé óôï öïñôéóìÝíï óþìá Þ óôï çëåêôñéêü ðåäßï ðïõ ôï ßäéï äçìéïõñãåß. Äýï öïñôßá Á êáé  âñßóêïíôáé óå óôáèåñÞ áðüóôáóç ìåôáîý ôïõò. Áí ôï öïñôßï ôïõ Á äéðëáóéáóôåß. 3. Ç ðñïÝëåõóç ôçò çëåêôñéêÞò äõíáìéêÞò åíÝñãåéáò ïöåßëåôáé óôï Ýñãï ôçò äýíáìçò ðïõ êáôáíáëþíåôáé ãéá íá åéóÝëèåé ôï çëåêôñéêü öïñôßï ìÝóá óôï çëåêôñéêü ðåäßï. ôüôå ç çëåêôñéêÞ äýíáìç ðïõ 26 . 4. ôüôå ç çëåêôñéêÞ äýíáìç áíÜìåóá óôéò óöáßñåò: á) ÕðïäéðëáóéÜæåôáé. Ðïéá áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÞ. Áí äéðëáóéÜóïõìå ôï öïñôßï ôçò Á êáé ôáõôü÷ñïíá ìåéþóïõìå óôï ìéóü ôç ìåôáîý ôïõò áðüóôáóç. Ðïéá áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÞ. ã) ÕðïôåôñáðëáóéÜæåôáé. â) ÄéðëáóéÜæåôáé. á) Ôï óþìá Á äÝ÷åôáé ìåãáëýôåñç äýíáìç áðü ôï óþìá Â. Ï íüìïò ôïõ Êïõëüìð éó÷ýåé: á) Ãéá äýï ìÜæåò m1 êáé m2. Äýï öïñôßá Á êáé  åßíáé óå óôáèåñÞ áðüóôáóç ìåôáîý ôïõò. ä) ÔåôñáðëáóéÜæåôáé. 2. ôüôå: á) Ç çëåêôñéêÞ äýíáìç áíÜìåóá óôá öïñôßá èá ôåôñáðëáóéáóôåß. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗ 1. Äýï öïñôéóìÝíá óþìáôá Á êáé  âñßóêïíôáé óå ïñéóìÝíç áðüóôáóç ìåôáîý ôïõò êáé ôï óþìá Á Ý÷åé ðåíôáðëÜóéï öïñôßï áðü ôï óþìá Â. ä) Ç çëåêôñéêÞ äýíáìç áíÜìåóá óôá öïñôßá èá õðïäéðëáóéáóôåß. Ïöåßëåôáé óôç äýíáìç ðïõ áóêåßôáé óå Ýíá çëåêôñéêü öïñôßï áðü ôï ðåäßï üôáí âñåèåß ìÝóá óå áõôü.

8. Íá óõìðëçñþóåôå ôá êåíÜ óôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò.áóêåßôáé ìåôáîý ôïõò: á) ÄéðëáóéÜæåôáé. â) Ãýñù áðü èåôéêÜ ìüíï öïñôßá.. á) Íá îåêéíïýí áðü ôá áñíçôéêÜ öïñôßá êáé íá êáôáëÞãïõí óôá èåôéêÜ. ¼óï ìåãáëþíåé ç áðüóôáóç áðü Ýíá ………………. ä) ÌÝóá óôïí ïðïßï üëá ôá åßäç öïñôßùí äÝ÷ïíôáé äõíÜìåéò. …………. 27 . â) ÔåôñáðëáóéÜæåôáé. ã) Íá îåêéíïýí êáé áðü ôá èåôéêÜ êáé áðü ôá áñíçôéêÜ êáé íá óõíáíôþíôáé óôç ìÝóç. Ðïéá áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé ç óùóôÞ. ä) ÕðïäéðëáóéÜæåôáé. â) Íá îåêéíïýí áðü ôá èåôéêÜ öïñôßá êáé íá êáôáëÞãïõí óôá áñíçôéêÜ.. Ïé äõíáìéêÝò ãñáììÝò ÷ñçóéìïðïéïýíôáé ãéá íá áðåéêïíßóïõí ôï …………. Íá åðéëÝîåôå ôç óùóôÞ áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò. ………………… ôï çëåêôñéêü ôïõ ðåäßï ãßíåôáé áóèåíÝóôåñï.. 10. Óôéò ðåñéï÷Ýò ðïõ ïé äõíáìéêÝò ãñáììÝò áðÝ÷ïõí ìåãÜëåò áðïóôÜóåéò ìåôáîý ôïõò: á) Ôï çëåêôñéêü ðåäßï åßíáé áóèåíÝò. Ðþò ó÷åäéÜæïíôáé ïé äõíáìéêÝò ãñáììÝò ìÝóá óå Ýíá çëåêôñéêü ðåäßï. Κεφάλαιο 1 6. Çëåêôñéêü ðåäßï ïíïìÜæåôáé ï ÷þñïò: á) Ðïõ ðåñéÝ÷åé ôá çëåêôñéêÜ öïñôßá. Ðïéá åßíáé ç ðñïÝëåõóç ôçò çëåêôñéêÞò äõíáìéêÞò åíÝñãåéáò ôïõ çëåêôñéêïý ðåäßïõ. Íá åðéëÝîåôå ôç óùóôÞ áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò. åíþ óôéò ðåñéï÷Ýò ðïõ åßíáé ðõêíÝò ôï ðåäßï åßíáé ………………. ã) Ôï çëåêôñéêü ðåäßï åßíáé ðïëý áóèåíÝò. 9. ã) Ãýñù áðü áñíçôéêÜ ìüíï öïñôßá. ã) ÏêôáðëáóéÜæåôáé. Ðïéá áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé ç óùóôÞ. ä) Íá îåêéíïýí áðü ôá èåôéêÜ êáé íá êáôáëÞãïõí ðÜëé óå áõôÜ. â) Ôï çëåêôñéêü ðåäßï åßíáé éó÷õñü. 7. ä) Ôï çëåêôñéêü ðåäßï åßíáé ðïëý éó÷õñü. Óôéò ðåñéï÷Ýò ðïõ ïé äõíáìéêÝò ãñáììÝò åßíáé áñáéÝò ôï ðåäßï åßíáé ……………….

Íá õðïëïãßóåôå ôçí ôéìÞ ôçò çëåêôñéêÞò äýíáìçò ðïõ áóêåßôáé áíÜìåóÜ ôïõò. Äßíåôáé üôé Ê= ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ×ñçóéìïðïßçóå êáé åöÜñìïóå ôéò Ýííïéåò ðïõ Ýìáèåò 1. ä) ¸íá óþìá ëÝìå üôé åêöïñôßæåôáé. íá âñåèåß ôï öïñôßï ôùí äýï óùìÜôùí. çëå êôñéêü åêêñåìÝò. Áí ç çëåêôñéêÞ äýíáìç ðïõ áóêåßôáé ìåôáîý ôïõò åßíáé Fçë=4x10-2 Í. Áí äéðëáóéÜóïõìå ôï öïñôßï ôçò êáèåìéÜò óöáßñáò êáé õðïäéðëáóéÜóïõìå ôç ìåôáîý ôïõò áðüóôáóç. 28 ÁðÜíôçóç á) ¼ôáí ðåñÜóïõìå ìåñéêÝò öïñÝò ôç ÷ôÝíá óôá ìáëëéÜ ìáò áõôÞ ìðïñåß íá Ýëêåé ìéêñÜ ÷áñôÜêéá. çëåêôñéêÞ äýíáìç. ã) Ïöåßëåôáé óôï Ýñãï ôçò äýíáìçò ðïõ áóêåßôáé ãéá íá âñåèåß Ýíá öïñôßï óôï çëåêôñéêü ðåäßï. .Κεφάλαιο 1 á) Åßíáé áðïèçêåõìÝíç ðÜíôá óôá öïñôéóìÝíá óþìáôá áêüìç êáé ðñéí áðü ôç öüñôéóÞ ôïõò. çëåêôñéêü öïñôßï. ã) Ôï çëåêôñéêü åêêñåìÝò åßíáé ìéá áðëÞ óõóêåõÞ ìå ôçí ïðïßá äéáðéóôþíïõìå áí Ýíá óþìá åßíáé çëåêôñéóìÝíï. â) ÕðÜñ÷åé óå üëá ôá óþìáôá áíåîÜñôçôá áí åßíáé öïñôéóìÝíá Þ ü÷é. Äýï öïñôéóìÝíåò óöáßñåò ìå öïñôßï Q1=2x10-6 C êáé Q23x10-6 C âñßóêïíôáé óå áðüóôáóç r=2 m ìåôáîý ôïõò. â) Ìåôáîý çëåêôñéóìÝíùí óùìÜôùí áóêåßôáé çëåêôñéêÞ äýíáìç. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΛΥΣΗ 1. üôáí ôï çëåêôñéêü öïñôßï ôïõ áõîÜíåôáé. Äßíåôáé üôé Ê= 2. ä) ÕðÜñ÷åé ìüíï óôá èåôéêÜ öïñôéóìÝíá óþìáôá. Äýï óþìáôá ìå üìïéï öïñôßï âñßóêïíôáé óå áðüóôáóç r=5 m ìåôáîý ôïõò. áðïôåëåß äçëáäÞ çëåêôñéóìÝíï óþìá. 3. Äýï çëåêôñéóìÝíåò óöáßñåò Ýëêïíôáé ìåôáîý ôïõò. Íá ó÷çìáôßóåéò ðñïôÜóåéò ÷ñçóéìïðïéþíôáò ôéò Ýííïéåò: çëåêôñéóìÝíï óþìá. ôüôå ðüóï èá Ý÷åé ìåôáâëçèåß ç çëåêôñéêÞ äýíáìç ðïõ áóêåßôáé ìåôáîý ôùí óöáéñþí.

.. â. öïñôéóìÝíá óþìáôá Ýëêïíôáé... êáé ôá .. ã. Ìåôáîý äýï öïñôéóìÝíùí óùìÜôùí áóêåßôáé åßôå åëêôéêÞ äýíáìç åßôå áðùóôéêÞ äýíáìç.. äýíáìç.. ÁðÜíôçóç á..........2.... Ç öüñôéóç ìå ôñéâÞ åðéôõã÷Üíåôáé ìå ìåôáöïñÜ: á.... Óôéò ðáñáêÜôù åñùôÞóåéò íá êõêëþóåéò ôï ãñÜììá ðïõ áíôéóôïé÷åß óôç óùóôÞ áðÜíôçóç: Á. äýíáìç åßôå .. ìåôáîý ôïõò. ôá .. â..... äåí Ý÷ïõí çëåêôñéêü öïñôßï...... Óôç öýóç åìöáíßæïíôáé äýï åßäç öïñôéóìÝíùí óùìÜôùí. 4..... åíþ äýï ... Ôñßâïõìå éó÷õñÜ ìéá ñÜâäï áðü åâïíßôç ìå Ýíá ìåôáîùôü Þ ìÜëëéíï 29 . öïñôéóìÝíá.. ã. â. ôüôå êáé áõôÞ êáé ôá ìáëëéÜ çëåêôñßæïíôáé......... åíþ äýï áíôßèåôá öïñôéóìÝíá óþìáôá Ýëêïíôáé.... Κεφάλαιο 1 ÁðÜíôçóç i) ¸íá ðáñÜäåéãìá çëåêôñéóìÝíïõ óþìáôïò åßíáé ôï ôñßîéìï ðïõ íéþèïõìå üôáí ôï ÷åéìþíá âãÜæïõìå ôï ìÜëëéíï ðïõëüâåñ ìáò êáé áõôü ôñßâåôáé ìå ôï óõíèåôéêü ðïõêÜìéóï... êáé ðñùôïíßùí êáé çëåêôñïíßùí. Ç çëåêôñéêÞ äýíáìç äñá áðü áðüóôáóç. åßíáé ëéãüôåñá áðü ôá íåôñüíéá.... Ìåôáîý äýï öïñôéóìÝíùí óùìÜôùí áóêåßôáé åßôå .... ïðüôå êáé çëåêôñßæåôáé... ä. 3. Ý÷ïõí ôï ßäéï çëåêôñéêü öïñôßï..... Ôá Üôïìá åßíáé çëåêôñéêÜ ïõäÝôåñá ãéáôß áðïôåëïýíôáé áðü ßóïõò áñéèìïýò ðñùôïíßùí êáé çëåêôñïíßùí ðïõ: á.. öïñôéóìÝíá óþìáôá áðùèïýíôáé. â.. Äýï . Äýï öïñôéóìÝíá óþìáôá áëëçëåðéäñïýí ÷ùñßò íá âñßóêïíôáé áðáñáßôçôá óå ...... ìüíï íåôñïíßùí... ii) ¸íá äåýôåñï ðáñÜäåéãìá åßíáé üôé üôáí ç ÷ôÝíá ÷ôåíßæåé ôá îçñÜ ìáò ìáëëéÜ.. Íá ðåñéãñÜøåéò äýï öáéíüìåíá ðïõ ðñïêáëïýíôáé áðü çëåêôñéóìÝíá óþìáôá.. Íá óõìðëçñþóåéò ôéò ëÝîåéò ðïõ ëåßðïõí áðü ôï ðáñáêÜôù êåßìåíï Ýôóé þóôå ïé ðñïôÜóåéò ðïõ ðñïêýðôïõí íá åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ïñèÝò: á. Óôç öýóç åìöáíßæïíôáé äýï åßäç öïñôéóìÝíùí óùìÜôùí...... Ý÷ïõí áíôßèåôá çëåêôñéêÜ öïñôßá. ìüíï çëåêôñïíßùí. ä. Ç çëåêôñéêÞ äýíá ìç äñá áðü . ìüíï ðñùôïíßùí..... ôá èåôéêÜ êáé ôá áñíçôéêÜ öïñôéóìÝíá. Äýï üìïéá öïñôéóìÝíá óþìáôá áðùèïýíôáé. Äýï öïñôéóìÝíá óþìáôá áëëçëåðéäñïýí ÷ùñßò íá âñßóêïíôáé áðáñáßôçôá óå åðáöÞ ìåôáîý ôïõò..... Â..... Ã.

. 30 . ôüôå ç ñÜâäïò öïñôßæåôáé èåôéêÜ åíþ ôï ýöáóìá öïñôßæåôáé áñíçôéêÜ.... â... ¸íá çëåêôñïóêüðéï áðïôåëåßôáé áðü: á) Ýíá ìåôáëëéêü óôÝëå÷ïò â) äýï êéíçôÜ åëáöñÜ ìåôáëëéêÜ åëÜóìáôá. Ðïéá üñãáíá ïíïìÜæïíôáé çëåêôñïóêüðéá. Áõôüò ï ôñüðïò çëÝêôñéóçò ãßíåôáé ìå ôñéâÞ... ìåñéêÜ ÷éëéïóôÜ ôïõ Êïõëüìð (Ï).. Íá ðåñéãñÜøåéò äýï çëåêôñéêÜ öáéíüìåíá êáé íá ôá óõíäÝóåéò ìå ôïõò ôñüðïõò çëÝêôñéóçò.. ìåñéêÜ äéóåêáôïììõñéïóôÜ ôïõ Êïõëüìð (Ï). Íá ðåñéãñÜøåéò ôá êýñéá ìÝñç áðü ôá ïðïßá áðïôåëåßôáé Ýíá çëåêôñïóêüðéï ìå êéíçôÜ öýëëá.. Áõôüò ï ôñüðïò çëÝêôñéóçò åßíáé ìå åðáãùãÞ. ä... ìåñéêÜ åêáôïììõñéïóôÜ ôïõ Êïõëüìð (Ï).Κεφάλαιο 1 ýöáóìá. ã... 6. ÁðÜíôçóç Á â  â à ä 5. 7.. ÁðÜíôçóç Çëåêôñïóêüðéá åßíáé ôá üñãáíá ðïõ ÷ñçóéìïðïéïýíôáé ãéá ôçí áíß÷íåõóç ôïõ çëåêôñéêïý öïñôßïõ êáé ôç ìåëÝôç ôçò çëÝêôñéóçò óôï åñãáóôÞñéï. ÁðÜíôçóç á) ¼ôáí ôñßâïõìå ìéá ãõÜëéíç ñÜâäï ìå ìåôáîùôü ýöáóìá..... èá ðáñáôçñÞóïõìå üôé ôá Ýëêåé.. Ôï öïñôßï ðïõ èá áðïêôÞóåé ç ñÜâäïò åßíáé: á... ìåñéêÜ Êïõëüìð (Ï). ïõäÝôåñá óþìáôá ìåôáêéíïýíôáé . Íá óõìðëçñþóåéò ôéò ëÝîåéò ðïõ ëåßðïõí áðü ôï ðáñáêÜôù êåßìåíï Ýôóé þóôå ïé ðñïôÜóåéò ðïõ ðñïêýðôïõí íá åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ïñèÝò: á. â) Áí ðëçóéÜóïõìå ìéá öïñôéóìÝíç ÷ôÝíá óå êïììáôÜêéá ÷áñôéïý... ¼ôáí ôñßâïõìå äýï ..

......... Â........... ÌåôáöÝñèçêáí ðñùôüíéá áðü ôï ýöáóìá óôç ñÜâäï. ¼ôáí ôñßâïõìå äýï çëåêôñéêÜ ïõäÝôåñá óþìáôá ìåôáêéíïýíôáé åîùôåñéêÜ çëåêôñüíéá áðü ôï Ýíá óôï Üëëï êáé ôá óþìáôá öïñôßæïíôáé áíôßèåôá....... 2 ìQ êáé 2 ìQ.... åíþ ôá ìÝôáëëá åßíáé ...... áðü ôï Ýíá óôï Üëëï êáé ôá óþìáôá öïñôßæïíôáé ......... Ïé áãùãïß åðéôñÝðïõí ôçí êßíçóç ôùí öïñôéóìÝíùí óùìáôéäßùí óôï åóùôåñéêü ôïõò........ Ôï ðëáóôéêü êáé ôï ãõáëß åßíáé ..... Äýï ìïíùìÝíåò ìåôáëëéêÝò óöáßñåò Ý÷ïõí öïñôßá 2 ìQ êáé 3 ìQ áíôßóôïé÷á. ÌåôáöÝñèçêáí çëåêôñüíéá áðü ôç ñÜâäï óôï ýöáóìá........... 1 ìQ êáé 4 ìQ.. ü÷é...................... ôüôå áõôü öïñôßæåôáé ìå üìïéï åßäïò öïñôßïõ. åíþ ïé ...... åßäïò öïñôßïõ. ¼ôáí áããßîïõìå ìå Ýíá .................... ÁðÜíôçóç Á ã  â 31 ... 8.. ðñïóÝ÷ïíôáò íá ðáñáìÝíïõí çëåêôñéêÜ áðïìïíùìÝíåò áðü ôï ðåñéâÜë ëïí ôïõò............... ¼ôáí áããßîïõìå ìå Ýíá öïñôéóìÝíï óþìá Ýíá çëåêôñéêÜ ïõäÝôåñï óþìá......... Ïé ................... óþìá Ýíá çëåêôñéêÜ ïõäÝôåñï óþìá.. ôüôå áõôü öïñôßæåôáé ìå ........ ã.. åíþ üôáí öïñôßæåôáé ìüíï ôïðéêÜ ôï ïíïìÜæïõìå ...... Ôéò öÝñíïõìå óå åðáöÞ êáé ôéò áðïìáêñýíïõìå..... ÐÞñå öïñôéóìÝíá óùìáôßäéá áðü ôçí áôìüóöáéñá. ä. â. Ìå âÜóç ôçí áñ÷Þ äéáôÞñçóçò ôïõ çëåêôñéêïý öïñôßïõ ìåôÜ ôçí åðáöÞ ôïõò ïé óöáßñåò Ý÷ïõí öïñôßá áíôßóôïé÷á: á.............. â.... Κεφάλαιο 1 ÁðÜíôçóç á. åðéôñÝðïõí ôçí êßíçóç ôùí öïñôéóìÝíùí óùìáôéäßùí óôï åóùôåñéêü ôïõò...... Ôï ðëáóôéêü êáé ôï ãõáëß åßíáé ìïíùôÝò.. 3 ìQ êáé 3 ìQ.. ä. â.............................. åíþ üôáí öïñôßæåôáé ìüíï ôïðéêÜ ôï ïíïìÜæïõìå ìïíùôÞ. Ôá çëåêôñüíéá ôçò ñÜâäïõ ìåôáôñÜðçêáí ëüãù ôçò ôñéâÞò óå ðñùôüíéá....... Óôéò ðáñáêÜôù åñùôÞóåéò íá êõêëþóåéò ôï ãñÜììá ðïõ áíôéóôïé÷åß óôç óùóôÞ áðÜíôçóç: Á....... åíþ ïé ìïíùôÝò ü÷é....... 5 ìQ êáé 1 ìQ.................... ¼ôáí Ýíá õëéêü öïñôßæåôáé ìå åðáöÞ óå üëç ôïõ ôçí Ýêôáóç ôï ïíïìÜæïõìå . â...... ¼ôáí Ýíá õëéêü öïñôßæåôáé ìå åðáöÞ óå üëç ôïõ ôçí Ýêôáóç ôï ïíïìÜæïõìå áãùãü.. åíþ ôá ìÝôáëëá åßíáé áãùãïß....... Ôñßâïõìå ìéá ãõÜëéíç ñÜâäï ìå ìåôáîùôü ýöáóìá...... ã... Ç ñÜâäïò öïñôßæåôáé èåôéêÜ äéüôé: á...

..... Ôá äéáíýóìáôá ðïõ ðáñéóôÜíïõí ôéò äõíÜìåéò âñßóêïíôáé óôçí ............. â.. 5x1......6x10-19 C. 11.. ôñéâÞ Þ åðáãùãÞ ôï óõíïëéêü öïñôßï ôùí óùìÜôùí ðáñáìÝíåé ôï ßäéï ðñéí êáé ìåôÜ ôç äéáäéêáóßá ôçò çëÝêôñéóçò.. Ôé åííïïýìå ìå ôç öñÜóç: «Ôï óõíïëéêü öïñôßï äéáôçñåßôáé óôáèåñü»... Ãýñù áðü Ýíá óþìá ðïõ Ý÷åé çëåêôñéêü öïñôßï õðÜñ÷åé .... Ýôóé þóôå ïé ðñïôÜóåéò ðïõ ðñïêýðôïõí íá åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ïñèÝò: á........ ËÝìå 32 .... Íá óõìðëçñþóåéò ôéò ëÝîåéò ðïõ ëåßðïõí áðü ôï ðáñáêÜôù êåßìåíï............................. ôçò ìåôáîý ôïõò áðüóôáóçò......... ã......... ôï ðåäßï Ý÷åé ..... á) Óôçí çëÝêôñéóç ìå ôñéâÞ ôï Ýíá óþìá áðïêôÜ èåôéêü öïñôßï åíþ ôï Üëëï áñíçôéêü. ¼ôáí ó’ Ýíá ÷þñï áóêïýíôáé ... ëÝìå üôé óôï ÷þñï õðÜñ÷åé Ýíá .... Íá ÷ñçóéìïðïéÞóåéò ó÷åôéêÜ ðáñáäåßãìáôá..... Ôé åííïïýìå ìå ôç öñÜóç: «Ôï çëåêôñéêü öïñôßï åìöáíßæåôáé óå êâÜíôá». üìùò ôï óõíïëéêü öïñôßï åßíáé ìçäÝí ðñéí êáé ìåôÜ ôç öüñôéóç ôùí óùìÜôùí..6×10 -19 C........ ÄçëáäÞ ôï öïñôßï äå äçìéïõñãåßôáé ïýôå êáôáóôñÝöåôáé áëëÜ ìåôáöÝñåôáé áðü Ýíá óþìá óå Ýíá Üëëï............. ôçò 1.. ôïõ ãéíïìÝíïõ ôùí öïñôßùí êáé áíôéóôñüöùò áíÜëïãï ôïõ ............ ðïõ åßíáé ôï öïñôßï ôïõ åíüò çëåêôñïíßïõ. ü÷é üìùò 1.. 10..... ðåäßï.. ã) Óôçí çëÝêôñéóç ìå åðáãùãÞ ï áñéèìüò ôùí öïñôßùí äå ìåôáâÜëëåôáé óôá óþìáôá..... äõíÜìåùí.............. Íá ÷ñçóéìïðïéÞóåéò ó÷åôéêÜ ðáñáäåßãìáôá.......5x1......6x10-19 C. äýíáìçò ðïõ ðñïêýðôåé áðü ôçí áëëçëåðßäñáóç äýï óçìåéáêþí öïñôßùí åßíáé . ðåäßï..... åöüóïí äåí Ý÷ïõìå ìåôáêßíçóç çëåêôñïíßùí áðü ôï Ýíá óþìá óå Ýíá Üëëï.. ðïõ ôá óõíäÝåé.6x10-19 C...Κεφάλαιο 1 9...... â) Óôçí çëÝêôñéóç ìå åðáöÞ ôï ôåëéêü Üèñïéóìá ôùí öïñôßùí èá åßíáé ßóï ìå ôïí áñ÷éêü áñéèìü ôùí öïñôßùí ôïõ çëåêôñéóìÝíïõ óþìáôïò.. Óýìöùíá ìå ôï íüìï ôïõ Êïõëüìð ôï ìÝôñï ôçò ......... ÁðÜíôçóç Åííïïýìå üôé ôï çëåêôñéêü öïñôßï èá åìöáíßæåôáé óôá óþìáôá óå ðïóüôçôåò ðïõ åßíáé áêÝñáéá ðïëëáðëÜóéá ìéáò óôïé÷åéþäïõò ðïóüôçôáò... Óôï åóùôåñéêü ôùí áãùãþí äåí õðÜñ÷åé . ¼ôáí ó’ Ýíá ðåäßï ïé äõíáìéêÝò ãñáììÝò åßíáé åõèåßåò ðáñÜëëçëåò êáé éóáðÝ÷ïõóåò...... Ýíôáóç êáé ëÝìå üôé åßíáé ...... Óôç öýóç ôï öïñôßï ðïõ óõíáíôÜìå ìðïñåß íá åßíáé 2x1. ÁðÜíôçóç ÊáôÜ ôçí çëÝêôñéóç ìå åðáöÞ......

. â Ó.. Ãýñù áðü Ýíá óþìá ðïõ Ý÷åé çëåêôñéêü öïñôßï õðÜñ÷åé çëåêôñéêü ðåäßï... å... ¼ôáí äéðëáóéÜóïõìå ôï öïñôßï ôçò ìßáò óöáßñáò.. â.. ¼ôáí ó’ Ýíá ÷þñï áóêïýíôáé äõíÜìåéò.. Óôï åóùôåñéêü ôùí áãùãþí äåí õðÜñ÷åé çëåêôñéêü ðåäßï. ¼ôáí äéðëáóéÜóïõìå ôéò áðïóôÜóåéò ôùí óöáéñþí.. Ðëçóßáóå ìéá öïñôéóìÝíç ñÜâäï óå ìéêñÜ óöáéñßäéá áðü öåëé- 33 ... ã. ïé äõíÜìåéò ôåôñáðëáóéÜæïíôáé. ïé äõíÜìåéò ôåôñáðëáóéÜæïíôáé. ¼ôáí ìåéþóïõìå ôçí áðüóôáóç ôùí óöáéñþí óôï ìéóü.üôé ïé áãùãïß . ïé äõíÜìåéò áõîÜíïíôáé. ËÝìå üôé ïé áãùãïß èùñáêßæïõí ôïí åóùôåñéêü ôïõò ÷þñï áðü ôá çëåêôñéêÜ ðåäßá ðïõ õðÜñ÷ïõí óôïí åîùôåñéêü. ã. ïé äõíÜìåéò ðáñáìÝíïõí óôáèåñÝò. ïé äõíÜìåéò äéðëáóéÜæïíôáé. Äýï èåôéêÜ öïñôéóìÝíåò óöáßñåò ôïðïèåôïýíôáé óå ìéá ïñéóìÝíç áðüóôáóç ìåôáîý ôïõò. ¼ôáí äéðëáóéÜóïõìå ôï öïñôßï êáé ôùí äýï óöáéñþí. ã Ë.. æ. ôï ðåäßï Ý÷åé óôáèåñÞ Ýíôáóç êáé ëÝìå üôé åßíáé ïìïãåíÝò. Ïé çëåêôñéêÝò äõíÜìåéò ðïõ áóêïýíôáé ìåôáîý ôùí óöáéñþí åßíáé áðùóôéêÝò. å Ë.. ëÝìå üôé óôï ÷þñï õðÜñ÷åé Ýíá ðåäßï äõíÜìåùí. Íá ÷áñáêôçñßóåéò ìå Ó ôéò ðñïôÜóåéò ôùí ïðïßùí ôï ðåñéå÷üìåíï åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ïñèü êáé ìå Ë áõôÝò ðïõ ôï ðåñéå÷üìåíü ôïõò åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ëáíèáóìÝíï. æ Ó 13.. ä Ó.. ä. Κεφάλαιο 1 ÁðÜíôçóç á. ôïí åóùôåñéêü ôïõò ÷þñï áðü ôá çëåêôñéêÜ ðåäßá ðïõ õðÜñ÷ïõí óôïí åîùôåñéêü. â. ÁðÜíôçóç á Ó. óô Ó. ¼ôáí ó’ Ýíá ðåäßï ïé äõíáìéêÝò ãñáììÝò åßíáé åõèåßåò ðáñÜëëçëåò êáé éóáðÝ÷ïõóåò. Ôï ìÝôñï ôçò äýíáìçò ðïõ áóêåß ç ðñþôç óöáßñá óôç äåýôåñç åßíáé ßóï ìå ôï ìÝôñï ôçò äýíáìçò ðïõ áóêåß ç äåýôåñç óôçí ðñþôç.. 12. ¼ôáí áõîÞóïõìå ôçí áðüóôáóç ìåôáîý ôùí óöáéñþí. Ôá äéáíýóìáôá ðïõ ðáñéóôÜíïõí ôéò äõíÜìåéò âñßóêïíôáé óôçí åõèåßá ðïõ ôá óõíäÝåé.. óô.. Óýìöùíá ìå ôï íüìï ôïõ Êïõëüìð ôï ìÝôñï ôçò çëåêôñéêÞò äýíáìçò ðïõ ðñïêýðôåé áðü ôçí áëëçëåðßäñáóç äýï óçìåéáêþí öïñôßùí åßíáé áíÜëïãï ôïõ ãéíïìÝíïõ ôùí öïñôßùí êáé áíôéóôñüöùò áíÜëïãï ôïõ ôåôñáãþíïõ ôçò ìåôáîý ôïõò áðüóôáóçò. á..

ÐñïóðÜèçóå íá åñìçíåýóåéò ôï öáéíüìåíï áõôü óõíäõÜæïíôáò: á) ôéò éäéüôçôåò ôïõ çëåêôñéêïý öïñôßïõ. â) Ôï çëåêôñéóìÝíï óþìá äçìéïõñãåß ãýñù ôïõ Ýíá ðåäßï äõíÜìåùí (çëåêôñéêü ðåäßï) êáé ç çëåêôñéêÞ äýíáìç áóêåßôáé ìÝóù ôïõ ðåäßïõ áõôïý. Ìå ðïéïõò ôñüðïõò ìðïñïýìå íá ðåñéãñÜøïõìå ôï öáéíüìåíï ôçò áëëçëåðßäñáóçò äýï öïñôéóìÝíùí óùìÜôùí. ÅöÜñìïóå ôéò ãíþóåéò óïõ êáé ãñÜøå ôåêìçñéùìÝíåò áðáíôÞóåéò óôéò åñùôÞóåéò ðïõ áêïëïõèïýí: 34 1. ¸ôóé ç ñÜâäïò èá Ýëêåé ôï ìÝñïò ðïõ åßíáé ðéï êïíôÜ óå áõôÞ. Ðþò ìðïñåßò íá êáôáóêåõÜóåéò Ýíá çëåêôñéêü åêêñåìÝò.Κεφάλαιο 1 æüë ðïõ åßíáé áöüñôéóôá. Ìå ðïéï ôñüðï ìðïñåßò íá áíôëÞóåéò áõôÝò ôéò ðëçñïöïñßåò. Ôá óöáéñßäéá Ýëêïíôáé áðü ôç ñÜâäï. 15. ïðüôå ïé åëêôéêÝò äõíÜìåéò ìåôáîý ñÜâäïõ êáé óöáéñéäßùí åßíáé ðéï éó÷õñÝò áðü ôéò áðùóôéêÝò ìåôáîý ñÜâäïõ êáé óöáéñéäßùí. Ãíùñßæïõìå üôé ïé äõíÜìåéò Êïõëüìð åßíáé ðéï ìåãÜëåò óå ìéêñÝò áðïóôÜóåéò. Åðßóçò ç ðõêíüôçôá ôùí äõíáìéêþí ãñáììþí ìÜò äßíåé ðëçñïöïñßåò ãéá ôï ðüóï éó÷õñü Þ áóèåíÝò åßíáé ôï çëåêôñéêü ðåäßï. ÁðÜíôçóç Ç öïñôéóìÝíç ñÜâäïò çëåêôñßæåé ôï êÜèå óöáéñßäéï ìå åðáãùãÞ. åíþ èá áðùèåß ôï ìÝñïò ðïõ âñßóêåôáé ðéï ìáêñéÜ áðü ôç ñÜâäï. Ðïéåò ðëçñïöïñßåò ìðïñåßò íá ðÜñåéò ãéá Ýíá çëåêôñéêü ðåäßï áí ãíùñßæåéò ôç ìïñöÞ ôùí äõíáìéêþí ôïõ ãñáììþí. . â) ôï ìç÷áíéóìü çëÝêôñéóçò ìå åðáãùãÞ êáé ã) ôï íüìï ôïõ Êïõëüìð. ÁðÜíôçóç Ôï öáéíüìåíï ôçò áëëçëåðßäñáóçò äýï öïñôéóìÝíùí óùìÜôùí ìðïñåß íá ðåñéãñáöåß ìå äýï ôñüðïõò: á) ¸íá çëåêôñéóìÝíï óþìá áóêåß äýíáìç áðü áðüóôáóç óå Ýíá Üëëï ÷ùñßò íá åðçñåÜæåé ï ÷þñïò ãýñù áðü áõôü. Ôï ìÝñïò êÜèå óöáéñéäßïõ ðïõ âñßóêåôáé áðÝíáíôé áðü ôç ñÜâäï öïñôßæåôáé áíôßèåôá áðü áõôÞ. ÐõêíÝò äõíáìéêÝò ãñáììÝò óçìáßíåé éó÷õñü çëåêôñéêü ðåäßï. ÁðÜíôçóç Ç äéåýèõíóç ôùí äõíáìéêþí ãñáììþí ìÜò äåß÷íåé êáé ôç äéåýèõíóç ôçò çëåêôñéêÞò äýíáìçò. 14. åíþ ôï ìÝñïò ðïõ åßíáé ðéï ìáêñéÜ áðü ôç ñÜâäï Ý÷åé ôï ßäéï öïñôßï ìå áõôÞ. Óå ôé èá óïõ ÷ñçóéìåýóåé.

4. 3. ðáñáôçñïýìå üôé ïé äýï ðáñáðÜíù ñÜâäïé Ýëêïíôáé ìåôáîý ôïõò üôáí ôéò ðëçóéÜæïõìå. 35 . Ðïéï åßíáé ôï áðïôÝëåóìá ôçò Ýñåõíáò. Áí üìùò ðëçóéÜóïõìå äýï ãõÜëéíåò ñÜâäïõò ðïõ çëåêôñßóôçêáí ìå ôïí ßäéï ôñüðï. ¸ôóé èá ìðïñïýìå íá äéáðéóôþóïõìå áí Ýíá óþìá ðïõ ðëçóéÜæïõìå óôï ìðáëÜêé áðü ÷áñôß åßíáé öïñôéóìÝíï Þ ü÷é. ÁðÜíôçóç Ìðïñïýìå íá îå÷ùñßóïõìå ôçí çëåêôñéêÞ áðü ôç ìáãíçôéêÞ äýíáìç ÷ñçóéìïðïéþíôáò ôï çëåêôñéêü åêêñåìÝò. Áí ôñßøïõìå ìéá ãõÜëéíç ñÜâäï ìå ìåôáîùôü ýöáóìá êáé ìéá Üëëç ìå ìÜëëéíï ýöáóìá. Ðüóá åßäç çëåêôñéêþí öïñôßùí õðÜñ÷ïõí óôç öýóç. Ðþò èá ó÷ïëßáæåò áõôÞ ôçí áíáêïßíùóç. Áí ôï óþìá Ýëêåé ôï ìðáëÜêé áðü ÷áñôß. ðáñáôçñïýìå üôé áðùèïýíôáé.ÁðÜíôçóç Ãéá íá êáôáóêåõÜóïõìå Ýíá çëåêôñéêü åêêñåìÝò êñåìÜìå Ýíá ìðáëÜêé áðü ÷áñôß (ðïõ åßíáé ìç çëåêôñéóìÝíï) óå ìéá êëùóôÞ.5. Ìå ðïéá åðé÷åéñÞìáôá èá ìðïñïýóåò íá ðåßóåéò êÜðïéïí ãéá ôçí ïñèüôçôá ôçò áðÜíôçóÞò óïõ. ¢ñá ç çëåêôñéêÞ äýíáìç åßíáé äéáöïñåôéêÞ áðü ôç ìáãíçôéêÞ. Ï ìáãíÞôçò äåí Ýëêåé ôï çëåêôñéêü åêêñåìÝò ðáñÜ ìüíï áíôéêåßìåíá ðïõ ðåñéÝ÷ïõí óéäçñïìáãíçôéêÜ õëéêÜ. Κεφάλαιο 1 2. Óå ìéá åöçìåñßäá äéáâÜæåéò üôé Ýíáò åðéóôÞìïíáò áíáêÜëõøå êÜðïéï õëéêü ôï ïðïßï Ýðåéôá áðü ôñéâÞ Ýëêåé êáé ôéò äýï äéáöïñåôéêÝò ñÜâäïõò ôéò åéêüíáò 1. Ðþò ìðïñåßò íá äéáðéóôþóåéò áí ç çëåêôñéêÞ äýíáìç åßíáé ßäéá Þ äéáöïñåôéêÞ áðü ôç ìáãíçôéêÞ. ôüôå åßíáé çëåêôñéóìÝíï. ÁðÜíôçóç Óôç öýóç õðÜñ÷ïõí äýï åßäç çëåêôñéêïý öïñôßïõ.

Κεφάλαιο 1

ÁðÜíôçóç
Ç áíáêïßíùóç áõôÞ äåí åßíáé áëçèÞò ãéáôß ïé äýï ñÜâäïé ôçò åéêüíáò
(öáßíåôáé ðáñáðÜíù) åßíáé áíôßèåôá öïñôéóìÝíåò êáé óôç öýóç õðÜñ÷ïõí
ìüíï äýï åßäç öïñôßïõ. ¢ñá áðïêëåßåôáé íá õðÜñ÷åé õëéêü ðïõ íá Ýëêåé
êáé ôéò äýï ñÜâäïõò.

5. Ðïý âáóßæåôáé ç ìÝôñçóç ôïõ çëåêôñéêïý öïñôßïõ ðïõ Ý÷åé Ýíá
öïñôéóìÝíï óþìá;
ÁðÜíôçóç
Ç ìÝôñçóç ôïõ çëåêôñéêïý öïñôßïõ ìðïñåß íá ãßíåé ðáñáôçñþíôáò
ôçí Ýëîç Þ ôçí Üðùóç ðïõ ðñïêáëåß Ýíá öïñôéóìÝíï óþìá óå ïõäÝôåñá
óþìáôá. Áí ç Ýëîç Þ ç Üðùóç åßíáé éó÷õñÞ, ôüôå ôï çëåêôñéêü öïñôßï
åßíáé ìåãáëýôåñï áð’ ü,ôé óå ìéá áóèåíÞ Ýëîç Þ Üðùóç.

6. Ðþò ïíïìÜæïíôáé ôá äéáöïñåôéêÜ åßäç çëåêôñéêþí öïñôßùí; Ç
ïíïìáóßá åêöñÜæåé êÜðïéï ÷áñáêôçñéóôéêü ôïõ çëåêôñéêïý öïñôßïõ;
ÁðÜíôçóç
Ôá äýï åßäç çëåêôñéêþí öïñôßùí åßíáé ôá èåôéêÜ êáé ôá áñíçôéêÜ.
Ìðïñïýìå íá ðïýìå üôé ôá èåôéêÜ öïñôßá åßíáé åêåßíá ðïõ Ý÷ïõí ôá
óþìáôá ðïõ åßíáé üìïéá öïñôéóìÝíá ìå ôç ãõÜëéíç ñÜâäï ðïõ ôñßøáìå
ìå ìåôáîùôü ýöáóìá, åíþ ôá áñíçôéêÜ öïñôßá åßíáé åêåßíá ðïõ Ý÷ïõí
ôá óþìáôá ðïõ åßíáé üìïéá öïñôéóìÝíá ìå ôçí ðëáóôéêÞ ñÜâäï ðïõ
ôñßøáìå ìå ìÜëëéíï ýöáóìá.

7. Ðïéá åßíáé ç ó÷Ýóç áíÜìåóá óôï çëåêôñéêü öïñôßï ôùí ðñùôïíßùí êáé ôùí çëåêôñïíßùí; Ãéáôß ôá Üôï ìá åßíáé çëåêôñéêÜ
ïõäÝôåñá;
ÁðÜíôçóç
Ôá ðñùôüíéá êáé ôá çëåêôñüíéá åßíáé óùìáôßäéá ðïõ âñßóêïíôáé óôá
Üôïìá. Ôá ðñùôüíéá âñßóêïíôáé óôïí ðõñÞíá ôïõ áôüìïõ, åíþ ôá çëåêôñüíéá âñßóêïíôáé ãýñù áðü ôïí ðõñÞíá. Ôá ðñùôüíéá Ý÷ïõí èåôéêü
öïñôßï, åíþ ôá çëåêôñüíéá áñíçôéêü. Ç ôéìÞ ôïõ öïñôßïõ åíüò ðñùôïíßïõ
åßíáé áêñéâþò ßóç ìå ôçí ôéìÞ ôïõ öïñôßïõ ôïõ çëåêôñïíßïõ. Ôá Üôïìá
åßíáé çëåêôñéêÜ ïõäÝôåñá ãéáôß ðåñéÝ÷ïõí ôïí ßäéï áñéèìü ðñùôïíßùí
êáé çëåêôñïíßùí, Ýôóé þóôå ôï óõíïëéêü öïñôßï ôïõ áôüìïõ íá åßíáé
ìçäÝí.

36

8. ÄéáèÝôåéò ìéá ãõÜëéíç ñÜâäï ðïõ ôçí Ý÷åéò öïñôßóåé ìå ìåôáîùôü

ýöáóìá. Ðþò èá âñåéò áí Ýíá Üãíùóôï öïñôéóìÝíï óþìá åßíáé
èåôéêÜ Þ áñíçôéêÜ öïñôéóìÝíï;

Κεφάλαιο 1

ÁðÜíôçóç
Ãíùñßæïõìå üôé ç ãõÜëéíç ñÜâäïò ðïõ ôñßâåôáé ìå ìåôáîùôü ýöáóìá
åßíáé öïñôéóìÝíç èåôéêÜ. ÊñåìÜìå ôç ãõÜëéíç ñÜâäï ìå íÞìá êáé ðëçóéÜæïõìå óå áõôÞí ôï Üãíùóôá öïñôéóìÝíï óþìá. Áí ç ñÜâäïò áðùèåßôáé,
ôüôå ôï Üãíùóôï óþìá åßíáé êáé áõôü öïñôéóìÝíï èåôéêÜ, åíþ áí ç ñÜâäïò Ýëêåôáé áðü ôï óþìá, ôüôå áõôü åßíáé öïñôéóìÝíï áñíçôéêÜ.

9. Ðïéá åßíáé ç ìïíÜäá ìÝôñçóçò ôïõ çëåêôñéêïý öïñôßïõ óôï S.I.;
Ðþò óõíäÝåôáé ìå ôï öïñôßï åíüò çëåêôñïíßïõ;
ÁðÜíôçóç
Ç ìïíÜäá ìÝôñçóçò ôïõ çëåêôñéêïý öïñôßïõ óôï S.I. (ÄéåèíÝò Óýóôçìá
ÌïíÜäùí) åßíáé ôï Êïõëüìð (Coulomb) êáé óõìâïëßæåôáé ìå ôï ãñÜììá C.
Ôï öïñôßï ôïõ çëåêôñïíßïõ åßíáé ßóï ìå 1,6x10-19 C (coulomb).

10. Ðþò ó÷åôßæåôáé ôï çëåêôñéêü öïñôßï åíüò óþìáôïò ìå ôïí áñéèìü ôùí çëåêôñïíßùí ðïõ ìåôáêéíÞèçêáí áðü Þ ðñïò áõôü;
ÁðÜíôçóç
Ôï çëåêôñéêü öïñôßï åíüò óþìáôïò ðïõ öïñôßóôçêå áñíçôéêÜ èá éóïýôáé ìå ôï Üèñïéóìá ôùí öïñôßùí ôùí çëåêôñïíßùí ðïõ ìåôáêéíÞèçêáí
ðñïò áõôü êáé èá åßíáé áñíçôéêü.
Óôçí ðåñßðôùóç ðïõ áðïìáêñýíïíôáé çëåêôñüíéá áðü ôï óþìá, ôüôå
ôï çëåêôñéêü ôïõ öïñôßï èá éóïýôáé ìå ôï Üèñïéóìá ôùí öïñôßùí ôùí
çëåêôñïíßùí ìå áíôßèåôï üìùò ðñüóçìï, äçëáäÞ èåôéêü.

11. Ôá óþìáôá Á, Â, à êáé Ä åßíáé öïñôéóìÝíá. Ôï Á Ýëêåôáé áðü
ôï Â, ôï Â Ýëêåôáé áðü ôï Ã, åíþ ôá Ã êáé Ä áðùèïýíôáé ìåôáîý
ôïõò. Áí ãíùñßæïõìå üôé ôï Ä åßíáé èåôéêÜ öïñôéóìÝíï, íá âñåéò
ôï åßäïò çëåêôñéêïý öïñôßïõ ôùí õðïëïßðùí óùìÜôùí.
ÁðÜíôçóç
Áí ôï Ä åßíáé èåôéêÜ öïñôéóìÝíï êáé áðùèåßôáé ìå ôï à ôüôå êáé ôï Ã
åßíáé èåôéêÜ öïñôéóìÝíï. Åöüóïí ôï  Ýëêåôáé áðü ôï à èá åßíáé áñíçôéêÜ öïñôéóìÝíï. ÔÝëïò, ôï Á ðïõ Ýëêåôáé áðü ôï  èá åßíáé áíôßèåôá
öïñôéóìÝíï áð’ ü,ôé ôï Â, äçëáäÞ èåôéêÜ. Óõíïøßæïíôáò:
Á
èåôéêü öïñôßï
Â
áñíçôéêü öïñôßï
Ã
èåôéêü öïñôßï
Ä
èåôéêü öïñôßï

37

Κεφάλαιο 1

Ôñüðïé çëÝêôñéóçò êáé ç ìéêñïóêïðéêÞ åñìçíåßá ôïõò
12. Ïé Ýííïéåò çëÝêôñéóç êáé öüñôéóç åßíáé ôáõôüóçìåò Þ äéáöïñåôéêÝò; Íá äéêáéïëïãÞóåéò ôçí áðÜíôçóÞ óïõ.
ÁðÜíôçóç
Ïé Ýííïéåò çëÝêôñéóç êáé öüñôéóç åßíáé äéáöïñåôéêÝò. ¸íá óþìá ìðïñåß íá åßíáé çëåêôñéóìÝíï áëëÜ ü÷é öïñôéóìÝíï. ÄçëáäÞ óå ìéá ñÜâäï áí
ôá áñíçôéêÜ öïñôßá Ý÷ïõí äéá÷ùñéóôåß áðü ôá èåôéêÜ öïñôßá, ç ñÜâäïò
åßíáé çëåêôñéóìÝíç, üìùò ôï óõíïëéêü öïñôßï ôçò ñÜâäïõ ìðïñåß íá
åßíáé ìçäÝí, ïðüôå äå èá åßíáé öïñôéóìÝíç.

13. ¸íá áíôéêåßìåíï öïñôßæåôáé áñíçôéêÜ. ÐñïóðÜèçóå íá åñìçíåýóåéò áõôü ôï öáéíüìåíï èåùñþíôáò üôé ç öüñôéóç ïöåßëåôáé
óå ìåôáêßíçóç çëåêôñïíßùí. Ìå áíÜëïãï ôñüðï åñìÞíåõóå ôç
äéáäéêáóßá ìå ôçí ïðïßá áðïêôÜ èåôéêü öïñôßï.
ÁðÜíôçóç
¼ôáí Ýíá áíôéêåßìåíï öïñôßæåôáé áñíçôéêÜ, óçìáßíåé üôé çëåêôñüíéá
ìåôáöÝñèçêáí óôï áíôéêåßìåíï. ¸ôóé áðü áöüñôéóôï óþìá ðïõ Þôáí
áñ÷éêÜ, öïñôßæåôáé áñíçôéêÜ.
Ôï áíôßèåôï óõìâáßíåé üôáí çëåêôñüíéá öåýãïõí áðü ôï áíôéêåßìåíï.
Ôá èåôéêÜ öïñôßá ðïõ Ý÷åé ðëÝïí ôï óþìá åßíáé ðåñéóóüôåñá áðü ôá
çëåêôñüíéá ðïõ Ýìåéíáí, ïðüôå ôï óþìá öïñôßæåôáé èåôéêÜ.

14. Ôñßâåéò ìåôáîý ôïõò äýï óþìáôá Á êáé Â, ïðüôå ôá óþìáôá
öïñôßæïíôáé. Ôé èá Ýðñåðå íá ãíùñßæåéò ãéá íá ðñïâëÝøåéò ðïéï
óþìá èá áðïêôÞóåé èåôéêü êáé ðïéï áñíçôéêü öïñôßï;
ÁðÜíôçóç
Áí ãíùñßæïõìå ôï õëéêü ôùí äýï óùìÜôùí, ôüôå èá ìðïñïýìå íá
ðñïâëÝøïõìå ðïéï áðü ôá äýï óþìáôá áðïêôÜ èåôéêü öïñôßï êáé ðïéï
áñíçôéêü. Áõôü óõìâáßíåé ãéáôß ôá Üôïìá ïñéóìÝíùí õëéêþí óõãêñáôïýí
ôá åîùôåñéêÜ çëåêôñüíéá ðéï êïíôÜ óôïí ðõñÞíá óå ó÷Ýóç ìå ôá Üôïìá
Üëëùí õëéêþí. ¸ôóé ôá åîùôåñéêÜ çëåêôñüíéá ðïõ âñßóêïíôáé ðéï êïíôÜ
óôïí ðõñÞíá ôïõ áôüìïõ áðïìáêñýíïíôáé ðéï äýóêïëá. Ïðüôå èåôéêÜ
èá öïñôéóôåß ôï áíôéêåßìåíï ðïõ ôá ÜôïìÜ ôïõ óõãêñáôïýí ëéãüôåñï ôá
åîùôåñéêÜ çëåêôñüíéá, Üñá èá ìåôáêéíçèïýí ðñïò ôï Üëëï áíôéêåßìåíï,
ðïõ èá ôï öïñôßóïõí áñíçôéêÜ.

38

15. ×ñçóéìïðïßçóå ôïí ðßíáêá 1.2 ôçò óåëßäáò 17 êáé ðñïóäéüñéóå
ôï åßäïò ôïõ öïñôßïõ ðïõ áðïêôÜ ìéá ãõÜëéíç ñÜâäïò áí ôçí

ôñßøåéò ìå ýöáóìá áðü á) áìßáíôï êáé â) ìåôÜîé; Íá åîçãÞóåéò
ôï óõìðÝñáóìÜ óïõ.

Κεφάλαιο 1

ÁðÜíôçóç
Óôïí ðßíáêá 1.2 âëÝðïõìå ðþò ìåôáêéíïýíôáé ôá åîùôåñéêÜ çëåêôñüíéá. á) ¸ôóé, üôáí ôñßâåôáé ìéá ãõÜëéíç ñÜâäïò ìå ýöáóìá áðü áìßáíôï,
çëåêôñüíéá èá ìåôáöåñèïýí áðü ôï ýöáóìá áðü áìßáíôï óôç ãõÜëéíç
ñÜâäï, Üñá ç ñÜâäïò öïñôßæåôáé áñíçôéêÜ, åíþ ï áìßáíôïò èåôéêÜ.
â) Óôçí ðåñßðôùóç ðïõ ç ãõÜëéíç ñÜâäïò ôñßâåôáé ìå ýöáóìá áðü
ìåôÜîé, çëåêôñüíéá ìåôáêéíïýíôáé áðü ôç ãõÜëéíç ñÜâäï ðñïò ôï ýöáóìá
áðü ìåôÜîé. ¸ôóé ç ñÜâäïò öïñôßæåôáé èåôéêÜ, åíþ ôï ìåôáîÝíéï ýöáóìá
áñíçôéêÜ.

16. Ìå ìéá ðëáóôéêÞ óáêïýëá ôñßâåéò ìéá ìåôáëëéêÞ óöáßñá. Äéáðéóôþíåéò üôé ç óöáßñá öïñôßóôçêå èåôéêÜ. Ðïéï åßíáé ôï åßäïò
ôïõ çëåêôñéêïý öïñôßïõ ðïõ áðÝêôçóå ç óáêïýëá ìåôÜ ôçí ôñéâÞ;
Ðþò åñìçíåýåéò ôï öáéíüìåíï áõôü;
ÁðÜíôçóç
Ç óáêïýëá ìåôÜ ôçí ôñéâÞ áðÝêôçóå áñíçôéêü öïñôßï. Áõôü óõìâáßíåé ãéáôß ôï óýíïëï ôùí öïñôßùí ôùí äýï óùìÜôùí ðñéí êáé ìåôÜ ôç
öüñôéóç èá ðñÝðåé íá åßíáé ôï ßäéï. Áñ÷éêÜ ôá óþìáôá åßíáé áöüñôéóôá,
ïðüôå üôáí ç óöáßñá áðïêôÜ èåôéêü öïñôßï ç óáêïýëá áðïêôÜ áêñéâþò
ôçí ßäéá ôéìÞ öïñôßïõ áëëÜ áñíçôéêü. ¸ôóé, óõíïëéêÜ äå ìåôáâÜëëåôáé
ôï Üèñïéóìá ôùí öïñôßùí ôùí äýï óùìÜôùí.

17. ÄéáèÝôåéò äýï ßäéåò ìåôáëëéêÝò óöáßñåò. Ç ìßá Ý÷åé èåôéêü öïñôßï +10 ìC êáé ç Üëëç åßíáé ïõäÝôåñç. Ôéò öÝñíåéò óå åðáöÞ
ìåôáîý ôïõò êáé óôç óõíÝ÷åéá ôéò áðïìáêñýíåéò. á) Ðïéï åßíáé

39

¢ñá ôï çëåêôñïóêüðéï äåí ìðïñåß íá ìáò äåßîåé ôï åßäïò ôïõ öïñôßïõ. . â) Íá äéêáéïëïãÞóåéò ôçí áðÜíôçóÞ óïõ. Ìå ìßá èåôéêÜ öïñôéóìÝíç ñÜâäï áããßæåéò ôï äßóêï åíüò çëåêôñïóêïðßïõ. ìéá èåôéêÜ öïñôéóìÝíç ñÜâäï. ¸ôóé ôá öýëëá ôïõ çëåêôñïóêïðßïõ ðïõ öïñôßæïíôáé áðïêôïýí êáé ôá äýï èåôéêü öïñôßï.Κεφάλαιο 1 ôï åßäïò êáé ç ðïóüôçôá çëåêôñéêïý öïñôßïõ êÜèå óöáßñáò ìåôÜ ôçí åðáöÞ ôïõò. ïðüôå. ïðüôå áðùèïýíôáé êáé áíïßãïõí. Ôá öýëëá ôïõ çëåêôñïóêïðßïõ áíïßãïõí ãéáôß öïñôßæïíôáé ìå ßäéï öïñôßï. èá Üíïéãáí. 18. Áí ç ñÜâäïò Þôáí áñíçôéêÜ öïñôéóìÝíç. 40 ÁðÜíôçóç ¼ôáí ç èåôéêÜ öïñôéóìÝíç ñÜâäïò ðëçóéÜæåé ôï çëåêôñïóêüðéï. ÄçëáäÞ êÜèå óöáßñá èá Ý÷åé áðü +5 ìC. 19. Ôé èá ðáñáôçñÞóåéò óôá öýëëá ôïõ çëåêôñïóêïðßïõ. Áõôü óõìâáßíåé ãéáôß ãíùñßæïõìå üôé ôï öïñôßï äå ÷Üíåôáé áëëÜ äéáôçñåßôáé. Ý÷ïíôáò ðÜëé áíôßèåôï öïñôßï. ïðüôå êáé áðùèïýíôáé ìåôáîý ôïõò. Ðáñáôçñåßò üôé ôá öýëëá ôïõ çëåêôñïóêïðßïõ áíïßãïõí. Ðþò åîçãåßò áõôü ðïõ óõìâáßíåé. ÷ùñßò íá ôï áêïõìðÞóåéò. Ôé èá ðáñáôçñïýóåò óôçí ðåñßðôùóç ðïõ ç ñÜâäïò Þôáí áñíçôéêÜ öïñôéóìÝíç. ÅîÞãçóÝ ôï. ôüôå ôá öýëëá ôïõ çëåêôñïóêïðßïõ èá öïñôßæïíôáí áñíçôéêÜ üôáí ðëçóßáæå ç ñÜâäïò. ÁðÜíôçóç Ôï öïñôßï ôùí +10 ìC ìåôÜ ôçí åðáöÞ èá ìïéñáóôåß ìå ôïí ßäéï áêñéâþò ôñüðï óôéò äýï ìåôáëëéêÝò óöáßñåò. ÁðÜíôçóç Óôçí ðåñßðôùóç áõôÞ Ý÷ïõìå çëÝêôñéóç ìå åðáöÞ. ÐëçóéÜæåéò óôï óôÝëå÷ïò åíüò çëåêôñïóêïðßïõ. ôüôå áõôü áðïêôÜåé èåôéêü öïñôßï ìå ôç ìÝèïäï ôçò çëÝêôñéóçò ìå åðáãùãÞ. ÐñïóðÜèçóå íá åñìçíåýóåéò áõôü ôï öáéíüìåíï.

ÁðÜíôçóç Áñ÷éêÜ ôï ìðáëüíé öïñôßæåôáé áðü ôï ìÜëëéíï ýöáóìá ïðüôå üôáí ôï ðëçóéÜæïõìå óå Ýíáí ôïß÷ï ôïí çëåêôñßæåé êáé Ýôóé áðü ïõäÝôåñï ðïõ Þôáí áñ÷éêÜ. Ìå âÜóç ôï ðáñáðÜíù ðåßñáìá ìðïñåßò íá óõìðåñÜíåéò áí Ýíáò áãùãüò åßíáé äõíáôüí íá öïñôéóôåß ìå åðáãùãÞ Þ ü÷é. ïðüôå ôá öýëëá ôïõ äåí áíïßãïõí. 22. ¸íáò áãùãüò ëïéðüí ìðïñåß íá öïñôéóôåß ìå åðáãùãÞ. Ðáñáôçñåßò üôé ôï ìðáëüíé áñ÷éêÜ êïëëÜåé óôïí ôïß÷ï. â) Áí áðïóõíäåèåß ôï óýñìá. áëëÜ Ýðåéôá áðü ëßãï ðÝöôåé. Ôñßâåéò Ýíá ìðáëüíé ìå ìÜëëéíï ýöáóìá êáé ôï ðëçóéÜæåéò óå Ýíáí ôïß÷ï.20. Ôé èá ðáñáôçñÞóåéò êáé ðþò ôï åîçãåßò. Κεφάλαιο 1 ÁðÜíôçóç á) Áí ôï óýñìá åßíáé óõíäåäåìÝíï ìå ôï çëåêôñïóêüðéï. Ìéá öïñôéóìÝíç ÷ôÝíá Ýëêåé ìéêñÜ êïììÜôéá ÷áñôß Þ ìéá ëåðôÞ öëÝâá íåñïý. ïðüôå ôï öïñôßï ðïõ åßíáé áíôßèåôï áðü áõôü ðïõ Ý÷åé ç ÷ôÝíá Ýëêåôáé áðü ôï öïñôßï ôçò ÷ôÝíáò. 21. Áõôü óõìâáßíåé ãéáôß ç öïñôéóìÝíç ÷ôÝíá çëåêôñßæåé ôá êïììÜôéá ÷áñôéïý. Óýíäåóå ôï ìåôáëëéêü äßóêï åíüò çëåêôñïóêïðßïõ ìå ôï Ýäáöïò ìÝóù åíüò óýñìáôïò êáé ðëçóßáóå óôï äßóêï ìéá áñíçôéêÜ öïñôéóìÝíç óöáßñá. ÁðÜíôçóç Ìéá öïñôéóìÝíç ÷ôÝíá Ýëêåé êáé ôá ìéêñÜ êïììÜôéá ÷áñôéïý êáé ôç ëåðôÞ öëÝâá íåñïý. ôüôå üôáí ðëçóéÜóåé ç áñíçôéêÜ öïñôéóìÝíç óöáßñá ôï çëåêôñïóêüðéï ôá öýëëá ôïõ áíïßãïõí. Ôé èá óõìâåß áí áðïìáêñýíåéò ôç óöáßñá á) ìå ôï óýñìá óõíäåäåìÝíï. ÅîÞãçóÝ ôï. Íá åñìçíåýóåéò ôá äýï öáéíüìåíá åðéóçìáßíïíôáò ôéò ïìïéüôçôÝò ôïõò. Ôï ßäéï óõìâáßíåé êáé óôç ëåðôÞ öëÝâá íåñïý. ðñÜãìá ôï ïðïßï óçìáßíåé üôé öïñôßóôçêå áñíçôéêÜ. ¸ôóé üìùò ôï åðéðëÝïí öïñôßï ôïõ ìðáëïíéïý ðåñíÜåé óôïí ôïß÷ï. ìå áðïôÝëåóìá ôï ìðáëüíé Ýðåéôá áðü ëßãï íá ÷Üíåé ôï öïñôßï ôïõ êáé ãéá ôï ëüãï áõôü íá áñ÷ßæåé íá ðÝöôåé. 23. ôï óçìåßï åðáöÞò ìå ôï ìðáëüíé öïñôßæåôáé. ¸íáò öïéôçôÞò óôï åñãáóôÞñéï ôçò âéïëïãßáò éó÷õñßóôçêå üôé: 41 . ÅîÞãçóå ìå âÜóç ôïõò ôñüðïõò çëÝêôñéóçò üëç ôç äéáäéêáóßá. â) áöïý áðïóõíäÝóåéò ôï óýñìá áðü ôï çëåêôñïóêüðéï. ôüôå üôáí áõôü öïñôéóôåß ôá öïñôßá ôïõ ìåôáöÝñïíôáé ìÝóù ôïõ óýñìáôïò óôï Ýäáöïò.

26. ÁðÜíôçóç á) Ç äéáôÞñçóç ôïõ öïñôßïõ êáôÜ ôç öüñôéóç ôùí óùìÜôùí åîçãåß ôï ãéáôß ïñéóìÝíá çëåêôñüíéá ìåôáöÝñïíôáé áðü ôï Ýíá óþìá óå Ýíá Üëëï êáé ôï öïñôßæïõí Ýôóé þóôå óõíïëéêÜ ôï öïñôßï óôá äýï óþìáôá íá ìç ìåôáâëçèåß. Íá ó÷åäéÜóåéò ðïéïôéêÜ ôéò äõíáìéêÝò ãñáììÝò ôïõ çëåêôñéêïý ðåäßïõ ðïõ äçìéïõñãåßôáé óôï ÷þñï ìåôáîý äýï áíôßèåôá öïñôéóìÝíùí ðáñÜëëçëùí ìåôáëëéêþí ðëáêþí. Áõôü ïöåßëåôáé óôç äýíáìç ðïõ èá äå÷ôåß ôï óöáéñßäéï ôïõ åêêñåìïýò áðü ôï çëåêôñéêü ðåäßï. ðïõ åßíáé 1. 24. 25. ÁðÜíôçóç Áí ôïðïèåôçèåß ôï çëåêôñéêü åêêñåìÝò ìÝóá óôï çëåêôñéêü ðåäßï. ïðüôå ôï öïñôßï ôïõ óþìáôïò ðïõ èá öïñôéóôåß åßíáé áêÝñáéï ðïëëáðëÜóéï ôïõ öïñôßïõ ôïõ çëåêôñïíßïõ. ôüôå ôï óöáéñßäéï ôïõ åêêñåìïýò ðïõ åßíáé öïñôéóìÝíï èá áðïêëßíåé áðü ôçí êáôáêüñõöç èÝóç ôïõ. ôüôå äåí õðÜñ÷åé çëåêôñéêü ðåäßï. ïé äõíáìéêÝò ãñáììÝò ôïõ . Ìå âÜóç ôï ãåãïíüò üôé ç öüñôéóç ôùí óùìÜôùí ïöåßëåôáé óå ìåôáêßíçóç çëåêôñïíßùí ðþò èá åñìçíåýóåéò á) ôç äéáôÞñçóç êáé â) ôçí êâÜíôùóç ôïõ çëåêôñéêïý öïñôßïõ. Ãéá ôï ëüãï áõôü ç ðñüôáóç äåí åßíáé áëçèÞò. 42 ÁðÜíôçóç Áí Ý÷ïõìå äýï öïñôéóìÝíåò ðëÜêåò Á êáé Â. Ìðïñåßò íá áðïäåßîåéò üôé ç ðñüôáóç áõôÞ äåí ìðïñåß íá åßíáé áëçèÞò.6x10-19 C.Κεφάλαιο 1 «Ôï öïñôßï åíüò öïñôéóìÝíïõ ìïñßïõ Ýðåéôá áðü ìÝôñçóç ðñïÝêõøå üôé åßíáé 4x10-19 C». üóï äçëáäÞ åßíáé ôï óõíïëéêü öïñôßï ôùí çëåêôñïíßùí ðïõ ìåôáêéíÞèçêáí óôï óþìá. Ç ôéìÞ 4x10-19 C äåí åßíáé áêÝñáéï ðïëëáðëÜóéï ôïõ öïñôßïõ ôïõ çëåêôñïíßïõ. Áí äåí áðïêëßíåé ôï åêêñåìÝò. ÁðÜíôçóç Ãíùñßæïõìå üôé ôï öïñôßï åìöáíßæåôáé óôç öýóç óå áêÝñáéåò ôéìÝò ôïõ 1.6x10-19 C. â) ÊáôÜ ôç öüñôéóç ôùí óùìÜôùí ïñéóìÝíïò áñéèìüò çëåêôñïíßùí èá ìåôáêéíçèåß áðü ôï Ýíá óôï Üëëï óþìá. Ìå ðïéï ôñüðï ìðïñåßò íá óõìðåñÜíåéò áí ó’ Ýíá ÷þñï õðÜñ÷åé çëåêôñéêü ðåäßï üôáí äéáèÝôåéò Ýíá çëåêôñéêü åêêñåìÝò ôïõ ïðïßïõ ôï óöáéñßäéï åßíáé çëåêôñéêÜ öïñôéóìÝíï.

Ôï ðåäßï åßíáé ïìïãåíÝò ãéáôß ïé äõíáìéêÝò ãñáììÝò éóáðÝ÷ïõí ìåôáîý ôïõò. á. Óôï çëåêôñéêü ðåäßï ðïõ äçìéïõñãåßôáé ãýñù áðü Ýíá öïñôéóìÝíï óþìá áðïèçêåýåôáé åíÝñãåéá.çëåêôñéêïý ðåäßïõ óôïí åóùôåñéêü ÷þñï ìåôáîý ôùí ðëáêþí èá öáßíïíôáé óôï ðáñáêÜôù ó÷Þìá. Ç çëåêôñéêÞ äõíáìéêÞ åíÝñãåéá ôïõ óöáéñéäßïõ åßíáé ßóç ìå ôï Ýñãï ôçò äýíáìçò ðïõ áóêåßôáé óôï óöáéñßäéï ãéá íá ðëçóéÜóåé óôïí üìïéá öïñôéóìÝíï ðüëï ôçò ìç÷áíÞò. Ðïéá åßíáé ç ðñïÝëåõóç áõôÞò ôçò åíÝñãåéáò. Ôï óöáéñßäéï åßíáé öïñôéóìÝíï êáé âñßóêåôáé ìÝóá óôï çëåêôñéêü ðåäßï ðïõ Ý÷åé äçìéïõñãçèåß ìåôáîý ôùí ðüëùí ôçò ìç÷áíÞò. Ðïéåò áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÝò. 28. â. ä. ÁðÜíôçóç Ç åíÝñãåéá ðïõ Ý÷åé ôï çëåêôñéêü ðåäßï åßíáé ç çëåêôñéêÞ äõíáìéêÞ åíÝñãåéá êáé éóïýôáé ìå ôï Ýñãï ôçò äýíáìçò ðïõ áóêïýìå ãéá íá öïñôßóïõìå ôï óþìá. 43 . ÖÝñíåéò óå åðáöÞ ôï óöáéñßäéï åíüò çëåêôñéêïý åêêñåìïýò ìå ôïí Ýíáí ðüëï ìéáò ìç÷áíÞò Wimshurst (åéêüíá 1. Ôï óöáéñßäéï êéíåßôáé ãéáôß ðÜíù ôïõ áóêåßôáé ôï âÜñïò ôïõ êáé ç äýíáìç áðü ôï íÞìá ôïõ åêêñå ìïýò (ôÜóç ôïõ íÞìáôïò).42). Κεφάλαιο 1 27. Ç çëåêôñéêÞ äõíáìéêÞ åíÝñãåéá ôïõ óöáéñéäßïõ ìåôáôñÝðåôáé óå êéíçôéêÞ. ã. Ðáñáôçñåßò üôé ôï óöáéñßäéï êéíåßôáé áðü ôïí Ýíáí ðüëï ôçò ìç÷áíÞò óôïí Üëëï. Íá ôåêìçñéþóåéò ôçí åðéëïãÞ óïõ.

ôüôå ç åíÝñãåéá áõôÞ ìåôáôñÝðåôáé óå êéíçôéêÞ åíÝñãåéá ëüãù ôçò êßíçóÞò ôïõ áðü ôïí Ýíáí ðüëï óôïí Üëëï. Ç ðñüôáóç åßíáé óùóôÞ. Äýï ìåôáëëéêÝò óöáßñåò Á êáé  åßíáé öïñôéóìÝíåò ìå öïñôßá -1 ìC êáé +4 ìC áíôßóôïé÷á. K = 9x10-9 Nm2/C2. QA. Ç äýíáìç ðïõ áóêåß ç óöáßñá Á óôç  êáé áíôßóôñïöá åßíáé ßäéåò. ΛΥΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Ï Íüìïò ôïõ Êïõëüìð êáé ôï çëåêôñéêü ðåäßï 1. Ôï óöáéñßäéï êéíåßôáé ëüãù ôçò äýíáìçò ðïõ äÝ÷åôáé áðü ôï çëåêôñéêü ðåäßï. Ôï óöáéñßäéï Ý÷åé çëåêôñéêÞ äõíáìéêÞ åíÝñãåéá åðåéäÞ åßíáé öïñôéóìÝíï. Ïé äýï ðüëïé ôçò ìç÷áíÞò Wimshurst äçìéïõñãïýí çëåêôñéêü ðåäßï åðåéäÞ åßíáé áíôßèåôá öïñôéóìÝíïé. ä. Ìðïñåßò íá óõíäÝóåéò áõôü ðïõ ó÷åäßáóåò ìå ôïí ôñßôï íüìï ôïõ Íåýôùíá ðïõ äéäÜ÷ôçêåò óôçí ðñïçãïýìåíç ôÜîç. Ëýóç Áñ÷éêÜ ìåôáôñÝðïõìå üëåò ôéò ìïíÜäåò óôï S. Íá õðïëïãßóåéò êáé íá ó÷åäéÜóåéò (óå êïéíü ó÷Þìá) ôç äýíáìç ðïõ áóêåß ç ìßá óöáßñá óôçí Üëëç.I.Κεφάλαιο 1 ÁðÜíôçóç á. ¸ôóé 44 . Ç ðñüôáóç åßíáé óùóôÞ. Ìå ôïí ôñüðï áõôü ðåôõ÷áßíåôáé ç áðïèÞêåõóç ôçò çëåêôñéêÞò äõíáìéêÞò åíÝñãåéáò óôç öïñôéóìÝíç óöáßñá. ïðüôå FA = FB = K× üðïõ K ç óôáèåñÜ Êïõëüìð. Ç ðñüôáóç áõôÞ åßíáé ëÜèïò. QB ôá öïñôßá ôùí óöáéñþí Á êáé  áíôßóôïé÷á êáé rAB ç áðüóôáóç ôùí äýï óöáéñþí. üôáí üìùò âñßóêåôáé óôï ðåäßï. rAB = 2 m. Ôá êÝíôñá ôïõò âñßóêïíôáé óå áðüóôáóç 2 m. ã. â. Ç ðñüôáóç áõôÞ åßíáé óùóôÞ. QB = +4ìC = +4x10-6C. QA= -1ìC = -10-6C.

2 N Q1´=. Óå ðüóç áðüóôáóç ðñÝðåé íá ôïðïèåôçèïýí ïé óöáßñåò þóôå ç äýíáìç ìå ôçí ïðïßá Ýëêïíôáé íá ãßíåé 0. ¸ôóé F1 = K× (1) êáé F2 = K× (2).036 Í.2 ìC. F = 6.036 Í êáé F2=0. Áí èåùñÞóïõìå üôé ç FA åßíáé ç äñÜóç. 3.24 m.4 N F’ = 3.2x10-6 C.004 Í.2 Í. Ãíùñßæïõìå üôé ï íüìïò ôïõ Êïõëüìð åßíáé F = K× (1) êáé ìåôÜ ôç ìåôáöïñÜ ôùí çëåêôñïíßùí ãßíåôáé: F ’= K× (2).004 Í. Ôá êÝíôñá äýï ìéêñþí öïñôéóìÝíùí óöáéñþí áðÝ÷ïõí 24 cm. Äéáéñþíôáò ôéò (1) êáé (2) êáôÜ ìÝëç Ý÷ïõìå: 45 . üðïõ ç áñ÷éêÞ áðüóôáóç åßíáé r1=24 cm=0. ÌéêñÞ ÷Üëêéíç óöáßñá Ý÷åé öïñôßï +3. ôüôå ç FB åßíáé ç áíôßäñáóç. Äéáéñþíôáò ôéò (1) êáé (2) êáôÜ ìÝëç Ý÷ïõìå: Üñá r2=0. Ýôóé þóôå ïé äýï äõíÜìåéò íá åßíáé ßóåò êáé ôá äýï öïñôßá èá Ýëêïíôáé ìåôáîý ôïõò.2 ìC = + 3. Ëýóç ×ñçóéìïðïéïýìå ôï íüìï ôïõ Êïõëüìð ãéá ôéò äýï äõíÜìåéò F1=0. Ðüóá çëåêôñüíéá ðñÝðåé íá ìåôáöåñèïýí áðü ôç ÷Üëêéíç óöáßñá þóôå ç äýíáìç íá ãßíåé 3.4 Í.08 m.Ôï üôé FA = FB åîçãåßôáé áðü ôïí 3ï íüìï ôïõ Íåýôùíá. Ç ÷Üëêéíç óöáßñá áðùèåß ìéá åðßóçò öïñôéóìÝíç óéäåñÝíéá óöáßñá ìå äýíáìç ìÝôñïõ 6. Κεφάλαιο 1 2. Ïé óöáßñåò Ýëêïíôáé ìå äýíáìç ôçò ïðïßáò ôï ìÝôñï åßíáé 0. Ëýóç Q1 = + 3.

1. ä) Íá ôïõ áöáéñåèïýí èåôéêÜ óùìáôßäéá. Â) Óôá …………………… óþìáôá ï áñéèìüò ôùí áñíçôéêÜ êáé èåôéêÜ öïñôéóìÝíùí óùìÜôùí åßíáé ï ßäéïò.. ¼ìùò ï áñéèìüò çëåêôñïíßùí èá åßíáé: Üñá çëåêôñüíéá ìåôáöÝñïíôáé. ÈÅÌÁ 2ï Íá åðéëÝîåôå ôç óùóôÞ áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò... ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ÈÅÌÁ 1ï Íá óõìðëçñþóåôå ôá êåíÜ óôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò. Ãéá íá çëåêôñßóïõìå Ýíá óþìá áñíçôéêÜ ðñÝðåé: 46 á) Íá ôïõ ðñïóöåñèïýí áñíçôéêÜ óùìáôßäéá.... .. åßôå ìå ……………..... ã) Ç ôéìÞ ôïõ çëåêôñéêïý öïñôßïõ åßíáé áêÝñáéï ðïëëáðëÜóéï ôçò ôéìÞò ôïõ öïñôßïõ ôïõ çëåêôñïíßïõ (1.. çëåêôñéóìÝíùí óùìÜôùí.... çëåêôñéóìÝíùí óùìÜôùí åßíáé ìåãáëýôåñïò áðü ôïí áñéèìü ôùí ………………….. â) Óôç öýóç ôï çëåêôñéêü öïñôßï ìðïñåß íá ðÜñåé ôéìÝò ìÝ÷ñé ìéá ìÝãéóôç.. óùìáôßäéá. êáé …………………. Á) Ç áëëçëåðßäñáóç äýï çëåêôñéóìÝíùí óùìÜôùí åêäçëþíåôáé åßôå ìå ……………. ä) Ôï öïñôßï õðÜñ÷åé óôç öýóç óå óõíå÷åßò ðïóüôçôåò... ã) Íá ôïõ áöáéñåèïýí áñíçôéêÜ óùìáôßäéá... 2.. ¼ôáí ëÝìå üôé ôï çëåêôñéêü öïñôßï åßíáé êâáíôéóìÝíï åííïïýìå üôé: á) Ôï çëåêôñéêü öïñôßï ìðïñåß íá ðÜñåé üëåò ôéò ðñáãìáôéêÝò ôéìÝò. åíþ óôá áñíçôéêÜ öïñôéóìÝíá óþìáôá ï áñéèìüò ôùí ……………. â) Íá ôïõ ðñïóöåñèïýí èåôéêÜ óùìáôßäéá..Κεφάλαιο 1 ðïõ åßíáé ôï óõíïëéêü öïñôßï ðïõ ìÝíåé.6x10-19 C)... Ã) Ôá ìüñéá áðïôåëïýíôáé áðü ………………….

ôï à áðùèåß ôï  êáé ôï Á Ýëêåé ôï Ä. íá âñåßôå ôï åßäïò çëÝêôñéóçò ôçò Ä. Äßíåôáé K=9x10-9 Nm2/C2. ÊÁËÇ ÅÐÉÔÕ×ÉÁ! 47 . Áí ôåôñáðëáóéÜóïõìå ôï öïñôßï ôçò êÜèå óöáßñáò êáé õðïäéðëáóéÜóïõìå ôç ìåôáîý ôïõò áðüóôáóç. íá âñåèåß ï ëüãïò ôçò áñ÷éêÞò çëåêôñéêÞò äýíáìçò ðïõ áóêåßôáé ìåôáîý ôùí óöáéñþí ðñïò ôçí çëåêôñéêÞ äýíáìç ìåôÜ ôç ìåôáâïëÞ. Ã. Ìåôáîý ôïõò áóêåßôáé çëåêôñéêÞ äýíáìç F=0.5 N.ÈÅÌÁ 3ï Κεφάλαιο 1 Á) ¸óôù ôÝóóåñá óþìáôá Á. Íá âñåèåß ôï åßäïò êáé ç ðïóüôçôá ôïõ öïñôßïõ Q2. Â) Äýï çëåêôñéóìÝíåò óöáßñåò áðùèïýíôáé ìåôáîý ôïõò. Ä åßíáé öïñôéóìÝíá. Ãíùñßæïõìå üôé ôï Á Ýëêåé ôï Â. Â. ÈÅÌÁ 4ï Äýï óþìáôá ìå öïñôßï Q1= +5x10-6 C êáé Q2 âñßóêïíôáé óå áðüóôáóç r= 2x10-2 m. Áí ôï à åßíáé çëåêôñéóìÝíï èåôéêÜ.

.

Κεφάλαιο 2 Ηλεκτρικό ρεύμα .

.

Áõôü ãßíåôáé ìåëåôþíôáò ôçí êßíçóç ôùí çëåêôñéêþí öïñôßùí ìÝóá óå çëåêôñéêÜ ðåäßá. Ç êßíçóç ôùí çëåêôñïíßùí óå ïñéóìÝíç êáôåýèõíóç óôo åîÞò èá áíáöÝñåôáé êáé ùò ðñïóáíáôïëéóìÝíç êßíçóç. 2. ÇËÅÊÔÑÉÊO ÑÅÕÌÁ 2. ÃåíéêÜ ç ðñïóáíáôïëéóìÝíç êßíçóç ôùí çëåêôñïíßùí Þ ãåíéêÜ ôùí çëåêôñéêþí öïñôßùí ïíïìÜæåôáé çëåêôñéêü ñåýìá. 51 .áðáíôÞóåéò 1. ÁðÜíôçóç Óå áãùãïýò ìðïñåß íá äçìéïõñãçèåß êßíçóç ðñïò óõãêåêñéìÝíç êáôåýèõíóç ôùí öïñôéóìÝíùí óùìáôéäßùí. Ôá áðïôåëÝóìáôá áðü ôçí êßíçóç áõôÞ áðïôåëïýí ôçí áñ÷Þ ðÜíù óôçí ïðïßá âáóßæïíôáé ôá óõìðåñÜóìáôá óôá ïðïßá êáôáëÞãïõìå ãéá ôï çëåêôñéêü ñåýìá. óôïõò ïðïßïõò ôá çëåêôñéêÜ öïñôßá êéíïýíôáé ìå ðïëý ìåãáëýôåñç äõóêïëßá.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ ÅñùôÞóåéò . Ìå ðïéåò èåìåëéþäåéò Ýííïéåò óõíäÝåôáé ôï çëåêôñéêü ñåýìá. Ìå ôï çëåêôñéêü ðåäßï êáé ôï çëåêôñéêü öïñôßï. ÁðÜíôçóç Ôï çëåêôñéêü ñåýìá óõíäÝåôáé ìå äýï èåìåëéþäåéò Ýííïéåò ôïõ çëåêôñéóìïý. Ôé ïíïìÜæïõìå çëåêôñéêü ñåýìá. Áõôü äåí ìðïñåß íá óõìâåß óôïõò ìïíùôÝò.Κεφάλαιο 2 2.

