3

RANI RAZVOJ – SAVREMENA NEONATOLOGIJA Neonat – novorođen (grč. neos – nov; lat. natus – rođen)

Periodizacija dječijeg duševnog razvoja  Savremena razvojna periodizacije duševnog razvoja. psihologija – psihopato-logija – podrazumijevanje

 Periodizacija – zasnovana na organskim, psiho-loškim i pedagoškim zakonitostima (principima) razvoja djeteta (Olsonova, američka, sovjetska i per. Suzane Ajzenks).   Olson (1949) američki psiholog; Periodi razvoja:

Naziv Perioda Približni uzrast 1. Antenetalni (preporođajni) period ....................... od 0 do 230 ili 300 dana a) ovum ................................................................. 0 do 2 nedjelje od b) embrio ............................................................... 2 do 10 nedjelja od c) fetus .................................................................. 10 nedjelja do rođenja od 2. Rođenje ................................................................ prosječno 280 dana od začeća 3. Novorođenče ....................................................... 2 prve nedjelje postnatalnog života 4. Odojče ................................................................. prva godina života 5. Rano djetinjstvo ................................................... od 1 do 6 godina 6. Srednje djetinjstvo od 6 do 10 godina ............................................................................ 7. 8. 9. 10. Pozno djetinjstvo (pubertet) ................................ Rana mladost ....................................................... Pozna mladost ...................................................... Zrelost .................................................................. od 10 do 13 godina od 13 do 15 godina od 15 do 20 godina iznad 20 godina

 Olson – uzrastanje traje od koncepcije – začeća, a ne samo od rođenja (npr. sedmanče – kasni u razvoju govora, hodanja, sjedenja… za dva mjeseca).  Odojče (0-1 god.) – mnogo i brzo uči, zavisi od okoline, plačem privlači pažnju odraslih…  Rano djetinjstvo (1-6 god) – nagli razvoj (kod kuće u ustanovama) – brojna znanja i navike;  Srednje djetinjstvo (6-10 god) – polazak u školu, usporenje rasta – faza latencije;  Pozno djetinjstvo (10-13 god.) – javljaju se polne karaktersitike, mjenja se socijalni odnos između dječaka i djevojčice – burni razvoj;

1

” Psihoanalitička teorija (po Frojdu ) naglašava ulogu bioloških faktora tj. žeđ. fizičkog izgleda itd. Ličnost je skup osobina. skup karakteristika koje su različito strukturirane u jednu cjelinu što daje obilježje individualnosti. Kod nas je naglašena Rotova definicija ličnosti koja glasi: “Ličnost je jedinstvena organizacija različitih osobina koje se formiraju uzajamnim djelovanjem naslijeđa. mišljenje. • Refleksi su urođene reakcije na neku draž (disanje. On je rezervoar psihološke energije i snage. naslijeđa. socijalizacija i interakcija. nogu i sl. instinkt. 2 . To je ono što je naslijeđeno. temperamenta. primarni procesi (refleksi. pažnja.) – povećava se broj kontakata. Personalistička teorija ličnosti (po Olportu) i Sociloške (socijalne) teorije ličnosti (po Adleru i Fromu). • Frojd ID ističe kao urođeni i najsloženiji dio ličnosti koji ličnost pokreće na akciju ka zadovoljenju nekih potreba (neposredno. zatvaranje očinih kapaka i drugi refleksni pokreti ruku. PSIHONANALITIČKA TEORIJA LIČNOSTI Sa psihoanalitičkog stanovišta ličnost je jedinstvo trajnih karakteristika ličnosti i to: inteligencije. UČENJA O RAZVOJU LIČNOSTI (TEORIJE) Ličnost je “JA” ličnost je “EGO”`. Rana mladost (13-15 god.). EGO (ja) je svjesni dio ličnosti koji ima zadatak da kontroliše psihološku energiju koju daje ID. jačanje identiteta i kompetencija školovanjem.). Tendira naslijeđenoj strukturi gdje je presudna uloga gena kao nosioca naslijednih osobina roditelja. Postoje različite teorije ličnosti tj. • Фројд је proučavajući ljude sa različitim psiholočkim nedostacima uočio da se ličnost sastoji iz tri nivoa (insatnce) i to : o ID – ono o EGO – ja Struktura ličnosti po Frojdu o Super EGO – nad ja • ID (prevedeno sa latinskog – ONO) je biloška strana ličnosti. odnosno predaka.  Pozna mladost (15-20 god. karaktera. odmah – on). različita tumačenja pojma ličnosti: Psihoanalitička teorija ličnosti (po Frojdu).) – proširenje integrisanja u socijalnu sredinu. glad. socijalne sredine i sopstvene aktivnosti.

