Menyiasat Alam Fizikal : Tenaga Haba (Ulang Kaji Tahun 5

)
NOTA Tenaga Haba

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

Haba adalah suatu bentuk tenaga. Objek yang menerima tenaga haba akan menjadi panas. Haba boleh mengalir dari objek yang panas kepada objek yang sejuk . Sumber tenaga haba utama bagi Bumi ialah Matahari. Tanpa tenaga haba dari Matahari, Bumi akan menjadi terlalu sejuk dan tidak sesuai untuk didiami oleh hidupan. Sumber-sumber lain tenaga haba termasuklah daripada pembakaran bahan dan tenaga elektrik. Tenaga haba juga boleh mengubah keadaan fizikal bahan . Apabila sesuatu bahan dipanaskan , bahan itu akan mengembang dan bertambah saiznya. Apabila sesuatu bahan disejukkan , bahan itu akan mengecut dan berkurang saiznya .

Kesan Haba ke atas Bahan (a) Pengembangan dan Pengecutan Pepejal

1.

2.

Pepejal akan mengembang apabila dipanaskan dan mengecut apabila disejukkan . Namun begitu, pengembangan dan pengecutan pepejal tidak melibatkan perubahan yang besar dan sukar dikesan oleh mata kasar. Contoh pengembangan pepejal: Penutup botol (logam) yang ketat boleh dibuka dengan mudah dengan memanaskan penutup itu. Apabi la penutup dipanaskan, ia akan memgembang dan bertambah saiznya. Ini membolehkan penutup itu dibuka dengan senang. Aplikasi pengembangan dan pengecutan pepejal i. Celah-celah pada landasan kereta api di bahagian penyambungannya bertujuan untuk mengelakkan landasan besi membengkok apabila mengembang pada hari panas. ii. Kabel telefon dan kabel elektrik dipasang kendur sedikit di antara tiang. Ini bertujuan untuk mengelakkan kabel menjadi tegang dan putus pada waktu malam yang lebih sejuk.

3.

(b)

Pengembangan dan Pengecutan Cecair

1. 2.

Cecair juga mengembang apabila dipanaskan dan mengecut apabila disejukkan. Pengembangan dan pengecutan cecair adalah lebih banyak daripada

3.3. Aplikasi pengembangan gas Dalam industri membuat roti. 2. (a) Apa yang berlaku kepada ketulan ais apabila dipanaskan? (b) _______________________________________________________ Apa yang menyebabkan kejadian ini? . Pengembangan dan pengecutan dalam gas adalah paling banyak berbanding pepejal dan cecair. (c) Pengembangan dan Pengecutan Gas 1. Seperti pepejal dan cecair. gas karbon dioksida hasil daripada penapaian yis (ragi) mengembang apabila adunan roti dipanaskan. I ni akan menaikkan adunan roti. LAMPIRAN 1 Lembaran Kerja Stesen 1 dan 2 1. pepejal. gas juga boleh mengembang dan mengecut. Aplikasi pengembangan dan pengecutan cecair Pengembangan dan pengecutan merkuri (raksa) dalam termometer membolehkan kita menyukat suhu sesuatu bahan.

_______________________________________________________ (c) Bagaimanakah cara untuk menukarkan air menjadi ais semula? (d) _______________________________________________________ Namakan proses perubahan rupa bentuk bahan yang berlaku di (a). Adakah bebola besi itu dapat masuk melalui gelang? Mengapa? ___________________________ ____________________________ . Adakah bebolabesi itu dapat masuk melalui gelang? (b) _______________________________________________________ Panaskan bebola besi selama beberapa minit. Cuba masukkan bebolabesi ke dalam gelang sekali lagi. _______________________________________________________ Stesen 3 dan 4 2. (a) Masukkan bebola besi ke dalam gelang.

Catatkan pemerhatian anda. (d) _______________________________________________________ Apakah kesimpulan yang boleh dibuat berdasarkan aktiviti ini? (e) _______________________________________________________ Bagaimana anda dapat mengaplikasikan konsep berkaitan tenaga haba ini dalam kehidupan seharian? ________________________ _______________________________ Stesen 5 dan 6 3.(c) Biarkan bebola besi menjadi sejuk. Apa yang berlaku kepada aras air dalam tiub kaca? (b) _______________________________________________________ Terangkan fenomena ini. _______________________________________________________ . Cuba masukkan bebola besi melalui gelang sekali lagi. (a) Masukkan kelalang ke dalam air panas.

(c) Ramalkan apa yang akan berlaku apabila kelalang dimasukkan ke dalam air sejuk. _______________________________________________________ Stesen 7 dan 8 4. Perhatikan apa yang berlaku kepada belon. (a) Masukkan botol dalam air panas. (b) _______________________________________________________ Apakah inferens yang boleh dibuat daripada aktiviti di(a)? _______________________________________________________ (c) Bagaimana konsep yang terlibat dalam aktiviti ini boleh diaplikasikan dalam industri atau kehidupan seharian? _______________________________________________________ (d) _______________________________________________________ .

Masa (minit) Suhu air (SC) 0 80 2 65 4 52 6 42 8 37 10 35 Jadual di atas diperoleh dalam satu eksperimen. 3. 1. tenaga tenaga elektrik haba sejuk mengecut Haba merupakan suatu bentuk bentuk ____________________ . 2. Jawab soalan yang berikut. Antara sumber-sumber haba ialah Matahari. 5. Kaji jadual di bawah dan jawab soalan-soalan berikutnya.(e) _______________________________________________________ LAMPIRAN 2 Latihan A. suhu air panas dalam sebuah bikar yang terdedah disukat pada sela masa . 4. panas mengembang 1. Haba mengalir dari objek yang ____________________ ke objek yang ____________________ . Objek yang panas akan membebaskan ____________________ . Dalam eksperimen ini. pembakaran bahan dan ____________________ . Bahan ____________________ apabila dipanaskan dan ____________________ apabila disejukkan. B. Isikan tempat kosong dengan perkataan yang sesuai daripada senarai perkataan berikut.

ii. 5. haba panas.tertentu. (d) ___________________________________________________ Cadangkan dua cara untuk memperlahankan penurunan suhu. ____________________________________________________ JAWAPAN A: 1. (a) Namakan alat yang boleh digunakan untuk menyukat suhu seperti dalam eskperimen ini. apakah inferens yang boleh dibuat? (c) (d) _______________________________________________________ Namakan: i. pemboleh ubah yang dimanipulasikan. sejuk B: termometer Suhu air menurun kerana tenaga haba daripada air panas terbebas ke persekitaran menyebabkan air itu semakin sejuk. (b) _______________________________________________________ Berdasarkan keputusan dalam jadual di atas. 2. 3. i. i. (a) (b) (c) tenaga tenaga elektrik mengembang. masa (minit) . mengecut 4. ____________________________________________________ ii. ___________________________________________________ pemboleh ubah yang bergerak balas.

ii. i.(d) ii. suhu air (0 SC) Menutup bikar dengan bahan penebat haba seperti kayu/kapas Melapik bikar dengan bahan penebat haba seperti kayu .