èá ðáñáôçñÞóïõìå üôé ôï çëåêôñéêü åêêñåìÝò áðïêëßíåé áðü ôçí êáôáêüñõöç äéåýèõíóÞ ôïõ. Ïé ìïíùôÝò äéáèÝôïõí ðïëý ìéêñüôåñï áñéèìü åëåýèåñùí çëåêôñïíßùí óå ó÷Ýóç ìå ôïõò áãùãïýò. ÁðÜíôçóç Ôï çëåêôñéêü ñåýìá äåí ìðïñåß íá äéáññÝåôáé óå üëá ôá õëéêÜ. ÁðÜíôçóç Ãíùñßæïõìå üôé ìéá ìðáôáñßá áðïôåëåß çëåêôñéêÞ ðçãÞ.Κεφάλαιο 2 3. Áõôü óõìâáßíåé ãéáôß õðÜñ÷ïõí õëéêÜ ðïõ åðéôñÝðïõí óôá åëåýèåñá çëåêôñüíéá íá êéíïýíôáé åëåýèåñá óôï åóùôåñéêü ôïõò (áãùãïß). 4. Ðïý ïöåßëåôáé. ãé’ áõôü êáé ôá çëåêôñüíéá óå áõôïýò êéíïýíôáé ìå ìåãáëýôåñç äõóêïëßá. ¼ôáí óõíäÝóïõìå ôïí áãùãü ìå ìéá ìðáôáñßá (ðçãÞ). Áí óõíäÝóïõìå ôïõò ðüëïõò ôçò ðçãÞò ìå äýï ìåôáëëéêÝò ðëÜêåò ðáñÜëëçëåò ìåôáîý ôïõò êáé ôïðïèåôÞóïõìå Ýíá çëåêôñéêü åêêñåìÝò áíÜìåóá óôéò äýï ðëÜêåò. 52 ÁðÜíôçóç Óå Ýíáí áãùãü õðÜñ÷ïõí åëåýèåñá çëåêôñüíéá üðùò êáé èåôéêÜ éüíôá ôïõ ìåôáëëéêïý áãùãïý. Áõôü óõìâáßíåé ãéáôß áíÜìåóá óôéò äýï ìåôáëëéêÝò ðëÜêåò õðÜñ÷åé çëåêôñéêü ðåäßï ôï ïðïßï áóêåß äýíáìç óôï åêêñåìÝò. Ìðïñåß ôï çëåêôñéêü ñåýìá íá äéáññÝåôáé óå üëá ôá õëéêÜ. ÕðÜñ÷ïõí õëéêÜ ðïõ óõìðåñéöÝñïíôáé Üëëïôå óáí áãùãïß êáé Üëëïôå óáí ìïíùôÝò êáé ïíïìÜæïíôáé çìéáãùãïß. Äéêáéïëüãçóå ôçí áðÜíôçóÞ óïõ. Ðþò ìå ôç âïÞèåéá ìéáò ìðáôáñßáò äéáðéóôþíïõìå ôçí ýðáñîç çëåêôñéêïý ðåäßïõ. Ç çëåêôñéêÞ áõôÞ ðçãÞ áðïôåëåßôáé áðü äýï ðüëïõò (áíôßèåôá öïñôéóìÝíåò ðåñéï÷Ýò). áóêåß çëåêôñéêÞ äýíáìç óôá åëåýèåñá . ÐåñéãñÜøôå ôçí êßíçóç ôùí çëåêôñïíßùí ìÝóá óå Ýíá ìåôáëëéêü áãùãü üôáí óõíäÝóïõìå ôïí áãùãü ìå ìðáôáñßá. ôüôå ôá åëåýèåñá çëåêôñüíéá äåí êéíïýíôáé óå ôõ÷áßåò êáôåõèýíóåéò áëëÜ ðñïóáíáôïëßæïíôáé óå ìéá óõãêåêñéìÝíç. 5. åíþ õðÜñ÷ïõí êáé Üëëá ðïõ åìðïäßæïõí ôç äéÝëåõóç ôùí åëåýèåñùí çëåêôñïíßùí (ìïíùôÝò). Üñá êáé áíÜìåóá óôïõò ðüëïõò ôçò ðçãÞò. Áõôü óõìâáßíåé ãéáôß ôï çëåêôñéêü ðåäßï ðïõ äçìéïõñãåßôáé áðü ôïõò ðüëïõò ôçò ìðáôáñßáò üðùò åßäáìå ðáñáðÜíù. Çëåêôñéêü åêêñåìÝò åßíáé ìéá äéÜôáîç ðïõ ìðïñåß íá åêôåëåß ôáëÜíôùóç ëüãù ôçò åðßäñáóçò åíüò çëåêôñéêïý ðåäßïõ.

çëåêôñüíéá. Ðþò óõíäÝïíôáé ôá üñãáíá áõôÜ. Ôé äåß÷íåé ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò. ìå áðïôÝëåóìá íá äçìéïõñãïýí çëåêôñéêü ñåýìá.I. ÁðÜíôçóç Ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò åîçãåß üôé üóï ðåñéóóüôåñá çëåêôñüíéá äéÝñ÷ïíôáé áðü ìéá êÜèåôç äéáôïìÞ óå ïñéóìÝíï ÷ñüíï ôüóï ðåñéóóüôåñï öïñôßï èá ðåñíÜ áðü áõôÞ. Ðïéá åßíáé ç ìïíÜäá ìÝôñçóÞò ôçò óôï ÄéåèíÝò Óýóôçìá ÌïíÜäùí (S. ¢ñá ç äýíáìç ôïõ çëåêôñéêïý ðåäßïõ äåí ôá åðçñåÜæåé. Ç ó÷Ýóç ðïõ óõíäÝåé ôï ÁìðÝñ ìå ôï Êïõëüìð åßíáé: 8. Ç ìïíÜäá ìÝôñçóçò ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò åßíáé ôï Ampere (1 A) (ÁìðÝñ). Ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò åßíáé èåìåëéþäåò ìÝãåèïò (äçëáäÞ äåí ðñïÝñ÷åôáé áðü êÜðïéï Üëëï ìÝãåèïò). ÄçëáäÞ: 7. ÁðÜíôçóç Ç Ýíôáóç É ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé Ýíáí áãùãü ïñßæåôáé ùò ôï ðçëßêï ôïõ öïñôßïõ q ðïõ äéÝñ÷åôáé áðü ìéá äéáôïìÞ ôïõ áãùãïý óå ÷ñïíéêü äéÜóôçìá t ðñïò ôï ÷ñïíéêü äéÜóôçìá áõôü. Üñá èá õðÜñ÷åé êáé éó÷õñüôåñï çëåêôñéêü ñåýìá. ÊÜèå áìðåñüìåôñï Ý÷åé äýï áêñïäÝêôåò ìå ôïõò ïðïß- 53 . 6. ¸ôóé áõôÜ êéíïýíôáé áðü ôïí áñíçôéêü ðñïò ôï èåôéêü ðüëï. Κεφάλαιο 2 Ôá èåôéêÜ éüíôá ôïõ ìåôáëëéêïý áãùãïý óõãêñáôïýíôáé êáé äåí êéíïýíôáé åëåýèåñá üðùò ôá çëåêôñüíéá. Ðïéá üñãáíá ÷ñçóéìïðïéïýìå ãéá ôç ìÝôñçóç ôçò Ýíôáóçò ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò. Ðþò ïñßæåôáé ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò. ÄçëáäÞ: ðåñéóóüôåñá çëåêôñüíéá ðåñéóóüôåñï öïñôßï éó÷õñüôåñï çëåêôñéêü ñåýìá.). Ôé ìÝãåèïò åßíáé. ÁðÜíôçóç Ôá üñãáíá ðïõ ÷ñçóéìïðïéïýìå ãéá íá ìåôñÞóïõìå ôçí Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ïíïìÜæïíôáé áìðåñüìåôñá.

9.÷. . Ðþò óõíäÝåôáé ç öïñÜ ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ìå ôç öïñÜ êßíçóçò ôùí åëåýèåñùí çëåêôñïíßùí. ã) ×çìéêÜ áðïôåëÝóìáôá. ç öïñÜ êßíçóçò ôùí åëåýèåñùí çëåêôñïíßùí èá åßíáé áðü ôïí áñíçôéêü ðñïò ôï èåôéêü ðüëï ôçò ðçãÞò. â) ÇëåêôñïìáãíçôéêÜ áðïôåëÝóìáôá. üðùò óõìâáßíåé ð. Ôá áìðåñüìåôñá óå Ýíá êýêëùìá ðñÝðåé íá óõíäåèïýí óå óåéñÜ ìå ôá õðüëïéðá óôïé÷åßá ôïõ êõêëþìáôïò.Κεφάλαιο 2 ïõò óõíäÝåôáé ìå ôçí ðçãÞ êáé ôïõò áãùãïýò. ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1.÷. Ãéá ëüãïõò üìùò éóôïñéêïýò. ÁðÜíôçóç Ôï çëåêôñéêü ñåýìá ìðïñåß íá ðñïêáëÝóåé: á) ÈåñìéêÜ áðïôåëÝóìáôá. Ôé åßäïõò áðïôåëÝóìáôá ðñïêáëåß ôï çëåêôñéêü ñåýìá. 10. ð. ÁõôÞ èá ïíïìÜæåôáé êáé óõìâáôéêÞ öïñÜ ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò. ëüãù ôïõ ìáãíçôéêïý ðåäßïõ ðïõ äçìéïõñãåß ôï çëåêôñéêü ñåýìá óôïõò áãùãïýò ðïõ äéáññÝåé. üôáí ôï ñåýìá ðïõ äéáññÝåôáé ìÝóá áðü ÷çìéêÝò ïõóßåò ðñïêáëåß ÷çìéêÝò ìåôáâïëÝò. ç ðáñáóêåõÞ ÷çìéêþí óôïé÷åßùí üðùò íáôñßïõ-õäñïãüíïõ.÷. çëåêôñïìáãíçôéêïß ãåñáíïß. çëåêôñéêÞ êïõæßíá. ð. ð. èåñìïóßöùíáò. ÁðÜíôçóç ¼ðùò áíáöÝñèçêå ðáñáðÜíù. óôïõò ëáìðôÞñåò ðõñáêôþóåùò. Óôï ó÷Þìá ôçò ðñïçãïýìåíçò óåëßäáò ôï áìðåñüìåôñï óõíäÝåôáé ìå ôçí áíôßóôáóç óå óåéñÜ. ÁíáöÝñåôå ðáñáäåßãìáôá. Ôá óýã÷ñïíá áìðåñüìåôñá åßíáé åíóùìáôùìÝíá óå üñãáíá ðïõ ìðïñïýí åðßóçò íá ìåôñïýí ôçí çëåêôñéêÞ ôÜóç êáé áíôßóôáóç êáé ïíïìÜæïíôáé ðïëýìåôñá. Íá âñåèïýí: 54 á) ôï öïñôßï q ðïõ ðåñíÜåé áðü ìéá äéáôïìÞ ôïõ áãùãïý óå ÷ñüíï t=4 s. ä) ÖùôåéíÜ áðïôåëÝóìáôá. üôáí ôï ñåýìá ðñïêáëåß åêðïìðÞ öùôüò. Ýôóé þóôå ôï çëåêôñéêü ñåýìá íá ðåñÜóåé áðü ôï åóùôåñéêü ôïõò ãéá íá ìðïñÝóåé íá ìåôñçèåß. ëüãù ôçò èÝñìáíóçò ôùí óùìÜôùí ðïõ äéáññÝïíôáé áðü çëåêôñéêü ñåýìá. ç ìßæá ôïõ áõôïêéíÞôïõ. ¸íáò áãùãüò äéáññÝåôáé áðü çëåêôñéêü ñåýìá Ýíôáóçò É=4 Á.÷. Ý÷åé åðéêñáôÞóåé üôé ç öïñÜ ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ ëáìâÜíïõìå ìåëåôþíôáò Ýíá êýêëùìá åßíáé áíôßèåôç áðü ôçí êßíçóç ôùí çëåêôñïíßùí.

ä) Ôï áìðåñüìåôñï óõíäÝåôáé óå Ýíá êýêëùìá óå óåéñÜ ìå ôá õðüëïéðá óôïé÷åßá ôïõ êõêëþìáôïò. Ôï çëåêôñéêü ñåýìá óôïõò ìåôáëëéêïýò áãùãïýò ïöåßëåôáé óôçí êßíçóç: á) Tùí èåôéêÜ öïñôéóìÝíùí óùìáôéäßùí ôïõ ìåôÜëëïõ. 3. ã) Tùí åëåýèåñùí çëåêôñïíßùí. Äßíåôáé ôï öïñôßï ôïõ çëåêôñïíßïõ Κεφάλαιο 2 Ëýóç á) Áðü ôïí ïñéóìü ôçò Ýíôáóçò ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ãíùñßæïõìå üôé üðïõ q åßíáé ôï óõíïëéêü öïñôßï ôùí çëåêôñïíßùí. ôüôå: á) Ïé ëÜìðåò Ë2 êáé Ë1 èá öùôïâïëïýí. â) Ç çëåêôñéêÞ ðçãÞ ðáñÜãåé çëåêôñéêÜ öïñôßá. 2. Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò íá åðéëÝîåôå ôç óùóôÞ. çëåêôñüíéá. ã) Ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò äßíåôáé áðü ôç ó÷Ýóç êáé óôï S.I. â) ôï óõíïëéêü öïñôßï èá éóïýôáé ìå ôïí áñéèìü ôùí çëåêôñïíßùí åðß ôï öïñôßï ôïõ êáèåíüò çëåêôñïíßïõ. â) Tùí èåôéêÜ öïñôéóìÝíùí óùìáôéäßùí êáé ôùí åëåýèåñùí çëåêôñïíßùí. ¸ôóé. 55 . Óôï ó÷Þìá ðïõ áêïëïõèåß ôá ôñßá ëáìðÜêéá öùôïâïëïýí. â) Èá öùôïâïëåß ìüíï ç ëÜìðá Ë1. ôç ìåôñÜìå óå Á (áìðÝñ). Ðïéåò áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÝò êáé ðïéåò ëáíèáóìÝíåò. ä) Tùí çëåêôñïíßùí ãýñù áðü ôïõò ðõñÞíåò ôùí áôüìùí. Áí ôï ëáìðÜêé Ë3 êáåß.â) ï áñéèìüò N ôùí çëåêôñïíßùí ðïõ ðåñíÜ áðü ìéá äéáôïìÞ ôïõ áãùãïý óôïí ßäéï ÷ñüíï t. á) Ç ðñáãìáôéêÞ öïñÜ ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò åßíáé ç öïñÜ êßíçóçò ôùí åëåýèåñùí çëåêôñïíßùí. äçëáäÞ. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ 1.

56 . 2.2 ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΚΥΚΛΩΜΑ ÅñùôÞóåéò .Κεφάλαιο 2 ã) Äå èá öùôïâïëåß êáìßá ëÜìðá. ÐáñÜäåéãìá áðïôåëåß áí óõíäÝóïõìå ôïõò ðüëïõò ìéáò ìðáôáñßáò ìÝóù äýï óõñìÜôéíùí áãùãþí ìå Ýíá ëáìðÜêé. 2. Ðþò Ýíá êëåéóôü êýêëùìá ìðïñåß íá ìåôáôñáðåß óå áíïéêôü. Óå Ýíá óõñìÜôéíï áãùãü äçìéïõñãÞèçêå çëåêôñéêü ñåýìá Ýíôáóçò É=4 Á ãéá ÷ñïíéêü äéÜóôçìá t=10 s. Ôé ãíùñßæåôå ãéá Ýíá çëåêôñéêü êýêëùìá.áðáíôÞóåéò 1. á) Óå ðüóï ÷ñüíï ðåñíÜåé ìÝóá áðü ôï ëáìðôÞñá öïñôßï q=4 C. ¸íáò ìåôáëëéêüò áãùãüò äéáññÝåôáé áðü çëåêôñéêü ñåýìá óôáèåñÞò Ýíôáóçò. Êëåéóôü ïíïìÜæåôáé Ýíá êýêëùìá üôáí ç äéáäñïìÞ ðïõ áêïëïõèïýí ôá åëåýèåñá çëåêôñüíéá åßíáé êëåéóôÞ. ä) Èá öùôïâïëåß ìüíï ç ëÜìðá Ë2. ÁðÜíôçóç ÊÜèå äéÜôáîç ìÝóá áðü ôçí ïðïßá ìðïñåß íá äéÝëèåé ôï çëåêôñéêü ñåýìá ïíïìÜæåôáé çëåêôñéêü êýêëùìá. â) Ðüóï öïñôßï ðåñíÜ ìÝóá áðü ôï ëáìðôÞñá óå ÷ñüíï t=20 s. ¸íáò çëåêôñéêüò ëáìðôÞñáò äéáññÝåôáé áðü çëåêôñéêü ñåýìá Ýíôáóçò É= 20 mA. 3. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΛΥΣΗ 1. á) Íá õðïëïãßóåôå ôçí Ýíôáóç É ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò óå mA áí óå ÷ñüíï t=1 min ðåñíÜ áðü äéáôïìÞ ôïõ áãùãïý öïñôßï q=24 C. Ðüóç åßíáé ç ðïóüôçôá q ôïõ çëåêôñéêïý öïñôßïõ ðïõ ðÝñáóå áðü ôï óýñìá óå áõôü ôï ÷ñïíéêü äéÜóôçìá. â) Ðüóï öïñôßï q´ ðåñíÜ áðü ìéá äéáôïìÞ ôïõ áãùãïý óå ÷ñüíï t´=30 s.

Ðþò ïñßæåôáé ç äéáöïñÜ äõíáìéêïý óôïõò ðüëïõò ìéáò çëåêôñéêÞò ðçãÞò êáé ðïéá åßíáé ç ìáèçìáôéêÞ äéáôýðùóÞ ôçò. Κεφάλαιο 2 2. 3. ÁðÜíôçóç ¼ðùò áíáöÝñèçêå. Áðü ðïý ðñïÝñ÷åôáé ç åíÝñãåéá ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò. áðü ìéá ìðáôáñßá ç ÷çìéêÞ åíÝñãåéá ôçò ìðáôáñßáò ìåôáôñÝðåôáé óå çëåêôñéêÞ. ÄçëáäÞ: Ç ìïíÜäá ìÝôñçóçò ôçò çëåêôñéêÞò ôÜóçò åßíáé ôï 57 . ôï êýêëùìá ìåôáôñÝðåôáé óå áíïéêôü.Ôï êýêëùìá ìåôáôñÝðåôáé óå áíïéêôü áí ôá çëåêôñüíéá äåí ìðïñïýí ðëÝïí íá áêïëïõèïýí ôçí êëåéóôÞ äéáäñïìÞ ëüãù ôçò äéáêïðÞò óå êÜðïéï óçìåßï ôïõ êõêëþìáôïò. ãéá ðáñÜäåéãìá. Ôüôå ôï êýêëùìá ëÝìå üôé åßíáé áíïéêôü. ¢ñá ç åíÝñãåéá ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðñïÝñ÷åôáé áðü ôï Ýñãï ôçò äýíáìçò ôïõ çëåêôñéêïý ðåäßïõ ôçò ðçãÞò. ¸ôóé. 4. ôï çëåêôñéêü ñåýìá åßíáé ç ðñïóáíáôïëéóìÝíç êßíçóç ôùí åëåýèåñùí çëåêôñïíßùí. ÁðÜíôçóç ÃåíéêÜ çëåêôñéêÞ ðçãÞ ïíïìÜæïõìå ïðïéáäÞðïôå óõóêåõÞ ìåôáôñÝðåé ìéá ìïñöÞ åíÝñãåéáò óå çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá. Ãéá ðïéï ëüãï åßíáé óçìáíôéêü íá ãíùñßæïõìå ôï åßäïò ôçò çëåêôñéêÞò ðçãÞò. Ìå ðïéï Ýñãï äýíáìçò éóïýôáé. ¸ôóé áí óôï ðáñáðÜíù ðáñÜäåéãìá áðïóõíäÝóïõìå ôï Ýíá óýñìá áðü ôïí Ýíáí ðüëï ôçò ðçãÞò. Ôï Ýñãï áõôÞò ôçò äýíáìçò èá éóïýôáé ìå ôçí åíÝñãåéá ðïõ ðñïóöÝñåé ç ðçãÞ óôá êéíïýìåíá çëåêôñüíéá. åíþ óå ìéá ãåííÞôñéá ç êéíçôéêÞ åíÝñãåéá ìåôáôñÝðåôáé óå çëåêôñéêÞ. üôáí äéÝñ÷ïíôáé áðü áõôÞí çëåêôñüíéá ìå óõíïëéêü öïñôßï q ðñïò ôï öïñôßï áõôü. ÁõôÞ ç êßíçóç ãßíåôáé ìå ôçí åðßäñáóç ôçò äýíáìçò ôïõ çëåêôñéêïý ðåäßïõ ðïõ äçìéïõñãåßôáé áðü ôçí ðçãÞ. ÁíÜëïãá ìå ôï åßäïò ôçò ðçãÞò äéáöÝñïõí êáé ïé ìåôáôñïðÝò åíÝñãåéáò ðïõ óõìâáßíïõí. ÁðÜíôçóç ÄéáöïñÜ äõíáìéêïý Þ çëåêôñéêÞ ôÜóç (VðçãÞò) ìåôáîý äýï ðüëùí ìéáò çëåêôñéêÞò ðçãÞò ïíïìÜæåôáé ôï ðçëßêï ôçò çëåêôñéêÞò åíÝñãåéáò (ÅçëåêôñéêÞ) ðïõ ðñïóöÝñåôáé áðü ôçí ðçãÞ. Ôé ïíïìÜæïõìå çëåêôñéêÞ ðçãÞ.

Ìå ðïéåò äéáôÜîåéò ìåôñÜìå ôç äéáöïñÜ äõíáìéêïý ôùí óôïé÷åßùí åíüò êõêëþìáôïò. Óå ôé äéáöÝñåé ç çëåêôñéêÞ ôÜóç óôá Üêñá ìéáò çëåêôñéêÞò ðçãÞò áðü ôçí ôÜóç óôá Üêñá åíüò êáôáíáëùôÞ.Κεφάλαιο 2 5. çëåêôñéêÞ ôÜóç (Þ äéáöïñÜ äõíáìéêïý) ìåôáîý äýï Üêñùí åíüò êáôáíáëùôÞ ïíïìÜæïõìå ôï ðçëßêï ôçò åíÝñãåéáò ðïõ ìåôáöÝñåôáé óôïí êáôáíáëùôÞ áðü ôá çëåêôñüíéá óõíïëéêïý öïñôßïõ q ðñïò ôï öïñôßï áõôü. Óôï ó÷Þìá öáßíåôáé üôé ôï áìðåñüìåôñï óõíäÝåôáé óå óåéñÜ ìå ôï õðüëïéðï êýêëùìá. ÄçëáäÞ ôá Üêñá ôïõ âïëôüìåôñïõ óõíäÝïíôáé ìå ôá Üêñá ôïõ óôïé÷åßïõ. ìåôáôñÝðåé ôçí çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá óå öùôåéíÞ. 7. áíåîÜñôçôá áí ç ðçãÞ ôñïöïäïôåß Ýíá êëåéóôü êýêëùìá Þ ü÷é (äçëáäÞ . Ðþò ïñßæåôáé ç çëåêôñéêÞ ôÜóç óôá Üêñá ôïõ êáôáíáëùôÞ. ÄçëáäÞ. ¼ðùò öáßíåôáé óôï ðáñáêÜôù ó÷Þìá. Ôï âïëôüìåôñï óõíäÝåôáé ðÜíôá ðáñÜëëçëá ìå ôï óôïé÷åßï ôïõ ïðïßïõ èÝëïõìå íá ìåôñÞóïõìå ôçí ôÜóç. ¸ôóé: 6. üðùò áíáöÝñèçêå ðáñáðÜíù. 58 ÁðÜíôçóç Ç ôÜóç óôá Üêñá ìéáò ðçãÞò åßíáé ðÜíôïôå äéÜöïñç ôïõ ìçäåíüò. ÁðÜíôçóç ÊáôáíáëùôÞò Þ ìåôáôñïðÝáò ïíïìÜæåôáé êÜèå óõóêåõÞ ðïõ ìåôáôñÝðåé ôçí çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá óå åíÝñãåéá Üëëçò ìïñöÞò. ôá Üêñá Á êáé  ôïõ âïëôüìåôñïõ áðïôåëïýí êáé ôá Üêñá ôçò áíôßóôáóçò R. Ãéá ðáñÜäåéãìá ï ëáìðôÞñáò ï ïðïßïò äéáññÝåôáé áðü çëåêôñéêü ñåýìá. ÁðÜíôçóç Ïé äéáôÜîåéò ðïõ ÷ñçóéìïðïéïýíôáé ãéá íá ìåôñçèåß ç äéáöïñÜ äõíáìéêïý ôùí óôïé÷åßùí åíüò êõêëþìáôïò ïíïìÜæïíôáé âïëôüìåôñá. Ç çëåêôñéêÞ ôÜóç óôá Üêñá ôïõ êáôáíáëùôÞ ïñßæåôáé ìå ðáñüìïéï ôñüðï üðùò ïñßóôçêå óôïõò ðüëïõò ôçò ðçãÞò. Ôé ïíïìÜæåôáé êáôáíáëùôÞò.

Áðü ðïý ðñïÝñ÷ïíôáé ôá çëåêôñüíéá áõôÜ. 8.äéáññÝåôáé áðü çëåêôñéêü ñåýìá). Κεφάλαιο 2 ¼ôáí ìéá ðçãÞ ôñïöïäïôåß Ýíá êëåéóôü êýêëùìá.5 þñá. ¸íá çëåêôñüíéï ãéá íá äéáíýóåé Ýíá óýñìá 0. íá âñåßôå ôçí çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ôçò ðçãÞò. åíþ ç ôÜóç óôá Üêñá åíüò êáôáíáëùôÞ èá åßíáé ìçäÝí üôáí áðü áõôüí äå äéÝñ÷åôáé çëåêôñéêü ñåýìá. Ëýóç Áðü ôïí ïñéóìü ôçò äéáöïñÜò äõíáìéêïý ìåôáîý äýï ðüëùí Á êáé  ìéáò çëåêôñéêÞò ðçãÞò éó÷ýåé üôé Åßíáé ãíùóôü üôé 1ìC=10-6 C. Ç ðçãÞ ôùí çëåêôñïíßùí óå Ýíá êýêëùìá åßíáé ïé ßäéïé ïé áãùãïß ðïõ áðïôåëïýí ôï êýêëùìá êáé ü÷é ïé çëåêôñéêÝò ðçãÝò. Ìå ôé ôá÷ýôçôá êéíïýíôáé ôá çëåêôñüíéá óå Ýíá çëåêôñéêü êýêëùìá. Áíáëüãùò ìå ôï õëéêü êáôáóêåõÞò ôïõ áãùãïý ðåñéÝ÷ïíôáé ëéãüôåñá Þ ðåñéóóüôåñá çëåêôñüíéá óå Ýíá êýêëùìá. 59 . Ïé ðçãÝò äåí ðáñÜãïõí ôá çëåêôñéêÜ öïñôßá. ÁðÜíôçóç Ç ôá÷ýôçôá ìå ôçí ïðïßá êéíåßôáé Ýíá çëåêôñüíéï ìÝóá óå Ýíáí áãùãü Þ óå çëåêôñéêü êýêëùìá åßíáé ðïëý ìéêñÞ. Öïñôßï q=+ 10 ìC ìåôáöÝñåôáé ìåôáîý äýï ðüëùí Á êáé  ìéáò çëåêôñéêÞò ðçãÞò. áðëþò ôá èÝôïõí óå ðñïóáíáôïëéóìÝíç êßíçóç. ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. èá äéáññÝåôáé ðÜíôá áðü çëåêôñéêü ñåýìá. ìéêñüôåñç áðü åêåßíç åíüò óáëéãêáñéïý.5 ìÝôñïõ èá Ýêáíå ðåñßðïõ 1. Áí åßíáé ãíùóôü üôé VAB= 20 V.

2. áíåîÜñôçôá áí äéÝñ÷åôáé çëåêôñéêü ñåýìá Þ ü÷é áðü áõôüí. 3. â) Ï ëáìðôÞñáò.Κεφάλαιο 2 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ 1. á) ¼ôáí óõíäÝïõìå ìå êáëþäéá ôéò Üêñåò åíüò ëáìðôÞñá ìå ôïõò ðüëïõò ìðáôáñßáò. ã) Áðáñáßôçôç ðñïûðüèåóç ãéá íá óõìâáßíåé ôï ðáñáðÜíù åßíáé ìåôáîý ôùí ðüëùí ôçò ìðáôáñßáò íá õðÜñ÷åé …………………… ……………………. Äßíåôáé öïñôßï ðñùôïíßïõ p=+ qe= 2. á) Áí Ýíá áíïéêôü êýêëùìá ìåôáôñáðåß ìå ôç âïÞèåéá åíüò äéáêüðôç óå êëåéóôü. Íá óõìðëçñùèïýí ôá êåíÜ óôéò ðñïôÜóåéò ðïõ áêïëïõèïýí. Ôï çëåêôñéêü ñåýìá ðïõ äéáññÝåé Ýíá ëáìðôÞñá óå ÷ñüíï t=1 min åßíáé É=2 Á. Íá åðéëÝîåôå ôç óùóôÞ áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò. ôüôå ó÷çìáôßæåôáé Ýíá çëåêôñéêü ……………. äåí ìðïñåß íá îáíáãßíåé áíïéêôü êýêëùìá. ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ìåôáôñÝðåôáé ìüíï óå öùôåéíÞ åíÝñãåéá. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΛΥΣΗ 1. Íá âñåèåß ç åíÝñãåéá ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü ôï çëåêôñéêü ñåýìá 60 . Íá âñåßôå ôç ìåôáâïëÞ ôçò çëåêôñéêÞò åíÝñãåéáò åíüò ðñùôïíßïõ ãéá ôç ìåôáöïñÜ ôïõ áðü ôï óçìåßï Á óôï Â. ä) Ôï âïëôüìåôñï óõíäÝåôáé ðáñÜëëçëá ìå ôï óôïé÷åßï ôïõ ïðïßïõ èÝëïõìå íá ìåôñÞóïõìå ôç äéáöïñÜ äõíáìéêïý. ã) Ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ðáñÜãåôáé óå ìéá ãåííÞôñéá êáé äåí ðñïÝñ÷åôáé áðü ìåôáôñïðÞ ìéáò Üëëçò ìïñöÞò åíÝñãåéáò. Ðïéåò áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÝò êáé ðïéåò ëáíèáóìÝíåò. Ìåôáîý äýï óçìåßùí Á êáé  åíüò çëåêôñéêïý êõêëþìáôïò õðÜñ÷åé äéáöïñÜ äõíáìéêïý VAB= 10 V. ç ………………… êáé ôá êáëþäéá äéáññÝïíôáé áðü …………… …………. á) Ç ôÜóç óôá Üêñá åíüò êáôáíáëùôÞ åßíáé ìçäÝí üôáí áðü áõôüí äå äéÝñ÷åôáé çëåêôñéêü ñåýìá. â) Ç ôÜóç óôá Üêñá åíüò êáôáíáëùôÞ äåí åßíáé ðïôÝ ìçäÝí. ã) Ç ôÜóç óôá Üêñá ìéáò ìðáôáñßáò èá åßíáé ìçäÝí áí äå äéáññÝåôáé áðü çëåêôñéêü ñåýìá ç ìðáôáñßá. â) Ç åíÝñãåéá ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò åßíáé ç åíÝñãåéá ðïõ ìåôáöÝñåôáé óôá êéíïýìåíá öïñôßá áðü ôçí ðçãÞ. ä) ¼ôáí ôá çëåêôñüíéá ðåñíïýí ìÝóá áðü Ýíá ëáìðôÞñá.

Ðïéá üñãáíá ÷ñçóéìïðïéïýíôáé ãéá ôç ìÝôñçóç ôçò çëåêôñéêÞò áíôßóôáóçò. ìðïñïýí íá Ý÷ïõí äçëáäÞ ðåñéóóüôåñåò áðü ìßá ëåéôïõñãßåò. ÁíáöÝñåôå ìåñéêÝò ôÝôïéåò äéáôÜîåéò.óôï ëáìðôÞñá. ÁðÜíôçóç Ç ìïíÜäá ìÝôñçóçò ôçò çëåêôñéêÞò áíôßóôáóçò åßíáé ôï Ùì (Ohm). Ðïéá åßíáé ç ìïíÜäá ìÝôñçóÞò ôçò. Ïé ïéêéáêÝò çëåêôñéêÝò óõóêåõÝò. 2. ÄçëáäÞ: Ç áíÜãêç íá ïñßóïõìå ôçí çëåêôñéêÞ áíôßóôáóç ðñïÞëèå áðü ôï ãåãïíüò üôé Ýðñåðå íá åêôéìçèåß ôï ìÝãåèïò ôçò Ýíôáóçò ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéÝñ÷åôáé áðü Ýíá äßðïëï. Ôï 1 Ùì èá éóïýôáé: Ôá üñãáíá ìå ôá ïðïßá ìåôñÜìå ôçí çëåêôñéêÞ áíôßóôáóç ïíïìÜæïíôáé ùìüìåôñá êáé óõíÞèùò åßíáé åíóùìáôùìÝíá óå ðïëýìåôñá. Κεφάλαιο 2 2. çëåêôñéêÞ ôÜóç êáé çëåêôñéêÞ áíôßóôáóç. 3. Ãéá ðïéï ëüãï äçìéïõñãÞèçêå ç áíÜãêç ïñéóìïý ôçò. ÁðÜíôçóç ÇëåêôñéêÜ äßðïëá ïíïìÜæïíôáé üëåò ïé çëåêôñéêÝò óõóêåõÝò ðïõ ÷ñçóéìïðïéïýìå óôéò ïðïßåò åíþíïíôáé ôá äýï Üêñá ôïõò (ðüëïé) ìå ôï çëåêôñéêü êýêëùìá. Ðþò ïñßæåôáé ç çëåêôñéêÞ áíôßóôáóç åíüò çëåêôñéêïý äßðïëïõ. ïé ìðáôáñßåò êáé ïé ëáìðôÞñåò áðïôåëïýí ìåñéêÜ áðü ôá ðéï óõíçèéóìÝíá çëåêôñéêÜ äßðïëá.3 ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΔΙΠΟΛΑ 1. üôáí åöáñìüæåôáé óôïõò ðüëïõò ôïõ çëåêôñéêÞ ôÜóç óõãêåêñéìÝíçò ôéìÞò. ÁðÜíôçóç ÇëåêôñéêÞ áíôßóôáóç (R) åíüò çëåêôñéêïý äßðïëïõ åßíáé ôï ðçëßêï ôçò çëåêôñéêÞò ôÜóçò (V) ðïõ åöáñìüæåôáé óôá Üêñá (ðüëïõò) ôïõ äßðïëïõ ðñïò ôçí Ýíôáóç (I) ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôï äßðïëï. 61 . Ôé ïíïìÜæåôáé çëåêôñéêü äßðïëï. áí åßíáé ãíùóôü üôé ç çëåêôñéêÞ ôÜóç óôá Üêñá ôïõ ëáìðôÞñá åßíáé V=20 V. Ôá ðïëýìåôñá ÷ñçóéìïðïéïýíôáé ãéá íá ìåôñïýí Ýíôáóç çëåêôñéêïý ñåýìáôïò.

Ç ðáñáðÜíù ðñüôáóç áðïôåëåß ôï íüìï ôïõ Ùì. Óýìöùíá ìå ôïí Ùì. Óôçí ðåñßðôùóç áõôÞ ôï äßðïëï èá ïíïìÜæåôáé áíôéóôÜôçò. Ó÷ïëéÜóôå ôï áðïôÝëåóìá.Κεφάλαιο 2 4. 62 ÁðÜíôçóç Áðü ôç ìáèçìáôéêÞ ðåñéãñáöÞ ôïõ íüìïõ ôïõ Ùì ðáñáôçñïýìå üôé ç Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò åßíáé áíÜëïãç ôçò ôÜóçò ðïõ åöáñìüæåôáé ìå ìéá óôáèåñÜ áíáëïãßáò . ÕðÜñ÷ïõí üìùò ðåñéðôþóåéò óôéò ïðïßåò ç áíôßóôáóç äå ìåôáâÜëëåôáé áí ìåôáâëçèåß ç ôÜóç ðïõ åöáñìüæåôáé áëëÜ äéáôçñåßôáé óôáèåñÞ. ÁðÜíôçóç Ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé Ýíáí áíôéóôÜôç (áãùãü) áõîÜíåôáé üôáí áõîÜíåôáé ç çëåêôñéêÞ ôÜóç (äéáöïñÜ äõíáìéêïý) ðïõ åöáñìüæåôáé óôá Üêñá ôïõ áíôéóôÜôç. êáé ìåéþíåôáé üôáí ìåéþíåôáé ç çëåêôñéêÞ ôÜóç. ¸ôóé ç Ýíôáóç ôïõ ñåý- . ÁðÜíôçóç Ç çëåêôñéêÞ áíôßóôáóç åíüò äßðïëïõ ãåíéêÜ ìåôáâÜëëåôáé ìå ôç ìåôáâïëÞ ôçò åöáñìïæüìåíçò ôÜóçò. 5. Íá êáôáóêåõÜóåôå ðïéïôéêÜ ôï äéÜãñáììá ôçò Ýíôáóçò ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé Ýíá ìåôáëëéêü áãùãü óå óõíÜñôçóç ìå ôçí ôÜóç ðïõ åöáñìüæåôáé óôá Üêñá ôïõ. Ðþò ìåôáâÜëëåôáé ç ôéìÞ ôçò Ýíôáóçò ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé Ýíáí áãùãü üôáí ìåôáâÜëëïõìå ôç äéáöïñÜ äõíáìéêïý ðïõ åöáñìüæïõìå óôá Üêñá ôïõ. ÄçëáäÞ ç ìáèçìáôéêÞ ðåñéãñáöÞ ôïõ íüìïõ ôïõ Ùì åßíáé: Þ 6. ç çëåêôñéêÞ áíôßóôáóç åíüò áãùãïý åßíáé áíåîÜñôçôç ôçò ôÜóçò ðïõ åöáñìüæåôáé óôá Üêñá ôïõ êáé ôçò Ýíôáóçò ôïõ ñåýìáôïò ðïõ ôï äéáññÝåé. Óå ôé äéáöÝñåé ç çëåêôñéêÞ áíôßóôáóç áðü Ýíáí áíôéóôÜôç. Ç ãñáöéêÞ ðáñÜóôáóç èá åßíáé åõèåßá ðïõ äéÝñ÷åôáé áðü ôçí áñ÷Þ ôùí áîüíùí ìå êëßóç ðïõ èá êáèïñßæåôáé áðü ôïí ðáñÜãïíôá . ï ïðïßïò åðéâåâáéþèçêå ðåéñáìáôéêÜ. Áðü ðïéï íüìï ðåñéãñÜöåôáé ç ìåôáâïëÞ áõôÞ.

ÐåñéãñÜøôå óõíïðôéêÜ ôçí êßíçóç ôùí çëåêôñïíßùí óôï åóùôåñéêü åíüò ìåôáëëéêïý áãùãïý. ÃåíéêÜ üôáí ëÝìå áíôéóôÜôåò èá åííïïýìå åêåßíá ôá äßðïëá ðïõ éêáíïðïéïýí ôï íüìï ôïõ Ùì. ôüôå ç äéáöïñÜ äõíáìéêïý èá äçìéïõñãÞóåé çëåêôñéêü ðåäßï óôï åóùôåñéêü ôïõ áãùãïý.ìáôïò åßíáé áíÜëïãç ìå ôçí åöáñìïæüìåíç ôÜóç. Κεφάλαιο 2 7. Ôé åêöñÜæåé ç áíôßóôáóç åíüò ìåôáëëéêïý áãùãïý. áõîÜíåôáé êáé ç åíÝñãåéá ðïõ äÝ÷ïíôáé ôá çëåêôñüíéá. üðùò èá óõíáíôÞóåôå óôá ìáèçìáôéêÜ. Üñá áðïêôïýí ìåãáëýôåñç êéíçôéêÞ åíÝñãåéá êáé êéíïýíôáé ìå ìåãáëýôåñç ôá÷ýôçôá. Ôï öáéíüìåíï áõôü óõíå÷ßæåôáé 63 . ÁðÜíôçóç Ç áíôßóôáóç åíüò ìåôáëëéêïý áãùãïý åêöñÜæåé ôç äõóêïëßá ðïõ óõíáíôïýí ôá çëåêôñüíéá ôïõ áãùãïý êáôÜ ôçí ðñïóáíáôïëéóìÝíç êßíçóÞ ôïõò. Ôï çëåêôñéêü ðåäßï áóêåß äýíáìç óôá åëåýèåñá çëåêôñüíéá êáé Ýôóé áõôÜ åðéôá÷ýíïíôáé. ôá äßðïëá ðïõ éêáíïðïéïýí ôï íüìï ôïõ Ùì åßíáé åêåßíá ìå óôáèåñÞ çëåêôñéêÞ áíôßóôáóç. ÁðÜíôçóç Ï íüìïò ôïõ Ùì äåí éó÷ýåé ãéá êÜèå çëåêôñéêü äßðïëï ðáñÜ ìüíï ãéá åêåßíá ôá äßðïëá óôá ïðïßá ç çëåêôñéêÞ áíôßóôáóç ðáñáìÝíåé óôáèåñÞ óå ïðïéáäÞðïôå ìåôáâïëÞ ôçò ôÜóçò. 9. ¸ðåéôá. ÁðÜíôçóç ¼ôáí áõîÜíåôáé ç ôÜóç ðïõ åöáñìüæåôáé óôïí áãùãü. ¼ðùò öáßíåôáé óôï ðáñáðÜíù ó÷Þìá ç åöö êáèïñßæåé ôçí êëßóç ôçò åõèåßáò. ¼óï ôá÷ýôåñá êéíïýíôáé ôá çëåêôñüíéá ôüóï ðåñéóóüôåñá èá ðåñÜóïõí áðü ìéá äéáôïìÞ åíüò áãùãïý óôïí ßäéï ÷ñüíï. ¼ôáí ôá Üêñá åíüò áãùãïý óõíäåèïýí ìå ðçãÞ. Ôï ôåëåõôáßï óõìðÝñáóìá Ý÷åé áðïôÝëåóìá ôçí áýîçóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé Ýíáí áãùãü. Éó÷ýåé ï íüìïò ôïõ Ùì ãéá êÜèå çëåêôñéêü äßðïëï. 8. ¸ôóé. ¼ðùò áíáöÝñèçêå ðáñáðÜíù ôÝôïéá äßðïëá åßíáé ïé áíôéóôÜôåò. áõîÜíåôáé êáé ç Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ ôïí äéáññÝåé. Ðþò åîçãåßôáé ìå ôç âïÞèåéá ôùí çëåêôñïíßùí üôé üôáí áõîÜíåôáé ç ôÜóç ðïõ åöáñìüæïõìå óôá Üêñá åíüò áãùãïý. ìå ôçí åðßäñáóç ôïõ çëåêôñéêïý ðåäßïõ ôá çëåêôñüíéá åðéôá÷ýíïíôáé îáíÜ. ÊáôÜ ôçí êßíçóÞ ôïõò üìùò óõãêñïýïíôáé ìå ôá èåôéêÜ éüíôá êáé åðéâñáäýíïíôáé.

Ëýóç Áðü ôï íüìï ôïõ Ùì Ý÷ïõìå: 2. ¼óï ðåñéóóüôåñá åßíáé ôá èåôéêÜ éüíôá ôïõ áãùãïý ôüóï ìåãáëýôåñç áíôßóôáóç óõíáíôïýí ôá çëåêôñüíéá êáôÜ ôçí êßíçóÞ ôïõò. â) ÐáñáìÝíåé áìåôÜâëçôç. Áðü ôï íüìï ôïõ Ùì ÌåôáôñÝðïõìå ôï ÷ñïíéêü äéÜóôçìá óå s. ôüôå ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò: á) ÔåôñáðëáóéÜæåôáé. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ 1. áí åßíáé ãíùóôü üôé óå ÷ñïíéêü äéÜóôçìá t=1 min ðåñíÜ áðü ìéá äéáôïìÞ ôïõ öïñôßï q=360 C. 64 ¼ôáí óå Ýíá êýêëùìá äéðëáóéÜæåôáé ç ôÜóç óôá Üêñá ôïõ äéáôçñþíôáò óôáèåñÞ ôçí çëåêôñéêÞ áíôßóôáóç. ÄçëáäÞ t=1 min=60 s. Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò íá åðéëÝîåôå ôç óùóôÞ. Íá âñåèåß ç Ýíôáóç É ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôï ìåôáëëéêü áãùãü. ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1.Κεφάλαιο 2 äéáñêþò ìÝ÷ñé ôåëéêÜ íá èåùñÞóïõìå üôé üëá ôá çëåêôñüíéá êéíïýíôáé ìå ìéá ìÝóç ôá÷ýôçôá ìÝóá óôï óýñìá ôïõ áãùãïý. Íá âñåèåß ç óôáèåñÞ ôÜóç V óôá Üêñá åíüò áíôéóôÜôç ìå áíôßóôáóç R=10 Ù. Ç ôÜóç óôá Üêñá åíüò ìåôáëëéêïý áãùãïý åßíáé V=50 V (Volt) êáé ç áíôßóôáóÞ ôïõ åßíáé R=10 Ù (Ùì). Ëýóç Áñ÷éêÜ õðïëïãßæïõìå ôçí Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí áíôéóôÜôç áðü ôç ó÷Ýóç ôïõ ïñéóìïý ôçò Ýíôáóçò ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò. .

â) Óôï äéÜãñáììá Ýíôáóçò çëåêôñéêïý ñåýìáôïò – çëåêôñéêÞò ôÜóçò ç êëßóç ôçò åõèåßáò åêöñÜæåé ôï ðüóï ìåãÜëç åßíáé ç áíôßóôáóç. á) Ï íüìïò ôïõ Ùì éó÷ýåé ãéá üëåò ôéò áíôéóôÜóåéò. 5. ä) Ç áíôßóôáóç åíüò áãùãïý åêöñÜæåé ôç äõóêïëßá ðïõ ðñïâÜëëåé Ýíáò áãùãüò êáôÜ ôç äéÝëåõóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò. Ï íüìïò ôïõ Ùì ãéá áíôéóôÜôç éó÷ýåé üôáí: á) Ç ôÜóç óôá Üêñá ôïõ áíôéóôÜôç ðáñáìÝíåé óôáèåñÞ. 2. ã) Ç èåñìïêñáóßá ôïõ áíôéóôÜôç äéáôçñåßôáé óôáèåñÞ. Áí RA êáé RB ïé áíôéóôÜóåéò ôùí äýï óõñìÜôùí. Ãéá äýï ìåôáëëéêÜ óýñìáôá Á êáé  ôá äéáãñÜììáôá Ýíôáóçò çëåêôñéêïý ñåýìáôïò É ìå çëåêôñéêÞ ôÜóç ôïõ óýñìáôïò V öáßíïíôáé óôï ðáñáêÜôù äéÜãñáììá. ä) Ç èåñìïêñáóßá ôïõ áíôéóôÜôç áõîÜíåôáé. ã) Óôçí êßíçóç ôùí èåôéêþí éüíôùí ôïõ ìåôáëëéêïý óýñìáôïò. Ðïéá áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÞ. â) Óôçí êßíçóç ôùí åëåýèåñùí çëåêôñïíßùí ìÝóá óôïí áãùãü. 4. â) Ç Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí áíôéóôÜôç äå ìåôáâÜëëåôáé. ã) ÏñéóìÝíïé ìåôáëëéêïß áãùãïß áíôéóôÝêïíôáé óôç äéÝëåõóç çëåêôñïíßùí ìÝóá áðü áõôïýò. 3. ä) ÄéðëáóéÜæåôáé. ä) Óôç óýãêñïõóç ôùí èåôéêþí éüíôùí ôïõ óýñìáôïò ìå ôá åëåýèåñá çëåêôñüíéá. Ç çëåêôñéêÞ áíôßóôáóç åíüò ìåôáëëéêïý óýñìáôïò ïöåßëåôáé: á) Óôçí ýðáñîç çëåêôñéêïý ñåýìáôïò. íá åðéëÝîåôå ôç óùóôÞ áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò: á) RA < RB â) RA > RB ã) RA = RB 65 . Ðïéá áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÞ.Κεφάλαιο 2 ã) ÕðïôåôñáðëáóéÜæåôáé. Ðïéåò áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÝò êáé ðïéåò ëáíèáóìÝíåò.

ä) Ôï åßäïò ôïõ õëéêïý áðü ôï ïðïßï åßíáé êáôáóêåõáóìÝíï ôï óõãêåêñéìÝíï óýñìá. ÁðÜíôçóç Ç áíôßóôáóç åíüò ìåôáëëéêïý óýñìáôïò åîáñôÜôáé áðü: á) Ôç èåñìïêñáóßá óôçí ïðïßá âñßóêåôáé ôï ìåôáëëéêü óýñìá.Κεφάλαιο 2 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΛΥΣΗ 1. Áðü ðïéïõò ðáñÜãïíôåò åîáñôÜôáé ç áíôßóôáóç åíüò ìåôáëëéêïý óýñìáôïò. ÓõíäÝïõìå ìéá ìðáôáñßá ôÜóçò V=2 V ìå ôá Üêñá åíüò ëáìðôÞñá áíôßóôáóçò R=5 Ù.4 Á. ÐåñéãñÜøôå. 2. Ðïéá ìáèçìáôéêÞ ó÷Ýóç ðåñéãñÜöåé ôçí åîÜñôçóç ôçò áíôßóôáóçò ôïõ áãùãïý áðü ôá ãåùìåôñéêÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôïõ. á) Ðüóç åßíáé ç Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôçí áíôßóôáóç. â) Ôï ìÞêïò ôïõ ìåôáëëéêïý óýñìáôïò. ã) Ôï åìâáäüí ôçò äéáôïìÞò ôïõ óýñìáôïò. ÁðÜíôçóç Ç ìáèçìáôéêÞ ó÷Ýóç ðïõ ìáò äåß÷íåé ðþò ìåôáâÜëëåôáé ç áíôßóôáóç åíüò áãùãïý äßíåôáé áðü ôçí ðáñáêÜôù åîßóùóç: 66 .4 ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΕΝΟΣ ΑΓΩΓΟΥ 1. ÁíôéóôÜôçò áíôßóôáóçò R=10 Ù ôñïöïäïôåßôáé áðü ìðáôáñßá ôÜóçò V=50 V. 2. Äßíåôáé üôé qe= 2. â) ¼ôáí ôï óýñìá èá äéáññÝåôáé áðü ñåýìá Ýíôáóçò É2=0. 3. â) Óå ÷ñïíéêü äéÜóôçìá t=10 s ðüóá çëåêôñüíéá ðåñíïýí áðü ìéá äéáôïìÞ ôïõ áíôéóôÜôç. á) Ðüóç åßíáé ç áíôßóôáóç ôïõ óýñìáôïò. ¸íá ìåôáëëéêü óýñìá äéáññÝåôáé áðü ñåýìá Ýíôáóçò É1=100 mA üôáí óôá Üêñá ôïõ óýñìáôïò õðÜñ÷åé ôÜóç V1=10 V. ðüóç èá åßíáé ôüôå ç ôÜóç V2 óôá Üêñá ôïõ óýñìáôïò. Íá õðïëïãéóôåß ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôï ëáìðôÞñá óå mA.

Ç ìïíÜäá ìÝôñçóçò ôïõ èåñìéêïý óõíôåëåóôÞ á åßíáé 1 grad-1. ðñïêýðôåé üôé ç áíôßóôáóç èá áõîÜíåôáé ìå ôç èåñìïêñáóßá óýìöùíá ìå ôç ó÷Ýóç: ¼ðïõ êáé åßíáé ç áíôßóôáóç óôïõò è êáé áíôßóôïé÷á. â) Ëüãù ôçò åîÜñôçóçò ôçò áíôßóôáóçò åíüò áãùãïý áðü ôçí åéäéêÞ áíôßóôáóÞ ôïõ. 67 . â) Ðþò áõôÞ ç ó÷Ýóç ìåôáôñÝðåôáé óå åîÜñôçóç ôçò áíôßóôáóçò ôïõ áãùãïý áðü ôç èåñìïêñáóßá. Κεφάλαιο 2 Ç åéäéêÞ áíôßóôáóç ôïõ áãùãïý ðåñéãñÜöåé ôçí åîÜñôçóç ôçò áíôßóôáóçò áðü ôï õëéêü áðü ôï ïðïßï åßíáé êáôáóêåõáóìÝíïò ï áãùãüò. ¸÷åé áðïäåé÷èåß üôé ç åéäéêÞ áíôßóôáóç åíüò áãùãïý óõíäÝåôáé ìå ôç èåñìïêñáóßá ùò åîÞò: ¼ðïõ ôï åßíáé ç åéäéêÞ áíôßóôáóç ôïõ õëéêïý óôïõò êáé ç åéäéêÞ áíôßóôáóç óå ìéá èåñìïêñáóßá è. 4. ÁðÜíôçóç á) ¼ðùò áíáöÝñèçêå ðáñáðÜíù. á) Ðïéá ó÷Ýóç óõíäÝåé ôçí åéäéêÞ áíôßóôáóç åíüò õëéêïý ìå ôç èåñìïêñáóßá. Áõôü ðñïêýðôåé áðü ìéá áñ÷éêÞ åîÜñôçóç ôçò åéäéêÞò áíôßóôáóçò åíüò áãùãïý áðü ôç èåñìïêñáóßá. ãåíéêÜ ç áíôßóôáóç áõîÜíåé ìå ôçí áýîçóç ôçò èåñìïêñáóßáò. 3. Ðþò åñìçíåýåôáé ç åîÜñôçóç ôçò áíôßóôáóçò áðü ôç èåñìïêñáóßá. Áðü ôç ó÷Ýóç áõôÞ öáßíåôáé üôé ç áíôßóôáóç åíüò áãþãéìïõ óýñìáôïò åßíáé: á) áíÜëïãç ìå ôï ìÞêïò ôïõ óýñìáôïò êáé â) áíôéóôñüöùò áíÜëïãç ôïõ åìâáäïý ìéáò äéáôïìÞò ôïõ óýñìáôïò.¼ðïõ R: ç áíôßóôáóç ôïõ áãùãïý ñ: ç åéäéêÞ áíôßóôáóç ôïõ áãùãïý l: ôï ìÞêïò ôïõ áãùãïý Á: ôï åìâáäüí ôçò äéáôïìÞò ôïõ áãùãïý. Ï óõíôåëåóôÞò á ïíïìÜæåôáé èåñìéêüò óõíôåëåóôÞò åéäéêÞò áíôßóôáóçò êáé åßíáé óôáèåñü ìÝãåèïò ãéá êÜèå õëéêü.

Ãíùñßæïõìå üôé ç áíôßóôáóç ôùí ìåôÜëëùí ïöåßëåôáé óôéò óõãêñïýóåéò ôùí éüíôùí ìå ôá åëåýèåñá çëåêôñüíéá. Üñá êáé ç óõíïëéêÞ áíôßóôáóç ôïõ áãùãïý èá åßíáé ìåãáëýôåñç êáé ìåãáëýôåñåò ïé èåñìïêñáóßåò. ÐåñéãñÜøôå ôçí áñ÷Þ ëåéôïõñãßáò ôïõ êáèåíüò. ìåôáêéíþíôáò ôï ñïïóôÜôç ìðïñïýìå êÜèå öïñÜ íá ìåôáâÜëëïõìå ôçí áíôßóôáóç óå Ýíá êýêëùìá.Κεφάλαιο 2 ÁðÜíôçóç Ç áýîçóç ôçò èåñìïêñáóßáò åíüò ìåôáëëéêïý áãùãïý óçìáßíåé üôé ç êßíçóç ôùí èåôéêþí éüíôùí ôïõ ìåôÜëëïõ ãßíåôáé åíôïíüôåñç. Ðïéá åßäç ìåôáâëçôÞò áíôßóôáóçò ãíùñßæåôå. ¸ôóé ïé óõãêñïýóåéò ôùí åëåýèåñùí çëåêôñïíßùí ðïõ êéíïýíôáé ìÝóá óôïí áãùãü ìå ôá éüíôá ôïõ áãùãïý åßíáé ðåñéóóüôåñåò. Ìå äåäïìÝíï üôé äéáôçñåßôáé ç ôÜóç óôáèåñÞ êáé ãíùñßæïíôáò ôï íüìï ôïõ Ùì áýîçóç ôïõ ìÞêïõò Üñá êáé ôçò áíôßóôáóçò èá ðñïêáëÝóåé ìåßùóç óôï çëåêôñéêü ñåýìá ðïõ äéáññÝåé ôï êýêëùìá. 68 . åíþ ìåßùóç ôïõ ìÞêïõò ôçò áíôßóôáóçò èá áõîÞóåé ôï óõíïëéêü çëåêôñéêü ñåýìá. Óôï ðïôåíóéüìåôñï õðÜñ÷åé óôáèåñü çëåêôñéêü ñåýìá ðïõ äéáññÝåé ôï êýêëùìá áëëÜ ìåôñþíôáò äéáöïñåôéêÞ áíôßóôáóç ìðïñïýìå íá ìåôáâÜëëïõìå ôçí çëåêôñéêÞ ôÜóç. ¼ðùò öáßíåôáé óôï ó÷Þìá. 5. Ç ëåéôïõñãßá ôïõ ñïïóôÜôç âáóßæåôáé óôçí åîÜñôçóç ðïõ õðÜñ÷åé áíÜìåóá óôçí áíôßóôáóç åíüò áãùãïý áðü ôï ìÞêïò ôïõ áãùãïý. ÁðÜíôçóç Ïé äýï ðéï ãíùóôïß ìåôáâëçôïß áíôéóôÜôåò åßíáé ï ñïïóôÜôçò êáé ôï ðïôåíóéüìåôñï. ¸íá ôõðéêü ðïôåíóéüìåôñï öáßíåôáé óôï äéðëáíü ó÷Þìá.

áí ç ôÜóç óôá Üêñá ôïõ åßíáé V=111. ¼ôáí ï áãùãüò äéáññÝåôáé áðü çëåêôñéêü ñåýìá. ç èåñìïêñáóßá ôïõ óýñìáôïò áõîÜíåôáé óå è´=50 ïC.ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ Κεφάλαιο 2 1. Ëýóç Ãíùñßæïõìå üôé ç áíôßóôáóç åíüò óýñìáôïò óõíäÝåôáé ìå ôá ãåùìåôñéêÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôïõ óýñìáôïò ìå ôç ó÷Ýóç üðïõ Á ôï åìâáäüí ôçò êõêëéêÞò äéáôïìÞò ôïõ óýñìáôïò. Ëýóç Èá ðñÝðåé íá õðïëïãßóïõìå ôï çëåêôñéêü ñåýìá üôáí ç áíôßóôáóç åßíáé R´.1 V. Ãíùñßæïõìå üôé ðïõ éó÷ýåé êáé ãéá R´. Ôï åìâáäüí èá äßíåôáé áðü ôç ó÷Ýóç ¸ôóé áðü ôçí ðñþôç ó÷Ýóç 2. ¸íáò áãùãüò Ý÷åé áíôßóôáóç R=20 Ù óå èåñìïêñáóßá è=20 ïC. ïðüôå 69 . Íá âñåèåß ç Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí áãùãü. Ðüóï ìÞêïò l áðü áõôü ôï óýñìá ðñÝðåé íá ÷ñçóéìïðïéçèåß ãéá íá êáôáóêåõáóôåß áíôßóôáóç R=10 Ù. äçëáäÞ. ¸íá êõëéíäñéêü óýñìá Ý÷åé äéÜìåôñï ä=1 mm êáé åéäéêÞ áíôßóôáóç ñ=10-8 Ùm. Äéáéñïýìå êáôÜ ìÝëç ôéò ðáñáðÜíù äýï ó÷Ýóåéò. Äßíåôáé ï èåñìéêüò óõíôåëåóôÞò áíôßóôáóçò ôïõ áãùãïý á = 4x10-3 grand-1 .

ä) ËÝìå üôé Ýíáò áíôéóôÜôçò Ý÷åé áíôßóôáóç 10 Ù. Ðïéåò áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÝò êáé ðïéåò ëáíèáóìÝíåò. â) Ôá óýñìáôá áðïôåëïýíôáé áðü äéáöïñåôéêÜ õëéêÜ. ä) ÄéðëáóéÜæåôáé. á) Ôá óýñìáôá áðïôåëïýíôáé áðü ôï ßäéï õëéêü. ä) Ôï õëéêü ôïõ óýñìáôïò ìå ôï ìéêñüôåñï ìÞêïò Ý÷åé ìåãáëýôåñç åéäéêÞ áíôßóôáóç áðü ôï õëéêü ôïõ Üëëïõ óýñìáôïò.Κεφάλαιο 2 Áðü ôï íüìï ôïõ Ùì ãíùñßæïõìå üôé ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ 1. â) Ç áíôßóôáóç åíüò áãùãïý åîáñôÜôáé áðü ôç èåñìïêñáóßá ôïõ. Áí Ýíá ÷Üëêéíï óýñìá äéðëùèåß óôá äýï. ôüôå ç åéäéêÞ ôïõ áíôßóôáóç: á) ÕðïäéðëáóéÜæåôáé. 4. Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò íá åðéëÝîåôå ôç óùóôÞ. Íá åðéëÝîåôå ôç óùóôÞ áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò. ã) ÕðïôåôñáðëáóéÜæåôáé. Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò íá åðéëÝîåôå åêåßíåò ðïõ åßíáé óùóôÝò. ã) Ç åéäéêÞ áíôßóôáóç åîáñôÜôáé áðü ôá ãåùìåôñéêÜ óôïé÷åßá ôïõ áãùãïý. . Ôá óýñìáôá Ý÷ïõí åðßóçò ßäéá çëåêôñéêÞ áíôßóôáóç áëëÜ äéáöïñåôéêÜ ìÞêç. á) Ç ìåôáâëçôÞ áíôßóôáóç ìðïñåß íá ëåéôïõñãÞóåé êáé ùò ðïôåíóéüìåôñï êáé ùò ñïïóôÜôçò. ã) Ôï ðïôåíóéüìåôñï åßíáé ñõèìéóôÞò çëåêôñéêÞò ôÜóçò. 2. â) ÐáñáìÝíåé óôáèåñÞ. 70 5. Äýï ìåôáëëéêÜ óýñìáôá óôçí ßäéá èåñìïêñáóßá Ý÷ïõí ôï ßäéï åìâáäüí äéáôïìÞò. ä) Óôï ñïïóôÜôç üëç ç ìåôáâëçôÞ áíôßóôáóç äéáññÝåôáé áðü ñåýìá. ã) Ôá óýñìáôá Ý÷ïõí ôçí ßäéá åéäéêÞ áíôßóôáóç. 3. Ðïéåò áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÝò êáé ðïéåò ëáíèáóìÝíåò. â) Ï ñïïóôÜôçò åßíáé ñõèìéóôÞò çëåêôñéêïý ñåýìáôïò. á) Ïé üñïé áíôéóôÜôçò êáé áíôßóôáóç ôáõôßæïíôáé.

5. ã) Ìçäåíßæïõìå ôçí áíôßóôáóç åíüò ìåôáëëéêïý áãùãïý. ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΡΧΩΝ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΑΠΛΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ 1. 2. Äéáôõðþóôå ôçí áñ÷Þ äéáôÞñçóçò ôïõ çëåêôñéêïý öïñôßïõ. 3. Äßíåôáé èåñìéêüò óõíôåëåóôÞò áíôßóôáóçò ãéá ôï ÷áëêü á÷áëêïý= 4. åíþ óå èåñìïêñáóßá è2=2520ï C ç Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò åßíáé É2=1 Á. Óôá Üêñá åíüò óýñìáôïò åöáñìüæïõìå óôáèåñÞ äéáöïñÜ äõíáìéêïý (ôÜóç) êáé äéáðéóôþíïõìå üôé óå èåñìïêñáóßá è1=20ï C ç Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôï óýñìá åßíáé É 1=2 Á. ¸íá ìåôáëëéêü óýñìá Ý÷åé áíôßóôáóç R=40 Ù êáé ìÞêïò ℓ=2 m. ðïõ èÝëïõìå íá Ý÷åé áíôßóôáóç R´=160 Ù. Íá âñåßôå ôçí áíôßóôáóç ôïõ óýñìáôïò. Ëéþíïõìå ôï óýñìá êáé öôéÜ÷íïõìå Ýíá Üëëï. ä) ÌåôáâÜëëïõìå ôçí Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ìéá çëåêôñéêÞ óõóêåõÞ. â) ÌåôáâÜëëïõìå ôçí ôÜóç ðïõ åöáñìüæåôáé óôá Üêñá ìéáò çëåêôñéêÞò óõóêåõÞò. Äßíåôáé ç ðõêíüôçôá ôïõ ëåõêü÷ñõóïõ d=21 g/cm3. ¸íá óýñìá áðü ëåõêü÷ñõóï Ý÷åé ìÞêïò ℓ=10 m êáé ìÜæá m=3. Íá âñåèåß ï èåñìéêüò óõíôåëåóôÞò á ôçò áíôßóôáóçò ôïõ õëéêïý ôïõ óýñìáôïò.6 g. ã) Éó÷ýåé ôï ßäéï ãéá áãùãïýò ðïõ åßíáé êáôáóêåõáóìÝíïé áðü äéáöïñåôéêü õëéêü. Íá âñåßôå ôï êáéíïýñãéï ìÞêïò ℓ´. â) Éó÷ýåé ôï ßäéï ãéá üëïõò ôïõò ÷Üëêéíïõò áãùãïýò.Ï ñïïóôÜôçò åßíáé ìéá äéÜôáîç ìå ôçí ïðïßá: á) Äéáêüðôïõìå ôç ñïÞ ôùí çëåêôñïíßùí óå Ýíá êýêëùìá. á) Óå ðïéá èåñìïêñáóßá è ç ôéìÞ ôçò åéäéêÞò áíôßóôáóçò ôïõ ÷áëêïý ãßíåôáé äéðëÜóéá áðü ôçí ôéìÞ ðïõ Ý÷åé óå 0˚C. ç åéäéêÞ ôïõ áíôßóôáóç 2. Κεφάλαιο 2 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΛΥΣΗ 1. ÁðÜíôçóç Ìßá áðü ôéò ðéï óçìáíôéêÝò áñ÷Ýò óôç öõóéêÞ êáé éäéáßôåñá óôïí ôïìÝá ôçò çëåêôñïíéêÞò áðïôåëåß ç áñ÷Þ äéáôÞñçóçò ôïõ çëåêôñéêïý 71 . áíåîÜñôçôá áðü ôç ìïñöÞ êáé ôï ìÝãåèüò ôïõò.

Óå áõôÞí ôçí áñ÷Þ ïöåßëåôáé ôï óõìðÝñáóìá üôé ôï çëåêôñéêü ñåýìá óå Ýíá êýêëùìá åßíáé óôáèåñü. Óýìöùíá ìå ôçí áñ÷Þ áõôÞ ôï öïñôßï äåí ðáñÜãåôáé ïýôå êáé êáôáóôñÝöåôáé. Óôï äéðëáíü ó÷Þìá öáßíåôáé ç ðáñÜëëçëç óýíäåóç äýï áíôéóôÜóåùí. ôüôå ôï óõíïëéêü çëåêôñéêü ñåýìá èá åßíáé É = É1+É2. ÁðÜíôçóç á) ¼ôáí äýï áíôéóôÜôåò åßíáé óõíäåìÝíïé óå óåéñÜ.Κεφάλαιο 2 öïñôßïõ. 72 . ïðüôå ôï çëåêôñéêü ñåýìá É ðïõ äéáññÝåé ôïõò áíôéóôÜôåò èá åßíáé ôï ßäéï. 3. ÄçëáäÞ É = É1 = É2. Ðïéá ç ó÷Ýóç ôùí åíôÜóåùí ôùí ñåõìÜôùí êáé ôùí äéáöïñþí äõíáìéêïý óå êýêëùìá üðïõ äýï áíôéóôÜôåò åßíáé óõíäåäåìÝíïé: á) óå óåéñÜ â) ðáñÜëëçëá. Ðþò åöáñìüæåôáé ç áñ÷Þ äéáôÞñçóçò ôçò åíÝñãåéáò óôçí ðåñßðôùóç åíüò çëåêôñéêïý êõêëþìáôïò. ôüôå ï áñéèìüò ôùí çëåêôñïíßùí ðïõ äéÝñ÷ïíôáé áðü ìéá äéáôïìÞ ôïõ óýñìáôïò åßíáé ï ßäéïò. Ìçí îå÷íÜôå üôé óôáèåñü çëåêôñéêü ñåýìá óå Ýíá êýêëùìá õðÜñ÷åé ìüíï óôçí ðåñßðôùóç ðïõ ôï êýêëùìá áðïôåëåßôáé ìüíï áðü Ýíá óõñìÜôéíï áãùãü. ÄçëáäÞ ï áñéèìüò ôùí çëåêôñïíßùí ðïõ ðåñíÜåé áðü êÜèå äéáôïìÞ ôïõ áãùãïý óôïí ßäéï ÷ñüíï èá åßíáé ðáíôïý ï ßäéïò áíåîÜñôçôá áðü ôï ðïý âñßóêåôáé ç äéáôïìÞ áõôÞ. Ç óõíïëéêÞ ôÜóç óôá Üêñá ôïõ çëåêôñéêïý êõêëþìáôïò èá åßíáé V= V1+V2. â) ¼ôáí äýï áíôéóôÜôåò åßíáé ðáñÜëëçëá óõíäåäåìÝíïé. 2. ÁðÜíôçóç Åéäéêüôåñá ãéá ôá çëåêôñéêÜ êõêëþìáôá èá ìðïñïýóå íá åéðùèåß üôé: Ôá çëåêôñüíéá äå äçìéïõñãïýíôáé ïýôå êáôáóôñÝöïíôáé áëëÜ êáé äå óõóóùñåýïíôáé óå êÜðïéï óçìåßï ôïõ êõêëþìáôïò. ÄçëáäÞ: V = V1 = V2. Ç óõíïëéêÞ ôÜóç óôá Üêñá ôïõ êõêëþìáôïò èá åßíáé ßóç ìå ôçí ôÜóç óôá Üêñá êÜèå ìéáò áíôßóôáóçò.

Ðþò áðåéêïíßæïíôáé ó÷çìáôéêÜ. 6. 5.Èåùñïýìå É1 êáé É2 ôéò åíôÜóåéò ôùí ñåõìÜôùí ðïõ äéáññÝïõí ôéò áíôéóôÜóåéò R1 êáé R2 êáé V1 êáé V2 ôéò ôÜóåéò óôá Üêñá ôùí R1 êáé R2. Κεφάλαιο 2 4. èá äéáññÝïíôáé. ÁðÜíôçóç ¼ôáí äýï áíôéóôÜôåò óõíäÝïíôáé óå óåéñÜ. ôüôå éóïäýíáìç áíôßóôáóç ôïõ óõóôÞìáôïò èá åßíáé ç áíôßóôáóç R ðïõ èá éêáíïðïéåß ôï íüìï ôïõ Ùì. Ðïéá ó÷Ýóç éêáíïðïéåß. äçëáäÞ: Ç R áíôéðñïóùðåýåé ôç óõíïëéêÞ áíôßóôáóç áðü ôï óýóôçìá ôùí áíôéóôáôþí ôïõ êõêëþìáôïò êáé èá ìðïñåß íá õðïëïãßæåôáé áí ãíùñßæïõìå ôïí ôñüðï óýíäåóçò ôùí áíôéóôáôþí. ÁðÜíôçóç Áí óå Ýíá êýêëùìá ìå áíôéóôÜôåò åöáñìüóïõìå çëåêôñéêÞ ôÜóç V óôá Üêñá ôïõò êáé ôï óýóôçìá ôùí áíôéóôáôþí äéáññÝåôáé áðü çëåêôñéêü ñåýìá É. Áðïäåßîôå ôç ó÷Ýóç ôçò éóïäýíáìçò áíôßóôáóçò üôáí äýï áíôéóôÜôåò R1 êáé R2 óõíäÝïíôáé óå óåéñÜ. ¸ôóé. ¼ðïõ V1 ç ôÜóç óôá Üêñá ôçò R1 êáé V2 ç ôÜóç óôá Üêñá ôçò R2. 73 . ÐáñáóôÞóôå ó÷çìáôéêÜ ôï êýêëùìá. Ôé ïíïìÜæïõìå éóïäýíáìç áíôßóôáóç åíüò óõóôÞìáôïò. üðùò áíáöÝñèçêå ðáñáðÜíù. üðïõ R åßíáé ç éóïäýíáìç áíôßóôáóç ôùí R1 êáé R2. üðùò öáßíåôáé óôï ó÷Þìá. ðåñéãñÜöïíôáò üëá ôá óôïé÷åßá ðïõ áðåéêïíßæïíôáé. Áðïäåßîôå ôç ó÷Ýóç ôçò éóïäýíáìçò áíôßóôáóçò óå êýêëùìá ðáñÜëëçëçò óýíäåóçò äýï áíôéóôáôþí R1 êáé R2. áðü ôï ßäéï çëåêôñéêü ñåýìá I åíþ ç ó÷Ýóç ðïõ èá éó÷ýåé ãéá ôéò ôÜóåéò óôá Üêñá ôïõò êáé ôçí ôÜóç ôïõ êõêëþìáôïò åßíáé V= V1+V2.

Íá âñåèïýí: á) Ç éóïäýíáìç áíôßóôáóç Rïë. Ç ðáñÜëëçëç óýíäåóç äýï áíôéóôáôþí êáé ç éóïäýíáìÞ ôïõò öáßíåôáé óôï ðáñáðÜíù ó÷Þìá. ¸ôóé. Äýï áíôéóôÜóåéò R1=4 Ù êáé R2=6 Ù óõíäÝïíôáé óå óåéñÜ êáé óôá Üêñá ôçò óõíäåóìïëïãßáò åöáñìüæåôáé ôÜóç V=100 V. óôçí ðáñÜëëçëç óýíäåóç äýï áíôéóôáôþí R1 êáé R2 ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôï êýêëùìá èá åßíáé É=É1+É2. ÄçëáäÞ Éïë = É1 = É2 . üðïõ V ç ôÜóç óôá Üêñá ôïõ êõêëþìáôïò êáé V1 êáé V2 ïé ôÜóåéò óôá Üêñá ôùí R1 êáé R2. ç éóïäýíáìç äýï áíôéóôÜóåùí ðïõ óõíäÝïíôáé óå óåéñÜ äßíåôáé áðü ôç ó÷Ýóç 74 â) Åöüóïí ïé áíôéóôÜóåéò R1 êáé R2 óõíäÝïíôáé óå óåéñÜ. ãéáôß V=V1=V2.Κεφάλαιο 2 ÁðÜíôçóç ¼ðùò åßíáé Þäç ãíùóôü. ôï ñåýìá ðïõ èá äéáññÝåé ôçí êáèåìßá áðü áõôÝò èá åßíáé ôï ßäéï êáé ßóï ìå Éïë. Åðßóçò åßíáé ãíùóôü üôé V=V1=V2. Ëýóç á) ¼ðùò ãíùñßæïõìå. üðïõ É1 êáé É2 ïé åíôÜóåéò ôùí ñåõìÜôùí ðïõ äéáññÝïõí ôïõò áíôéóôÜôåò R1 êáé R2 áíôßóôïé÷á. â) Ç Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé êÜèå áíôßóôáóç. Ç ðáñáðÜíù ó÷Ýóç ðïëëÝò öïñÝò èá ìåôáôñÝðåôáé óôçí ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. ã) Ç ôÜóç óôá Üêñá ôçò êÜèå áíôßóôáóçò.

Äýï áíôéóôÜóåéò R1=10 Ù êáé R2=15 Ù óõíäÝïíôáé ðáñÜëëçëá êáé óôéò Üêñåò ôïõ óõóôÞìáôïò åöáñìüæåôáé ôÜóç V=90 V. ã) ç ôÜóç óôá Üêñá êÜèå áíôßóôáóçò åßíáé êáé 2. ïðüôå V=V1=V2=90 V. ã) Áðü ôï íüìï ôïõ Ùì õðïëïãßæïõìå ôçí Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé êÜèå áíôßóôáóç. Ná âñåèïýí: á) Ç éóïäýíáìç áíôßóôáóç Rïë.áðü ôï íüìï ôïõ Ùì Κεφάλαιο 2 Üñá ç Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé êÜèå áíôßóôáóç åßíáé É1 = É2 = 10Á. 75 . Ëýóç á) Ç ó÷Ýóç ðïõ ìáò äßíåé ôçí éóïäýíáìç áíôßóôáóç üôáí äýï áíôéóôÜóåéò óõíäÝïíôáé ðáñÜëëçëá åßíáé â) ÅðåéäÞ ïé áíôéóôÜôåò óõíäÝïíôáé ðáñÜëëçëá ìå ôçí ðçãÞ êáé ìåôáîý ôïõò èá Ý÷ïõí êïéíÜ Üêñá. ¸ôóé. ã) Ïé åíôÜóåéò ôùí ñåõìÜôùí É1 êáé É2 ðïõ äéáññÝïõí ôéò áíôéóôÜóåéò R1 êáé R2 áíôßóôïé÷á êáèþò êáé ôçí Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôçí ðçãÞ ôÜóçò V. â) Ïé ôÜóåéò V1 êáé V2 óôá Üêñá ôùí áíôéóôÜóåùí R1 êáé R2. üðùò êáé ôç óõíïëéêÞ Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò.

Íá âñåèïýí: á) ç óõíïëéêÞ áíôßóôáóç Rïë ôïõ êõêëþìáôïò. R3=10 Ù êáé R4=5 Ù. Äßíåôáé ôï áðÝíáíôé ó÷Þìá üðïõ ïé áíôéóôÜóåéò åßíáé R1=2 Ù. ðïõ èá äéáññÝïíôáé áðü ôï çëåêôñéêü ñåýìá É2.Κεφάλαιο 2 êáé 3. ïðüôå ðñïêýðôïõí ïé R12 êáé R34 ìå R12 = R1 + R2 = 2 + 3 = 5 Ù êáé R34 = R3 + R4 = 10 + 5 = 15 Ù. Ç ðçãÞ åßíáé ôÜóçò V=30 V. Åðßóçò ç ôÜóç óôá Üêñá ôùí R1 êáé R2 åßíáé ç ßäéá ìå ôçí ôÜóç óôá Üêñá ôùí R3 êáé R4 êáé ßäéá ìå ôçí ôÜóç óôá Üêñá ôïõ êõêëþìáôïò. ïðüôå â) Åöüóïí ïé áíôéóôÜóåéò R1 êáé R2 åßíáé óõíäåäåìÝíåò óå óåéñÜ èá äéáññÝïíôáé áðü ôï ßäéï çëåêôñéêü ñåýìá É1.V2. Ëýóç á) ¼ðùò ðáñáôçñïýìå áðü ôï ó÷Þìá. â) ç Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé êÜèå áíôßóôáóç. ã) ç ôÜóç óôá Üêñá ôçò êÜèå áíôßóôáóçò. Ç Ýíôáóç I1 ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôéò R1 êáé R2 åßíáé: Ç Ýíôáóç I2 ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôéò R3 êáé R4 åßíáé: 76 . Ôï ßäéï éó÷ýåé êáé ãéá ôéò R3 êáé R4. ¸ôóé ïé R12 êáé R34 óõíäÝïíôáé ðáñÜëëçëá ôþñá. R2=3 Ù. ïé áíôéóôÜóåéò R1 R2 êáé R3 R4 óõíäÝïíôáé óå óåéñÜ. ÄçëáäÞ V=V1+V2=V3+V4 üðïõ V1. R3 êáé R4 áíôßóôïé÷á.V3 êáé V4 åßíáé ïé ôÜóåéò óôá Üêñá ôùí R1. R2.

¸÷ïõìå ôÝóóåñéò ßäéïõò áíôéóôÜôåò ìå áíôéóôÜóåéò 10 Ù. ä) 25 Ù. ã) 10 Ù. Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò ðïéåò åßíáé óùóôÝò êáé ðïéåò åßíáé ëáíèáóìÝíåò. ¼ôáí äýï áíôéóôÜóåéò óõíäÝïíôáé ðáñÜëëçëá: á) â) ã) ä) 3. ¼ôáí äýï áíôéóôÜóåéò óõíäÝïíôáé óå óåéñÜ éó÷ýåé: á) â) ã) ä) 2. 77 . â) 2. Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò ðïéåò åßíáé óùóôÝò êáé ðïéåò åßíáé ëáíèáóìÝíåò.5 Ù.ã) Áðü ôï íüìï ôïõ Ùì åßíáé: Κεφάλαιο 2 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ 1. Ìå ðïéïí ôñüðï ðñÝðåé íá óõíäåèïýí þóôå ç éóïäýíáìç áíôßóôáóç (ïëéêÞ) íá åßíáé: á) 40 Ù.