pamćenje. mišljenje. učenjem) stekao u porodici. agresivne težnje –kriminogene ) To nisu (ističe Frojd) tri različita. identifikacijom. identifikacija. On postaje važan regulator ponašanja pojedinca. EGO vodeći računa o realnoj situaciji nastoji da omogući (različitim prihvatljivim putem) zadovoljenje onoga čemu teži ID. zaključivanje). (Razl. normi. (dijete sva zadovoljstva doživljava preko usta). internalizacijom. EGA I super-EGA dolazi vrlo često do sukoba (konflikata). Ličnost se razvija u tri oblika : . Glavni zadaci super-EGA jesu da zadržava i sprečava zadovoljenje zahtijeva ID-a koji nisu u skladu sa društvenim normama. a kojima ID teži.). To su različite psihičke funkcije: opažanje. Ovi mehanizmi maskiraju i izobličuju motive i ciljeve koje super-EGO ne prihvata. . U genitalnoj fazi javlja se naglo interesovanje za osobe suprotnog pola (dešava se potpuna socijalizacija ). odvojena ili nezavisna dijela. To je socijalna strana ličnosti. moralnih propisa koje je pojedinac (socijalizacijom. Kasnija genitalna faza predstavlja pubertet i još koju godinu kasnije..socijalnom KRITIČKE PRIMJEDBE : prenaglašen seksualni instinkt instinkt smrti prenaglašena uloga naslijeđa prenglašene prve godine u razvoju 3 . Ličnost se nastoji toga osloboditi koristeći razne mehanizme odbrane (represija. Taj dio ličnosti se sastoji od principa. racionalizacija. ODLUČNI FAKTORI RAZVOJA LIČNOSTI Rano djetinjstvo (do pete godine života): oralni stadij – prva godina života. Sukobi (česti i jaki) dovode do neuroza i psihoza.emocioalnom i . genitalna faza se dijeli na dvije: rana genitalna faza u okviru edipane situacije i elektra situacje (do pete godine) i poslije toga nastupa period latencije (mirovanja) od 5 do 12 godina .. Dolazi od nesigurnosti i straha – anksioznosti (tjeskobe). Treći dio ličnosti koji Frojd razlikuje je SuperEGO-nad ja.fiziološkom.To je REGULATOR psihičke energije. Ove dvije faze zajedno i period prelaska na slijedeću. Između IDA. predstavljaju pregenitalnu fazu. analni stadij – od 2 do 3 godine života (sastoji se iz manipulacije sa pražnjenjem crijeva i zadovoljstva koje iz toga proizilazi. školi i široj socijalnoj sredini.

piju. Naročito se ističe faktor sopstvene svjesne aktivnosti (dinamik ).. poremećeno.Funkcionalna autonomija motiva (nekadašnja biološka. samostalan motiv npr. uporne. socijalni. Osobe koje ne proširuju obim intresovanja i znanja su nezrele a sa aspekta kriminalističke psihologije i najčešći izvršioci krivičnih djela (povratnici. Značajnost torije je što daje kriterij za razlikovanje zrelosti i nezrelosti ličnosti.. • Kod djeteta ID iam značajnu ulogu. profesionalci). temperament. ali kod odraslog čovjeka postoji više motiva kao regulatora ponašanja (dinamika ličnosti). psihološki). PROŠIRIVANJE SOPSTVENOG “JA”: Djeca u razvoju uče da jedu. motivi. a manje je pouzdana ili tačna kod objašnjavanja ponašanja normalnog čovjeka. Po Olportu – Frojdova psihoanalitička teorija može biti korisna za objašnjavanje abnormalnog ponašanja.PERSONALISTIČKA TEORIJA LIČNOSTI (OLPORT) Olportova teorija ličnosti se svrstava u DINAMIČKA shvatanja koja daju značaj svim faktorima koji utiču na razvoj ličnosti (biološki. a potom postaju radoznala (proširuju obim saznanja) proširuju sopstveno “JA”. 1. Maturacija – prirodno sazrijevanje Identifikacija Imitacija Diferencijacija . interesi i stavovi.. 4 . Sve ličnosti su različito ambiciozne. karakter – fizička konstitucija. igraju se (biološki motivi). • Olportova teorija ličnosti naziva se i teorijom crta ličnosti koje su različito strukturirane kod različith ličnosti. primarna potreba može postati autonoman. Psihološka struktura ličnosti: sposobnosti. kriminogeno ponašanje.). sposobne itd.