Ðïéá áðü ôéò åðüìåíåò ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÞ. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΛΥΣΗ 1. Ðüóç åßíáé ç Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé êÜèå áíôéóôÜôç êáé ðüóç ç ôÜóç óôá Üêñá êÜèå áíôéóôÜôç. . 2. â) Ôï áìðåñüìåôñï äåß÷íåé 1 Á. V2 åßíáé äéáöïñåôéêÝò. á) Ôï ëáìðÜêé Ë2 èá öùôïâïëåß â) Ôï ëáìðÜêé Ë2 ðáýåé íá öùôïâïëåß ã) Êáé ôá äõï ëáìðÜêéá èá öùôïâïëïýí. 5. Óôï ðáñáêÜôù êýêëùìá íá õðïëïãßóåôå: 78 á) Ôçí éóïäýíáìç (ïëéêÞ) áíôßóôáóç ôïõ êõêëþìáôïò. ðïéåò åßíáé óùóôÝò êáé ðïéåò ëáíèáóìÝíåò. Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò ðïõ áöïñïýí ôï áêüëïõèï ó÷Þìá. 3. Äýï áíôéóôÜóåéò R1=30 Ù êáé R2=60 Ù óõíäÝïíôáé ðáñÜëëçëá êáé óôéò Üêñåò ôïõ êõêëþìáôïò åöáñìüæåôáé ôÜóç V=120 Volt.Κεφάλαιο 2 4. ä) ÊáíÝíá ëáìðÜêé äå èá öùôïâïëåß. á) Ç ïëéêÞ áíôßóôáóç ôïõ êõêëþìáôïò åßíáé 20 Ù. Äýï áíôéóôÜôåò R1=4 Ù êáé R2=8 Ù óõíäÝïíôáé óå óåéñÜ êáé óôá Üêñá ôïõ óõóôÞìáôïò åöáñìüæåôáé ôÜóç V=12 Volt. ã) Ïé áíôéóôÜóåéò äéáññÝïíôáé áðü ôï ßäéï çëåêôñéêü ñåýìá Ýíôáóçò 1 Á. ä) Ïé ôÜóåéò V1. Íá âñåßôå ôçí ïëéêÞ áíôßóôáóç ôïõ êõêëþìáôïò êáé ôçí Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôï êýêëùìá êáé êÜèå áíôßóôáóç. Óôï ðáñáêÜôù êýêëùìá áöáéñïýìå ôï ëáìðÜêé Ë1.

R2=1 Ù. ã) Ôçí Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé êÜèå áíôßóôáóç. Äýï áíôéóôÜôåò R1 êáé R2 åßíáé óõíäåäåìÝíïé óå óåéñÜ êáé ôá Üêñá ôçò óõíäåóìïëïãßáò óõíäÝïíôáé ìå ôïõò ðüëïõò çëåêôñéêÞò ðçãÞò. Äýï áíôéóôÜôåò R1=60 Ù êáé R2=120 Ù óõíäÝïíôáé ðáñÜëëçëá ìåôáîý ôïõò êáé óå óåéñÜ ìå áõôïýò óõíäÝåôáé ôñßôïò áíôéóôÜôçò R3= 20 Ù. Κεφάλαιο 2 4. 79 . Óôá Üêñá ôïõ êõêëþìáôïò åöáñìüæåôáé ôÜóç V=150 Volt. 6. ã) Ôçí Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé êÜèå áíôßóôáóç. â) Ôçí ôÜóç ðïõ åöáñìüæåôáé óôá Üêñá êÜèå áíôßóôáóçò. R3=4 Ù êáé R4=3 Ù. Óôç óõíäåóìïëïãßá ôïõ ðáñáêÜôù ó÷Þìáôïò íá õðïëïãßóåôå ôçí éóïäýíáìç áíôßóôáóç áí R1=2 Ù.â) Ôçí ôÜóç ðïõ åöáñìüæåôáé óôá Üêñá êÜèå áíôßóôáóçò. Áí ãéá ôéò áíôéóôÜóåéò éó÷ýåé R1 = R2. 5. íá áðïäåßîåôå üôé ïé ôÜóåéò V1 êáé V2 óôá Üêñá ôùí áíôéóôáôþí åßíáé ßóåò. 7. Óôï ðáñáêÜôù êýêëùìá íá õðïëïãßóåôå: á) Ôçí éóïäýíáìç (ïëéêÞ) áíôßóôáóç ôïõ êõêëþìáôïò.

(ÅçëåêôñéêÞ) ðïõ ðñïóöÝñåôáé áðü ôçí ðçãÞ óå çëåêôñüíéá óõíïëéêïý ............(À) ðñïò ôï...................... ÓõìðëÞñùóå ôéò ëÝîåéò ðïõ ëåßðïõí áðü ôï ðáñáêÜôù êåßìåíï................ óùìáôéäßùí ôçí ïíïìÜæïõìå çëåêôñéêü ñåýìá................... üôáí äéÝñ÷ïíôáé áðü áõôüí ðñïò ôï ...... (á) üôáí äéÝñ÷ïíôáé áðü áõôÞí ðñïò ôï . Ôï öùôïóôïé÷åßï ìåôáôñÝðåé ôçí åíÝñãåéá ôçò ... ôï ðçëßêï ôçò ....... áãþãéìïõò «äñüìïõò»..... åíÝñãåéá óå çëåêôñéêÞ................... åíÝñãåéáò....... ðïõ ìåôáöÝñïõí óôïí êáôáíáëùôÞ çëåêôñüíéá óõíïëéêïý .... ÏíïìÜæïõìå .Ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò åßíáé ......................... ã) Ç ôÜóç óôá Üêñá êÜèå áíôéóôÜôç........ ÊÜèå äéÜôáîç ðïõ áðïôåëåßôáé áðü ................. åíÝñãåéá óå çëåêôñéêÞ....... Þ äéáöïñÜ .. êáé ìïíÜäá ìÝôñçóÞò ôçò óôï ÄéåèíÝò Óýóôçìá ÌïíÜäùí åßíáé ôï .. ä.....Κεφάλαιο 2 Íá ó÷åäéáóôåß ôï êýêëùìá êáé Ýðåéôá íá âñåèïýí: á) Ç óõíïëéêÞ áíôßóôáóç ôïõ êõêëþìáôïò........ Ôá üñãáíá ðïõ ÷ñç óéìïðïéïýìå ãéá íá ìåôñÜìå ôçí Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ïíïìÜæïíôáé ....... ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ×ñçóéìïðïßçóå êáé åöÜñìïóå ôéò Ýííïéåò ðïõ Ýìáèåò: 1.. êßíçóç ôùí ....... ìÝãåèïò ............. Ôï çëåêôñéêü óôïé÷åßï (ìðáôáñßá) Þ ï óõóóùñåõôÞò (ìðáôáñßá áõôïêéíÞôïõ) ìåôáôñÝðåé ôçí ............ (É) ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé Ýíáí áãùãü ùò ôï ðçëßêï ôïõ..... â........................... ÊÜèå óõóêåõÞ óôçí ïðïßá ìéá ìïñöÞ åíÝñãåéáò ìåôáôñÝðåôáé óå çëåêôñéêÞ ïíïìÜæåôáé ................................... ôïõ áãùãïý óå ..... ôÜóç Þ äéáöïñÜ .. ìÝóù ôùí ïðïßùí ìðïñåß íá äéÝë èåé çëåêôñéêü ñåýìá ïíïìÜæåôáé ............... 80 .. åíþ ôï èåñìïóôïé÷åßï ôç .............. (íðçãÞò) ìåôáîý ôùí äýï ðüëùí ìéáò çëåêôñéêÞò ðçãÞò ôï ðçëßêï ôçò .............. åíÝñãåéá óå çëåêôñéêÞ..... Þ ãåíéêüôåñá ôùí ........ å.................................................................. Ýôóé þóôå ïé ðñïôÜóåéò ðïõ ðñïêýðôïõí íá åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ïñèÝò: á.... Óôç ãëþóóá ôùí ìáèçìáôéêþí É =-----......... ìåôáîý ôùí äýï Üêñùí ôïõ êáôáíáëùôÞ... óå çëåêôñéêÞ....... ÏíïìÜæïõìå çëåêôñéêÞ ................ â) Ç Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé êÜèå áíôéóôÜôç.. ã....... Ïñßæïõìå ôçí ....................... (á) ðïõ äéÝñ÷åôáé áðü ìéá ............ Ç ãåííÞôñéá ìåôáôñÝðåé ôç ... Ôçí ......................

..... áíÜëïãç......... áíôéóôñüöùò áíÜëïãç......... ñïïóôÜôçò....... ã... äõíáìéêïý. ä.ÁðÜíôçóç á....... áðü ôï ïðïßï åßíáé êáôáóêåõáóìÝíï ôï óýñìá êáé áðü ôç .................. éüíôá.... öïñôßïõ q..... çëåêôñéêÞò ôÜóçò. öïñôßï..... (V) ðïõ åöáñìüæåôáé óôïõò ðüëïõò ôïõ äßðïëïõ ðñïò ôçí . äéáôïìÞ. ÇëåêôñéêÞ . ôïõ . áìðåñüìåôñá. çëåêôñéêÞ.. áíôßóôáóç....... äõíáìéêïý.. èåìåëéþäåò. ÓõìðëÞñùóå ôéò ëÝîåéò ðïõ ëåßðïõí áðü ôï ðáñáêÜôù êåßìåíï Ýôóé þóôå ïé ðñïôÜóåéò ðïõ ðñïêýðôïõí íá åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ïñèÝò: á.... å.. Ç áíôßóôáóç åíüò ìåôáëëéêïý óýñìáôïò óôáèåñÞò äéáôïìÞò óå üëï ôï ìÞêïò ôïõ: i) åßíáé ...... ¼ôáí ï ìåôáâëçôüò áíôéóôÜôçò ÷ñçóéìïðïéåßôáé ãéá íá ñõèìßæïõìå ôçí Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ìéá óõóêåõÞ ïíïìÜæåôáé .. ìÞêïõò. å... â..... èåñìéêÞ.. ôÜóç. Κεφάλαιο 2 ..... çëåêôñéêü êýêëùìá.. ÁðÜíôçóç á.... êëåéóôïýò..... åíÝñãåéáò...... èåñìéêÞ..... ðïôåíóéüìåôñï. Ýíôáóç. õëéêïý.......... ÷çìéêÞ. öïñôßïõ. ôïõ ìåôÜëëïõ.... ñåýìáôïò..... öïñôßïõ......... …………… ôïõ åìâáäïý (Á) ôçò äéáôïìÞò ôïõ.. ÷ñïíéêü äéÜóôçìá. êéíçôéêÞ..... ôùí åëåýèåñùí çëåêôñïíßùí ìå ôá .... Ç áíôßóôáóç ôïõ ìåôáëëéêïý áãùãïý ðñïÝñ÷åôáé áðü ôéò .... Ùì (1 Ohm).... öïñôéóìÝíùí â.... ðïõ ôï äéáññÝåé: Ñ =------.............. öïñôßï.... (É) ôïõ . 1/R.. Ç ìïíÜäá áíôßóôáóçò óôï ÄéåèíÝò Óýóôçìá ÌïíÜäùí åßíáé ôï ... (1 .... ÇëåêôñéêÞ...... å....... ä... (Â) åíüò çëåêôñéêïý äßðïëïõ ïíïìÜæåôáé ôï ðçëßêï ôçò ... Ç Ýíôáóç (É) ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé Ýíá ìåôáëëéêü áãùãü åßíáé ........ ÷ñïíéêü äéÜóôçìá.. áíÜëïãç.. ä...... 2...)... êáé Ý÷åé ôçí éäéüôçôá íá ìåôáôñÝðåé åî ïëïêëÞñïõ ôçí ....... óô..... åíÝñãåéá óå . ii) åîáñôÜôáé áðü ôï .... áêôéíïâïëßáò. ã........... çëåêôñïíßùí............ ðçãÞ çëåêôñéêÞò... Óõãêñïýóåéò..... óô... ôïõ áãùãïý.. 1 Ampere.. 81 ............. ã. åßäïò....... ôçò äéáöïñÜò äõíáìéêïý (V) ðïõ åöáñìüæåôáé óôá Üêñá ôïõ ìå óôáèåñÜ áíáëïãßáò ôï ... ðñïóáíáôïëéóìÝíç. Ýíôáóç. ÊÜèå äßðïëï ðïõ éêáíïðïéåß ôï íüìï ôïõ Ùì ïíïìÜæåôáé .... èåñìïêñáóßá......... ôïõ (ℓ)…………. åíÝñãåéáò. â.................. ÁíôéóôÜôçò... åíþ ãéá íá ñõèìßæïõìå ôçí çëåêôñéêÞ ôÜóç ðïõ åöáñìüæåôáé óôïõò ðüëïõò ôçò ïíïìÜæåôáé .. ôïõ ...

....... ÁõôÞ ç äéáäéêáóßá åðáíáëáìâÜíåôáé äéáñêþò.. åíôÜóåùí. Íá ðåñéãñÜøåéò ôé èá óõìâåß ìåôÜ ôï êëåßóéìï ôïõ äéáêü ðôç ÷ñçóéìïðïéþíôáò ôéò Ýííïéåò «çëåêôñéêÞ ôÜóç»...... Áõôü óõìâáßíåé ãéáôß ç êßíçóç ôùí åëåýèåñùí çëåêôñïíßùí ðïõ áðïôåëåß ôï çëåêôñéêü ñåýìá ìðïñåß áñ÷éêÜ íá åðéâñáäýíåôáé ëüãù ôùí óõãêñïýóåùí ôùí åëåýèåñùí çëåêôñïíßùí ìå ôá éüíôá ôïõ óýñìáôïò............. â...... Áõôü åßíáé áðïôÝëåóìá ôçò áñ÷Þò . ÆùãñÜöéóå óôï ôåôñÜäéü óïõ ôç ó÷çìáôéêÞ ôïõ áíáðáñÜóôáóç... ôçò ....... ôùí .... ïðüôå ôåëéêÜ åðéêñáôåß ìéá óôáèåñÞ ìÝóç ôá÷ýôçôá ôùí åëåýèåñùí çëåêôñïíßùí êáôÜ ìÞêïò ôïõ óýñìáôïò.. åíÝñãåéáò.... ôïõ . Üèñïéóìá.. Áõôü åßíáé áðïôÝëåóìá ôçò áñ÷Þò .... Ç ôÜóç VÁà óôá Üêñá ôïõ êõêëþìáôïò äýï ëáìðôÞñùí óõíäåäåìÝíùí óå óåéñÜ éóïýôáé ìå ôï ... 82 ÁðÜíôçóç Ìå ôï êëåßóéìï ôïõ äéáêüðôç ç çëåêôñéêÞ ôÜóç ìåôáîý ôùí ðüëùí ôçò ìðáôáñßáò (ðïõ áðïôåëåß çëåêôñéêÞ ðçãÞ) åßíáé õðåýèõíç ãéá ôç äçìéïõñãßá çëåêôñéêïý ñåýìáôïò......... ÓõìðëÞñùóå ôéò ëÝîåéò ðïõ ëåßðïõí áðü ôï ðáñáêÜôù êåßìåíï... «çëåêôñéêü êýêëùìá»............. ñåõìÜôùí....... Ôï ôåëåõôáßï äéáññÝåé ôï çëåêôñéêü êýêëùìá ïðüôå ôï ëáìðÜêé öùôïâïëåß.. çëåêôñéêïý öïñôßïõ.. Ç Ýíôáóç (É) ôïõ ïëéêïý çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé Ýíá êýêëùìá äýï ëáìðôÞñùí óõíäåäåìÝíùí ðáñÜëëçëá åßíáé ßóç ìå ôï ... «åëåýèåñá çëåêôñüíéá»... «çëåêôñéêü ðåäßï».. Üèñïéóìá........ ï äéáêü- ...... â.. ....... äéáôÞñçóçò.... ÄéáôÞñçóçò..... Óôï áêüëïõèï ó÷Þìá ç ìðáôáñßá åßíáé ç ðçãÞ.... ôùí ôÜóåùí VÁ êáé VÂà óôá Üêñá êÜèå ëáìðôÞñá......Κεφάλαιο 2 3... «çëåêôñéêü ñåýìá». üìùò ìå ôçí åðßäñáóç ôïõ çëåêôñéêïý ðåäßïõ ôá åëåýèåñá çëåêôñüíéá èá åðéôá÷ýíïíôáé îáíÜ êáé èá óõíå÷ßóïõí ôçí êßíçóÞ ôïõò................. (É 1 êáé É2) ôùí ............ ÅöÜñìïóå ôéò ãíþóåéò óïõ êáé ãñÜøå ôåêìçñéùìÝíåò áðáíôÞóåéò óôéò åñùôÞóåéò ðïõ áêïëïõèïýí: 4... Ýôóé þóôå ïé ðñïôÜóåéò ðïõ ðñïêýðôïõí íá åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ïñèÝò: á..... Íá ðñáãìáôïðïéÞóåéò ôï êýêëùìá ðïõ ðáñéóôÜíåôáé óôçí åéêüíá ôçò äéðëáíÞò óåëßäáò......... ðïõ äéáññÝïõí ôïõò äýï ëáìðôÞñåò.. ÁðÜíôçóç á..

Íá ÷áñáêôçñßóåéò ìå Ó ôéò ðñïôÜóåéò ôùí ïðïßùí ôï ðåñéå÷üìåíï åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ïñèü êáé ìå Ë áõôÝò ðïõ ôï ðåñéå÷üìåíü ôïõò åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ëáíèáóìÝíï. ÄéáèÝôåéò ìéá ìðáôáñßá. Ýíá âïëôüìåôñï. Óôï ðáñáðÜíù ó÷Þìá ôï ëáìðÜêé ðáñéóôÜíåôáé ìå ôçí áíôßóôáóç R. Ýíá äéáêüðôç êáé êáëþäéá. Ôï âïëôüìåôñï ðñÝðåé íá óõíäåèåß ðáñÜëëçëá ìå ôï ëáìðôÞñá ãéá íá ìåôñÜåé ôç äéáöïñÜ äõíáìéêïý óôá Üêñá ôïõ. åíþ ôï áìðåñüìåôñï íá äåß÷íåé ôçí Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôï ëáìðôÞñá êáé ôï âïëôüìåôñï ôçí çëåêôñéêÞ ôÜóç óôá Üêñá ôïõ. Ðñáãìáôïðïßçóå Ýíá êýêëùìá ôÝôïéï þóôå üôáí êëåßíåéò ôï äéáêüðôç. ï ëáìðôÞñáò íá öùôïâïëåß. Ýíá ëáìðôÞñá. 6. Ýíá áìðåñüìåôñï. ÁðÜíôçóç Ôï áìðåñüìåôñï èá ðñÝðåé íá óõíäåèåß áíÜìåóá óôçí ìðáôáñßá êáé óôï ëáìðôÞñá. ôé ðåñéìÝíåéò íá óõìâåß. Íá êáôáóêåõÜóåéò ôï êýêëùìá ðïõ ðáñéóôÜíåôáé óôçí åéêüíá ôçò åðüìåíçò óåëßäáò. á) Óôï åóùôåñéêü ôïõ ìåôáëëéêïý óýñìáôïò ôïõ ëáìðôÞñá Ý÷åé 83 . Ç óõìâáôéêÞ öïñÜ ôïõ ñåýìáôïò åßíáé áíôßèåôç áðü ôç öïñÜ êßíçóçò ôùí åëåýèåñùí çëåêôñïíßùí. Áí êëåßóåéò ôï äéáêüðôç. Íá ó÷åäéÜóåéò ôç ó÷çìáôéêÞ áíáðáñÜóôáóç ôïõ ðáñáðÜíù êõêëþìáôïò êáèþò êáé ôç óõìâáôéêÞ öïñÜ ôïõ ñåýìáôïò. Κεφάλαιο 2 5. Ýôóé þóôå íá äåß÷íåé ôçí Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôï êýêëùìá.ðôçò åéêïíßæåôáé ìå ôï ãñÜììá ä êáé ôï ëáìðÜêé ðáñéóôÜíåôáé ìå ôçí áíôßóôáóç R.

ä) Åßíáé ßóç ìå ôï ðçëßêï ôçò Ýíôáóçò ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí áãùãü ðñïò ôçí çëåêôñéêÞ ôÜóç ðïõ åöáñìüæïõìå óôá Üêñá ôïõ. å) Ç åíÝñãåéá ðïõ ìåôáöÝñåôáé óõíïëéêÜ óôá éüíôá ôïõ óýñìáôïò áðü êÜèå çëåêôñüíéï ðïõ êéíåßôáé áðü ôï Ýíá Üêñï ôïõ ëáìðôÞñá óôï Üëëï åßíáé áíÜëïãç ôçò çëåêôñéêÞò ôÜóçò ðïõ åöáñìüæåôáé óôá Üêñá ôïõ. â) Ìåãáëþíåé üôáí áõîÜíïõìå ôç èåñìïêñáóßá ôïõ. . åíþ ç èåñìïêñáóßá ôïõ äéáôçñåßôáé óôáèåñÞ. ã) ÊáôÜ ìÞêïò ôïõ óýñìáôïò êéíïýíôáé ôá èåôéêÜ éüíôá ôïõ ìåôÜëëïõ áðü ôï ïðïßï Ý÷åé êáôáóêåõáóôåß ôï óýñìá ôïõ ëáìðôÞñá. â) ÊáôÜ ìÞêïò ôïõ óýñìáôïò êéíïýíôáé åëåýèåñá çëåêôñüíéá ðïõ ðáñÜãïíôáé áðü ôçí ìðáôáñßá. åíþ ç èåñìïêñáóßá ôïõ äéáôçñåßôáé óôáèåñÞ. 84 Ç áíôßóôáóç åíüò ìåôáëëéêïý áãùãïý: á) Ìåãáëþíåé üôáí áõîÜíïõìå ôçí ôÜóç ðïõ åöáñìüæïõìå óôá Üêñá ôïõ. åíþ ç çëåêôñéêÞ ôÜóç ðïõ åöáñìüæåôáé óôá Üêñá ôïõ ðáñáìÝíåé óôáèåñÞ.Κεφάλαιο 2 äçìéïõñãçèåß Ýíá çëåêôñéêü ðåäßï. ã) Ìåãáëþíåé üôáí áõîÜíïõìå ôçí Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ ôïí äéáññÝåé. ä) Ôá åëåýèåñá çëåêôñüíéá ôïõ ìåôáëëéêïý óýñìáôïò áëëçëåðéäñïýí ìå ôá éüíôá ôïõ ìåôÜëëïõ êáé ìåôá öÝñïõí ó’ áõôÜ Ýíá ìÝñïò ôçò êéíçôéêÞò ôïõò åíÝñãåéáò. ÁðÜíôçóç á â ã ä å Ó Ó Ë Ó Ë 7. Íá ÷áñáêôçñßóåéò ìå Ó ôéò ðñïôÜóåéò ôùí ïðïßùí ôï ðåñéå÷üìåíï åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ïñèü êáé ìå Ë áõôÝò ðïõ ôï ðåñéå÷üìåíü ôïõò åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ëáíèáóìÝíï.

Ðþò åîçãåßò ôï öáéíüìåíï áõôü. Äýï áíôéóôÜôåò Ý÷ïõí ßäéï ìÞêïò êáé åìâáäüí äéáôïìÞò êáé âñßóêïíôáé óôçí ßäéá èåñìïêñáóßá. Íá áéôéïëïãÞóåéò ðåñéëçðôéêÜ ôéò áðáíôÞóåéò óïõ. Ç áíôßóôáóç åîáñôÜôáé áðü ôç èåñìïêñáóßá ôïõ áãùãïý êáé ìÜëéóôá áõîÜíåé ìå áýîçóç ôçò èåñìïêñáóßáò. â Ó. å Ó.å) ÅîáñôÜôáé áðü ôï õëéêü ôïõ áãùãïý. ï áãùãüò äåí õðáêïýåé óôï íüìï ôïõ Ùì. ä Ë. Åöüóïí üìùò äéðëáóéÜæåôáé ç áíôßóôáóç ìå äéðëáóéáóìü ôçò çëåêôñéêÞò ôÜóçò. Èõìßæïõìå ôç ó÷Ýóç ðïõ äßíåé ôçí áíôßóôáóç åíüò áãùãïý üðïõ öáßíåôáé ç åîÜñôçóç ôçò áíôßóôáóçò. 85 . ÁðÜíôçóç Ï áãùãüò áõôüò äåí õðáêïýåé óôï íüìï ôïõ Ùì. ÁðÜíôçóç Ïé áíôéóôÜôåò ìðïñåß íá Ý÷ïõí äéáöïñåôéêÞ áíôßóôáóç R ãéáôß ðñïöáíþò èá Ý÷ïõí äéáöïñåôéêÞ åéäéêÞ áíôßóôáóç ñ. Ç áíôßóôáóç åíüò áãùãïý äéðëáóéÜæåôáé üôáí äéðëáóéÜæïõìå ôçí çëåêôñéêÞ ôÜóç óôá Üêñá ôïõ. óô Ó. Ç áíôßóôáóç äåí åîáñôÜôáé áðü ôçí ôÜóç ðïõ åöáñìüæåôáé óôá Üêñá ôïõ. Ùóôüóï ðáñïõóéÜæïõí äéáöïñåôéêÞ áíôßóôáóç. 9. Óýìöùíá ìå ôï íüìï ôïõ Ùì ç áíôßóôáóç äå èá Ýðñåðå íá åîáñôÜôáé áðü ïðïéáäÞðïôå ìåôáâïëÞ ôçò çëåêôñéêÞò ôÜóçò. ã Ë. 8. Ç áíôßóôáóç äåí åîáñôÜôáé áðü ôçí Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí áãùãü. Íá áéôéïëïãÞóåéò ôçí áðÜíôçóÞ óïõ. Õðáêïýåé ï áãùãüò áõôüò óôï íüìï ôïõ Ùì. óô) Äå ìåôáâÜëëåôáé áí äéðëáóéÜóïõìå óõã÷ñüíùò ôï ìÞêïò ôïõ áãùãïý êáé ôï åìâáäüí ôçò äéáôïìÞò ôïõ. Áðü ôç ó÷Ýóç ðïõ äßíåôáé ðáñáôçñïýìå üôé ãéá äéðëáóéáóìü ôïõ ìÞêïõò êáé ôáõôü÷ñïíï äéðëáóéáóìü ôïõ åìâáäïý ôçò äéáôïìÞò ôïõ ç áíôßóôáóç ðáñáìÝíåé óôáèåñÞ. Ç åîÜñôçóç áõôÞ ðåñéãñÜöåôáé ìå ôçí åéäéêÞ áíôßóôáóç ñ ôïõ õëéêïý. Ç áíôßóôáóç éóïýôáé ìå ôï ðçëßêï ôçò ôÜóçò ðïõ åöáñìüæåôáé ðñïò ôçí Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí áãùãü êáé ü÷é ôï ðçëßêï ôçò Ýíôáóçò ôïõ ñåýìáôïò ðñïò ôçí ôÜóç. äçëáäÞ èá åßíáé êáôáóêåõáóìÝíïé áðü äéáöïñåôéêü õëéêü. Κεφάλαιο 2 ÁðÜíôçóç á Ë.

Íá áéôéïëïãÞóåéò ðåñéëçðôéêÜ ôéò åðéëïãÝò óïõ. Íá ÷áñáêôçñßóåéò ìå Ó ôéò ðñïôÜóåéò ôùí ïðïßùí ôï ðåñéå÷üìåíï åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ïñèü êáé ìå Ë áõôÝò ðïõ ôï ðåñéå÷üìåíü ôïõò åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ëáíèáóìÝíï. æ) Ç ôÜóç óôá Üêñá ôïõ R2 åßíáé ßóç ìå ôï Üèñïéóìá ôùí ôÜóåùí óôá Üêñá ôùí áíôéóôáôþí R3 êáé R4. ä) Ï áíôéóôÜôçò R2 óõíäÝåôáé ðáñÜëëçëá ìå ôïí éóïäýíáìï áíôéóôÜôç ôùí R3 êáé R4. Ôï çëåêôñéêü ñåýìá ðïõ äéáññÝåé ôïí áíôéóôÜôç R 1 üôáí öôÜíåé óôï Ã. R3 êáé R4. ×ùñßæïíôáé áðü ôïí êüìâï óôï Ã. á) Ïé áíôéóôÜôåò R1 êáé R2 óõíäÝïíôáé óå óåéñÜ. Ýíá ìÝñïò ìüíï äéáññÝåé ôïí R 2. ä Ó.Κεφάλαιο 2 10. èá Ýðñåðå íá Ý÷ïõí êïéíÜ Üêñá. é) Ç ôÜóç óôïõò ðüëïõò ôçò ðçãÞò (Á. å Ó. Ãéá íá óõíäÝïíôáí ïé áíôéóôÜóåéò R 2 êáé R3 ðáñÜëëçëá. ã) Ïé áíôéóôÜôåò R3 êáé R4 óõíäÝïíôáé óå óåéñÜ. â) Ïé áíôéóôÜôåò R2 êáé R3 óõíäÝïíôáé ðáñÜëëçëá. â Ë. óô Ë. óô) Ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí áíôéóôÜôç R1 åßíáé ßóç ìå ôçí Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí R2. Óôçí ðáñáêÜôù åéêüíá âëÝðåéò ôç ó÷çìáôéêÞ áíáðáñÜóôáóç åíüò çëåêôñéêïý êõêëþìáôïò. åíþ ôï õðüëïéðï äéáñ- . Â) åßíáé ßóç ìå ôï Üèñïéóìá ôùí ôÜóåùí óôá Üêñá ôùí áíôéóôáôþí R1 êáé R2. 86 ÁðÜíôçóç á Ë. å) Ï áíôéóôÜôçò R1 óõíäÝåôáé óå óåéñÜ ìå ôïí éóïäýíáìï áíôéóôÜôç ôùí R2. ã Ó. ç) Ôá çëåêôñéêÜ ñåýìáôá ðïõ äéáññÝïõí ôéò R 3 êáé R4 Ý÷ïõí ßóåò åíôÜóåéò. Íá ó÷åäéÜóåéò ôç öïñÜ ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéÝñ÷åôáé áðü êÜèå áíôéóôÜôç. è) Ç Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí R1 åßíáé ßóç ìå ôï Üèñïéóìá ôùí åíôÜóåùí ôùí ñåõìÜôùí ðïõ äéáññÝïõí ôïõò áíôéóôÜôåò R2 êáé R3.

Ðþò ìðïñåßò íá åîçãÞóåéò ôï öáéíüìåíï áõôü.ñÝåé ôïõò áíôéóôÜôåò R3 êáé R4. Ðþò èá ìåôáâëçèåß ç öùôïâïëßá êÜèå ëáìðôÞñá áí óõíäÝóïõìå (âñá÷õêõêëþóïõìå) ôá Üêñá åíüò åî áõôþí ìå Ýíá ÷ïíôñü êáëþäéï áìåëçôÝáò áíôßóôáóçò. Íá ðñáãìáôïðïéÞóåéò Ýíá êýêëùìá Ýôóé þóôå óôïõò äýï ëáìðôÞñåò íá åöáñìüæåôáé ç ßäéá äéáöïñÜ äõíáìéêïý. 12. Óå êÜèå ðåñßðôùóç íá ó÷åäéÜóåéò ôç ó÷çìáôéêÞ áíáðáñÜóôáóç ôïõ êõêëþìáôïò. ìßá ìðáôáñßá êáé êáëþäéá. ìßá ìðáôáñßá êáé êáëþäéá. åíþ ï ëáìðôÞñáò ôçò áíôßóôáóçò R2 èá óôáìáôÞóåé íá öùôïâïëåß. ¸ôóé ï ëáìðôÞñáò ôçò áíôßóôáóçò R1 èá öùôïâïëåß. Áí óõíäÝóïõìå ôá Üêñá ôïõ áíôéóôÜôç R 2 ìå êáëþäéï áìåëçôÝáò áíôßóôáóçò. æ Ó. Íá ðñáãìáôïðïéÞóåéò Ýíá êýêëùìá Ýôóé þóôå íá äéáññÝåé ôïõò ëáìðôÞñåò ôï ßäéï çëåêôñéêü ñåýìá. R1 êáé R2. Ðþò èá ìåôáâëçèåß óôçí ðåñßðôùóç áõôÞ ôï çëåêôñéêü ñåýìá ðïõ äéáññÝåé ôçí ðçãÞ. Ðþò èá ìåôáâëçèåß ç öùôïâïëßá êÜèå ëáìðôÞñá áí óõíäÝóïõìå (âñá÷õêõêëþóïõìå) ôá Üêñá åíüò åî áõôþí ìå Ýíá ÷ïíôñü êáëþäéï áìåëçôÝáò áíôßóôáóçò. ôüôå ïëüêëçñï ôï ñåýìá ðïõ èá ðåñÜóåé áðü ôï R 1 äå èá ðåñÜóåé áðü ôï R2 áëëÜ áðü ôï êáëþäéï ãýñù áðü áõôü ãéáôß åêåß äå óõíáíôÜåé áíôßóôáóç. ÁðÜíôçóç Ãéá íá äéáññÝïíôáé ïé ëáìðôÞñåò áðü ôï ßäéï ñåýìá. ç Ó. Ðþò ìðïñåßò íá åîçãÞóåéò ôï öáéíüìåíï áõôü. ÄéáèÝôåéò äýï ëáìðôÞñåò äéáöïñåôéêþí áíôéóôÜóåùí. è Ó. é Ó. Óå êÜèå ðåñßðôùóç ó÷åäßáóå ôç ó÷çìáôéêÞ áíáðáñÜóôáóç ôïõ êõêëþìáôïò. Κεφάλαιο 2 11. èá ðñÝðåé íá åßíáé óõíäåìÝíïé óå óåéñÜ üðùò öáßíåôáé óôï äéðëáíü ó÷Þìá. ÄéáèÝôåéò äýï ëáìðôÞñåò äéáöïñåôéêþí áíôéóôÜóåùí R1 êáé R2. 87 .

Áí óõíäÝóïõìå ìå êáëþäéï áìåëçôÝáò áíôßóôáóçò Ýíáí áðü áõôïýò. Ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò óôçí ïèüíç åíüò çëåêôñïíéêïý õðïëïãéóôÞ åßíáé 320 ìÁ. Ëýóç Ãíùñßæïõìå üôé ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò äßíåôáé áðü ôç ó÷Ýóç üðïõ: É ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò. ôüôå èá ó÷çìáôéóôåß âñá÷õêýêëùìá êáé ïëüêëçñï ôï ñåýìá èá åðéëÝîåé íá äéáññÝåôáé áðü ôïí áãùãü ðïõ äåí ðáñïõóéÜæåé áíôßóôáóç. ïðüôå çëåêôñüíéá ÷ôõðïýí óôçí ïèüíç åíüò õðïëïãéóôÞ. 88 2. Ôï óôïé÷åéþäåò çëåêôñéêü öïñôßï åßíáé e=1. q ôï óõíïëéêü öïñôßï ðïõ ÷ôõðÜ ôçí ïèüíç ôïõ õðïëïãéóôÞ t ï ÷ñüíïò ðïõ äéáñêåß ç åðáöÞ (óôçí ðåñßðôùóç ìáò 1 s). Ðüóá çëåêôñüíéá «÷ôõðïýí» ôçí åðéöÜíåéá ôçò ïèüíçò ôïõ õðïëïãéóôÞ êÜèå äåõôåñüëåðôï. Õðïëïãßæïõìå áðü ôçí ðáñáðÜíù ó÷Ýóç ôï óõíïëéêü öïñôßï Ãíùñßæïõìå üôé ôï öïñôßï ôïõ åíüò çëåêôñïíßïõ åßíáé e=1. ïðüôå èá óôáìáôÞóïõí íá öùôïâïëïýí êáé ïé äýï ëáìðôÞñåò ëüãù ôçò ßäéáò çëåêôñéêÞò ôÜóçò ðïõ Ý÷ïõí. ¸íáò ëáìðôÞñáò óõíäÝåôáé.Κεφάλαιο 2 ÁðÜíôçóç Ãéá íá åöáñìüæåôáé ç ßäéá äéáöïñÜ äõíáìéêïý óôïõò äýï áíôéóôÜôåò. óå óåéñÜ ìå Ýíá áìðåñüìåôñï êáé ìéá ìðáôáñßá êáé öùôïâïëåß. èá ðñÝðåé áõôïß íá åßíáé óõíäåìÝíïé ðáñÜëëçëá ìåôáîý ôïõò. ìå ôç âïÞèåéá êáëùäßùí. ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Ç çëåêôñé- .6x10-19 C.6x10-19 C.

Ðüóï çëåêôñéêü öïñôßï äéÝñ÷åôáé áðü ôçí ìðáôáñßá áíÜ äåõôåñüëåðôï. Ëýóç Ãíùñßæïõìå üôé ç çëåêôñéêÞ ôÜóç óõíäÝåôáé ìå ôçí åíÝñãåéá ðïõ ìåôáöÝñïõí óôïí êáôáíáëùôÞ ôá öïñôßá q ìå ôç ó÷Ýóç ïðüôå: ¼ðïõ ôï ðïóü ôçò åíÝñãåéáò ðïõ ìðïñåß íá ðñïóöÝñåé ôï ðñþôï öïñôßï êáé ôï ðïóü ôçò åíÝñãåéáò ðïõ ìðïñåß íá ðñïóöÝñåé ôï äåýôåñï öïñôßï. ïé ïðïßåò ìðïñïýí íá äéáêéíÞóïõí äéáöïñåôéêÞ ðïóüôçôá çëåêôñéêïý öïñôßïõ. Áðü ôç ó÷Ýóç É=1. ã. ¸íá ìïôïðïäÞëáôï êáé Ýíá É. Áí õðïèÝóïõìå üôé ç ìðáôáñßá ôïõ ìïôïðïäçëÜôïõ ìðïñåß íá äéáêéíÞóåé öïñôßï 4 êC êáé ôïõ áõôïêéíÞôïõ 30 êC. ÓõíäÝïõìå ôá Üêñá ôïõ áíôéóôÜôç ìå ôïõò ðüëïõò ìéáò ìðáôáñßáò.5 Á. Ðüóï çëåêôñéêü öïñôßï äéÝñ÷åôáé áðü ìéá äéáôïìÞ ôïõ óýñìáôïò ôïõ ëáìðôÞñá áíÜ äåõôåñüëåðôï. 3. ¸ôóé q=1. ïðüôå Å÷çìéêÞ=13. íá õðïëïãßóåéò ôï ìÝãéóôï ðïóü åíåñãåßáò ðïõ ìðïñåß êÜèå ìðáôáñßá íá ðñïóöÝñåé. Κεφάλαιο 2 á. 4.5 Á êáé t=1 s. ¸íáò áíôéóôÜôçò Ý÷åé áíôßóôáóç 50 Ù.5 J. â. Ç Ýíäåéîç ôïõ áìðåñïìÝôñïõ åßíáé É =1. áõôïêßíçôï ÷ñçóéìïðïéïýí êáé ôá äýï ìðáôáñßåò ßäéáò ôÜóçò 12 V.×. Óôïõò ðüëïõò ôçò 89 . ¸ôóé õðïëïãßæïõìå ôï öïñôßï ãíùñßæïíôáò üôé â. Ðüóç åßíáé ç ÷çìéêÞ åíÝñãåéá ôçò ìðáôáñßáò ðïõ ìåôáôñÝðåôáé óå éóïäýíáìç çëåêôñéêÞ áíÜ äåõôåñüëåðôï. Ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ìðïñåß íá õðïëïãéóôåß áðü ôç ó÷Ýóç Ç ÷çìéêÞ åíÝñãåéá èá éóïýôáé ìå ôçí çëåêôñéêÞ. Ôï çëåêôñéêü öïñôßï ðïõ äéÝñ÷åôáé áðü ôçí ìðáôáñßá óå 1 s åßíáé ôï ßäéï ìå áõôü ðïõ ðåñíÜåé áðü ìéá äéáôïìÞ ôïõ óýñìáôïò ôïõ ðáñáðÜíù êõêëþìáôïò. Ëýóç á. ã.êÞ ôÜóç óôïõò ðüëïõò ôçò ìðáôáñßáò åßíáé 9 V.5 C.

Ç Ýíäåéîç ôïõ âïëôüìåôñïõ åßíáé 5 V. ¸íáò ìáèçôÞò åíäéáöÝñåôáé íá äéáðéóôþóåé áí ï çëåêôñéêüò êéíçôÞñáò åíüò áõôïêßíçôïõ-ðáé÷íéäéïý õðáêïýåé óôï íüìï ôïõ Ùì. ÌåôáâÜëëåé ôçí ôÜóç ðïõ åöáñìüæåôáé óôïõò ðüëïõò ôïõ äßðïëïõ (êéíçôÞñá) êáé ìå Ýíá áìðåñüìåôñï ìåôñÜ ôçí Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ ôïí äéáññÝåé. Óôç óõíÝ÷åéá êáôáãñÜöåé ôá áðïôåëÝóìáôá ôùí ìåôñÞóåþí ôïõ óôïí ðßíáêá Á1. á. Ðñáãìáôïðïéåß ôï êýêëùìá ôçò ðáñáðÜíù åéêüíáò. Áéôéïëüãçóå ôçí ðñüôáóÞ óïõ. â Íá ó÷åäéÜóåéò ôçí Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí áíôéóôÜôç êáé ôçí Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôçí ðçãÞ.Κεφάλαιο 2 ìðáôáñßáò óõíäÝïõìå êáé Ýíá âïëôüìåôñï. Ëýóç Ãéá íá äéáðéóôþóïõìå áí ïé ðáñáðÜíù ìåôñÞóåéò õðáêïýïõí óôï íüìï ôïõ Ùì. ðïõ èá åßíáé 5. Ëýóç Ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí áíôéóôÜôç êáé ôçí ðçãÞ èá Ý÷åé ôçí ßäéá ôéìÞ. Ðïéï ôñüðï åðåîåñãáóßáò ôùí äåäïìÝíùí ôïõ ðßíáêá èá ðñüôåéíåò óôï ìáèçôÞ ðñïêåéìÝíïõ íá áðáíôÞóåé óôï åñþôçìá ôïõ. Íá áíáðáñáóôÞóåéò óôï ôåôñÜäéü óïõ ôç ó÷çìáôéêÞ áíáðáñÜóôáóç ôïõ áíôßóôïé÷ïõ êõêëþìáôïò. ðñÝðåé êÜèå öïñÜ ï ëüãïò ôçò ôÜóçò óôïí êéíçôÞñá ìå 90 .

6.21 Ùì R5=163. ¸ôóé. ÄçëáäÞ Κεφάλαιο 2 Áðü êÜèå æåýãïò ôéìþí õðïëïãßæïõìå ôï ëüãï ¸ôóé Ìå áíÜëïãï ôñüðï âñßóêïõìå üôé: R2=100 Ùì. l ôï ìÞêïò ôïõ áãùãïý.ôçí Ýíôáóç ðïõ ìåôñÜ ôï áìðåñüìåôñï íá åßíáé ï ßäéïò. ëüãù ôçò äéáöïñåôéêÞò ôéìÞò ôçò áíôßóôáóçò ðïõ âñßóêïõìå êÜèå öïñÜ. Áðü ôá ìáèçìáôéêÜ ãíùñßæïõìå üôé ãéá êýêëï 91 . óõìðåñáßíïõìå üôé ï çëåêôñéêüò êéíçôÞñáò ôïõ áõôïêéíÞôïõ-ðáé÷íéäéïý äåí õðáêïýåé óôï íüìï ôïõ Ùì. Íá õðïëïãßóåéò ôçí áíôßóôáóç ôïõ óýñìáôïò ôçò ÷ñùìïíéêåëßíçò ëáìâÜíïíôáò õðüøç ôá äåäïìÝíá ôïõ ðßíáêá 2. ¸íá óýñìá áðü ÷ñùìïíéêåëßíç Ý÷åé ìÞêïò 47. Áõôüò ï ëüãïò èá åßíáé ç áíôßóôáóç ôïõ êõêëþìáôïò. êáé Á ôï åìâáäüí ôïõ óýñìáôïò.1 m êáé äéÜìåôñï 2 mm.2 ôçò óåëßäáò 50.43 Ùì R4=170.2 ôçò óåëßäáò 50 ðáñáôçñïýìå üôé ç åéäéêÞ áíôßóôáóç ôçò ÷ñùìïíéêåëßíçò åßíáé ñ=100 =10-6 Ù Ç áíôßóôáóç ôïõ óýñìáôïò èá õðïëïãßæåôáé áðü ôç ó÷Ýóç üðïõ R ç áíôßóôáóç ôïõ óýñìáôïò. Ëýóç Áðü ôïí ðßíáêá 2. R3=171.9 Ùì.

¼ìùò ïðüôå: . ëáìâÜíïíôáò õðüøç ôéò ôéìÝò ãéá ôçí åéäéêÞ áíôßóôáóç ôïõ ÷áëêïý áðü ôïí ðßíáêá 2. áðü ôç ó÷Ýóç . ¸ôóé. Õðïëüãéóå ôç äéÜìåôñï ôïõ ÷Üëêéíïõ óýñìáôïò ðïõ èá ÷ñçóéìïðïéÞóåéò ãéá ôç óýíäåóç.25 Ù.2 ôçò óåëßäáò 50 (âëÝðå ðñïçãïýìåíç Üóêçóç) ðáñáôçñïýìå üôé ç åéäéêÞ áíôßóôáóç ôïõ ÷áëêïý åßíáé ñ=1. Ðñüêåéôáé íá óõíäÝóåéò Ýíá ìéêñüöùíï ôï ïðïßï Ý÷åé áíôßóôáóç 4 Ù ìå ôï óôåñåïöùíéêü óïõ óõãêñüôçìá ðïõ âñßóêåôáé óå áðüóôáóç 15 m áðü áõôü. Ëýóç Áðü ôïí ðßíáêá 2.Κεφάλαιο 2 m 2. Ç áíôßóôáóç ôùí êáëùäßùí ðïõ èá ÷ñçóéìïðïéÞóåéò ãéá ôç óýíäåóç äå èÝëåéò íá îåðåñíÜ ôá 0. ôï ìÞêïò ôïõ ÷Üëêéíïõ óýñìáôïò l=15 m êáé ôçí åéäéêÞ áíôßóôáóç ôïõ ÷áëêïý ìðïñïýìå íá õðïëïãßóïõìå ôï åìâáäüí Á ôçò äéáôïìÞò ôïõ ÷Üëêéíïõ óýñìáôïò. 92 Ôï åìâáäüí ôçò äéáôïìÞò ôïõ óýñìáôïò åßíáé Á=103. ¸ôóé.72 Ù Ãíùñßæïíôáò ôçí áíôßóôáóç R=0. ðïõ åßíáé ôï åìâáäüí ôçò äéáôïìÞò ôïõ óýñìáôïò.2 ôçò óåëßäáò 50.2 x 10-8 m2.25 Ù. 7.

ÌåôÜ ôï êëåßóéìï ôïõ äéáêüðôç ä ç Ýíäåéîç ôïõ âïëôüìåôñïõ åßíáé V=6 V. 93 . ôï ìÞêïò ôïõ óýñìáôïò Ý÷åé õðïäéðëáóéáóôåß Ýôóé þóôå ôåëéêÜ ç áíôßóôáóç íá äéáôçñÞóåé óôáèåñÞ ôçí ôéìÞ ôçò. Íá õðïëïãßóåéò: á) Ôçí éóïäýíáìç áíôßóôáóç ôïõ êõêëþìáôïò êáèþò êáé ôçí Ýíäåéîç ôïõ áìðåñïìÝôñïõ.Κεφάλαιο 2 Ç äéÜìåôñïò åßíáé ôï äéðëÜóéï ôçò áêôßíáò. äýï áíôéóôÜôåò áíôéóôÜóåùí R1=40 Ù êáé R2=60 Ù. ôñßá âïëôüìåôñá. ä) Ôéò åíäåßîåéò ôùí âïëôüìåôñùí V1 êáé V2. ôï çëåêôñéêü ñåýìá èá ðáñáìåßíåé ôï ßäéï. 9. ÄéáèÝôïõìå ìßá ìðáôáñßá. Ñåýìá Ýíôáóçò 1 mÁ äéáññÝåé ôï êáëþäéï. Ðñáãìáôïðïéïýìå ôï êýêëùìá. êáèþò êáé êáëþäéá. Ýíá áìðåñüìåôñï. ã) Ôçí Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí áíôéóôÜôç R2. Åöüóïí êáé ç ôÜóç ôçò ìðáôáñßáò åßíáé ç ßäéá. Óôá Üêñá åíüò êáëùäßïõ ìå óýñìá áðü ÷ñùìïíéêåëßíç óõíäÝïõìå ôïõò ðüëïõò ìéáò ìðáôáñßáò. ä=2 8. Êüâïõìå ôï êáëþäéï óôç ìÝóç. óõãêïëëïýìå ôá Üêñá ôùí êïììáôéþí êáé óôá Üêñá ôçò óõóôïé÷ßáò óõíäÝïõìå ôïõò ðüëïõò ôçò ßäéáò ôçò ìðáôáñßáò. ïðüôå . ç ó÷çìáôéêÞ áíáðáñÜóôáóç ôïõ ïðïßïõ ðáñïõóéÜæåôáé óôç óõíÝ÷åéá. Ðüóç åßíáé ç Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôçí ìðáôáñßá ó’ áõôÞ ôçí ðåñßðôùóç. Ëýóç Óôçí ðåñßðôùóç áõôÞ ç áíôßóôáóç äåí Ý÷åé áëëÜîåé ãéáôß åíþ äéðëáóéÜóôçêå ôï åìâáäüí ôçò äéáôïìÞò ôïõ óýñìáôïò. â) Ôçí Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí áíôéóôÜôç R1. ¸ôóé. Ëýóç á) Ç éóïäýíáìç áíôßóôáóç èá åßíáé: Rïë=R1+R2 åðåéäÞ ïé áíôéóôÜôåò åßíáé óõíäåìÝíïé óå óåéñÜ.

á) Ðüóç åßíáé ç éóïäýíáìç áíôßóôáóç ôïõ óõóôÞìáôïò ôùí äýï áíôéóôáôþí. â) Õðïëüãéóå ôçí ôÜóç óôá Üêñá ôïõ óõóôÞìáôïò ôùí äýï áíôéóôáôþí êáé óôïõò ðüëïõò ôçò ðçãÞò.3 Á. ã) Ðüóç åßíáé ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé êÜèå áíôéóôÜôç. ¸ôóé É1=É2=É=0. 94 . Ç Ýíäåéîç ôïõ áìðåñïìÝôñïõ äåß÷íåé ôï óõíïëéêü çëåêôñéêü ñåýìá óôï êýêëùìá. ÄéáèÝôïõìå ìßá ìðáôáñßá. ¸ôóé. ÌåôÜ ôï êëåßóéìï ôïõ äéáêüðôç ç Ýíäåéîç ôïõ áìðåñüìåôñïõ åßíáé I=0. ïðüôå â-ã) Ç Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé êáé ôïõò äýï áíôéóôÜôåò åßíáé ç ßäéá êáé åßíáé ßóç ìå ôç óõíïëéêÞ Ýíôáóç ðïõ äéáññÝåé ôï êýêëùìá. Ýíá áìðåñüìåôñï. åðåéäÞ áõôïß óõíäÝïíôáé óå óåéñÜ ìåôáîý ôïõò. ä) Áðü ôï íüìï ôïõ Ùì åßíáé áíôßóôïé÷á ãéá ôç R2. Ðñáãìáôïðïéïýìå ôï êýêëùìá ðïõ ðáñïõóéÜæåôáé ðáñáêÜôù.06 Á. Ëýóç á) Ç éóïäýíáìç áíôßóôáóç èá åßíáé: åðåéäÞ ïé áíôéóôÜôåò åßíáé óõíäåäåìÝíïé ðáñÜëëçëá ìåôáîý ôïõò. 10. äýï áíôéóôÜôåò áíôéóôÜóåùí R1=60 Ù êáé R2=30 Ù êáé êáëþäéá.Κεφάλαιο 2 Rïë=40+60=100 Ù.

ΘΕΜΑ 2Ο 1. ÄçëáäÞ.â) Ç ôÜóç óôá Üêñá ôïõ óõóôÞìáôïò êáé óôá Üêñá ôçò êáèåìßáò áíôßóôáóçò èá åßíáé ç ßäéá ëüãù ôçò ðáñÜëëçëçò óýíäåóÞò ôïõò. ã) Ç Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé êÜèå áíôéóôÜôç õðïëïãßæåôáé áðü ôï íüìï ôïõ Ùì åöáñìüæïíôÜò ôïí ãéá êáèåìßá áðü áõôÝò. á) Óôï çëåêôñéêü ñåýìá ðïõ äçìéïõñãåßôáé áðü ìéá ìðáôáñßá ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ôùí åëåýèåñùí çëåêôñïíßùí ðñïÝñ÷åôáé áðü ôçí åíÝñãåéá ðïõ Ý÷åé áðïèçêåõìÝíç ç ìðáôáñßá. ã) Ç çëåêôñéêÞ ôÜóç óôá Üêñá åíüò ìåôáëëéêïý áãùãïý åßíáé ç áéôßá ðïõ ðåñíÜåé áðü ôïí áãùãü çëåêôñéêü ñåýìá. ¸ôóé. ä) Óôçí ðáñÜëëçëç óýíäåóç áíôéóôáôþí ç éóïäýíáìç áíôßóôáóç áõîÜíåôáé. â) Óå Ýíá êëåéóôü çëåêôñéêü êýêëùìá ôá åëåýèåñá çëåêôñüíéá êéíïýíôáé áðü ôï èåôéêü ðüëï ðñïò ôïí áñíçôéêü ðüëï. Ðïéåò áðü ôéò ðñïôÜóåéò ðïõ áíáöÝñïíôáé óôï ðáñáðÜíù ó÷Þìá åßíáé óùóôÝò. Κεφάλαιο 2 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 2ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΘΕΜΑ 1Ο Ðïéåò áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÝò êáé ðïéåò ëáíèáóìÝíåò. V1 = V2 = V = IRïë. ÄçëáäÞ V1 = V2 = V = 0. åíþ ôï çëåêôñéêü ñåýìá ðïõ äéáññÝåé ôïí áãùãü åßíáé ôï áðïôÝëåóìá. 95 .3x20 = 6 Volt.

Κεφάλαιο 2 á) Ç Ýíäåéîç ôïõ áìðåñüìåôñïõ åßíáé 1 Á. ä) Ðþò èá ìðïñïýóáìå íá âñá÷õêõêëþóïõìå ôï ëáìðôÞñá áíôßóôáóçò R2. Óå óåéñÜ ìå ôï óõíäõáóìü ôùí áíôéóôÜóåùí óõíäÝåôáé áíôßóôáóç R3=10 Ù êáé ðáñÜëëçëá ìå ôï óýóôçìá ôùí ôñéþí ðñþôùí áíôéóôáôþí óõíäÝåôáé áíôßóôáóç R4=4 Ù. ÊÁËÇ ÅÐÉÔÕ×ÉÁ! 96 . ã) Ïé åíôÜóåéò ôùí ñåõìÜôùí ðïõ äéáññÝïõí ôïõò áíôéóôÜôåò éóïýíôáé ìå 1 Á. 2. ä) Ç ïëéêÞ áíôßóôáóç ôïõ êõêëþìáôïò åßíáé 20 Ù. Íá äéáôõðþóåôå êáé íá áðïäåßîåôå ôç ó÷Ýóç ðïõ äßíåé ôç óõíïëéêÞ áíôßóôáóç åíüò êõêëþìáôïò äýï áíôéóôáôþí ðïõ óõíäÝïíôáé ðáñÜëëçëá ìåôáîý ôïõò êáé ôá Üêñá ôïõò óõíäÝïíôáé ìå ðçãÞ ôÜóçò V. Ôá Üêñá ôïõ óõóôÞìáôïò ôùí áíôéóôÜóåùí óõíäÝïíôáé ìå ðçãÞ ôÜóçò V=36 Volt. ΘΕΜΑ 4Ο Äýï áíôéóôÜóåéò R1=6 Ù êáé R2=3 Ù óõíäÝïíôáé ðáñÜëëçëá. ç Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé êÜèå áíôéóôÜôç êáèþò êáé ç Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôçí ðçãÞ. ΘΕΜΑ 3Ο Äýï ëáìðôÞñåò ìå áíôéóôÜóåéò R1=10 Ù êáé R2=15 Ù äéáññÝïíôáé áðü ôï ßäéï ñåýìá Ýíôáóçò É=3 Á êáé ôá Üêñá ôïõ óõóôÞìáôïò åßíáé óõíäåäåìÝíá ìå ìðáôáñßá. á) Íá âñåßôå ðþò óõíäÝïíôáé ïé áíôéóôÜóåéò êáé íá äéêáéïëïãÞóåôå ôçí áðÜíôçóÞ óáò. Ðüóç èá åßíáé ôüôå ç Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí áíôéóôÜôç R1. â) Ç ôÜóç óôá Üêñá êÜèå áíôßóôáóçò. Íá âñåèïýí: á) Ç éóïäýíáìç áíôßóôáóç ôïõ êõêëþìáôïò ó÷åäéÜæïíôáò ôï áñ÷éêü êýêëùìá êáé üëá ôá åíäéÜìåóá óôÜäéá ìÝ÷ñé ôïí ôåëéêü õðïëïãéóìü ôçò Rïë. â) Ç áíôéóôÜóåéò Ý÷ïõí óôá Üêñá ôïõò ôçí ßäéá ôÜóç 20 V. â) Íá âñåßôå ôç óõíïëéêÞ áíôßóôáóç ôïõ êõêëþìáôïò. ã) Íá õðïëïãßóåôå ôçí ôÜóç ôçò ìðáôáñßáò êáé ôçí ôÜóç óôá Üêñá êÜèå ëáìðôÞñá.

Ηλεκτρική ενέργεια .Κεφάλαιο 3 3.

.

÷çìéêÞ êáé åíÝñãåéá ìáãíçôéêïý ðåäßïõ. Ðþò åðéôõã÷Üíåôáé ç ìåôáöïñÜ çëåêôñéêÞò åíÝñãåéáò.Κεφάλαιο 3 3. ÁðÜíôçóç Ïé êáôáíáëùôÝò åßíáé çëåêôñéêÝò óõóêåõÝò ðïõ ìåôáôñÝðïõí ôçí çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá óå Üëëåò ìïñöÝò åíÝñãåéáò áíÜëïãá ìå ôéò áíÜãêåò ðïõ äçìéïõñãïýíôáé.1 ΘΕΡΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ÅñùôÞóåéò .ÁðáíôÞóåéò 1. ¸ôóé. ÁðÜíôçóç á) ¸÷åé ðáñáôçñçèåß üôé üôáí áðü Ýíáí áíôéóôÜôç äéÝñ÷åôáé çëåêôñé- 99 . â) ÐåñéãñÜøôå ôéò ìåôáöïñÝò åíÝñãåéáò ðïõ óõìâáßíïõí êáôÜ ôç èÝñìáíóç åíüò áíôéóôÜôç. Ç ìåôáöïñÜ ôçò çëåêôñéêÞò åíÝñãåéáò åðéôõã÷Üíåôáé ìå ôï çëåêôñéêü ñåýìá ðïõ äéáññÝåé Ýíá êëåéóôü çëåêôñéêü êýêëùìá. Ðþò ëåéôïõñãïýí ïé êáôáíáëùôÝò. Ç ÷ñçóéìüôçôÜ ôçò üìùò äå èá Þôáí ôüóï ìåãÜëç áí äåí ìðïñïýóå íá ìåôáöåñèåß ãéá íá áîéïðïéçèåß óå äéÜöïñåò óõóêåõÝò. ÁðÜíôçóç Ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá åßíáé ðïëý ÷ñÞóéìç ãéá ôçí áðëÞ êáèçìåñéíüôçôÜ ìáò. á) Ôé ïíïìÜæåôáé öáéíüìåíï ÔæÜïõë. ìðïñïýí íá ìåôáôñÝðïõí ôçí çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá óå èåñìéêÞ. 2. ìç÷áíéêÞ. 3. ÇËÅÊÔÑÉÊÇ ÅÍÅÑÃÅÉÁ 3.

4. Ôüôå ç èåñìïêñáóßá ôïõ áíôéóôÜôç äå èá ìåôáâëçèåß. Áðü ðïéïõò ðáñÜãïíôåò åîáñôÜôáé ç ðïóüôçôá èåñìüôçôáò ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü Ýíáí áíôéóôÜôç óôï ðåñéâÜëëïí. Ðïéá åßíáé ç ðñïÝëåõóç ôçò èåñìéêÞò åíÝñãåéáò ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü ôïí áíôéóôÜôç óôï ðåñéâÜëëïí. ôüôå åíÝñãåéá ìå ôç ìïñöÞ èåñìüôçôáò èá ìåôáöåñèåß áðü ôïí áíôéóôÜôç óôï ðåñéâÜëëïí. 5. äåí ðáñÜãåôáé ïýôå åîáöáíßæåôáé. H åíÝñãåéá. Ç äéáäéêáóßá áõôÞ ìðïñåß íá óõíå÷éóôåß ìÝ÷ñéò üôïõ ïëüêëçñç ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá íá ìåôáöåñèåß óôï ðåñéâÜëëïí. Ðþò õðïëïãßæåôáé ôï ðïóü ôçò èåñìüôçôáò ðïõ ìåôáöÝñåôáé óôï íåñü üôáí óå ìïíùìÝíï äï÷åßï âõèßæåôáé áíôéóôÜôçò ðïõ äéáññÝåôáé áðü ñåýìá. üðùò ãíùñßæïõìå. Ãíùñßæïõìå ðëÝïí üôé ðïóü èåñìüôçôáò èá ìåôáöåñèåß áðü ôïí áíôéóôÜôç óôï íåñü êáé áõôü 100 . ÁðÜíôçóç Ôï ðïóü èåñìüôçôáò Q ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü Ýíáí áíôéóôÜôç óôï ðåñéâÜëëïí åîáñôÜôáé áðü ôçí áíôßóôáóç R ôïõ áíôéóôÜôç. Ôï öáéíüìåíï áõôü ïíïìÜæåôáé öáéíüìåíï ÔæÜïõë (Joule) êáé ðÞñå ôçí ïíïìáóßá ôïõ áðü ôïí ¢ããëï öõóéêü ðïõ ôï ìåëÝôçóå ðñþôïò. áðü ôç ÷ñïíéêÞ äéÜñêåéá t ðïõ äéáññÝåé ôï çëåêôñéêü ñåýìá ôïí áíôéóôÜôç. ï áíôéóôÜôçò ôïõ êõêëþìáôïò åßíáé âõèéóìÝíïò óå ìïíùìÝíï äï÷åßï ìå íåñü. ¼ôáí ç èåñìïêñáóßá ôïõ áíôéóôÜôç îåðåñÜóåé ôç èåñìïêñáóßá ôïõ ðåñéâÜëëïíôïò. áðü ôçí Ýíôáóç É ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí áíôéóôÜôç. â) ¼ôáí Ýíáò áíôéóôÜôçò èåñìáßíåôáé (áõîÜíåôáé äçëáäÞ ç èåñìïêñáóßá ôïõ) áõîÜíåôáé ç èåñìéêÞ ôïõ åíÝñãåéá. ¸ôóé ç èåñìéêÞ åíÝñãåéá (èåñìüôçôá) ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü ôïí áíôéóôÜôç óôï ðåñéâÜëëïí ðñïÝñ÷åôáé áðü ôçí çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ôïõ êõêëþìáôïò óôï ïðïßï áíÞêåé ï áíôéóôÜôçò. Áðëþò ìåôáôñÝðåôáé áðü ìéá ìïñöÞ óå ìéá Üëëç. 6. ÁðÜíôçóç ¼ðùò öáßíåôáé óôï ðáñáêÜôù ó÷Þìá.Κεφάλαιο 3 êü ñåýìá ç èåñìïêñáóßá ôïõ áíôéóôÜôç áõîÜíåôáé. ÁðÜíôçóç Ï áíôéóôÜôçò ãéá íá äéáññÝåôáé áðü çëåêôñéêü ñåýìá èá åßíáé ìÝñïò åíüò êëåéóôïý êõêëþìáôïò. Åßäáìå üìùò üôé êÜèå êëåéóôü êýêëùìá ðïõ äéáññÝåôáé áðü çëåêôñéêü ñåýìá ìåôáöÝñåé çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá.

èá Ý÷åé áðïôÝëåóìá ôçí áýîçóç ôçò èåñìïêñáóßáò ôïõ íåñïý. áðü ôç ìåôáâïëÞ ôçò èåñìïêñáóßáò Äè ôïõ íåñïý êáé Ýíáí áêüìç ðáñÜãïíôá ðïõ åßíáé ÷áñáêôçñéóôéêüò ãéá êÜèå õëéêü. Ìå ðïéï ôñüðï ó÷åôßæåôáé ç ðïóüôçôá èåñìüôçôáò ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü Ýíáí áíôéóôÜôç ìå ôçí Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ ôïí äéáññÝåé. Ðþò ìåôáâÜëëåôáé ç ðïóüôçôá èåñìüôçôáò ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü Ýíáí áíôéóôÜôç óå óõíÜñôçóç ìå ôçí áíôßóôáóÞ ôïõ áí ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò êáé ï ÷ñüíïò äéÝëåõóçò ðáñáìÝíïõí óôáèåñÜ. Ôï ðïóü èåñìüôçôáò Q ðïõ ìåôáöÝñåôáé óôï íåñü èá åîáñôÜôáé áðü ôç ìÜæá m ôïõ íåñïý. 7. Κεφάλαιο 3 Ç ìáèçìáôéêÞ ó÷Ýóç ðïõ ðåñéãñÜöåé ôçí ðáñáðÜíù åîÜñôçóç åßíáé: üðïõ : Ýíáò ðáñÜãïíôáò ðïõ ïíïìÜæåôáé åéäéêÞ èåñìüôçôá ôïõ íåñïý. Áðü ìåôñÞóåéò ðïõ Ý÷ïõí ãßíåé óôï åñãáóôÞñéï ðáñáôçñÞèçêå üôé ôï ðïóü Q ôçò èåñìüôçôáò ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü Ýíáí áíôéóôÜôç R åßíáé áíÜëïãï ìå ôï ôåôñÜãùíï ôçò Ýíôáóçò I ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí áíôéóôÜôç. 8. ÁðÜíôçóç Ãéá óôáèåñÝò ôéìÝò ôçò Ýíôáóçò I ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáñ- 101 . Ç ó÷Ýóç áõôÞ éó÷ýåé ãéá üëá ôá óþìáôá ðïõ áíôáëëÜóóïõí ðïóÜ èåñìüôçôáò ìå ôï ðåñéâÜëëïí ôïõò. ÁðÜíôçóç Ç Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé Ýíáí áíôéóôÜôç åðçñåÜæåé ôï ðïóü ôçò èåñìüôçôáò ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü áõôüí.

2) áíÜëïãç ôçò áíôßóôáóçò R ôïõ áíôéóôÜôç. ôçí áíôßóôáóç R êáé ôï ÷ñüíï t. ôçí Ýíôáóç É ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí áíôéóôÜôç. Ç èåñìéêÞ åíÝñãåéá èá éóïýôáé ìå ôç èåñìüôçôá ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü ôïí áíôéóôÜôç óôï ðåñéâÜëëïí. ÁðÜíôçóç Ï íüìïò ôïõ ÔæÜïõë óõíïøßæåé ôá óõìðåñÜóìáôá ðïõ äéáìïñöþèçêáí áðü üëá ôá ðåéñÜìáôá ðïõ áöïñïýóáí ôç ìåôáöïñÜ ðïóïý èåñìüôçôáò áðü Ýíáí áíôéóôÜôç óôï ðåñéâÜëëïí. 9. 3) áíÜëïãç ôïõ ÷ñüíïõ t äéÝëåõóçò ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò áðü ôïí áíôéóôÜôç. ÁðÜíôçóç ÊáôÜ ðáñüìïéï ôñüðï ìå ôéò äýï ðñïçãïýìåíåò åñùôÞóåéò áðïäåéêíýåôáé üôé ôï ðïóü èåñìüôçôáò Q ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü Ýíáí áíôéóôÜôç ãéá óôáèåñÝò ôéìÝò ôçò áíôßóôáóçò R êáé ôçò Ýíôáóçò I ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí áíôéóôÜôç åßíáé áíÜëïãï ìå ôï ÷ñüíï äéÝëåõóçò t. 10. 11. ÁíáöÝñåôå êáé áðïäåßîôå ôç ó÷Ýóç ðïõ óõíäÝåé ôç èåñìüôçôá Q ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü ôïí áíôéóôÜôç óôï ðåñéâÜëëïí. Ðþò ìåôáâÜëëåôáé ç ðïóüôçôá èåñìüôçôáò ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü Ýíáí áíôéóôÜôç óå óõíÜñôçóç ìå ôï ÷ñüíï äéÝëåõóçò ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ìÝóá áðü áõôüí ãéá óôáèåñÝò ôéìÝò ôçò áíôßóôáóçò êáé ôçò Ýíôáóçò ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò. Ï íüìïò ôïõ ÔæÜïõë äéáôõðþíåôáé ùò åîÞò: Ç ìåôáâïëÞ ôçò èåñìéêÞò åíÝñãåéáò Q (èåñìüôçôáò) åíüò áíôéóôÜôç áíôßóôáóçò R üôáí áðü áõôüí äéÝñ÷åôáé çëåêôñéêü ñåýìá óôáèåñÞò Ýíôáóçò É óå ÷ñïíéêü äéÜóôçìá t èá åßíáé: 1) áíÜëïãç ôïõ ôåôñáãþíïõ ôçò Ýíôáóçò É ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí áíôéóôÜôç. ÁðÜíôçóç Ç ìáèçìáôéêÞ ó÷Ýóç ðïõ óõíäÝåé ôï ðïóü èåñìüôçôáò Q ðïõ ìåôá- 102 .Κεφάλαιο 3 ñÝåé ôïí áíôéóôÜôç R êáé ôïõ ÷ñüíïõ äéÝëåõóçò t ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò áðü áõôüí. Äéáôõðþóôå êáé ðåñéãñÜøôå ôï íüìï ôïõ ÔæÜïõë. ôï ðïóü èåñìüôçôáò Q áðïäåß÷ôçêå üôé åßíáé áíÜëïãï ìå ôçí áíôßóôáóç R ôïõ áíôéóôÜôç.

ÐåñéãñÜøôå ôïí ôñüðï ìå ôïí ïðïßï áõîÜíåôáé ç èåñìïêñáóßá åíüò ìåôáëëéêïý áãùãïý. â) ôçí áíôßóôáóç R ôïõ áíôéóôÜôç. ã) ôï ÷ñüíï äéÝëåõóçò t ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ìÝóá áðü ôïí áíôéóôÜôç. Ç èåñìéêÞ åíÝñãåéá ôïõ ìåôÜëëïõ áðïôåëåßôáé áðü ôçí êéíçôéêÞ åíÝñãåéá ôùí ðáñáðÜíù éüíôùí. ÄçëáäÞ. ÁðÜíôçóç Åßíáé ãíùóôü üôé Ýíáò ìåôáëëéêüò áãùãüò áðïôåëåßôáé áðü Ýíá ðëÝãìá éüíôùí ðïõ åêôåëïýí ìéêñÝò ôáëáíôþóåéò óå ôõ÷áßåò äéåõèýíóåéò ãýñù áðü óõãêåêñéìÝíåò èÝóåéò. Κεφάλαιο 3 Ç ìïíÜäá ìÝôñçóçò ôçò èåñìéêÞò åíÝñãåéáò åßíáé ôï ÔæÜïõë (Joule). Ôï äéÜãñáììá ôçò èåñìéêÞò åíÝñãåéáò ìå ôçí Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò åßíáé êáìðýëç ìïñöÞ ëüãù ôçò ôåôñáãùíéêÞò åîÜñôçóçò ôïõ ðïóïý èåñìüôçôáò áðü ôçí Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò. ÁðÜíôçóç Ç èåñìéêÞ åíÝñãåéá Q üðùò åßäáìå åîáñôÜôáé áðü: á) ôçí Ýíôáóç É ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí áíôéóôÜôç. ôçí Ýíôáóç É ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò. Ïé ãñáöéêÝò ðáñáóôÜóåéò ôïõ ðïóïý èåñìüôçôáò Q ãéá êáèÝíáí áðü ôïõò ðáñáðÜíù ðáñÜãïíôåò öáßíïíôáé óôá ðáñáðÜíù ó÷Þìáôá. Íá ó÷åäéÜóåôå ôéò ãñáöéêÝò ðáñáóôÜóåéò ôçò èåñìéêÞò åíÝñãåéáò óå óõíÜñôçóç ìå ôïõò ðáñÜãïíôåò áðü ôïõò ïðïßïõò åîáñôÜôáé. áýîçóç óôçí êéíçôéêÞ åíÝñãåéá ôùí éüíôùí èá ðñïêáëÝóåé êáé áýîçóç óôç èåñ- 103 . 12. ôçí áíôßóôáóç R ôïõ áíôéóôÜôç êáé ôï ÷ñüíï t äéÝëåõóçò ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò áðü ôïí áíôéóôÜôç åßíáé êáé ç ìáèçìáôéêÞ ðåñéãñáöÞ ôïõ íüìïõ ôïõ ÔæÜïõë.öÝñåôáé áðü ôïí áíôéóôÜôç. ¸ôóé. 13. Ç áðüäåéîÞ ôçò åßíáé ùò åîÞò: Ãíùñßæïõìå üôé ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü ôá åëåýèåñá çëåêôñüíéá óôïí áíôéóôÜôç åßíáé ÁõôÞ ç åíÝñãåéá üìùò éóïýôáé ìå ôï æçôïýìåíï ðïóü èåñìüôçôáò.

Íá áíáöÝñáôå ìåñéêÝò óõóêåõÝò ðïõ ç ëåéôïõñãßá ôïõò âáóßæåôáé óôï öáéíüìåíï ÔæÜïõë. óôïí ïðïßï Ýíá ìÝñïò ôçò èåñìéêÞò åíÝñãåéáò ìåôáôñÝðåôáé óå öùôåéíÞ. Ôá åëåýèåñá çëåêôñüíéá áðïêôïýí ìåãáëýôåñç êéíçôéêÞ åíÝñãåéá üóï ìåãáëýôåñç åßíáé ç äýíáìç ðïõ äÝ÷ïíôáé áðü ôï çëåêôñéêü ðåäßï. ôüôå óôï åóùôåñéêü ôïõ áãùãïý äçìéïõñãåßôáé çëåêôñéêü ðåäßï ôï ïðïßï áóêåß äõíÜìåéò óôá åëåýèåñá çëåêôñüíéá. Ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ èá ðåñÜóåé áðü ôçí áíôßóôáóç ôïõ áãùãïý áõôïý èá åßíáé ðïëý ìåãÜëç ëüãù ôçò áìåëçôÝáò áíôßóôáóçò ôïõ áãùãïý. 14. ã) Ôï çëåêôñéêü óßäåñï. ÁðÜíôçóç ÌåñéêÝò áðü ôéò çëåêôñéêÝò óõóêåõÝò ç ëåéôïõñãßá ôùí ïðïßùí âáóßæåôáé óôï öáéíüìåíï ÔæÜïõë åßíáé: á) Ï ëáìðôÞñáò ðõñáêôþóåùò. Óôï ðáñáêÜôù ó÷Þìá öáßíåôáé ç êßíçóç ôùí åëåýèåñùí çëåêôñïíßùí óå Ýíá ìåôáëëéêü áãùãü üôáí áõôüò åßíáé óõíäåäåìÝíïò ìå çëåêôñéêÞ ðçãÞ. ìå áðïôÝëåóìá íá áõîÜíåôáé ç èåñìéêÞ åíÝñãåéá ôïõ ìåôÜëëïõ. 15. Üñá êáé ç èåñìïêñáóßá ôïõ. â) Ç çëåêôñéêÞ êïõæßíá êáé ï çëåêôñéêüò èåñìïóßöùíáò. 104 ÁðÜíôçóç Âñá÷õêýêëùìá åßíáé ôï åßäïò ôçò óýíäåóçò óôï ïðïßï åßíáé äõíáôü äýï ðüëïé ìéáò çëåêôñéêÞò ðçãÞò íá óõíäåèïýí ìåôáîý ôïõò ìå áãùãü ðïëý ìéêñÞò áíôßóôáóçò. Ôé ïíïìÜæåôáé âñá÷õêýêëùìá êáé ðþò ðñïêáëåßôáé. êáôÜ ôéò óõãêñïýóåéò ìå ôá éüíôá ôïõ ìåôáëëéêïý áãùãïý ìåôáöÝñïõí ôçí êéíçôéêÞ ôïõò åíÝñãåéá óå áõôÜ.Κεφάλαιο 3 ìïêñáóßá ôïõ ìåôÜëëïõ. . ¸ôóé. ¼ôáí ôá Üêñá ôïõ ìåôáëëéêïý áãùãïý óõíäåèïýí ìå çëåêôñéêÞ ðçãÞ. ÎÝñïõìå üôé ç êáôåõèõíüìåíç êßíçóç ôùí åëåýèåñùí çëåêôñïíßùí áðïôåëåß ôï çëåêôñéêü ñåýìá. ðïõ óõíÞèùò áðïôåëïýíôáé áðü ðåñéóóüôåñïõò áðü Ýíáí áíôéóôÜôåò.

Íá âñåèïýí: á) Ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí áíôéóôÜôç. ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. äçëáäÞ ¸ôóé 105 . ¸÷ïõí ôï ÷áñáêôçñéóôéêü üôé üôáí äéáññÝïíôáé áðü çëåêôñéêü ñåýìá õøçëÞò Ýíôáóçò ôÞêïíôáé êáé ðñïêáëïýí äéáêïðÞ ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò êáé êáôÜ óõíÝðåéá Üíïéãìá ôïõ êõêëþìáôïò.16. Ïé áóöÜëåéåò ôÝôïéïõ ôýðïõ óõíäÝïíôáé ðÜíôá óå óåéñÜ ìå ôï õðüëïéðï êýêëùìá. Ãéá ôï ëüãï áõôü óõíÞèùò åßíáé Ýíá åýôçêôï ìÝôáëëï. â) Ï áñéèìüò ôùí åëåýèåñùí çëåêôñïíßùí ðïõ ðåñíïýí áðü ìéá äéáôïìÞ ôïõ áíôéóôÜôç óå ÷ñïíéêü äéÜóôçìá ôïõ åíüò ëåðôïý. ÁíôéóôÜôçò ìå áíôßóôáóç R=50 Ù ôñïöïäïôåßôáé áðü çëåêôñéêÞ ðçãÞ ôÜóçò V=200 Volt. Κεφάλαιο 3 ÁðÜíôçóç Ç ëåéôïõñãßá ôçò ôçêüìåíçò áóöÜëåéáò âáóßæåôáé óôï öáéíüìåíï ÔæÜïõë. Ðþò ëåéôïõñãåß ìéá ôçêüìåíç áóöÜëåéá. Äßíåôáé öïñôßï ôïõ çëåêôñïíßïõ Ëýóç á) Áðü ôï íüìï ôïõ Ùì õðïëïãßæïõìå ôçí Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí áíôéóôÜôç. ôüôå üðïõ q ôï óõíïëéêü öïñôßï ðïõ ðåñíÜ áðü ôç äéáôïìÞ ôïõ áíôéóôÜôç êáé e ôï öïñôßï ôïõ åíüò çëåêôñïíßïõ. Óçìáíôéêü ñüëï ðáßæåé ôï õëéêü áðü ôï ïðïßï åßíáé êáôáóêåõáóìÝíç ìéá ôçêüìåíç áóöÜëåéá. â) Áí åßíáé Í ï áñéèìüò ôùí åëåýèåñùí çëåêôñïíßùí. ã) Ç èåñìüôçôá ðïõ ìåôáöÝñåé ï áíôéóôÜôçò óôï ðåñéâÜëëïí óôç äéÜñêåéá ôïõ åíüò ëåðôïý. ¸ôóé. Ôï óõíïëéêü öïñôßï õðïëïãßæåôáé áðü ôïí ïñéóìü ôçò Ýíôáóçò.

Ç èåñìïêñáóßá ôïõ íåñïý áõîÜíåôáé óå ÷ñüíï t= 42 s áðü è 1=20 ï C óå è 2= 70 ï C. ¸ôóé.Κεφάλαιο 3 ã) Ç èåñìüôçôá ðïõ ìåôáöÝñåé ï áíôéóôÜôçò äßíåôáé áðü ôç ó÷Ýóç ¸ôóé. Õðïëïãßæïõìå ôçí Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí áíôéóôÜôç áðü ôï íüìï ôïõ Ùì. 3. ¸ôóé QáíôéóôÜôç=Qíåñïý. . ÄçëáäÞ. Äßíåôáé ç åéäéêÞ èåñìüôçôá ôïõ íåñïý Ëýóç Ôï ðïóü ôçò èåñìüôçôáò ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü ôçí áíôßóôáóç R1 óôï íåñü åßíáé Ãíùñßæïõìå üìùò üôé 106 ¸ôóé ìðïñïýìå íá õðïëïãßóïõìå ôçí Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôï çëåêôñéêü êýêëùìá. Óå Ýíá èåñìéêÜ ìïíùìÝíï äï÷åßï ðïõ âñßóêåôáé óå èåñìïêñáóßá 20ïC õðÜñ÷åé íåñü ìÜæáò 600 gr. ¢ñá Äè= è2è1 =40ï C.5 Kg. Ãíùñßæïõìå üôé ôï ðïóü èåñìüôçôáò QáíôéóôÜôç ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü ôïí áíôéóôÜôç èá éóïýôáé ìå ôç èåñìüôçôá Qíåñïý ðïõ ðñïóöÝñåôáé óôï íåñü ãéá íá áõîçèåß ç èåñìïêñáóßá ôïõ. Íá âñåèåß ç ôéìÞ ôçò R 2 áí V=2. Íá âñåèåß ï ÷ñüíïò ðïõ áðáéôåßôáé ãéá íá ôñéðëáóéáóôåß ç èåñìïêñáóßá ôïõ íåñïý. ôüôå ç ôåëéêÞ èåñìïêñáóßá èá åßíáé è2=60ï C. Äßíåôáé ç åéäéêÞ èåñìüôçôá ôïõ íåñïý Ëýóç Áí è1=20ï C. Ç áíôßóôáóç R1 ôïõ ó÷Þìáôïò åßíáé âõèéóìÝíç óå íåñü ìÜæáò m=0.000 Volt êáé R1=100 Ù. Óôï äï÷åßï ôïðïèåôåßôáé çëåêôñéêÞ áíôßóôáóç R=40 Ù ðïõ óõíäÝåôáé ìå çëåêôñéêÞ ðçãÞ ôÜóçò V=80 Volt. 2.

ôüôå óå äéðëÜóéï ÷ñüíï ôï ðïóü ôçò èåñìüôçôáò ðïõ ðáñÜãåôáé óôïí áíôéóôÜôç èá äéðëáóéáóôåß. Áí ç çëåêôñéêÞ ôÜóç óôá Üêñá ìéáò áíôßóôáóçò äéðëáóéÜæåôáé. 4. ä) ¼ôáí Ýíáò áíôéóôÜôçò äéáññÝåôáé áðü çëåêôñéêü ñåýìá óôáèåñÞò Ýíôáóçò. èá ôåôñáðëáóéáóôåß êáé ôï ðïóü ôçò èåñìüôçôáò ðïõ ðáñÜãåôáé óôïí áíôéóôÜôç. â) ÌÝóá áðü ìéá çëåêôñéêÞ ðçãÞ äéÝñ÷ïíôáé çëåêôñéêÜ öïñôßá. Ðïéåò áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÝò. á) ÇëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ïíïìÜæåôáé ç åíÝñãåéá ðïõ ìåôáöÝñåé ôï çëåêôñéêü ñåýìá. 2. ä) Ôï ðïóü ôçò èåñìüôçôáò ðïõ ìåôáöÝñåôáé óå ìïíùìÝíï äï÷åßï ìå íåñü åßíáé áíÜëïãï ìå ôç ìåôáâïëÞ ôçò èåñìïêñáóßáò ôïõ íåñïý. â) 200%. â) ¼ôáí ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé Ýíáí áíôéóôÜôç ôåôñáðëáóéáóôåß. ã) ÊÜèå áãùãüò ðïõ äéáññÝåôáé áðü çëåêôñéêü ñåýìá èåñìáßíåôáé. á) ¼ôáí ìéá çëåêôñéêÞ ðçãÞ óõíäÝåôáé óå çëåêôñéêü êýêëùìá. ä) 400%.Κεφάλαιο 3 Åöáñìüæïíôáò ôï íüìï ôïõ Ùì ãéá ôï êýêëùìá Ý÷ïõìå: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗ 1. 3. ã) 300%. 107 . Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò íá åðéëÝîåôå ôç óùóôÞ áðÜíôçóç. ã) Ôï öáéíüìåíï ÔæÜïõë êáé ï íüìïò ôïõ ÔæÜïõë ôáõôßæïíôáé. Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò ðïéåò åßíáé óùóôÝò êáé ðïéåò åßíáé ëáíèáóìÝíåò. ôüôå ç èåñìüôçôá ðïõ áðïâÜëëåôáé áðü ôçí áíôßóôáóç óôï ðåñéâÜëëïí óôïí ßäéï ÷ñüíï ìåôáâÜëëåôáé: á) 100%. Ý÷ïõìå ðáñáãùãÞ åíÝñãåéáò áðü ôï ìçäÝí. Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò íá åðéëÝîåôå ôç óùóôÞ.

â) Óôïí çëåêôñéêü èåñìïóßöùíá ç åíÝñãåéá ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ìåôáôñÝðåôáé óå èåñìéêÞ. Ï áíôéóôÜôçò åßíáé ôïðïèåôçìÝíïò ìÝóá óå èåñìéêÜ ìïíùìÝíï äï÷åßï ìå íåñü.Κεφάλαιο 3 Ôé åííïïýìå üôáí ëÝìå üôé ìéá áóöÜëåéá êáßãåôáé. íá âñåßôå óå ðüóï ÷ñüíï ç 108 . ã) ¼óï ðéï Ýíôïíç åßíáé ç Üôáêôç êßíçóç ôùí éüíôùí åíüò ìåôÜëëïõ. ôüóï ìåãáëýôåñç åßíáé ç èåñìéêÞ åíÝñãåéá êáé ç èåñìïêñáóßá ôïõ ìåôÜëëïõ. Ç áíôßóôáóç åíüò ëáìðôÞñá ðïõ åßíáé âõèéóìÝíïò óå íåñü Ý÷åé ôéìÞ R=30 Ù êáé äéáññÝåôáé áðü çëåêôñéêü ñåýìá Ýíôáóçò É=4 Á. Öáéíüìåíï ÔæÜïõë åßíáé üôáí: á) Ôï çëåêôñéêü óßäåñï ëåéôïõñãåß. 2. ¸íáò èåñìïóßöùíáò åßíáé ãåìÜôïò ìå íåñü ìÜæáò 20 Kg êáé èåñìïêñáóßáò 10ï C. 6. ã) Ôï íåñü ôïõ ìðÜíéïõ èåñìáßíåôáé áðü ôïí çëéáêü èåñìïóßöùíá. Äßíåôáé ç åéäéêÞ èåñìüôçôá ôïõ íåñïý 3. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΛΥΣΗ 1. ¸íáò áíôéóôÜôçò ìå áíôßóôáóç R=200 Ù äéáññÝåôáé áðü çëåêôñéêü ñåýìá Ýíôáóçò É=2 Á ãéá ÷ñïíéêü äéÜóôçìá t=2 min. íá âñåßôå óå ðüóï ÷ñüíï ç èåñìïêñáóßá ôïõ íåñïý èá áõîçèåß êáôÜ Äè=20ï C. â) ¼ôé ôç äéáðåñíÜ ðåñéóóüôåñï çëåêôñéêü öïñôßï. ã) ¼ôé ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ ôç äéáðåñíÜ åßíáé ìåãáëýôåñç áðü ìéá ïñéóìÝíç ôéìÞ. ä) Óå âñá÷õêýêëùìá ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðáßñíåé ìéêñüôåñåò ôéìÝò. 5. Ðüóç èåñìüôçôá ìåôáöÝñåôáé áðü ôïí áíôéóôÜôç óôï íåñü. â) Ìéá ìïôïóõêëÝôá öñåíÜñåé áðüôïìá. Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò ðïéåò åßíáé óùóôÝò êáé ðïéåò ëáíèáóìÝíåò. Áí ç ìÜæá ôïõ íåñïý åßíáé M=1 Kg êáé áðïññïöÜ üëç ôç èåñìüôçôá ôïõ áíôéóôÜôç. Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò íá åðéëÝîåôå ôç óùóôÞ. Ç áíôßóôáóç ôïõ èåñìïóßöùíá åßíáé R=10 Ù êáé áõôüò óõíäÝåôáé ìå äßêôõï ôÜóçò V=220 Volt. á) Ç èåñìüôçôá êáé ç èåñìïêñáóßá ìåôñþíôáé ìå ôçí ßäéá ìïíÜäá ìÝôñçóçò. Áí ôï 20% ôçò ðáñáãüìåíçò èåñìüôçôáò åêëýåôáé óôï ðåñéâÜëëïí. á) ¼ôé ðåñíÜåé ðïëëÞ çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá áðü ôï åóùôåñéêü ôçò.

ÄçëáäÞ ôï çëåêôñéêü ñåýìá ìðïñåß íá ôá äéáðåñÜóåé üôáí åßíáé äéáëõìÝíá óôï íåñü. ìå áðïâïëÞ åíüò çëåêôñïíßïõ áðü ôï íÜôñéï êáé ðñüóëçøç ôïõ ßäéïõ çëåêôñïíßïõ áðü ôï ÷ëþñéï. ôá éüíôá äåí ìðïñïýí íá êéíçèïýí êáé åðïìÝíùò ôï çëåêôñéêü ñåýìá äåí ìðïñåß íá ôï äéáðåñÜóåé. ¼ôáí ôï ÷ëùñéïý÷ï íÜôñéï óõíáíôÜôáé óå óôåñåÝò åíþóåéò. óå óõíçèéóìÝíç èåñìïêñáóßá ôï ÷ëùñéïý÷ï íÜôñéï åßíáé óôåñåÜ Ýíùóç ó÷çìáôßæïíôáò êñõóôÜëëïõò. ÁðÜíôçóç Ôï ÷ëùñéïý÷ï íÜôñéï åßíáé óçìáíôéêÞ Ýíùóç (Üëáò) ãéáôß ó÷çìáôßæåôáé áðü ôçí Ýíùóç äýï áôüìùí. ÁðÜíôçóç ÇëåêôñïëõôéêÜ äéáëýìáôá åßíáé ôá äéáëýìáôá ïõóéþí üðùò ïîÝá.ÁðáíôÞóåéò 1. 2. âÜóåéò êáé Üëáôá ðïõ ðáñïõóéÜæïõí ìéá éäéáßôåñç óõìðåñéöïñÜ. ¸ôóé.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ÅñùôÞóåéò . Ðïéá äéáëýìáôá ïíïìÜæïíôáé çëåêôñïëõôéêÜ. Ãéáôß ôï ÷ëùñéïý÷ï íÜôñéï åßíáé óçìáíôéêÞ ÷çìéêÞ Ýíùóç. ôüôå ôá ìüñéá ôïõ íåñïý ðáñåìâÜëëïíôáé ìåôáîý ôùí éüíôùí êáé ç áëëçëåðß- 109 . Ðþò åîçãåßôáé ìå ôç ìåëÝôç ôùí áôüìùí ôïõ íáôñßïõ êáé ôïõ ÷ëùñßïõ ç áãþãéìç óõìðåñéöïñÜ ôïõ üôáí äéáëýåôáé óôï íåñü. ôïõ íáôñßïõ êáé ôïõ ÷ëùñßïõ. óå áíôßèåóç ìå ôï êáèáñü íåñü ðïõ äåí åðéôñÝðåé óôï çëåêôñéêü ñåýìá íá ðåñÜóåé áðü áõôü. Ôá õäáôéêÜ ôïõò äéáëýìáôá åßíáé êáëïß áãùãïß ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò. ¼ôáí üìùò ôï ÷ëùñéïý÷ï íÜôñéï äéáëõèåß óôï íåñü. Κεφάλαιο 3 Äßíåôáé ç åéäéêÞ èåñìüôçôá ôïõ íåñïý 3. Ìåôáîý ôùí éüíôùí íáôñßïõ êáé ÷ëùñßïõ áíáðôýóóåôáé åëêôéêÞ çëåêôñéêÞ äýíáìç.èåñìïêñáóßá ôïõ íåñïý èá áíÝâåé óôïõò 80ï C.

¸ôóé ôá éüíôá ÷ëùñßïõ êáé íáôñßïõ ìðïñïýí ðëÝïí íá êéíïýíôáé åëåýèåñá óôï äéÜëõìá êáé åðïìÝíùò ôï çëåêôñéêü ñåýìá ìðïñåß íá ôï äéáðåñÜóåé. ÁíáöÝñåôå ðáñáäåßãìáôá óôá ïðïßá åöáñìüæåôáé ôï öáéíüìåíï áõôü. ïðüôå ï êñýóôáëëïò êáôáóôñÝöåôáé. Óôï ðáñáðÜíù ó÷Þìá öáßíåôáé ç äïìÞ ôùí êñõóôÜëëùí ôïõ ÷ëùñéïý÷ïõ íáôñßïõ. 3. Ðïéï öáéíüìåíï ïíïìÜæåôáé çëåêôñüëõóç. Ðïéïò ÷þñïò ïíïìÜæåôáé ìáãíçôéêü ðåäßï. ç çëåêôñüëõóç ÷ñçóéìåýåé óôç âéïìç÷áíßá ãéá ôçí åîáãùãÞ ïñéóìÝíùí ìåôÜëëùí áðü ìåôáëëåýìáôá. êáèþò óôï ÷þñï ãýñù áðü ôç Ãç áóêïýíôáé ìáãíçôéêÝò äõíÜìåéò. Ãéáôß ôï öáéíüìåíï ôïõ ¸ñóåíô åßíáé óçìáíôéêü. Ìðïñïýìå íá ðïýìå üôé åßíáé ïé áíôßóôïé÷åò ôùí çëåêôñéêþí äõíÜìåùí óôï çëåêôñéêü ðåäßï. Ôï ðéï óçìáíôéêü ìáãíçôéêü ðåäßï åßíáé ôçò Ãçò. ÁðÜíôçóç Çëåêôñüëõóç åßíáé ôï öáéíüìåíï ðïõ óõìâáßíåé ôáõôü÷ñïíá ìå ôç äéÝëåõóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò áðü ôï äéÜëõìá ôïõ ÷ëùñéïý÷ïõ íáôñßïõ. Ôé ãíùñßæåôå ãéá ôéò ìáãíçôéêÝò äõíÜìåéò.3 ΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ÅñùôÞóåéò . ¸ôóé öõóáëßäåò áåñßïõ åìöáíßæïíôáé óôï áñíçôéêü çëåêôñüäéï åíþ ôï äéÜëõìá êïíôÜ óôï èåôéêü çëåêôñüäéï èïëþíåé. 3.Κεφάλαιο 3 äñáóç ôùí éüíôùí åîáóèåíåß. Áêüìç. Ç åíÝñãåéá áõôÞ ðñïÞëèå áðü ôçí çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äçìéïõñãÞèçêå. Áõôü óõìâáßíåé ãéáôß óôçí ðåñéï÷Þ ôùí çëåêôñïäßùí ó÷çìáôßæïíôáé äéÜöïñåò ÷çìéêÝò åíþóåéò óôéò ïðïßåò áðïèçêåýåôáé ÷çìéêÞ åíÝñãåéá. ÁðÜíôçóç Ìáãíçôéêü ðåäßï åßíáé ï ÷þñïò óôïí ïðïßï áóêïýíôáé ìáãíçôéêÝò äõíÜìåéò. Ôé ðåñéãñÜöåé. ÐáñÜäåéãìá çëåêôñüëõóçò áðïôåëåß ç ìðáôáñßá ôïõ áõôïêéíÞôïõ êáé ãåíéêÜ üëá ôá åßäç ôùí ìðáôáñéþí. 110 ÁðÜíôçóç Ï ¸ñóåíô ðñþôïò áíáêÜëõøå ôç äçìéïõñãßá ìáãíçôéêïý ðåäßïõ áðü . Ïé ìáãíçôéêÝò äõíÜìåéò ãåíéêÜ ìðïñåß íá åßíáé åßôå åëêôéêÝò åßôå áðùóôéêÝò. Ðáñáäåßãìáôá ìáãíçôéêþí äõíÜìåùí óõíáíôÜìå ðïëëÝò öïñÝò ìå ôçí ýðáñîç åíüò áðëïý ìáãíÞôç.ÁðáíôÞóåéò 1. 2.

¢ñá ëïéðüí äåí õðÜñ÷ïõí ìáãíçôéêÜ öïñôßá áëëÜ êéíïýìåíá çëåêôñéêÜ öïñôßá ðïõ äçìéïõñãïýí ôï ìáãíçôéêü ðåäßï. ìðïñïýìå íá ðïýìå üôé ôï ìáãíçôéêü ðåäßï äçìéïõñãåßôáé áðü êéíïýìåíá çëåêôñéêÜ öïñôßá. ¢ñá óõìðÝñáíå üôé Ýíáò áãùãüò ðïõ äéáññÝåôáé áðü çëåêôñéêü ñåýìá èá äçìéïõñãåß ãýñù ôïõ ìáãíçôéêü ðåäßï. Óôï ðáñáêÜôù ó÷Þìá öáßíåôáé ç áðüêëéóç ôçò ìáãíçôéêÞò âåëüíáò üôáí êëåßíåé ï äéáêüðôçò ôïõ êõêëþìáôïò. ÔïðïèÝôçóå ìéá ìáãíçôéêÞ âåëüíá äßðëá óå Ýíá åõèýãñáììï óýñìá êáé ðáñáôÞñçóå üôé üôáí ôï óýñìá äéáññåüôáí áðü çëåêôñéêü ñåýìá. ç ìáãíçôéêÞ âåëüíá áðüêëéíå áðü ôçí áñ÷éêÞ ôçò èÝóç. Κεφάλαιο 3 3. ÐåñéãñÜøôå ôï ó÷çìáôéóìü ìéáò óùëçíïåéäïýò äéÜôáîçò. Ðþò ó÷åôßæåôáé Ýíá çëåêôñéêü öïñôßï ìå ôï çëåêôñéêü êáé ôï ìáãíçôéêü ðåäßï. 4. Óõìðåñáßíïíôáò. Ìå ôï óùëçíïåéäÝò. ÁðÜíôçóç Ìéá óùëçíïåéäÞò äéÜôáîç Þ ðéï áðëÜ óùëçíïåéäÝò áðïôåëåßôáé áðü Ýíá ìïíùìÝíï êýëéíäñï ãýñù áðü ôïí ïðïßï åßíáé ôõëéãìÝíï Ýíá óýñìá äçìéïõñãþíôáò ðïëëïýò êõêëéêïýò áãùãïýò ðïõ ïíïìÜæïíôáé óðåßñåò ôïõ óùëçíïåéäïýò. ¸íá êéíïýìåíï çëåêôñéêü öïñôßï èá äçìéïõñãåß êáé çëåêôñéêü êáé ìáãíçôéêü ðåäßï. ðïõ ïíïìÜæåôáé åíáëëáêôéêÜ êáé ðçíßï. Åßäáìå áðü ôï ðåßñáìá ôïõ ¸ñóåíô üôé ôï ìáãíçôéêü ðåäßï äçìéïõñãåßôáé áðü ôï çëåêôñéêü ñåýìá ðïõ åßíáé Ýíá óýíïëï öïñôßùí ðïõ êéíåßôáé óå óõãêåêñéìÝíç êáôåýèõíóç. Ðüôå áõôü ïíïìÜæåôáé êáé çëåêôñïìáãíÞôçò. ðåôõ- 111 . ÁðÜíôçóç ÃåíéêÜ ãíùñßæïõìå üôé ç ýðáñîç åíüò çëåêôñéêïý öïñôßïõ äçìéïõñãåß çëåêôñéêü ðåäßï.ñåõìáôïöüñï áãùãü. Ìéá ôÝôïéá äéÜôáîç öáßíåôáé óôï ó÷Þìá ðïõ áêïëïõèåß.

112 ÁðÜíôçóç Áí äçìéïõñãÞóïõìå Ýíá çëåêôñéêü êýêëùìá ðïõ íá áðïôåëåßôáé áðü Ýíá ðçíßï. üðïõ öáßíåôáé ç ìïñöÞ ôùí äõíáìéêþí ãñáììþí.ôé Ýîù áðü áõôü. ÐåñéãñÜøôå ìéá äéÜôáîç ìå ôçí ïðïßá ìðïñåß íá áíé÷íåõôåß ç ýðáñîç ôçò åíÝñãåéáò ìáãíçôéêïý ðåäßïõ. ¸ôóé üðùò ôï çëåêôñéêü ðåäßï ðåñéãñÜöåôáé áðü çëåêôñéêÝò äõíáìéêÝò ãñáììÝò. ÁðÜíôçóç ÊÜèå ðåäßï ðåñéãñÜöåôáé áðü ôéò äõíáìéêÝò ôïõ ãñáììÝò. ðïõ óçìáßíåé üôé ïé ìáãíçôéêÝò äõíÜìåéò åßíáé ðéï éó÷õñÝò. Ýíá äéáêüðôç êáé Ýíá ëáìðôÞñá. Ìå ôï Üíïéãìá ôïõ äéáêüðôç ðáñáôçñïýìå üôé ç öùôïâïëßá ôïõ ëáìðôÞñá óõíå÷ßæåôáé ãéá ëßãï áêüìç. Ôé ãíùñßæåôå ãéá ôç ìïñöÞ ôùí äõíáìéêþí ãñáììþí óå Ýíá ðçíßï. 5. Ýôóé êáé ôï ìáãíçôéêü ðåäßï ðåñéãñÜöåôáé áðü ìáãíçôéêÝò äõíáìéêÝò ãñáììÝò. ìßá ìðáôáñßá. . üôáí ï äéáêüðôçò åßíáé êëåéóôüò. Óôï åóùôåñéêü ôïõ ðçíßïõ ïé äõíáìéêÝò ãñáììÝò åßíáé ðõêíüôåñåò áð’ ü. ÇëåêôñïìáãíÞôçò èá ïíïìÜæåôáé Ýíá ðçíßï (ðïõ óõìðåñéöÝñåôáé óáí ìáãíÞôçò) üôáí äéáññÝåôáé áðü çëåêôñéêü ñåýìá. ôï ëáìðÜêé öùôïâïëåß üðùò öáßíåôáé óôï ðñþôï ó÷Þìá.Κεφάλαιο 3 ÷áßíïõìå ìåãáëýôåñåò ìáãíçôéêÝò äõíÜìåéò ëüãù ôçò ÷ñçóéìïðïßçóçò ðïëëþí áãùãþí. 6. ¸íá ôõðéêü ìáãíçôéêü ðåäßï óùëçíïåéäïýò åéêïíßæåôáé óôï ðáñáêÜôù ó÷Þìá. ÊÜôé ôÝôïéï öáßíåôáé óôï äåýôåñï ó÷Þìá.

Áõôü óõìâáßíåé ãéáôß ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ôïõ êõêëþìáôïò ìåôáôñÝðåôáé óå êéíçôéêÞ óôïí êéíçôÞñá. ôüôå ï áãùãüò äÝ÷åôáé äýíáìç áðü ôï ìáãíçôéêü ðåäßï. ç ìßæá ôïõ áõôïêéíÞôïõ.ÁðáíôÞóåéò 1. Κεφάλαιο 3 7. Óå ðïéï âáóéêü óõìðÝñáóìá êáôÝëçîå ï ÁìðÝñ ãéá ôï ìáãíçôéêü ðåäßï êáé Ýíá ñåõìáôïöüñï áãùãü. ÁðÜíôçóç Óå áíôßèåóç ìå Ýíáí çëåêôñéêü êéíçôÞñá. Ôï çëåêôñéêü ñåýìá ðïõ äéáññÝåé ôï êýêëùìá ðñïêáëåß ôçí êßíçóç ôïõ êéíçôÞñá. Ðþò ëåéôïõñãïýí. ÁðÜíôçóç Çëåêôñéêïß êéíçôÞñåò ïíïìÜæïíôáé ïé óõóêåõÝò ðïõ ìåôáôñÝðïõí ôçí çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá óå êéíçôéêÞ. Ðáñáäåßãìáôá çëåêôñïêéíçôÞñùí åßíáé ôï ðëõíôÞñéï ñïý÷ùí.4 ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ÅñùôÞóåéò . ÁðÜíôçóç Ï ÁìðÝñ ðáñáôÞñçóå ôé óõìâáßíåé üôáí óôçí ðåñéï÷Þ üðïõ õðÜñ÷åé ìáãíçôéêü ðåäßï ðëçóéÜóïõìå Ýíá ñåõìáôïöüñï áãùãü. Ç åíÝñãåéá ôïõ ìáãíçôéêïý ðåäßïõ ðñïÞëèå áðü ôçí çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ôïõ êõêëþìáôïò. Ç åíÝñãåéá áõôÞ åßíáé ç åíÝñãåéá ôïõ ìáãíçôéêïý ðåäßïõ ôïõ ðçíßïõ. Ðïéåò óõóêåõÝò ïíïìÜæïíôáé çëåêôñéêïß êéíçôÞñåò. Ðïéåò ìåôáôñïðÝò óõìâáßíïõí óå ìéá çëåêôñéêÞ ãåííÞôñéá. 2.Áõôü óçìáßíåé üôé óôï êýêëùìá ðáñÜ ôï Üíïéãìá ôïõ äéáêüðôç åîáêïëïõèåß íá õðÜñ÷åé åíÝñãåéá ðïõ ìåôáôñÝðåôáé óå öùôåéíÞ êáé öùôïâïëåß ï ëáìðôÞñáò. üðïõ ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá 113 . ¸íáò çëåêôñéêüò êéíçôÞñáò èá ðñÝðåé íá áðïôåëåßôáé áðü Ýíá êëåéóôü êýêëùìá ðïõ ôñïöïäïôåßôáé áðü ìéá çëåêôñéêÞ ðçãÞ (ìðáôáñßá). ôï çëåêôñéêü øõãåßï. ¸ôóé ëïéðüí åðéâåâáßùóå üôé üôáí Ýíáò áãùãüò âñßóêåôáé óå ìáãíçôéêü ðåäßï êáé äéáññÝåôáé áðü çëåêôñéêü ñåýìá. 3.

Ïé ðáñáðÜíù êßíäõíïé ðñïêýðôïõí áðü ôç äéÜäïóç ôùí íåõñéêþí åñåèéóìÜôùí ðïõ ðñáãìáôïðïéïýíôáé üôáí äéï÷åôåýåôáé çëåêôñéêü ñåýìá óôïí áíèñþðéíï ïñãáíéóìü êáé åìöáíßæåôáé óå áõôüí ìå ôç ìïñöÞ çëåêôñéêþí ðáëìþí. 3. Ðïéïé åßíáé ïé êßíäõíïé áðü ôçí åðßäñáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò óôïí áíèñþðéíï ïñãáíéóìü.5 kÙ ìÝ÷ñé 100 kÙ ãéá îçñüôåñá äÝñìáôá. ÃåíéêÜ ç áíôßóôáóç óôï äÝñìá êõìáßíåôáé áðü 1. 2.Κεφάλαιο 3 ìåôáôñÝðåôáé óå êéíçôéêÞ.5 ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ÅñùôÞóåéò . 114 ÁðÜíôçóç Ç áíôßóôáóç ôïõ áíèñþðéíïõ óþìáôïò åßíáé äéáöïñåôéêÞ óôá äéÜöïñá ìÝñç ôïõ óþìáôïò. ôüôå ìðïñïýí íá ðñïêëçèïýí ìõúêÝò óõóðÜóåéò êáé öõóéêÜ Ýíôïíïò ðüíïò. ¼ôáí áõôÝò ïé ìõúêÝò óõóðÜóåéò åßíáé óõíå÷åßò ëüãù ôçò åðáöÞò ôïõ áíèñþðïõ ìå ñåõìáôïöüñï áãùãü. 3. ã) ðáñÝìâáóç óôç ëåéôïõñãßá ôïõ íåõñéêïý óõóôÞìáôïò. ÁðÜíôçóç Ïé óçìáíôéêüôåñïé êßíäõíïé åßíáé: á) åãêáýìáôá áðü ôçí õðåñèÝñìáíóç ôïõ óþìáôïò. . Ðüôå Ýíá Üôïìï ðáèáßíåé çëåêôñïðëçîßá. õðÜñ÷ïõí óõóêåõÝò ðïõ ìåôáôñÝðïõí ôçí êéíçôéêÞ åíÝñãåéá óå çëåêôñéêÞ êáé ïíïìÜæïíôáé çëåêôñïãåííÞôñéåò. Ç áíôßóôáóç óôï óþìá ôïõ áíèñþðïõ åßíáé ç ßäéá óå üëá ôá ìÝñç ôïõ óþìáôïò. â) âëÜâåò áðü óõóðÜóåéò ôùí ìõþí. Ïé çëåêôñïãåííÞôñéåò ÷ñçóéìïðïéïýíôáé êõñßùò áðü ìåãÜëåò åôáéñåßåò ðáñï÷Þò çëåêôñéêÞò åíÝñãåéáò.ÁðáíôÞóåéò 1. ¸íá óçìáíôéêü ðáñÜäåéãìá çëåêôñéêÞò ãåííÞôñéáò åßíáé ôï äõíáìü ôïõ ðïäçëÜôïõ. Ç áíôßóôáóç ôïõ äÝñìáôïò åßíáé ó÷åôéêÜ õøçëÞ áëëÜ ðïéêßëëåé áíÜëïãá ìå ôï áí ðñüêåéôáé ãéá õãñü (ìåãáëýôåñç) Þ îçñü äÝñìá. ÁðÜíôçóç ¼ôáí ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéï÷åôåýåôáé óôï áíèñþðéíï óþìá îåðåñÜóåé ìéá ïñéóìÝíç ôéìÞ. ôüôå ôï Üôïìï ðáèáßíåé çëåêôñïðëçîßá.

¸ôóé ïñßæïõìå Ýíá êáéíïýñãéï ìÝãåèïò ðïõ ïíïìÜæåôáé éó÷ýò P êáé éóïýôáé ìå ôï ðçëßêï ôçò åíÝñãåéáò Å ðñïò ôï ÷ñüíï t. 2.). áðü ôçí ôÜóç óôá Üêñá ôïõ áíôéóôÜôç êáé ôï ÷ñüíï óôïí ïðïßï ëåéôïõñãåß ï êáôáíáëùôÞò (ðïõ ðåñéÝ÷åé ôïí áíôéóôÜôç). êáé ç ÷ñïíéêÞ äéÜñêåéá ðïõ äéáñêåß ç ìåôáöïñÜ áõôÞ. Ôé ïíïìÜæïõìå éó÷ý ìéáò óõóêåõÞò. 115 . ÁðÜíôçóç ÌÜèáìå üôé ç åíÝñãåéá ðïõ ðñïóöÝñåôáé óå Ýíáí êáôáíáëùôÞ åßíáé Áðü ôïí ïñéóìü ôçò Ýíôáóçò ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò Ý÷ïõìå üðïõ t ï ÷ñüíïò ëåéôïõñãßáò ôïõ êáôáíáëùôÞ êáé q ôï öïñôßï ðïõ ðåñíÜåé áðü ìéá äéáôïìÞ ôïõ áãùãïý óôï ÷ñüíï t. Åéäéêüôåñá ãéá ôçí éó÷ý ðïõ êáôáíáëþíåé ìéá çëåêôñéêÞ óõóêåõÞ èá éó÷ýåé: üðïõ Å ç ðïóüôçôá ôçò åíÝñãåéáò ðïõ ìåôáôñÝðåé ìéá ìç÷áíÞ ðñïò ôïí áíôßóôïé÷ï ÷ñüíï t. ¸ôóé. ÁðÜíôçóç Áõôü ðïõ Ý÷åé éäéáßôåñç óçìáóßá óå ìåôáöïñÜ ðïóþí åíÝñãåéáò åßíáé.6 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΧΥΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ÅñùôÞóåéò . Ðïéá åßíáé ç ìïíÜäá ìÝôñçóÞò ôçò óôï ÄéåèíÝò Óýóôçìá ÌïíÜäùí (S.ÁðáíôÞóåéò 1. Áðü ðïéá ìáèçìáôéêÞ ó÷Ýóç äßíåôáé. Κεφάλαιο 3 3.I.Ôá õãñÜ ôïõ óþìáôïò åìöáíßæïõí åðßóçò áíôßóôáóç ëüãù ôùí éüíôùí ðïõ ðåñéÝ÷ïõí. åêôüò áðü ôï ßäéï ôï ðïóü åíÝñãåéáò. Ðüóç åßíáé ç åíÝñãåéá ðïõ ðñïóöÝñåôáé óå Ýíáí çëåêôñéêü áíôéóôÜôç. ÄçëáäÞ ç åíÝñãåéá ðïõ ðñïóöÝñåôáé óå Ýíáí áíôéóôÜôç áðü Ýíá çëåêôñéêü êýêëùìá åîáñôÜôáé áðü ôçí Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí áíôéóôÜôç.

1. Ìå ôé éóïýôáé ç ìßá êéëïâáôþñá. 5. 3. 116 ÁðÜíôçóç ¸íáò çëåêôñéêüò êéíçôÞñáò ãéá íá ëåéôïõñãÞóåé áðáéôåßôáé íá ðñï- . ÁðÜíôçóç Ç êéëïâáôþñá åßíáé ìïíÜäá ìÝôñçóçò ôçò çëåêôñéêÞò åíÝñãåéáò êáé ÷ñçóéìïðïéåßôáé áðü åôáéñåßåò ðáñï÷Þò çëåêôñéêÞò åíÝñãåéáò.000 W= 1 kW 1. ÁðÜíôçóç Åßäáìå óôçí ðñïçãïýìåíç åñþôçóç üôé ç çëåêôñéêÞ éó÷ýò ðïõ êáôáíáëþíåé ìéá çëåêôñéêÞ óõóêåõÞ äßíåôáé áðü ôç ó÷Ýóç Åðßóçò ãíùñßæïõìå üôé ¸ôóé üðïõ V êáé I åßíáé ç ôÜóç óôá Üêñá ôçò óõóêåõÞò êáé ç Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôç óõóêåõÞ áíôßóôïé÷á.000. ÐåñéãñÜøôå ôéò ìåôáôñïðÝò åíÝñãåéáò ðïõ óõìâáßíïõí êáôÜ ôç ëåéôïõñãßá åíüò çëåêôñéêïý êéíçôÞñá. Ðéï óõãêåêñéìÝíá.000 W= 1 MW. üðïõ Åðßóçò. üðïõ V ç äéáöïñÜ äõíáìéêïý óôá Üêñá ôçò óõóêåõÞò êáé É ç Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôç óõóêåõÞ.000 W üôáí ëåéôïõñãåß åðß ìßá þñá.Κεφάλαιο 3 Ç ìïíÜäá ìÝôñçóçò ôçò éó÷ýïò óôï ÄéåèíÝò Óýóôçìá ÌïíÜäùí åßíáé ôï 1 Watt. 4. ìéá êéëïâáôþñá (1 kWh) éóïýôáé ìå ôçí åíÝñãåéá ðïõ êáôáíáëþíåôáé áðü ìéá óõóêåõÞ éó÷ýïò 1 kW Þ 1. Íá áðïäåßîåôå êÜíïíôáò ôéò êáôÜëëçëåò äéåõêñéíßóåéò üôé ç çëåêôñéêÞ éó÷ýò ðïõ êáôáíáëþíåé ìéá çëåêôñéêÞ óõóêåõÞ åßíáé ßóç ìå . Ðïý ÷ñçóéìïðïéåßôáé áõôÞ ç ìïíÜäá ìÝôñçóçò.

Ëýóç Ãíùñßæïõìå üôé ç ó÷Ýóç ðïõ ìáò äßíåé ôçí éó÷ý ðïõ êáôáíáëþíåé ôï ñáäéüöùíï åßíáé ¢ñá áñ÷éêÜ áðü ôï íüìï ôïõ Ùì õðïëïãßæïõìå ôçí ôÜóç óôá Üêñá ôùí äåêôþí ôïõ ñáäéïöþíïõ. êÜôé ðïõ ìðïñåß íá åßíáé ÷ñÞóéìï óå äéÜöïñåò åöáñìïãÝò. Ç çëåêôñéêÞ áõôÞ åíÝñãåéá ìåôáôñÝðåôáé êáôÜ Ýíá ìÝñïò óå ìç÷áíéêÞ åíÝñãåéá. ¸ôóé ç ÷çìéêÞ åíÝñãåéá ôçò ìðáôáñßáò ìåôáôñÝðåôáé óå çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ôïõ êõêëþìáôïò. Äýï áíôéóôÜóåéò ìå áíôéóôÜóåéò R1=10 Ù êáé R2=5 Ù óõíäÝïíôáé óå óåéñÜ. êáé ôï õðüëïéðï ðïóü ôçò çëåêôñéêÞò åíÝñãåéáò ÷Üíåôáé õðü ôç ìïñöÞ èåñìüôçôáò. Ôï óýóôçìá ôùí äýï áíôéóôáôþí ôñïöïäïôåßôáé áðü 117 . Êáé Ç ÷ñïíéêÞ äéÜñêåéá ðïõ êáôáíáëþíåé åíÝñãåéá ôï ñáäéüöùíï åßíáé Ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ðïõ êáôáíáëþíåôáé óå ìéá çëåêôñéêÞ óõóêåõÞ åßíáé 2.óöåñèåß óå áõôüí çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá. ¸ôóé. ÁõôÞ ìðïñåß íá ìåôáöåñèåß ìÝóù åíüò çëåêôñéêïý êõêëþìáôïò ðïõ Ý÷åé ùò çëåêôñéêÞ ðçãÞ ìéá ìðáôáñßá. Íá õðïëïãßóåôå ôçí éó÷ý êáé ôçí çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ðïõ êáôáíáëþíåé ôï ñáäéüöùíï üôáí ëåéôïõñãåß åðß ìéóÞ þñá. Ó÷çìáôéêÜ Κεφάλαιο 3 ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Ìéá ñáäéïöùíéêÞ óõóêåõÞ Ý÷åé áíôéóôÜôç áíôßóôáóçò R=40 Ù êáé üôáí ëåéôïõñãåß äéáññÝåôáé áðü çëåêôñéêü ñåýìá Ýíôáóçò É=1 Á.

íá âñåèïýí: á) ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôï êýêëùìá. â) ç ìç÷áíéêÞ åíÝñãåéá ðïõ áðïäßäåé ôåëéêÜ ï êéíçôÞñáò. Ëýóç á) Ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ðïõ ðñïóöÝñåé ç ðçãÞ óôïí êéíçôÞñá äßíåôáé áðü ôç ó÷Ýóç 118 ¢ñá . ã) ç éó÷ýò ðïõ äßíåé ç ðçãÞ óôïí êéíçôÞñá. ä) Ç ó÷Ýóç ðïõ åðßóçò ìáò äßíåé ôçí éó÷ý ðïõ ðñïóöÝñåé ç ðçãÞ óôï çëåêôñéêü êýêëùìá åßíáé: 3. ã) ç éó÷ýò ðïõ ðñïóöÝñåé ç çëåêôñéêÞ ðçãÞ óôï êýêëùìá. ÄçëáäÞ. íá âñåèïýí óå ÷ñüíï t=1 min: á) ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ðïõ ðñïóöÝñåé ç ðçãÞ óôïí êéíçôÞñá. áðïäåéêíýåôáé üôé ç éó÷ýò ðïõ êáôáíáëþíåé ç áíôßóôáóç R 2 åßíáé: ã) Ç éó÷ýò ðïõ ìåôáöÝñåé ç çëåêôñéêÞ ðçãÞ óôï êýêëùìá èá éóïýôáé ìå ôï Üèñïéóìá ôùí éó÷ýùí ðïõ êáôáíáëþíåôáé óôïõò äýï áíôéóôÜôåò. ðïõ åßíáé ç ßäéá êáé ãéá ôéò äýï áíôéóôÜóåéò (åßíáé óõíäåäåìÝíåò óå óåéñÜ). ¸íáò êéíçôÞñáò ðïõ ìåôáôñÝðåé êáôÜ 80% ôçí çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá óå ùöÝëéìï Ýñãï ôñïöïäïôåßôáé ìå ðçãÞ ôÜóçò V=20 Volt. ä) ç ôÜóç ôçò ðçãÞò. Áí ç çëåêôñéêÞ éó÷ýò ðïõ êáôáíáëþíåé ï áíôéóôÜôçò R1 åßíáé P1=250 W.Κεφάλαιο 3 çëåêôñéêÞ ðçãÞ ôÜóçò V. Ëýóç á) Èá õðïëïãßóïõìå ôçí Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò áðü ôçí éó÷ý ðïõ êáôáíáëþíåé ç áíôßóôáóç R1: â) Ìå áíÜëïãï ôñüðï üðùò óôï ðñïçãïýìåíï åñþôçìá êáé Ý÷ïíôáò ùò äåäïìÝíï üôé ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò åßíáé É=5 Á. â) ç éó÷ýò ðïõ êáôáíáëþíåé ï áíôéóôÜôçò R2. Áí ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí êéíçôÞñá åßíáé É=2 Á.

ç ìç÷áíéêÞ åíÝñãåéá èá åßíáé ôï 80% ôçò çëåêôñéêÞò åíÝñãåéáò. üðùò Ý÷ïõìå ìÜèåé. â) Ç éó÷ýò ôïõ ñáäéïöþíïõ åßíáé 10 W. Ðïéåò áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÝò êáé ðïéåò ëáíèáóìÝíåò. åßíáé: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗ 1.Κεφάλαιο 3 â) ÅðåéäÞ ï êéíçôÞñáò äå ìåôáôñÝðåé üëç ôçí çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá óå ìç÷áíéêÞ åíÝñãåéá áëëÜ ìüíï ôï 80%. ä) Ç ðçãÞ äßíåé çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá 100 Joule óå ÷ñïíéêü äéÜóôçìá 5 sec. Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò íá åðéëÝîåôå ôç óùóôÞ. 3. äçëáäÞ ã) Ç éó÷ýò ðïõ äßíåé ç ðçãÞ óôïí êéíçôÞñá. Ðïéåò áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÝò. á) Ç ôÜóç óôá Üêñá ôïõ ñáäéïöþíïõ åßíáé 10 V. ¸íá ñáäéüöùíï ðáñïõóéÜæåé áíôßóôáóç R=10 Ù êáé üôáí ëåéôïõñãåß äéáññÝåôáé áðü çëåêôñéêü ñåýìá Ýíôáóçò É=1 Á. Íá êÜíåôå ôéò áíôéóôïé÷ßóåéò ìåôáîý ôùí öõóéêþí ìåãåèþí êáé ôùí ìïíÜäùí ìÝôñçóçò 1) öïñôßï q 2) Ýíôáóç çëåêôñéêïý ñåýìáôïò I 3) çëåêôñéêÞ ôÜóç V 4) çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá Åçë 5) éó÷ýò P á) W â) C ã) J ä) A å) V 2. ã) Óå ÷ñïíéêü äéÜóôçìá ëåéôïõñãßáò 5 sec ôï ñáäéüöùíï êáôáíáëþíåé åíÝñãåéá 50 Joule. Ç ó÷Ýóç ðïõ ÷ñçóéìïðïéåßôáé ãéá íá õðïëïãßóïõìå ôç èåñìüôçôá ðïõ ðáñÜãåôáé óå ìéá áíôßóôáóç åßíáé: á) â) ã) 4. 119 .

5. ã) Ðüóï êïóôßæåé ç ëåéôïõñãßá ôïõ ëáìðôÞñá ãéá t= 10 h. Áí ç éó÷ýò ôïõ ëáìðôÞñá åßíáé P=110 W. Äýï áíôéóôÜóåéò R1 êáé R2 (R1>R2) óõíäÝïíôáé ðñþôá óå óåéñÜ êáé ìåôÜ ðáñÜëëçëá. 2. â) Íá âñåßôå ôçí çëåêôñéêÞ éó÷ý ðïõ êáôáíáëþíåé êÜèå áíôéóôÜôçò. íá âñåèïýí: á) Ç áíôßóôáóç ôïõ ëáìðôÞñá êáé ç Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ ôïí äéáññÝåé.07 åõñþ. Çëåêôñéêüò ëáìðôÞñáò óõíäÝåôáé ìå ôÜóç V=220 Volt. Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò íá åðéëÝîåôå ôç óùóôÞ. ã) Ï ëáìðôÞñáò ìåôáôñÝðåé ôçí çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá óå öùôåéíÞ. 120 4. Ïé áíôéóôÜôåò äéáññÝïíôáé áðü ôï ßäéï çëåêôñéêü ñåýìá Ýíôáóçò É=2 Á. Çëåêôñéêüò êéíçôÞñáò óõíäÝåôáé ìå ðçãÞ ôÜóçò V=200 Volt êáé äéáñ- .5 Ù. Ç áíôßóôáóç ôçò óõóêåõÞò åßíáé: á) 50 Ù. ä) Ç ìðáôáñßá êáôÜ ôçí åêöüñôéóÞ ôçò ìåôáôñÝðåé ôç ÷çìéêÞ åíÝñãåéá óå çëåêôñéêÞ. ã) 15 Ù. Óå ðïéá áðü ôéò äýï áíôéóôÜóåéò ç éó÷ýò åßíáé ìåãáëýôåñç üôáí: á) Åßíáé óõíäåìÝíåò óå óåéñÜ. â) Åßíáé óõíäåìÝíåò ðáñÜëëçëá. â) Ç èåñìüôçôá ðïõ ðáñÜãåôáé óôï ëáìðôÞñá óå 1 min. â) 12. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΛΥΣΗ 1. Äýï áíôéóôÜôåò ìå áíôéóôÜóåéò R1=20 Ù êáé R2=30 Ù óõíäÝïíôáé ìå ìðáôáñßá. á) Íá ó÷åäéÜóåôå ôï êýêëùìá êáé íá âñåßôå ôçí ôÜóç ôçò ìðáôáñßáò. Óôá Üêñá ôïõ óõóôÞìáôïò êáé óôéò äýï ðåñéðôþóåéò åöáñìüæåôáé ç ßäéá ôÜóç V.Κεφάλαιο 3 á) Ï çëåêôñéêüò êéíçôÞñáò ìåôáôñÝðåé ôçí çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá óå ìç÷áíéêÞ. Ìéá çëåêôñéêÞ óõóêåõÞ Ý÷åé éó÷ý 200 W êáé äéáññÝåôáé áðü çëåêôñéêü ñåýìá Ýíôáóçò 4 Á. â) Ç ìðáôáñßá êáôÜ ôç öüñôéóÞ ôçò ìåôáôñÝðåé ôçí çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá óå ÷çìéêÞ. 3. ã) Íá âñåèåß ç èåñìüôçôá ðïõ ìåôáöÝñåé óôï ðåñéâÜëëïí óå ÷ñüíï t=10 min ôï óýóôçìá ôùí áíôéóôáôþí. áí ç ÄÅÇ ÷ñåþíåé ôç ìßá kWh 0.

........... Ç áýîçóç ôçò ............... ôïõ ìåôáëëéêïý ðëÝãìáôïò... i) ôïõ . (R) ôïõ áíôéóôÜôç êáé iii) ôïõ .. åíÝñãåéá ôïõ áãùãïý êáé ç ........ ôïõ áõîÜíïíôáé. åíÝñãåéá. èåñìéêÞ. ......................... ôïõ áíôéóôÜôç ãßíåôáé ìåãáëýôåñç áðü ôç èåñìïêñáóßá ôïõ ðåñéâÜëëïíôïò.... ç èåñìïêñáóßá ôïõ .... áõîÜíåôáé..... ïé äõíÜìåéò ôïõ çëåêôñéêïý ðåäßïõ ðñïêáëïýí åê íÝïõ ........ Κεφάλαιο 3 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ×ñçóéìïðïßçóå êáé åöÜñìïóå ôéò Ýííïéåò ðïõ Ýìáèåò: 1.. íá âñåèïýí: á) Ç çëåêôñéêÞ éó÷ýò ðïõ êáôáíáëþíåé ï êéíçôÞñáò............. óôáèåñÞò Ýíôáóçò (É) êáé åðïìÝíùò ç ðïóüôçôá ôçò ...... ¼ìùò.............. â) Ç èåñìüôçôá ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü ôïí êéíçôÞñá óôï ðåñéâÜëëïí óå ÷ñïíéêü äéÜóôçìá ìéóÞò þñáò............... çëåêôñéêÞ...... èåñìïêñáóßá......... 121 ..................... Ýôóé þóôå ïé ðñïôÜóåéò ðïõ ðñïêýðôïõí íá åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ïñèÝò: á.... â.... ii) ôçò ................................... ôçò ôá÷ýôçôÜò ôïõò êáé áíáðëçñþíïõí ôçí ....... â............................................. çëåêôñéêü ñåýìá.. çëåêôñéêü ñåýìá. Ç Üôáêôç êßíçóç üëùí ôùí äïìéêþí ëßèùí ôïõ áãùãïý ãßíåôáé .......... Ýíá ìÝñïò ôçò ........ åíÝñãåéáò åíüò áíôéóôÜôç áíôßóôáóçò R.. Q ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü áõôüí ðñïò ôï ðåñéâÜëëïí óå ÷ñïíéêü äéÜóôçìá t åßíáé .......... Ç ............................. ÓõìðëÞñùóå ôéò ëÝîåéò ðïõ ëåßðïõí áðü ôï ðáñáêÜôù êåßìåíï..... ã) Óå ôé ðïóïóôü ìåôáôñÜðçêå ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ôïõ êéíçôÞñá óå ìç÷áíéêÞ åíÝñãåéá. åíÝñãåéÜ ôïõò.... ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò áðü ôïí áíôéóôÜôç...... áíÜëïãç.....) èá ìåôáöÝñåôáé áðü ôïí áíôéóôÜôç óôï ðåñéâÜëëïí ôïõ.. ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò (É) ðïõ äéáññÝåé ôïí áíôéóôÜôç.. Ç ......................... ÁðÜíôçóç á........... èåñìéêÞò......... åíÝñãåéáò ôïõ áíôéóôÜôç........................ èåñìüôçôáò.... ôüôå åíÝñãåéá (......... èåñìéêÞò.ñÝåôáé áðü çëåêôñéêü ñåýìá Ýíôáóçò É=2 Á... åíÝñãåéá ôùí åëåýèåñùí çëåêôñïíßùí ìåéþíåôáé ðñïóùñéíÜ.... Ç åíÝñãåéá áõôÞ ðñïÝñ÷åôáé áðü ôçí ....................... Ç áýîçóç áõôÞ óõíäÝåôáé ìå áýîçóç ôçò ... åíÝñãåéáò ôùí åëåýèåñùí çëåêôñïíßùí ìåôáöÝñåôáé óôá ... áíôßóôáóçò....... Áí ï êéíçôÞñáò áðïäßäåé ìç÷áíéêÞ éó÷ý Pìç÷=300 W..................... ÅðéðëÝïí üôáí ç ......... üôáí áðü áõôüí äéÝñ÷åôáé . ... ¼ôáí áðü Ýíáí áíôéóôÜôç äéÝñ÷åôáé ..... ã... ¼ôáí áðü Ýíá ìåôáëëéêü áãùãü äéÝñ÷åôáé çëåêôñéêü ñåýìá................... ÷ñüíïõ äéÝëåõóçò................... (t) .....

..... ðïõ ôç äéáññÝåé êáé ôïõ ............. áðü ôï ...... ÓõìðëÞñùóå ôéò ëÝîåéò ðïõ ëåßðïõí áðü ôï ðáñáêÜôù êåßìåíï Ýôóé þóôå ïé ðñïôÜóåéò ðïõ ðñïêýðôïõí íá åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ïñèÝò: Ôï çëåêôñéêü ñåýìá üôáí äéáññÝåé ïðïéáäÞðïôå óõóêåõÞ Þ ìç÷áíÞ ìåôáöÝñåé ó’ áõôÞ .. çëåêôñéêÞ.... (V) ðïõ åöáñìüæåôáé óôá Üêñá (ðüëïõò) ôçò óõóêåõÞò... ã.... çëåêôñéêïý ñåýìáôïò.. çëåêôñéêÞ.. éüíôá.. ðåäßï............. óå åíÝñãåéá Üëëçò ìïñöÞò....... äéÜëõìá............... åíÝñãåéá.......... ìáãíçôéêü ðåäßï.... èåñìéêÞ... Ïé çëåêôñïêéíçôÞñåò åßíáé ìç÷áíÝò ðïõ ìåôáôñÝðïõí ôçí .......... Ýíôáóçò.................... åíÝñãåéá....... Áéôßá ôçò çëåêôñüëõóçò åßíáé ç äéÝëåõóç ôïõ ..... ................. Ïé ãåííÞôñéåò åßíáé ìç÷áíÝò ðïõ ìåôáôñÝðïõí ôçí êéíçôéêÞ åíÝñãåéá óå .. ä........ ñåýìá........ . çëåêôñïëõôéêü....................... ä..... ..... . äýíáìç............. . ôçò ..... åíÝñãåéá ìåôáôñÝðåôáé óå ........... ¼ôáí Ýíáò áãùãüò âñßóêåôáé ìÝóá óå ìáãíçôéêü ðåäßï êáé ôïí äéáññÝåé ..................... êéíçôéêÞ.... êéíçôéêÞò. â............... çëåêôñéêü... ôüôå ôï ðåäßï áóêåß ............. (t)..... ÁðÜíôçóç ÅíÝñãåéá... (É) ôïõ ..... Ôï çëåêôñéêü ñåýìá äçìéïõñãåß ........ Ç ëåéôïõñãßá ôïõò óôçñßæåôáé óôï üôé ôï ........ ç ïðïßá åßíáé áíÜëïãç ôçò .......... ÁðÜíôçóç á..... çëåêôñéêü ñåýìá........ ÊáôÜ ôçí çëåêôñüëõóç ç ........ ÷çìéêÞ.......................... óôïí áãùãü...... ÷áìÝíç......... èåñìïêñáóßá..... 122 ........ êéíçôéêÞ.. Óôï ðåäßï áõôü ...... áóêåß äýíáìç óå Ýíáí áãùãü áðü ôïí ïðïßï äéÝñ÷åôáé ........... Ýôóé þóôå íá åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ïñèÝò: á. äéáöïñÜò äõíáìéêïý......... åíôïíüôåñç. â...... ÷ñüíïõ ëåéôïõñãßáò.............. 3..... ìáãíçôéêü. áðïèçêåýåôáé......... åíÝñãåéá óå .................................................. åíÝñãåéá ç ïðïßá ðñïÝñ÷åôáé áðü ôçí ............... 2........... . áýîçóç.......... .. ã........Κεφάλαιο 3 ã.. ÌåôáôñÝðåôáé......... ÓõìðëÞñùóå ôéò ðñïôÜóåéò.... çëåêôñéêïý ñåýìáôïò...... Ç åíÝñãåéá áõôÞ ....................... çëåêôñéêÞ..... çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá.

ç èåñìïêñáóßá ôïõ èá áõîçèåß áðü ôïõò 20°C óôïõò 24°C. Áí ìå ôïí áñ÷éêü áíôéóôÜôç ñõèìßóïõìå ôçí Ýíôáóç óôá 0. ä. Áðü ôïí áíôéóôÜôç äéÝñ÷åôáé çëåêôñéêü ñåýìá. Áí áíôéêáôáóôÞóïõìå ôïí áíôéóôÜôç ìå Üëëï äéðëÜóéáò áíôßóôáóçò êáé ñõèìßóïõìå ôï ñïïóôÜôç Ýôóé þóôå ç Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ ôïí äéáññÝåé íá åßíáé 1 Á. ä. üôáí áðü áõôüí äéÝñ÷åôáé çëåêôñéêü ñåýìá. óå ÷ñïíéêü äéÜóôçìá ìéóïý ëåðôïý ç èåñìïêñáóßá ôïõ íåñïý áõîÜíåôáé áðü ôïõò 20°C óôïõò 24°C. Óå ÷ñïíéêü äéÜóôçìá äýï ëåðôþí ç èåñìïêñáóßá ôïõ íåñïý áõîÜíåôáé áðü ôïõò 20°C óôïõò 28°C.ÅöÜñìïóå ôéò ãíþóåéò óïõ êáé ãñÜøå ôåêìçñéùìÝíåò áðáíôÞóåéò óôéò åñùôÞóåéò ðïõ áêïëïõèïýí: Κεφάλαιο 3 4. â. ¼ôáí áðü ôïí áíôéóôÜôç äéÝñ÷åôáé ñåýìá Ýíôáóçò 1 Á. Óôçí ðñïóáíáôïëéóìÝíç êßíçóç ôùí åëåýèåñùí çëåêôñïíßùí ôïõ. Íá ÷áñáêôçñßóåéò ìå Ó ôéò ðñïôÜóåéò ôùí ïðïßùí ôï ðåñéå÷üìåíï åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ïñèü êáé ìå Ë áõôÝò ðïõ ôï ðåñéå÷üìåíü ôïõò åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ëáíèáóìÝíï. ôüôå óå ÷ñïíéêü äéÜóôçìá ìéóïý ëåðôïý ç èåñìïêñáóßá ôïõ íåñïý áõîÜíåôáé áðü ôïõò 20°C óôïõò 24°C. Óôçí áýîçóç ôçò êéíçôéêÞò åíÝñãåéáò ìüíïí ôùí éüíôùí ôïõ ìåôáëëéêïý ðëÝãìáôïò. Áí ìåôáêéíÞóïõìå ôï äñïìÝá ôïõ ñïïóôÜôç êáé áõîÞóïõìå ôçí Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò óå 2 Á. â Ë ã Ó ä Ë 123 . i. á. Óôçí áýîçóç ôçò êéíçôéêÞò åíÝñãåéáò ëüãù ôçò Üôáêôçò êßíçóçò ôùí åëåýèåñùí çëåêôñïíßùí ôïõ êáé ôùí éüíôùí ôïõ ìåôáëëéêïý ðëÝãìáôïò. Âõèßæïõìå Ýíáí áíôéóôÜôç áðü ÷áëêü óå íåñü ðïõ âñßóêåôáé ìÝóá óå èåñìéêÜ ìïíùìÝíï äï÷åßï. Óôçí áýîçóç ôçò êéíçôéêÞò åíÝñãåéáò ìüíïí ôùí åëåýèåñùí çëåêôñïíßùí ôïõ. ç èåñìïêñáóßá ôïõ íåñïý áõîÜíåôáé áðü ôïõò 20°C óôïõò 22°C óå ÷ñïíéêü äéÜóôçìá ìéóïý ëåðôïý. â. ÁðÜíôçóç i) á Ó Ãéá óôáèåñü çëåêôñéêü ñåýìá ôï ÷ñïíéêü äéÜóôçìá t êáé ç ìåôáâïëÞ ôçò èåñìïêñáóßáò Äè åßíáé ðïóÜ áíÜëïãá. Ç áýîçóç ôçò èåñìïêñáóßáò åíüò ìåôáëëéêïý áãùãïý. ii. ôçí Ýíôáóç ôïõ ïðïßïõ ñõèìßæïõìå ìå Ýíá ñïïóôÜôç. ã. ïöåßëåôáé ôåëéêÜ: á.5 Á êáé èåñìÜíïõìå ôï íåñü ãéá äýï ëåðôÜ. ã.

t: ôï ÷ñïíéêü äéÜóôçìá ôçò ìåôáôñïðÞò ôçò çëåêôñéêÞò åíÝñãåéáò óå èåñìéêÞ. ¼ôáí ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôçí ôçêüìåíç áóöÜëåéá –Üñá êáé ôçí çëåêôñéêÞ óõóêåõÞ– îåðåñÜóåé ìéá ôéìÞ. Ôï ðïóü ôçò çëåêôñéêÞò åíÝñãåéáò ðïõ ï áíôéóôÜôçò ìåôáôñÝðåé óå èåñìéêÞ åßíáé 30 J. Ç ëåéôïõñãßá ôùí ôçêüìåíùí áóöáëåéþí óôçñßæåôáé óôï öáéíüìåíï ÔæÜïõë (Joule). 6. ÁðÜíôçóç Ãíùñßæïõìå üôé ôï ðïóü ôçò çëåêôñéêÞò åíÝñãåéáò ðïõ ìåôáôñÝðåôáé óå èåñìüôçôá óå Ýíáí áíôéóôÜôç äßíåôáé áðü ôç ó÷Ýóç ¼ðïõ. ôüôå ç áóöÜëåéá ôÞêåôáé êáé ðñïêáëåß äéáêïðÞ ôïõ êõêëþìáôïò (ôï êýêëùìá áíïßãåé). É: ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò. . R: ç áíôßóôáóç ôïõ áíôéóôÜôç. Áí äéðëáóéáóôåß ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò. Ìå áõôüí ôïí ôñüðï ðñïóôáôåýåôáé ç çëåêôñéêÞ óõóêåõÞ. ðïéá åßíáé ç áíôßóôïé÷ç ðïóüôçôá ôçò çëåêôñéêÞò åíÝñãåéáò ðïõ ìåôáôñÝðåôáé óå èåñìéêÞ óå Ýíá ëåðôü. ôüôå É´=2É êáé áí ìåéùèåß ôï ÷ñïíéêü äéÜóôçìá óôï Ýíá ëåðôü t´=t/2. ÓõíäÝåôáé ðÜíôá óå óåéñÜ ìå ôçí çëåêôñéêÞ óõóêåõÞ ðïõ èÝëïõìå íá ðñïóôáôåõôåß. Çëåêôñéêü ñåýìá ïñéóìÝíçò Ýíôáóçò äéáññÝåé áíôéóôÜôç ãéá ÷ñïíéêü äéÜóôçìá äýï ëåðôþí. Ôüôå. Ìå ðïéï ôñüðï ðñïóôáôåýåôáé ìéá çëåêôñéêÞ óõóêåõÞ ìå ôç âïÞèåéá ìéáò ôçêüìåíçò áóöÜëåéáò. Q: ôï ðïóü èåñìüôçôáò.Κεφάλαιο 3 ii) á â ã ä Ë Ë Ë Ó 5. Áí äéðëáóéáóôåß ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò. 124 ÁðÜíôçóç Ç ôçêüìåíç áóöÜëåéá áðïôåëåßôáé áðü Ýíáí áíôéóôÜôç êáôáóêåõáóìÝíï áðü åýôçêôï ìÝôáëëï (ëéþíåé åýêïëá).

Óôïí êéíçôÞñá ìåôáöÝñåôáé çëåêôñéêÞ éó÷ýò 0. å Ó.5 W. á Ë â Ó ã Ó ä Ë. Κεφάλαιο 3 Óôïõò ðüëïõò åíüò çëåêôñéêïý êéíçôÞñá åöáñìüæåôáé äéáöïñÜ äõíáìéêïý 5 V. Íá ðåñéãñÜøåéò ôéò ìåôáôñïðÝò Þ ìåôáöïñÝò åíÝñãåéáò ðïõ óõìâáßíïõí óå Ýíá çëåêôñéêü êýêëùìá ðïõ áðïôåëåßôáé áðü ìéá ìðáôáñßá êáé Ýíáí áíôéóôÜôç ï ïðïßïò åßíáé âõèéóìÝíïò óå íåñü ðïõ âñßóêåôáé ìÝóá óå èåñìéêÜ ìïíùìÝíï äï÷åßï. ÁðÜíôçóç Ç ÷çìéêÞ åíÝñãåéá ôçò ìðáôáñßáò ìåôáöÝñåôáé óôï êýêëùìá êáé ìå- 125 . ÊÜèå äåõôåñüëåðôï 0. ¸íá ìÝñïò ôçò çëåêôñéêÞò åíÝñãåéáò ìåôáôñÝðåôáé óå ìç÷áíéêÞ êáé ôï õðüëïéðï åßíáé áðþëåéá ëüãù èåñìéêÞò åíÝñãåéáò. ¸íá ìÝñïò ôçò çëåêôñéêÞò éó÷ýïò ðïõ ìåôáöÝñåôáé óôïí êéíçôÞñá ìåôáôñÝðåôáé óå èåñìéêÝò áðþëåéåò ëüãù ôïõ öáéíïìÝíïõ ÔæÜïõë. â.5 J çëåêôñéêÞò åíÝñãåéáò ðïõ ìåôáöÝñïíôáé áðü ôï çëåêôñéêü ñåýìá óôïí êéíçôÞñá ìåôáôñÝðïíôáé óå èåñìéêÞ åíÝñãåéá. Ï êéíçôÞñáò ðåñéóôñÝöåôáé êáé êéíåß Ýíá áõôïêéíçôÜêé: á. å. ã.5 W. ä.1 Á. Ç ìç÷áíéêÞ åíÝñãåéá ðïõ áðïäßäåé ï êéíçôÞñáò óå Ýíá ëåðôü åßíáé ìéêñüôåñç ôùí 30 J. 8. Ç ìç÷áíéêÞ éó÷ýò ðïõ áðïäßäåé ï êéíçôÞñáò åßíáé 0. ÁðÜíôçóç Ç ó÷Ýóç ðïõ óõíäÝåé ôçí éó÷ý Pçë åíüò êéíçôÞñá ìå ôç äéáöïñÜ äõíáìéêïý V óôïõò ðüëïõò ôïõ êáé ôçí Ýíôáóç I ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí êéíçôÞñá åßíáé Ç ó÷Ýóç ðïõ óõíäÝåé ôçí çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá Eçë ðïõ êáôáíáëþíåé ï êéíçôÞñáò ìå ôçí çëåêôñéêÞ éó÷ý Pçë åßíáé: üðïõ t ï ÷ñüíïò ëåéôïõñãßáò ôïõ çëåêôñéêïý êéíçôÞñá.7. ïðüôå áðü áõôüí äéÝñ÷åôáé çëåêôñéêü ñåýìá Ýíôáóçò 0. Ãíùñßæïõìå üôé Ëüãù ôùí áðùëåéþí ç ìç÷áíéêÞ åíÝñãåéá ðïõ áðïäßäåé ï êéíçôÞñáò åßíáé óßãïõñá ìéêñüôåñç áðü ôá 30 J ôçò çëåêôñéêÞò åíÝñãåéáò ôïõ êéíçôÞñá óå 1 min. Íá ÷áñáêôçñßóåéò ìå Ó ôéò ðñïôÜóåéò ôùí ïðïßùí ôï ðåñéå÷üìåíï åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ïñèü êáé ìå Ë áõôÝò ðïõ ôï ðåñéå÷üìåíü ôïõò åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ëáíèáóìÝíï.

¢ñá ëïéðüí Ýíá ðïóïóôü ôçò çëåêôñéêÞò éó÷ýïò ìåôáôñÝðåôáé óå ìç÷áíéêÞ. 30 W». 10. Áí åöáñìüóïõìå óôïõò ðüëïõò ôïõ êáôáíáëùôÞ ôÜóç 12 V. Óå çëåêôñéêü êáôáíáëùôÞ áíáãñÜöïíôáé áðü ôïí êáôáóêåõáóôÞ ïé åíäåßîåéò «12 V. ÁðÜíôçóç Ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ðïõ ðáñÝ÷åôáé óôïí áíåëêõóôÞñá áðü ôï äßêôõï ôçò ÄÅÇ ìåôáôñÝðåôáé óå êéíçôéêÞ êáèþò áíõøþíåôáé ï èÜëáìïò ôïõ áíåëêõóôÞñá áëëÜ êáé óå âáñõôéêÞ äõíáìéêÞ åíÝñãåéá (äõíáìéêÞ åíÝñãåéá ëüãù âÜñïõò). ôüôå óå üëç ôç äéÜñêåéá áðü ôïí 1ï óôïí 5ï üñïöï ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ìåôáôñÝðåôáé óå äõíáìéêÞ åíÝñãåéá ëüãù âÜñïõò. 9. Áõôü óõìâáßíåé ãéáôß êáôÜ ôç ìåôáôñïðÞ ôçò çëåêôñéêÞò åíÝñãåéáò óå ìç÷áíéêÞ. Áí ï èÜëáìïò áíÝñ÷åôáé ìå óôáèåñÞ ôá÷ýôçôá ðñïò ôá åðÜíù. äçëáäÞ ìåôáôñÝðåôáé óå èåñìéêÞ åíÝñãåéá. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Ãéá üëåò ôéò áóêÞóåéò äßíåôáé ç åéäéêÞ èåñìüôçôá ôïõ íåñïý: 1.Κεφάλαιο 3 ôáôñÝðåôáé óå çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ìÝóù ôïõ çëåêôñéêïý êõêëþìáôïò. Ýíá ìÝñïò ôçò çëåêôñéêÞò ÷Üíåôáé ëüãù èåñìüôçôáò. Ôé óçìáßíåé áõôÞ ç ðëçñïöïñßá. Íá áéôéïëïãÞóåéò ôçí áðÜíôçóÞ óïõ. Óôç óõíÝ÷åéá ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ìåôáôñÝðåôáé óå èåñìéêÞ ëüãù ôïõ áíôéóôÜôç êáé ìåôáöÝñåôáé óôï íåñü óôï ïðïßï åßíáé âõèéóìÝíï ôï çëåêôñéêü êýêëùìá. ÁðÜíôçóç ¸íáò êéíçôÞñáò äåí ìðïñåß íá áðïäßäåé ìç÷áíéêÞ éó÷ý ìåãáëýôåñç áð’ ü. Ìðïñåß Ýíáò êéíçôÞñáò íá áðïäßäåé ìç÷áíéêÞ éó÷ý ìåãáëýôåñç áðü ôçí çëåêôñéêÞ éó÷ý ðïõ ìåôáöÝñåé ôï çëåêôñéêü ñåýìá óå áõôüí. ðüóç èá åßíáé ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ èá ôïí äéáññÝåé. Íá ðåñéãñÜøåéò ôéò ìåôáôñïðÝò åíÝñãåéáò ðïõ óõìâáßíïõí êáôÜ ôç ëåéôïõñãßá ôïõ êéíçôÞñá åíüò áíåëêõóôÞñá êáèþò áíõøþíåé ôï èÜëáìï áðü ôïí 1ï óôïí 5ï üñïöï ìéáò ðïëõêáôïéêßáò. 126 ÁðÜíôçóç Ïé åíäåßîåéò 12 V êáé 30 W óçìáßíïõí üôé ãéá íá ëåéôïõñãåß êáíïíéêÜ ï .ôé ç çëåêôñéêÞ éó÷ýò ðïõ ìåôáöÝñåôáé óå áõôüí áðü ôï çëåêôñéêü êýêëùìá. Áõôü Ý÷åé áðïôÝëåóìá ôç èÝñìáíóç ôïõ íåñïý êáé Üñá ôçí áýîçóç ôçò èåñìïêñáóßáò ôïõ.

Ðüóç åßíáé ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ðïõ ðñïóäßäåé ç ðçãÞ óôï êýêëùìá óôïí ßäéï ÷ñüíï. å. Óôïõò ðüëïõò çëåêôñéêÞò ðçãÞò óôáèåñÞò ôÜóçò 6 V óõíäÝïõìå áíôéóôÜôç áíôßóôáóçò 6 Ù óå óåéñÜ ìå áìðåñüìåôñï. (12 V. P2 êáé P3 åßíáé ç éó÷ýò ðïõ êáôáíáëþíïõí ï áíôéóôÜôçò. ¸÷ïõìå ìÜèåé üôé óôçí ðáñÜëëçëç óýíäåóç ôùí óôïé÷åßùí ç ôÜóç ôïõò åßíáé ç ßäéá. óô. Ôñåéò çëåêôñéêÝò óõóêåõÝò. óå êáèåìßá áðü ôéò äýï ðåñéðôþóåéò. Ðïéá åßíáé ç Ýíäåéîç ôïõ áìðåñüìåôñïõ. á. Ðþò ðñÝðåé íá ôéò óõíäÝóïõìå ìå ðçãÞ óôáèåñÞò ôÜóçò 12 V. 24 W) áíôßóôïé÷á. Ýíáò êéíçôÞñáò êáé Ýíáò óõóóùñåõôÞò Ý÷ïõí ÷áñáêôçñéóôéêÜ ëåéôïõñãßáò (12 V. Áí îåðåñáóôïýí ïé ôéìÝò áõôÝò ôüôå ï êáôáíáëùôÞò èá êéíäõíåýóåé íá êáåß (äçëáäÞ íá êáôáóôñáöåß ç áíôßóôáóÞ ôïõ). Ýíáò áíôéóôÜôçò. ï êéíçôÞñáò êáé ï óõóóùñåõôÞò áíôßóôïé÷á. Ðüóç åßíáé ç ïëéêÞ çëåêôñéêÞ éó÷ýò ðïõ ðáñÝ÷åé ôüôå ç çëåêôñéêÞ ðçãÞ êáé óôéò ôñåéò óõóêåõÝò. 127 . ¸ôóé. ÁðÜíôçóç á. ¼ðïõ P1. ÁðÜíôçóç Ðáñáôçñïýìå üôé êáé ïé ôñåéò çëåêôñéêÝò óõóêåõÝò ëåéôïõñãïýí ìå ôçí ßäéá ôÜóç 12 V. ÄçëáäÞ. óå ðüóï ÷ñüíï èá ðáñá÷èåß áðü áõôüí ç ßäéá ðïóüôçôá èåñìüôçôáò. Ôüôå ç ðçãÞ èá ðñÝðåé íá ðáñÝ÷åé ôüóç éó÷ý þóôå íá ëåéôïõñãÞóïõí êáé ïé ôñåéò óõóêåõÝò.êáôáíáëùôÞò ðñÝðåé óôá Üêñá ôïõ íá åöáñìüæåôáé ôÜóç 12 V êáé ôüôå ç éó÷ýò ðïõ èá êáôáíáëþíåé èá åßíáé 30 W. 6 W). Κεφάλαιο 3 2. Ðïéá åßíáé ç ðïóüôçôá ôçò èåñìüôçôáò ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü ôïí áíôéóôÜôç ðñïò ôï ðåñéâÜëëïí óå ÷ñüíï äýï ëåðôþí. Ôï êýêëùìá öáßíåôáé óôï áêüëïõèï ó÷Þìá. â. Ó÷åäßáóå ôï êýêëùìá. Üñá èá ðñÝðåé ìåôáîý ôïõò íá óõíäåèïýí ðáñÜëëçëá. 3. þóôå íá ëåéôïõñãÞóïõí óýìöùíá ìå ôéò ðñïäéáãñáöÝò ôïõ êáôáóêåõáóôÞ ôïõò. 30 W) êáé (12 V. Áí áíôéêáôáóôÞóïõìå ôïí áíôéóôÜôç ìå Ýíáí Üëëï ðïõ Ý÷åé ôç ìéóÞ áíôßóôáóç. ä. ã. Ç Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí êáôáíáëùôÞ õðïëïãßæåôáé áðü ôç ó÷Ýóç . Ðüóç åßíáé ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ðïõ ðñïóäßäåé ç çëå êôñéêÞ ðçãÞ óôï êýêëùìá áíÜ äåõôåñüëåðôï.

ôé óôçí ðñþôç ðåñßðôùóç. óô. Óôçí ðñþôç ðåñßðôùóç ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá áíÜ ìïíÜäá ÷ñüíïõ ðïõ ðñïóäßäåé ç çëåêôñéêÞ ðçãÞ óôï êýêëùìá åßíáé Ðáñïìïßùò óôç äåýôåñç ðåñßðôùóç ÅðåéäÞ ç áíôßóôáóç åßíáé ç ìéóÞ óôç äåýôåñç áð’ ü. ¢ñá óå 4 ëåðôÜ èá ðáñá÷èåß ôï ßäéï ðïóü èåñìüôçôáò. ôüôå óßãïõñá óôïí ßäéï ÷ñüíï ç èåñìüôçôá ðïõ èá ìåôáöÝñåôáé óôï ðåñéâÜëëïí èá åßíáé ç ìéóÞ. 2 min=120 sec. . ä. ¸ôóé. å. Ôï ðïóü ôçò èåñìüôçôáò ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü ôïí áíôéóôÜôç ðñïò ôï ðåñéâÜëëïí èá äßíåôáé áðü ôç ìáèçìáôéêÞ ó÷Ýóç Ôá äýï ëåðôÜ (min) ìåôáôñÝðïíôáé óå äåõôåñüëåðôá (sec). ãéá ôï ëüãï áõôü 128 . Ç èåñìüôçôá èá ãßíåé ßóç ìå áõôÞ ôçò áñ÷éêÞò ðåñßðôùóçò üôáí ï ÷ñüíïò ãßíåé äéðëÜóéïò. Áí ç áíôßóôáóç ôïõ áíôéóôÜôç ìåéùèåß óôï ìéóü. ÄçëáäÞ üôáí t´=2t=4 min. Ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ðïõ ðñïóäßäåé ç ðçãÞ åßíáé Ðáñáôçñïýìå üôé ïëüêëçñï ôï ðïóü ôçò çëåêôñéêÞò åíÝñãåéáò ðïõ ðñïóäßäåé ç ðçãÞ óôï êýêëùìá ìåôáöÝñåôáé ìÝóù ôïõ áíôéóôÜôç óôï ðåñéâÜëëïí ìå ôç ìïñöÞ èåñìüôçôáò óôïí ßäéï ÷ñüíï.Κεφάλαιο 3 â. ã. Ç Ýíäåéîç ôïõ áìðåñüìåôñïõ ìðïñåß íá âñåèåß áðü ôï íüìï ôïõ Ùì ðïõ ìÜèáìå óôï ðñïçãïýìåíï êåöÜëáéï.

ÄçëáäÞ. ìéá çëåêôñéêÞ ðçãÞ óôáèåñÞò ôÜóçò V=6 V. Áñ÷éêÜ ôïðïèåôïýìå ôïí áíôéóôÜôç ìÝóá óôï ìïíùìÝíï äï÷åßï. ã. êáëþäéá óýíäåóçò. Çëåêôñéêüò èåñìïóßöùíáò (åéêüíá 3. óåë. Ý÷åé áíôéóôÜôç áíôßóôáóçò 60 Ù. Ïëüêëçñï ôï ðïóü èåñìüôçôáò ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü ôïí áíôéóôÜôç óôï ðåñéâÜëëïí ÷ñçóéìïðïéåßôáé ãéá íá èåñìÜíåé ôï íåñü Ýôóé QáíôéóôÜôç=Qíåñïý. äéáêüðôç êáé Ýíá èåñìéêÜ ìïíùìÝíï äï÷åßï ðïõ ðåñéÝ÷åé íåñü ìÜæáò 0. Íá õðïëïãßóåéò ôçí Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí áíôéóôÜôç. ã.4. Íá ó÷åäéÜóåéò ôç ó÷çìáôéêÞ áíáðáñÜóôáóç ôçò äéÜôáîçò ðïõ èá ÷ñçóéìïðïéÞóåéò ãéá íá èåñìÜíåéò ôï íåñü. Κεφάλαιο 3 á. Óå ðüóï ÷ñüíï ç èåñìïêñáóßá ôïõ íåñïý èá ìåôáâëçèåß áðü ôïõò 15°C óôïõò 25°C. ¸ðåéôá óõíäÝïõìå ìå ôá êáëþäéá ôá Üêñá ôïõ áíôéóôÜôç ìå ôçí ðçãÞ. êáé üðïõ : ç åéäéêÞ èåñìüôçôá ôïõ íåñïý. á. Äè = è2 . Áí ãíùñßæåéò üôé ôï 70% ôïõ ðïóïý ôçò èåñìüôçôáò ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü ôïí áíôéóôÜôç óôï ðåñéâÜëëïí áðïññïöÜôáé áðü ôï íåñü 129 . Ç ó÷çìáôéêÞ äéÜôáîç ðïõ ðåñéãñÜöçêå ðáñáðÜíù öáßíåôáé óôï äéðëáíü ó÷Þìá. Ãíùñßæïõìå üìùò üôé m: ìÜæá ôïõ íåñïý. ÄéáèÝôåéò Ýíáí áíôéóôÜôç áíôßóôáóçò R=12 Ù. Ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ äéáññÝåé ôïí áíôéóôÜôç èá õðïëïãßæåôáé áðü ôï íüìï ôïõ Ùì. Ìå âÜóç ôá ðáñáðÜíù äåäïìÝíá íá õðïëïãßóåéò ôçí çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ðïõ ìåôáöÝñåôáé óôï èåñìïóßöùíá óå ÷ñüíï 2 min. â. áöïý ðñþôá ðáñåìâÜëëïõìå ôï äéáêüðôç. â. â.è1: ç äéáöïñÜ èåñìïêñáóßáò ôïõ íåñïý ðñéí êáé ìåôÜ ôçí áðïññüöçóç ôçò èåñìüôçôáò áðü ôïí áíôéóôÜôç. 70) ðåñéÝ÷åé íåñü ìÜæáò 10 kg. 5.13. ÁðÜíôçóç á.1 kg áñ÷éêÞò èåñìïêñáóßáò 18°C. åíþ ôï çëåêôñéêü ñåýìá ðïõ ôïí äéáññÝåé Ý÷åé Ýíôáóç 4 Á. ¸ôóé.

å. 6. ä. Ç áýîçóç ôçò èåñìéêÞò åíÝñãåéáò ôïõ íåñïý ôïõ èåñìïóßöùíá éóïýôáé ìå Ç áýîçóç áõôÞ èá åðéöÝñåé êáé áýîçóç ôçò èåñìïêñáóßáò ôïõ íåñïý ôçí ïðïßá ìðïñïýìå íá âñïýìå áðü ôçí åîßóùóç ôçò èåñìéäïìåôñßáò. ÁðÜíôçóç á. ¸ôóé. ç Ýíäåéîç ôïõ âïëôüìåôñïõ åßíáé 12 V. Íá õðïëïãßóåéò ôçí åíÝñãåéá ðïõ ðáñÝ÷åé ç ðçãÞ óôï êýêëùìá áíÜ äåõôåñüëåðôï. íá õðïëïãßóåéò ôçí áýîçóç ôçò èåñìéêÞò åíÝñãåéáò êáé ôçò èåñìïêñáóßáò ôïõ íåñïý óôá 2 min. Óôï êýêëùìá ôçò äéðëáíÞò åéêüíáò ïé äýï áíôéóôÜôåò Ý÷ïõí áíôéóôÜóåéò R1=20 Ù êáé R2=40 Ù áíôßóôïé÷á. Íá õðïëïãßóåéò ôçí ðïóüôçôá ôçò èåñìüôçôáò ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü êÜèå áíôéóôÜôç óôï ðåñéâÜëëïí óå äýï ëåðôÜ. Ðïéá èá åßíáé ôüôå ç Ýíäåéîç ôïõ áìðåñüìåôñïõ.Κεφάλαιο 3 ôïõ èåñìïóßöùíá. 130 . Ãíùñßæïõìå üôé ôï ðïóü ôçò çëåêôñéêÞò åíÝñãåéáò ðïõ ìåôáöÝñåôáé óôï èåñìïóßöùíá åßíáé: â. Ìüëéò êëåßóïõìå ôï äéáêüðôç. Íá õðïëïãßóåéò ôçí çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ðïõ ðáñÝ÷åé ç ðçãÞ óôï êýêëùìá óôïí ßäéï ÷ñüíï. á. â. ã. Íá õðïëïãßóåéò ôçí ðáñáãüìåíç èåñìüôçôá áíÜ äåõôåñüëåðôï óå êÜèå áíôéóôÜôç.