razlikuje sebe od ostalih (slika o sebi): iskrivljenost i nezrelost (kompleksi) i realnost. SOCIOLOŠKA TEORIJA LIČNOSTI (FROM. To su socijalne i čisto realne kategorije (Pozitivne i negativne tendencije) Površnost i nedovoljnost teorije. OBJEKTIVIZACIJA LIČNOSTI: Vremenom čovjek sebe uočava kao posebnu psihološku ličnost. JEDINSTVENA ŽIVOTNA FILOZOFIJA Vremenom se izgrađuju. nametanjem i gospodarenjem (buržoaski psiholozi → borba među klasama). filozof. Ističe. vladanjem. napredovanjem. psihološko opravdanje. pored ostalog. motive za isticanjem. politolog i humanista. From je bio sociolog. Isticao je. Nije dovoljno objasnio proces osamostaljivanja i Negira značaj nesvjesnog (personalističko shvatanje). motive ili ih nemaju nikako. Od djetinjstva inferirnost stvara potrebu za superirnošću (kompleks). Nezrele. Suviše negira faktore ranog djetinjstva (po Frojdu). usavršavanjem. Naglasio je socijalne faktore u razvoju ličnosti u odnosu na biološke (po Frojdu ). formiraju i učvršćuju životni stavovi. čovjeku je govorio u svojim djelima: u 5 . VRIJEDNOSTI OLPORTOVE TEORIJE : Ističe ulogu svijesti kaofaktora razvoja ličnosti. ADLER ) Adler je proučavao individualnu psiholgiju koja postaje naučni proces psihologiji. Kriza mladalaštava se ogleda u traganju za životnom filozofijom (raskršće). Ističe složenost motivacije i Koristi spoznaje istraživanja NEDOSTACI: Zanemario je ulogu socijalne sredine. prenaglašava ulogu pojedinca. poremećene osobe imaju iskrivljene stavove.2.

Formira se prilagođavanjem uslovima života u društvu: 1. Kao svjesno biće – razvija potrebe za stvaralaštvom – težnja da bude kreator prirode. Potrebe nisu stečene nego formirane tokom razvoja. Suštinu ličnosti po Fromu čini Karakter (određen individualno fizičkom konstitucijom i temperamentom). Podcjenjuje ulogu ekonomskog faktora. Kao odvojeno od prirode (razlikuje seo drugih živih bića) izdiže se razumom. Kao dio prirode sa biološkim i fiziološkim potrebama ( ne razlikuje se od drugih živih bića).. Težnja ka produktivnoj ljubavi čovjeka prema čovjeku. samosviješću. 2. društvu). maštom. proizvodnih snaga i odnosa i Podcjenjuje ulogu moralnih normi kao faktora. školi.“Bjekstvo od slobode” “Imati i biti” “Zdravo društvo” Suština Fromove teorije je što čovjeka posmatra u prirodi dvojako : 1.. Težnja ka svom mjestu u društvu (status u porodici. NEDOSTACI : Nedovoljno je zasnovana na psihološkim mehanizmima (podacima). individualni karakter i 2. Težnja da se obezbijedi status (afirmativan – vrednovanje samodokazivanje Težnja da ima sopstveni poged na svijet. socijalni karakter (zajednička obilježja) PREDNOST ove teorije je u tome što je uzela u obzir socijalni faktor (ali ne još dubiozno). DIJALEKTIČKO – FILOZOFSKO (marsističko shvatanje) 6 .

poremećaj uticaja šira okoline (vršnjaka). snage. 7 .DINAMIČKO SHVATANJE LIČNOSTI Marks u izgardnji teorije dodaje niz korisnih (vrijednih) ideja i prihvata sve prethodne faktore te ističe: Stvaralaštvo koje se ogleda u aktivnosti i nterakciji čovjeka i prirode. društvenom. avanturizam. poremećaji drugih nasljednih crta ličnsti (temperament. dezirganizacija porodice. nesposobnost odlaganja zadovoljstva.. sposobnosti. nesposobnost i dezorganizacija . Težnja za razvojem ljudskih mogućnosti (aktivnost) Angažovanje svih čula. sposobnosti. socijalni status. poremećaj uticaja škole. raspad. nedostatak kritičnosti. gubitak roditelja.. hiperaktivnost. poremećaj motiva i nagona. poremećaj porodičnih odnosa. nesposobnost anticipianja posljedica.. Aktivnsti po volji nasuprot otuđenju (ekonomskom. psihološkom). UZROČNOST KRIMINALITETA SA STANOVIŠTA FAKTORA RAZVOJA LIČNOSTI : Negativan uticaj faktora.). RAZVOJ PREDISPOZICIJA ZA KRIMINOGENO PONAŠANJE : malformirana fizička strutura ličnsti. Samodoživljavanje (svjesnost).