âñßóêïõìå áñ÷éêÜ ôç óõíïëéêÞ áíôßóôáóç óôï êýêëùìá êáé Ýðåéôá ìå ôï íüìï ôïõ Ùì âñßóêïõìå ôï óõíïëéêü çëåêôñéêü ñåýìá ôïõ êõêëþìáôïò. üðïõ êáé ã.5 Á. Ìå Ýíá âïëôüìåôñï ìåôñÜìå ôçí ôÜóç óôïõò ðüëïõò ôçò ìðáôáñßáò. Ýôóé þóôå ï êéíçôÞñáò íá ðåñéóôñÝöåôáé. ¸ôóé. Íá ó÷åäéÜóåéò ôï áíôßóôïé÷ï êýêëùìá. Ãéá íá õðïëïãßóïõìå ôçí Ýíäåéîç ôïõ áìðåñüìåôñïõ. á. Áí ç Ýíäåéîç ôïõ áìðåñüìåôñïõ ðáñáìÝíåé óôáèåñÞ êáé ßóç ìå I=0. Κεφάλαιο 3 Êáé â.ÁðÜíôçóç á. Ìå ôç âïÞèåéá åíüò áìðåñüìåôñïõ ìåôñÜìå ôçí Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ôïõ êõêëþìáôïò. â. Ç åíÝñãåéá ðïõ ðáñÝ÷åé ç ðçãÞ óôï êýêëùìá áíÜ äåõôåñüëåðôï åßíáé 7. Ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá éóïýôáé ìå Ðáñáôçñïýìå üôé ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá éóïýôáé ìå ôï Üèñïéóìá ôùí ðïóþí èåñìüôçôáò ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü ôïõò äýï áíôéóôÜôåò. ä. íá õðïëïãßóåéò ôï çëåêôñéêü öïñôßï ðïõ äéÝñ÷åôáé áðü ôçí ìðáôá- 131 . Tï ðïóü ôçò èåñìüôçôáò ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü êÜèå áíôéóôÜôç åßíáé Q1 êáé Q2. Ç ðáñáãüìåíç èåñìüôçôá áíÜ äåõôåñüëåðôï óå êÜèå áíôéóôÜôç èá åßíáé áíôßóôïé÷á: êáé å. Ìéá ìðáôáñßá óõíäÝåôáé ìå ôá Üêñá åíüò êéíçôÞñá.

¢ñá êáé Å÷çì=180 Joule. Ç ðïóüôçôá ôçò ÷çìéêÞò åíÝñãåéáò ôçò ìðáôáñßáò åßíáé ßóç ìå ôçí çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ôïõ êõêëþìáôïò óôï ßäéï ÷ñïíéêü äéÜóôçìá. 8. ïðüôå ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ ôïí äéáññÝåé åßíáé 2 Á. ÄçëáäÞ Åìç÷=U=mgh üðïõ m: ç ìÜæá ôçò ðÝôñáò. ôüôå èá ðñÝðåé ç äõíáìéêÞ åíÝñãåéá ôçò ðÝôñáò íá åßíáé ìéêñüôåñç Þ ßóç áðü ôç ÷çìéêÞ åíÝñãåéá ôçò ìðáôáñßáò.Κεφάλαιο 3 ñßá êáé áðü ôïí êéíçôÞñá óå ÷ñïíéêü äéÜóôçìá åíüò ëåðôïý. ÓõíäÝïõìå ôïõò ðüëïõò êéíçôÞñá ìå çëåêôñéêÞ ðçãÞ óôáèåñÞò ôÜóçò 12 V. Ç ôÜóç óôïõò ðüëïõò ôçò ìðáôáñßáò éóïýôáé ìå ôçí ôÜóç óôá Üêñá ôçò áíôßóôáóçò. Áí ãíùñßæåéò üôé ó÷åäüí üëç ç åíÝñãåéá ðïõ ðñïóäßäåé ç ìðáôáñßá óôï êýêëùìá ìåôáôñÝðåôáé óå ìç÷áíéêÞ åíÝñãåéá óôïí êéíçôÞñá. èá Þôáí äõíáôüí íá ÷ñçóéìïðïéÞóïõìå ôïí êéíçôÞñá ãéá íá áíõøþóïõìå ìéá ðÝôñá ìÜæáò 1 kg óå ýøïò 15 m. Ïðüôå ç ÷çìéêÞ åíÝñãåéá ôçò ìðáôáñßáò áñêåß ãéá íá áíõøùèåß ç ðÝôñá óôá 15 ìÝôñá. Áí ïëüêëçñç ç åíÝñãåéá ðïõ ðñïóäßäåé ç ìðáôáñßá óôï êýêëùìá ìåôáôñÝðåôáé óå ìç÷áíéêÞ åíÝñãåéá áíýøùóçò ìéáò ðÝôñáò. ã. ä. Ï êéíçôÞñáò áðïäßäåé óå Ýíá ëåðôü ìç÷áíéêÞ åíÝñãåéá 1. ¢ñá U=150 Joule. íá õðïëïãßóåéò ôçí ðïóüôçôá ôçò ÷çìéêÞò åíÝñãåéáò ôçò ìðáôáñßáò ðïõ ìåôáôñÜðçêå óå çëåêôñéêÞ óôï ßäéï ÷ñïíéêü äéÜóôçìá. â. Áí ç Ýíäåéîç ôïõ âïëôüìåôñïõ ðáñáìÝíåé óôáèåñÞ êáé åßíáé ßóç ìå 6 V.000 J. 132 á. h ôï ýøïò ðïõ áíõøþíåôáé ç ðÝôñá. Íá õðïëïãßóåéò ôçí çëåêôñéêÞ éó÷ý ðïõ ìåôáöÝñåé ôï çëåêôñéêü ñåýìá óôïí êéíçôÞñá. â. Áðü ôïí ïñéóìü ôçò Ýíôáóçò ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ãíùñßæïõìå üôé: ã. (g=10 m/s2) ÁðÜíôçóç á. ¸ôóé. ä. Íá õðïëïãßóåéò ôçí çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ðïõ ìåôáöÝñåé ôï çëåêôñéêü .

Ç áðüäïóç ôïõ êéíçôÞñá èá äßíåôáé áðü ôç ó÷Ýóç 9. Óå êéíçôÞñá ðïõ ëåéôïõñãåß õðü ôÜóç 120 V ìðïñåß íá ìåôáöåñèåß çëåêôñéêÞ éó÷ýò 600 W. Ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá óõíäÝåôáé ìå ôçí çëåêôñéêÞ éó÷ý ìå ôçí ðáñáêÜôù ó÷Ýóç: ã. ã. â.ñåýìá óôïí êéíçôÞñá óå ÷ñüíï åíüò ëåðôïý. Íá õðïëïãßóåéò ôçí ðïóüôçôá ôçò èåñìüôçôáò ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü ôïí êéíçôÞñá óôï ðåñéâÜëëïí óôïí ßäéï ÷ñüíï. ä. Ôçí çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ðïõ ìåôáöÝñåôáé óôïí êéíçôÞñá üôáí ëåéôïõñãåß åðß äÝêá ëåðôÜ. ã. Ôï ðïóü ôçò èåñìüôçôáò ðïõ ìåôáöÝñåôáé óôï ðåñéâÜëëïí óôïí ßäéï ÷ñüíï èá éóïýôáé ìå áõôü ðïõ èá ðñïêýøåé áí áðü ôç óõíïëéêÞ çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá áöáéñåèåß ç ìç÷áíéêÞ åíÝñãåéá ôïõ êéíçôÞñá. Ãíùñßæïõìå üôé ç çëåêôñéêÞ éó÷ýò äßíåôáé áðü ôç ó÷Ýóç â. Ôüôå ôï 80% ôçò çëåêôñéêÞò éó÷ýïò ìåôáôñÝðåôáé áðü ôïí êéíçôÞñá óå ìç÷áíéêÞ éó÷ý. Íá õðïëïãßóåéò ôçí áðüäïóç ôïõ êéíçôÞñá. íá õðïëïãßóåéò: á. Ôç ìç÷áíéêÞ éó÷ý ðïõ áðïäßäåé. ä. ÁðÜíôçóç á. Ôç ìç÷áíéêÞ åíÝñãåéá ðïõ áðïäßäåé óå äÝêá ëåðôÜ ëåéôïõñãßáò. Κεφάλαιο 3 ÁðÜíôçóç á. Ôï ìÝñïò ôçò çëåêôñéêÞò åíÝñãåéáò ðïõ ìåôáöÝñåôáé óôï ðåñéâÜëëïí ìå ôç ìïñöÞ èåñìüôçôáò êÜèå äåõôåñüëåðôï. Ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ðïõ ìåôáöÝñåôáé óôïí êéíçôÞñá èá äßíåôáé áðü ôç ó÷Ýóç 133 . Ôï ìÝñïò ôçò çëåêôñéêÞò åíÝñãåéáò ðïõ ìåôáôñÝðåôáé óå èåñìüôçôá êáé ìåôáöÝñåôáé óôï ðåñéâÜëëïí óå äÝêá ëåðôÜ ëåéôïõñãßáò. óô. Ôçí Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ ôïí äéáññÝåé. å. ¼ôáí ï êéíçôÞñáò ëåéôïõñãåß êÜôù áðü áõôÝò ôéò óõíèÞêåò. ÄçëáäÞ. óýìöùíá ìå ôéò ðñïäéáãñáöÝò ôïõ êáôáóêåõáóôÞ ôïõ. ä.

10. å. Ðïéá åßíáé ôüôå ç ðïóüôçôá ôçò èåñìüôçôáò ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü ôïí áíôéóôÜôç óôï ðåñéâÜëëïí ôïõ óå ÷ñüíï äýï ëåðôþí.Κεφάλαιο 3 â. åßíáé 4 W. Ç ìÝãéóôç çëåêôñéêÞ éó÷ýò ðïõ ìðïñåß íá ìåôáöåñèåß ó’ Ýíáí áíôéóôÜôç áíôßóôáóçò 100 Ù. ÁðÜíôçóç á. ÷ùñßò íá êáåß. ã. á. Ðüóç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ìåôáôñÝðåôáé áð’ áõôüí óå èåñìüôçôá áíÜ äåõôåñüëåðôï. â. Áðü ôï íüìï ôïõ Ùì Ý÷ïõìå 134 ðïõ åßíáé ç ìÝãéóôç ôéìÞ ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò. Ðüóç èåñìüôçôá ìåôáöÝñåôáé áðü ôïí áíôéóôÜôç óôï ðåñéâÜëëïí óå ÷ñüíï äýï ëåðôþí. ðüóç åßíáé ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ ôïí äéáñ ñÝåé. Óýãêñéíå ôçí ôéìÞ áõôÞ ìå ôçí áíôßóôïé÷ç ôïõ åñùôÞìáôïò (â). Íá õðïëïãßóåéò ôç ìÝãéóôç ôéìÞ ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ðïõ ìðïñåß íá ôïí äéáññÝåé. . Ôï ìÝñïò ôçò çëåêôñéêÞò åíÝñãåéáò ðïõ ìåôáöÝñåôáé óôï ðåñéâÜëëïí ìå ôç ìïñöÞ èåñìüôçôáò óå êÜèå äåõôåñüëåðôï èá åßíáé óô. Ç áðüäïóç ôïõ êéíçôÞñá èá äßíåôáé áðü ôç ó÷Ýóç ä. Áí åöáñìüóïõìå óôá Üêñá ôïõ ôÜóç 10 V. Ç Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò èá âñåèåß áðü ôç ó÷Ýóç ôçò çëåêôñéêÞò éó÷ýïò ã. Íá õðïëïãßóåéò ôç ìÝãéóôç ôéìÞ ôçò çëåêôñéêÞò ôÜóçò ðïõ ìðïñïýìå íá åöáñìüóïõìå óôá Üêñá ôïõ.

ã) Ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ðïõ äáðáíÜ Ýíáò çëåêôñéêüò êáôáíáëùôÞò ðïõ äéáññÝåôáé áðü ñåýìá Ýíôáóçò É êáé Üêñá ôïõ õðÜñ÷åé ôÜóç V ðïõ äßíåôáé áðü ôç ó÷Ýóç ä) Ç Wh êáé ç kWh åßíáé ìïíÜäåò éó÷ýïò. Ç ìÝãéóôç ôéìÞ ôçò çëåêôñéêÞò ôÜóçò èá åßíáé Ãíùñßæïõìå üôé ã. á) Ç èåñìéêÞ éó÷ýò ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò åßíáé â) Ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ðïõ êáôáíáëþíåé ìéá óõóêåõÞ åßíáé áíÜëïãç ìå ôï ÷ñüíï.Κεφάλαιο 3 â. åíþ ç éó÷ýò åßíáé óôáèåñÞ êáé áíåîÜñôçôç ôïõ ÷ñüíïõ ëåéôïõñãßáò. Ç êáéíïýñãéá Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò åßíáé Ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ðïõ ìåôáôñÝðåôáé óå èåñìüôçôá áíÜ äåõôåñüëåðôï éóïýôáé ìå ôçí çëåêôñéêÞ éó÷ý P´. ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 3ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΘΕΜΑ 1Ο Ðïéåò áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÝò êáé ðïéåò ëáíèáóìÝíåò. Ðáñáôçñïýìå üôé ãéá ìéêñüôåñç ôéìÞ ôçò ôÜóçò óôá Üêñá ôçò áíôßóôáóçò ç èåñìüôçôá ðïõ ìåôáöÝñåôáé óôï ðåñéâÜëëïí ãéá ôïí ßäéï ÷ñüíï èá åßíáé ìéêñüôåñç. ΘΕΜΑ 2Ο 1) Óõìðëçñþóôå ôïí ðáñáêÜôù ðßíáêá: ÔÜóç (V) ¸íôáóç ñåýìáôïò (É) Áíôßóôáóç (R) Éó÷ýò (W) Øõãåßï 220 Óßäåñï 220 Ôçëåüñáóç 220 1 110 110 135 .

ä) Óôïõò çëåêôñéêïýò ëáìðôÞñåò ôï óýñìá óôï åóùôåñéêü ôïõò ôïðïèåôåßôáé óå ÷þñï êåíü áðü áÝñá Þ óå ÷þñï ðïõ ðåñéÝ÷åé áäñáíÝò áÝñéï ðïõ ðåñéâÜëëåôáé áðü ãõÜëéíï ðåñßâëçìá. ã) Ôï ðïóü ôçò èåñìüôçôáò ðïõ ìåôáöÝñåôáé áðü Ýíáí áíôéóôÜôç óôï ðåñéâÜëëïí äåí åîáñôÜôáé áðü ôçí áíôßóôáóç ôïõ áíôéóôÜôç. Ï áíôéóôÜôçò ôñïöïäïôåßôáé ìå çëåêôñéêü ñåýìá óôáèåñÞò Ýíôáóçò ãéá ÷ñïíéêü äéÜóôçìá t= 2 min.Κεφάλαιο 3 2) Ðïéåò áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÝò êáé ðïéåò ëáíèáóìÝíåò. á) Ç èåñìïêñáóßá åíüò ìåôáëëéêïý áãùãïý ó÷åôßæåôáé ìå ôçí êéíçôéêÞ åíÝñãåéá ôùí éüíôùí ôïõ ìåôáëëéêïý áãùãïý ëüãù ôçò Üôáêôçò êßíçóÞò ôïõò. Äßíåôáé ç åéäéêÞ èåñìüôçôá ôïõ íåñïý ÊÁËÇ ÅÐÉÔÕ×ÉÁ! 136 . á) Ðüóç åßíáé ç éó÷ýò ôïõ ëáìðôÞñá. ãéá íá ìçí áíôéäñÜóåé ôï õëéêü ôïõ óýñìáôïò ÷çìéêÜ ìå ôï ïîõãüíï ôçò áôìüóöáéñáò êáé ïîåéäùèåß. ïðüôå ç èåñìïêñáóßá ôïõ áõîÜíåôáé êáôÜ Äè= 10ï C. â) Ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ìåôáôñÝðåôáé óå öùôåéíÞ óå Ýíáí áíôéóôÜôç. ðüóç åßíáé ç åðß ôçò åêáôü (%) ìåôáâïëÞ ôçò éó÷ýïò ôïõ ëáìðôÞñá. ΘΕΜΑ 3Ο ËáìðôÞñáò áíôßóôáóçò R1=40 Ù óõíäÝåôáé óå óåéñÜ ìå áíôßóôáóç R2=20 Ù êáé óôá Üêñá ôïõ óõóôÞìáôïò åöáñìüæåôáé ôÜóç V=120 Volt. â) Ôçí Ýíôáóç ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò. â) Áí ðáñÜëëçëá ìå ôï ëáìðôÞñá óõíäåèåß áíôßóôáóç R3=40 Ù. ΘΕΜΑ 4Ο ¸íáò áíôéóôÜôçò ìå áíôßóôáóç R=18 Ù ôïðïèåôåßôáé ìÝóá óå èåñìéêÜ ìïíùìÝíï äï÷åßï ðïõ ðåñéÝ÷åé íåñü ìÜæáò m=4 Kg. Íá õðïëïãßóåôå: á) Ôç èåñìïêñáóßá ðïõ ìåôáöÝñèçêå áðü ôïí áíôéóôÜôç óôï íåñü. ã) Ôçí ôÜóç óôá Üêñá ôïõ áíôéóôÜôç.

Κεφάλαιο 4 Ταλαντώσεις .

.

ÔÝôïéá åßíáé ç êßíçóç ôçò êïýíéáò ðïõ îåêéíÜ áðü ÷áìçëÜ. ¢ëëç ðåñéïäéêÞ êßíçóç åßíáé ç êßíçóç ôçò Ãçò ãýñù áðü ôïí ¹ëéï. ÁíáöÝñåôå ðáñáäåßãìáôá ôáëáíôþóåùí êáé ðåñéïäéêþí êéíÞóåùí ðïõ äåí åßíáé ôáëáíôþóåéò.Κεφάλαιο 4 4. ÁðÜíôçóç Ôáëáíôþóåéò åßíáé ïé êéíÞóåéò ðïõ áíÞêïõí óå ìéá êáôçãïñßá ôùí ðåñéïäéêþí êéíÞóåùí. ÔÁËÁÍÔÙÓÅÉÓ 4. Ðïéåò êéíÞóåéò ïíïìÜæïíôáé ôáëáíôþóåéò. ÁðÜíôçóç ÃåíéêÜ ðåñéïäéêÝò ïíïìÜæïíôáé ïé êéíÞóåéò ðïõ åðáíáëáìâÜíïíôáé óå ôáêôÜ ÷ñïíéêÜ äéáóôÞìáôá. äçëáäÞ áñ÷éêÜ åßíáé êéíÞóåéò ðïõ åðáíáëáìâÜíïíôáé óå ôáêôÜ ÷ñïíéêÜ äéáóôÞìáôá. åßíáé êáé ðåñéïäéêÞ ãéáôß åðáíáëáìâÜíåôáé óõíå÷þò ç ßäéá êßíçóç.1 ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ ÅñùôÞóåéò . 139 . ÁõôÝò üìùò ïé ðåñéïäéêÝò êéíÞóåéò óõìâáßíïõí ìåôáîý äýï áêñáßùí óçìåßùí. ìåôÜ êáôåâáßíåé êáé óõíå÷ßæåé äéáñêþò ôçí ßäéá êßíçóç. Ýðåéôá áíåâáßíåé. Ðïéåò êéíÞóåéò ïíïìÜæïíôáé ðåñéïäéêÝò. Áí êáé åßíáé ïìáëÞ êõêëéêÞ êßíçóç.ÁðáíôÞóåéò 1. 2. ÁíáöÝñåôå ìåñéêÝò ðåñéïäéêÝò êéíÞóåéò ðïõ ãíùñßæåôå. Óõíïøßæïíôáò ìðïñïýìå íá ðïýìå üôé ôáëáíôþóåéò åßíáé ïé ðåñéïäéêÝò êéíÞóåéò ðïõ ãßíïíôáé ìåôáîý äýï áêñáßùí óçìåßùí.

4. Ïé äõíÜìåéò ðïõ áóêïýíôáé óôéò ôáëáíôþóåéò ïíïìÜæïíôáé êáé äõíÜìåéò åðáíáöïñÜò. êÜíåé åðßóçò ôáëÜíôùóç. Ôé ïíïìÜæåôáé èÝóç éóïññïðßáò. ÄçëáäÞ üóï ôï óþìá ðëçóéÜæåé óôç ìÝãéóôç áðïìÜêñõíóç ôçò ôáëÜíôùóçò ôüóï ìåãáëýôåñç ãßíåôáé ç äýíáìç . Ìå Üëëá ëüãéá ôåßíïõí íá åðáíáöÝñïõí ôï óþìá óôç èÝóç éóïññïðßáò. ¸íá ñïëüé ôïß÷ïõ. ôï ïðïßï êÜíåé ìéá åðáíáëáìâáíüìåíç êßíçóç ìåôáîý äýï áêñáßùí èÝóåùí.Κεφάλαιο 4 Ç êßíçóç ôçò êïýíéáò ðïõ áíáöÝñèçêå ðáñáðÜíù äåí åßíáé áðëþò ìéá ðåñéïäéêÞ êßíçóç áëëÜ åßíáé ìéá ôáëÜíôùóç. 3. ÐåñéãñÜøôå ôé óõìâáßíåé üóïí áöïñÜ ôéò äõíÜìåéò ðïõ áóêïýíôáé óå Ýíá óþìá ðïõ åêôåëåß ôáëÜíôùóç. Ïé äõíÜìåéò Þ ç äýíáìç áõôÞ ìåôáâÜëëåôáé óõíå÷þò êáé åßíáé ôÝôïéá þóôå íá áíáãêÜæåé ôï óþìá ðïõ åêôåëåß ôáëÜíôùóç íá åðéóôñÝöåé óôç èÝóç áðü ôçí ïðïßá åßíáé ðåñÜóåé êáé ðéï ðñéí. Ðïéá ôáëÜíôùóç áíáöÝñåôáé ùò áðëÞ áñìïíéêÞ. Ôé ãíùñßæåôå ãéá áõôÞí. Ïé äõíÜìåéò ðïõ áíáãêÜæïõí Ýíá óþìá íá åêôåëÝóåé ôáëÜíôùóç Ý÷ïõí ðÜíôá öïñÜ ðñïò ôç èÝóç éóïññïðßáò. åíþ óôéò áêñáßåò èÝóåéò ôçò ôáëÜíôùóçò ðáßñíïõí ôç ìÝãéóôÞ ôïõò ôéìÞ. Ïé äõíÜìåéò åðáíáöïñÜò óôç èÝóç éóïññïðßáò Ý÷ïõí ìçäåíéêÞ ôéìÞ. ÁðÜíôçóç ¸íá óþìá ðïõ åêôåëåß ôáëÜíôùóç äÝ÷åôáé êÜðïéåò äõíÜìåéò Ýôóé þóôå íá ìðïñåß íá óõíå÷ßæåé áõôÞ ôçí åðáíáëáìâáíüìåíç êßíçóç. 140 ÁðÜíôçóç ÁðëÞ áñìïíéêÞ ôáëÜíôùóç åßíáé ìéá éäéáßôåñç ðåñßðôùóç ôáëÜíôùóçò óôçí ïðïßá ç äýíáìç åðáíáöïñÜò åßíáé áíÜëïãç ìå ôçí áðïìÜêñõíóç áðü ôç èÝóç éóïññïðßáò. Ç èÝóç ãýñù áðü ôçí ïðïßá ãßíåôáé ìéá ôáëÜíôùóç ïíïìÜæåôáé èÝóç éóïññïðßáò ôçò ôáëÜíôùóçò.

Áðü ôï ó÷Þìá ðáñáôçñïýìå üôé ç äýíáìç êáé ç áðïìÜêñõíóç ìðïñïýí íá ðÜñïõí êáé áñíçôéêÝò ôéìÝò. â) Ôáëáíôþóåéò åßíáé ïé ……………… êéíÞóåéò ðïõ ãßíïíôáé áíÜìåóá óå äýï ……………… …………… ôçò ôñï÷éÜò. 2. ¸íá óþìá ãéá íá åêôåëÝóåé áðëÞ áñìïíéêÞ ôáëÜíôùóç ðñÝðåé: á) Ìßá áðü ôéò äõíÜìåéò ðïõ áóêïýíôáé óå áõôü íá ìåôáâÜëëåôáé ìå ôçí áðïìÜêñõíóç. ðñÝðåé ç óõíéóôáìÝíç ôùí äõíÜìåùí ðïõ äÝ÷åôáé íá åßíáé áíÜëïãç ìå …………………… êáé íá Ý÷åé öïñÜ ðñïò ôç …………………… ……………………. â) ¼ëåò ïé äõíÜìåéò ðïõ áóêïýíôáé óå áõôü íá ìåôáâÜëëïíôáé ìå ôçí áðïìÜêñõíóç. ç äýíáìç ôïõ åëáôçñßïõ åßíáé áíÜëïãç ìå ôçí åðéìÞêõíóç Þ ôç óõìðßåóç ôïõ åëáôçñßïõ.åðáíáöïñÜò êáé ãßíåôáé ìÝãéóôç üôáí öôÜóåé óôéò áêñáßåò èÝóåéò ôçò ôáëÜíôùóçò. Ðïéá áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÞ. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗ 1. ã) Êáìßá áðü ôéò äõíÜìåéò ðïõ áóêïýíôáé óå áõôü íá ìç ìåôáâÜëëåôáé ìå ôçí áðïìÜêñõíóç. Óýìöùíá ìå áõôÞí. á) Ãéá íá åêôåëÝóåé Ýíá óþìá áðëÞ áñìïíéêÞ ôáëÜíôùóç. Ïé áñíçôéêÝò ôéìÝò ôçò äýíáìçò êáé ôçò áðïìÜêñõíóçò ïöåßëïíôáé óôï ãåãïíüò üôé êáé ïé äýï ðáñáðÜíù åßíáé äéáíõóìáôéêÜ ìåãÝèç. Κεφάλαιο 4 Ç ãñáöéêÞ ðáñÜóôáóç áõôÞò ôçò äýíáìçò ìå ôçí áðïìÜêñõíóç öáßíåôáé óôï ðáñáðÜíù ó÷Þìá. Íá óõìðëçñþóåôå ôá êåíÜ óôéò åðüìåíåò ðñïôÜóåéò. ×áñáêôçñéóôéêü ðáñÜäåéãìá ìéáò äýíáìçò ðïõ åßíáé áíÜëïãç ìå ôçí áðïìÜêñõíóç áðü ôç èÝóç éóïññïðßáò áðïôåëåß ç äýíáìç ôïõ åëáôçñßïõ ðïõ äßíåôáé áðü ôï íüìï ôïõ Hook ðïõ ìÜèáìå ðÝñõóé. 141 . ä) ¼ëåò ïé äõíÜìåéò ðïõ áóêïýíôáé íá åßíáé óôáèåñÝò.

Ôï ðëÜôïò äçëþíåé áðüóôáóç êáé ç èåìåëéþäçò ìïíÜäá ìÝôñçóÞò ôïõ åßíáé ôï 1 m. Ìéá åðéðëÝïí ìïíÜäá ìÝôñçóçò ãéá ôç óõ÷íüôçôá ôáëÜíôùóçò åßíáé ôï s-1. Óõ÷íüôçôá f ìéáò ôáëÜíôùóçò åßíáé ï áñéèìüò ôùí ôáëáíôþóåùí ðïõ ðñáãìáôïðïéåß Ýíá óþìá óå ïñéóìÝíï ÷ñüíï ðñïò ôï ÷ñüíï áõôü. ÐåñéãñÜøôå óõíïðôéêÜ ôï êÜèå ìÝãåèïò. Ðþò óõíäÝåôáé ìå ôçí ðåñßïäï Ô. ã) Ç êßíçóç åíüò óþìáôïò ðïõ êÜíåé ôáëÜíôùóç åßíáé ïìáëÞ. Ç ìïíÜäá ìÝôñçóçò ôçò ðåñéüäïõ åßíáé ôï 1 sec. ÁðÜíôçóç Óýìöùíá ìå ôá ðáñáðÜíù. Ðåñßïäïò Ô åßíáé ï ÷ñüíïò ðïõ ÷ñåéÜæåôáé Ýíá óþìá ðïõ åêôåëåß ôáëáíôþóåéò ãéá íá êÜíåé ìéá ðëÞñç ôáëÜíôùóç. ä) ¼ôáí Ýíá óþìá ðïõ êÜíåé ôáëÜíôùóç ðåñíÜ áðü ôç èÝóç éóïññïðßáò. Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò ðïéåò åßíáé óùóôÝò êáé ðïéåò åßíáé ëáíèáóìÝíåò. ç óõ÷íüôçôá f êáé ôï ðëÜôïò ôçò ôáëÜíôùóçò. 4. Ðïéá öõóéêÜ ìåãÝèç ÷áñáêôçñßæïõí ìéá ôáëÜíôùóç. â) Ç êßíçóç ôùí äåéêôþí ôïõ ñïëïãéïý åßíáé ðåñéïäéêÞ êßíçóç. Ç ìïíÜäá ìÝôñçóçò ôçò óõ÷íüôçôáò åßíáé ôï Hz (÷åñôæ).2 ΜΕΓΕΘΗ ΠΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΟΥΝ ΜΙΑ ΤΑΛΑΝΤΩΣΗ ÅñùôÞóåéò . Ôï ðëÜôïò ôçò ôáëÜíôùóçò åßíáé ç ìÝãéóôç áðïìÜêñõíóç áðü ôç èÝóç éóïññïðßáò åíüò óþìáôïò ðïõ êÜíåé ôáëÜíôùóç. ÁðÜíôçóç Ôá öõóéêÜ ìåãÝèç ðïõ ÷áñáêôçñßæïõí ìéá ôáëÜíôùóç åßíáé ç ðåñßïäïò Ô. 2.ÁðáíôÞóåéò 1. á) Ç êßíçóç ôçò Ãçò ãýñù áðü ôïí ¹ëéï åßíáé ôáëÜíôùóç. Ðïéá åßíáé ç ó÷Ýóç ðïõ ìáò äßíåé ôç óõ÷íüôçôá ìéáò ôáëÜíôùóçò.Κεφάλαιο 4 3. ç ìáèçìáôéêÞ ó÷Ýóç ðïõ ìáò äßíåé ôç óõ÷íüôçôá ìéáò ôáëÜíôùóçò åßíáé: 142 . ôüôå ç óõíïëéêÞ äýíáìç ðïõ ðñïêáëåß ôçí ôáëÜíôùóç ìçäåíßæåôáé.

Ç êßíçóç ðïõ êÜíåé ôï óþìá áí ôï áöÞóïõìå áðü êÜðïéï óçìåßï äéáöïñåôéêü áðü ôçí êáôáêüñõöç èÝóç ôïõ íÞìáôïò åßíáé ôáëÜíôùóç. Ç ó÷Ýóç ðïõ óõíäÝåé ôç óõ÷íüôçôá ìå ôçí ðåñßïäï ôçò ôáëÜíôùóçò åßíáé: Κεφάλαιο 4 ÄçëáäÞ ç óõ÷íüôçôá åßíáé ôï áíôßóôñïöï ìÝãåèïò ôçò ðåñéüäïõ. Ýôóé êáé ç êßíçóç ôïõ áðëïý åêêñåìïýò Ý÷åé ÷áñáêôçñéóôéêÜ êßíçóçò üðùò ðåñßïäï. ¸ôóé ôï 1 Hz åßíáé ç óõ÷íüôçôá ôáëÜíôùóçò åíüò óþìáôïò üôáí åêôåëåß ìéá ôáëÜíôùóç óå ÷ñïíéêü äéÜóôçìá 1 äåõôåñïëÝðôïõ. ÄçëáäÞ ìéá ôáëÜíôùóç Ý÷åé äéáöïñåôéêÞ ôéìÞ ôçò ðåñéüäïõ áí óõìâáßíåé óôïí Éóçìåñéíü ôçò Ãçò êáé äéáöïñåôéêÞ áí óõìâáßíåé óôïõò ðüëïõò. óõ÷íüôçôá êáé ðëÜôïò ôçò ôáëÜíôùóçò. Èá ðåñßìåíå êÜðïéïò ç ðåñßïäïò íá åîáñôÜôáé áðü ôï ðëÜôïò ôçò ôáëÜíôùóçò êáé áðü ôç ìÜæá ôïõ óþìáôïò. äåí Ý÷åé êáìßá ó÷Ýóç ìå ôçí ðåñßïäï. â) Ôïí ôüðï óôïí ïðïßï âñßóêåôáé ôï óþìá. ðïõ åðßóçò óõìâïëßæåôáé ìå ôï ãñÜììá Ô. Ç èÝóç éóïññïðßáò ôçò ôáëÜíôùóçò ôïõ åêêñåìïýò åßíáé üôáí ôï íÞìá åßíáé óôçí êáôáêüñõöç èÝóç ôïõ. ÁðÜíôçóç Ôï áðëü åêêñåìÝò åßíáé ìéá äéÜôáîç ðïõ áðïôåëåßôáé áðü Ýíá óþìá ðïõ åßíáé êñåìáóìÝíï áðü Ýíá óçìåßï ìÝóù åíüò íÞìáôïò Þ åíüò ó÷ïéíéïý. 3. Óôï äéðëáíü ó÷Þìá öáßíåôáé Ýíá áðëü åêêñåìÝò. ÐåñéãñÜøôå ôç ëåéôïõñãßá ôïõ áðëïý åêêñåìïýò. ¸÷åé üìùò áðïäåé÷ôåß üôé ç 143 . 4. Áðü ðïéá ìåãÝèç åîáñôÜôáé ç ðåñßïäïò ôïõ åêêñåìïýò. ¼ðùò üëåò ïé ôáëáíôþóåéò.¼ðïõ Í ï áñéèìüò ôùí ôáëáíôþóåùí ðïõ ðñáãìáôïðïéåß Ýíá óþìá êáé Ät ôï ÷ñïíéêü äéÜóôçìá ðïõ ãßíïíôáé ïé Í ôáëáíôþóåéò. ÁðÜíôçóç Ç ðåñßïäïò åíüò åêêñåìïýò åîáñôÜôáé áðü: á) Ôï ìÞêïò ôïõ íÞìáôïò áðü ôï ïðïßï åßíáé êñåìáóìÝíï ôï óþìá. Ðñïóï÷Þ óôá óýìâïëá! Áí êáé ç ôÜóç óõìâïëßæåôáé ìå ôï ãñÜììá Ô. Ïé äõíÜìåéò ðïõ áóêïýíôáé óôï óþìá (êáé Üñá êáèïñßæïõí ôçí êßíçóç ôïõ åêêñåìïýò) åßíáé ç ôÜóç (Ô) ôïõ íÞìáôïò êáé ôï âÜñïò (w) ôïõ óþìáôïò.

Ç åîÜñôçóç ôçò ðåñéüäïõ áðü ôïí ôüðï ïöåßëåôáé óôï ãåãïíüò üôé ç åðéôÜ÷õíóç ôçò âáñýôçôáò áëëÜæåé áðü ôüðï óå ôüðï. ã) Ç êßíçóç ôïõ áðëïý åêêñåìïýò åßíáé ïìáëÜ åðéôá÷õíüìåíç. ÊáôÜ ôçí ôáëÜíôùóç åíüò åêêñåìïýò: á) Ôï óþìá Ý÷åé ôç ìÝãéóôç ôá÷ýôçôÜ ôïõ üôáí ðåñíÜ áðü ôç èÝóç éóïññïðßáò. üôáí üìùò ðñüêåéôáé ãéá ìéêñÝò ôéìÝò ôçò ãùíßáò (êÜôù áðü 10ï). Ðïéåò áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÝò êáé ðïéåò ëáíèáóìÝíåò. â) Áðü ôï ðëÜôïò ôçò ôáëÜíôùóçò. ä) Ç ðåñßïäïò åíüò áðëïý åêêñåìïýò óôç ÓåëÞíç èá åßíáé ìéêñüôåñç áðü ôçí ðåñßïäï ôïõ ßäéïõ åêêñåìïýò óôç Ãç.Κεφάλαιο 4 ðåñßïäïò åíüò åêêñåìïýò åßíáé áíåîÜñôçôç áðü: á) Ôç ìÜæá ôïõ óþìáôïò. â) Ç êáôáêüñõöç èÝóç ôïõ íÞìáôïò äåí åßíáé êáé ç èÝóç éóïññïðßáò ôçò ôáëÜíôùóçò. 3. Ç ðåñßïäïò åíüò áðëïý åêêñåìïýò åîáñôÜôáé: á) Áðü ôï ìÞêïò ôïõ íÞìáôïò. 144 . ä) Áðü ôï ðëÜôïò. ïðüôå ç ðåñßïäïò åîáñôÜôáé áðü ôçí åðéôÜ÷õíóç ôçò âáñýôçôáò. Ç ðåñßïäïò êáé ç óõ÷íüôçôá åíüò ðåñéïäéêïý öáéíïìÝíïõ óõíäÝïíôáé ìå ôç ó÷Ýóç: á) â) ã) ä) 2. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗ 1. â) Áðü ôç ìÜæá ôïõ óþìáôïò. Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò íá åðéëÝîåôå åêåßíåò ðïõ åßíáé óùóôÝò. ã) Áðü ôçí åðéôÜ÷õíóç ôçò âáñýôçôáò. Ðïéåò áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÝò êáé ðïéåò ëáíèáóìÝíåò.

¼ôáí öôÜóåé óôç èÝóç éóïññïðßáò ç äõíáìéêÞ åíÝñãåéá ôçò ôáëÜíôùóçò ôïõ óþìáôïò åßíáé ìçäÝí. ÕðÜñ÷ïõí óôçí ðñáãìáôéêüôçôá áðëÝò áñìïíéêÝò ôáëáíôþóåéò. ÁðÜíôçóç ¼ôáí Ýíá óþìá ðïõ êÜíåé ôáëÜíôùóç âñßóêåôáé óôç èÝóç ìÝãéóôçò áðïìÜêñõíóÞò ôïõ. Ìéá ôÝôïéá ôáëÜíôùóç èá ïíïìÜæåôáé áìåßùôç ôáëÜíôùóç. ÊáôÜ ôç äéÜñêåéá ìéáò ôáëÜíôùóçò äçëáäÞ. ç ìïíáäéêÞ åíÝñãåéá ðïõ Ý÷åé åßíáé ç äõíáìéêÞ åíÝñãåéá. Óôéò ôáëáíôþóåéò üìùò ðïõ óõìâáßíïõí óôçí ðñáãìáôéêüôçôá ìåéþíåôáé ôï ðëÜôïò ôïõò.3 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΤΑΛΑΝΤΩΣΗ Κεφάλαιο 4 ÅñùôÞóåéò . ÁðÜíôçóç Ç áðëÞ áñìïíéêÞ ôáëÜíôùóç áðïôåëåß ôçí êßíçóç åíüò óþìáôïò üôáí äåí õðÜñ÷ïõí ôñéâÝò. 145 . åíþ ç êéíçôéêÞ åßíáé ìÝãéóôç. ÄçëáäÞ áõîÜíåé ç äõíáìéêÞ ôïõ åíÝñãåéá êáé ìåéþíåôáé ç êéíçôéêÞ ìÝ÷ñéò üôïõ íá öôÜóåé óôç èÝóç ðëÜôïõò üðïõ ç äõíáìéêÞ åíÝñãåéá ãßíåôáé ìÝãéóôç êáé ç êéíçôéêÞ åíÝñãåéá ìçäåíéêÞ. Óôçí ðñáãìáôéêüôçôá üìùò äåí õðÜñ÷åé áðëÞ áñìïíéêÞ ôáëÜíôùóç. Óõíïøßæïíôáò êÜíïõìå ôïí ðáñáêÜôù ðßíáêá ÐëÜôïò ÈÝóç éóïññïðßáò ÄõíáìéêÞ åíÝñãåéá ÌÝãéóôç ÌçäåíéêÞ ÊéíçôéêÞ åíÝñãåéá ÌçäåíéêÞ ÌÝãéóôç 2. Äéêáéïëüãçóå ôçí áðÜíôçóÞ óïõ.ÁðáíôÞóåéò 1. äçëáäÞ ç ìÝãéóôç áðïìÜêñõíóç ôïõ óþìáôïò áðü ôç èÝóç éóïññïðßáò äåí ìðïñåß íá åßíáé áìåôÜâëçôç üóï ðåñíÜåé ï ÷ñüíïò ëüãù ôùí ôñéâþí.4. èá óõìâáßíåé ðåñéïäéêÞ ìåôáôñïðÞ ôçò äõíáìéêÞò óå êéíçôéêÞ åíÝñãåéá êáé ôï áíôßóôñïöï. ¼ôáí óõíå÷ßæåé ðñïò ôçí Üëëç áêñáßá èÝóç ôçò ôáëÜíôùóçò óõìâáßíåé ôï áíôßèåôï. Ç ìïíáäéêÞ ðåñßðôùóç íá õðÜñ÷åé ôáëÜíôùóç ìå óôáèåñü ðëÜôïò åßíáé íá åîáëåéöèïýí åíôåëþò ïé ôñéâÝò ôïõ óþìáôïò ðïõ êÜíåé ôáëÜíôùóç ìå ôïí áÝñá Þ ìå ïðïéïäÞðïôå Üëëï áíôéêåßìåíï Ýñ÷åôáé óå åðáöÞ. Ðïéåò åíåñãåéáêÝò ìåôáâïëÝò óõìâáßíïõí êáôÜ ôç äéÜñêåéá ìéáò ôáëÜíôùóçò. ïðüôå ïíïìÜæïíôáé öèßíïõóåò ôáëáíôþóåéò. Êáèþò ôï óþìá ðëçóéÜæåé ðñïò ôç èÝóç éóïññïðßáò. ìåéþíåôáé óôáäéáêÜ ç äõíáìéêÞ ôïõ åíÝñãåéá êáé ôáõôü÷ñïíá áõîÜíåé ç êéíçôéêÞ åíÝñãåéá ôïõ óþìáôïò.

Κεφάλαιο 4 3. ã) Ôï óþìá óôéò èÝóåéò Á. â) Ìåéþíåôáé. ÌÜèáìå üôé ôï Üèñïéóìá ôçò äõíáìéêÞò êáé ôçò êéíçôéêÞò åíÝñãåéáò áðïôåëïýí ôç ìç÷áíéêÞ åíÝñãåéá. Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò íá åðéëÝîåôå åêåßíåò ðïõ åßíáé óùóôÝò. Åðßóçò ç ìÝãéóôç êéíçôéêÞ åíÝñãåéá èá ðáñáìÝíåé óôáèåñÞ. ÊáôáëÞãïíôáò èá ãíùñßæïõìå üôé ç ìç÷áíéêÞ åíÝñãåéá ìéáò ôáëÜíôùóçò ðïõ äåí Ý÷åé ôñéâÝò ðáñáìÝíåé óôáèåñÞ êáé éóïýôáé ìå ôï Üèñïéóìá ôçò êéíçôéêÞò êáé ôçò äõíáìéêÞò åíÝñãåéáò ôçò ôáëÜíôùóçò. Áõôü ðïõ åßíáé óçìáíôéêü üìùò åßíáé üôé ôï ÜèñïéóìÜ ôïõò ðáñáìÝíåé ðÜíôá óôáèåñü óôéò ôáëáíôþóåéò üðïõ äåí õðÜñ÷ïõí ôñéâÝò. ã) ÐáñáìÝíåé óôáèåñü. â) Ôï óþìá óôéò áêñáßåò èÝóåéò Á êáé  Ý÷åé ôç ìÝãéóôç äõíáìéêÞ åíÝñãåéá. Óçìáíôéêü! Ôï Üèñïéóìá ôçò êéíçôéêÞò êáé ôçò äõíáìéêÞò åíÝñãåéáò óå ìéá áðëÞ áñìïíéêÞ ôáëÜíôùóç åßíáé óôáèåñü! ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗ 1. á) Ôï óþìá üôáí ðåñíÜ áðü ôç èÝóç éóïññïðßáò Ï Ý÷åé ôç ìÝãéóôç êéíçôéêÞ åíÝñãåéá. Óå ìéá ðñáãìáôéêÞ ôáëÜíôùóç üôáí ðåñíÜåé ï ÷ñüíïò ôï ðëÜôïò ôçò ôáëÜíôùóçò: á) ÁõîÜíåôáé. ¸íá óþìá êÜíåé ôáëÜíôùóç ãýñù áðü ôç èÝóç éóïññïðßáò Ï êáé ìå áêñáßåò èÝóåéò Á êáé Â. ÁðÜíôçóç Óå ìéá ôáëÜíôùóç ðïõ äåí õðÜñ÷ïõí ôñéâÝò. . ä) Ôï óþìá óå ìéá ôõ÷áßá èÝóç à ôçò ôáëÜíôùóçò Ý÷åé ìüíï êéíçôéêÞ åíÝñãåéá. Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò íá åðéëÝîåôå ôç óùóôÞ. Óôçí ðåñßðôùóç ðïõ óå ìéá ôáëÜíôùóç äåí õðÜñ÷ïõí ôñéâÝò. ôï ðëÜôïò ôçò ôáëÜíôùóçò èá ðáñáìÝíåé óôáèåñü ïðüôå êáé ç ìÝãéóôç äõíáìéêÞ åíÝñãåéá èá ðáñáìÝíåé óôáèåñÞ. Åßäáìå üôé üôáí áõîÜíåôáé ç äõíáìéêÞ ìåéþíåôáé ç êéíçôéêÞ åíÝñãåéá êáé ôï áíôßóôñïöï. Â. ðüóç åßíáé ç óõíïëéêÞ åíÝñãåéá ìéáò ôáëÜíôùóçò. ÌåôáâÜëëåôáé Þ ðáñáìÝíåé óôáèåñÞ. 3. Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò ðïéåò åßíáé óùóôÝò êáé ðïéåò åßíáé ëáí- 146 èáóìÝíåò. Ï Ý÷åé ôçí ßäéá åíÝñãåéá. 2.

Ïé êéíÞóåéò ðïõ åðáíáëáìâÜíïíôáé óå ßóá ÷ñïíéêÜ äéáóôÞìáôá ïíïìÜæïíôáé …………… â. åíÝñãåéá ôçò ôáëÜíôùóçò äéáôçñåßôáé óôáèåñÞ..7. êéíçôéêÞ. ìç÷áíéêÞ 2. Ýôóé þóôå ïé ðñïôÜóåéò ðïõ ðñïêýðôïõí íá åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ïñèÝò: á. Óôç äéÜñêåéá ìéáò ôáëÜíôùóçò ðñáãìáôïðïéåßôáé ìåôáôñïðÞ ôçò ………………… åíÝñãåéáò óå ……………... ÓõìðëÞñùóå ôéò ëÝîåéò ðïõ ëåßðïõí áðü ôï ðáñáêÜôù êåßìåíï. â) ¸íá óþìá ðïõ êÜíåé ôáëÜíôùóç Ý÷åé ôç ìÝãéóôç êéíçôéêÞ åíÝñãåéá üôáí äéÝñ÷åôáé áðü ìéá áêñáßá èÝóç.... ÁðÜíôçóç á) ðåñéïäéêÝò â) ôáëáíôþóåéò ã) ðëÜôïò ä) ôáëÜíôùóçò.. óõ÷íüôçôá å) äõíáìéêÞò. Κεφάλαιο 4 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ×ñçóéìïðïßçóå êáé åöÜñìïóå ôéò Ýííïéåò ðïõ Ýìáèåò: 1 . Â. ÊáôÜ ôç ëåéôïõñãßá ôçò áõôü åêôåëåß ôáëÜíôùóç ìåôáîý ôùí Á. áðåéêïíßæåôáé ôï Ýìâïëï ìéáò ìç÷áíÞò. ç ……………. O ÷ñüíïò ìéáò ðëÞñïõò …………………… ïíïìÜæåôáé …………………… ôçò ôáëÜíôùóçò (Ô). ôñéâÝò. å. Óôçí åéêüíá 4. Íá ÷áñáêôçñßóåéò ìå Ó ôéò ðñïôÜóåéò ôùí ïðïßùí ôï 147 . Ïé ðåñéïäéêÝò êéíÞóåéò ðïõ ðñáãìáôïðïéïýíôáé áíÜìåóá óå äýï áêñáßá óçìåßá ôçò ôñï÷éÜò ïíïìÜæïíôáé …………………… ã. ä) Ôï Üèñïéóìá ôçò êéíçôéêÞò êáé ôçò äõíáìéêÞò åíÝñãåéáò ôáëÜíôùóçò åßíáé êÜèå öïñÜ ßóï ìå ôç ìÝãéóôç äõíáìéêÞ Þ ôç ìÝãéóôç êéíçôéêÞ åíÝñãåéá. ä. Ç ìÝãéóôç áðïìÜêñõíóç áðü ôç èÝóç éóïññïðßáò ïíïìÜæåôáé ………………… ôçò ôáëÜíôùóçò. êáé áíôßóôñïöá êáé üôáí äåí õðÜñ÷ïõí ………………….á) Óå Ýíá åêêñåìÝò ðïõ áéùñåßôáé Ýðåéôá áðü êÜðïéï ÷ñïíéêü äéÜóôçìá ç óõíïëéêÞ ìç÷áíéêÞ åíÝñãåéá åëáôôþíåôáé üôáí äåí õðÜñ÷ïõí ôñéâÝò. ðåñßïäïò. ã) Óôçí ðñáãìáôéêüôçôá äåí õðÜñ÷ïõí áðëÝò áñìïíéêÝò ôáëáíôþóåéò.. óåëßäá 91. ôáëáíôþóåùí. Ï áñéèìüò ôùí ðëÞñùí ……………………… (Í) ðïõ åêôåëåß ôï óþìá óå ÷ñïíéêü äéÜóôçìá Ät ðñïò ôï áíôßóôïé÷ï ÷ñïíéêü äéÜóôçìá ïíïìÜæåôáé ……………………… (f).

Κεφάλαιο 4 ðåñéå÷üìåíï åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ïñèü êáé ìå Ë áõôÝò ðïõ ôï ðåñéå÷üìåíü ôïõò åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ëáíèáóìÝíï. Óå ÷ñüíï ìéáò ðåñéüäïõ ôï Ýìâïëï êéíåßôáé: á) Áðü ôï Á óôï Ï óôï Â. Óå ðïéá èÝóç ôï êÜèå ðáéäß Ý÷åé: á) Ôç ìÝãéóôç äõíáìéêÞ åíÝñãåéá êáé óå ðïéá ôç ìÝãéóôç êéíçôéêÞ. ã. ä) Áðü ôï Á óôï Ï óôï Á óôï Ï óôï  óôï Ï. Íá äéêáéïëïãÞóåéò ôéò áðáíôÞóåéò óïõ. â. â) Ôç ìÝãéóôç ôá÷ýôçôá. ¼ôáí áõîÜíåôáé ç ðåñßïäïò ìéáò ôáëÜíôùóçò áõîÜíåôáé êáé ç óõ÷íüôçôÜ ôçò. å) Áðü ôï Á óôï  óôï Ï óôï Á óôï Ï óôï Â. ÁðÜíôçóç á Ë â Ó ã Ë ä Ë å Ë 3. Ç ðåñßïäïò åíüò áðëïý åêêñåìïýò åßíáé áíåîÜñôçôç ôçò ìÜæáò êáé ôïõ ðëÜôïõò ôçò ôáëÜíôùóçò. ä. . á. åöüóïí áõôü åßíáé ìéêñü. ÊÜèå ôáëÜíôùóç åßíáé ðåñéïäéêÞ êßíçóç. â) Áðü ôï Á óôï Ï óôï  óôï Ï ìÝ÷ñé ôï Á. ã) Áðü ôï Á óôï Ï. ÁðÜíôçóç á Ó â Ë ã Ó ä Ó ÅöÜñìïóå ôéò ãíþóåéò óïõ êáé ãñÜøå ôåêìçñéùìÝíåò áðáíôÞóåéò óôéò åñùôÞóåéò ðïõ áêïëïõèïýí: 148 4. Ìðïñåßò íá åîçãÞóåéò ôï ãåãïíüò üôé ç áéþñçóç ôåëéêÜ óôáìáôÜ. Íá ÷áñáêôçñßóåéò ìå Ó ôéò ðñïôÜóåéò ôùí ïðïßùí ôï ðåñéå÷üìåíï åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ïñèü êáé ìå Ë áõôÝò ðïõ ôï ðåñéå÷üìåíü ôïõò åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ëáíèáóìÝíï. Óôçí åéêüíá ôçò äéðëáíÞò óåëßäáò åéêïíßæïíôáé äýï ðáéäéÜ ðïõ êÜíïõí êïýíéá. Ç ìç÷áíéêÞ åíÝñãåéá ôçò ôáëÜíôùóçò äéáôçñåßôáé óôáèåñÞ áíåîÜñôçôá áðü ôï ðïéåò äõíÜìåéò áóêïýíôáé óôï óþìá ðïõ ôáëáíôþíåôáé.

ÁõôÞ ç èÝóç åßíáé ç ÷áìçëüôåñç õøïìåôñéêÜ. ÁõôÞ ç èÝóç åßíáé ç øçëüôåñç èÝóç ðïõ öôÜíåé ç êïýíéá. â) Ôç ìÝãéóôç ôá÷ýôçôá èá ôçí Ý÷åé óôç èÝóç üðïõ Ý÷åé êáé ôç ìÝãéóôç êéíçôéêÞ åíÝñãåéá. ¸íáò åñåõíçôÞò áðü ôïí Éóçìåñéíü ðñüêåéôáé íá åãêáôáóôáèåß óå ìéá åðéóôçìïíéêÞ âÜóç óôçí ÁíôáñêôéêÞ ðñïêåéìÝíïõ íá ìåëåôÞóåé ìéá óåéñÜ áðü öáéíüìåíá ðïõ áöïñïýí ôçí ôÞîç ôùí ðÜãùí. äçëáäÞ óôç èÝóç üðïõ Ý÷åé ôï ðëÜôïò ôïõ. äçëáäÞ óôç ÷áìçëüôåñç õøïìåôñéêÜ èÝóç ðïõ âñßóêåôáé ç êïýíéá.Κεφάλαιο 4 ÁðÜíôçóç á) Ç èÝóç óôçí ïðïßá êÜèå ðáéäß Ý÷åé ôç ìÝãéóôç äõíáìéêÞ åíÝñãåéá êáé ôç ìÝãéóôç êéíçôéêÞ åíÝñãåéá åßíáé ç ßäéá êáé ãéá ôá äýï ðáéäéÜ. ÁðÜíôçóç Ç óùóôÞ áðÜíôçóç åßíáé ôï ä. ôï ïðïßï åßíáé ñõèìéóìÝíï Ýôóé þóôå ç ñÜâäïò ôïõ íá åêôåëåß 1 ðëÞñç ôáëÜíôùóç óå 1 s. Ôç ìÝãéóôç êéíçôéêÞ åíÝñãåéá èá ôçí Ý÷åé óôç èÝóç éóïññïðßáò. ¼ôáí ï åñåõíçôÞò öôÜíåé óôç âÜóç á) ðñÝðåé íá ñõèìßóåé ôï ñïëüé ãéáôß ðçãáßíåé ìðñïóôÜ. Ôï ñïëüé äå ÷ñåéÜæåôáé êáìßá ñýèìéóç ãéáôß ç ðåñßïäïò åíüò åêêñå- 149 . ä) ôï ñïëüé äå ÷ñåéÜæåôáé êáìßá ñýèìéóç. ëáìâÜíïíôáò õðüøç üôé ôï ìÞêïò ôçò ñÜâäïõ ôïõ ñïëïãéïý ðáñáìÝíåé óôáèåñü. äçëáäÞ óôç èÝóç éóïññïðßáò. äþñï ôçò ãéáãéÜò ôïõ. Óôéò ðáñáêÜôù åñùôÞóåéò íá êõêëþóåéò ôï ãñÜììá ðïõ áíôéóôïé÷åß óôç óùóôÞ áðÜíôçóç. ìÝãéóôç äõíáìéêÞ åíÝñãåéá Ý÷åé Ýíá óþìá ðïõ åêôåëåß ôáëÜíôùóç üôáí åßíáé óôç ìÝãéóôç áðïìÜêñõíóç áðü ôç èÝóç éóïññïðßáò. Íá áéôéïëïãÞóåéò ôçí åðéëïãÞ óïõ. 5. Óôç èÝóç áõôÞ ç äõíáìéêÞ åíÝñãåéá ôçò ôáëÜíôùóçò åßíáé ìçäÝí. ¼ðùò ìÜèáìå. üðùò áíáöÝñèçêå êáé ðñéí. Ìáæß ôïõ ìåôáöÝñåé êáé Ýíá ñïëüé åêêñåìÝò. ã) ëüãù ôçò ðïëý ÷áìçëÞò èåñìïêñáóßáò ôï ñïëüé äå ëåéôïõñãåß. ç äõíáìéêÞ åíÝñãåéá èá åßíáé ìÝãéóôç åíþ ç êéíçôéêÞ ìçäÝí. â) ðñÝðåé íá ñõèìßóåé ôï ñïëüé ãéáôß ðçãáßíåé ðßóù.

êáôÜ ôç äéåýèõíóç ðïõ ôåßíåé áõôü íá êéíçèåß áóêåßôáé ìüíï ç óõíéóôþóá ôïõ âÜñïõò ôïõ êáé Ý÷åé ðÜíôá öïñÜ ðñïò ôç èÝóç éóïññïðßáò.Κεφάλαιο 4 ìïýò ñïëïãéïý åîáñôÜôáé áðü ôïí ôüðï áðü ôïí ïðïßï âñßóêåôáé. ¸ôóé. Ãéáôß üôáí áðïìáêñýíïõìå ôï åêêñåìÝò áðü ôç èÝóç éóïññïðßáò ôåßíåé íá åðáíÝëèåé ó’ áõôÞ. Ðþò ìåôáâÜëëåôáé ç ðåñßïäïò åíüò åêêñåìïýò üôáí: á) áõîçèåß ôï ìÞêïò ôïõ åêêñåìïýò. ç ðåñßïäïò èá ðáñáìåßíåé áìåôÜâëçôç. ã) áõîçèåß ç ìÜæá ôïõ óþìáôïò ðïõ åßíáé äåìÝíï óôï íÞìá. ç ðåñßïäïò ôïõ åêêñåìïýò äå èá ìåôáâëçèåß. ç ðåñßïäüò ôïõ èá áõîçèåß. ¸ôóé ç äýíáìç ðïõ áíáãêÜæåé ôï åêêñåìÝò íá åêôåëÝóåé ôáëÜíôùóç åßíáé ç óõíéóôþóá ôïõ âÜñïõò. 7. ÁðÜíôçóç Óôï óöáéñßäéï áóêïýíôáé ç ôÜóç ôïõ íÞìáôïò áðü ôï ïðïßï óõãêñáôåßôáé ôï óöáéñßäéï êáé ôï âÜñïò ôïõ. ¼ôáí áðïìáêñýíïõìå ôï åêêñåìÝò áðü ôç èÝóç éóïññïðßáò ôïõ. áðëþò ç ðåñßïäïò ôçò ôáëÜíôùóçò ôïõ ñïëïãéïý åßíáé óôïõò ðüëïõò ìéêñüôåñç áð’ ü.ôé óôïí Éóçìåñéíü. Íá ðåñéãñÜøåéò ôéò ìåôáôñïðÝò åíÝñãåéáò ðïõ óõìâáßíïõí óå Ýíá áðëü åêêñåìÝò óå ìéá ðåñßïäï. â) åëáôôùèåß ôï ðëÜôïò ôçò ôáëÜíôùóÞò ôïõ. ÁðÜíôçóç ¼ðùò ãíùñßæïõìå. ¢ñá ôï ñïëüé äåí Ý÷åé êáìßá âëÜâç. 6. ðïõ Ý÷åé öïñÜ ôï êÝíôñï ôçò Ãçò. 150 ÁðÜíôçóç Áí õðïèÝóïõìå üôé ç ôáëÜíôùóç ôïõ åêêñåìïýò îåêéíÜåé áðü ôç èÝóç . ç ðåñßïäïò åíüò åêêñåìïýò åîáñôÜôáé áðü ôï ìÞêïò ôïõ åêêñåìïýò êáé áðü ôïí ôüðï ðïõ ãßíåôáé ç ôáëÜíôùóç.ü÷é üìùò áíÜëïãá. Ðïéåò äõíÜìåéò áóêïýíôáé óôï óöáéñßäéï åíüò áðëïý åêêñåìïýò. â) åëáôôùèåß ôï ðëÜôïò ôçò ôáëÜíôùóÞò ôïõ. 8. ã) áõîçèåß ç ìÜæá ôïõ. ¼óï ðåñéóóüôåñï ìåãáëþíåé ç åðéôÜ÷õíóç ôçò âáñýôçôáò (ðáßñíåé ôç ìåãáëýôåñç ôéìÞ ôçò óôïõò ðüëïõò) ôüóï èá ìéêñáßíåé ç ðåñßïäïò ôáëÜíôùóçò åíüò åêêñåìïýò . áí áãíïçèïýí ç ôñéâÞ êáé ç áíôßóôáóç ôïõ áÝñá. Áõôü Ý÷åé íá êÜíåé ìå ôçí åðéôÜ÷õíóç ôçò âáñýôçôáò ðïõ åðçñåÜæåé ôçí ðåñßïäï ôïõ åêêñåìïýò. áí á) áõîçèåß ôï ìÞêïò ôïõ åêêñåìïýò.

äçëáäÞ óôéò èÝóåéò  êáé Ã.9. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ 1. ç äõíáìéêÞ ãßíåôáé ìÝãéóôç êáé ç êéíçôéêÞ åíÝñãåéá ìçäÝí êáé ôÝëïò üôáí ïëïêëçñþóåé ìéá ðëÞñç ôáëÜíôùóç öôÜíïíôáò óôç èÝóç éóïññïðßáò. ÌÝãéóôç êéíçôéêÞ åíÝñãåéá. äçëáäÞ óôéò èÝóåéò  êáé Ã. Κεφάλαιο 4 9. äçëáäÞ üôáí ôï íÞìá åßíáé êáôáêüñõöï. ã.éóïññïðßáò ôïõ. ¼óï ìåôáöÝñåôáé ðñïò ôï ðëÜôïò ôïõ ìåéþíåôáé ç êéíçôéêÞ êáé áõîÜíåôáé ç äõíáìéêÞ åíÝñãåéá ôïõ åêêñåìïýò ìÝ÷ñé ôï ðëÜôïò ôçò ôáëÜíôùóçò. êáôÜ ôçí åðéóôñïöÞ óôç èÝóç éóïññïðßáò ç êéíçôéêÞ ãßíåôáé ìÝãéóôç êáé ç äõíáìéêÞ åíÝñãåéá ìçäÝí. äçëáäÞ óôç èÝóç ðïõ ôï íÞìá åßíáé êáôáêüñõöï. ÌçäåíéêÞ êéíçôéêÞ åíÝñãåéá. â. ôüôå áñ÷éêÜ ôï åêêñåìÝò Ý÷åé ìüíï êéíçôéêÞ åíÝñãåéá. üðïõ åêåß ç êéíçôéêÞ åíÝñãåéá åßíáé ìçäÝí êáé ç äõíáìéêÞ ãßíåôáé ìÝãéóôç. Óôçí åéêüíá 4. ¸íá åêêñåìÝò åêôåëåß 60 ðëÞñåéò ôáëáíôþóåéò óå 2 ëåðôÜ. ä. ÌçäåíéêÞ äõíáìéêÞ åíÝñãåéá. ¼ôáí öôÜóåé óôï Üëëï ðëÜôïò. ã) Ç ìçäåíéêÞ äõíáìéêÞ åíÝñãåéá åßíáé åêåß ðïõ åßíáé ìÝãéóôç ç êéíçôéêÞ. ÁðÜíôçóç á) Ôç ìÝãéóôç äõíáìéêÞ åíÝñãåéá ôï åêêñåìÝò ôçí Ý÷åé óôéò áêñáßåò èÝóåéò ôçò ôáëÜíôùóçò. Íá âñåéò ôçí ðåñßïäï êáé ôç óõ÷íüôçôá ôïõ åêêñåìïýò. â) Ôç ìÝãéóôç êéíçôéêÞ åíÝñãåéá ôï åêêñåìÝò ôçí Ý÷åé óôç èÝóç éóïññïðßáò. ä) Ç ìçäåíéêÞ êéíçôéêÞ åíÝñãåéá åßíáé óôéò èÝóåéò üðïõ ç äõíáìéêÞ åíÝñãåéá åßíáé ìÝãéóôç. Ëýóç Ç óõ÷íüôçôá ôçò ôáëÜíôùóçò ôïõ åêêñåìïýò õðïëïãßæåôáé áðü ôç ó÷Ýóç 151 . óå ðïéåò èÝóåéò ôï åêêñåìÝò Ý÷åé: á. ç êéíçôéêÞ ôïõ åíÝñãåéá åßíáé ìÝãéóôç êáé ç äõíáìéêÞ ìçäÝí. óåëßäá 92. ¸ðåéôá. ÌÝãéóôç äõíáìéêÞ åíÝñãåéá.

Åðßóçò ãíùñßæïõìå üôé ðåñßïäïò óõíäÝåôáé ìå ôç óõ÷íüôçôá ìå ôç ó÷Ýóç 2. ¸ôóé õðïëïãßæïõìå ôïí áñéèìü ôùí ôáëáíôþóåùí Í. Ëýóç Áðü ôç ó÷Ýóç ãíùñßæïõìå ôç óõ÷íüôçôá f êáé ôï ÷ñïíéêü äéÜóôçìá Ät. ¸ôóé. Íá õðïëïãßóåéò ðüóåò öïñÝò áíåâïêáôåâáßíïõí ôá öôåñÜ ôçò óôï 1 s êáèþò êáé ôçí ðåñßïäï ôçò ôáëÜíôùóçò.Κεφάλαιο 4 üðïõ Í ï áñéèìüò ôùí ôáëáíôþóåùí êáé Ät ï óõíïëéêüò ÷ñüíïò ðïõ äéáñêïýí ïé Í ôáëáíôþóåéò. üôáí áõôÞ ðåôÜåé. Ôá öôåñÜ ôçò ìÝëéóóáò. åêôåëïýí ôáëÜíôùóç ìå óõ÷íüôçôá 225 Çz. Ç ðåñßïäïò ôçò ôáëÜíôùóçò èá åßíáé: 152 .

Κεφάλαιο 5 Μηχανικά κύματα .

.

Κεφάλαιο 5

5. ÌÇ×ÁÍÉÊÁ ÊÕÌÁÔÁ

5.1 ΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ
ÅñùôÞóåéò - ÁðáíôÞóåéò
1. Ôé ïíïìÜæåôáé êýìá êáé ôé ìç÷áíéêü êýìá;
ÁðÜíôçóç
ÃåíéêÜ êýìá èá ìðïñïýóå íá åéðùèåß üôé åßíáé ç äéÜäïóç ìéáò äéáôáñá÷Þò ðïõ ðñïêëÞèçêå ìå êÜðïéï ôñüðï.
Ç ðéï óçìáíôéêÞ êáôçãïñßá êõìÜôùí åßíáé ôá ìç÷áíéêÜ êýìáôá. Ãéá
íá äéáäïèïýí ôá ìç÷áíéêÜ êýìáôá, áðáéôåßôáé Ýíá ìÝóï äéÜäïóçò. Ðáñáäåßãìáôá ìç÷áíéêþí êõìÜôùí åßíáé ç äéÜäïóç ìáò äéáôáñá÷Þò ðïõ
ðñïêáëïýìå ìå ôï ÷Ýñé ìáò óå Ýíá ó÷ïéíß, ôá êýìáôá ðïõ äçìéïõñãïýíôáé
óôï íåñü, ç äéáôáñá÷Þ ðïõ ðñïêáëåßôáé áðü ôçí êßíçóç ôùí ðåôñùìÜôùí
óôï åóùôåñéêü ôçò Ãçò.

2. Ðïéá âáóéêÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ Ý÷ïõí ôá ìç÷áíéêÜ êýìáôá;
ÁðÜíôçóç
Ôá âáóéêÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôùí ìç÷áíéêþí êõìÜôùí åßíáé ôá åîÞò:
á) Ãéá ôç äéÜäïóÞ ôïõò áðáéôåßôáé êÜðïéï ìÝóï äéÜäïóçò.
â) ÊáôÜ ôç äéÜäïóÞ ôïõò ìåôáöÝñïõí åíÝñãåéá.
¸íá ìç÷áíéêü êýìá ìðïñåß íá ìåôáöÝñåé ôç ìç÷áíéêÞ åíÝñãåéá áðü
ìÝñïò ôïõ ìÝóïõ óå Ýíá Üëëï.
¸ôóé ôï êýìá ðïõ äéáäßäåôáé óôï ó÷ïéíß Ý÷åé ùò ìÝóï äéÜäïóçò ôï ßäéï
ôï ó÷ïéíß, ôá óåéóìéêÜ êýìáôá Ý÷ïõí ùò ìÝóï äéÜäïóçò ôá ðåôñþìáôá
ôçò Ãçò.

155

Κεφάλαιο 5

Ç ìåôáöïñÜ åíÝñãåéáò óå Ýíá ìÝóï äéÜäïóçò ãßíåôáé áðü êÜèå
óùìáôßäéï ôïõ ìÝóïõ óôï ãåéôïíéêü ôïõ.

3. Ìå ðïéï êñéôÞñéï äéáêñßíïõìå ôá ìç÷áíéêÜ êýìáôá; Ðïéá åßäç
ãíùñßæåôå;
ÁðÜíôçóç
Ôá ìç÷áíéêÜ êýìáôá äéáêñßíïíôáé áíÜëïãá ìå ôïí ôñüðï ðïõ êéíïýíôáé
ôá óùìáôßäéá ôïõ ìÝóïõ äéÜäïóçò.
¸ôóé áí ôá óùìáôßäéá ôïõ ìÝóïõ êéíïýíôáé êÜèåôá óôç äéåýèõíóç
äéÜäïóçò ôïõ êýìáôïò, ôá êýìáôá ïíïìÜæïíôáé åãêÜñóéá, åíþ áí ôá
óùìáôßäéá ôïõ ìÝóïõ äéÜäïóçò êéíïýíôáé ðáñÜëëçëá ìå ôç äéåýèõíóç
äéÜäïóçò ôïõ êýìáôïò, ôá êýìáôá ïíïìÜæïíôáé äéáìÞêç.

4. ÅãêÜñóéá-ÄéáìÞêç êýìáôá. Ïìïéüôçôåò êáé äéáöïñÝò. ÁíáöÝñåôå
ðáñáäåßãìáôá óå êÜèå ðåñßðôùóç.
ÁðÜíôçóç
¼ðùò áíáöÝñèçêå ðáñáðÜíù, ç êýñéá äéáöïñÜ ôùí åãêÜñóéùí áðü
ôá äéáìÞêç êýìáôá åßíáé ç êßíçóç ôùí óùìáôéäßùí ôïõ ìÝóïõ, ðïõ äéáöÝñåé óôá äýï åßäç êõìÜôùí. Ùóôüóï, õðÜñ÷ïõí êáé Üëëåò óçìáíôéêÝò
äéáöïñÝò ðïõ êÜíïõí ôá äýï êýìáôá íá îå÷ùñßæïõí. ¸ôóé, ôá åãêÜñóéá
êýìáôá äéáäßäïíôáé ìüíï óôá óôåñåÜ åíþ ôá äéáìÞêç óôá óôåñåÜ óôá
õãñÜ êáé óôá áÝñéá.
Áêüìç, óôá åãêÜñóéá êýìáôá êáôÜ ôç äéÜäïóÞ ôïõò äçìéïõñãïýíôáé
«üñç» êáé «êïéëÜäåò», åíþ óôá äéáìÞêç äçìéïõñãïýíôáé «ðõêíþìáôá» êáé
«áñáéþìáôá».
ÐáñÜäåéãìá åãêÜñóéùí êõìÜôùí åßíáé ç äéáôáñá÷Þ ðïõ ìåôáöÝñåôáé
ìÝóù åíüò ó÷ïéíéïý óôçí ïðïßá åíþ ôï êýìá äéáäßäåôáé êáôÜ ìÞêïò ôïõ
ó÷ïéíéïý ç êßíçóç ôùí óùìáôéäßùí åßíáé ðÜíù Þ êÜôù êáé äåîéÜ Þ áñéóôåñÜ. ¸íá ðáñÜäåéãìá åãêÜñóéïõ êýìáôïò öáßíåôáé óôç äéðëáíÞ åéêüíá.
ÐáñÜäåéãìá äéáìçêþí êõìÜôùí åßíáé ôá ç÷çôéêÜ êýìáôá Þ áêüìç êáé
ôá êýìáôá ðïõ äéáäßäïíôáé ìÝóù åíüò åëáôçñßïõ, üðïõ ðáñáôçñïýìå
ðõêíþìáôá êáé áñáéþìáôá ôïõ åëáôçñßïõ.
¸íá ðáñÜäåéãìá äéáìÞêïõò êýìáôïò öáßíåôáé óôçí ðáñáêÜôù åéêüíá.

156

5. Ôé åßäïõò êýìá åßíáé ôï åðéöáíåéáêü êýìá;

Κεφάλαιο 5

ÁðÜíôçóç
Ôï åðéöáíåéáêü êýìá åßíáé ôï êýìá ðïõ äéáäßäåôáé óôçí åðéöÜíåéá
åíüò õãñïý óôï ïðïßï ôá óùìáôßäéá ôïõ ìÝóïõ äéÜäïóçò ôáëáíôþíïíôáé
êáé êÜèåôá êáé ðáñÜëëçëá óôç äéåýèõíóç äéÜäïóçò ôïõ ìÝóïõ.
Áõôü óçìáßíåé üôé ôï åðéöáíåéáêü êýìá åßíáé Ýíá ìåßãìá åãêÜñóéùí
êáé äéáìÞêùí êõìÜôùí êáé ç ôåëéêÞ åéêüíá ôïõ êýìáôïò áõôïý åßíáé íá
ó÷çìáôßæïíôáé êõêëéêÝò ôñï÷éÝò.

5.2 ΚΥΜΑ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ
ÅñùôÞóåéò - ÁðáíôÞóåéò
1. Ðþò ðáñÜãåôáé Ýíá êýìá; Ðþò åîçãåßôáé ç ìåôáöïñÜ åíÝñãåéáò;
ÁðÜíôçóç
ÊÜèå êýìá ðáñÜãåôáé áðü ìéá ðçãÞ. Ç ðçãÞ áõôÞ èá ðñÝðåé íá åêôåëåß ôáëÜíôùóç Ýôóé þóôå íá äçìéïõñãåß ìéá äéáôáñá÷Þ ðïõ èá ìåôáäïèåß
ìÝóù ôïõ êýìáôïò. Ãéá íá èÝóïõìå ìéá ðçãÞ óå ôáëÜíôùóç ðñÝðåé íá
ôïõ ðñïóöÝñïõìå êÜðïéá åíÝñãåéá. ÁõôÞ ç åíÝñãåéá ìåôáöÝñåôáé áðü
ôçí ðçãÞ óôï êýìá êáé Ýðåéôá äéáäßäåôáé ìÝóù ôïõ êýìáôïò.
Ôï ìÝóï óôï ïðïßï ãßíåôáé ç äéÜäïóç ôïõ êýìáôïò áðïôåëåßôáé áðü
ìéêñïóêïðéêÜ ìüñéá Þ óùìáôßäéá üðùò èá ôá áíáöÝñïõìå. ÁõôÜ åßíáé
õðåýèõíá ãéá ôç ìåôáöïñÜ ôçò åíÝñãåéáò óôá êýìáôá. Ôá óùìáôßäéá
ôïõ ìÝóïõ äéÜäïóçò åêôåëïýí ôáëáíôþóåéò ßäéåò ìå áõôÝò ôçò ðçãÞò
áðïêôþíôáò åíÝñãåéá áðü ôï ðñïçãïýìåíü ôïõò óùìáôßäéï. ¸ôóé ôç
ìåôáäßäïõí óôï áìÝóùò ãåéôïíéêü ôïõò êáé ìå áõôÞ ôç äéáäéêáóßá óõíå÷ßæåôáé ç äéÜäïóç.

2. ÅîçãÞóôå ôé íïìßæåôå üôé èá óõíÝâáéíå áí ôá êýìáôá ìåôÝöåñáí
ýëç.
ÁðÜíôçóç
Áí ôá êýìáôá åêôüò áðü åíÝñãåéá ìåôÝöåñáí êáé ýëç, ôüôå ç åíÝñãåéá
ðïõ èá ìåôÝöåñáí óõíå÷þò èá áõîáíüôáí (åðåéäÞ ôï êÜèå óùìáôßäéï
Ý÷åé åíÝñãåéá), ìå áðïôÝëåóìá óôï ôÝëïò ôçò äéÜäïóçò íá ðáñáôçñïýíôáé ôåñÜóôéáò äéÜóôáóçò êýìáôá. ÊÜôé ôÝôïéï äå èá ìðïñïýóå íá
óõìâåß ãéáôß äå èá ìðïñïýóå íá åðéæÞóåé æùíôáíüò ïñãáíéóìüò.

157

Κεφάλαιο 5

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
1. Ðïéåò áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÝò êáé ðïéåò ëáíèáóìÝíåò;
á) Ôá åãêÜñóéá êýìáôá äéáäßäïíôáé óôá óôåñåÜ êáé óôçí åðéöÜíåéá
ôùí õãñþí.
â) Ôá åãêÜñóéá êýìáôá äéáäßäïíôáé óôá õãñÜ êáé óôá óôåñåÜ åíþ ôá
äéáìÞêç óå õãñÜ, óôåñåÜ êáé áÝñéá.
ã) Ôï åðéöáíåéáêü êýìá áðïôåëåßôáé ìüíï áðü äéáìÞêç êýìáôá.
ä) Ôá äéáìÞêç êýìáôá äéáäßäïíôáé óå õãñÜ, óôåñåÜ êáé áÝñéá.

2. Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò íá åðéëÝîåôå ôç óùóôÞ.
Ôá ìç÷áíéêÜ êýìáôá åßíáé:
á) Ôá åãêÜñóéá êýìáôá.
â) Ôá äéáìÞêç êýìáôá.
ã) ¼ëá ôá êýìáôá ðïõ ìåôáöÝñïõí åíÝñãåéá óå Ýíá ìÝóï.

3. Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò íá åðéëÝîåôå ôéò óùóôÝò.
Ôá åãêÜñóéá êýìáôá äéáöÝñïõí áðü ôá äéáìÞêç óôá åîÞò óçìåßá:
á) Ôá åãêÜñóéá êýìáôá äå äéáäßäïíôáé óôá óôåñåÜ óþìáôá.
â) Ôá åãêÜñóéá êýìáôá ó÷çìáôßæïõí üñç êáé êïéëÜäåò åíþ ôá äéáìÞêç ü÷é.
ã) Ôá åãêÜñóéá êýìáôá äéáäßäïíôáé ìå ìåãáëýôåñç ôá÷ýôçôá üôáí
äéáäßäïíôáé óôá óôåñåÜ áð’ ü,ôé ôá äéáìÞêç.
ä) Óôá åãêÜñóéá êýìáôá ôá ìüñéá ôïõ ìÝóïõ ôáëáíôþíïíôáé ðáñÜëëçëá ìå ôç äéåýèõíóç äéÜäïóçò ôïõ êýìáôïò.

4. Ðïéåò áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÝò êáé ðïéåò ëáíèáóìÝíåò;
á) Ôá äéáìÞêç êýìáôá ðñïêáëïýí üñç êáé êïéëÜäåò.
â) ¸íá êýìá ìåôáêéíåßôáé êáé óõã÷ñüíùò ìåôáêéíåßôáé êáé ç ýëç ôïõ
ìÝóïõ, ðïõ äéáäßäåôáé êáôÜ ôç äéåýèõíóç ôçò äéÜäïóçò.
ã) Ôá äéáìÞêç êýìáôá äéáäßäïíôáé óôá óôåñåÜ, óôá õãñÜ êáé óôá áÝñéá.
ä) Ôá óåéóìïß åßíáé ìç÷áíéêÜ êýìáôá.

5.3 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΤΟΥ ΚΥΜΑΤΟΣ
ÅñùôÞóåéò - ÁðáíôÞóåéò
1. ÁíáöÝñåôå ôá ÷áñáêôçñéóôéêÜ ìåãÝèç ôùí ìç÷áíéêþí êõìÜôùí.

158

ÁðÜíôçóç
Ôá ÷áñáêôçñéóôéêÜ öõóéêÜ ìåãÝèç ôùí êõìÜôùí åßíáé:
á) ç óõ÷íüôçôá, â) ç ðåñßïäïò, ã) ôï ðëÜôïò ôáëÜíôùóçò ôùí óùìáôéäßùí, ä) ç ôá÷ýôçôá, å) ôï ìÞêïò êýìáôïò ôïõ êýìáôïò.

ðåñßïäï T êáé ðëÜôïò A ôáëÜíôùóçò. ÁðÜíôçóç ÌÞêïò êýìáôïò åßíáé ç áðüóôáóç ðïõ äéáíýåé Ýíá êýìá óôï ÷ñïíéêü äéÜóçìá ìéáò ðåñéüäïõ. åíþ óôá äéáìÞêç êýìáôá ó÷çìáôßæïíôáé ðõêíþìáôá êáé áñáéþìáôá. ¸÷ïõí äçëáäÞ óõ÷íüôçôá f. Ìå Üëëá ëüãéá åßíáé ç ìéêñüôåñç áðüóôáóç ìåôáîý äýï óçìåßùí ìå ôçí ßäéá áðïìÜêñõíóç áðü ôç èÝóç éóïññïðßáò êáé ôçí ßäéá êáôåýèõíóç êßíçóçò. ÅîçãÞóôå óõíïðôéêÜ ôé ãíùñßæåôå ãéá ôï ìÞêïò êýìáôïò. 3. Óôá åãêÜñóéá ó÷çìáôßæïíôáé üñç êáé êïéëÜäåò. Ôï ìÞêïò êýìáôïò óôá äéáìÞêç êýìáôá éóïýôáé ìå ôçí áðüóôáóç äýï äéáäï÷éêþí ðõêíùìÜôùí Þ áñáéùìÜôùí. Áí ôñáâÞîïõìå ìéá öùôïãñáößá åíüò êýìáôïò êÜðïéá ÷ñïíéêÞ óôéãìÞ. Óôá äéáìÞêç õðÜñ÷ïõí ðåñéï÷Ýò áõîçìÝíçò ðßåóçò (ðõêíþìáôá) êáé ðåñéï÷Ýò ÷áìçëÞò ðßåóçò (áñáéþìáôá). ôá óùìáôßäéá åêôåëïýí ôáëáíôþóåéò ìå üëá ôá ÷áñáêôçñéóôéêÜ ðïõ åßäáìå óôï ðñïçãïýìåíï êåöÜëáéï. èá ðÜñïõìå ôï óôéãìéüôõðï ôïõ êýìáôïò. Κεφάλαιο 5 ¼ðùò áíáöÝñèçêå. ¸íá óôéãìéüôõðï ôïõ êýìáôïò áðü ôï ïðïßï äéáêñßíåôáé ôï ìÞêïò êýìáôïò öáßíåôáé óôï áêüëïõèï ó÷Þìá.Ç óõ÷íüôçôá êáé ç ðåñßïäïò ôïõ êýìáôïò åßíáé ßäéåò ìå ôç óõ÷íüôçôá êáé ôçí ðåñßïäï ôùí óùìáôéäßùí ôïõ ìÝóïõ ðïõ ìåôáöÝñïõí ôï êýìá. ÁðÜíôçóç Ðáñáôçñþíôáò ôéò êõìáôïìïñöÝò ôùí åãêÜñóéùí êáé äéáìÞêùí êõìÜôùí ðáñáôçñïýìå äýï óçìáíôéêÝò äéáöïñÝò. Ðïéá äéáöïñÜ ðáñïõóéÜæïõí ôá åãêÜñóéá êáé ôá äéáìÞêç êýìáôá üóïí áöïñÜ ôç ìïñöÞ ôùí êõìÜôùí ðïõ äéáäßäïíôáé. Ôï ìÞêïò êýìáôïò óôá åãêÜñóéá êýìáôá åßíáé ç áðüóôáóç äýï äéáäï÷éêþí ïñÝùí. 159 . 2.

Åßíáé ãíùóôü üôé óå ÷ñüíï ìéáò ðåñéüäïõ Ô ôï êýìá äéáäßäåôáé êáôÜ Ýíá ìÞêïò êýìáôïò ë. ¼óï ìåãáëýôåñï åßíáé ôï ðëÜôïò ôüóï ìåãáëýôåñï åßíáé ôï ðïóü ôçò åíÝñãåéáò ðïõ ìåôáöÝñåé ôï êýìá. ÁðÜíôçóç Ôï ðëÜôïò ôïõ êýìáôïò éóïýôáé ìå ôï ðëÜôïò ôáëÜíôùóçò ôùí óùìáôéäßùí ôïõ ìÝóïõ äéÜäïóçò ôïõ êýìáôïò. 160 . åßíáé êýìáôá ìå åíÝñãåéá éêáíÞ íá ðñïêáëÝóåé ìåãÜëåò êáôáóôñïöÝò. ¸ôóé. ¸ôóé êáôáíïïýìå åýêïëá üôé êýìáôá ìå ìåãÜëá ðëÜôç ìåôáöÝñïõí ìåãÜëá ðïóÜ åíÝñãåéáò. ç ó÷Ýóç ðïõ ìáò äßíåé ôçí ôá÷ýôçôá áõôÞ åßíáé: üðïõ Äx åßíáé ç áðüóôáóç ðïõ äéáíýåé ôï êýìá óå ÷ñïíéêü äéÜóôçìá Ät. Ôé ïíïìÜæåôáé ðëÜôïò ôïõ êýìáôïò. 5. ãéá ðáñÜäåéãìá. Ôá ðáëéññïúêÜ êýìáôá. Óýìöùíá ìå áõôüí: Ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ôïõ êýìáôïò óå Ýíá ìÝóï éóïýôáé ìå ôï ãéíüìåíï ôçò óõ÷íüôçôÜò ôïõ åðß ôï ìÞêïò êýìáôïò. Óôï ßäéï ìÝóï äéÜäïóçò ôá åãêÜñóéá êýìáôá äéáäßäïíôáé ôá÷ýôåñá áðü ôá äéáìÞêç. Áðü ðïéïõò ðáñÜãïíôåò åîáñôÜôáé ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ôïõ êýìáôïò. Ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ôïõ êýìáôïò óå Ýíá ìÝóï åîáñôÜôáé ìüíï áðü ôéò éäéüôçôåò ôïõ ìÝóïõ óôï ïðïßï ãßíåôáé ç äéÜäïóç.Κεφάλαιο 5 4. Áðïäåßîôå ôï èåìåëéþäç íüìï ôçò êõìáôéêÞò. Ôï ðëÜôïò åíüò êýìáôïò ó÷åôßæåôáé Üìåóá ìå ôï ðïóü ôçò åíÝñãåéáò ðïõ ìåôáöÝñåé Ýíá êýìá. ç ðáñáðÜíù ó÷Ýóç ãñÜöåôáé êáé ÅðåéäÞ ç ðåñßïäïò Ô óõíäÝåôáé ìå ôç óõ÷íüôçôá f ìå ôç ó÷Ýóç êáôáëÞãïõìå óôç ó÷Ýóç: ðïõ åßíáé ç èåìåëéþäçò åîßóùóç (íüìïò) ôçò êõìáôéêÞò. Ìå ôé ó÷åôßæåôáé. ÁðÜíôçóç ÅðåéäÞ ôï êýìá äéáäßäåôáé ìå óôáèåñÞ ôá÷ýôçôá õ.

Ó÷çìáôéêÜ ôï öáéíüìåíï ôçò áíÜêëáóçò ðáñéóôÜíåôáé óôï äéðëáíü ó÷Þìá. ôüôå ç áêôßíá èá õðïóôåß áíÜêëáóç. Κεφάλαιο 5 ÁðÜíôçóç Áí Ýíá êýìá êáôåõèýíåôáé ðñïò ìéá åðéöÜíåéá ìå ôç äéåýèõíóç äéÜäïóçò ôïõ êýìáôïò íá ìçí åßíáé êÜèåôç óôçí åðéöÜíåéá. ÐåñéãñÜøôå ìå ëßãá ëüãéá ôï íüìï ôçò áíÜêëáóçò. 161 . äçëáäÞ èá ðÝóåé ðÜíù óôçí åðéöÜíåéá êáé èá åðéóôñÝøåé. ìðïñïýìå íá ðïýìå üôé äéÜèëáóç åßíáé ôï öáéíüìåíï ôçò ìåôáâïëÞò ôçò äéåýèõíóçò ôùí êõìÜôùí óôç äéá÷ùñéóôéêÞ åðéöÜíåéá äýï ìÝóùí. 7. Ðïéï öáéíüìåíï ïíïìÜæåôáé äéÜèëáóç ôùí êõìÜôùí. Äéá÷ùñéóôéêÞ åðéöÜíåéá åßíáé ôï óýíïñï ôùí äýï ìÝóùí. Ôçí êáôåýèõíóç äéÜäïóçò ôïõ êýìáôïò èá ôç ëÝìå áêôßíá. Ç ôåëéêÞ äéåýèõíóç ôçò áêôßíáò Ý÷åé äéáöïñåôéêÞ äéåýèõíóç üôáí ðåñÜóåé áðü êÜðïéï Üëëï ìÝóï äéÜäïóçò.éóïýôáé ìå ôç ãùíßá ôçí ïðïßá ó÷çìáôßæåé ç áêôßíá ìå ôçí êÜèåôç óôçí åðéöÜíåéá üôáí öåýãåé áðü ôçí åðéöÜíåéá ðïõ ïíïìÜæåôáé ãùíßá áíÜêëáóçò á. ¸ôóé. Ôï êýñéï ÷áñáêôçñéóôéêü ôïõ öáéíïìÝíïõ ôçò áíÜêëáóçò åßíáé üôé ç ãùíßá ðïõ ó÷çìáôßæåé ç áêôßíá ìå ôçí êÜèåôç óôçí åðéöÜíåéá –ðïõ èá ôçí ïíïìÜæïõìå ãùíßá ðñüóðôùóçò ð. ÁðÜíôçóç ÄéÜèëáóç ôùí êõìÜôùí åßíáé ôï öáéíüìåíï óôï ïðïßï ç áêôßíá áëëÜæåé ôçí åõèýãñáììç ðïñåßá äéÜäïóÞò ôçò üôáí óõíáíôÜåé óôçí ðïñåßá ôçò Ýíá äéáöïñåôéêü ìÝóï áðü ôï ïðïßï êéíåßôáé ìÝ÷ñé åêåßíç ôç óôéãìÞ.6.

Ëýóç Ç óõ÷íüôçôá ôïõ êýìáôïò èá åßíáé ç ßäéá åßôå äéáäßäåôáé óôïí áÝñá åßôå óôï èáëáóóéíü íåñü.Κεφάλαιο 5 ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. ¸ôóé. Áí ç áðüóôáóç ìåôáîý ôïõ ðñþôïõ ðõêíþìáôïò êáé ôïõ ðñþôïõ áñáéþìáôïò åßíáé ℓ=40 cm. Áí ôï ßäéï êýìá äéáäßäåôáé óôç èÜëáóóá ìå ôá÷ýôçôá õ´=500 m/s. Ìåôáîý ôïõò üìùò ðáñåìâáßíåé Ýíá áñáßùìá. Áðü ôï èåìåëéþäç íüìï ôçò êõìáôéêÞò 162 . ¸ôóé. íá âñåèåß ôï ìÞêïò êýìáôïò óôï èáëáóóéíü íåñü. ¸íá êýìá äéáäßäåôáé óôïí áÝñá ìå ôá÷ýôçôá õ=100 m/s êáé Ý÷åé ìÞêïò êýìáôïò ë=20 cm. áðü ôï èåìåëéþäç íüìï ôçò êõìáôéêÞò. Åßíáé ãíùóôü üôé Ýíá ðýêíùìá áðÝ÷åé áðü ôï äéáäï÷éêü ôïõ ðýêíùìá áðüóôáóç åíüò ìÞêïõò êýìáôïò ë. íá âñåèåß ç óõ÷íüôçôá ôïõ êýìáôïò. ¢ñá ç áðüóôáóç åíüò ðõêíþìáôïò áðü ôï äéáäï÷éêü ôïõ áñáßùìá åßíáé ôï ìéóü ôïõ ìÞêïõò êýìáôïò ë/2. ¸ôóé. ôï ìÞêïò êýìáôïò óôï èáëáóóéíü íåñü èá åßíáé: 2. ìðïñïýìå íá õðïëïãßóïõìå ôçí ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ôïõ êýìáôïò. ¸ôóé. Ëýóç Áí ãíùñßæïõìå ôï ÷ñüíï t ðïõ ÷ñåéÜæåôáé ãéá íá äéáôñÝîåé ôï êýìá ìéá áðüóôáóç Äx. ¸íá äéÜìçêåò êýìá ÷ñåéÜæåôáé ÷ñüíï t=2 sec ãéá íá äéáôñÝîåé ìéá áðüóôáóç Äx= 800 m üôáí äéáäßäåôáé óôïí áÝñá.

â) Ç óõ÷íüôçôá ôïõ êýìáôïò. Ðüóç åßíáé ç áðüóôáóç ìåôáîý äýï äéáäï÷éêþí óçìåßùí ìå ìåôáôüðéóç ìçäÝí. á) ÊáôÜ ôç äéÜäïóç åíüò äéáìÞêïõò êýìáôïò óå ñåõóôü. å) Ôßðïôá áðü ôá ðáñáðÜíù. äå ìåôáâÜëëåôáé: á) Ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò. ä) Ôï ðëÜôïò ôïõ êýìáôïò äéðëáóéÜæåôáé. ä) Ôßðïôá áðü ôá ðáñáðÜíù. 163 . ¸íá êýìá óõ÷íüôçôáò 4 Çz äéáäßäåôáé óå ìÝóï ìå ôá÷ýôçôá õ=12 m/s. óôá ðõêíþìáôá áíôéóôïé÷ïýí ðåñéï÷Ýò áõîçìÝíçò ðßåóçò. ¸íá ìç÷áíéêü êýìá ìå ïñéóìÝíç óõ÷íüôçôá äéáäßäåôáé óå Ýíá ìÝóï. Áí äéðëáóéÜóïõìå ôç óõ÷íüôçôá ôïõ êýìáôïò. Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò íá åðéëÝîåôå åêåßíç ðïõ åßíáé óùóôÞ. Ðïéåò áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÝò êáé ðïéåò ëáíèáóìÝíåò. ã) Ôï ìÞêïò êýìáôïò. 2. ã) Óôçí áíÜêëáóç ç ãùíßá ðñüóðôùóçò éóïýôáé ìå ôç ãùíßá áíÜêëáóçò ôçò áêôßíáò. 3. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΛΥΣΗ 1. Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò íá åðéëÝîåôå ôç óùóôÞ. â) ¼óï ìåãáëýôåñï åßíáé ôï ðëÜôïò åíüò êýìáôïò ôüóï ìåãáëýôåñç åíÝñãåéá ìåôáöÝñåé ôï êýìá. ã) Ç ðåñßïäïò äéðëáóéÜæåôáé. ä) Óôç äéÜèëáóç åíüò êýìáôïò ôï êýìá ìåôÜ ôç äéÜèëáóç åîáêïëïõèåß íá êéíåßôáé óôï ßäéï ìÝóï. ôüôå: á) Ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò õðïäéðëáóéÜæåôáé. â) Ôï ìÞêïò êýìáôïò äéðëáóéÜæåôáé. Ï èåìåëéþäçò íüìïò ôçò êõìáôéêÞò ìðïñåß íá ãñáöåß êáé ìå ôç ìïñöÞ: á) â) ã) 4. Íá åðéëÝîåôå ôéò óùóôÝò áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò.ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗ Κεφάλαιο 5 1. ¼ôáí Ýíá ìç÷áíéêü êýìá áëëÜæåé ìÝóï äéÜäïóçò.

Ðïéï åßíáé ôï åýñïò ôùí óõ÷íïôÞôùí ôùí êõìÜôùí ðïõ öôÜíïõí óôï áíèñþðéíï áõôß. ¸ôóé ôá óùìáôßäéá (ìüñéá) ôïõ áÝñá åêôåëïýí ôáëáíôþóåéò êáé ìå ôïí ôñüðï áõôü äçìéïõñãïýí ôá ç÷çôéêÜ êýìáôá.ÁðáíôÞóåéò 1.05 m.4 ΗΧΟΣ ÅñùôÞóåéò . 3. ¼ôáí ç óõ÷íüôçôá ôùí ç÷çôéêþí êõìÜôùí ðÜñåé ôéìÝò áðü 20 Çz ìÝ÷ñé 20. ÐïëëÜ æþá åðéêïéíùíïýí óå óõ÷íüôçôåò ðïëý ìåãáëýôåñåò áðü áõôÝò ðïõ ìðïñåß íá áíôéëçöèåß ôï áíèñþðéíï áõôß.Κεφάλαιο 5 2.4 m/s. Ðüóç åßíáé ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò áõôþí ôùí êõìÜôùí. Óå Ýíá óçìåßï ôïõ Áôëáíôéêïý ùêåáíïý ó÷çìáôßæïíôáé êýìáôá ìå ìÞêïò êýìáôïò ë=1 m êáé óõ÷íüôçôá f=1.000 Hz. Áí ç óõ÷íüôçôá ôùí ç÷çôéêþí êõìÜôùí åßíáé ìéêñüôåñç ôùí 20 Hz. ôüôå ìðïñïýí íá ãßíïõí áíôéëçðôÝò áðü ôï áíèñþðéíï áõôß. ÁðÜíôçóç Åßíáé ãíùóôü üôé ôá êýìáôá Ý÷ïõí êÜðïéåò óõ÷íüôçôåò.2 m/s. åíþ ôï ìÞêïò êýìáôüò ôïõ åßíáé ë1=0.000 Çz. Áí ôï êýìá áëëÜîåé ìÝóï äéÜäïóçò êáé óôï êáéíïýñãéï ìÝóï äéÜäïóçò äéáäßäåôáé ìå ôá÷ýôçôá õ 2= 0. 3. ¸íá êýìá äéáäßäåôáé óå ìÝóï äéÜäïóçò ìå ôá÷ýôçôá õ1=0. ÁíáöÝñåôå ôá ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôùí ç÷çôéêþí êõìÜôùí. ôüôå ôá ç÷çôéêÜ êýìáôá ïíïìÜæïíôáé áðüç÷ïé. ÁðÜíôçóç ÌÜèáìå üôé ôá ìç÷áíéêÜ êýìáôá äéáäßäïíôáé ìÝóù ôùí óùìáôéäßùí ôïõ ìÝóïõ äéÜäïóçò üôáí áõôÜ ìåôáöÝñïõí ôçí åíÝñãåéá óôï äéðëáíü ôïõò óùìáôßäéï. Óôçí ðåñßðôùóç áõôÞ ôá ç÷çôéêÜ êýìáôá ïíïìÜæïíôáé áðëþò Þ÷ïò. 2. íá âñåèåß ôï ìÞêïò êýìáôïò óôï êáéíïýñãéï ìÝóï äéÜäïóçò. Ðþò ðáñÜãïíôáé ôá ç÷çôéêÜ êýìáôá. 164 ÁðÜíôçóç Ôá ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôùí ç÷çôéêþí êõìÜôùí åßíáé ßäéá ìå åêåßíá ôùí . óõìðåñáßíïõìå üôé ôá ç÷çôéêÜ êýìáôá åßíáé äéáìÞêç êýìáôá. ôá ç÷çôéêÜ êýìáôá ïíïìÜæïíôáé õðÝñç÷ïé. åíþ áí ç óõ÷íüôçôá îåðåñÜóåé ôá 20. ÅðåéäÞ ôá ìüñéá ôïõ áÝñá åêôåëïýí ôáëáíôþóåéò ðáñÜëëçëá óôç äéåýèõíóç äéÜäïóçò ôùí ç÷çôéêþí êõìÜôùí.25 Hz. Óôá ç÷çôéêÜ êýìáôá ôï ìÝóï äéÜäïóçò åßíáé ï áÝñáò. 5.

Áõôü óçìáßíåé üôé ç åíÝñãåéá äåí ìðïñåß íá ìåôáöåñèåß óôï êåíü. Ôï ìÞêïò êýìáôïò åíüò ç÷çôéêïý êýìáôïò åßíáé ç áðüóôáóç ìåôáîý äýï äéáäï÷éêþí ðõêíùìÜôùí Þ äýï äéáäï÷éêþí áñáéùìÜôùí. ä) ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò õ êáé å) ìÞêïò êýìáôïò ë. Äå äéáäßäïíôáé óôï êåíü ëüãù ôçò Ýëëåéøçò ìïñßùí ôïõ áÝñá. á) óõ÷íüôçôá f. Ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ôùí ç÷çôéêþí êõìÜôùí åßíáé ìåãáëýôåñç óôá óôåñåÜ óþìáôá áð’ ü. ¸ôóé. ¸ôóé.500 m/s. ã) ðëÜôïò A. ¸íáò Üíèñùðïò âãÜæåé ìéá êñáõãÞ óõ÷íüôçôáò f= 510 Hz. Óå ðïéá ìÝóá äéáäßäïíôáé ôá ç÷çôéêÜ êýìáôá. Óõãêñßíåôå ôçí åõêïëßá ìå ôçí ïðïßá äéáäßäïíôáé óôá äéÜöïñá åßäç ôùí ìÝóùí. ¸íá ðëïßï åêðÝìðåé Ýíá õðåñç÷çôéêü óÞìá ðñïò ôï âõèü êáé ëáìâÜíåé ôçí ç÷þ Ýðåéôá áðü 1 sec. Ëýóç Ç áðüóôáóç Äx ðïõ èá äéáíýóåé ôï êýìá åßíáé äéðëÜóéá áðü ôï âÜèïò ôïõ íåñïý ãéáôß ï Þ÷ïò äéáíýåé ôï âÜèïò äýï öïñÝò. 4. Äßíåôáé üôé ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ôùí ç÷çôéêþí êõìÜôùí óôïí áÝñá åßíáé õç÷ïõ=340 m/s. äçëáäÞ óôåñåÜ. õãñÜ êáé áÝñéá. ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. íá âñåßôå ôï âÜèïò ôïõ íåñïý óå åêåßíï ôï óçìåßï.áðëþí êõìÜôùí. Áí ç ôá÷ýôçôá ôïõ Þ÷ïõ óôï íåñü åßíáé õ=1. ÄçëáäÞ. Κεφάλαιο 5 Ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ôùí ç÷çôéêþí êõìÜôùí óôïí áÝñá Ý÷åé õðïëïãéóôåß êáé åßíáé õ=340 m/s. â) ðåñßïäïò T. Ôï âÜèïò h ôïõ íåñïý èá åßíáé: 165 . Óôá õãñÜ åðßóçò ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò åßíáé ìåãáëýôåñç áð’ ü. ÁðÜíôçóç Ôá ç÷çôéêÜ êýìáôá äéáäßäïíôáé óå üëá ôá ìÝóá. Íá âñåèåß ôï ìÞêïò êýìáôïò ôçò êñáõãÞò.ôé óôá áÝñéá.ôé óôá õãñÜ êáé óôá áÝñéá. 2. Ëýóç Ç ôá÷ýôçôá ôïõ Þ÷ïõ óõíäÝåôáé ìå ôï ìÞêïò êýìáôïò êáé ôç óõ÷íüôçôá ôçò êñáõãÞò ìå ôï èåìåëéþäç íüìï ôçò êõìáôéêÞò.

4. â) Ç ôá÷ýôçôá ôïõ ç÷çôéêïý êýìáôïò óôïí áÝñá åßíáé ßäéá ìå ôçí ôá÷ýôçôá ôïõ ç÷çôéêïý êýìáôïò óôï íåñü. 3. Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò íá åðéëÝîåôå ôç óùóôÞ. ã) Ç óõ÷íüôçôá ôïõ ç÷çôéêïý êýìáôïò óôïí áÝñá åßíáé ßäéá ìå ôç óõ÷íüôçôá ôïõ ç÷çôéêïý êýìáôïò óôï íåñü. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΛΥΣΗ 1. Ôá ç÷çôéêÜ êýìáôá äéáäßäïíôáé: á) Óôá óôåñåÜ. â) Äéáäßäïíôáé óå üëá ôá ìÝóá. ã) Óôá áÝñéá. Ôá ç÷çôéêÜ êýìáôá: á) Åßíáé äéáìÞêç êýìáôá. ¸íáò Þ÷ïò óõ÷íüôçôáò 256 Hz äéáäßäåôáé ìå ôá÷ýôçôá õ=330 m/s óôïí 166 áÝñá. á) Ï Þ÷ïò åßíáé ìç÷áíéêü êýìá êáé äå äéáäßäåôáé óôï êåíü. Ìå ðïéá ôá÷ýôçôá èá äéáäßäåôáé Ýíáò Üëëïò Þ÷ïò óõ÷íüôçôáò 512 Çz óôïí áÝñá. äå ìåôáöÝñïõí åíÝñãåéá. Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò ðïéåò åßíáé óùóôÝò êáé ðïéåò åßíáé ëáíèáóìÝíåò. â) ¼ôáí ç èåñìïêñáóßá ôïõ ìÝóïõ ìÝóá óôï ïðïßï äéáäßäåôáé Ýíáò Þ÷ïò áõîÜíåôáé. ¸íá ç÷çôéêü êýìá äéáäßäåôáé áðü ôïí áÝñá óôï íåñü. ä) ¼ôáí ôá ç÷çôéêÜ êýìáôá áëëÜæïõí ìÝóï äéÜäïóçò. áõîÜíåôáé êáé ç ôá÷ýôçôá ôïõ Þ÷ïõ. 2. ã) Ïé íõ÷ôåñßäåò êáé ôá äåëößíéá åêðÝìðïõí õðåñÞ÷ïõò ðïõ ÷ñçóéìïðïéïýí ãéá íá ðñïóáíáôïëßæïíôáé êáé íá åíôïðßæïõí ôï èÞñáìÜ ôïõò. ä) Óôá õãñÜ. åðåéäÞ áõîÜíåôáé ç ôá÷ýôçôá êßíçóçò ôùí ìïñßùí ôïõ áÝñá. Ìå ðïéá áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò äå óõìöùíåßôå. Ðïéåò áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÝò êáé ðïéåò ëáíèáóìÝíåò. óôá óôåñåÜ êáé óôá áÝñéá. ç ðåñßïäüò ôïõò ðáñáìÝíåé óôáèåñÞ. ã) ÅðåéäÞ äéáäßäïíôáé óôïí áÝñá. á) Ôï ìÞêïò êýìáôïò óôïí áÝñá åßíáé äéáöïñåôéêü áðü ôï ìÞêïò êýìáôïò óôï íåñü.Κεφάλαιο 5 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗ 1. â) Óôá õãñÜ. . ä) Äçìéïõñãïýí óôïí áÝñá ðõêíþìáôá êáé áñáéþìáôá.

Äßíåôáé üôé ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ôùí ç÷çôéêþí êõìÜôùí óôïí áÝñá åßíáé õç÷ïõ=340 m/s. Ìðïñåßôå íá Κεφάλαιο 5 õðïëïãßóåôå ðüóï ìáêñéÜ åßíáé ç êáôáéãßäá. Ôá õðïêåéìåíéêÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôïõ Þ÷ïõ åßíáé: á) Ôï ýøïò.ÁðáíôÞóåéò 1. ¸íáò êåñáõíüò áêïýãåôáé 20 sec ìåôÜ ôçí áóôñáðÞ.2. Ðþò êáèïñßæïíôáé ôï ýøïò. ÁðÜíôçóç ÕðïêåéìåíéêÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôïõ Þ÷ïõ åßíáé åêåßíá ðïõ óõíäÝïíôáé ìå ôïí ôñüðï ìå ôïí ïðïßï áíôéëáìâáíüìáóôå ôïí Þ÷ï. Ç áêïõóôüôçôá êáèïñßæåôáé áðü ôçí Ýíôáóç ôïõ ç÷çôéêïý êýìáôïò äçëáäÞ áðü ôçí ç÷çôéêÞ åíÝñãåéá ðïõ öôÜíåé óôï áõôß ìáò êÜèå äåõôåñüëåðôï. Ç ÷ñïéÜ ìÜò åðéôñÝðåé íá îå÷ùñßóïõìå äýï Þ÷ïõò ðïõ ðñïÝñ÷ïíôáé áðü äýï äéáöïñåôéêÜ üñãáíá. 167 . Ôï ýøïò êáèïñßæåôáé áðü ôç óõ÷íüôçôá ôïõ ç÷çôéêïý êýìáôïò. Ç áêïõóôüôçôá ôïõ Þ÷ïõ åßíáé ôï ÷áñáêôçñéóôéêü ìå ôï ïðïßï îå÷ùñßæïõìå ôïõò éó÷õñïýò êáé ëéãüôåñï éó÷õñïýò Þ áóèåíåßò Þ÷ïõò. Äßíåôáé üôé ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ôùí ç÷çôéêþí êõìÜôùí óôïí áÝñá åßíáé õáÝñá=340 m/s êáé óôï íåñü õíåñü=1. â) Ç áêïõóôüôçôá. Íá âñåèåß ôï âÜèïò ôïõ ðçãáäéïý.11 sec. 5. 3. ã) Ç ÷ñïéÜ. Ðïéá ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôïõ Þ÷ïõ ïíïìÜæïíôáé õðïêåéìåíéêÜ êáé ðïéá åßíáé áõôÜ.500 m/s. 2.5 ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΗΧΟΥ ÅñùôÞóåéò . Ç ÷ñïéÜ êáèïñßæåôáé áðü ôçí êõìáôïìïñöÞ ôïõ ç÷çôéêïý êýìáôïò. ÁðÜíôçóç Ìå ôï ýøïò äéáêñßíïõìå Ýíáí ïîý Þ øçëü Þ÷ï áðü Ýíá âáñý Þ ÷áìçëü Þ÷ï. Óôï óôüìéï åíüò ðçãáäéïý ðïõ âñßóêåôáé h=17 m ðÜíù áðü ôçí åëåýèåñç åðéöÜíåéá ôïõ íåñïý õðÜñ÷åé Ýíá äéáðáóþí. ç áêïõóôüôçôá êáé ç ÷ñïéÜ. ×ôõðÜìå ôï äéáðáóþí êáé ðáñáôçñïýìå üôé ï Þ÷ïò ôïõ áêïýãåôáé îáíÜ ýóôåñá áðü ÷ñüíï t=0. Ãéá ìåãáëýôåñåò óõ÷íüôçôåò Ý÷ïõìå øçëüôåñï Þ÷ï. áêüìç êáé áí ïé Þ÷ïé Ý÷ïõí ôï ßäéï ýøïò êáé ôçí ßäéá áêïõóôüôçôá.

Êëßìáêá íôåóéìðÝë. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗ 1. â) Ï ïîýò Þ÷ïò Ý÷åé ôçí ßäéá óõ÷íüôçôá ìå ôï âáñý. ÷áñáêôçñéóôéêÜ ìåãÝèç ôïõ êýìáôïò 168 1. Ôï ìçäÝí ôçò êëßìáêáò áõôÞò áíôéóôïé÷åß óå Þ÷ï ðïõ ìüëéò áêïýãåôáé. Íá åðéëÝîåéò ôéò óùóôÝò áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò. ÓõìðëÞñùóå ôéò ëÝîåéò ðïõ ëåßðïõí áðü ôï ðáñáêÜôù êåßìåíï. ÁðÜíôçóç Ç êëßìáêá ÍôåóéìðÝë (decibel dB) åßíáé ÷ñÞóéìç ãéá ôç ìÝôñçóç ôçò óôÜèìçò ôïõ Þ÷ïõ. ÅíäåéêôéêÜ áíáöÝñïõìå üôé áýîçóç êáôÜ 10 dB áíôéóôïé÷åß óå Þ÷ï Ýíôáóçò 10 öïñÝò ìåãáëýôåñçò åíþ áýîçóç êáôÜ 20 dB áíôéóôïé÷åß óå Ýíôáóç 100 öïñÝò ìåãáëýôåñç. Óå ôé ìáò ÷ñçóéìåýåé. ã) Ç ÷ñïéÜ ìÜò åðéôñÝðåé íá äéáêñßíïõìå äýï Þ÷ïõò ðïõ Ý÷ïõí ôçí ßäéá áêïõóôüôçôá êáé ôï ßäéï ýøïò. ä) Ãéá äýï äéáöïñåôéêïýò áíèñþðïõò Ýíáò Þ÷ïò ìðïñåß íá Ý÷åé ôçí ßäéá áêïõóôüôçôá áëëÜ íá Ý÷åé äéáöïñåôéêÞ Ýíôáóç. á) Ï éó÷õñüò Þ÷ïò Ý÷åé ìåãÜëç Ýíôáóç åíþ ï áóèåíÞò ìéêñÞ. Ôé ìåôñÜåé. ç ïðïßá âáóßæåôáé óôï ðëÜôïò ôïõ êýìáôïò. Ðïéåò áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò åßíáé óùóôÝò êáé ðïéåò ëáíèáóìÝíåò. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ×ñçóéìïðïßçóå êáé åöÜñìïóå ôéò Ýííïéåò ðïõ Ýìáèåò: Ìç÷áíéêÜ êýìáôá. ä) Ç Ýíôáóç ôïõ Þ÷ïõ ðïõ ðñïêáëåß Ýíá áåñïðëÜíï êáôÜ ôçí áðïãåßùóÞ ôïõ åßíáé 120 dB. â) Ç Ýíôáóç ôïõ Þ÷ïõ åßíáé ôüóï ìåãáëýôåñç üóï ìåãáëýôåñï åßíáé ôï ðëÜôïò ôïõ ç÷çôéêïý êýìáôïò. 2. Ýôóé þóôå ïé ðñïôÜóåéò ðïõ ðñïêýðôïõí íá åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ïñèÝò: . êýìá êáé åíÝñãåéá.Κεφάλαιο 5 3. ã) Ç ÷ñïéÜ åßíáé ôï õðïêåéìåíéêü ÷áñáêôçñéóôéêü ôçò Ýíôáóçò. á) Áýîçóç ôçò êëßìáêáò ÍôåóéìðÝë êáôÜ 10 dB áíôéóôïé÷åß óå Þ÷ï Ýíôáóçò 10 öïñÝò éó÷õñüôåñï. åíþ ï Þ÷ïò áðü Ýíá áåñïðëÜíï ðïõ öôÜíåé ôá 120 dB ðñïêáëåß ðüíï óôï áõôß ôïõ áíèñþðïõ.

.... Ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ôïõ êýìáôïò óå Ýíá ìÝóï éóïýôáé ìå ôï .... åíÝñãåéá. ìÝóá êáé ü÷é óôï …………. Ôá êýìáôá áõôÜ äéáäßäïíôáé óôá …………….. êýìáôá.. ìÞêïò êýìáôïò... ìç÷áíéêÜ. ýëç.. èåìåëéþäçò íüìïò. Ç ôá÷ýôçôá äåí åîáñôÜôáé áðü ôï …………….. áñáéùìÜôùí. ìåôáöÝñåôáé áðü ìéá ðåñéï÷Þ ôïõ óõóôÞìáôïò óå ìéá Üëëç.. ä) ãéíüìåíï. åíÝñãåéá. êõìáôéêÞò. Óôï ßäéï ìÝóï äéÜäïóçò ôá ………… êýìáôá äéáäßäïíôáé ìå ………………… ôá÷ýôçôá áð’ ü... Íá áíáöÝñåéò ôï åßäïò ôùí êõìÜôùí ðïõ äçìéïõñãïýíôáé óôç ñÜâäï óå êÜèå ðåñßðôùóç êáé íá ðåñéãñÜøåéò ôï ìç÷áíéóìü äéÜäïóÞò ôïõò.. ìç÷áíéêÜ. óùìáôßäéá. Êýìáôá äçìéïõñãïýíôáé üôáí Ýíá óýóôçìá ………………. êáé …………. õëéêÜ..ôé ôá äéáìÞêç.... ìÞêïò êýìáôïò. äéåýèõíóç äéÜäïóçò.. ¸íáò ïéêïäüìïò êñáôÜåé óôï ÷Ýñé ôïõ ìéá óéäåñÝíéá ñÜâäï ìÞêïõò 3 m. â) êßíçóçò. ä. éäéüôçôåò.... Þ …………….. ã.. áñáéþìáôá. Κεφάλαιο 5 ÁðÜíôçóç á) äéáôáñÜóóåôáé. Ôá …………. êýìáôá Ý÷ïõí äýï âáóéêÜ êïéíÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ: á) Äéáäßäïíôáé ìÝóá óôá ………………. Óôï äéÜìçêåò êýìá ôï ………….....á... åãêÜñóéï. ìéêñüôåñç. óôåñåÜ.………… ôçò …………. õãñÜ. áðü ôçí êáôÜóôáóç……………… ………….. ôïõ êýìáôïò. ÅîáñôÜôáé áðü ôéò ………………… ôïõ ìÝóïõ äéÜäïóçò... ðõêíþìáôá. óùìáôßäéá.………… ôçò ………….... óõ÷íüôçôáò. äéÜìçêåò. â.. …………… éóïýôáé ìå ôçí áðüóôáóç äýï äéáäï÷éêþí ………………. êåíü... êáé ……………. ÁíÜëïãá ìå ôïí ôñüðï …………… ôùí óùìáôéäßùí ôïõ ìÝóïõ ……………… åíüò êýìáôïò äéáêñßíïõìå äýï âáóéêïýò ôýðïõò êõìÜôùí: á) Ôï …………… êýìá üðïõ ôá ……………… ôïõ ìÝóïõ ôáëáíôþíïíôáé êÜèåôá óôç …………… …………… ôïõ êýìáôïò... üñç.. åãêÜñóéá. Óôï åãêÜñóéï êýìá ôï ……………………… éóïýôáé ìå ôçí áðüóôáóç äýï äéáäï÷éêþí êïéëÜäùí Þ ïñÝùí.. éóïññïðßáò ôïõ. ã) ìÞêïò êýìáôïò. ÷ùñßò íá ìåôáöÝñïõí ……………….. 169 .. …………… êáé …………… óþìáôá êáé êáôÜ ôç äéÜäïóÞ ôïõò ó÷çìáôßæïíôáé ………………... áÝñéá.. ðëÜôïò.. Ôá êýìáôá ðïõ ìåôáöÝñïõí ìç÷áíéêÞ åíÝñãåéá ïíïìÜæïíôáé ……………. åðß ôï ………… …………… Ç ó÷Ýóç áõôÞ ïíïìÜæåôáé …………… . óôåñåÜ. â) ÌåôáöÝñïõí …………….... Ôá êýìáôá áõôÜ äéáäßäïíôáé ìüíï óôá ……………… óþìáôá êáé êáôÜ ôç äéÜäïóÞ ôïõò ó÷çìáôßæïíôáé ……………… êáé ………………… â) Ôï ……………… êýìá üðïõ ôá ………………… ôïõ ìÝóïõ ôáëáíôþíïíôáé ðáñÜëëçëá óôç …………… ………… ôïõ êýìáôïò. Ìå Ýíá óöõñß ÷ôõðÜåé ôï Ýíá Üêñï ôçò ñÜâäïõ áñ÷éêÜ óå äéåýèõíóç êÜèåôç êáé óôç óõíÝ÷åéá ðáñÜëëçëç ðñïò ôïí Üîïíá ôçò ñÜâäïõ..... 2. äéåýèõíóç äéÜäïóçò. äéÜäïóçò.. êïéëÜäåò.. ðõêíùìÜôùí..

Κεφάλαιο 5 ÁðÜíôçóç Óôçí ðñþôç ðåñßðôùóç ðïõ ï ïéêïäüìïò ÷ôõðÜåé ìå ôï óöõñß ôç óéäåñÝíéá ñÜâäï êÜèåôá óôïí Üîïíá ôçò ñÜâäïõ äçìéïõñãïýíôáé åãêÜñóéá êýìáôá ãéáôß ôá óùìáôßäéá ôçò ñÜâäïõ ôáëáíôþíïíôáé êÜèåôá óôç äéåýèõíóç äéÜäïóçò ôïõ êýìáôïò.ôé ôá äéáìÞêç. Åßäïò êýìáôïò ÅãêÜñóéï êýìá ÄéÜìçêåò êýìá ÁðÜíôçóç åãêÜñóéï êýìá äéÜìçêåò êýìá Ôñüðïò ôáëÜíôùóçò ÔáëÜíôùóç ðáñÜëëçëç ðñïò ôç äéåýèõíóç äéÜäïóçò ÔáëÜíôùóç êÜèåôç ðñïò ôç äéåýèõíóç äéÜäïóçò ÔáëÜíôùóç êÜèåôç ðñïò ôç äéåýèõíóç äéÜäïóçò ÔáëÜíôùóç ðáñÜëëçëç ðñïò ôç äéåýèõíóç äéÜäïóçò 4. ã) Ç ôá÷ýôçôá ôïõ êýìáôïò åîáñôÜôáé áðü ôï ðëÜôïò ôïõ êýìáôïò. Íá ÷áñáêôçñßóåéò ìå Ó ôéò ðñïôÜóåéò ôùí ïðïßùí ôï ðåñéå÷üìåíï åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ïñèü êáé ìå Ë áõôÝò ðïõ ôï ðåñéå÷üìåíü ôïõò åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ëáíèáóìÝíï. Ýôóé þóôå ïé ðñïôÜóåéò ðïõ ðñïêýðôïõí íá åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ïñèÝò: . 3. á) Ôá êýìáôá ìåôáöÝñïõí ýëç êáé åíÝñãåéá. â) Ôï ìÞêïò êýìáôïò éóïýôáé ìå ôçí áðüóôáóç ìåôáîý äýï äéáäï÷éêþí ïñÝùí Þ êïéëÜäùí. Íá áíôéóôïé÷ßóåéò ôá ðáñáêÜôù åßäç ôùí êõìÜôùí ìå ôïí ôñüðï êßíçóçò ôùí óùìáôéäßùí ôïõ åëáóôéêïý ìÝóïõ. ÓõìðëÞñùóå ôéò ëÝîåéò ðïõ ëåßðïõí áðü ôï ðáñáêÜôù êåßìåíï. ÁðÜíôçóç á Ë â Ó ã Ë ä Ó å Ë 170 5. ä) ¼óï ìåãáëýôåñï åßíáé ôï ðëÜôïò ôüóï ðåñéóóüôåñç åíÝñãåéá ìåôáöÝñåôáé áðü Ýíá êýìá. å) Óôï ßäéï ìÝóï äéÜäïóçò ôá åãêÜñóéá êýìáôá äéáäßäïíôáé ìå ìåãáëýôåñç ôá÷ýôçôá áð’ ü. Óôç äåýôåñç ðåñßðôùóç üðïõ ï ïéêïäüìïò ÷ôõðÜåé ôç ñÜâäï ðáñÜëëçëá ìå ôïí Üîïíá ôçò ñÜâäïõ ôá êýìáôá ðïõ äçìéïõñãïýíôáé åßíáé äéáìÞêç ãéáôß ôá óùìáôßäéá ôçò óéäåñÝíéáò ñÜâäïõ ôáëáíôþíïíôáé ðáñÜëëçëá óôç äéåýèõíóç äéÜäïóçò ôùí êõìÜôùí.

Ï Þ÷ïò ãßíåôáé áíôéëçðôüò áðü ôç Ìáñßá ðïõ ðáßæåé óôçí ðáñáëßá êáé ôï ÓÜââá ðïõ åêåßíç ôç óôéãìÞ êÜíåé Ýíá ìáêñïâïýôé.ôé ïé äïìéêïß ëßèïé ôïõ åäÜöïõò åðåéäÞ ïé áëëçëåðéäñÜóåéò ìåôáîý ôïõò åßíáé ðïëý áóèåíÝóôåñåò. äéáìÞêç. 6. ìåãáëýôåñç. Ç óåéñÞíá åíüò ðåñéðïëéêïý ðïõ âñßóêåôáé ðïëý êïíôÜ óôçí áêôÞ ðáñÜãåé Þ÷ï óõ÷íüôçôáò 1.á. Êáìßá áðü ôéò ðáñáðÜíù ðñïôÜóåéò äåí åßíáé åðéóôçìïíéêÜ Ýãêõñç. 7. Ç óõ÷íüôçôá ôïõ Þ÷ïõ ðïõ áíôéëáìâÜíåôáé ç Ìáñßá åßíáé: á) ìéêñüôåñç.000 Hz ðñïêáëïýí ôï áßóèçìá ôçò …………… êáé ïíïìÜæïíôáé …………… Áí ç óõ÷íüôçôÜ ôïõò åßíáé ìéêñüôåñç ôùí 20 Hz.ôé óôïí áÝñá.. Óôéò ðáñáêÜôù åñùôÞóåéò íá êõêëþóåéò ôï ãñÜììá ðïõ áíôéóôïé÷åß óôç óùóôÞ áðÜíôçóç.. ä. ïíïìÜæïíôáé ……………… åíþ áí åßíáé ìåãáëýôåñç ôùí 20. áêïÞò. õðÝñç÷ïé. Óôéò ðáñáêÜôù åñùôÞóåéò íá êõêëþóåéò ôï ãñÜììá ðïõ áíôéóôïé÷åß óôç óùóôÞ áðÜíôçóç. áÝñéá.200 Hz. ÊÜðïõ ìáêñéÜ ìáò åêäçëþíåôáé ìéá ðïëý ìåãÜëç Ýêñçîç. 171 . êåíü. ã) ßäéá ìå áõôÞ ðïõ áíôéëáìâÜíåôáé ï ÓÜââáò. õãñÜ.ôé áðïññïöÜ ôï Ýäáöïò. å. Ïé ôáëáíôþóåéò ôùí óùìÜôùí óôïí áÝñá äçìéïõñãïýí ………………… êýìáôá ôá ïðïßá ïíïìÜæïíôáé …………………… êýìáôá êáé åßíáé ………………… ¼ôáí áõôÜ ôá êýìáôá öôÜóïõí óôï áíèñþðéíï áõôß êáé ç óõ÷íüôçôÜ ôïõò åßíáé ……………. ç÷çôéêÜ. â) óôåñåÜ. ÁðÜíôçóç ÓùóôÞ áðÜíôçóç åßíáé ç â. â. Ôá ìüñéá ôïõ áÝñá ôáëáíôþíïíôáé ìå ðïëý ìéêñüôåñï ðëÜôïò áð’ ü. Ôá ç÷çôéêÜ êýìáôá äéáäßäïíôáé óå ………………. ……………… êáé ………………… äå äéáäßäïíôáé óôï …………………… Κεφάλαιο 5 ÁðÜíôçóç á) ìç÷áíéêÜ. Ç óõ÷íüôçôá ôùí êõìÜôùí ðïõ ðáñÜãïíôáé óôï Ýäáöïò åßíáé ðïëý ìåãáëýôåñç áðü ôç óõ÷íüôçôá ôùí êõìÜôùí óôïí áÝñá. Ôá ðáñáãüìåíá êýìáôá äéáäßäïíôáé ìå ðïëý ìåãáëýôåñç ôá÷ýôçôá óôï Ýäáöïò áð’ ü. áðü 20 Hz êáé ……………… áðü 20. ìéêñüôåñç. Ðñþôá áéóèáíüìáóôå ôç äüíçóç ôïõ åäÜöïõò êáé ìåôÜ áêïýìå ôïí êñüôï äéüôé: á. õðüç÷ïé. Ï áÝñáò áðïññïöÜ ðïëý ìåãáëýôåñï ìÝñïò ôçò åíÝñãåéáò ôïõ êýìáôïò áð’ ü. Þ÷ïò.000 Hz ïíïìÜæïíôáé ……………… â. â) ìåãáëýôåñç. ã.

äçëáäÞ ç êéíçôéêÞ åíÝñãåéá ôïõ ÷åñéïý ìåôáöÝñåôáé óôï êýìá êáé Ýðåéôá öôÜíåé óôï áìáîßäéï.Κεφάλαιο 5 ÁðÜíôçóç ÓùóôÞ áðÜíôçóç åßíáé ç ã.2 äçìéïõñãåßôáé Ýíá êýìá. ôç óõ÷íüôçôá êáé ôï ðëÜôïò ôïõ êýìáôïò. Óôï óêïéíß ðïõ ðáñéóôÜíåôáé óôçí åéêüíá 5. ðþò óõìâïëßæïíôáé êáé ðþò óõíäÝïíôáé ìå ôçí ðåñßïäï. áí ãíùñßæåéò üôé áõôü ôï êýìá ìåôáöÝñåé åíÝñãåéá (Ýôóé ðñïêáëåßôáé ç êßíçóç ôïõ áìáîéäßïõ). Íá ÷áñáêôçñßóåéò ôï åßäïò ôçò êßíçóçò ðïõ åêôåëïýí ôá óùìáôßäéá åíüò ìÝóïõ óôï ïðïßï äéáäßäåôáé Ýíá ìç÷áíéêü êýìá. Íá ÷áñáêôçñßóåéò ôï åßäïò ôïõ êýìáôïò. Ðïéá åßíáé ôá ÷áñáêôçñéóôéêÜ ìåãÝèç áõôÞò ôçò êßíçóçò. 9. Ç áðüóôáóç ìåôáîý ôùí óçìåßùí  êáé à ôïõ ó÷ïéíéïý ðïõ ðáñéóôÜíåôáé óôçí åéêüíá 5. 8. Ç åíÝñãåéá áõôÞ ðñïÝñ÷åôáé áðü ôçí êßíçóç ðïõ êÜíåé ôï ÷Ýñé ðïõ ôéíÜæåé ôï ó÷ïéíß ðÜíù-êÜôù. Ðüóç áðüóôáóç äéáíýåé ôï êýìá ðïõ äéáäßäåôáé óôï óêïéíß óå ÷ñüíï ìéáò ðåñéüäïõ. Ôá óùìáôßäéá äçëáäÞ åêôåëïýí ìéá áðëÞ áñìïíéêÞ ôáëÜíôùóç. ÁðÜíôçóç Ôï êýìá ðïõ äéáäßäåôáé ìÝóù ôïõ ó÷ïéíéïý åßíáé Ýíá ìç÷áíéêü åãêÜñóéï êýìá ãéáôß ôá óùìáôßäéá ôïõ ó÷ïéíéïý ôáëáíôþíïíôáé êÜèåôá óôç äéåýèõíóç äéÜäïóçò ôïõ êýìáôïò. Ç êßíçóç ðïõ êÜíïõí åßíáé ìéá åðáíáëáìâáíüìåíç êßíçóç óôïí ßäéï êÜèå öïñÜ ÷ñüíï ãýñù áðü óõãêåêñéìÝíåò èÝóåéò. Ôá ðáñáðÜíù ìåãÝèç ðïõ áöïñïýí ôçí ôáëÜíôùóç ôùí óùìáôéäßùí åßíáé áêñéâþò ôá ßäéá ìå åêåßíá ôïõ êýìáôïò ðïõ äçìéïõñãåßôáé. Áðü ðïý ðñïÝñ÷åôáé áõôÞ ç åíÝñãåéá. ÁðÜíôçóç Åßíáé ãíùóôü ðëÝïí üôé ôá óùìáôßäéá êéíïýíôáé åßôå êÜèåôá åßôå ðáñÜëëçëá ìå ôç äéåýèõíóç äéÜäïóçò ôïõ êýìáôïò. 172 10. Ôá ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôçò ôáëÜíôùóçò áõôÞò åßíáé ç ðåñßïäïò Ô.9 åßíáé 80 cm. . ç óõ÷íüôçôá f êáé ôï ðëÜôïò A ôçò ôáëÜíôùóçò.

â) Áí äéðëáóéáóôåß ç óõ÷íüôçôá ôïõ êýìáôïò. ç ðåñßïäüò ôïõ èá õðïäéðëáóéáóôåß. Áõôü öõóéêÜ ìå ôçí ðñïûðüèåóç üôé ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ðáñáìÝíåé óôáèåñÞ. ¼ôáí Ýíá êýìá ðñïóðßðôåé ðÜíù ó’ Ýíá åìðüäéï. Áí äéðëáóéáóôåß ç óõ÷íüôçôá ôïõ êýìáôïò. ðþò ìåôáâÜëëåôáé: á) ç ðåñßïäïò ôïõ êýìáôïò. 173 . Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò íá åðéëÝîåéò ôç óùóôÞ. åíþ ç ãùíßá ðïõ ó÷çìáôßæåé ç áíáêëþìåíç áêôßíá ìå ôçí êÜèåôç óôï åìðüäéï ïíïìÜæåôáé ãùíßá áíÜêëáóçò á. 13. Áí äéðëáóéáóôåß ç óõ÷íüôçôá ôïõ êýìáôïò. â) ôï ìÞêïò ôïõ êýìáôïò. ÁðÜíôçóç á) Ç ðåñßïäïò êáé ç óõ÷íüôçôá åßíáé ìåãÝèç áíôßóôñïöá. ÊáôÜ ôç äéÜäïóç åíüò êýìáôïò ôé ðáñéóôÜíïõìå ìå ôçí áêôßíá. ¸ôóé óå ìßá ðåñßïäï ç áðüóôáóç ðïõ äéáíýåé ôï êýìá åßíáé 80 cm. Ç ãùíßá ðïõ ó÷çìáôßæåé ç ðñïóðßðôïõóá áêôßíá ìå ôçí êÜèåôç óôï åìðüäéï ïíïìÜæåôáé ãùíßá ðñüóðôùóçò ð. ç áñ÷éêÞ êáé ç ôåëéêÞ áêôßíá ó÷çìáôßæïõí ìå ôçí êÜèåôç óôï åìðüäéï áðü ìßá ãùíßá.Κεφάλαιο 5 ÁðÜíôçóç Áðü ôï ó÷Þìá öáßíåôáé üôé ç áðüóôáóç Âà åßíáé Ýíá ìÞêïò êýìáôïò ë=80 cm. ÁðÜíôçóç ÊáôÜ ôç äéåýèõíóç äéÜäïóçò åíüò êýìáôïò ìéá áêôßíá äåß÷íåé ôçí êáôåýèõíóç äéÜäïóçò ôïõ êýìáôïò êáé ü÷é ôï ðñáãìáôéêü êýìá. 12. äçëáäÞ üôé äåí áëëÜæåé ôï ìÝóï äéÜäïóçò. Ãíùñßæïõìå üôé óå ÷ñüíï ìßáò ðåñéüäïõ Ýíá êýìá äéáíýåé áðüóôáóç åíüò ìÞêïõò êýìáôïò. ¸íá êýìá äéáäßäåôáé óå êÜðïéï ìÝóï. Ó’ Ýíá õðïèáëÜóóéï óåéóìü ôï ðáñáãüìåíï óåéóìéêü êýìá äéáäßäåôáé áðü ôï óôåñåü öëïéü ôçò Ãçò óôá íåñÜ ôïõ ùêåáíïý. 11. Ïé äýï ðáñáðÜíù ãùíßåò åßíáé ßóåò. áðü ôï èåìåëéþäç íüìï ôçò êõìáôéêÞò ðñïêýðôåé üôé êáé ôï ìÞêïò êýìáôïò èá õðïäéðëáóéáóôåß. Ðþò ëÝãï íôáé áõôÝò ïé ãùíßåò êáé ìå ðïéá ó÷Ýóç óõíäÝïíôáé.

ôüôå ìåôáâÜëëåôáé: á) ìüíï ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò. ¾óôåñá áðü 30 ëåðôÜ êÜðïéïé áðü ôïõò óõììáèçôÝò óáò äéáìáñôýñïíôáé óôç ×áñïýëá åðéóçìáßíïíôÜò ôçò üôé Ýêáíå ëÜèïò óôç ñýèìéóç ôïõ ñïëïãéïý åðåéäÞ ìÝ÷ñé åêåßíç ôç óôéãìÞ äåí áêïýóôçêå êáíÝíáò Þ÷ïò. äçëáäÞ ìåôáâÜëëåôáé ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò êáé ôï ìÞêïò êýìáôïò. ç) êáíÝíá áðü ôá ðáñáðÜíù. Ìüëéò ï êáèçãçôÞò áöáéñåß ôï êÜëõììá ôïõ êþäùíá ôï îõðíçôÞñé áêïýãåôáé íá ç÷åß. ÁðÜíôçóç Áõôü óõìâáßíåé ãéáôß ï Þ÷ïò äéáäßäåôáé üôáí õðÜñ÷åé êÜðïéï õëéêü ìÝóï äéÜäïóçò êáé ü÷é óôï êåíü. áÝñáò åéóÝñ÷åôáé óôï åóùôåñéêü ôïõ êþäùíá êáé Ýôóé ôï îõðíçôÞñé áêïýãåôáé. ä) ç ôá÷ýôçôá êáé ç óõ÷íüôçôá. Óôï åñãáóôÞñéï ÖõóéêÞò ôïõ ó÷ïëåßïõ óáò ðéèáíüí íá õðÜñ÷åé Ýíáò ãõÜëéíïò êþäùíáò óáí áõôüí ðïõ ðáñéóôÜíåôáé óôçí åéêüíá ôçò äéðëáíÞò óåëßäáò. Ðþò ìðïñåßôå íá åîçãÞóåôå áõôü ðïõ óõíÝâç. ÁðÜíôçóç Ç óùóôÞ ðñüôáóç åßíáé ç å. æ) êáé ôá ôñßá. Ç óõ÷íüôçôá èá åîáñôÜôáé áðü ôçí ðçãÞ ðïõ ðáñÞãáãå ôï êýìá. Ìå ôç âïÞèåéá ìéáò áíôëßáò ðïõ ðñïóáñìüæåôáé óôç âÜóç ôïõ êþäùíá ìðïñïýìå íá áöáéñÝóïõìå ôïí áÝñá áðü ôï åóùôåñéêü ôïõ. ïðüôå ôï ç÷çôéêü êýìá äåí ìðïñåß íá äéáäïèåß. Åêåßíç åðéìÝíåé üôé ç ñýèìéóç Þôáí óùóôÞ êáé æçôÜ áðü ôïí êáèçãçôÞ íá ôçò äþóåé ôï îõðíçôÞñé ãéá íá ôï åðéâåâáéþóåé. Ìüëéò áöáéñåèåß ôï êÜëõììá. èá áëëÜæåé êáé ôï ìÞêïò êýìáôïò ôïõ êýìáôïò. Áðü ôï íüìï ôçò êõìáôéêÞò åöüóïí áëëÜæåé ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò êáé ãéá óôáèåñÝò ôéìÝò ôçò óõ÷íüôçôáò. óô) ç óõ÷íüôçôá êáé ôï ìÞêïò êýìáôïò. 14. Áõôü óõìâáßíåé ãéáôß ôï êýìá áëëÜæåé ìÝóï äéÜäïóçò . Ï êáèçãçôÞò åß÷å áöáéñÝóåé ôïí áÝñá áðü ôï ãõÜëéíï êþäùíá.Üñá áëëÜæåé ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò. å) ç ôá÷ýôçôá êáé ôï ìÞêïò êýìáôïò. Ï êáèçãçôÞò ôçò ÖõóéêÞò æçôÜ áðü ôç óõììáèÞôñéÜ óáò ôç ×áñïýëá íá ñõèìßóåé Ýíá îõðíçôÞñé Ýôóé þóôå íá ÷ôõðÞóåé ýóôåñá áðü 15 ëåðôÜ êáé óôç óõíÝ÷åéá ôï ôïðïèåôåß óôï åóùôåñéêü ôïõ êþäùíá ëÝãïíôÜò óáò üôé ìüëéò áêïõóôåß ï Þ÷ïò ôïõ èá óáò åðéôñÝøåé íá âãåßôå óôï ðñïáýëéï ôïõ ó÷ïëåßïõ êáé íá ðáßîåôå. ã) ìüíï ôï ìÞêïò êýìáôïò.Κεφάλαιο 5 ¼ôáí ôï óåéóìéêü êýìá äéÝñ÷åôáé áðü ôïí ðõèìÝíá óôï íåñü. â) ìüíï ç óõ÷íüôçôá. 174 .

Ãéá íá äéáäïèåß ï Þ÷ïò. Κεφάλαιο 5 ÁðÜíôçóç ¼ðùò åßíáé Þäç ãíùóôü.1.ôé óôïí áÝñá. 175 . åíþ ï Þ÷ïò ðïõ áíôéëáìâÜíåôáé ï øáñÜò ôáîéäåýåé óôïí áÝñá. ìðïñåßò íá óêåöèåßò ðïéïò áðü ôïõò äýï áíôåëÞöèç ãñçãïñüôåñá ôï ðëïßï. ¸ôóé ï øáñïíôïõöåêÜò áíôéëáìâÜíåôáé ôïí Þ÷ï ðïõ ðñïÝñ÷åôáé áðü ðëïßï ðéï ãñÞãïñá áðü ôïí øáñÜ. Íá áéôéïëïãÞóåéò ôçí áðÜíôçóÞ óïõ. Ìå áõôüí ôïí ôñüðï ìðïñåß ôï êýìá íá ìåôáöÝñåé åíÝñãåéá. Ýôóé þóôå ôá óùìáôßäéá ôïõ ìÝóïõ íá ìåôáöÝñïõí ôçí åíÝñãåéá ôï êáèÝíá óôï äéðëáíü ôïõ. 16. ðïõ åßíáé Ýíá åßäïò êýìáôïò. Áí ãíùñßæåéò üôé ÁÏ=Ï êáé áöïý óõìâïõëåõèåßò ôïí ðßíáêá 5. ÁðÜíôçóç Áðü ôïí ðßíáêá öáßíåôáé üôé ï Þ÷ïò äéáäßäåôáé ìå ìåãáëýôåñç ôá÷ýôçôá óôï íåñü áð’ ü. ôï êýìá ìåôáöÝñåé åíÝñãåéá áëëÜ ü÷é ýëç.15. Áí üìùò äåí õðÜñ÷åé êÜðïéï ìÝóï. Êáé ïé äýï áíôéëáìâÜíïíôáé ôï ðëïßï ðïõ ðëçóéÜæåé áðü ôïí Þ÷ï ðïõ ðñïÝñ÷åôáé áðü ôéò ìç÷áíÝò ôïõ. áðáéôåßôáé êÜðïéï ìÝóï. äåí õðÜñ÷ïõí êáé óùìáôßäéá ðïõ èá ìåôáöÝñïõí ôçí åíÝñãåéá óôï äéðëáíü ôïõò óùìáôßäéï. Ðþò åîçãåßôáé ôï ãåãïíüò üôé ãéá íá äéáäïèåß ï Þ÷ïò áðáéôåßôáé ç ýðáñîç åíüò ìÝóïõ. Óôç èÝóç Á âñßóêåôáé Ýíáò øáñÜò ìå ôç âÜñêá ôïõ êáé óôç èÝóç  Ýíáò øáñïíôïõöåêÜò. Ï Þ÷ïò ðïõ áíôéëáìâÜíåôáé ï øáñïíôïõöåêÜò ôáîéäåýåé ìÝóá óôï íåñü.

ã) èá ðáñáìåßíåé ßäéá. iv. â) èá ìåéùèåß. Ôï ðëÜôïò ôïõ ç÷çôéêïý êýìáôïò: á) èá áõîçèåß. ¸íôáóç ã. ã) èá ðáñáìåßíåé ßäéï. Ôï ìÞêïò êýìáôïò ôïõ Þ÷ïõ èá áõîçèåß êáé áõôü. Óôéò ðáñáêÜôù åñùôÞóåéò íá êõêëþóåéò ôï ãñÜììá ðïõ áíôéóôïé÷åß óôç óùóôÞ áðÜíôçóç. Ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ôïõ Þ÷ïõ: á) èá áõîçèåß.4 íá ãñÜøåéò ôá õðïêåéìåíéêÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôïõ Þ÷ïõ Ýôóé þóôå íá áíôéóôïé÷ïýí óôá áíôéêåéìåíéêÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ. Ðþò ìåôáâÜëëåôáé ç ôá÷ýôçôá ôïõ Þ÷ïõ üôáí áõîÜíåôáé ç èåñìïêñáóßá ôïõ áÝñá. Ôï ìÞêïò êýìáôïò: á) èá áõîçèåß. ã) èá ðáñáìåßíåé ßäéá. Ôï ìÞêïò êýìáôïò ôïõ Þ÷ïõ ìåôáâÜëëåôáé ìå áíÜëïãï ôñüðï ìå ôçí ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ôïõ Þ÷ïõ.Κεφάλαιο 5 17. Óôç äåýôåñç óôÞëç ôïõ ðßíáêá 5. â) èá ìåéùèåß. 176 ÁðÜíôçóç i ã ii á iii â iv ã . ÊõìáôïìïñöÞ ÕðïêåéìåíéêÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ ¾øïò Áêïõóôüôçôá ×ñïéÜ 19. Ç óõ÷íüôçôá ôïõ êýìáôïò äåí áëëÜæåé ãéáôß áõôÞ åîáñôÜôáé ìüíï áðü ôçí ðçãÞ ðïõ ðáñÜãåé ôï êýìá êáé ü÷é áðü ôï ìÝóï Þ ôéò óõíèÞêåò äéÜäïóçò ôïõ ç÷çôéêïý êýìáôïò. Áõôü óõìâáßíåé êÜèå öïñÜ ðïõ áõîÜíåé êáé ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò. 18. â) èá ìåéùèåß. ã) èá ðáñáìåßíåé ßäéï. iii. ÁðÜíôçóç Óôïí ðáñáêÜôù ðßíáêá öáßíïíôáé ôá áíôéêåéìåíéêÜ êáé õðïêåéìåíéêÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôïõ Þ÷ïõ. Ìéá óåéñÞíá åêðÝìðåé Þ÷ï. ¸ôóé êáé ï Þ÷ïò èá äéáäßäåôáé ìå ìåãáëýôåñç ôá÷ýôçôá áí áõîçèåß ç èåñìïêñáóßá. ÁðÜíôçóç Ãéá ôï ßäéï ìÝóï äéÜäïóçò ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ìåãáëþíåé üóï áõîÜíåé ç èåñìïêñáóßá. Óõ÷íüôçôá â. i. Ðþò åðçñåÜæïíôáé ç óõ÷íüôçôá êáé ôï ìÞêïò êýìáôïò ôïõ Þ÷ïõ ôçò óåéñÞíáò. â) èá ìåéùèåß. Ñõèìßæïíôáò Ýíá äéáêüðôç áõîÜíïõìå ôï ýøïò ôïõ Þ÷ïõ ðïõ ðáñÜãåé ìéá óåéñÞíá. Ç óõ÷íüôçôá: á) èá áõîçèåß. ii. ÁíôéêåéìåíéêÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ á.

Ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ôïõ êýìáôïò õðïëïãßæåôáé áðü ôï èåìåëéþäç íüìï ôçò êõìáôéêÞò. ¸ôóé. Ýíáò áêñïáôÞò èá áêïýåé Þ÷ïõò éó÷õñüôåñïõò êáôÜ 10 öïñÝò ðåñéóóüôåñï. Íá õðïëïãßóåéò ôçí ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ôïõ êýìáôïò óôï óêïéíß. êýìá êáé åíÝñãåéá. ÔÝëïò ôï ðëÜôïò ôïõ ç÷çôéêïý êýìáôïò äåí åðçñåÜæåôáé êáèüëïõ áðü ôçí áýîçóç ôïõ ýøïõò. â) óôá 100 dB. åíþ ç óõ÷íüôçôá ðïõ ôáëáíôþíåôáé ôï ÷Ýñé åßíáé 5 Hz. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Ìç÷áíéêÜ êýìáôá. ¸íá óõãêñüôçìá ñïê ðáßæåé óå ìéá óôÜèìç Ýíôáóçò 80 dB.Ìå ôçí áýîçóç ôïõ ýøïõò ôïõ Þ÷ïõ áõîÜíåôáé ç óõ÷íüôçôá ôïõ Þ÷ïõ êáé ôï ìÞêïò êýìáôïò ôïõ ç÷çôéêïý êýìáôïò ãéáôß ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò åîáñôÜôáé ìüíï áðü ôï ìÝóï äéÜäïóçò. 2. Ëýóç Ç áðüóôáóç ôùí óçìåßùí Âà ôïõ ó÷ïéíéïý åßíáé ôï ìÞêïò êýìáôïò ôïõ êýìáôïò. ÁðÜíôçóç á) Áí ç óôÜèìç ôçò Ýíôáóçò áíÝâåé áðü ôá 80 dB óôá 90 dB. Óå ìéá ëåêÜíç ðïõ ðåñéÝ÷åé íåñü ñß÷íåéò óôçí åðéöÜíåéÜ ôïõ ìå ôç âïÞèåéá åíüò óôáãïíüìåôñïõ 2 óôáãüíåò íåñïý ôï äåõôåñü- 177 .9 åßíáé 80 cm. ÷áñáêôçñéóôéêÜ ìåãÝèç ôïõ êýìáôïò 1. Ðüóåò öïñÝò éó÷õñüôåñï Þ÷ï áíôéëáìâÜíåôáé Ýíáò áêñïáôÞò üôáí ç óôÜèìç Ýíôáóçò áíÝâåé: á) óôá 90 dB. â) Áí ç óôÜèìç ôçò Ýíôáóçò áíÝâåé áðü ôá 80 dB óôá 100 dB. Ç áðüóôáóç ôùí óçìåßùí  êáé à ôïõ ó÷ïéíéïý ðïõ ðáñéóôÜíåôáé óôçí åéêüíá 5. Κεφάλαιο 5 20. ïðüôå èá ðáñáìÝíåé áìåôÜâëçôç. Ýíáò áêñïáôÞò èá áêïýåé Þ÷ïõò éó÷õñüôåñïõò êáôÜ 100 öïñÝò ðåñéóóüôåñï.

Óå ìéá óåéóìéêÞ äüíçóç ðáñÜ÷èçêáí åãêÜñóéá êýìáôá ðïõ äéáäßäïíôáé ìå ôá÷ýôçôá 5 km/s êáé äéáìÞêç êýìáôá ðïõ äéáäßäïíôáé ìå ôá÷ýôçôá 9 km/s. ¸íá ðáéäß ñß÷íåé 24 ìéêñÝò ðåôñïýëåò ôï ëåðôü óôá Þñåìá íåñÜ ìéáò ëßìíçò. óå 10 s. Íá õðïëïãßóåéò ôçí ðåñßïäï êáé ôï ìÞêïò êýìáôïò ôùí êõìÜôùí ðïõ äçìéïõñãïýíôáé óôçí åðéöÜíåéá ôçò ëßìíçò. Ç áðüóôáóç ôùí äýï äéáäï÷éêþí ïñÝùí åßíáé ôï ìÞêïò êýìáôïò ôïõ êýìáôïò. èá Ý÷åé äéáíýóåé áðüóôáóç x= 4ë. Íá õðïëïãßóåéò ôçí ðåñßïäï êáé ôçí ôá÷ýôçôá ôùí êõìÜôùí. ìðïñïýìå íá õðïëïãßóïõìå ôï ìÞêïò êýìáôïò. Ç ðåñßïäïò åßíáé ôï áíôßóôñïöï ôçò óõ÷íüôçôáò äçëáäÞ: Ç ôá÷ýôçôá ôùí êõìÜôùí åßíáé: 3. ¢ñá åðåéäÞ x=20 m. ÌåôñÜò ôçí áðüóôáóç ìåôáîý äýï äéáäï÷éêþí ïñÝùí êáé ôç âñßóêåéò 10 cm. Ðáñáôçñåß ìéá ìðÜëá ðïõ âñßóêåôáé óå áðüóôáóç 20 m áðü ôï óçìåßï ðïõ ñß÷íåé ôéò ðåôñïýëåò.1 m. ¸íáò óåéóìïãñÜöïò âñßóêåôáé óå áðüóôáóç . ðïõ åßíáé ÷ñïíéêü äéÜóôçìá 4 ðåñéüäùí. ¢ñá ë=0.Κεφάλαιο 5 ëåðôï ïðüôå ó÷çìáôßæïíôáé êýìáôá íåñïý. ôçí ïðïßá âëÝðåé íá êéíåßôáé ýóôåñá áðü 10 s áðü ôç óôéãìÞ ðïõ ç ðñþôç ðÝôñá Ýðåóå óôï íåñü. Ëýóç Ç óõ÷íüôçôá óôçí ðåñßðôùóç áõôÞ åßíáé 2 óôáãüíåò áíÜ äåõôåñüëåðôï Þ f=2 Hz. 178 4. Ëýóç Ç óõ÷íüôçôá åßíáé 24 ðÝôñåò áíÜ ëåðôü Þ óôç ãëþóóá ôùí ìáèçìáôéêþí: Ç ðåñßïäïò åßíáé: ÅðåéäÞ óå êáèåìßá ðåñßïäï ôï êýìá äéáíýåé áðüóôáóç ßóç ìå Ýíá ìÞêïò êýìáôïò.

Õðïëïãßæïõìå ôï ÷ñüíï ðïõ ÷ñåéÜæåôáé ôï êÜèå êýìá ãéá íá öôÜóåé óôï óåéóìïãñÜöï.6 sec. Ìå ðáñüìïéï ôñüðï: üðïõ t2 ï ÷ñüíïò ðïõ ÷ñåéÜæåôáé ãéá íá öôÜóåé ôï äéÜìçêåò êýìá ôá÷ýôçôáò õ2.5 m/s êáé ôï ìÞêïò êýìáôïò 7. Ëýóç Áðü ôçí ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò êáé ôï ìÞêïò êýìáôïò ìðïñïýìå íá õðïëïãßóïõìå ôç óõ÷íüôçôá ôïõ êýìáôïò. Áí ãíùñßæåéò üôé ï Þ÷ïò óôïí áÝñá äéáäßäåôáé ìå ôá÷ýôçôá 340 m/s.4 = 35.400 km áðü ôçí åóôßá ôïõ óåéóìïý. ðüóåò öïñÝò èá ðáñáôçñÞóåé o øáñÜò ôç óçìáäïýñá íá áíáäýåôáé óå ÷ñüíï 1 min. Ç ÷ñïíéêÞ êáèõóôÝñçóç èá åßíáé Ät = t1 . Áí ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ôùí êõìÜôùí óôï íåñü åßíáé 2. 6. Áðü ôï ðñïçãïýìåíï êåöÜëáéï ãíùñßæïõìå üôé ç óõ÷íüôçôá åßíáé üðïõ Í ï áñéèìüò ôùí öïñþí ðïõ áíáäýåôáé êáé Ät o ÷ñüíïò ôïõ 1 ëåðôïý. ¸íáò øáñÜò ðáñáôçñåß ìéá óçìáäïýñá íá áíáäýåôáé êáé íá âõèßæåôáé óôï íåñü åîáéôßáò ôùí êõìÜôùí ðïõ ðñïêáëïýíôáé áðü ôç äéÝëåõóç ôá÷ýðëïïõ óêÜöïõò. Κεφάλαιο 5 Ëýóç Ôá êýìáôá ðïõ äéáäßäïíôáé ìå ìåãáëýôåñç ôá÷ýôçôá èá åßíáé åêåßíá ðïõ èá êáôáãñáöïýí ðñþôá áðü ôï óåéóìïãñÜöï.5 m. Ðïéï åßäïò êõìÜôùí êáôáãñÜöçêå ðñþôï áðü ôï óåéóìïãñÜöï. ÄçëáäÞ ôá äéáìÞêç êýìáôá åßíáé åêåßíá ðïõ êáôáãñÜöïíôáé ðñþôá. ìðïñåßò íá õðïëïãßóåéò óå ðïéá 179 . üðïõ t1 åßíáé ï ÷ñüíïò ðïõ êÜíåé ãéá íá öôÜóåé ôï åãêÜñóéï êýìá ôá÷ýôçôáò õ1. Ìå ðüóç ÷ñïíéêÞ êáèõóôÝñçóç êáôáãñÜöçêå ôï äåýôåñï êýìá. Ï ÃéÜííçò áêïýåé ôïí Þ÷ï ìéáò âñïíôÞò ìåôÜ áðü 10 s áöïý âëÝðåé ôçí áóôñáðÞ. 5.44.t2 = 80 . ¸ôóé.

180 ¢ñá óôéò 8.I. â) Õðïëüãéóå ôï ìÞêïò êýìáôïò ôïõ Þ÷ïõ. ¸ôóé. Ëýóç Áðü ôç ó÷Ýóç ðïõ óõíäÝåé ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò õ êáé áðüóôáóç x Ý÷ïõìå: ¢ñá ç çëåêôñéêÞ åêêÝíùóç åêäçëþèçêå óôá 3. Áí ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ôïõ Þ÷ïõ óôï óþìá ìáò åßíáé 1. áí ãíùñßæåéò üôé ç óõ÷íüôçôÜ ôïõ åßíáé 200 Hz.020 m áðü áõôÞ. á) Óõìâïõëåýóïõ ôïí ðßíáêá 5.5 km/s ðåñßðïõ (üóï êáé óôï áëáôüíåñï).4 Km.020 ìÝôñùí ìáêñéÜ. ÕðÝñç÷ïé ìå óõ÷íüôçôá 15 kHz ìðïñïýí íá ÷ñçóéìïðïéçèïýí ãéá ôçí ðáñáãùãÞ åéêüíùí ôùí ïñãÜíùí ôïõ áíèñþðéíïõ óþìáôïò. .03 ôï ðñùß èá áêïýóåé ôçí êáìðÜíá ôï ðáéäß ðïõ âñßóêåôáé óå áðüóôáóç 1. Ãíùñßæåéò üôé ç êáìðÜíá ôçò åêêëçóßáò ðïõ âñßóêåôáé óôçí ðëáôåßá ôïõ ÷ùñéïý óïõ ÷ôõðÜ êÜèå ÊõñéáêÞ áêñéâþò óôéò 8 ç þñá ôï ðñùß.Κεφάλαιο 5 áðüóôáóç áðü ôï óçìåßï ðïõ âñßóêåôáé ï ÃéÜííçò åêäçëþèçêå ç çëåêôñéêÞ åêêÝíùóç. á) Áí ãíùñßæïõìå üôé ç ôá÷ýôçôá ôïõ Þ÷ïõ óôïí áÝñá åßíáé õ= 340 m/s. ¸ôóé. Ôï óðßôé ôïõ ößëïõ óïõ âñßóêåôáé óôçí ðëáôåßá. õðïëïãßæïõìå ôï ìÞêïò êýìáôïò ôùí õðåñÞ÷ùí óôï óþìá ìáò. Åóý êáé ï ößëïò óïõ èá áêïýóåôå ôïí Þ÷ï ôçò êáìðÜíáò ôáõôü÷ñïíá. Ëýóç Áðü ôï èåìåëéþäç íüìï ôçò êõìáôéêÞò êáé ìåôáôñÝðïíôáò ôéò ìïíÜäåò ôçò óõ÷íüôçôáò êáé ôçò ôá÷ýôçôáò óôï S. åíþ ôï äéêü óïõ áðÝ÷åé 1. ðüóï åßíáé ôï ìÞêïò êýìáôïò ôùí õðåñÞ÷ùí óôï óþìá ìáò. Ëýóç Åêåßíïò ðïõ âñßóêåôáé óôçí ðëáôåßá ôïõ ÷ùñéïý èá áêïýóåé ðñþôïò ôçí êáìðÜíá ôïõ ÷ùñéïý óå ó÷Ýóç ìå åêåßíïí ðïõ âñßóêåôáé óå êÜðïéá áðüóôáóç. õ= 1500 m/s êáé f=15. ìðïñïýìå íá âñïýìå ðüóï ÷ñüíï êÜíåé ï Þ÷ïò ôçò êáìðÜíáò íá öôÜóåé óôï ðáéäß ðïõ åßíáé ìáêñéÜ áðü ôçí êáìðÜíá.1 êáé õðïëüãéóå ðïéá þñá áêñéâþò èá áêïýóåéò ôïí Þ÷ï ôçò êáìðÜíáò.000 Hz 8. 7.

ç ôéìÞ ôçò óõíïëéêÞò äýíáìçò ðïõ ðñïêáëåß ôçí ôáëÜíôùóç ìçäåíßæåôáé. ¢ñá ç áðüóôáóç áíÜìåóá óôá ôïé÷þìáôá ôçò ÷áñÜäñáò èá åßíáé: ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 4-5ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΘΕΜΑ 1Ο Áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò ðïéåò åßíáé óùóôÝò êáé ðïéåò åßíáé ëáíèáóìÝíåò. Áí x 1 êáé x2 ïé áðïóôÜóåéò ðïõ äéáíýåé ï Þ÷ïò áðü ôï ðñþôï êáé ôï äåýôåñï ôïß÷ùìá ôçò ÷áñÜäñáò êáé t1= 2 sec êáé t2= 2+2=4 sec ïé ÷ñüíïé ðïõ äéáäßäåôáé ôï ç÷çôéêü êýìá óôï ðñþôï êáé óôï äåýôåñï ôïß÷ùìá áíôßóôïé÷á. Ëýóç Ï ïñåéâÜôçò áðü ôçí åîßóùóç ôçò êõìáôéêÞò õðïëïãßæåé ôçí áðüóôáóç ðïõ áðÝ÷åé áõôüò áðü êÜèå ôïß÷ùìá. ôüôå: Ðáñïìïßùò.â) Áðü ôï èåìåëéþäç íüìï ôçò êõìáôéêÞò õðïëïãßæïõìå ôï ìÞêïò êýìáôïò ôïõ Þ÷ïõ ôçò êáìðÜíáò. ¼ìùò ï Þ÷ïò üôáí ìåôáöÝñåôáé áðü ôïí ïñåéâÜôç ìÝ÷ñé íá åðéóôñÝøåé óå áõôüí äéáíýåé ôçí áðüóôáóç ôïõ ïñåéâÜôç áðü êÜèå ôïß÷ùìá ôçò ÷áñÜäñáò äýï öïñÝò. 181 . ðüóï åßíáé ôï ðëÜôïò ôçò ÷áñÜäñáò. Áí ãíùñßæåé üôé ç ôá÷ýôçôá ôïõ Þ÷ïõ óôïí áÝñá åßíáé 340 m/s. ÓôÝêåôáé óå Ýíá óçìåßï êáé öùíÜæåé ðñïò ôá êáôáêüñõöá ôïé÷þìáôá. Ç ç÷þ áðü ôï Ýíá ôïß÷ùìá áêïýãåôáé 2 s áöüôïõ öþíáîå êáé áðü ôï äåýôåñï áêïýãåôáé 2 s ìåôÜ ôçí ðñþôç ç÷þ. á) ¼ôáí Ýíá óþìá ðïõ ôáëáíôþíåôáé ðåñíÜåé áðü ôç èÝóç éóïññïðßáò. Κεφάλαιο 5 9. ¸ôóé. ¸íáò ïñåéâÜôçò èÝëåé íá õðïëïãßóåé ôï ðëÜôïò ìéáò ÷áñÜäñáò ìå êáôáêüñõöá ôïé÷þìáôá áëëÜ äå äéáèÝôåé ìåôñïôáéíßá. â) Ç ðåñßïäïò åíüò áðëïý åêêñåìïýò åîáñôÜôáé ìüíï áðü ôï ìÞêïò ôïõ åêêñåìïýò êáé áðü ôçí åðéôÜ÷õíóç ôçò âáñýôçôáò.

Κεφάλαιο 5 ã) Ç áðüóôáóç åíüò ðõêíþìáôïò áðü Ýíá áñáßùìá ïíïìÜæåôáé ìÞêïò êýìáôïò. Áí ï ÷ñüíïò ðïõ ÷ñåéÜæåôáé ãéá íá ìåôáöåñèåß ôï óþìá áðü ôç èÝóç Á óôç èÝóç  åßíáé 1 s. â) Ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ôïõ êýìáôïò. ã) 0. ÊÁËÇ ÅÐÉÔÕ×ÉÁ! 182 . ΘΕΜΑ 3Ο ¸íáò Üíèñùðïò óôÝêåôáé óå ïñéæüíôéï Ýäáöïò óå êÜðïéá áðüóôáóç áðü Ýíáí øçëü êáôáêüñõöï âñÜ÷ï êáé ðõñïâïëåß.5 Hz. ΘΕΜΑ 4Ο Óôçí åðéöÜíåéá åíüò õãñïý ðÝöôïõí óôáãüíåò íåñïý ìå ñõèìü 3 óôáãüíåò áíÜ äåõôåñüëåðôï. ìå Ï íá åßíáé ç èÝóç éóïññïðßáò ôïõ. ¸ðåéôá ðñï÷ùñÜåé 200 ìÝôñá ðéï ìáêñéÜ áðü ôï âñÜ÷ï êáé ðõñïâïëåß êáé ðÜëé. Ç ç÷þ áðü ôï íÝï ðõñïâïëéóìü öôÜíåé óôá áõôéÜ ôïõ Ýðåéôá áðü ÷ñüíï 3. ç ðåñßïäïò ôçò ôáëÜíôùóçò åßíáé: á) 0. ã) 1 s. ¸íá óþìá åêôåëåß ôáëÜíôùóç ìåôáîý ôùí èÝóåùí Á êáé Â.9 s áêïýåé ãéá äåýôåñç öïñÜ (ç÷þ) ôïí Þ÷ï ôïõ ðõñïâïëéóìïý. Ç óõ÷íüôçôá ôçò ðñïçãïýìåíçò ôáëÜíôùóçò åßíáé: á) 2 Çz. â) 1 Hz. Íá âñåèïýí: á) Ôï ìÞêïò êýìáôïò ôïõ êýìáôïò.1 s. ä) ÊáôÜ ôç äéÜäïóç åíüò êýìáôïò ðïõ äçìéïõñãåßôáé óôçí åðéöÜíåéá ôïõ íåñïý ó÷çìáôßæïíôáé üñç êáé êïéëÜäåò. ¸ðåéôá áðü 1. 2. Íá âñåèåß ç ôá÷ýôçôá ôïõ Þ÷ïõ êáé ç áðüóôáóç ôïõ áíèñþðïõ áðü ôï âñÜ÷ï.5 s. ΘΕΜΑ 2Ο 1) Íá åðéëÝîåôå ìßá áðü ôéò ðáñáêÜôù ðñïôÜóåéò. â) 2 s. Ðáñáôçñþíôáò ôá ó÷çìáôéæüìåíá êýìáôá äéáðéóôþíïõìå üôé ç áðüóôáóç åíüò üñïõò áðü ôç ìåèåðüìåíç êïéëÜäá åßíáé x= 30 cm.

Κεφάλαιο 6 Φύση και διάδοση του φωτός .

.

Ðïéá åíÝñãåéá ïíïìÜæïõìå öùôåéíÞ åíÝñãåéá. Öùôüíéá ßäéïõ ÷ñþìáôïò ìåôáöÝñïõí ôï ßäéï ðïóü åíÝñãåéáò. Ôá öùôüíéá áíÜëïãá ìå ôï åßäïò ôïõ ÷ñþìáôïò Ý÷ïõí êáé äéáöïñåôéêü ÷ñþìá. Ç ìåôáöïñÜ ôçò öùôåéíÞò åíÝñãåéáò ãßíåôáé ìå ìéêñÜ óùìáôßäéá ðïõ ïíïìÜæïíôáé öùôüíéá. ÁðÜíôçóç Ôá ïñáôÜ óôï ìÜôé ìáò áíôéêåßìåíá ÷ùñßæïíôáé óå åêåßíá ðïõ áðïôåëïýí ôá ßäéá öùôåéíÝò ðçãÝò êáé ïíïìÜæïíôáé áõôüöùôá. Ãéá ðáñÜäåéãìá ôá öùôüíéá ôïõ êüêêéíïõ ÷ñþìáôïò Ý÷ïõí ìéêñüôåñç åíÝñãåéá áðü ôá öùôüíéá ôïõ ðñÜóéíïõ. ÁíáöÝñåôå ðáñáäåßãìáôá óå êÜèå ðåñßðôùóç. ÖÕÓÇ ÊÁÉ ÄÉÁÄÏÓÇ ÔÏÕ ÖÙÔÏÓ 6.Κεφάλαιο 6 6. Óå ðïéåò êáôçãïñßåò ÷ùñßæïíôáé ôá óþìáôá ðïõ âëÝðïõìå. Ç öùôåéíÞ åíÝñãåéá áðïôåëåß åéäéêÞ ðåñßðôùóç ôçò åíÝñãåéáò áêôéíïâïëßáò. êáé óå åêåßíá ðïõ öùôßæïíôáé áðü Üëëåò öùôåéíÝò ðçãÝò êáé ïíïìÜæïíôáé åôåñüöùôá. Óå ðïéåò ìïñöÝò åíÝñãåéáò ìåôáó÷çìáôßæåôáé ç öùôåéíÞ åíÝñãåéá. Ðþò ãßíåôáé ç ìåôáöïñÜ ôçò.ÁðáíôÞóåéò 1. ¸íá åôåñüöùôï áíôéêåßìåíï åðáíåêðÝìðåé Ýíá ìÝñïò ôïõ öùôüò ðïõ öôÜíåé óå áõôü ðñïò êÜèå êáôåýèõíóç. ÁðÜíôçóç ÖùôåéíÞ åíÝñãåéá åßíáé ç åíÝñãåéá ðïõ ìåôáöÝñåé ôï öùò. 2. 3.1 ΦΩΣ: ΟΡΑΣΗ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ÅñùôÞóåéò . 185 .

Ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ìåôáöÝñåôáé ìÝóù ôïõ ïðôéêïý íåýñïõ óôï êÝíôñï ôïõ åãêåöÜëïõ. Ìå áõôü ôïí ôñüðï äéåãåßñåôáé ôï êÝíôñï ôïõ åãêåöÜëïõ êáé ðñïêáëåßôáé ôï áßóèçìá ôçò üñáóçò. Ç öùôïóýíèåóç åßíáé ìéá ÷çìéêÞ áíôßäñáóç óôçí ïðïßá ðáñÜãåôáé ç ãëõêüæç ðïõ áðïèçêåýåôáé ùò ÷çìéêÞ åíÝñãåéá. Óå ðïéåò êáôçãïñßåò äéáêñßíïíôáé áõôÝò áíÜëïãá ìå ôç öýóç ôïõò êáé áíÜëïãá ìå ôç èåñìïêñáóßá ôïõò. Ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ðïõ ðáñÜãåôáé ìðïñåß íá ÷ñçóéìïðïéçèåß ãéá üëåò ôéò ïéêéáêÝò ÷ñÞóåéò. ôüôå óôá ïðôéêÜ êýôôáñá ðñáãìáôïðïéïýíôáé ÷çìéêÝò áíôéäñÜóåéò ìå ôéò ïðïßåò ç öùôåéíÞ åíÝñãåéá ìåôáôñÝðåôáé óå ÷çìéêÞ êáé Ýðåéôá óå çëåêôñéêÞ. ç ÷çìéêÞ êáé ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá. 4.Κεφάλαιο 6 ÁðÜíôçóç Ç öùôåéíÞ åíÝñãåéá ìðïñåß íá ìåôáó÷çìáôéóôåß óå äéÜöïñåò Üëëåò ìïñöÝò. ÐåñéãñÜøôå ôç äéáäéêáóßá ìå ôçí ïðïßá åíåñãïðïéåßôáé ôï áßóèçìá ôçò üñáóçò. 186 5. ÐáñÜäåéãìá ìåôáôñïðÞò ôçò öùôåéíÞò óå çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá åßíáé ôá öùôïâïëôáúêÜ óôïé÷åßá ðïõ åßíáé ðëÝïí áñêåôÜ äéáäåäïìÝíá óôçí åðï÷Þ ìáò. Ôé ïíïìÜæïõìå öùôåéíÝò ðçãÝò. ÁðÜíôçóç ¼ôáí öùôåéíÞ áêôßíá öôÜíåé óôá ìÜôéá ìáò. ç êéíçôéêÞ. ÐáñÜäåéãìá ìåôáôñïðÞò ôçò öùôåéíÞò óå ÷çìéêÞ åíÝñãåéá åßíáé ç ÷çìéêÞ åíÝñãåéá ôùí öõôþí ìÝóù ôïõ öáéíïìÝíïõ ôçò öùôïóýíèåóçò. ÐáñÜäåéãìá ìåôáôñïðÞò öùôåéíÞò åíÝñãåéáò óå êéíçôéêÞ åßíáé ôï áêôéíüìåôñï ðïõ åéêïíßæåôáé óôï äéðëáíü ó÷Þìá. ÌåñéêÝò áðü áõôÝò åßíáé ç èåñìéêÞ. . ÐáñÜäåéãìá ìåôáôñïðÞò ôçò öùôåéíÞò óå èåñìéêÞ åíÝñãåéá åßíáé ïé çëéáêïß èåñìïóßöùíåò.

ÁðÜíôçóç Ôá öùò äå äéáäßäåôáé óå üëá ôá ìÝóá. Ïé öùôåéíÝò ðçãÝò ÷ùñßæïíôáé óå öõóéêÝò êáé ôå÷íçôÝò áíÜëïãá ìå ôç öýóç ôïõò. Ðþò åîçãåßôå ôçí ýðáñîç äéáöáíþí êáé áäéáöáíþí óùìÜôùí. ÕðÜñ÷ïõí ìÝóá óôá ïðïßá äéáäßäåôáé êáé ïíïìÜæïíôáé äéáöáíÞ ìÝóá êáé Üëëá óôá ïðïßá äå äéáäßäåôáé ôï öùò êáé ëÝãïíôáé áäéáöáíÞ ìÝóá. Ç ãåùìåôñéêÞ ïðôéêÞ ìåëåôÜ ôá öáéíüìåíá ôçò ïðôéêÞò ÷ñçóéìïðïéþíôáò ôç âïÞèåéá ôçò ãåùìåôñßáò êáé ôçò áêôßíáò öùôüò. Ðïéá õëéêÜ ìÝóá ïíïìÜæïíôáé ïìïãåíÞ êáé ãéáôß áõôÜ ðáßæïõí óçìáíôéêü ñüëï óôç äéÜäïóç ôïõ öùôüò. Áêüìç. Óå ðïéá ìÝóá äéáäßäåôáé ôï öùò. ÏìïãåíÝò õëéêü ìÝóï åßíáé åêåßíï ðïõ Ý÷åé ôéò ßäéåò éäéüôçôåò óå üëá ôá óçìåßá ôïõ. ¼ðùò èá äïýìå ðáñáêÜôù. Óôéò öùôåéíÝò ðçãÝò ç öùôåéíÞ åíÝñãåéá ðïõ åêðÝìðåôáé ìÝóù ôùí öùôïíßùí ðñïÝñ÷åôáé áðü ôç ìåôáôñïðÞ êÜðïéáò Üëëçò ìïñöÞò åíÝñãåéáò. 2. üôáí áëëÜæåé ç áêôßíá öùôüò ìÝóï äéÜäïóçò.ÁðÜíôçóç ÖùôåéíÞ ðçãÞ åßíáé êÜèå óõóêåõÞ Þ êÜðïéï óþìá ðïõ åêðÝìðåé öùò. Ðïéïò êëÜäïò ôçò öõóéêÞò ïíïìÜæåôáé ãåùìåôñéêÞ ïðôéêÞ.2 ΔΙΑΔΟΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ÅñùôÞóåéò . Ï ¹ëéïò áðïôåëåß ôç óçìáíôéêüôåñç öùôåéíÞ ðçãÞ. Åßíáé óçìáíôéêü íá åßíáé ïìïãåíÝò Ýíá ìÝóï ãéáôß óå áõôü ôï öùò äéáäßäåôáé åõèýãñáììá. êáé øõ÷ñÝò öùôåéíÝò ðçãÝò. Ìéá ðïëý ëåðôÞ äÝóìç öùôüò ôçí ðáñéóôÜíïõìå ìå ìéá åõèåßá ãñáììÞ êáé ôçí ïíïìÜæïõìå áêôßíá öùôüò. ÁðÜíôçóç ÃåùìåôñéêÞ ïðôéêÞ åßíáé ï êëÜäïò ôçò öõóéêÞò ðïõ âáóßæåôáé óôç ìåëÝôç ôïõ öùôüò ÷ñçóéìïðïéþíôáò ôï ó÷åäéáóìü ôçò ðïñåßáò äéÜäïóçò ôïõ öùôüò. üðùò åßíáé ç ïèüíç ôçò ôçëåüñáóçò. Κεφάλαιο 6 6. óôáìáôÜåé íá äéáäßäåôáé åõèýãñáììá. Åðßóçò õðÜñ÷ïõí ïñéóìÝíá ìÝóá óôá ïðïßá äéáäßäåôáé ìåñéêþò ôï öùò êáé óôá ïðïßá äå äéáêñß- 187 . ¸ôóé ãéá ðáñÜäåéãìá ï ¹ëéïò áðïôåëåß ìéá öõóéêÞ öùôåéíÞ ðçãÞ åíþ Ýíáò çëåêôñéêüò ëáìðôÞñáò áðïôåëåß ôå÷íçôÞ öùôåéíÞ ðçãÞ. áíÜëïãá ìå ôï áí åêðÝìðïõí èåñìüôçôá ôáõôü÷ñïíá ìå ôçí åêðïìðÞ öùôüò ïé ðçãÝò äéáêñßíïíôáé óå èåñìÝò öùôåéíÝò ðçãÝò üðùò åßíáé ç öëüãá åíüò êåñéïý.ÁðáíôÞóåéò 1.

Óå ôé äéáöÝñåé áðü ôçí Ýêëåéøç ÓåëÞíçò. Ç ðáñáóêéÜ åßíáé ìéá ðåñéï÷Þ ðïõ öùôßæåôáé ìåñéêþò êáé âñßóêåôáé ãýñù áðü ôçí êõñßùò óêéÜ. Ôá äéáöáíÞ óþìáôá åßíáé åêåßíá óôá ïðïßá ìðïñïýìå íá äéáêñßíïõìå ôá áíôéêåßìåíá ðïõ õðÜñ÷ïõí ðßóù áðü áõôÜ. Óôçí åðéöÜíåéá ôçò Ãçò åêôüò áðü óêéÜ ó÷çìáôßæåôáé êáé ðáñáóêéÜ. Óôçí Ýêëåéøç ÓåëÞíçò áíÜìåóá óôïí ¹ëéï êáé ôç ÓåëÞíç ðáñåìâÜëëåôáé ç Ãç.Κεφάλαιο 6 íïõìå êáèáñÜ ôá óþìáôá. 3. óå áíôßèåóç ìå ôïí Þ÷ï. óå áíôßèåóç ìå ôá áäéáöáíÞ. Áõôü óõìâáßíåé ãéáôß óôçí åõèýãñáììç ðïñåßá ôùí áêôßíùí öùôüò ðáñåìâÜëëåôáé ôï áäéáöáíÝò óþìá. ÁðÜíôçóç Ç óêéÜ åíüò óþìáôïò ó÷çìáôßæåôáé óå åêåßíåò ôéò ðåñéï÷Ýò üðïõ äåí ìðïñïýí íá öôÜóïõí ïé áêôßíåò ðïõ ðñïÝñ÷ïíôáé áðü ôç öùôåéíÞ ðçãÞ. Ôüôå ðÜíù óôçí åðéöÜíåéá ôçò Ãçò ó÷çìáôßæåôáé óêéÜ. Áðáñáßôçôç ðñïûðüèåóç ãéá ôç äçìéïõñãßá óêéÜò åßíáé ç ýðáñîç öùôüò êáé ôï óþìá íá åßíáé áäéáöáíÝò. Ôüôå ç ÓåëÞíç äåí åßíáé ïñáôÞ áðü ôç Ãç. 188 . Ó÷çìáôéêÞ ðáñÜóôáóç ôçò Ýêëåéøçò Çëßïõ öáßíåôáé óôï ðáñáêÜôù ó÷Þìá. Ôüôå ïé êÜôïéêïé ôçò ðåñéï÷Þò áõôÞò äåí áíôéëáìâÜíïíôáé ôçí ïëéêÞ Ýêëåéøç Çëßïõ áëëÜ ìåñéêÞ Ýêëåéøç. Ç äçìéïõñãßá ôçò óêéÜò åßíáé áðïôÝëåóìá ôçò åõèýãñáììçò äéÜäïóçò ôïõ öùôüò. ÁðÜíôçóç ¸êëåéøç Çëßïõ óõìâáßíåé üôáí ç ÓåëÞíç âñåèåß óôçí ðåñéï÷Þ ìåôáîý Ãçò êáé ¹ëéïõ. äéáäßäåôáé óôï êåíü. ¢ñá ôï öùò äéáðåñíÜ ôá äéáöáíÞ óþìáôá óå áíôßèåóç ìå ôá áäéáöáíÞ. Ðüôå êáé ðþò ó÷çìáôßæåôáé ç óêéÜ åíüò óþìáôïò. ÓçìåéáêÞ öùôåéíÞ ðçãÞ åßíáé üôáí ç ðçãÞ áðïôåëåßôáé áðü Ýíá ìüíï óçìåßï. 4. Ðüôå óõìâáßíåé Ýêëåéøç Çëßïõ. ÁõôÜ åßíáé ôá çìéäéáöáíÞ ìÝóá. Ôï öùò.

000.000. áêïëïõèåß ôçí ðïñåßá ãéá ôçí ïðïßá áðáéôåßôáé ï åëÜ÷éóôïò ÷ñüíïò. 189 . Κεφάλαιο 6 ÁðÜíôçóç Ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ôïõ öùôüò åßíáé ðåñßðïõ 1.000 öïñÝò ìåãáëýôåñç áðü ôçí ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ôïõ Þ÷ïõ óôïí áÝñá. Äßíåôáé ç ôá÷ýôçôá ôïõ öùôüò óôï êåíü õ=300. Áí ôï öùò äéáíýåé ìéá ïñéóìÝíç áðüóôáóç óå 1 min. ðïõ åßíáé ç óõíôïìüôåñç äéáäñïìÞ. Óå äéáöïñåôéêÜ ìÝóá äéÜäïóçò ôçò áêôßíáò ôïõ öùôüò ç ôá÷ýôçôá ðáßñíåé ìéêñüôåñåò ôéìÝò. Êáé t=60 sec. ðüóï ÷ñüíï èá ÷ñåéáóôåß ãéá íá äéáíýóåé ôçí ßäéá áðüóôáóç Ýíá áåñïðëÜíï ðïõ êéíåßôáé ìå ôá÷ýôçôá 1. ÁõôÞ åßíáé êáé ç ìåãáëýôåñç äõíáôÞ ôéìÞ ðïõ ìðïñåß íá ðÜñåé ç ôá÷ýôçôá ôïõ öùôüò êáé åßíáé 300. óå êÜèå ïìïãåíÝò ìÝóï ôï öùò äéáäßäåôáé åõèýãñáììá. ÁðÜíôçóç Ç áñ÷Þ ôïõ åëá÷ßóôïõ ÷ñüíïõ äéáôõðþèçêå áðü ôïí ÖåñìÜ êáé Ý÷åé ùò åîÞò: ¼ôáí ôï öùò äéáäßäåôáé áðü Ýíá óçìåßï óå Ýíá Üëëï. ¸ôóé.000 km/s.080 km/h.000 m/s. ÄçëáäÞ ï ÷ñüíïò ðïõ áðáéôåßôáé ãéá íá äéáäïèåß ôï öùò áðü Ýíá óçìåßï óå Ýíá Üëëï åîáñôÜôáé áðü ôçí ôá÷ýôçôá áðü ôçí ïðïßá äéáäßäåôáé êáé áðü ôçí áðüóôáóç ðïõ ðñÝðåé íá äéáíýóåé. ¸ôïò öùôüò åßíáé ç áðüóôáóç ðïõ äéáíýåé ôï öùò óå Ýíá Ýôïò. ¸ðåéôá õðïëïãßæïõìå ôçí áðüóôáóç ðïõ äéáíýåé óå 1 min ôï öùò. áíÜëïãá ìå ôï ìÝóï äéÜäïóçò. 6. ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Ðüóï ìåãáëýôåñç åßíáé ç ôá÷ýôçôá ôïõ öùôüò áðü ôçí ôá÷ýôçôá ôïõ Þ÷ïõ. Ëýóç Áñ÷éêÜ ìåôáôñÝðïõìå ôçí ôá÷ýôçôá ôïõ áåñïðëÜíïõ óå m/s êáé ôï ÷ñïíéêü äéÜóôçìá óå sec. Åíþ ç ôá÷ýôçôá ôïõ Þ÷ïõ äå äéáäßäåôáé óôï êåíü. Ðïéá ÷ñÞóéìá óõìðåñÜóìáôá ðñïêýðôïõí áðü áõôÞí. óýìöùíá ìå ôçí ðáñáðÜíù áñ÷Þ. ÁõôÞ åßíáé. Ôé ïíïìÜæïõìå Ýôïò öùôüò. Äéáôõðþóôå ôçí áñ÷Þ ôïõ åëá÷ßóôïõ ÷ñüíïõ. ç ôá÷ýôçôá ôïõ öùôüò ìðïñåß íá äéáäïèåß óå áõôü.5.

ÌÝóá óå êÜèå ïìïãåíÝò õëéêü ôï öùò äéáäßäåôáé ………………… Åêôüò áðü ôçí ýëç ôï öùò äéáäßäåôáé êáé óôï ………………… Ôá óþìáôá ìÝóá óôá ïðïßá äéáäßäåôáé ôï öùò ôá ïíïìÜæïõìå …………… ÁíôéèÝôùò ôá óþìáôá ìÝóá óôá ïðïßá äå äéáäßäåôáé ôï öùò. ìÜôéá. 2. åôåñüöùôï â) åíÝñãåéáò. ÂëÝðïõìå Ýíá áíôéêåßìåíï üôáí …………… ôï ïðïßï ðñïÝñ÷åôáé áðü áõôü åéóÝëèåé óôá …………………… ìáò. 190 . ÂëÝðïõìå Ýíá áíôéêåßìåíï üôáí: á) ôï áíôéêåßìåíï åêðÝìðåé öùò. ã. êåíü. ÓõìðëÞñùóå ôéò ëÝîåéò ðïõ ëåßðïõí áðü ôï ðáñáêÜôù êåßìåíï. ïðüôå ïíïìÜæåôáé …………… Þ íá åðáíåêðÝìðåé ôï öùò ðïõ öôÜíåé óå áõôü. áäéáöáíÞ. Ôï öùò åßíáé ìéá ìïñöÞ ………………… Ç öùôåéíÞ åíÝñãåéá ìåôáöÝñåôáé áðü ôá …………… ÊÜèå öùôüíéï ………………… ðïóüôçôá åíÝñãåéáò. Óå ðïéåò Þ óå ðïéá áðü ôéò åðüìåíåò ðñïôÜóåéò ôï ðåñéå÷üìåíü ôïõò åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ïñèü. ïðüôå ïíïìÜæåôáé ………………… â. ôá ïíïìÜæïõìå ………………… ÁðÜíôçóç á) óùìáôßäéï.Κεφάλαιο 6 Ï ÷ñüíïò ðïõ èá ÷ñåéáóôåß ôï áåñïðëÜíï ãéá íá äéáíýóåé ôçí ßäéá áðüóôáóç åßíáé táåñïðëÜíïõ êáé õðïëïãßæåôáé ùò åîÞò: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ×ñçóéìïðïßçóå êáé åöÜñìïóå ôéò Ýííïéåò ðïõ Ýìáèåò: 1. ã) öùò áðü ôï áíôéêåßìåíï öôÜíåé óôá ìÜôéá ìáò. êáèïñéóìÝíç. áõôüöùôï. äéáöáíÞ. ÷ñþìá. åãêÝöáëï. â) ôï áíôéêåßìåíï öùôßæåôáé áðü öùôåéíÞ ðçãÞ. Ôüôå ôï öùò äéåãåßñåé ôá ………………… êýôôáñá êáé ç äéÝãåñóç áõôÞ ìåôáâéâÜæåôáé óôïí ………………… ¸íá áíôéêåßìåíï ìðïñåß íá åêðÝìðåé ôï ßäéï öùò. Ýôóé þóôå ïé ðñïôÜóåéò ðïõ ðñïêýðôïõí íá åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ïñèÝò: á. ã) åõèýãñáììá. öùôüíéá. Ôï …………… ôïõ åêðåìðüìåíïõ öùôüò êáèïñßæåôáé áðü ôçí åíÝñãåéá ôùí öùôïíßùí áðü ôá ïðïßá áðïôåëåßôáé.

¸íá óþìá. å) ¼ôáí ôï öùò ðñïóðßðôåé óå Ýíá áêôéíüìåôñï. å) üôáí öùò ðñïóðßðôåé óå Ýíá áêôéíüìåôñï. ä. Íá ðåñéãñÜøåéò ôéò ìåôáôñïðÝò åíÝñãåéáò ðïõ óõìâáßíïõí: á) ó’ Ýíáí çëåêôñéêü ëáìðôÞñá ðïõ öùôï âïëåß. ã) üôáí ôï çëéáêü öùò ðÝöôåé ðÜíù óôá öýëëá ôùí äÝíôñùí. ãéá íá åêðÝìøåé öùò. ä) ¼ôáí ôï öùò ðñïóðßðôåé óôï óõëëÝêôç çëéáêïý èåñìïóßöùíá. Ôáîéíüìçóå ôá ðáñáêÜôù óþìáôá óå áõôüöùôá êáé åôåñüöùôá: á) ¹ëéïò. å) áíáììÝíï êåñß. Íá ÷áñáêôçñßóåéò ìå Ó ôéò ðñïôÜóåéò ôùí ïðïßùí ôï ðåñéå÷üìåíï åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ïñèü êáé ìå Ë áõôÝò ðïõ ôï ðåñéå÷üìåíü ôïõò åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ëáíèáóìÝíï. ã. 191 . ä) üôáí ôï çëéáêü öùò ðñïóðßðôåé óôï óõëëÝêôç ôïõ çëéáêïý èåñìïóßöùíá. â) ÓåëÞíç. ã) Áõãåñéíüò (ðëáíÞôçò Áöñïäßôç). Óå êÜèå öùôåéíÞ ðçãÞ êÜðïéá ìïñöÞ åíÝñãåéáò ìåôáôñÝðåôáé óå öùôåéíÞ. ã) ¼ôáí ôï çëéáêü öùò ðÝöôåé ðÜíù óôá öýëëá ôùí äÝíôñùí. ç öùôåéíÞ åíÝñãåéá ìåôáôñÝðåôáé óå ÷çìéêÞ. â) Óå Ýíá áíáììÝíï êåñß ç ÷çìéêÞ åíÝñãåéá ìåôáôñÝðåôáé óå öùôåéíÞ êáé èåñìéêÞ. ÁðÜíôçóç á) Óå Ýíáí çëåêôñéêü ëáìðôÞñá ðïõ öùôïâïëåß ç çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá ìåôáôñÝðåôáé óå öùôåéíÞ. â) óå Ýíá áíáììÝíï êåñß. ¸íá óþìá ðïõ åêðÝìðåé öùò åßíáé öùôåéíÞ ðçãÞ. 5. ðñÝðåé íá Ý÷åé õøçëÞ èåñìïêñáóßá. ä) Ðïýëéá (áóôåñéóìüò). Ìüíï ôá óôåñåÜ óþìáôá ìðïñïýí íá åêðÝìðïõí öùò üôáí áðïêôÞóïõí õøçëÞ èåñìïêñáóßá. á.ÁðÜíôçóç ÅðéóôçìïíéêÜ ïñèÝò ðñïôÜóåéò åßíáé ç á êáé ç â. ç öùôåéíÞ åíÝñãåéá ìåôáôñÝðåôáé óå êéíçôéêÞ. â. Κεφάλαιο 6 3. ÁðÜíôçóç á Ó â Ó ã Ë ä Ë 4. ç öùôåéíÞ åíÝñãåéá ìåôáôñÝðåôáé óå èåñìéêÞ.

Ýã÷ñùìï ôæÜìé. Óå ðïéá öÜóç âñßóêåôáé ç ÓåëÞíç üôáí Ý÷ïõìå Ýêëåéøç Çëßïõ. ÄéáöáíÞ Íåñü ÁÝñáò ¸ã÷ñùìï ôæÜìé ÇìéäéáöáíÞ Ãõáëß Ãáëáêôü÷ñùìï ôæÜìé Öùôïãñáöéêü öéëì ÁäéáöáíÞ Îýëï Áëïõìéíü÷áñôï ×áñôß 7. Áõôüöùôá ¹ëéïò Ðïýëéá ÁíáììÝíï êåñß Åôåñüöùôá ÓåëÞíç Áõãåñéíüò 6. îýëï. Ðüôå êáé ãéáôß ó÷çìáôßæåôáé ç óêéÜ. çìéäéáöáíÞ. ãéáôß óôçí ðïñåßá ôùí áêôßíùí ðáñåìâÜëëåôáé ôï áäéáöáíÝò óþìá. 8. ÊáôÜôáîå ôá ðáñáêÜôù óþìáôá óå äéáöáíÞ. ÁðÜíôçóç Óôïí ðñáêÜôù ðßíáêá öáßíïíôáé ôá äéáöáíÞ. ãõáëß. ÁðÜíôçóç Ç óêéÜ åíüò óþìáôïò ó÷çìáôßæåôáé óôéò ðåñéï÷Ýò åêåßíåò ðïõ äåí öôÜíïõí ïé áêôßíåò ðïõ ðñïÝñ÷ïíôáé áðü ôç öùôåéíÞ ðçãÞ. ÕðïóôÞñéîå ôçí ÜðïøÞ óïõ ó÷åäéÜæïíôáò êáôÜëëçëï ó÷Þìá. ÷áñôß. áÝñáò. 192 . üìùò ãéá ôç äçìéïõñãßá ôçò åßíáé áðáñáßôçôç ðñïûðüèåóç íá õðÜñ÷åé ðçãÞ öùôüò êáé öõóéêÜ ôï áäéáöáíÝò óþìá. áäéáöáíÞ: íåñü. Ç óêéÜ ìðïñåß íá äçìéïõñãåßôáé áðü ôçí Ýëëåéøç öùôüò óôçí ðåñéï÷Þ ðïõ ó÷çìáôßæåôáé.Κεφάλαιο 6 ÁðÜíôçóç Óôïí ðáñáêÜôù ðßíáêá êáôáôÜóóïíôáé ôá áõôüöùôá êáé ôá åôåñüöùôá óþìáôá. ÄçëáäÞ ôï öùò äå óôñßâåé êáôÜ ôç äéÜäïóÞ ôïõ êáé ùò áðïôÝëåóìá äçìéïõñãïýíôáé ïé óêéÝò. ãáëáêôü÷ñùìï ôæÜìé. çìéäéáöáíÞ êáé áäéáöáíÞ óþìáôá. áëïõìéíü÷áñôï. öùôïãñáöéêü öéëì.

Íá ÷áñáêôçñßóåéò ìå Ó ôéò ðñïôÜóåéò ôùí ïðïßùí ôï ðåñéå÷üìåíï åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ïñèü êáé ìå Ë áõôÝò ðïõ ôï ðåñéå÷üìåíü ôïõò åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ëáíèáóìÝíï. Óôçí åéêüíá ðïõ ðáñéóôÜíåôáé óôï äéðëáíü ó÷Þìá íá äåßîåéò ôéò ðåñéï÷Ýò óêéÜò-ðáñáóêéÜò. ã) Åêäçëþíåôáé ìéá Ýêëåéøç ÓåëÞíçò óå êÜèå óåëçíéáêü êýêëï. åíþ êÜðïéïò ãéá íá äåé ìéá ìåñéêÞ Ýêëåéøç Çëßïõ áñêåß íá âñßóêåôáé óôçí ðåñéï÷Þò ôçò ðáñáóêéÜò. ÁðÜíôçóç á Ó â Ë ã Ë ä Ó 193 . á) Ç óêéÜ ó÷çìáôßæåôáé óôçí êáôåýèõíóç öùôåéíÞò ðçãÞò áíôéêåéìÝíïõ ðñïò ôçí ðëåõñÜ ôïõ áíôéêåéìÝíïõ. Κεφάλαιο 6 9. ä) Óôç äéÜñêåéá ìéáò Ýêëåéøçò ç Ãç. Ôüôå ç óêéÜ ôçò ÓåëÞíçò ó÷çìáôßæåôáé ðÜíù óôç Ãç. ÁðÜíôçóç Óôï ðáñáêÜôù ó÷Þìá öáßíïíôáé ïé ðåñéï÷Ýò ôçò óêéÜò êáé ôçò ðáñáóêéÜò . Ðïý âñßóêåôáé Ýíáò ãÞéíïò ðáñáôçñçôÞò üôáí ðáñáôçñåß ìéá ïëéêÞ Þ ìéá ìåñéêÞ Ýêëåéøç Çëß ïõ áíôßóôïé÷á.ÁðÜíôçóç ¸êëåéøç Çëßïõ óõìâáßíåé üôáí ç ÓåëÞíç âñåèåß óôçí ðåñéï÷Þ ìåôáîý Ãçò êáé ¹ëéïõ. ¸íáò ðáñáôçñçôÞò ãéá íá äåé ìéá ïëéêÞ Ýêëåéøç Çëßïõ ðñÝðåé íá âñßóêåôáé óôçí ðåñéï÷Þ ôçò óêéÜò. â) Ç ðáñáóêéÜ ïöåßëåôáé óôï ãåãïíüò üôé ôï öùò äå äéáäßäåôáé åõèýãñáììá ìÝóá óôïí áÝñá.üðïõ áíôßóôïé÷á åßíáé êáé áðü ôçí ðÜíù ðëåõñÜ. ç ÓåëÞíç êáé ï ¹ëéïò âñßóêïíôáé óôçí ßäéá åõèåßá. 10. Ìéá Ýêëåéøç Çëßïõ öáßíåôáé ó÷çìáôéêÜ óôçí åéêüíá ôçò äéðëáíÞò óåëßäáò.

¸ôóé ç ÓåëÞíç äåí áðïôåëåß öùôåéíÞ ðçãÞ áëëÜ Ýíáí ðëáíÞôç ðïõ öùôßæåôáé áðü ìéá öõóéêÞ öùôåéíÞ ðçãÞ üðùò ï ¹ëéïò. ç êýñéá öõóéêÞ öùôåéíÞ ðçãÞ ãéá ôç Ãç åßíáé ï ¹ëéïò.Κεφάλαιο 6 ÅöÜñìïóå ôéò ãíþóåéò óïõ êáé ãñÜøå ôåêìçñéùìÝíåò áðáíôÞóåéò óôéò åñùôÞóåéò ðïõ áêïëïõèïýí: 11. Íá áéôéïëïãÞóåéò ôçí áðÜíôçóÞ óïõ. Ç ÓåëÞíç åßíáé áõôüöùôï Þ åôåñüöùôï óþìá. Ôá öùôïâïëôáúêÜ óôïé÷åßá åßíáé ìéá ó÷åôéêÜ êáéíïýñãéá ôå÷íïëïãßá ðïõ ìåôáôñÝðåé ôç öùôåéíÞ åíÝñãåéá ôïõ ¹ëéïõ óå çëåêôñéêü ñåýìá. ×ñçóéìïðïéþíôáò ôï ìïíôÝëï ôùí öùôåéíþí áêôßíùí áðåéêüíéóå ôïí ôñüðï ìå ôïí ïðïßï âëÝðåéò ôç ÓåëÞíç. Íá áíáöÝñåéò ôñåéò ôå÷íçôÝò öùôåéíÝò ðçãÝò ðïõ ÷ñçóéìïðïéïýìå óõíÞèùò. ÁðÜíôçóç ¼ðùò Ýõêïëá ìðïñåß êáíåßò íá áíôéëçöèåß. 12. 14. 194 ÁðÜíôçóç Ç ÓåëÞíç åßíáé ïñáôÞ áðü ôç Ãç ëüãù ôçò áêôßíáò ðïõ öôÜíåé óôç . Ìðïñåßò íá åîçãÞóåéò ãéáôß ç ëÜâá åíüò çöáéóôåßïõ åßíáé ïñáôÞ áêüìç êáé ôç íý÷ôá. â) Ýíá áíáììÝíï êåñß ðïõ ìåôáôñÝðåé ôç ÷çìéêÞ åíÝñãåéá ôïõ êåñéïý óå öùôåéíÞ. Ëüãù ôçò ìåãÜëçò èåñìïêñáóßáò ðïõ áíáðôýóåôáé óôï åóùôåñéêü åíüò çöáéóôåßïõ. 13. ÄçëáäÞ ç ÓåëÞíç åßíáé ïñáôÞ ãéá åìÜò ëüãù ôçò öùôåéíÞò áêôßíáò ôïõ ¹ëéïõ ðïõ äÝ÷åôáé. ã) ìéá öùôéÜ óôçí ïðïßá ç ÷çìéêÞ åíÝñãåéá ìåôáôñÜðçêå óå öùôåéíÞ. Ýíá ìÝñïò ôçò åíÝñãåéáò ìåôáôñÝðåôáé óå öùôåéíÞ êáé Ýôóé ãéá íá åßíáé ïñáôÞ óå áíèñþðéíï ìÜôé äåí åßíáé áðáñáßôçôï íá öùôßæåôáé áðü Üëëç öùôåéíÞ ðçãÞ. ÁðÜíôçóç Ç ÓåëÞíç åßíáé åôåñüöùôï óþìá ãéáôß äåí åêðÝìðåé öùò áðü ìüíï ôïõ áëëÜ öùôßæåôáé áðü ôïí ¹ëéï. Ðïéá åßíáé ç êýñéá öõóéêÞ öùôåéíÞ ðçãÞ ãéá ôç Ãç. ÁðÜíôçóç Ç ëÜâá åíüò çöáéóôåßïõ áðïôåëåß áõôüöùôï óþìá ãéáôß áðü ìüíç ôçò åßíáé öõóéêÞ öùôåéíÞ ðçãÞ. ÌåñéêÝò ôå÷íçôÝò öùôåéíÝò ðçãÝò åßíáé: á) ïé ëáìðôÞñåò ðïõ ìåôáôñÝðïõí ôçí çëåêôñéêÞ åíÝñãåéá óå öùôåéíÞ. ÐïëëÝò Üëëåò åöáñìïãÝò ðïõ áðáéôïýí åíÝñãåéá ðñïìçèåýïíôáé ôçí åíÝñãåéÜ ôïõò áðü ôç öùôåéíÞ åíÝñãåéá ôïõ ¹ëéïõ.

Ðþò äéáðéóôþíïõìå üôé ôï öùò äéáäßäåôáé óôï êåíü. 18. ÄçëáäÞ èá åßíáé ïñáôü óå åìÜò áí öùôéóôåß ìå ôç âïÞèåéá Üëëçò öùôåéíÞò ðçãÞò üðùò ôï öùò ôïõ ¹ëéïõ. Óôç ìåãáëýôåñç äéáäñïìÞ ðïõ áêïëïõèåß ôï öùò ôïõ ¹ëéïõ ìÝ÷ñé íá öôÜóåé óôç Ãç õðÜñ÷åé êåíü êáé ðáñ’ üëá áõôÜ ôï öùò ôïõ ¹ëéïõ öôÜíåé óå áõôÞ. Ìå âÜóç ôçí áñ÷Þ ôïõ åëá÷ßóôïõ ÷ñüíïõ. Áõôü óõìâáßíåé ãéáôß ç ôá÷ýôçôá ôïõ öùôüò åßíáé êáôÜ 1. üôáí ôï öùò äéáäßäåôáé áðü Ýíá óçìåßï óå Ýíá Üëëï áêïëïõèåß ôçí ðïñåßá ãéá ôçí ïðïßá áðáéôåßôáé ï åëÜ÷éóôïò ÷ñüíïò. ÁðÜíôçóç Óýìöùíá ìå ôçí áñ÷Þ ôïõ åëá÷ßóôïõ ÷ñüíïõ ðïõ äéáôýðùóå ï ÖåñìÜ. ÂëÝðïõìå Ýíá áíáììÝíï êåñß óôï óêïôÜäé åðåéäÞ åßíáé ìéá öùôåéíÞ ðçãÞ. Óõìâáßíåé ôï ßäéï êáé ìå ôïí Þ÷ï. Κεφάλαιο 6 15. ðñïóðÜèçóå íá åîçãÞóåéò ãéáôß óå ïìïãåíÞ ìÝóá ôï öùò äéáäßäåôáé åõèýãñáììá. ÁðÜíôçóç Ôï öùò äéáäßäåôáé óôï êåíü.000 öïñÝò ìåãáëýôåñç áðü ôçí ôá÷ýôçôá ôïõ Þ÷ïõ. Íá ðåñéãñÜøåéò Ýíá öáéíüìåíï áðü ôï ïðïßï íá ìðïñåßò íá óõìðåñÜíåéò üôé ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ôïõ Þ÷ïõ åßíáé ðïëý ìéêñüôåñç áðü ôçí ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ôïõ öùôüò. Áõôü ìðïñåß íá ôï êáôáëÜâåé êÜðïéïò åýêïëá áí óêåöôåß üôé ç ìåãáëýôåñç öõóéêÞ ðçãÞ öùôüò óôç Ãç Ýñ÷åôáé Ýîù áðü áõôÞí. Ðþò ìðïñïýìå ëïéðüí íá äïýìå Ýíá óâçóìÝíï êåñß. ÁðÜíôçóç ¸íá óâçóìÝíï êåñß èá ìðïñïýìå íá ôï äïýìå ìüíï áí öùôåéíÞ áêôßíá áðü Üëëç öùôåéíÞ ðçãÞ ðÝóåé ðÜíù ôïõ. ÁðÜíôçóç ÊáôÜ ôç äéÜñêåéá ìéáò êáôáéãßäáò ðáñáôçñïýìå üôé ðñþôá âëÝðïõìå ôçí áóôñáðÞ êáé Ýðåéôá áðü ëßãï áêïýìå ôç âñïíôÞ ôçò êáôáéãßäáò. äçëáäÞ áðü ôïí ¹ëéï. 195 . 16.ÓåëÞíç áðü ôïí ¹ëéï êáé Ýôóé åßíáé ïñáôÞ áðü áíèñþðéíï ìÜôé ðïõ âñßóêåôáé óôç Ãç.000. Óôï äéðëáíü ó÷Þìá ðáñéóôÜíåôáé ó÷çìáôéêÜ ç áðåéêüíéóç ôçò ÓåëÞíçò üðùò ôç âëÝðïõìå óôç Ãç. ¸ôóé óõìðåñáßíïõìå üôé ôï öùò äéáäßäåôáé óôï êåíü. 17.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ 1. Ç åëÜ÷éóôç äéáäñïìÞ åßíáé ç åõèåßá ãñáììÞ. ¸ôóé ôïí åëÜ÷éóôï ÷ñüíï èá ôïí êÜíåé áí êáëýøåé ôçí åëÜ÷éóôç äéáäñïìÞ. åßíáé ïñèïãþíéï. Ç ïèüíç Ý÷åé ôïðïèåôçèåß óå áðüóôáóç 50 cm áðü ôç öëüãá ôïõ êåñéïý.Κεφάλαιο 6 Óå Ýíá ïìïãåíÝò õëéêü ôï öùò êéíåßôáé ìå óôáèåñÞ ôá÷ýôçôá. áí ãíùñßæåéò üôé ôï ìÞêïò ôïõ ìïëõâéïý åßíáé 15 cm êáé ç áðüóôáóÞ ôïõ áðü ôç öëüãá 20 cm. ÖõóéêÞ êáé Ãåùìåôñßá: Ðïéá ãùíßá ðñÝðåé íá ó÷çìáôßæïõí ïé çëéáêÝò áêôßíåò ìå ôï ïñéæüíôéï åðßðåäï þóôå ôï ìÞêïò ôçò óêéÜò åíüò áíèñþðïõ óôï Ýäáöïò íá åßíáé ßóï ìå ôï ýøïò ôïõ. 2. Íá õðïëïãßóåéò ôï ìÝãåèïò ôçò óêéÜò. Áðü ôá ìáèçìáôéêÜ ãíùñßæïõìå üôé ç åöáðôïìÝíç ìéáò ãùíßáò éóïýôáé ìå ôçí áðÝíáíôé êÜèåôç ðëåõñÜ ðñïò ôçí ðñïóêåßìåíç óôç ãùíßá ðëåõñÜ. 196 . Ëýóç Ôï ôñßãùíï ðïõ ó÷çìáôßæåôáé ìå ðëåõñÝò ôçí õðïôåßíïõóá ðïõ åßíáé ç áêôßíá êáé ôéò Üëëåò äýï êÜèåôåò ðëåõñÝò. ðïõ åßíáé ï áíèñùðïò êáé ç óêéÜ ôïõ. ¸ôóé. Óôç äéðëáíÞ åéêüíá íá ó÷åäéÜóåéò ôç óêéÜ ôïõ ìïëõâéïý ðïõ äçìéïõñãåßôáé ðÜíù óôçí ïèüíç áðü ôç öëüãá ôïõ êåñéïý.

ìðïñåßò íá âñåéò ðüóï åßíáé ôï ýøïò ôïõ êôçñßïõ.Ëýóç Óôï ó÷Þìá ôçò ðñïçãïýìåíçò óåëßäáò öáßíåôáé ç ìïñöÞ ôùí áêôßíùí öùôüò ðïõ èá öôÜíïõí óôçí ïèüíç. êáé ôï ýøïò ôïõ êôçñßïõ èá åßíáé ôï 1/3 ôïõ ìÞêïõò ôçò óêéÜò ôïõ êôçñßïõ. Ìðïñåßò íá óêåöôåßò êáé íá ðåñéãñÜøåéò ìå ðïéï ôñüðï ï ÅñáôïóèÝíçò õðïëüãéóå ôï ýøïò ôçò ðõñáìßäáò ôçò Áéãýðôïõ ìå ôç âïÞèåéá ôïõ ìÞêïõò ôçò óêéÜò åíüò ñáâäéïý. Ëýóç Ãíùñßæïõìå üôé ç ôá÷ýôçôá ôïõ öùôüò óôï êåíü åßíáé õ=300. 4. 197 .500. Õðïëüãéóå ôï ÷ñüíï ðïõ ÷ñåéÜæåôáé ôï öùò ãéá íá öèÜóåé áðü ôïí ¹ëéï óôç Ãç áí ãíùñßæåéò üôé ç áðüóôáóç Ãçò-Çëßïõ åßíáé 1. 3. Åðßóçò ç áðüóôáóç Ãçò-¹ëéïõ åßíáé x=1. ÖõóéêÞ êáé Ãåùìåôñßá: Áí ôï ìÞêïò ôçò óêéÜò ôïõ äÝíôñïõ ôçò ðáñáêÜôù åéêüíáò åßíáé ôï 1/3 ôïõ ýøïõò ôïõ. Ëýóç Åöüóïí ôï ìÞêïò ôçò óêéÜò ôïõ äÝíôñïõ åßíáé ôï 1/3 ôïõ ýøïõò ôïõ.500.000.000 km. Ôï ìÞêïò ôçò óêéÜò ôïõ êôçñßïõ åßíáé 18 m ïðüôå ôï ýøïò ôïõ êôçñßïõ èá åßíáé 18/3=6 ìÝôñá. Óýìöùíá ìå áõôÜ ðñïêýðôåé üôé: Κεφάλαιο 6 üðïõ x ôï ìÝãåèïò ôçò óêéÜò. ¸ôóé.000 km. Ãéá íá õðïëïãßóïõìå ôï ìÞêïò ôç óêéÜò èá ðñÝðåé íá ÷ñçóéìïðïéÞóïõìå ôá êñéôÞñéá ôçò ïìïéüôçôáò ôùí ôñéãþíùí.000 km/s.000. áí ãíùñßæåéò üôé ôï ìÞêïò ôçò óêéÜò ôïõ åßíáé 18 m.

Ï Á ôïõ Êåíôáýñïõ Þ ï åããýôáôïò ôïõ Êåíôáýñïõ åßíáé ï áóôÝñáò ï ïðïßïò âñßóêåôáé ðëçóéÝóôåñá ðñïò ôï çëéáêü ìáò óýóôçìá. Ôï öùò ôïõ Çëßïõ öèÜíåé óå áõôüí 5. ïðüôå: Þ Þ 5. ¸ôóé ¢ñá 198 . Ìðïñåßò íá åêôéìÞóåéò ôç äéÜìåôñï ôïõ çëéáêïý ìáò óõóôÞìáôïò.5 þñåò áðü ôç óôéãìÞ ðïõ åêðÝìðåôáé. 108 m/s. ÌåôáôñÝðïíôáò ôï ÷ñüíï óå sec Ý÷ïõìå: ÄçëáäÞ. 6. â) Ìðïñåßò íá åêôéìÞóåéò ðüóåò öïñÝò åßíáé ìåãáëýôåñç áõôÞ ç áðüóôáóç áðü ôç äéÜìåôñï ôïõ çëéáêïý ìáò óõóôÞìáôïò. ¸ôóé ç äéÜìåôñïò ôïõ çëéáêïý ìáò óõóôÞìáôïò åßíáé 11.Κεφάλαιο 6 Ç êßíçóç ðïõ êÜíåé ôï öùò åßíáé åõèýãñáììç ïìáëÞ. á) Ìå âÜóç áõôü ôï äåäïìÝíï õðïëüãéóå ôçí áðüóôáóç ôïõ Á ôïõ Êåíôáýñïõ áðü ôç Ãç.000 km. ÐñÝðåé íá ìåôáôñÝøïõìå ôá Ýôç óå sec.000. Ôï öùò ãéá íá öèÜóåé áðü ôïí Á ôïõ Êåíôáýñïõ óôç Ãç ÷ñåéÜæåôáé 4. Ï Ðëïýôùíáò åßíáé ï ðéï áðïìáêñõóìÝíïò ðëáíÞôçò ôïõ çëéáêïý ìáò óõóôÞìáôïò. H áðüóôáóç ôïõ Ðëïýôùíá áðü ôïí ¹ëéï åßíáé ßóç ìå ôçí áêôßíá ôïõ çëéáêïý ìáò óõóôÞìáôïò.880. Äßäåôáé üôé ç ôá÷ýôçôá ôïõ öùôüò åßíáé: 3 .5 Ýôç. ×ñçóéìïðïéþíôáò áõôÜ ôá äåäïìÝíá íá õðïëïãßóåéò ôçí áðüóôáóç ôïõ Ðëïýôùíá áðü ôïí ¹ëéï. Ëýóç á) Áðü ôç âáóéêÞ ó÷Ýóç ìðïñïýìå íá õðïëïãßóïõìå ôçí áðüóôáóç ôïõ Á ôïõ Êåíôáõñïõ áðü ôç Ãç. Ëýóç Ìå ðáñüìïéï ôñüðï üðùò óôçí ðñïçãïýìåíç Üóêçóç êáé ãíùñßæïíôáò ôçí ôá÷ýôçôá ôïõ öùôüò óôï êåíü õðïëïãßæïõìå ôçí áðüóôáóç ôïõ Ðëïýôùíá áðü ôïí ¹ëéï.

â) Áðü ôçí ðñïçãïýìåíç Üóêçóç åßäáìå üôé ç äéÜìåôñïò ôïõ çëéáêïý óõóôÞìáôïò åßíáé 11. Ðïéá ÷ñïíïëïãßá óõíÝâç ç Ýêñçîç.000 sec. Ý÷ïõìå Κεφάλαιο 6 7.000 km. Áéôéïëüãçóå ôçí ÜðïøÞ óïõ. Ãéá íá âñïýìå ðüóåò öïñÝò ìåãáëýôåñç åßíáé ç áðüóôáóç ðïõ Á ôïõ Êåíôáýñïõ áðü ôç Ãç óå ó÷Ýóç ìå ôç äéÜìåôñï ôïõ çëéáêïý óõóôÞìáôïò. Åßíáé ç áðüóôáóç ðïõ äéáíýåé ôï öùò óå Ýíá Ýôïò. ¼ìùò ôï 1 Ýôïò = 31.536. Ôç íý÷ôá ôçò 23çò Öåâñïõáñßïõ ôïõ 1987 ï áóôñïíüìïò ºáí ÓÝëôïí öùôïãñÜöéóå ìå ôç âïÞèåéá ôïõ ôçëåóêïðßïõ ôïõ ôçí Ýêñçîç åíüò Üóôñïõ. 199 . Ôï Üóôñï áõôü âñéóêüôáí 169. ¢ñá ÅðåéäÞ ôá öáéíüìåíá ðïõ ðáñáôçñïýìå óôïí ïõñáíü ãßíïíôáé ðïëý íùñßôåñá áðü ôç óôéãìÞ ðïõ ôá ðáñáôçñïýìå. Åßíáé äõíáôüí ðïëëÜ áðü ôá áóôÝñéá ðïõ âëÝðïõìå ôï âñÜäõ óôïí Ýíáóôñï ïõñáíü íá Ý÷ïõí êáôáóôñáöåß áñêåôÜ ÷ñüíéá ðñéí êáé íá ìçí õðÜñ÷ïõí ðëÝïí.000 Ýôç öùôüò ìáêñéÜ áðü ôç Ãç.880. Ëýóç ¸ôïò öùôüò åßíáé ìïíÜäá ìÝôñçóç ôçò áðüóôáóçò. åßíáé äõíáôüí ðïëëÜ áðü ôá áóôÝñéá ðïõ âëÝðïõìå íá Ý÷ïõí Þäç êáôáóôñáöåß.000. Ìðïñïýìå íá õðïëïãßóïõìå ôï ÷ñüíï ðïõ Ýãéíå ç Ýêñçîç áðü ôç âáóéêÞ ó÷Ýóç ¸ôóé.

.

Κεφάλαιο 7 Ανάκλαση του φωτός .

.

Ôï öùò ëÝìå üôé áíáêëÜôáé üôáí óôçí ðïñåßá ðïõ áêïëïõèåß óå Ýíá ìÝóï óõíáíôÞóåé ôçí åðéöÜíåéá åíüò Üëëïõ óþìáôïò êáé áëëÜîåé äéåýèõíóç äéÜäïóçò ðáñáìÝíïíôáò ìÝóá óôï ßäéï äéáöáíÝò õëéêü.ÁðáíôÞóåéò 1. ðïõ óõíÞèùò åßíáé ôï êåíü. á) Ðüôå ãßíåôáé êáôïðôñéêÞ áíÜêëáóç. 2. ÁÍÁÊËÁÓÇ ÔÏÕ ÖÙÔÏÓ 7. â) Ðïéïé êáíüíåò ðñïóäéïñßæïõí ôç äéåýèõíóç äéÜäïóçò ôçò áíáêëþìåíçò äÝóìçò ôïõ öùôüò óôçí êáôïðôñéêÞ áíÜêëáóç. ÁðÜíôçóç 203 .1 ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ÅñùôÞóåéò . ÁðÜíôçóç 1. Ôï öùò äéáäßäåôáé óõíÞèùò óôï êåíü. Ðüôå ëÝìå üôé ôï öùò áíáêëÜôáé.Κεφάλαιο 7 7. Ãéá ôçí ðáñáðÜíù õðüèåóç èåùñïýìå üôé ôï öùò äéáäßäåôáé óå ïìïãåíÝò ìÝóï.

Ç ãùíßá áíÜêëáóçò åßíáé ç ãùíßá ðïõ ó÷çìáôßæåé ç áíáêëþìåíç äÝóìç öùôüò ìå ôçí êÜèåôç óôï åðßðåäï. 3. Ïé ðáñáðÜíù ðñïôÜóåéò ïíïìÜæïíôáé êáíüíåò ôçò êáôïðôñéêÞò áíÜêëáóçò. üðïõ öáßíåôáé ç ôõ÷áßá äéåýèõíóç ôùí áíáêëþìåíùí áêôßíùí. Ïé âáóéêïß êáíüíåò ðïõ éó÷ýïõí åßíáé üôé: á) Ç ãùíßá ðñüóðôùóçò. â) Ãíùñßæïõìå üôé ç ãùíßá ðñüóðôùóçò åßíáé ç ãùíßá ðïõ ó÷çìáôßæåé ç öùôåéíÞ äÝóìç ìå ôçí êÜèåôç óôï åðßðåäï ðïõ ðÝöôåé ç äÝóìç. â) Ôï öáéíüìåíï ôçò äéÜ÷õóçò ãßíåôáé üôáí ç åðéöÜíåéá óôçí ïðïßá ðñïóðßðôåé ç öùôåéíÞ äÝóìç åßíáé ôñá÷éÜ. â) Ç ãùíßá ðñüóðôùóçò éóïýôáé ìå ôç ãùíßá áíÜêëáóçò. ÄÝóìç öùôüò åßíáé ôï óýíïëï ôùí áêôßíùí ôïõ öùôüò. ÁðÜíôçóç 204 á) ÄéÜ÷õóç ïíïìÜæïõìå ôï öáéíüìåíï êáôÜ ôï ïðïßï ç äÝóìç ôïõ öùôüò ðïõ ðÝöôåé óå ìéá åðéöÜíåéá äåí áíáêëÜôáé óôçí ßäéá äéåýèõíóç áëëÜ ïé áíáêëþìåíåò áêôßíåò ôçò öùôåéíÞò äÝóìçò Ý÷ïõí äéáöïñåôéêÝò äéåõèýíóåéò. ç ãùíßá áíÜêëáóçò êáé ç êÜèåôç åõèåßá âñßóêïíôáé üëåò óôï ßäéï åðßðåäï. Ìéá êáôïðôñéêÞ áíÜêëáóç öáßíåôáé óôï ó÷Þìá ðïõ ðáñïõóéÜæåôáé óôçí ðñïçãïýìåíç óåëßäá. á) Ôé ïíïìÜæïõìå äéÜ÷õóç.Κεφάλαιο 7 á) ÊáôïðôñéêÞ áíÜêëáóç ãßíåôáé óôçí ðåñßðôùóç ðïõ ìéá öùôåéíÞ äÝóìç (ðïõ ôçí ðáñéóôÜíïõìå ìå ðáñÜëëçëåò áêôßíåò) ðñïóðßðôåé óå ìéá ëåßá åðéöÜíåéá. ¸ôóé ç êáôïðôñéêÞ áíÜêëáóç óå êÜèå ìéêñïóêïðéêÞ ëåßá åðéöÜíåéá ãßíåôáé óå äéáöïñåôéêÝò äéåõèýíóåéò ïðüôå ôï ôåëéêü áðïôÝëåóìá . ¸íá ðáñÜäåéãìá äéÜ÷õóçò öáßíåôáé óôï ðáñáðÜíù ó÷Þìá. â) Ãéáôß ìéá ôñá÷éÜ åðéöÜíåéá äéá÷Ýåé ôï öùò. Áõôü ðïõ óõìâáßíåé ôüôå åßíáé üëåò ïé áíáêëþìåíåò áêôßíåò ôçò äÝóìçò öùôüò íá êéíïýíôáé ðáñÜëëçëá ìåôáîý ôïõò êáé ìåôÜ ôçí áíÜêëáóç. Ìéá ôñá÷éÜ åðéöÜíåéá áðïôåëåßôáé áðü ðïëëÝò ìéêñïóêïðéêÝò ëåßåò åðéöÜíåéåò ðïõ Ý÷ïõí üìùò äéáöïñåôéêïýò ðñïóáíáôïëéóìïýò ç êáèåìßá áðü áõôÝò.

2 ΕΙΚΟΝΕΣ ΣΕ ΚΑΘΡΕΦΤΕΣ: ΕΙΔΩΛΑ ÅñùôÞóåéò . ¸ôóé ìðïñïýìå íá ðáñáôçñïýìå ôçí õöÞ êáé ôï ÷ñþìá ôïõò. ÊÜèå åßäùëï ðïõ ó÷çìáôßæåôáé áðü ôéò ðñïåêôÜóåéò ôùí áíáêëþìåíùí áêôßíùí ïíïìÜæåôáé öáíôáóôéêü. 205 . Ôï óçìåßï Å åßíáé ôï óçìåßï óôï ïðïßï ôÝìíïíôáé ç ðñïÝêôáóç ôùí áêôßíùí áðü ôï Á êáé ç åõèýãñáììç ðïñåßá äéÜäïóçò ôçò áêôßíáò üðùò ôç âëÝðåé ôï áíèñþðéíï ìÜôé. 7. ¸ôóé ëÝìå üôé ôï Å åßíáé ôï åßäùëï ôïõ Á. Ðþò ó÷çìáôßæåôáé ôï åßäùëï åíüò áíôéêåéìÝíïõ. ÁðÜíôçóç Íùñßôåñá åßäáìå ðùò ïé áêôßíåò áðü ôï óçìåßï Á ôïõ ðáñáêÜôù ó÷Þìáôïò öôÜíïõí ëüãù áíÜêëáóçò óôï áíèñþðéíï ìÜôé.ÁðáíôÞóåéò 1. 2. Κεφάλαιο 7 Ç äéÜ÷õóç åßíáé ðïëý óçìáíôéêÞ ãéáôß óå áõôÞí ïöåßëåôáé ôï ãåãïíüò üôé ìðïñïýìå íá äéáêñßíïõìå ôá áíôéêåßìåíá ãýñù ìáò. Ðüôå áõôü ïíïìÜæåôáé öáíôáóôéêü. ã) Ôï åßäùëï åßíáé ßóï óå ìÝãåèïò ìå ôï áíôéêåßìåíï. â) Ôï åßäùëï åßíáé óõììåôñéêü ôïõ áíôéêåéìÝíïõ ùò ðñïò ôïí êáèñÝöôç.åßíáé üëåò ïé áíáêëþìåíåò áêôßíåò íá Ý÷ïõí ôõ÷áßåò äéåõèýíóåéò. ÁðÜíôçóç Ôá âáóéêÜ óõìðåñÜóìáôá óôá ïðïßá êáôáëÞãïõìå ðáñáôçñþíôáò Ýíá åßäùëï ðïõ ó÷çìáôßæåôáé óå åðßðåäï êáèñÝöôç åßíáé: á) Ç áðüóôáóç êÜèå óçìåßïõ ôïõ åéäþëïõ áðü ôïí êáèñÝöôç éóïýôáé ìå ôçí áðüóôáóç êÜèå óçìåßïõ ôïõ áíôéêåéìÝíïõ áðü ôïí êáèñÝöôç. Ç ðñïÝêôáóç ôùí áêôßíùí ðïõ öåýãïõí áðü ôï Á ðåñíïýí êÜèåôá ôïí êáèñÝöôç. Ðïéá åßíáé ôá âáóéêÜ óõìðåñÜóìáôá óôá ïðïßá êáôáëÞãïõìå êáôÜ ôçí ðáñáôÞñçóç åíüò åéäþëïõ óå Ýíáí åðßðåäï êáèñÝöôç.

Ðüóá åßäç êáèñåöôþí ãíùñßæåôå.3 ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΙΔΩΛΟΥ ΣΕ ΚΟΙΛΟΥΣ ΚΑΙ ΚΥΡΤΟΥΣ ΚΑΘΡΕΦΤΕΣ ÅñùôÞóåéò . Ôé åöáñìïãÝò Ý÷åé ôï ïðôéêü ðåäßï ìéáò óõóêåõÞò. ÁðÜíôçóç Ïðôéêü ðåäßï ìéáò óõóêåõÞò ïíïìÜæåôáé ç ðåñéï÷Þ ôïõ ÷þñïõ ðïõ åßíáé ïñáôÞ ìå ôç âïÞèåéá ôçò óõóêåõÞò áõôÞò. ÐåñéãñÜøôå ôï êáèÝíá áðü áõôÜ. Ôé ïíïìÜæåôáé ïðôéêü ðåäßï ìéáò óõóêåõÞò. Ôá üñéá ôïõ ïðôéêïý ðåäßïõ åíüò êáèñÝöôç êáèïñßæïíôáé áðü ôéò öùôåéíÝò áêôßíåò ðïõ öôÜíïõí óôá ìÜôé ìáò üôáí áíáêëþíôáé óôá Üêñá ôïõ êáèñÝöôç. 5. Ïé êïßëïé êáèñÝöôåò åßíáé åêåßíïé óôïõò ïðïßïõò ç áíáêëáóôéêÞ åðéöÜíåéá åßíáé êáìðýëç ðñïò ôá ìÝóá. 4.Κεφάλαιο 7 3. Ïé êõñôïß êáèñÝöôåò åßíáé åêåßíïé óôïõò ïðïßïõò ç áíáêëáóôéêÞ åðéöÜíåéá åßíáé êáìðýëç ðñïò ôá Ýîù.ÁðáíôÞóåéò 206 1. . Ïé ðéï ãíùóôÝò åöáñìïãÝò ìéáò ïðôéêÞò óõóêåõÞò åßíáé ïé êõñôïß êáèñÝöôåò ðïõ ðáñáôçñïýìå óå äéáóôáõñþóåéò äñüìùí êáé ïé êáèñÝöôåò ôùí áõôïêéíÞôùí. ÁðÜíôçóç Åóôßá Þ êýñéá åóôßá åíüò êõñôïý Þ êïßëïõ êáèñÝöôç ïíïìÜæåôáé ôï óçìåßï óôï ïðïßï óõãêëßíïõí ïé áíáêëþìåíåò áêôßíåò Þ ïé ðñïåêôÜóåéò ôïõò ãéá ôïõò êõñôïýò Þ ôïõò êïßëïõò áíôßóôïé÷á êáèñÝöôåò. 7. Ôé ïíïìÜæïõìå êýñéá åóôßá åíüò êõñôïý Þ êïßëïõ êáèñÝöôç. ÁðÜíôçóç Ôá äýï ãíùóôÜ åßäç êáèñåöôþí åßíáé ïé êïßëïé êáé ïé êõñôïß êáèñÝöôåò. Ðïéïé êáíüíåò ðñÝðåé íá åöáñìüæïíôáé ãéá ôçí êáôáóêåõÞ ôïõ åéäþëïõ åíüò áíôéêåéìÝíïõ. åíþ ðáñÜäåéãìá êõñôþí êáèñåöôþí åßíáé ç åîùôåñéêÞ åðéöÜíåéá åíüò êïõôáëéïý. ÐáñÜäåéãìá êïßëùí êáèñåöôþí åßíáé ç åóùôåñéêÞ åðéöÜíåéá åíüò êïõôáëéïý. ¸íáò óöáéñéêüò êáèñÝöôçò åßíáé ìéá óöáéñéêÞ åðéöÜíåéá êáé ìðïñåß íá åßíáé åßôå êïßëïò åßôå êõñôüò.

á) Ç ðáñÜëëçëç áêôßíá ðñïò ôïí êýñéï Üîïíá ôïõ êáèñÝöôç ìåôÜ ôçí áíÜêëáóÞ ôçò Þ ç ðñïÝêôáóÞ ôçò äéÝñ÷åôáé áðü ôçí êýñéá åóôßá ôïõ Å.Κεφάλαιο 7 ÁðÜíôçóç Ïé âáóéêïß êáíüíåò ðïõ ðñÝðåé íá åöáñìüæïíôáé ãéá ôçí êáôáóêåõÞ åíüò åéäþëïõ êÜðïéïõ áíôéêåéìÝíïõ åßíáé ôñåéò. Ðïéï åßäùëï ïíïìÜæïõìå ðñáãìáôéêü. Áêôßíá êáìðõëüôçôáò R ïíïìÜæåôáé ç áêôßíá êÜèå óöáéñéêïý êáèñÝöôç. Ôï ðñáãìáôéêü åßäùëï ó÷çìáôßæåôáé áðü ôéò ðñáãìáôéêÝò áêôßíåò êáé ü÷é áðü ôéò ðñïåêôÜóåéò ôïõò. 207 . 3. Áõôü ìðïñïýìå íá ôï äïýìå óôï ðñþôï ó÷Þìá. ÅîçãÞóôå ôï êÜèå óýìâïëï ðïõ åìöáíßæåôáé óôç ó÷Ýóç. ä) Ôï åßäùëï åíüò óçìåßïõ ðïõ âñßóêåôáé ðÜíù óôïí êýñéï Üîïíá âñßóêåôáé åðßóçò ðÜíù óôïí êýñéï Üîïíá üðùò êáé ôï åßäùëï åíüò óçìåßïõ ðïõ åßíáé êÜèåôï ðñïò ôïí êýñéï Üîïíá èá åßíáé êáé áõôü êÜèåôï óôïí êýñéï Üîïíá. 2. ÃñÜøôå ôç ó÷Ýóç ðïõ ðñïêýðôåé ãéá ôç èÝóç êáé ôï åßäïò ôïõ åéäþëïõ ìå âÜóç ôïõò íüìïõò ôçò êáôïðôñéêÞò áíÜêëáóçò. Ðüôå áõôü ó÷çìáôßæåôáé. ¸íá ôÝôïéï åßäùëï ïíïìÜæåôáé ðñáãìáôéêü êáé ìðïñåß íá ó÷çìáôéóôåß óôï öéëì ìéáò öùôïãñáöéêÞò ìç÷áíÞò. â) Ìðïñåß íá óõìâáßíåé êáé ôï áíôßèåôï. ôüôå áõôü ðïõ èá ðáñáôçñÞóïõìå åßíáé ôï åßäùëï ôïõ áíôéêåéìÝíïõ óôçí ïèüíç. ã) Ôï åßäùëï ôïõ óçìåßïõ ðñïóäéïñßæåôáé áðü ôçí ôïìÞ ôùí äýï áíáêëþìåíùí áêôßíùí ðïõ ðñïÝñ÷ïíôáé áðü ôï ßäéï óçìåßï. äçëáäÞ ç áêôßíá ðïõ äéÝñ÷åôáé áðü ôçí åóôßá Å ìåôÜ ôçí áíÜêëáóÞ ôçò íá ãßíåôáé ðáñÜëëçëç ìå ôïí êýñéï Üîïíá ôïõ êáèñÝöôç. ÁðÜíôçóç Áí óå Ýíáí êïßëï êáèñÝöôç ôïðïèåôÞóïõìå Ýíá öùôåéíü áíôéêåßìåíï êáé ìðñïóôÜ áðü ôïí êáèñÝöôç óå êáôÜëëçëç áðüóôáóç ôïðïèåôÞóïõìå ìéá ïèüíç. Êýñéï Üîïíá ïíïìÜæïõìå ôçí åõèåßá ðïõ åíþíåé ôï êÝíôñï ôïõ êáèñÝöôç ìå ôçí êýñéá åóôßá.

Ìå ðïéá ìåãÝèç óõíäÝåôáé êáé ðþò. Ðüóç åßíáé ç ìåãÝèõíóç óå åðßðåäá êÜôïðôñá. ôï áíôéêåßìåíï êáé ôï åßäïò ôïõ åéäþëïõ. üðïõ äéáêñßíïíôáé ïé áðïóôÜóåéò p êáé p´. Áêüìç ôï p´ üôáí áíáöÝñåôáé óå ðñáãìáôéêü åßäùëï åßíáé èåôéêü. Ôï óýìâïëï f åßíáé ç åóôéáêÞ áðüóôáóç ôçò åóôßáò áðü ôçí êïñõöÞ ôïõ êáôüðôñïõ. Ôá ðáñáðÜíù óýìâïëá p. üðùò êáé ç åóôéáêÞ áðüóôáóç f. åíþ üôáí áíáöÝñåôáé óå öáíôáóôéêü åßäùëï åßíáé áñíçôéêü. Ç ôéìÞ ôïõ p èá åßíáé ðÜíôá èåôéêÞ. ¸íá ðáñÜäåéãìá óôï ïðïßï öáßíïíôáé ó÷çìáôéêÜ ôá ðáñáðÜíù óýìâïëá åßíáé ôï ðáñáðÜíù ó÷Þìá. p´ êáé f ìðïñïýí íá ðÜñïõí èåôéêÝò êáé áñíçôéêÝò ôéìÝò áíÜëïãá ìå ôïí êáèñÝöôç. Áõôü ðïõ . ãéá êïßëïõò êáèñÝöôåò ôï f åßíáé èåôéêü åíþ ãéá êõñôïýò åßíáé áñíçôéêü. 4.Κεφάλαιο 7 ÁðÜíôçóç Ç ó÷Ýóç ðïõ éó÷ýåé ìå âÜóç ôïõò íüìïõò ôçò êáôïðôñéêÞò áíÜêëáóçò åßíáé: üðïõ p êáé p´ åßíáé ïé áðïóôÜóåéò ôïõ áíôéêåéìÝíïõ êáé ôïõ åéäþëïõ áðü ôçí êïñõöÞ ôïõ êáôüðôñïõ. Ç ôéìÞ ôïõ p åßíáé ðÜíôá èåôéêÞ ãéáôß äåí õðÜñ÷åé öáíôáóôéêü áíôéêåßìåíï. ¸ôóé. Óå åðßðåäá êÜôïðôñá ôá ìÝôñá ôùí p êáé p´ åßíáé ôá ßäéá. Ôé ïíïìÜæïõìå ìåãÝèõíóç m. Ç ìåãÝèõíóç äßíåôáé áðü ôç ìáèçìáôéêÞ ó÷Ýóç: 208 Ôï áñíçôéêü ðñüóçìï õðÜñ÷åé Ýôóé þóôå íá Ý÷ïõìå èåôéêÞ ìåãÝèõíóç üôáí ôï åßäùëï åßíáé ïñèü êáé áñíçôéêÞ üôáí åßíáé áíåóôñáììÝíï. ÁðÜíôçóç ÌåãÝèõíóç m ïíïìÜæåôáé ôï ðçëßêï ôïõ ìÞêïõò ôïõ åéäþëïõ p´ ðñïò ôï ìÞêïò ôïõ áíôéêåéìÝíïõ p.

Κεφάλαιο 7 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ×ñçóéìïðïßçóå êáé åöÜñìïóå ôéò Ýííïéåò ðïõ Ýìáèåò: 1. ëÝìå üôé …………… â. Åðßóçò ôï åßäùëï åßíáé ……………… óå ìÝãåèïò ìå ôï áíôéêåßìåíï. Ôï óçìåßï óôï ïðïßï óõãêëßíïõí ïé áíáêëþìåíåò áêôßíåò Þ ïé ðñïåêôÜóåéò ôïõò ôï ïíïìÜæïõìå ……………… ôïõ êïßëïõ Þ ôïõ êõñôïý êáèñÝöôç áíôßóôïé÷á. ç ……………… êáé ç êÜèåôç óôï óçìåßï ðñüðôùóçò âñßóêïíôáé óôï ßäéï ……………… Ç ãùíßá ðñüóðôùóçò åßíáé ………… ìå ôç ãùíßá ………… ä. ¼ôáí ìåôÜ ôçí áíÜêëáóç ìéá ëåðôÞ öùôåéíÞ äÝóìç áêïëïõèåß ìéá åíôåëþò êáèïñéóìÝíç äéåýèõíóç. öùôåéíÝò áêôßíåò ðáñÜëëçëåò ìåôáîý ôïõò. Ãùíßá ðñüóðôùóçò åßíáé ç ãùíßá ðïõ ó÷çìáôßæåôáé áðü ôçí ………… êáé ôçí ………… óôï óçìåßï ðñüóðôùóçò. ¼ôáí ôï öùò óõíáíôÞóåé ôçí åðéöÜíåéá åíüò óþìáôïò êáé áëëÜîåé êáôåýèõíóç äéÜäïóçò ðáñáìÝíïíôáò ìÝóá óôï ßäéï äéáöáíÝò õëéêü. áõôÞ ç áíÜêëáóç ëÝãåôáé …………… ¼ôáí ôï öùò ìåôÜ ôçí áíÜêëáóÞ ôïõ óå ìéá åðéöÜíåéá äéáäßäåôáé ðñïò êÜèå êáôåýèõíóç. …………… óå Ýíá óçìåßï. ¢ñá ç ìåãÝèõíóç óå Ýíá åðßðåäï êáèñÝöôç èá åßíáé åßôå 1. ïðüôå ôï åßäùëï åßíáé áíåóôñáììÝíï. ïðüôå ôï åßäùëï åßíáé ïñèü. ÁíôéèÝôùò. ìåôÜ ôçí áíÜêëáóÞ ôïõò åðÜíù óå êõñôü êáèñÝöôç.áëëÜæåé åßíáé ôï ðñüóçìï ôïõ åéäþëïõ áíÜëïãá ìå ôï áí åßíáé ðñáãìáôéêü Þ áí åßíáé öáíôáóôéêü. ìåôÜ ôçí áíÜêëáóÞ ôïõò åðÜíù óå êïßëï êáèñÝöôç. Ýôóé þóôå ïé ðñïôÜóåéò ðïõ ðñïêýðôïõí íá åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ïñèÝò: á. áíáêëÜôáé 209 . ¼ìùò ç áñéóôåñÞ ðëåõñÜ ôïõ áíôéêåéìÝíïõ åéêïíßæåôáé óôç ……………… ðëåõñÜ ôïõ ………………… êáé áíôßóôñïöá. ………… Ïé ðñïåêôÜóåéò ôïõò ……………… óå Ýíá óçìåßï ðßóù áðü ôïí êáèñÝöôç. Ãùíßá áíÜêëáóçò åßíáé ç ãùíßá ðïõ ó÷çìáôßæåôáé ìåôáîý ôçò ………… êáé ôçò ……………… Ç ðñïóðßðôïõóá öùôåéíÞ áêôßíá. ÖùôåéíÝò áêôßíåò ðáñÜëëçëåò ìåôáîý ôïõò. åßôå –1. ëÝìå üôé …………… êáé ôï åßäïò áõôü ôçò áíÜêëáóçò ôï ïíïìÜæïõìå …………………… ã. Ôçí áðüóôáóç ôçò êýñéáò åóôßáò áðü ôçí êïñõöÞ ôïõ êáèñÝöôç ôçí ïíïìÜæïõìå …………… áðüóôáóç êáé óõìâïëßæåôáé ìå …………… ÁðÜíôçóç á. ÓõìðëÞñùóå ôéò ëÝîåéò ðïõ ëåßðïõí áðü ôï ðáñáêÜôù êåßìåíï. Ôá åßäùëá ðïõ ó÷çìáôßæïõí ïé åðßðåäïé êáèñÝöôåò åßíáé ………… Ç áðüóôáóç ôïõ åéäþëïõ áðü Ýíáí åðßðåäï êáèñÝöôç åßíáé ………… ìå ôçí áðüóôáóç ôïõ áíôéêåéìÝíïõ áðü ôïí êáèñÝöôç. å.

åéäþëïõ. êÜèåôç. ßóç. åóôßá. êÜèåôçò. Ãéáôß ôá ãñÜììáôá ìðñïóôÜ óå ïñéóìÝíá áóèåíïöüñá ï÷Þìáôá åßíáé «áíÜðïäá». äåîéÜ. äéÜ÷õóç ã. óýìöùíá ìå ôïí ïðïßï ç áíáêëþìåíç áêôßíá ó÷çìáôßæåé ôçí ßäéá ãùíßá ìå ôçí êÜèåôç óôï åðßðåäï ìå ôçí ðñïóðßðôïõóá áêôßíá. áíÜêëáóçò ä. áðïêëßíïõí. f. ÄçëáäÞ ç ãùíßá ðñüóðôùóçò åßíáé ßóç ìå ôç ãùíßá áíÜêëáóçò. áíáêëþìåíç. ÁðÜíôçóç Ôá ãñÜììáôá óôá áóèåíïöüñá åßíáé áíÜðïäá Ýôóé þóôå íá åßíáé ïñáôÜ áðü ôïõò ïäçãïýò ôùí ï÷çìÜôùí ðïõ ðñïðïñåýïíôáé êïéôþíôáò ôïí êáèñÝöôç ôïõ ï÷Þìáôüò ôïõò. ßäéï. 3. Ãéá ôï ëüãï áõôü ï ðáñáôçñçôÞò âëÝðåé ôçí êÜñôá 2. öáíôáóôéêü.Κεφάλαιο 7 â. äéá÷Ýåôáé. å. Ôï ìÜôé ôïõ ðáñáôçñçôÞ ðïõ âñßóêåôáé óôç èÝóç Ð êïéôÜæåé ôïí êáèñÝöôç. åðßðåäï. óõãêëßíïõí. 210 . ôÝìíïíôáé. áêôßíá. áíáêëþìåíçò. Ðïéá Þ ðïéåò áðü ôéò áñéèìçìÝíåò êÜñôåò ìðïñåß íá äåé ìÝóá áðü ôïí êáèñÝöôç. ¸ôóé èá ìåôáêéíïýíôáé ôá ï÷Þìáôá óôï ðëÜé êáé èá ìðïñÝóåé ç äéÝëåõóç ôïõ áóèåíïöüñïõ íá ãßíåé ðéï ãñÞãïñç. ÁðÜíôçóç Áðü ôï ó÷Þìá ðáñáôçñïýìå üôé ï ðáñáôçñçôÞò ìÝóá áðü ôïí êáèñÝöôç ìðïñåß íá äåé ôçí êÜñôá 2. êáôïðôñéêÞ. 2. Áõôü ðñïêýðôåé áðü ôï íüìï ôçò áíÜêëáóçò. åóôéáêÞ. ßóç.

Óå áíôßèåóç ìå Ýíáí åðßðåäï êáèñÝöôç. ðñÝðåé íá ëçöèåß õðüøç üôé ôï åðßðåäï ðïõ åßíáé êÜèåôï óôçí åðéöÜíåéá ðñüóðôùóçò äéáöÝñåé ãéá êáèåìßá áðü ôéò áêôßíåò ðïõ ðñïóðßðôïõí óôçí åðéöÜíåéá. Óå ðåñéï÷Ýò ðïõ ôï öáéíüìåíï ôçò äéÜ÷õóçò åßíáé åíôïíüôåñï ç ðåñéï÷Þ ãýñù áðü áõôÝò ôéò óåëßäåò èá åßíáé ðåñéóóüôåñï öùôåéíÞ óå ó÷Ýóç ìå ôçí ðåñéï÷Þ ãýñù áðü ëåßåò êáé óôéëðíÝò åðéöÜíåéåò. ¼ðùò 211 . Ï íüìïò ôçò áíÜêëáóçò éó÷ýåé óôïõò óöáéñéêïýò êáèñÝöôåò. ÊáôÜ ôç äéÜ÷õóç ôïõ öùôüò. Κεφάλαιο 7 ÁðÜíôçóç Ï íüìïò ôçò áíÜêëáóçò éó÷ýåé êáé óôç äéÜ÷õóç ôïõ öùôüò üðùò êáé óôïõò óöáéñéêïýò êáèñÝöôåò. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ 1.4. Ìéá öùôåéíÞ äÝóìç ðñïóðßðôåé óå Ýíáí åðßðåäï êáèñÝöôç ìå ãùíßá 45° ùò ðñïò ôçí êÜèåôç: á) Ðïéá åßíáé ç ôéìÞ ôçò ãùíßáò áíÜêëáóçò. 5. ïðüôå áí 45ï åßíáé ç ãùíßá ðñüóðôùóçò. óôç äéÜ÷õóç êáé óôïõò óöáéñéêïýò êáèñÝöôåò ïé ðáñáðÜíù åðéöÜíåéåò äåí áðïôåëïýíôáé áðü Ýíá ìüíï åðßðåäï áëëÜ áðü ðïëëÜ. ÁðÜíôçóç Óôï âéâëßï ôïõ ïðïßïõ ïé óåëßäåò åßíáé ôñá÷éÝò ôï öáéíüìåíï ôçò äéÜ÷õóçò åßíáé ðåñéóóüôåñï Ýíôïíï áðü ôéò óåëßäåò ðïõ åßíáé ëåßåò êáé óôéëðíÝò. â) Ç ãùíßá ðïõ ó÷çìáôßæåé ç áíáêëþìåíç ìå ôçí ðñïóðßðôïõóá áêôßíá åßíáé ôï Üèñïéóìá ôùí ãùíéþí ðñüóðôùóçò êáé áíÜêëáóçò. Ãéáôß ìðïñåßò íá äéáâÜóåéò åõêïëüôåñá Ýíá âéâëßï ôïõ ïðïßïõ ïé óåëßäåò åßíáé ôñá÷éÝò êáé ü÷é ëåßåò êáé óôéëðíÝò. â) Ðïéá åßíáé ç ôéìÞ ôçò ãùíßáò ðïõ ó÷çìáôßæåé ç áíáêëþìåíç ìå ôçí ðñïóðßðôïõóá. Ëýóç á) Ãíùñßæïõìå üôé ç ãùíßá áíÜêëáóçò åßíáé ßäéá ìå ôç ãùíßá ðñüóðôùóçò. Ìðïñåßò íá áéôéïëïãÞóåéò ôçí áðÜíôçóÞ óïõ êáôáóêåõÜæïíôáò ôï êáôÜëëçëï ó÷Þìá. Ï íüìïò ôçò áíÜêëáóçò éó÷ýåé óôç äéÜ÷õóç ôïõ öùôüò. ôüôå êáé ç ãùíßá áíÜêëáóçò èá åßíáé 45ï. üðùò êáé óôïõò óöáéñéêïýò êáèñÝöôåò. ¸ôóé ôï öùò èá äéá÷Ýåôáé ðñïò üëåò ôéò êáôåõèýíóåéò óôéò ôñá÷éÝò óåëßäåò.

Ëýóç á) Áðü ôçí åêöþíçóç ç áðüóôáóç ôïõ áíôéêåéìÝíïõ áðü ôï êÜôïðôñï åßíáé p=12 cm êáé ç åóôéáêÞ áðüóôáóç åßíáé f=3 cm. 2. Óå ðïéá áðüóôáóç áðü ôï êÜôïðôñï ó÷çìáôßæåôáé ôï åßäùëï ôïõ Üóôñïõ. ã) ×ñçóéìïðïéþíôáò ôçí åîßóùóç ôùí êáèñåöôþí íá âñåéò ôç èÝóç óôçí ïðïßá ó÷çìáôßæåôáé ôï åßäùëï êáé íá õðïëïãßóåéò ôï ýøïò ôïõ. Öùò áðü Ýíá ìáêñéíü Üóôñï ðñïóðßðôåé óå Ýíáí êïßëï êáèñÝöôç ðïõ Ý÷åé áêôßíá êáìðõëüôçôáò 150 cm. ¸ôóé. 212 .Κεφάλαιο 7 åßäáìå ðáñáðÜíù. â) H ãñáöéêÞ ó÷åäßáóç ôïõ ðáñáðÜíù áíôéêåéìÝíïõ êáé åéäþëïõ öáßíåôáé óôï ðáñáðÜíù ó÷Þìá. ç áðüóôáóç óôçí ïðïßá ó÷çìáôßæåôáé ôï åßäùëï ôïõ Üóôñïõ åßíáé f=75 cm. ç ãùíßá ðïõ ó÷çìáôßæåé ç áíáêëþìåíç ìå ôçí ðñïóðßðôïõóá åßíáé 45ï+45ï=90ï. Ïé çëéáêÝò áêôßíåò ðñïóðßðôïõí óå Ýíáí êïßëï êáèñÝöôç ïðüôå ó÷çìáôßæåôáé ôï åßäùëï ôïõ çëßïõ óå áðüóôáóç 3 cm áðü ôï êÜôïðôñï. ã) Aðü ôçí åîßóùóç ôùí êáèñåöôþí õðïëïãßæïõìå ôçí áðüóôáóç p´. 3. ðïõ åßíáé ç èÝóç óôçí ïðïßá ó÷çìáôßæåôáé ôï åßäùëï. Ëýóç Ãíùñßæïõìå üôé ç åóôéáêÞ áðüóôáóç ãéá Ýíá óöáéñéêü êáèñÝöôç èá éóïýôáé ìå ¼ðïõ R ç áêôßíá êáìðõëüôçôáò ôïõ êïßëïõ êáèñÝöôç êáé f ç åóôéáêÞ áðüóôáóç Þ áëëéþò ç áðüóôáóç ðïõ óõãêëßíïõí ïé áíáêëþìåíåò áêôßíåò êáé Üñá äçìéïõñãåßôáé ôï åßäùëï. ¸íá áíôéêåßìåíï ýøïõò 24 mm ôïðïèåôåßôáé óå áðüóôáóç 12 cm áðü ôï êÜôïðôñï: á) Ðüóç åßíáé ç åóôéáêÞ áðüóôáóç ôïõ êáèñÝöôç. åßíáé áðü 45ï ç êáèåìßá áðü áõôÝò. â) Ðñïóäéüñéóå ãñáöéêÜ ôï åßäùëï ôïõ áíôéêåéìÝíïõ. ÅðåéäÞ åßíáé ãíùóôü üôé R=150 cm.

Ãéá íá âñïýìå ôï ýøïò ôïõ åéäþëïõ õðïëïãßæïõìå ôç ìåãÝèõíóÞ ôïõ. ¢ñá ôï ýøïò ôïõ åéäþëïõ åßíáé 8 mm. Ç ìåãÝèõíóç õðïëïãßæåôáé áðü ôç ó÷Ýóç: ÅðåéäÞ ç ìåãÝèõíóç ðñïêýðôåé áñíçôéêÞ. Ëýóç Áðü ôç ó÷Ýóç ðïõ éó÷ýåé ìå âÜóç ôïõò íüìïõò ôçò êáôïðôñéêÞò áíÜêëáóçò. Áí êñáôÜåé ôï êÜôïðôñï óå áðüóôáóç 16 mm áðü ôï äüíôé. ¸íáò ïäïíôßáôñïò ÷ñçóéìïðïéåß Ýíá ìéêñü êïßëï êáèñÝöôç ìå áêôßíá êáìðõëüôçôáò 40 mm ãéá íá åíôïðßóåé ìéá êïéëüôçôá óôï äüíôé åíüò áóèåíïýò. ãíùñßæïíôáò üôé p= 16 mm êáé õðïëïãßæïõìå ôçí áðüóôáóç p´ ôïõ åéäþëïõ áðü ôçí êïñõöÞ ôïõ êáèñÝöôç. 4.Κεφάλαιο 7 ¢ñá ôï åßäùëï åßíáé öáíôáóôéêü. 213 . ¸ôóé. ¸ôóé. ðïéá åßíáé ç ìåãÝèõíóç ôïõ åéäþëïõ ðïõ ðñïêýðôåé. Áõôü óçìáßíåé üôé ôï ýøïò ôïõ åéäþëïõ åßíáé 3 öïñÝò ìéêñüôåñï áðü ôï ðñáãìáôéêü ýøïò ôïõ áíôéêåéìÝíïõ. ôï åßäùëï åßíáé áíåóôñáììÝíï.

.

Κεφάλαιο 8 Διάθλαση του φωτός .

.

ç äéáèëþìåíç êáé ç êÜèåôç óôçí 217 . ÄÉÁÈËÁÓÇ ÔÏÕ ÖÙÔÏÓ 8.Κεφάλαιο 8 8. 2. ¸ôóé: á) ç ðñïóðßðôïõóá áêôßíá öùôüò. ËÝãïíôáò ïðôéêü ìÝóï èá åííïïýìå êÜèå äéáöáíÝò õëéêü.1 ΔΙΑΘΛΑΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ÅñùôÞóåéò . Ðïéïé íüìïé éêáíïðïéïýíôáé êáôÜ ôç äéÜèëáóç ôïõ öùôüò. Ðïéï öáéíüìåíï ïíïìÜæåôáé äéÜèëáóç ôïõ öùôüò. Åßäáìå óå ðñïçãïýìåíï êåöÜëáéï üôé ç ôá÷ýôçôá ôïõ öùôüò äéáöÝñåé áðü õëéêü óå õëéêü. Ôá õëéêÜ áõôÜ èá ëÝìå üôé åßíáé ïðôéêÜ ðõêíüôåñá áðü ôïí áÝñá. ÁðÜíôçóç ÊáôÜ ôç äéÜèëáóç ôïõ öùôüò áðü Ýíá ïðôéêü ìÝóï óå Ýíá Üëëï ðñÝðåé íá éó÷ýïõí ïñéóìÝíåò ðñïûðïèÝóåéò. ÁðÜíôçóç ÃåíéêÜ èá ëÝìå Ýíá õëéêü ïðôéêÜ ðõêíüôåñï áðü êÜðïéï Üëëï üôáí ç ôá÷ýôçôá ôïõ öùôüò äéáäßäåôáé ìå ìéêñüôåñç ôá÷ýôçôá ìÝóá óå áõôü. ÄéÜèëáóç åßíáé ôï öáéíüìåíï ôçò áëëáãÞò êáôåýèõíóçò ìéáò öùôåéíÞò äÝóìçò üôáí äéÝñ÷åôáé áðü Ýíá ïðôéêü ìÝóï óå Ýíá Üëëï. ÃåíéêÜ óå êÜèå õëéêü ç ôá÷ýôçôá ôïõ öùôüò Ý÷åé ìéêñüôåñç ôéìÞ áðü áõôÞí ðïõ Ý÷åé ç ôá÷ýôçôá ôïõ öùôüò óôïí áÝñá.ÁðáíôÞóåéò 1.

Κεφάλαιο 8 åðéöÜíåéá ðïõ ãßíåôáé ç äéÜèëáóç âñßóêïíôáé óôï ßäéï åðßðåäï. ÁðÜíôçóç Ï äåßêôçò äéÜèëáóçò n åíüò õëéêïý åßíáé ôï ðçëßêï ôçò ôá÷ýôçôáò ôïõ öùôüò óôï êåíü ðñïò ôçí ôá÷ýôçôá ôïõ öùôüò óôï õëéêü áõôü. ç äéáèëþìåíç. ÄçëáäÞ: 218 Ï äåßêôçò äéÜèëáóçò n åßíáé ï óôáèåñüò áñéèìüò üôáí ìéá öùôåéíÞ äÝóìç ðåñíÜåé áðü ôïí áÝñá Þ ôï êåíü óå Ýíá Üëëï õëéêü. Óýìöùíá ìå ôï íüìï ôïõ Óíåë ôï ðçëßêï ôïõ çìéôüíïõ ôçò ãùíßáò ðñüóðôùóçò ðñïò ôï çìßôïíï ôçò ãùíßáò äéÜèëáóçò åßíáé óôáèåñü. Ç ìáèçìáôéêÞ ìïñöÞ ôïõ íüìïõ åßíáé: 4. Óôï ðáñáêÜôù ó÷Þìá öáßíåôáé ç äéÜäïóç ôïõ öùôüò áðü ôï Ýíá õëéêü óå Ýíá Üëëï. . êáé â) üôáí ç áêôßíá öùôüò ìåôáâáßíåé áðü Ýíá ïðôéêÜ áñáéüôåñï óå Ýíá ïðôéêÜ ðõêíüôåñï ìÝóï. ÃåíéêÜ üóï áõîÜíåé ç ãùíßá ðñüóðôùóçò áõîÜíåé êáé ç ãùíßá äéÜèëáóçò ãéá ôï ßäéï ìÝóï. üðùò êáé ç êÜèåôç óôï åðßðåäï ôçò äéÜèëáóçò. Ôé ãíùñßæåôå ãé’ áõôüí. åíþ üôáí óõìâáßíåé ôï áíôßèåôï. ÁðÜíôçóç Ï íüìïò ôïõ Óíåë óõíäÝåé ôç ãùíßá ðñüóðôùóçò (ð) ìå ôç ãùíßá äéÜèëáóçò (ä). ç ãùíßá ðñüóðôùóçò åßíáé ìåãáëýôåñç áðü ôç ãùíßá äéÜèëáóçò. Äéáêñßíåôáé ç ðñïóðßðôïõóá áêôßíá. üôáí äçëáäÞ ìéá äÝóìç öùôüò ìåôáâáßíåé áðü ïðôéêÜ ðõêíüôåñï óå ïðôéêÜ áñáéüôåñï ìÝóï. 3. Íüìïò ôïõ Snell. ôüôå ç ãùíßá äéÜèëáóçò åßíáé ìåãáëýôåñç áðü ôç ãùíßá ðñüóðôùóçò. Ôé ïíïìÜæåôáé äåßêôçò äéÜèëáóçò åíüò õëéêïý.

Ï äåßêôçò äéÜèëáóçò óôïí áÝñá Ý÷åé ôéìÞ ßóç ìå 1 êáé åðßóçò äåí ðåñéãñÜöåôáé áðü ìïíÜäá ìÝôñçóçò áëëÜ åßíáé êáèáñüò áñéèìüò. Κεφάλαιο 8 5. â) Ðïéåò óõíÝðåéåò Ý÷åé ç åîÜñôçóç ôçò ôá÷ýôçôáò áðü ôïõò äéÜöïñïõò ðáñÜãïíôåò. ¸ôóé. â) Ç åîÜñôçóç ôçò ôá÷ýôçôáò ôïõ öùôüò áðü ôï åßäïò ôïõ õëéêïý êáé ôï ÷ñþìá ôïõ öùôüò èá Ý÷åé ùò áðïôÝëåóìá êáé ï äåßêôçò äéÜèëáóçò ôïõ õëéêïý íá åîáñôÜôáé áðü ôï õëéêü êáé ôï ÷ñþìá ôïõ öùôüò. á) Ðïéá ãùíßá ïíïìÜæåôáé ïñéêÞ ãùíßá äéÜèëáóçò. ïðüôå üóï áõîÜíåôáé ç ãùíßá ðñüóðôùóçò èá áõîÜíåôáé ç ãùíßá äéÜèëáóçò. Ç åíÝñãåéá ôùí öùôïíßùí ôçò áêôéíïâïëßáò äéáöÝñåé áíÜëïãá ìå ôï ÷ñþìá ôïõ öùôüò. 219 .2 ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΔΙΑΘΛΑΣΗΣ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ÅñùôÞóåéò .ÁðáíôÞóåéò 1. Óôçí ðåñßðôùóç áõôÞ ç ãùíßá äéÜèëáóçò åßíáé ìåãáëýôåñç áðü ôç ãùíßá ðñüóðôùóçò. Ç åíÝñãåéá ôùí öùôïíßùí ôçò áêôéíïâïëßáò äéáöÝñåé áíÜëïãá ìå ôï ÷ñþìá ôïõ öùôüò. ÁðÜíôçóç á) Ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ôïõ öùôüò óå Ýíá õëéêü åîáñôÜôáé áðü ôï åßäïò ôïõ õëéêïý êáé áðü ôçí åíÝñãåéá ôùí öùôïíßùí ôçò áêôéíïâïëßáò. á) Áðü ðïéïõò ðáñÜãïíôåò åîáñôÜôáé ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ôïõ öùôüò óå Ýíá õëéêü. 8. ãéá ìåãáëýôåñåò ôéìÝò ôçò ôá÷ýôçôáò äéÜäïóçò ôïõ öùôüò óå Ýíá õëéêü ï äåßêôçò äéÜèëáóçò ðáßñíåé ìéêñüôåñåò ôéìÝò. ÁðÜíôçóç Ôï öáéíüìåíï ôçò äéÜèëáóçò ðáñáôçñåßôáé åßôå ôï öùò ìåôáâáßíåé áðü ïðôéêÜ áñáéüôåñï óå ïðôéêÜ ðõêíüôåñï ìÝóï åßôå áíôßóôñïöá. äçëáäÞ ç áêôßíá öùôüò êéíåßôáé áíÜìåóá óôá äýï ïðôéêÜ ìÝóá. â) Óå ðïéá ðåñßðôùóç ãßíåôáé ïëéêÞ áíÜêëáóç. Ãéá êÜðïéá ôéìÞ üìùò ôçò ãùíßáò ðñüóðôùóçò ç ãùíßá äéÜèëáóçò (ä) ãßíåôáé ä=90ï. Ç ïñéêÞ ãùíßá èá ïíïìÜæåôáé êáé êñßóéìç ãùíßá (critical). ÅíäéáöÝñïí ðáñïõóéÜæåé ç ðåñßðôùóç óôçí ïðïßá ôï öùò ðçãáßíåé áðü ðõêíüôåñï óå áñáéüôåñï ìÝóï.

üðïõ ï ïõñáíüò ðïõ êáèñåöôßæåôáé äßíåé ôçí áßóèçóç ôçò ýðáñîçò ôçò åðéöÜíåéáò ìéáò ëßìíçò. Ìå ðïéï ôñüðï ìðïñïýìå íá äéáðéóôþóïõìå ôçí ôéìÞ ôçò ïñéêÞò ãùíßáò ôïõ ãõáëéïý êáé ôïõ íåñïý. üðùò êáé óôçí Ýñçìï. ç ïðïßá üìùò áðïìáêñýíåôáé üóï ôçí ðëçóéÜæåé ï ðáñáôçñçôÞò. Óôï ðáñáðÜíù ó÷Þìá öáßíåôáé ç ðïñåßá ôçò áêôßíáò öùôüò üóï áõîÜíåôáé ç ãùíßá ðñüóðôùóçò þóðïõ ôåëéêÜ íá óõìâåß ïëéêÞ áíÜêëáóç.Κεφάλαιο 8 Ôüôå ç ãùíßá ðñüóðôùóçò (ð) èá ïíïìÜæåôáé ïñéêÞ ãùíßá äéÜèëáóçò (ðc). ¸ôóé ï ðáñáôçñçôÞò èá ðñïåêôåßíåé ôç äÝóìç åõèýãñáììá ó÷çìáôßæïíôáò ôï åßäùëï ôïõ áíôéêåéìÝíïõ óôï Ýäáöïò. ôüôå ôï öùò äåí åîÝñ÷åôáé ðïôÝ áðü ôï ðõêíüôåñï ìÝóï áëëÜ áíáêëÜôáé óõíå÷þò óôï åóùôåñéêü ôïõ. 2. üðïõ âëÝðïõìå áðü ìáêñéÜ íá êáèñåöôßæåôáé ï äñüìïò. 220 ÁðÜíôçóç Áðü ôïí ðáñáêÜôù ðßíáêá. Ðïý ôï óõíáíôÜìå. ÁðÜíôçóç Áíôéêáôïðôñéóìüò åßíáé ôï öáéíüìåíï êáôÜ ôï ïðïßï ç öùôåéíÞ äÝóìç áðü Ýíá áíôéêåßìåíï äéáèëÜôáé äéáäï÷éêÜ áðü ôá óôñþìáôá ôïõ áÝñá êáé óå ðåñéï÷Ýò êïíôÜ óôï Ýäáöïò õößóôáôáé ïëéêÞ áíÜêëáóç. Ï áíôéêáôïðôñéóìüò óõìâáßíåé óå ðïëý èåñìÝò ðåñéï÷Ýò ãéáôß ôüôå ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ôïõ öùôüò óôïí áÝñá åßíáé ìåãáëýôåñç Üñá ï äåßêôçò äéÜèëáóçò åßíáé ìéêñüôåñïò. ÐáñÜäåéãìá ôïõ áíôéêáôïðôñéóìïý óõíáíôÜìå óå áõôïêéíçôüäñïìïõò. 3. Ðïéá åßíáé ç ôéìÞ ôïõ. Ôï öáéíüìåíï áõôü ïíïìÜæåôáé ïëéêÞ áíÜêëáóç. Ðïéï öáéíüìåíï ïíïìÜæïõìå áíôéêáôïðôñéóìü. Óå ôé ìáò åßíáé ÷ñÞóéìç áõôÞ ç ðëçñïöïñßá ãéá ôï ãõáëß. Áðü ôï íüìï ôïõ Óíåë ðñïêýðôåé üôé: Áí ç ãùíßá ðñüóðôùóçò ðÜñåé ôéìÝò ìåãáëýôåñåò áðü ôçí ïñéêÞ ãùíßá äéÜèëáóçò. óôïí ïðïßï öáßíïíôáé ïé ôéìÝò ôïõ äåßêôç äéÜèëáóçò ôïõ ãõáëéïý êáé ôïõ íåñïý. ìðïñïýìå íá õðïëïãßóïõìå ìÝóù .

2. Ç ãíþóç üôé ç ïñéêÞ ãùíßá ôïõ ãõáëéïý åßíáé ìéêñüôåñç ôùí 45 ï Ý÷åé óçìáíôéêÝò åöáñìïãÝò óôçí åêôñïðÞ ôçò ðïñåßáò ìéáò äÝóìçò öùôüò ÷ñçóéìïðïéþíôáò Ýíá ðñßóìá éóïóêåëïýò ôñéãþíïõ. Κεφάλαιο 8 8. Ðþò åîçãåßôå ôçí åìöÜíéóç üëùí ôùí ÷ñùìÜôùí áðü ôï ëåõêü öùò. ãéá ðáñÜäåéãìá.ôïõ íüìïõ ôïõ Óíåë ôçí ôéìÞ ôçò ïñéêÞò ãùíßáò ãéá ôï íåñü êáé ôï ãõáëß. ÁðÜíôçóç Ôï ëåõêü öùò áíáêáëýöèçêå áðü ôïí Íåýôùíá üôé ðåñéÝ÷åé óôï åóùôåñéêü ôïõ üëá ôá åßäç ôùí ÷ñùìÜôùí.3 ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ÅñùôÞóåéò . ï äåßêôçò äéÜèëáóçò ôïõ ðñÜóéíïõ ÷ñþìáôïò åßíáé ìåãáëýôåñïò áðü ôïõ êüêêéíïõ ÷ñþìáôïò. ¸ôóé. Óýìöùíá ëïéðüí ìå ôï 221 . Áêüìç ìðïñïýìå íá áíôéóôñÝøïõìå ôçí ðïñåßá ôïõ öùôüò ìå ôç âïÞèåéá ôïõ ðñßóìáôïò üðùò êáé íá ìåôáôïðßóïõìå ðáñÜëëçëá ìéá öùôåéíÞ äÝóìç. ÁðÜíôçóç Åßäáìå üôé ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ôïõ öùôüò óå Ýíá õëéêü Üñá êáé ï äåßêôçò äéÜèëáóçò ôïõ õëéêïý åîáñôÜôáé áðü ôï ÷ñþìá ôçò áêôéíïâïëßáò. Ðþò áðü ôï ëåõêü öùò åìöáíßæïíôáé üëá ôá ÷ñþìáôá. Óôç äåýôåñç åéêüíá ðáñáôçñïýìå ôéò äéáöïñåôéêÝò ðïñåßåò ðïõ ìðïñåß íá áêïëïõèÞóåé ôï öùò óå Ýíá ðñßóìá. äçëáäÞ áðïôåëåßôáé áðü Ýíá ÷ñùìáôéêü öÜóìá üôáí ðÝóåé óôçí êáôÜëëçëç åðéöÜíåéá. ÁíáöÝñåôå Ýíá ðáñÜäåéãìá áíÜëõóçò ôïõ çëéáêïý öùôüò. ¸ôóé ëïéðüí õðïëïãßæåôáé üôé ç ïñéêÞ ôéìÞ ôïõ ãõáëéïý åßíáé ð C=41o åíþ ãéá ôï íåñü åßíáé ðC=49o. Ôï öáéíüìåíï áõôü ôïõ äéá÷ùñéóìïý ôïõ ëåõêïý öùôüò óôá åðéìÝñïõò ÷ñþìáôá ïíïìÜæåôáé áíÜëõóç ôïõ öùôüò.ÁðáíôÞóåéò 1.

Áõôü ó÷çìáôßæåôáé üôáí ï Þëéïò ëÜìðåé óå ìéá ðåñéï÷Þ êáé ôáõôü÷ñïíá õðÜñ÷ïõí óôáãüíåò íåñïý óå Ýíá óýííåöï Þ âñÝ÷åé óå ìéá Üëëç ðåñéï÷Þ ôïõ ïõñáíïý. Ç ïñáôÞ áêôéíïâïëßá ôïõ Þëéïõ áöïý äéáó÷ßóåé ôçí áôìüóöáéñá ðñïóðßðôåé ðÜíù óå ìüñéá ïîõãüíïõ êáé áæþôïõ. 222 ÁðÜíôçóç Ãíùñßæïõìå üôé ïé öùôåéíÝò áêôßíåò ðïõ áíôéóôïé÷ïýí óôï êüêêéíï . Áðü ôéò áêôßíåò ôïõ ïñáôïý öùôüò ðïõ ðñïÝñ÷åôáé áðü ôïí Þëéï åêåßíåò ðïõ ðñïÝñ÷ïíôáé áðü ôï éþäåò ÷ñþìá åðáíåêðÝìðïíôáé ðåñéóóüôåñï áðü ôéò Üëëåò ðïõ áíôéóôïé÷ïýí óôá õðüëïéðá ÷ñþìáôá ôïõ öÜóìáôïò.ÁðáíôÞóåéò 1.Κεφάλαιο 8 íüìï ôïõ Óíåë ãéá ôçí ßäéá ãùíßá ðñüóðôùóçò ç ãùíßá äéÜèëáóçò ôïõ ðñÜóéíïõ ÷ñþìáôïò èá åßíáé ìåãáëýôåñç áðü ôçí áíôßóôïé÷ç ôïõ êüêêéíïõ üôáí åêôñÝðåôáé áðü ðñßóìá. Ìå áõôüí ôïí ôñüðï èá äéá÷ùñßæåôáé ôï ëåõêü öùò óå äéÜöïñåò ðåñéï÷Ýò ôùí ÷ñùìÜôùí. Åðßóçò ôï ãåãïíüò üôé ôï áíèñþðéíï ìÜôé åßíáé éäéáßôåñá åõáßóèçôï óôï ãáëÜæéï ÷ñþìá Ý÷åé ùò áðïôÝëåóìá ï ïõñáíüò ôéò ðåñéóóüôåñåò öïñÝò íá öáßíåôáé ãáëÜæéïò. 8. 2.4 ΤΟ ΧΡΩΜΑ ÅñùôÞóåéò . ×áñáêôçñéóôéêü ðáñÜäåéãìá ôçò áíÜëõóçò ôïõ çëéáêïý öùôüò áðïôåëåß ôï ïõñÜíéï ôüîï. Ðïý ïöåßëåôáé ôï ãáëÜæéï ÷ñþìá ôïõ ïõñáíïý. ÁðÜíôçóç Ç áôìüóöáéñá ðïõ ìáò ðåñéâÜëëåé áðïôåëåßôáé áðü ìéêñïóêïðéêÜ óùìáôßäéá ðïõ ìðïñïýí íá áðïññïöïýí êÜðïéåò áðü ôéò öùôåéíÝò áêôßíåò ðïõ ðñïóðßðôïõí ðÜíù ôïõò. Ãéáôß êáôÜ ôçí áíáôïëÞ êáé ôç äýóç ôïõ Þëéïõ ï ïõñáíüò Ý÷åé åñõèñü ÷ñþìá. Ïé óôáãüíåò ôéò âñï÷Þò ëåéôïõñãïýí óáí ðñßóìá êáé Ýôóé ãßíåôáé ï äéá÷ùñéóìüò ôùí ÷ñùìÜôùí êáé ó÷çìáôßæåôáé ôï ïõñÜíéï ôüîï. ìå áðïôÝëåóìá íá äéáóêïñðßæåôáé ðñïò üëåò ôéò êáôåõèýíóåéò.

÷ñþìá åðáíåêðÝìðïíôáé ëéãüôåñï áðü áõôÝò ôïõ éþäïõò ÷ñþìáôïò. ¸ôóé
üôáí ìéá äÝóìç öùôüò äéáíýåé ìéá ìéêñÞ áðüóôáóç óôçí áôìüóöáéñá
èá ðåñéÝ÷åé êõñßùò áêôßíåò ìðëå ÷ñþìáôïò, åíþ üôáí èá äéáíýåé ìéá
ìåãáëýôåñç áðüóôáóç óôçí áôìüóöáéñá èá ðåñéÝ÷åé áêôßíåò ðïõ áíôéóôïé÷ïýí óôï êüêêéíï êáé óôï ðïñôïêáëß ÷ñþìá. ¼ôáí ï Þëéïò âñßóêåôáé
óôïí ïñßæïíôá ç áðüóôáóç ðïõ èá ðñÝðåé íá äéáíýóåé ôï öùò åßíáé
ðïëý ìåãáëýôåñç áðü áõôÞ ðïõ äéáíýåé óôç äéÜñêåéá ôçò çìÝñáò. ¸ôóé
êáôÜ ôçí áíáôïëÞ ôïõ Þëéïõ ï ïõñáíüò åìöáíßæåôáé äéáäï÷éêÜ êüêêéíïò,
Ýðåéôá ðïñôïêáëß êáé ôåëéêÜ êßôñéíïò. Ç áíôßèåôç óåéñÜ áêïëïõèåßôáé
êáôÜ ôç äýóç ôïõ.

Κεφάλαιο 8

3. Ðþò ìåôáâÜëëåôáé ôï ÷ñþìá ôùí óùìÜôùí áíÜëïãá ìå ôï ÷ñþìá
ôçò öùôåéíÞò äÝóìçò ðïõ áõôÜ äÝ÷ïíôáé;
ÁðÜíôçóç
¸÷ïõìå ìÜèåé üôé ôá óþìáôá ðïõ äå öùôßæïíôáé áðü ìüíá ôïõò ïíïìÜæïíôáé åôåñüöùôá. ¼ëá ôá åôåñüöùôá óþìáôá áðïññïöïýí Ýíá ìÝñïò
ôùí öùôåéíþí áêôßíùí ðïõ ðÝöôïõí ðÜíù ôïõò åíþ ôéò õðüëïéðåò áêôßíåò ôéò áíáêëïýí. Ôá óþìáôá èá Ý÷ïõí ôï ÷ñþìá ôçò öùôåéíÞò áêôßíáò
ðïõ áðïññïöïýí üôáí öùôßæïíôáé ìå ëåõêü öùò.
Åðßóçò, áí Ýíá óþìá áíáêëÜ ôéò öùôåéíÝò áêôßíåò ðïõ áíôéóôïé÷ïýí
óå üëá ôá ÷ñþìáôá, èá åìöáíßæåôáé ìå ôï ÷ñþìá ôçò öùôåéíÞò äÝóìçò
ìå ôçí ïðïßá èá öùôßæåôáé. Áíôßèåôá áí áðïññïöÜ üëåò ôéò áêôßíåò ðïõ
áíôéóôïé÷ïýí óôá ÷ñþìáôá, èá åìöáíßæåôáé ìáýñï.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
×ñçóéìïðïßçóå êáé åöÜñìïóå ôéò Ýííïéåò ðïõ Ýìáèåò:
1. ÓõìðëÞñùóå ôéò ëÝîåéò ðïõ ëåßðïõí áðü ôï ðáñáêÜôù êåßìåíï,
Ýôóé þóôå ïé ðñïôÜóåéò ðïõ ðñïêýðôïõí íá åßíáé åðéóôçìïíéêÜ
ïñèÝò:
á. ¼ôáí ôï öùò ðåñíÜ áðü Ýíá äéáöáíÝò õëéêü óå Ýíá Üëëï äéáöáíÝò
õëéêü, óôï ïðïßï äéáäßäåôáé ìå äéáöïñåôéêÞ ôá÷ýôçôá, ç äéåýèõíóç

223

Κεφάλαιο 8

äéÜäïóÞò ôïõ ……………… Áõôü ôï öáéíüìåíï ïíïìÜæåôáé…………………
â. Ãùíßá ðñüóðôùóçò åßíáé ç ãùíßá ðïõ ó÷çìáôßæåôáé áðü ôçí ……………
áêôßíá êáé ôçí ……………… óôï óçìåßï ðñüóðôùóçò. Ãùíßá äéÜèëáóçò
åßíáé ç ãùíßá ðïõ ó÷çìáôßæåôáé ìåôáîý ôçò ……………… áêôßíáò êáé ôçò
……………… óôç äéá÷ùñéóôéêÞ åðéöÜíåéá. Ç ðñïóðßðôïõóá öùôåéíÞ áêôßíá,
ç ……………… êáé ç êÜèåôç óôçí åðéöÜíåéá åðáöÞò óôï óçìåßï ðñüóðôùóçò âñßóêïíôáé óôï ßäéï …………………
ã. ¼ôáí ôï öùò ðåñíÜ áðü Ýíá äéáöáíÝò óþìá óå Üëëï ïðôéêÜ ðõêíüôåñï
(üðùò üôáí ðåñíÜ áðü ôïí áÝñá óôï ãõáëß), ôüôå ç ãùíßá äéÜèëáóçò (ä)
åßíáé ……………… áðü ôç ãùíßá ðñüóðôùóçò (ð). Áíôßèåôá, üôáí ôï öùò ðåñíÜ
áðü Ýíá ïðôéêÜ ðõêíüôåñï óå Ýíá ïðôéêÜ áñáéüôåñï ìÝóï, ãéá ðáñÜäåéãìá
áðü ôï íåñü óôïí áÝñá, ç ãùíßá äéÜèëáóçò åßíáé …………… áðü ôç ãùíßá
ðñüóðôùóçò.
¼ôáí ç äÝóìç ôïõ öùôüò ðñïóðßðôåé êÜèåôá óôçí åðéöÜíåéá äéá÷ùñéóìïý äýï ìÝóùí, ôüôå ôï öùò ðåñíÜ óôï Üëëï ìÝóï êáé óõíå÷ßæåé
íá äéáäßäåôáé óôçí …………… äéåýèõíóç.
ä. ¼ôáí ç ãùíßá ðñüóðôùóçò ëÜâåé ìéá ïñéóìÝíç ôéìÞ ôÝôïéá þóôå
ç äéáèëþìåíç áêôßíá íá ãßíåé ðáñÜëëçëç ðñïò ôç äéá÷ùñéóôéêÞ åðéöÜíåéá ôùí äýï ìÝóùí, ôüôå áõôÞ ç ãùíßá ïíïìÜæåôáé …………… ãùíßá
äéÜèëáóçò êáé óõìâïëßæåôáé ìå …………
Ìå ÷ñÞóç ôïõ íüìïõ ôïõ Óíåë ãéá ôç äéÜèëáóç ðñïêýðôåé:

Ãéá áêüìá ìåãáëýôåñç ãùíßá ç ðñïóðßðôïõóá äÝóìç õößóôáôáé ìüíïí
…………… Ôï öáéíüìåíï áõôü ïíïìÜæåôáé …………… áíÜêëáóç.
å. Áí Ýíá óþìá áíáêëÜ ôéò öùôåéíÝò áêôßíåò ðïõ áíôéóôïé÷ïýí óå üëá
ôá ÷ñþìáôá, ôüôå èá åìöáíßæåôáé ìå ôï …………… ôçò öùôåéíÞò äÝóìçò
ìå ôçí ïðïßá öùôßæåôáé.
Áí Ýíá óþìá ……………… ôéò öùôåéíÝò áêôßíåò ðïõ áíôéóôïé÷ïýí óå üëá
ôá ÷ñþìáôá ôçò ïñáôÞò áêôéíïâïëßáò êáé äåí áíáêëÜ êáíÝíá, ôüôå
èá åìöáíßæåôáé ……………
Ôá äéáöáíÞ Ýã÷ñùìá óþìáôá áöÞíïõí íá ðåñÜóïõí …………… …………………
ðïõ áíôéóôïé÷ïýí óôï ÷ñþìá ðïõ åìöáíßæïõí êáé …………….. üëåò ôéò
õðüëïéðåò.
ÁðÜíôçóç
á. áëëÜæåé, äéÜèëáóç.
â. ðñïóðßðôïõóá, êÜèåôç, äéáèëþìåíçò, êÜèåôçò, äéáèëþìåíç, åðßðåäï.
ã. ìéêñüôåñç, ìåãáëýôåñç.
ä. ïñéêÞ, ðc, n, áíÜêëáóç, ïëéêÞ.
å. ÷ñþìá, áðïññïöÜ, ìáýñï, öùôåéíÝò áêôßíåò, áðïññïöïýí.

224

2. Íá äéáôõðþóåéò ôï íüìï ôïõ Óíåë ãéá ôç äéÜèëáóç ôïõ öùôüò.

Κεφάλαιο 8

ÁðÜíôçóç
Ï íüìïò ôïõ Óíåë ãéá ôç äéÜèëáóç ôïõ öùôüò äéáôõðþíåôáé ùò åîÞò:
Ôï ðçëßêï ôïõ çìéôüíïõ ôçò ãùíßáò ðñüóðôùóçò ðñïò ôï çìßôïíï
ôçò ãùíßáò äéÜèëáóçò åßíáé óôáèåñü. ÄçëáäÞ:

3. Ðþò ïñßæåôáé ï äåßêôçò äéÜèëáóçò åíüò õëéêïý êáé ðïéåò åßíáé
ïé ìïíÜäåò ôïõ;
ÁðÜíôçóç
Ï äåßêôçò äéÜèëáóçò åíüò õëéêïý éóïýôáé ìå ôï ðçëßêï ôçò ôá÷ýôçôáò
ôïõ öùôüò c óôï êåíü ðñïò ôçí ôá÷ýôçôÜ ôïõ õ óôï õëéêü. ÄçëáäÞ:

Ï äåßêôçò äéÜèëáóçò óôïí áÝñá Þ óôï êåíü åßíáé ßóïò ìå ìïíÜäá. Ï
äåßêôçò äéÜèëáóçò äåí Ý÷åé ìïíÜäåò, åßíáé êáèáñüò áñéèìüò.

4. Íá óõãêñßíåéò ôç ãùíßá ðñüóðôùóçò ìå ôç ãùíßá äéÜèëáóçò
üôáí ìéá öùôåéíÞ äÝóìç äéÝñ÷åôáé áðü ôïí áÝñá óôï ãõáëß êáé
äåí åßíáé êÜèåôç óôç äéá÷ùñéóôéêÞ åðéöÜíåéá. Ôï ßäéï üôáí äéÝñ÷åôáé áðü ôï ãõáëß óôïí áÝñá. Íá ó÷åäéÜóåéò óå êáôÜëëçëï
ó÷Þìá ôçí ðïñåßá ôùí öùôåéíþí áêôßíùí.
ÁðÜíôçóç
¼ôáí ìéá öùôåéíÞ äÝóìç åéóÝñ÷åôáé áðü ôïí áÝñá óôï ãõáëß, ôüôå ç
ãùíßá ðñüóðôùóçò åßíáé ìåãáëýôåñç áðü ôç ãùíßá äéÜèëáóçò ãéáôß ç öùôåéíÞ äÝóìç áêïëïõèåß ðïñåßá áðü áñáéüôåñï óå ðõêíüôåñï ïðôéêü ìÝóï.
Ôï ðáñáðÜíù óõìðÝñáóìá ðñïêýðôåé áðü ôï íüìï ôïõ Óíåë. Ôï áíôßèåôï
èá óõìâáßíåé áí ç äÝóìç öùôüò ðçãáßíåé áðü ðõêíüôåñï óå áñáéüôåñï
ïðôéêü ìÝóï. Ôüôå ç ãùíßá äéÜèëáóçò èá åßíáé ìåãáëýôåñç áðü ôç ãùíßá

225

Κεφάλαιο 8

ðñüóðôùóçò. Ôá ðáñáðÜíù öáßíïíôáé óôï ó÷Þìá ôçò ðñïçãïýìåíçò
óåëßäáò. Óôï ðñþôï ó÷Þìá ç äÝóìç öùôüò ðçãáßíåé áðü áÝñá óå ãõáëß
åíþ óôï äåýôåñï áðü ãõáëß óå áÝñá.

5. Ôï öáéíüìåíï ôçò áôìïóöáéñéêÞò äéÜèëáóçò áõîÜíåé Þ ìåéþíåé
ôç äéÜñêåéá ôçò çìÝñáò. ÄéêáéïëüãçóÝ ôï.
ÁðÜíôçóç
Ôï öáéíüìåíï ôçò áôìïóöáéñéêÞò äéÜèëáóçò áõîÜíåé êáôÜ ôç äéÜñêåéá
ôçò çìÝñáò üóï ç èåñìïêñáóßá áõîÜíåé. ¼ôáí ç èåñìïêñáóßá áñ÷ßæåé
íá ìåéþíåôáé óôç äéÜñêåéá ôçò ìÝñáò, ôüôå èá ìåéþíåôáé êáé ôï öáéíüìåíï ôçò áôìïóöáéñéêÞò äéÜèëáóçò. Áõôü óõìâáßíåé ãéáôß ç ôá÷ýôçôá
äéÜäïóçò ôïõ öùôüò óå êÜðïéï ìÝóï áõîÜíåé ìå ôçí áýîçóç ôçò èåñìïêñáóßáò.

ÅöÜñìïóå ôéò ãíþóåéò óïõ êáé ãñÜøå ôåêìçñéùìÝíåò áðáíôÞóåéò
ãéá ôéò åñùôÞóåéò ðïõ áêïëïõèïýí:
6. Óôï äéðëáíü ó÷Þìá öáßíåôáé Ýíá íüìéóìá Ð ðïõ Ý÷åé ôïðïèåôçèåß
óôïí ðõèìÝíá ìéáò ëßìíçò. Óå ðïéï óçìåßï ðñÝðåé íá ôïðïèåôÞóåé
ôï ìÜôé ôïõ Ýíáò ðáñáôçñçôÞò þóôå íá äåé ôï íüìéóìá; Íá ðáñáóôÞóåéò ãñáöéêÜ óôï ôåôñÜäéü óïõ ôçí ðïñåßá ôùí öùôåéíþí
áêôßíùí.

226

ÁðÜíôçóç
Ôï ìÜôé ôïõ ðáñáôçñçôÞ äåí ðñÝðåé íá
ôïðïèåôçèåß óôçí åõèåßá ðïõ åíþíåôáé
áðåõèåßáò ìå ôï íüìéóìá ëüãù ôïõ öáéíïìÝíïõ ôçò äéÜèëáóçò. Ç ãùíßá ðñüóðôùóçò
èá åßíáé ìåãáëýôåñç áðü ôç ãùíßá äéÜèëáóçò Üñá ðñÝðåé ôï ìÜôé íá âñßóêåôáé ÷áìçëüôåñá áðü ôçí åõèåßá ðïõ èá åíþíåé ôï
ìÜôé ìå ôï íüìéóìá. Ôá ðáñáðÜíù öáßíïíôáé êáëýôåñá óôï äéðëáíü ó÷Þìá. Ãéá íá

ìðïñåß íá âëÝðåé ï ðáñáôçñçôÞò ôï íüìéóìá óôïí ðõèìÝíá, èá ðñÝðåé ôï
ìÜôé íá âñßóêåôáé ÷áìçëüôåñá áð’ ü,ôé áí äåí õðÞñ÷å ôï íåñü.

Κεφάλαιο 8

7. Ìéá ìïíï÷ñùìáôéêÞ öùôåéíÞ äÝóìç äéáäßäåôáé áðü ôï íåñü óôï
ãõáëß. Óõìâïõëåýóïõ ôá äåäïìÝíá ðïõ äßäïíôáé óôï äéÜãñáììá
8.1 ãéá ôçí ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò ôïõ öùôüò óôï íåñü êáé ôï ãõáëß
êáé ó÷åäßáóå ôçí ðïñåßá ôçò öùôåéíÞò äÝóìçò.

ÁðÜíôçóç
¼ðùò ìðïñïýìå íá äéáêñßíïõìå áðü ôï äéÜãñáììá 8.1, ï äåßêôçò äéÜèëáóçò ôïõ íåñïý åßíáé ìéêñüôåñïò áðü áõôüí ôïõ ãõáëéïý. ¸ôóé ôï öùò
èá ìåôáâáßíåé áðü áñáéüôåñï óå ðõêíüôåñï ïðôéêü ìÝóï. Ôï áðïôÝëåóìá
èá åßíáé ç ãùíßá ðñüóðôùóçò ôçò öùôåéíÞò äÝóìçò íá åßíáé ìåãáëýôåñç
áðü ôç ãùíßá äéÜèëáóÞò ôçò.
Ôá ðáñáðÜíù óõìðåñÜóìáôá öáßíïíôáé áíáëõôéêüôåñá óôï ðáñáêÜôù ó÷Þìá.

8. Íá óõìðëçñþóåéò ôçí ðïñåßá ôùí öùôåéíþí äåóìþí ðïõ ðáñéóôÜíïíôáé óôï ðáñáêÜôù ó÷Þìá.

227

Κεφάλαιο 8 ÁðÜíôçóç Áñ÷éêÜ ðáñáôçñïýìå üôé ïé ôñåéò öùôåéíÝò äÝóìåò ìåôáâáßíïõí áðü ðõêíüôåñï óå áñáéüôåñï ïðôéêü ìÝóï. Áõôü óçìáßíåé üôé ç ðñÜóéíç ãñáììÞ èá óõíå÷ßæåé áíÜìåóá óôç äéá÷ùñéóôéêÞ åðéöÜíåéá ôùí äýï ìÝóùí. ÔÝëïò ç ìðëå ãñáììÞ Ý÷åé ãùíßá ðñüóðôùóçò ìåãáëýôåñç ôçò ïñéáêÞò (ïñéêÞò) ãùíßáò. ÊáôÜ ôéò æåóôÝò êáëïêáéñéíÝò çìÝñåò ïé åõèåßò áóöáëôïóôñùìÝíïé äñüìïé óõ÷íÜ äßíïõí ôçí åíôýðùóç üôé óå ìåãÜëç áðüóôáóç åßíáé âñåãìÝíïé. Ãéá ôçí ðñÜóéíç ãñáììÞ ðáñáôçñïýìå üôé ç ãùíßá ðñüóðôùóçò åßíáé áêñéâþò ç ïñéêÞ ãùíßá. 228 ÁðÜíôçóç Ôï óðÜóéìï ðïõ ðáñáôçñïýìå óôç ëáâÞ ôïõ êïõôáëéïý ïöåßëåôáé óôï . Áõôü óçìáßíåé ðùò ç ãùíßá äéÜèëáóÞò ôçò èá åßíáé ìåãáëýôåñç áðü ôç ãùíßá ðñüóðôùóçò. Áõôü ðáñáôçñåßôáé üôáí ôï Ýäáöïò åßíáé ðïëý èåñìü Ýôóé þóôå ç èåñìïêñáóßá ôïõ áÝñá áêñéâþò ðÜíù áðü ôï Ýäáöïò íá åßíáé áñêåôÜ ìåãÜëç. Ðáñáôçñïýìå üôé ç öùôåéíÞ äÝóìç ðïõ ðáñéóôÜíåôáé ìå ôçí êüêêéíç ãñáììÞ Ý÷åé ãùíßá ðñüóðôùóçò ìéêñüôåñç áðü ôçí ïñéêÞ ãùíßá. Ôüôå ç ôá÷ýôçôá äéÜäïóçò åßíáé ìåãáëýôåñç Üñá ï äåßêôçò äéÜèëáóçò èåùñåßôáé üôé åßíáé ìéêñüôåñïò. 9. ¢ñá üóï ç öùôåéíÞ äÝóìç êáôåâáßíåé áðü ôá áíþôåñá óôñþìáôá ôïõ áÝñá õößóôáôáé äéáäï÷éêÝò äéáèëÜóåéò Ýôóé þóôå üôáí öôÜóåé óôï Ýäáöïò íá õößóôáôáé ïëéêÞ áíÜêëáóç. Ó÷åäßáóå Ýíá êáôÜëëçëï ó÷Þìá ìå ôï ïðïßï íá äéêáéïëïãåßò áõôü ðïõ ðáñáôçñåßò. Ðþò èá ìðïñïýóåò íá åîçãÞóåéò ôï óðÜóéìï ðïõ ðáñáôçñåßò óôç ëáâÞ ôïõ êïõôáëéïý. Ðþò èá ìðïñïýóåò íá åîçãÞóåéò áõôü ôï öáéíüìåíï. ÁðÜíôçóç Ôï öáéíüìåíï áõôü åîçãåßôáé ìå ôïí áíôéêáôïðôñéóìü. Üñá èá õðïóôåß ôï öáéíüìåíï ôçò ïëéêÞò áíÜêëáóçò.1 óôçí ïðïßá ðáñéóôÜíåôáé Ýíá êïõôÜëé âõèéóìÝíï óå Ýíá ðïôÞñé ìå íåñü. 10. ïðüôå ï ðáñáôçñçôÞò óå ìåãÜëåò áðïóôÜóåéò íá íïìßæåé üôé ôï Ýäáöïò åßíáé âñåãìÝíï åðåéäÞ äåí ìðïñåß íá ôï äåé. ÐáñáôÞñçóå ôçí åéêüíá 8.

áí èÝëåé íá ôçí ðåôý÷åé. Óôï ðáñáêÜôù ó÷Þìá ðáñáôçñïýìå ðþò âëÝðåé Ýíá áíèñþðéíï ìÜôé ôá áíôéêåßìåíá óôï íåñü. ïðüôå èá êáôÝëçãå óôç öþêéá. ¸ôóé âëÝðïõìå ôç ëáâÞ ôïõ êïõôáëéïý ÷áìçëüôåñá áð’ ü. Ìðïñåßò íá áéôéïëïãÞóåéò ôçí áðÜíôçóÞ óïõ ó÷åäéÜæïíôáò êáé ôï áíÜëïãï ó÷Þìá. èá óçìÜäåõå áêñéâþò åêåß ðïõ âëÝðåé ãéáôß êáé ç äÝóìç ëÝéæåñ èá õößóôáôï äéÜèëáóç. Èá ðñÝðåé íá óôï÷åýóåé ðéï ðÜíù. Áí ÷ñçóéìïðïéïýóå éó÷õñÞ äÝóìç ëÝéæåñ. Èá Ýêáíå ôï ßäéï áí ÷ñçóéìïðïéïýóå ùò üðëï Ýíá ðéóôüëé ìå éó÷õñÞ äÝóìç ëÝéæåñ. 12. ÈÝëåéò íá óôåßëåéò ìéá äÝóìç ëÝéæåñ óå Ýíá äéáóôçìéêü óôáèìü ï ïðïßïò âñßóêåôáé ìÝóá óôçí áôìüóöáéñá áêñéâþò óôç ãñáììÞ 229 .öáéíüìåíï ôçò äéÜèëáóçò. Ç öùôåéíÞ áêôßíá ðïõ öôÜíåé óôï ìÜôé ìáò áðü ôç ëáâÞ ôïõ êïõôáëéïý äåí áêïëïõèåß ôçí åõèýãñáììç ðïñåßá áëëÜ áðïêëßíåé ëüãù ôïõ öáéíïìÝíïõ ôçò äéÜèëáóçò. ¸íáò Åóêéìþïò èÝëåé íá ÷ôõðÞóåé ìå ôï êáìÜêé ôïõ ìéá öþêéá ðïõ âñßóêåôáé âõèéóìÝíç óôï íåñü. ðéï êÜôù Þ êáôåõèåßáí ðÜíù ôçò. ¢ñá ìå ôï êáìÜêé ôïõ èá ðñÝðåé íá óôï÷åýóåé ðéï ÷áìçëÜ áðü åêåß ðïõ âëÝðåé ôç öþêéá.ôé ðñáãìáôéêÜ åßíáé. ÁðÜíôçóç Ï Åóêéìþïò èá âëÝðåé ôç öþêéá óå ìéêñüôåñï âÜèïò áðü áõôü óôï ïðïßï ðñáãìáôéêÜ âñßóêåôáé ëüãù ôïõ öáéíïìÝíïõ ôçò äéÜèëáóçò. Κεφάλαιο 8 11.

Óå ðïéï õëéêü ôï öùò äéáäßäåôáé ìå ôç ìåãáëýôåñç ôá÷ýôçôá. 230 ÁðÜíôçóç ¼ôáí ç öùôåéíÞ äÝóìç êéíåßôáé áðü ôï õëéêü Á óôï õëéêü  ðáñáôçñïýìå üôé ç ãùíßá ðñüóðôùóçò åßíáé ìéêñüôåñç áðü ôç ãùíßá äéÜèëáóçò. . 14. ôüôå èá õößóôáôáé ôï öáéíüìåíï ôçò ïëéêÞò áíÜêëáóçò. óôçí ïðïßá ðáñéóôÜíåôáé ç ðïñåßá ìéáò öùôåéíÞò äÝóìçò êáèþò äéÝñ÷åôáé áðü ôï õëéêü Á óôï õëéêü Â. ÁðÜíôçóç ÅðåéäÞ ç äÝóìç ëÝéæåñ èá êéíåßôáé ìÝóá óôï ßäéï ìÝóï ðïõ åßíáé ç áôìüóöáéñá ôçò Ãçò. Èá Ýêáíåò ôï ßäéï áí áíôß ãéá äÝóìç ëÝéæåñ åêôüîåõåò Ýíáí ðýñáõëï. Áí üìùò ç ãùíßá ðñüóðôùóçò ðïõ ó÷çìáôßæåé ôï öùò ìÝóá óôçí ïðôéêÞ ßíá åßíáé ìåãáëýôåñç ôçò ïñéêÞò ãùíßáò äéÜèëáóçò. Ôï ßäéï èá óõìâáßíåé êáé óôçí ðåñßðôùóç ðïõ åêôïîåýåôáé Ýíáò ðýñáõëïò. ¸ôóé ôï öùò êéíåßôáé áðü ðõêíüôåñï óå áñáéüôåñï ïðôéêü ìÝóï üôáí ðçãáßíåé íá äéáöýãåé óôïí áÝñá. Ôï öùò óôï åóùôåñéêü ôçò ïðôéêÞò ßíáò õößóôáôáé äéáäï÷éêÝò åóùôåñéêÝò áíáêëÜóåéò. Ãíùñßæåéò üôé ôï öùò äéáäßäåôáé åõèýãñáììá óå Ýíá ïìïãåíÝò ìÝóï áëëÜ óå ìéá ïðôéêÞ ßíá öáßíåôáé íá êÜìðôåôáé êáé íá áêïëïõèåß ôç äéåýèõíóÞ ôçò. Èá óêïðåýóåéò ðéï ðÜíù. ÁðÜíôçóç ¼ðùò ãíùñßæïõìå.Κεφάλαιο 8 ôïõ ïñßæïíôá. Ðïéï áðü ôá äýï õëéêÜ Ý÷åé ôï ìåãáëýôåñï äåßêôç äéÜèëáóçò. ÐáñáôÞñçóå ôçí ðáñáêÜôù åéêüíá. Ìðïñåßò íá åîçãÞóåéò ãéáôß óõìâáßíåé áõôü. ðéï êÜôù Þ óôïí ßäéï ôï äïñõöïñéêü óôáèìü. äå ÷ñåéÜæåôáé íá ôç óôåßëåé óå äéáöïñåôéêÞ äéåýèõíóç áðü áõôÞí ðïõ ðçãáßíåé áðåõèåßáò óôï äéáóôçìéêü óôáèìü. ¢ñá ðñÝðåé íá óêïðåýóïõìå áðåõèåßáò óôï äéáóôçìéêü óôáèìü. 13. ç ïðôéêÞ ßíá Ý÷åé ìåãáëýôåñï äåßêôç äéÜèëáóçò áðü ôïí áÝñá. ïðüôå äåí ìðïñåß íá äéáöýãåé Ýîù áðü ôçí ïðôéêÞ ßíá.

ç ðñÜóéíç Þ ç ìðëå.ïðüôå áõôü óõìâáßíåé üôáí ôï öùò ìåôáâáßíåé áðü ðõêíüôåñï óå áñáéüôåñï ïðôéêü ìÝóï. ÁðÜíôçóç Ç êüêêéíç äÝóìç äéáäßäåôáé ìå ìåãáëýôåñç ôá÷ýôçôá óôï ãõáëß áð’ ü. 16. ï äåßêôçò äéÜèëáóçò ôïõ éþäïõò åßíáé ìåãáëýôåñïò áðü ôï äåßêôç äéÜèëáóçò ôïõ êüêêéíïõ ÷ñþìáôïò. Ôï ãõáëß Ý÷åé ìåãáëýôåñï äåßêôç äéÜèëáóçò áðü ôï íåñü. Κεφάλαιο 8 15. Åðßóçò ç ðñÜóéíç äÝóìç äéáäßäåôáé ìå ìåãáëýôåñç ôá÷ýôçôá áð’ ü. Áõôü ïöåßëåôáé óôï ãåãïíüò üôé ï äåßêôçò äéÜèëáóçò ôïõ íåñïý åßíáé ìéêñüôåñïò áðü áõôüí ôïõ ãõáëéïý.ôé ç ðñÜóéíç. ¢ñá ç êüêêéíç äÝóìç åßíáé åêåßíç ðïõ äéáäßäåôáé ìå ôç ìåãáëýôåñç ôá÷ýôçôá óå ó÷Ýóç ìå ôçí ðñÜóéíç êáé ôçí ìðëå äÝóìç. áí óõãêñßíïõìå ôçí ïñéêÞ ãùíßá ôïõ ãõáëéïý óå ó÷Ýóç ìå ôçí ïñéêÞ ãùíßá ôïõ íåñïý. ÁðÜíôçóç Åöüóïí ïé óôáãüíåò íåñïý áðïññïöïýí ìåãáëýôåñï ðïóïóôü áêôéíï- 231 .ôé ç ìðëå. ¢ñá ôï õëéêü  Ý÷åé ìåãáëýôåñï äåßêôç äéÜèëáóçò áðü ôï õëéêü Á. ÁðÜíôçóç Ìåãáëýôåñç ïñéêÞ ãùíßá ðáñïõóéÜæåé Ýíá õëéêü ðïõ Ý÷åé ìéêñüôåñï äåßêôç äéÜèëáóçò. ìåãáëýôåñç ôá÷ýôçôá Ý÷åé ôï öùò üôáí êéíåßôáé óôï õëéêü Á. èá êáôáëÞîïõìå óôï üôé ç ïñéêÞ ãùíßá ôïõ íåñïý åßíáé ìåãáëýôåñç áðü áõôÞí ôïõ ãõáëéïý. áí ãíùñßæåéò üôé ïé ìåãÜëåò óôáãüíåò íåñïý áðïññïöïýí ìåãáëýôåñï ðïóïóôü áêôéíïâïëßáò áð’ üóï äéá÷Ýïõí. Íá åîçãÞóåéò ãéáôß Ýíá óêïôåéíü óýííåöï ðñïìçíýåé âñï÷Þ. ¸ôóé. Ðïéï õëéêü ðáñïõóéÜæåé ôç ìåãáëýôåñç ïñéêÞ ãùíßá. ¸ôóé. Ãéáôß óõìâáßíåé áõôü. Ðïéá Ýã÷ñùìç äÝóìç Ý÷åé ìåãáëýôåñç ôá÷ýôçôá óôï ãõáëß. 17. ãéá ôçí ßäéá ãùíßá ðñüóðôùóçò ìéáò äÝóìçò éþäïõò êáé ìéáò äÝóìçò êüêêéíïõ ÷ñþìáôïò ç äÝóìç ôïõ éþäïõò öùôüò åêôñÝðåôáé ðåñéóóüôåñï óå ó÷Ýóç ìå ôç äÝóìç ôïõ êüêêéíïõ ÷ñþìáôïò. Ó’ Ýíá ðñßóìá ôï éþäåò öùò åêôñÝðåôáé áðü ôçí ðïñåßá äéÜäïóÞò ôïõ ðåñéóóüôåñï áðü ôï êüêêéíï. 18. ¸ôóé. ÁðÜíôçóç Áõôü óõìâáßíåé ãéáôß ï äåßêôçò äéÜèëáóçò åíüò õëéêïý åîáñôÜôáé êáé áðü ôï ÷ñþìá ôçò öùôåéíÞò áêôßíáò ðïõ ðÝöôåé óôï õëéêü. Ç êüêêéíç. Åðßóçò ãíùñßæïõìå üôé üóï ìåãáëýôåñç ôá÷ýôçôá Ý÷åé ôï öùò ôüóï ìéêñüôåñïò åßíáé ï äåßêôçò äéÜèëáóçò ôïõ õëéêïý óôï ïðïßï êéíåßôáé ôï öùò. ¸ôóé.

â) êßôñéíï. ¸íá äéáöáíÝò ôæÜìé üôáí öùôßæåôáé ìå ëåõêü öùò öáßíåôáé êüêêéíï. i. Üñá äå èá åßíáé öùôåéíÞ ç ðåñéï÷Þ ðïõ âñßóêïíôáé ïé óôáãüíåò. Áõôü óõìâáßíåé ãéáôß: á) óôç ÓåëÞíç äåí õðÜñ÷ïõí öùôåéíÝò ðçãÝò. áíôßêñéóå Ýíá ìáýñï ïõñáíü óå áíôßèåóç ìå ôïí êáôáãÜëáíï ôçò Ãçò. ä) ìáýñï. ï ðñþôïò Üíèñùðïò ðïõ ðÜôçóå ôçí åðéöÜíåéá ôçò ÓåëÞíçò. ä) ç ÓåëÞíç äåí Ý÷åé ùêåáíïýò ðïõ íá áíá êëïýí ôï çëéáêü öùò. å) êáíÝíá áðü áõôÜ. Áõôü èá óõìâáßíåé ãéáôß åíþ ôï Ýíá áðü ôá äýï ôæÜìéá èá áðïññïöÜ ôï ðñÜóéíï öùò êáé ôï Üëëï èá áðïññïöÜ ôï êüêêéíï öùò.Κεφάλαιο 8 âïëßáò áð’ üóï äéá÷Ýïõí. ôüôå üóï ðåñéóóüôåñåò óôáãüíåò âñßóêïíôáé óôï óýííåöï ôüóï ðéï óêïôåéíü èá åßíáé áõôü. 232 . ïðüôå ôï ôæÜìé èá öáßíåôáé óáí ìáýñï. Ðïéï åßíáé ôï ÷ñþìá ðïõ èá äïýìå. Ýóôñåøå ôï âëÝììá ôïõ ðñïò ôá ðÜíù. å) ôßðïôå áðü üëá áõôÜ. ii. ¼ôáí ï Íçë ¢ñìóôñïíãê. Ç óêçíÞ åíüò èåÜôñïõ öùôßæåôáé áðü Ýíáí ðñïâïëÝá ðïõ åêðÝìðåé áêôéíïâïëßá ìðëå ÷ñþìáôïò. ã) ç ÓåëÞíç Ý÷åé ðïëý ÷áìçëÞ èåñìïêñáóßá. ã) ëåõêü. ÁðÜíôçóç i) ÓùóôÞ áðÜíôçóç åßíáé ç â. 20. Íá ÷áñáêôçñßóåéò ìå Ó ôéò ðñïôÜóåéò ôùí ïðïßùí ôï ðåñéå÷üìåíï åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ïñèü êáé ìå Ë áõôÝò ðïõ ôï ðåñéå÷üìåíü ôïõò åßíáé åðéóôçìïíéêÜ ëáíèáóìÝíï. Óôï åóùôåñéêü ôïõ êïõôéïý ôïðïèåôïýìå ìéá ëåõêÞ ðçãÞ öùôüò. åíþ Ýíá Üëëï ðñÜóéíï. Áõôü ïöåßëåôáé öõóéêÜ êáé óôï ãåãïíüò üôé ôá äýï ôæÜìéá åßíáé åôåñüöùôá óþìáôá. ii) ÓùóôÞ áðÜíôçóç åßíáé ç ä. Ôï ÷ñþìá ðïõ öáßíåôáé íá Ý÷åé ï êßôñéíïò ìáíäýáò ôïõ ðñùôáãùíéóôÞ åßíáé: á) ìðëå. äçëáäÞ äåí åêðÝìðïõí öùò áðü ìüíá ôïõò. ÁðÜíôçóç Ôï ÷ñþìá ðïõ èá äïýìå óôá äýï ôæÜìéá èá åßíáé ôï ìáýñï. 19. ÊáôáóêåõÜæïõìå Ýíá ãõÜëéíï êïõôß ðïõ ôï ðåñßâëçìÜ ôïõ áðïôåëåßôáé áðü ôá äýï ôæÜìéá ôïðïèåôçìÝíá ôï Ýíá ðÜíù óôï Üëëï. â) ç ÓåëÞíç äåí Ý÷åé áôìüóöáéñá. ãéáôß ôüóåò ðåñéóóüôåñåò áêôßíåò èá áðïññïöïýí ïé óôáãüíåò. êáé ôá äýï ìáæß èá áðïññïöïýí êáé ôá äýï åßäç öùôüò.

ïðüôå ç ãùíßá äéÜèëáóçò èá éóïýôáé ìå 60ï. ¸ôóé ôï öáéíüìåíï ôçò äéÜèëáóçò óôçí êÜôù åðéöÜíåéá èá ãßíåôáé ìå ãùíßá ðñüóðôùóçò ßóç ìå 35ï. ôçò äéáèëþìåíçò êáé ôçò åîåñ÷üìåíçò áðü ôï ãõáëß. íá õðïëïãßóåéò ôç ãùíßá ìå ôçí ïðïßá åîÝñ÷åôáé ç öùôåéíÞ áêôßíá áðü áõôÞ. Ëýóç Óôï ðáñáêÜôù ó÷Þìá ðáñéóôÜíåôáé ç ðïñåßá ôçò ðñïóðßðôïõóáò äÝóìçò. 2. üðùò êáé ôçò êÜèåôçò óôçí åðéöÜíåéá ôïõ ãõáëéïý åõèåßáò. Ç ãùíßá ðñüóðôùóçò óôçí êÜôù åðéöÜíåéá ôçò ðëÜêáò èá éóïýôáé ìå ôç ãùíßá äéÜèëáóçò óôçí ðÜíù åðéöÜíåéá ôçò ðëÜêáò óáí åíôüò åíáëëÜî ãùíßåò. Íá ó÷åäéÜóåéò ôçí ðñïóðßðôïõóá êáé ôç äéáèëþìåíç öùôåéíÞ áêôßíá. êáèþò êáé ôçí êÜèåôç óôç äéá÷ùñéóôéêÞ åðéöÜíåéá óôï óçìåßï ðñüóðôùóçò. Áí ç ðëÜêá ðåñéâÜëëåôáé áðü áÝñá. Ëýóç Áðü ôï íüìï ôïõ Óíåë ìðïñïýìå íá õðïëïãßóïõìå ôï äåßêôç äéÜèëá- 233 .ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Κεφάλαιο 8 1. Ðïéá åßíáé ç äéåýèõíóç ôçò åîåñ÷üìåíçò öùôåéíÞò äÝóìçò óå ó÷Ýóç ìå ôç äéåýèõíóç ôçò ðñïóðßðôïõóáò. Ìéá öùôåéíÞ äÝóìç ðñïóðßðôåé óôçí åðÜíù åðéöÜíåéá ìéáò ïñèïãþíéáò ãõÜëéíçò ðëÜêáò ìå ãùíßá ðñü óðôùóçò 60°. áí ãíùñßæåéò üôé ìéá öùôåéíÞ äÝóìç äéáèëÜôáé ìå ãùíßá 30° üôáí ç ãùíßá ðñüóðôùóçò åßíáé 45°. Íá ðñïóäéïñßóåéò ôç ãùíßá ðñüóðôùóçò ôçò öùôåéíÞò äÝóìçò óôçí êÜôù åðéöÜíåéá ôçò ðëÜêáò. Ç åîåñ÷üìåíç öùôåéíÞ äÝóìç èá åßíáé ðáñÜëëçëç ìå ôçí åéóåñ÷üìåíç óôç ãõÜëéíç ðëÜêá öùôåéíÞ äÝóìç. Íá ðñïóäéïñßóåéò ôï äåßêôç äéÜèëáóçò åíüò õëéêïý. Èá åßíáé äçëáäÞ 35ï. åíþ ç ãùíßá äéÜèëáóçò ôçò äÝóìçò åßíáé 35°.

×ñçóéìïðïéÞóáìå ôéò ãíþóåéò ìáò áðü ôç ãåùìåôñßá üðïõ çì45 = êáé çì30 = . Ï äåßêôçò äéÜèëáóçò ôïõ ìÝóïõ åßíáé: 234 . ¸ôóé.Κεφάλαιο 8 óçò áí åßíáé ãíùóôÝò ïé ãùíßåò ðñüóðôùóçò êáé äéÜèëáóçò.

Απαντήσεις στις Ερωτήσεις .Λύσεις Ασκήσεων .

.

â) ìåôáëëéêü äßóêï. á Ó â Ë ã Ó ä Ó 3. ÷áñôß. Å èåôéêÜ çëåêôñéóìÝíï.Ôï çëåêôñïíéêü öïñôßï óôï åóùôåñéêü ôïõ áôüìïõ ÁðáíôÞóåéò ôùí åñùôÞóåùí 1.3 Ãíùñéìßá ìå ôçí çëåêôñéêÞ äýíáìç . á) åðáãùãÞ. åðáãùãÞ. ðüóéìï íåñü. Á áñíçôéêÜ öïñôéóìÝíï. ìåôáëëéêÜ.ÁÐÁÍÔÇÓÅÉÓ ÓÔÉÓ ÅÑÙÔÇÓÅÉÓ ËÕÓÅÉÓ ÁÓÊÇÓÅÙÍ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ ΚΑΙ ΦΟΡΤΙΟ 1. 1. ã 2. Áãþãéìá õëéêÜ åßíáé: óßäçñïò. ìïíùôÝò. ãõáëß. ÷áëêüò. á 4. 7.4 Ôñüðïé çëÝêôñéóçò êáé ç ìéêñïóêïðéêÞ åñìçíåßá ÁðáíôÞóåéò ôùí åñùôÞóåùí 1.1-1. 2. â 3. à áñíçôéêÜ çëåêôñéóìÝíï.2-1.Ôï çëåêôñéêü öïñôßï . â 6. Äåí åßíáé äõíáôü åðåéäÞ äåí ìðïñåß íá Ýëêïíôáé üëåò ìåôáîý ôïõò. Á èåôéêÜ çëåêôñéóìÝíï.  èåôéêÜ çëåêôñéóìÝíï. á 3â 2ã 1 5. Ä áñíçôéêÜ çëåêôñéóìÝíï. 8.  èåôéêÜ öïñôéóìÝíï. 237 . áÝñáò. ðëáóôéêü. ÌïíùôéêÜ õëéêÜ åßíáé: îýëï.

ä 2. éó÷õñü. ã 8.5-1. â) 1/64. â 10. á 9. ä 8.Ôï çëåêôñéêü ðåäßï ÁðáíôÞóåéò ôùí åñùôÞóåùí 1. á ÈÝìá 3ï 238 á) Ôï Ä èá åßíáé èåôéêÜ öïñôéóìÝíï. ã 5. á 10. 3.0135 N 2. â 5. ã 3. Üðùóç â) ïõäÝôåñá. ã 2. 7. ã 4. á 7. áóèåíÝò. â 6.6 Íüìïò ôïõ Êïõëüìð . . â 1. Èá ïêôáðëáóéáóôåß. F = 0. ä 6. ÓùóôÝò åßíáé ç â êáé ç å. 9.4. çëåêôñéêü ðåäßï. ã Ëýóåéò ôùí áóêÞóåùí 1. èåôéêÜ ã) ÈÝìá 2ï 1. áñíçôéêÜ. á 11. ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ÈÝìá 1ï á) Ýëîç. çëåêôñéêü öïñôßï.

4 A 2.6 x 10-18 Joule 2.ÈÝìá 4ï q=4/9 (10-8) C ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ 2. â Ëýóåéò ôùí áóêÞóåùí 1.3 ÇëåêôñéêÜ äßðïëá ÁðáíôÞóåéò ôùí åñùôÞóåùí 1. á Ë â Ó ã Ë ä Ó 3. çëåêôñéêü ñåýìá ã) äéáöïñÜ äõíáìéêïý 2. I=0.400 Joule 2.2 Çëåêôñéêü êýêëùìá ÁðáíôÞóåéò ôùí åñùôÞóåùí 1. 2. ã 3.1 Ôï çëåêôñéêü ñåýìá ÁðáíôÞóåéò ôùí åñùôÞóåùí 1. á Ë â Ó ã Ó ä Ó 239 . ä 2. q=40 C 2. ã Ëýóåéò ôùí áóêÞóåùí 1.4 C 3. 1. á Ë â Ë ã Ë ä Ó 2. á) êýêëùìá â) ìðáôáñßá. á) t=200 sec â) q=0.

á Ë â Ó ã Ë ä Ó 5. á) I=5 A â) 3. R=0. á) R=100 Ù â) V=40 Volt 3. ã 4. ÓùóôÝò åßíáé ïé á. á Ë â Ó ã Ë ä Ó 3.3.525 Ù 2. è=256. ä Ëýóåéò ôùí áóêÞóåùí 1. â 2. ä 5.125x1017 2.4 oC 4. 8 m 3.0004 grad-1 2.5 ÅöáñìïãÝò áñ÷þí äéáôÞñçóçò óôç ìåëÝôç áðëþí êõêëùìÜôùí 240 ÁðáíôÞóåéò ôùí åñùôÞóåùí 1. á Ëýóåéò ôùí áóêÞóåùí 1. I=400 mA 2. â êáé ã.4 ÐáñÜãïíôåò áðü ôïõò ïðïßïõò åîáñôÜôáé ç áíôßóôáóç åíüò áãùãïý ÁðáíôÞóåéò ôùí åñùôÞóåùí 1. á Ë â Ë ã Ë ä Ó 2. á=0. 4. á Ó â Ë ã Ó ä Ë .

É2 = 10/3 Á É3 = 10 Á 4. 56 ôïõ ó÷ïëéêïý âéâëßïõ. É2 = É3 = 1 Á 6. É1 = 4 Á. ÓùóôÝò åßíáé ïé á. ä) Áí åíþóïõìå ìå Ýíá óýñìá ôá Üêñá ôïõ. V2=45 Volt. V2 = 75 Volt. V3 = 75 Volt ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ÈÝìá 1ï á â ã ä Ó Ë Ó Ë ÈÝìá 2ï 1. 2. ã) ÁíÜ äýï ðáñÜëëçëá êáé Ýðåéôá áõôÝò ðïõ ðñïêýðôïõí óå óåéñÜ. ÈÝìá 3ï á) Óå óåéñÜ ãéáôß äéáññÝïíôáé áðü ôï ßäéï çëåêôñéêü ñåýìá. V2 = 8 V 2. V2 = 40 Volt. É = 6 Á. V3 = 40 Volt ã) É1 = 20/3 Á. ä) Äýï óå óåéñÜ ïé Üëëåò äýï ðáñÜëëçëá êáé áõôÝò ðïõ ðñïêýðôïõí óå óåéñÜ. á Ëýóåéò ôùí áóêÞóåùí 1. á) Rïë = 40 Ù â) É1 = 5/4 Á. á) Óå óåéñÜ üëåò. 241 . V1=30 Volt. á) Rïë = 6 Ù â) V1 = V2 = 20 Volt. Óåë. É2 = 2 Á 3. ã) V=75 Volt. Rïë = 2/3 Ù 7. V3 = 50 Volt ã) É1 = 9 Á.3. á Ó â Ó ã Ó ä Ë 5. 4. â êáé ä. V1 = 4 V. â) ÐáñÜëëçëá üëåò. Rïë = 20 Ù. â) 25 Ù. É2 = 5/8 Á É3 = 15/4Á ã) V1 = 75 Volt. á) Rïë =9 Ù â) V1 = 90 Volt. É1 = É2 = 1 Á. ôüôå ç Ýíôáóç ôïõ ñåýìáôïò ôïõ Üëëïõ èá åßíáé ìçäÝí.

3. É2 = 2 Á. É = 12 Á ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 3. V3 = 30 Volt. á Ó â Ó ã Ó ä Ë 3. á Ë â Ó ã Ë ä Ó 4. ã Ëýóåéò ôùí áóêÞóåùí 1. 2.1 ÈåñìéêÜ áðïôåëÝóìáôá ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò ÁðáíôÞóåéò ôùí åñùôÞóåùí 1.6 ÅíÝñãåéá êáé éó÷ýò ôïõ çëåêôñéêïý ñåýìáôïò 242 ÁðáíôÞóåéò ôùí åñùôÞóåùí 1. ã 3. 1 â 2 ä 3 å 4 ã 5 á 2. V4 = 36 Volt É1 = 1 Á. 3. â . 2. á Ë â Ó ã Ó ä Ë 6. 16. 175 sec. V2 = 6 Volt. ã êáé ä. ÓùóôÝò åßíáé ïé ðñïôÜóåéò ã êáé ä.ÈÝìá 4ï á) Rïë = 3 Ù â) V1 = 6 Volt.000 Joule. 96. É4 = 9 Á.2 min. 5. â 4. ã 5. ÓùóôÝò åßíáé ïé ðñïôÜóåéò á. É3 = 3 Á.

P2=120 W ã) 120. ÔÜóç (V) ¸íôáóç ñåýìáôïò (É) Áíôßóôáóç (R) Éó÷ýò (W) 2.75% ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ÈÝìá 1ï á â ã ä Ó Ó Ó Ë ÈÝìá 2ï 1.Ëýóåéò ôùí áóêÞóåùí 1.200 Joule ã) 0.000 Joule ã) 0. á) 400 W â) 540.000 Joule 2.077 åõñþ 4.81 Á ã) 158.5 440 110 Óßäåñï 220 2 110 440 Ôçëåüñáóç 220 1 220 220 Ó Ó Ë Ó ÈÝìá 3ï á) 160 W â) 62.000 Joule â) 8.5 Á â) 13. á â ã ä Øõãåßï 220 0.5 % ÈÝìá 4ï á) 168. á) 100 Volt â) P1=80 W.58 Volt 243 . á) P1>P2 â) P1<P2 3. á) 440 Ù. 0.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ 4. ÅíÝñãåéá êáé ôáëÜíôùóç ÁðáíôÞóåéò ôùí åñùôÞóåùí 1. á Ë â Ó ã Ë ä Ó 2. á Ó â Ë . 2. ÓùóôÝò åßíáé ïé á. áêñáßá óçìåßá.1.3. á Ë â Ë ã Ó ä Ó ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ 5. 3. á) áðïìÜêñõíóç.1-5.2 Ìç÷áíéêÜ êýìáôá . ÌåãÝèç ðïõ ÷áñáêôçñßæïõí ìéá ôáëÜíôùóç ÁðáíôÞóåéò ôùí åñùôÞóåùí 1. á Ë â Ó ã Ë ä Ó 4.2.Êýìá êáé åíÝñãåéá 244 ÁðáíôÞóåéò ôùí åñùôÞóåùí 1. â êáé ã. 4. èÝóç éóïññïðßáò â) ðåñéïäéêÝò. ÓùóôÝò åßíáé ïé á. â 3. â 2. á Ó â Ë ã Ó ä Ë 3. Ôáëáíôþóåéò ÁðáíôÞóåéò ôùí åñùôÞóåùí 1.

ã 3. ã 3.25 m/sec 3. á Ó â Ó ã Ë ä Ó 3. ÓùóôÝò åßíáé ïé â 4. â 4.800 m 3. á Ë â Ë ã Ó ä Ó 5.5 m 2. 660 m/sec 2. 0. 7. 1. á Ó â Ë ã Ó ä Ó Ëýóåéò ôùí áóêÞóåùí 1. á Ó â Ó ã Ó ä Ë Ëýóåéò ôùí áóêÞóåùí 1.025 m 5. â 4.3.5 m 245 .4. â 2.ã Ë ä Ó 2. 6. ×áñáêôçñéóôéêÜ ìåãÝèç ôïõ êýìáôïò ÁðáíôÞóåéò ôùí åñùôÞóåùí 1. ¹÷ïò ÁðáíôÞóåéò ôùí åñùôÞóåùí 1. 1. ä 2.

â êáé ä. ã ÈÝìá 3ï x=316.6 m/s 246 . á Ó â Ë ã Ó ä Ë 2.67 m. ÓùóôÝò åßíáé ïé á. â 2. ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ÈÝìá 1ï á â ã ä Ó Ó Ë Ë ÈÝìá 2ï 1.5 ÕðïêåéìåíéêÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôïõ Þ÷ïõ ÁðáíôÞóåéò ôùí åñùôÞóåùí 1.33 m/sec ÈÝìá 4ï á) 20 cm â) 0. õ=333.5.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful