You are on page 1of 4347

135 laurleko bertzerik etzan bildu; baino zirenak ere on’ etxe artan artzekodun

gelditu direnentzat
· Siempre vendrán bien, por poco que sea
145 neskazar Zarautzen! Nora edo zeri begira egon zarie, mutilak?
· En qué habéis estado pensando!
1.833an zorigaistoan sortu zan-gerra naasian
· En mala hora
1.833an zorigaistoan sortu zan-gerra naasian
· Guerra enmarañada, confusa
1.839ko urtean’ etxea eratzi euskuen lurrera euskaldunai
· Nos derribaron la casa
1872-garreneko uda-lenean jeiki ziran berriz ere bizkor..., karlistak
· En la primavera de 1.872
190 oinean jasoa arkitzen da’ eliza nagusiko dorre berria
· Tiene 190 pies de altura
1.932ko urastietan galdu zen
· Inundaciones, riadas
20.000 laurleko! Auntzaren gauerdiko eztule dituk arraietan!
· Friolera! Ahí es nada!
37 gurasok galdatu diru-laguntza ori Atarratzen’ eta iru utseri emaiten diote;
gainerakoak’ zelai zabalean utzi dituzte
· Sin amparo
37 gurasok galdatu diru-laguntza ori Atarratzen’ eta iru utseri emaiten diote;
gainerakoak’ zelai zabalean utzi dituzte
· Sólo a tres de ellos
37 urte oraintxen bete dizkiat; eta ia-ia mutil-zar natxeok, oraindikan alako itxurarik
nik ez eman-arren
· Aunque no lo aparente
38 mila kintal burni baizik ez dala egiten urte osoan Gipuzkoan?... Gainerontzekoak
banaukazki... ez nengoke gaizki! Paperetan ifinten da bost onelako!
· Cómo se ve que el papel lo aguanta todo!
38 urtez il zan, ondo garraztua
· Tras de mucho sufrir
45 urte bakarrik ditut’ eta ez ditut bi aldiz izango... Egingo ditudanak’ orain egin
bear ditut
· Sólo se vive una vez; hay que aprovechar del tiempo, que no vuelve
60 km. ezetz, andik ona?... Bidea libre dago-ta, nai dituenak neurtu!
· Que se ponga a medirlos quien lo dude
A. Ariztimuinoren bizkar utziko det arazo ori
· A la responsabilidad de
A asarrea izan genduanetik’ betiko arra desta deust gizon orrek
· Me guarda perpetuo rencor
A!... auxe ameneko izango da gerorengo urtea!
· Este habrá sido quizá
A!... auxe ameneko izango da gerorengo urtea!
· Mi último año de misiones; mi última misión oída
A baino gizon ixilagorik eta bakar-zaleagorik ezta inun izan
· Solitario; amante de la soledad; retraído
A bestelako zera! Ik’ eure modukoak gareala danok pentsauko don
· Miren a ésta! Habráse visto otra?
A, bestelako zera!... Ni gaiztoa beraz? Ea beste bein esan!
· Repite, a ver, lo que has dicho...?
A, bestelako zera!... Ni gaiztoa beraz? Ea beste bein esan!
· Miren ustedes a ésta! Miren con qué nos sale!
A biajon degizula! Orain ere kontu orrekin zatoz?
· Bien hombre! Enhorabuena!... N.B. Aquí tiene sentido irónico
A da elizea Lekeitio-koa!... An Ama-Mariak biotzeratuten daben atsegina’ da
atsegina!
· Aquello sí que es delicia para el corazón!
A da gauzearen ederra!
· Qué cosa más preciosa! Qué preciosidad!
A da gauzearen ederrai
· Qué cosa más preciosa! Qué preciosidad!
A, demontre txantxilu!...: A, lukainka-tzarra! zer arkitu beazu bear dezu leku
onetan?
· Tonto, más que tonto!
A!... emon al banei... dedar andi bat!
· Oh, si yo pudiera lanzar un gran grito!
A ero zoroa, zer ago esaten? Egin jok ireak!
· Ya ha llegado tu última hora...; estás perdido
A gizajoa! Nere astekoa naiko uke ik jairako!
· Ya quisieras tú para los días de fiesta lo que yo como en los días ordinarios! Pobrete!
qué te vas a comparar conmigo!
A gizon-a’ zoratuta edo euala egoala, esan zetsan amari: izan-be, a egoera’ ez zan ain
legezkua
· Aquella manera de estar no era muy normal que digamos
A, guraso ez-jakinak! Ez daukazu beste gauzarik zer agindu? Ezin asmau dozu beste
sari bat?... Gauza buru-gitxikoak zara!
· Sois bien cortos de imaginación... si no sabéis ofrecer premio mejor. N.B. Flexiones
verbales de sentido plural
A, guraso ez-jakinak! Ez daukazu beste gauzarik zer agindu? Ezin asmau dozu beste
sari bat? Gauza buru-gitxikoak zara!
· Sois bien cortos de imaginación, si no sabéis prometer premio mejor. N.B. Formas
verbales ya arcaicas de significado plural
A ipoin guztia’ amesetakua zan
· Era fantasía
A, Jauna! Egiaz eta begiaz’ guzi-ori ontasun eta amorioa zera!
· Eres todo bondad, verdaderamente
A, Jaungoikoa, gauza guzien gainekoa!
· N.B. Una exclamación usual
A, Jaungoikoa! Gure aldia noiz izango ote da?
· Cuándo nos tocará a nosotros la dicha?
A jente zoro ta gatz-bagea! Nok lausotu ditu zuen begiak? Nor izan da onelan zora-
erazo deutsuena?
· Fascinar
A jente zoro ta gatz-bagea! nok lausotu ditu zuen begiak? Nor izan da onelan zora-
erazo deutsuena?
· Oh, insensatos!
A jente zoro ta gatz-bagea! Nok lausotu ditu zuen begiak? Nor izan da onelan zora-
erazo deutsuna?
· Anublar la vista
A, Joxe, Joxe!... Euskaltzaleren lekuan erbesteko edozein albistari ekarri bauan
saltzeko’ porru-azi obeak aterako ituan!
· Habrías sacado mejor provecho
A, Kaiku!... Orrei jaramon egiten asi bazara’ aldean dozu apur baterako lana!
· Para rato tienes!... Buen trabajo te echas encima!
A kapas izango da ondino, lagunari labainie sartzeko!... .-Ka! esan bai!... Arek
etxakok orretarako odolik!
· No tiene valor para eso!
A, kirtena! ez dek ikusten ilargia? -A, zoroa! ez dek ikusten eguzkia?... Onela zijoazen
kimeran
· Así iban altercando
A koitau aundia’ jostorratzetik bizi da
· Vive de la aguja; de la costura
A lako arpegi-gogorrik ez dot ezagutu
· No he conocido otro insolente como aquél
A, lapurra! Pagatu bear didak, egin dekan eskerra! Oroituko aiz, ago pixka bat!
· La fechoría que has cometido
A, lelo, lelo! Nire buztenari goatzen dutzeke-lakoan’ pago-zuzterrari goatzen dutzek
· Creyendo que agarras mi cola
A lortu eztabenean dator nigana... Ez eragin geiago asmo orri, ama! Ni enaz
ezkonduko Mati-gaz
· No insistáis más sobre ese proyecto
A lukainka!
· Tonto, más que tonto!
A, Maisu Juan! burutazino ta zaio donga orrek kenduizuz!
· Deja a un lado esas ocurrencias y recelos!
A, moteil! Orain ere nere zarrean’ joango ninukek ni bi ordu baino leenago zuen
etxera
· A pesar de mi edad..; con todos mis años
A, mutil, orrek dozak oilaskoen ederrak daroazanak! Zegan erosi dozak?
· Qué pollos tan hermosos llevas!
A, mutil! orrek dozak oilaskoen ederrak daroazanak! Zegan erosi dozak?
· Cuánto has pagado por ellos?
A, mutil!... Orrek gauzok olan izango dozak; baino ezkonbarri orreentzat-be eztok
paltako eroan-ala arri...: danoentzat jagok-eta... Danok izango zer jasan
· Tampoco a ellos les faltarán cruces
A mutilak!... Ezta izan a neskatila txarra! Neskatilie-barik’ bei zuriaren jaubea izan
da; eta manka-manka eginda itxi nau!
· Buena señorita era ésa!... Ya, ya...! N.B. No tenía de señorita sino el disfraz. Era el
dueño de la vaca
A mutilak!... Ezta izan a neskatila txarra! Neskatilie-barik’ bei zuriaren jaubea izan
da; eta manka-manka eginda itxi nau!
· Me ha dejado baldado
A mutilak!... Ezta izan a neskatila txarra! Neskatilie-barik’ bei zuriaren jaubea izan
da; eta manka-manka eginda itxi nau!
· No era señorita, sino
A nere laguna’ gau-txoria zan
· Era un noctámbulo... aquel compañero mío
A nere umeek! Kixmie jaio dek, galduuk gaituk oraintxe... Bota nazazuia ni emendi
gain beera...!
· Lanzadme por este precipicio!
A neska! kontu latzak dozan orrek niretzat!
· Demasiado complicado para mí
A, neska! kontuz ibili adi! Bermioko jauregian, gonadunentzat-bere leku naikoa
eiagon-da!
· También para las mujeres hay sitio abundante en el manicomio de B
A neskatila polita ikusi eban ordutik’ maitetsu ebilen
· Andaba encariñado
A, nire seme biotzekoa! Zelan olgauko enaz, zu osaturik ikusita? Nun euki nei bazkari
gozoagorik?
· Puede haber banquete más agradable para mí?
A, oilo-lapurra!... -A, senarrak iges egindakoa!... -Eta zu’ senarrari iges egina!
· Ladrona de gallinas!
A, oilo-lapurra!... -A, senarrak iges egintakoa!... -Eta zu’ senarrari iges egina!...
· Abandonada por imposible o inaguantable
A, oilo-lapurra!... -A, senarrak iges egintakoa!... -Eta zu’ senarrari iges egina!
· Escapada de casa
A’ onan egin bear leuke... ta ori’ olan izan bear leuke... ta, ta... baina guztiak atzera
egin
· Una cosa es predicar y otra dar trigo
A, Otxoko, Otxoko! Nere buztenari autxolakoan’ pago-zuztarrari autxo...
· Creyendo que agarras mi cola
A, Patxi pardel!... Baldin baleki anaiak emen zer igarotzen dan’ laister litzake
etorri...!
· En seguida le tendríamos aquí... Se plantaba aquí de un brinco
A, Patxi pardel!... Baldin baleki anaiak emen zer igarotzen dan’ laister litzake
etorri...!
· Perdulario, calavera
A, Praisku!... txapela buruan eukitea ezta asko’ euskaldun ona izateko... Ezta
Iturriberrigorrigoiko izentzat eukitea-bere
· Ni tampoco apellidarse
A, Praisku!... txapela buruan eukitea ezta asko’ euskaldun ona izateko... Ezta
Iturriberrigorrigoiko izentzat eukitea-bere
· No basta
A, sortatzarra, mugitu adi!
· Vamos, torpón, gandul, ... muévete!
A! ta zelan dan guzur andia baino andiagoa erraz dala kate ori urratutea!
· Qué gran falsedad es!
A, tonto zarrak!... .-Nork’ eta zuk esan bear guri tonto zarrak!
· Pero es posible que seas tú quien nos califigue así?
A, Txomin! Zu gora zoaz, gora... Guri ez bezelako kukurruku jotzen dizu oilarrak
· A ti te va muy bien; a ti te sonríe la fortuna
A, txoro-ondo!
· Vamos, bobo!
A zan a! A zan jai ederra!
· Qué espectáculo aquél!
A zan, a, lora-txortea!
· Qué precioso ramillete!
A zan’ aitak eban seme-begitakoa
· Era el preferido de su padre
A zan arrotzen leunkeri ta agur-egitea!
· Qué manera de adular y de rendir honores!
A zan atsegina, nik euki nebana domekan! Estuan nago, barriro domekea eldu arte!
· Estoy impaciente de ansia
A zan euri-jaustea, lengo eguazten iluntzean! Une batzuetan irudien zirudien’ erri au
eroan bear ebala
· Qué manera de llover!
A zan ezti-bitsa, alkartu ginanean!
· Qué gozo el nuestro!
A zan txorieri eutsen jokera!... Arbolara igon-barik igarten eban’ barrukoak egiten,
ala arrautzakaz egoan biregarroaren abia
· Qué afición les tenía!
A zan txorieri eutsen jokera!... Arbolara igon-barik igarten eban’ barrukoak egiten,
ala arrautzakaz egoan biregarroaren abia
· Construyéndose el nido
A zan zitala’ gerora oso gozatu zan
· Con lo cascarrabias que era, más tarde se amansó
A ze aroa, Jaungoikoak bedeinkaturik’ garia ereiteko!
· Oh qué hermoso tiempo de bendición!
A ze biotz-ondokoa eman zidan!
· Qué gran impresión me causó!
A, ze entzuteko bertso ederrak bota zetien gure Enbeitak!
· Qué versos tan dignos de ser escuchados...!
A ze gogorra dan urlia konfesore! Enauka urrengoan artua!
· Ya no me pillará otra vez...!
A ze itxu-aurrekoa ori! Ongi erakutsi bearrean berariaz gaizki erakusten duena
· Valiente lazarillo!
A ze itxurazko oilaskoak!... -Gobernatu’ ta... erantsi egiten!...
· Qué preciosidad de pollos!
A ze itxurazko oilaskoak!... .-Gobernatu’ ta... erantsi egiten!
· Cómo no van a estar preciosos! Es natural que estén gordos, siendo tan bien atendidos
A ze nolako jipoiak artzeko zegon, inpernuko etsaia!
· Qué derrotas iba a sufrir...!
A ze nolakoa bera, baztarrak sututzeko!
· Entusiasmar, levantar en vilo a la gente
A ze nolakoa bera, baztarrak sututzeko!
· Es especial; no hay como él para
A ze nolakoa zeran zu!
· Ya estás tú bueno! N.B. Dicho aquí en tono festivo
A ze nolakoak, biak, inori lotsak emateko!
· Vaya un par de elementos!
A ze nolakoak izlari biak, baztarrak sutzeko!... Txalo-jotze gogorra egin zitzaien
· Fueron muy aplaudidos
A ze ospea ta ardaila atera duten lengo astean’ alde batetik Goi-Amerikak, eta
bestetik Alemaniak!
· Qué bulla o jaleo han armado...!
A ze porruak atera bear nizkian, aren zai gelditu banintza!
· Lucido habría quedado si...! Menos mal que no le seguí aguardando!
A ze zikina atera diozun begitik! Esan diozuna’ bearrik esan diozu! Bestela nork daki
zer gertatuko zitzaion!
· De buena se ha librado, gracias a tu aviso!
A, zein pozik ikusten dogun ointxe arerioa il-bidean! Arek laster dauz azkenak egin
emen! Beian bego!
· Pronto habrá concluido su existencia por aquí!
A zelako erraldoia danak bildurtu guran!
· N.B. Vaya gigantón Dicho irónicamente de un esmirriado
A zelako iru bilduko litzakezan!
· Qué trío! Qué terna harían!
A zelako narrukoak emongo eutsozan bere aitak!
· Qué buenas zurras le daría!
A, zelakoak esan deutsadazan lotsabaga orreri! Entzun bear baditu’ entzun ditu!
· Hay que ver las cosas que le he dicho!
A, zelakoak esan deutsadazan lotsabaga orreri! Entzun bear baditu’ entzun ditu!
· Me las ha tenido que oir! Bueno le he puesto!
A zer aldi ona eman didakean ire kartarekin!
· Qué buen rato me has hecho pasar!
A zer baba-lastoa den ori!
· Larguirucho y débil
A zer begi-ondokoa eramango duen!
· Qué mojicón se va a llevar!
A zer bi!... bata zu’ eta bestea ni!
· Qué par de dos! Qué pareja la que formamos!... Tal para cual
A zer bikoa!
· Qué par de dos!
A zer dirua leukaken etxe onen jabeak!
· Cuánto dinero sacaría!
A zer eldu-aldia eman bear diotan, topatzen detan lekuan!
· Qué estrujón abrazo le voy a dar!
A zer elurr-erauntsia ari dan’ nik dakidan mendi batean!
· Qué tormenta de nieve está descargando!
A zer eperra arrapatu zinun bart!...
· Qué mona pillaste! Qué borrachera!
A zer erauntsiak bota ditun amabost-aldi ontan!... Urratu ederra eman dio kamioari!
· Qué temporal de lluvias!
A zer erauntsiak bota ditun amabost-aldi ontan!... Urratu ederra eman dio kamioari!
· Cómo ha estropeado la carretera!
A, zer etxe-jalea hartu hintudan, hi!
· Derrochador
A zer gizentzea, nik egin bear dedana!
· Lo que voy a engordar, con el trato que aquí recibo!
A, zer gosea neukan!... gosea bezela ere!
· Tenía un hambre atroz
A zer ipurdikoa izan zuen!... Zer erorikoa, zer galtzea edo zoritxarra!
· Qué talegazo o costalada se dio!
A, zer ipurdikoa izan zun! Galtze polita...
· Menuda pérdida, la que tuvo!
A zer Jesusen umeak, zu ta ni biok!
· Vaya un par de cristianos, los dos!
A zer kaskarrekoa emango zioten deabruari!
· Qué chasco se iba a llevar el diablo! Qué derrota!
A zer langilea zauden!... Urte guzian ordu bat-bere ez lanean!... Alperr-ontzi!
· Vaya un trabajador!
A, zer lokatz-nastea eldu den! Sortuko dan
· Qué líos se van a originar de ahí!
A! zer mantxunga atxitu duen eguzki kopet-zabalak zu bere mende artzearekin!
Neskatxa eder bati esana
· Qué ganga o fortuna la del sol!
A zer morroitxoa ekarri dezuena! Txotxak bezela sutara botatzeko modukoa!
· Es un inútil
A zer mutiko trebe ta latzak irten dun Sunbila-tikan! Gaur egunean’ bera degu
aizkolarien txapeldun
· Qué chico tan hábil y tan fuerte ha salido
A zer nolako seiko-ogia bota duen ire amak mundu ontara!
· Ah, pedazo de tonto!
A zer nolakoak emango dizkatan, alperr aundi orri! Ez din, ez, etxe ontan bearrik
egingo!
· La paliza que le voy a dar!
A zer nolakoak ematen dizkidaten azal-il oek!
· Cómo me hacen sufrir estos callos!
A zer oilo-jateak, egun artan!
· Cómo nos vamos a poner de comer gallina!
A zer parea... karakola ta barea!
· Qué par de dos!... Allá se andan...; poco se diferencian
A zer perretxikue den ori! Mutil ona duk ori!
· Buen perillán es ése...!
A zer perretxikue zu!... Axekuan edo maltzurkerian dabilenari esana
· Ya estás tú bueno!
A zer semea bataiatu zan, Ernaniako pontean! Joanes de Zubieta, Frantziko errege
arrapatu zuana
· Qué gran hijo de Ernani, aquél! Qué gran hombre!
A, zer soinu ederrak jo dituan!... -izaten da euren lenengo esan-bearra
· Es lo primero que les viene a la boca
A zer txomin,... datorkion-ori!
· Vaya un tipo! Valiente pájaro!
A zer zakurra arrapatu dun!
· Qué buena mona llevas, chica!
A zer zakurra arrapatu dun!
· Qué galbana tienes, chica!
A, zital galdukua! Euk dona agiri zelangua al-azan erdi-sorgin ori!... Kontstituzinoari
botariko bertsoa
· Ah, miserable!
A zitala! etzera, ez, oraingo gaitzarekin ilko!
· Lástima no te mueras de una vez!... N.B. Fórmula de maldición
A! zoin goxo den itzalean!
· Qué a gusto se está...!
A zori ona ta atsegina’ ur jainkozko ori aoa-betean edatera eldu diranena!
· Beber a placer, a saciedad
A, zoroak! Oro erranikan ere’ gelditzen da zer erran
· Todo lo que se pudiera decir, siempre sería poco
A!.. zure onez egin dedana ezagutzen bazendu!
· Lo que he hecho por tu bien
Aaa! Ba zoaz? Agur, eta ondo bizi! Mesede andia egin deuskuzu... Zabalago joango
gara
· Así iremos más anchos..., más holgados en el coche
Aaa bejondeikala!... zakurra jango al dek!
· Bravo! Valiente! Dicho familiar
Aal badakizu’ zoaz orduan, bere bakartasunean lagun egitera
· Si te es posible
Aal bazinduket nerea!
· Oh, si fueses mía!
Aal dabeen guztian erdereari ekiten deutse, mordoilo-mordoiloka bada-be
· Se ponen a hablar en castellano
Aal dabeen guztian erdereari ekiten deutse, mordoilo-mordoiloka bada-be
· Aunque sea chapurreando
Aal dabenak’ aal daben-bestean
· Según las posibilidades de cada uno
Aal danik lasterren erosi egizu...!
· Cuanto antes
Aal dunak’ aal duna...; eta aal ez dunak?
· Y quien no puede, qué va a hacer?
Aal dune egiten dunari’ ez iago geiago eskatu!
· Quien hace lo que puede, no está obligado a más
Aal guzian aal guzitan etorri naiz
· Todas las veces que he podido
Aal izanez’ garbitu daiezala ainbat lasterren’ euren euspenaren kontuak!
· A ser posible
Aal nebantxo au egitea erabagi neban
· Determiné hacer eso poquito que yo puedo
Aal zuen gaiean lagundu zion
· Le ayudó en la forma que le fue posible
Aal zuen leenena’ gibela kenduko zion arakinak txerriari
· Lo antes posible
Aaldantxo guzian jardunda ere’ lanak izaten ditu gu bezelakoak
· Aun haciendo todo lo que buenamente puede hacer uno
Aantztu zan’ garai artan zuri emandako itza: neska ark’ bestetan bilatu zun
zarrailaren giltza...; ta zu’ alargun mendijan ardi-zai zabiltza
· Se fue con otro
Aari bien lenen-talka’ motxa da: ilago du soinua; ez baitira aurrenetik jauzi buruz-
buru
· No han salido frente a frente
Aari bien lenen-talka’ motxa da: ilago du soinua; ez baitira aurrenetik jauzi buruz-
buru
· Produce un ruido más apagado el choque
Aariak eta auntzak gora-goraka eta agiraka dabiltzanean
· Andar furiosas, excitadas y alborotadas
Aari-apustua irabazi-arren’ leitzarrek ez dute aizekeri asko: dirua jaso dute, izenik ez
asko
· Han cobrado el dinero, pero no mucha fama
Aari-apustua irabazi-arren’ leitzarrek ez dute aizekeri asko; dirua jaso dute, izenik ez
asko
· Pocas ganas de fanfarronear
Aari-izterra aurreko bi oinen erdian arturik’ marmar asi zan Pinto, bildurrez etziola
Sultanek pakean utziko
· Empezó a gruñir... el perro Pinto
Aari-jokua izan zan eguerdi-artean: larogei kopetako eman zituzten, eta gureak
irabazi
· Ochenta topetazos
Aarito baten alde’ diru andia ipini eban
· Apostó una gran suma
Aaronek esan zion’ arren, Jainkoarekikoa egin zezala, lenbailen arreba sendatzeko
· Que intercediese con Dios
Aaronek etzuen eskaera oni gogor egiteko adina kopeta izan
· No tuvo valor para resistirse a
Aaronen ilberria artu zutenean’ negar-malko minak ixuri zituzten
· Derramar amargas lágrimas
Aaroni begiak betiko argitu ziozkan kastigu izugarri onek
· Lo escarmentó, lo ilustró definitivamente
Aaztu ez, baina atzendu bai, egingo litzaizkiguke aaideak, noizean-bein alkartuko
ezpagina
· Si no olvidar, sí al menos perder la familiaridad
Aaztua’ galdua izaten da. Ez da inorentzat izaten
· Lo olvidado, dalo por perdido
Aaztuta negon, garbi-garbi... Ikusten dezu zer txoro nagon?
· Ya ves qué desmemoriada... cómo me flaquea la cabeza
Aaztuta negon, garbi-garbi... Ikusten dezu zer txoro nagon?
· Completamente olvidado
Abadadune txito erazkoa da, iluntzeti apal-orduraino’ sutondoko inguruan berba
egiteko, inori ezetan ikutu-baga
· Sin murmurar o dañar
Abade aditu bategaz itundu zaitez!
· Vé a consultar a; entiéndete con
Abade agurgarri au’ oso-osoko euskaldun jator-jatorra dogu
· Un vasco enteramente genuino
Abade bat, bear leukeen-bestekoa ez balitz’ abade guztiak txartzat artzeari ondo
deritxazu?
· Si no fuera lo que debería ser
Abade buru argiko orrek etxe-bazterrean egin dituan lan eder askoren barririk
norbaitzuk ez eukitea’ izan leike
· En el retiro de su casa
Abade danak’ bat-bestetu ginaiz aldra bitan
· Dividir o distinguir en
Abade doaiz soindu bat zinan. Jantzia
· Dotado de grandes talentos; adornado de grandes dotes
Abade euskaldun oso-osoa dan batek bidaldu dausku lantxo au, Manila-tik
· Vasco de cuerpo entero
Abade gazte arek’ ontasun utsa dirudi; ta arrera txarrik edozetara-be ezteust egingo
· Parece la bondad personificada
Abade gazte batek albistea bialdu dau’ oiturazko mezea emongo dabela onen
egunetan eta onen ordutan
· Tal día a tal hora
Abade gordin bat’ jasean da bee beetik’ Parce mihi Domine erezten kantatzen asi zan
· Un cura robusto, fuerte
Abade gordin bat’ jasean da bee beetik’ Parce mihi Domine erezten kantatzen asi zan
· Garbosamente
Abade guztiak dagoz arazo onen jakitun
· Conocen de este asunto
Abade izateko-beste ba daki!
· Con lo que sabe, podría valer para cura
Abade jauna, gurutze santu ori ekarri bear dit: nere biotza beregandurik’ iltzeko
jarri nai nuke
· Disponerme a morir
Abade jauna’ loor eta buru-auste andian aurkituten da gaur, zelan onduko
oineztarriaren kalteak
· En gran apuro y preocupación
Abade jauna’ loor eta buru-auste andian aurkituten da gaur, zelan onduko
oineztarriaren kalteak
· Pensando en cómo reparar los daños del rayo
Abade jaunari onenbesteko bat diru eskatu ei-eutsoen, eta ak uka
· Cierta cantidad
Abade orrek’ urratu dau bidea; orain ba dakigu zelan ibili
· Nos ha dado el ejemplo
Abade orren gorputza’ oso-osorik ei dago
· Esta incorrupto
Abadea etorri danean’ txera andia egin dautsoe danak
· Le han hecho objeto de una gran acogida
Abadea kar-kar-kar barreka itxirik’ urten eben eleizatik ezkondamutuak
· Riéndose a mandibula batiente
Abadea txapel zuriaz!... Itxura ederra!... Ez artu jantziari lotsa geiago!
· Es posible que tengan tan poco respeto a su hábito talar?
Abadea txapel zuriaz! Ori-be ikusi eben. Itxura ederra! Ez artu jantziari lotsa geiago!
· Qué facha!
Abadea txapel zuriaz! Ori-be ikusi eben, Itxura ederra! Ez artu jantziari lotsa geiago!
· Qué poco respeto a su hábito talar!
Abadeagaz iru aste edo neroiazala’ zutunik egoteko gauza enintzala geratu nintzan,
gosearen gosez
· De pura hambre
Abadeak au entzun ebanean’ liburua lepoz-gora zabal-zabalik oe-ganean itxita’
kurutze bat eginaz... sur-ganean ipini eutsan aguratxuari eskua
· Dejando el libro abierto boca abajo
Abadeak bere mende artu nindun
· Me recibió por suyo
Abadeak eta alkateak’ emakume bat bialdu eben’ gabeko ordu batak baino
bakarrago egoan gizon errukarria zaindu egian
· Para atender a aquel hombre reducido a la más absoluta soledad
Abadearen aurrera zanean’ garbi autortu eutsan Praixkok zetarako ustean ioan
· Qué intención le traía a su presencia
Abadearen esanen esanaz’ autortu eban mutilak’ geitxuago-bere ba eukala
· A fuerza de insistirle el sacerdote
Abadearen eskuman’ mutil mokoti bat egoan, alde guztietara adi
· Mirando atentamente a todos lados
Abadeareneko balkoian egozan biak, autu-mautu gozatsuan
· En amigable charla
Abadeari dirua zuzen bialdu gura deutsenak, oineztarriaren kalteak onduteko
· Enviárselos directamente
Abadeari ta alkateari zer edo zer esan otsen maisuak’ da burutik beatzetara ondo aitu
osten guztiak
· Me observaron con atención de pies a cabeza
Abadeen boz ederra aotan artuta
· Tomando como pie de conversación
Abadeetan’ gitxi-gitxi batzuk baino aurkitu ez ditut euskera-zaleak
· Fuera de unos poquísimos
Abadetzako bidea eman naian azi zuten etxean, seme bakar ori
· Orientarlo al sacerdocio
Abadia’ n papera emon izango dautsak gizontxu orri? -Bai, emon ez’ txapel-barruan
eukita?
· Cómo no se lo iba a dar!
Abagadune txito erazkoa da, iluntzeti apal-orduraino’ sutondoko inguruan berba
egiteko, inori ezetan ikutu-baga
· Es una ocasión muy propicia
Abagunea bila ta bila ibili da mutila’ Garaziri ondora ele bi esateko
· Buscando con empeño una oportunidad para
Abagunea bila ta bila ibili da mutila’ Garaziri ondora ele bi esateko
· Decirle de cerca dos palabras
Abaraskak’ bata besteagandik ontza ta erdi-na tarte bear lukete
· Deberían distar pulgada y media unas de otras
Abarka oiek’ leun eta labainak daude, ar-koskoen gainean ibiltzeko... Oinazpiak
ebakiko zaizkit
· Se me van a llagar las plantas de los pies
Abarka zar batek aina ez diat balio!
· Estoy hecho ya una calamidad... No valgo ya dos cuartos
Abarka zarrak tatarrez dituztela baserritik kalera etorri mirabe... ta nork ezagutu
gaur neskatxa aiek?
· Venir de sirvientas
Abarka zarrak tatarrez dituztela baserritik kalera etorri mirabe... ta nork ezagutu
gaur neskatxa aiek?
· Arrastrando sus abarcas
Abarkaduna izan-arren’ guk ainako eskolea aldean dau
· Tiene tanta instrucción como nosotros
Abarr-Igande inok entzunda igoina erakusten badau’ bakizu zer erantzun
· Si le hace asquillos a la palabra
Abbadie botatzeko aldigaitzean baitzen’ deus egitekorik etzuten Urruinarrek. Pilotan
· No estaba en buenas condiciones de juego
ABC egunkaria’ aldi-baga itxi-eragin dabe, eta artezkaria lotu. Detener
· Lo han clausurado por tiempo indefinido
ABC-k’ alde-aldera au berau dino... Lur-banatze ori’ ardura andiko gauza da
· Dice casi esto mismo
ABC-k’ alde-aldera au berau dino... Lur-banatze ori’ ardura andiko gauza da
· Es de gran trascendencia
Abe orretan egon zan zuen egilea minetan
· Ahí padeció
Abeak erantsia det
· Me viene de casta
Abegi guztiz amultsua egin eutsen etxeko guztiak; eta eguerdi-aurrean ondo jolastu
ziran’ ango edo besteko ipuinak alkarri agertzen
· Contando historietas de aquí y de allá
Abegi on bat euki bear leuke
· Buena acogida
Abejondaizuela, mutilak!
· Bravo, muchachos! N.B. Será una prueba de que la expresión viene de Abeak on
daizuela?
Abek dira gureak! Euskaldunen landaretik atera dira; eta Kukuilu-kukuilurik atera
ere!
· De lo más genuino o castizo
Abek komeriak, ezer gutxigatik!
· Qué de líos, por bien poca cosa!
Abek uste-gabeko gauzak pasatzen dira munduan!... Bai! egia: mundua eztago
geldirik!
· Qué sorpresas se dan en la vida!
Abek uste-gabeko gauzak pasatzen dira munduan!... Bai! egia: mundua eztago
geldirik!
· Qué vueltas da el mundo! Qué de cambios!
Abek ere bota zituen etxetik, sekulako laisterren
· Darse prisa a; sin hacerse esperar
Abek ere laguntxo on batzuek daude!... Bareak! Nundik-nai sartzen dira likiskeri
oiek, intza asten duenean
· A la hora del rocío
Abek ere laguntxo on batzuek daude!... Bareak! Nundik-nai sartzen dira likiskeri oiek
intza asten duenean
· Pues también se las traen! Valientes pícaros! Limacos
Abek ere laguntxo on batzuek daude!... Bareak! Nundik-nai sartzen dira likiskeri
oiek, intza asten duenean!
· Estos indecentes... limacos
Abelek bedeinkatu daiala!...
· Dicho popular referido a una criatura aún no bautizada
Abelera ona etorri zaio gizajoari!
· Vaya una situación la que se le ha creado!
Abel-gorriak bezain mutu geunden; erausiagatik zerbait’ etzuen niork aditzen guk
gerausana
· Nadie entendía aquel farfulleo o balbuceo nuestro de infantes
Abendoan elurra’ burdinez; urtarrilan elurra’ altzairuz; otsa-ilan elurra’ zurez;
martxoan elurra urez
· La nieve es comparable al hierro en diciembre, al acero en enero, a la madera en
febrero, al agua en marzo
Abendu legorra’ urte ugaritsua
· Diciembre seco, año fecundo
Abendu ontan’ gelditu-gabe jo dute izotz eta ormak...: legeak okertu dira
· Heladas y más heladas, sin interrupción
Abendu ontan’ gelditu-gabe jo dute izotz eta ormak...: legeak okertu dira
· Parece como si se hubieran cambiado las leyes de las estaciones
Abendua’ jai uts eta gau uts omen da, esaera zarrak dionez. Jai onak eta lo onak izan
ditzagula!
· Diciembre, mes de ritmo bajo para el trabajo
Abendua’ jai uts eta gau uts omen da, esaera zarrak dionez. Jai onak eta lo onak izan
ditzagula!
· N.B. Fórmula de buenos votos
Abenduak egunik ez: jai uts ta gau uts
· Diciembre: mes de días cortos y muchas fiestas
Abenduko eguna’ argitu-orduko iluna
· Días cortos y oscuros los de diciembre
Abenduko eguzki txuriakin eta ostatuko neskatxe ederrakin’ ez piatu
· No fiarse del sol pálido de Diciembre ni de las chicas agraciadas de las posadas
Abenduko elurrak’ ortz luzeak ditu
· Nieve de Diciembre cala muy hondo
Abenduko eulia baino lotsagabeagoa
· Un desvergonzado
Abenduko eulia baino ozkilagoak garela
· Cobardes, apocados
Aberas-minez dabilana’ deabruaren sarean sartzen da..; diru-gosea da gaitz guzien
erroa
· Quien anda ansioso de enriquecerse
Aberasteari oso emana zan Frantziskoren aita; ta diru-pilak begia zorrozten ziona
· Excitaba su codicia; le aguzaba la vista
Aberasteari oso emana zan Frantziskoren aita; ta diru-pilak begia zorrozten ziona
· Muy codicioso
Aberasten ari da’ baina ezin da poztu: zulo bat du biotzean, itsutu ezin dana
· Siente un vacío, que es imposible llenar
Aberasterik ez det nai
· No quiero hacerme rico
Aberastu ez’ baina bildu du zeozer
· Allegar algún dinero
Aberastu zan, baina geroztik ez du osasuna onik: odolak josia dauka
· Está congestionado
Aberasturik ikusten zaitut il bear dozun aurrean
· Poco antes de morir
Aberastutzeko lainbat beingoan ematen etzebalako’ utzi egin zioten lanbide ari
· Porque no les producía mucha ganancia
Aberats aren etxe-atadian egoten zan, aren maiko apurrak jango zitukeanean
· Deseoso de poder comer
Aberats dago ta biziro egokia da... Itz bat esan genezaioke, nai badezu: ea nola artzen
dun
· A ver qué le parece la idea
Aberats, eder, ona’ iru gauzak baten errezak ez dira bilatzen
· Las tres cualidades juntas
Aberats guziai gainak artu nai dizte txukuntasunez’ zenbait langileren seme-alabak
· Les quieres aventajar en atildamiento
Aberats irten nintzan’ eta uts-utsik nator
· Vengo sin nada
Aberats itxasoz etorrana’ kaiaren aurrez-aur galdu da, bere ondasun-ontzi ta guzti
· Frente al puerto
Aberats izaitea baino’ omen ona hobeago
· Más vale buena fama que riqueza
Aberats izatea zertako da’ gogoa izan eta jan bear ez bada?
· Si tiene uno que abstenerse de comer
Aberats naiz, eta ez naiz nihoren behar
· No necesito de nadie
Aberats okitua da
· Un millonario
Aberats porrokatua zan
· Enormemente rico
Aberats ta pobre, Errege ta ezak’ ona guztiok erdue!
· Reyes e indigentes..., venid!
Aberatsa’ aide andi egin eben, pobrea aide txiki
· Pariente próximo; pariente remoto
Aberatsa da...; ta lobak ondo esango deutsiena’ eztago esan-bearrik
· Dicho se está que lo tratarán bien
Aberatsa dala?... Orduan an nua ni xegara bizian! Ezagutu bear det obeto
· Me voy volando a pescarle
Aberatsa dala Peru?... Eztago olangorik!
· No hay tal...!
Aberatsa dala-ta, orregaz ezkondu ni?... Sats sortuko al-jakoz berorren urrepiluok!
-Ori’ larregi esatea da...; etxako inori olako irainik ezarri bear...
· Ojalá se le pudran sus dineros!
Aberatsa danak’ bilatuko dik bai, ni baino senar obea; ta arlotea izateko berriz’ ni
neroni neok naikoa...
· Me basto conmigo mismo
Aberatsa etorri al da Anjel? .-Izugarri!
· Enormemente rico! Mucho, hijo, mucho!
Aberatsa’ hain biluz-gorri sortu zen, nola probea
· Nació tan desnudo como
Aberatsa izan-arren’ neskatxak ikusi nai ez naute aldean
· No quieren que me acerque a ellas
Aberatsa nai dezu mutila, nundik edo andik
· En cualquier forma que sea
Aberatsa zan’ baina andrazalea; ta kinu baten jan zituan bere ondasunak
· En un instante disipó sus bienes
Aberatsa zeruan sartzea baino errazago da’ baga-soka bat jostorratzaren begian
sartzea
· Una maroma o cable
Aberatsa ere hil zen’ eta infernua izan zuen ehortz-leku
· Fue sepultado en el infierno
Aberatsago ta zailago izaten dira zenbait
· Cuánto más ricos, más mezquinos
Aberatsai’ emona emonik ere’ franko geratuten jaken beti
· Por más que dieran
Aberatsak alderdi asko izan-arren’ ez dira gu baino zori obeko...
· Aunque tengan muchas ventajas o recursos
Aberatsak al-dira? -Arantzabal-darrak baino ondotxo aberatsagoak
· Bastante más ricos que
Aberatsak bazara’ askatu biotza ondasunetatik’ emeko gauzai josirik euki-baga!
· Apegado a las cosas terrenas. N.B. Bazara: forma verbal con sentido plural
Aberatsak bazara’ askatu biotza ondasunetatik’ emeko gauzai josirik euki-baga!
· Desprended el corazón de... N.B. Bazara forma verbal con sentido plural
Aberatsak, enetxoa,... ezer gutxiri begira egoten dira, neskamea etxetik botatzeko.
Edozein aje’ naikoa izaten
· No necesitan mucho para... Por cualquier motivo la despiden
Aberatsak omen... baina bear gera
· Fama de ricos, pero pobres de hecho
Aberatsak ortan asi artean badago’ ba dagoke puzkatxo batean!
· Ya puede esperar sentado!
Aberatsaren atean’ gizon behar bat zatzan, oro zauri
· Solía estar tendido un pobre, cubierto de llagas
Aberatsari’ guztiak ondo esaten deutsee, guztiak naia egiten deutsee
· Todos le halagan, le hablan con afabilidad
Aberatsari’ guztiak ondo esaten deutsee, guztiak naia egiten deutsee
· Todos tratan de complacerle
Aberats-bidea da, diruzalearen iduriz’ zorionerako biderik zuzenena
· El camino de la riqueza
Aberatsei’ emanak emanik ere’ franko gelditzen zeien
· Aun después de dar todo lo que diesen
Aberatsen artean’ zauskada andia egin ei dau barri onek
· Causar gran impresión
Aberatsen bat, lodi-eskergea
· Ricachón, millonario
Aberatsen burukeri bat baino ezta guztia
· Un capricho de los ricos
Aberatsengandik jaio zinan’ eta oparo datorkizu, jakin-gabe nondik. Bizitzea zer lan
dan’ eztakizu oraindik
· Todo te viene a pedir de boca
Aberatsengandik jaio zinan’ eta oparo datorkizu, jakin-gabe nondik. Bizitzea zer lan
dan’ eztakizu oraindik
· No tienes idea de lo que cuesta vivir
Aberats-entzutea ekarri dozu
· Traer fama de rico
Aberatserik aberatsera ebilen: bestek ez eutsan gogoa betetan; beti ebilen goietatik
· No le satisfacía ningún otro
Aberatserik aberatsera ebilen: bestek ez eutsan gogoa beteten: beti ebilen goietatik
· Siempre soñaba en grandezas
Aberats-etxeko alaba zala zion; ta bere burutasun bategatik etxetik alde-eginda
zegoala
· Por un capricho suyo
Aberatstasunetik, sabeldarraiotasunetik sortzen da’ bekatua; neurriz bizitzetik, sabel-
ederretako izaitetik’ heldu da debozinoa
· De la glotonería
Aberatstasunetik, sabeldarraiotasunetik sortzen da’ bekatua; neurriz bizitzetik, sabel-
ederretako izaitetik’ heldu da debozinoa
· De la sobriedad
Aberats-usaina susmetan asitakoan
· Olfatear, barruntar riqueza
Aberats-zurrian ezkondu zan zar batekin
· Mirando a su condición de hombre rico
Abere alperrak mailura bialtzen dira
· A dónde irá el buey que no are?
Abere andi edo azirikoen artean’ ilte gitxi egiten dau gatx onek
· Reses adultas
Abere andi edo azirikoen artean’ ilte gitxi egiten dau gatx onek
· Poca mortandad
Abere basak iduri’ beren arima galbidean ezartzen dute, atsegin ezdeus baten-gatik
· Ponen en peligro de muerte su alma
Abere basatiren bat usterik-ezean agertzen bazaio’ lanak eta nekeak izaten ditu
artzaiak, ardiak saletxera ekartzen
· Inesperadamente
Abere bat gatxaz ikusi-ezkero, zer egin?
· Si cae enfermo, si contrae el mal
Abere edo pisti txarren baten begiak izango dirala uste joat argi bi ak; eta enok
azartu leza atan barrurago joaten
· Los ojos de alguna fiera
Abere gaixtoa da herra
· Animal dañino el odio
Abere gaxoak’ mortuan barnaka, iesi doazi
· A través de los montes
Abere guztietan lakarik geiena ematen dabena’ ardia da
· El que deja más utilidad
Abere ta aziendentzat alderdi hura txit toki ona eta erakoa zala ikusirik
· Sitio bueno y acomodado
Abere txikiak edo kumak’ errez garbitzen dauz beti, gatx onek
· Acaba con ellas
Abere txikiak edo kumak’ errez garbitzen dauz beti, gatx onek
· Las crías
Aberea’ ahotik emanez edertzen da; eta landarea’ ongailuz
· Al animal se le engorda o ceba dándole alimento
Aberea ilun ikusten duzunean’ ken zozu janetik
· Retírale comida
Abereai’ zerk edo-zerk eragiten die
· Hay algo que les impulsa o hace vivir
Abereak bidea ondatzen dutelako
· Estropear el camino
Abereak obatutea gitxirako izango da’ beste ardura ori artzen ezpada
· De poco servirá el mejoramiento de la raza
Abereen aginetatik gorde’ landare gaztearen orriak!
· Preservar de los mordiscos de
Abereen artean sendoenak eta gogorrenak’ aitatzako artzen dira
· Para sementales
Abereen gaitzik geienak’ ardura-gabetik oi datoz
· Suelen venir de falta de cuidado
Abereen gaitzik geienak’ ardura-gabetik oi-datoz
· Se deben a negligencia del dueño
Abereen garbitze hori’ ezin errexago da
· Es la cosa más sencilla
Abereen lekuan sartu zuten trenean, usai gaixtoa zabaltzen zuelako
· Porque despedía mal olor
Abere-enda onak’ aotik egiten dira; aska onak atara dauz abere-kasta eder orrek
· Se obtienen dándoles bien de comer
Abere-enda onak’ aotik egiten dira; aska onak atara dauz abere-kasta eder orrek
· Es cuestión de buen pienso
Abere-larruz egindako zamarra bana eman zien: jantzieraren polita, mundu guziko
Errege eta Erregina batentzat!
· Qué bonito vestido...!
Aberetegiak’ bi buruetan behar ditu ateak
· En los dos extremos
Aberriaren aldez bide andia egin gura daunak
· Progresar mucho
Aberriaren aldez’ euskereari gorabidea edegiaz lan ederrik egin dau gure adiskide
onek
· Elevando o dignificando nuestra lengua
Aberriaren etxekalteak
· Antipatriotas
Aberriaren etxekalteak baino ez ei-dira’ diruagaz joka-bide txarra egiten daben
guztiak
· No son sino unos antipatriotas
Abertzalea nintzala jakin ebanetik gora’ bereala asi jatan ulea artzen
· Desde que se enteró de que
Abertzalea omen zan N. e? -Bai Jainkoak nai bazun!
· Ya lo creo! El o nadie!
Abertzaleak dira geienak; eta beste enparauak-be’ geure usaina daukenak
· Simpatizantes; afines a nosotros
Abertzaletasun onen keia ta erre-usaina sumau dabe frantzesak; eta zarataka asi dira
esaten’ arriskua agertu dala gerorako
· Percibir o barruntar el tufo de
Abertzaletasunaren zarba zapaltzen eginalak egina zan; baina, ordun-da
kementsuago zabaldu da
· Aplastar los brotes de
Abertzaletasunaren zarba zapaltzen eginalak egina zan; baina, ordun-da
kementsuago zabaldu da
· Hacer lo posible por
Abertzaletasunaren zarba zapaltzen eginalak egina zan; baina, ordun-da
kementsuago zabaldu da
· Han cundido con tanta mayor fuerza
Abertzaletasunari josita dago aspaldian
· Entregado de lleno a
Abertzaletasunik ez dago neska oien artean: uts eman dute bear-bearrenean
· Han fallado cuando más falta hacían
Abi aldetik gal-eperragana zeartzen bada eiztaria’ ezin duenaren iduri oso-osoa
eginaz, egan iges egiteko tankeran altxako da egaztia
· Si se aparta dirigiéndose hacia la codorniz
Abi barrian, pozik luzaro biziko al zaree!... Ezkonbarriai
· En el nuevo estado de vida; en el nuevo nido
Abia bikoduna da baserria, teilape batean
· De dos viviendas
Abia gaitean... lana al dan garbiena txurian beltza ipintzen
· A consignar por escrito con la mayor claridad
Abiadea artuta, bost metro ta erdiko luze-laburra egin eban
· Dio un salto de cinco metro y medio de largo
Abiadu da lukia’ nondik nora ekingo deutsan, mats aek jateko
· Discurriendo a ver cómo ingeniarse para
Abian jarri eban oiloa, arrautzatxoa noiz ekarriko
· A ver cuándo ponía el huevo
Abiatu ta beti amildu’ ... surangila zan aspertu
· Empezaba a andar y siempre se venía abajo
Abiatu ziran bi gizonak’ jo karrika bat, jo bestea, ta... jo guztietatik; eta etzan
inundik ere agiri aien emaztien pigurik! Au dek istilua!
· Ahora por esta calle, luego por otra
Abiatu ziran bi gizonak’ jo karrika bat, jo bestea, ta jo guztietatik, eta etzan inundik
ere agiri’ aien emaztien pigurik! Au dek istilua!
· Esto sí que está bueno!... Qué apuro!
Abiatu ziran bi gizonak’ jo karrika bat, jo bestea ta jo guztietatik; eta etzan inundik
ere agiri aien emaztien pigurik! Au dek istilua!
· No aparecía ni rastro por ninguna parte
Abiatzeko irian damutu zaio
· En el momento en que iba a partir
Abiau ziran mutil biak, al eben bizkorren’ eta laister atzean itxi eben praka-motza
· Pronto dejaron atrás en el camino al maño... el aragonés del calzón corto
Abiazio gurea etorria izango dek?... -Bai, lekutan!
· Qué va, hombre! Qué esperanza
Abil arduraz!
· Anda con cuidado!
Abil azkar, mutil, ordubete onetan’ an zeudek ire zai...!
· Hace ya una hora que... Te están esperando hace una hora
Abil azkar, mutil; ordubete onetan’ an zeudek ire zai...!
· Muévete! Despáchate, hombre!
Abil azkar, neska... Apaizari itxoin-eraztea ez den itxura izango-ta
· Pues no parecerá bien el que
Abila baldin bada’ buru batek mila balio ditu
· Vale por mil
Abila duk egundainotik ederkiena bizi, egin-gabe deusik’ bertzen lanetik
· Del trabajo ajeno; a expensas de los demás
Abila duk egundainotik ederkiena bizi, egin-gabe deusik’ bertzen lanetik
· él es el que siempre vive mejor
Abilak izanagatik’ abilen erregeak gertatzen dira
· A todo hay quien gane
Abildadean zoragarria da; ta... indarra itxusi! Arri-jasotzen’ au dago emen nagusi
· Una fuerza descomunal
Abisiniako Erregeren begi ona jaditxi dau Frantziak, Ejipto-aldeko uritxo orretan
sartzeko
· Ha obtenido el beneplácito de
Abo batetik bezela mintzatzen dira guztiak
· Coinciden unánimemente en decir que
Abo itxian’ ez-ta elbirik sartzen
· En boca cerrada no entran moscas Ventajas de la discreción
Abo oneko gizona
· De buen gusto; de buen paladar
Abo zabal artatik lodiak botarik ari zan Kaitano berriketan
· Contando la mar de trolas
Aboa dan ginoan zabalduta aboa zabal-zabalik esaten ebazan olako gauzak
· Con toda frescura; con toda franqueza
Aboa kana-erdi irikita gutxienaz, geratu nintzan
· Quedar estufefacto... boquiabierto; viendo visiones
Abogadutan asi ginan, batekorik-besteko
· Yendo de uno a otro; danzando de aquí para allá
Abogadutan ibili ginan batekorik-besteko... Nere paltarik etzan’ auzitan asteko
· No tuve yo la culpa de haber de ir a pleito
Aboko txarakila bizkor darabil erdaldun orrek
· Tiene la lengua expedita... Habla con desparpajo
Abotik eskura joan jaku
· De repente
Abotik joan zitzaion tinbili-tanbala mendian beera’ lapurtuta zeraman gazta
· Se le fue rodando
Abots-jana apurturik, bidean
· Deshaciendo de paso la sinalefa
Abo-xabalka lo gelditu zan nexka txikia
· Entre pequeños bostezos
Abraham’ galdeak egiten eta justuen zenbatezkoa gitxitzen zerraikion Jaunari
· Disminuyendo la cifra de
Abrahanek etzuen nai ezer ere doan artu ta inori zorretan egon
· Recibir debalde
Abrahanen azitik gatoz gu, eta ez gera inoiz inoren menpeko izan
· Nosotros somos raza de Abrahán...; somos descendientes
Abrahanen umeak’ otoitzerako ordu jakin bat arteraino, baraurik austen etzuten
· No se desayunaban hasta
Abran, bitarte onetan’ naikera guzian bizi zan
· En medio de la mayor holgura
Abranek etzuen nai ezer ere doan artu ta inori zorretan egon
· Deber nada a nadie
Absalon erregetzat artu zutenak’ il edo-bizi berari jarraitzera jarri zan
· A la vida o a la muerte; decididamente
Absalon zorigaiztokoa il zan’ eta Dabid Jerusalenen sartu zan barriro: errege’ baina
biotza minez erreta
· Con el corazón lacerado de dolor
Absoluzioa artzen badu’ bere kaltean izango du
· Será para su daño
Absoluzioa bear duela?... Oientzat-laingoa’ neronek emango diet
· Para lo que les pueda aprovechar, bastará la mía. Es inútil; son incapaces de dolor ni
enmienda
Abua baino atzia zabalagua, orrek!
· No es más que un fanfarrón
Abuan ez dezu agin eta ortzik; ain gutxi mingainian egijazko itzik
· Tampoco una sola palabra de verdad en la lengua...; eres una gran embustera
Abuaziltzat eure bizikoa intzan i!... -esan eutsan agin-artean Elantxobeko atsoak
· Ni pintado, para alguacil! No habrías tenido precio para
Abuztuak bere erdirainokoa egin ez-egin zuan, gure gizona jaio zanean
· A mediados de agosto
Abuztuaren aurren-samarrean egin ginizun gutun luze-luze bat... Noiz dator zurea?
· A comienzos de agosto
Academia ori aizeak eroango baleu-be’ euskereak bere bidea jarraiko leuke
aurrerantz
· Aunque se la llevara el viento; aunque desapareciera
Adabegirik eztun ola bezin ari-zuzenekoa da. gizon ori
· Un hombre sin doblez, recto. N.B. Oído a un predicador que hablaba de S. Bartolomé
Adakie baino igerragoa zeunkena’ buzkantz galanta dilin-dolan agertu jatzun
· Quien era más seco que un palo... ahora apareció gordo
Adalrik’ han gelditu zen, bere bi semekin: aita ala semeak’ herriko minekin
· Tanto el padre como los hijos
Adalrik’ han gelditu zen, bere bi semekin: aita ala semeak’ herriko minekin
· Con nostalgia de su pueblo
Adan bekatuan erori zan bezala’ igerri zuan beregan’ len igerri etzuana
· Advirtió o experimentó en sí
Adan bekatuan erori zan bitarteko denbora
· El tiempo anterior a la caída
Adan bekatuan erori-artean’ atseginen gura loi au etzan lotsababetzen
· No se rebelaba contra la razón
Adan eta bere laguna jarki jakozan Jaungoikoari’ eta laster jo zituan eztasun eta
nekeak
· Pronto hicieron presa en ellos la miseria y el dolor
Adan eta Eva izan ziran’ antxitiko senarr-emazteak
· Los primeros esposos
Adan ta Ebak pekatu egin zutenean’ zerura bide-gabe geratu ginen
· Sin poder ir al cielo
Adanek erantsi edo itsatsi zigun eritasuna
· Infligir, comunicar..., transmitir por herencia
Adanek frutu debekatua jan zuan-artean iraun zuan zori oneko denbora onek
· Hasta que comió del fruto prohibido
Adan-ek, lanbide artatik garbitu naiez’ gaizki-egina emazteari ezarri zion
· Cargar la culpa a
Adan-ek, lanbide artatik garbitu naiez’ gaizki-egina emazteari ezarri zion
· Por librarse del compromiso
Adanen bekatuak azpira ginduenetik’ tirrikazio gaistoen suak artu ditu gure
giltzurrinak eta biotza
· Arder en el fuego de las pasiones
Adanen bekatuak azpira ginduenetik’ tirrikazio gaistoen suak artu ditu gure
giltzurrinak eta biotza
· Enseñorearse de
Adanen bekatuak’ laster erroak eman zituen
· Echó raíces
Adanen belauneti datozan guztiak
· Descendientes de Adán
Adanen jate galdutik datoz neke guzi oek
· Del funesto comer de Adán
Adanen ondoko guztiak, are sortu baino lehen, bere amaren sabelean pitzten diren
pontuan’ hobenduri dira obendun
· Todos los descendientes de
Adanen ondoko guztiak, are sortu baino lehen, bere amaren sabelean pitzten diren
pontuan’ hobenduri dira obendun
· En el momento de su concepción
Adanen pekatuak azkortu ta lotsa-gaistotu zituen geurezko gurari garbi oneek
· Estimular y soliviantar
Adanen pekatuak ekarri euskun’ nairik naira laster aldatutea; ezin iraun dau geure
gogoak nai baten
· Inconstancia, volubilidad
Adanen pekatuak ekarri euskun’ nairik naira laster aldatutea; ezin iraun dau geure
gogoak nai baten
· Permanecer en un mismo querer
Adanen seme guztiok dogu’ loi jaioteko legea
· Nacemos todos manchados, invariablemente
Adanen semeak zein bere alde Jainkoak igorri bidali zituenean
· Cuando los dividió o dispersó
Adanen umeai gutxiago edo geiago bekatua darraizte’ lurrari belar gaistoak darraion
eran
· Al modo como la maleza le viene a la tierra
Adanen umeak’ amilduaz joan ziran, bekatuaren bideetan
· Fueron precipitándose, cayendo
Adanen utsak ateratzeagatik egin zen gizon
· Expiar las culpas de
Adani bere bekatuagatik gertaturikako nekea
· La desgracia sobrevenida por
Adar asko sortu al bailitezke’ ... obe dezu poliki esan, esan bear dezuna
· Podrían originarse muchos inconvenientes
Adar bijak zorroztua an dago atiaren zai Luzifer
· Con sus dos cuernos bien afilados
Adar bitan mundura sortuak’ alkarrekin bat egin zuten geroagoan...
· Los nacidos de ambas estirpes
Adar eta ezten guziak sarturik’ ixil eta umil zauden politiko tzar guziak egun hotan
· Dando tregua a sus ataques
Adar gaiztoa dator
· Un nubarrón amenazante
Adar igarra ba dik orrek
· A ése le falta algún tornillo...
Adar txarra eman nion’ ikusi nueneko
· Me causó mala impresión
Adarbakoitza deritzan animalia aserre batek usatu zion bein’ bidez zijoan gizon bati
· Le persiguió
Adarburu aundia du ta oso zabala... Ederra benetan, artea
· Tiene gran copa la encina
Adar-jote andia emon deuskue, arazo orrezaz
· Bien nos han tomado el pelo
Adarka zan euria... Goian-beian ari zuen. AN
· Llovía a cántaros
Adarkada bat artu badai toliadore batek’ zoratuta dabiz danak jakin nairik’ barriro
zezenak ilteko gauza dala geratuko ete dan
· Si quedará en condiciones de volver a arriesgarse
Adarkada bat artu badai toliadore batek’ zoratuta dabiz danak jakin nairik’ barriro
zezenak ilteko gauza dala geratuko ete dan
· Andan desconcertados, trastornados
Adarr igarra ba du orrek... Ez dago oso ongi burutik...
· Le falta algún tornillo...; no está bien de la cabeza
Adarra jo-gurean itandu eutsan
· Por tomarle el pelo
Adarra sartu dizute
· Te han engañado
Adarrak lertzear ditun biga
· Ternera a la que asoman los cuernos
Adarrak’ nasai ta zabal azi daitezala!
· Dar amplitud y holgura a las ramas
Adarrari bigarren soinua atara nai al deutsak?
· Tomarnos el pelo nuevamente
Adarr-arte ona zuten, zezen beltz aiek!
· Qué cornamenta más impresionante!
Adarraz josita gelditu jake semea, zezen-plazan
· Muerto de una cornada
Adarren bat edo beste nereganatu izan det, basotik pasaeran
· Coger, sustraer
Adarren bat izango du’ ixilik egote orrek
· Ya habrá gato encerrado...; ya tendrá su razón de ser
Adarren ondoetatik kea botatzen dutela ikusi-izan ditut. Aariak
· De la base de la cornamenta
Adarretik mintzera’ odola darite aari biek
· De cuernos a hocico
Adarretik nasia dauka sasi batek aaria
· El carnero está enredado de los cuernos
Adarrez dator euria
· Llueve a cántaros
Adarrik naiko jo dotala uste dot’ eta ba noa
· Ya he dado bastante lata
Adarrik-adar dabiltzaz triskean txoriak arbola-buru orritsuaren ganean
· Juguetean en la copa del árbol
Adi, adi!... Ezer ekarri bear danean’ kriadu izango naiz ni... Bearrak pozik egingo
ditut, Sein ederra, Zeugati!
· Muy contento haré los recados por Ti, Niño de Belén
Adi dezagun noizbait, ele beroak utzirik’ nausia nausi dela beti
· Dejándonos de demagogias.., de monsergas
Adi dezagun noizbait, ele beroak utzirik’ nausia nausi dela beti
· Principio de autoridad
Adi dezala Pepak dana dan bezala
· Las cosas... como son!
Adi ezazu nere ezpain gezurgabeen arrena!
· La súplica de mis labios sinceros
Adi lehenik, mintza azkenik
· Lo primero, escuchar; sólo después hablar
Adi nezazu: orai erranen darotzut dizut zeinen gainean deabruak esku dukeen
· Sobre quiénes tiene poder el demonio
Adi onekoa da gizon ori
· Hombre de buena intención
Adi txarreko gizona da
· De malas entendederas por culpa o sin ella
Adi zak i, Batista! Leen ere jakingo dek ik orrenbeste berri..: orrako neska begi-urdin
ori kinuka ari zaik
· No te descubro, seguramente, nada nuevo
Adi zazu, seme, zure aitaren esana’ nere mendetik zoazkiten orduan
· En el momento en que te independizas de mí
Adi zazu ta gogoz ekusi’ erratera noana
· Considerar, contemplar con la mente
Adi-adi egon ginean eurai entzuten; eta urten gineanean’ eskuak minduta geukazan,
txalo jotearen joteaz
· De tanto aplaudir
Adi-adi nagotzu’ besteren bat ez ete zaran
· Pero si pareces otra!... Serás tú misma?
Adibide oneri biurria arturik, eta atzekoz-aurrera jarririk
· Invertir, volver al revés
Adiera askotako esanez jantzita dagozan kantak
· Salpicadas de alusiones equívocas
Adika hari direla utzi ditut
· Los he dejado despidiéndose
Adimen makaleko gizakumeen artean’ esan orrek zabaldu daike guk merezi eztogun
entzutea
· De corto entendimiento
Adimen makaleko gizakumeen artean’ esan orrek zabaldu daike merezi eztogun
entzutea
· Fama inmerecida
Adimena bear dan-besteraino eldu-barik dagoz umeak
· Aún no tienen bastante madura la inteligencia
Adimena’ jakinduriz bete zion Jaunak Maria-ri; anima’ bete-beteko graziz; eta
gorputza’ edertasunez
· De plenitud de gracia
Adimena lotu
· Perder la agilidad mental
Adimena zeatz galdurik daukenak
· Completamente hebetados
Adimena ere’ ez du gainez, poetak
· No le está de más la razón
Adimenaren argi geiagoren jaube izan bear dabeela dirudigu, agintari orreek
· Hombres de más luces intelectuales
Adimendua’ Jainkoaren itzala bezala da
· Es como una semejanza de Dios
Adimenduak darabiltza gazte suhar horiek; ez ametsak
· No son soñadores; saben lo que hay que hacer
Adimenduak dio’ egiak’ guzientzat direla’ edo nihorentzat
· O son para todos, o no son para nadie... Valen por igual para todos
Adimenduaren mendea omen da...: bakotxak ba du berea’ eta ez dio nihorenari
zorrik
· No es menor la razón de uno que la de otro
Adimentuan’ zur ta argia zara; bizi ta zaila lanean
· Activo y resistente en el trabajo
Adimentuan’ zur ta argia zara; bizi ta zaila lanean
· De preclaro entendimiento
Adin andiak’ indarren galtzea dakar
· La mucha edad
Adin andietako gizonak dira
· Adultos; bien entrados en años
Adin argi eta biotz bigunaren jaube zinala ikusi neban
· Poseer claro entendimiento
Adin ba du; galdezozue berari
· Ya tiene edad...; preguntádselo a él
Adin bat ere behar da fraide sartzeko
· Se requiere cierta edad
Adin batetarik harat’ urte bat anitz da, pilotan artzeko aritzeko
· En pasando de cierta edad
Adin ederrean eginen diote arimak
· Morirán en plena juventud
Adin ederrean eginen diote arimak
· Morirán en plena juventud
Adin ederrean ezkondu zen andre hau
· En la flor de la edad
Adin gordineko gizon batzu
· De edad madura
Adin guzietako gazteak nahi ditugu gurekin: izan diten mutil, edo etxeko-seme
· Lo mismo criados que hijos de familia
Adin guztiak’ elkarri darraitza
· Se persiguen una a otra; van una tras otra
Adin handia zuen: lau lerroak gaindituak lau hogoi-aldiak; nahiz oraino frango
pizkorrik ekartzen zituen urte-andanak
· Ya pasados los ochenta años las cuatro veintenas
Adin handiko gizona
· De mucha edad
Adin ilunekoak izanik’ euren jakituri laburra inoren aurrean erakusteko lotseagaitik’
eztaue gura txarteletara joan elizara
· Tardos de inteligencia
Adin indartsu ta bizi-bizia daukana
· De entendimiento fuerte y ágil
Adin motela daukot neurez
· Soy de entendimiento flojo
Adin ona daukak oraindikan’ fortuna bat egiteko Ameriketan!
· Estás todavía en buena edad para
Adin onaren muga ukitu orduko’
· En cuanto llega uno a la madurez
Adin oneko guztiak’ bildur santu bategaz begiratu deutsee ardauari; baita adin
gaistokoak-bere bildurtu ditu
· También a los insensatos
Adin oneko guztiak’ bildur santu bategaz begiratu deutsee ardauari; baita adin
gaistokoak-bere bildurtu ditu
· Los hombres sensatos
Adin orretan’ azi-errezak izaten dira
· Fáciles de educar; dúctiles
Adina bera’ hartara laguntzen zaika zaio zaharrari: nahiago badu ere’ ezin baitaidike
bertzela
· Le ayuda a ello
Adina edegi-barik dauka oraindik umeak
· Aún no tiene desarrollada la inteligencia
Adina han duela, dio; eta ez dela on, kargu hortarako
· Que ya tiene sus años; que ya se ha hecho viejo
Adina irauliaz eta beheituaz dihoakunean’ bizitzeko nahia berretzenago eta
luzatzenago zaiku
· Conforme la edad va de vuelta, tirando hacia abajo
Adina ondo daukena izan-ezkero’ adina ondo daukena baldin bada gizona’ ontzat
emongo dau gure eretxia
· Si es hombre de buen juicio
Adina ta nailea dira gizonaren algin nausiak
· Entendimiento y voluntad
Adina’ zangoak baino aiseago zerabilan oraino
· Se conservaba más ágil de facultades que de piernas
Adina-gabe zahartzen hasia zen
· Envejecer prematuramente
Adinagatik’ han zinuen goiz-oro elizan
· Allá la teníamos siempre...; nunca faltaba
Adinak ahiturik hil zen Isaak
· Cargado de años; lleno de días
Adinak bete arteraino’ etxean egon behar izan zen
· Hasta llegar a la edad conveniente
Adinak, eritasunak eta lanak higatua zabilan; hila iduri zuen, eskuetarik joana zen
· Ya no se sabía qué hacer por salvarle. Estaba desahuciado
Adinak ximurtu nau
· Me han cubierto de arrugas los años
Adinaren arauaz’ hemengoaz egin hurran dugu
· Según la edad
Adinaren arauaz’ hemengoaz egin hurran dugu
· Está ya cerca nuestra partida, nuestra muerte
Adinaren handiz makila eskuan dabilan gizona
· Por causa de su edad avanzada
Adinaren lore-lorean utzi zuen mundua
· En la flor de la edad
Adindu danak’ laguntza nai du...
· En llegando a viejo, no se basta uno a sí mismo
Adindu-ondoan, basoan lan egitea triste da
· Una vez entrado en años
Adinean aurreratu dan emakume bat
· Entrada ya en años
Adinetan guti bat sartu orduko
· Entrar en edad; avanzar
Adinetan sartu orduko, eta elizara berez joan ziteken bezain laster
· En cuanto pudo ir por su pie
Adinetara diran bataiatu guziak
· Que han llegado al uso de razón
Adinetara diran bataiatuen izena da’ Jaungoikoaren ume
· Llegados el uso de la razón
Adinetara orduko gertatzen zaikuna
· En cuanto llegamos al uso de la razón
Adinez zahar ez izanik ere’ pilotarako bai
· Aun sin ser de mucha edad
Adinik onenean, lora-loran egozala’ galdu doguz ainbeste mutil eder
· En la flor de la edad
Adinik-gabe eramanak izan dira
· Arrebatados antes de tiempo por la muerte
Adinon ori, etorri banakik orra, etorri!
· Ah, pícaro!... Ya verás si voy!
Adin-oro’ adin artakoa zirudien Jesus-ek
· A cada edad presentaba el aspecto propio de esa edad
Adio, andre Bixenta! eta... itxuena! Ikusi arte eta beinere ikusten ez!
· Hasta nunca!
Adio bezala agur sekulan eginen ote dugun herriari’ zoin gutiak garen segur
Ameriketan eskualdunak!
· Qué pocos estamos seguros de poder saludarle de nuevo como le dijimos adiós! N.B.
Ejemplo en que se aprecia bien la distinción entre agur y adio
Adio erran dauku behingotzat
· Para siempre
Adionez agertu zan gure asterokoa
· Bien a tiempo, oportunamente
Adi-onez edo lenengoti bear du artu’ benetako ondu-gura
· A su debido tiempo; desde el primer momento
Adios, Ama, zureak egin du; igartu da ia Arbola’ eta galdu da zuretzako aren
alderdia
· Ya no hay remedio para ti
Adios, Ama, zureak egin du; igartu da ia Arbola’ eta galdu da zuretzako aren
alderdia
· Ya no puedes contar con él. N.B. Endecha dirigida a la Madre Euskalerria
Adios Amerika-ri, eta agur Europa-ri’ ... zenbatak ote gara lur huntan ezin eta egin
nahi! Etzaiku goaten eta ez goanen bizian lehia hori
· Querer y no poder hacerlo
Adios Amerika-ri, eta agur Europa-ri’ ... zenbatak ote gara lur huntan, ezin eta egin
nahi! Etzaiku goaten eta ez goanen bizian lehia hori
· Decir adiós a America y venir saludando a Europa
Adios Amerika-ri, eta agur Europa-ri’ ... zenbatak ote gara lur huntan, ezin eta egin
nahi! Etzaiku goaten eta ez goanen bizian lehia hori
· Nunca perderemos ese deseo vehemente
Adios, gari berriak arte! esanda’ alde egin zuan ark ere, batere pagatu-gabe
· Adiós! Hasta más ver!...; hasta el año que viene!
Adirazi zion Adani Jainkoak gure guzion onerako egin-gogo zuena: bere gizon egiteko
asmo artua
· Resolución, propósito deliberado
Adirazi zion Adani Jainkoak gure guzion onerako egin-gogo zuena: bere gizon egiteko
asmo artua
· Para bien de todos nosotros
Adirazo eben’ eurak etzirala ez alde bateko, ez besteko
· Imparciales o neutrales
Adirazten ditu bai, sorgin orrek! Nai ditunak
· Bien que sabe darse a entender! No es tonta
Adiskidantza aundiik, biak? -Oek? Ipurdi batetik kaka egiten dute; puzkarra ere bai;
baita putza ere!
· Son carne y uña; están totalmente identificados. N.B. Frases de un crudo realismo,
registradas aquí por su increíble violencia
Adiskide andi ura ainbat lasterren arpegiz arpegi ikusteko leia erne zitzaion
· Se despertó en él el ansia de verle cara a cara
Adiskide aren erregu gogoberari begirarik’ osaba-ilobak, astotik jetxita oinez ekin
zioten bideari
· Atendiendo a su compasivo ruego
Adiskide ark eman zion legorra, gaua igarotzeko
· Le dio albergue; lo albergó
Adiskide askok aurretu nabee, sail oni ekitera
· A emprender este trabajo
Adiskide askok aurretu nabee, sail oni ekitera
· Estimular, animar
Adiskide aundiakin’ orduak lasa
· El tiempo se hace corto entre buenos amigos
Adiskide bat dohako gau erditan... eta ateari joka dago ogi eskez
· Acude a él a media noche
Adiskide bat dohako gau erditan,.. eta ateari joka dago ogi eskez
· Está llamando a su puerta
Adiskide batek bazter utzirik ere’ ez sar atsegabetan!
· Aunque te abandone un amigo
Adiskide batekin hautsten duzunean’ berehala osatzera eta bat-egitera entseiatzen
ezpazara’ gero eta gero gaitziago izanen zaitzu
· Si no cuidas de reconciliarte, de hacer las paces
Adiskide bati’ diru-zartada andi bat kendu zion, eta bere kutxan sartu
· Una cantidad, una porrada de dinero
Adiskide bi agertu jakuz’ Meza batzuk esan eragin nai leukeezala
· Hacer decir unas misas; encargar
Adiskide biak, alkar indarturik, eta bata bestearen pozean, ezin-ikusirik andienen
damurik’ bertuteari jarraitu zioten
· A despecho de
Adiskide biak, alkar indarturik, eta bata bestearen pozean, ezin-ikusirik andienen
damurik’ bertuteari jarraitu zioten
· Emulándose uno a otro; en amistosa competición
Adiskide biak, batek ala bertzeak’ berea zuten burua
· Sabían bien lo que se hacían; ambos igualmente inteligentes. Tenían la cabeza bien
sentada
Adiskide biak elkarrengana noizik-bein batuaz’ tajuz-antzean ibiltzeko era egin zun
gure apaizak
· Pudo defenderse o ir tirando
Adiskide biak elkarrengana noizik-bein batuaz’ tajuz-antzean ibiltzeko era egin zun
gure apaizak
· Reuniéndose de vez en cuando
Adiskide biak igandea elkarrekin zaramaten
· Pasaban el domingo juntos
Adiskide biak’ titi-anaiak omen ziran
· Parece que eran hermanos de leche
Adiskide biotzekoa!... Ez dizut burlaz nai ekin. Gaitzikan asko ba daukazue zerekin
· Bastante trabajo tenéis con el descalabro que habéis sufrido
Adiskide biotzekoren bat uztea
· Un amigo entrañable
Adiskide dagon batean esango diozu; orain ez
· Cuando esté más abordable; cuando se le haya pasado su enojo
Adiskide direnaz-geroz’ erokeria hek guztiak estaliko eta onera hartuko derauzkigute
· Nos los disimularán y tomarán a buena parte
Adiskide, ekatzizu iru ogi: lagun bat etorri zait bidez etxera’ ta ez daukat zer emanik
· Ha llegado de viaje a mi casa
Adiskide, ez dizut bidegaberik egin...: ez al ginan izketatu denario batean?
· Acaso no conviniste conmigo en un denario?
Adiskide handia! Segur, zeru gorenean ikusiko zaitugu
· En lo más alto de los cielos
Adiskide izen eder onen jabe ez dira’ pozezko egunetan zuekin, ta negarrez
zaudetenean urrutitik dabiltzanak
· No merecen este hermoso nombre de amigos
Adiskide lotsa onekoa nai badozu’ Jesus da lotsa, itzala ta errespetua daukana
· Respetable; que inspira respeto
Adiskide maite bategaz bakarrean astirotxuago egon gura dabeenak
· Estarse más tiempo a solas con
Adiskide maiteak izan-arren mila’ ildakoan... ez asi bakar baten bila! Guziak aren
igesi ibiliko dira
· No encontrarás ni uno solo... Es inútil que busquéis ni uno solo
Adiskide onak bezala’ ilun etorri ziranak’ argiz beterik bidaltzen ditu
· Mandar consolados a los que le vinieron llenos de tristeza
Adiskide pekatuzkoai itxi gura ez deutseenak
· Apartarse de los cómplices del pecado
Adiskide pekatuzkoai itxi gura ez deutseenak
· Apartarse de los cómplices del pecado
Adiskide zulako ark saldu du azkenean
· Aquel a quien consideraba como amigo suyo
Adiskide zulako, ez bestegatik’ il omen zuten beltzak Mugertza. Santa-Cruzek
adiskide zulako
· Sin otra razón que por ser amigo suyo
Adiskide, zuretzat ez dago emen ezer...: jaso zenduan zure saria
· Ya cobraste tu paga
Adiskidea, a zer nolako lasatasuna artu dezun bizarra kenduta! Orain burua errezago
jasoko dezu!
· Qué alivio sentirás! Qué descansado habrás quedado!
Adiskidea, aizu!... Gaizki esana ere, ongi ar zazu
· No lleves a mal que te lo diga
Adiskidea: azurrak zaartu baino leenago’ zaplada galantak artuta gagoz; beste
zaplada bat gora-beera’ ezkara asko minduko
· No nos va a doler mucho; no lo vamos a sentir mayormente
Adiskidea: azurrak zaartu baino leenago zaplada galantak artuta gagoz; beste
zaplada bat gora-bera ezkara asko minduko
· Aun antes de llegar a viejos
Adiskidea, ba al zenduke zigarro baten tabakoa? .-Bai, ainbeste izango da noski
· Tanto como eso... no faltará
Adiskidea, ba noa ni emendi... -Ez, arren!
· Por favor, no te vayas
Adiskidea: baldin geiago ez badakizu’ egon zinezke ixilik!
· Más te valdría callar
Adiskidea: bear baino gauza geiago esan du zure mingainak
· Se te ha corrido la lengua
Adiskidea, bear ez danik egiten ez dizut
· No te hago ninguna injusticia
Adiskidea...: beste ainbeste entzuteko gogait eginda nago gero!
· Te advierto que no estoy dispuesto a oir siempre la misma cantinela
Adiskidea: biar ixilik gelditu leike’ gaur zaunkaz dagon zakurra: esan nai nuke’ goi-
samarrean dabilkizula kukurra
· No levantes tanto la cresta!
Adiskidea: diru apurtxu bat baino ezpada-be sakelean sartuta’ belarriak zur ibili,
kukuaren zaratara!
· Anda con los oídos despiertos al canto del cuco...!
Adiskidea: egiak eztu bide bat baizik
· Me atengo a lo dicho; ya está dicho una vez, y no vuelvo atrás
Adiskidea, egin dautzuta makurrik?
· Acaso te he hecho algún daño?
Adiskidea: egizu nai dozun-beste berba; baina geldi-geldi esku orregaz!
· Cuidadito con las manos!
Adiskidea: esaizu garbi, esango dozuna: berba erdiakaz eztau euskaldunak berba egin
bear... Onenbestegaz adituko dozu
· No está bien hablar con reticencias
Adiskidea! estuan iminten dozu nire jakituria
· Poner en aprieto, poner a prueba
Adiskidea..., etzaude noski lenagoko itzean
· Has debido de cambiar de idea o propósito
Adiskidea: etzazu aztu’ txori guziak mokodunak oi dirala... Zar eta gazte’ emen
geienak pekatariak gerala
· Todos merecemos un reproche u otro
Adiskidea, ez etorri onera lotsak ematera!... zu baino zintzogoak izandu gera
· No vengas pretendiendo dar lecciones
Adiskidea, ez nago txantxetarako
· No estoy para bromas
Adiskidea, ez neuk esate-arren’ baina bein etxetik urten-ezkero’ neuk-be ondo
ibilteari emoten deutsat
· Me gusta viajar cómodamente
Adiskidea: ezetan asi-orduko’ egun-onak emon bear dautsudaz
· Ante todo; antes que nada
Adiskidea: ezta ondo elkarri gaizki esatea; ontan joatea’ biontzat kaltea... Zertako
nastea? Aurrerat obe degu biok pakea!
· A qué disputar? Más vale que hagamos las paces
Adiskidea: ezta ondo elkarri gaizki esatea; ontan joatea’ biontzat kaltea... Zertako
nastea? Aurrerat obe degu biok pakea!
· Con seguir así, salimos perdiendo los dos
Adiskidea: ezta ondo elkarri gaizki esatea; ontan joatea’ biontzat kaltea... Zertako
nastea? Aurrerat obe degu biok pakea!
· No está bien que estemos injuriándonos
Adiskidea, eztai-soinekoa-gabe nola etorri zera onara?
· Sin el vestido de bodas
Adiskidea, eztakit’ negarrez ala kantuan asi
· No sé si llorar o cantar
Adiskidea: eztaukozu zozoarena zetan egin
· No te hagas el ingenuo
Adiskidea: eztozu gomuta zelan etorten zinean bein baino sarriago txoritan geure etxe
aldera?
· A por pájaros
Adiskidea: gaur aiko ta biar maiko-ka ibiltea gura badozu neugaz’ jarraitu gura
dozun arte: beste guztiek errazoia emongo deutsue’ baina nik ez. Zeuk atara
kontuek!
· Andar en continuo altercado
Adiskidea, gaxtoena egiteko duzu
· Te falta lo más difícil
Adiskidea!... geiegiak gainez egiten du!
· Te estás pasando de la raya
Adiskidea: geldirik utzi neskatxa arri! Kontu nerekin, bestela!
· Ay de ti, si no!
Adiskidea: geldirik utzi neskatxa arri! Kontu nerekin, bestela!
· Déjala en paz; no te metas con ella
Adiskidea! Gezurretan ez geiago nigana etorri!
· No me vengas otra vez con mentiras!
Adiskidea izan-arren, urria ta zekena bada’ alakoagaiti esaten da: beretzat obea dala,
inorentzat baino
· Amigo de sí mismo
Adiskidea: lau berba egin gura neukez’ lepora ezarri deutsuen lege gogor orren
ganean
· Esa ley que te han impuesto
Adiskidea, musu eginarekin saltzen nazu?
· Me vendes dando un beso?
Adiskidea: nerekin okerrikan ez dezu izango
· No tendrás ningún tropiezo conmigo; nos entenderemos bien
Adiskidea: neu nintzala uste naioan’ munduko malmutzik andiena; baina nire-
bestekoa ba az i
· Tú lo eres tanto como yo...; tan pícaro
Adiskidea: nik’ itxasoari arpegi eman bear zanean arpegi ematen ikasi nuen
· Hacerle frente; luchar con
Adiskidea: nik orduan, neuk gura izan-ezkero’ sartuko nendun kontrabandua...,
sartuko nendun karabineruen begi-begitik, eurak ikusi-barik
· A la vista misma de los carabineros
Adiskidea: nire esakeretan eztago inontzako irainik, kalterik-bere ez: aleginezkorik
beintzat
· Al menos consciente o voluntario
Adiskidea! Non-nai ba dira gizonak!
· A todo hay quien gane...!
Adiskidea, obe degu nor bere alkian eseri
· Que cada cual se contente con su puesto, sin pretender imponerse a los demás
Adiskidea: oin-be lengo antzez nabil... Bada ez asi’ gaur aiko eta biar maiko!
· Hoy con un pretexto y mañana con otro...; con coplas o pamplinas
Adiskidea, ordaina bil zinezake’ giristino ez banintz
· Te llevarías una réplica..; Me vengaría o desquitaría, si
Adiskidea, orra egia zelan dan; zertan eztala zirika ez ibili, ba, arpegia estalduta!
· Sin haber por qué
Adiskidea: txarrerako eztizut esaten: ez ibili geiago zure burua austen...!
· No te lo digo por tu mal; por tu bien te lo digo
Adiskidea’ zaharrik; kondua’ berririk
· En el cuento se aprecia la novedad; en el amigo la probada fidelidad
Adiskidea, zenbat eskatzen dezu idiakatik? -Ezezortzi ontzako. .-Lekutan ziok!
· No es para mí
Adiskidea: zetan etorri zara?
· A qué has venido?
Adiskidea: zuri min emon badeutsut’ gogoaren bazterretik emon deutsut, ez gogoz
· Lo he hecho independientemente de mi voluntad; sin intención
Adiskide-antzean, edo erdi-adiskidez adierazo dabe
· En plan amistoso u oficioso
Adiskidearen sekeretuak biluzten, agertzen eta salatzen dituena
· Revelador de secretos
Adiskidearen sekeretuak biluzten, agertzen eta salatzen dituena
· Revelador de secretos
Adiskideari su ematea jaio zitzaion, bere gogo okerrean
· Provocarle
Adiskideari su ematea jaio zitzaion, bere gogo okerrean
· Se le ocurrió; le vino al pensamiento
Adiskideei’ zeini bere izenean agur egiozute
· A cada uno en particular; nominalmente
Adiskideek eskutik utzia, eta etsaiak iltzeko bilatua
· Abandonado por sus amigos
Adiskidekin ez du handitasunik
· No es altiva u orgullosa con
Adiskiderik’ bat bakarrik det nik
· Amigo, no tengo más que uno
Adiskidetako obea’ etsaitako baino
· Muy peligroso para enemigo
Adiskidetasun andian josi zitzaiozkan alkarri, bi erriak
· Se unieron estrechamente
Adiskidetasun onei’ leenengo-leenengotik ausi bear jakez bideak
· Se deben atajar, se les debe cortar la marcha
Adiskidetasun onei’ leenengo-leenengotik ausi bear jakez bideak
· Desde el primer momento; desde el comienzo mismo
Adiskidetasuna’ ez da egualdi garbi ta pozezko egunetan ezagutzen; baizik negarra ta
ondoeza inguruan ditugunean
· Cuando nos aflige la tribulación
Adiskidetasuna’ ez da egualdi garbi ta pozezko egunetan ezagutzen; baizik negarra ta
ondoeza inguruan ditugunean
· En los días serenos y bonancibles; en la prosperidad
Adiskidetasunean bizi diranak okertzea eta gorrotoan ipintea da ori: deabruaren
beraren lanak egitea
· Enemistar, indisponer, malquistar
Adiskidetasunean bizi diranak okertzea eta gorrotoan ipintea da ori: deabruaren
beraren lanak egitea
· Hacer el oficio del mismo diablo
Adiskidetasunik eztago’ alkarren ide, alkarren antzeko diranen artean izan-ezik
· Iguales entre sí
Adiskidetu naiean dabiltza alde bietakoak .-Atsegin det ortaz
· Me alegro de saberlo
Adiskidetzat bere burua gezurkiro saldurik’ Orreagako arkaitzetatik Iruinan sartu
zan
· Haciéndose pasar por amigo a traición
Adiskide-usaineko arpegiaz edegi eutsen atea’ zain eukazanai
· Aparentando mucha amabilidad
Adiskide-usaineko egin zanean’ noiztik ona zara zeu giltz orren jaube? itandu eutsan
eskribauak Zeruko Atezain andiari...
· Cuando empezó ya a tomar un poco de confianza
Adiskide-useinien’ etxeritxuet txarto erriko eztei-barri batzuk papeletan igorditie
igortzitzea edo astintzea
· De modo amistoso; en plan de amigos
Adiskide-usteko euskaldun arrek gerri-gerritik moztu ninduelako’ arri artatik irten-
bearra izan nuen
· Me partió por el eje
Aditu al dek oraingo au? -Ez aditzeko obeak dituk kontu oriek!
· Ojalá no las tuviese que oir uno!
Aditu al dezu Elissalde orren itzaldia? .-Aditzeko modukoa aal zegoken!
· Qué hacer sino entenderlo? Cualquiera diría que era tan difícil!
Aditu al dezue, lerde-jario orrek esan duna? Ba zegok ustea ta aizea, baztarretan!
· Cuánto personaje engreído por esos mundos!
Aditu al dezue, lerde-jario orrek esan duna? Ba zegok ustea ta aizea, baztarretan!
· Ese majadero, ese sandio
Aditu bazendu’ ... esnatuko zinan lozorrotik!
· Ya lo creo que te habría quitado las ganas de dormir
Aditu bear dit, bere muturrarekin!
· La insolente de ella tendrá que oírmelo!... Mal que le pese
Aditu det’ toki batzuetan emakume ezkonduak ez dirala kontentu’ senarraz kanpora
ezpadue eskutariren bat..; ez da gure errietan ekusten onenbeste zorakeria
· Un galán o amante, a espaldas del marido
Aditu dezu?... Luze-luze’ ... negozio ona egin dedala!
· Con toda frescura, con todo descaro. Me lo ha dicho
Aditu dezute gizontxo onen izkuntza?
· Habéis reparado en el lenguaje, en lo que dice?
Aditu dezute gizontxo onen izkuntza?
· Habéis reparado en el lenguaje, en lo que dice?
Aditu du Jaunak nere boza’ eta garai atera naiz
· He salido triunfante; he triunfado
Aditu dut’ ametsen asmatzen guziz jakina zarela
· He oído decir que eres muy entendido en
Aditu duzue larramaisu orren ateraldia? Sasi-maisu orren. G
· La ocurrencia de ese maestro Ciruela
Aditu egizu onenbestegaz’ zer esan gura deutsudan
· Con lo dicho
Aditu izan det’ jende oriek gezurtiak dirala; eta orretan’ ez neronek diodalako, baino,
eztit oraindik inork ikusi gezurrik
· Nadie me ha oído una mentira
Aditu izan diotet ori; eta ez nolanaiko gizonai
· Y no eran unos cualesquiera
Aditu kontuz esatera noana! Ez maisian egoteko; baizikan Jainkoaren esana egiteko
gogoz
· No para mofarte; no para hacer chirigota
Aditu nazazue kontuz: ez da alferra izango zuen nekea
· No os pesará vuestro esfuerzo; no os cansaréis en vano
Adituak’ ez aditu... Gorrarena egin
· Hacerse el sueco
Adituak gare’ nola Jaunak agortu dituen itsaso Gorriko urak
· Hemos oído cómo
Adituari ez-aditu, eta ekusiari ez-ikusi eginik’ beren erara egoten utzi diezu zure
umeai lagun gaiztoarekin
· Estarse a su sabor; a su antojo
Adituari ez-aditu, eta ekusiari ez-ikusi eginik’ beren erara egoten utzi diezu zure
umeai lagun gaiztoarekin
· Haciéndote el desentendido; haciendo la vista gorda
Adituko balio nik dakidan batek’ mototsa biurrituko lioke!
· Ya le ajustaría las cuentas a ésa!
Adituko balitu’ itoko ninuke, lepotik artuta
· Pobre de mí, si me oyese!
Adituko batzuk’ lagunari agertu dazkiot
· Algunas cosas que se oyen
Adituko bazenduteke erdaraz itz egiten! Oso dago artakoa!
· Está muy experta, muy preparada
Adituko dedala orrenbestez?... obe nuke nik!
· Qué más quisiera!
Adituko dute ene hitza’ ete ene nahira eroriko dira
· A la primera indicación me obedecerán
Aditutik dakit... Ez ikusitik
· Lo sé de oídas
Aditzaile denak’ esku-joka hasi ziren
· Empezaron a aplaudir
Aditzaile guziak’ biotzaren erdiz-erdiko zainean ukitu zituan sermolariak
· Les tocó la fibra más íntima del corazón
Aditzaile onari’ itz gutxi
· A buen entendedor, pocas palabras
Aditzailerik nahi ez duenak’ ez du gora behar mintzatu
· Que no levante la voz...!
Aditzale guti zukela ginauden hastean’ nahiz aho ederreko gizona den
· Aunque es buen orador
Aditzale guti zukela ginauden hastean’ nahiz aho ederreko gizona den
· Pensábamos que tendría pocos oyentes
Aditzale onari’ hitz guti
· Al buen entendedor, con media palabra basta
Aditzeko lekurik ez eman itzontzi oriei!
· No les prestéis oídos!
Aditzen dezu beraz zein dan zure biotzaren muga?
· El último fin o destino de tu corazón
Aditzen duzu orain nolakotsua dan Jaunaren edertasuna?
· Cómo es en cierto modo
Aditzen emaien, Malentxo, aurtengo Gabonetan nere ondoan nai nituzkeala... Etorri
ditezela danak, arren bai arren!
· Avísales
Aditzen emo-eikezu Lekuitoan’ arraunketea irabazi ezpadogu-be’ ba daukagula
oraindik zer-jan apur bat: gure Jaungoikoa bizi dala-ta
· Porque Dios cuida de nosotros..; a Dios gracias
Aditzen errex da erran nahi dudana
· Es fácil de entender
Aditzen gaitzak dira
· Difíciles de entender
Aditzen, nere semetxoa?
· Oyes? entiendes?
Aditzen nuen aien esana’ baino ez buruan sartu
· Pero no lo tomaba en consideración
Aditzera aundia artu du Europa-barrena, auzi orrek
· Ha adquirido gran celebridad
Aditzera ba diat’ lotsagarri samar ibili dirala
· Han andado llamando la atención
Aditzera dedanez’ bigar etortzekoa da
· Según tengo entendido
Aditzera eman degieztela Lazarok nere neke ta oinazeak’ amildu ez ditezen aek ere
zori gaiztoko leku onetara!
· A este lugar desdichado
Aditzera txarrekoa da... Esaten zaiona’ ez-aditua egiten du
· Se hace el desentendido
Aditzerak ditudanez’ egun orretan Azpeitira joan omen zan, bere erriko beste bat
lagun zuela
· Según tengo entendido
Aditzik gure nekezaleak; eta gero, aoan gurutzea dagikela aitortuko duk’ bi iretar
aina ba dukela eusko-luginik makalena
· Reconociendo tu error
Adiuntzaz ta era onez’ asierati gaitzari bidera urten bear jako; ezpabere’ berandu
datoz osakarriak
· Salir al paso; prevenir
Adiuntzaz ta era onez’ asierati gaitzari bidera urten bear jako; ezpabere’ berandu
datoz osakarriak
· Con tiempo, oportunamente
Adiuntzaz ta era onez’ asierati gaitzari bidera urten bear jako; ezpabere’ berandu
datoz osakarriak
· De lo contrario
Adiur onekoa da ori!... Bere buruari baizik begiratzen ez diona
· Bueno es ése! Valiente egoísta!
Adiur txarreko jendeak dire. Oitura txarrekoak
· De mala traza o ralea; poco recomendables
Adixkide bat joan zaio, dena ele-zuri; baina zirtokari gaitza da bertzea’ eta zehe bat
sudurrekin utzi du lausengaria
· Lo ha dejado con un palmo de narices...; chasqueado
Adixkide bat joan zaio, dena ele-zuri; baina zirtokari gaitza da bertzea’ eta zehe bat
sudurrekin utzi du lausengaria
· Muy adulador
Adixkide dena ororen’ ez da nehoren
· Amigo de todos, amigo de ninguno
Adixkide egik’ ez behar dukanean, bainan behar dukaneko
· Hazte amigo de uno, no cuando lo necesitas, sino para cuando lo necesites
Adixkide gaixtoaganik apartatze haur nola eginen duzu? onez-onetara, etsaitu-gabe,
ala etsaiturik?
· A buenas, sin indisponeros
Adixkide ona’ behar-orduetan ezagutzen da
· El amigo de verdad se conoce en las horas del infortunio
Adixkidea: ez dugu bertzeren buztanaren beharrik, gure ulien kentzeko
· Nos bastamos y sobramos para arreglar nuestros asuntos, sin ingerencias de nadie
Adixkidea’ gauza tikian behar da frogatu; handian enplegatu
· La sincera amistad se demuestra en las grandes ocasiones
Adixkidea, gaxtoena egiteko duzu
· Te falta lo más difícil
Adixkidea! Guk ba dakigu aspaldian alkarren berri!
· Ya nos conocemos hace tiempo
Adixkide-gabeko bizitzea’ hauzo-gabeko heriotzea
· Vida sin amigos, muerte sin vecinos
Adi-zak i, Erramuntxo! jakingo dek anbat, nola esaten dan erderaz arija?
· Ya sabrás de seguro cómo se dice...?
Adizu, adiskide!... Ez diozu esker txarra ematen Mistika-ri!...
· Vaya un aprecio que haces de la Mística!
Adizu arduraz: ez da jostetako lana, gero!
· No creas que es cosa baladí; no es cosa de broma
Adizu: zutaz gose gaude; beraz, ederr-etsazu ta egizu gurekikoa
· Tenemos deseo de ti; estamos encaprichados de ti
Adizu: zutaz gose gaude; beraz ederr-etsazu ta egizu gurekikoa
· Entrégate a nuestros deseos
Adorea ta itxaropena lakorik ezta’ goiak joteko
· Para prosperar
Adoreaz ta zintzo dautsat nere asmoetan
· Sigo con ánimo y entrega mis planes
Adore-baga geratuten bagara’ beste soinu bat entzun bearko dogu
· Ya será otro cantar
Adu gaiztoko infernutarra!
· Oh réprobo desventurado!
Adurra erioela jagokazan entzuten’ papau batzuk eginda
· Cayéndoseles la baba
Adurra erioela jagokazan entzuten’ papau batzuk eginda
· Embobados
Adurra eriola iarduan abade arek’ paper baten gauza onek ezarteni
· Cayéndosele la baba de gusto
Adurra ezpanetik beera tantaka eriola
· Cayéndosele la baba... de contento
Aek denak’ ilak beraz...; eta M.? Il zan-bezperan’ bizi uan ori ere!
· Otro que también murió!
Aek ekartzen lanik etzuun izan
· No se le dio lugar para
Aek ez dauke ez gizenik ez giarrerik
· Incorpóreas
Aek gai orretan len kiratsik zabaldu ez due; eta zuk bai. Aek izan litzakee beren
egitekoak ara joateko, eta zuk ez
· Ellos pueden tener sus motivos o asuntos legítimos
Aek gai orretan len kiratsik zabaldu ez due; eta zuk bai. Aek izan litzakee beren
egitekoak ara joateko, eta zuk ez
· No han dado lugar a sospechas o habladurías
Aek gurasoak lurraren gainean baleude’ oek etzuten orrenbeste gauza aurreratuko
· Si vivieran aún
Aek gurasoak lurraren gainean baleude’ oek etzuten orrenbeste gauza aurreratuko
· No derrocharían tanto
Aek parrak!... Lertu zan!
· Qué risa!... Se hinchó de reir
Aek sesio gutxi izandu zuten, beren artean mokoka ibil-gaberik
· Tuvieron pocas disputas o altercados
Aek sesio gutxi izandu zuten, beren artean mokoka ibil-gaberik
· Evitaron las reyertas
Aek zertan dira? -Ots berririk ez danean’ ondo!
· Si no hay noticias, señal de que bien
Aek zuten bidea, ez guk!
· A ellos les tocaba o correspondía preguntar, decir
Aek ere’ ez omen diote ezer kendu
· No le han cobrado
Aek ere’ eztira zerbait eztutenak izango
· No dejarán de tener alguna tacha; no serán del todo perfectos
Aek ere gauza eginak izain lirake, zein bere neurrian sartuak; oraingoak bezain
neurrigarriak
· Mensurables, finitos
Aen aurrekoai eman zien itzari zerraikala’ Kanaan-go bazterretara eraman zituan
israeldarrak, Jainkoak
· Conforme a la promesa hecha a sus mayores
Aen berririk ez danean’ sinale ona: azitarako dira noski
· Señal de que siguen con vida
Aen lautasuna ez zan oba, gure egunetako bitxitasunak baino?
· Sencillez y afectación
Aen ondoren’ etorri ziran Erroma-tarrak, aurrekoen azgarriak eta are gosetiagoak
· Que dejaron muy atrás a los anteriores
Aen tartean sartzen zaitut!
· Lo mismo te digo a ti que lo que he dicho de ellos
Aen ustean’ langile ura benetan ari zan
· Lo decía en serio; hablaba en serio
Aeroplanoa’ apal dabile
· Vuela bajo
Aeroplanua kankarretik pasa zitzaigun; eta guk ikusi ez
· Por encima de la cabeza
Aetakorik’ bat bakarra ere etzan arkitzen amabost urtez goitikorik
· De más de 15 años
Aetara danak etzaten dira bai edo ez esateko
· Todos se inclinan o rinden al parecer de ellos
Afal-aitzinean alferkeriarik frogatzen bazeien’ etzerauen etzien afariak gaitzik egiten
· Los mandaban a la cama sin cenar
Afal-artean’ ori ta au dute agotan
· Hablan de esto y lo otro
Afaldu dezue?....- Etsia artu degu
· Sí... ya ha caído...; ya hemos cumplido
Afaldu ta, arrotu ziran edari biziarekin
· Ponerse alegres
Afaldu-gabe joango ote da lotara? -Oiak arinago artuko du... Ea gilbor ori jexten ote
zaion!
· A ver si se le rebaja esa barriga!
Afaldu-gabe joango ote da lotara? -Oiak arinago artuko du... Ea gilbor ori jexten ote
zaion!
· Así irá más ligero... Así hará menos peso en la cama
Afaldu-ostean’ etxeko ugazaba egiten zanak’ lagunak lotara bialdu ebezan
· El que se hacía el amo de la casa
Afal-ondoan egarri gutxi... egun askotan. Afari laburra
· Pocas ganas de beber donde la cena es poca
Afal-ondoan kontatuko digu’ zer ta nola ta nondikan nora bizi zan Mari-Mugiroko
· Toda la vida y milagros de...
Afal-ondoan kontatuko digu’ zer ta nola ta nondikan nora bizi zan Mari-Mugiroko
· Toda la vida y milagros de...
Afaltzeka zegozen zortziretan-be
· Aún estaban sin cenar
Afal-zai ez digu ba jo gaberdi?
· Queréis creer que nos dio la medianoche, esperando la cena?
Afari auxe opa-opa nuen zuekin egin
· Deseaba ardientemente
Afaria nai-ezik’ etxera junda gero... lo bete-betean gelditu da
· Sin querer cenar
Afaria nai-ezik’ etxera junda gero... lo bete-betean gelditu da
· Dormido como un tronco
Afaria zuzentzera bialdu zituan
· A disponer la cena
Afarie otzituko jaku! -esan eban arik apur bat gerotxuago’ mutiletariko batek
· Un poquito después
Afariketa zalakoan’ mila errealen okerra!
· Creyendo que se trataba de una broma..., resultó un daño de mil reales
Afari-legea eginda joango gera
· Hecha la merienda-cena
Afaritako’ etzan falta arrain zabal, saltsatan...: zeruak jakin zeinbat intxaur jo
ziran!... Intxaur-saltsarako
· Dios sabe cuántas nueces se majaron...!
Afaritan ginala’ etxe guztiak egin eban dardarea, inguruan jausi zan bonba bategaz
· Se estremeció toda la casa
Afera horren harrotzea eta argitzea on ginuke
· Ventilar y esclarecer
Afera hortaz argi guziak kukutzea’ etzaion aski, horri
· No le bastaba imponer silencio absoluto sobre ese asunto
Aferetan lepo-zintzurreraino sartuak direnak
· Enfrascados de lleno
Afrikarat iraganez-geroz’ etzare luzez biziko: ez! denetara’ ez duzu bederatzi urteren
bizia baizik
· No te quedan en total más que nueve años de vida
Afrikarat iraganez-geroz’ etzare luzez biziko: ez! denetara’ ez duzu bederatzi urteren
bizia baizik
· No vivirás mucho tiempo
A.G. izentzat eroian batek sortu eban auzia
· Llamado A. G
Aga bezela luzatzen ari da mutil ori!
· Qué manera de crecer!
Agaitik’ erlearen izena betean dator aramaioarrentzat
· Les cuadra perfectamente
Agaitik ez eban emen orporik sartu kasta gaiztoak
· Asentar el pie
Agaitik nastuten zan erbestekoen atzera-aurreretan
· En los asuntos de
Agaitik zagoz, lengo aldean, ain aguratua
· En comparación con lo de antes
Agar’ bazterrez-bazter zabilan Bertsabeko mortuan
· Andaba errante por el desierto de B
Agaren esan-egin lotsagaiztoko oiek ontzat ematen zituela uste zuen
· Osadías, insolencias
Agaton: guztiz motel jo dok gaur alboka-soinua... Zer jazoten jak?
· Lo tocabas hoy con poca alma
Agaz bizi bearko dozu’ bat-ori edo beste-ori il artean
· Hasta que murrais uno u otro de los dos esposos
Agaz euki nai eban’ ... ta lagunik onenak galdu zituzan
· Quería estar a bien con él
Age txarra du etxe orrek
· Mala suerte, mala sombra
Ager bat in-zazu plaza ortara
· Asómate un poco a
Ager egiozkatzu zere egitekoak
· Descúbrele tus asuntos; tus cuitas
Ager zaiozu igaro zaizuna, ta esan jira-bira-gabe!
· Y díselo sin rodeos
Ageri da’ ba duela beruna buruan Lapurdiko haurrak: begiratuagorik ez da
inguruan
· Bien se conoce que es ponderado en su manera de proceder
Ageri da’ herrialde arrotzek ez dutela Frantziaren geroaz etsitzen
· No desesperan del futuro de Francia
Ageri da’ ifernuko etsai gaixtoak egin-arazi ziola lan hori
· A la vista está que...; está claro que
Ageri da’ zer den Alemanen sabeleko mina
· Ya se ve qué es lo que les duele
Ageri da’ zoro guziak ez direla preso!
· No todos los locos están encerrados
Ageri da’ zuen erranak zeiher egiten diotela egiari
· Vuestras razones son contrarias a la verdad
Ageri danez’ ... ara nolako eultzia erauntsi dion!
· Darle una buena batida
Ageri duzu’ ez jakinean mintzo zarela
· Ya se conoce que
Ageri duzu ez zarela lehenbiziko aldiz jina etorria
· Ya se te conoce que
Ageri zen’ Blumek besotaraka egin-arazi legek’ etzuketela ondorio onik
· Las leyes elaboradas en serie; a brazadas
Ageri zen’ Blumek besotaraka egin-arazi legek’ etzutela ondorio onik
· No podría salir de ellas cosa buena
Ageri zuen arroztua eta tontotua pilotariak; ez-arin laster arrozten baita trinteketean
· Desentrenamiento por falta de ejercicio
Ageri zuen’ bozkarioak bihotzetik gainez-gain egiten ziola
· Que le desbordaba el gozo...; que su corazón rebosaba de contento
Agerian dagonak’ ispilu-bearrik ez Ez du itz bat geiago bear
· Lo que es evidente no necesita demostración
Agerian dauzka’ oraingoak ez-ezik leenak eta etorkizunak ere
· Los tiene a la vista, presentes
Agerian den gauza da
· Es evidente
Agerian gertatu da’ gordez uste zana
· Lo que se pensaba hacer ocultamente
Agerian kolore bat’ gordean bestea... Aurretik erosi’ ta atzetik saldu... Oriek zein
diraden’ orain degu jakin!
· Perfidia, felonía
Ageri-askoan daude orain alkatearen asmoak
· Han quedado bien al descubierto
Ageriko batzarrik egitea’ aurretiko baimen-barik ez ei-dau ontzat emongo gobernuak
· Celebración de actos públicos
Agerre-azpiko sagardotegira etorri omen zan; ta ondo berdindu zanean sagardoz’ lo
artu zuan bertan, igeldoarrak
· Beber a satisfacción
Agerrek’ ongi ekartzen zituen pilotak hastean; gero ez
· Devolvía bien los saques
Agerriz ezpada, kapapetik bedere’ gaizki mintzo dira adiskideak ere
· Al descubierto o bajo cuerda
Agertaldi andi bat egin gura izan dabe komunistak
· Hacer una gran manifestación
Agertu da? Aspaldi baten ezkenkian orren barri!
· Hacía tiempo que nada sabíamos de él
Agertu da’ gordean zaukaten pozoia: ez dira goxo egongo jaun oien barrenak!
· No estará muy tranquila su conciencia
Agertu da zer grinak jotzen zaitun, oso zainetik
· A la vista está de qué pie cojeas
Agertu dituzu konfesioan zure bekatuen iturriak?... Bai berriz!... Gezurra aurrera!
gorde’ bearren dana ta okerraren etorbideak
· Quia!... qué va!
Agertu ete dautsa gero gizontxu orrek Diputauari, abadian papera?... .-Bai edo...
batek ba daki
· Cualquiera sabe!... Vete a saberlo!
Agertu jatan loa’ baina nik eztakit zer otsak izan direan: iges dau loak nire begietati
· Ya me venía el sueño
Agertu jatan loa’ baina nik eztakit zer otsak izan direan: iges dau loak nire begietati
· Ha huido de mis ojos; ya no he dormido
Agertu motx bat etxean eginda’ berriz ere joanak ditugu
· Después de una entradita o corta visita
Agertu oi zanez’ aienatu oi zan: inok nundik nora ez ekiala
· Sin que nadie supiera por dónde; misteriosamente
Agertu omen zan, noizbaiten ere, mutila’ aita ta anaiaren ojuetara, baso ilun batetik
· A las voces de
Agertu zan, ez nundik eta ez andik, gazte bat ogi batekin; utzi zien ogi ura’ eta, ez
nora ta ez ara’ galdu zitzaien gazte ongilea
· No se sabe de dónde
Agertu zan, ez nundik eta ez andik, gazte bat ogi batekin; utzi zien ogi ura’ ez nora ta
ez ara’ galdu zitzaien gazte ongilea
· Se les desapareció sin saber a dónde
Agertu zan Manu’ geroago-garrenean
· De allí a un rato
Agertu zan ontzi bat belan: ezagutu zan’ itxas-lapurra zala, ta urratuten etorrela
· Que venía acercándose
Agertu zanean’ an ba ziran oiuak, pozak zoratu-bearrean danak
· Hasta el punto de volverse locos todos. De contento
Agertu zaneko’ bero-berotan txalotu eban jenteak
· Lo aplaudieron calurosamente
Agertu zeneko’ laster egin zuten, hari agur ematera
· Corrieron a saludarlo
Agertu zeraneko’ peku txarrean jarri naiz... Aurrez ordaintzen ezpadezu’ emen
eztago sapairik zuretzat
· Me he puesto a recelar..; me ha dado mala espina
Agertu zeraneko’ peku txarrean jarri naiz... Aurrez ordaintzen ezpadezu’ emen
eztago sapairik zuretzat
· No hay albergue para ti
Agertu zinan-ezkeroko guztian’ beti euki dot zer edo-zer zuri bialduteko asmoa
· Desde que apareciste hasta la fecha
Agertu zirean gizonak oboen-oboen edo ozta, apal-apal da larri’ jaun orrengana
· A duras penas, trabajosamente
Agertu zitzaion ilargi bat, alde-aldean betea, baina ez osotoro
· Una luna casi llena
Agertu-izu barrua garbiro, dan-legez...!
· Di con franqueza lo que te pasa
Agertzera beartu nazute’ inork jakin bear etzidana
· Lo que nadie debía haber sabido de mí
Ageta botarik gelditu da
· Ha quedado sin apoyo; privado de ayuda
Agi danez’ alaba ezkontzen zaie datorren udaberrian
· Según parece
Agi danez’ Gazteizko zaratea katolikuairi zor jakeela, esan dau gobernadoreak
· Por lo visto
Agi dedila... berak dakien guzia!
· Cualquier cosa que ocurra
Agian bertze hainbertze, heldu den urteko!
· N.B. Fórmula de buenos deseos en el saludo de cumpleaños
Agian eroriko aiz!
· Ojalá caigas!
Agian ezpazan inoiz I. ori nere begian aurrean azaldu!
· Ojalá que nunca...!
Agian ezpazan inoiz I. ori nere begien aurrean azaldu!
· Presentarse delante de los ojos. Ojalá no lo hubiera visto nunca!
Agin guziak’ osorik dauzka
· Tenerlos sanos
Aginak’ antzina joanak; oe utsak dituala
· Hace tiempo que ya no le quedan dientes
Aginak’ antzina joanak, oe utsak dituala
· Las encías desocupadas
Aginak bardindu jakez’... eta kontu orregaz!
· Ya le han crecido los dientes
Aginak bardindu jakoz... Kontu orregaz!
· Cuidado con ése..., que ya se da cuenta de las cosas...; que ya empieza a maliciar!
Aginak eltzen eztio... kurpilari
· No engrana
Aginak estutuaz, ezpainetatikan odola ateratzeraino’ atera zituan sei ontzako eginak
· Seis onzas contantes y sonantes
Aginak ezarri deutsazanerako erbiari, zeinbat salto egin dabez txakurrak?
· Clavarles los dientes
Aginak’ geroago eta azkarrago ditu: aren ogi-txikitzea! Aren iruntzi-bear tristea!
· Qué manera de moler y de tragar!
Aginak’ kasik bitik-bat dauzkat, ileak oso banandu
· Reducidos a la mitad
Aginak’ kasik bitik-bat dauzkat, ileak oso banandu
· El pelo ya muy ralo, enrarecido
Aginak oso falta ditut, ortzak ez berdinak... Nigati libre daude sagar gordinak
· Para mí, ya no cuentan
Aginak urrago’ aideak baino
· Más cerca los dientes que los parientes
Aginak’ zaarrez zulatuak
· Picados de puro viejos; cariados
Aginakin ta ezpanakin barrututa emon euskun mina, Jaungoikoak: ate bigaz itxita
· Clausurada o encerrada
Aginako mina eukalako’ ez eban biar zan besteko gogor joten mailuakaz, mutil
gaztiak
· No golpeaba todo lo fuerte que debía
Agin-ataratzaile ospetsu bat’ ukondoetatik-bere barriketea eriola egoan bein plazan;
eta aurrean jente-talde andia adi-adi
· Escuchándole absorto
Agin-ataratzaile ospetsu bat’ ukondoetatik-bere barriketea eriola egoan bein plazan;
eta aurrean jente-talde andia adi-adi
· Hablando por los codos; como un descosido
Aginbidea daukeenak neurririk artzen ezpadabe bakean dabilenari bakean isteko’
izan leiteke egun orretan naikoa narru-ots
· Puede que haya palos
Aginbidea daukeenak neurririk artzen ezpadabe bakean dabilenari bakean isteko’
izan leiteke egun orretan naikoa narru-ots
· Los encargados del orden público
Agindu au ezertan artu-gabe
· Sin tomarlo en consideración
Agindu bai, agindu zuan; baina gerokoago batean etorri zan
· Pero tardó en venir; no vino sino mucho más tarde
Agindu bai’ baina baterez etorri: egingo dizu orrek
· Pero no venir; no cumplir lo prometido
Agindu bai;... baina egitorduan’ uts!...
· Pero a la hora de la verdad
Agindu bai’ baina itzak ukatu: ori egin zigun
· Faltar a su palabra
Agindu’ bat; eta esana’ bi...: agindua kontu izan bedi
· Una cosa es prometer, otra dar
Agindu bi oneek’ batera joten dabe
· Coinciden
Agindu daiogun geure buruari’ inozko neke, eragozpen ez otzaldik ez dauskuela
onetan utsik eragingo
· Comprometámonos; formemos la resolución de
Agindu daiogun geure buruari’ inozko neke, eragozpen ez otzaldik ez dauskuela
onetan utsik eragingo
· Jamás ningún trabajo ni obstáculo nos hará fallar
Agindu dau’ amaitu dirala gure etxean jantzi lotsa gitxikoak, eta nesken ule motzak
· Los vestidos inmodestos
Agindu eutsen’ lan bat, zanik gogorrena izan arren’ egingo ebala, bere buruaren sena
zenbaterainokoa zan erakusteko!
· Para demostrar su sano juicio
Agindu eutsen’ lan bat, zanik gogorrena izan arren’ egingo ebala, bere buruaren sena,
zenbaterainokoa zan erakusteko!
· Por duro o difícil que fuese
Agindu gogor hura atzeratzeko eskatzen zion
· Revocar aquella orden
Agindu gogorra zan: buruko ileak zutitzeko adinekoa
· Espeluznante; como para poner los pelos de punta
Agindu oiek gogoan arturik’ or abitu gera xomorro-xomorro, lau ankean... Bostean
joandakorik etzan izango noski
· Disimuladamente, con toda cautela
Agindu orrek’ zer-esan asko eragin dau
· Ha suscitado comentarios
Agindu ta eman ez’ emen etzegok gauz onik
· Así no puede ser...; esto va a ir mal
Agindu zion lapur onduari Paradisua. Jesus-ek
· Al Buen Ladrón
Agindu zion’ zegoela gizon andi arekin; ta zegiela al-egina, debozio au erakusteko
· Que fuese a hablar con
Agindu zion’ zegoela gizon andi arekin; ta zegiela al-egina, debozio au erakusteko
· Que hiciera todo lo posible
Agindu zitzaiona Bernardatxok egin zuenean’ ia negarr-eginean zegon Obispo jauna
debozioz
· Estaba conmovido hasta las lágrimas; a punto de llorar
Agindu zuen Zesar Augusto-k’ har zitezen mundu guzian zitezken ororen izenak
· Que se hiciera un censo del mundo entero
Agindua’ bat; emona’ bi...: artuagaz egon adi!
· Cuánto va del dicho al hecho!
Agindua’ bat, eta emona’ bi..: aginduagaz konpon adi! Guri geuri beintzat’ ederra
sartu dauskue...!
· Buena jugada nos han hecho! Como nos han engañado!
Agindua’ bat, eta emona’ bi...: aginduagaz konpon adi! Guri geuri beintzat’ ederra
sartu dauskue...!
· Buenas promesas, pero que quedan en palabras vanas
Agindua bat’ eta emona bi; aginduaz kontentu adi!
· Una cosa es prometer, otra dar
Agindua dago’ ez dakiela orrelakoai komuniorako lekurik eman
· Que no se los admita a
Agindua egin nai eztuenik arkitzen bazatekean’ labe gori batean erre bear zuten
· Si se encontrase alguien que
Agindua’ zor
· Lo prometido es deuda
Aginduari burua makurtu’ ta bete ez egiten eben
· Acatar la orden, pero dejarla sin cumplir
Agindu-eginekoa da gure mutil au
· Es obediente
Agindu-leku nagusietan daukaguzan R. lango buru-txorokilak
· Unos deschavetados por el estilo de R
Agindu-leku nagusietan daukaguzan R. lango buru-txorokilak
· En el poder; en los puestos de mando
Agindunekoa’ zor Antxinako esaera zarra.
· Lo prometido es deuda
Agindurik ba daukogu gure etxekoandreak’ eskobarik ez ibiltzeko eskailera oetan
· Ya me lo tiene mandado... N.B. Anotar la curiosa forma verbal
Agindurik zeukaten’ aurreneko tiroa apaizari emateko
· El primer tiro
Agindutako ur-bide berriaren itzaren jabe daude
· Mantienen firme su compromiso
Agindutea ta parkatutea’ gurasoarentzat an an dira
· Apenas se diferencian. Mandan, sí, pero no se hacen obedecer
Aginduten egoteko obea zara zu, zeu-be’ auzpaztuta, arazoak okertuta egoteko baino,
tentel ori!
· Para estarte torcido, baldado de trabajar
Agineko mina det .-Eztek lagun ona!
· Mala cosa!
Agineko minak ere aztu zaizkit...; au lasatasuna!
· Ya se me ha ido el dolor
Agineko minez’ batera ta bestera dabil
· Se agita de un lado para otro
Aginetako batekin’ lurrera bota eban
· De un golpe a la quijada
Aginetati ura dariola itanduko deutsa ama galduak alabeari arratsean’ ea dantzara
zeinek eroan daben
· Cayéndosele la baba de gusto
Aginik ia bapere ezpadaukazu’ eztaukazu euretako minik...
· No hay mal que por bien no venga
Aginik-be eztaukat gauza danik
· No me queda un diente sano
Agin-kentzailea
· Sacamuelas
Aginpidea daukanari esan baleutso’ etzan ori jazoko
· A la autoridad
Agintari biak’ adiskide barru-barrukotzat daukez
· Intimos amigos
Agintari gaiztoai uka egiteko indarra
· Oponerse, resistir, hacerles frente
Agintari onenak’ preso daduzkate...: euskaldun izatea du bakoitzak kalte
· Su delito o culpa
Agintari orreek beti dabiz zer asmauko’ gure berbetea sekulako ilteko
· Siempre ingeniando modos para
Agintari ta biargin’ danok gabiltza nekian; saia gaitezen, nundik bila pakia
· Unos y otros andamos descontentos, disgustados
Agintaria balitz-bere’ nire izen onean jo-ezkero’ ilgo neunke
· Si me tocara o lastimara en la honra
Agintariak’ errudun jo zuten
· Lo juzgaron culpable
Agintariak eta kata-narru potxolokoak’ bazter-nasle deitzen diete gazte oiei
· Gentes acomodadas
Agintariak! etzazutela beartu geiago erria!
· No hagáis sufrir así al pueblo!
Agintariak ere berotu ziran’ eta andik eta emendik’ nortzuk ziran atera zuten
· Se interesaron; pusieron todo el empeño
Agintariak ere berotu ziran’ eta andik eta emendik’ nortzuk ziran atera zuten
· Indagando aquí y allá, averiguaron
Agintariari gogortuten jakona’ Jaungoikoaren ordeneari gogortuten jako
· Resistir, oponerse a
Agintarien otsera’ alde bietakoak alkarri gogorkiro eraso zioten egin-al guztian
· A la voz de mando de los jefes
Agintari-makila bat emoi egitea otu jake
· Regalarle
Agintarixakana goazen’ ta esan deixogun’ geu gerala geixen
· Que la fuerza es nuestra
Aginte danak’ zureak dira zeruan eta lurrean
· Tienes todo poder
Aginte gogorrak artuak ditugu...; eta berorri alde egiten utzi-ezkero’ guk ikusi bearko
genituzke ixtilu gorriak
· Lo pasaríamos muy mal
Aginte oiek gordetzen ez bazituzten’ madarikazio gogorrak azpian artuko zituela esan
zien
· Caerían bajo terrible maldición
Agintearen zale dana’ ez da bildur ezeren; aundinaiak’ ez du ezagutzen beretzat
arriskurik
· No siente temor de nada
Agintzale ona’ egintzale txarra Asko agindu bai’ baina ez bete
· Mucho prometer y poco dar
Agintzen dunak’ ez erregutzen: ori’ askok dakiguna
· Quien manda no ruega...; a la fuerza ahorcan
Agintzen dunak ezpaitu erregutzen ixilik egon bear azpikoak
· El que manda no ruega
Agintzerako’ orain atera kontuak!
· Antes de comprometerte, piénsalo bien!
Agiraka garratzez’ zapalduko eztozu
· Confundir o apabullar con ásperas reprensiones
Agiraka-magiraka-be’ asko gura euskun
· A pesar de sus continuas reprensiones
Agiri da emendik, arako an’ aritza
· Allá lejos
Agiri direan ta ez direan gauza guztiak
· Visibles e invisibles
Agiri dodala lekittarra nazala? Amen nun egon leikien gauzea!... Nun agiri dot ba?
Surrean?
· Esto sí que tiene gracia!
Agiri dot ule zuririk?
· Se me deja ver alguna cana? Se me ve...?
Agiri edo garbitasun bat emon dagiela
· Certificado o comprobante
Agiri ez dirala, emen dauden aingeruak
· Invisiblemente
Agiri jarri bear degu or zer gertatu dan
· Poner en claro
Agiri ori izenpetu ebenai’ seina ilabete ta egun banako itzala ezarri jakee
· Les han impuesto seis meses y un día de cárcel a cada uno
Agiri orrek esan bear du’ zer orduz jaio dan aurra, nola derizten gurasoak’ eta
eraberean alde bietako aitonak eta amonak
· Abuelos paternos y maternos
Agiri orrek esan bear du’ zer orduz jaio dan aurra, nola derizten gurasoak, eta
eraberean alde bietako aitonak eta amonak
· Cómo se llaman?
Agiri orrek esan bear du’ zer orduz jaio dan aurra, nola derizten gurasoak’ eta
eraberean alde bietako aitonak eta amonak
· Hora en que nació
Agiri zabalean esan dezakegu
· Públicamente
Agiri-agiri geratu da’ eurak etzirala
· Ha quedado bien demostrado que
Agiri-agirian arkitzen dira’ etor-berrian egin zituzten zotaska-zuloen ezagungarriak
· A poco de venir
Agiri-agirian arkitzen dira’ etor-berrian egin zituzten zotaska-zuloen ezagungarriak
· Zanjas
Agiri-agirian daude ojuz deadarka’ beren ama maiteari esaten: bizi gera, emen
gaude, zureak gera
· A la vista de todos están
Agiriagoan ekusiko ditugu orain’ Mezaren izate andia ta ondasunak
· Vamos a ver con más claridad
Agirian dago’ üskara batetik bestialako jauzia
· El salto o diferencia entre una y otra habla vasca
Agirian dago zegaitik
· A la vista está: no hay necesidad de decir
Agirian eta banan Jesukristo autortzen dogunok
· En público y en privado
Agirian ipini nizun lengoan, emen zer gertatu dan
· Exponer, declarar
Agirian ipiniko ditu Jaunak Santuen bekatuak ere; baina ez due orregatik lotsarik
ekusiko
· Mas no por ello pasarán vergüenza
Agirian jarri deutsuez zeure sustarrak... Aretx maite orreri
· Dejar al descubierto para que se sequen
Agirieneko banaka batzuk azalduko ditut, erdizka motz-ka bederik
· Unos pocos de estos árboles de los más notorios
Agirieneko banaka batzuk azalduko ditut, erdizka motz-ka bederik
· Aunque fragmentariamente; sumariamente
Agiriik estali!... Ara emen zein datorren!
· Se puede?... N.B. Al entrar a visitar a un enfermo
Agirika jardun desta deust ugezabak’ zergaitik-barik
· Me ha estado riñendo sin motivo
Agiriko bazter guztiak’ zuri-zuri itxi utzi ebazan txingorradak
· Todo el paisaje a la vista
Agiriko edo ixilikako batzarrak, bear-bezela mugatu-gabeko zabaltasunaz egiteko
eskua
· Una libertad ilimitada de...; una libertad absoluta de
Agiriko etsaiak baino alde guzietara galgarriagoak dira, beste oiek
· Son más perniciosos por todos conceptos
Agiriko pekataria dan artean
· Pecador público
Agiriko sinaleren bat
· Alguna señal externa o perceptible
Agiriko zauririk ez du, bainan sabeletik minez dago
· No tiene herida a la vista; herida externa
Agirira atera dituzun asmoak, eta eta zeuk baino bestek jakin-bagarik euki dituzunak
· Revelar, sacar a la luz
Agirira atera dituzun asmoak, eta eta zeuk baino bestek jakin-bagarik euki dituzunak
· Revelar, sacar a la luz
Agirira atera dituzun asmoak, eta zeuk baino bestek jakin-bagarik euki dituzunak
· Ocultos a todos menos para ti mismo
Agirira irteteko lotsaizun andiren bat dutenak
· Algún gran reparo o vergüenza
Agirira irteteko lotsaizun andiren bat dutenak
· Para salir o presentarse en público
Agiri-zalea ezpanaz-be orratz ori paparr-egalean iminteko’ beste edonok aina maite
dot euskerea
· Amigo de exhibirse, de alardear
Agiri-zalea ezpanaz-be orratz ori paparr-egalean iminteko beste edonok aina maite
dot euskerea
· Para ponerme esa insignia a la solapa
Agirre jauna’ etzan nolanaietan gizon; aundienetakoa baizik... Bi edo iru orrelakok’
mundu oni zuzentasun ederra emango lioteke!
· Qué bien arreglarían el mundo!
Agirre jauna’ etzan nolanaietan gizon; aundienetakoa baizik... Bi edo iru orrelakok’
mundu oni zuzentasun ederra emango lioteke!
· No era hombre al modo corriente; no era un hombre de tantos
Agirreren lagun-ustekoa izanda’ ori egitea etzan ongi
· Siendo uno que pasaba por ser amigo de
Agitz damugarriagoa da adiskide saltzailearen txarkeria
· Todavía es más deplorable
Agitz eta sendo esan ditu, bere esatekoak
· Hablar claro y fuerte
Agitz ilundu zait biotza
· Se me ha llenado de tristeza el alma
Agitz luzatu da emengo nere bizitza
· Mucho se ha prolongado
Agitz mindurik uzten ninduten
· Lastimado, contristado, ofendido
Agizko’ ementxe egoten da ori
· Generalmente; de ordinario
Ago, ago! Aitak moldatuko hu arratsean!
· Vas a ver lo que te espera, cuando llegue el padre...; esta noche!
Ago, ago!... Erakutsiko dinat nik, ire aizeak gordetzen!
· Ya te enseñaré yo a bajar esos humos!... ese orgullo
Ago batean bi mingain dituna. Gezurtia
· Hombre de lengua doble
Ago batez eder diran gauzak
· En sentir de todos
Ago bertan, eguzkia, Gabaon-darren etsaiak nik galdu artean!
· Hasta que los haya derrotado
Ago bertan, eguzkia, Gabaon-darren etsaiak nik galdu artean!
· Párate!
Ago bete-betean agoa-betean esan dau zer egin eban
· Ha confesado de plano..., abiertamente
Ago beteka egiten dabe barre ta irri nire lepotik
· Se me ríen a toda boca con todo descaro
Ago betez ospa ezazue Jauna!...
· Celebradlo en alta voz
Ago entzuten, esatera noana!
· Escucha! Atiende!
Ago epez’ eta ikusiren duk Jainkoaren gaztigua
· Aguarda un poco
Ago geldik! agindu nion zorrotz baino zorrotz... bi begiak botatzeko begiratu batekin
· Lanzándole una mirada severa
Ago geldik! agindu nion zorrotz baino zorrotz... bi begiak botatzeko begiratu batekin
· Le mandé con imperio
Ago geldirik, neska!... Kolpe oiekin barrengoa galdu-gabe!
· No me vayas a hacer abortar!
Ago geldirik, zirin ori!... bestela kanpora atarako aut... Amamak ume gogaikarriari
· Estate quieto, trasto!
Ago isilik, ziztrin ori!... Neure buruaz bat egitekoa az eu?
· Te vas a comparar conmigo? Pretendes equipararte a mí?
Ago ixilik, barregarri!
· No digas tonterías!... hombre!
Ago ixilik, berri-jario ori!
· Calla, embustero!
Ago ixilik besteren pertzean burruntzalirik sartu-gabe! Mixkindoi! ??
· No te entrometas!
Ago ixilik,... eguerri laugarrena!
· Qué ingenuo eres! N.B. Alusión al día de Inocentes, cuarto día de Navidad
Ago ixilik, eta ez dezaela itzik atera!
· No digas nada!
Ago ixilik, Matxin; ezpeik inok jakin jazo jakan ori: ak andreak iri’ adarra jo daua
galanto!
· La mujer ésa te ha querido tomar el pelo soberanamente
Ago ixil-ixilik’ jenteak zoratuta erabili-barik!
· Para no aturdir o desconcertar a la gente
Ago Jainkoarekin, Jainkoa dukek hirekin
· Sé leal con Dios; él lo será contigo
Ago, Maria, otoi, ixilik! Ez dun ikusi ene keinurik... Xorta bat edanez-gero’ begiak
inir-inir
· Te centellean los ojos... Te falla la vista
Ago, Maria, otoi, ixilik! Ez dun ikusi ene keinurik... Xorta bat edanez-gero’ begiak
inir-inir...
· En cuanto bebes una gota
Ago oneko kafea...: au da lenengo aldea; bigarrena’ ... edatea kattalin-gorri maitea...
· Café de buen gusto
Ago oneko kafea...: au da lenengo aldea: bigarrena’ ... edatea Kattalin-gorri maitea...
· La rica mistela o coñac
Ago onekoa gendun, aita zana... Aho-xuria. Z
· De buen paladar
Ago pakean; ar zak arnasa!
· No te precipites, ve con calma!
Ago zerratutik’ ez da sartzen eulirik
· En boca cerrada no entran moscas. Silencios discretos
Ago zuriz limurtzen zuten Jainkoa; bere mingain gezurtiz
· Le halagaban con falsía
Agoa auspoturik’ arnaseaz egiten eutsan aize
· Hinchando la boca
Agoa auspoturik’ arnaseaz egiten eutsan aize
· Insuflar
Agoa bete aginegaz itxi nabe... Aoa bete ezurrekin utzi naute. G
· Me han dejado con un palmo de narices; defraudado
Agoa betean esaten du gezurra...
· Miente descaradamente; con toda la boca
Agoa biurtu
· Retorcerse la boca
Agoa-beteko itza
· Una palabra como se pide
Ago-ago! ire leurriko neurriko zapata opatuko duk ik ere... Norbaitez parra egiten
duenari
· Ya te encontrarás un día con la horma de tu zapato...
Ago-azpiz esan digu. Izpean, R
· En secreto
Ago-bete aginegaz azurregaz itzi dabe
· Dejarle con un palmo de narices; defraudado, chasqueado
Ago-bete aizegaz itxi utzi nenduen erantzuera onegaz
· Me dejaron boquiabierto... sin entender lo que quería decir aquello
Ago-bete azurregaz itxiko jok karlisten alderdia
· Dejar con un palmo de narices; dejar chasqueado
Ago-bete ortzekin utzi dute. Dun guzia kendurik
· Lo han despojado de todo
Ago-bizarrik eztauko. Agopizarrik eztu
· Tiene buen apetito
Agokoa’ geroko Jatera ematen zaion aziendak’ gero esnea ta gainerakoa ematen
· El gasto de hoy dará fruto mañana
Agoniakoan’ zor guztiak bardintzen dira
· Quedan satisfechas todas las deudas, al toque de agonía
Agopetik mar-marra dariola doa Gorri’ mindurik gogoa
· Murmurando por lo bajo...; refunfuñando
Agor omen zana’ sei ilabeteko aurdun dago
· Está ya en su sexto mes; está de seis meses
Agora eroan bear neban ogia erosteko dirua
· El pan indispensable para el sustento
Agorra’ agor etorri zaigu, garailari aize txarrak...: beiak’ errape zimelak, eta atze-
aurreak igarrak... Esnea lodi ateratzeko’ ez daude alderdi txarrak!
· Septiembre nos ha salido seco
Agorra’ agor etorri zaigu, garailari aize txarrak: beiak’ errape zimelak, eta atze-
aurreak igarrak... Esnea lodi ateratzeko’ ez daude alderdi txarrak!
· Han prevalecido vientos desfavorables
Agorra’ agor etorri zaigu, garailari aize txarrak...: beiak’ errape zimelak, eta atze-
aurreak igarrak... Esnea lodi ateratzeko’ ez daude alderdi txarrak!
· Mal asunto para la gordura de la leche
Agorra’ agor etorri zaigu, garailari aize txarrak...: beiak’ errape zimelak, eta atze-
aurreak igarrak... Esnea lodi ateratzeko’ ez daude alderdi txarrak!
· Pecho y espalda demacrados
Agorra arteko bizia eskatzen nion’ eta aditu dit Jaunak
· Que me conservara la vida hasta septiembre
Agorra zare eta harrik-gabea; bainan amatuko zare’ eta seme batez erdiko
· Y darás a luz un hijo
Agorrak ogei ta bost, eguzki berua, iparretik aizea, garbia zerua...: beti ezta izaten
olako girua
· N.B. Rasgos descriptivos en estilo elíptico
Agorr-aldietan izan-ezik’ ezin leike gauza onik atera
· Fuera de los tiempos de sequía
Agorraz ia ondatuan aurkietan da gure euskal-lurra
· Casi arruinada por la sequía
Agorrilan, ardura maiz’ bero gogorrak ari
· Suele hacer fuertes calores
Agorrileko eguzkia genduan dardaraz gainetik
· Reverberaba
Agorrileko euria’ arnoa eta eztia
· Lluvia de agosto, vino y miel
Agorr-ola batek neguko euriakin burnirik egiten ezpadu’ nola egingo du, errekak
agortzen diranean?
· Ferrería de temporada de lluvias
Agortu ezin zitekena zan’ zuk zenduan iturria
· Tu facundia; el torrente de tu inspiración
Agotan joan zena’ apezaren itzaldi samurra
· Objeto de todos los comentarios
Agotik atera deustak
· Me lo has quitado de la boca; ya lo iba a decir
Agotik belarrira zuek gelan erasia’ etxegainetik oiu egingo dute
· Lo que dijisteis al oído en el aposento
Agotik bitsak urtetan eutsola asi jakon kiski ta kaska, emon-alean
· Echando espuma de rabia
Agotik galdu aiz, morroi gaizto!
· Por tus mismas palabras te condenas
Agotik ortzera bertsotan erantzun dio
· De improviso, de repente... Improvisación
Agotik ortzera eztira elkarrez fijatzen erri txikietan
· Son muy desconfiados
Agotik sudurrera emango al zizun bada?
· Creías que te lo iba a dar de manos a boca? en el acto?
Agotik ukabilera bereala dute sarrera, mutil biak’ lagunek bereizi dituten arte
· De las palabras llegan a las manos
Agotik urteten eutsen-lez ipini dodaz, neskatilearen berbak
· Tal como salían de sus labios
Agotik-ortzera’ baietz erantzutea nai zenduke? Itzetik-ortzera
· De repente, de improviso
Agoz aitzen aditzen emon zetsan eutson
· Le enteró verbalmente
Agozabalka jartzen zan jendea, aren sermoia asi orduko
· Se ponía a bostezar
Agozko otoitza ondo egin-arren irabazi gitxi aterako dozuelakoan egon ez zaitezen’
ona zer dinotzuedan
· Sacar poca ganancia o provecho
Agrarioen artean baino euneko orrenbeste aundiagoa dago radikalen artean, lege
orren alde
· Mayor porcentaje
Aguazilak’ iru-lau alkaten indarrak eukiten dauz errian, agintzen
· Mandan más que
Agudo kuku egin zioten saskitxoko goxokieri, eta untzixketako ardo xurieri
· Dar cuenta de..; acabar con
Agur, adiskide, egon bizkor...!
· Adiós, que te vaya bien!
Agur, aita maitea, domekara artean!
· Hasta el próximo domingo!
Agur, Aita nerea, ta gogoango aal nazu zure otoitzetan!
· Espero que te acuerdes de mi
Agur ba, gorantziak euk gura doanari!
· Adiós, que te vaya bien!
Agur ba, orduan!... .-Zoaz mila aingerurekin!
· Adiós, que te vaya bien!... Con ironía
Agur bat egin neutsan samurra; geiago ez dot ikusi aurrean
· Ya no la han visto más mis ojos
Agur bat ez zun opa, aurretik pasatzean: orru bat besterik ez zun egin
· No se dignó devolver el saludo
Agur betiko bat eginaz jarraitu deutsagu
· Despedida definitiva; un eterno adiós
Agur betiko, nire egun gaztetakoak!
· Mis años de juventud!
Agur eginda, etxe-aldera biurtu ziradenean’ laino-anka bat itxas-aldeti ikusi zuten
airean. Bide-erdira eldu baino len’ beltzitu zitzaien goia
· Un nubarrón
Agur egiozu itzez, belaunez, buruz... alde guzietara
· Adorarle de todas maneras
Agur, emazte laztana! gogoan iduki nazazu!
· Acuérdate de mí! Tenme presente! No me olvides!
Agur! -erantzun eben nire kutunak
· Mis hijitos
Agur eta kur, Dabiden semeari!
· Hosanna al Hijo de David!
Agur eta kur, Dabiten semeari!
· Hosanna al hijo de David!
Agur, eta on dakizula!
· Que lo pases bien
Agur!... eta ondo pasa gabon-jaiak!
· Felices pascuas de Navidad!
Agur, eztaukat astirik egoteko-ta! Arranondo-n gurekorik ikusten badozu’
gorantziak!
· Si ves alguno de mi casa
Agur gure kafea! Agortu egin da! .-Aguro egin ditu lanak suak!... Txirrista bat gelditu
da
· No han quedado más que unas gotas
Agur gure kafea! Agortu egin da! -Aguro egin ditu lanak suak!... Txirrista bat gelditu
da
· Pronto ha hecho su obra
Agur gurea!... Ez gaitu ikusi ontziak! Galdu gara!
· Estamos perdidos!
Agur guztioi! Ondo artu nozu nozue’ ta eskerrik asko... Urrengo batera artean!
· Hasta la vista!
Agur ilun bat egin deuskue guraso zarren legeak
· Triste despedida
Agur, Inaxio: ondo-ondo egon’ gu etorri arte
· Que lo pases bien!
Agur, Inaxio: ondo-ondo egon’ gu etorri arte...
· Hasta nuestra vuelta
Agur, Jose, zer diozu... .-Ondo etorri dala, Jauna!... Zer dabil?
· Bienvenido seáis!
Agur, Kirikino, laster naz neu-be...! Ez egon luze begira!
· Que no tengas que esperarme mucho tiempo, -en la otra vida
Agur, kutuna esan zunean’ Joxe gorri gorri egin zan; berak ere ez zekin nundik atera
zitzaion’ beinere esan gabeko itz ura
· Se puso todo colorado; se ruborizó
Agur, loratxo polit, usain opaka bizi zineenak atzo kolkoak zabalik!
· Con las corolas abiertas
Agur Maria esaten dunak’ Santa Maria esan-azten du
· Donde las dan, las toman
Agur, Maria! Graziaz betea zera, Jauna zurekin dago... Jabetu zaitea!
· Entérate! Sábelo!
Agur Maria, guztiz garbia ta inoiz orbanik-bakoa
· Siempre inmaculada
Agur, Maritxo! Zeruan elkar ikusten gerta gaiteala! -Amen bada, Inaxio! Ez naiz
aztuko zuzaz nere erregu laburretan...
· Que nos encontremos en el cielo!
Agur, Maritxo! Zeruan elkar ikusten gerta gaiteala! -Amen bada, inaxio! Ez naiz
aztuko zuzaz nere erregu laburretan
· En mis pobres oraciones
Agur, nereak egin dau esanaz gastau zan
· Me muero
Agur, nereak egin dau esanaz gastau zan
· Murió diciendo
Agur ni esanda’ bidera urten eutsen
· Estoy perdido!
Agur nire gaurko loa!
· Adiós mi sueño! Ya no podré dormir esta noche
Agur! okerrik-baga eldu zaite... portura!
· Sin novedad
Agur on bat guzieri!
· Un gentil saludo
Agur, Orozko eta zazpi elizateak! Agur Anuntzibai ta Gorbea mendiak!... Ondo aztu
zaitueze euskaldun jenteak!
· Qué olvidados os tienen los Vascos!
Agur, Orozko eta zazpi elizateak! Agur, Anuntzibal ta Gorbea mendiak!... Ondo aztu
zaitueze euskaldun jenteak!
· Qué olvidados os tienen!
Agur otza ta motza egin eutsoen alkarreri
· Un saludo frío
Agur, Peru neurea! Urrengo artean! Alkar daigula ikusi datorren urtean, ganbarea
beterik, upea ganezka..., txaltxu jaio-parriak ateetan saltoka!
· Que tengamos un año próspero...!
Agur, Peru neurea! Urrengo artean! Alkar daigula ikusi datorren urtean, ganbarea
beterik, upea ganezka..., txaltxu jaio-parriak ateetan saltoka!
· Hasta la próxima!
Agur, Santu maitea!... urrengo artean. Baina etzaite aztu bien bitartean
· Hasta la próxima! Hasta luego!
Agur, Santu maitea!... urrengo artean. Baina etzaite aztu bien bitartean
· Mientras tanto
Agur ta ondo-etorri gozoak egingo deuskuez; esku-mun estu-estuak
· Grata acogida
Agur ta ondo-etorri gozoak egingo deuskuez; ezku-mun estu-estuak
· Entusiastas congratulaciones
Agur, Txomin..., iru egunik baten etorriko naz
· Cada tres días
Agur, zoragarri! esan zion Mariri aingeruak; alde-aldera’ griegoz bezela
kecharitomene zoragarri. Graziz betea zegolako’ zoragarri
· Salve, embelesadora!
Agur zorioneko bat zeuri!
· Mi congratulación!
Agura gilbor-andi onek dakaren gogaldia!
· Qué buen humor trae este viejo barrigón!
Agura gilborr-andi onek dakarren gogaldia!
· Qué buen humor trae este viejo barrigón!
Agura ona asto-ganean da, ama-semeak oinez joiazala ikustean’ bidazti batzuk eurai
mazkala jaten asi zirean
· Empezaron a despellejarlos; a murmurar contra ellos
Agura zaar a?... Bestelangoa!
· Valiente cosa! Con desprecio
Agura zital, arriak baino arriagoa! Noz aspertuta, gogait eginik itxiko deutsak?
· Más duro que las mismas piedras
Aguraak logura eztiranean’ ardantegi-zulo baten sartuta baparri-biparri’ neguko gau
luzeak gogoz igaroten dabez. Barriketan
· De cháchara o conversación. N.B. Baparri bat-barri.- Biparri bik-barri
Aguratxo bat jarri zaiote aurrean begira’ makil-buruan esku-biak eta eskuen gainean
okotza ipinita
· Con las dos manos apoyadas sobre el cabo superior de su bastón
Agure buru-zuri orri ez lioke inork irurogei urte emango: alakoa da bere sasoia;
alabaina’ irurogei ta amarrean aspaldi igaro zan
· Hace tiempo que pasó los setenta
Agure gaizto aiek’ bakarrik eratu zuen zuten Susana
· Buscaron la ocasión de hallarla sola
Agure gizagajoa’ daldaraka zijoan
· Iba temblando de miedo
Agure ori neretzat? Ez, ama, ez: naiago det neskame joan
· Prefiero ir a servir
Agure zaar zimel bategana jo eban
· Un viejo enjuto, arrugadito
Agure zarrak ere’ kaiola-zuloan ega-minez bizi dan txoriaren antzera’ mendiruntz
zabaltzen ditu begiak
· Ansioso de volar
Agure zarrak ere’ kaiola-zuloan ega-minez bizi dan txoriaren antzera’ mendiruntz
zabaltzen ditu begiak
· Encerrado en su jaula
Agurea lurrera bezala’ gaitzera makurtuak gelditu gara
· Propensos a
Agurea’ negar baten egoan
· No hacía más que llorar
Agureai lotsa artu bear jakeela agintzen dau Jaunak
· Que se les debe respetar
Agureak’ adin gordinenera bihurturen dire
· Volverán a su pleno vigor
Agureak eta ikaslak alkarri labankeri andiak eginda gero’ asi zan a itzaldi bat egiten
· Mutuas lisonjas o adulaciones
Agureari’ isileko guztiak atara eutsazan
· Le hizo descubrir todos los secretos
Agureari’ isileko guztiak atara eutsazan
· Le hizo descubrir todos los secretos
Aguretxuaz barriketa-aldi luzean gengozan...; eta azkenez atara genduan’ udara
onetan batean-bestean izan diran ekatxak eta abar...
· Acá y allá...; en diversos puntos
Aguretxuaz barriketa-aldi luzean gengozan...; eta azkenez atara genduan’ udara
onetan batean-bestean izan diran ekatxak eta abar...
· Sacamos a relucir...; tocamos en la conversación
Agurka asi zaigu..., baietz esanez...
· Saludar, decir que sí...; Imágenes festivas para referirse a uno que cabecea o dormita
Agurka ta errenka abiatu zan nolabait astoa, olako gabia zirudiala buruak
· A modo de martinete de herrería. Haciendo esfuerzos, no pudiendo con la carga
Agurka ta errenka abiatu zan nolabait astoa, olako gabia zirudiala buruak
· Haciendo reverencias y cojeando. No podía con su carga
Agur-maritako txilina jo-ezkero’ esnea laratzean eta neskatxak etxean
· Al toque de oración, las chicas a casa
Aguro erantzun!... .-Ori da presa, gizona!
· Cuánta prisa, hombre! Déjanos respirar!
Aguro etorri!... bestela’ arkituko nazu... urtua
· Gastado, consumido... en los huesos
Aguro ezagutu zuan Frantziskok’ aingeru iluna zebilela an
· Que andaba de por medio el Angel de las Tinieblas
Aguro galdu ziran gure ames gozoak
· Pronto se desvanecieron nuestras ilusiones
Aguro ibili...! eztago presik-eta!
· Ocurrencia festiva
Aguro ibili-bearrean gera’ Herodesek il nai digun aurra izkutatzeko
· Tenemos que darnos prisa
Aguro utzi zuen erbi-inudeak oilaskoa... Bestela’ an artuko zituen bereak!
· Buena le esperaba, si no!
Aguro zan deika, etortzeko ta etortzeko!
· No tardaba en empezar a llamar
Aguro-asko esan dituzu, adiskidea, nola bat eta bestea
· Son cosas difíciles de conciliar las que dices
Agurotu naiz, enaiz egon ez-mezean... Jauna, Zure legea gordetzean...
· Me he apresurado a...; no he vacilado en
Agurrez beterik zure esku orri apa ta muin egitera nator
· Besar devotamente
Agurrez beterik zure esku orri apa ta muin egitera nator
· Con toda reverencia
Agurrik ez egitearren’ lurrera adi igaro ei-eban kale guztia
· Con la vista baja...; mirando al suelo
Agustin Pierres’ ate-zokoan negarrez: arto-puska eskutan’ ta ogi-puska naiez
· Quejarse de vicio
Agustinek’ aita fedegabeagana jarki eta lagun txarrai poztuta’ bizitza nasai bat artu
zuen
· Tomando gusto a sus malas compañías
Agustinek’ aita fedegabeagana jarki, eta lagun txarrai poztuta’ bizitza nasai bat artu
zuen
· Conformándose a
Ah, baldin banengo negar, damuz asea!
· Anegado de dolor y llanto en lágrimas de dolor
Ah guras-orde burugabeak zentzugabeak! Egunen batean ekusiko dituzue zuen
aixola-gabeak dakartzien kalteak...!
· Despreocupación
Ah gure Aita on Larramendi Larramendi! Bost onelako egia esanik joan zinan
emendi!
· Cuántas verdades así nos dejaste dichas!
Ah, gure amaxo maitea, zer irri goxoak egin behar dituzun!
· Qué a gusto vas a reir!
Ah gure galduak eta geren galgarriak gu’ berriz orretaratzen bagara!
· Autores de la propia ruina
Ah gure galduak gu!
· Desventurados de nosotros!
Ah gure, gere-buruen galgarriak!
· Causantes de nuestra propia ruina. Desgraciados de nosotros!
Ah Judas, Judas!... sasi gaistoan sarturik arkitzen zaran Judas!
· Metido en maraña inextricable
Ah, Mari-Eder!... Beriz ere, zerk ekarri nau gaur hunara?
· Para qué habré venido acá?
Ah, Mari-Eder!... Berriz ere, zerk ekarri nau gaur hunara?
· Repito
Ah nere egun, damu gaistoan, nik neronek gaizki galduak!
· En mala hora malogrados
Ah nere Jaungoiko ezin-zuzenagoa!
· Oh Dios rectísimo, justísimo
Ah, nere Maitari ezin-andiagoa!
· Amante soberano
Ah, ni ere or berean zeruan banengo, orien lagun eginik! Santuen lagun
· Si también yo estuviera ahí
Ah, ni ere or berean zeruan banengo, orien lagun eginik! Santuen lagun
· En compañía de los bienaventurados
Ah, nonbait! urra bazenitza lenbait-len zeruak, ta lurrera gizon eginik etorri!
· Ojalá rasgaras los cielos...!
Ah nonbait! urrikal bazenkiotza galduz ta galduz doan mundu gaistoari!
· Mundo que camina a su perdición
Ah nonbait! urrikal bazenkiotza’ galduz ta galduz doan mundu gaistoari!
· Ojalá que por fin te compadecieses de
Ah nonbait! urrikal bazenkiotza galduz ta galduz doan mundu gaistoari!
· Ojalá te compadecieses por fin de...!
Ah, nor lebilkean mundu guzian, guziei au erakusten!
· Quién pudiera recorrer el mundo!
Ah, zori tristeko gizona!
· Desventurado
Ahaide txarra hobe da’ ezen-ez atze ona; atzeak ez du balio’ etxekorik txarrena
· Ahaide: pariente; contrapuesto a atze: extraño a la familia
Ahal balitu bere hutsak bertzeren gain eman’ nor-nahi jorra eta beltz lezake den
gutieneko arrangurarik gabe
· Echar las culpas a otro
Ahal balitu bere hutsak bertzeren gain eman’ nor-nahi jorra eta beltz lezake den
gutieneko arrangurarik gabe
· Inculpar y denigrar a cualquiera
Ahal balitu bere hutsak bertzeren gain eman’ nor-nahi jorra eta beltz lezake den
gutieneko arrangurarik-gabe
· Sin el menor escrúpulo
Ahal bezain luze ekartzen dituzte soinekoen bazterrak
· Alargan lo más posible sus vestiduras
Ahal dena mundu huntan, eta ez nahi dena
· No pedir imposibles a la vida
Ahal ginuenean zatitu baginu Alamana, lehen zagon bezala puskatu, berenez-beren
bizi ziten han’ ba ginuken behingo bakea guk ere
· Tendríamos paz definitivamente
Ahal guziak egin diozkate bere-baitaratu-beharrez, bainan debaldetan; hila zen
· Tratando de hacerle volver en sí
Ahalaz begira betzate mehea eta barura, garta-egunetan!
· En las Cuatro Témporas
Ahalaz begira betzate mehea eta barura, garta-egunetan!
· Observen en lo posible la abstinencia y el ayuno
Ahalaz’ herrian herriko hizkuntza ikasten saiatu behar luke
· Procurar aprender la lengua del respectivo país
Ahalik denborarik guttiena hartzen zuen beretzat
· El menor tiempo posible; sólo el indispensable
Ahalik eta hobekienik behar dugu ezagutu Jesu-Kristo
· Lo mejor posible
Ahalkea lotsa bildu zuen’ bere zimarku azpikeri guzien azken-buru
· Fue la deshonra, todo el fruto de sus traiciones
Ahalkea lotsa galdua duenak’ laguna bere buru uzten du
· Lo abandona a su suerte
Ahalkeak gaina hartu-ta’ etzuen bihotzik aski izatu izandu’ bere burua, zena zen
bezala agertzeko
· Vencido por la vergüenza
Ahalkeak gaina hartu-ta’ etzuen bihotzik aski izatu izandu’ bere burua zena zen
bezala agertzeko
· No se atrevió...; no tuvo valor para
Ahalke-gabeak’ eperrak; zer ahalkorrak? ogi-mokorrak
· De los espabilados es el mundo; no de los tímidos
Ahalketu lotsatu behar luke batek bertzeri ez barkatzeaz’ berak barkakizun gehiago
edo hainbertze duenean
· Tanto o más necesitado de perdón
Ahamenik eztaki
· No sabe ni palabra
Ahantz bekizkitzu ene hutsak, Jauna!
· Olvídate de mis culpas!
Ahantztean herria’ ihar bekit mihia!...
· Si me olvido de mi pueblo, séqueseme la lengua!
Ahantzten bazaitut, Sion onetsia’ bertan ihar bekit eskuin-alderdia! Aho-gainari lot
daidala mihia!
· Séqueseme la diestra!
Ahantzten bazaitut, Sion onetsia’ bertan ihar bekit eskuin-alderdia! Aho-gainari lot
daidala mihia!
· Oh amada Sión!
Ahantzten bazaitut, Sion onetsia’ bertan ihar bekit eskuin-alderdia! Aho-gainari lot
daidala mihia!
· Pégueseme la lengua al paladar!
Ahapaldi bitxi anitz dabila egun hotan herrian
· Hay mucho chismorreo o comidilla
Ahariak ez du ardirik jokatu behar’ hiru urte bete-arte
· No debe echarse a las ovejas no debe cubrirlas
Aharrausi usua’ gose edo lo-mezua
· Bostezo frecuente: señal de hambre o de sueño
Ahateari karrankaz ikasi nahi lioke
· Es como pretender enseñar a graznar al ganso
Ahiasek esan guzia’ zearo gertatu zan
· Se cumplió al pie de la letra; fielmente
Ahiasek esan guzia’ zearo gertatu zan
· Todo lo anunciado por
Ahizpa: zuaz orai Salako leihora’ iparra ala hegua denez jakitera
· Ve a mirar si sopla norte o sur
Aho ertxitik’ ez da ulirik sartzen
· En boca cerrada no entran moscas
Aho guzia’ halako batez betetzen dautzu holako izenak
· Deja cierto sabor de boca
Aho hetsitik’ ez da ulirik sartzen
· En boca cerrada no entran moscas
Aho oneko aizturrak behar dira hortarako
· Podaderas de buen filo
Aho orotan dabil berri hori
· En labios de todos
Aho orotan dabil berri hori
· En labios de todos
Ahoa betez zernahi erran du komunixten kontra
· Se ha despachado libremente contra
Ahoa goxatzeko gerezi batzuek bilduz zoan
· Para refrescar la boca
Ahoa hortzez gabetzen hasi zaio... gorputza kaskailtzen, bizkarra konkortzen, usna
joaiten... Zaharrari
· Se le van ya los dientes
Ahoak’ bihotzaren gaindia dario
· La boca habla de lo que rebosa el corazón
Ahoan bilorik gabe’ gauza bera dio bertze hunek
· Sin rebozo, sin tapujos
Ahoan keru gaiztoa dut
· Mal gusto o sabor de boca
Ahoan legarrik-gabe ihardetsi zion
· Le respondió claramente, sin ambages
Ahoaren bete gezur botatzen zuela ba dakigu
· Mentir y más mentir; mentir a toda boca
Ahoko-mintzoa elki ditazuut
· Ya no me dirige la palabra
Ahomihietan erabili duten andereino horrek’ gezurrak ditu oro
· Andar en lenguas; de quien tanto se ha hablado
Ahomihietan erabili duten andereino horrek’ gezurrak ditu oro
· Andar en lenguas; de quien tanto se ha hablado
Ahomihietan erabili duten andereino horrek’ gezurrak ditu oro
· Es una embustera
Ahopidetan dira
· Son objeto de críticas
Ahopidetan erabili die
· Han estado murmurando de él
Ahotik ezin-utzia dun arno hau
· Un vino que no se cansaría uno de beber
Ahotik habuina pitsa, bitsa dario; begietarik inarrak txinpartak jauzten zaitza
zaiozka; lurra ostiko joiten du
· N.B. Manifestaciones de la cólera desatada
Ahotik jalitzen zaion zitzaion solasa’ ura xurrutatik ateratzen den bezala
· Le fluia la palabra con gran facilidad
Ahotik suderrerainoko astirik-gabe nabil
· No tengo un momento disponible
Ahotik sudurrerainoko astirik-gabe
· Con febril impaciencia
Aho-zabal zenbeitek hala derasate; bainan kaskodunak ba daki egia
· Algunos lenguaraces
Ahoz-behera ezarri zuen untzia
· Lo puso boca abajo
Ahuntza iragan den tokian’ hatzak ageri
· Donde ha pasado la cabra, a la vista quedan las pisadas
Ahuntzez jokatu’ eta kolpeka hasi ziren atso jokalariak
· Después de echar a suertes quién iba a pagar el gasto
Ahuntz-umea, gazte deino’ on da jateko: samur da... Ordea’ galtzen du adinak: gero
eta gero doha’ gaixtatuaz, zailduaz, gogortuaz
· Cada vez se va poniendo peor
Ahuntz-umea, gazte deino’ on da jateko: samur da... Ordea’ galtzen du adinak: gero
eta gero doha’ gaixtatuaz, zailduaz, gogortuaz
· Es bueno para comer
Ai, adixkidea! Jakintsun nago zer lanetan zabiltzan... Paotxa janaz, anima salbo, aari
konkorraren gisan... Bear badezu’ nik bezela, joan-da ar-zazu elizan!
· N.B. Eufemismos que apenas velan la atrevida alusión.- Paotxa janaz, expresión
frecuente del testigo, que equivale al castellano comer del fruto prohib
Ai, ai, ai!... eta milatan ai! Non da giristino goiztarrik? goiz ontzen denik?
· Que madura temprano en virtud
Ai, ai, ai!... eta milatan ai! Non da giristino goiztarrik? goiz ontzen denik?
· Mil veces ay!
Ai, ai ama! zer ote da zartzea!
· Qué tonterías dicen los viejos!
Ai, ai, Artaburu!... Ezaukadaz txarra!... Iru seme-alaba etxean-da... andragaia
nazala?
· Que despistado andas! Dónde tienes la cabeza para decir cosas así?
Ai, aingeruak nere ordainaz emen mintza al-balitez!
· En mi lugar
Ai, Aita! Ta zein egia andia dan ori! Gure berri balieki’ berriz ta biarretan esango
luke...!
· Si supiera vuestra merced lo que ocurre en nuestra casa
Ai Aita! Ta zein egia andia dan ori! Gure berri balieki’ berriz ta biarretan esango
luke...!
· Lo repetiría una y otra vez...; con cuánta mayor razón lo diría!
Ai, alaba! Au don gauzien gozue! Gauzaren gozoa
· Qué cosa más deliciosa!
Ai, alabatxu! eztakizu nik dakoten daukodan zoramendie umeagaz!
· Tú no sabes el calvario que estoy pasando...!
Ai, alako bat balitz! Ai alako bat!
· Ah, si fuera así!
Ai alako ero-aldi batek elduko balikek!
· Ojalá que te diese por ahí la chifladura!
Ai alako ero-aldi batek elduko balikek!
· Ojalá te diese por ahí la chifladura!
Ai, ama nerea! aginetako oinazez ezin nago: il bear det
· Estoy que no puedo aguantar, de dolor de muelas
Ai, ama! Nik ezin neike ori egin!... .-Ez orretarako?... Eutsozan ba beste zaplada bi!...
· Con que no?
Ai, amatxo!... Kaletarrakin lan dago...!
· Cualquiera los entiende!
Ai, andrea!... Gure etxea suak artu dau sugatetik: galdu gara!... Suetetik
· Se ha incendiado la casa
Ai, artzaitxoa, ai artzaitxoa!... nere esan bat egizu...!
· Una súplica te he de hacer... Haz por favor lo que te voy a decir
Ai, au da lorra! Au da atsakabea!
· Qué desgracia la mía!
Ai au ekustekoa! Len eriotzez eta ubeldez bazterrak arrotzen zituen Jaun Aundia, ona
emen!
· Qué espectáculo!
Ai au ekustekoa! Len eriotzez eta ubeldez bazterrak arrotzen zituen Jaun Aundia, ona
emen!
· Sacudir, convulsionar, zarandear
Ai, au emakumetxoak!... Aurra, Kristok bedeinka zaitzala!... .-Begira, etxekoak,
gauza nun legokean!... Utikan! itxura-gaizto ori!
· Fuera! antipático!
Ai, au emakumetxoak!... Aurra, Kristok bedeinka zaitzala!... .-Begira, etxekoak,
gauza nun legokean! Utikan! itxura-gaizto ori!
· Miren ustedes al atrevido éste! N.B. Repulsa a un requiebro de cierto vendedor
ambulante
Ai, au emakumetxoak!... Aurra, Kristok bedeinka zaitzala!... -Begira, etxekoak, gauza
nun legokean!... Utikan! itxura-gaizto ori!
· N.B. En el contexto, es un requiebro dirigido a unas desconocidas por un vendedor
ambulante. Aurraniña, jovencita, señorita
Ai, au gabaren ikusgarria!... Jesus jaio da Belen-en!...
· Oh, qué noche más preciosa!
Ai, au istilua!
· Qué conflicto! Qué va a pasar aquí!
Ai, au lana!
· Qué contratiempo!
Ai, au lana!... bestetzat artu nau ni berorrek, jauna!
· Qué conflicto!
Ai, au lana!... bestetzat artu nau ni berorrek, jauna!
· Vd. me ha confundido con otro...: no soy lo que Vd. se imagina
Ai au lorea! esateko moduko perretxikuuk ekarri dizkizuet
· Unas setas que dicen Cómeme!; preciosas
Ai au mindura beltza! Au nere lotsa! Alabak negarra ta Aitak lur otza!
· Qué negra pena la mía!
Ai au mutilaren guri-mardul-eder-galanta!
· Ay, qué chicarrón más guapo!
Ai au pena! Au, bizi nazan arteko, nere nekea!
· Sufrimiento para toda mi vida
Ai au pena! Au, bizi nazan arteko nere nekea!
· Hasta la muerte
Ai, aur ederra! zer zori izango dezu mundu doakabean?
· Qué destino te reservará la fortuna? Qué porvenir te aguardará?
Ai bada, geure zori txarra! Geu beti ikara, bein ez gaituk bake onez... Orrelan nor
bizi onen bake-galduz?
· Quién puede vivir en tanto desasosiego?
Ai bada, geure zori txarra! Geu beti ikara, bein ez gaituk bake onez... Orrelan nor
bizi onen bake-galduz?
· Nunca estamos tranquilos
Ai, bakarrik dijoanaren errukarria!
· Ay del que marcha solo!
Ai baletor ona, eztazaudan ta enazauan konfesore jakintsu bat!
· A quien yo no conozca y que no me conozca a mí
Ai, balute bazterretan nekatzale guziek beren etxean zu bezalako emazte bat!...
Bertzela argi lezakete zenbeitek!
· Ah, si tuviesen por ahí...!
Ai, balute bazterretan nekatzale guziek beren etxean zu bezalako emazte bat!...
Bertzela argi lezakete zenbeitek!
· Otro pelo les luciría a algunos!... Mejor sería su suerte
Ai banentzu zuen deia! Laster ninoake zuekana’ oilo-lokea bere txitakana baizen
agudo...!
· Ay si oyese vuestra llamada!
Ai baneuzka, alperrik banatutakuak!
· Dilapidar, derrochar
Ai, berorren lekua-lako bat baneuka
· Un puesto o situación como el de vuestra merced
Ai beza, ez al dago San Antonio-rik eliz ontan? .-Aizu... eztezu egongo
· Pues tiene Vd. razón; puede que no lo haya
Ai, bi aldiz gauz denak egingo balira!
· Si fuera posible volver a empezar!
Ai don Blas! -asten jakon gure pertxeta zimela *zer deritxo egin bear dodala?...
-Baaa... ibili, il arte...!
· Pues... aguantarse!... Paciencia!
Ai, don Blas! -asten jakon gure pertxeta zimela -zer deritxo egin bear dodala?...
-Baaa... ibili, il arte...!
· La espingarda birrochita
Ai ene! ai ene! Farrak ito bear nau!... Sekula gizona bizirik bizik ez dauka naski
ekusirik ain gauza farragarririk!...
· Es para morirse de risa!
Ai ene bada ta ni! Joan jakuz aratusteak, oartu-be barik
· Ay de mí!
Ai, ene begiak! nosko dozuez negarrak?
· A qué aguardáis para llorar? Para cuándo guardáis las lágrimas?
Ai ene errukarria! Zertako jaio nintzan, nere erriaren galmena ikusteko?
· Ay de mí! Infeliz de mí! Qué desgracia la mía!
Ai ene galdua! Infernuan nago, ta egongo naz betiko!
· Desdichado de mí!
Ai ene Jangoikoa! Gu gaiagozak onak, mutil!
· Buena la hemos hecho!
Ai ene, Koxe! Au da elorriue!... Beti amu-gile, ta beti probe!
· Qué cruz la mía! Qué calvario!
Ai, ene seme maitea! Zertako igorri bidali zaitugu bidez-bide, gure begietako argia,
gure biziko gozoa...?
· Por qué te dejamos marchar?
Ai ene! ta nere zoratu galdua!
· Loco de mí!
Ai, erdera apurtxo bat baneki... nai dedan guzia esateko muturrera...!
· Para decirle a la cara
Ai, etorriko ezpalitz!
· Ojalá que...!
Ai, Euskaldunen biotzetan gaur nolako naigabea! Zuen zorigaitz aundian barruko
beti izatea’ neretzat ez da izango pozgarria ere txikia!
· Tomar parte en vuestro dolor
Ai euskaldunen ekandu garbiak! A zelako arineketea daroazuen! Atzzz!
· Qué marcha lleváis! Hacia la desaparición
Ai, Euskal-erri maite, biotz nerekoa! antzinako denboran zorionekoa!
· Oh Pueblo mío de mi corazón! N.B. Uno de tantos ejemplos del peculiar significado
del posesivo pospuesto. Nere biotzekoa y Biotz nerekoa tienen ma
Ai, ez banaki gaitz hau Jainkoaren nahiz dutala’ aspaldi ene buruaz-bertzerik eginen
nuen...
· Hace tiempo que habría puesto fin a mi vida
Ai geure etxaldeko baso ta mendi zabartsuak! Emendik urtenda or Burgos-aldera noz
edo-bein joan nazanetan’ ango biloiztasunak eztakit zelako naieza emon oi deustan
· Dar sensación de amargura
Ai geure etxaldeko baso ta mendi zarbatsuak! Emendik urtenda or Burgos-aldera nos
edo-bein joan nazanetan’ ango biloiztasunak eztakit zelako naieza emon oi
deustan...!
· Las pocas veces que he solido ir
Ai, gizonen urrikalkizunena naiz!
· El más digno de lástima
Ai, gure urrikalkizunak! Galdu gara, egin du gureak!
· Pobres de nosotros!
Ai ilda bazeundete, zeraten guziak!
· Todas sin excepción; todas cuantas sois
Ai, jauna, astegunean eztaukagu astirik orretarako: etxeko arazoak daroaguez
astegunak
· Los quehaceres domésticos nos ocupan todos los días de labor
Ai, Jauna! Ez da ni baino ezaguera gaiztoagokorik
· No hay nadie más ingrato que yo
Ai, Jauna! Infarnuaz oroitzean’ arri eta zur eginik gelditzen naiz
· Me quedo aterrado; sobrecogido de espanto
Ai, jauna! Mainaina’ ene emaztea zen... Hamar urte elgarrekin bizi izan gira...
Barazuza eta harria zen gure etxeko
· Era una verdadera calamidad...; peor que una tronada
Ai, Jauna! Zergatik eztezu sortu nere biotza, au ikusi baino len?
· Insensibilizar el corazón, embotarlo
Ai, Joane, errez da’ kontuok esaten...!
· Qué fácil se dicen estas cosas! Qué fácil es hablar!
Ai, Jone! amaikatxuk makailau erre geratu bearko dabe ortik!... Ezkondu-barik
· Quedar solteras
Ai kristau neriak!... Nik esan bear banu... aitzakiak dira, orren kontuak
· Amigos míos!
Ai kristau neriak!... Nik esan bear banu... aitzekiak dira, orren kontuak
· Me atrevería a decir que no son más que pretextos
Ai, kristinauak! Ezta au begitazino, edo bildurtuteko geituz esaten dana. Da’ egia
garbi bat
· Una exageración para meter miedo
Ai kristinauak! Ezta au begitazino, edo bildurtuteko geituz esaten dana. Da’ egia
garbi bat
· No es esto una ficción o fantasía
Ai, lagun! Ordutik onera’ urte asko on ta txar igaro dizkiagu!
· Hemos pasado muchos años buenos y malos
Ai leu zabal eta sarriago erabili Mogel andereak itanozko aditz-era au, bere
ipuinetan!
· Ojalá hubiera prodigado más la conjugación familiar!
Ai leu zabal eta sarriago erabili Mogel andereak itanozko aditz-era au, bere
ipuinetan!
· Ojalá hubiera prodigado más la conjugación familiar!
Ai, liberal tristiak! egin dau zuenak, laster dozuz ikusi betiko azkenak!
· Pronto será vuestro fin
Ai! Manu, gaur’ zori onetan dago: mutila etorri jako kanpoetatik eta
· Está de enhorabuena
Ai, Maritxo tristea! Ire zorigabea! Zerk batu induan alakoarekin?... Beti goiz ta
gabean’ aura pitxer artean, tabernan sarturik; ta ni’ aura bilatzen, nere burua
urratzen...!
· Toda afligida... En un continuo sufrir
Ai, Maritxo tristea! Ire zorigabea! Zerk batu induan alakoarekin?... Beti goiz ta
gabean’ aura pitxer artean, tabernan sarturik; ta ni’ aura bilatzen, nere burua
urratzen...!
· Desdichada de mí!... En soliloquio
Ai, Maritxo tristea! Ire zorigabea! Zerk batu induan alakoarekin?... Beti goiz ta
gabean’ aura pitxer artean, tabernan sarturik; ta ni’ aura bilatzen, nere burua
urratzen...!
· Por qué me casaría con él...! En soliloquio
Ai, Maritxo tristea! Ire zorigabea! Zerk batu induan alakoarekin!... Beti goiz ta
gabean’ aura pitxer artean, tabernan sarturik; ta ni’ aura bilatzen, nere burua
urratzen!
· Por qué me casaría con un hombre tal!... En soliloquio
Ai, Matxalen! Aize geitxo darabiltzu gauz onik egiteko!
· Eres demasiado pretenciosa
Ai, Matxalen! Aize geitxo darabiltzu, gauz onik egiteko
· Para hacer cosa de provecho... Llevas mal camino
Ai munduaren zorigaiztokoa, gaitzbideak-gatik!
· Ay del mundo!
Ai munduaren zorigaiztokoa, gaitzbideak-gatik!
· Por los escándalos
Ai, munduko aberats pobreak! Zer ordua ikuskizun zauten! Eriotzako ordua
· Qué hora os aguarda!
Ai, nere anima! Kontu au garbitu artean, nola atseden dezakezu?
· Cómo puedes descansar?
Ai, nere galdua!... -erantzun zion- infernuan nago betiko!
· Desdichado de mí!
Ai! nere gizarajua bizi izan balitz’ enitzake orla arkituko... Bakartasun au ain da
tristia!
· Si viviera mi pobre marido
Ai, nere onbearra! Ebaki berriak egin nai dizkidatzu orain?...
· Ay, desdichada de mí!
Ai nere sabeleko puxka!
· Hijo mío de mi alma!
Ai, nere senarraren zorigaiztokoa! Morroi ori txit leialtzat dauka, ta ez daki makur
bat dala
· Es un truhán
Ai, nere senarraren zorigaiztokoa! Morroi ori txit leialtzat dauka, ta ez daki makur
bat dala
· Oh, infeliz marido mío!
Ai nere zorigaiztokoa!
· Desdichado de mí!
Ai, neri entzun balit burugogor arrek’ ... zortzi mila erreal gora-bera, or izango ginan
· El testarudo de él
Ai, neri entzun balit burugogor arrek’ ... zortzi mila erreal gora-bera, or izango ginan
· Habríamos hecho frente a la situación..; habríamos salido del paso
Ai neska, -erantzun zion besteak estu ta lotsa-lotsa- eztakin asko zer gertau jatan...
· Toda acongojada y llena de vergüenza
Ai! neskatx arekin zu ezkontzea eragotzitako damua patrikaren baneuka!...
-Damua’ ... garaiz, ama!
· Oh, si estuviese en mi poder el volverme atrás de lo hecho!
Ai, neure aita ona! Zuri zor deutsut Jaungoikoaz beian neure izatea
· Después de Dios
Ai, neure eskumako begikotxu orrek!
· Ah, carísimos míos!
Ai neure jaioterri luze ta zabala! Zure aldetik inoz ezta zaratarik... Ez ete da or bape
euskararik?
· Oh anchuroso pueblo nativo mío! Orozko
Ai neure jaioterri luze ta zabala! Zure aldetik inoz ezta zaratarik... Ez ete da or bape
euskerarik?
· No se percibe ninguna voz tuya... No escribe nadie en la revista
Ai neure mendi, sorbalda zabal eta apaingarririk ederrenena zeure buruan dozuzana!
Gorbei
· De amplios contrafuertes y bella cima
Ai, neure seme laztana! -esateutsan mosu ta mosu, negar da negar
· Entre besos y lágrimas
Ai, nik siniztu ezpaneutse mutilaren berba labanai! arpegia urratu baneutsa!
· Romperle la cara
Ai, nik siniztu ezpaneutse mutilaren berba labanai! arpegia urratu baneutsa!
· Dar crédito a sus lisonjas
Ai, nire esanak egin balira!... Ai, aoa gorde baleu! Orain ezer ezin nei. Datorrela
abadea, eleizakoakaz!
· Si se hubiera moderado en la comida!
Ai, nire esanak egin balira!... Ai, aoa gorde baleu! Orain ezer ezin nei. Datorrela
abadea, eleizakoakaz!
· Si se hubieran cumplido mis órdenes!
Ai, nire zori-gogorra! ene galdua! Neure zori-galdukoa!
· Ay, desdichado de mí!
Ai, noz edo-noz jausi bear uan neure eskuetan, arraio orrek!
· Al fin has caído
Ai onen lana! Ausi nairik dabil bere buru dana
· Qué conflicto el suyo!
Ai onen lana! Ausi nairik dabil bere buru dana
· Anda desconcertado sin saber cómo salir del paso
Ai, orduan bilatu ezpaneu Anjel!... Ez eban jakingo’ gaur dakian-beste!
· Hoy no estaría tan enterado como está
Ai, ori erakeriaren andia!
· Qué gran locura o necedad!
Ai, orrelako poz-atseginaren apur batek jotzen bagindu!
· Oh si nos alcanzara un poco de ese gozo!
Ai, orren gaizki erabili zaitudalako damuz erdira balekit bihotza!
· Partirse de dolor el corazón
Ai! Pazkoak eztaude etorriak!
· Qué lejos están todavía!
Ai Peru neurea! Il jat jateko gogo guztia; ikara jabiltaz belaunak
· Se me han ido ya las ganas de comer
Ai Peru neurea! Il jat jateko gogo guztia; ikara jabiltaz belaunak
· Me tiemblan las rodillas
Ai, Pilatos, Pilatos..! zu ere ba zinan bat-txo... baino oinordekoak ere?
· Buen elemento fuiste!... Buena alhaja! buena pieza!
Ai, Pilatos, Pilatos! zu ere ba zinan bat-txo... baino oinordekoak ere?
· Pero si vamos a mirar a tus colegas de oficio...? Los jueces
Ai! Puska-puskat-egaitik’ sartzen dogu ukondoa sorbaldaraino! Gure burua!
· Qué distraídos! Qué cabeza la nuestra!
Ai! puska-puskat-egaitik’ sartzen dogu ukondoa sorbaldaraino! Gure burua!
· Por poco metemos la pata
Ai!... Puska-puskategaitik’ sartzen dogu ukondoa sorbaldaraino!... Gure burua!
· Por poco metemos la pata
Ai, seme! Egunero banitu ardo-salda oek’ ez nikek oraindik’ Jaungoikoari kontu
emateko perilik...
· No estaría aún en trance de morir
Ai, Txanton, Txanton barritsu! I ta ni aren antzekoak izan-orduko’ amaika amaika-t-
erdiko agertuko jakuz uri onetan!
· Cuántos de mala catadura aparecerán...!
Ai, Txomin, Txomin!... Zu gora zoaz, gora... Guri ez-bezelako kukurruku jotzen dizu
oilarrak
· Tú tienes mejor suerte que nosotros
Ai, txotxo! Iri ondo sartu jak eure gogoan’ itxasoetan bilatutea eure bizibidea
· Ya se ve que llevas bien metido en el alma el deseo de
Ai, txotxo!... Plazan jantzan egiteko’ barruak arintxo bear dozak, ez jan-edan eginda
gero!
· Hay que llevar el estómago ligero
Ai ura lastima!... Izan bazuen buztana ontza-bete luzeago!... -Ontza baten gora-
beerak ainbeste esan nai du eiza-txakur bategan?
· Acaso supone tanto?
Ai ura lastima! Izan bazuen buztana ontza-bete luzeago!.. -Ontza baten gora-beerak
ainbeste esan nai du eiza-txakur bategan?
· Una diferencia de pulgada... De más o de menos
Ai ura lastima! Izan bazuen buztana ontza-bete luzeago!... -Ontza baten gora-beerak
ainbeste esan nai du eiza-txakur bategan?
· Una pulgada más de largo
Ai ura poza Praixkarena!... Ez andre Mariri gaitzik opa ziolako... baina bestela ere ez
· No porque le quisiese mal a M
Ai utzi banio geldirik, eta ukitu-gabe, frutari!... Paradisukoari
· Dejar en paz; no hacerle caso
Ai, ze loak egin joadazan bart!
· Qué bien he dormido esta noche!
Ai, ze zoro garbia nazan’ ori alan egitean!
· Qué necio soy!
Ai, zenbat bearleku artutzen dituzten gurasoak beren aurtxoarentzat lanean...!
Geroko ordain ona irabazi naiean
· Queriendo merecer su futura reciprocidad, o correspondencia
Ai, zenbat bearleku artutzen dituzten gurasoak beren aurtxoarentzat lanean!...
Geroko ordain ona irabazi naiean
· Cuántas molestias se imponen!
Ai zenbat euskaldun zabartu diran lur gorri aietan! Antxe zegoan, ta bertan alperrik
galdu zuten Inazio-Mariren seme Martin
· Cuántos vascos se han depravado allí!
Ai zer atsedena dan eurak ikustea! loreak
· Qué paz para el alma, qué recreo!
Ai zer biotz gogorraren jabe aizen, seme!
· Qué corazón tan duro tienes!
Ai zer goxoa eragin zidan algara, orren ateraldiak!
· De qué buena gana me hizo soltar la carcajada!
Ai zer gustora egongo ote zan nere aita gizajoaren begija’ ikusirikan bere odoletik
datorren bertsolarija!
· Cómo habría gozado su vista...!
Ai, zer infernuko izerlikak, -gure esaeran-... zer larriak emango dioten zure animari,
itz oiek ordu ikaragarri artan!
· Qué de escalofríos le entrarán...!
Ai, zer infernuko izerlikak, -gure esaeran-... zer larriak emango dioten zure animari,
itz oiek, ordu ikaragarri artan!
· Por decirlo así
Ai zer mutila zu’ ontzia aoko zuloan ipintzean!... Pitxer-erdia ustutzen dezu
lendabiziko traguan!
· En cuanto te ves con la botella delante
Ai, zer nago ikusteko gaur?...
· Qué me espera hoy? Qué va a ser de mí?
Ai, zer negarrak eman zituen Errege orren eskolak!
· Qué desdichas originó!
Ai, zer usaia botatzen zuan ardo zar arek!... Batere uste ez nuala nau jarri kattu-
erdikuan...!
· Me ha puesto alegrillo
Ai zer zortzi tripazai sortu ziran Arranbidera!
· Qué cuadrilla de tragones se dieron allí cita...!
Ai, zertara jo duten’ guraso ain zorionekoen ondorengoak!
· En qué han venido a parar...! Cómo han degenerado!
Ai! Zeru ori ta ene Egile maitea aldapara botata’ alegin guztiak egin izan dodaz’ ene
burua infernian ondatuteko
· Desentendiéndome de
Ai, zuen errukarriak, ase-betean zaudetenak!
· Los que estáis hartos
Ai, zuen galdu-bearrak, aberatsak! Ai zuen errukarriak, farrez zautenak!
· Ay de vosotros!
Ai, zuen galdu-bearrak, aberatsak! Ai zuen errukarriak, farrez zautenak!
· Pobres de vosotros!
Ai, zure bizia nerearen truke erosi al baneza!
· Comprarla a cambio de. Quién tuviera tu suerte!
Ai, zure doakabea’ orain aditu nai ezpadezu Jaunak bidaltzen dizun deia!
· Desgraciado de ti, si...!
Ai, zure doakabea’ orain aditu nai ezpadezu Jaunak bidaltzen dizun deia!
· Desgraciado de ti, si
Ai zure galdu-bearra’ au ikusi ta pekatuan bazaude!
· Oh, desventura la tuya!
Aia janda’ sabela bero...! Otsoa’ n gainean kabailero!
· Bien llena la panza. N.B. De una fábula contada por nuestros abuelos
Aialdeko ta lagun, gosari-bazkari legeak eginda’ elkarrekin labur du adarra
atsaldeak... Eztaietan
· La tarde se les hace breve conversando amigablemente
Aialdekoak’ erdi-iletaz lagundu zioten Garaziri elizara: soinean mantoi nabar banaz’
aurreko legera
· Conforme a la antigua costumbre
Aialdekoek’ erdi-iletaz lagundu zioten Garaziri elizara: soinean mantoi nabar banaz’
aurreko legera
· La acompañaron de medio luto
Aida batean igaro zan guzti au
· En menos que se cuenta
Aida baten etxeko bazter guztiak bere begi zoliakaz aratuten dauz
· En un momento, rápidamente
Aida baten etxeko bazter guztiak bere begi zoliakaz aratuten dauz
· Inspeccionarlo todo con diligencia
Aida baten otzarara jaurti egizu nire idazlan au’ atsegin ezpajatzu
· échalo en seguida al cesto
Aida esaten ebanean, aida egittekoa izan-arren’ erruki gogorra artu eutsan aitak
Eladi-ri’ bere naibageak autortu ebazanean
· Aunque no fuese hombre como para volverse atrás de lo dicho
Aida, idi ederrak! Emon izerdia! Ia igaro dogu biderik erdia
· Queridos bueyes!
Aida, idi ederrak! Emon izerdia! Ia igaro dogu biderik erdia
· Ya hemos hecho casi la mitad del camino
Aida, idi ederrak! Emon izerdia! Ia igaro dogu biderik erdia
· Haced un esfuerzo más!
Aida, txuria! aida belio! gorri... Zelatan dagonari’ begiak irten begio Txantxetan
esana
· Dicho contra los atisbadores
Aida, xuria’ adi zak, gorria!
· A ti te lo digo, Juan, para que me entiendas, Pedro.- Una indirecta
Aida, xuria!... aditzak, gorria!
· A ti te lo digo, Juan, para que me entiendas, Pedro!
Aidabatean biurtu jakon biotza gogo batetik bestera
· Cambió instantáneamente de resolución
Aide, aide... or konpon! Ondo ibili! Gorantziak eta eskuetako munak eta oinetako
igortziak, euren mandazainari!
· N.B. Una manera burlesca de encargar saludos, con alusión a los besamanos o
eskumuñak de los guipuzcoanos
Aide baten bialduko leuke Josapat-aldera
· De un golpe; de un tajo
Aide baten bialduko leuke Josapat-aldera
· Lo despacharía al otro mundo
Aide baten etxeen euki zon bere andragaie’ arik eta ezkontzeko bear ziren
buruzbideek egin arte
· Hasta que se verificaron los trámites para la boda
Aide egiten gara irugarren belaunean
· Somos parientes en tercer grado
Aide gendun, atzenengotakoa bederen
· Pariente, aunque de los más lejanos
Aide jostalarien igurtzi goxuak
· Dulces caricias del viento
Aide ondar batzuek ba zituen herri hartan
· Unos parientes lejanos
Aide oratua dogu
· Es pariente nuestro por afinidad
Aide oratuak dira
· Parientes afines
Aide pixka bat artu dezala esneak
· Airearse
Aide txar batek jota... norako dago gizajo ori?
· Qué va a ser de...?
Aide txar batek jota... norako dago gizajo ori?
· Si cae enfermo un día
Aide txarren batek jota gelditzen banaiz, zeinek jasoko nau?
· Si caigo enfermo de mala manera
Aide txarren batekin edo’ ezin ibiliaz dago. Egonean’ ez du ezer sentitzen; baina
ibiltzerakoan’ ezin da oinazez
· El dolor le paraliza
Aide txarren batekin edo’ ezin ibiliaz dago. Egonean’ ez du ezer sentitzen; baina
ibiltzerakoan’ ezin da oinazez
· En reposo
Aide txarren batekin edo’ ezin ibiliaz dago. Egonean’ ez du ezer sentitzen; baina
ibiltzerakoan’ ezin da oinazez
· Imposibilitado de andar
Aidea buruun’ eta ibili munduun
· Vivir despreocupadamente
Aidea dot, oratua; ez odolekoa
· Pariente de afinidad, no consanguíneo
Aideak arrapatuta dago oilo gaixo ori: ankak jartzen ezpaititu bere modu
· Le ha dado algún mal aire...
Aideak arrapatuta dago oilo gaixo ori: ankak jartzen ezpaititu bere modu
· No puede asentar las patas normalmente
Aideak’ ez urrin; ortzak’ nerekin
· Antes es Dios que los Santos...; Antes son mis dientes que mis parientes
Aidean ateratzeko agindu zioten
· Que se fuera de allí a escape
Aidean jaso eban kana-bete inguru
· A una vara, poco más o menos
Aidean jaso eban kana-bete inguru
· Levantar en el aire
Aidean jasoko luke’ kontu orrekin joango balitzaio
· Le armaría una escandalera
Aidean joan zan
· Se fue volando
Aidean joango dira zure diru xamarrak’ orrela parrandan bazabiltz
· Se irán volando tus dinerillos
Aidean zeramaten ilik bere etxera’ Frantziskok bidean topo egin zituanean
· Cuando topó con ellos
Aidearen menpetik atera ezkero’ luzeroan irauten dau txingarrak bizirik. Autsazpian
· Mantenerse la brasa sin apagarse
Aide-deiak egin dituzte Mk eta J-K
· Invitaciones a la boda
Aide-Nagusiak indarrean zauden denporan
· En la época del poderío o pujanza de los Parientes Mayores
Aiei begira piskatxo batean egonda’ aurreruntz jarraitu zuten bi gizonak
· Un ratito
Aiek bai artzen zutela gure zanga-bidea zuzen-zuzen!... Etsaiaren kainoiak
· Qué bien dirigían la puntería a nuestra zanja!... Qué bien hacían blanco!
Aiek bai mutilak! Zara-zara’ euskeraz danak!
· Charla que charla
Aiek bai zeukatela zurrunga-otsa!
· Qué manera de roncar!
Aiek bai zutela lagun-urkoarentzat egiazko maitasuna!... ta ez, gu askotan gabiltzan
bezela’ alkarri begiak ezin atereaz!
· Con ganas de sacarnos los ojos unos a otros..; sin podernos soportar, de envidia
Aiek baino ezta bat ere makalagoa beste au
· No es en nada inferior
Aiek begi zabalak jartzen zituzten, jantzi aiek ikusita!
· Qué ojazos abrían!
Aiek begi zabalak jartzen zituzten, jantzi aiek ikusita!
· Qué ojazos abrían!
Aiek beren lana bukatzeneko’ ilunabarra izaten da
· Para cuando ellos terminan la faena
Aiek bertan gelditu ziran...: etzuten gaizki asmatu!
· Qué bien acertaron!
Aiek bezain goseti ta egartsu arkitzen bagara
· Hambrientos y sedientos
Aiek biak’ oso aixkire dijuaz...!
· Parece que se entienden muy bien, van como dos novios
Aiek egiten dutenarentzat’ eztet nik ezer egiten
· En comparación de lo que ellos hacen
Aiek erasoak artu zitun gure apaizak, erriko jauntxoen aldetik!
· Qué de arremetidas hubo de sufrir!
Aiek etxera-orduko’ etzan euri gutxi!
· Qué manera de llover!
Aiek etzuten buruan sartu, Jesusek esan ziena
· No comprendieron el sentido de
Aiek etzuten, guk bai ordea, bi mutilen ezagutza: jakinez-gaindi jokatu ginun ta
apustua irabazi
· Jugamos sobre sabido
Aiek gozamenak artzen genitun’ arekin biltzen ginanean!
· Cuánto disfrutábamos
Aiek ikarak eta negarrak, senide ta gurasoak! Asko ikusteko jaioak ziran gaxoak
· Qué triste suerte la suya!
Aiek izandu ziran’ Jesusen antza ta irudi geienekoak
· Los más parecidos a
Aiek kolkokadak eraman zituzten! Sagar-kolkokadak. Erreus banaka batzuk utzi’ ta
umaatutakoak berentzat
· Qué cargas de manzanas se llevaron en los senos!
Aiek kolkokadak eraman zituzten! Sagar-kolkokadak. Erreus banaka batzuk utzi’ ta
umaatutakoak berentzat
· Dejando unas pocas de desecho
Aiek komeriak an berriz!... Batek bultza, besteak teink, urrengoak tira...’ an ibili
ninduten tira-bira’ txanponeko marama bezela... Intspezioan
· Me han zarandeado como a un muñeco de perra gorda
Aiek nai baino len asiko du zabaltzen egunabarra
· Empezará a alborear
Aiek negarrez ikusi zituenean’ barruna ilundu zitzaion eta nastu zan
· Se conmovió interiormente
Aiek negarrez zeudela ikusita’ berari ere biotza autsi eta barrua goibeldu zitzaion
· Se le desgarró el corazón
Aiek nuntsu zebiltzan’ antz-emanda geunden...
· Dónde andaban poco más o menos
Aiek parrak egin nituan!... ateraldi arekin
· Con qué ganas me reí!
Aiek ziran pelotariak, aiek!... Beretako batek’ irabaziko zioten lau oeri ankape ere!
· Aún por debajo de la pierna
Aiek ziran poz-gaiak, euskal semienak!
· Aquello era lo que constituía las delicias de
Aiek ere biotz-ondoko galanta artu zuten, umetxoaren gorputza ikustean...: negar-
malkoak ateratzeraino... Biotzak ez baitu barkatzen!
· Se sintieron fuertemente conmovidos
Aiek ere jendeak dira... zoazkie laguntzera!
· También ellas son personas
Aiekikoa nolabait egin nai izan zuen
· Complacerles de algún modo
Aien antzeko gizonik’ ez du noiznai ordaintzen urreak
· No se compran con oro...; no hay oro para comprarlos. No tienen precio
Aien asmo guziak’ kea bezala ustu ziran
· Se desvanecieron como humo
Aien atzetik asi ziran’ baina igesi dijoanak’ ankak arin
· Cualquiera los pillaba!
Aien barruan etxe eginik zaude Zu, Jauna; eta Zure aurpegiaren izkutuenean
gordetzen dituzu gizonen bildurretik
· Estás aposentado en su alma
Aien buruan’ erregalotxo bat bialduko zien bietako bati
· Pensaban que; imaginaban que; estaban cavilando que
Aien gezurrak’ gure egiak baino geiago balio izaten zuten
· Dar más crédito a... que
Aien irabaziak, beste alde askotara’ kaltea ekartzen dio etxeari
· Por muchos otros conceptos
Aien itomena ikusita’ errukiz egoten nintzan
· A la vista de su afanosa tarea
Aien jaiot-etxean sarrera’ gauza motxa izan zan: ezagunik ez; inortxo ere ez;
anaiaren alarguna ta ilobak
· Resultó un recibimiento frío; quedaron despagados
Aien legeak agintzen zutenez beste era batean, adoratzen zuen Jainkoa
· De manera distinta de la que ordenaban sus leyes
Aien matazak txit ongi zekizkien, Jesus-ek
· Todas sus tretas o intrigas
Aien nekeen berririk-bage’ itsasoak ondatu ditu
· Sin que se tengan noticias de ellos
Aien poza nork esan? Eskolarik-bage! Urtean geixeagotan balitz Doniane!
· Ojalá se repitiese más veces...!
Aien semeak ere’ betiren betian eseriko dira Zure alkian
· Para siempre
Aiena itzazu, Jauna, nere biotzeko bizilekutik’ ilunabar guziak!
· Ahuyenta... las tinieblas!
Aienatu behar ginituke, gure hizkuntza ederra galtzen diguten hizjario motel txar
oiek
· Charlatanes insulsos
Aienerik bez, gaxoak
· No dio ni un quejido
Aientzat’ guretzat baino beta geiagorekin jarduten zenduela esan nion
· Que tomabas más tiempo para escribirles a ellos que
Aierr-aierrik nengoan’ Pasioa baino len Pazkoa au zuekin jateko
· Con gran ansia estaba deseando
Aierrak eman digu, gaur etorriko zinela
· Hemos tenido el presentimiento de que
Aierrak nago... Zerbait egiteko edo eskuratzeko gogo bizitan
· Qué ganas tengo!
Aieru hek, itzalgaizka ibiltze hek dira frogantzarik-asko’ goganbehar arazitzeko
· Aquellas andanzas furtivas
Aietan batek esana: zipoa’ gure-gurea degu. Satjra tota nostra est
· Ya lo dijo uno de ellos
Aietan batek esana: zipoa’ gure-gurea degu. Satjra tota nostra est
· La forma satírica es cosa muy nuestra; es nuestra especialidad
Aietan buru egiten zuanak’ onela esan zidan geroxeago
· El que hacía de jefe; el que mandaba el grupo
Aietan geientsuak’ etziran ibili Jainkoaren gogara
· La mayoría de ellos no fueron del agrado de Dios
Aiez ta negarrez dago
· Gime y llora
Aihen zenbait’ beroak joak ikusten dira
· Algunos sarmientos aparecen agostados
Aihena’ ernatzen hasi da
· Ya ha empezado a echar brotes, la cepa
Aihena izotzak erre diotenek’ ba dukete beren makurrean ordaintzeko bide bat, arras
merkea
· A quienes la helada ha malogrado las cepas
Aihena izotzak erre diotenek’ ba dukete beren makurrean ordaintzeko bide bat, arras
merkea
· Tendrán un medio de resarcirse del daño
Aiher dire zer-nahi errateko eta egiteko
· Están dispuestos a...; son bien capaces de
Aiherrik eztu edanaren
· No tiene gusto por la bebida
Aik arkukuso puskak! Mandoa ainakoak! Nun ere-bait bilatu due aek jana!
· Qué cacho de pulgas!... Qué tremendas!
Aik arkukuso puskak! Mandoa ainakoak! Nun ere-bait bilatu due aek jana!
· En alguna parte han encontrado qué comer! Qué gordas están!
Aik gora, mutil!... Aski da lorik!
· Arriba! Levántate!
Aik gora, mutil!... Aski da lorik!
· Basta ya de dormir!
Aik maltzurrak baziran’ gure artean ere atera dira arbi-azi ederrak!
· También aquí ha habido cada elemento!
Aik ona laster, Matxi-Ardantza!
· Levántate de ahí, borrachín! Martín-Viña
Aik tripa-jateak eraman genuzen igande artan!
· Cuánto nos hicieron rabiar!
Aik zartatekoak! Biotz arrekin ez zegon atsegin...!
· Qué manera de palpitar! Qué latidos!
Aik ziran dantzak! Neska-mutilak, surtzapi mee politen mutur bana artuta... Ez ola,
atzo, galde-gorde-gabeko aul aik bezela, lotuta, izainen antzera itsatsirik!
· No como aquellos lerdos desharrapados de ayer
Aik ziran dantzak! Neska-mutilak, surtzapi mee politen mutur bana artuta... Ez ola,
atzo, galde-gorde-gabeko aul aik bezela, lotuta, izainen antzera itsatsirik!
· Pegados los dos, como lapas...; agarrados como sanguijuelas
Aiko an, goizeko abadea...!
· Mira allí... Allí está
Aiko: areri’ akulugana ugertu egingo jakon. Ostean a, inori kinakadarik emon-barik
egon?
· Se le habrá embotado oxidado su aguijón
Aiko emen! emen egoan, ta nik jakin ez! Sekula olako atxurrik!
· Si estaba aquí mismo!... Qué tonto soy!
Aiko or Bilbo! Orra or...! G.
· Ahí tenéis; hé ahí
Aiko Peru Zeberio...! Ameneko Mari, neure lobatxoa-bere!... Orra polito! Zer
dakazue?
· Aquí viene... aquí está
Aikoan emen garbiro, neska, emengo poza zer donan! orain bizirik; puntuko’ ilik
· Aquí tienes bien patente... hija mía
Aiko-maiko-barik esan lei’ eskuatatik oratuta dabiltzala zor-zarra, ezereza eta
egualdi txarra’ ... berakatz-kordea-lez: ezereza aurresku, eta zor-zarra atzesku
· Puede decirse sin lugar a discusión
Aiko-maikoetan ibili-barik’ gauzak diran lez irakasten dauskuz
· Sin vacilaciones o reticencias
Ailik be-samarretik erantzun du’ bote okerra doi arturik. Pilotan
· Recogiendo con dificultad un bote torcido
Ailik be-samarretik erantzun du’ bote okerra doi arturik. Pilotan
· E. ha devuelto la pelota bastante por lo bajo
Ailuzko atxaren gaina’ ertz-bizi bat da
· Es una arista afilada
Ai-mariik, etxera...!... Orain? Jun-da jakin zazu zein juten dan ai-marietan etxera...!
Ave-Mariak
· Vaya Vd. a saber...!
Ain aberats izateko’ eskua labur du
· Es mezquino, manicorto
Ain aize motela dabil!... Zakarra! Ustela!... Ego-aize edo ero-aize onekin’ buruko min
bat ba daukat’ ura alakoa!
· Un dolor de cabeza que... ya, ya! Tremendo...
Ain aize motela dabil!... Zakarra! Ustela!... Ego-aize edo ero-aize onekin’ buruko min
bat ba daukat’ ura alakoa!
· Viento pesado, cargante, deprimente...: Cualidades atribuidas al bochorno
Ain alde andia dauke okela biak
· Tan grande es la diferencia que los separa. Son tan diferentes entre sí
Ain aldi luzez euskerarik entzun ez nebalako’ inok sinistu daiken baino geiago sortu
ta moteldu nintzan
· Me entorpecí en el manejo del idioma
Ain alegin asko egin zion berriz ere ar zezan
· Tanto le volvió a insistir que
Ain arin aztu jatzu, igaz erantzun neutsuna? ala, adarra joteko gogoa darabiltzu?
· O es que te propones tomarme el pelo?
Ain arreta andiagaz entzun eben berbaldia’ batuta egozan larogei baserritar inguruk
· Alrededor de ochenta caseros
Ain arreta andiagaz entzun eben berbaldia’ batuta egozan larogei baserritar inguruk
· Escuchar con gran atención
Ain arro dabiltz, ain dira beren buru’ non ez daukaten ezertan, ez soinu eta
danboliniik, eta ez jantzi-gisarik
· Están tan infatuados
Ain aukera ederrean bizi ziran lau aiztok
· Tan felices vivían; tan confortablemente
Ain azpian al daukagu ba emakumea?
· Tenerla sometida, humillada
Ain bekatu andia, da Euskaldunai Euskarazko itza jalkitzea?
· Que les brote de los labios su propio idioma
Ain benetako egia da au
· Tan cierta verdad es ésta
Ain bizi tiratzen zuten lauak’ etzan ikusten pelotik!... Za!... Txikibarrek’ txetutzen
zuen’ artzen zuena boletik
· Restaba al vuelo con pegada terrible
Ain bizi tiratzen zuten lauak’ etzan ikusten pelotik!... Za!... Txikibarrek’ txetutzen
zuen’ artzen zuena botetik
· Era un juego tan ágil el de los cuatro que
Ain buruera txakila ikusi dabeen-ezkero’ gure alde jarriko dirala dinoe
· Tan poco seso; tal falta de discernimiento
Ain da beraz elizatikoa, gizon ori? -Bai: zazpi bidar ezkondurikoa!
· Devoto de la iglesia
Ain da Jangoikozkoa mezea, ain esanezgarria!
· Es una cosa tan divina!
Ain da Jangoikozkoa mezea, ain esanezgarria!
· Es una cosa tan inefable!
Ain dago makar ta zurbil errege ori
· Delgaducho
Ain dator aurten kanpoa ederto ta bete-beterik...!
· Cargado de promesas, próspera cosecha
Ain daukagu itxura txarra bizkaitarrak, euskera-barik!
· Quedar en mal lugar; hacer mal papel
Ain dira gogokoak, umetan, amaren kantak!
· Qué adentro llegan!
Ain dira itzal andikoak Gipuzkoako mendi gogoangarri oek
· Son tan imponentes
Ain dira usaintsuak, bata zein bestea...! Naikoa atseginik emoten deustea lora biak
· Tan aromática una como otra; tan aromáticas ambas!
Ain dira usaintsuak, bata zein bestea...! Naikoa atseginik emoten deustea lora biak
· Cuánto placer me dan ambas!
Ain diruduna da gizon ori? .-Otsik asko ba du...; intxaurrak eztakit zenbateraino
izango diran
· Tiene mucha fama al menos
Ain ederki idazten asi, ta orain ixildu?... Aspuaren lanik ez gero, e?... Sua piztu ta
baztarrera
· Cuidado con dejar la pluma, después de animar a otros!
Ain egoki eta jakintsuro esan ziozkanakin’ Daviden su guzia itzali zuen
· Tan sabiamente
Ain egoki eta jakintsuro esan ziozkanakin’ Daviden su guzia itzali zuen
· Calmar la cólera de
Ain egualdi ederrak dagoz...! Luginak sendo dirautse lurrak astinduten... Baina
gagozan denporako’ onegien antza dago... Gero izango dira gerokoak
· Al freir será el reir
Ain egualdi ederrak dagoz...! Luginak sendo dirautse lurrak astinduten... Baina
gagozan denporako’ onegien antza dago... Gero izango dira gerokoak!
· Se diría que es demasiado bueno el tiempo
Ain enasak dira gai onetan ezkondu batzuek
· Tan desenvueltos o descocados son
Ain erantzuki-gabeak ziralarik’ etziozkaten ontzat artu, hitz oek
· Aun siendo tan irreprochables
Ain esker-mesede asko ta andiak egiten dauskuez bertako auzo nagusi ta txikiak
· Nos demuestran tanto agradecimiento
Ain esker-mesede asko ta andiak egiten deuskuez bertako auzo nagusi ta txikiak
· Chicos y grandes en general
Ain esku-ertsia izan dalako
· Tacaño, mezquino
Ain euri gozoa Jainkoagandik iritsi zionak, zer sariak uste bear etzituen?
· Una tan benéfica lluvia
Ain ezkutuan gorde zuan Antoniok bere jakinduria!
· Tan escondido tenía su saber!
Ain gagoz pozturik’ eze bertsoak urteten deuskue ule-ertzetatik-be
· Nos salen versos aun sin querer... de contentos que estamos
Ain gaude batzuk berriketan astia galtzera jarriak!
· Estamos ya tan habituados a perder el tiempo en charlar
Ain gauza entzunaren ganera aserratu jatan
· Por razón de haber oído tal cosa
Ain gizon gaiztoen bildurra oinperaturik’ aurrera egin eban
· Sin miedo a...; pisoteando el miedo de
Ain gogoz, pozik eta laster doia geure Jesus urrinera, zein urrera
· Tanto lejos como cerca
Ain goiz, nere etxetik?... -Bai, goiz edo berandu’ emen naiz. -Atsegin det.
· Por fin
Ain goiz, nere etxetik?...-Bai, goiz edo berandu’ emen naiz. -Atsegin det
· Cómo tan temprano por mi casa?
Ain goiz, nere etxetik?...-Bai, goiz edo berandu’ emen naiz.- Atsegin det
· Lo celebro
Ain goizago jaikitzearekin’ gogotu naiz mairako
· Me he hecho con ganas para la mesa
Ain gorri ikusten zuan ezik!
· Y es que lo veía todo tan negro!... La situación era tan crítica
Ain goseak beartua ikusi zuan bezein laster
· Tan estrechado por el hambre
Ain gozoa ta egokia zan Txapasta pelotaria’ ezkerrez eta eskubiz
· Con la misma facilidad y elegancia manejaba la derecha como la zurda
Ain ikusi-nai zukean Aur hura bere besoetan artzeko zoria eman zion Jaungoi koak,
bere deseo onaren alderako
· Aquel Niño tan deseado
Ain ikusi-nai zukean Aur hura bere besoetan artzeko zoria eman zion Jaungoikoak,
bere deseo onaren alderako
· En recompensa de
Ain ikusi-zale zana ikustea ez-ezik’ nor eta zer zana ezagutzea ere egin zion, Jainkoak
· A quien tanto deseaba ver
Ain ilun zegoan, eta alako aizerik zebilen’ ... eze, etzuan ez ezer ikusi’ ez ezer aditu
· Ni vio ni oyó nada
Ain ilun zegoan, eta alako aizetik zebilen’ ... eze, etzuan ez ezer ikusi’ ez ezer aditu
· Y tal viento soplaba que
Ain isil eta umila izanik’ askoren aotan ibiltzea txit min izaten zuen Josefak
· Le dolía mucho andar en lenguas
Ain jagi ibili direan eta oraindio-bere esaten direan irakaste deungaak
· Han tenido tanta boga
Ain jakituna izan-da, itaune ori egin!... Erdereaz-lako ardurarik erdia edo laurena
euki izan bazendu’ ori eta geiago ba zenkian
· Si hubieras tenido la mitad del interés del que has tenido por
Ain jorenez bilatzen dogun zoriona
· Con tanto afán
Ain kontu estuak artzen ziran orduan’ kristau bakoitzak dotrinatik iges egin etzezan
· Tanto se extremaba el rigor
Ain laginan ikasi eban latina’ guzti-guztiak konkortuta uzteraino
· Dejarlos pasmados, asombrados
Ain laginan ikasi eban latina’ guzti-guztiak konkortuta uzteraino
· Hasta tal punto aprendió que
Ain laster al dijoa? .-Zertan egon bear du? Bein erabaki-ezkero
· A qué va a estar esperando?
Ain lenen edo aurrerengo diran beste arazuz beterik badagoz eurak’ nozko, norako ta
norentzat dira abade-lagunak?
· De quehaceres tan apremiantes
Ain lotsatia zan eze’ utsagaz eukan gorritutzea
· Con nada enrojecía..., se ruborizaba
Ain luzero egon-bearrarekin euzki-begitan’ euzkiak pasau eban
· Cara al sol
Ain maite ditugun gorputz oek erok’ ... gure Jaungoikoak piztuko ditu
· Estos mismos cuerpos
Ain makal, argal ta gauza-ezak isten dauz gatx onek abereak
· Tan inutilizados o abatidos
Ain makurtua utzi du gizona gaitz-aldera, bere bekatu etorkiak
· Inclinado al mal
Ain minbera zeuden gure ezur-aragiak
· Todo el cuerpo dolorido
Ain nekezka ekarri dozun zur gogorrean josten zaituez esku-oinetati, Jesus!
· El duro madero que has traído tan trabajosamente
Ain odol beltzean il zuen Joab-ek’ David erregeren adiskidea
· Tan traidoramente
Ain omen eria, Erregearen alaba’ ... betiko galdu omen du ortzetan irria
· Ha perdido ya la facultad de reir
Ain ona izateko’ merketxoa zirudik
· Demasiado baratito
Ain onak izan ez arren lelengoan’ gogo barria artuten dabe gero otseginak
· Se estimulan; cobran nuevo ánimo. Los criados
Ain ondo-egina zan mutila!
· Tan buen corazón tenía; tan buenos sentimientos tenía...; era tan bienhechor
Ain ongi derizte bakeari ta elkar ongi ekusi naiari
· Avenencia, mutua benevolencia
Ain ongi derizte bakeari ta elkar ongi ekusi naiari
· Estimar en tanto la paz
Ain opa onagaz erantzuten deutsa, kurutzean josita dagoan lapurrari’ zein Jerusalen-
go Juez nausiari
· Con igual bondad, no menos correctamente
Ain ordutan’ Bilbon egon zirala dinoe
· A tal hora... en pretérito
Ain orri gutxin ibiltzen dira oraingo emakumeak!
· Andan tan ligeras de ropa...!
Ain parranderoa izanik ere’ inork sekulan itxura txarrean ikusi etzuana zan
· Jamás le vio nadie en mala forma
Ain penagarria zegoan gizonaren arpegia
· Tan lastimosa estaba...; tanta lástima daba
Ain samur eta esku-luzekoa da gure Jauna
· Tan dadivoso o generoso
Ain sarriro Meza Santuan irakurtzen degun parabola au
· Tan frecuentemente
Ain sarritan eroriaz’ bekaturako oitura erantsiko nioke nere buruari
· Contraería la costumbre
Ain su aundia artu bazuan Jaunaren asarreak ainbeste ekarri on eman zuen
zuaitzean... zer egingo ote du gurekin?
· Si tanto fuego prendió la ira de Dios
Ain su aundia artu bazuan Jaunaren asarreak ainbeste ekarri on eman zuen
zuaitzean... zer egingo ote du gurekin?
· En un árbol que dio tanto buen fruto
Ain taju tristean gizona ikusirik’ al eban ainean lagunduko eutsala, esango leuke nai-
nok
· Que haría todo lo posible por ayudarle
Ain txarra ez, baina naiko lardatsa izan da igandea
· Aunque pasable, bastante lluvioso
Ain txarrak derizte beren buruei Jesusen parean!
· Tan ruines se ven a sí mismos
Ain txera argia egin arren’ besteak otz eta motz eutsan abegia
· A pesar de tan amistosa salutación
Ain txera argia egin arren’ besteak otz eta motz eutsan abegia
· Recibimiento esquivo
Ain txukun ta garbizalea izanik’ gaxo aren ustel-usai kiratsak gogoan jo zuen Inazio
· Su hedor
Ain txukun ta garbizalea izanik’ gaxo aren ustel-usai kiratsak gogoan jo zuen Inazio
· Le dio repugnancia
Ain usai ta kirats gaistoa bota zuen’ ze guziak len-baino-len andik iges egin zuten
· Despedía tal hedor que
Ain utsean zeuzkatzien’ mundu onetako gauza guziak
· En tan poco estimaba
Ain zaarra izanik, gure Aita Santuak daukan osasuna ta buru argia’ miragarria da
benetan
· Lucidez
Ain zan makurra ango bizimodua! Bat-au bazan katua’ bestea txakurra...; azkenean’
indarra nagusi
· Tan desdichada era la vida que llevaban
Ain zarkin jartzen da nekazaria kale-jazkeraz’ ... asto bat krabelinakin ote dijoan
ematen dute batzuk
· Hace tan mala facha!
Ain zegoen ederra eta itxurazkoa, txekor-iztar hura! Etzan agiri aragi-labana’ eta
puskarik ezin kendu! Osoa eraman nuen
· Era tan hermosa y de buen ver!
Ain zegoen ederra eta itxurazkoa, txekor-iztar hura! Etzan aragi-labana’ eta puskarik
ezin kendu! Osoa eraman nuen
· No aparecía el cuchillo carnicero
Ain ziztrinez jantzia zegon’ ... marruka asi ziran bat-batean aren aurka, zintzurrak
urratu-bearrean
· Vociferar hasta desgañitarse
Ain zorrotza ta uste-bagekoa izandu zan Frantzesarentzat’ batetako sarrera gogor au
· Este repentino ataque
Ain zurrak gara munduko irabazirako, ta ain sorrak geure arimentzako!
· Tan dejados o flojos
Ain zurrak gara munduko irabazirako, ta ain sorrak geure arimentzako!
· Tan despiertos o diligentes
Ain zuzen’ apaiz bat zijoan bide artatik; ikusi’ ta saietsa emanez’ aurrera egin zuen
· Dando un rodeo, pasó de largo
Ain zuzen, aste artan’ txerri iltzea zuten: ez zan neke aundirik bazkaria gaitzen
· Preparar la materia para la cocina
Ain zuzen’ gaur izan bear zuen
· Precisamente
Ain zuzen, lentxeago’ Joanesek eta Malentxok esatekorik ezkutuenak esan zizkioten
alkarri
· Se contaron los secretos más íntimos
Ain zuzen’ orduantxe eioan Anjel-be kale batetik besterako mailetan gora errenka-
errenka; ta uste-uste-barik jo eben alkar gazte biak
· Se encontraron frente a frente
Ain zuzen’ orduantxe eioan Anjel-be kale batetik besterako mailetan gora errenka-
errenka; ta uste-uste-barik jo eben alkar gazte biak
· Precisamente
Ain zuzen’ orduantxe zegoan Pedro-Anton zarra’ belarra ebakitzen, muno baten
egian
· Precisamente..., casualmente
Ain zuzen-bere’ Abadinoko bertakoak zirean’ gipuzkoarren ondoan egozan gazte
batzuk
· Precisamente
Ain zuzen-bere’ Abadinoko bertakoak zirean’ gipuzkoarren ondoan egozan gazte
batzuk
· Precisamente eran del mismo Abadiano
Ain zuzen-bere, gaur bear dozue?
· Precisamente hoy
Ain zuzen-bere’ orduantxe azkureak emon eutsan
· Sintió comezón; le vinieron ganas de rascarse
Ain zuzen ere’ gaur du eguna Garazik; eta bear dan legez jai egiteko’ puska bikaina
jarri du gosari
· Celebra su día
Ain zuzen ere’ gaur du eguna Garazik; eta bear dan legez jai egiteko’ puska bikaina
jarri du gosari
· Ha traído un buen almuerzo
Ain zuzen ere’ gaur du eguna Garazik; eta bear dan legez jai egiteko’ puska bikaina
jarri du gosari
· Para celebrarlo como conviene
Ain zuzen ere’ gaur du eguna Garazik; eta bear dan legez jai egiteko’ puska bikaina
jarri du gosari
· Precisamente hoy
Ainbat arinen aldendu bear dok’ mutil aregandik
· Cuanto antes
Ainbat arinen bear da ekarri arran txikia, katuari iminteko... Onan larri joaku bizia;
geutu daiguzan noizbait geure buruak!
· Tengamos conciencia de nuestro valer! Levantémonos de nuestra postración!
Ainbat arinen bear da ekarri arran txikia, katuari iminteko... Onan larri joaku bizia;
geutu daiguzan noizbait geure buruak!
· Esto no es vivir; vivimos en continuo susto. N.B. Arran txintxarri
Ainbat arinen beragana agertuteko agindua emon eutsen
· Cuanto antes
Ainbat arinen bigarren zatia prestatara aurreratu naz
· Cuanto antes
Ainbat arinen egin daigun eskutiztxu bat
· Cuanto antes
Ainbat arinen urtetea oba dogu
· Cuanto antes
Ainbat artoberokeri, ainbat joan-etorri, ta ainbat txuriko eralgi’ ... ta azkenean?...
Ezebez! Olantxe dira gure kontuak
· Tanto gasto de pesetas
Ainbat artoberokeri, ainbat joan-etorri, ta ainbat txuriko eralgi’ ... ta azkenean?...
Ezebez! Olantxe dira gure kontuak
· Tanto vano optimismo
Ainbat bidar egin dogu dantzan, iretargi zuritan!
· A la claridad de la luna
Ainbat bider ausi dot neure bidea, beragaz topo ez egitearren
· Desviarme de mi camino por
Ainbat erriko zar-berri batu ditu bere liburu orretan
· Una multitud de misceláneas del pueblo
Ainbat eta ainbat diru urtu eben, errira ur barriak ekarten;... eta len baino ur
gitxiago gaur
· A pesar de tantísimo dinero como se invirtió en la traída de aguas
Ainbat eta ainbat lanik-gabeko dabil or barrena
· Se ve por ahí tantísimo desocupado
Ainbat eta ainbat lanik-gabeko dabil or barrena
· Tantísimo obrero parado
Ainbat eta ainbat lanik-gabeko dabil or barrena
· Por ahí...; por esos mundos
Ainbat eta saldu-erosi obeak egiten dira orrela
· Tanto mejores negocios
Ainbat gari izan da aurten’ batean-bestean
· Aquí y allí
Ainbat gauzak barrua mintzean’ bere andra on ta umeak sartuko deutse biotzean
poza, ez bestek lur onetan
· Causarle pena; hacerle sufrir moralmente
Ainbat gauzak barrua mintzean’ bere andra on ta umeak sartuko deutse biotzean
poza, ez bestek lur onetan
· Le consolarán
Ainbat geroen osatuko bagintzozak-be’ ezkeunkek asko galduko
· Lo más tarde posible
Ainbat gizon-da emakumezko tartean ainbat sasoiko, urak eramanak’ gure begien
aurrean berriz ez ditugu ikusiko
· Ya no los volveremos a ver
Ainbat goreen salduko dabee. Ainbat merkeen erosi gura dabee
· Lo más barato posible
Ainbat goreen salduko dabee. Ainbat merkeen erosi gura dabee
· Lo más caro posible
Ainbat indarrak berdinduz’ inoiz... ni bai, i bai... sartzen dira ontziak zuinera.
Estropadan
· Nivelados hasta no poder apenas apreciarse ventaja
Ainbat kristaurek’ uraren mende beren eriotz larria!... Besteak beste’ ori bai dala
triste ta negargarria!
· Aparte de todo lo demás
Ainbat lasterren eroan bear dabe seina eleizara, bateatutera
· Cuanto antes
Ainbat lasterren garbitu daiezala kontuak
· Cuanto antes
Ainbat lasterren garbitu daiezala kontuak
· Dirimir la cuestión
Ainbat lasterren osatu bedi!
· Cuanto antes
Ainbat len lagundu ezik’ arin baino arinago ilgo jaku
· Cuanto antes
Ainbat modurik onenaz adierazoten emon daiola alkateak agindukoari’ eztala ondo
ipintea
· Dárselo a entender, avidar, a la autoridad superior
Ainbat mutil gazteri zuzendu dautse ogibidea abade orrek!
· Les ha procurado el modo de vivir
Ainbat ondoen beteten badozuz zeuen eginbearrak’ zeuentzat aterako dozuz sariak
· Para vosotras mismas será la recompensa o ganancia. N.B. Todavía para este autor, las
flexiones verbales del Zu tienen sentido plural
Ainbat ondoen buruti beatzera apainduta joaten dira plazara
· Engalanadas; de punta en blanco
Ainbat ondoen buruti beatzera apainduta joaten dira plazara
· Engalanadas; de punta en blanco
Ainbat ondoen itzegitera egingo dot alegina
· Hablar con el mayor esmero posible
Ainbat sarrien etorri!
· Ven lo más a menudo que puedas!
Ainbat txarrago, egin ezpadezu
· Peor, si no lo has hecho
Ainbat txarrago’ ori egin badezue!
· Peor todavía si
Ainbat ume erdi-biloiz, eske ta eske’ ta euren ezbearrak erakusten...! Nori ez biotza
eroan?
· A quién no causar lástima? Quién no va a conmoverse!
Ainbat ur gitxien galdu daian sats-meteak
· La menor cantidad posible de agua
Ainbat urtetan sufritu ezinik gaude gure ibaiaren asnas zikin, kirastua: botako luke
nazkaren nazkaz zerraldo lurrera mandua
· Un hedor que echa para atrás
Ainbat urtetan sufritu ezinik gaude gure ibaiaren asnas zikin, kirastua: botako luke
nazkaren nazkaz zerraldo lurrera mandua
· El vaho pestilente del río
Ainbat zeatzen esango deutsut’ zeuek jakin bear dozuna
· Lo más exactamente posible
Ainbat zeatzen ta zintzoroen gorde bear dogu Jaungoikoaren legea
· Con la mayor exactitud y fidelidad
Ainbat zuzenen egingo ei dabe, bide ori
· Lo más recto o directo posible
Ainbat-ainbatean’ ederragoak dira Jangoikoarentzat gaztetasuneko egite onak’
zartzarokoak baino
· En igualdad de condiciones
Ainbat-geien ekarrizu!
· Trae lo más posible
Ainbat-leen amaitu gura neuke zure soinekoa
· Cuanto antes
Ainbatuten dabe iru brokal karezna, sei edo zazpi onkalduten badabe... ?
· Calculan
Ainbeste alderditan birrinduta gaiagozak!
· Nos tienen tan machacados...!
Ainbeste anai, zorigaiztoan, buruak austen, frantzez-erderetan, euskerea azturik...!
Arroztu bedi arin alako egarria!
· Estudiando con afán
Ainbeste anai, zorigaiztoan, buruak austen, frantzez-erderetan, euskerea azturik...
Arroztu bedi arin alako egarria!
· Extíngase, olvídese, destiérrese...!
Ainbeste anima deabruari atzaparretatik kendu-ondoan’ Galileara joan zan
· Después de librar de sus garras
Ainbeste arima galtzen ikusteak’ biotza lertzen daust... Lertu-bearrez jarten jat
biotza’ au gogoratzean!
· Se me quiebra el corazón de dolor
Ainbeste atarramentuko jendea ikusirik’ izutu zan
· Gente de tanto boato
Ainbeste atzera-aurreraz nekatua zegoen
· De tanto trajín o ajetreo
Ainbeste aundiko ebiteakin euritearekin’ ez arritu kaltea izatea
· Con lluvias tan torrenciales
Ainbeste aztarrika egin-arren’ zurgintzako irabazia baino askoz geiago etzan izan
beste lantegi ontakoa
· A pesar de tanto traqueteo o agitación
Ainbeste balioko gauzai arreta geigorik ez!
· Cosas de tanto precio
Ainbeste balioko gauzai arreta geigorik ez!
· Es una pena que no las trate con más cuidado
Ainbeste baztar ikusia izanik’ nolatan ez dakik ori?
· Recorrer muchas tierras
Ainbeste bear erdika daukazanak’ atsen puska bat nozbait bear izaten dau.
Atsenatseden.
· Quien tiene tantos trabajos a medio hacer
Ainbeste berriketakin ekarri natxotek.., au zala ta bestea zala... ortik eta emendik...’
eta utserako!
· Coplas, historias, argucias... Que si esto..., que si aquello..., patatín patatán
Ainbeste bidar merezidu izan dot’ Zeuk ni inpernuko ondarretara kondenetea
· A lo más profundo del infierno
Ainbeste bidean eraman zituen eginkizuna beteta’ beren bazterretara zijoazen
Magoak
· El quehacer que les había impulsado a tan largo viaje
Ainbeste bidean gora jarrita, nola jango zittun, artaleak oilo gaxoak?
· Colocados tan arriba, a tanta altura
Ainbeste bidean jun-bearra asko eztala..., gero aren zai egon?
· Por si no bastara; por si fuera poco el hacer tan larga caminata
Ainbeste bidean jun-bearra asko eztala, gero aren zai egon?
· Por si no bastara tan larga caminata
Ainbeste bidean oinez etorri diranak
· En tal largo recorrido
Ainbeste bidean zorion-bila joanik’ aruntzakoan bainon pobreago nator: eztakart
etxerako’ urteak besterik
· Después de ir tan lejos
Ainbeste bideko mandaturik artu nai eztu. Lurdestik zerbait ekartzeko eskatu zaion
orrek
· Encargos para sitios tan distantes
Ainbeste bider atzea eman badiozu ere’ berriz eta berriz etorri nai du zuregana.
· Darle la espalda
Ainbeste bider egin det bekatu zure kontra!
· He pecado tantas veces!
Ainbeste bider Jainkoari zor diotena egin nai ez: ori egundainoko nabarmenkeria da
· Es un escándalo inaudito
Ainbeste denbora egin dezu Bilbon...; erderaz bat ere itxuratu zera?
· Ya empiezas a manejarte en castellano más o menos?
Ainbeste denporan agertu-barik euki dot; baina obe da noizbaiten’ sekula ez baino
· Más vale tarde que nunca
Ainbeste diru eleike egin Jaungoikoaren bidetik
· Honradamente; obrando como Dios manda
Ainbeste egiteko, arren!... bestela’ senarra ilko ziotela. Alperrik guztia!
· Que por favor, no se lo negase...!
Ainbeste egiten badu, jauna, neri lana eman?
· Si hiciera Vd. el favor de darme trabajo?
Ainbeste emakume alargun utzi ditu gerrak; ainbeste neska-gazte’ gairik-gabe
· Sin su prometido
Ainbeste eriotza beingo-bateko ikusita-bere’ ez dabee iratzartu gura
· A pesar de ver tantas muertes repentinas
Ainbeste etsairen mendean dago nekazariaren jana
· A tantos enemigos está expuesto
Ainbeste gauza eder salgai ikustean’ begiak argituko zaizkio’ aruntz azaltzen danari
· Se le animarán los ojos; se sentirá atraído...; se aficionará a
Ainbeste gaxo ondo idukitzeko etxeko etorriak asko ezpaziran’ inguruetako
alderrietara irteten zan, eskera
· Si no bastaban los ingresos de la casa
Ainbeste gerra goitu ezinda’ dan-ori atsotu zara!... Zaurien zauriez galdu-galduta’
iltera zoaz, Ama!
· Toda marchita, caduca
Ainbeste gerra goitu ezinda’ dan-ori atsotu zara!... Zaurien zauriz galdu-galduta’
iltera zoaz, Ama!
· Desangrada por tanta herida
Ainbeste goratasun emoten eutsen-aberea
· Tan ensalzada, tan alabada
Ainbeste ibili egin det orren bila... eta esku-aurrean neukan
· Después de tanto andar
Ainbeste ibili egin-ezkeroz’ nai litzake! zerbait eskeini, datorrenari
· Qué menos que eso!
Ainbeste ibili egin-ezkeroz’ nai litzake! zerbait eskeini, datorrenari
· Después de tanto caminar
Ainbeste ixkixalda su-gainean ez eukitzeagatik’ jan-gabe ere egongo nintzake,
etxeratu arte
· Tanta cacharrería
Ainbeste jatekok’ larritu egin nabe
· Tanta comida me ha producido náuseas
Ainbeste kalteren egilea mendean artu zutenean’ txit poztu ziran; baina gozoa laster
mindu zitzaien
· Cuando cayó en sus manos
Ainbeste kalteren egilea mendean artu zutenean’ txit poztu ziran; baina gozoa laster
mindu zitzaien
· Poco les duró su gozo; pronto se les agrió la fiesta
Ainbeste kantarirentzat’ San Antoniok eztauko otzurrik
· No tiene recursos bastantes para tantos... la cofradía de S. Antonio
Ainbeste koipe ibiltzen du kanpokoakin...; etxean berriz beti purrustaka
· Brusquedad, aspereza, malos modos
Ainbeste koipe ibiltzen du kanpokoakin...; etxean berriz’ beti purrustaka
· Es todo miel con los extraños
Ainbeste lan egin ondoren’ gurea gertatu zan galtzaile... Urrengoan ordaindu bearko!
· Al nuestro le tocó perder
Ainbeste lan egin ondoren’ gurea gertatu zan galtzaile... Urrengoan ordaindu bearko!
· Otra vez será!
Ainbeste lan egin-arren’ ez due zorrik atera
· No han logrado pagar ninguna deuda
Ainbeste lan eta ainbeste biotzondokok’ gizonik gordinena ere belaxkatu bear; eta
azkenerako’ erabat erkinduta, edo nolabait-antzean beinipein arkitu zan
· Sentirse bastante mediano
Ainbeste lan eta ainbeste biotzondokok’ gizonik gordinena ere belaxkatu bear; eta
azkenerako’ erabat erkinduta, edo nolabait-antzean beinipein arkitu zan
· Tantas emociones
Ainbeste lan eta ainbeste biotzondokok’ gizonik gordinena ere belaxkatu bear; eta
azkenerako’ erabat erkinduta, edo nolabait-antzean beipinein arkitu zan
· No podía menos de quebrantar la salud del más fuerte
Ainbeste lo-galdu egin du gaxoak, bere aur ori zaintzen
· Perder noches
Ainbeste maite zuan amona ilda’ lurrean jabe-gabe gelditzen zan Bentura gaixoa
· Desamparado, sin apoyo
Ainbeste miloi gizon, alkarri begira, beste lanikan-gabe, kargatu ta tira, or ari dira
gogor, zer dan ez dakitela beren asarrea! Europako gerran
· Sin otra ocupación que la de matarse
Ainbeste miloi gizon, alkarri begira, beste lanikan-gabe, kargatu ta tira, or ari dira
gogor, zer dan ez dakitela beren asarrea! Europako gerran
· Unos frente a otros
Ainbeste miloi gizonek euren deadarra jasotzen dabenean
· Alzar grito de protesta
Ainbeste nai zitzaion gizon bat agirian iltzeak’ ikaratzen zuen Saul
· Darle muerte a cara descubierta
Ainbeste negar euskal-errira ekarri duben erdara orretan egiten dira or sermoiak,
erdaltzaletxoen batzuek biltzen diralako
· Algunos aficionadillos a
Ainbeste negar euskal-errira ekarri duben erdara orretan egiten dira or sermoiak,
erdaltzaletxoen batzuek biltzen diralako
· Portadora de tantas desdichas; tan funesta
Ainbeste negarbidetan lagundu izan zinigun orrek’ orain ere lagundu gaitzazu!
· En tantas tribulaciones
Ainbeste negarrekin’ begiak gaixotuak zeuzkan
· Ojos mustios o lánguidos de tanto llorar
Ainbeste neke minez auldurik’ irugarren aldian emen jo du lurra... Jesus-ek
· Caer en tierra
Ainbeste neke-urratze-arren’ gogoaren zoriona etzuan galdu Jesukristok
· A pesar de tantos tormentos
Ainbeste ondasunez nasai aurkitutean euren buruak’ ak bai pozik joten dabela
txilibitua!
· Viéndose en tanta abundancia
Ainbeste orrua egin bearragaz’ eztarria urratuta daukat
· Tengo irritada la garganta
Ainbeste panparroikerik-be’ igoindu egin oi-dau bat
· Llega a causar fastidio
Ainbeste txalo eta jasotzerekin’ ezti-bitsean dabil
· Anda en la gloria...; bañándose en agua de rosas
Ainbeste txotxolo-kume’ lerdea zeriela euki ditu begira, neskatxa orrek
· A cuántos bobos ha tenido encandilados...!
Ainbeste urte alperrik emonen kontua emon bearko dozu
· De tantos años malgastados
Ainbeste urtean arria-legez bekatuan urtetua dagoana... norako da bere azkenean?
· Encallecido en el pecado años y años
Ainbeste urtetan garbi bizi’ eta geroenean pekatu larri bategatik galdu zinan
· Y al fin
Ainbeste utsegite edo oker ba dakusgu gizartean’ gauzak burubidez ez egitearren!
· Por no hacer las cosas con consejo
Ainbeste zorionetan arkitu zanean’ biotza uanditu zitzaion’ eta arrotu zan
· Envanecerse, engreírse
Ainbestean ere dagoana’ andra Joxepa da
· Quién está más o menos regular. La que va tirando mejor
Ainbeste-bere nok emon ez eukan
· No había quien le ofreciese ni eso
Ainbestekin’ gabon eta bigar arte!
· Y sin más..., baste por hoy
Ainbesteko gizon prestu bat era arretan galtzeaz’ naigabe ederra izan zan, gure
artean
· Causó gran pesar la pérdida de un hombre tan íntegro como aquél
Ainbesteko gogoa ta leia zion Inigok Olasko Ama-Birjinari’ oxta-oxta anken gainean
zebilenean
· Cuando apenas se tenía en pie..; cuando apenas sabía andar
Ainbesteko gogoa ta leia zion Inigok Olasko Ama-Birjinari’ oxta-oxtan anken gainean
zebilenean
· Tanto era el afecto que le tenía
Ainbestekorik ez dot ikusi gaurdaino
· Jamás he visto cosa semejante
Ainbesteraino erazeki zitzaion Jesus onaren biotzari’ guri ongi naiez
· Tanto ardió de amor su corazón
Ainbesteraino sartu jakozan berbakaz’ eze eurai alde eragitea gogoratu eban
· Tanto le improtunaron o acosaron con palabras
Ainbesteraino txoratu omen zitzajon gure gizonari tresna arekin
· Tanto se encaprichó el hombre con aquel chisme
Ainbesteren artean’ bera izentau eben, joan zanaren ordeak egiteko
· Para sustituir al que se fue
Ainbesteren ekinagaz’ eztarriak legortu jakezan
· De tanto hablar
Ainbeste-xamarrean igo ginuan araino
· Sin mayor dificultad
Ainbestez etzan ase Kaifasen gogoa
· No se dio por satisfecho con eso
Ainbet morrosko eder agurtu doguz emen’ gabon-zar-barriek igaroten etorrite
· A pasar la noche vieja y año nuevo
Aineketan arineketan oilarra irabazteko moduan enago’ baina, astiro bada-be’ ibili
nabil
· Aunque sea despacio, al menos ando
Aineketan arineketan oilarra irabazteko moduan enago; baina, astiro bada-be’ ibili
nabil
· No estoy como para ganar una carrera
Aineketari bi agertu zirean; Durangora zein lenago joatea zan posturea
· A quién llegaba antes
Aineketari bi agertu zirean; Durangora zein lenago joatea zan posturea
· Corredores
Aines’ guziz begikoa zen
· Inés era muy simpática
Aingeru Aundi Aralar-koak artu zaitzala: atsekabean bilatzen baitzenun aren egarte
zabala
· Te acogías bajo sus alas protectoras; bajo su generosa protección
Aingeru bat bezain garbi bazina ere’ Gorputz Sainduaren jateko ez zintazke gai; ez
eta hunkitzeko bereko
· No serías digno ni siquiera de tocarlo
Aingeru bat giz-antzean aurkeztu zitzaion
· Presentarse en forma humana
Aingeru batek, dama jantzita’ nauko gaur atsegin-barik
· Me tiene desasosegado
Aingeru batek, dama jantzita’ nauko poz-barik; bere gomuta gozo-mindunak ezteust
emoten bakerik; bere irudia egiten dot’ nagoanean bakarrik
· Su imagen me asedia; evoco su recuerdo
Aingeru batek, dama jantzita’ nauko poz-barik; bere gomuta gozo-mindunak ezteust
emoten bakerik; bere irudia egiten dot’ nagoanean bakarrik
· Me trae desconsolado
Aingeru batek, dama jantzita’ nauko poz-barik; bere gomuta gozo-mindunak ezteust
emoten bakerik; bere irudia egiten dot’ nagoanean bakarrik
· No me deja sosegar
Aingeru batek esan zion aitari zure izena, ta zu zer zaitezken urrenez urren
· Lo que has de ser sucesivamente en el curso de tu vida
Aingeru batek iduki zion besoa Abraham-i
· Le contuvo el brazo
Aingeru begiralea eta ifernuko etsaia: lekuko horietarik bat-ez-bertzea’ ez da ixilik
egonen’ gure Jaunak bere aintzinera deitu gaituzkenean
· Ni uno ni otro de ambos testigos
Aingeru begiraleak ere bere aldetik egin du zerbait
· Se ha notado la asistencia del ángel de la guarda
Aingeru bi, giza antzean’ zuriz jantzirik, etorri zitzaizten
· En forma humana
Aingeru danak dozuz serbitzari esaneko
· Dóciles, obedientes servidores
Aingeru eder biotzekoa!
· Angel mío de mi alma
Aingeru ezpataria neu izan banintzon’ ... Eba bera ilgo inonan nik, eta kitu!
· Si hubiera sido yo el Angel exterminador
Aingeru galdu onek’ ... su-leze artara eramango ginuzke, bere esanetara jarriko
bagina
· Si siguiéramos sus dictados
Aingeru goxo egal-luxien berririk etzan goitik
· No había indicios de; no había asomos de
Aingeru guztiak bere agindura dauzka
· A sus órdenes
Aingeru matraila-biribil batzuk’ jolasean barre-gozotan egozan, erara, aukeran,
eztitan
· Rebosantes de gozo y de paz
Aingeru matraila-biribil batzuk’ jolasean barre-gozotan egozan, erara, aukeran,
eztitan
· Mofletudos
Aingeru orietatik bat ematen diozu lurreko bakoitzari’ zai dezan ta gorde
· Cuidar, proteger
Aingeru orok Jainkoaren itza entzuten dute’ ez noski berenez; baizik beste edozein
aingerurena’ Jainkoarena litzanean entzun ta beteaz
· Como si fuese la palabra de Dios
Aingeru orok Jainkoaren itza entzuten dute’ ez noski berenez; baizik beste edozein
aingerurena’ Jainkoarena litzanean entzun ta beteaz
· No por sí mismos directamente
Aingeru Santuak! zuen begira nago... Atozte laster ni libratzera!
· En vosotros espero
Aingeru ta gizonen kontuak artzeko dago; ta aren eskutik artu bear dute Zerurako
daudenak’ ango gloria
· Ha de juzgar
Aingeru ta gizonen kontuak artzeko dago; ta aren eskutik artu bear dute Zerurako
daudenak’ ango gloria
· Los que se han de salvar
Aingerua!
· N.B. Al oir el toque de campana que anuncia muerte de párvulo: aingeru-txintxiña
Aingerua baino zuzenago ibili naiz kontu orretan
· Tengo las manos completamente limpias en ese asunto
Aingerua berriz ere’ aurkez-aurke jarri zitzaion, paret-arte bat igarotzean
· Ponérsele frente a frente
Aingerua ezkutatu zitzaion’ eta Pedro orduan korderatu zan
· Entonces volvió en sí
Aingeruak Ama-Birjineari barri onak ekarri eutsozan
· El ángel del Señor anunció a María
Aingeruak berak beldurrez ikara daude Aren aurrean
· Tiemblan de temor
Aingeruak bezain kontari onak balira ere
· Calculadores exactos
Aingeruak bezin eder’ igo zan odeietan gora
· A través de las nubes; por encima de las nubes
Aingeruak bezin eder’ igo zan odeietan gora
· Hermoso como los ángeles
Aingeruak erakutsi ziozkan-esanetatik etzan irten Balaan
· No se apartó de sus órdenes o instrucciones
Aingeruak han izanen ditutzu, bidera etorriak
· Te saldrán al encuentro
Aingeruak zaitue esku-besotan eroango’ arririk inon zure oinak ez dagian jo
· Para que no tropiece contra ninguna piedra
Aingeruak zer kirastu ta zer galdu balute’ eliokete Jainkoak andik jetxitzen utziko
· Si fuesen capaces de contaminarse
Aingeruak’ zuri kontu artzeko daude, arririk jo ez dezazun
· Para cuidar de ti
Aingeruak’ zuri kontu artzeko daude, arririk jo ez dezazun
· Para que no tropieces con ninguna piedra
Aingeruaren itzak aditu zituanean’ pentsatzen jarri zan Maria’ zeri ote zegokan
onelako agurra...
· A qué obedecería
Aingeruaren izenaz deitu eutsan abade jaunak’ ura burura botatean
· Al bautizarla con el nombre de ángela
Aingeruen argitasun zorrotzari ere gainez eragiten dion gauza au ezagutzeko’ inor
ezta gai
· Que supera a la penetración de los mismos ángeles
Aingeruen argitasun zorrotzari ere gainez eragiten dion gauza au ezagutzeko’ inor
ezta gai
· Nadie es capaz
Aingeruen berdin egiten zaitu Jaunak
· Al nivel de los ángeles
Aingeruen Erreginak’ bizirik eta osorik ekar nezala Eskual-Herrira!
· Me traiga sano y salvo
Aingeruen hauzoan hartua izan zen
· En la compañía de los ángeles
Aingeruzko amabi samalda ere baino geiago
· Más de doce legiones de ángeles
Aingirak’ buztana du gaixtoenik larrutzeko
· Es la cola lo que tiene más duro de pelar; lo más costoso
Aingirearen buztana baino labanagoa da
· Escurridizo como una anguila
Aingiru gaixtoa’ behingoaz galdu eta gogortu zen betierekotz
· Con un acto instantáneo se perdió para siempre
Ainhitz galtzen duzu’ zure burua batez gorago idukitzeaz
· Con tenerte por superior a un solo
Aino egine iritxi da. Ler gaizto eginik
· Ha llegado rendido, molido
Ainoa guzia’ bestan ginuen herenegun
· Estaba de fiesta
Ainoako gaztek’ pilota jokotarat gura dute: josteta zilarrago hauta ez dukete
· No pueden escoger deporte más limpio
Aintzakotzat artu ez dogulako’ asarre dago
· Tomarlo en consideración; tenerlo en cuenta
Aintzakotzat artu ez ebalako’ sapua zetsan eutson bizi guztian
· Le guardó rencor
Aintzat artu baino len’ aspaldi ikasia det
· Antes de caer en la cuenta de su verdad o de su importancia
Aintzat artu ta itzalez artu bear da inor’ dongea izan-arren
· Tratar con consideración
Aintzat artuaz’ Elutseta barna jo du lagunak, lan asko duela eginez
· Estimándolo mucho... no ha aceptado la invitación
Aintzat artzekoak ete zirean, ala ez’ euskereari ipini leikezan atzerapideak?
· Válidas, dignas de tomarse en consideración
Aintzat artzekoak ete zirean, ala ez, euskereari ipini leikezan atzerapideak?
· Las trabas o impedimentos
Aintzaz artuta dagozan legeen kalte-bagarik emon-ezkero ezkontzako berbea’ kobru
emon bear jako berbeari
· Sin menoscabo o quebranto de las leyes. La promesa dada en conformidad con las
leyes reconocidas
Aintzin hortan erran dudan bezala
· Hace un momento
Aintzin ortan’ bati-bateko eriotz lazgarriz il da
· últimamente
Aintzin ortan’ bati-bateko eriotz lazgarriz il da
· Ha muerto de terrible muerte repentina
Aintzina batian’ ba ei ziran Eibarren lagun bi’ beti biarrari nundik zirkin eingo
ibiltzen ziranak
· Buscando la manera de esquivar el trabajo
Aintzina ere’ hari zen bere ohiko lanari
· Proseguía en su ocupación de antes
Aintzinerat etorri zitzaion’ gizon aspaldi hartan debruak hartu bat
· Ya de mucho atrás endemoniado
Aintzinetik torra igortzi’ gibeletik jorra
· Caricias por delante, traición por detrás
Ai-oi, gabaren on!... Jaio-berri ori non degu, non?
· Ah, qué rica noche!
Aipamen handiko gizonak
· De gran fama; célebres
Aipatu ditugun bi hortzak’ xilo dira gain behera; zolatik mokora; burutik buru
· De arriba abajo; de un extremo a otro
Aipatu ditugun bi hortzak’ xilo dira gain behera; zolatik mokora; burutik buru
· Están huecos
Aipu andiko gizona da
· Hombre de mucha fama
Aipu, omen, edertasun Jainkoari’ ... asieran, orain eta egun eguzki!
· Por los siglos de los siglos
Aire gaixtotikako gaitza du
· Tiene algún maleficio
Aire zaharrak’ gal-orduan dira
· Nuestras viejas melodías se están perdiendo
Airekoak ere ez dira haizuko zeru-gainean ibiltzea
· No se les permitirá sobrevolar a los aviones
Aireplanak’ itzul eta itzul ari dira... Gure eliza keinatua dutea? ala ez? Gure
bihotzak’ jo eta jo
· Estarán apuntando a nuestra iglesia?
Aireplanak’ itzul eta itzul ari dira... Gure eliza keinatua dutea? ala ez? Gure
bihotzak’ jo eta jo
· Laten con fuerza los corazones
Aireplanak’ itzul eta itzul ari dira... Gure eliza keinatua dutea? Gure bihotzak’ jo eta
jo
· No hacen más que dar vueltas
Airez-aire eraman dute gero partida
· Han ganado con gran facilidad o presteza
Airez-aire nausitu zaizkote gureak bertzeeri, pelotan
· Les han ganado holgadamente
Airez-aire partida irabazi zuten Cambo-n Saratarrek
· Se llevaron de calle a sus contrincantes
Airezkari hoberenak’ ba doazkigu bat bertzearen ondotik; joan den astean’ Lemozie
famatuaren aldi zen’ bizkarr-hezurraren hausteko
· Van muriendo uno tras otro. Los mejores aviadores
Airezkari hoberenak’ ba doazkigu, bat bertzearen ondotik; joan den astean’ Lemozie
famatuaren aldi zen’ bizkarr-hezurraren hausteko
· Fue el turno de
Airezko egaztin arin’ larrez-larre gan niro egalez... Joango nintzake.
· Me iría volando por encima de los campos, convertida en ave ligera
Airezko tresnak, lurrari hurbil’ ez du behar haize-zirimolarik; bertzenaz’ talo bat
bezala lurreratzen da
· Cae por tierra el avión hecho tortilla
Aisa aldaratu nai badu gogoa lurreko gauzetatik
· Apartar el deseo o la mente de
Aisa atera da azkenik garai, Manex. Sega-apustuan
· Triunfa holgadamente el bajonavarro
Aisa bizi diranak’ atera dezakee barauren bat edo beste
· De posición desahogada
Aisa bizi diranak’ atera dezakee barauren bat edo beste
· Hacer algún ayuno por penitencia
Aisa eramaten dituzte elkarren utsak
· Perdonarse mutuamente
Aisa garai lezake gazteak bere grina au; baina ezauzi egiten da denbora aetan
· Se resiste a ello; no se quiere
Aiseago buruak bero-araziko zituelakoan’ langiletara jo zuen lehenik
· Entusiasmarlos, ganarlos a su causa
Aisiara aixa bizitzera utzten bazituen’ nabasitzeko bidean jarriko ziren; eta handik’
behar etzena sortuko zen
· Originarse algún inconveniente o conflicto
Aisiara aixa bizitzera utzten bazituen’ nabusitzeko bidean jarriko ziren; eta handik’
behar etzena sortuko zen
· Alzarse a mayores
Aistion errana zuritu bearrez dabila
· Queriendo disimular lo que ha dicho
Ait’ amek ba dute eskua nahas-mahasari eza emaiteko
· Tener derecho
Ait’ amek ba dute eskua nahas-mahasari eza emaiteko
· Coeducación
Ait’ amek ba dute eskua nahas-mahasari eza emaiteko
· Oponerse
Aita, aal bada’ bego ontzi au Nigana-gabe!
· Pase de Mí este cáliz..., sin que Yo lo beba
Aita, ahalge nuzu, zer egin dutan erraiten.- Ez da ahalgerik lotsarik, ez bertzerik:
mintza zaite garbiki!
· No hay aquí vergüenza ni cosa que valga... habla! Qué vergüenza ni qué niño muerto!
Aita, aita! jarri neure ganean! oratu neuri! ni indartsua naz, eta neuk eukiko dot,
laguntasuna datorren-arte
· Yo os sostendré
Aita an urbilean zutela jakinik’ bidera irten zitzaizkan
· No lejos de allí; por allí cerca
Aita aren esker biotzekoak zerura eroan ebela angerutxoak’ ez dot nik euki ardura
· No dudo lo más mínimo
Aita, aspaldi dut gogoz Garazi Iriarte Etxaldeko da, baina baitaratu zaite: garbi
itzeginik gaude; elkar dugu maite
· Reflexiona un poco; date cuenta
Aita, aspaldi dut gogoz Garazi Iriarte. Etxaldeko da, baina baitaratu zaite: garbi
itzeginik gaude; elkar dugu maite
· Ya nos hemos hablado abiertamente
Aita, aspaldi dut gogoz Garazi Iriarte. Etxaldeko da, baina baitaratu zaite: garbi
itzeginik gaude; elkar dugu maite
· Es de familia rica; es propietaria
Aita, aspaldi dut gogoz Garazi Iriarte. Etxaldeko da, baina baitaratu zaite: garbi
itzeginik gaude; elkar dugu maite
· Hace tiempo que llevo en mi corazón a
Aita: atera nazazu inka ontatik!
· Líbrame de este trance; de esta hora difícil
Aita Baertelek egin euskun sermoia; eta eztago zer-esanik’ ederra eta guztion gogokoa
izan zala
· Gustó a todos
Aita: baldin hala atsegin baduzu’ hastan ezazu edari hau niganik
· Si tal es tu beneplácito
Aita Baratze: ume ta gaixo oien izenean’ ez beza geiago estutu buru ori!
· No se apure o aflija más!
Aita, barka bekie bekatari tristeai!
· Perdóneseles
Aita bat daukat zeruan’ nere arreta artzen duana
· Que se cuida de mí
Aita bat izerdia dariola dabil’ emaztea ta umeak jandu, jantzi, jaso ta lagun-artean
bizi izaten iminteko
· Formar, instruir
Aita bat izerdia dariola dabil’ emaztea ta umeak jandu, jantzi, jaso, ta lagun-artean
bizi izaten iminteko
· Ponerlos en condiciones de vivir en sociedad
Aita batek’ oroitzeko luke bere haurrez eta ez berehalako onari bakarrik begiratu
· Debería acordarse del porvenir de sus hijos
Aita baten galtzaiak emoten daben samina ezin badogu kendu
· El dolor que causa
Aita baten galtzaiak emoten daben samina ezin badogu kendu
· La pérdida de
Aita baten umeak ez baziran ere’ beintzat aide txit urrekoak ziran
· Parientes próximos
Aita batenean-legez egon da neure etxean zure emaztegeia
· Tan segura y amparada como en casa de su propio padre
Aita, bekar niri etxetik dagokidana!
· Dame dadme vos mi parte de herencia
Aita ber-bera da ume au! -Ez ba! nire begietarako’ Amama Mainaxiren antza dauko
· Es el retrato vivo de su padre
Aita ber-bera da ume au! -Ez ba! nire begietarako’ Amama Mainaxiren antza dauko
· Para mí; a mis ojos
Aita ber-bera dozu seme ori
· Es el retrato vivo de su padre
Aita Berrejartzak beldurr-aize oen berri jakin zuenean’ onela erantzun zion
· Cuando tuvo noticia de estas inquietudes o recelos
Aita beste aldera jartzeko’ zenbat alegin egin duan!
· Para disuadirle a mi padre; para hacerle cambiar de idea
Aita Betikoa da’ Kristauen sakrifizioa Jaungoikozko obren berdinera jasotzen duana
· Quien lo eleva a la categoría de; al nivel de
Aita, betor agudo! ia ito nau-ta senarrak
· Que me mata!
Aita bezain betikoa da Semea; baita Aitarekin bat ere
· Es tan eterno como el Padre
Aita bezain zozoa zen semea
· Tan bobo como
Aita biguna da geure Jaungoikoa
· Un Padre clemente
Aita biltzaileak’ seme ondatzailea
· A padre allegador, hijo derrochador
Aita biltzaleari’ seme barreiari
· A padre ahorrador, hijo derrochador
Aita biltzaleari’ seme barreiari
· A padre allegador, hijo derrochador
Aita bizi izan balitz’ berak aterako zizkioten buru onak alabai. Mendean eukiko
zituun
· Las habría sujetado
Aita, biziaren jabe dan bezela’ Semea ere bizi-jabe egin du
· Le ha dado al Hijo el tener la vida en sí mismo; ser manantial de vida
Aita burrukan garaitu artean’ ezin omen zeikean ezkondu antzina; etxeko seme
majorazkua
· Hasta poder vencer en lucha a su padre
Aita Donosti praile jatorrak’ ez eban eibartarrontzako uste txarrik
· No tenía ninguna prevención contra
Aita: egia da nai-zula Erratzura joan, bertso kantatzera? .-Zer du okerrik orrek?
· Qué mal hay en ello?
Aita: egundaino zure nahirik eztut hautsi
· Jamás he quebrantado una orden tuya
Aita, eman begit’ etxetik dagokidana!
· Mi parte de herencia
Aita: erakatsi daroet zure izena; eta are erakatsirenago daroet diet
· Y se lo seguiré revelando
Aita: erdi lotan egonda’ ez diogu ematen merezi duan arretarik’ apal-ondoko
errosario orri
· No ponemos en él el interés que se merece
Aita’ erreumak artuta zebilen aldi artan; eta ama zarra ere’ etxeko ardura artzeko
obeto zegoen, basora joateko baino
· Sufría de reumatismo
Aita Eternoarekin ziardukala, adirazi izandu ziguan
· Hablando con
Aita, etorri agudo makil aundi bat artuta! alper txar onek jokaka narabilki
· Este perdido holgazán
Aita, etorri agudo makil aundi bat artuta! alper txar onek jokaka narabilki
· Me trata a golpes
Aita: etxalegorraren eske datoz bi...
· Vienen pidiendo cobijo o albergue
Aita etzan beingoan jarri’ joaten uztera
· No se avino de inmediato a
Aita ez bildurrik iduki! Neroni egingo naiz guztijaren jabe
· Yo saldré responsable de lo que ocurra
Aita, ez da, gaur arrain-aro
· No hay pesca
Aita! ez diguzu ezertxo ere opa
· No nos legas u ofreces nada
Aita, ez dozu zetan apurrik estutu: utsun ori’ laster da osatu
· No te apures lo más mínimo!
Aita, ez niteke ni amerikanuen amerikanuaren jabe egin
· No podría yo hacerme cargo de; cargar con; entregarme por esposa a
Aita ezer-ezinera zanean’ lotsa gitxiagoz nai zan gaiztakeria guzia egiten zuten
· Quedar imposibilitado
Aita: eztot izan-gura zu-lako; ezpada gaurko gizon barriak-lako baino... Orra
erantzuna ederra guraso bateri!
· Qué contestación, para dársela uno a su padre!
Aita, garai artan’ erreuma-aizeak joa zegoan; gogortua oso
· Atacado de fuerte reumatismo
Aita: gaurgero ez naiz on’ zure seme-izena eramateko ere
· Ya no merezco ser llamado hijo tuyo
Aita gaxotzearekin’ gure ondo izatea joan zan
· Desapareció nuestro bienestar
Aita: guk’ ibili ta ibili’ semea geugaz etxeratuko dogu. Neuri esan daust abadeak:
Diputauak nai izan-ezkero’ eztok buruko minik izango
· Vuelta y vuelta...; en fin de cuentas; al fin
Aita: guk’ ibilii ta ibili’ semea geugaz etxeratuko dogu. Neuri esan daust abadeak:
Diputauak nai izan-ezkero’ eztok buruko minik izango
· No habrá dificultad ninguna; puedes estar tranquilo
Aita: guk nola atarako degu bizie?...
· Cómo nos ganaremos la vida?
Aita Gurea...: itz oneitan bakarretan’ zelango sakontasuna!
· En solas estas palabras
Aita gurea k daukazan guztietatik’ eztago berba bat bakarrik-bere utsean
· No hay ni una sola palabra de más; de sobra
Aita hilez-geroz’ seme gehienak atxiki du etxaldearen giderra
· El hijo mayor se queda como jefe de la familia; con la administración de la casa
Aita: huts egin dut, zeruaren eta zure alderat
· He pecado contra el cielo y contra ti
Aita ikusteko pozean’ bideari eman zitzaiozkan; baina etziekiten’ zeren begira zeuden
· Gozosos de volver a
Aita ikusteko pozean’ bideari eman zitzaiozkan; baina etziekiten’ zeren begira zeuden
· Lo que les esperaba
Aita il zaizue-ta... larreta aundie eukiko dezue orrekin!... -Bai: olarri aundie euki
degu...; baino dana merezi zun: ain zan ona-ta
· Mucha faena
Aita’ ila; aiton-amonak’ zarturik...; umeak’ ezertako ez... Ze alderdi on gendun
etxean?
· Qué podíamos hacer en casa? Qué recurso nos quedaba?
Aita’ ila; aiton-amonak’ zarturik...; umeak’ ezertako ez... Ze alderdi on gendun
etxean?
· Los hijos, incapaces aún para valerse
Aita il-aurretxuan
· Poco antes de morir el padre
Aita! inola al baldin bada’ kendu neri naigabe au... Baina, nerea ez baina Zure ala-
naia egin bedi!...
· Si es posible...; si hay alguna posibilidad de ello
Aita inoren oinpean ikusita, aitaren onera urteten ez badau semeak’ seme doilorra da
· Si no sale a la defensa de su padre
Aita itsua jaikirik’ zangoz haztaka abiatu zen lasterrez; eta mutil bati eskua emanik’
bere semearen bidera jo zuen
· Salió en seguida al encuentro de
Aita itsua jaikirik’ zangoz haztaka abiatu zen lasterrez; eta mutil bati eskua emanik’
bere semearen bidera jo zuen
· Se apresuró a salir
Aita itsua jaikirik’ zangoz haztaka abiatu zen lasterrez; eta mutil bati eskua emanik’
bere semearen bidera jo zuen
· Caminando a tientas
Aita izaten’ inor baino geiago zeran Zeruko Aita!
· Tú que eres más Padre que todos los padres!
Aita Jaungoikoaren bendizioa datorrela zuen gain, Apostoluan gainera etorri zan
bezela!
· Descienda sobre vosotros
Aita joan-da biaramonetik’ ... semea gaizkiago ta gaizkiago. Ta azkenean’ il
· Se sentía cada vez peor
Aita joan-da biaramonetik’ semea gaizkiago ta gaizkiago. Ta azkenean’ il
· Se sentía cada vez peor
Aita jostuna, amak arropa-denda, alaba maistra,... ta gero berriz... danbolinik
danbolinena’ Joxemari seme bikaina...!
· Y para colmo de dichas
Aita kanpotik danean’ gogorrena nagosi etxean
· Cuando falta la autoridad, prevalece el más fuerte
Aita konturatzean’ zuk daukazu egualdi gorria!
· No sabes lo que te aguarda! Ya te puedes preparar!
Aita: lagun zakizkit ordu huntan!
· Asísteme en esta hora!
Aita Larramendik aspaldi ezagutu izan zeban’ Euskarari atxi-atxika orpoz-orpo
zerraikion izurri gaiztoa nondik nora ta nola zebilen
· La plaga que le persigue
Aita Larramendik aspaldi ezagutu izan zeban’ Euskarari atxi-atxika orpoz-orpo
zerraikion izurri gaiztoa nondik nora ta nola zebilen
· La trayectoria de
Aita: lengo itzetan konforme al gera?. -Naiago nuen’ itzik ez banu atera.
· Estamos firmes en lo convenido?
Aita: lengo itzetan konforme al gera? .-Naiago nuen’ itzik ez banu atera
· Ojalá no hubiera dicho nada
Aita maitea: berrogoi ta bat urte egin tuzu! Oi mende hunen ximixta!
· Qué veloz huye el tiempo!
Aita’ mendean dute; il zan berriz ama... Bi semeak daukate aginte dana
· Le tienen sometido, avasallado
Aita Misionesten predikuen entzuterat’ lehia bizian jiten ginen, bai goiz ta bai
arratsalde
· Veníamos presurosos; con afán
Aita nereak’ sekulako lagun-arteak zituan, Andoain-go errian
· Tenía un sinnúmero de amigos
Aita nereak, zartzera zijoalarik’ buruzbide aundiak izaten zituan... Gizagajoa’ bere
gisa jarduten zan izketan
· Cavilaba mucho
Aita, nik eztet andre bearrikan...; zer egiteko artu, ezpadet grinikan?
· Si no siento inclinación?
Aita, nik eztet andre bearrikan...; zer egiteko artu, ezpadet grinikan?
· Para qué tomar mujer?
Aita, nik kantatuko dut zurekin... .-Ik zer dakik kantari?
· Qué sabes tú para meterte a cantar?
Aita nolako’ semea halako -diote hainitzek. Gehienetan hala delarik’ Jainkoak,
beharr ere, askotan emaiten dauku bertzerik
· Por suerte, también sabe Dios disponer de otro modo
Aita nun da? .-Laster da emen... Laster da etorri
· Luego llegará
Aita! obe du pakean egon!
· Más vale que no se mueva...!
Aita on bati dagokion begitartez artu zuen
· Le dio la acogida que corresponde dar a
Aita Palazios! au zer da? Agertu erdaldun arrotzentzat alango liburutxua... ta itxi
euskaldun etxekoak utsik?
· Y dejar sin nada a los tuyos?
Aita prestu ondo-ikusi bat ilten danean’ seme umezurtza leku askotan ondo etorria
izaten da
· Honorable, estimado, apreciado
Aita Saindua bere zuzenean dago’ hori erraiteko
· Está en su perfecto derecho... tiene toda la razón
Aita Saindua ikus diteke? -Aita saindua? Ez, ez! segur ezetz!... Ba du bertze lanik!
· En eso piensa!... Como si no tuviera otra cosa que hacer!
Aita Sainduak eskuko duen egunkaria
· El diario que depende de la Santa Sede
Aita Sainduaren giltzaina zen
· Camarero de Su Santidad
Aita Sainduaren gogoa’ gure gogo
· Identificados con
Aita San Antoniok bedeinka dezala-ta... ederra beia! -Izugarri!
· Hermosa la vaca! Vaya que sí!
Aita San Krispin! lagundu zadazu neri lan onetan, arren!
· Ayúdame a salir bien con el intento!
Aita San Prantziskua ez zan azartu Mezaz ordenetara’ inok egin eutsan alegin-gaiti
· Por más empeños que se le hicieran
Aita Santu Nikolas lenbizikoak erabaki zuan’ nork ere-nai estutasunean eman
dezakeala Sakramentu au
· Cualquier persona
Aita Santu onek beronek, edo ondorengoren batek ipini zuan egun onetako prozesio
ederra
· Este mismo papa
Aita Santua dago danon burutik, Elizan
· Es el papa quien está por encima de todos
Aita Santua ikusteko’ lekurik onenak artu ditugu aida batean. Eleizan
· En un tris; en un santiamén
Aita Santuak deadar egin dio Espainiko gobernuari
· Dirigir una protesta
Aita Santuak’ denak begi batetik ikusten dute’ gaitz orri gogor egin bearra dagola
· Coinciden en reconocer que
Aita Santuari beta-zearrez begiratzen dioten oriek
· Mirar de reojo, de soslayo, con ojos de recelo
Aita, Seme eta Izpiritu-Saindua; hirurak bat
· Los tres son uno
-Aita ta ama an etorriko zaizkik bidera!... iltzen dagon bati .-Aingerutan joanak ere
ba ditugu
· Y los hermanos que murieron párvulos
Aita ta ama arduratan... semea non ote dabilen
· Inquietos, preocupados
Aita ta ama bien gabeko umezurtza eztanarentzat’ ez ei da doterik
· Huérfano de padre y madre
Aita ta ama elizan ditugu...: laster dira etorri
· No tardarán en venir
Aita ta ama ipizki’ seme-alabak aundizki
· De padres escatimadores, hijos derrochadores
Aita ta ama’ ipizki...; seme-alabak’ aundizki... gaurko egunean toki askotan gertatzen
dana; gazteen poltsak’ irazki...; gurasoak’ matarraski
· Tratados como estropajos
Aita ta ama’ ipizki...; seme-alabak’ aundizki... gaurko egunean toki askotan gertatzen
dana gazteen poltsak’ irazki...; gurasoak’ matarraski
· Mientras los hijos derrochan, los padres tienen que contentarse con las sobras
Aita ta Ama Ponteak
· Padrinos de bautismo
Aita ta ama pozez daude aurrari begira... Goxotasun guziak arentzako dira
· Para él son todos los mimos
Aita ta biok’ bat gara
· El Padre y yo somos Uno
Aita ta biok’ bat gera
· Yo y el Padre somos una misma cosa
Aita ta oazama ugaz-ama dizkiat etxean: ez diat nik eskurik gure artaldean
· No ejerzo ningún derecho sobre
Aita: tori zapia, esku-musuak legortzeko...
· Para secarte la cara y las manos
Aita’ txikitan ila nuen
· Se había muerto, siendo yo todavía niño
Aita zaitut, Jauna!; eta zure esku maitea hedatzen da’ bide onean ni idukitzeko
· Tú eres mi Padre
Aita zala aztu-gabe’ agintariai, beste guziak zentzutela, esan zien’ Absalonen bizia
gorde zezatela
· Oyéndolo todos
Aita, ze dongea dan zure alabea! .-Epea artu-iozu, ene suin ona!
· Ten un poco de paciencia con ella!
Aita: zer iduritzen zaio bere buruaz?
· Qué os parece de vos mismo? Qué idea tenéis?
Aita: zer sari emanen diogu? Zer izan ditake hunenbat ongi-eginen bete?
· Qué recompensa podría igualar tanto beneficio?
Aita Zerukoa! Zu-beste, gorde nazakean inor’ munduan eztaukat
· A nadie tengo más que a Ti
Aita: zeure izenagatik’ begira ezatzu eman darozkidatzunak dizkidazunak’ direntzat
elkarrekin bat, zu eta ni bezala. Izan diten bat
· Para que, lo mismo que nosotros, sean uno
Aita: zuk enauzula konprenitzen... Hauxe da gure makurra
· Ahí está la dificultad...; ahí está lo malo
Aita zurrari’ seme gastari Aita biltzaile’ seme galtzaile
· A padre allegador, hijo expendedor
Aita-alabak’ ederki neurtu naute luze-laburrean
· Me han puesto de vuelta y media
Aita-aldeko osabarik ez du
· No tiene tío carnal por parte de su padre
Aita-ama maiteak! Egin indar bat, zuen haurren onetan!
· Haced un esfuerzo o empeño
Aita-amak ezin menderatu zitzatekien lan aiek’ eta atzeraka zijoan baserria
· El caserío iba cada vez peor
Aita-amak ikusiren ote naitek gehiago bizirik?
· Volverán a verme vivo? N.B. En tratamiento de i-ka
Aita-bere bertso-zalea eban...: zanak deutso
· Se ve que lo lleva en la sangre
Aita-besoetakoak egiten dituz gurasoen ordeak
· El padrino hace las veces de los padres
Aitabitxik’ bai gurasoai ta bai abadeari’ dirua lodi emon eutsen
· Les dio una crecida suma
Aitaderrak atsa emon zaun aur koni honi!
· Cómo se le parece al padrino!
Aitagandik dakar izatea Semeak
· Procede del Padre
Aitagandik dan Egi-arnasa Aitagandik bialtzen dizuedanean’ Ark egingo du Nitaz
aitor
· él dará testimonio de Mí
Aitagandik due eren betiko etorrera Semeak eta Espiritu-Santuak
· Proceden eternamente del Padre
Aita-garri ta ama-garri bat osotu artean’ beste kastidadearen kontrako nasaikeria ez
dauke pekatutzat, kristinau itsu orrek
· Con tal de no consumar el trato sexual
Aitagaz eta amagaz egoan oindik dama gaztea; baina gaurtik aurrera neugaz pozago
egongo litzakela esan eustan
· Que le gustaría más vivir conmigo
Aitagure bat San Rafaeli... ezeren okerrik izan ez dezagun!
· Para que no nos ocurra ninguna desgracia
Aitagure on bat errezatu, olakoetan! -Makina bat esanda nago len ere... Eztakit
nundik barrena joaten diran... Baztarren batean galduta ibiliko dira!
· No sé qué se hacen... o dónde van a parar
Aitagure on bat errezatu, olakoetan! -Makina bat esanda nago len ere... Eztakit
nundik barrena joaten diran... Baztarren batean galduta ibiliko dira!
· No son pocos los que tengo rezados ya
Aita-Gurea amar aldiz esaiozu umeari; eta amaikagarrenarako’ aspertuta jartzen
da... Maldezio bat aditzen dala inguruan’ eta beelaxe ikasi!...
· N.B. Reflexión de un casero sobre la fuerza de penetración del mal
Aitagureari begiraldi batzuk emon bear jautxaguk
· Darle unos repasos
Aitaita nekatuten zala ekuselako’ txarr-aldiren batek artu ez eian bildurrez’ besotik
eldu eutsan
· Temiendo que le diera un desmayo
Aitak agindu zion’ etzezala Kanaan-go neskatxik emazte egin
· Que no tomara por esposa a
Aitak aren eskuetan ipini zituen, aldi eta uneak
· El tiempo y el momento
Aitak atsegin-oneko izan zuen Jesusen Biotza
· En quien el Padre tuvo sus complacencias
Aitak au egin ziola... ta zer erantzuten digu guri?
· Por qué nos viene a nosotros con la reclamación?
Aitak aurrea arturik’ semeak ere bildu ziran
· Adelantarse; tomarles la delantera
Aitak balekizki’ makilakin bizkarra autsiko lioke
· Deslomar
Aitak begiak itxi orduko’ Joran bere biotz galdua agertzen asi zan
· En cuanto murió su padre
Aitak begiak itxi orduko’ Joran bere biotz galdua agertzen asi zan
· Mostrar su perversidad
Aitak’ bere burua seme-alaben esanera jarri bear izan zuan
· Tuvo que rendirse al deseo de sus hijos
Aitak beregan zeramazkien amets oiek’ zer-esan andiak zituztela gogoan arturik
· Daban mucho qué pensar; tenían profundo sentido
Aitak’ bizarrak erakutsi bear dizkio emazteari ta umeai
· Imponer respeto
Aitak edo amak txori-txikia euren seme-alabatxoari -zerbait egitearren- emon oi
dautsen lez
· Una perra chica
Aitak emon zetsan eutsan astartuakin’ ez eban euki geixago guzurra esateko gogorik
· Con la reprimenda que le echó su padre
Aitak esan eutsan’ joan zedila ainbat lasterren etxeko gorabeera batzuk zuritutera
· A poner en buen orden ciertos asuntos domésticos
Aitak eta semeak’ bere begietarik bana galdu zuten. Bien artean kaltea jasanik’ legea
begira zedin...
· Sufriendo entre ambos el daño
Aitak eta semeak’ bere begietarik bana galdu zuten. Bien artean kaltea jasanik’ legea
begira zedin...
· Perdió cada uno uno de sus ojos
Aitak eta senideak igui zuten ezkontza ori
· Veían con malos ojos ese casamiento
Aitak etsiko dun ustea’ ba du berak ere
· Tiene la esperanza de que consentirá
Aitak’ etxea zuen; guk’ saltzeko; berak’ ezetz... Urtea ia, bere-ortan
· Va para un año que todo sigue en el mismo estado: nosotros, pidiendo que la venda...;
él, que nones
Aitak etxerako nai zuen’ eta beti atzerapenak ematen ziozkan semeari
· Le daba largas o dilatorias
Aitak etxetik aurrean bialdutakoa naiz...
· Echado de casa
Aitak etxe-zai utzi zituen amar emazteak artu eta galtzea baino bide oberik ez dezu
· Dejar al cuidado de la casa
Aitak etxe-zai utzi zituen amar emazteak artu eta galtzea baino bide oberik ez dezu
· Ir y ultrajarlas
Aitak etzioten gogo onez begiratzen Kanaan-go neskatxei
· Eran mal vistas por el padre
Aitak ezin eban ezer egin bere seme kutunaren alde’ biotzeko negar goria baino
besterik
· No podía hacer otra cosa sino llorar amargamente
Aitak eztu semea gaztigatzen’ begia bihurriturik baizen
· Mirándolo con ojos irritados
Aitak ilak pizten eta bizitara ekartzen ditun bezela’ Semeak ere’ nai dunari ematen
dio bizia
· Lo mismo que el Padre resucita a los muertos, devolviéndoles la vida
Aitak’ itzik esateko almenik-gabe makurtu zuan burua; eta erori zitzaizkion
begietatik paparrera’ urr-aleak baino negar-malko aundiago bi
· Se le cayeron de los ojos
Aitak’ itzik esateko almenik-gabe makurtu zuan burua; eta erori zitzaizkion
begietatik paparrera’ urr-aleak baino negar-malko aundiago bi
· Sin ánimo para decir nada
Aitak’ itzik esateko almenik-gabe makurtu zuan burua; eta erori zitzaizkion
begietatik paparrera’ urr-aleak baino negar-malko aundiago bi
· Dos lagrimones como garbanzos
Aitak larogetamar urte daukoz; eta semeak’ irurogei atzera jaurtita
· Sesenta años menos. menos sesenta
Aitak’ larogetamar urte daukoz; eta semeak’ irurogei atzera jaurtita
· Noventa menos sesenta
Aitak, lege dan bezala’ min zuen; baina Jesusek bereala poztu zuen
· Como es natural
Aitak’ lege dan bezala’ min zuen; baina Jesusek bereala poztu zuen
· Lo sentía; estaba apenado
Aitak narruko batzuk emongo dautsiez orain’ eta kitu!
· Les dará una buena zurra, y en paz!
Aitak orduan galde egin zion’ negarrez zer zuen?
· Que por qué lloraba
Aitak utzi ziozkan soldadu banakak kopuratzeari eman zion
· Aumentar su número
Aitak-adinbat gloria du Jesus-ek, Jaungoikoa danez; eta gizona danez’ bestek inork
baino geiago
· Tiene tanta gloria como el Padre
Aitak ere ondo erakutsi zion bere aserrea’ ta garbiro esan zizkon esateko guztiak
· Claramente le dijo cuanto había que decir
Aita-lako seme
· A tal padre, tal hijo
Ait-ama besotakoak’ umetxoaren izeko-osabak izan zirean
· Padrinos de bautismo
Ait-amak izan baziran-be’ ez eben geiago egingo nire onean: eurakaitik nago bizirik
· No habrían hecho más por mí
Ait-amak neketan egongo ziran, semearen itzulerari luze-iritzirik; eta kezka min
onetatik atera nai zituen
· Sacarlos de esta congoja
Ait-amak neketan egongo ziran, semearen itzulerari luze-iritzirik; eta kezka min
onetatik atera nai zituen
· Estarían inquietos de impaciencia
Aita-ponteko ona duena’ ez da itotzen
· Al que a buen árbol se arrima, buena sombra le cobija
Aitarekikoa egin bazuen ere’ ez ordea anaiaren aierkunea itzali
· Entenderse con su padre
Aitaren aita dizut nik aitona: bere aitaren taiu bereko gizona...
· Vivo retrato de su padre
Aitaren aldera ekartzen badu ume orrek’ lanak emango dizkio bat edo-bati!...
· Si le sale al padre; si se le da al padre
Aitaren antza du; aita ber-bera da; nere begitarako
· A mi vista al menos; para mí
Aitaren bekozko iluna ikusi zuenean’ etsi zuen il bearko zala
· Ceño, irritación; frente ceñuda
Aitaren berba bigunak entzunaz’ arnasea artu eban
· Se tranquilizó
Aitaren berbak’ txito josiak gelditu ziran seme-alaben biotzetan
· Quedaron profundamente grabadas
Aitaren borondatetik’ eskolara joan-gabe geldituko litzake Manueltxo... Baina
dijoala! An ikasia beretzat izango du-ta!
· Por su padre; si se le hiciera caso a
Aitaren borondatetik’ eskolara joan-gabe geldituko litzake Manueltxo... Baina
dijoala, dijoala! An ikasia beretzat izango du-ta!
· Nada perderá por aprender
Aitaren edo amaren urak dakaz
· Se parece en todo a
Aitaren egin orduko’ ezkutatu zitzatan; ta ez nuan geiago begiz jo
· Ya no lo vi más
Aitaren egitea dauko semeak
· Tiene las mismas trazas que el padre
Aitaren ekarria ez zan naikoa’ etxeko gastuari eusteko
· No bastaban los ingresos del padre
Aitaren ekarria ez zan naikoa’ etxeko gastuari eusteko
· Para cubrir el gasto
Aitaren emona artzen badau ume onek’ ikusgarria izango da. Aitaren emonera artzen
badau...
· Si le sale al padre; si se le parece
Aitaren eskuitik exerita dagoana
· A la diestra del Padre
Aitaren eta Semearen orduko’ izkutatu zan
· En un santiamén; en un instante
Aitaren etxean jakia nai-ezik oitua’ orain txerrien ortzak utzitako ezkurra ere ezinez
naikoa...!
· Acostumbrado a tener de sobra buena comida
Aitaren etxean jakia nai-ezik oitua’ orain txerrien ortzak utzitako ezkurra ere ezinez
naikoa...!
· Las bellotas caídas a los cerdos
Aitaren etxean jakia nai-ezik oitua’ orain txerrien ortzak utzitako ezkurra ere ezinez
naikoa...!
· No pudiendo saciarme de ellas
Aitaren etxeko zilar-jainkoak tokitik kendu’ ta puska-puska egin zitun
· Los hizo pedazos
Aitaren gara egin da... semea
· Se ha hecho ya tan alto como su padre; ya le iguala a su padre en lo que sea
Aitaren geieko alaba zara
· Hija digna de tal padre; a la altura de tu padre
Aitaren gora-beera ikusi arte’ eztu nai joan Ameriketara
· Hasta ver la crisis de su padre enfermo
Aitaren ixilka zabiltza... Zeorren onean esaten dizut
· Por tu bien
Aitaren ixilka zabiltza... Zerorren onean esaten dizut
· A escondidas de tu padre
Aitaren jantzi zaar batekin’ nolabaitean egin zioten-soinekoa
· Improvisar de algún modo
Aitaren jarduna entzunik’ marru aundi bat atera zun Esau-k; eta biotza galdurik’ ala
dio...
· Y todo consternado, dijo
Aitaren jarduna entzunik’ marru aundi bat atera zun Esau-k; eta biotza galdurik’ ala
dio...
· Lanzó un gran rugido
Aitaren naiari’ txit ondo erantzun zion semeak
· Correspondió a la voluntad de su padre
Aitaren on-aldi orrekin ez gintezke fio
· No es de fiar esa mejoría de nuestro padre
Aitaren ondadean zer-eginik etzuela esanez’ etxetik bota zuten
· Que no tenía derecho a participar en la herencia
Aitaren!... ori egin dau?
· Por Dios!... Es posible?
Aitaren seme agertu ziraden, gure mendi-mutilak
· Se portaron como buenos... con bravura
Aitaren semea bada beinepein’ ... azkarra izan bear!
· Si no quiere deshonrar a su padre; si es digno hijo de su padre
Aitaren, Semearen!... Au ere entzun bear genduan! Lapurretan eginak’ lanaren lanez
aurreratutako txanponak?
· Ahorrados a costa de trabajo
Aitaren, Semearen!... Au ere entzun bear genduan! Lapurretan eginak’ lanaren lanez
aurreratutako txanponak?
· Con que son robados nuestros ahorrillos?
Aitaren, Semearen!... Au ere entzun bear genduan! Lapurretan eginak’ lanaren lanez
aurreratutako txanponak?
· Lo que nos faltaba oir!
Aitaren sena dauko
· El mismo carácter del padre
Aitaren senakoa da
· Del temperamento del padre
Aitaren urak daukaz orrek
· Se le parece al padre
Aitaren-ean egin zun bere egitekoa
· En un santiamén
Aitarengana noa... Morroi artzen baninu’ ai nere zoria!
· Qué suerte entonces la mía!
Aitaren-ka’ eleizara bidea artu eban
· Haciéndose cruces, de asombro
Aitarenka etorri dira, orrek esan ditunakaz
· Haciéndose cruces; atónitos
Aitaren-seme irten ziraden
· Se mostraron dignos de sus padres
Aitaren-seme irtengo gera Karlos Borbonen soldado... Aitarren-seme?
· Padre por hijo padres e hijos? todos los varones?
Aitarentzat bildur aundia du
· Tiene mucho miedo o respeto para con el padre
Aitarentzat otoitz eta otoitz aritu zen
· Rezando con insistencia, por
Aitari atsegin on zion Jesusen Biotza’ erruki bekigu!
· Objeto de las complacencias del Padre
Aitari atsekaba emoten deutsan ta amari iges-eragiten deutsan umea
· Ahuyentar
Aitari atsekaba emoten deutsan ta amari iges-eragiten deutsan umea
· Causar aflicción
Aitari begiratzen zion’ Aita, Aita... esan-da-esanez
· Repitiendo una y otra vez
Aitari burua gozo-gozo makurtzea: ori nai du Jesusek Getsemaniko baratzan
· Inclinarse amorosamente
Aitari edo amari bekoki iluna imintea; arpegi asarrea erakustea; berba astunak,
gogorrak ta itzaltsuak esatea
· Fruncir el ceño
Aitari edo amari bekoki iluna imintea; arpegi asarrea erakustea; berba astunak,
gogorrak ta itzaltsuak esatea
· Hablarles con dureza y sequedad
Aitari edo amari bekoki iluna imintea; arpegi asarrea erakustea; berba astunak,
gogorrak ta itzaltsuak esatea
· Mostrarles enfado
Aitari eskatuagaitik’ onek etxok eskurik luzatuko
· Ya no te tenderá una mano para dar dinero
Aitari etxean kendua ondatuta’ laster jarri nintzan diru ta ezer-gabe
· Sin dinero ni nada
Aitari’ gauza bat bera askotan eskatu zion
· Lo mismo
Aitari ere ukatu egin zion... Zer alako ote zan!
· Qué elemento sería el tal!
Aitarik geiago ikusiko duten zalantza ta kezka beltzean laja du emaztea lau umerekin
· Con inquietante recelo de que
Aita-Saindo maitea! gu ere zureak gaitutzu... Zurerik baizen ez da Eskualduntzat
haizu
· Un vasco no puede ser sino tuyo
Aita-Saindua da’ Eliza guziaren gidari ezin-bertzezkoa
· Guía imprescindible
Aita-Saintiak erran dü’ etzela orano gaiza gauza hori xuritü
· Que aún no se había dilucidado
Aita-Sandu guziak heldu dire ondoren-ondo, bide zuzen beraz Jondoni Petri-ganik
· Por legítima sucesión de unos a otros; en línea directa
Aita-Santu onen itzala’ zabaltzen gogor ari da mundu danean
· Su prestigio se está extendiendo con fuerza
Aita-Santu orrek agindu zuan’ eun urtetatik eun urtetara izan zedila Jubileoko urtea
· De cien en cien años
Aita-Santua kenduta’ danok alperrik-galduta gagoz
· Fuera del Papa; si se exceptúa el Papa
Aita-Santuak au egin dabenean’ eztau egin izango zeri ez eukalako, edo ezer-ez-egoka
· Sin más ni más; inconsideradamente; porque sí
Aita-Santuak eta Obispoak dakite ongiena’ estu-estuan liberalkeriaz zer aditu bear
dan
· Lo que hay que entender estrictamente; en su sentido propio
Aita-seme biak zirean barritsuak, min labanekoak eta edonogazkoa eukitekoak
· Aduladores, zalameros
Aita-seme biak zirean barritsuak, min labanekoak, eta edonogazkoa eukitekoak
· Deseosos de quedar bien con todos
Aita-seme oon autu-alditik zer atera dok?
· De la conversación de ambos
Aita-semeak alkarr maite zutenik’ etzan askorik ezagun
· No puede decirse que se quisieran
Aita-semeak’ biak bularretarik gan joan dira
· Ambos murieron tuberculosos
Aita-semeak’ Gesenen gelditu ziran, Faraonek zer agintzen zien begira
· Esperando las órdenes de
Aita-semeak gizon saindu hori bazterrerat harturik’ otoizka hasi zitzaizkon
· Tomándolo aparte
Aita-semeak negarra mara-mara egin zuten’ apaizaren itz sakon biozkor aiek
entzundakoan
· Lloraron a lágrima viva
Aita-semeak ontan laztanka eldurik alkarri’ mila eskerr on eman zizkaten Jaunari
· Abrazándose estrechamente
Aitatu ditugun bi erri oiek’ arrikada bat bidek banatzen ditu
· Están a un tiro de piedra uno de otro
Aitatu egizu orduan beste inoren gatx-bageko, ta gaiski esaleen gogoari dei egiteko
esangarri bat
· Tema capaz de interesarles
Aitatu egizu orduan beste inoren gatx-bageko, ta gaiski-esaleen gogoari dei egiteko
esangarri bat
· Tema inocente, no ofensivo
Aitatu zan’ eta agertu zan
· En mentando al ruin de Roma, luego asoma
Aitatxo! eraman nazazu soin-soin!
· Llévame a cuestas
Aita-zulo da gure umea; ama-zulo... Aita-zur; ama-zur. AN/b; Aita-zorro; ama-zorro.
AN, G
· Muy apegado al padre; a la madre
Aitearen baten ekarri ebezan ondora’ ebakuntzarako tresnak
· En un santiamén
Aitearen!... Zer dira jazkera oneek? Galdu dabe andrak euren buruari bear deutsen
lotsa!
· El respeto que se deben a sí mismas; el pudor
Aitearen-ka ta puz-ka aldegin eban atsoak autortegitik
· Santiguándose y toda sofocada por el susto
Aititagandik zeuk jasotakoak ete dira esakun itxura oneik?
· Recogidas o aprendidas de tu abuelo
Aititak ezpanakaz barre, da begiakaz negar egin eban... au entzunaz-batera. Enekian
nor zan’ baina ardi zuritzat neukan
· Me pareció ser un bienaventurado
Aiton aundi bat ba zan, gure aurrean
· Delante de nuestra casa
Aiton gordin bat jo zuen izurriak bat-batetan
· Le atacó repentinamente la peste
Aiton ori kantari zien zian...: egoaizea aterako din!
· De seguro que va a llover...
Aiton orrek ganbara gaizki dauka, ama!
· Anda mal de la cabeza
Aiton ximur bat zegoen atean, Aita gurea esaten boz ilun batean
· Un ancianito surcado de arrugas
Aiton ximur bat zegoen atean, Aita gurea esaten boz ilun batean
· Con voz apagada
Aitona’ ezertarako etzegoan, zarturik; amona’ gutxigorako; umeak’ ez geiorako, gaxo
aiek
· No era ya capaz para nada
Aitona’ Martinen aserrean zegoan; eta ezeritzon Ana-Josepak senarrari itzik ere
esatea’ aserrea joan zakion arte
· Estaba enfadado con Martín
Aitona’ Martinen aserrean zegoan; eta ezeritzon Ana-Josepak senarrari itzik ere
esatea’ aserrea joan zakion arte
· Hasta que se le pasase el enojo
Aitona’ Martinen aserrean zegoan; eta ezeritzon Ana-Josepak senarrari itzik ere
esatea’ aserrea joan zakion arte
· No le parecía bien hablarle del asunto
Aitona orrek eta biok’ alkarrizketa bat izan genduan orain-aurreko batean
· Uno de estos días pasados...; hace poco; últimamente
Aitona perrejil orri’ gaitz-izenez Mispildiko Kaskilu deitzen zioten: zakarra zan
· Cascarrabias, áspero
Aitona perrejil orri’ gaitz-izenez Mispildiko Kaskilu deitzen zioten: zakarra zan
· Le apodaban
Aitona perrejil ura ere an al zan?
· Viejo impertinente
Aitona zaarrak’ su-ondoan ondoena!... Su-ondora! Gazte berriak datozela lanera!...
Aspertu ditugu baztarrak
· Ya ha pasado nuesto tiempo; ya estamos de más
Aitona zaarrak’ su-ondoan ondoena!... su-ondora!. Gazte berriak datozela lanera!...
Aspertu ditugu baztarrak
· Los viejos al fogón!
Aitona zaar-zaar bi asi ziran jardunean
· Dos ancianitos
Aitona zarra’ arozko aldeko zelaia ikustera dijoa’ artoak zertan ote diran
· A ver qué tal va el maizal
Aitona zarra, ezur-karraska aundi-bage belaunean’ lizar-pean eseria da, gerria zuti,
zangoak luze betean
· Sin mucho crujir de huesos
Aitona zarra, ezur-karraska aundi-bage belaunean’ lizar-pean eseria da, gerria zuti,
zangoak luze betean
· Extendidas las piernas a lo largo
Aitona zarrak, urte batzutan gora junda daudezenak’ orain gaztien pekatu-bila’ oiek
dira errezenak
· Son los más propensos a
Aitona zarrak, urte batzutan gora junda daudezenak’ orain gaztien pekatu-bila’ oiek
dira errezenak
· Ya bastante entrados en años
Aitona!... Ze bear dek? -Orain-ee... lengo iru eiztari aak’ etera ittue eperrak...
· Qué quieres?
Aitona: zu beti ilunbetan zaude; beaz’ iluna zer dan ederki jakingo-zu... .i argi ago
ta... argia zer dan bai al dakik?
· Tú no estás ciego; tú ya ves
Aitonak ezin kuturtu du mutila beregana; ta arekin egiten ditu ardaila batzuek
· Suele tener con él algunas camorras
Aitonak ezin kuturtu du mutila beregana; ta arekin egiten ditu ardaila batzuek
· No lo puede reducir; no puede ganárselo
Aitonak eztu ia ezer jaten...: gogamen astunak dauzka inolaz ere!
· Indudablemente está dominado por tristes pensamientos
Aitonak pipea bete’ eta tximinian gorako keiakin asi zan fumatzen
· Echando grandes humaradas
Aitonaren esku-gaina muindu ta gabonak emanez’ lotaratu dira umeak
· Besar la mano al abuelito
Aitonaren semea da ori... Dirudun aundia
· Muy adinerado
Aitonari’ begiak beera negarra dario
· Llora a lágrima viva
Aitonatu... ondo esana al dago euskeraz? -Bigarren aldikoa izan dunagatik esango da
aitonatu... Nik eztet beinere entzun
· N.B. Consulta hecha a mi testigo sobre aitondu y aitonatu. Teóricamente, pues,
aitonatu sería: hacerse abuelo por segunda vez
Aitonduta’ iloba txikija besuetan duela dabil... Familija azitzen berritik asija!
· Hecho un nuevo padre de familias!
Aitor bear det’ itsusia dala nere bizimodua
· Tengo que confesar
Aitor darotzut dizut, ene Aita, zeru-lurren Jabea,... zeren horrela laket duzun
· Yo te bendigo, Padre!
Aitor darotzut dizut, ene Aita, zeru-lurren Jabea,... zeren horrela laket duzun
· Pues tal ha sido tu beneplácito
Aitor dezadan: egiak behar du bere bidea
· No hay más remedio que reconocerlo
Aitor dezagun duda-mudarik-gabe: xori horiek’ ez ziren pikaren azken umetarik... !
Pika mika urraca.
· Se ve que esos perillanes son muy vivos
Aitor dizut’ ardozaletxoa dala; burua eta barrua geixko berotu oi dituela
· Que se propasa en la bebida
Aitor dut, Jauna’ ni ere huts-eginik ibili naizela ifernuko bidetan
· Que he andado extraviado..., errante
Aitor-behartzen zaiote
· Se ven precisados a confesar
Aitorle gezurtiak bilatu zituzten Jesusen aurka...; baina baten itza’ bestek jaten zun
· Se contradecían entre sí
Aitormen auek legunkeriak diranik’ ez sinistu!
· No creas que son lisonjas
Aitormen eman izan dute’ mirari orrena
· Dar fe de ese milagro
Aitorr oneko lurra da
· Tierra de buena clase
Aitorren etxeko teilape garbi ta ondraua isten badozue
· El honrado cobijo familiar de
Aitortu bear bazendu biotzetikan egia’ ez ote dezu beinere gure premia?
· Puesto a decir honradamente la verdad
Aitortu bear ez’ ta... aitorleku inguruan jira ta bira... inori begira... ibili oi dira
emakume oriek
· A pesar de que no llevan intención de confesarse
Aitortu bear ez’ ta... aitorleku inguruan jira ta bira... inori begira... ibili oi dira
emakume oriek
· Observando al prójimo
Aitortu bearko dute beti ta beti’ lertuko badira ere
· Eternamente
Aitortu bearko dute beti ta beti’ lertuko badira ere
· Mal que les pese
Aitortu bearrean nago gaur, egiaren alde’ ba dakitela gurasoak, onelako zer-eginetan,
etxea jasotzen, seme-alaben kalte-gabe
· En honor de la verdad
Aitortu bearrean nago gaur, egiaren alde’ ba dakitela gurasoak, onelako zer-eginetan,
etxea jasotzen, seme-alaben kalte-gabe
· Mirar por el bien de la casa
Aitortu beat’ Amarilis-gabe ez nintzala izango gaur ni nere jabe
· Hoy no sería libre; no podría disponer de mi persona, de no ser por Amarilis
Aitortu dauku’ hutsean zela
· Que estaba equivocado
Aitortu zuan’ gaiztoz ibili zala eskale-jantzian
· De mala fe; con mala intención
Aitortuko dautzuet’ ez dakitela nola erran, irakurlea nakaiztu nazkatu-gabe; bainan
egiak ez du bide bat baizik
· Pero la verdad se impone; no tengo más remedio que decirla
Aitortzeko ta Jauna artzeko garai onena zein litzake?... Mordo aundi-xamarra egin
zaigu ta
· Es que lleva uno tanto tiempo sin descargar... sin confesar!
Aitortzen al du? .-Aitortu, orrek? Beelaxe!
· Este rato! Para eso está! En eso piensa!
Aitortzen det nere eskergaiztoa
· Reconozco mi ingratitud
Aitortzen dut’ ikasten bear adina ez ariturik
· Que no me he aplicado debidamente al estudio
Aitortzen dut’ ikusminak ere Jatsurat eremaiten ninduela egun hartan
· Me llevaba allá la curiosidad
Aittitta gizagaixoa’ itsututa jagok: begirik etxaukak’ negar egiteko izan ezik
· Sólo tiene ojos para llorar
Aittona luze egon bazan’ etzan laburrago egon iloba zatotik edaten
· Si estuvo largo rato... no lo estuvo menos
Aittona!... -Ze bear dek?- Oain-ee... lengo iru eiztari aak’ etera ittue eperrak... Atera
ditue...
· Ya han levantado perdices
Aitu baten’ edozeinek esango leuke ogerleko au ona dala
· A primera vista
Aitu egizu zelan egin bear dan kalte-jasote au
· Reparación o restitución
Aitu zaio bizi-lagunaganako onginaia’ eta andik aurrera edozein gauzak erretzen du
senarra edo emaztea
· Le irrita cualquier cosa
Aituko etzaitzuen zorion-opiltxoa, zuei!
· Votos de inalterable dicha al nuevo matrimonio
Aituteko adituteko bide errazean iminiak dagoz liburutxu onen erakutsiak
· En forma fácil de entender
Aituxe egin diagu autengo sagardoa
· La hemos casi terminado
Aitxurrarekin garratza ez baldin bada nekazaria’ litxarrerian gailentzen dira satorra
eta luartza
· Topos y alacranes hacen su agosto
Aitz goiti onen erpinera beste egiteko-bage igorik’ egon izandu naiz neur bein baino
geiagotan, kanpo zabalai begira, ezin aspertuz
· Subiendo allá sin otro objeto
Aitza jota olatutzarra triskaurik gelditzen dan-legez
· Estrellarse contra la roca
Aitzaki ederra, olajaun pobreak’ agorra
· Buen pretexto para el ferrón pobre, la sequía Excusas de mal pagador
Aitzaki ori aterrako luke; baino eztu lanik izango. Eztiot bide emango
· No podrá aducir ese pretexto
Aitzaki orixe ez nizuen eman bear’ eta artu det ba zuen sendagaia!
· No quería daros pretexto para que me lo reprocharais, y he tomado esa medici na
Aitzakia besteri emateko’ bizkorrak gera!
· Con qué facilidad echamos las culpas al prójimo!
Aitzakia onekin’ etsi-etsian dijoaz eriotzaren atzaparretara
· A la desesperada
Aitzakia ta aitzakia besterik ez da nagia
· Todo son pretextos para el perezoso
Aitzakia ta gezurrarekin’ leengo antzera utzi nau
· Me ha dejado como antes... No he conseguido lo que le reclamaba
Aitzakiaren farragarria!
· Qué pretexto más fútil!
Aitzakiaren farragarria!
· Qué pretexto más ridículo!
Aitzaki-bila dabiltza’ argana ez urbiltzeko
· Buscando pretextos
Aitzaki-maitzaki, berea egin du orain ere
· Con pretextos buenos o malos
Aitzaki-maitzaki’ ez iges ibili! ta ekin gogor!
· Buscando pretextos
Aitzakiren bat aurkitzen bazion’ ... eta nor da gabe? ba zakien ixilik jasaiten
· Y quién no tiene alguna falla?
Aitzakitarako iduki dute len Erregina, liberalak
· La han conservado en el trono, sólo para guardar las formas, para que no digan... no
por afecto
Aitzakitzat’ ori atera zion
· Para excusarse
Aitzaki-zale utsak dira
· Todo es sacar pretextos
Aitzari urrea bilatzen’ bi ilabete igaroan jardun zuten
· En busca de oro
Aitzari urre-izar pikorta batzuk ikusi izan ziozkan, erriko apaizak
· Había notado a modo de arenillas de oro en la roca
Aitze aditze hortan ginuen gerlako ministroa, gizon zuzena eta begi ernekoa
· De vista perspicaz
Aitze Aditze hortan ginuen gerlako minixtroa, gizon zuzena eta begi ernekoa
· De ese parecer era
Aitzeak lotsa lezakean gauzarik nabarmenenak
· Diversiones atrevidas, osadas
Aitzean jaioak’ aitzera nai
· La cabra tira al monte
Aitzeki orren bidera atera edo nai dula dirudi’ inork bestera esango balio
· Salirle al paso a ese reproche
Aitzeki orren bidera atera edo nai dula dirudi’ inork bestera esango balio
· Contradecir
Aitzeki ta maitzeki’ zu, lurra baino ustelagoa
· Todo son excusas; eres un cobarde
Aitzena eldu zaio gizajoari
· Le ha llegado su hora suprema
Aitzerak aditzerak ba nituen len’ erri onenak
· Ya tenía noticia de este pueblo
Aitzetan beera labainka asten bagera, ibairaino goaz
· Si empezamos a resbalar peñas abajo
Aitzgorri baino goragoa da mendi ori; ekatx guztiak azpian artzen dituana
· Se eleva por encima de la región de las tormentas
Aitzgorri baino goragoa da mendi ori; ekatx guztiak azpian artzen dituana
· Más alto que
Aitzgorri-gaineko elurra baino zuriago ziraden-etxeak
· Más blancas que la nieve de
Aitzgorriko goi-gailurrera igotzeko asmoetan arnas-estuka ginazela’ aurrez-aurre
bilatu genduan gure artzai zintzoa
· Mientras subíamos jadeantes
Aitzgorriko goi-gailurrera igotzeko asmoetan, arnas-estuka ginazela’ Urbiako zelaia
igarota laster’ aurrez-aurre bilatu genduan gure artzai zintzoa
· Nos encontramos frente a frente con
Aitzgorritik begiratu’ ... eta jira guztian lepo utsa
· Todo cimas en derredor
Aitzin handia hartu zion Dongaitzek Durruti-ri
· Le tomó gran ventaja o delantera
Aitzin hortan’ ba dugu zerbait ikusirik!
· En esta temporada última
Aitzinago iragan zen egitekoa
· La cosa fue más adelante aún; no paró ahi la cosa
Aitzinagoko aste hortan etorri zen
· En la semana precedente
Aitzinean duzun denborari lot zakitza zakizkio! Hari probetxa zakitza!
· Agárrate al momento presente!
Aitzineko asteartean’ etxe bat erre da, osoki suntsitu, arratsalde betean
· En plena tarde; en mitad de la tarde
Aitzineko urtetan’ ziloa anitzez handiagoa zen
· Deuda o déficit
Aitzinerat, mutilak!... goi-maila jo-arte!
· Hasta la cima...; hasta la victoria
Aitzinetik aingeru’ eta gibeletik ostiko-emaile!...: Zer gizon leiala!
· Buenas palabras por delante, y traición por detrás
Aitz-negarra
· Estalactita
Aitz-urdin... Urdina, ze kolore-klaseri esaten diozute? -Urdina da’ zuri nastua
· Color gris
Aitzurketan asi bai gogoz eltze-diruaren bila; bainan non joko zuten dirua aitzurrak’
ateratzen zituzten lurpetik’ ... ezurrak
· En vez de dar con dineros, lo que les salía eran huesos
Aitzur-lan ta gainerakoak egiteko’ ezur-nausiko mina jartzen zaiote
· Se resisten a hacer trabajos duros
Aitzurrerako ez naiz gauza,... eskeak lotsa ematen dit
· Me da vergüenza mendigar
Aitzurr-ukaldika’ burua lehertu zioten
· Le destrozaron la cabeza
Aiumaz deadarka egote emen-zan noizean bein; baino Patxik ez-aditu egite emen-zion
· Se hacía el sordo
Aiumaz deadarka egote emen-zan noizean bein; baino Patxik ez-aditu egiten emen-
zion
· Gritaba dando alaridos
Aiuntamentuan ere’ zaratarien aldeko asko sartu da
· Muchos partidarios de los agitadores
Aixa menderatuko ditugu gaztain oek lauron artean
· No nos costará mucho despacharlas todas
Aixa-asko garbitu dio partidua, beste pelotari-lagunak.
· Le ha ganado el otro holgadamente
Aixagatik utzi du lana
· Por comodidad
Aixago ilunduko luke eriotzak eguntsentiko izarra’ gizon ospatsuen izena itzali baino
· Antes se extinguiría el lucero del alba
Aixe aundiak ditu
· Tiene muchas comodidades
Aixe batzuk buruan sartuta, euren indarrakin arrotuta’ ezin dituen kargaak jasoten
dabiltz, osasuna galduteko edo eraso bategaz betiko geratuteko peligru ezagunetan
· Quedar lisiados o estropeados para siempre
Aixe batzuk buruan sartuta, euren indarrakin arrotuta’ ezin dituen kargaak jasoten
dabiltz, osasuna galduteko edo eraso bategaz betiko geratuteko peligru ezagunetan
· Envanecidos
Aixe esanak’ etxera bil Aixe esanak’ nork bere kaltetan ditu
· Las palabras inconsideradas se vuelven contra quien las dice
Aixe gogorra dabil... Ba dirudi’ goian dagonak beera etorri bear daula
· Una ventolera que parece que va a tirarlo todo abajo
Aixean mintzatu da
· Ha hablado con ligereza
Aixek ostu deust dirua! Begia-letxe! Aretxek
· Estoy cierto de ello! No me cabe duda!
Aixenekoa bota du... Orain bertan aditu dezute aixenekoa
· Ha blasfemado
Aixeri zitalak’ juan-da usain egin eutsan, zelakoa zan ikuste-arren
· Se acercó a olfatearlo
Aixeri zoli zan’ larakoa sartzen
· Muy astuto para engatusar o dar el timo
Aixkirantza aundiak ditu erri ontan. Adiskidantza
· Amistades
Aixturrak’ berorrentzat: testamentu egite-aldera, beatz-azkazalak moztutzeko
· En pago por su trabajo de escribano
Aizak, Atanaxio, ekatzak txilibitua! .-Ez txinistu! sinistu
· Para eso estoy...! Nones!
Aizak, auzoan zer moduz? .-Aurtengoak egin dik! Legortea, gizona, legortea!
· Ya hemos perdido la cosecha del año
Aizak: diru orren aldeko’ ire anima neretzat!
· A cambio de ese dinero, venga tu alma!
Aizak, i!... berriketan ez aiz ba ibiliko?
· Me estás tomando el pelo? No lo dirás en serio?
Aizak! I ta ni’ bi gaituk, e!
· Cuidado con propasarte! con meterte en mis asuntos!... Guarda la debida distancia!
Aizak, i! Txerria iltzean izaten dira txerrimoniik Ni il bitartean’ eztek izango
alabaren doterik...
· No la pretendas mientras yo viva
Aizak!... Ixilik ezpaago...?
· Oye, a ver si te callas!... Como no te calles...!
Aizak, ots aundin esan zak kontu ori; ez belarrira! Danok entzun dezaten
· Dilo en alta voz, no en secreto
Aizak!... zertan eraman dek tolosar ori, bertsoak artzera, nere ixilka?
· Sin saberlo yo
Aizan, Antoni: ba al dakin zer egin bear genduken? -Aditzeko natxegon, Jesusa
· Tú dirás... No lo sabré mientras tú no me lo digas
Aizaroak ditut etxelagun
· Mis familiares son tinieblas; son mi compañía las tinieblas
Aizazu, adiskidea...: nork erakutsi dizu nundik dan gure etxera bidea?
· Qué vienes tú a meterte en nuestros asuntos?
Ai-zazu, gaztea! Zenbat balio du denak, dagon bezela? .-Ja, jai! Denak, ni ta guzti?...
Ez bezala berorrek ezpainik busti!
· Qué más quisiera Vd.! Tate!
Aizazu, Joxinaxio: sagardoa edateko ta napar-txikia proatzeko’ txardina berria
bezelako plater pinik eztezu
· Aguardiente navarro
Aizazu, Maria, ekaitzu erreal bi’ lagun-artera joan nadin
· Para ir a la tertulia
Ai-zazu, Mariterex: bai al dakizu nor ezkontzen dan bigar?... .-Eztakit: nor degu?
· Quién será?
Aize artzeak ondo egingo dit
· Tomar el fresco, airearse
Aize baten laguntzaz’ ura ta ura ematen asi zan goia
· Empezó a diluviar; a llover torrencialmente
Aize berri bat ar dezala Elizak!
· Que entren en ella aires de renovación!
Aize biguinak loetan jo du Maiteino... Oraindik an du belarrietan maite-kantaren
zantzua
· La acaricia en las sienes
Aize biguinak loetan jo du Maiteino... Oraindik an du belarrietan maite-kantaren
zantzua
· Le sigue zumbando en los oídos
Aize bizi ta indartsuen jira-birak itxasora joten daben tokian
· Soplar los vientos sobre el mar
Aize egoa’ andreen gogoa Ain aldakorra
· La donna è móbile
Aize emendik Alde emendik!... Anka-adi emendik!
· Fuera de aquí!
Aize epel-epela dabil’ eta ez jako igartzen neguari
· Apenas se nota que es invierno
Aize gaisto batek emanda’ elbarritu zan, ezin ezertako baliatu zala
· Quedó paralítico
Aize gaisto batek emanda’ elbarritu zan, ezin ezertako baliatu zala
· Atacado por un aire maligno
Aize gaistoak edo ubeldeak galerazi ez dezoten bidea ontziari
· Vientos contrarios; vendabales
Aize gaistoak edo ubeldeak galerazi ez dezoten bidea ontziari
· Impedir la ruta a la nave
Aize gaitza baitzagon’ sua indartu zen bat-batean
· Como soplaba fuerte viento
Aize gaiztoak ibiltzen dira zenbaiten buru arroan
· Algunos andan ensoberbecidos
Aize gogor batek jo zuan ego-aldetik
· Sopló un fuerte viento del sur
Aize gogor edo biziren bat urratu behar duenean, ongi nekatzen da
· Atravesar un viento fuerte
Aize gogorra’ txistu ta txistu zebilen, Tximistak gora ta beera
· Silbaba con fuerza el viento impetuoso
Aize gogorrak bidea galdu-eragin dautso ontziari; galduteko zorian’ ito-bearrik dago
gure bizkaitar gaztedia
· A punto de perecer
Aize gordina zegok!
· Viento muy frío
Aize gordin-xamarra da gaur
· Corre viento muy frío
Aize guztiak borrokatuta, ondoreneko’ ekaitza
· Viene como resultado o consecuencia la tormenta
Aize iparra atera du
· Se ha levantado el cierzo
Aize larria dabil. Aize aundia, aize arroa.
· Viento sur fuerte
Aize min zakarrakin asi da euria, turmoia jorik
· Vientos desapacibles y alborotados
Aize minak txistu jotzen asi ziran
· Mugidos del viento
Aize minak txistu jotzen asi ziran
· Mugidos del viento en el mar
Aize naasiak andik emendik gogor dardaratzen bailu’ amar erroko gaztain mardula
gutxiz muskildu du mutilak
· Ventarrón confuso
Aize naasiak andik emendik gogor dardaratzen bailu’ amar erroko gaztain mardula
gutxiz muskildu du mutilak
· Como si lo sacudiese fuertemente
Aize naasiak andik emendik gogor dardaratzen bailu’ amar erroko gaztain mardula
gutxiz muskildu du mutilak
· Despojarlo casi del todo
Aize naasiak andik emendik gogor dardaratzen bailu’ amar erroko gaztain mardula
gutxiz muskildu du mutilak
· En todos sentidos; por todos lados
Aize onek’ dena legor-legorrik utzi du
· Lo ha dejado todo seco
Aize orrek’ bereala dau euria
· En seguida trae lluvia
Aize otz gorriak zigortutako artoak’ arriak txikitu...! Ezbear danen jabe’ gu
nekazariak
· Todas las desgracias cayeron sobre nosotros
Aize otza gora-bera, ta egualdi gogorrak egon-arren’ garratz dabiltzaz lanean, eleizpe
barria egiten
· Están trabajando activamente
Aize otza’ indarrez gailendu zan
· Imponerse con fuerza
Aize otzak, elurrak, kazkabarrak, izotzak eta izate geiagok galerazotzen dute festak
egitea neguan
· Y otros elementos
Aize otzak ematen ziola gelditu zan
· Expuesto al viento frío; a la intemperie
Aize otzetan gogortuten edo eguzki berotan kiskaltzen luzaroko orduetan egon-da
gero’ etxera datozenean’ ba datoz; zerbait dakarrenean’ ba dakarre. Arrantzaleak
· Después de haber permanecido largas horas
Aize ozkiroan atseginez gengozala
· Al fresco; tomando el fresco
Aize ozkiroan atseginez gengozala
· Estar a gusto
Aize ozkirritxoa ebilen-arren
· Aunque soplaba un fresquecito
Aize pixka bat danok ba degu gaztetan’ geran bainon geiago gerala ustetan
· Todos sentimos alguna vanidad...; somos algo vanidosos
Aize t’ euri’ axarien eztaiek Aize t’ euri’ azarien pesta Azariek olako eguraldietan’
erraz arrapatzen zer jana
· A río revuelto, ganancia de pescadores
Aize ta eguraldi onakaz joan zirean itxasketan’ Terranovara urratu arte
· Hasta que se acercaron a T
Aize ta olatuak eroen lekurantz joian ontzia, zuzenbide-baga; ta goizeko iruretan’
dart-dart jo ebazan atxak
· Fue a estrellarse contra las rocas
Aize txar baten mendean dago gure izate guzia
· Pendiente de un soplo
Aize txarrak dabiltzan artean’ ez atara musturrik!
· Quieto en casa!
Aize txarren batek jo ote zien?
· Darles algún mal aire
Aize utsari ukabilkadea jaurtitea lez da
· Esfuerzo inútil
Aize zakarra atera du
· Se ha levantado un viento desapacible
Aize zorrotza dabil; otzen otzaz’ musu-belarriok ondo gorri darabiltza jenteak
· Sopla un viento helador
Aize zorrotza dabil; otzen otzaz’ musu-belarriok ondo gorri darabiltza jenteak
· Del frío que hace
Aizea arrotuz’ erronka dugu aurrena; urrena’ tximis-dirdira
· Detrás, el fulgor del relámpago
Aizea arrotuz’ erronka dugu aurrena; urrena’ tximis-dirdira
· Hinchándose el viento
Aizea atera du
· Se ha levantado viento
Aizea baino lotsagabeagoa da emakume ori
· Entrometida, descarada
Aizea bera baino arinago joian..., non alboruntz eginda sakosta batera jausi’ ta
arnasarik ez eban atera
· Quedar sin aliento, expirar
Aizea bera baino arinago joian..., non alboruntz eginda sakosta batera jausi’ ta
arnasarik ez eban atera
· Desviarse, ladearse
Aizea bera baino arinago joian... non alboruntz eginda sakosta batera jausi’ ta
arnasarik ez eban atera
· Más veloz que el viento
Aizea buruan’ eta ibili munduan... txoroen moduan
· Ligereza, falta de seso
Aizea da negu. Esaera
· Invierno y viento, para el caso, igual
Aizea’ geldian daukagu, noizbait ere
· Por fin se ha amainado el viento
Aizea geldin al-daukagu?... Atzoko ortan’ etzan giro!
· Ya se ha sosegado el viento?
Aizea gelditzearekin batean’ euriari ekin zion
· Echó a llover
Aizea gerizatu da
· Ya se ha calmado el viento
Aizea’ negu
· Es el viento la definición del invierno
Aizea sartu du
· Ha cesado el viento
Aizea ta ustea bai’ ... ontatik ondo zeukan gure jauntxo orrek, erraldeka!... Baino
aginpide gutxi errian
· Vanidad y humos de suficiencia no le faltaban
Aizea zijoan zulotik txistu joaz
· Salía aire silbando
Aizea ere usteldu da’ ta... ezin arnaserik artu!
· Se ha viciado el aire
Aizea ere usteldu da’ ta... ezin arnaserik artu
· Imposible respirar!
Aizeak alde batera edo bestera ontzia itzuli gura dabenean
· Cuando el viento amenaza volcarlo
Aizeak’ ba du bere gerria edo gaia; ez da gaiez utsa. Orobat argiak ere
· No es inmaterial
Aizeak batetik bestera zerabiltzan kainaberak
· Agitaba de un lado a otro
Aizeak beste alderdira jotzen badu’ Jainkoa lagun!
· Si cambia el viento... Si cambia la situación
Aizeak biratxo bat egin eban iparraldera
· Cambió un poco de dirección hacia
Aizeak biztu dira, ta urak zimurtu itsasoan
· Rizarse el agua
Aizeak bolara du. Aspaldian aize aundia dabil
· No quiere ceder el viento
Aizeak bota nai’ eta ezinez ibili degu gaixoa
· Sin poder expulsar gases
Aizeak buruan’ eta ibili munduan
· Frivolidad y despreocupación
Aizeak buruko txima guztiak eroan bear euskuezan aurrean
· La violencia del viento parecía querer arrancarnos el pelo de la cabeza
Aizeak darabiz’ etxetik kanpora iges egiteko
· Parece que anda pensando en escaparse
Aizeak daramazki itzak; eta arri bati akats egiteko kemenik ez dute
· No tienen fuerza para hacer mella en
Aizeak daroan erronka besterik ez da
· Vana arrogancia
Aizeak ekarri’ ta aizeak eraman
· Lo que el viento se llevó
Aizeak eldu zion, eta an joan zan kokotez-atzera mando-gainetik, bere makina ta guzi
· Cayó rodando de espaldas... con su paraguas
Aizeak eldu zion, eta an joan zan kokotez-atzera mando-gainetik, bere makina ta guzi
· Le agarró el viento
Aizeak eta itxasoak gogor joten dabe Izaro
· Lo azotan fuertemente
Aizeak’ eze zanik legortu du dana
· Ha agostado cuanto había de verde
Aizeak gogor jo du gaur gaubean
· Ha soplado fuerte el viento
Aizeak ikaraka darabiltzan papel zuri txatalak
· Que el viento lleva revoloteando
Aizeak indar dauka, ta aixa legortuko dira
· Sopla muy fuerte el viento
Aizeak indar digu
· Viene con fuerza el viento
Aizeak inundik-bere putzik egiten ezeutsela’ odai bi zeruko atartera eldu zirean
· Sin que les soplara el viento
Aizeak jotzen dituenean’ aruntz-onuntz dantzatzen dituen gari-sail zabalak
· Cuando sopla sobre ellos el viento
Aizeak jotzen ez duen tokian egon bear du abere eriak... Aize-ezkutuan, B
· En paraje abrigado; al resguardo del viento
Aizeak orri artean joten eban soinua
· El son o música del viento
Aizeak saldurik joan da. Izu-ikarak arturik
· Asustado; presa de pánico
Aizeak zalantzan daabilan zuhatza
· Arbol que el viento hace oscilar
Aizeak zeraman bidean ta odeien egoetan irakurtzen zuan’ urrengo egunerako giro
ona edo giro txarra
· En la dirección del viento
Aizeak ere astindu aundiagoa ematen dio mendi-goiko aritzari’ baso-zuloko
gaztainari baino
· Le sacude con más violencia
Aize-aldi bat etorri ta tira-bira egin dute aita-semeak, Ketarira zijoazela
· Zozobrar al sobrevenir un ventarrón
Aize-aldi batekin itsasoa aserretu’ eta ontzia’ galtzeko bidean jarri zan
· Marejada, borrasca violenta
Aize-aldi batekin itsasoa aserretu’ eta ontzia’ galtzeko bidean jarri zan
· Peligro de naufragio
Aize-aldi txikienen batek itzaliko du indar gutxiko su ori
· El más pequeño soplo de viento
Aizean ezarten direan tiroak-legez
· Como tiros disparados al aire
Aizean gora ta beera dabil ur-gainean ontzia’ aizea bezain ez-baia
· Tan indecisa la trainera como el viento
Aizearen gisa dabil, inguruka ta aldaketan: egun ipar, biar egoa
· Dando vueltas y cambiando como el viento
Aizearen putzik ez egoan tokian sartu ziran gero; eta bero errimeakaz’ ozta-oztan
arnasa artzen eben
· Apenas podían respirar
Aizearen putzik ez egoan tokian sartu ziran gero; eta bero errimeakaz’ ozta-oztan
arnasa artzen eben
· Donde no soplaba nada de viento
Aizearen-beste soinurik etzan aditzen
· No se sentía otro ruido que el del viento
Aizeari kontu artzera noa: gaur gaberdin gelditzen dan aizearen mende dagoelako’
irubat ilabeteko egualdia
· Voy a reparar en; a fijarme en
Aizeari kontu artzera noa: gaur gaberdin gelditzen dan aizearen mende dagoelako’
irubat ilabeteko egualdia
· De él depende
Aizeari sartu-aterako bidea jarri bear zaio
· Dar lugar a la renovación del aire
Aizeaz bakarrik orbela-legez batetik bestera erabilteko’ buru astunekoak gara
· Para movernos de una parte a otra para hacernos cambiar de rumbo como hojas secas
Aizeaz zein aize-baga’ eurena arinago ebilen, gure ontzia baino; ta ezin izan gendun
arrapau
· Lo mismo con viento que con calma
Aize-bitartean zaude; sar zaite barrura
· Estás a la corriente de aire
Aize-biur andi bat sartu ei-zan atzo Madrid-en
· Vendaval, remolino
Aize-biurra: mendi-egietan aize indartsu bik alkar jotea
· Remolino; choque de vientos contrarios
Aize-bolada batek’ ontzija azpikoz-gain jira zijoten... Berrogei ta iru arrantzale, ur-
azpira juanak!
· Volcar, zozobrar
Aize-bolada batek’ ontzija azpikoz-gain jira zijoten... Berrogei ta iru arrantzale, ur-
azpira juanak!
· Irse a pique
Aize-bolara sortzen bada’ ez du kupirarik, zugatzik aundienarekin ere...: aietxek eta
azkarrena botako ditu
· Ellos son precisamente los que primero derribará
Aizeburu bazera gazte-gaztetatik’ neskazar bear dezu sekula ta beti
· Si eres una casquivana
Aize-dunari’ galaazi egiten diote babarruna
· A quien tiene gases en el intestino
Aize-elurragatik’ aldapa gora, gizona zuta laister zeguan Munu-mendian goitikan
· Tieso siempre, pronto había escalado ya la cima de
Aize-elurragatik’ aldapa gora, gizona zuta laster zeguen Munu-mendian goitikan
· Tieso siempre, pronto había escalado ya la cima de. A pesar de la ventisca
Aize-erauntsiak’ leioa orpotik atera zigun
· Nos desquició la ventana
Aize-ezkutuagoa da, bai, kale ori
· Más abrigado contra el viento
Aize-gainean dabilen miruak’ ezagutzen du dagokan denbora
· Que vuela por los aires
Aize-gainean dabilen miruak’ ezagutzen du dagokan denbora
· Su tiempo adecuado; que le ha llegado su hora
Aize-gerizarik ez dik nere buruak...: zorririk ezin izan kasko soilduak
· No hay refugio o cobijo en mi cabeza
Aize-giro ona badabe’ egun gitxiren buruan txangoaren azkenera dira... Ontzian
doazenak
· Si van con buen viento; si les favorece el viento
Aize-gorria buru zebilen, tenporatako gabean... Abenduko tenporatako gauean
· Dominaba en absoluto
Aize-gorria kapitan zala’ kanpo danak egarriak: gari jausiak jaso ezinda’ ausi
ginduzen gerriak
· Sin poder enderezar los trigos tumbados
Aize-gorria kapitan zala’ kanpo danak egarriak: gari jausiak jaso ezinda’ ausi
ginduzen gerriak
· Nos desriñonamos alzando los trigos caídos
Aize-gorritan igaro degu aurtengo uda guzia...: ekarri digu zati bateko egarria ta
gosea
· Ya tenemos hambre para rato!
Aize-gurutzean zaude...: ken zaite ortik!
· Estás a la corriente
Aize-leku gogorra da orrako ori
· Sitio de viento fuerte
Aize-mot izugarri bat atera zan beingo batean
· De pronto
Aize-muturrik-gabeko egualdia egin du gaur
· Sin un soplo de viento
Aize-orratza bezin itzul-inguru dabil
· Mudable como la veleta
Aize-putzak txistuka’ ausi-aginean darabilez pago-adarrak
· Los vientos que soplan silbando
Aize-putzak txistuka’ ausi-eginean darabilez pago-adarrak
· Amenazan quebrar las ramas
Aizera artu dit alako asmo txarrik-gabe esandakoa
· Me lo ha tomado a mal
Aizeren bat sartu jat saiets-azur artean
· Sensación anormal
Aizeri askotakoak asmatu zuen’ arranoaren umeak zeuden arbolari su ematea
· La tramposa zorra pensó
Aizeri oker ta asmaria: garaitu nauzu zere asko-jakinarekin... Itzali egizu sua’ ta
emango dizkitzut zere umeak...
· Me has vencido con tu mucho saber; con tu astucia
Aizerik gabeko egualdi ixiletan
· Tiempo de calma apacible
Aizerrotaren beso luzeak ausi ta lur-beeak joak daude
· Caídos por tierra
Aize-soinuaren tartean itoa’ deadar mintsu bat dator
· Ensordecido o sofocado por el ruido del viento
Aize-tokia bada’ ez luke kalte izango landareak eusgarritzat makilatxo bati lotzea
· No le vendría mal que se le sujetase a
Aize-urruma zan kanpoan’ eta etxe-barrunetan’ otzak jendea: kakoetako txamarra
zarrak bilatzen zitun bakoitzak
· Todos descolgaban las viejas zamarras para arroparse
Aize-urruma zan kanpoan’ eta etxe-barrunetan’ otzak jendea: kakoetako txamarra
zarrak bilatzen zitun bakoitzak
· El viento mugía afuera
Aizez bete da mutil ori... Aizeak artuta dabil
· Está ensoberbecido; lleno de humos
Aizez beterik Jesusen atzetik jun ziran fariseo aien berririk ez degu
· Engreídos, ufanos
Aize-zabalean egiten da joko au, landa zelai baten
· Al aire libre
Aize-zapi guztiak puskatu zizkan ekaitzak ontziari
· Velas
Aizgorriko mendia baino aundiagoko astakeriak boteaz ari ziran
· Diciendo enormes barbaridades, disparates
Aizia det eta... besterik det... asi da
· Me duele esto... y me duele lo otro... Quejarse de vicio
Aizia-nekoak. Tolosako izengoitia
· Un apodo de Tolosa
Aizik aizeak saldu zitioin zitioten
· Le metieron miedo
Aizka bat bide geiago balute estropadan’ zut eramango lukete burua; aizka bat lenik
geldi balira’ berdin eroriko zitzaien aunatua
· Si hubiera sido el trayecto un tiro de piedra más largo
Aizkenengo jun dan igandean
· El domingo último pasado
Aizkenez Alambratik itzuli bialdu zituztenean
· Expulsar
Aizkolari biak alkarregaz alde esatekorik erakutsi ez ebelako’ saria bardin emon
eutsen
· No mostraban tener apenas diferencia
Aizkolari bien ondoan zebiltzan aien aide, lagun ta auzokorik urrenak’ arroxko ta
zurikeri andietan’ aizkolarien oso adiskide zirala adierazi naian
· Con fingidas zalamerías
Aizkolari biok’ zearka begiratu zioten alkarri: galtzeko zorian zeukaten lagunen
dirua, etxeko pakea, erritarren arrera ona, beren izen andia!... Baino etzuten etsi
nai, ez etsi beia jo
· Se miraron con el rabillo del ojo
Aizkolari biok’ zearka begiratu zioten alkarri: galtzeko zorian zeukaten lagunen
dirua, etxeko pakea, erritarren arrera ona, beren izen andia!... Baino etzuten etsi
nai, ez etsi beia jo
· No cejarían hasta la derrota final
Aizkolari biok’ zearka begiratu zioten alkarri: galtzeko zorian zeukaten lagunen
dirua, etxeko pakea erritarren arrera ona, beren izen andia!... Baino etzuten etsi
nai, ez etsi beia jo a
· De ellos estaba pendiente, a riesgo de perderse
Aizkolari gaztiak’ mugitu ditu zainak eta ezurrak! bere amasei egurrak moztutzeko
ain denbora laburrean
· Ha tenido que emplearse bien a fondo
Aizkolari uitziarra, dena den luzatuz’ oin-muturretan dabil, dun indarra bilduz,
gerriz dardara, eta belaunak jokatuz
· Se apoya sobre las puntas de los pies
Aizkolari uitziarra, dena den luzatuz’ oin-muturretan dabil, dun indarra bilduz,
gerriz dardara, eta belaunak jokatuz
· Concentrando toda su fuerza
Aizkolari uitziarra, dena den luzatuz’ oin-muturretan dabil, dun indarra bilduz,
gerriz dardara, eta belaunak jokatuz
· Estirándose cuanto es
Aizkora au’ ago onekoa eta gozatsua da
· De buen filo y bien templada
Aizkora gora-goratan artuta’ asi jakon kinadaka
· Con el hacha en alto
Aizkora hunek’ ahoa osoki galdua du
· Ha perdido por completo su filo
Aizkora oni’ akatsa egin zaio, Puskatxo bat joan zaio
· Se ha mellado
Aizkora puska orrekin joan bear al degu? Aizkora aundi orrekin
· Con tan tremenda hacha
Aizkora-joku eguna gaur!... Leitza ta Uitzi’ elkarren bila: batak’ auntzak nai;
besteak’ artzeko geiago
· Busca el desquite de derrota anterior
Aizkora-joku eguna gaur!... Leitza ta Uitzi’ elkarren bila: batak’ auntzak nai;
besteak’ artzeko geiago
· Busca mejorar su puntuación
Aizkora-joku eguna gaur!... Leitza ta Uitzi’ elkarren bila: batak’ auntzak nai;
besteak’ artzeko geiago
· Contrincantes
Aizkora-jolasa’ bero-beroan dijoa bere bidean
· Sigue su marcha en un ambiente de cálido entusiasmo
Aizkorak pago-gerrietan sartuta utzirik’ etxabola-aldera abiatu ziraden..., batak
gerrikoa lotu ta besteak zintz eginaz
· Sonarse las narices
Aizkorak pago-gerrietan sartuta utzirik’ etxabola-aldera abiatu ziraden... batak
gerrikoa lotu ta besteak zintz eginaz
· Sujetarse la faja
Aizkorak pago-gerrietan sartuta utzirik’ etxabola-aldera abiatu ziraden..., batak
gerrikoa lotu ta besteak zintz eginaz
· Clavadas en el tronco
Aizkorapean galdu eban bere bizitzea
· Bajo el hacha del verdugo; fue decapitado
Aizkoraren ibiltzea’ Kortak ondo daki...; baina bestetan ere amaren semiak izaki!
· Pero a todo puede haber quien gane
Aizkoraren ipurdiaz jo ta il egin zuan; eta gero’ gurdiaren aitzeki egin
· Sacar pretexto del carro; echar la culpa al carro
Aizkorri zarrak, negura-ezkero’ urtero-urtero du: burua txuri eta lainoa txapeltzat
· En cuanto llega el invierno
Aizkorriko aitzera nik aina ibili egin izan balu’ ikusiko zukean
· Si hubiese ido por allí tantas veces como yo
Aizkorriko basuetan otsuak eta basurdak urritu ziranian’ nora-ezian gelditu ziran
gure eiztariak
· Sin saber qué hacer; a dónde dirigirse
Aizpa aiek ez ziran jardunak’ eta bere artean itz batzuk besterik ez zuten egiten aiek
bere izkuntzan
· No eran muy conversadoras
Aizpa biak etxe-alde dira, oporketa-garaia dan bidez
· Están ya en casa, de vacaciones
Aizpa ezkondutik’ iru urte dira
· Desde que se casó
Aizpa oe-aldetik omen du bolara ontan
· Guarda cama
Aizpa orrela ikusita’ gozatzen dago barrenez
· Goza interiormente
Aizpak ederrak or daude, ederrik eta galantik, atz ederrak eraztunez beterik...
· Bien bellas y engalanadas
Aizparekin-ez-gainerako guztiekin ateratzen zan
· Con cualquiera menos con
Aizparen kontuan umea utzita etorri zera?
· Dejándola al cuidado de
Aizpatxua nun dezun eztakizula esanaz zatoz zure amaren begien aurrera?
· Y tienes cara para presentarte a tu madre diciendo que...?
Aizte ta biek asarratu jatzuz’ da ikusgarriko berbak esantzue esan dabez bata-
bestiagaitik
· Se han dicho unas cosas tremendas
Aiztea garbitzeagaitik’ bere burua txar egin eban...
· Por justificar o inocentar a su hermana
Aiztu-ezkerorik aiztu-ezkerora izaten dan eriotza tamalgarri bat izan dogu aste
onetan
· De las que ocurren muy de tarde en tarde
Aizu, adiskide, entzun pixka batez!
· Un momento, por favor!
Aizu, adiskidea, nor-nai zerala...!
· Quienquiera que seas
Aizu, Batixta: oraintxe gauzak laxter erabaki bearrean gera
· Tenemos que arreglar nuestros asuntos
Aizu, Dionixio: Anjelatxo sendatu al zan? - Astindu zituan gaitzak
· Ya echó fuera su mal su enfermedad
Aizu! gizenaren ondoan giarre-gabea ez naiz!
· No soy de piedra: y no es extraño que me moleste lo que has dicho o hecho
Aizu, gizontxoa: ikusirik zure ezina’ aztutzat uzten ditut zure zorren erdiak
· Doy por olvidadas... la mitad de tus deudas; te condono la mitad
Aizu, Kapazo! Gaizki esanda, ongi ar-zazu!
· Dicho referido a alguien que, con muchas fórmulas de excusa por delante o detrás,
lanza una injuria
Aja ematen badiote’ orduan arkitzen du gorputzak giroa
· Recobrar el cuerpo su temple; su bienestar
Ajako beste seme asko izan dira’ armaetan gainen gainenekoak
· Muy insignes
Ajako gertaera au’ saldukeri beltza zala esaten zun
· Que era una felonía, o negra traición
Ajako zorigaitzen kulpa’ dunari bota bekio: ezpaitziguten gaztiatu andik
aldegitekorik
· Que huyésemos de allí
Ajako zorigaitzen kulpa’ dunari bota bekio: ezpaitziguten gaztiatu andik
aldegitekorik
· Echesele la culpa a quien la tiene
Aje gaixtoak arrapatu nau, izan leikean txarrenak... Nerekikoa ikusi dezu senar
maitea; orain zure kargu gure umeak. Emen datorkit iltzea
· Ya no me verás más en este mundo
Ajea du edanera
· Tiene vicio a beber
Ajedrez-jokuan, geiak jarten ez dakianak’ eztau ondo jokatuko
· Quien no sabe concertar las piezas
Ajedrez-jokuan moltsotuten ez dakianak’ ilten-be eztau jakingo
· Quien no sabe dar jaque
Ajerdiko maldak gora zoaiela’ zurgixkako orma-arria iraulirik’ ortzaz-gora bota
zuen mutil gaxoa
· Lo tiró de espaldas; boca arriba
Ajola gutxi nagusi oiei’ naiz-da guk, goseak’ auspez iduki eltzeak
· A pesar de ver que pasamos hambre y no tenemos qué comer
Ajola gutxi neri arengatik!
· Bastante me importa! Bastante se me da!
Ajola izango zitzaion ari Lizarragarengatik!
· Bastante le importaría a él de...!
Ajola zait neri asko, orrengatik!
· Bastante me importa a mí de eso!
Ajola-bage zaude! Zaude lasa! Ez estutu!
· No te apures por eso!
Ajola-gutxiko soldadua zanean... San Inazio
· Despreocupado
Ajolakabe orien jazkerak’ ez didate batere onik egiten
· No me hacen pizca de gracia
Ajolarik balute’ gogor egingo lioteke bide guztietatik
· Por todos los medios
Ajuntamentuan alde nausi izatera eldu ginean’ eta lau urte onetan erriko zorrai zati
on bat kendu jako
· Se ha disminuido la deuda
Ajuntamentuan alde nausi izatera eldu ginean’ eta lau urte onetan erriko zorrai zati
on bat kendu jako
· Llegamos a ser mayoría
Ajuntamentuen batu-aldi ondoren izan zan usubiluan
· Revuelo
Ajutamentuen batu-aldi ondoren izan zan usubiluan
· Después de la reunión de
Ak atera eban arpegia, beragaiti dongaro esaten ebenen artean
· él salió a su defensa
Ak austen dau agindu bata, ta zuk bestea: biok prestetan zara inpernurako
· Uno y otro lleváis camino de... N.B. Zara en sentido plural
Ak ba ekian nundik eta nora etorren autua
· Ya sabía a qué venía aquello
Ak bai daukazala egunak!
· Ese sí que tiene suerte!
Ak bai, ta nik ez jardun gendun luzaroan
· Estuvimos disputando
Ak daroa apatx-otsa!
· Cómo corre aquél! Qué ruido de pezuñas...!
Ak darue sue ta lantarra!... Lantarra txinparta
· Va echando chispas...; corriendo a todo correr
Ak emon dautsun baino sustrai obeaz ezpazabiltz’ obe dozu ixilago berba egin
· Si no tienes más fundamento que
Ak larrituten deutso apur bat biotza
· Entristecer, apenar
Ak zuzenbidetuko dau; ak zuzenbidean ifiniko dau; bide ona emongo deutso
· El lo acomodará; lo pondrá a su gusto
Akab’ bide batez zihoan, eta Abdias bertze bide batez, bere alde
· Cada uno por su lado, solo
Akab gurdian jarri zaneko’ euriari goien-bean eraso zion
· Se produjo una gran lluvia; a todo llover
Akabatu dirala -dio- ezkontza onen lanak
· Que no hay más que hablar de esta boda
Akabatzean, akabo! ez geiago neri eskatu! .-Bai, bai: ori jakina dago; gu lendik etsiak
gaude, oiloa aginez aginaz bezela
· Ya estamos hechos a esa idea: de sobra lo sabíamos. La gallina no espera que le salgan
los dientes...; tampoco nosotros esperamos nada de ti
Akabek ori egitea’ etzan anbat miresteko
· No era tan sorprendente
Akabera, beti’ amen
· Siempre saca la misma conclusión
Akabo dira’ bizia merke zen denborak
· Se acabaron los tiempos de la vida barata
Akabo dituzula zure jostetak? Bai, bainan, nola akabo ditutzu? Ezin-geiagoz!
· Porque no tenías más remedio; a la fuerza
Akabo ziren haren urats makur guziak... Utziak zituen munduko bide galduak’ behin
betikotz
· Su vida desordenada
Akalamendiaren kanta
· Tabarra, el cuento de nunca acabar; conversación fastidiosa. Literalmente: el canto del
abejorro
Akalde-zabal, zuek! -Zuek’ kemen gutxi!
· Vosotros no sois más que unos fanfarrones...; unos bocazas
Akalde-zabal, zuek! .-Zuek’ kemen gutxi
· Y vosotros, unos falsos para el trabajo
Akats guziak berdintzean’ etxea neretzat izango omen da gero: ala txorotan jarri
naute zor guzien majorazko
· A lo tonto; tontamente... engañándome
Akats guziak berdintzean’ etxea neretzat izango omen da gero: ala txorotan jarri
naute zor guzien majorazko
· Cuando se paguen todas las deudas
Akats ortatik’ oker-bidea sortu zaio
· Ha surgido un inconveniente
Akats-gabekorik inun ba dala uste al den?
· Dónde hay alguien perfecto?
Akatsik-baga gorde ebezan euren lege zarrak gure asaba antxinakoak
· Mantener incólumes
Akats-txo bat aurkitu genion partiduari: sarbideak garestitxu... Amar erreal ez dira
txistuetan irabazten
· No se ganan así como así
Ak-bere’ atzeko ormea jo zuan...!
· También aquél fracasó
Ak-beste ba dakizula uste dozu; baina etzenduke jakingo ziri bat egiten; eta galduago
largako zenduke burdi gaisotua
· Tanto como él
Ak-beste ba dakizula uste dozu; baina etzenduke jakingo ziri bat egiten; eta galduago
largako zenduke burdi gaisotua
· Dejarías aún peor de lo que estaba, el carro averiado
Ak-edu pekatu egiten dozu zuk’ proximoagaiti zeuk deungarorik esan ez arren;
deungaro esaten imini dozulako
· Aun sin decir tú mismo nada malo
Akelar baino urreagoan dauzkagu noski sorginak...!
· No hay que ir tan lejos para ver máscaras
Akelarre esaten dioten nabarmenkeriren bat egina dute, gazte-jende nolabaiteko
batzuk
· Algún espectáculo indecoroso
Akelarreko sorginai galdetu-gabe’ euskaldun batek asma litzake aldatzen oek
· Aun sin ser ningún adivino
Aker zahar bat eta axeria’ behin elgar lagun harturik’ norapeit zoazin
· En amistosa compañía
Aker zoro bat letxe ikotika, ta eskuak igordika ebilen atzo Txomin’ belarri batetik
besterainoko irri-barre luzeaz
· Con la boca abierta de oreja a oreja
Aker zoro bat-letxe ikotika, ta eskuak igordika ebilen atzo Txomin’ belarri batetik
besterainoko irri-barre luzeaz
· Frotándose las manos de gusto
Akerrak adarrak ditien alderat
· Completamente al revés
Akerrak’ bereak ditu adarrak...; eta belarrimotzak bereak amarruak
· Mañas características e inseparables de la especie
Akerra-maisua jarri ziotenerako’ nolakoa izango zan?... Inor-gutxik bialtzen omen
zitun umeak arengana... Umeak ari? Ez, ez! Ez eraman! Ebakitzen ditu!
· Los muele a palos
Akerra-maisua jarri ziotenerako’ nolakoa izango zan?... Inor-gutxik bialtzen omen
zitun umeak arengana... Umeak ari? Ez, ez! Ez eraman! Ebakitzen ditu!
· Para cuando le pusieron semejante apodo
Akerraren adarra baino gogorragoa da ori... Zital utsa
· De mala intención
Akerraren adarra baino gogorragoa duk ori
· Avaro, tacaño
Akerraren adarra baino gogorragoa duk ori
· N.B. Referido a la avaricia
Akerraren adarra baino legorrago zegon otoitzean, itza itzari erantsi ezinik
· Sin poder concertar una frase
Akerraren adarra baino makurragoa duk ori
· Retorcido, avieso, de malas intenciones
Akerraren adarra baino okerragoa
· Ladino, retorcido, redomado, avieso
Akerren buztarpean’ aterpe gutxi Buztanpean?
· Qué vas a esperar de gente tan avara?
Akerr-usaina ez jako joan oindiokan
· Aún conserva el pelo de la dehesa...; sus hábitos montaraces o rústicos
Akiakulak dira: ezin izan beste gauzarik!
· Son pretextos, y nada más!
Akinoko Eguzkiaren argi-errainuak jotzean’ bide-bila asten da, iges egiteko. Txerren
gau-zalea
· Emprende la fuga... El Demonio, amigo de las tinieblas
Akio irakurtzeari!
· Date a la lectura!
Akioan-akioan ezpada’ lanik ezin eginazi gure mutil orri
· Si no es a fuerza de instarle; de espolearlo
Akion-akion egin-arazten zaio mutilari
· Se le hace trabajar a fuerza de insistirle
Akit ondora, nai baduk...!
· Acércate si te atreves!
Akizetik abiatu eta, non ez den berriagorik’ treinaren lehen geldi-aldia Buglose-n
izanen da
· De no haber contraorden o novedad... N.B. Akize Dax Landes
Ako gizonezkoa!
· Cuánto hombre!
-Ako neskatila okotz-urtena!... Ikusten dok an Matxalen eperdibako?... Neskazarrago
ta arroago!... -Onantxe beti, gauza guztiak alderdi motzetik ikusi oi zituan
· Todo lo veía por su lado defectuoso
Ako zarraparrea atara dabeena, andra zoro ergelok!... Eta ezer eztala!
· Y sin haber por qué...; sin ningún motivo
Akordamena emateko esaerak: Zeruan gerta dedila! Jainkoak zerua diola!... Aingeru
gaitezela!
· N.B. Fórmulas usuales de consuelo cristiano a los familiares del difunto
Akordatuko zera bi aldiz!
· Ya te pesará más de una vez!
Akordatzean’ erasoko dit... eta egiakin!
· Me reñirá, y con razón
Akuiluaren arrimuan ibiltzen zen; traketsa zen
· Apoyado en la pértica
Akuiluaren dantzaz zuzentzen dio beiari pausoa’ aida eginaz ojua... Nekazariak
soroan
· Blandiendo la pértiga o aguijón
Akuloaz bidea hautsiz ihes egin zuen
· Abriéndose paso con la pértiga
Akusatzen dute’ beizik eta deabruarekin hautsi-mautsi okerrak eginak dituela
· Ha hecho tratos o pactos con
Akusatzen dute’ beizik eta debruarekin hautsi-mautsi okerrak eginak dituela
· En el sentido de que
Al ainbatean agertu zion bere esker ona
· Lo mejor que pudo
Al bada’ guziekin onezkoan bizitzeko alegina egizute!
· Haced lo posible por vivir en paz con todos
Al bada’ pasa bedi kaliza au neregandik, Aita! Baina, nik-naia ez’ baina Zuk-naia
bedi!
· Mas no se haga mi voluntad, sino la Tuya
Al badet’ txolarte batean itzul eginda, etorri bear det galdetzera
· Haciendo una escapadita del trabajo
Al baeban’ etorriko zala; baina ezin legiela gauza osorik esan
· No podría asegurarlo
Al baldin bada’ zure esanik ez genduke utsegin nai
· No quisiéramos dejar de cumplir ninguno de tus mandatos
Al baleu’ Jaungoikoa-gazko gibel-bildurreraino eroango gindukez. Deabruak
· Nos llevaría a desconfiar de Dios
Al balituzke sinisterazi itz bakoitzean gezur bi’ damuko luke kontzientzian ezin-esana
bi t’ erdi
· Le pesaría quedarse corto
Al daben geien etorri daitezela...!
· Los más que puedan; cuantos puedan
Al daben ginoan lanean dabilena
· En la medida de lo posible
Al daben guztia egingo dabe, legeen azpitik urten-barik’ gure eskubide areek osoro
bereganatzeko
· Sin salirse de la legalidad
Al dabenak’ al dabena emoten dau: arrautza-lukainkak edo dirua... Dirua naien
izaten dabe mutilak. Santa Ageda-kantariak
· Cada uno da lo que puede
Al dabenak’ al dabena emoten dau: arrautza-lukainkak edo dirua... Dirua naien
izaten dabe mutilak. Santa Ageda-kantariak
· Prefieren el dinero
Al dabenak dagiala! Lagungarri gitxi ta gogoa-ilgarri asko daukat’ orretarako bideak
artuteko
· Mucho motivo de desaliento
Al dabenik zamarik gitxien emoten dautse
· Les imponen la menor carga posible
Al daianak al daiana egitera jokatzen badozu’ neuk-be al deutsut egin neuk dakidana;
ta egingo deutsut
· Si no vamos a seguir otra norma que la de la fuerza o del capricho; si vamos a la lucha
libre
Al daianak’ al daiana!... Norberari gogoak emoten dautsona
· Que haga cada uno lo que le dé la gana
Al daigun ginoan lagunduko deutsagu
· En la medida de lo posible
Al daigun ginoan lan egingo dogu; ta gure alegina baino zuen guraria andiagoa bada’
parkatu!
· A la medida de nuestras posibilidades
Al dala’ kaso gutxi egiten diot
· En lo posible
Al dan azkarren aldegin zazu nere begien bixtatik!
· Márchate de aquí inmediatamente!
Al dan bezela egin bearko!... Nolako ordu’ alako meza, jaun apeza, -naparrak diotena
· Acomodarse a las circunstancias; no todos los tiempos son iguales
Al dan eta gitxiena artu bear da
· Lo menos posible
Al dan gaiean saiatzen dira, gureak ere
· Hacen lo que buenamente pueden
Al dan guziak biribilatu bear degu elkargana
· Unirnos
Al dan guziak biribilatu bear degu elkargana
· El mayor número posible
Al dan leenen egin dezatela!
· Cuanto antes
Al dan maizena ekarri ditzagun gogora!...
· Con la mayor frecuencia posible
Al dan ugariena etorri! gure jaira
· Venid cuantos más mejor
Al danik ezkutuen ibilten gara gure jenteari laguntzen; etxeetara-be’ bakotxari bere
zorrotxoa, lagunen neurriz emoten jako
· Según el número de sus familiares
Al danik ezkutuen ibilten gara gure jenteari laguntzen; etxeetara-be’ bakotxari bere
zorrotxoa, lagunen neurriz emoten jako
· Con el mayor disimulo o discreción posible
Al danik geien bildu bear degu jai ortara
· Debemos acudir el mayor número posible
Al dedainoan eman dizutet gipuzkoar aundi onen kondaira euskeraz
· En la medida que me ha sido posible
Al dedan artean’ jan-gabe egongo naiz
· Mientras pueda
Al dedanez’ artzaiaren eginbidea Zurekiko dala agertu nai nuke. Lagun zaiazu
Zerorrek, Jesus!
· Según mis posibilidades
Al dedanez’ artzaiaren eginbidea Zurekiko dala agertu nai nuke. Lagun zaiazu
Zerorrek, Jesus!
· Te cuadra o incumbe
Al deguneraino, geiegi buruak estutu-bage’ modu onean gure pekatuak gogora
ekarteko agintzen digu Jangoikoak
· Sin cansar o prensar demasiado la cabeza; sin atormentarse
Al dena’ itsasoan den arrairik oberena
· Nadie está obligado a hacer más de lo que puede
Al denean’ al dena, eta al ditekean bezala
· Se hace lo que se puede y como se puede
Al ditekeanik berdinen egin dezagun’ izketan desberdin geranok
· Lo más uniformemente posible
Al dogun bide guztietatik lagunduko deutsogu
· Por todos los medios posibles
Al dogun ginoan lagunduko deutsogu
· En lo que podamos
Al dozuenik ondoen egizu
· Lo mejor que puedas
Al dunak aal dun-beste’ guziok zerbait lagundu!
· Cada cual con su óbolo
Al duten leiaz ospatu dute’ Garazi Gerriederren eguna
· Celebrar con el mayor esmero posible
Al dutena egiterat lotu dire
· Se han comprometido a
Al eban ainean laguntzeko usteaz urreratu jakon
· En la medida de lo posible
Al eban gitxienetan etorten zan ona
· Lo menos posible
Al eban guztia baltzitu eban, besteen aldea
· Denigró cuanto pudo a la parte contraria
Al ebanean ukondoa goitik erabilten zalea zan
· Le gustaba empinar el codo
Al ebanik arinen kontau eutsan, jazoriko guztia
· Tan pronto como pudo
Al guziak eginda ere’ erraz eroriko gera utsegite askotan
· Aun haciendo todos los posibles
Al guziak eginda ere’ erraz eroriko gera utsegite askotan
· Caer en faltas
Al guzitan etortzen zan
· Todas las veces que podía
Al izanez’ garbitu daiezala ainbat lasterren’ euren euspenaren kontuak!
· Liquidar, pagar la cuenta de su suscripción a la revista
Al nuun zokoenean sartzen nintzan elizan; inork ez ikusteagatik
· En la parte más oculta
Al zan ainean ordaindu degu’ aspalditik gendun zorra
· En cuanto nos fue posible; en la medida de nuestras posibilidades
Al zan gaiean T.renekoak buru-belarri erabili du ilabete osoan’ ta an goaz ait-alabok
Bilbaoko azterketara
· La ha ejercitado a conciencia para el examen
Al zan ixilena’ biderako prestamenak egin zituzten
· Con el mayor disimulo
Al zezakean bezela jarri ondoren’ Peilori ekarri zizkion bertsoak, eta onek itxuraz
jantzi
· Arreglar, poner en forma
Al zitun jantzirik apainenakin
· Con los vestidos más elegantes que pudo
Al zuanak al zuan estalpera iges egin zuten
· Cada uno se refugió donde pudo
Al zuen lenena eraman zion, berak eskatu zuena
· Con la mayor prontitud
Al zuten ixilena iriki naiean’ aleginak egiten zebiltzan bart atean
· Con el mayor sigilo posible
Ala aita, ala ama... izen horien ederra! Sortu eta lehen-solasak’ Aita! Ama ditu
haurrak
· Qué palabras tan hermosas!
Ala bada’ izain zara zorionean jaioa... Eta gero zerukoa. An dakusagula biok elkar!
beti guzian
· Que allí nos vemos por siempre!
Ala bada’ izain zara zorionean jaioa... eta gero zerukoa. An dakusagula biok elkar!
beti guzian
· Dichoso de ti si...!
Ala baita zure aholkia aholkua ezti, Jauna!
· Qué dulce es tu voz o llamada!
Ala baldin bada’ oitura eder baten jabe zera
· No es mala costumbre la tuya
Ala balitz beintzat’ min duenak eutsi deiola esango niken
· Al que le pica, que se aguante
Ala bazan’ ala zala ba!
· Pues demos que así fuera; concedamos que sea verdad lo que dices
Ala bazan edo ezpazan’ sartu dedila kalabazan
· Colorín colorao... .-Terminación usual de los cuentos populares
Ala bazan, ezpazan’ Bitoriko plazan, sagu-xarra dantzan
· Fórmula ritual de terminar la narración de un cuento
Ala bear eta, topatu zituan senarraren amar errealak
· Por suerte. ? Por fin quiso la fortuna que encontrase
Ala bear, nunbait!
· Así tendría que ser! Paciencia!- Resignación!
Ala bear ta... ara beste oztopoa: saietsetik bi mikelete!... Bere bururik ezin gorde’ eta
aitortu egin bear!
· En esto
Ala bear ta... ara beste oztopoa: saitsetik bi mikelete!... Bere bururik ezin gorde’ eta
aitortu egin bear!
· Imposible disimular o ocultarse
Ala bear zun, apaiz jauna! Zer nai du, neri gertatu zaidana baino geiago?... Umeak
gaitzkorrak, aulak izatea’ ta umezurtz goiztxo utzi-bearra!... Gogorra da!
· Puede concebir Vd. mayor infortunio?... Es muy triste!
Ala bear zun, apaiz jauna! Zer nai du, neri gertatu zaidana baino geiago?... Umeak
gaitzkorrak, aulak izatea’ ta umezurtz goiztxo utzi-bearra...! Gogorra da!
· Así tenía que ser! Qué desgracia!
Ala bear zun, apaiz jauna! Zer nai du, neri gertatu zaidana baino geiago?... Umeak
gaitzkorrak, aulak izatea’ ta umezurtz goiztxo utzi-bearra!... Gogorra da!
· Hijos enfermizos, enclenques
Ala bear-bazan ez-bazan’ aurrak etzuan gau guzian txintik egin
· Se estuvo enteramente sosegado; no lloró
Ala bear-bazan ez-bazan’ aurrak etzuan gau guzian txintik egin
· El hecho es que...; sea como sea
Ala bear-da’ jabea ere jo ta kea asto-bila zebilen inguru artan
· Andaba afanoso en busca de su asno
Ala bear-da’ jabea ere jo ta kea asto-bila zebilen inguru artan
· Por singular coincidencia
Ala bearko zan ta, osagilea elexan ikusi eban; eta mezatik urten arte’ nasai ez egoan
· Ya no tuvo sosiego hasta
Ala bearko zan ta, osagilea elexan ikusi eban; eta mezatik urten arte’ nasai ez egoan
· Dio la casualidad de que
Ala bearko zan-da’ itxasoaren munan aurkitzen ziran biak udako goiz baten
· Dio la casualidad de que
Ala bearrez, edo Jainkoak naita’ an bertan agertzen da mediku jakintsu ta zintzo bat
· Providencialmente
Ala bearrik’ an sortu zan nonbaitik ere Markos, eta onek jaso zuen lurretik
· Allí apareció quién sabe cómo
Ala bearrik’ an sortu zan nonbaitik ere Markos, eta onek jaso zuen lurretik
· Por suerte
Ala bear-ta’ beste lagun bat agertu zitzaien eztakit nundik
· Por suerte ? Por casualidad ?
Ala berez, nola Elizaren bidez arakutsi dizkigu
· Tanto por sí mismo como por medio de su Iglesia
Ala bizi gaitezen, ala hil gaitezen’ Jainkoarenak gare
· Ya vivamos, ya muramos
Ala bizitzan, nola eriotzan’ Jainkoari dakiola beti gloria!
· Dios sea siempre glorificado!
Ala da begiaz ta egiaz justuen eriotza: gorputzeko kartzela iluneti libratu’ ta zeruko
atea erdiz-erdi idikitzea
· Abrirse de par en par
Ala da begiaz ta egiaz justuen eriotza: gorputzeko kartzela iluneti libratu’ ta zeruko
atea erdiz-erdi idikitzea
· Realmente; con toda verdad; en realidad de verdad
Ala dala ez dala nindagon
· Estaba dudando si era o no verdad
Ala dio Aita Basabek bere liburuan, eta zuzen ala ere! Bat-batean eriotzak joko
gaituen ere ez dakigu-ta, erne bizi bear du kristauak
· Y muy juiciosamente por cierto
Ala dio Aita Basabek bere liburuan, eta zuzen ala-re! Bat-batean eriotzak joko
gaituen ere ez dakigu-ta, erne bizi bear kristauak
· No sabemos si la muerte nos asaltará de repente
Ala dio aitonak malkoz begitatik beera
· Llorando a lágrima viva
Ala dio far-irudian
· Sonriente
Ala dio gure mutilak, au aditzean:... Orra ao batean bi mingain...!
· Salta entonces... Dice
Ala dio gure mutilak, au aditzean: Orra ao batean bi mingain...!
· Doblez: decir lo contrario que dijo antes o a otro
Ala dio itzik-itz esan zar batek
· Así reza el refrán, textualmente
Ala dio Luisak, suak arturik eta sokorra joaz, ingurukoen parre-algarak entzutean,
-Jolaserako gogoaren bizarra daukazute...!
· Se ve que tenéis gana de bromas
Ala dio Luisak, suak arturik eta sokorra joaz, ingurukoen parre-algarak entzutean:
-Jolaserako gogoaren bizarra daukazute...!
· Irritada
Ala dio orduan lukainka arek, au entzutean: Zertan ez au len esan neri?
· El majadero de él
Ala diote batzuk... Ez da gauza jakinik
· No se sabe a ciencia cierta
Ala diote dakitenak... .-Dakitenak ez: besteren agotik ari diranak
· Los que hablan de oídas
Ala dirade...- berritik zion poz aundian
· Repetía con gran gozo
Ala diranak aitortzeko’ guk ez degu bear lotsikan
· No debemos avergonzarnos en
Ala diranak aitortzeko’ guk ez degu bear lotsikan
· Para reconocer la verdad
Ala egin baleu’ oba!... Naaste ta zer-esan gitxiago!
· Menos jaleo y menos habladurías
Ala egin bear genduke beti: besterik izango lizake gure bizitza
· Muy otra sería
Ala egin det’ eta poz andiaz igaro zat orduren bat aiekin izketan
· Se me ha pasado muy a gusto cosa de una hora
Ala egin du, baina ez dakit ote dabilen arrazoi-bide onean...: pentsa lezake non eta
nola ibiliko dan lanean
· Ya puede andarse con tiento y mirar lo que hace
Ala egin du, baina ez dakit ote dabilen arrazoi-bide onean...: pentsa lezake non eta
nola ibiliko dan lanean
· No sé si ha hecho bien sus cálculos...; si le saldrán bien las cuentas
Ala egin eban neskatileak’ eta izar eder bat sortu sakon bekokian... Zakon zitzaion
· Le salió en la frente
Ala egingo nuke berriz ere, batere estutu-gabe: eldu besotik’ eta itz bi belarrira
esanda bialdu andik
· Con toda tranquilidad... sin pasar ningún mal rato
Ala egingo zuten’ Santa-Cruzek bere egiteko aietako bat egin ezpalu
· Si no hubiera hecho una de las suyas
Ala egun bat, eta ala bestea’ euririk ez bazan beinepein
· Y así un día y otro
Ala erran zuen geroko batean Jesus-ek; eta itzik atera-gabe’ au bera dio orain ere
· Sin ruido de palabras
Ala erran zuen geroko batean Jesus-ek; eta itzik atera-gabe’ au bera dio orain ere
· Poco después
Ala esan die, negar da garraxi, gurasoai: Ni arekin geiago ezin neike bizi
· Entre lloros y gritos
Ala esan dizue menturaz zein batzuek... Baina ez sinistu! Leen leengoak gera gu
· Ciertos individuos
Ala esan nion nere buruari, ori ikusirik; eta ez nintzan nere buruz oso urruti ibili
· No anduve desacertado en mi conjetura
Ala esan zidan atzenik
· Por último como última respuesta
Ala esan zuan..., eta anbat litzake!
· Y ojalá no haya sido cosa peor...! Menos mal...!
Ala esaten eben antxina, ta antxina andi-bagarik’ euskaldun guztiak
· Y no tan antiguamente
Ala etorri zitzaitan belarritara
· Así he oído decir
Ala’ Euskera bide batez edertzen ta ugaritzen da
· Al propio tiempo
Ala ez izatera’ doiakua mintza! Doikua
· No digas sino lo preciso
Ala ezbearra!... Eztago orrenbesterainoko eramanik
· Qué contratiempo!
Ala ezbearra!... Eztago orrenbesterainoko eramanik
· No se puede aguantar
Ala eztan bezela, balitz ere egia
· Si como es falso fuera verdad
Ala eztan gauzarik eztet ezer esan
· No exagero en lo que voy diciendo
Ala gertatuko zala, esan zigun; baita ondorenak arek esan bezela gertatu ere!
· Y los hechos dieron razón a su pronóstico
Ala gizonak eta ala andrak’ eskubide bardinak ditue gaur legearen aurrean
· Tanto el hombre como la mujer
Ala guziz ere’ ba zuan arantza zorroztxo bat biotzean
· Llevaba clavada una espinita en el alma
Ala herioa motz!... Ala gure zoratuak!
· Qué dura es la muerte!... Qué insensatos somos!
Ala irauten due batzuek urte osoetan, sarri konfesatuagatik obetasun-gabe
· Sin enmienda; sin mejora de vida
Ala itz neurtu nola larrietan’ euskaraz egindako edozein lan
· Lo mismo en verso que en prosa
Ala itz-eman omen zien. Baino egunak joan, egunak etorri’ ta nere eriotzako
sententzirik etzun atzeratu
· Pasaron días y más días
Ala itz-eman omen zien. Baino egunak joan, egunak etorri’ ta nere eriotzako
sententzirik etzun atzeratu
· Prometer
Ala izan beite!
· Así sea!
Ala izan ezpaliz’ jabeturik zegoen, dagoen ordurako, gutaz eta gure gauza guziez’
etsaia
· Para estas fechas, para ahora; ya
Ala izatera’ egin du nereak!
· Estoy perdido!
Ala kontuak’ joan da joan da joan...’ Erregeren uri nagusira iritxi dira bost lagunok
· Así las cosas
Ala modukoak izango ziran noski
· Mediocres
Ala, mutil!... Bat, bi ta... iru! Emon oinai!
· Corre!
Ala nai dezuten-ezkero’ saiatuko naiz laburr-antzean lan orren berri ematen
· Brevemente
Ala nengoala’ ... ate-soinua! Anaia: zer nuen galdez
· En esto... me llaman a la puerta
Ala ni!... ez dudala nahi gaixtaginaren heriotzea!
· Juro por mi nombre que
Ala segitu zuen oitura orrek eunka urte batzuen bitartean
· Por espacio de varios siglos
Ala ta onela’ bakoitzak esaten zuen bere iritzia gure gizon orren gertaeraz
· En este sentido o en el otro
Ala uste zuun..., baina oker jo zion kukuak
· Le salió mal la cuenta
Ala zabaldu dute kontua, eta an eztu inork sinisten gezurretan dabiltzanik
· No cree nadie que estén mintiendo. Nadie pone en duda su buena fe
Ala zan edo ezpazan’ nun-nai lekutik ba zan zauritutako jende
· De todas partes venía afluencia de heridos
Ala zekin esaten gure etxekoandreak
· Así solía decir
Ala zeruak’ urkatuko neunke’ ume onen ule bakar bateri ikutu baino egingo ez
leukiona
· Viven los cielos! Voto al cielo!
Ala Zerura noala’ ... neroni ere onenbeste kosta zat...
· Te lo juro por mi alma
Ala zion andre gaxoak’ diru-bila etxe guzia goikoaz-beera zebilkin bitartean
· Mientras revolvía toda la casa de arriba abajo
Ala ziran berriak
· Eso es lo que contaban
Ala ziran berriak
· Eso es lo que contaban
Ala zordun bainaiz, Jauna, zure alderat!
· Cuánta gratitud te debo, Señor!
Ala zori gaiztoan’ txit sarritako gauza da ori
· Por desgracia es cosa muy frecuente
Ala zorigaitzean, utzi izan diegu geren errian agintzen’ eta gure jostaketa gaitzik-
gabekoak aienaturik ikusten ditugu
· En mala hora
Ala zorigaztoan’ txit sarritako gauza da ori
· Por desgracia
Ala zorionean’ Jaungoikoaren beldur santuan azi ninduen
· Por suerte; afortunadamente
Ala zu!
· Bravo! Enhorabuena! Viva tú!
Ala zun asmo’ baino uts-eman zun asmo onek
· Fracasó, salió fallido su proyecto
Ala-ala zatoz...; ala-alako eguraldia autu dozu
· Vienes oportunísimamente.- Un tiempo oportunísimo
Alaba bakarra ezkontzaka geldituta, bere odoletik Mesias sortzeko uste guzia
galtzeak atsekabe andia ematen zion
· Quedando célibe
Alaba bat euki neban bi ilabetean, elizakoak eraginda
· Sacramentada
Alaba bat euki neban bi ilabetean’ elizakoak eraginda
· Sacramentada
Alaba bat ta beren antzekoa zuten, Jainkoaren bildur gutxiko guraso aiek; gurasoak
nolakoak’ umeak alakoak. Txit ardura-gabe ta bere erara azi zuten
· A su capricho o antojo
Alaba bat ta beren antzekoa zuten, Jainkoaren bildur gutxiko guraso aiek; gurasoak
nolakoak’ umeak alakoak. Txit ardura-gabe ta bere erara azi zuten
· De tales padres, tales hijos
Alaba berriz ezur ta mami abertzalea dute
· Hasta las uñas, en cuerpo y alma
Alaba’ beti bere burua apaintzen zebilen, amaren esanak egin-gabe
· Descuidando las órdenes de su madre
Alaba dantzaria, ibai izoztu batera erori’ eta ormak lepoa ebaki zion
· Una costra de hielo le cortó el cuello
Alaba’ deabruak artua zeukan
· Poseída del demonio
Alaba ederra egin zuen amak’ gizajo-au engainatzeko!
· Habráse visto, la fulana!
Alaba egin zuen ondoko
· La dejó como heredera
Alaba ezkonberriak zer dio?... -Berri onak, ustez: subeak sugeak koxk egin diola ta...
aurrera!
· N.B. Eufemismo para dar a entender que se ha puesto en estado
Alaba ezkont-ezak nahi duenean; semea’ ordu denean
· Casa a tu hija en cuanto ella quiera; y al hijo cuando convenga
Alaba gaur gaubean ikusi-bagetanik’ amak izango ez luke onik
· No hallaría sosiego
Alaba gaztena an zegon’ su-ondotik asko kendu-gabe
· Sin apartarse mucho del fogón
Alaba: gure aitarekin burutzerik etzegon’ eta Ameriketara joango gaitun
· No hay manera de soportarle
Alaba guzientzako, zuen etxeak zoko gutxi ta ogi gutxiago badu’ ... eztitzazuela
beintzat beren kontura utzi!
· No dejarlas a su arbitrio, sin control
Alaba guzientzako, zuen etxeak zoko gutxi ta ogi gutxiago badu’ eztitzazuela beintzat
beren kontra utzi!
· Poco espacio y menos pan
Alaba’ kanpotik etorrita bezela jartzen zaio etxeko lanetan laguntzen ez
· No ayuda en los quehaceres, parece una extraña
Alaba Mainaxi ere’ bialdu zuen txit laister; beintzat txitarik atera baino leenago
· Antes de tener hijos...; antes de que tuviera familia
Alaba maiteari lepotik eltzen zion Katalin-ek, il-zorikoak bizitzari bezela eusten zion
· Como el agonizante a la vida
Alaba sori denean ezkontzeko’ ez da errex beiratzeko
· Cuando a la hija le llega la edad de casarse, es difícil vigilarla
Alabaderekoa izan bear du
· Mediocre, de poco valor
Alaba-ezazu, Maria, beti Jainkoa’ gure ordean!
· En nuestro nombre; haciendo nuestras veces
Alabak gutxi erantzuten zion; ez aserre zegolako’ baizik burua kixkaltzen zeukalako
· Le ardía la cabeza...; estaba desconcertada sin saber a qué decidirse
Alabaren zai’ erre-bearrean zeuden basarrian
· Estaban en brasas; impacientes
Alabarengatik izan ez balitz’ aldi baterako ba zeuden
· Así habrían permanecido quién sabe cuánto rato
Alabatxo bat bakarra degu, goxo-goxotan azita
· Criada con el mayor regalo
Alabaz’ Ubidekoa naz
· Nací en Ubidea
Alabaz-bere, neure maitea’ Euskalerrikoa zara
· Eres vasca también de nacimiento
Alabea daukat, primeran ibiltera eginda dagoana
· Acostumbrada a viajar siempre en primera
Alabeak ez eban ezetarako gogorik erakutsi
· Mostrarse apática
Alabeak ixiltxurik esan eutsan
· En voz baja, disimuladamente
Alabearen tajua ikusi ebanik arrezkero’ guztizko gogo-ilunaz ebilen Masima
· Desde que había visto el estado de salud de su hija
Alabeari’ goiza luze eritxon
· Se le hacía larga la mañana. Se aburría
Alabearra izan zan’ baketan bizi ginan erritik betiko urten-bearra
· Fue el destino
Alabearra zan ba guzia!
· Qué fatalidad!... Qué triste coincidencia!
Ala-bearrak’ ala gertatu
· Fatalidad!... Qué se le va a hacer!
Alabearrari’ ezin alde!
· Imposible eludir la necesidad o el azar
Alabearrari ezin aldegin!... Ondo alare!
· Qué verdad!
Alabearrari ezin aldegin!... Ondo alare!
· Imposible eludir el destino
Ala-bearrez, edo Jainkoak naita’ an bertan agertzen da mediku jakintsu ta zintzo bat
· Por suerte
Alabearrez’ Genovevaren basauntza bera zan
· Dio la casualidad de que
Alabearrez’ sakan bat zegoan tartean...; eta bearrik!
· Y gracias a eso nos libramos
Ala-bear-ta taraman sartu ginan gu ere...; bestelan’ betiko ondatuak geunden, izan
degun su orrekin
· Afortunadamente ingresamos en la hermandad de socorros
Alabia al dozu albuan daruazun neskatx eder ori? -Jangoikuak alan gura-ta’ neuk
egina dot erdija beinipein’ ... Jangoikuak bedeinkaturik, San Antoniok gogortuko
al dau!...
· Con la bendición de Dios, San Antonio la conserve sana!
Ala-biarrez’ osasunakin urten zan ibaitik; eztaukagu gero ezer izan eban barririk
· No tenemos noticias de que le pasase nada
Ala edo-ola’ txabolara eldu naiz
· Aunque trabajosamente
Ala ere’ bizkor bizi da an Euskara, gure aldean ikusten ez den bezala
· Tiene allí vida robusta
Ala ere’ ez dut errateko utziko
· No dejaré de decirlo
Ala ere gaitzerdi, Gipuzkoaren gaurko negarra!
· Menos mal! Aún podía haber sido mayor desgracia o adversidad
Ala ere’ niganako abian Jaun andi au!
· Deseoso de venir a mí
Alagalan biziko az emen’ eutzako lain egin al izan badok Ameriketan
· Vivirás en grande
Alai egoten aal zerate, Leitzako errikuak! Orainguan gelditu zaate zerate sona
aundikuak!
· Esta vez habéis ganado mucha fama
Alaia zan arpegiz galaia, eta buruz ez makia
· Nada corto de entendimiento
Alaiak eta iztunak dira Ondarruko neskatxak; bereala arpegi ematen dute
· Entran en seguida en conversación
Alain errukitsu mundura etorri zinan orrek, barka zaizkidatzu nere pekatuak!
· Tan misericordioso
Al-aina ikasi badozue’ eztozue alperrik jardun
· No habéis perdido el tiempo
Alaingo indarra dauka Kristoren graziak’ eta alaingo egitekoak egiten ditu gure aragi
ergelean
· Tan grandes obras realiza
Alaingo indarra dauka Kristoren graziak’ eta alaingo egitekoak egiten ditu gure aragi
ergelean
· Tanta es la fuerza o eficacia de
Alaingoak ziran’ kondearen bularretik irteten ziran ai tristeak
· Tan grandes eran
Alainoko premia-gabe ez nuke ori egin nai
· Sin mucha necesidad
Alairo-bee-alairo ospatua izan zan jaia
· Con gran regocijo
Alaitasunez betea nago gaur, eutsi ezinik pozari
· Rebosando de gozo; no cabiendo en mí de gozo
Alai-zaidazu poz-bidez begia...!
· Devuelve la alegría a mis ojos...!
Alajaina! Atzo Donostira, gaur Bilbora, bigar Iruinera...’ etzeukak ipurdiko otzik!
· No pasará frío en las posaderas!
Alajaina!... Elorrizko makilaren golpeari traba polita jartzen ba daki norbaitek!
· Esquivar prudentemente los golpes
Alajaina!... Emezortzian erosi ta amaseian saldu? Porru-jorra egingo diagu!
· Valiente negocio sería...!
Alajaina! Eztezu egon aundirik egin bidean!
· Qué pronto has hecho la vuelta!
Alajaina! lekutako muturrean jarri dezu seaska!
· Pues no la has puesto poco lejos!
Alajaina! lekutako muturrean jarri dezu seaska!
· Qué lejos has colocado...!
Alako animari’ Jauna sarri artzearekin’ etzaio gosea geituko, ta bai gogo-betea
· Lo que sí se le aumentará es el hastío
Alako arrazoi mina emanda utzi ninun
· Desplante, salida insolente
Alako arri-garaua jaso laikeala besagainera’ sinisteak-be lanak ditu
· Semejante piedra
Alako asarre-aldietan’ odolak sututen dira ta zanak tiratuten
· Se enciende la sangre
Alako aundizu liberal batengana jo zuten
· Acudieron a cierto magnate, a cierto jerifalte
Alako barbantzu-ale maloak ziran, orain-urrena ekarritakoak!
· Qué garbanzos más rollizos...!
Alako barrenpe ederra zeukan! Ez gendun il bear oraindik oilo au!
· Qué cargado traía el ovario!
Alako baserri batean ots-egin zuten
· En cierto caserío
Alako batean, Agustinek arnasa artu’ eta esan zion: -Zergatik ez orain bertatik?
· Después de respirar profundamente
Alako batean’ aize-bolara batek jo zuan atarian
· Sopló una ráfaga de viento
Alako batean’ basurdea zuzenik esira!
· Viene derecho al seto
Alako batean’ beste artzai-lagunak arrapatu nindun atzetik: Aizak, moteil, zuen aita
il dalazkoa aditu diat... Au lana! au lana!
· Que si ha muerto vuestro padre
Alako batean’ eldu zan
· Por fin, después de mucho hacerse esperar
Alako batean’ etorri dira urak bere bidera!
· Por fin las aguas han vuelto a su cauce... han vuelto las cosas a su curso natural
Alako batean’ ez atzera ta ez aurrera gelditu omen zitzaion astoa
· Se le quedó parado
Alako batean’ ez nora eta ez ara begietatik galdu zitzaion, mutil txiki hura
· Se le desapareció, no supo cómo ni por donde
Alako batean’ gurdi biak saietsez saiets’ urrats bat alde eskas dute
· Se acercan de costado, sin un paso siquiera de ventaja
Alako batean’ iritxi emen-zan apaiza ez nundik eta ez andik’ jantzi guztiak elurrez
zuri-zuri zituala
· Como por encanto; de improviso
Alako batean’ logaleak etxekoandrea menderatu’ ta suaren ondoan lo gelditu zan
· Vencida por el sueño
Alako bateen mendiin, urrutiin, zaunka-otsa zalazkoa edo etzalazkoa aditze emen-zan
· Un si es no es rumor de ladrido
Alako baten’ alabeaz mosu ta zirrika ikusi eban suingeia
· Flirteando
Alako baten, artzain-agurea zutundu zan’ eta adi-adi begira jarri gajakozan...
· Nos quedamos suspensos mirándole
Alako baten atertu dau’ baina itxurea ez luzerako
· Pero al parecer no para mucho rato
Alako baten’ etsi-etsian juan zan, abixadia artuta, neskiagana
· Se fue decidido a donde la muchacha
Alako baten’ geldiroka abijau zan trena
· Arrancó pausadamente
Alako baten, goiztxuago bazkaldu, etzalditxu edo lokuxume bat eginda’ kapetxu bat
artzera urten neban
· Después de echar una cabezadita o siestecita
Alako baten’ ilargi betea, inozko argien, agertu zan
· Más reluciente que nunca
Alako baten’ iru asto txiki agertu zirean Askao-kaletik’ lepoko estalki erdi-gorri,
erdi-arreakaz ikusgarrian apainduak
· Vistosamente adornados
Alako baten’ isil-samurtu zirean guztiak
· Se acallaron bastante las voces
Alako baten’ jasoten dau burua gora
· Alza la cabeza
Alako baten’ jasoten dau burua gora
· En una de estas...; de pronto
Alako baten’ Malentxori kinuka ta geiegizkeriak esaten ere somatu zuan mutila
· Lo sorprendió diciendo palabras atrevidas a la muchacha
Alako baten, nere kolkorako... nojan Gueines-era esan-da’ emen naz gaur
· Habiéndome dicho a mí mismo
Alako baten’ neskeak birao egiten deutsa, oratu deutsan mutilari’ ordukoa ia
guztizkoa dalako
· Porque aquello ya se pasa de la raya
Alako baten odeiak joten dau, trumoi-otsak dardara eragiten dautsa etxe ta bazter
danai; tximista eta arri-urtika’ goia beera datorrela dirudi
· Estalla la tormenta
Alako baten odeiak joten dau, trumoi-otsak dardara eragiten dautsa etxe ta bazter
danai; tximista eta arri-urtika’ goia beera datorrela dirudi
· No parece sino que el cielo se viene abajo
Alako baten’ porra-zirie geiegi trungon sartu’ eta inundi inora ezin atararik emen-
zebiltzen
· No podían sacarla en ninguna manera
Alako baten zardendu dau bere burua’ otzanduta umil-umilik egoanak
· Se ha erguido
Alako batez’ jo ta artu digu mendi-gaina lainoak; eta an ziraden kontuak’ ... jakinik
etsaiak urruti etzebiltzala
· De repente nos ha invadido la cima la niebla
Alako batez’ luzeagoko egalditxo batez ezkutatuko zaio gal-eperra eiztariari
· Dando un vuelecito más largo
Alako batez’ neska-mutil bien begiak bilatzen dira elkarrekin
· Se encuentran sus miradas
Alako batez’ Petirik Pierres asarrez il du kalika; Erronkari ta Biarno’ ontatik asi
ziran elkarr-ilka
· De aquí comenzaron las muertes entre unos y otros
Alako batez’ Petirik Pierres asarrez il du kalika; Erronkari ta Biarno’ ontatik asi
ziran elkarr-ilka
· Le dio muerte enfurecido
Alako batzarretara’ berak naita dijoazen gazteak
· Diversiones nocturnas
Alako batzarretara’ berak naita dijoazen gazteak
· Por propia iniciativa
Alako betetasun bat ematen dit fruta orrek!
· Me empalaga
Alako bide argizkoa begien aurretik kentzen badegu’ itxuka ibili bearko degu
· Andar a ciegas
Alako bizarra daukan gizonarekin kalera joatea ere’ lotsa da
· Da vergüenza
Alako bizi-bizi asi du... ta dagoaneko atertu?
· Ya tan pronto?
Alako bizi-bizi asi du... ta dagoaneko atertu?
· Llover de veras, con fuerza
Alako bizimoduz oso aspertuta’ agin kentzen asi zan, morroi bat artuta
· Empezó a extraer muelas; se puso de dentista
Alako edadea jo’ ... ta euskeraz itz bat ezin aditu!
· Habiendo alcanzado semejante edad
Alako ederki pasa zun eguna, baina lotu zan gauerako
· Volver a su estado de postración el enfermo
Alako ederki zeuden lengo tokian; alkarren-gainka-xeago egon bear izatea, danez ere
· A lo sumo; todo lo más; si es caso
Alako ederki zeuden lengo tokian; alkarren-gainka-xeago egon bear izatea, danez ere
· Un tanto más apretujados, amontonados
Alako edo olako, aurpegiz ikusi badegu’ bete-betean esango degu baietz: ezagutzen
degula
· Diremos rotundamente que sí; resueltamente
Alako eguna’ egun eskergarria da ni bezalakoentzat
· Día merecedor de gratitud
Alako egunetan’ egunari berea emon bear izaten jako
· Hay que permitirse un extraordinario...; hay que honrar el día
Alako egunetan onelako pesta dute; beste lekuan au ta ori egin bear dute
· Tal día... En tal sitio... N.B. Demostrativos indeterminados en una narración hipotética
Alako emakumeen lan-ondoetara joaten diran mutilak
· Diversiones equívocas de las veladas o saraos
Alako estura larrian zer egin?
· En semejante apuro
Alako estutasunean, zer ez da egin oi?
· Qué no se hace en tales apuros?
Alako ez-nai bat daukee euskeraz ondo itzegiteko’ nere erriko gazteek
· Cierta resistencia. Se muestran más bien reacios a
Alako festak kanpoko jendearekin... eta on geigo etxean eman bear ez!
· Y no saber ser más comprensivo en casa!
Alako gaitz-uste gabe’ beste alde batean zebilen Alejandro, une artan
· Sin sospechar cosa semejante
Alako gauza bat ez bideratzeko... zer ibili zerate?
· En qué habéis estado pensando?
Alako gauza bat ez bideratzeko... zer ibili zerate?
· Para no poner en claro
Alako gauza batek egiten dit barrunean pil-pil, zerbait geiago nai baluke bezela
· Algo que me está haciendo cosquillas por dentro, haciendo títeres en el estómago
Alako gauza beltz bat jarri ziguten aurreko aldean; ta an geunden, elkarren lotsaz
bezela, edari-jenero ura zer zan somatzeko, batek edo bestek usai egin geniolarik
· Encogidos
Alako gauza beltz bat jarri ziguten aurreko aldean; ta an geunden, elkarren lotsaz
bezela, edari-jenero ura zer zan somatzeko, batek edo bestek usai egin geniolarik
· Nos sirvieron a la mesa
Alako gauza goitsuak errazoiagaz ondotu ta neurtu gura dabeenak’ erazoeti kanpora
urten dabee
· Ahondar y medir
Alako gauza makurrak egin ondoan’ Testamentu Berriko Sakramentua begi gorriz
ekusten dutenak
· Mirar con descaro, con ojos atrevidos
Alako gauzak ezin eraman zitun: Euskalduna ua ere! ta Fueroena entzutean’ su ta gar
egiten zitzaion biotza
· Al fin y al cabo, Vasco!
Alako gauzak ezin eraman zitun: Euskalduna ua ere! ta Fueroena entzutean’ su ta gar
egiten zitzaion biotza
· Se exaltaba, se inflamaba
Alako gizabide doilorra ikusita’ aserre biziak artu’ eta ostera zorduna bere aurrera
deitu zuen
· Tan ruin comportamiento
Alako gizon esturik ez dot bizian ikusi
· Semejante persona nerviosa
Alako gizon jator gutxi gure artean...! Bear ainbeste ez beintzat!
· No al menos tantos como fueran menester
Alako gizonari ere negar egiten zaio
· Se siente la muerte de un hombre así
Alako goiz ederrik ez dot ikusi’ ikusi-arren amaika
· Por muchas que tenga vistas
Alako gosea zenduala... ta, ez diozu ba akats saio aundirik egin ogiari!
· Poco se conoce en la merma que le has hecho al pan... Bien poco has comido!
Alako guraso berdeska ta eltzakeak’ edozeinegaz ta edozein modutan ezkonduko dau
umea
· Padres ligeros, frívolos, no maduros
Alako interesaren jabe izatera’ neronek jarriko nuun osorik
· Habría invertido en ello todo ese dinero
Alako istilua jo’ ... ta, ezer ezpalitz bezela gero?
· Armar semejante escándalo
Alako jai-eguarteetan’ jostatzera bezela oi-dijoaz gazteak karobi-aldera, laguntzeko
aitzakiaz
· Mañanas de días festivos
Alako kalteak eginagatik’ inork eztio langa gogorrik jartzen galgiro-ekartzaile orri!
· Ponerle vallas, trabas; impedirle la entrada
Alako lanaren jabe egin nindutelarik’ beraren bete-bearrak asko erakutsi zidan
· Desde que cargaron sobre mí aquella responsabilidad
Alako landaren surrioan dago. Alako soroaz jabetu naiez
· Le tiene echado el ojo...; lo desearía para sí
Alako lanetan ez nuela inoiz egin, adierazi nion; bestelako zurgintzan’ zerbait
aurreratua nintzala: gizonari etzitzaion esan etzan gauzik
· No se le dijo nada falso; no se le mintió
Alako liburu ederra’ zulo-zulotik sartu bear zitzaioken erriari
· Debería metérselo a la viva fuerza; hasta hacérselo adquirir
Alako litxarreriren bat jan izan det bein edo bestetan
· Alguna que otra golosina
Alako lur gozatuan artoa izango da’ jorratu ezta ere
· Aunque no se escarde
Alako madari udare ederrak’ erdi-sari eginda bota ditu!
· Como desperdicios
Alako martxarikan zuanik erbiak’ sinistuko ez nuen...: orra esan egiak!
· La verdad sea dicha... lo confieso
Alako min galduari’ berbeeta onean esan legio: adiskide on-galtzailea, Bake on-
galtzailea
· Chismoso, intrigante
Alako min galduari’ berbeeta onean esan legio: Adiskide on-galtzailea bake on-
galtzailea
· Deslenguado
Alako mokoarekin itzegin zion andre gaxoari!... an zeudenak kupitzeraino
· La reprendió de tan mala forma... que
Alako nagusi oilakoi edo txoraska bat eman zion suerteak
· Le tocó en suerte un amo mujeriego o alocado
Alako neskatxak’ geienaz ere beren gisako zatarren bat arkituko dute, gero aserrez
eta pake gaiztoan izatekoren bat
· Que no les dejará vivir en paz
Alako neurri zur batean
· En una discreta proporción, o moderación
Alako nora-ezean ta estu-orduan bearren dana da’ seina ondo bateatutea
· En tal caso de extrema necesidad
Alako odolki gozorik ez da egiten bestetan
· No se hacen en ninguna otra casa
Alako orduetan’ ez dauka gaizkinak eskubiderik’ inok bere okerra ixilik euki dagion
· De que no se revele su delito
Alako orduetan, nesken eta mutilen artean, nok nori asko ez dakiala naastean egiten
direan zatarkeriak
· Indistintamente por causa de la confusión o mezcolanza
Alako pasadizorik’ etzeukan inork gogotan
· Nadie recordaba haber oído cosa parecida
Alako polito ikasi dau!
· Qué bonitamente...!
Alako pozik’ ez nuke besterengatik aldatuko
· No lo trocaría por otro
Alako premian arkitzen diran neskatxak’ beren buruari eman bear die lotsa, eta
atzeratu tentatzaileak
· Deben hacerse respetar; deben imponer respeto
Alako seingintzetan, edo seingaltzetan’ askotan seina bateatu-bagarik eskuetan ilten
jakoe
· En el ejercicio de su profesión de parteras
Alako seingintzetan, edo seingaltzetan’ askotan seina bateatu-bagarik eskuetan ilten
jakoe
· Mejor dicho, en tales prácticas de abortamiento
Alako ta bestaelako’ diru-poltsa tontortzen ariko zaizkuz
· Fulano y Zutano; el otro y el de más allá
Alako tristura ikaragarriak artu zuan’ iltzera zijoala ezaguturik
· Tal fue la tristeza que se apoderó de él
Alako txoria nor dan baldin baneki’ laster egingo leuskit munduko aldia
· Pronto lo mandaría al otro mundo
Alako ume lotsa-galdukoa, lotsa-gaistokoa, lotsa-txarrekoa
· Desvergonzado, descarado, insolente
Alako xelebrekeriikin’ eztago pakea izaterik: beti eramateko’ ezpaitago inor!
· No hay nadie dispuesto a ceder siempre
Alako xelebrekeriikin’ eztago pakea izaterik: beti eramateko’ ezpaitago inor!
· No hay paz posible; no hay modo de vivir en paz
Alako zaldirik!... Eneban sinistuko’ inok esan baleust. Bauke arek’ indarra baino
eztana!
· Qué fuerza tan descomunal la de aquellos caballos!
Alako zentzu ederrean pasa zun atzoko eguna; gerora lotu zan baino
· Volvió a su postración
Alako zentzu ederrean pasa zun atzoko eguna; gerora lotu zan baino
· Pasó el día bonitamente el enfermo; con la cabeza despejada
Alako zentzu ederrean pasa zun atzoko eguna; gerora lotu zan baino... Gaixo zuenak.
· Si bien al final, o luego
Alako zingurina ta kiski-miskia da andereino ori
· Susceptible y quisquillosa
Alakoa bear dezu zuk, ixilik egoteko!
· Bueno eres tú para...!
Alakoa eta ain luzean-zabala da’ bertako guziak Errege diran erreinu hura; eta ain
lekutsuak bere barrunbeak!
· Es tan espacioso
Alakoa zen gure aita: naiz bera oinazez egon’ beti prest, bertsoa botatzeko
· Aunque estuviese sufriendo
Alakoak ba dira oraindik; baino oraintxe oso banaka
· Pero ya no quedan sino muy escasos
Alakoak euren gogoan ez daukee beste gauza onik’ euren karga-jasotea, euren
burrukak, ta euren asko-jateak ta asko-edateak baino
· No tienen otra cosa mejor en que pensar
Alakoak ez oi dau bere umeen umerik bere inguruan ikusten
· Suele quedar sin descendencia
Alakoak izan-arren’ askotan koloreak gorrituta urteten dabe andik, andiskoteak
direalako dantza atako pekatuak jente-arterako
· Son demasiado abultados
Alakoak izan-arren’ askotan koloreak gorrituta urteten dabe andik, andiskoteak
direalako dantza atako pekatuak jente-arterako
· Aun siendo tan despreocupados
Alakoak izan-arren’ askotan koloreak gorrituta urteten dabe andik, andiskoteak
direalako dantza atako pekatuak jente-arterako
· Para la vista del público
Alakoan’ ez jaramon, ta ixilik egon! Etxeko pakeak ori eskatzen dizu
· Cuando eso ocurra... no hagas caso!
Alakoari arpegi asarrea ta bekoki iluna erakustea’ ez da pekatu
· Mostrarle disgusto y enfado
Alakoen itza’ dirutzat artzen dozu
· Su palabra o promesa vale más que todo
Alakoetatik izandu ote zara?... -Bai, nere damurako!
· Para desgracia mía
Alakok atsoa artu dik... Atsoa artu zuan-ezkero’ oso zintzotua dek
· Tomar esposa
Alakoren batean’ amak ere gurekin etorri bear dik
· Cualquier día de estos
Alakoren batean’ emen etorriko zaizu bera
· Cualquier día
Alakoren baten’ ederrak artu bearko joaguz
· Algún día lo vamos a pagar caro!
Alakoren baten’ zuen txatala ezta izango saguaren begia baino andiagoa
· Se habrá reducido a una cosa insignificante
Alakoren batez’ adituko duzie lepo-in dutela Lepo egin dudala
· Que me he suicidado
Alakoren batez’ adituko duzie lepo-in dutela. Lepo egin dudala
· El mejor día
Alakoren batian, kostata abar’ luak artu eban; baina amesetan-be beruak ez etsan
alde eiten gau sargori atan
· Aunque a mucha costa
Alakori’ adarra jo diote
· Publicar a toque de cuerno o trompeta una afrenta o pecado contra la honestidad
Alakori’ adarra jo diote
· Publicar a toque de cuerno o trompeta una afrenta o pecado contra la honestidad
Alakori’ danbolina jo diote!
· Buena se la han hecho!
Alakorik bada’ ... bide onez bada abilidade ori’ ... sari andi bat merezi leuke
· Si es de legítimo origen
Alakorik bada’ ... bide onez bada abilidade ori’ ... sari andi bat merezi leuke
· Si eso es así
Alakorik bada’ gauza guztiak buruz-beeratuko jakuz
· Toda nuestra situación se volverá de arriba abajo
Alakorik balitz’ esaten didazuna goixo aditzera joango naiz
· Iré a recrearme con tus palabras
Alakorik balitz’ jakinean jarriko zaitugu
· Ya te lo notificaremos
Alakorik balitz’ San Isidro eleizara bezala’ zu tabernara zuzen edo oker joango
zinake
· Irías derechito a la taberna
Alakorik batean, asarre gorrian sarturik’ ikaragarrizko oju bat egin zion
· En un arrebato de ira
Alakorik batean, begiratu det atzera’ eta etzan ezeren arrastorik... Irudipenak!
· En una de esas
Alakorik batean, begiratu det atzera’ eta etzan ezeren arrastorik... Irudipenak!
· No era nada... Pura ilusión
Alakorik batean’ orra nun datorkidan erbia eskura!
· Venir el pájaro a la mano; presentarse inesperadamente lo que se andaba buscando
Alakorik esan balute’ erri guzia jeikiko zatekean berak arrika iltzeko
· Se habría levantado... N.B. Forma verbal interesante
Alakorik eta batean’ txakurra saunkaz asi zan
· De pronto; de repente
Alakorik etzait sekula buruan jaio
· Pasar por el pensamiento; ocurrírsele a uno
Alakorik ez degu egingo egun da geren bizian
· En jamás de los jamases
Alakorik ezta emen... .-Ene, berein ikusi dot!
· Ya lo creo que sí! No he visto pocos yo mismo!
Alakorik gertatu balitz’ nork burutuko luke gurekin?
· Quién nos aguantaría?
Alakorikan’ inon ez da, nerekiko
· A mi parecer; en mi opinión
Alakoxe nazka ematen dit gilbo orrek!
· Qué asco me da esa espuma flotante...!
Alakoxea zan atso maletea
· La pícara de ella
Alakoxea zan Juanaren ama... Beti lanean, beti prest, egunari berea emanaz
· Fiel a la tarea diaria
Alakoxeak gaiatzuz gu’ onaren-onez prakak-be jausten jakuzala
· Buenazos; calzonazos
Alamanak’ lehengo hari eta hats berean daude: gerlako zer guzietan, ixilik, eskupetik,
azkartuz joaki
· Siguen con sus intenciones de siempre
Alaman-andana bat zen’ eta holako beste asko lili
· Y muchos otros pájaros... o bichos por el estilo
Alamanaren bertzen lerroan jartzea’ ez litake hain gaizki
· Igualarlo en derechos a los demás
Alamanek’ zorren pagatzeko jite guti; guk aldiz’ beharr-ordu saminak ba... Lanak
dire hor!
· Buen problema!
Alamanek’ zorren pagatzeko jite guti; guk aldiz’ beharr-ordu saminak ba... Lanak
dire hor!
· Poco dispuestos a
Alamania’ dena furfuria; harek’ denak haizu; gu’ beti ixilik
· Altanería, arrogancia
Alamaniari ere’ arras ongi zaio... Uste nuke!
· Me parece!... Por supuesto que sí! Cómo no le va a gustar!
Alamena emon deust
· Me ha dado la lata
Ala-moduz egokituko balitz’ txartela bialduko nizuke
· Si se presentara el caso
Alan bear, bai; eta beretzat mesedetan
· Mejor para él; saldría ganando
Alan bear balitz’ konfesoreak berak artuko ditu bideak, zure burua agertu-baga’ izan
daizun absoluzinoa
· Sin que se descubra tu persona o identidad
Alan bear balitz’ konfesoreak berak artuko ditu bideak, zure burua agertu-baga’ izan
daizun absoluzinoa
· Sin que se descubra tu persona o identidad
Alan bear balitz’ konfesoreak berak artuko ditu bideak, zure burua agertu-baga’ izan
daizun absoluzinoa
· Dará los pasos necesarios para
Alan bederitzazu’ buruz artu egizuz! ipuin oneek
· Apréndetelos
Alan da: zuri ezteutsu inok ezer erakutsi; ta gainera’ zeuk-be eztozu egundo ezer
ikasteko burubiderik artu
· Nunca te has propuesto aprender nada
Alan dabiltz zuen umeak, zeuek dakizula, neska mutilak naaste’ gauak denporaak
emonda
· A horas avanzadas de la noche
Alan dala’ amar mile erreal baino geiago paga biarko jok... -Nongo amar mile errial,
gixon! Baita... baita bi mile ogerleko-be geiago!
· Qué es eso de diez mil reales?... Cómo diez mil reales!... También dos mil duros
más...!
Alan dalakoan eztalakoan, gauzea artez jakin-bagarik, juramenturik egin izan dozu?
· Con incertidumbre
Alan daroaz deabruak geldika eriotzako uneraino’ ilten ezpadira beingoan, ezaguera
guztia galdu ta konkortuta
· Quedarse sin sentido
Alan daroaz deabruak geldika eriotzako uneraino’ ilten ezpadira beingoan, ezaguera
guztia galdu ta konkortuta
· Morir de repente
Alan dino Praiskok albotik: -Bero, zetarako? Otz-bigun obe ezta erromerirako?
· A esto replica P...; objeta
Alan dino Praiskok albotik: -Bero, zetarako?... Otz-bigun obe ezta erromerirako?
· Un tiempo fresquecito
Alan dinoe’ aituten jakenak
· Los entendidos
Alan doa ostera konfesinoera, irugarren, laugarren ta geiago biderrean, ondutzaka
· Tres, cuatro y más veces
Alan egin-ezkero erbeste onetan’ orain ondo’ ... ta gero ondo, zeruetan!
· Seremos felices en el tiempo y en la eternidad
Alan egiten dituez gauzak’ okotzean bizarra ta belarrietan zirtzilurik eztaroen
gizonak!
· Eso es de hombres!
Alan esan dot’ baina zegaitik-barik
· Sin razón; por error
Alan esan eban antzina baten’ Basomutil-ek
· Hace un tiempo
Alan esan eutson txantxetan-benetan
· Medio en broma, medio en serio
Alan ezin zeitekean gizonik bizi
· Así no era posible vivir
Alan izan-bear ta’ lagun on bat agertu jaken bidean
· Por fortuna
Alan jakin-eragin genduen igaz’ argitara urten-orduan. Gure albistaria
· Al salir a la luz la revista
Alan jarraitu-ezkero’ danok kaltegarrian aurkituten gara
· Todos salimos perdiendo
Alan jazo jat Naparroan, Kiputzetan ta Bizkaian, eldu nazan lekuetan
· En tierras guipuzcoanas
Alan jazo jat Naparroan, Kiputzetan ta Bizkaian, eldu nazan lekuetan
· En todas partes a donde he ido
Alan obeto! ostean...?
· Más vale así. Porque si no...?
Alan ta guztiz-be’ ainbat il ziran
· Murieron una porción
Ala-nai aundikin eztet egin
· No lo he hecho con gran voluntad
Alanbearrak’ au emon eustan eskura
· Me lo deparó la suerte
Alan-bearrean-be’ lau andaluztar etorri ziran etxe orretara’ txakurra-n eperdia
baino lotsabakoagoak
· Descarados
Alan-bearrez’ ipur-maminetik sartu jakon txuzua
· Casualmente
Alan-bearrik’ etzan gauza andirik erre
· Por suerte
Alan-bere, izen onaz bizi nai eban’ errian emon-arren ez zer-esan gitxi
· Dar mucho que hablar con su conducta
Alan-bere, izen onaz bizi nai eban’ errian emon-arren ez zer-esan gitxi
· Pretendía gozar de buena fama
Alango baten’ astoak uko egin dau, egin, bidean; bertantxe jausi,... arnasak asi...’ ta il
da gaixoa azkenean
· Da las últimas boqueadas
Alango baten’ astoak uko egin dau, egin, bidean; bertantxe jausi,... arnasak asi’ ta il
da gaixoa azkenean
· La pobre borriquilla se rinde de verdad, no pudiendo ya más
Alango baten’ aurre zorrozdun ontzi baltz txiki bat, txiztu-ots andiakaz agertu zan
· Un pequeño barco de proa estrecha
Alango baten’ gure urrean egoan gizon bategaz berba egin eban pelotari batek
· Próximo a nosotros
Alango orduetan igesa artuten bada’ eztago konfesakizunik
· Emprender la fuga; huir
Alango soinurik joten badautzute’ otsean gelditu guztiok, gazteok! Dantza
· Paraos en seco!
Alangoak’ gitxi dira, -nire ezagunak beinik-bein
· Al menos que yo sepa
Alangoak’ lotsa gitxi erakusten dau gugana
· Nos demuestra poca consideración. Demuestra ser poco considerado
Alantxe bear da egin’ albistariaren kontuak bardinean erabili gura badira
· Llevar bien la contabilidad
Alantxe bizi gara, seme: eskerra naikoa zor deutsagu Jaunari
· No es poco lo que a Dios debemos
Alantxe egin bear dau bakotxak: berak bere eskuz biurtu bere zorrak, etorkizunetan
ibili-barik
· Sin dejarlo para los venideros
Alantxe esan daroe gure bizkaitar baserritarrak’ erri apur batzuk-ez-besteetan
· Fuera de unos pocos pueblos
Ala-olako egueldia daukagu-ta... eztakit gure lanak nola ibiliko diren
· Como hace un tiempo tan mediano
Alare, alare! sartu diagu goizeko egun-laurdena lanean!... Gosal-ordua da
· Ya hemos dado cuenta de un cuarto de ración de la jornada!
Alare, alare! sartu diagu goizeko egun-laurdena lanean!... Gosal-ordua da
· Por fin, hombre; gracias a Dios!
Alare! jateko gogoa ekarri du ta... ezta ezer!
· Y no hay que apurarse; menos mal
Alare! lagunekin zatozenean!
· Menos mal, que no vienes solo!
Alare!... lagunekin zatozenean!
· Menos mal que vienes acompañado
Alargun bat-legez, inguruz lagunik-baga zakustaz, o, Leon andia! Leon XIII-garrena
· Solo, sin nadie a tu lado
Alargun gazteak’ ez eban berba andirik egin; barre bai, barre lotsazkoa, esku bata
edo besteagaz ezpanak estalduten ebazala
· Una sonrisa disimulada
Alargun gazteak’ ez eban berba andirik egin; barre bai, barre lotsazkoa, esku bata
edo besteagaz ezpanak estalduten ebazala
· No habló gran cosa
Alargun geratu-ondoan bigarrenean ezkondu zan andre bat
· Casada en segundas nupcias
Alarguna’ alderdi
· Condición disminuida de la persona viuda
Alargunak, ume-zurtzak, jaube-bako errukiorrak! Biziari luze deritxazuela
zagozenok! Erdu gaur Belen-a!
· Los agobiados por el peso de la vida
Alargunak, ume-zurtzak, jaube-bako errukiorrak! Biziari luze deritxazuela
zagozenok! Erdu gaur Belen-a!
· Pobrecitos desamparados
Alargundu nintzanik onakoak dodaz’ belarritatako baltzok
· Los tengo desde que enviudé
Alargundu ta lastertxe’ berriz ezkondu zan
· A poco de enviudar
Alargunduta laster, osasun sendoan zegoela’ egin zuen aitak testamentua
· Estando todavía fuerte de salud
Alarik ere’ jakitunak eztute erantzun
· A pesar de ello
Al-artean dirau
· Durará lo que dure... No durará gran cosa
Alartzepean gelditzen ziagok ordaina... aita jo duen semeari
· No se quedará sin castigo de Dios
Alatan argi egin bezate zuen lanak gizonen begietan
· De esa manera luzcan
Alaxe esango nuke neronek ere! Artuko zenduke gure patxara!
· Ya puedes decirlo...! Con razón lo dices
Alaxe esango nuke neronek ere! Artuko zenduke gure patxara!
· Ya quisieras tú gozar de nuestra tranquilidad
Alaxe izan zan nere etorrera; loak ekarri ninun. Nere onera
· Así me restablecí, recuperé la salud
Alaxe izan zan nere etorrera; loak ekarri ninun. Nere onera
· Fue el sueño lo que me devolvió la salud o bienestar
Alaxe konpontzen ginan alkarrekin pake-pakean; ez gaur askotan begiak atera-
bearrean gabiltzan bezela. Asarre gorrian
· De la zarpa a la greña
Alaxen dezu: agindua dagoena’ ez daukagu egitea edo ez egitea gure naian
· Ya no depende de nuestro querer o no querer
Alaxen dezu: agindua dagoena’ ez daukagu egitea edo ez egitea gure naian. Alaxen da.
· Así es; tienes razón. N.B. Uso ético de la conjugación con tratamiento de zu
Alaz guztiz ere, ona zer dan’ eskerrik eman nai ez!
· No querer reconocer
Alazoko doia dauka sermoitarako
· Una notable aptitud para
Alba gorri egoa edo euri; arrats gorriak’ eguraldi
· Arreboles de amanecer y anochecer y augurios de tiempo
Albainka etorri da, mendian gora... Albetan. G
· Rendido de cansancio
Albait arinen osatu!
· Que te restablezcas cuanto antes
Albait bearrik gitxien eragingo deutsagu
· Le haremos trabajar lo menos posible
Albait’ begien aurrean iduki bear da elea
· A ser posible; en lo posible. Eleaganado
Albait, erre-gabe egon aal baledi’ obe luke, aita!
· Si pudiera pasar sin fumar
Albait gitxien joaten dira meza nausira
· Lo menos posible
Albait goizen etorri daitezela etxera
· Lo más temprano posible
Albait ikuskinean egon bear du eleak, zer gerta ere
· Conviene tenerlo a la vista, en lo posible el ganado
Albait lasterren argitu dagiozala idi ostuak!
· Que se le aparezcan..; que los encuentre cuanto antes!
Albait’ umazia berexiko det txerria, eta laster tripaz lurra jo-araziko diot, aurtengo
ezkur ugariaz
· La engordaré a más no poder...; a más y mejor
Albait’ umazia berexiko det txerria; eta laster tripaz lurra jo-eraziko diot, aurtengo
ezkur ugariaz
· A ser posible
Albaitenez’ bein-bere joan etzaitezeela... konfesatu ta bertatik
· A ser posible
Albaitenez’ bein-bere joan etzaitezeela... konfesatu ta bertatik
· En seguida de
Albait ere, arratsean denboraz oiratzeko ordu jakina idukitzea izango da orretarako
onena
· A ser posible
Albaka-albaka igon eben mendiaren tontorreragino
· Faldeando
Albaz’ ez dezu oroitu bear aragi-kontuz
· En lo posible
Alberdanian esan zuen
· Lo dijo en chanza de mal gusto
Al-bestean eragin eutson
· Lo agitó con toda su alma
Albetan dago euskerea eun urte baino geiago’ guk dakigundik; baina ondino bizi da
· Agoniza...; va extinguiéndose
Albetan dago euskerea eun urte baino geiago’ guk dakigundik; baina ondino bizi da
· Según nuestras noticias
Albetan dagoan erri bat da
· Que agoniza
Albista on ori jakin ebanean Agaton-ek’ lanak alderatu ta alboka-soinua joten jardun
eban egun osoan
· Dejando a un lado sus quehaceres
Albista onekin’ sortua jarri zan, Jakob
· Quedó aturdido
Albistari bakartxo bat ez eukiteak’ benetan minduten izan dauz gure biotzak
· Ha solido apenar nuestro corazón
Albistari bakartxo bat ez eukiteak’ benetan minduten izan dauz gure biotzak
· Ha solido apenarnos
Albistari bakartxo bat ez eukiteak’ benetan minduten izan dauz gure biotzak
· Ni un solo periódico
Albistari ibili oi-diran usoak’ ordu batean ogeitamar legoa aixa ibiltzen dituzte
· Palomas mensajeras
Albistari onen bitartez bialtzen dizut biotzeko ondonaia
· Cordial enhorabuena
Albistari onetan sorbaldak doguzala bizi gareanok’ eztaukogu gauza on askotarako’
nai gendukean-beste asti
· Los que vivimos entregados al trabajo de esta revista
Albistari onetan sorbaldak doguzala bizi gareanok’ eztaukogu gauza on askotarako’
nai gendukean-beste asti
· No disponemos de todo el tiempo que quisiéramos
Albistari ori’ diruarren sortu zan’ eta diruarren bizi da
· Con la mira puesta en el dinero
Albistaria ordainduta daukanak’ artuko dabe Mogelen berbaldi ori... Besteak’
arrausi egin daiela!
· Que se queden con las ganas!
Albistarietan lan egiten dabenari domekea bako utziteagaitik’ ez ei leukee astelenetan
urten bear
· Para dejarles libre el domingo
Albiste berria ezta baina, deadarka esango dizut, eta ezadazula arpegi beltzaz
begiratu: urietako euskaldunak, askotxo’ azaletik bakarrik dira euskaldun
· Aunque no es ninguna novedad la noticia
Albiste berria ezta baina, deadarka esango dizut, eta ezadazula arpegi beltzaz
begiratu: urietako euskaldunak, askotxo’ azaletik bakarrik dira euskaldun
· No me ponga Vd. mala cara
Albiste emanda geunden’ arratsaldean aurtxoak ara bildu-arazteko; eta Zenarruzara
joan bat egin gendun
· Ya habíamos pasado aviso de que
Albiste emanda geunden’ arratsaldean aurtxoak ara bildu-arazteko; eta Zenarruzara
joan bat egin gendun
· Hicimos una entrada en Z
Albiste onak ekarri zizkoten Jose-ri: Martin etzala Zabaletarako. -Ez ba, ezin ba!
· Naturalmente que no! No podía ser de otro modo
Albiste oneek zauzkada andia egin dabe Europan
· Causar gran impresión, o emoción
Albistetan’ batu lei emen aspaldion’ orren lebitak artun aal leikezan-beste
· Cuantas pudieran caber dentro de
Albistetan’ batu lei emen aspaldion’ orren lebitak artun aal leikezan-beste
· Noticias; en punto a noticias
Albizturko pago orrek’ ondoan ba du lau metro inguruz. Gerriari’ amar metro
kubiko ematen dizkiote; buruari’ amar tonelada egur
· Cuatro metros de circunferencia en su pie
Albizturko pago orrek’ ondoan ba du lau metro inguruz. Gerriari’ amar metro
kubiko ematen dizkiote; buruari’ amar tonelada egur
· Le calculan
Albo batera jaurtin neban albistaria’ barreneko izena begiratu-barik
· Sin mirar siquiera la firma. Del articulista
Albo batera jaurtin neban albistaria’ barreneko izena begiratu-barik
· Eché a un lado; arrojé
Alboak minduta daukezala dinoe ondino’ barrearen barreaz
· Que se han desternillado de risa
Albo-alboan daukaguz
· Contiguos; al lado; tocando
Albo-alboka, begiak lausotu ta oinak lokaturik’ etxera nekez biurtutea
· Dando traspiés
Albo-alboka, begiak lausotu ta oinak lokaturik’ etxera nekez biurtutea
· Ir haciendo eses, tambaleándose
Albo-alboka, begiak lausotu ta oinak lokaturik’ etxera nekez biurtutea
· Nublarse los ojos
Albo-alboka, begiak lausotuta, oinak lokatuta’ nekez etxeratzen dira
· Dando traspiés
Albo-alboka dabilenak’ ez dauka bea urrun
· No está lejos de caerse
Albo-alboka joatea
· Andar tambaleándose
Alboan dagon etxeari’ etxako surik eldu
· No le ha alcanzado el fuego
Alboan txikiro bat ikusi zuen’ sasian adarretatik itsatsia
· Trabado por los cuernos
Albo-bide amaibakoan sartu gara
· Interminable digresión
Albo-errietako abertzaleak
· De los contornos
Albo-errietan-be orrelako lapurretak egiteko asmoan ibili ei-dira txakurrok
· Estos timadores; estos tramposos
Albo-joka eta beste era lotsagarrietan egiten diran dantzak
· Empujones intencionados
Alboko egurra artu ta beragaz lepoa bero-bero eginik’ betiko kanpoa emon eutsan
tabernariak Alper-i
· Agarrando una estaca
Alboko egurra artu ta beragaz lepoa bero-bero eginik’ betiko kanpoa emon eutsan
tabernariak Alperi
· Se lo echó de encima de una vez
Alboko egurra artu ta beregaz lepoa bero-bero eginik’ betiko kanpoa emon eutsan
tabernariak Alper-i
· Darle una buena paliza
Alboko min gogor batek azpiratu zuen’ neke andi aien ondoren
· La dejó postrada una fuerte pulmonía
Alboko minen minaz’ nun nagon-be eztakit
· De tan intenso dolor
Alboko minen minaz’ nun nagon-be eztakit
· Estoy que no me veo
Albonigara dogu mundakarrak joera, aspaldiko ta aspaldiko urteetan
· Desde hace quién sabe cuántos años
Albora adi dago’ ta ez dau ikusten
· Está mirando a otra parte
Albora begira ta baterik-bestera adi egonarren’ ba dakizu goruetan ondo egiten
· Aun con la atención puesta en otra parte
Albora begira zijoala irristatu ta erori zan: ark artu zuan ipurdikoa!
· El talegazo que se pegó!
Albora begira zijoala irristatu ta erori zan: ark artu zuan ipurdikoa!
· Mirando a un lado distraído
Albora egizu! Albo-alde batera egizu! Ken adi ortik!
· Apártate!
Albora egizu, mesedez, burdia igaro-arte
· Hazte a un lado; apártate
Alboragotik urtetea da oindino’ errazoi labur orregaz erantzutea
· Razón floja, que no convence
Alboragotik urtetea da oindino’ errazoi labur orregaz erantzutea
· Salirse todavía más lejos por la tangente
Alboraka egin zuen suilak, Mari-Juanen buru-gainean
· Balancearse, torcerse a un lado
Alboz’ igitai-agoaren antza euken, aren ezpan barrurantza sartuak
· De perfil
Alda bat baino ez ekusen; agiria, barrukorik ez
· Lo de fuera; no lo interior
Alda bitza al badu batetik bestera mendiak
· Trasladar montañas
Alda-aldia egu-erdian gendun’ eta meza-gabe gelditu nintzan igandean. Fabrikako
langileen alda-aldian.
· La hora del relevo
Aldabako aitzari dautson mendiaren aldatsean
· El monte unido a la peña de A
Aldaba-mendian’ arritik askatuak dauden leiar-zatitxo ugari da
· Cristalitos desprendidos de la roca
Alda-baterako gertaerak
· Acontecimientos simultáneos
Aldabetik igarokeran eztago ain bide polita-be ta’ asto-zaina berbaz geratu zan
atzeragotxoan
· Se quedó conversando con alguien
Aldaera asko dabiltzki gaur egualdiak
· Anda muy variable o inestable
Aldaera asko degu aldi ontan
· Muchos cambios de humor y de situaciones
Alda-ezina da Jainkoa: beti bere-batean dagona
· Inmutable; en un mismo ser
Aldagarri pixka bat bear diagu gauza guzitan, aspertuko ez bagera
· Necesitamos variar un poco... evitar la monotonía
Aldagoi txarren bat danean’ goikoz beera joango zaigu teilatua
· Cuando venga alguna fuerte tormenta
Al-daizan moduak artuta-bere’ ezin zugaz bakerik euki al-leike lezake zure emazteak
· Aun tomando todas las precauciones posibles
Aldaka dabiltzan etxetiarrak iduri dute merkatuko idiek
· Los familiares que andan cambiando de casa
Aldakaitz esaten zitzaion ez-izenez
· Le apodaban
Aldaketa aunditxoak egin omen zitun, apaiz berriak; gogorren gogorrena’ Mielen
ezkontzarako egin zuna
· La más célebre de todas sus innovaciones
Aldakor dabil egunokaz eguraldia
· Tiempo variable
Aldalur apaiz jaunak soinuz ipinia da
· Puesto en música
Alda-maldaka goatzi; beharrik, Jauna, zuk ezartzen gitutzu tente...; epel gira,
beharrik zuk sustatzen gitutzu
· Somos inconstantes
Aldamenean zeuzkanak ere’ berebat egin zuten
· Hicieron lo mismo que él
Aldameneko auntzak’ errape aundia... Besteen gauzak obe iduritzen
· Propensión a mirar con envidia las ventajas del vecino
Aldameneko baten egoan-okuilu batera sartu zan
· En un establo próximo
Aldameneko sozialistengatik ez al zuten konfesatu-arazi?... -Ez; aien tartea arrapa
zezatekean konfesatu-arazteko. Berak etzun nai izan
· Podrían haber aprovechado un rato de ausencia de ellos
Aldamenekoak’ beti ondo bizi... Guk ala uste
· Nos inclinamos a pensar que cualquier otro es más afortunado que nosotros
Aldamenekoaren-ganako eraman-ezina: au da gure denporan ugaldu dan grina
· La envidia del prójimo
Aldamenetik igaro-bearra gertatzen bazitzaion’ beste aldera begiraka igaroko zan
· Mirando a otra parte
Aldamenka dituzte iru lagun
· Tienen a sus lados a tres compañeros
Aldamenka etzaten naiz beti
· Acostarse de lado; echarse de costado
Aldamino bat apurtu’ ta bere ganeko gizon, arri, erreminta ta guzti’ beera joan zan
· Todo se fue al suelo
Aldanondoren lagun-arte ortan’ adarrerako beti da denbora
· Siempre está el ambiente propicio a la broma
Aldapa’ beti neke
· Toda cuesta exige esfuerzo
Aldapa gaiztoz edo malkortegi gogorren batean asitzen bada zaldia
· Cuesta empinada, difícil
Aldapa gaiztoz edo malkortegi gogorren batean asitzen bada zaldia
· Precipicio peligroso
Aldapa gora asi ziran zoriz’ abioi-otsa gainean
· Tan pronto como emprendieron la cuesta
Aldapa janez’ atzeman dute lau mutilak Trintin-go gain zoragarria
· Subiendo cuestas
Aldapa latz ori igotzeko’ gurdi-erdia deskargatu’ ta bi pusketan, bi jorraxkatan
sartzen dute
· En dos veces o tandas
Aldapa malda pikua da, andik aurrera
· Cuesta empinada
Aldapa ortan otoa autoa ondoeztu ote denentz nago ni
· Temo que se haya averiado
Aldapa xorrotxa duzu hemendik gora
· Cuesta muy pendiente
Aldapa-antzera dagoan ermita-ondoko zelai batean
· En cuesta o declive
Aldapa-beera’ samur da juten; nekez igotzen da gora... Itzul-amilka igarotzen da
mundu ontako denbora
· Dando volteretas, rodando
Aldapa-beera’ samur da juten; nekez igotzen da gora... Itzul-amilka igarotzen da
mundu ontako denbora
· Es muy cómodo bajar la cuesta; ir cuesta abajo
Aldapak barrena igoko omen zan erbia
· Seguramente subiría cuestas arriba
Aldapen aundia egin du gutxian
· Ha cambiado mucho en poco tiempo
Aldapen aundia egin du gutxian
· Ha dado un gran cambio
Aldara hadi bidetik!
· Apártate...; déjame pasar, que me estorbas
Aldar-aitzindea
· Presbiterio
Aldare bat ezarri dute, izarraren parekoa
· Hermoso como un sol
Aldare nagusi au’ Asurmendik egin izan zeban, Ventura Rodriguezen buruz
· Bajo la dirección de
Aldare nagusi saietsean, dauka bere jarlekua
· Al costado de
Aldare nagusiko apaiz-tokia’ elizaren bardinetik bederatzi oinean goratua dago
· Elevado el presbiterio nueve pies sobre el suelo de la iglesia
Aldarea jarri emen-zuen; bainan aurrean izaten duan koska txikia utsegin
· Pero descuidaron de poner
Aldarearen goiko zizkuan’ San Isidor Nekazari dago, eskua zabal lurrerako, ta zerura
begira aurpegi
· En el nicho superior
Aldarearen goiko zizkuan’ San Isidor Nekazari dago, eskua zabal lurrerako, ta zerura
begira aurpegi
· Extendiendo su mano
Aldare-gainean den emaitzaz zin-egin duena’ zorretan sartu da
· Se hace deudor; queda obligado a pagar
Aldareko arropak kenduta’ an joan zan gure apaiza korrika zakurren atzetik
· Quitándose los ornamentos
Aldareko Jaunari agur-onak egitera joateko baimena eskatu zion
· Para ir a visitar al Santísimo
Aldareko Sakramentu geratu nintzan’ nere gorputza, nere odola eta nerau naizan
guzia zuri emateko
· Todo cuanto soy
Aldarera ez inora agurrik egin-barik’ tximista baino arinago urten eban eleizatik
· Sin hacer reverencia ni al altar ni a ninguna parte
Aldarerako bezela jantziak zetozen apaizak
· Revestidos de sus ornamentos sagrados
Aldaretik begirik kendu-gabe erantzun zion
· Sin apartar la mirada de
Aldarte oneko etorri zitzaigun Azarola
· De buen temple; abordable
Aldarte oneko gizon barregarriren bat
· Un hombre gracioso de buen humor
Aldarte tristeak dituzutenean’ kontsola zaitzatela Jaunaren graziak!
· En vuestras horas de tribulación
Aldarte txarreko nagoonean jartzen zaizkit orrelako gauzak buruan
· Destemplada; desasosegada
Aldarteka egina det lan au
· A ratos perdidos
Aldats andiko soroetan, beetik goruntz lurra jasotzean’ lepotik-lepo edo burutik
burura saski kargatuak eman-bearra dagoenean
· Levantamiento de tierras entre cargadores en serie, de hombro a hombro, de cabeza a
cabeza
Aldats apur bat euki daiala kortako beeak edo lur-ganak
· Suelo o piso
Aldats apur bat euki daiala kortako beeak edo lur-ganak
· Darle cuesta o inclinación
Aldats egiten zitzaien’ Susanak onelako gauza bat egin zuela sinistea
· Se les hacía muy difícil creer
Aldats garratzean igo ezinik dabil Peru gizajoa, atx-mutur artean
· Cuesta áspera
Aldats oek’ amiltzeko zorian daudela dirudite, zintzilika erori naiean
· Se diría que amenazan caer
Aldats onek guztiok’ erabatera datoz neure burura, neure asmoaren sailari
jarraituteko
· Se me presentan de golpe
Aldats onek guztiok’ erabatera datoz neure burura, neure asmoaren sailari
jarraituteko
· Todas estas dificultades o inconvenientes
Aldats-gora egiten jaku au
· Se nos hace cuesta arriba
Aldats-gora egiten jaku beti’ gaztelarrez itzegitea
· Se nos hace cuesta arriba; difícil, penoso
Aldatu egizu berbeta beste sail batera’ inori zergaiti dan igarri-eragin bagarik
· Pasar a otro asunto con disimulo; cambiar de tema
Aldatuko dira egunen batean zuen aldiak
· Ya cambiará alguna vez vuestra suerte
Aldatz andia aurrean ikusi dagieneko’ atzez-atzeka asten dira
· Se echan para atrás..., retroceden
Aldatzaileen diruak ixuri zituen’ eta mahainak azpikoaz-gora irauli
· Y les volcó las mesas
Aldatz-beeran dabilena-legez’ uste-uste-barik luzatu naz... da barkatu!
· Como quien va cuesta abajo... me he alargado escribiendo
Aldatzean gora asi gineaneko’ emoten deusku euriak eta, aurrera mutilak!
· Echa a llover
Aldatzeko alkandora
· Camisa de repuesto o muda
Aldatzeko soinekoak’ zurezko kutxetan sarrail itxu bategaz itxita’ aurretik bialtzen
zituezan, mandazainen bitartez
· En cajas cerradas con candado
Aldatzeko soinekoak’ zurezko kutxetan sarrail itxu bategaz itxita’ aurretik bialtzen
zituezan, mandazainen bitartez
· La ropa de muda
Aldatz-gora apurrerako’ eztauke indarrik... Arritzarrak-legez’ aldatz-beera artuten
dabe bidea: erraztasun-aldera
· Buscan la cuesta abajo; van a lo más cómodo
Aldatz-gora apurrerako’ eztaukee indarrik... Arritzarrak-legez’ aldatz-beera artuten
dabe bidea: erraztasun-aldera
· A la menor cuesta o dificultad
Aldaz-gabeko launik eztago munduan... Laun zelai
· No hay rosas sin espinas en la vida
Alde abetan orrela jantzita ibiltzeko kasketan bat jarriko zitzaiokan bada mutil orri?
· Es posible que haya tenido la ocurrencia de...?
Alde aietara egoa altxa dute
· Emprender el vuelo
Alde, alde, ortik! bestelan’ autsok astinduko dautzudaz, eskuetan darabildan atxur-
kirten onegaz
· Sacudirle a uno el polvo
Alde andia da ori batetik bestera dagoana
· Es mucha diferencia
Alde andia dago Bilbon, ogei urtetik ona
· Se nota gran cambio
Alde andia eukiten dabe’ orrelan legorturiko gauzak eta laban legorturikoak
· Hay gran diferencia entre
Alde andi-andirik etxaukeek Gorrik eta Txurik. Bei biek
· Apenas se llevan diferencia
Alde askotako jende bada-ezpadakoa sartu zaizue zuen uri polit orretan
· Gente dudosa, sospechosa, de diverso origen
Alde askotan itandu eban’ egia ete zan albistea; ta alde guztietan ao batetik zirautsen’
baietz-da baietz
· Todos unánimemente le aseguraban que sí
Alde askotara deitzen zaio dantza-sokari
· Tiene varias denominaciones
Alde askotara saiatzen dira aek: denda, fabrika ta abar...
· Se dedican a diversas actividades
Alde askotatik dakigu seguru
· Lo sabemos de muchas fuentes
Alde askotatik nai dogu orregaz euki
· Por muchas razones queremos estar a bien con él
Alde askotatik poztuten nintzan
· Por muchos motivos
Alde atan nagusitasuna zetan edo atan daukan guztia
· Cualquier clase de consideración social
Alde ba orrekandik urrun!
· Apartaos de ellos!
Alde banatandikan’ zozo bi atera ziraden sasitik, zerbait bilatzera
· Uno de cada lado
Alde bat dago bakarrik, batetik bestera
· Sólo hay una diferencia
Alde batak bertzea ezin goituz’ antolamendu bat egin behar izan dute
· Al haber parcialidades irreductibles
Alde batean eta bestean mintza dirade... eta ona zer dioten danak...!
· Aquí y allá, por todas partes
Alde baten’ osagila bizartsu bat egoan; oekoari eskuturretik eutsala
· Teniéndole de la muñeca al enfermo; tomándole el pulso
Alde batera’ aundi-samarra iduritzen zait berri au
· Me sorprende bastante
Alde batera bakarrik ez: alde askotara izaten da zorra
· Hay muchos modos de deuda
Alde batera’ lotsatu bear det, nere anaia dala esaten; baina neri zer dit? Noizko dira
bada anaiak munduan, ez elkarri laguntzeko?
· A mí qué?
Alde batera’ lotsatu bear det, nere anaia dala esaten; baina neri zer dit? Noizko dira
bada anaiak munduan, ez elkarri laguntzeko?
· Para qué son... si no?
Alde batera’ lotsatu bear det, nere anaia dala esaten; baina neri zer dit? Noizko dira
bada anaiak munduan, ez elkarri laguntzeko?
· Por una parte
Alde batera oso etzuten bildur dira’ ta beingo baten, obe deritxoen alderdira dagie.
Etzutenetzaten.
· Temen comprometerse en una dirección determinada
Alde batera utzi ditut jende oriek; eta ez neri geiago galdetu!
· He roto definitivamente con
Alde batetik arri-bidea, bestetik berebiziko amiltokia
· Tremendo precipicio
Alde batetik arri-bidea, bestetik berebiziko amiltokia
· Camino de calzada
Alde batetik bestera ogei zarrastadatan joango nintzala’ ta murgil egin nuen ibaian...
Bai! bizirik ateratu nintzanean! Ain zekarren urak indarra!
· Tan grande era la fuerza de la corriente
Alde batetik bestera ogei zarrastadatan joango nintzala’ ta murgil egin nuen ibaian...
Bai! bizirik ateratu nintzanean! Ain zekarren urak indarra!
· En veinte brazadas
Alde batetik eta bertzetik’ beharrondokoka hari zeikan zitzaion. Apama Cjro-ri
· Dándole cachetes por los dos lados
Alde batetik ezpada, bestetik’ itsusiak dira diranak
· Todos, por un concepto u otro
Alde batetik galdu dituenak’ hatzeman ditu Elizak bertzetik: ifernuak ez duke deus’
haren kontra
· No conseguirá nada; no prevalecerá
Alde bi daukaz gauzeak
· Dos caras o puntos de vista
Alde bitara jarri ditu gerrak’ len lagun ziran galaiak
· Partir en dos bandos
Alde bitara uts egiten dabe kristinau askok
· Faltan o pecan de dos modos
Alde bitati da pekatu’ guraso bati gorroto edukitzea
· Por doble concepto
Alde dago gure etxea, elizatik
· Está cerca
Alde daiogun bide oni’ okerrera eroan ez gaizan
· Pero dejemos a un lado esa cuestión... por si acaso
Alde dakizkigula Zeruko sainduak!
· Intercedan a nuestro favor
Alde danetan’ artakoa da
· Sabe acomodarse a todo
Alde denerako izango da ori azkarra
· Listo para todo: para lo bueno y lo malo
Alde dituenekin’ aitzinat joko du’ nor den kontra begiratu-gabe
· Proseguirá adelante
Alde dituenekin’ aitzinat joko du’ nor den kontra begiratu-gabe
· Con sus partidarios
Alde edo saiets guzietatik maitagarria’ Jesus da bakarrik
· Por todos conceptos
Alde egin eben txinelak, oi danez
· Como de costumbre
Alde egin eikeen Ameriketara edo nora edo-ara; baina ez eben alderik egin
· A alguna parte
Alde egin eikeen Ameriketara edo nora edo-ara; baina ez eben alderik egin
· No huyeron
Alde egin zuen...; nik keinu ta keinu’ ... baino ez aditzen
· Le hacía señas y más señas
Alde egin zuen...; nik keinu ta keinu’ ... baino ez aditzen
· Pero él no oía
Alde egizu aurretik, arraio orrek, saietsok birrindu eztaitzudazan!
· Romperos las costillas
Alde egizu aurretik, arraio orrek, saietsok birrindu eztaitzudazan!
· Lárgate de aquí!
Alde egizu orti, atsa dariazu ta!
· Porque apestas
Alde emendik, lapurr-ori!... -Atoz, atoz, laztan-ori!
· N.B. Modo peduliar vasco de aplicar un calificativo al interlocutor
Alde ez dutana’ kontra dut
· Quien no está conmigo
Alde gaistoetara guztiz makurtua arkitzen da
· Inclinado al mal
Alde gaiztora aditu dit itza
· Me lo ha interpretado mal
Alde gutxi da bien artean; baina leer eginik’ leitzarrak onezkero ez digu gauz onik.
Aizkora-jokuan
· Ya no tiene probabilidad de ganar
Alde gutxi da bien artean; baina leer eginik’ leitzarrak onezkero ez digu gauz onik.
Aizkora-jokuan
· La diferencia es pequeña
Alde gutxi da bien artean; baina leer eginik’ leitzarrak onezkero ez digu gauz onik.
Aizkora-jokuan
· Muy fatigado ya
Alde gutxitan dago’ emen dan bezin gazteri ona
· En pocas partes se ve
Alde guzietako aizeak gogor jotzen dutela gabiltza
· Soplan con fuerza
Alde guzietan ari dire’ nun noiz petrola aurki
· Afanándose por buscar petróleo
Alde guzietan zabal ebilan’ edonok irabazten ebazala, dirua euki ezkero
· Era del dominio público
Alde guzietan zabal ebilan’ edonok irabazten ebazala, dirua euki-ezkero
· Se dejaban sobornar
Alde guzietarik erakusten hari da’ itsusienik duen guzia
· Lo más defectuoso de su persona
Alde guzietarik zulo den moltsa boltsa handia ezin betez dabiltza
· Caja exhausta de fondos; en déficit
Alde guzietatik ba zizekan suak’ jentilak berak lurrez-gaineko gauza zala
aitortzeraino
· Ardía por los cuatro costados
alde guzietatik’ bideak betean zetorren jendea
· Venían riadas de gente
Alde guzietatik’ danak dirua eraman nai... ta geuk gutxi eduki!... Zer ote da era
txarra edukitzea!
· Qué mala pata! Qué chasco el de quien quiso robarnos!
Alde guzietatik! Elizarontz zijoazen jendeak’ errege berriari agur-onak egitera
· A rendirle homenaje
Alde guzietatik’ estu nago
· Me veo estrechada, en aprieto por todos lados
Alde guzietatik estura larrian bere burua ikusirik’ zer egingo ote zuen galdetu zion
· Viéndose cercado por todos lados
Alde guzietatik zetozen Ejiptora, jakiak erostera eta ez-urteen gaitza arintzera
· Para aliviar la desgracia de los años de escasez
Alde guziitan amen umeak izan!
· A todo hay quien gane... Seamos, pues, modestos
Alde guziitan dago eraman-bearra
· En todas partes cuecen habas
Alde guzitan’ asteak ostiral bat ba du Ezbearrak non-nai izaten
· En todas partes cuecen habas Nunca faltan calamidades
Alde guzitan ugaldu zaigu buruzko jende azkarra
· Cada vez hay mayor número de inventores
Alde guzitan’ ura: ez ur geldia, baizik nunai berebiziko tontorrak egiten zituna
· Que levantaba enormes montañas oleadas
Alde guztietan’ txakurrak oin-utsetan
· En todas partes cuecen habas
Alde guztietan’ txakurrak ortozik
· En todas partes cuecen habas
Alde guztietara’ gizon osoa
· Hombre a carta cabal
Alde guztietara kontuak zeatz atera al dan onik geien eginda-bere’ naikoa lan izango
da bizitea, oingo usainakaz
· Aun sacando bien las cuentas
Alde guztietara kontuak zeatz atera ta al dan onik geien eginda-bere’ naikoa lan
izango da bizitea, oingo usainakaz
· Según parece barruntarse
Alde guztietati’ odol-tantaak zara-zara eriozan
· Le manaban abundantes
Alde guztietatik ikusten da gaur eztasuna eta naibagea ugari
· Mucha penuria y desolación
Alde guztiok, nere aurretik!
· Largo de aquí!
Alde hemendik! Aski ikusia diagu hire mutur zikina!
· Fuera de aquí! Ya nos tienes hartos!
Alde nigandik’ Jesukristo gure Jaunaren Gurutzeaz-bestetaz gailentzea!
· Lejos de mí gloriarme sino en la Cruz
Alde nigandik’ Jesukristo gure Jaunaren gurutzeaz-bestetaz gailentzea!
· Lejos de mí gloriarme sino en la Cruz
Alde nire etxetik!
· Fuera de aquí!
Alde oietatik ba zijoala’ berak antza eman zion
· Ya barruntó o presintió que se moría
Alde oietatik ba zijoala’ berak antza eman zion
· Ya barruntó o presintió que se moría
Alde on asko ditu berekin
· Tiene muchas ventajas
Alde on asko ditu berekin landare onek
· Tiene muchas ventajas o buenas cualidades
Alde onetaraxe zeuden’ lo egiteko gelak
· Orientados a ese mismo lado
Alde ontara ziatok zetorrek... Oraingoan’ arraia sarean dek... Jarri gaitean alde
banetara..., noiz-nai eusteko gisan
· Ya ha caído el pez...; ya no se nos escapa
Alde ontara ziatok zetorrek... Oraingoan’ arraia sarean dek... Jarri gaitean alde
banetara..., noiz-nai eusteko gisan
· Apostémonos uno a cada lado, para agarrarlo
Alde ontatik eguzki dago
· Por este lado hay sol
Alde orotarik’ ateka txarrean gare
· Estamos en mala situación
Alde orotarik zirtzila dario
· Le cuelgan harapos...; va hecho un andrajoso
Alde orretako zenbait etorri-zai zegoan, urre puxka bat biraltzeko
· Esperando a que viniese alguno de la tierra
Alde ortik, lotsabako ori!
· Fuera de ahí!
Alde polita zuten apustulari biek; ta ala ere’ bildur-dute orain elkarrengana
· Uno y otro rival están temerosos por el resultado; se temen recíprocamente
Alde tristea ere ba dute danbolintero gizajoak
· También tienen su lado triste o adverso
Alde txikia gara’ euskereari gogoz begiratzen deutsegunok; eta alde nausiak’ eztauko
berotasun andirik arazo onetan
· La mayoría
Alde txikia gera’ euskereari gogoz begiratzen deutsegunok; eta alde nausiak’ eztauko
berotasun andirik arazo onetan
· Somos minoría
Alde txikia’ geuk; alde nausia’ beste guztiak batera dauke. Diputazinoan
· Minoría y mayoría
Alde urruti! ken, ken munduti, denpora ilun negargarriak!
· Lejos de aquí Fuera!
Alde zakitzat, Jauna!
· Toma mi defensa, Señor!
Aldea jagok batzuekandik besteakana!
· Menuda diferencia...!
Aldeak oro jorik’ hobe du hor gelditu
· Todo bien mirado
Alde-alde ba dakit zein dabilen or
· Ya sé poco más o menos...; ya sospecho...; ya me figuro
Alde-alde dabil
· Muy cerca le anda
Alde-aldean dute Sagonte hiria’ buruz-aitzina badoazi
· Si siguen avanzando
Alde-aldean dute Sagonte hiria’ buruz-aitzina badoazi!
· Tienen muy cerca
Alde-aldean’ emakumeetan bakarrik geratu da erlijioko gauzetarako gogo pixka
· Un poco de gusto por
Alde-aldean guziak aztuta daukatena dirudi, jakintasun onek
· Casi del todo olvidada
Alde-aldean jende guziaren artean zabaldua dagoen gaitz bat bezela da au
· Extendida casi universalmente
Alde-aldera’ bost lakari dirala esan det
· A ojo de buen cubero
Alde-aldera esan du orrek; ez segurutik
· Por conjetura, sin asegurarlo
Alde-aldera joango da berori orain, meza ematera? Alde-aldeko ordura? Noiz
emango dun eztakiala
· Incierto de la hora que le van a señalar
Alde-aldera lana berdindu dute segari biak apusturako’ okerka goien-barrenik
· En diagonal de arriba abajo
Alde-aldera lana berdindu dute segari biak apusturako’ okerka goien-barrenik
· Equilibrar el trabajo en lo posible
Alde-aldetik jarraitu zitzaion
· Le siguió de muy cerca
Aldean da, hurbiltzen hari da Jaunaren eguna. Zorigaitz, zorigaitz egun huni!
· Ya está cerca, ya llega
Aldean da, hurbiltzen hari da Jaunaren eguna. Zorigaitz, zorigaitz egun huni!
· Ay, ay de aquel día!
Aldean da ordu ori
· Ya se acerca la hora
Aldean darabit beti liburu bat
· Siempre llevo conmigo
Aldean erraz eroan leikezan gauzak bakarrik artu bear dira orretarako
· Llevar fácilmente consigo
Aldean gaudela agorretik?... Alderatuko zaigu bai!
· Que aún está lejos septiembre?
Aldean gaudela agorretik? Alderatuko zaigu bai!
· Demasiado pronto que nos llegará!
Aldean neukozan diru guztiak berari emoteko esan daust, eta agudo ta txitik-be
atara-barik! Bestelan’ gibelak eguzkitara atarako eustazala
· Que me iba a sacar las tripas
Aldean neukozan diru guztiak berari emoteko esan daust, eta agudo ta txitik-be
atara-barik! Bestelan’ gibelak eguzkitara atarako eustazala
· Todo el dinero que llevaba encima
Aldean-bertze sartu zion lantza... Aldebat-bertze... Alden-alde... Alderen-bertze.
· De parte a parte
Alde-aurretik esan nion’ zer gerta zakioten
· Se lo dije de antemano
Aldeaurretik esanik utzi zigun Santa Teresak’ gogoan artzeko dan gauza au
· Esto muy digno de ser tomado en cuenta
Alde-aurrez agertu zion’ nolako eriotz gogorraz juduak bizia kenduko zioten
· Le manifestó de antemano
Alde-aurrez esan nion; bestela’ nere aitzeki izango zan
· Si no, a mí me habrían echado la culpa
Alde-bat jin da, Amerikatik
· Ha venido para siempre; definitivamente
Alde-bat utzi bear dira orduan lurreko arazo eta kezkak; bestela’ oetara joango da
gogoa
· La atención se volverá a ellos; la mente se distraerá de su objeto
Aldebat utzi zituan arazo, irabazi eta munduko beste gauzen gogorazio ta kezkak
· Se desentendió definitivamente
Aldeenera jota ere’ nekazaritza lendabizi asi izan zan denporakoak dira izen oek
· Calculando por muy bajo; por lo menos
Aldegingo dien bildurrak egoten dira
· Temiendo que
Aldegizu munduko abarr-otsetatik
· Apártate del tumulto...; del mundanal ruido
Aldeko ala etsai’ ezagutu zuten gehienek aitor zuten’ fama handia hartze zukeela
· Era acreedor a
Aldeko ala etsai’ ezagutu zuten gehienek aitor zuten’ fama handia hartze zukeela
· Partidarios o adversarios
Aldeko arkumea obea da’ urrutiko ardia baino
· Más vale pájaro en mano que
Aldeko itzek argituko diote nornairi’ zer esan nai den
· El contexto aclarará el sentido
Aldeko txerriak ondatu dizkigute arto eta gariak
· Los cerdos de al lado; del vecino
Aldeko zaitu, Jauna, zure erriak
· Te muestras propicio a tu pueblo
Aldekoak eta urrutikoak...: danak
· Próximos y lejanos
Aldekoak eta urrutikoak...: danak. Aldetik eta urrutitik, bildu zan jendea
· De los contornos y de las lejanías
Al-dena’ itxasoan den arrairik oberena
· Hacer lo que buenamente se puede: es lo mejor que se puede hacer
Aldenbeste darabil ardi bizkorrak zintzarriaren miia
· Mueve de parte a parte con brío
Aldendu gaitezan adarretatik’ eta guazan gerrira
· Vamos derechos al grano sin andarnos por las ramas
Aldendu ziran ostatutik arekin batean’ eta geiago ezta aien berririk jakin
· Ya no se ha sabido más de ellas
Aldendu-adi mutil orregandik’ egunen baten nai ezpok txarto ikusi eure burua...!
· Si no quieres pasarlo mal algún día
Aldenik-alde botako degu abea
· Colocaremos la viga de lado a lado
Aldenik-alde dute denda eder bat, kale batetik bestera
· Un comercio que va de calle a calle
Aldera gakizkion biotz sutsu orri...!
· Acerquémonos a ese ardiente corazón
Alderago baitzeukaten’ Urkondon bazkaltzea erabaki zuten
· Les quedaba más a mano
Alderago daukazue erria ezkerreko bidetik
· Más cerca
Alderago elizarik etzuen
· No tenían otra iglesia más cerca
Alderagora joanik’ berriz otsegin zion jabeak
· Acercándosele más
Alderagotik ezagutzen zutenak
· De más cerca
Alderagotik ikusi nai zuan Frantziskoren bizimodua; eta gaua igarotzeko’ oe zuri
ederra jantzi zion beraren gelan
· Le dispuso una buena cama limpia
Alderantzira jarri gendun soinekoa
· Virar, darle vuelta al vestido
Alderantziz dago burko-azal au: alde txarrera
· Está del revés esta funda de almohada
Alderantziz-gain daukazu talma
· Llevas la esclavina al revés
Alderantziz-gain garbitu’ ta alde onera jantzi
· Reverso o contrahaz; y anverso o faz de un vestido o tela
Alderantziz-gain jantzita zeraman txamarra
· Puesta del revés
Alderantziz-gainera jantzi zazu, gaurkoagatik!
· Vestir la prenda del revés
Alderat joan ote zauzku euri, botz eta elurra?... Iduri luke
· Se habrán ido ya definitivamente?
Alderat joan ote zauzku euri, hotz eta elurra?... Iduri luke
· Así se diría
Alderatu bezin prest botatzen zituzten etsaiak’ astin-aldi gogorrak emanik an ta emen
· Dándoles fuertes escarmientos
Alderatu nagizu, Jauna’ ofendidu zinaizadan okerbideetarik!
· Apártame de los peligros que
Alderatu zitzaion’ zerura igotzeko eguna
· Se le acercó el día
Alderatu zitzaizkan txori-taldeak Frantzisko-ri’ arpegiz-arpegi jartzen zitzaizkala
· Poniéndosele frente a frente
Alderatuta’ lagun arek galdetu zion: Ez dezu lotsarik, zure adinean orrela negarrez
egoten?
· A tus años
Alderatzeko ere... ez dezu ondo egin
· No has hecho bien, ni mucho menos
Alderdi artako urak’ txit estuak dira, eta urmeunetik noiznai igaro litezkeanak
· Vadeables
Alderdi asko estaltzen ditu mundu onetan diruak...
· El dinero cubre muchas fallas...; disimula o tapa muchas cosas
Alderdi askotara gauzka okertuak, diruari begira egote orrek
· Viciados de muchos modos...; en muchos sentidos
Alderdi askotara naukate erri arekin asarretua
· Por muchos conceptos
Alderdi askotara negoan erri ortan gaizki ikusia
· Por muchos aspectos
Alderdi askoz errezagoa da orain erakutsiko dizudan bidea
· Más fácil por muchos conceptos; bajo muchos aspectos
Alderdi bakoitzekoak aldra aundietan batuta’ kaleak betean joaten ziran
· Solían ir llenando las calles en masa
Alderdi bat du ona gure asto onek: aitzaki-gabe jaten, ematen zaiona
· Como de todo sin poner reparos
Alderdi batera artu zuun bezela, bestera artu balu’ askoz lenago iritxiko zan
· Tomar una dirección u otra, en el camino
Alderdi bi atarako doguz emen biloiz-biloizik argitara
· Poner claramente al descubierto
Alderdi bi orretan buru egiten daben orretariko bateren-batek esana da
· Alguno de esos jefes
Alderdi bitzuok morokilduta dabiltz alkarrekin konponduta
· Andan pasteleando
Alderdi danak txartu zaizkit...; lanak ematen dizkit jaiki-ezinak... Senarra nai duana’
ez nitzaz beartu!
· Ya tengo averiados todos mis miembros
Alderdi danak txartu zaizkit...; lanak ematen dizkit jaiki-ezinak... Senarra nai duana’
ez nitzaz beartu!
· No cuente conmigo! Prescinda de mí!
Alderdi danak txartu zaizkit...; lanak ematen dizkit jaiki-ezinak... Senarra nai duana’
ez nitzaz beartu!
· No me da poco quehacer el no poderme valer
Alderdi ederra... lepo-ardatzak edukitzeko lodiak! Gizen egoteko
· Buen remedio para engordar...! Irónico
Alderdi gizena da zuena, gure au baino obea
· Comarca feraz
Alderdi guztietan sartu jako euskereari gorrinea
· Le ha entrado la plaga
Alderdi guztitakoak ziran: zuri ta gorri ta kikirriki
· De todos los colores habidos y por haber
Alderdi idazu belarri ori! Aldera idazu!
· Inclina hacia mí tu oído!
Alderdi nastuetan sartuten ez dana bear dogu alkatetzako; guztientzat lege bardina
daukana
· En agrupaciones turbias; en facciones
Alderdi nastuetan sartuten ez dana bear dogu alkatetzako; guztientzat lege bardina
daukana
· Imparcial
Alderdi oezaz’ berri onak eman!
· Muchos saludos de por aquí!... A los tuyos
Alderdi on bat’ artuko luke, bai’ mutil orrek, ezkontzeko
· Un buen partido; una buena proporción
Alderdi on bat dauko mutiltzarrak: umerik eztaukala, prakak loituteko...; emazterik-
bere ez, diadar egiteko...; irabazten dabena’ dana beretzako...!
· Tiene su lado bueno...; tiene sus ventajas el solterón
Alderdi on guziak etzitun berekin izango, bainan oiek beintzat bai
· Todas las cualidades apetecibles
Alderdi ona dauka Espainak, izardun lirain oriekin!
· Aviada está con tales oficiales! Vaya una perspectiva!
Alderdi onaren itxura aundirik ez det nik emen ikusten
· No espero que salga de ahí cosa buena
Alderdi onetako barririk’ nik ez dakit
· No conozco estos alrededores
Alderdi onetatik’ aisa eskutako ditugu praile oek
· Fácilmente los dominaremos
Alderdi ori Jainkoak emana dezula oroitu!
· Ese talento es don de Dios
Alderdi orrei’ eztautsoe inoz ardurarik izan, gure euskerea galtzeagaitik
· Nunca les ha importado
Alderdi orreitan, ain ei-dago zabarreri andia!
· Hay por ahí tanto abandono en el aseo!
Alderdi ortako gotzaia zebilen oraindik-orainago apaiz-eske
· Recientemente
Alderdi ortako lurrak’ artean etze genduzkan
· Aún las teníamos sin roturar
Alderdi pixka bat ba degu, Jaunari eskerrak
· Disponemos de algún dinero, o medios de vida
Alderdi txarrera artu zuun, nere esana
· En mal sentido, a mala parte
Alderdia joan zitzaion-ezkeroz’ errukarri bizi da, bere sei umeakin...
· Desde que enviudó
Alderdia kendu diote ontziari, beti kolpeka zerabiltela
· Desportillar
Alderdi-gabeko jaun bat artu dabe alkatetzako
· Independiente
Alderdikeri-barik azalduko naz
· Sin compromiso de partidos; independiente
Alderdikeritan ibili-barik
· Sin partidismos
Alderdi-on danak berekin ditu zuen Semeak, Maria!
· Posee todas las perfecciones
Aldero egin du eltzeak’ eta koipea ixuri...! On-bearrez ibili degu ontzi txikia... eta
ikusten? berak iragazi esnea
· Balancearse, bambolearse
Aldero egin du eltzeak’ eta koipea ixuri...! On-bearrez ibili degu ontzi txikia... eta
ikusten? berak iragazi esnea
· Creyendo acertar mejor
Aldero egin du eltzeak’ eta koipea ixuri...! On-bearrez ibili degu ontzi txikia... eta
ikusten? berak iragazi esnea
· Hacer derramar
Alderoak eginaz atera da. Iruditegira
· Haciendo eses; tambaleándose
Alderri guziz berri ta bakar batean arkituko du bere burua’ inoiz ere ikusi-gabeko
lekuan
· En un lugar completamente desconocido
Aldetik aldera bezela ikusi zuun
· Desde muy cerca
Aldetik ezagutzen ez nautenen batzuek
· Conocer de cerca
Aldetik lagun zeigun’ jetxi zan mundura Zeruko Ama
· Para poder ayudarnos de cerca
Aldetsean nago’ arotz ikasi-artean
· Estoy en casa ajena
Aldetu da inaute-eguna!... Ba da itz au zeinek entzuna, euskaldunen artean!
· Qué entusiasmo despierta este anuncio!
Aldetu da inaute-eguna!... Ba da itz au zeinek entzuna, euskaldunen artean!
· Ha llegado Carnaval
Aldexeago baneuzka mendi aiek, ta ni bizkorrago egon’ astean bein joango nitzake,
berak ikustera
· Si los tuviera algo más cerca
Aldexko, aldexko, etxe biak’ auzoak ongi izateko!
· Quedan demasiado cerca una de otra las dos casas
Aldez’ aingeru gaixtoen berdin, deabruen paretsu egiten da
· Semejante a los demonios
Aldez’ damu dut; eta aldez’ atsegin
· Por una parte...; por otra
Aldez-aurretik asmatuko ditu erremeioak aitzakiak’ bere burua garbitzeko
· Curarse en salud, para justificarse
Aldez-aurretik asmatuko ditu erremeioak aitzakiak’ bere burua garbitzeko
· De antemano
Aldez-aurretik asmatuko ditu erremeioak aitzakiak’ bere burua garbitzeko
· Para justificarse
Aldez-aurretik emana nuen lagun batzueri itza
· Se lo tenía prometido desde tiempo atrás
Aldez-aurretik lanak eginda zeuzkan
· De antemano; previamente
Aldez-bertze zilatua dago
· Atravesado de parte a parte
Aldez-beste ari dira orrelakoak: Jesukristoren giza-itxurari Jainkotasuna erantsi-
bearrean’ irudimenetik aizatu egiten dute
· Proceden al revés de lo que debieran
Aldezka etzanda egon naiz
· Reclinada de costado
Aldezkoen bila
· En busca de adeptos
Aldi andia egoan emen’ zugatzik sartu etzana
· Hacía mucho tiempo que
Aldi aretako agiriak’ uts-dagie’ ta gauza ziurrik ezin jakin leikela deritxat
· Faltan; nos faltan; se echan de menos los documentos
Aldi artan goiak eta beeak ikusi zuten gizonik jatorrena etorri zitzaigun
· El más... habido y por haber; nunca visto
Aldi artaraino’ ni ez negoan oitua zorraren kezketan bizitzen
· Bajo la preocupación de deudas
Aldi askotan ikusi degu ori aspaldiko denboretan
· Desde hace tiempo
Aldi bat bakarrik iragaiten gara mundu huntarik
· Una sola vez se vive
Aldi bat edo beste bere ondoan eginda’ atera omen zan mutila, teatro-tik
· Después de pasar unos ratitos con ella
Aldi batean’ Amezketa ta Alegi nastu zituzten bi adiskideak
· Durante un buen rato
Aldi batean’ Amezketa ta Alegi nastu zituzten bi adiskideak
· Estuvieron hablando de; revolviendo historias de
Aldi batean’ gure arteko izango degu
· Lo tendremos entre nosotros
Aldi batean’ onak izan ziran, lau errege aiek
· Durante algún tiempo
Aldi batean’ zertara jo etzekienean egotea gertatu zitzaion
· Perplejo; sin saber a qué decidirse
Aldi bateko lana emango digun errege andia
· Que nos va a ocupar harto tiempo
Aldi baten’ egun bitik-bat idazten zuan, esate baterako; orain’ egunak joan, egunak
etorri’ ezta azaltzen aren idazkirik: aiztu da zeearo
· Ya se ha olvidado por completo. Se ha eclipsado
Aldi baten’ egun bitik-bat idazten zuan, esate baterako; orain’ egunak joan, egunak
etorri’ ezta azaltzen aren idazkirik: aiztu da zeearo
· Días y más días
Aldi baten’ eguzkiak jo-barik etzan gelditzen bein-be’ Espainaren menbean egozan
errietan
· No se ponía el sol
Aldi baten’ etorri-baga egon zan
· En alguna temporada
Aldi baterako ekin detsa dautso euriak
· Para rato...; para largo rato
Aldi beranduan ikasi neban ondo
· Ya muy tarde; pasado mucho tiempo
Aldi eder bat igaro-erazo euskun
· Hacer pasar el rato; entretener
Aldi gaisto txarren bat egingo jatzu, geien
· A lo sumo te vendrá algún mareo
Aldi gaisto txarren bat egingo jatzu, geien
· Algún desmayo, a lo sumo
Aldi gaixtoa daukanean’ edozer gauza egiteko gai da
· Cuando le da el mal
Aldi gaixtoa daukanean’ edozer gauza egiteko gai da
· Es capaz de cualquier cosa
Aldi gaixtoan dago
· Está de mal talante
Aldi gaiztoak eman zionean
· Volverse loco, acometerle la locura
Aldi gaiztoak ematen dionean, edozer gauza esaten du
· Cuando se pone de mala
Aldi gitxi barru
· Al poco tiempo
Aldi gogorra jatorko, Jaungoiko laztana!
· Ya le vuelve a acometer la locura
Aldi gozoan dago
· De buen talante
Aldi guziez aditzen zituen apez horrek’ auhan pas-ahaleko solasaldi herrebesenak.
Ahoan pasa-ahaleko.
· Los mayores disparates que se puedan decir
Aldi huntan’ barkatzen dautzut; bainan ez gero niri berriz holako lanik egin!
· No vuelvas más a hacerme una cosa semejante! semejante faena
Aldi huntan, min eta samin’ neguko hotza gurekin dugu
· Frío intenso
Aldi luzatxoan ibili ta gero’ argi bat ikusi zuen
· Después de mucho andar
Aldi luzaxka joan-ta, etzetorrela ikusirik...
· En vista de que aquello se alargaba
Aldi luze bat oso gaixo egon ondoan’ obetora dijoala entzun degu
· Va mejorando
Aldi luzean zure atzean sarri ibili naz or-emen
· Por diversas partes; aquí y allá. Buscándote
Aldi makurrak arrapatzen ditu gure amonak
· Se suele poner insoportable en ocasiones
Aldi makurrak ibili ditu gaur suak
· Hoy estaba fatal la cocina: tiraba muy mal
Aldi obarik izango dogu emendik aurrera
· Tiempos más holgados; tiempos mejores
Aldi obea ote du Jesus-ek, zure barreneratzen denean?
· Acaso le va mejor? Acaso le tratas mejor?
Aldi obeak etorriko diranen itxaropenak daukoz, etsi-barik
· No desespera de que vendrán tiempos mejores
Aldi ona agertu deneko’ aztaparka lot zakizko
· Aprovecha la ocasión, en cuanto se ofrezca
Aldi ona badaukat’ argia itzali egiten det gabaz; bestelakotan berriz or joaten
naitzaio oni’ ... eguna edo gaba dan galdezka
· Cuando me siento bien
Aldi ona badaukat’ argia itzali egiten det gabaz bestelakotan berriz’ or joaten
naitzaio oni’ ... eguna edo gaba dan galdezka
· En otros casos
Aldi oneko dago gaur
· Está de buen humor; está abordable
Aldi oneko dago orain
· Está de buen temple o humor
Aldi onetan’ amaika ogerleko zabal sartuko da erritxu onetan... Bai bear-be!
· Qué cantidad de ricos duros entrarán!
Aldi onetan’ amaika ogerleko zabal sartuko da erritxu onetan.. Bai bear-be!
· Y bien que vendrán! Y buena falta que hacía!
Aldi ontako mendi-soilketak eztit onik egiten: ez daude begira’ zuaitz eder oiek
sartzen jardundako gurasoak!
· Qué dirían...!
Aldi ontan’ inon ere parekorik-gabea zen aizkolari ori
· Sin igual, sin rival
Aldi ontan’ lanik naikoa ba dago..., ta dirua ere bai poiliki!
· Hay trabajo abundante
Aldi txarra daroe ontzi-jaubeak: ez ei dauke irabazte andirik
· Mala coyuntura para
Aldi txarra daroe ontzi-jaubeak: ez ei dauke irabazte andirik
· Pocas ganancias
Aldi txarra du. Aldarte txarra. G.
· Está de mal humor
Aldi txarrak ematen dionean’ errukarri jartzen da
· Cuando le da el acceso del mal
Aldi txarrarekin dago
· Destemple, indisposición fisiológica o moral: ambos sentidos
Aldi txarrarekin dago
· Está disgustado; de malas
Aldi txarreko dago
· De mal talante; de malas pulgas
Aldi txarreko darabigu aita zarra
· Anda de mal humor o temple
Aldi txarreko gizona
· De áspera condición
Aldi untan’ zerriak tira aundia dute
· Se venden bien; son muy solicitados
Aldia badauka ez artzekoa’ or egongo da, naiz goseak egon
· Si le da por no tomarlo
Aldia behar duzu aitzinetik hartu han sartzeko
· Pedir turno
Aldia egin jako Mari-ri
· Le ha dado su ataque epiléptico
Aldia joatean ikusi dau’ itsu aurkitzen zala lagun aren gainera
· Ya tarde; cuando ya es tarde
Aldia onetako mutilak entzun gura balebe’ esango neuskioe zer edo zer
· Los muchachos de hoy
Aldiak arrapatutakoan’ oso zakarra da
· Cuando se pone; cuando le da la venada
Aldiak dionean’ minutu batzuk lenago esnatzen nau. Erlejuak
· Cuando le da; cuando se le ocurre
Aldiak emango zion orain’ goizago piztu bear duala sua
· Se le habrá puesto en la cabeza; le habrá venido el capricho de
Aldiak ematen badio baietz esatekoa’ etorriko da
· Si le da por decir que sí
Aldian aldiko eskatzen zioten
· Se lo pedían para cada vez
Aldian aldiko kantak entzuten ziran gure errietan
· Canciones propias de cada época del año
Aldian aldiko konfesioa
· Confesión hecha con cierta periodicidad
Aldian aldiko otoitzak
· Oraciones propias de cada tiempo
Aldian bein bere eper ari begira eta jaten ematen jostatzen zan
· De cuando en cuando
Aldian bein erretzen det... Jai aundietan
· De tarde en tarde; de ciento a viento
Aldian egizu’ aldiari dagokana
· Haz cada vez lo que conviene al caso
Aldian eman bearko die aldarte gogorren bat edo beste
· Darles alguna batida fuerte; sacudirlos
Aldian eman bearko die aldarte gogorren bat edo beste
· De vez en cuando
Aldian geiago erretzen zuten Judas’ Jesusen itzak
· Cada vez más
Aldian geiago erretzen zuten Judas’ Jesusen itzak
· Le irritaban, exasperaban
Aldian pixka, aldian pixka’ dena jan degu
· Ahora un poquito, luego otro poquito
Aldian zenbait artzen dituzu? .-Aldian bat
· Uno cada vez
Aldian-aldiko Sakramentuz argi-egiten die guziei
· Por medio de los correspondientes u oportunos Sacramentos
Aldiari jagokozan lanetan’ zintzo dinardue gure baserritar maiteak
· En las faenas propias de la estación
Aldiari luze eritxola egoan alabea’ iru ispiluak noiz etorriko
· Estaba impaciente
Aldiero’ mordoska bat ateratzen det orrazian. Ilea
· Cada vez que me peino, se me va algo
Aldiero’ urtemugara eritzen da
· Cae enfermo cada vez a la misma época del año
Aldi-gaitzak artuta’ konorte-gabe erori da
· Dándole un desmayo
Aldi-gaizto batek artu-ezkero’ zurbildu egiten da arpegia
· Si nos da alguna desgana
Aldiik arrapatzen ditu. Gaxoak
· Le dan accesos de cuando en cuando
Aldiitarako izango luke soineko berri ori, zaindu-ezkero
· Le duraría para mucho tiempo
Aldika baten’ bai, agertu ziran; baina aspalditxuon’ ixilik dagoz
· En alguna temporada
Aldika iguzki, eta aldika erauntsi, zortzialdi untan
· Alternativas de sol y de chubascos
Aldikada baten’ 30 edo 35 kilo legortu leikez
· Por cada vez
Aldikada baten eurekin bete-betean egozan askok
· Los que en un tiempo
Aldikada baten eurekin bete-betean egozan askok
· Muchos de los que estaban decididamente con ellos
Aldikada luzean’ txupinazoak jo dira
· Largo rato
Aldiko’ batek bakarrik egiten zuan, txakolin-dantza au
· Lo bailaba uno cada vez
Aldiko diru asko ez dago zer jarri... Obe da eramatea’ gutxi, baina sarri. Caja-
ahorros-era
· No hay para qué depositar mucho cada vez
Aldiko gauza arin bat baizik etzuen ostutzen
· Cada vez
Aldiko’ gauza bat ekarriko det
· Una cosa cada vez
Aldiko seirentzako jartzen zan maiean erretilua; eta seirak andik jaten zuten
· Para cada seis
Aldin aldin’ ordu asko ibili ondorean’ alako bat edo beste topatzen zan
· De cuando en cuando
Aldin bat, aldin bat’ beela aituko zaizkit emengo ikatzak
· Hoy uno y mañana otro
Aldin bat, aldin bat janez’ aitu ziran Goierriko sagarrak, denak
· Paulatinamente...; hoy una y mañana otra
Aldin bein’ deadar egite emen-zoen lagunak: Nun aiz?... Nun aiz? berriz ere,
geroxeagoan
· Al cabo de un rato
Aldin bein’ deadar egite emen-zoen lagunak: Nun aiz?... Nun aiz? berriz ere,
geroxeagoan
· De vez en cuando
Aldin bein simaurrak gain-azpi jiratzea’ onuratsua da
· Darles vuelta de arriba abajo
Aldin jornala ekartzen zion, mutilak
· Cada vez; puntualmente
Aldin pixka bat, aldin pixka bat egin bear da
· Poquito a poco
Aldin ere etortzen zan, gurasoak ikustera
· De vez en cuando
Aldiren batean estalia egon-arren egia’ geroenean jakiteratu zan
· Durante algún tiempo
Aldiren batean estalia egon-arren egia’ geroenean jakiteratu zan
· Llegó a saberse
Aldiren baten’ baietz esan euskun
· En alguna ocasión
Aldiren batez ongi nai zenidan
· En algún tiempo me querías
Aldiren batzuetan ez ditu aditzen gure erreguak
· Algunas veces
Aldirik asko emoten dabe batzuk lan orretan, munduan.
· Invierten mucho tiempo en
Alditako oinetakoa izango dezu, ondo konponduta
· Tienes calzado para tiempo!... Durará aún mucho tiempo
Alditan’ oparo ezartzen du elurra
· En ocasiones cae fuerte nevada
Alditxar bat izan eban neskatila orrek’ bidean artu eban izutaldiaz
· Sufrió un desmayo
Alditxar batek emanda’ lurrera erori zan
· Venirle un desmayo
Alditxarrak artuta’ ankaz gora jausi ei-zan mutila, Mari-Urreka agertu jakonean
· Cayó de espaldas
Alditxarrak artuta’ ankaz gora jausi ei-zan mutila, Mari-Urreka agertu jakonean
· Dándole un desmayo
Aldi-txarreko eta aserraturik gatozanean
· De mal humor
Aldi-txarren batek jo ote zun bildur nintzan oiloa. Ez orregatik!
· Enfermar
Aldi-txarren batek jo ote zun bildur nintzan oiloa. Ez orregatik!
· Por suerte, no
Alditxartuak’ buru-muinak odolez hustuak ditu: beheiti joana du odola
· El cerebro desangrado
Alditxartuak’ buru-muinak odolez hustuak ditu; beheiti joana du odola
· La persona desmayada
Alditxo bat geiago egin ondorean’ Joxe jeki zan, etxerako
· Después de pasar un ratito más
Alditxo baten zeregan sartu’ eta zere buruari galde zaiozu
· Reflexiona un momento; recógete un poco
Alditxoa da, nik ori esan nebana!
· No hace poco tiempo que...!
Aldi-urte eztala-ta’ eztogu itxaroten izan sagarrik; baina udabarri biguntxoa euki
dogu’ ta bete-beteak dagoz
· No esperábamos manzanas este año
Aldi-urte eztala-ta’ eztogu itxaroten izan sagarrik; baina udabarri biguntxoa euki
dogu’ ta bete-beteak dagoz
· No le tocaba ser año de manzanas
Aldi-urte eztala-ta’ eztogu itxaroten izan sagarrik; baina udaberri biguntxoa euki
dogu’ ta bete-beteak dagoz
· Hemos tenido una primavera benigna
Aldiz joaten dire zorroak errotara Aldizka etortzen zoritxarrak, bein bateri, bein
besteari.
· El infortunio visita hoy a uno, mañana a otro
Aldiz-aldian’ orro barne bat bialtzen die itsas-barrenak, ugina lerr-aldi-oro
· Un rugido profundo
Aldiz-aldian’ orro barne bat bialtzen die itsas-barrenak, ugina lerr-aldi-oro
· Cada vez que revienta una ola
Aldiz-aldian’ orro barne bat bialtzen die itsas-barrenak, ugina lerr-aldi-oro
· De rato en rato
Aldiz-aldiz obeak dira ortik datozen dantzari txikiak
· Cada vez mejores
Aldizka aritu ziran, borrero gogorrak; ta aldian gogotikago
· Turnándose
Aldizka aritu ziran, borrero gogorrak; ta aldian gogotikago
· Cada vez con mayor brío
Aldizka, iru edo lau neskato urreratuten jakazan
· Ahora una, luego otra
Aldizka itz egiten zuten irurak
· Hablaban alternativamente
Aldizka-aldixka’ zapataria zaldizka
· Hasta el más pobre suele permitirse alguna vez echar una cana al aire
Aldizka-aldizka igo eben albo-errietako danak Antiguaraino, soinu gozoak joaz’ Ama
Mariari ikuste bat emotera
· A visitar a la Virgen
Aldizka-aldizka igo eben albo-errietako danak Antiguaraino, soinu gozoak joaz’ Ama
Mariari ikuste bat emotera
· Al son de dulces melodías
Aldizka-aldizka igo eben albo-errietako danak Antiguaraino, soinu gozoak joaz’ Ama
Mariari ikuste bat emotera
· Por turno
Aldizka-bage, gogotik eta begitik utzi-gabe ezagutzen zaitu Zu Aitak; Zu zera Aitaren
ezagutze ber-bera
· Sin cesar de contemplarte
Aldizka-gabe, gogotik eta begitik utzi-gabe ezagutzen zaitu Zu Aitak: Zu zera Aitaren
ezagutze ber-bera
· Sin interrupción
Aldizke, putze ta izerdie eriola, bakotxak bidaldi baten beren lepo zabalien artute’ or
daroie gure Manueltxo, bere etxeraino, ereinik ein-barik, minik emon-barik
· Sin aliento y sudando
Aldizke, putze ta izerdie eriola, bakotxak bidaldi baten beren lepo zabalien artute’ or
daroie gure Manueltxo, bere etxeraino, ereinik ein-barik, minik emon-barik
· Sin sacudidas, para no hacerle daño
Aldizke, putze ta izerdie eriola, bakotxak bidaldi baten beren lepo zabalien artute’ or
daroie gure Manueltxo, bere etxeraino, ereinik ein-barik, minik emon-barik
· Turnándose
Aldra eder bat eroan dituez umeak Santander-aldera an kresal-usainak artzen
· A tomar allí aires de mar
Aldra edo saldo bitan banandu dira gazteak
· Dividirse en dos grupos
Aldraka egiten dogu eguneroko Jaun-artze ori; ta aldratan ba dago edozenbat geure
eliz onetantxe!
· No hay pocas tandas o grupos!... Hay la mar de grupos
Aldrakoak’ zer jazoko begira dagoz
· Mirando a ver qué pasa
Aldundi aretan egozan gizonakaitik’ inon diran gauzak zabaldu zituezan
· Todos los chismes o embustes imaginables
Aldundiak bialtzen deuskuzen zerga guztieri’ euneko amar jasotzea erabagi dabe,
lendik gainera
· Sobre lo anterior
Alea gainez izan duela zuen aariak, eta ardantzopa naiko?... Denak bearko dittik gaur
irabazteko!
· Todo le hará falta... para
Alea gainez izan duela zuen aariak, eta ardantzopa naiko? Denak bearko dittik gaur
irabazteko!
· Ha tenido grano de sobra...; pienso abundante
Alea ondo bete-gaberik eldu ziran gariak
· Sin haber granado debidamente
Aleak oso dituenari’ etzaio orlako gauzarik bururatzen
· A quien está en sus cabales
Ale-ale batzuk gelditu zaizkigu saldu-gabe
· Sólo nos quedan por vender unos poquitos
Ale-aleak ikusten ditut orlako mutil patiladunak, ni nagon erri ontan
· Son muy contados; escasísimos
Alegera zaitezte, Jurdan-eko ema maiteak!
· Oh, queridas mujeres del Jordan!
Alegi asi zan lenengo’ erri-lurretan lan egiten; eta lurrez-lurr’ etekin geien berak
atera du
· Y en relación con las tierras comunales explotadas...; en comparación;
comparativamente
Alegia’ Donosti-alde ark ondo artu zaitu noski
· Por lo visto, según las trazas
Alegia’ Donosti-alde ark ondo artu zaitu noski
· Probarle bien, sentarle bien
Alegia ipuin ahotik ezin-utziak ditu liburu poilit hunek
· Unas fábulas sabrosísimas
Alegia jaun arrotz bat izanki’ ifernuko printzea zen, lihozko arropa batez jauntzia
· Fingiéndose un hombre extranjero
Alegin andiak erabili dabez ango agintariak, gaitz orri bideak austeko
· Para atajar ese mal
Alegin asko egin zirean, alperrik danak; aste barruan joan ziran biak Jaungoikoaren
aurrera
· Dieron cuenta a Dios; murieron
Alegin asko egin zirean, alperrik danak; aste barruan joan ziran biak Jaungoikoaren
aurrera
· Mucho hicieron por salvarlos
Alegin asko egin zuan Santu arek’ jai-egunetako ofrendak antzinako oinean ipintzeko
· Para restablecer o restaurar
Alegin aundiagotarako indarrak sortuta’ ezkenduke alperrik galdu nai
· Arrestos para acciones de mayor envergadura o aliento; para acciones más arduas
Alegin biziak egin zituun, eliza edertzen
· Puso todo su empeño; hizo todos los posibles por
Alegin egingo dogu’ zutik zu eukiten. Mainariko kurutze barriari
· Pondremos todo nuestro empeño en
Alegin gitxi egin izan genduan
· No hicimos todo lo posible
Alegin guzia asmaduretan eginagatik, asma al ziteken?
· Por mucho que se ingeniase uno en discurrir o inventar
Alegin guzian maitatzen det
· Con todas mis fuerzas
Alegin guztia egiten du’ ni ondo ikusteagatik
· Por mi bien; por favorecerme
Alegin guztiak egin bear doguz’ geu-geutara ibilteko arazo orretan
· Obrar nosotros por separado, con respeto a los otros
Alegin guztiak’ gitxi-be gitxi dira, umeen aldezkoak
· Todos los cuidados son pocos
Alegin guztiak-arren’ ez eben mutilaren azterren ez gorantzirik-be artu izan
· A pesar de todos los empeños
Alegin guztiak-arren’ ez eben mutilaren azterren ez gorantzirik-be artu izan
· No lograron sacar rastro de él
Alegin guztian lagunduko didatela esan dit
· Ayudarme con todas sus fuerzas
Alegina alkarri lagundu bearra degu
· Hemos de ayudarnos en lo posible
Alegina egin det’ baina nik au ezin erabaki!
· Yo ya he hecho lo que he podido
Alegina eginda-bere’ naikoako dozu
· No será poco si lo consigues poniendo todo tu empeño
Alegina egindakoak izango ziran noski, eman zizkioten giltzurrinak
· Guisados o preparados con esmero
Alegina egingo dute... baina zer erantzungo’ aditzen ezpadute?
· Harán de su parte cuanto puedan
Alegina egingo zidan, eskatu banio. -Baita alegina ta geiago ere!
· Ya lo creo que sí!
Alegina egiten dogu gure legean
· A nuestro modo de entender
Alegina egiten zitzaion...; tripa gaixtoen jabe izan ordea!... Jatun aundia
· Pero es que tenía un apetito insaciable!
Alegina ezpada ere’ egin dut zerbait, ogei urte ta geiagotan
· Por más de veinte años
Alegina guziaz aritu zitzaion. laguntzen...
· Con gran empeño; haciendo todo lo posible
Aleginak alegin eginarren’ ez eban gogokorik gogoko mutilik aurkitzen, bere
alabarentzat
· No encontraba ninguno a su gusto
Aleginak alegin eginarren’ ez eban gogokorik gogoko mutilik aurkitzen, bere
alabarentzat
· Por más que se empeñaba
Aleginak alegin’ larri naiz ez ote naizen alper utsean ari
· A pesar de todos mis empeños
Aleginak alegin’ larri naiz ez ote naizen alper utsean ari
· Temo que estoy trabajando en vano
Aleginak egin bitza, ama! -Egin ditut ba..., ezin-da geiagoan!
· Hasta más no poder
Aleginak egin zaizkio’ baina alperrik izan da: alabearrari ezin alde-egin...
· Imposible escapar al destino
Aleginak egin zitun, bi anaiak ikusteko’ baino ez zitun ezagutzen eta ez zioten antzik
ematen
· No les daba traza; no acertaba a reconocer en ellos la traza
Aleginak egin-arren’ ezin loditu diote bei gaxoari bizkarraren gaina: ezurrez ongi
dago, aragitan urri
· No consiguen hacerle cobrar carnes
Aleginak eginda’ ezin arr-arazi! Ari biak alkarri lotu nai... eta ezin
· No consigo que se sujeten uno con otro
Aleginak egingo dabez’ gure arerioak ortik edo emetik al dan besteraino atarateko.
Austeskundetan
· De una manera u otra
Aleginak egingo dabez’ gure arerioak ortik edo emetik al dan besteraino atarateko.
Auteskundetan
· En el mayor número posible
Aleginak eta geiago egin zituun sendatzeko; baina dana alperrik izan zan
· Hizo todos los posibles, cuanto se puede hacer y más
Aleginak jo dodaz’ baina alperrik
· He hecho todo lo posible por
Alegina-lodi nai izaten du kafe
· Lo más cargado posible
Aleginaren alegina egin bear dogu
· Hemos de poner con ello todo el empeño
Aleginaz saiatu ziran gurasoak’ beren semetxoari eskola ona ematen
· Pusieron todo su empeño en
Alegin-barik’ ezer eztago
· Para todo hace falta poner empeño
Alegindu zaitez’ eurak-besteko gizon izaten!
· Procura no ser menos que ellos
Aleginean saiatu zaizkio’ azkenak eman ez ditzan
· Para evitar que fenezca
Aleginen-aleginaz’ izeko Eustakik eroan eban etxera’ ta emo-eutsan gosaria
· A fuerza de empeño
Aleginen-aleginez ulea-be galdu ebala’ asmau eban berba ori... Bestelako gazbako!
· Quedando calvo de tanto discurrir
Aleginen-aleginez ulea-be galdu ebala’ asmau eban berba ori... Bestelako gazbako!
· Valiente soso!
Aleginetan dabiltz’ geuri zeure ondotik alde-eragiteko
· Están empeñados en
Aleginetan zebiltzan’ ... al zuten ixilena iriki najean
· Estaban empeñados en
Aleginetan zebiltzan’ ... al zuten ixilena, iriki najean
· Lo más sigilosamente posible
Aleginez’ geu Ibaizabal baino lenago il gaitezala!
· A ser posible
Aleginez modara jazten saia zaitezte peri onetarako! Zer-esanagatikan ez beintzat
lotsatu!
· No os retraigáis por miedo al qué dirán
Aleginik asko egin zuten’ guda galgarri au bukatu zedin; baina alperrik izan ziran
oen eginalak
· Se esforzaron mucho por
Aleginik egin-barik etxeutsat itxiko... asmatzeko lanari.
· No quedará por mí... Haré todo lo posible
Al-egite guzian aritu zen
· Trabajó con todo empeño
Alegite guzian saiatu zaio
· Con todo empeño
Alegratu nai dezu’ baina zere burua triste daukazu
· Pero en el fondo estás triste
Aleluja arkitu du apaizak!... Laster emen ditugu mutiko laguntzaleak, ur berri ta su
berriarekin... Larunbat-Santuko ezkila entzutean, etxekoak diotena.
· Ya ha llegado al Aleluya... Como si lo hubiera encontrado por fin, después de su
desaparición con la Cuaresma
Aleman horiek’ beti lipizta piztale!
· Siempre armando camorra...!
Aleman oiek larri zebiltzan, jo goia eta jo bea
· Tratando de salir del apuro como pudiesen
Aleman pausu ori etzeukagu eginik, seme!
· Buenas están mis piernas para llevar ese paso alemán! N.B. El famoso paso de oca
Aleman sineste ilun baten ume da nazizgoa
· El nazismo es hijo de una sombría filosofía alemana
Aleman ta Frantzesak, alkarri jarraio’ San Martzial gainera ezin ziran igo, Ah, mon
Dieu! esanaz negarra jario
· Todo llorosos
Aleman ta Frantzesak, alkarri jarraio’ San Martzial gainera ezin ziran igo, Ah, mon
Dieu! esanaz negarra jario
· Unos en pos de otros
Alemana aurrera zijoanean lasai zeudenak’ triste dabiltza orain’ ezineratu danean
· Cuando se ha visto reducido a la impotencia
Alemanak eutsin andi-andirik egin eztautsie frantzesai
· No han opuesto gran resistencia a
Alemanak oraindik ez daude etsijak...
· Aún no han perdido todas sus esperanzas... No hay que darlos por derrotados
Alemanen aldekoak’ asi dira lautik irutara
· Ya van reduciéndose en la proporción de cuatro a tres
Alemania azpiz eta ixilka ari dela, erran dute
· Solapadamente; bajo mano
Alemania’ dena furfuria; harek’ denak haizu; gu’ beti ixilik
· A ella se le permite todo; todo le parece lícito
Alemania’ jateko gogoak dauko isilik
· Es su misma ambición de nuevas conquistas la que la obliga a no chistar
Alemanian buruak sutan dira
· Los ánimos están excitados
Alemanian gertatua dala?... Alderagokoak ez dizkinagu jakiten batzutan! Arritzekoa
al da guk ez jakitea?
· Noticias de hechos más próximos
Alemaniarra zintzo juan zan bere ordurako’ baina plaentxiatarra ez zan azaldu beste
ordu-erdi batian
· Acudió puntual a la hora
Alemanitik eta Frantzitik ba etorren albiste negargarririk
· Llegaban no pocas noticias desconsoladoras
Alemanitik zetorren, jaiak artuta, etxe-aldera
· De vacaciones
Alere onen aixola-kabean bizitu-zara!
· Abandono, indolencia, despreocupación
Alerik kemen-gabe geratzen da gorputz ila
· Sin la más mínima energía
Aletan bertan’ jan digute urrea, oilo zar oek!... Auxe ba da atarramendua gurea!
· Sólo en grano aparte de lo demás
Aletan bertan’ jan digute urrea, oilo zar oek!... Auxe ba da atarramendua gurea!
· Ya se han comido sabe Dios cuánto...! un dineral
Aletan dago sagarrondoa
· Se le está cayendo el fruto
Aletan daude gure sagarrondoak
· Se les está cayendo el fruto
Alez betetan dagoz gariak, mardo ta zarden
· Están granando lozanos y esbeltos
Alfer egoiteaz’ egiteko handitan erortzen dira
· El puro ocio les da harto quehacer o trabajo
Alfer eta gaixto izateko bidean eta perilean utzi zuen, aitak
· En ocasión o situación de
Alfer gaiztoan ez naiz egondu, neskatxa orri begira!
· Cómo he perdido el tiempo...!
Alfer handia, ez bertzelakoa!
· Perezoso, más que perezoso!
Alfer nagiak’ utsik utziko ditu
· Los dejará sin nada. A los holgazanes
Alfereziaren aize txarrak ukituak
· Epilépticos
Alferkeria pixka bat ere lotzen zauku batzutan, bezperetara heltzeko
· Nos dejamos dominar de la pereza
Alferkeriari eztio lekurik ematen
· Dar entrada, admitir
Alferkeriz edo geiegi-naiez’ gaizki azi dituzu zere itxekoak
· Amor mal entendido; condescendencia, mimo
Alferra’ beti lantsu esaera zarrak dionez
· Para el perezoso nunca es tiempo
Alferrak’ xoil dira hitztun eder, solasturi handi
· Sólo son buenos habladores
Alferraz-bertze guztiek enplegatzen dute bere denbora’ zertako eginak baitira, hartan
· Todos a excepción del holgazán
Alferraz-bertze guztiek enplegatzen dute bere denbora’ zertako eginak baitira, hartan
· En aquello para que han sido creados cada uno respectivamente
Alferrei ez diote ekartzen agurrik Lapurtarrek
· No les guardan ninguna consideración
Alferretan hartzen ditu itzuli horiek oro
· En vano usa de todos esos subterfugios, o rodeos
Alferretan ibili ziren, hirur egunez’ beren haren bila. Beren haurraren bila
· Buscándolo
Alferrik ari aiz: ez dik ezer balio ire aleginak!
· Es inútil que te empeñes
Alferrik dauden lurrak iraultzea
· Las tierras yermas o incultas
Alferrik engainatu nai ditugu geren buruak’ gero-gerorako utziaz egiteko andi au
· Dejando siempre para más tarde
Alferrik eta nagirik egoteak’ gatx asko irakatsi ditu
· La ociosidad
Alferrik izan zan aitaren jardun guztia: Frantziscoren oina etzan toki-aldatu
· No cedió Francisco; no cambió de resolución
Alferrik joan bear lutekean urak’ itxitu andi artan gordetzen dira
· Las aguas que de otro modo correrían en balde; que se desperdiciarían
Alferrik zabiltza! Ikusi bear det’ or dagon edo ez...
· Es inútil que te empeñes
Alferrikako izen geldo, deus balio ez dutenak
· Palabras inútiles, vanas
Alfertasuna da’ ergelkerien ama, eta bertuten ugaz-ama: ergelkeriek egiten dute
laster alfertasunera; bertutek’ ihes
· La madrastra de las virtudes
Alfertasuna da’ gero guztien iturburua
· La madre o causa última de todas las dilaciones
Algara lasa egin zuen
· Con qué ganas se rió
Algaraz ta pozez entzuten nituen’ aizeriaren asmo, gaiztakeria ta asko-jakinak
· Las ingeniosidades y tretas del zorro
Alik arinen etxeratuko zan’ andik ezpegoan irabazpide onik
· Si no había allí modo de ganarse la vida
Alik arinen joan deitezala gure gudulariak’ katigu dagozan bostak jaregitera
· Que vayan cuanto antes
Alik arinen joan deittezala gure gudulariak’ katigu dagozan bostak jaregitera
· A libertarlos
Alik eta arinen albora daiguzan geure gomutamenetik
· Apartémoslos de la memoria cuanto antes
Alik eta ezer erabaki arte’ eztegu alkarrekin egingo
· No hablaremos; no comunicaremos
Alik lasterrena joan bear zuken’ ari agur andiak egitera
· A darle la enhorabuena
Alik lasterrena joan bear zuken’ ari agur andiak egitera
· Lo antes posible
Alik leenen ikusteko gogoz gaude
· Cuanto antes
Alik leenena bilatu zuten
· Lo antes posible
Alik leenena emain niela bertze bat
· Lo antes posible
Alik maizena jaso bear dezu biotza Jaunagana
· Con la mayor frecuencia posible
Alik maizena oroi zaitez
· Con la mayor frecuencia posible
Alik maizena ta aldian-aldian baino umilkiago komuniatu bear dezu
· Cada vez con mayor humildad
Alik ondoen egin gura neunke’ zeure mai santura graziazko garbitasunez zuririk eta
ederrik elduteko
· Limpio y hermoseado con
Alik sarriena gogora ekarri bear dezue Jangoikoaren ontasun kabu-bagea
· Lo más a menudo posible
Alik zuzenena gure Euskarara ditut
· Traducir a
Alik zuzenena gure Euskarara ditut. Euskararatu
· Los he traducido lo más acertadamente posible
Alkandora au eztaukat ain-ainekoa ere...!
· No está muy presentable que digamos
Alkandora bat jantzi’ eta urratu arte ibiltzen du; gero berri bat erosi, berriz ere
urratu arte, eta onelaxe
· Llevarla encima hasta que se gaste... o inutilice
Alkandora kaxatuaz eta oinetakoak argizturik ebazala’ euki eben tximinu ori
maipuruan
· Zapatos lustrados
Alkandora kaxatuaz eta oinetakoak argizturik ebazala’ euki eben tximinu ori
maipuruan
· Camisa almidonada
Alkandora’ lepoan askatua dakar
· Camisa desabrochada
Alkandora ta prakak bakarrik soinean, txanka bietan oinak, abarketa baten’ taju
lotsagarri bat nekarren
· Venía hecha una facha
Alkandora ta prakak bakarrik soinean, txanka bietan oinak, abarketa baten’ taju
lotsagarri bat nekarren
· Con una alpargata sola por todo calzado
Alkandora utsean iges egin zeban
· En camisa
Alkandoraren esku-muturraz begiak igortziaz atera zan leiora
· Con el puño de la camisa
Alkandora-utsean’ ibaiez beste aldera iges egin du
· En camisa
Alkandora-utsik atera zait
· En camisa
Alkandora-utsik etorri zan
· En camisa
Alkandora-utsik omen zegoan gure Ani ori
· En camisa
Alkar aditurik egin eben
· Después de consultarse
Alkar alaituaz joan ziran mendi-gaineraino’ argi ori zer ote zan ekustera
· Dándose ánimo mutuamente
Alkar artu dabe, guri adarra joteko
· Para fastidiarnos a nosotros
Alkar artu daigun, asarreka ibili-barik
· Sin pelearnos
Alkar artu’ ta gogorrera jo dabe langileak
· Han decidido oponer resistencia
Alkar artuko al dabe! bestelan’ guztientzako kalte
· Daño para todos; peor para todos
Alkar artuta joan bear dogu urrengoan’ Gernikako Arboleari txistu egiten dabenari
bizkarreko neurria korosti makiliaz artzeko
· A medirle las costillas con vara de acebo
Alkar artutako tratu gaistoak saldu-erosiaren legea iminteko
· Monopolio
Alkar ausi-ezinikan ibili ziran biak oso bide luzean; baina laister zan gurea gailen-
antzean
· En reñida competición
Alkar ausi-ezinikan ibili ziran biak oso bide luzean; baina laister zan gurea gailen-
antzean
· Pronto le tomó ventaja el nuestro
Alkar bat eginda dagoz laurak
· Enteramente compenetrados
Alkar besoz-beso oratuta’ mutil gazte bi etozan mendian beera
· Cogidos del brazo
Alkar estutuaz gelditu ziran biak
· En apretado abrazo. Se abrazaron con efusión
Alkar ezin ekusi au degun bitarte’ inorentzat onik ez, guztiontzat kalte
· No habrá provecho para nadie; nadie saldrá ganando
Alkar ezin ekusi degu inondik... Gauza zuzenik iritxi bear zaigu’ anaitasunik ez
badegu!
· Buen porvenir nos estamos preparando!
Alkar ezin ikusi... Au da okerrena... Pake gozoan bizi bear gendukena!
· Cuando deberíamos vivir en un cielo!
Alkar galduka, zein azpiratu, nok gaina artu ebiltzala’ gerrari biak eginala egiten
eben
· A ver quién vence
Alkar galduka, zein azpiratu, nok gaina artu ebiltzala’ gerrari biak eginala egiten
eben
· Lucha a muerte
Alkar galduko ete daben edo ez ete daben ardurea. Alkar-maiteena
· El temor o preocupación de perder el mutuo amor; celos
Alkar ikusi orduko’ atzamarkarako beti prest egozan
· Siempre dispuestas a clavarse las uñas
Alkar il artean, ezpataka peleetan zirean alkarregaz
· Luchaban entre sí a sablazos
Alkar iltzeko zorian ibiltzen ziran gizon aiek
· Andaban a matarse
Alkar itotzen emen gabiltza aita-semeok’ txakur-katuen tankeran... Ia ba, emendik
aurrera itxuraz bizitzen geran...!
· A ver si conseguimos vivir como Dios manda
Alkar itotzen emen gabiltza aita-semeok’ txakur-katuen tankeran... Ia, ba, emendik
aurrera itxuraz bizitzen geran...!
· Andamos a la greña
Alkar jaten dabiltza
· Destruyéndose unos a otros
Alkar jo bearrean dauzka sudur ta okotzak
· No le quedan ya dientes
Alkar jo dute bi gurtarinek biurgune batean
· Chocar
Alkar jo dute bi gurtarinek biurgune batean
· En una revuelta
Alkar jo egizuz egun bateko utsak bestekoakaz, aste batekoak bestekoakaz’ ikusteko
zeinbat aurreratu edo atzeratu izan dozun zerurako bidean!
· Compáralos, cotéjalos unos con otros
Alkar maita dezagun...: kontu txarrak ekartzen ditu gaizki-naiak
· No trae consigo nada bueno la discordia
Alkar maite dabenak’ eztabe zergaitik izan kezka-minik
· No tienen por que sufrir de recelos
Alkar obeto artu dezagun...!
· Vivamos en mejor armonía mutua
Alkar ondo artuko diranak komeni da bustartzea. Ezkontzea
· Quienes se han de llevar bien
Alkar ondo artuten dogu
· Nos estimamos mutuamente
Alkar ondo artuten eben neba-arrebak
· Se avenían muy bien
Alkar ondo artzen badogu’ zeozer egingo dogu
· Si vamos acordes
Alkar ondo artzen dabe
· Se arreglan bien entre sí
Alkar ondo artzen zutenak ziran
· Se llevaban bien; se avenían bien
Alkar ondo daukea; alkar ondo daukate
· Se arreglan bien los dos
Alkar ondo eramaten bazuten’ gurasoak il-arte etzan egingo gauzaren jabe
· Si se conllevaban bien
Alkar ondo jantzi oi dabe onek morroiok
· Bien se protegen mutuamente, estos mozos... Se defienden o encubren uno a otro
Alkar ondo jazten dabe lagun biok
· Se arreglan bien entre sí; se protegen
Alkar puskatuta arkitu ziran gero bi borrokalariok. Orra ez-baiak zer diran! oetatik
zer lanak etxeratzen diran!
· Ya ves qué sinsabores acarrean las disputas
Alkar txarto artzen dabe
· Andan en continua desavenencia
Alkar-artuta joan omen zaizkio bigarren txandan langileak... .-Grano txarra!
· Mal pleito! Mal asunto!
Alkar-artzen ezpadabe’ beargina laster gose izango da; ugazabak ostiko ona dauko’
ta itxarongo dau luzaroago
· Tiene buenos puntales, podrá sostenerse
Alkar-artzen ezpadabe’ beargina laster gose izango da; ugazabak ostiko ona dauko’
ta itxarongo dau luzaroago
· Pasará hambre
Alkardadean bizi nai degu orain aurrera zuekin
· De aquí en adelante
Alkar-ikuste bat eukiko dabe, ia konpontzen direan
· Reunión conciliatoria
Alkar-joka, buruz-buru dagozala dirudi’ nik leendik esana ta orain irakatsi
dautzuedana
· Parece que hay contradición entre
Alkar-josita egongo dira bi bideak, inolaz ere
· Estarán combinados, articulados entre sí
Alkarkako meza izan zan Azpeiti-n egun artan, amar-amabi apaiz aldarean zirala
· Hubo misa concelebrada
Alkarketa egin genduanean’ onela esan zidan
· Cuando trabamos conversación...; cuando nos entrevistamos
Alkarr-arteko adiskidetzak’ joanak ditugu igesi: inorentzako errukirik ez; danerako’
geu lenbizi
· Ya se fueron; ya desaparecieron
Alkarr-artute txarra’ beti da obea’ auzirik onena baino
· Un mal acomodo
Alkarregandik alde eginda beingoan’ beste lagun banagaz azurrik-ez-daukanaz
alegina egiten ikusi nebazan lengoan, Praiska ta Joakina
· Al momento de haberse separado una de otra
Alkarregandik alde eginda beingoan’ beste lagun banagaz azurrik-ez-daukanaz
alegina ikusi nebazan lengoan, Praiska ta Joakina
· Dándole a la sin-hueso. Habla que habla
Alkarregandik urrun egon bearra guretzat mingarri bada ere’ Jaunak ala nai du-ta’
men egin Berari!
· Bajemos la cabeza ante él; acatemos sus disposiciones!
Alkarregaz adituteko larri dabiz
· Impacientes por entenderse
Alkarregaz bat egin-bagarik gabiltza, nora doazen ez dakieen inurri-aldra bat-legez
· Sin compenetrarnos
Alkarregaz baturik asten dira berba ta berba, orain pitxar bat, gero beste bat’
bakotxak zenbaten konturik eroan-baga. Edanago ta naiago daroez orduak euren
sailean
· Sin llevar cuenta de lo que beben
Alkarregaz baturik asten dira berba ta berba, orain pitxar bat, gero beste bat’
bakotxak zenbaten konturik eroan-baga. Edanago ta naiago daroez orduak euren
sailean
· Empiezan charla que charla
Alkarregaz baturik asten dira berba ta berba, orain pitxar bat, gero geste bat’
bakotxak zenbaten konturik eroan-baga. Edanago ta naiago daroez orduak euren
sailean
· Pasan horas enteras en pandilla
Alkarregaz dagozanean’ ez dabee berba-geia inoz-bere palta, onetariko adiskide
alkar-artu bat-eginak
· De qué hablar
Alkarregaz dagozanean’ ez dabee-berba-geia inoz-bere palta, onetariko adiskide
alkar-artu bat-eginak
· Amigos íntimos
Alkarregaz gabiltz mutil ori ta ni, txalupa baten; neure atze-atzean daukat beronen
arrauna. Onelako oilorik!
· Hombre más insustancial...! Hombre más apocado!
Alkarregaz gabiltz mutil ori ta ni txalupa baten; neure atze-atzean daukat beronen
arrauna. Onelako oilorik!
· Justo detrás de mí
Alkarregaz ondo datozan gauzak eztira oneik
· No se compaginan
Alkarrekin ain gaizki datozen nagusi bi oek: Jaungoikoa eta urrea
· Tan mal avenidos; tan inconciliables
Alkarrekin batuta’ asten dira hitz eta berri, txurrut eta txurrut, zuk nere eskutik...
nik zuretik, orain txarro bat, gero bestea
· A mi salud... A la tuya... fórmulas familiares ofreciendo y aceptando de beber
Alkarrekin batuta’ asten dira hitz eta berri, txurrut eta txurrut, zuk nere eskutik...
nik zuretik, orain txarro bat, gero bestea
· Hablando de esto y lo otro
Alkarrekin bigurriturik gaude aspaldian maiztar-nagusiak... Ezin konpondurik
· Andamos desavenidos
Alkarrekin ez degu batere artu-emanik; ain dira samoak! Egoskorrak
· Son tan ariscos...!
Alkarrekin ez ziran ain aiskide konpontzen
· No andaban muy bien avenidos
Alkarrekin gaitz-iritzian, gorrotoan daudenak
· Los que están enemistados
Alkarrekin izketan jarri emen-ziran, biak
· Se pusieron a conversar
Alkarrekin izketaturik gaude
· Estamos apalabrados
Alkarrekin-gabeko onik ez
· No sabían separarse uno de otro
Alkarrekitsu iritxi ziran lauak erri-mugara
· Casi al mismo tiempo
Alkarren aide gertu gera; pakean bizi bear degu
· Somos parientes próximos
Alkarren aldamenean ibiltzen ziran konde-kondesak, atera bear zanean
· Iban siempre juntos
Alkarren antzekoak alkarri erantsi ta batean esan bear dira
· Sumados en un conjunto los elementos análogos
Alkarren artean alde aundia dute doinu auek
· Difieren mucho entre sí
Alkarren artean’ ez degu bear seta gaiztoko auzirik
· Debemos rechazar toda contienda obstinada; toda obstinación
Alkarren arteko gerrea sortu zan: zorigatx guztietan bardinik-bagea
· La mayor de todas las desventuras o calamidades
Alkarren arteko ikuskizun-gabe uzten ditu erlijioa eta politika
· Los considera como independientes o sin ninguna relación entre sí
Alkarren aurrez-aur aurkitzen dira biak oraingoan
· Frente a frente
Alkarren auzokoak diralako’ edo bidean bat egin dabelako’ bidea igarri-barik egiten
dabe, etenbako barriketa pozkor gozoan
· Hacen el viaje sin darse cuenta
Alkarren auzokoak diralako’ edo bidean bat egin dabelako’ bidea igarri-barik egiten
dabe, etenbako barriketa pozkor gozoan
· Porque se han encontrado en el camino
Alkarren auzokoak diralako’ edo bidean bat egin dabelako’ bidea igarri-barik egiten
dabe, etenbako barriketa pozkor gozoan
· Porque son vecinos
Alkarren berri jakiteko ere’ oso urruti ez gaude
· Vivimos cerca uno de otro
Alkarren berri-bage, laguntasun-bage egindako lapurreta txikiak
· Sin mutuo acuerdo; sin complicidades
Alkarren besoti barreka doaz biak; baina gogoka dagoz zelan alkar bota azpira
· Cómo ponerse uno a otro la zancadilla
Alkarren besoti barreka doaz biak; baina gogoka dagoz’ zelan alkar bota azpira
· Pero están cavilando o meditando
Alkarren bildur direalako edo’ geldi dagoz besteak, ara bakeak egitera joan-barik
· Quizá porque se temen mutuamente
Alkarren buruzki dabiltza txofer biak
· Andan rivalizando, a ver quién corre más
Alkarren galgarri dira biak, baina ezta bata bestearen eskuko
· Son contrarios entre sí
Alkarren galgarri dira biak, baina ezta bata bestearen eskuko
· No depende el uno del otro
Alkarren gogokoak ez badira lelengoti senar-emazteak’ ... begia betetan ez deutsan
lagunagaz ezkondu bada diruagaiti’ ... diruak eurak izango dira etxe atako gerra-
ginak
· No le satisface, no es de su gusto
Alkarren gogokoak ez badira lelengoti senar-emazteak’ begia betetan ez deutsan
lagunagaz ezkondu bada diruagaiti’ ... diruak eurak izango dira etxe atako gerra-
ginak
· Ocasión de discordia
Alkarren gogokoak ez badira lelengoti senar-emazteak’ begia betetan ez deutsan
lagunagaz ezkondu bada diruagaiti’ diruak eurak izango dira etxe atako gerra-
ginak
· Si no se agradan mutuamente
Alkarren gorrotoan bizi dira senar-emazte asko: batzuk alkarregaz, beste asko
bakartuta
· Separados uno de otro
Alkarren gorrotoan bizi direanak
· Viven enemistados
Alkarren gozo-bagarik, poz-bagarik, alkarren gorrotoan bizi dira alakoak
· Disgustados entre sí
Alkarren inguruan bizi dira
· No lejos uno de otro
Alkarren jan-ka zebiltzik... Aundijak txikija jaten omen dik
· Devorarse unos a otros
Alkarren lege onean bizi direan senar-emazteak
· Mutua fidelidad
Alkarren leian ari ziran
· A porfía, en competencia
Alkarren leian eta pozean sartzen dira’ munduaren ibilera zoroetan
· En competencia y a cual más a gusto
Alkarren leian makina-bat ibili txar egin ondoren’ lenen Amoros sartu zan; eta
bigarren berriz’ Irizar
· Tras de difícil bregar por llanos y por cuestas
Alkarren lotsa galdu-ezkero’ egin dira egitekoak!
· Se acabó!... Ya no hay nada que hacer
Alkarren ostean etorri zirean ekatxak’ guztiz txarto erabili ginduezan, ontziaren
zabun errimeakaz
· Uno en pos de otro
Alkarren ostean etorri zirean ekatxak’ guztiz txarto erabili ginduezan, ontziaren
zabun errimeakaz
· Con fuertes bandazos de la nave
Alkarren urrean bizi izan ginan biok
· No nos separamos en vida
Alkarren urrean bizi-bearra degu baserritar eta arrantzale
· Debemos ayudarnos mutuamente como buenos amigos
Alkarren urrean geunden
· Cerca uno de otro
Alkarren urregi ezin bizi zeitekezan
· Demasiado cerca unos de otros
Alkarren urre-samarrean doaz lau txalopak
· Bastante próximos uno a otro
Alkarrengana gorroto bizian gaude
· Nos odiamos a muerte
Alkarrengana gorroto-gabe’ pakean bizi gaitean...!
· Sin odios mutuos
Alkarrengandik nekez sakabanatzen ziran ostatutik, iru lagunak...
· Tardaban en dispersarse
Alkarrentzako baino ez-euken begirik, senar-emazte gazte biak; bata bestearentzako
egozan bizirik
· Estaban identificados, compenetrados
Alkarrentzako gogoa egin zitzaien, neska-mutil biai
· Se enamoraron; se aficionaron uno de otro
Alkarrentzako gorroto txarrik etzeukaten biotzean
· No tenían ningún resentimiento entre sí
Alkarrentzako maitasun gutxi’ ta ika-mika ugari: ateak onek zabaltzen dizka mundu
guzian gerrari
· Mucho altercado
Alkarrentzako’ txakur-katuak bezela daude
· Como perros y gatos; en perpetua discordia
Alkarrentzat geroko agindurik egon-arren’ eztue lagun-gaiak alkarrekiko
jabetasunik, ezkondu-artean
· No pueden disponer uno de otro
Alkarreri adi lotzen dira liparrean
· Quedar un momento mirándose uno a otro
Alkarreri erasoka eragoioen
· Altercar, disputar
Alkarreri eskuak emonda, banandu-barik joan bear dogu
· Sin divisiones
Alkarreri eskuak emonda, banandu-barik joan bear dogu
· En estrecha unión
Alkarreri su-egin baino leen
· Disparar uno contra otro
Alkarri aginduta dagoz
· Han celebrado ya los esponsales
Alkarri agur egin eutsen’ da aguratxua, orri biko eginda’ sartu zan trenera.
Birbiztuta, gaztetuta
· Como rejuvenecido
Alkarri al dabezan txakurkeriak egiten deutsez
· Hacerse todas las perrerías que pueden
Alkarri albiste onak ematez’ ezin aspertu ziran
· Darse albricias o parabienes
Alkarri begira arkitzen ziran ejertzitu biak, baina eskuetara-gabe
· Sin venir a las manos; sin entrar en combate
Alkarri begira lotsaturik mutututa egonik’ bata-bestearen zai zeuden, nor asiko ote
zan hitzegiten
· Estaban esperando a ver quién empezaría a hablar
Alkarri begiratzeko kemenik-gabe, uzkur muzkur geunden apaizaren sermoiagatik;
kendu zitzaizkigun pelotarako goaitak. Gaitak? Gogoetak?
· Se nos quitaron las ganas de ir a jugar
Alkarri begiratzeko kemenik-gabe, uzkur muzkur geunden apaizaren sermoiagatik;
kendu zitzaizkigun pelotarako goaitak. Gaitak? Gogoetak?
· Silenciosos, retraídos
Alkarri dautsela doaz irurak, neska bat mutil biren erdian, piestati etxera
· Agarrados, cogidos entre sí
Alkarri ditugun gaizki-gurak’ sortzen ditue munduko okerrik geienak
· Nuestras mutuas envidias
Alkarri egundokoak esan dizkiote
· Se han puesto verdes el uno al otro
Alkarri elduaz gelditu ziraden bat eginik’ iru senideak
· Unidos en estrecho abrazo. Se confundieron en un solo abrazo
Alkarri elkari zebiltzan batzuk eta besteak
· Tratando de sorprenderse en falta mutuamente
Alkarri esku emanda biok asi ginukan gaztetan
· Yendo los dos de la mano; estrechamente unidos; en amigable compañía
Alkarri geren aitorketa egin’ eta gerorako ezerren ordoi-gabe gelditu ginan
· Sin ningún resabio o rastro de rencor
Alkarri guztiz asko gura deutse biak; batera dabiltz; ezin bata bestea-baga egon dira
· No saben estar separados; son inseparables
Alkarri iraunak emoten jardungo leukee’ batak aina besteak ez ebala egiten
· Echarse culpas o reproches de que
Alkarri itzetik ortzera kantatu ziozkaten bertsoak
· De repente; repentizado
Alkarri ja ere sinesten ez’ ... ta alperrekoak izan oi ziran aien batzar guziak
· Como no se daban crédito en nada unos a otros
Alkarri kenka bat ere ateratzen ez genionak! Alako pakean bizi ginanak!
· No teníamos la menor desavenencia o reyerta
Alkarri lagunduz’ nolabait ertengo aal gera...!
· Salir del mal paso
Alkarri laztandurik arras itsatsiak arkitzen dira Fueroak eta Euskara: batak bestea
ezin laga dezake
· Están íntimamente unidos, trabados
Alkarri laztandurik arras itsatxiak arkitzen dira Fueroak eta Euskara: batak bestea
ezin laga dezake
· Son inseparables entre sí
Alkarri lepokada batzuk emonda’ zoko ondorengo mai txiki baten jezarri zirean
lagun biak
· Rincón oculto o disimulado
Alkarri lepokada batzuk emonda’ zoko ondorengo mai txiki baten jezarri zirean
lagun biak
· Darse unas palmadas de familiaridad
Alkarri oraturik’ bira-biraka edo biurka asten dira
· Girando en torbellino
Alkarri oratuta-legez dagoz agindu onetako dotrinak
· Como enlazadas o eslabonadas entre sí
Alkarri oratzeko zorian dabiz
· A punto de venirse a las manos
Alkarri txanda emanda’ ederki idazten dute
· Turnándose
Alkarr-uzte onetan’ guziz triste geratu ziran, etxeko guziak
· En esta separación o despedida
Alkartasun onek’ urratu-bage irauten du, etsai txar askoren esker gaiztoan bada ere
· Mal que les pese a
Alkartasunak zetuk txikiak aunditzen!
· La unión hace la fuerza
Alkarte bat egitea asmatu dute
· Formar sociedad
Alkartu beste biderik eztaukozue’ txakurka edo gogorrean ibiltekotan
· Para no andar siempre riñendo
Alkartu, mutilak, eta aurrera, jo-ta-keia!... Bestela’ txakurrak jan jok...!
· Adelante con los faroles! ánimo!
Alkartu, mutilak, eta aurrera, jo-ta-keia!... Bestela’ txakurrak jan jok...!
· Si no, estamos perdidos
Alkartuko bagina egiaz betiko’ beste gisa kukuak luke laster joko
· Muy otra sería nuestra suerte
Alkartuta dagozala’ zoroa ez danek ezin esan lei
· No lo puede afirmar quien esté en su sano juicio
Alkate a’ lege zarra zapaltzen bialdu eben; baina oina kendu ebanean’ indar geiagoaz
eta biziago jagi zirean lengo oiturak
· Pero cuando se fue del pueblo
Alkate au zan’ liberalekin ixil-gordeka zebilen jauntxorik nagusiena
· Confabulado secretamente
Alkate egin dabe Gabancho’ ta ba dakizu ba: bere burua siniztu-ezinik or dabil; ta
gizon txikar guztiena, onek-bere egin dau: zarata!
· Y claro!
Alkate egin dabe Gabancho’ ta ba dakizu ba: bere burua siniztu-ezinik or dabil; ta
gizon txikar guztiena, onek-bere egin dau: zarata!
· No acaba de creérselo...; le parece un sueño; no sale de su asombro
Alkate egin duen-ezkero’ gaingiro dabil: len’ kuzkurrago, aginte gutxirekin bizi zan
· Vivía más modestamente
Alkate egin duen-ezkero’ gaingiro dabil: len’ kuzkurrago, aginte gutxirekin bizi zan
· Anda ufano..; en grande
Alkate giputzak ezpainetako ederra emon eutsoen Batzorde dalako orri
· Bofetón lección de escarmiento
Alkate jauna’ bi lagunek besopetik artu ta eraman zuten; irurak zuten lanik asko,
zutik joaten!
· Harto trabajo tenían en sostenerse en pie
Alkate jauna: eginak ez du balio
· Todo lo hecho es nulo
Alkate jaunari orain egin jako eskaria... Ia ba, oraintxe bero-berotan!... Beroak
ateratzen ei dau txitoa-ta...
· En caliente...: antes de que se apaguen los entusiasmos
Alkate ona’ jakintsun da zerk dakarken ona herritako
· Ya sabe lo que le conviene al pueblo
Alkate onak’ ez du bere bidea ikusten bakarrik
· No se atiene únicamente a su punto de vista
Alkate onek’ gaztaia usteltzen asita jaukok
· Tiene la cabeza a componer
Alkate ori, diotenez’ Elizako gauzak aldebat utzita bizi dana da
· Dejando a un lado definitivamente las prácticas religiosas; desentendido de
Alkate orrek, oraingo, aginak bardinduta daukazala uste dogu
· Suponemos que ya está en edad de tener juicio
Alkate orren itzaldiak’ jentea arbindu dau
· Disgustar, dejar molesto
Alkate zapelduna dugu
· Un alcalde burgués
Alkatea!... begi-argi egon, mutilak!
· Alerta, muchachos!... que viene el alcalde!
Alkatea’ bestekin da alkate Bekarrik’ deus ez
· Nadie se basta a sí mismo, por poderoso que sea
Alkatea’ betozkodun jarri zan
· Se enojó, frunció el ceño
Alkatea: munduan areriorik edo ezkerreko begikorik badaukat’ orixe dot bat; zeri-be
baukat-eta
· Que me entra por el ojo izquierdo
Alkatea: munduan areriorik edo ezkerreko begikorik badaukat’ orixe dot bat; zeri-be
baukat-eta
· No me faltan motivos para ello
Alkateak artu ninduan’ zegaitik emon ez neutsan zor nebana
· Me reconvino
Alkatearen aurrera joan zanean’ ia zer erabilen itandu eutsan onek
· Qué le ocurría? Cuál era su asunto?
Alkatearen lepotik? .-Bai, alkatearen lepo-lepotik
· Sí, a cuenta exclusiva de...; a expensas de
Alkatearen zigorra-gaitik esan oi dana: basoan jaio, basoan azi, errira etorri... ta bera
nagosi
· Alusión al burro de oro; a los honores que se tributan al afortunado
Alkateari’ etzioten atzera eragin jendearen eraso guztiak; eta zuaitzez bete zitun
erriko lur alper guztiak
· No le arredraron las invectivas de la gente
Alkateari’ zer ebilen esatera joan zan
· A decirle lo que pasaba
Alkate-gaia, ori?... Bai ederki eman ere!
· No faltaría más que eso! Estaría bueno!
Alkatetan ibili-bagarik’ bakeak egin daiguzan!
· En vez de pleitear o comparecer ante las autoridades
Alkatez erritik atera eben
· Lo sacaron del pueblo de orden de la justicia; por orden de la autoridad; por mandato
judicial
Alkerraren adarra bezela gabiltza senarr-emazte biak
· Estamos riñendo continuamente; mal avenidos
Alki batean exeri, aurrean krixailua zuala’ ta hura zan mauka, zortzi orriko eskutitza
irakurtzen!
· Qué delicia la lectura de...!
Alkia bai ta ipurdirik ez’ Joandi-neko Uhitziko gaitz-izena
· Equivalente a: gente de poco fundamento. ??
Alkitxo au arrapatzeko larri izaten naiz, elizatik natorrenean. Nekeagatik
· Qué ganas suelo traer de sentarme!
Almen ta zentzunak osorik daukazana
· Gozar de plena salud
Almenak jartzeko lan ortan!... esan digu
· Poner todo el empeño
Almen-aundiko asko astindu zituen Jaunak beren aulkitik
· A muchos potentados
Almen-aundiko asko astindu zituen Jaunak beren aulkitik
· Los derribó de sus sitiales
Aloger gitxiren aldera bear egiten zan, orduan
· A cambio de poco jornal
Aloger osoa artu’ eta neke osoa artu gura eztabeenak
· Jornal o salario íntegro sí, mas no la tarea íntegra
Alogerarako zaldi bat bakarra beste abererik izaten etzeban
· Un caballo alquilado
Alogerea’ ainbestekoa da; baina bai ondo irabazia
· Jornal mediocre
Alogerean ibilten zan Martin egunaro’ gaur ara ta biar bestera
· Hoy a un sitio y mañana a otro
Alogerekoen eskuetan dabilen bazterrak irabazi gutxi ematen du’ nagusia begira
ezpadauka
· La hacienda llevada por jornaleros
Aloina-gaina’ zapi zuriz apaindu da
· Se ha cubierto de una sábana blanca...; de nieve
Aloinan irago gura neuke denporea’ ondo jaramonik ene artaldeari
· Cuidar bien el rebaño
Alor bat, oihan batetan itoa; egun buru batetik bertzera iguzkiak goxatzen ez duana
· De la mañana a la noche
Alor bat, oihan batetan itoa; egun buru batetik bertzera iguzkiak goxatzen ez duena
· Encerrado o acorralado dentro de un bosque
Alor bat, oihan batetan itoa; egun buru batetik bertzera iguzkiak goxatzen ez duena
· No acariciado por el sol
Alor-lanei buru emaiteko ere’ norbait behar zen
· Para hacer frente a las labores del campo
Alorrak igar daude, artoak ori-gorri, txuloz bababeltzak. Udaberriko agortean.
· Tienen perforadas las hojas las habas egipcias
Alorrak’ larre ta sasi bara geldi daitezke hara han, andik aurrera
· Pueden quedar yermos los campos
Al-oterik ere gabe bera dala esango nuke
· Sin sombra de duda
Aloxuan dago maratila ori: sendoago jarri zazu!
· Está insegura, floja
Aloxuan egin zuun, lan ori
· Obra hecha a la ligera; de pacotilla
Alozak eginik dauzke gizenez. Bilgunak eginik, lepo ta lepondoan
· Doble barba, por efecto de la gordura
Alper asiko zara, Pepatxu, gedarrez!
· No tienes por qué gritarme...; es inútil que
Alper da erri au Ebrotik Gaztela-aldera egotea...; euskal-erri izan zan len
· No importa que...; a pesar de que
Alper da zeuri ezer esatea... Etzara zu asko erreko’ itxasoak betondo iluna agertu-
arren... Legorrean ondo zagoz
· Lo que es tú no pasarás mucho apuro
Alper don ezetz esatea, neska!
· Es inútil que lo niegues
Alper dozu, Anton,... barreak ezin urten daust ezetara-be
· Es inútil que insistas
Alper dozu: orrei lekuoi betiko agurra egin-bagarik’ etzara zeure bizian ondo
konfesauko
· Es inútil cuanto hagas...; no te empeñes en contradecirme!
Alper eban asto gaixoak ostikadea ta arrantza txarrak egitea...: asta-zaina, barrez’
gozozko; ta belea, jaten’ gogozko, egozan
· El arriero estaba gozando a su vista
Alper eban asto gaixoak ostikadea ta arrantza txarrak egitea...: asta-zaina, barrez’
gozozko; ta belea, jaten’ gogozko. egozan
· El cuervo, come que come
Alper eban asto gaixoak ostikadea ta arrantza txarrak egitea...: asta-zaina, barrez’
gozozko; ta belea, jaten’ gogozko. egozan
· Era inútil que diera coces
Alper eragin jaken botikako drogai; gatxak gizon gaisoa ez-eban itxi nai
· En vano echaron mano de las medicinas
Alper eragin jaken botikako drogai; gatxak gizon gaisoa ez-eban itxi nai
· La enfermedad no cedía
Alper eta gaisto izateko oinean, bidean itxi utzi eban bere aitak
· Lo dejó en ocasión de ser holgazán
Alper euki dot beti neure nobioa; etxat orain-artean berotu gogoa
· No he tenido prisa por casarme
Alper galanta zan; baina alan-bere’ sabel nasai ta andikoa, eta inoz-be ase-ezindakoa
· De tripa insaciable
Alper guziak’ nekazarien lepotik ari dira
· Viven a costa de los labradores
Alper izena erantsi nai kaleko langileari... Ez al dakizu, neguan ere uzten ez diola
lanari?
· Qué empeño en colgarle el epíteto de holgazán!
Alper kantzauko dira arantza ta sasi..; ni bestegaz ikusko ez nozue
· En vano se empeñarán oponiéndome obstáculos
Alper kantzauko dira, arantza ta sasi...: ni bestegaz ikusko ez nozue
· Es inútil que os empeñéis: no me casaré con otro que él
Alper nekauko dira, euren inguruan zoli dabizanak: aren jabe eztira egingo beingoan!
· Trabajo les costará lograrles
Alper nekauko dira, euren inguruan zoli dabizanak: aren jabe eztira egingo beingoan!
· En vano se empeñarán
Alper zirean astoaren ostikadak; eta alper’ arrantzakak; jabea begira, barre zantzoz;
ta belea’ jaten gogo-gogoz
· Le miraba riéndose a carcajadas
Alper zirean astoaren ostikadak; eta alper’ arrantzakak: jabea begira, barre-zantzoz;
ta belea’ jaten gogo-gogoz
· Eran inútiles; no sacaba nada con
Alper zirean astoaren ostikadak; eta alper’ arrantzakak; jabea begira, barre-zantzoz;
ta belea’ jaten gogo-gogoz
· Estaba comiendo con ganas
Alper-alper da’ orain ezertan astea...
· Es completamente inútil
Alper-alperrik poztuko zera diru-pila aundia ikusita: txanponik-gabe jun bear zera,
danak bestentzat utzita
· Dejándolo todo
Alper-alperrik zala guzia, -esaten zien; eta eskuak eman obe zutela
· Que más le valía rendirse
Alper-bide asko eginda’ ... noiz erebait asmatu degu
· Después de dar muchos pasos inútiles
Alper-bidea egin degu
· Viaje inútil
Alperi emoten eutsana’ errekara botaten eban dan-dana, tabernariak
· Era como echarlo al río; era dinero perdido...; pues no iba a cobrar nunca el importe de
lo que le vendía al fiado
Alperkeri bizian’ gau ta egun joko eta tabernatan zulorik-zulo ibiltzen zan
· De tasca en tasca
Alperkeri bizian’ gau ta egun joko eta tabernatan zulorik-zulo ibiltzen zan
· Entregado a la ociosidad
Alperkeria lagun txarra da, zeuk entzungo zenduanez
· La ociosidad es mala consejera
Alperkeria ta diru-gosea dago gaurko gazteetan; eta ondorengoak ere’ orri eutsiko
diote
· Seguirán la misma marcha
Alperkeriari eman dio oso
· Se ha echado enteramente a la bartola; a la vagancia
Alperkeriari emanak daude...: eztakit nola lotsatzen eztiran
· Entregados a la vagancia
Alperkerin egotea egoki ez zala ta’ sagardotegin sartu ziran beste lauak
· No era decoroso estarse sin hacer nada
Alper-neke asko artuta’ azkenean atera dizut kontua
· Después de mucho bregar inútilmente
Alperra’ beti gazte
· El haragán siempre parece joven
Alperra’ beti nekean; mozkorra’ beti egarrik
· N.B. Dichos paradójicos
Alperra’ beti nekean; mozkorra’ beti egarrik
· N.B. Dichos paradójicos
Alperra’ beti pentsatzen Gogoeta asko’ ta gutxi egin
· El flojo o perezoso, gran cavilador; gran proyectista
Alperra, ezertan pentsatu-gabe’ guzirako dago
· Está expuesto a todo; es capaz de todo
Alperra zan; edo batzuk-batzuk esango leukeen zuri utsa, itxia, lanari inoz ekiten ez
eutsana
· Un flojo; un falso para el trabajo
Alperra zan; edo batzuk-batzuk esango leukeen zuri utsa, itxia, lanari inoz ekiten ez
eutsana
· O como dirían algunos
Alperrak’ asmo asko da esaerea
· El perezoso, gran proyectista
Alperrak dira ipuiak: batasuna da indarra; fedetik datorren batasun ona
· Dígase lo que se quiera! Lo demás son cuentos
Alperrak’ sarri dira berba-egikune ederrekoak, min-labanak, barritsuak, berba-
lapikoak. Hiztun eder, solasturi handi. Axul.
· Locuaces y buenos charlantes
Alperrakaitik esan oi danez’ eguna beioa, gaua betor egiten eben guztiak uri andi
atan: gau ta egun olgetan
· Matar el tiempo, sin hacer cosa de provecho
Alperr-alperrik astinduko du milaka ekaitz zakarrek... Arratiko Ama lagun dun arte’
ez du beldurrik Eibarr-ek
· No importa que lo sacudan las tormentas
Alperr-alperrik izango du pekatariak’ ondu-gabea sasoian
· El no haberse convertido cuando aún era tiempo
Alperr-antzean dagon orrek zer ikusten du begiratu iges ortan? Zeri begi-ematen die?
Zeru-lurren mugari?
· Al horizonte
Alperr-antzean dagon orrek zer ikusten du, begiratu iges ortan? Zeri begi-ematen
die? Zeru-lurren mugari?
· Con esa mirada hacia la lejanía
Alperr-arren utsegin dot mezea
· Por pereza
Alperrean-alper ere’ ez da diru asko... ta erosi ditzagun
· Aunque luego resulte que no sirven
Alperreko asmoak izango dira Durango-lako errietan’ gabak orduak emonda tango-
joten ekiten jakan artean
· Hasta altas horas de la noche
Alperrekuak dira nere aleginak
· No saco nada con mis esfuerzos: todo inútil
Alperreriari emonda’ gurasoai euren lanetan lagunduten ez deutseenak
· Entregados a la ociosidad
Alperrik abil, mutil...: asterdian diru-eske? Enok zurituko beingo-beingoan
· No me vas a persuadir fácilmente
Alperrik alper dana’ nik gaztetan zaletasun apur bat euki neban’ emengo semien
liburuak irakurteko
· No puedo negarlo...; sería inútil decir lo contrario
Alperrik alperrikakoak!...: zu ta ni’ beti izango gera aita-seme bapuak
· No hay que darle vueltas... Dirran lo que quieran, pero...
Alperrik aratuko dituzu zokondo ta bazter guztiak
· Es inútil que registres o inspecciones
Alperrik ari dira gaixoak lertzen: ezin dute lauen artean sorta ura puskatu
· En vano se agotan haciendo esfuerzos
Alperrik ari gera. Esanak eztu balio
· Es inútil! No se puede con algunos! No hacen caso
Alperrik da ernegatzea...; eroan onean artu bear ditugu onak eta txarrak mundu
onetan
· Hay que recibir de buen grado
Alperrik da gizonak egiten duan lana’ Jaungoikoa lagun ezpadu
· Si Dios no le ayuda o asiste
Alperrik da!... Jesusen Lagundi-tarren jaiai’ utzi alde bat!
· No hay funciones comparables a las de
Alperrik da!... Jesusen Lagundi-tarren jaiai’ utzi alde bat!
· No hay que darle vueltas... Es inútil negarlo
Alperrik dabil burua urratzen! Egur-bagarik daki Jaunak kastigetan
· Por más que discurra por más que se rasque la cabeza discurriendo
Alperrik dabil gizonik asko, ia bi mila urtean’ Eleizearen Ontzi ederra ondatuteko
ustean
· En tratar de hundir
Alperrik dabil gizonik asko, ia bi mila urtean’ Eleizearen Ontzi ederra ondatuteko
ustean
· En vano se empeñan muchos
Alperrik dabiltz arro inguruan’ asmo txar utsa dabela biotz ta buruan
· No maquinando sino maldades
Alperrik dabiltz’ oinpera-nairik zuzentasuna
· Pretendiendo atropellar
Alperrik daude beraz atzera begira... Mutiltzarrak.
· Inútil estarse mirando al pasado
Alperrik dautsazu astigar bila... Eztozu or idoroko
· En vano andas buscando tila
Alperrik dezu ba! Ezta zuretzat izango
· Es inútil que te empeñes
Alperrik dezu oeri galdetzea...: ezetik baiera daude
· No saben...; están a la cuarta pregunta
Alperrik dira arentzat gurasoen ondo-esanak
· Las reconvenciones o exhortaciones de
Alperrik dira kontuak... bertsotan orri eragingo dionik ezta gaur Gipuzkoan
· Dígase lo que se quiera...!
Alperrik egozan begiak boteaz itsas-aldera’ txalopa-aztarrenik agiri ete zan bisutsen
artetik, gora edo beera
· Mirando con ojo avizor hacia el mar
Alperrik esan’ sorginik eztagoala!
· No me digas que... -No te empeñes en decir que
Alperrik esango dabe nai dana: ni beti lenean nago
· Estoy siempre en lo de antes; sigo en mis trece
Alperrik esango zioten’ patxaran exerita egoteko. Ama Joakina etzan euliei begira
egiteko jaioa
· No era mujer capaz de estarse mano sobre mano, sin hacer nada
Alperrik eukiko degu etxea-bete diru...: gaizki iltzen bagera, zer balio digu?
· Aunque tengamos...; no sacamos nada con tener
Alperrik ez noa-ta’ lo-aldi bat egingo det
· Que buena falta me hace
Alperrik ez noa-ta’ lo-aldi bat egingo det
· Voy a dormir un rato
Alperrik galdua deabruarentzat izaten da... ta jaso ondar oek, galdu ez ditezen!
· No hay que desperdiciar nada que puede servir más tarde
Alperrik ibili dira naparrak Luxiari zirika: Santsonek ainbat indarra ba du, ta lasaia
birika
· Buena resistencia en los pulmones
Alperrik ibiliko da ba, dana-dalako gaizkin ori!
· Sea el que fuere; el tal espíritu maligno
Alperrik ibiliko da ba, dana-dalako gaizkin ori
· No le va a valer
Alperrik ibiliko dira Argiari orrelako zatarkeriak esaten
· Decir perrerías de
Alperrik ibiliko gera gure alperkeria gain-txutxuritzen; iduri utsa izan da gure ondu-
naia
· Pretendiendo disimular nuestra flojedad
Alperrik ilgo da nigaiti: ez nauka ostera atrapaurik barberu orrek
· Te aseguro que lo que es a mí, ya no me pillará más
Alperrik ilgo da nigaiti: ez nauka ostera atrapaurik, barberu orrek
· Por mí, ya puede morirse si quiere; no me importa
Alperrik izandu ziran nere ibilerak eta miaketak... Pena ederra ba zuan nere kopetak!
· Cómo lo sentí!
Alperrik izango dabe eurena erakutsi...: umeek’ ikurrin politenari begi obea
· Le miran con más simpatía
Alperrik izango dabe Jangoikoaren aurrerako’ gurasoei errua ezartea
· Ante Dios, ante el tribunal de Dios
Alperrik izango dabe Jangoikoaren aurrerako’ gurasoei errua ezartea
· Echarles la culpa
Alperrik izango dik, adiskiderik baldin badu ere
· No le va a valer
Alperrik izango dute, Jaungoikoaren aurrerako
· Delante de Dios; en el juicio de Dios
Alperrik izango litzake’ besterik esan-naia
· Sería inútil otra cosa; negarlo
Alperrik jagiko dira nire kontra galdugarri guztiak: ez deuste buruko ule bat
kenduko
· No importa que se alcen todas las fuerzas malignas
Alperrik leiatu da zauria osatzen
· En vano se ha empeñado en
Alperrik lurrean nekez jan artoa...; bizitza pobrea’ zerurako da atajua
· No importa que cueste ganar el sustento
Alperrik Maria makilatu: berez bear du... Setatsua’ makilak eztu beraatzen
· Imposible reducir por la fuerza al que se obstina en una idea o capricho
Alperrik mila bidar esan: berea egin-bearrekoa da
· Un obstinado que ha de salir con la suya
Alperrik ogei urte igaro... lengo samatik arek burua
· En vano han pasado los años...: sigue siendo el mismo
Alperrik ondo-egin: jarduna ez da faltako
· No faltará la murmuración o la crítica... por más que haga uno
Alperrik saiatu zan bere aleginean, txerria: bertan berealaxe bota zuten gure mutilak
maiean
· De nada le valieron sus esfuerzos...; por más que hizo, de nada le sirvió
Alperrik ugezaba zan gogorra... gainetik egin zetsen eutsoen bearginak; errezoiz
beteta ziralako
· Aunque el patrono era duro
Alperrik ugezaba zan gogorra... gainetik egin zetsen eutsoen bearginak; errezoiz
beteta ziralako
· Le replicaron más alto
Alperrik zabiltz’ Kirikino ta Luki aurrez ipini guran
· Queriendo enfrentar a K. y L
Alperrik zabiltz: kontzientziako sitsa bizi da, ta biziko-bere bai beti infernuan’ biotza
askatuten ezpadozu
· El remordimiento; el gusano roedor
Alperrik zabiltz: kontzientziako sitsa bizi da, ta biziko-bere bai beti infernuan’ biotza
askatuten ezpadozu
· Mientras no descubras tu conciencia
Alperrik zabiltza...: arrapatuko zaitut... -Ez al nago urruti, arrapatu nai banazu...!
· Vaya una cosa! Tan lejos estoy?... Ya puedes!
Alperrik zabiltza...: arrapatuko zaitut... -Ez al nago urruti, arrapatu nai banazu...!
· Es inútil lo que hagas...; ya puedes hacer lo que quieras, no te va a valer
Alperrik zabiltza’ neri atzera eragin naian
· Tratando de resistir a mi empeño
Alperrik zagoz berbaz: ezteutsugu sinistuten
· Es inútil que hables
Alperrik ziran lantza ta ezpataz ondo jantziak: bost urte-barru izan jakezan zeatz
ausiak
· Bien armados de
Alperrik ziran lantza ta ezpataz ondo jantziak: bost urte-barru izan jakezan zeatz
ausiak
· Desbaratados o destrozados por completo
Alperrik ziran lantza ta ezpataz ondo jantziak: bost urte-barru izan jakezan zeatz
ausiak
· No les valió; de nada les sirvió
Alperrikako denbora-galtzea izango litzake
· Perder tiempo en balde
Alperrikako gauza izango zan’ au ala gertatu ezpaliz
· Habría sido aquello completamente inútil
Alperrikako jardunak
· Palabras inútiles... Para qué hablar de eso?
Alperrikako kargak bota-bearra gertatu zitzaion. Prakak askatu-bearra
· Necesidad de evacuar. Circunloquio festivo
Alperrikakoa da’ katu orri jaten ematea
· Para qué mantenerlo?
Alperrikan da! Beti oi da etxe bakoitzean txerren bat
· No hay que darle vueltas... Válgame Dios! que siempre tiene que haber
Alperr-iturri
· Nombre de una fuentecita
Alperrok’ zokoz-zoko, baztarrez-baztar gabiltza Kristoren artaldean’ aldapari
ekiteko kemenik-gabe, ardi zintzoak ez bezela
· Rezagados entre las quebradas
Alperr-usain-barik’ zintzo diardue gure erritarrok, artoak jorratzen
· Sin asomos de pereza; llenos de coraje
Alpertasunak beste gaitz asko ditu ondoren
· Le siguen otros muchos males
Alpertsuan bizi da, ezer egin-barik, ez beretako eta ez bestientzat
· Vivir en vagancia
Alpertsuan bizi direanak
· Casi ociosos; casi sin hacer nada
Alpertzar ark ere’ zuek orain esan dituzuen gauza berberak esaten zituen: non eta
nola erebait zuek aditu eta ikasi zenizkaten
· Por lo visto se los aprendisteis a él
Altamina-pe’ edur-garosaz zuri dago. Legortea iges eginda’ bustitzea da etorri
· Ya llega el tiempo húmedo
Altamina-pe’ edur-garosaz zuri dago. Legortea iges eginda’ bustitzea da etorri
· Está ya blanco de ligeros copos
Altara nagosian’ Laudioko nabarri baltzez eginiko pilara eder bi dagoz’ zati-
bagakoak biak
· Ambas de una sola pieza
Alto egin eben... Egin bear!
· Qué remedio! Por fuerza
Alto! gure mutilai karabineroak; baino mutilak, nun geldituko diran’ eman diote
itzuliari!
· Echan a correr huyendo... muy lejos de hacer caso al alto
Alto! no pasa nadie! .-No pasa nadie...? ... Igatik bai!
· Lo que es tú, no me lo impedirás
Altsaceko jendeen kar ederraz mintzo zitzautan ahoa beterik
· Me hablaba con toda franqueza
Altsu-maltsu’ denak berdintsu
· Poco se llevan o diferencian
Altsumaz betea dago sustraia; eta altsuma bakoitza ere ninikaz edo motez betea
· Lleno de botones o yemas, cada renuevo
Altua ta biribila dezu kolkoa; melarra berriz gerria, etzera inoiz egon ain zoragarria
· Busto alto y redondo bien torneado
Altua ta biribila dezu kolkoa, melarra berriz gerria: etzera inoiz egon ain zoragarria
· Esbelto talle
Altxa bedi Jainkoa zeru gorenetaraino; eta lurrean bakea dutela gizon bihotz-
zuzenekoek!
· Gloria a Dios en las alturas!
Altxa bedi Jainkoa zeru gorenetaraino; eta lurrean bakea dutela gizon bihotz-
zuzenekoek!
· Paz a los hombres de buena voluntad
Altxa du mutikoak zama bizkarrera’ ta mila debru-ka darama gero etxera
· Y lleva su carga a casa entre interjeciones o imprecaciones
Altxa, mutilak! lanera...! .-Gozuenian’ joan egin bear!
· Cuando estábamos en lo mejor
Altxa zaite, Jose; ama-umeak artu itzatzu’ ta zoaz igesi Ejiptora
· Toma al niño y a su madre
Altxa zaitezte! Ba duzue garaia!...
· Es vuestro el triunfo
Altxa zan eztakit noraino’ ori aditu zunean
· Engreirse, ponerse muy ufano
Altxa zitzaidan su bat... hura aditzean!
· Sentí una cólera hervirme por dentro
Altxa zitzaion su bat burura!
· Si supieras lo furioso que se puso!
Altxatu omen zan jendea deadarrez’ berdin-berdinean gelditzea merezi zutela
bertsolari biak
· Quedar iguales o a empate
Altxatu omen zan jendea deadarrez’ berdin-berdinean gelditzea merezi zutela
bertsolari biak
· Gritando
Altxatu, seme!... Idukijak ez du ezer galtzen!... Zenbat zintzo ere ez dira besterenen
beartzen!
· Cuántos que se creían cuerdos se ven necesitados de ayuda!
Altxatu, seme!... Idukijak ez du ezer galtzen!... Zenbat zintzo-re ez dira besterenen
beartzen!
· Sé ahorrador, hijo mío!
Altxatu, seme!... Idukijak ez du ezer galtzen!... Zenbat zintzo-re ez dira besterenen
beartzen!
· Nada se pierde con ahorrar... Lo ahorrado no es nunca perdido
Altxatu zuen Piarresek ezkerraz bigarren basoa’ eta hura ere zintzurra behera egorri
bialdu’ lehenbizikoaren-ganat
· Se le echó al coleto
Altxaturik Josek begiak’ ikusi zuen Benjamin, bere anai sabel-batekoa
· Vio a su hermano uterino
Altxatzeko esan-arren oieri’ nagia pausua
· Hacerse el remolón
Altza! esan ei-zion ganadu ari; baina etzuan ikararik egiten...
· No hizo el menor movimiento
Altzagak eta bere neska-mutilak’ goi-goira jaso dute gure izkuntza maitea
· Lo han encumbrado o enaltecido en gran manera
Altzaren zainetik’ altza
· De tal palo, tal astilla
Altzoan itxasoa, ta buruan iru kurtze daukazan urian
· A su falda el mar, y en su cima tres cruces
Altzoaz eta baheaz ematea
· Dar a manos llenas; dar sin medida
Altzuan zituan keixak’ otxarren batera ustu zituan
· Vació las cerezas a un cesto
Alu pobrian umia’ beti arlote Ezer eztunaren umea
· El nacido en la indigencia siempre sigue siendo pobre
Ama ainbat eginda, nexka-koxkorren moduan ibili bear al zuen, lepotik beera meraila
zintzilik zuela?
· Hecha ya una mujer
Ama! Aita! Ein zaiteze nere jaube..., zeuona nazalako!... Etorri-bear gogorra
geunkon, bai,... igesika bazter ontara!
· Qué necesidad tan imperiosa tuvimos de venir aquí?... En mala hora vinimos!
Ama! Aita!... Ein zaiteze nere jaube..., zeuona nazalako!... Etorri-bear gogorra
geunkon, bai... igesika, bazter ontara!
· Amparadme, asistidme!
Ama alargun batek’ seme-alaba aunitz eta inolako onik etzuen berentzat
· No tenía nada de bueno que darles
Ama alde batetik, seme-alabak bestetik’ ia matxinada osoa jagi jakok gure aita
mixiolariari
· Toda una sublevación
Ama, ama! nun zagoz?... .-Emen, neure biotza!
· N.B. Expresión que no sé traducir adecuadamente con la ternura del lenguaje original
Ama’ argal-argal dago; ta umeak berriz’ anima ortzetan dutela dirudite
· Están escuálidos, famélicos
Ama asi jako esaten’ gaur oiturea dan bidetik dabizela etxeko mutilak eta neskak
· Que no hacen más que seguir la costumbre actual
Ama! atea zabaldu! sorta aundiik dakartzegu-ta...
· Abranos la puerta!
Ama aurrekin’ eskuak loturik Ama orrek’ naiko lan
· Bastante trabajo hace una madre con criar a sus hijos
Ama banarenak ote ziran nago, aizpa biak
· Hijas de distintas madres; hermanastras
Ama banatako umeak ziran
· De distintas madres; hermanastros
Ama bat galtzeak gogora ekarri oi daben zazkadeak’ beste gauza guztiak baztertu ta
estalduten dauz
· La fuerte impresión que causa en el ánimo
Ama baten burua’ beti egundaino’ ortan saiatuko da sekulataraino
· No cejará jamás en su empeño
Ama baten erranak’ hobeki ohatzen zaizko haurrari gogoan
· Se le graban mejor
Ama baten erranak’ hobeki ohatzen zaizko haurrari gogoan... Amaren ahotik ikasia’
ez du behin eta behin ahantztekoa
· No lo olvidará así como así
Ama baten larri-minak
· Angustias mortales
Ama baten umeak garela euskaldun guziak, gogoan bear luke
· Que todos somos iguales en cuanto personas
Ama batez ere’ pozez lertu bear, ori jakin zunean
· Fuera de sí de gozo
Ama bati, bete-betean emazte dala’ aurdun gertatzen danean iruditzen zaio
· Que es plenamente mujer
Ama Begoina-koa! Zeure alboan bagina!... Gorde gagizuz, Ama maitea! Begira geure
bearra! Gu libretako’ oraintxe dozu sasoina!
· Este es el momento en que te necesitamos! Ahora o nunca!
Ama Begoina-koa! Zeure alboan bagina!... Gorde gagizuz, Ama maitea! Begira geure
bearra! Gu libretako’ oraintxe dozu sasoina!
· Mira nuestro apuro!
Ama beintzat bizi zun’ 29 urte bete zituneraino
· Al menos su madre vivía aún
Ama’ belar ona ... Ugazama’ eztizkoa ere ez da ona
· Una madre, siempre es una buena planta
Ama ber-bera dator hura, guztian
· Es la imagen de su madre... Es el vivo retrato de su madre
Ama berriren seme dana’ opari egingo zaio Jaunari
· Todo varón primogénito
Ama: bijar-be sagar bi, e?... .-Bijar-be Jainkuek argi eingo jok’ eta ikusiko juagu
· Mañana será otro día... Ahora, a dormir!
Ama biotz-berea, Ama samurra! erruki zakioz Bizkaiari!
· Compadécete de B.!
Ama biotz-berea, Ama samurra! erruki zakioz Bizkaiari!
· Oh Madre tierna!
Ama biotz-biguin bat da emakume ori’ aur gaixoentzat
· Tierna madre
Ama birginaren bizikide on, Jose birtutetsua
· Cónyuge
Ama Birjina aboztuko egun batez’ neuri gertatua esango dizuet
· Algo que me sucedió a mí mismo
Ama Birjina agertu zitzaion neskatxa on bati’ leku bakarrean
· En un sitio solitario
Ama Birjina agertzen zitzaionean’ leku batera begiratzen zuen, eta gainerakoan bino
zorrotzago
· Con la mirada más penetrante que de ordinario
Ama Birjina maitea, nasai iguzu grazia
· Lógranos gracia en abundancia
Ama Birjina! zuk har gaitzazu guziak zure eskutik!
· Sostennos para no caer
Ama Birjina-gana laguntza-eske jun diran guztietatik’ ez da inoiz entzun’ bat bera
ere esku-utsean geratu danik
· Que haya quedado ni uno solo frustrado
Ama birjinak, are mundu hunetan zenean ere’ nori ere eta nork ere behatzen
baitzioen’ hari gogoeta garbi batzuk pitzten zerautzan ziozkan
· A quienquiera que la mirase y a quienquiera que Ella mirase
Ama Birjinak atera dik!... -eta bere-artan errosarioa esaten asi ziran
· Y en el acto
Ama Birjinak atera dik!... -eta bere-artan errosarioa esaten asi ziran
· La Virgen lo ha librado de la muerte
Ama Birjinak’ bere gerizan begira dezala Frantzia!
· Proteja a Francia
Ama Birjinaren antz ta imajinak kendurik’ pintura gaistoz bete ditu gelaren lau
aldeak
· Las cuatro paredes de su habitación
Ama birjinaren aunditasunak’ bestek ez bezela adierazten zekian
· Como nadie; como ningún otro
Ama Birjinaren barri onak
· El Anuncio hecho a María
Ama Birjinaren sortuera garbiaren izenean
· Inmaculada Concepción
Ama bizi dalako egoten naiz. irudipenaz
· Ando con la idea, con la ilusión de que
Ama dala nabartzen ari da
· Se nota que está encinta
Ama’ ditiaren emaiteaz esnatzen da; ez emaiteaz antzutzen da
· Dando el pecho, cría más leche; de no darlo, ya no cría más
Ama dut gau ilunean’ argidun izarra
· Ella es mi estrella luminosa
Ama! emazu bost-ogerleko bat!... .-Bai, eztaukat beste ardurarik
· Para eso estoy!... En eso pienso!
Ama, erre beit lukainka-muturtxo bat!
· Fríame un pedazo de longaniza...!
Ama errukarria ikara gorrian da izerdi larritan ikusi ebenean’ zeri oratu ez-ekiela
geratu zirean
· Sin atinar a dónde acudir o qué hacer
Ama errukarria ikara gorrian da izerdi larritan ikusi ebenean’ zeri oratu ez-ekiela
geratu zirean
· Toda asustada o temblorosa
Ama errukarria ikara gorrian da izerdi larritan ikusi ebenean’ zeri oratu ez-ekiela
geratu zirean
· Presa de sudor frío
Ama errukarria ikara gorrian da izerdi-larritan ikusi ebenean’ zeri oratu ez ekiela
geratu zirean
· Sin saber ya qué hacer
Ama errukarria ikara gorrian da izerdi-larritan ikusi ebenean’ zeri oratu ez ekiela
geratu zirean
· Temblando de pies a cabeza
Ama: eskolara nua, gero-arte... .-Ondo ala-re gero-arte...! Amabi urteren buruan
itzuli zan amarengana... Iparragirre
· Hasta luego?... Y tanto que hasta luego!
Ama esnaldunaren umeak dira bildots hoik
· Oveja de mucha leche
Ama Euskerak magal berean azitako senideak gera zazpiak
· Criados en el mismo regazo. Hermanos
Ama ezagutzen dabenak’ ondo ezagutuko zaituez zuok biok... Bai gero!
· Ya lo creo que sí!
Ama’ ezin alaiturik’ bazterrik-bazter zebilen, semea noiz agertuko zitzaion begira
· Sin poderse reanimar o consolar
Ama’ ezin alaiturik’ bazterrik-bazter zebilen, semea noiz agertuko zitzaion begira
· Andaba de una parte a otra
Ama gaisoak, aurraldi batez’ titi bainon aur geiago...: ez nindun gaiztoz goseak utzi
inudearen kontura
· Tuvo trillizos
Ama gaisoak, aurraldi batez’ titi bainon aur geiago...: ez nindun gaiztoz goseak utzi
inudearen kontura
· En un solo parto
Ama gaisoak, aurraldi batez’ titi bainon aur geiago...: ez nindun gaiztoz goseak utzi
inudearen kontura
· No me abandonó por mala voluntad
Ama gaixoak negarrari eman zion
· Se echó a llorar
Ama gaizuak nekerik asko berekin dauka: alabak ezin jantzija
· Harto trabajo tiene la pobre madre
Ama galdu zuan-ezkeroztik’ Garaziren begiek beinere ez zuten egin gainez
· Nunca habían rebasado las lágrimas en sus ojos
Ama galdu zuen’ hainitz goizik
· Muy tempranamente
Ama’ gaur oe-alde gelditua da: grip-arraza agian izan lezake... Ainbeste al-dabil!
· Puede que tenga algo de gripe
Ama’ gaur-oe-alde gelditua da: grip-arraza agian izan lezake... Ainbeste al-dabil!
· Hay tanta por aquí, ahora!... que no es extraño que la haya contraído
Ama gaxo al-dezue? .- Orain ondo dago; baina oe-aldetik dabilena da
· Es enferma crónica
Ama gaxoa!... lertu bear du semeak, zu or ikusiakin!
· Va a estallar de dolor
Ama gazte bat azaldu zitzaigun’ bere orpo-gorria besoetan zuala
· Con su criatura en brazos
Ama gozoa, Ama aundia! Ama zaitugu, omen askoren jabea... O, Tolosa gurea!
· Grandemente renombrada
Ama gupidatsuak’ seme zakartsuak
· Madre demasiado tierna o complaciente cría hijos tiñosos
Ama gureari’ trenean ibilteko ezin esan leio; trenean’ burua joaten jakola dino-ta
· Se marea; se le va la cabeza
Ama guziak beren semeak baino askotan maiteago zenuen zere seme Jesus
· Lo amabas mucho más que
Ama guziz maitea! Zure Seme Jesus-ekin nere artean’ bitarteko gozagarri izan bear
dezu Zuk
· Intercesora entre él y nosotros
Ama hil zenetik’ Majalenek zeraman etxeko harat-hunat guzia
· Era Mayalen quien llevaba todo el trajín de la casa. Magdalena
Ama...! hitz goxo bakar horrek’ mundu bat derama!
· Entraña todo un mundo...; representa para mí
Ama horrek eztu batere larderiarik bere haurrendako
· No sabe hacerse obedecer de..; no tiene autoridad para imponerse
Ama ikusteagatik beste-gabe’ jeiki-aldi bat egin zuan gaxoak, baina laister oeratzeko
· Estuvo levantada un ratito
Ama il zan-ezkero’ dana dabil atzekoaz-aurrera etxe aretan
· Todo anda manga por hombro
Ama Ilargiaren gau zurietan egiten zituen euren adorazinoak
· En las claras noches del plenilunio
Ama il-ondoan’ ark egin ziozkan amaren lanak
· Le hizo los oficios de madre
Ama, indazut atorra, mentüraz sekülakua
· Quizá la que será para siempre; o sea, la última que voy a llevar
Ama: iru alditan artu bear degu, gure biantxaren ordaina dirua
· Lo cobraremos en tres plazos
Ama izateko usteak galduta egozan, erabatera soilduta
· Sin esperanzas ya de poder concebir
Ama izateko usteak galduta egozan, erabatera soilduta
· Todas ellas esterilizadas
Ama Izazkun-goak emengo berri ba daki... Jakin bear ez!
· Cómo no va a saber!
Ama, jetxi nazazu astotik! nere gaitzak ezkutatu direla iruritzen zait...
· Ha desaparecido mi mal; mi enfermedad
Ama Joakinak azkenengo jaiki-aldia Gabon-jaietan egin zuanetik’ etzuan oerik ustu
geiago
· Ya no volvió a levantarse de la cama
Ama, joateko esan digu; ta, goazen, beraizikan ere!
· Vámonos, por lo mismo... y a ver qué pasa! Vámonos, para darle en cabeza
Ama jostuna zuan; eta eguneko bi errealean’ etxez-etxe josten ibiltzen zan
· A razón de dos reales como jornal
Ama lanik-lan ibilteko gauza zan-artean’ erara, beren erara bizi zan gure mutila
· Nuestro mozo vivía a gusto...; a su gusto
Ama laztan onek Elizak’ ikusi izan du bere seme leialen lau erdi egindako
gorputzetatik’ galgaraka odola ixurtzen
· Cuerpos descuartizados
Ama laztan onek Elizak’ ikusi izan du bere seme leialen lau erdi egindako
gorputzetatik’ galgaraka odola ixurtzen
· Manar la sangre a borbotones
Ama laztana! Berak emana zaitut: zu-gabe ni’ aspaldi ila nintzan
· Eres un don de Dios para mí. Dios te me dio
Ama laztana! Beroak erretzen zaude
· Estás abrasada de fiebre
Ama: linoa ondu zanean’ izpi bat bereizi nizun; eta eun larri ta azal kendu nition
nizkion igurtzi-aldi batean
· Le saqué a la porción del lino para cien sábanas ásperas y para cien suaves
Ama maite au zein bitarteko ona dan’ asko gaude igarriak
· Lo tenemos experimentado muchos
Ama maitea! gorde nagizu zeure menpean!
· Protégeme
Ama maitea minez dago... ta semeak’ oapurutik alde eginak guziak!
· Está sufriendo
Ama maitearen bularrean ikasi gendun izkuntza
· A los pechos de nuestra madre
Ama Maria! biotz banatan zaramazkigu bakoitzak geren etxera
· Cada uno en su propio corazón
Ama Mariari arrenetan asi ta laster, zelan ez ekiela’ Arranondoko ondartzan arkitu
ei-eben euren burua, inongo min-barik
· Se encontraron sin saber cómo
Ama Mariari arrenetan asi ta laster, zelan ez ekiela’ Arranondoko ondartzan arkitu
ei-eben euren burua, inongo min-barik
· Completamente ilesos; sanos y salvos
Ama minerituena! Ama Birjina
· Madre la más afligida! Dolorosa
Ama minez ganeztu onek dakusala’ Semeari alboa urratuten deutsee lantza gogorraz
· Le abren el costado
Ama minez ganeztu onek dakusala’ Semeari alboa urratuten deutsee lantza gogorraz
· Madre desbordada de dolor
Ama Naigabetuari bederatziurrena
· La Virgen de los Dolores
Ama nekez beterikakoaren aintzura
· Madre Dolorosa
Ama! nere biotzari ezarri, arren, Kristoren zauriak’ mami-mamian!...
· Imprímelas profundamente en mi corazón
Ama nola? - Al-bestean, gaixoa!
· Aguantando como puede
Ama nola dago? galdetzeko ainarik eskribitu ez!... zer derizkiozu?
· Ni siquiera para preguntar
Ama non da? .-Beingo-beingoan etorriko da
· Vendrá en seguida
Ama nun da? .-Or izan bear du etxe-barrunbean
· Debe de estar ahí, dentro
Ama on bat dago irudi orretan bere umeari txera egiten; eta beronek’ agotxoa
biribilduta mosu opaten dautso amari
· Le ofrece un beso a su madre
Ama on batek bere umea zertaraino maite duan ezagutzeko neurrigarririk ez da
asmatu munduan
· Hasta qué punto ama a su hijo
Ama onak’ ez dio nazu nai-zu?
· Una madre que sabe serlo no dice quieres? .-Sino que manda
Ama, onek oraindik balio du... -Orregatik dago urrutira eraman-gabe: ona dalako.
Jasota
· Por eso la tengo aquí y no ha ido a la basura. Por eso está guardada en sitio
conveniente
Ama ori ni bezain estu eta larri ikusteko leku zure biotzak emango lizuke?
· Te consentiría tu corazón verlos en tal apuro?
Ama orri, bere Amatasunagatik zor zaion begitartea, onestea ta laguntza
· El respeto que se le debe
Ama pozik dago’ semearen begira
· Esperando a su hijo
Ama pozik dago’ semeari begira
· Mirando a su hijo
Ama samurra! Bior biur egizuz begi bigunok guganutz!
· Esos tus ojos misericordiosos
Ama samurra! bior biur egizuz begi bigunok guganutz!
· Oh dulce, oh tierna Madre!
Ama!... ta Zer?
· N.B. Empleo de la copulativa para referirse a las intervenciones de uno y otro de dos
dialogantes
Ama Teresak lanari eldu eutson’ bere egitekoak izten eutsezan asti-orduetan lumeari
eraginaz
· Dándole a la pluma
Ama Teresak lanari eldu eutson’ bere egitekoak izten eutsezan asti-orduetan lumeari
eraginaz
· En los ratos libres
Ama tristea leartu bear, semea ala ikusitakoan!
· Qué dolor el de la pobre madre!
Ama, txapela bear det... -Zer? Txapela? Aita ta semea!... Noiz erosi nian nik
azkenengoa?
· Santos cielos!... Es posible que me vengas con esa pretensión?
Ama’ urtetakoa zen, orduan
· Entrada en años
Ama zana’ lengoan il jaku, ta agaitik daukaguz ormok zuri-zuri
· Se nos ha muerto la madre días pasados
Ama zanari eutsen naiagaz deitzen deutsue gaur ao-betean Amama!
· Con el mismo afecto que
Ama zarra’ etzan geldirik egotekoa
· No sabía estarse quieta, sin hacer nada
Ama zarrari esku-oinetan laztan gozoz mun eginik aldendu nintzan
· Besándola con dulces besos
Ama, zatoz sukaldera, gauza bat esan dagizudan: ezkontzeko mandatua egin didate’
eta itzak eman ditut
· Me han pedido la mano, y he dado palabra de matrimonio
Ama, zer bat ikusi dot etxaurrean
· He visto una cosa
Ama, zer bazkari emango diguzu ba gaur? -Txepetxaren muinak eta txingurriaren
esteak... Umearen galdera batzuei erantzuten zitzaiena
· Algo muy exquisito... Cotufas y gollerías
Ama!... -Zer bear dozu, seme?
· Qué quieres, hijo?
Ama-aina aundi egin zera, ia!
· Cómo has crecido! Si estás ya hecha tan alta como tu madre!
Ama-alaba bi, eskekoak’ Nabarriz-mendira joan zirean
· Madre e hija, pordioseras
Ama-alabak bereala gaxo erori ziran’ beren buruak ez-izanik andienean ikusiaz
· En la mayor penuria
Ama-alabak’ biak iritzi batera jo zuten: Jaungoikoaren mesede aundi bat zala,
senargai ura
· Vinieron a coincidir en el mismo parecer
Ama-alabak etxean izatea’ alderdi aundia du
· Es una gran ventaja o suerte para él
Ama-alabak’ geroago ta bizimodu ezinagoa zeramaten, gizon zentzu-labur arekin
· Arrastraban una vida cada vez más imposible; más insufrible
Ama-alabak negarrez’ an zebiltzan sukaldean batetik bestera
· Yendo y viniendo
Ama-ama amona gaxoa: indazu orain beste beso ori’ zer kalteak egin diran ikus
dezagun
· A ver qué daños ha sufrido... qué lesiones
Amabi arruako arriak etzuan asko larritu gure mutil mardula... Arri-jasotzaile gaztea
· No le dio mucho quehacer
Amabi egunez egondu naiz oeraturik ospitalean; baina ondo artu naute’ eta sendatu
naiz
· Pero me han tratado bien
Amabi eot-arri oek’ guztiak gelditzen dira inoiz, bat-batean sost’ iturriaren urak
usterik gitxienean kukuldutzen direalako
· Se paran en ocasiones
Amabi eot-arri oek’ guztiak gelditzen dira inoiz, bat-batean sost’ iturriaren urak
usterik gitxienean kukuldutzen direalako
· De golpe; de repente
Amabi litro t-erditzat on-egin beja’ ta bederatzikua ekarri... Propin da guzi pagauko
nijon’ esniak osau balitu..!
· Si hubiera dado toda la leche prometida
Amabi mila gerrari oiek, etsaiari arpegi emateko’ gizonez-gizon gutxi ziran
· Mirando al número; numéricamente
Amabi mila itz bakoitz’ mamiraino barrendatu bear ditugu: nondi datozen, noren
aide ta alkarkide diren
· Sus afinidades
Amabi mila itz bakoitz’ mamiraino barrendatu bear ditugu: nondik datozen, noren
aide ta alkarkide diren
· Escudriñar hasta el fondo
Amabi mila zaldi zeuzkan’ azpian erabiltzeko
· Caballos de montar
Amabi orduko loa...: zuk bear zendukena! Ark ekarri omen du Orixe
· Gracias a eso se ha reanimado. El mucho dormir es lo que le ha devuelto la salud a
Orixe
Amabi t’ erditara artetsu’ dendarik-denda, gauzak ikusten ibili zan
· Hasta eso de las doce y media
Amabi t’ erditara artetsu’ dendarik-denda, gauzak ikusten ibili zan
· Mirando escaparates
Amabi urte igaro ziran, lenbiziko Ordena jarri zanetik’ irugarrena asi bitarte
· Hasta el comienzo de
Amabi urtean odol-jarioz bizi zan-emakume gaxo bat
· Que padecía flujo de sangre
Amabi urteko mutiko bat’ zearr etzanean zegon bide-bazterrean; erdi-elbarria zen
· Estaba tendido al borde del camino
Amabi uzter-idirekin arean ari zan
· Estaba arando
Amabiak deiturik’ binaka bialtzen asi zan Jesus aingeru loien gain eskubide emanik
· Dándoles poder sobre los espíritus inmundos
Amabiak jausteko dagoz... Amabiak zintzilikan daude. AN/larr
· Están a punto de dar
Amabiak osta-osta ziran; eta biderik galdu-gabe’ jostunaren etxera jo nuen... Ark
erakutsi zidan zure azkenengo eskutitza: guri egindako guziak bat-jota baino
luzeagoa
· Derechamente
Amabiak osta-osta ziran; eta biderik galdu-gabe’ jostunaren etxera jo nuen. Ark
erakutsi zidan zure azkenengo eskutitza: guri egindako guziak bat-jota baino
luzeagoa
· Más larga que todas las nuestras juntas
Amabik: maien bi begik... Bazkaltzeko ordua. Umeen jolasketako esaera
· Las doce: la hora de comer
Amabikoren bat kendu-ezkero’ esan leike gezur aundirik-gabe’ gazteria geurekin
degula
· Sin mucha exageración; sin peligro de mucho error, de exagerar
Ama-Birjina aguztuko’ ... urtean bi aldiz balitzeke!... Ama-Birjina urriko’ inoiz ez al
duk etorriko
· Adagios relacionados con la época de la recolección y con la entrada del otoño
Ama-birjina ikusten duen oetako bat da
· De los videntes de Ezkioga
Ama-Birjina martxoko’ ardi antzue larrean aseko
· 25 de marzo: ya se hace sensible la primavera en los prados
Ama-Birjina Martxoko: eman diok neguari ostiko Ori esan omen zuen beiak. San
Markok bildur neri, esan omen zuen beorrak
· Fechas de 25 marzo y 24 de abril, límites aproximados de la transición de la primavera
al invierno
Amabirjina Martxokoz’ Erromako zubin; andik zortziko’ mundu guzin
· Rapidez con que vuelan ciertas noticias
Amabirjina Martxokoz’ Erromako zubin; andik zortziko’ mundu guzin
· Rapidez con que vuelan ciertas noticias
Ama-Birjina urriko’ lioa iru orriko
· Fines de septiembre, época de la floración del lino
Ama-birjinaren atze-aurre ta aldamenetan’ joaten dira neska ta mutil txikiak
aingeru-jantzian
· En torno a la Virgen
Ama-birjinaren gertuan’ mutiltxoak dantzatzen dira, lenago mutil-nagusiak egiten
zuten gisan
· Como lo hacían antes los mozos
Ama-birjinaren gertuan’ mutiltxoak dantzatzen dira, lenago mutil-nagusik egiten
zuten gisan
· Cerca de la Virgen
Ama-Birjinaren izenean itza jartzen det
· Lo juro por la Sma. Virgen; la Virgen me es testigo
Ama-Birjinaren sabelean Espiritu Santuak ernetako Jesusen Biotza
· Concebido por obra de
Ama-Birjinari eskerrik-askoka ta inoizkorik alaien abiatu zan etxerantza, eleizatik
· Deshaciéndose en acciones de gracias
Ama-birjinetan egiten zan, sagarraren lendabiziko bil-aldi ori
· Hacia el 8 de septiembre
Amabitan etortzen-aal nintzan, zuk esan bazendu
· Podía haber venido. N.B. Notar la estructura verbal, nada corriente en Guipuzcoa
Amabortz egun urbil galdu dituzte, eiz-giro txarrez
· Cerca de quince días
Amabortz egunotan’ elurra dugu xuri-zuria: supazterrak esker-txar guti beraz!
· Se agradece el calor del hogar
Amabortz mintzaldi egin behar izan omen ditu: bakar bat ere ez gutiago
· Ni uno menos
Amabortzetik konfesatzen naiz
· Quincenalmente
Amaboska saria emoitan zau gore mitilari
· Le pagan el jornal por quincenas
Amabost argi, beti bizi daudenak
· Siempre encendidas
Amabost bider dauko berrogetabosek irukoa
· 45:15 3
Amabost egun aietan’ ez zun jai aundirik izan, Teexak
· No estuvo con ánimo para fiestas
Amabost egun!... Andik aurrera’ Garazi ta Mikel’ erabat bata-besterena dira!
· Serán definitivamente el uno para el otro: serán esposos. Dentro de 15 días
Amabost egun daukeez irakurleek’ euren alde
· Disponen de quince días
Amabost egun edo ilabete-urrenean berriz konfesatzera joaten danean, zer esan bear
dio apaizari?
· Al ir a hacer su confesión quincenal o mensual
Amabost egun egon zen zai, ua; gure oni’ geiago datozkio
· Le va resultando más larga la espera que al otro
Amabost egun epe etorriko da
· Dentro de quince días
Amabost egun konfesaturik, jauna!
· Hace quince días que me confesé
Amabost egun pasatu genitun, ederrak etziranak
· Nada agradables o apacibles
Amabost egunean kendu-bageko okotz-bizarretatik beera adurra eriola egoan
Txanogorri
· Barba de quince días
Amabost egunean’ naiko jabetuko dira emengo egitekoaz
· Hacerse cargo de; enterarse de lo que tienen que hacer
Amabost eguneko bizia daukat’ luzeena jota
· Como máximo; a lo sumo
Amabost egunen buruko’ eun ontza-urreren jabe egin zindezkete
· En menos de quince días
Amabost egunen buruko’ eun ontza-urreren jabe egin zindezkete
· Entrar en posesión de
Amabost egunetik amabost egunera-barik’ astean-astean artu nai dabez euren
alogerak
· No a la quincena, sino semanalmente
Amabost egun-garreneko’ edozein andrek ikasiko luke lan ori egiten
· Antes de quince días
Amabost ekinaldi izan zituan burrukaldiak
· Quince asaltos o rounds
Amabost gizon baino geiago ba egozan aren ganetik’ eta guztiei eskuak-bete lan
emoten eutsen...; eta ernai ezpaegozan’ ezpanetan
· Y a todos daba las manos llenas todos resultaban pocos contra él
Amabost mila pezeta?... Naiz Tolosan, naiz Ernanin’ ogei artu-ezinik eztaukat bei
onekin!
· Fácilmente me saco veinte mil
Amabost seme-alaba eder’ aita-amaren inguruan...! Alako edertasunik’ bakan ikusten
dute begiak
· Rara vez se ve
Amabost seme-alaba eder’ aita-amaren inguruan... Olako edertasunik’ bakan ikusten
dute begiak
· Muy rara vez se ve
Amabost urte santu pasau zituan lotsaz’ ezezkoak artzen ezkondu ezinik; berrogei
zituan lepoan
· Recibiendo calabazas
Amabost urte santu pasau zituan lotsaz’ ezezkoak artzen ezkondu ezinik; berrogei
zituan lepoan
· Tenía cumplidos los cuarenta
Amabost urte zituan arte’ gurasoak eben jaso
· Criar, educar hasta su edad de
Amabost urteko neskatxa samurra
· Tierna doncella
Amabost-aldi bateko etorri zan
· Para una quincena
Amabost-bat egun lan-bakoz’ osatuta zagoz
· Con unos 15 días de descanso
Amabostean emongo deutsut, erosi gura badozu; andik beera’ zotzik-bere ez... Naiago
gorde!
· No rebajo ni un céntimo
Ama ere’ negar bizian ari zan
· Estaba deshecha en llanto; lloraba amargamente
Ama-erreinak errainak’ beti alkarren kutunak ziran: alkarregaz inoz ezbai bat izan-
bakoak
· Se querían tiernamente
Amagandikakoa det au
· Esto me viene de la madre
Amagiarreba-errainak’ beti ai izaten zire beti ari izaten ziren asarrez izka
· Siempre estaban riñendo entre sí
Amagiarrebak errainari’ gorroto gaiztoa ba emen-zion; eta begiz ezin ikusi emen-zon
· Le tenía un odio feroz
Amagiarrebak errainari’ gorroto gaiztoa ba emen-zion; eta begiz ezin ikusi emen-
zoon
· No la podía sufrir
Amaginarrebak okertu eustan senarra
· Me indispuso con el marido
Amaidinik bear badezute’ ara emen ni!
· Madrina
Amaika aditzekoak gaituk, bai, emakumeak..! Esaten ere ezkera makalenak baino...!
· Aunque no nos quedemos en zaga al ponernos a hablar
Amaika aditzekoak gaituk, bai, emakumeak...! Esaten ere ezkera makalenak baino...!
· Cuánto nos toca oir! Qué cosas tiene una que oir!
Amaika aldiz aotan artzen gaituzue apaizok...; eta ez beti-beti, ondo itzegiteko!
· Y no todas las veces, por cierto, para alabarnos
Amaika aldiz aotan artzen gaituzue apaizok...; eta ez beti-beti, ondo itzegiteko!
· Cuántas veces nos mentáis...!
Amaika aldiz entzun dinat’ etxe-kalte ari naizela, lixiba neronek eginaz
· Que me estoy perjudicando a mí misma
Amaika aldiz entzun gendun auxe, Alakoren aotik! .-Bai, ixildu zan ura ere, gaxoa!
· Ya murió también ella
Amaika aldiz esan zidan orixe nere apaidin gizajoak
· Mi pobre padrino
Amaika aldiz esaten dedan gauza!... Zurraren poltsak’ bi zulo
· La avaricia rompe el saco
Amaika alegin egin zaio bere denboran! baina alferrik
· No será por falta de empeño por nuestra parte! Por más que nos hemos matado por
Amaika amaren-semek’ an izanen du ostatu...
· Cuántos y cuántos encontrarán allí hospedaje!
Amaika amets egin det Londresen!... Larunbatero’ jakina nuen..: amets bat
· Ya se sabía..; no podía faltar
Amaika arrastaka eginda joan zan gaxoa!
· Después de llevar una vida bien trabajosa
Amaika arraultzeri bizia kendu diogu joan dan aspaldian!
· Hartos huevos hemos sorbido!
Amaika ba da, ni naizala-ta, ori dinoanik!
· No son pocos los que dicen
Amaika barre egin dabe orreek gure koko-lepotik arratiarron lepotik; eta inondiko
jazo ta asmauak ezarri dauskuez
· Nos han colgado la mar de anécdotas e invenciones
Amaika barre zabal egin zan bart emen; batez-be emakumeak’ istandak egin ebezan
· De qué buena gana se rió la gente! Desternillarse de risa
Amaika bear ez lukenak’ gauzek izaten ttu. Eta bear lukenak ez izaten...
· A cuántos les sobra o estorba lo que a tantos otros falta
Amaika bidar egin det azkar emendik etxerakoa! Baina gaur’ ... ez naiz gauza
· Cuántas veces he recorrido en un instante este trecho!
Amaika bidar ernegatu-eragin zidan txikitan!
· Cuánto me hizo rabiar...!
Amaika bidar ernegatu-eragin zidan txikitan!
· De pequeño
Amaika demonio... bost pare t’ erdi...
· Un dicho a modo de tautología
Amaika duro eder eman dizute sari... Ez daukazu berriz arturik beste orrenbeste!
· Este rato vuelves a recibir otro tanto!
Amaika ergel eta txepel ikusiko dira zankoak arrastaka eta buruak arin dituztela
· Temulentos, pasados del vino
Amaika esne-zurrutada eder emonikoa ba naz ni’ ta orain ementxe nauke gosez
azurr-utsean
· Aquí me tienen de hambre, hecho un esqueleto
Amaika euskaldun goxo egon da, zure bertsoak entzunez!... Erri bateri poz emateko,
zuk izan dezu adurra!
· Cuántos han estado disfrutando...!
Amaika gau larri ta lo asko-bako emon doguz’ geure lenbiziko umea zala-ta
· Noches casi en claro, casi sin dormir
Amaika giza-tipo xelebre ba dago gaurko munduan; baina guziak attalak dira’
eiztariaren onduan
· Pero todos quedan tamañitos al lado de
Amaika gizon jakintsu azaldu dira lurgain ontara; baina aize-gorrien atari ori inork
ezin du estaldu
· Ningún sabio acierta a cerrarle la entrada al cierzo
Amaika ikusi bear du itsuek!... Itsu gaxoak’ askotan gorriak ikusten!
· Cuánto tiene que sufrir!... N.B. Juego de palabras con los dos sentidos del verbo ikusi:
ver y sufrir
Amaika ikusi dau orrek bere bizi luzean!
· Cuánto ha visto o sufrido ése!
Amaika ikusi neban nagosi barri onegaz-bere
· También con él sufrí mil males...
Amaika izerdi emonikoa dogu, bere erriaren alde
· Cuánto se ha afanado, cuánto ha sudado por...!
Amaika izerdi ta arnas-ots izaten da bide artan...: anka ta bular sendoak bear dira’
mendi-gane artara igoteko oinez
· Buenas piernas y pulmones
Amaika izerdi ta arnas-ots izaten da bide artan..: anka ta bular sendoak bear dira’
mendi-gane artara igoteko oinez
· Cuesta penosa de sudor y jadear
Amaika kirtenkeri esan dizkiat nitxek gaurko alkarr-izketa ontan; baina ez didak
gorroto-izpirik ere artu.- Ez, ni ez nauk zaputza
· Yo mismo, por ejemplo
Amaika kirtenkeri esan dizkiat nitxek gaurko alkarr-izketa ontan; baina ez didak
gorroto-izpirik ere artu. -Ez, ni ez nauk zaputza
· Yo no soy rencoroso; resentido
Amaika lan asto eginak gera!
· Aporreados de trabajo
Amaika lapurreta bota zazkio gudeari lepora!
· Cargar a cuenta de
Amaika negar-malko izaten zan eliz artan’ praile ark otoitz ori esaten zuanean!
· Qué de lágrimas se vertían...!
Amaika olako egongo da Tolosako zuloan!
· Cuántos casos así habrá!
Amaika olako egongo da Tolosako zuloan!
· En este rincón tolosano
Amaika ontza luze’ ta amalau arroa... Jakina dago ez duela izango utsikan barrua
arri orrek!
· De seguro que no es hueca
Amaika orrelako gertatu oi da mundu txar onetan!
· Cuántas veces ocurre otro tanto! -Cuántas cosas por el estilo ocurren...!
Amaika orrelako gertatu oi da mundu txar onetan!
· En este pícaro mundo!
Amaika orrelako gobara-zale emen sortutzen da geroztik!
· Apaleadores polizontes, esbirros; torturadores
Amaika otz-bero ikusiak dira beren bizimoduan!... Egun onak ere ikusi ditzatela, lo
ederra ta eguzki goxoa lagun!... gure arbasoak
· Cuántos sinsabores hubieron de probar en su género de vida!
Amaika pozaldi ta amaika estuasun artuak gera ametsetan
· Cuántos sustos hemos solido recibir!
Amaika praka-zar eta alkondara-zikin ba dabil kasku orrekin eskean...!
· Anda mendigando con sombrero
Amaika praka-zar eta alkondara-zikin ba dabil kasku orrekin eskean...!
· Cuánto descamisado..., o desharrapado!
Amaika sartu-atera eginak zerate gure eliz onetan!
· Cuántas visitas hicisteis a esta iglesia!
Amaika seme eder eroriak dira alderdi aietan
· Cuánto valiente ha sucumbido!
Amaika soka ta amaika arran egongo dira or baztarretan ibili-barik! Euroen buru-
saltzaile orrentzat etorriko litzakez alagala... Auteskunde-egunetan
· Sin uso; esperando que los usen. N.B. Manera de denostar a los electores venales.
Arran cencerro
Amaika soka ta amaika arran egongo dira or bazterretan ibili-barik! Euroen buru-
saltzaile orrentzat etorriko litzakez alagala... Auteskunde-egunetan.
· Vendrían de perillas para... N.B. Manera de denostar a los electores venales. Arran
cencerro
Amaika ta erdiak emongo jeuskuzak onek!
· Este nos va a fastidiar...; nos va a dar quehacer
Amaika tren-zulo egin zitun, jaun orrek!
· Cuántos túneles abrió!
Amaika txardina presko ta bokarta eder jan zuten’ Sebastiana zalako!
· Gracias a S
Amaika urte egin ditut, ia uste eztala’ Donostitik kanpora
· Aunque parezca mentira
Amaika urte geroago
· Once años más tarde
Amaika urte neukazan; baina nire gorputzari’ ezotsezan inok ainbatuko bederatzi
urtetik gora
· Nadie le habría dado o calculado más allá de
Amaika urtean Bizkaiari orrek egin deutsan eragina’ izugarria da
· El impulso dinámico
Amaika zaagi-azal egongo dira’ ark baino ardo gutxiago barruan iduki dutenak!
· Más borrachín que un pellejo!
Amaika zorakeria eginda ba doaz, ene alabea, zure egunak!
· Cuántas tonterías llevas ya hechas en tu vida!
Amaika zoro ba jabilk ezineko gauzeari zirri ta zirri...! Guztia’ barriketa utsa!
· Tiempo perdido! Tonterías!
Amaika zoro ba jabilk ezineko gauzeari zirri ta zirri..! Guztia’ barriketa utsa!
· Empeñados en una tarea imposible
Amaika zoro joango dira ikustera
· No faltarán tontos que
Amaikagarren tantoan’ ulu batzuk izan ziran... on zala ta uts zala
· Unos que buena, otros que falta. En el partido de pelota
Amaikagarren tantoan’ ulu batzuk izan ziran... on zala ta uts zala
· Clamoreo
Amaikak aldean irteten dira festalariak plazatxo batetik’ bat bezin bestea ikustekoak
· A cuál más vistosas las comparsas
Amaikak artu dute gugaitik ardura!
· Mo son pocos los que se han preocupado por nosotros!
Amaikak damu ditu’ guk irabaziak!
· A cuántos les pesan nuestros triunfos!
Amaikak!... Laster eguardia!... Ez-orduuk zetozen. Etzan inor agiri’ ta... bazkaria
neronek prestatu nuun
· Eran ya horas muy tardías
Amaika-na ilabete zituzteneko’ amabost-na arroba pisatu zituzten bataz-beste, bost
txerri-kumeak
· Para cuando cumplieron once meses
Amaikari lumea erabiltzen erakutsi deutson gizona galdu dogu: Kirikino.
· Hombre que a tantos ha enseñado a manejar la pluma
Amaikatxo erbiren usaina euken, abadearen etxeko sartenak...!
· Cuántas liebres habían comunicado su olor a aquellas sartenes!
Amaikatxori, artutako zaurietatik odola ba dario!
· A cuántos les mana sangre...!
Amaikatxori, artutako zaurietatik odola ba dario!
· A cuántos les mana sangre!
Amaikatxori, artutako zaurietatik odola ba dario!
· A cuántos les mana sangre!
Amaikatxu gelditu izango da aurten, keixaz kerizaz gureine egin-barik, datorren
urteari begira... gureine gure aina.
· Sin haberse hartado de cerezas
Amaikatxuri barre egingo dotso’ datorrenean etxera...!
· Poco bien que se reirá de muchos que yo sé...!
Amaiketan’ aurreskua, gogo-oneko jendeak
· Voluntarios, espontáneos
Amaino neurea: nere lagunak ezkonduak daude’ joan den aspaldi aundian
· Hace ya mucho tiempo que
Amainok hautsi zuen behin, uste-gabetan’ lurrezko bahe bat
· Por descuido
Amairu baino geiago izan bear eztaben etxetxo onetan’ guztiak izan bear dabe elkar
maite, guztiak bear dautse alkarri lagundu
· Todas han de ser amigas
Amairu komunista’ euren eskuko itzi dabez, oin-urrengo zarataldia-ezkero itzalean
egozanak
· Los han puesto en libertad
Amairu mila pezeta eman dizkiote bere pinu-sailtxoagatik... Berriz ere, kukuaren zain
egon-gabe’ pinuz jantzi du jabeak
· Sin aguardar a la primavera
Amairu urte’ orain laister eldu zaizka apirilean, nere iloba oni
· Pronto va a cumplir los trece años
Amairu urte zitueneko’ ederraren sona zabaldu zitzaion, Ines-i
· Se extendió la fama de su hermosura
Amairu urte zitula’ oinazetara eman zuten, sinestea zala bide’ bear ta bear ezkon-
arazi nai zutenak. Santa Ines neskatxa
· La llevaron al suplicio
Amairu urte zitula’ oinazetara eman zuten, sinestea zala bide’ bear ta bear ezkon-
arazi nai zutenak. Santa Ines neskatxa
· Quienes se obstinaban en hacerle contraer matrimonio
Amairu urtetik gora neramazkin 18 orduko lanetan, urtean egunik utsegin-gabe; eta
zutik nebilela’ logaleak botatzen ninduen
· Me caía de sueño
Amairugarren belauna da nire semea, etxealdean
· Es el décimotercer poseedor en el caserío
Amairuka, kondorik gabe egoki zatitzen diran pilak
· Números divisibles exactamente por 13
Amaitu dogu gaurko aldia
· La tarea de hoy
Amaitu-antzean daukee lan ori
· Casi concluido; a punto de terminar
Amak’ ... etortzeko!
· Dice la madre que vengas
Amak al du beti ikuskizuna, semeak egin duanarena?
· Acaso es ella la responsable de...?
Amak albistea emon eutsanean’ jo-ta-su, guztiz aserre’ deadarrez jarri zan
· Hecho una furia
Amak atze-aldea zapladaka berotu eutsan’ uskeri bategaitik garraizika egoan umeari
· Calentarle las posaderas
Amak aurra bezala’ bularrean idukiko zaituete, ta belaunetan goxatuko
· Seréis acariciados sobre las rodillas
Amak’ bekokia motza ipinten dautso
· Le pone mala cara; se le muestra sombría
Amak egin zionagatik edo eztakit zergatik’ beinik-bein aspertu zan etxean; gogait
eragin zion bere baserriak’ eta erdalerrirako bidea artu zuan berriro
· Se aburrió de su caserío
Amak ekarria zera zu, maitea!
· Tú eres mi hija muy amada! N.B. Palabra de intraducible ternura dichas poco antes de
morir
Amak esan dau’ lapikue jaten etorteko!
· Que vengas a comer...!
Amak esandakoak’ ez aztu, seme
· Los encargos o consejos
Amak eskean biltzen zuena’ ezer askorik etzen
· Era bien poca cosa
Amak etzun orrenbeste istilu ibiltzen otordua jartzeko
· No usaba de tanta historia; no andaba con tantas complicaciones; con tanto enredo de
cosas
Amak’ ezin begiz ikusi zoon motikoa
· Lo aborrecía
Amak’ gutxi zekin; aitak’ ainbeste ere ez
· Aún menos. Ni eso
Amak hori nahiko zuen nihundik; bainan egiak behar du bere bidea: semeak etzuen
apezgorik gogoan
· Hay que reconocer la verdad
Amak ipinten deutso bekokia motza
· Ponerle mala cara
Amak lapikoan baleuko-bere’ ori ez litzake isilduko... Ama lapikoan baleuko-bere...
B/l
· Ese no sabe estar callado
Amak limixkatu-gabea da... Arlotekerian azia eta ezia
· Tosco, basto, vulgar, zafio
Amak nai zukean’ mutilak beste bizipide bat artzea; baino... alperrik!
· La madre hubiera querido que
Amak onez-onean mandiora igo zun Maiteexa
· La subió por las buenas. Sin contrariarla
Amak oraindik, ilea’ nolabaitekoa bederik’ buruan dauka; alabak’ kaska-soilak dira
· Aunque medianillo
Amak oraindik, ilea’ nolabaitekoa bederik’ buruan dauka; alabak’ kaska-soilak dira
· Peladas, calvas
Amak orduan, asarretuta’ birau au bota ei zion alaba lotsabageari; Ez al au artuko
geiago’ ez zeruak eta ez lurrak!...
· Que no haya lugar par ti en...!
Amak, ortiko ta emendiko barriak emoten, ebilela, arnasa artu bear izaten ebanean’
ba-kutsu! esaten eban Patxikok
· Cuando tenía que hacer alguna pausa
Amak, ortiko ta emendiko barriak emoten ebilela, arnasa artu bear izaten ebanean’
ba-kutsu!... esaten eban Patxikok
· Mientras iba refiriendo noticias de aquí y de allá
Amak sabeleko aurtxoa jaio-begira zeuden, bereala il eta jateko
· Esperando a que naciera, para
Amak semeari ematen zizkion ezpainka sendoak’ oso negartu ditu, begira zeudenen
biotzak
· Los besos efusivos que le daba
Amak ta nik’ guk eukiko dogu zuen ardurea
· Tendremos cuidado de; vuestro porvenir corre por nuestra cuenta
Amak txoriak nola dituben lumaz epeltzen bere kabian
· Abrigar, cobijar, resguardar
Amak’ umeaz ezin burutu du labe-egunean: opila bear, ume egongaitzak; oraztu
baino len superatu: Ama, nik opil adarduna nai!
· Su impaciente hijo
Amak’ umeaz ezin burutu du labe-egunean: opila bear, ume egongaitzak; oraztu
baino len superatu: Ama, nik opil adardunak nai!
· No puede con su hijo; no la deja éste sosegar
Amalau dukat iri ba zeuzkat emanik: oien erdirik ere eztek egin lanik... Irekin
etzegok gauz onik
· Tu trabajo no vale ni la mitad del sueldo
Amalau dukat iri ba zeuzkat emanik: oien erdirik ere eztek egin lanik... Irekin
etzegok gauz onik
· No se puede hacer carrera contigo
Amalau egunen tartearekin il zan iloba
· Con un intervalo de catorce días
Amalau errik erdien artzen dabe gure Dima, arrautze-koskolak bere gorringoa
eukiten deuen-lez
· Está en el centro de catorce pueblos
Amalau gaitzen kontrakoa omen da, baratzuria
· Remedio contra... N.B. Dato para el folklore
Amalau kantara artzen dauzan upelako ur guztia
· Tonel que cabe 14 cántaros
Amalau kuartiluk lau txakurrean, zenbat joten dau?
· Cuánto resulta?
Amalau mila aingeru! Au dek festa ederra!... -zioten ango nakezari gizajoak, okotza
luzatu ta aoa zabal-zabal, parre lasaia eginaz
· Riendo con ganas
Amalau urte egin ditut or barrena, txurik eta beltxak ikusten
· Pasando muchas vicisitudes
Amalau urte egin ditut or barrena, txurik eta beltxak ikusten
· Por ahí, por esos mundos
Amalau urte eukazanetik itxasoak austen ibili’ ta beren barririk inoiz bialdu ez eban
· Después de navegar
Amalau urte-agin da’ ni or bizi izan nintzala
· Hace cerca de catorce años que
Amalau-bat urte egin-ezkero’ zerbait irabazbidetara jo bear izaten zuten semeak,
baserrietan
· Tenían que buscar alguna colocación
Amalau-bat urte onetan
· En estos catorce últimos años
Amalau-gona-nekoak
· Un mote de Tolosa
Amalautatik bati ere’ eztiogu kukurrik azaldu-araziko
· No conseguiremos que se den por aludidos; que levanten la cresta
Amama: zure berba onak’ gogokoak izan dodaz
· Me han gustado mucho tus buenos consejos
Amamak’ beren azur zarrak jaso-ezinik ibili bear izaten eban’ birlobatxuentzako
utzurra etxeratuteko
· No pudiendo con sus viejos huesos...; fatigosamente. Utzurra: el sustento
Amandarro ospetsuak’ belauneko asko euki bear ditu gure nagusien artean; eta onek-
be eztagoz azi-barik
· También estos dejarán descendencia
Amandarro ospetsuak’ belauneko asko euki bear ditu gure nagusien artean; eta onek-
be eztagoz azi-barik
· Muchos descendientes o émulos
Amandre Eguzkik’ arrotua du lenbiziko maindirea lainoa: asti-astiro’ asi da agertzen
inguruan mendi-katea
· Va apareciendo lentamente
Amandre Eguzkik’ arrotua du lenbiziko maindirea lainoa: asti-astiro’ asi da agertzen
inguruan mendi-katea
· Ya ha sacudido o levantado la primera sábana de niebla
Amandre xarrak’ agopeko-ka; Santa-Garazi elizatxotik aldegin-ezina dute
· Bisbiseando oraciones
Amandre xarrak’ agopeko-ka; Santa-Garazi elizatxotik aldegin-ezina dute
· No saben separarse de su querida ermita
Amandrea nerea nizaz bi erdi egin zanean’ mila oilo il ziran ezkaratzean
· Cuando mi Señora madre me dio el ser
Amandreari burura zaio’ koipe orretan mutilak-bestek ez dizula eskubide
· Nadie tiene derecho más que
Amanek bereala igerri zion’ arentzat gauza onik etzala
· Que estaba perdido
Ama-partea’ amazazpi mila pezetaren alderako
· Alrededor de 17.000 pts. la herencia materna
Amar agindu daude guretzat... Esamin on bat egin dezagun...! Argaltxoenak zeinetan
gauden’ orain kontuak atera!
· Mirar bien en cuál de los mandamientos andamos más flojos
Amar aginduak izango dira geure bizi guztiko egitadeen neurgarriak’ eriotzako ordu
estuan: gorde daiguzan osorik eta ziatz
· En el apurado trance de la muerte
Amar aldiz izan da emen, burutik... Buru dala... Goienera jota
· A lo sumo
Amar aldiz jokatu’ ta amarretan irabazi!... Olako gauzarik!
· Qué cosa más chocante!
Amar arroa t’ erdi lasto jasotako mutila naiz gero...! -Amar arroa, lumatan izanta
ere, amar arroa dituk gero!
· Ten presente que he sido capaz de levantar diez arrobas y media de paja...!
-Amar arroa t’ erdi lasto jasoteko mutila naiz gero!... Amar arroa, lumatan izanta
ere, amar arroa dituk gero!
· Ni aunque fuesen de pluma
Amar Asu ta ogei Laukixe ta ogeta-amairu Katike’ eztira Bilbon zati bat baino,
konteu al bada zatike
· No son en conjunto más que una fracción de Bilbao
Amar Asu ta ogei Laukixe ta ogeta-amairu Katike’ eztire Bilbon zati bat baino,
konteu al bada zatike
· Si cabe hablar de fracción aquí
Amar bat gizon an zeuden zerrepeldurik’ txalo jotzeko prest
· Alegrillos, achispados por el trago
Amar berri-ekarle aiek izan ziran’ leenbiziko jo zituenak
· Los primeros castigados
Amar berri-ekarle aiek izan ziran’ lenbiziko jo zituenak
· Mensajeros
Amar bosten... ziran plazako marmarrak... Pelota-partiduko apustuak; eta... orduan’
taka! or artu ditut amarrak
· Voceaban los corredores: Diez contra cinco
Amar buru il euskuzan igaz deabruak; lau bei ta sei txarri
· Diez reses, diez cabezas
Amar edo amabi batzar egin-ostean’ ezetantxu-bere ez eben onurazko erabagirik artu
· No tomaron absolutamente ninguna decisión de provecho
Amar egunean jaten eman diot, loditu det..; orain agertu da zaldiaren jabetzakoa’ eta
kendu dit
· El tal... dueño...; el pretendido dueño...; el que figura como dueño
Amar egunean mantendu det inoren zaldia
· Un caballo ajeno; no mío
Amar eguneko oporr-alditxoa..! Nora jo, aize-berritzeko?
· A dónde ir a mudar de aires? De vacaciones
Amar erreal geiago agintzen dautzut oraingoxetik
· Desde ahora mismo
Amar errealak beren gorde-lekuan etzeudela igarri zionean
· Que ya no estaban donde se los guardaba
Amar erreka-ziztor pizkortxo datoz’ iturri oetatik
· Diez arroyuelos bastante abundantes
Amar eskudoko soldatati bostekora erazten badau ugazabak’ ezteutsa ondo jakiten
serbitzariari, ta iges doako etxeti
· No se acomoda a ello el sirviente
Amar gizon onetatik’ bederatzi amagatik Zenbat balio duen amaren azierak!
· Influjo de una buena madre en los hijos
Amar golde lur ba zeuzkaten lantzeko...; baina etxekoak egiten zuten dana, batere
auzolanik-gabe
· Sin necesidad de ayuda mutua vecinal
Amar golde lur ba zeuzkaten lantzeko...; baina etxekoak egiten zuten dana, batere
auzolanik-gabe
· Diez fanegas de tierra
Amar ilabetean biziro nekatu zuten Josefa, burutazio oek
· La importunaron o molestaron mucho
Amar kolpe kendu ditio gureak leitzarrari, bigarren egurrean. Aizkora-jokuan
· Le ha quitado diez golpes de ventaja
Amar labe-aldi ogi
· Diez hornadas de pan
Amar lagun baino batzen ezpagara-be’ aurrera joteko gogoagaz gagoz
· Tenemos intención de seguir adelante
Amar lagunentzat aina zan eskaratzean’ begozan berrogei: goikoak, auzokoak,
aideak, ezagunak, ikusgura ta jakin-naikoak
· En aquella cocina capaz para diez personas
Amar lagunentzat aina zan eskaratzean’ begozan berrogei: goikoak, bekoak,
auzokoak, aideak, ezagunak, ikusgura ta jakin-naikoak
· Curiosos
Amar legua oinez egiteko, ark len’ beste ainbeste ordu geiegi zituen
· Tenía de más con diez horas para...; le bastaba con diez horas para
Amar litro baino geiago kenduko emen dio... beiari... Zortzi dauzke... Gezurrak ez du
balio!
· A mentir, a otra parte!
Amar litro on-egin du beiaren saltzaileak’ ta nik zortzi kendu... Akatsa ezin berdindu!
· Imposible allanar la diferencia
Amar litro on-eginda’ zortzi ezin kenduan... Komeri ori ere ikusi bear genduan!
· Nos prometió que la vaca daría diez litros; y no logramos extraerle ocho!
Amar mila duro etxe koxkor orri? Itxurarik ba al dik ba?
· Qué disparate! A dónde va a parar!
Amar mila duro? Gaur bertan?... Aoko zulotik ezin zeratuko... diagu ba orrenbeste
diru
· Imposible improvisar de manos a boca
Amar mila durotik gora jotzen du sariak
· Sobrepasa los diez mil duros
Amar mila durotikan gora?... Ez da ori auntzaren gaberdiko eztula!
· No es grano de anís! Friolera!
Amar mila erreal...’ asko iruditzen!
· Parece excesivo
Amar mila erreal? Orrenbeste bai?... -Alde-alde bota det
· He calculado a ojo...; aproximadamente
Amar mila laurlekon ziurtua zeukan etxea; baina kaltea’ geiago jotzen dute
· Calculan en más el daño
Amar mila pezetan jota dago’ obra orren gastua
· Calculado en
Amar mila pezetan nik au iri saldu?... Zalea dok errotaria, artoan truk emoteko
garia!
· Para eso estoy!... Cómo se te ocurre?
Amar mila pezetaren kaltea ba dute alde orretatik, gainerakoak gainera
· Aparte de todo lo demás
Amar mila talenturen zor au ateratzeko’ eskuarterik etzeukan
· No tenía recursos o dinero
Amar mila talenturen zor au ateratzeko’ eskuarterik etzeukan
· Para pagar esta deuda
Amar mutil gazte bialdu ziozkan’ zer esan erakutsita
· Con instrucciones
Amar neskatxa ziran: bost txoraixkak, eta beste ainbeste zentzu aundikoak
· Cinco fatuas y cinco prudentes
Amar neskatxa ziran: bost txoraixkak, eta beste ainbeste zentzu aundikoak
· Cinco fatuas y cinco prudentes
Amar ogerleko galdu! Eskukada diru ederra! Urtebete ta bitarako naikoa neban
dirua!
· Una porrada de hermosos duros
Amar orduak jotzera dijoaz, nere Galtzaundi!
· Van a sonar las diez ya, nada menos!
Amar orduan arraunean nekatuta’ etzuten ordu beteko biderik egin
· Cansados de remar durante diez horas
Amar pezeta gora-beera, ez bedi aserretu!
· Total, por cuestión de
Amar senide ginan, Izpila baserrian: gure aitak’ lanak zitun, guztieri gosea kentzen
· Trabajo le costaba darnos de comer a todos
Amar t’ erdietan dago meza nagusia; ta zu gurekin arutz joatea ez litzake itxusia
· No parecería mal
Amar ta erdiak arte’ Petxien ardao-etxean emon eban gaba
· Pasó aquellas horas de la noche
Amar txarri txiki artu nituan, aundi egiteko asmoan; baina kaltez edo mesedez’
guztiak il zaidaz
· Por suerte o por desgracia
Amar urte barru’ bi bidertu ziran Kristauak Txinan
· Se duplicaron en número
Amar urtean lanean dabilena neurtuteko’ buru-ustela balitz-be’ inoiz ezer ikasi
eztabenak eztira duin; ez gitxiago-bere!
· Aunque fuese muy obtuso
Amar urteko lan gogorretara kondenau dabe, atzerritarrai lagunduten ibili dalako
· A diez años de trabajos forzados
Amar urterik bein, asko dala’ izaten dira emen matxinadak; erdaldunen artean’
amar ordurik bein
· A lo sumo, cuando mucho
Amar urtetik gorako umetxuak-bere’ andi-antza artutearren edo’ erdera egiten dabe
alan-nai-olan
· Chapurrear castellano
Amar urtetik gorako umetxuak-bere’ andi-antza artutearren edo’ erdera egiten dabe
alan-nai-olan
· Como para darse importancia
Amar-amalau urterako mutil kozkor guztiak
· Entre los diez y los catorce años
Amaraua lodi den etxea
· Una casa desordenada... Cubierta de telarañas
Amar-bat ordu goien-goienez, ortik ona
· Diez horas de viaje a lo sumo
Amar-bat urteen buruun bittu zon bildu zuen’ milaan-bat peztaan gauzea... Azkeneko
urteen iruitu zitzekon’ neska motz bat mantentzeko aine ba zala
· Allegó alrededor de mil pesetas
Amarekin oso bat-egina bizi zan; eta amak nora’ ark ere ara egiteko etzeukan aitzaki-
bearrik
· Identificado o compenetrado con
Amarekin oso bat-egina bizi zan; eta amak nora’ ark ere ara egiteko etzeukan aitzaki-
bearrik
· Para ir a dondequiera que fuese su madre
Amarekin zein gaizki izan dan’ are gaizkiago izan-bearra zan’ Frantziara joan izan
balitz
· Por muy mal que le haya ido con
Amarekin zein gaizki izan dan’ are gaizkiago izan-bearra zan’ Frantziara joan izan
balitz
· Por muy mal que le haya ido con... aún lo habría pasado peor si
Amaren antzera bizitzea egin zuen
· Procuró vivir
Amaren arrimua falta zuen nonbait’ eta ezin etsi
· Echaba de menos el calor de la madre
Amaren azurrean batiatu bear izan dabe umea
· En el seno materno
Amaren biotz gozoak’ beste alderditik begiratzen zien semearen limosnatxoai
· Tierno corazón
Amaren biotz gozoak’ beste alderditik begiratzen zien semearen limosnatxoai
· Los miraba con otros ojos
Amaren biotza beazundu du seme eskergabeak
· Amargar, acibarar
Amaren biotza, berri onekin, gelditu zan’ itxasoa baino zabalago; eta elizara joan zan,
Ama Birjinari eskerrak ematera
· Se le ensanchó el corazón
Amaren bularrean ikasi gendun izkuntza
· A los pechos de la madre... la lengua materna
Amaren bularrerekin-bat ikasi zuen-izketa ilungabea
· A una con la leche materna
Amaren edergarri egiten ditu gauza oiek
· Por consideración a la madre
Amaren errapea galdu dutenean’ marrakaz ari dira arkumeak; baina bildots egin
diranean’ ixil gelditzen dira
· Cuando se les desteta a los corderillos
Amaren erreguakin biguinduta’ beregana batu zuen Jaungoikoak seme galdu au
· Atrajo a sí
Amaren esana egingo du beraz?... Eroa nai luke!
· Qué tontería! Este rato!... cómo se te ocurre pensarlo?
Amaren eskutik oraturik ibilten dira
· Tomados de la mano de
Amaren eskutik ere kontatu egin bear omen dira diruak; eta kontatu!
· N.B. Dicho usual al entregar un dinero
Amaren eta anaiaren laguntzaz, nekez igo zuan mutilak, arnasaz bete ezinik, goiko
bizitzara
· Todo sofocado; respirando con dificultad
Amaren eta gainerakoen bidea’ ori zan
· La solución que proponían...; la idea que tenían
Amaren isilik, edo beintzat bere gogoaz-bestera’ artu izan edo eban gazteak asmo au
· Por lo menos contra los deseos de ella
Amaren kartai erantzuten nagia nintzan
· Era tardo o perezoso en contestar
Amaren kolkoa bilatu-nairik dabil aurraren eskutxoa
· Anda buscando los pechos de su madre
Amaren laztan bategaitik’ urte beteko bizia emongo eban pozik
· Por un beso de la madre
Amaren laztanak’ besterik ez-lako gozoak
· A nada comparables en dulzura
Amaren sabelean asitako elkar ezin-artuari zerraizkion, oraindik
· Conservaban su mutua aversión
Amaren sabelean galduten dan umea
· Perecer o malograrse
Amaren sabeleko kutsua dek ori
· Eso no es más que un movimiento o impulso instintivo
Amaren sabeleko kutsua dek ori... Gurasoetatik datorkio
· Le viene de herencia
Amaren sabeletik erren zan gizon bat zeramaten bizkarrez, egunero Tenploko ate-
ondora
· Era llevado a cuestas
Amaren sabeletik iltki atera intzan pontutik’ betiere jarraiki natzain
· Desde el momento en que naciste
Amaren sabeletik saiestu ziran; amaren sabeletik bidegabetu ziran
· Se descarriaron
Amaren sabeletik zorroan bildurik ateratzen dan egunean, ta aurki-urrenean ere’ ez
dago oso zuri ta garbi axuria
· Ni en los días inmediatos
Amaren sabeletiko jantziarekin
· Con el vestido de Adán. Desnudo
Amaren seme ederrik ba da or, kulparik-gabe il dana!... Zorigaiztoko gerra ortan
· Cuántas madres lloran a su hijo muerto ahí! Cuántos hijos de madre muertos sin culpa!
Amaren semea dago...; ama ber-bera dago
· Cómo se ve que es hijo de su madre! Cómo se le parece en el genio!
Amaren semea dago; amaren alaba dago. Amatarra da...
· Se da a la madre...; tienen el parecido de la madre
Amaren semerik ez da jaio’ Joan ainakorik
· Entre los nacidos de mujer no ha surgido uno mayor que Juan
Amaren semerikan azaltzen bada inundikan’ abisatu neri, ta ez naiz juango igasi...
· Si hay algún valiente que acepte mi desafío
Amaren semez, aukera’ gaur atsaldean larratzera bilduko dana...
· Gran multitud de chicos jóvenes
Amaren utsez galdu zen ume hura
· Por falta o culpa de la madre
Amarengana makurtu naiko eztute zuen biotzak?
· Someterse a; dejarse ganar por
Amaren-seme aukeran onak’ nun-nai ta ugari ba daude gure errian, lan ortarako
· Chicos selectos
Amarentzako’ beti bere umeak onak izaten dira, batez-be inoren aurrean
· Sobre todo en presencia de extraños
Amari amaitu jakon eroapena’ ainbeste deadar alperreko eginaz: Gazteak umeak
eneak! Nori eragingo ez deutse umeok buruko mina?
· Pero qué críos más cargantes!
Amari bultzekada bat emon dautso ezkerraz’ ta garrazi baten suete-basterrera bota
dau
· La ha tirado a un lado de la cocina mientras ella daba un grito
Amari dirua artu’ ta anaiari eman nion..; ondo egin ote nun kezka
· Ahora tengo la inquietud de si obré bien
Amari edan diozun izkuntza kutuna
· La lengua mamada a los pechos de tu madre
Amari esango deutsazula?... Esaiozu Txomorrori bere, gura izan-ezketino!
· Como si se lo quieres decir al moro Muza...; a Perico el de los Palotes...!
Amari esker onak eman’ ta lasterka arinean joan zan apaizaren etxera
· Se fue a toda prisa a
Amari esker-txarra emanda joan zan
· Hacer desprecios, desaires
Amari ez’ ta atzeari agertu dio besoko gaitza
· A una persona extraña a la familia
Amari ezer esan-gabe’ ixilik jarri naiz lanera
· Me he puesto a hacer esto secretamente
Amari jaramon-barik’ erbesterako bidera jo eban
· Emprendió el camino de
Amari’ luzetxo joaten zaizka zure gutun-artze-tarteak
· Le resultan un tanto largas las esperas a tus cartas
Amarik ernaienari gerta lekioke inoz edo berriz bere semeaz ezeztatzea. Euskarak’
bizi dan arte guztian ezagutuko ditu bere zatiak’ munduaren ara-urrenean ere
· Alguna que otra rara vez
Amarik ernaienari gerta lekioke inoz edo berriz bere semeaz ezeztatzea. Euskarak’
bizi dan arte guztian ezagutuko ditu bere zatiak’ munduaren ara-urrenean ere
· Hasta el último extremo del mundo
Amarik ernaienari gerta lekioke inoz edo berriz bere semeaz ezeztatzea. Euskarak’
bizi dan arte guztian ezagutuko ditu bere zatiak’ munduaren ara-urrenean ere
· Olvidarse de
Amarik-bage geldia baitzan’ aski ba zekian minez Garazik
· Algo entendía de penalidades
Amarozko olaren ate-aurrean gelditu, barrenen zertsu ari ziran usandu’ ...; ta
aurrera beren bidean!
· Atisbar o fisgonear lo que se hacía allí dentro
Amarrak al ditugu? .-Bai, oraintxe bigarrena jo du
· Acaba de dar la repetición. El reloj
Amarrak arte ez naiz etorriko; eta ori’ leenenera
· Y eso, lo más pronto. Es fácil que llegue más tarde
Amarrak baino len’ jai emon detse deutse beargineri, astorauta ebizelako idi-
probeagaz
· Les han dado suelta
Amarrak bost gutxigoak nituun: trenerako garaia
· Las diez menos cinco: ya podía darme prisa
Amarrak onezkero aldean izango dira
· Ya pronto serán
Amarrak ziralako ustean’ meza-nagusira korrika etorri naiz’ gosaltzeko beta-gabe
· Sin tiempo para desayunar
Amarratzak atxari amar errogaz oratuten deutsan-legez’ gure Surr-ederrek Bermeo
guztiari edo ia guztiari daukatsaz erroak botata
· Le tiene echados sus tentáculos
Amarrek eztu batzutan baten lana egiten; batek bai amarrena
· No está la fuerza en el número, sino en el empeño
Amarren kontua ba ginan, an batuak
· Eramos diez en la cuadrilla
Amarrenak beretzat gordetzen dituanak’ atera bitza ogei barau, ur ta ogi
· Haga veinte ayunos a pan y agua
Amarren-bat arroa osatzen ditu ia andre lodi orrek: guztiz ederra da ta begiragarria
· Casi alcanza las diez arrobas
Amarr-errealekoa emon zetsan eutson eskupera
· Le dio de gratificación
Amarretan ateratzen da’ ta eztet geiago aren zankorik ikusten
· Ya no le veo más el pelo
Amarretan etorriko naz, beranduen dala
· A más tardar
Amarretan etorriko zala!... Nola amarretan etorriko zan’ lauak dira, ta oraindik
agertu ez!
· Lejos de venir a las diez... No sólo no ha venido, sino
Amarretan izendatua zan meza nagusia
· Estaba señalada para las diez
Amarretan jaiki, barausi; ordu bata artean kalerik-kale; ordu batean gosaldu, gero
kafera; zaldiz ibili ta zazpiretan bazkaldu... Andik teatrora eta beste gauza
batzuetara, eta goiz
· Desayunar, almorzar, comer
Amarretatikan bederatzitan’ atzean gelditzen dira
· El noventa por ciento de las veces, pierden la partida
Amarru gaitzeko gizona da
· Hombre de gran sagacidad
Amasara baldin badijoa’ besteren gainean joan berko du: berandu da-ta
· Tendrá que tomar algún vehículo
Amasei egunean ez du jo lurrik marasma orrek
· No alcanza a llegar al suelo en diez días
Amasei enbor ebaki ditutzu kana-erdikuak..., ogei ta bat urteko gazte gurija... Beste
bat oinbeste nor?
· Quién hay que se te pueda comparar?
Amasei errealeko zapatea asko dozula’ ogeta-laukoa nai dozu...; alan ezin eldu leiteke
soldatea, zuk nai dozunera. Zabiltz maiztxuago’ eta elduko jatzu zatzu
· Usa un calzado o vestido más gastado - Haz que te dure más
Amasei ilabete neramazkin Argentinan bizi nintzala, zintzo bezin zintzo
· Con una honradez irreprochable
Amasei mila pezeta egin zuela, beia erosi nun
· Una vaca que costó dieciséis mil pesetas
Amasei mutilekin sartu zan Frantzitik atzera Santa-Cruz: etzedukaten alderdi
gaiztoa!...; baino ala ere ez etsitzen!
· Bastante harían con aquel puñado...! Qué iban a hace con aquel puñado...!
Amasei mutilekin sartu zan Frantzitik atzera Santa-Cruz: etzedukaten alderdi
gaiztoa!...; baino ala ere ez etsitzen!
· Pero ni aun así estaban dispuestos a darlo por perdido
Amasei pezetaren lekuan’ amazazpi eman zizkion, gainerako pezeta ura’ jaian kape
artzeko zala esanaz
· La peseta sobrante
Amasei-amazazpi urte inguruko mutil kaskondo bat
· Un chicuelo
Ama-Semeak biak batean’ beren burua eman zuten gu salbatzeko
· Se entregaron
Ama-semeak gauden bil-bilik...; etsaiak beude andikan...! Au egin-arte’ euskal-errian
ez dago gauza onikan...!
· Unámonos bien apretados...!
Ama-semeak gauden bil-bilik...; etsaiak beude andikan...! Au egin-arte’ euskal-errian
ez dago gauza onikan...!
· No hay remedio o salvación
Ama-semeak zer erabili zuten ordu artan’ eztakigu zeatz
· Qué se dijeron; qué es lo que hablaron
Ama-semeen biotzak’ bide batez zijoazen
· Iban a una; armonizaban enteramente
Ama-semeen biotzak’ neurri batean dabiltza
· Laten al unísono; al mismo compás
Ama-titi
· La nodriza
Amatxiri entzuna diot kondaira hau... Bego Amatxi mintza dadin
· Dejemos hablar a la abuela...; que sea ella misma quien lo cuente
Amatxo: esan neutsun lengo egunean... Urrunago ta laztanago izango zaituedaz
· Tanto más os querré cuanto más lejos esté de vosotros
Amatxo! Ori zer dan ikustera goazemazu!
· Vamos allá a ver
Amatxoren urtamurat etorri dire
· Aniversario de defunción
Amazazpi erreal kanako?... Aitaren, Semearen...!
· Qué escándalo! Qué barbaridad!
Amazazpi? Ori ezta ezer... Erdira zagun ba: emezortzi eman zaiazu’ ta zuretzat beia
· Partamos la diferencia
Amazazpi pezeta emango dizkiotela? -Beste batek gutxiago!
· Bien capaces de ello...! Fíate...!
Amazazpi urte baino geiagotan Elizaren gerizpeak jo etzituztenak ere’ ugari etorri
ziran orduan pekatuak aitortzera
· Los mismos que no habían entrado en la iglesia en más de diecisiete años
Amazazpi urteko neskato bat erre da errian; ta zernai ikusi ondoan’ il gaixoa
· Después de sufrir lo indecible
Amazazpi urterekin ezkondu?... Antzina zan berandu!
· Sí que tenía prisa!... N.B. Propiamente: Ya era hora!; pero dicho con ironía
Amazazpi urteren mugan agertu zan errira
· Al cabo de 17 años
Amazazpi-emezortzi urte...: inguru ori izango du. Neska orrek
· Más o menos; una cosa así
Amazortzi joan dira soldadu, auzune onetatik; ta zozkeran’ iruri urten dautsie
Melilarako. Arriak buruen jo-orduen’ bizkortu!
· Acordarse de Santa Bárbara cuando truena...
Amazortzi urte eukazaneko’ alargun-itxurakoa zan; negu-txoriak lakoxe isila
· Tristón
Amazortzi urte eukazaneko’ alargun-itxurakoa zan; negu-txoriak lakoxe isila
· Callado como los pájaros de invierno
Amazortzitik’ bi uts emanak: giza artean segurantzirik ez dago gaurko munduan
· De dieciocho que debían acudir, fallaron dos
Amek ba dakite, ikasi-gabe ere, zer egia den
· Sin necesidad de que nadie se lo diga
Ameka eguraldi ikusirik daude gure anai ek!
· Cuánto les ha tocado sufrir!
Ameka etxe, ameka labe, ameka dolare, ogeita bi zitabe’ bat bertzeaz beartu-gabe.
Anitzko erria
· Bastándose solas para vivir
Ameka urte zituen ordukotz mundu ontatik joanik, Bordel bertsulariak
· Hacía once años que había muerto
-Amen dator Okelatxu... -Nor? Jaungoikoaren alabak gara... Ez Okelatxu edo
Mokelatxurenak...!
· Tenemos nombre propio...; no apodos
Amen emen dator, alakoren baten’ gure ardi-errena
· Aquí viene por fin el rezagado
Amen errateko behar den denboran’ orgabidea iragan zuen gure mutikoak
· En menos tiempo del que se dice
Amen eta amen erraile saldo gaitza ba dabil munduan
· Hay un sinnúmero de conformistas incondicionales
Amen ikusten diran saskeriak!
· Qué de desvergüenzas!
Amen Mari-Kurtzelu!... -Aor Tonto-Lapiko!
· Ahí tienen Vds. al Tonto de Capirote!
Amen Mari-Kurtzelu!... -Aor Tonto-Lapiko! Kurtzelu krisailu.
· Aquí tienen Vds. la sabihonda!
Amenabar-koak eta auzoak’ neskatxaren bila ondorengo egunetan; bainan aren
aztarnarik ez inun
· Pero no aparecía por ninguna parte
Ameneko ordu orrek, ondo emonik’ ekarri leikezu betiko zeru ederra
· Quizá esa hora bien empleada
Ameneko ordu orrek, ondo emonik’ ekarri leikezu betiko zeru ederra
· La eterna bienaventuranza
Amerika nun ziok?.-Ara: garbi-garbi esateko etzekiat
· No lo sé decir a punto fijo
Amerikan ere gain-gainekotzat daukate edari garbi au
· Lo tienen en la máxima estima
Amerikano eta euskaldun, danok alkarrez nasturik’ nolako poza bat-bestiakin, alkar
besotik eldurik! Esan laiteke’ danok batera artzen degula arnasa
· Respirando al mismo compás
Amerikano eta euskaldun, danok alkarrez nasturik’ nolako poza bat-bestiakin, alkar
besotik eldurik! Esan laiteke’ danok batera artzen degula arnasa
· Todos entremezclados indistintamente
Amerikano eta euskaldun, danok alkarrez nasturik’ nolako poza bat-bestiakin, alkar
besotik eldurik! Esan laiteke’ danok batera artzen degula arnasa!
· Fraternalmente abrazados
Amerikara asko doaz’ an barregarri dabiltzanak, ezetarako eztirala
· Andan hechos unos miserables
Amerikara asko doaz’ an barregarri dabiltzanak, ezetarako eztirala
· Hechos unos inútiles
Amerikara ei-doa ganeko egun baten
· Dentro de unos días
Amerikara nua segiran, fortuna baten bidian
· En busca de fortuna
Amerikarako gogorik artu etzualako’ zeinen pozez zegoan... esaten zigun berak
· Qué contento estaba de
Amerikarako gogorik artu etzualako’ zeinen pozez zegoan... esaten zigun berak
· Decidirse por ir a
Amerikarrak’ deadar baten asi ziran Alemaniaren kontra’ au ta bestea egin bear zala
esaten
· Ponían el grito en el cielo
Amerikatik datozan dirudunok’ min labana euki oi juek geienak
· Suelen ser muy zalameros...; aduladores
Ameriketa osoa berea duala... diote; aberats porrokatua
· Que es dueño de todo América
Ameriketako alderdi ortan maizterkeri askotxo dagola esaten da: askok lan egin’ da
taldetxo batek jaso
· Demasiado colonialismo
Ameriketako kafetxoa ere’ ari zaigu arrotzen
· Ya se nos va acabando
Ameriketan’ ango legeak; eta emen’ emengo legeak gorde bearko dituzue, jendearen
aurrean itxuraz agertzeko
· Para no quedar mal...; para guardar las formas
Ameriketan bai oian zabal itsu!... Zertako da Larraun?
· Que se va a comparar con ellas nuestro valle de Larraun!
Ameriketan bi aldi eginak ditu: biak artzantzan
· Ha pasado allí dos temporadas
Ameriketan’ esateko, egun on bat izan ez det
· Por decirlo así
Ameriketan’ euskaltar asko gara
· Somos muchos los vascos
Ameriketan genduzan gure itxaropenak’ joan ziran betiko: gure osaba orrek lurra jo
emen zuan-da
· Se disiparon para siempre
Ameriketan genduzan gure itxaropenak’ joan ziran betiko: gure osaba orrek lurra jo
emen zuan-da
· Hizo quiebra
Ameriketan izana zan, uri askotan pelotari egona; ta goizetik gabera eztakit nola
dirutua
· Rico improvisado
Ameriketan naiko dirua izaten dala?... An ere bakoitzak bereak ezagutuko ditu, bai!
· Tambien allí cada uno pasará sus apuros
Ameriketan olako gauzak izatea ere...!
· Quién iba a imaginar que...!
Ameriketan sinestea utzirik edo mehaturik itzultzen zauzkigunak’ etxeko goxoak,
elizako dorreak laster biltzen haatik... Biltzen ditu
· Con la fe debilitada
Ameriketan sinestea utzirik edo mehaturik itzultzen zauzkigunak’ etxeko goxoak,
elizako dorreak laster biltzen haatik... Biltzen ditu.
· El tibio ambiente nativo los reconquista pronto, no obstante
Ameriketara’ bi jun-aldi egin zitun
· Hizo dos viajes a A
Ameriketara joan zan anai zarrena’ ta aren berri etzan geiago jakin
· Ya no se supo más de él
Ameriketara joan zen gizon bat’ Martin otsez
· Por nombre Martín
Ameriketara-barik, solo ta etxeak, inok nundik-nora eztakiala, egin dituen bat
· Quién sabe cómo
Ameriketatik etorri-ondoren’ bigarrengoz ezkondu zan
· Por segunda vez
Ameriketatik etorritako batzuen diruei begi argiegia ipinita’ alaba ara bialtzeko
asmoa artu zuten
· Mirar con ojos codiciosos
Ames gozotan’ albokari egon zan Erregeren jauregian laubat egunean
· En sueños halagüeños..; en grande
Amesen batzuk ala atera izan balitzazkit’ ez nintzan gaizki
· Si me hubieran salido bien mis cálculos
Amesetako gauza burutarik kenduteko aleginak
· Rechazar el recuerdo
Amesetan egongo zala gau atan Mainasi?... Baina amesak ames izaten dira beti,
itxurazkoak izan-arren
· Por verosímiles que sean
Amesetan izan-ezik’ barrerik egiten ez ekian-bat
· Como no fuese en sueños
Ameseta-txar batek esnatu eban
· Le despertó una pesadilla
Amesik-be ez geunkan euskalduna zanik
· Ni ocurrírsenos que
Ames-zalea ta gaizberatxa agertu zaigu adiskide gazte au
· Soñador utópico y enfermizo pesimista
Amets bat ere izain etzenuke’ zere Jainkoak laguntzen ez liola, lotan nastua dabilen
zure buruari
· No ayudándole Dios
Amets ederretako urteak’ joanak dauzkate gutiz-gehienek behingo
· Sus más bellos años; los años de sus ilusiones o de su juventud
Amets ederretako urteak’ joanak dauzkate gutiz-gehienek behingo
· Ya se les han ido para siempre
Amets gaiztoan esnatu nitzan, goizeko bostak aldean
· En medio de una pesadilla
Amets goxoak aztutzen dira pixka bat, denbora joanean
· Con el paso del tiempo...; al cabo de un tiempo
Ametsa, negarra ta idurikeria darie’ andik onontzako poetai. Romantikoai
· A los poetas que han venido luego
Ametsa, negarra ta idurikeria darie’ andik onontzako poetai. Romantikoai
· Les rezuma imaginación o fantasía
Ametsetako irabaziak’ esnatzean adio
· No se puede vivir de ilusiones
Ametsetako lukainka
· Un sueño o proyecto utópico
Ametsetako lukainkaren esperantzan bizi diranak...
· Utópicos
Ametsetan jeikita ari zinala uste nuen, gaur goizean. -Ez: lodiagoak ibiltzen ditut nik!
Amets txarrak
· Mis pesadillas suelen ser de peor clase; de más cuenta
Ametsetan ote, edo esna zegoen’ berak ere etzekien
· Si soñaba o si estaba despierto
Ametsetan ere’ beti bere praka berriak zebiltzkian burutan!
· No pensaba más que en eso
Amets-modu asko egin ditut...; baina ba da bat’ guziai eragina
· Que aventaja a todos los demás
Amezketa, Alegi, Tolosa ta Donosti’ nastu zituen iru lagunak, zalditik zaldira
· Mientras iban a caballo, revolvieron noticias de
Amezketako Pernandorena zait gogora... Erri ontan zer berri? -Begietako bista
ederra’ ta alkar ezin ikusi
· Envidia
Amezketan ezin geldituko zera: lagunik ez dezu, ta alperkerian bizitzeko’ toki motxa
· Lugar poco adecuado para
Amezketarra? Ortaraz’ erreka bateko amorraiak jan ditugu: ni alegitara naiz ta
· Somos compaisanos
Amezketarra? Ortaraz’ erreka bateko amorraiak jan ditugu: ni alegitarra naiz ta
· Según eso
Amezketarrak? Etzaizkidazu aitatu ere! Gure sukaldean’ itotzeko zorian jartzen
gaituzte
· Nos tienen mareados; no nos dejan vivir... N.B. Amezketarrak. Este nombre se les da
alas moscas en Guipuzcoa
Amil-biderik gaiztoen eta aldatsik pikoenetan’ ain zuzen oi-dabiltz’ nola ordeka zelai
zabaletan
· En las cuestas más empinadas
Amil-biderik gaiztoen eta aldatsik pikoenetan’ ain zuzen oi-dabiltz’ nola ordeka zelai
zabaletan
· En los precipicios más peligrosos, o despeñaderos
Amildu-arren ez leike galdu: egoan ba daki... Txepetxak
· Sabe bien volar
Amildu-arren ez leike galdu: egoan ba daki... txepetxak
· No sufriría daño
Amilka zijoan erria jasotzera dator
· El pueblo que rodaba al principio; que iba a la ruina
Amil-leku baten ganeko aldetik
· Por encima de un precipicio; por el borde de
Amiltokiaren aldeeneko arkaitz-muturretik’ bereganontz deitzen ditu etsaien agintari
nagusiak
· Desde el peñón más próximo al precipicio
Amodio bi’ eztira ondo egoten batera, biotzean
· No se entienden bien; no son compaginables
Amodioa etorri zaut zuri bezala goizdanik
· Desde muy temprano
Amodioak’ berdin eta kide egiten ditu’ elkar maite dutenak
· Los iguala
Amodiorik ez duenak’ ez du minik biotzean
· No sabe lo que es sufrir
Amoina-orde’ begietako argia eman zion, Jesus Jaunaren izenean
· Le dio la vista. En vez de limosna
Amona’ babarrunetan zokoka asi da...: zoko guziak ezagun ditu’ erabiliz lau aldetan.
Eltze-beteren itxaropenik ez du biltzen arta-artean
· Ha comenzado a visar los escondrijos en busca de alubias
Amona’ babarrunetan zokoka asi da...: zoko guziak ezagun ditu’ erabiliz lau aldetan.
Eltze-beteren itxaropenik ez du biltzen arta-arteetan
· No recoge como para llenar un solo puchero
Amona’ babarrunetan zokoka asi da...: zoko guziak ezagun ditu’ erabiliz lau aldetan.
Eltze-beteren itxaropenik ez du biltzen arta-arteetan
· Por haberlos recorrido en todas direcciones
Amona’ bakarrik ari da zorrondoan, seaskari eraginean’ Jesusen neke-bidea kantari
· Cantando la Pasión del Señor
Amona’ bakarrik ari da zorrondoan, seaskari eraginean’ Jesusen neke-bidea kantari
· Meciendo la cuna
Amona nola dago? .- Pizkor dabil, jauna: urteak gainean, ta anka bat bestearekin
joaz... Adin aundia, ta adinentzat sendabelarrik ez
· No hay medicina para los años
Amona nola dago? -Pizkor dabil, jauna: urteak gainean, ta anka bat bestearekin
joaz... Adin aundia, ta adinentzat sendabelarrik ez
· Andando con dificultad
Amona nola dago? -Pizkor dabil, jauna: urteak gainean, ta anka bat bestearekin
joaz... Adin aundia, ta adinentzat sendabelarrik ez
· Mucha edad...; la carga de los años
Amona sukaldera orduko’ mix beltza, isatsa zuti duela, goizean antxe da
· Con el rabo erguido
Amona sukaldera orduko’ mix beltza, isatsa zuti duela, goizean antxe da
· La gata negra
Amonaan zapatak egin zizkidan, zapatari orrek
· Unos zapatones sin facha
Amona-jostorratzak
· Unas agujas especiales cuyo ojo se abría con los dedos
Amonak’ demandaren baten jabe zalakoan’ alde egin zun
· Creyendo que le echaban una bronca
Amonak oraino otoitz-ondarrak ba ditu: ilobak nai orduko, ipuia asten ez du
· Tan pronto como quisiera el nieto
Amonak oraino otoitz-ondarrak ba ditu: ilobak nai orduko, ipuia asten ez du
· Aún le quedan oraciones que rezar
Amonak oro, aurrak besoan, leiora dute joera. Aralarko Aingerua errira sartzean.
· Se asomarán en seguida a la ventana
Amonaren ipuiez asper-bage’ iloba loak menderatzen du, agurka burua
· Cabecear
Amonaren ipuiez asper-bage’ iloba loak menderatzen du, agurka burua
· Le vence el sueño no por aburrimiento de los cuentos de la abuela
Amonaren iritziz’ Malenek zuzenduko du zuen mutil zakar ori... .-San Migel Aingeru
ederra! Ai olako bat!
· Dios lo oiga!
Amon-ori, ikusten danez’ presati-aundia da...!
· Impaciente; que no sabe esperar
Amorantea zen nabusi etxean: NO zen TO; emaztea’ gizon; oiloa’ oilar
· Ella era él... la que mandaba
Amordekoa izan eben
· Era madrastra para ellos
Amore onek idarokitzen zion Aita San Ignazio-ri: Eztut, berriro ta obeki zu maitatzea
beste pagurik nai
· Amarte cada vez más y mejor
Amore onek idarokitzen zion Aita San Ignazio-ri: Eztut, berriro ta obeki zu maitatzea
beste pagurik nai
· Le hacía decir
Amorearen baztarrik-gabekoa!... Jainkoarena
· Oh, amor sin límites! Oh amor infinito!
Amorearen bazterrik-gabekoa! Jainkoarena.
· Oh amor infinito; sin límites!
Amorebietako elkar-artze lotsagarria
· Pacto o convenio
Amorebietako elkar-artzea baino ordu batzutaz lenago
· Pocas horas antes de
Amore-damua ta bildur-damua
· Contrición y atrición
Amorez zora, -erre- nazazu!
· Embriágame...!
Amorrai aiek jaten ez genduan lanik izan
· Como no nos convidaron, no las pudimos comer; no nos fue dado comerlas
Amorrai aundiak’ txikia jan egiten du
· El pez gordo se come al chico
Amorrai aundiak’ txikia jaten du Sal-erosle aundiak ere bai txikia.
· El pez gordo se come al chico
Amorrai eginda etorri naiz
· Calado hasta los huesos; hecho una sopa
Amorraia jatorriz dijoa urera; usoa ta arranoak’ odoien aldera; otsoa sasira ta
satorra lurpera; mitxirrika argira, eta auntza larrera... -Aizu, gizonak ere arrelatsu
gera. -Torizu
· Nos pasa casi lo mismo
Amorraia jatorriz dijoa urera; usoa ta arranoak’ odoien aldera; otsoa sasira ta
satorra lurpera; mitxirrika argira, eta auntza larrera... -Aizu, gizonak ere arrelatsu
gera. -Torizu b
· Por instinto, por naturaleza
Amorraia jatorriz dijoa urera; usoa ta arranoak’ odoien aldera; otsoa sasira ta
satorra lurpera; mitxirrika argira, eta auntza larrera... -Aizu, gizonak ere arrelatsu
gera .-Torizu bo
· Chócala conmigo!
Amorraiak’ ur aunditan
· N.B. Oído a modo de cumplido, por el estilo de a gran señor, gran honor
Amorraiari igarin erakustea bezelatsu bada ere’ au esango nizuke
· Aunque ello sea como querer llevar agua al río
Amorrai-errekako ar-zirriztuak ba zekizkian arek
· Conocía al dedillo los escondites de las truchas en el regato
Amorrainen arrantzua asi dabe
· Abrir la pesca de la trucha
Amorratu jake lenago ez jakitea
· Se han llevado un berrinche: No haberlo sabido antes!
Amorre ematen asi da, zure gona puntuzko ori. Luxatzen
· Empezar a ceder, a perder su tirantez
Amorru biziz eta gogotsu eltzen zion arriari...; lurretik artu’ ta bizkorr-asko erakutsi
bizkarrari... Ostolaza arri-jasotzaileak
· Hacer rozar la piedra con el hombro
Amorruak artu zitun mutil bizkor aiek, au entzutean; eta bere-artan armak utzi
zituzten
· Se pusieron furiosos
Amorruak artu zitun mutil bizkor aiek, au entzutean; eta bere-artan armak utzi
zituzten
· Allí mismo
Amorruak ito bear eban Jaindo lagunaren zapokeriagaz
· No podía contenerse de rabia
Amorru-aldi batek jota idoro eban erregina
· En un acceso de furor
Amorruz beterik atera ziran, gezurra esan zitena armaz josi bear zutela, eginez
· Furiosos
Amorruz beterik atera ziran, gezurra esan zitena armaz josi bear zutela, eginez
· Pasar por las armas; fusilar
Amuari usain egingo deutsie arrainak’ ta gero iges
· Olfatear el anzuelo
Amugilea zan Ankoker; baina amugintzeak eta tanbolinak’ ez eutsan emoten bear
eban-beste
· No le rendía lo necesario
Amuginan edertoen dakianari’ saria
· Al mejor pescador de caña
Amunda Agamunda zearreti gora emen-zijoan Aje-aldera neskea
· Iba subiendo por la cuesta de Agamunda
Amur eman du.- Apoak eraman du.- Antzarak perratzera joan da!
· N.B. Fórmulas irrespetuosas para referirse al fallecimiento de alguien
Amurratu eragiten deust jente orrek... eta ezin dot bakean eroan ezetara-be
· Me sacan de quicio
Amurratu eragiten deust jente orrek... eta ezin dot bakean eroan ezetara-be
· No puedo soportar, tolerar
Amurruak gogor artzen dabenean’ kontuz ibili... zoritxarren bat egin ez daien!
· Cuando se pone rabioso
Amurruak gogor artzen dabenean’ kontuz ibili... zoritxarren bat egin ez daien!
· No vaya a causar alguna desgracia...; a hacer algún disparate
Amurru-arren dira beti baserritarrakaz; koipea langoxeak, seinoritoakaz... Aguazilak
· Siempre regañando a
Amurru-arren dira beti baserritarrakaz; koipea langoxeak, seinoritoakaz... Aguazilak
· Melosos, empalagosos con...; obsequiosos
Amurruen amurruz’ okertu jakozan oso bere adarrak Aker-bizarr-i... Deabruari
· En su furia, acabaron de torcérsele los cuernos a Pero Botero
An agertu dira iru gizon, ibili ta ibili, batera ta bestera, eztakit nik zer egiten
· Yendo y viniendo, moviéndose de aquí para allá
An agertu dira’ ni deungerako puztu ninduen deabruak, eta nik galdu nituzan
lagunak
· Los que me alentaron al mal
An agertu zaizkie marruekotarrak, bost tropa arrigarrizko... Oinezkoak’ lurra
betean; ainbeste mila, zaldizko
· Una infantería que cubría todo el campo
An agertu zan kaka-nasteak’ ez eukan akaburik
· El sucio enredo que allí apareció
An agertuko dira gure bekatuak’ bakoitza bere barren, gain-azpi ta saiets guziekin
· Por dentro y por fuera; bajo todos sus aspectos
An agertuko dira’ ni deungerako puztu ninduen deabruak, eta nik galdu nituzan
lagunak
· Los que yo pervertí
An’ ain bakar ikusi zinan! Gaur emen’ ain laguntsu!
· Tan solo...; y tan acompañado
An al zan au ere? Ikusi du beraz? -Orrek? Puzkarra burruntzin sartu bear balitz ere’
ikusi bearko luke!
· Ese no puede faltar en ninguna parte! Es muy entrometido o curioso
An aldakan zedukan bere Ama
· Junto a sí
An aldare-atzean gordeta gelditu zan, berea gogoan
· Esperando la ocasión; con su plan bien urdido; con su designio
An, an!... dago egurra dantzatu-bearra!
· Allí es donde se debería castigar con rigor!
An ari da ua orain ere baratzuria baina finago
· N.B. Dicho de una persona que se aplica fielmente al trabajo
An ari dira, mingaina dantzatzen dutela
· Criticando, despellejando
An ari dira neska-mutil biok’ lanez elkarren ederra nola irabazi
· Trabajan con empeño por ganarse la gracia el uno del otro
An ari zan ama, amondua egonik ere’ taloak erretzen, lurreko su-lekuan
· Aunque ya muy viejecita
An ari zan ama, amondua egonik ere’ taloak erretzen, lurreko su-lekuan
· En su cocina baja
An ari zan gure mutila, bi begiak liburura zorroztuta, geldi ta kuzkur
· Con los ojos clavados en el libro
An ari zan gure Salbatzailea, guziak arrituz’ galde ta erantzun
· Preguntando y respondiendo
An ari zan ixildu gabe... Itza berrija, Marija, ta beti bat
· Dándole vueltas a lo mismo
An ari ziran danak’ batek bat eta besteak beste esaten tximistak lurrean egindako
zulo aundiari begira
· Haciendo comentarios
An ari ziran umeak, zirri-zarra’ nork obekiago idatzi
· N.B. Onomatopeya de la escritura a pluma
An ari ziran. Zeinek baino zeinek gogorragoa edan... apustuan
· A ver quién era capaz de beber licor más fuerte
An ari ziran’ zintzurra-betean, zanga-zanga edan ta edan
· Bebiendo a grandes tragos
An ari ziranak’ soldadu-agurra egin zidaten: erakutsirik bide-zeuden’ nor nintzan
· Ya se les había notificado por lo visto
An aritu bear izan gendun berriro’ bazkaria zuzentzen
· Preparar la comida
An aritu zait, au t’ ori esanaz, andre legamia
· La empalagosa de ella
An arkitu zuten deabruak utzia’ zentzu osoan, Jesusen oinetan
· En su sano juicio
An armak artu’ ta... ba giatxik ito-itoan, gureai laguntzera
· Y allá vamos, a todo correr; disparados
An arrapatu ditut, zubi berrian’ beste lagun-usteko ez dakit zenbat alper-pila
· Falsos compañeros
An artu zuen Jesus-ek’ geienetako bere bizilekua
· Su residencia habitual
An asi zan bultzaka, lepondoa gorri-gorri’ lertu bearrean
· Todo congestionado
An askok’ estropada au irabaztea zeukaten buruan,... bainan aurten etzan atsegin
gure inguruan!
· Se figuraban vencernos
An atara daben zaratara jo dabe gogo guztiak
· Todos han quedado impresionados
An atera da ostatutik, bere astoa lagun duela’ etxekoai agur ilun bat egin-gabe
· Sin decirles ni un triste adiós
An atera zan oiloa, karaka zeriola’ kabi-zulo batetik
· Cacareando
An ateratzen dituzten irabazietara ezin urreratu gera
· No alcanzamos aquellos sueldos
An azaldu zaigu gure Peilo ori, biraoka, zalaparta bizian, baztar guziak erre ta
kixkali bearrean’ bere mando jator arrekin
· Todo alborotado
An azaldu zaigu gure Peilo ori, biraoka, zalaparta bizian, baztar guziak erre ta
kixkali bearrean’ bere mando jator arrekin
· Hecho una furia
An barrenean’ erreka txiki bat antxintxika zijoan, bere anaiari beste errekatxo bati
laztan ematera
· A besar a
An barrenean’ erreka txiki bat antxintxika zijoan, Bere anaiari beste errekatxo bati
laztan ematera
· Allá abajo
An barrenean’ erreka txiki bat antxintxika zijoan, bere anaiari beste errekatxo bati
laztan ematera
· Corría
An barruan zebilen Mari-Batista ere, beste emakume batzuekin’ maiak jazten
· Poniendo las mesas del banquete
An baserrian’ danak ziran beltzerakoak
· Todos eran morenos en aquel caserío
An batera ta bestera ebiltzan nun-ze-barri batzuk’ ikusguraz urreratu ekioezan
· Unos curiosos que andaban allí de un lado para otro
An batutzen da jenderik askatu eta nasaiena, eta ez oi da egon nork lotsa piska bat
eman
· La gente más desenvuelta
An batutzen da jenderik askatu eta nasaiena, eta ez oi da egon nork lotsa piska bat
eman
· No suele haber quien imponga un poco de respeto
An bear, nai ta nai ez Mikela-Borda’ maitar ez bada’ bederen sukalde-atzeko!
Eztaietako bazkarian
· No podía faltar...; allí tenía que estar
An beeko arri-pausoetan ito da gaur gure Usola
· Vado de piedras
An beekoen izen madarikatua sarrieen aoan darabileenak
· Los que con más frecuencia tienen en los labios al diablo
An berean egiten dituzte beren eskaerak
· Allí mismo
An bero-bero esan nuan zerbait; baina geroztik eztet zotz bat ere aldatu
· De primera intención
An bero-bero esan nuan zerbait; baina geroztik eztet zotz bat ere aldatu
· No he variado un ápice
An bertan arkituko duzu zere esku-emaile ona
· Socorredor
An bertan arrizko gurutze aundi bat altxatu bear zuala sortu zitzaion gogora
· Le vino la idea
An’ besteren bat ibiliko zan, txapela aldrebes jantzi-aziz
· Enredar el asunto; torciendo la marcha de las cosas
An bezelako pinu-basorik ez det ikusi. Berrogei-ta-bost metro luzekoa atera dute
ondozka bat. Sinistea ere!
· Parecería increíble
An bidlu zan erriko jenderik geiena, kale ta baserri
· Del casco urbano y de los caseríos
An bildu zan jendea, patrikarak arin, eta bearrerako gogoa pixu zutela
· Sin dinero en los bolsillos. Exhaustos
An bildu zan jendea, patrikarak arin, eta bearrerako gogoa pixu zutela
· Sin ganas de trabajar
An biltzen da jendea’ zarparik dotoreenak erakutsiaz
· Luciendo sus mejores vestidos
An bizi da gaur Paris-en’ diruz josirik
· Nadando en dinero
An bizi dira, euren oitura zar ta sineste garbian’ iguin-baga janik etxeak dakarrena
· Comiendo sin mostrar repugnancia
An bizi dira, euren oitura zar ta siniste garbian’ iguin-baga janik etxeak dakarrena
· De los productos de la casa
An bizi uen Legazpiar ori, jan, edan eta josta’ errege bat baino egokiago
· Dándose la gran vida... Se dio una vida de príncipe
An bizi ziranak’ kontuan zeuden; israeltarrak leenbizian berai erasoko zitzaietela
etsirik
· Serían los primeros en atacar
An bizi ziranak’ kontuan zeuden; israeltarrak lenbizian berai erasoko zitzaietela
etsirik
· Estaban alerta; vigilantes
An bizi ziranak’ kontuan zeuden; israeltarrak lenbizian berai erasoko zitzaietela
etsirik
· Estando persuadidos de que
An da ba iturria, urruti-gabe
· No muy lejos
An da Buztin, dantzari zenik ederrena: kakotzen asia arren’ dantzan bai lerdena!
· Aunque ha empezado ya a encorvarse
An da emen’ ba da zure bearra
· Buena falta estás haciendo
An da poza, koko-marro jantzteko!
· Qué gozo el de aquéllos!
An da poza, koko-marro jantzteko!
· Disfrazarse de máscaras
An da, Prantzi-muga alderago’ Lantzen aldamena
· Allí están los alrededores de Lanz
An dabil guraso diru-batzailea, arrastaka, bazterrak urratuten’ semea gizon andi
egiten daukala-ta, pozik, adurra dariola
· Arañando por todas partes buscando el modo de procurarse dinero
An dabil, nok-erosi, dantzarik-dantza
· Buscando comprador...; buscando novio
An dabil, xanko-mee, txepetx arina larrean
· De finas patitas
An dabilelako txararik!... Lenago alkateen ta onen izentatea’ bake-baketan egiten zan
· Qué jaleo o embrollo el que tienen allí!
An dabilelako txararik!... Lengo alkateen ta onen izentatea’ bake-baketan egiten zan
· Se hacía con toda paz
An dabiltz’ inon onik eman ez’ ta itzez ta egitez guziik aspertzen
· Sin dejar en paz a nadie
An dabiltz orain, osaki au ta bertzea emanez; baino aunitz mastientzat’ alper gorrian:
galdu baitaukate aurtengo matsa
· Absolutamente en vano
An dabiltza zakurrak zaunkaz’ erbia aurrean dutela
· Persiguiendo a la liebre
An dago Gibelandi, upela baino andiagoko moskorrarekin su-bazterrean’ aparia
zaitzen
· Con una borrachera fenomenal
An dago Gibelandi, upela baino andiagoko moskorrarekin, su-bazterrean’ aparia
zaitzen
· Junto al fogón
An dago gure mutila tente-potente
· Tieso, inmóvil
An dago Mikela-Borda’ mai-ondar guziak txearo biltzeko...: zakua beteko du’ bi-iru
eguneko...!
· Llenar la panza; hacer provisión para dos o tres días
An dago mutil bat, eta usuak sare-biderat itzuli-naiean’ asten da ojuka: urre, urre!
bere txatarra dardarituz
· Agitando su lienzo
An dago mutil bat, eta usuak sare-biderat itzuli-naiean’ asten da ojuka: urre, urre!
bere txatarra dardarituz
· Encauzarlas hacia las redes
An dago oilo nagi bat, aizeak joa, erdi-bizi dagoana
· Baldada por el reuma
An dago oilo nagi bat, aizeak joa, erdi-bizi dagoana
· Más muerta que viva
An dagoz Berriotxoa ta beste gutariko
· Y tantos otros de los nuestros
An dagoz dantzeari begira’ gorputzez-bere okotzeraginoko sabelagaz, atso batzuk
· Embarazo muy avanzado
An dagozan agura txotadunak’ prantsesak dirudie
· Aquellos viejos de cachucha
An dakust eder-ederrik odeiez-gora, izarrik izar doiala’ aingeru baten erara
· Radiante de belleza
An daramazki bere idi zarrak, begi-ondotik makarra dariela
· Sus legañosos bueyes
An dator bere zaar-gaiarekin... emaztegaia
· Allí viene con su futuro... marido; con su novio. N.B. En lenguaje festivo
An dator, beti bezela, ttirriki-ttarraka
· Caminando con lentitud y dificultad
An daude beti biak laguntzeko prest’ inor bear-tzen danean
· Cuando alguien lo necesita
An daude bost egun ontan, ezin ondurik, gure belarrak, eguraldi txarragatik
· Sin poder secarse el heno
An daukaguz beste areik Alemanari aurre emoten
· Resistirle, hacerle frente
An daukate beren etzauntza’ zilarra baino garbiago
· Más limpia que una plata
An dauko sagu-zuloa
· Escondite
An dijoa Ama neskatxa birjina, ederrik eta galantik, ama izan ondoren neskatxa
gelditu zana
· Gentil y hermosa
An dijoa, bein erori eta bein jaiki’ al duan bezela
· Cayendo a cada paso
An dijoa bestea, zortzigarrena erdi-usturik, jira-emanda etxearen atzera’ paretan
kontra berriz eranak ateratzera. Sagardotegiko kontuak
· A desbeber... hacia la pared
An dijoa bestea, zortzigarrena erdi-usturik, jira-emanda, etxearen atzera’ pareten
kontra berriz eranak ateratzera... Sagardotegiko kontuak
· Dando la vuelta
An dijoa Gibelandi aotik sua dariola, au ikustean
· Echando fuego por la boca; furioso
An dijoa gizajoa nai-adina kargarekin, ta bide zabalak ere estu-asko dituala...
· Haciendo eses
An dijoa gizajoa nai-adina kargarekin, ta bide zabalak ere estu-asko dituala...
· Harto bebido; hecho una uva
An dijoa itxasoak arutz
· A ultramar
An dijoakio txakurra nagusiari, burua makur eta buztana ankapean...
· Con el rabo entre piernas
An dijoaz bi lagunak, bapo bazkalduta, matraile gorri-gorriakin’ eta txondarrak
bezela kea boteaz
· Fumando como chimeneas
An dijoaz puskatzera... aurrean jartzen zaiena
· A destrozar, a desbaratar
An dira, an, Aste-Santuko prozesio ikusgarriak! Seguran
· Aquellas son procesiones, aquéllas!
An doa eizaria txakurraz nastean’ bidean gora
· Acompañado de sus perros
An doa esnea ganez!
· Subirse la leche
An doa gure mutila bere ontzian’ itxasoak austen
· A través de los mares; navegando
An doa irugarren anaia’ eskuan ezer ez
· Sin nada en las manos; con las manos vacías
An doaz beeak beera
· Bajando cuestas
An doaz biak’ alkarreri mosuka ezpan bietatik... Kanta zarra
· Besándose efusivamente
An dute Salditseko Beltxa, ziri-bertsuak sartzen ez guziz aketsa
· Lanzar versos satíricos
An dute Salditseko Beltxa, ziri-bertsuak sartzen ez guziz aketsa
· No del todo inhábil; bastante diestro
An ebilen gero’ nun eztegua ta antxe; nun batzarra ta barruan
· De fiesta en fiesta, de jolgorio en jolgorio... infaltablemente
An ebiltzan ikast-etxera-barik Arranondoko mutil sostorrak, iskiratan, atx-zuloetako
osintxoetan besoak sartuta
· Los chicuelos de Arranondo. Iskiratan: a la busca de camarones
An edo beste nun’ guardasola galdu zuun
· Allí o no sé dónde
An egin genitun pozezko negarrak’ ez dira adierazteko-alakoak
· No es posible describirlos
An egin oi-zuten ezkonberriak’ beren barau-ausitzea edo gosari-txikia. Barau-austea
· Su desayuno
An egoan astoa luze’ zan-gino etzunda
· Tumbado todo lo largo que era
An egoan, denda andi baten aurrean zutunik, besoak eunduta’ etxekandrea dendatik
noz urtengo zan
· Con los brazos cruzados
An egoan gozo-gozotan lo’ katu polit bat
· Durmiendo apaciblemente
An egoan gure gizona baztar baten’ danak entzuten barrea ezin eukita
· Sin poder contener la risa
An egoan gure mutil salataria... Ari emon eutsezan emotekoak!
· Buena paliza le dieron
An egoan lenagoko gizon morroskoa adi ta zur’ zal-zainai emoteko txartela eskuetan
ebala
· Allí estaba atento y ojo avizor
An egoan Mikel atseden-antzeko bat artuteko asmoan etorririk
· Tomar un leve descanso
An egoan’ nai ebanari saltzen’ geure albistaria
· A la venta pública
An egon ei zirean mutilok zati baten
· Un buen rato
An egon naiz, landako atakan, egun-txintaren zai’ gautar ua nor zan jakin nai... Nor?
ta Matxin Erreka!
· Esperando el alba
An egon nintzan, erantzunaren begira
· Aguardando la respuesta
An egon nintzan-arte guztian’ ogei lagun baino etziran il
· En todo el tiempo que allí estuve
An egon pixka bat egin nuen
· Me detuve un poco
An egon zan berrogei egunean’ eremuan batetik bestera zebiltzan basapizti eta
larrabereak beste inolako lagun-gabe
· Sin otra compañía que
An egon zan berrogei egunean’ eremuan batetik bestera zebiltzan basapizti eta
larrabereak beste inolako lagun-gabe
· Bestias silvestres
An egon zan ixil-ixilik’ abea letxe. Egon bear! euskeraz eztaki-ta!
· Qué remedio, sino estar!
An egon zan ixil-ixilik’ abea letxe. Egon bear! euskeraz eztaki-ta!
· Como un poste
An egon ziran maian oilasko-puskak, nai zitunak jan
· Para quien los quisiera... Sobraron
An egongo da zaragi bat, ardaoz beteta’ gura dabenentzat; eta, lurra auspaz jo arte’
ekin, ekin ardoari!
· Hasta caer redondo; hasta caer de bruces
An egongo dira lauak’ alde bakoitzetik bina
· Dos a cada lado
An egongo ziran etxeko umeak’ noiz-baino-noiz aterako zan txerria ixtegitik
· Esperando de un momento a otro su salida
An egoteko autuak izatea’ ezer gitxian zeukaten
· Lo estimaban en poco
An egoten ginan mai-inguruan eserita, ordu zarrak eginaz, ezer egin-gabe
· Permanecíamos horas muertas...; horas y horas
An egozan geure senar-emazteak zabal-zabalik... Ez euken poza salgei
· Allí iban bien arrellanados en su asiento
An egozan geure senar-emazteak zabal-zabalik... Ez euken poza salgei
· No habrían vendido su contento por nada del mundo; no se habrían cambiado por
nadie del mundo
An egozan guztienen eskuak’ batenak egin ziran arei txalo egiteko
· Aplauso unánime
An ekin eutson jan ta jan, guren ebanetik’ ase artean
· Se puso a comer vorazmente
An elkar ziran maitez Garazi ta Mikel. Alkartu
· Allí se aliaron por amor
An elkarri zorroztu zitien begiak aurrenez
· Allí fijaron sus ojos uno en otro. Allí se encontraron sus miradas
An elkarri zorroztu zitien begiak aurrenez
· Por primera vez
An emen-zegon neska gaixoa kueba-atakan bildurrez’ iizi ori noiz atarako zitzaion-zai
· Esperando a ver cuándo le salía el monstruo aquel
An emen-zon zegon apaiza, oso aurpegi-argi, barrez bezela
· Alegre y sonriente
An entzun gendun mezea’ ederra zan aleginean!
· Era hermosa de verdad!
An epe luzea irago baino len’ etzan gatx zuri usain ederra artzea
· Barruntar tu santidad
An eraman zituen berekin amar aguazil... esan bear guardia zibil
· Diez policías, digo... guardias. Digo... que diga... N.B. Expresión usual para rectificar
uno su equivocación
An, ermita-ostean, pago baten azpian’ zaragia mardo-mardorik ikusten zan, bere
astotxoan polito ipinita
· Se veía el pellejo de vino bien rollizo
An erori ta emen zutitu’ noizpait ere igo ziran Belabietara...; Toki onean zebiltzan’
Santa-Cruz arrapatzeko!
· Tropezando a cada paso
An erori ta emen zutitu’ noizpait ere igo ziran Belabietara...; Toki onean zebiltzan’
Santa-Cruz arrapatzeko!
· Listos estaban para darle alcance! dicho irónicamente
An erori ta emen zutitu’ noizpait ere igo ziran Belabietara... Toki onean zebiltzan’
Santa-Cruz arrapatzeko!
· Por fin consiguieron
An errealdi ona eginik’ Zebalteko oianerat jo zuen suak
· Haciendo un gran estrago
An esan zana’ ate-atzean bota zuten
· Lo echaron en saco roto...; no lo tomaron en consideración
An eskeini nintzaion nerau, dudan guziaz; bere nindula agindu nion, danak utziaz
· Le prometí de ser su esposa dejándolo todo
An eten, emen koska, salta, joan, gelditu’ bideak biurrak dauzka errekatxoak, nai-
arren zuzen segitu
· Curso accidentado del riachuelo; desigual
An etorran’ lepotik dingiliz zato bat, zimel-zimelik
· Con la bota ya lacia, mustia... Vacía
An etorren Manu, izerdi-basatan
· Bañado en sudor...; sudando a mares
An etorri obea zuun; an etorri aundia zuun
· Ganaba mucho; era un buen puesto
An etorri obea zuun; an etorri aundia zuun
· Mejor situación o porvenir
An etorri zaizkien aiderik aldeenekoak
· Sus parientes más próximos
An etorri zirean atso-agure bi, garbi-garbirik burutik oinetara... azal gorri ederra
arpegietan
· De rostros de hermoso color sano
An etorri zirean atso-agure bi, garbi-garbirik burutik oinetara... azal gorri ederra
arpegietan
· Mostrando limpieza de arriba abajo
An etorri zirean, atso-agure bi, garbi-garbirik burutik oinetara... azal gorri ederra
arpegietan
· Pareja de ancianos
An etzaizkit ibiliko, seme, emen bezela, ortzak ikara
· Allí no te veré tiritando de frío castañeteando los dientes
An etzan da ardi gaixo bat ume-minetan’ lepoa luze, buruz lurrari josia
· Alargando el cuello, y con la cabeza pegada al suelo
An etzan da ardi gaixo bat ume-minetan’ lepoa-luze, buruz lurrari josia
· Con dolores de parto
An etzegoan’ zear-zear bide zar bat besterik
· Faldeando la cuesta
An’ etzitzaigun geiago azaldu’ ezta txingurririk ere
· Ni una mosca...; ni un bicho viviente...; absolutamente nadie
An eukazan iru ispiluak: bularrak ezin artu eutsen biotza’ bere burua an ikusi arte
· Le daba saltos el corazón en el pecho
An’ euskerea maite-maiterik eukiten dabe
· Tenerle mucho cariño
An ez da aurkituten ez sugerik, ez muskerrik’ satarrik daukanik beintzat
· Venenosos
An ez da emengo negarren damurik batere
· Ningún pesar de haber sufrido aquí
An ez dezute inoiz izango’ emengo lagun-arterik
· Nunca tendréis allí el ambiente cordial de aquí; los corros de amigos que tenéis aquí
An ez dute berriz sarbide berririk arkituko bekatuak nere barrura. Zori gaistoan ez
nien leenago ta leenago ere, len zutena galerazi!
· En mala hora no les cerré el paso mucho antes!
An ez dute berriz sarbide berririk arkituko bekatuak nere barrura. Zori gaistoan ez
nien lenago ta lenago ere, len zutena galerazi!
· No tendrán ya más entrada
An ezagutu nituan bost napar gazte, guztiak soka batekoak, zein baino zein
· Todos ellos de la misma cuerda
An ezkerretik osta-ostan lainu-artean tontorra agertzen daben mendia dok Oiz
· El monte cuya cumbre asoma apenas
An ezpaleude bezala daude, gogo guzia barraiaturik
· Distraídos por completo; disipados
An ezta agertzen asarrerik; ez begirada itzalik
· Ni miradas serias; ni caras serias
An ezta egualdiaren aldarterik; beti dago sasoi atseginezko bat. Zeruan
· No hay mudanzas de tiempo
An eztabe nai’ aurrekoari berena kendu ta noberena emon, gura-nai-gurez
· Quieras que no
An eztabe nai’ aurrekoari berena kendu ta noberena emon, gura-nai-gurez
· Quitar lo suyo al prójimo
An galdea artuaz’ jakingo dozu zeozer
· Pregunte Vd. allí y le informarán
An garbituko zituzten beren etsai guziak
· Derrotar, liquidar
An gauza onik etzegoala-ta aitzeki bat eginik’ mendian gora aldapari ekin zion, bere
eginal guzian
· Se lanzó cuesta arriba, con toda su alma
An gelditu bear izan genduan’ ez zerurako ta ez inpernurako... Geldirik
· Hechos unos bobos...; sin hacer nada
An gelditu zan lurrean luze-luze’ muturkada ederra eginda
· Después de darse una buena morrada
An gelditu zan mutil gizajoa’ meta-ziria bezela
· Solo, sin que nadie le hiciera caso
An gelditu zan Napoleon, ingelesen menpean’ asnaseak iraun zion arteraino
· Mientras le duró la vida
An gelditu zirean otso guztiak gitarrea joten’ arterik artu ezinik arkakusuakaz
· Sin poder sosegarse
An gelditzen ziran gure gizonak, buruko zimak tente zituztela, eta bizimodua
aldatzeko kontuak ateratzen... Mixiotako sermoia entzunda
· Con el pelo erizado
An genbiltzan, atzera ta aurrera, baso aietan’ nundik etsaiari aurka egingo ote genion
· Yendo y viniendo de un lado para otro
An gengozan biok jezarrita’ geure auzi-orraziok bata besteari kontatzen... Azi-
orraziok
· Contándonos nuestras vicisitudes, aventuras o cuitas
An gengozan’ tximini batzuen keiak surretan arturik
· Teniendo que aspirar o tragar
An gertatu zanaren berri eztun euskaldunik ezta; lengoa berritzen ez nuke asi nai
· Volver a lo ya sabido
An gertatu zanaren berri eztun euskaldunik ezta; lengoa berritzen ez nuke asi nai
· Volver a lo ya sabido
An geunden’ belarriak erne-erne, ta begiak’ zakur amorratuarenak baino argiago
ginuzela
· Con el oído bien despierto
An geunden’ belarriak erne-erne, ta begiak zakur amorratuarenak baino argiago
ginuzela
· Ojo avizor
An gogor egin die etsai orori; ta zauriturik ere’ antxen egon da, amorrik eman-gabe
· Sin rendirse
An goian orain Iratargiak’ barreka dauka arpegia
· La luna se muestra risueña
An goien, agorra-ezkeroz aize meak jotzen baitu’ arropaz ondo ornitzeko barrendik
esan diot
· Abrigarse bien por dentro
An goien’ agorra-ezkeroz aize meeak jotzen baitu’ arropaz ondo ornitzeko barrendik,
esan diot
· Sopla un vientecillo penetrante
An goiko sasitzan’ zozo-abia bat aurkitu neban
· Jaral
An goiti’ egote txarra
· Hará un estar desagradable
An, gorriak ikusiz, asi zan nire anaitxua, oinez asi arte
· Hasta que supo andar
An, gorriak ikusiz, azi zan nire anaitxua, oinez asi arte
· Padeciendo mil importunidades
An gozo, emen gozo dabilena da alderraia
· Picando por todas partes, husmeando ...; errante
An, gure gizartean’ nor-berak bilatutako zizak goxoenak... esan oi zan
· En aquel ambiente nuestro
An, gure gizartean’ nor-berak bilatutako zizak goxoenak... esan oi zan
· No hay como el mérito del propio esfuerzo
An guti bat egon-ezkero’ aspertzen nintzan
· Un poquito de tiempo
An guztiak egon bear dabe aurrerago ta naiago
· Todos apetecen los sitios más avanzados para ver el espectáculo
An herejeak’ siniskerarik bapere ez eutsen artzen
· Rechazaban la fe
An ibili da argia goiz-argia guziek esnatzen; baino alperrik nor ba da beti
· No falta nunca algún perezoso
An ibili zan gingatik gingara
· En palmas... halagado en todas partes...; en grande...; boyante
An ibili ziran atez-ate galdez
· Preguntando de puerta en puerta
An ibili ziran biargin guztiak, uezaba ugazaba bera aurrenengo zala, aztorauta’ beren
laguna senera ekarri-ezinik
· Sin poder hacerle volver en sí
An ibili ziran biargin guztiak, uezaba ugazaba bera aurrenengo zala, aztorauta’ beren
laguna senera ekarri-ezinik
· Con el amo al frente
An ibiliko zinateke aurraren bila, itsas-ertz, ibai-bazter, erreka ta inguruko zokoetan,
begiak urratzeraino
· Hasta desojaros
An ibiltzen dira gero beraien bizioetan’ batekorik-besteko
· Yendo de uno a otro; hoy a uno, mañana a otro
An igaroko zuten egun osoa jokuan, sardin gaziak janaz’ sagardoz bete-bete egin
arteraino
· Sardinas de cubo
An igaroko zuten egun osoa jokuan, sardin gaziak janaz’ sagardoz bete-bete egin
arteraino
· Hasta hartarse de
An ikasi daroez ekandu gaiztoak
· Allí es donde suelen aprender o contraer
An ikusi genduan Serafin Baroja jauna’ urteak ondotxo izan-arren asko gazte baino
alaiago jendeari farra ugari egin-arazten
· A pesar de sus añitos
An ikusi genduan Serafin Baroja jauna’ urteak ondotxo izan-arren asko gazte baino
alaiago jendeari farra ugari egin-arazten
· Más animoso que ciertos jóvenes
An ikusi genduzan irurogeta-sei neska-mutiltxuak, zintzo ta itzal’ launan-launan,
ordu-erditik ordu-erdira, Jauna agurtzen
· De cuatro en cuatro
An ikusi genduzan irurogeta-sei neska-mutiltxuak, zintzo ta itzal’ launan-launan,
ordu-erditik ordu-erdira, Jauna agurtzen
· Formales y recogidos
An ikusi nuan euskaldun bat euskararen alde egiten’ maketo baten aurrez-aurre
· Saliendo a la defensa de
An ikusi nuan euskaldun bat euskararen alde egiten’ maketo baten aurrez-aurre
· Enfrentado con
An ikusi zirean, katigu egozan andraak, ilak beteta-bere, seinak egiteko traza-
bagarik, alaz ta minez
· Aun cumplidos los nueve meses
An ikusi zirean, katigu egozan andraak, ilak beteta-bere, seinak egiteko traza-
bagarik, alaz ta minez
· Mujeres embarazadas
An ikusi zitun Joxepak ogetakak gizon, danak bel-beltzak’ jo-ta-keia lanean. Ango
zarata!
· Trabajando denodadamente
An ikusi zitun Joxepak ogetakak gizon, danak bel-beltzak’ jo-ta-keia lanean. Ango
zarata!
· Veintenas de hombres
An ikusiko dituzu, egunak dituan ordu guzietan, kantari
· A todas las horas del día
An ikusiko dituzu jai ta aste, ia egun osoan, aulkietan erdi-etzinda, edo ardandegiko
ate-alboari sorbaldaz eutsika’ orkoagatik edo emengoagatik marmarrean
· Con el hombro arrimado al marco de la puerta
An ikusiko dituzu nai-ta ez, damu gorrian’ gaur estaltzen dituzun bekatu andi ta
txikiak
· Mal que te pese
An’ ikusteko dago ondino zer egingo leukeen
· Aún no se ha hecho la prueba
An ikusten ziran abarka-sortak zintzilik
· Colgando montones de abarcas
An inarduen bere aotik iraina ta ikaragarrizko okerreriak eriozala Erlejinoaren
kontra
· Soltando horribles despropósitos
An, inguruko mendigainetako lurrak erabilita’ sekulako gariik biltze emen-zittuzten
· Cultivando las tierras de las cumbres
An itzegiten zituzten beren arteko kontuak; geienean’ asiko ziran’ egualdi-kontu
· Sobre el tiempo
An itzegiten zituzten beren arteko kontuak; geienean’ asiko ziran’ egualdi-kontu
· Allí trataban sus asuntos
An izan zan jentea!
· Qué enormidad de gente!
An izango gara geu-be’ utsik egin-barik
· Sin falta
An izkut-arazi zitun bere mutilak; eta bera’ arontz-onontz asi zan, etsaia noiz
etorriko
· Pasearse de un lado a otro
An jaioa al zera ?... -Jaio ez, ez nintzan an egin...; baina an ezagutu nuun nere burua
· Pero allí llegué al uso de la razón
An jaioa al zera?... -Jaio ez, ez nintzan an egin...; baina an ezagutu nuun nere burua
· No nací allí
An jan eta edan zituztenak’ zertsu ziran ez zekiten
· No habrían sabido decir qué cosas eran
An jardun ginan, al izan gendun-arte’ gure aurrera azaltzen zana ankaz-gora boteaz,
tiroka... laurok
· Dando buena cuenta de todo el que se nos ponía delante
An jazo zan jazotekoa!
· Allí fue Troya!
An joan zan bere bidean aurrera
· Y prosiguió su camino
An joan zan gure Txomin zazpi oinean aidean
· Del golpe voló a siete pies de altura
An joan zan, lepoa luze-luze zuala’ ipurdiari eraginaz
· Con el cuello estirado
An joan ziran, itxasoz da legorrez, Begoinako Amaren jaietara’ ankazurra jaso al
izaeben arranondo-tar arrantzaleak
· Todos los capaces de ir por su pie
An joango zaio ipurtzuriketan
· A hacerle zalamerías interesadas
An joango ziran urrena danak, txanda ezin arturik’ konfesatzera
· Haciendo cola... por buscar turno
An joaten zitzaion iskintxoka arratoi zar ura gure Peilori, ontzakoak erruz ebasteko
ustean
· Se le llegaba furtivamente, aquel ratero
An joaten zitzaion iskintxoka arratoi zar ura gure Peilo-ri, ontzakoak erruz ebasteko
ustean
· Aquel ratero
An juan naz barru-praka utsik’ zer ete zan ikusi-gura
· En calzoncillos
An juan zan kuskur-kuskur eginik...! Bearko juan!
· Vaya si tuvo que marcharse! Qué remedio!
An juan zan kuskur-kuskur eginik...! Bearko juan!
· Con las orejas gachas. Con el rabo entre piernas
An libertadea’ miinean-baarik egikeretan erakusten dabe geiago
· No con palabras, sino con obras
An makulutan’ burdi batzuek kargatzeko lain ba dira: gaiso etorrita osasunduak
utziak ei dira. Urkiolan
· Carretadas de muletas. Grandes cantidades
An makulutan’ burdi batzuek kargatzeko lain ba dira: gaiso etorrita osasunduak
utziak ei dira. Urkiolan
· Dejadas como exvotos por los enfermos curados
An nabarmentzen ziran aguro’ buru argiko gizonak... Gure sagardotegi
gipuzkoarretan
· Allí se daban a conocer...; allí se destacaban pronto
An nabarmentzen ziran aguro’ buru argiko gizonak... Gure sagardotegi
gipuzkoarretan
· Los hombres de inteligencia despierta
An nabil eroa’ n gisa, batera ta bestera begira
· Desconcertado
An’ naiko lanak ba ginuzen danok ere!
· Hartas penalidades teníamos que pasar!
An nebilkien beatz-tartean jiraka nere papera bost durokoa’ ea arekin amar-bat duro
biltzen nituen etxera... Pelota-partiduan
· A ver si conseguía ganar unos diez duros
An negua danean’ emen uda; ta an’ emen baino goizago eguna
· Amanece antes que aquí
An nun datorren gure baserritarra, kalea betean, besoak luzatuta
· Ocupando toda la calle..; como si toda la calle fuera suya; con todo desenfado
An onantzago oker-okerka dagoan etxe gorria zetarako da, ama? .-Aduana dau izena:
sakel utsak bete ta esku otzak berotuteko etxea
· Situada oblicuamente
An onantzago oker-okerka dagoan etxe gorria zetarako da, ama? .-Aduana dau izena:
sakel utsak bete ta esku otzak berotuteko etxea
· Para hacer buenas gangas... N.B. Expresión figurada: Eskuak berotu
An sartu ezkero’ etziran ezer infernuko al-eginak
· Ya nada podían los empeños de
An sartu orduko’ adio zuen belaun-besoetako indarrak!
· La agilidad de los miembros
An sartu ziran’ atsaldekoa egiteko asmoan
· Merendar
An sartutea buruak emon jaustak; eta ba dakik zer ikusi dodan? Atsoak maitxu baten
briskan, iluntzerarte ekinean
· Entregadas al juego de la brisca
An ta emen zabiltzala’ edari biziari ederr-etsi diozu’ ta askotan lausoa jarri zatzu
begietan; bideak estutu eta etxeak jiraka asi dira
· Se te nubla la vista
An ta emen zabiltzala’ edari biziari ederr-etsi diozu’ ta askotan lausoa jarri zatzu
begietan; bideak estutu eta etxeak jiraka asi dira
· Ir haciendo eses por el camino
An ta emen zabiltzala’ edari biziari ederr-etsi diozu’ ta askotan lausoa jarri zatzu
begietan; bideak estutu eta etxeak jiraka asi dira
· Le has tomado gusto al licor
An tokitu ziran’ biaramon osoan
· Allí acamparon o se estuvieron
An urratu zitun karlistak’ Moriones liberalak
· Allí los desbarató o descalabró
An urratu-bearra nintzan ni, sekula guzian
· Atormentar
An urrean egoan izuzkien girtenaz’ jo eban burutik beera
· Le sacudió de arriba abajo...; le vapuleó
An urre-lanean ibilitako zantzua’ garbi zegoan
· Rastro de la exploración de oro
An’ urtebetetsu egin zun
· Un año aproximadamente
An utzi ditut’ txoko batean gorde-gorde eginda
· Bien guardaditos
An utzi zitun bere zerak’ Korputzetako iija bezela
· En desorden como los juncos de la procesión del Corpus
An zan Ankoker, gogotsu joten zoragarrizko soinuak...!
· Tocando con entusiasmo unas piezas deliciosas
An zan dantzau-bearra ta aurresku-egin-bearra!... Azkenean’ neskatilak-be
aurresku-ginan!... Olako atxurrik!
· Qué afán de bailar
An zan dantzau-bearra ta aurresku-egin-bearra!... Azkenean’ neskatilak-be
aurresku-ginan!... Olako atxurrik!
· Habráse visto! Qué espectáculo!
An zan deadarra ta negarra! Berak-bere’ begi bat gitxiagoaz urten eban, ta ganera
iztar bat ausita
· Con un ojo de menos
An zan gure gora-euskadi-azkatuta!... Buruzago entzun nion amaika aldiz jaun arri
dei ori... Baina, bear zan tokian’ ezer etzan agiri
· Cuántas veces le había oído yo proferir ese grito con más garbo..! N.B. Alusión a uno
que antes de la guerra tenía a cada momento en los labios aque
An zan lasterra!... txakurrak lau-oinka, basauntzak ega
· A todo correr
An zan Mikel Eleder, belarri-erne’ ipui ta bertsu jakin-nai
· Atento, todo oídos
An zan poza, an zan gora deadarra gure umeena!
· Qué gozo, qué griterío...!
An zaude bazterretara begira’ Jesusek erran nai dizkitzunetara oartzen etzarala
· Sin atender; sin hacer caso de
An zear arkitzen dezun bideari goraka ibiliaz’ Nabarrara iritxiko zera
· Subiendo el camino que encontrarás por la ladera
An zebilen, an zebilen... bere lanetan
· Andaba afanoso de una parte a otra
An zebilen balea biraka, joan-etorrian
· Yendo y viniendo de un lado para otro
An zebilen bera ere alkandora-utsean
· En camisa
An zebilen beti abioi arraio ura’ guri parra eginaz ederki
· Burlándose de nosotros a mansalva
An zebilen paparra zabalik
· Todo despechugado
An zebiltzan bertako neskatx bikainak, parerik-gabiak, edozinen aurreko egoki
jantzijak
· Vistosamente ataviadas
An zegoan Ama gaxoa, barrua minez kiskaltzen
· Atormentada de ardiente dolor
An zegoan gizategiko ormatik zintzilika gure gizonaren erretratoa: begi biak erten-
bearrean, lastozko txapel andia eskuetan zuala
· Con los ojos desencajados
An zegoan Inazio-Mariren ama, jokoa asi baino lentxoago, beste batzuekin batean
armaila batera igota, bere seme maiteari begiak boteaz bere txiteari lagundu nai
dion oiloa bezela
· Con los ojos clavados en su hijo
An zegoan Joan-Andres’ Azkarragako leio nagusitik etorkizunari gozoro begira
· Mirando con ilusión al futuro
An zegoan larri gurutz-ondoan’ Ama minduraz betea
· La Madre llena de dolor
An zegoan, ontziren bat agertuko zalakoan, itsasgainean... Baina’ alper gaiztoan
· Pero, en vano. No llegaba ninguna nave
An zegoan’ txapelari jira emanaz
· Dándole vueltas a
An zegoen begiak zorrotz itsasoari
· Con los ojos clavados en el mar
An zegoen gal-gal-gal egosten’ topinkada bat baba
· Estaba cociéndose borbotando. Hervía una olla de
An zegok gero Arantzazu!... Oinez joan-etorria egiteko urruti
· No olvidéis a qué distancia está
An zegoken mutil koxkorra zai ta zai... -Zu, anguanekua... alako etxetakoa...: zer bear
zendun?
· Allí estaba, espera que te espera
An zegoken mutil-koxkorra zai ta zai.- Zu, anguanekua, alako etxetakoa...; zer bear
zendun?
· Qué deseabas comprar?
An zegoken mutil-koxkorra zai ta zai.- Zu, anguanekua, alako etxetakoa...; zer bear
zendun?
· Tú, fulano, el de tal casa
An zegon bai, mutila, goxo-asko!
· Y bien a gusto!
An zegon gizona, oila-lokea baino arroago, bere laguntzaileen erdian, apain-apain
jantzita
· Todo esponjado...; arrogante
An zegon jendearen begikoa izandu zan, antxi-antxiketa eder au
· Fue del agrado del público
An zein emen’ nekea bardin dauke... irakasleak.
· Lo mismo aquí que allí
An zer berri da? Mintza zaite
· Qué noticias hay de allí?
An zer egin bear du? auzoko pago zarrari begira egon?
· Aburrirse de no poder hacer nada
An zer pasatzen dan’ dakienak daki!
· Cualquiera sabe!
An zeruan ezta ekusten begitarte ona baizik
· Allí no hay malas caras. Todo es mutua complacencia
An zetorren peoi gizajoa, sardinaren bati bizia aterata nagusia gogotik gosaltzen ari
zan bitartean
· Después de desayunarse con alguna mísera sardina
An zetorren saletxetik, muinatzean beera, emakume eder bat’ ez berez bezin liraina
· No tan esbelta como le hubiera correspondido ser por su natural
An zeuden asnasik-gabe etzanda
· Tendidos exánimes
An zeuden beste aiek, denda-aurrean, aboa zabalduta, kana bat bidean
· Con un palmo de boca abierta
An zeuden bidean zai’ bi mutil, aritza baino gogorragokoak
· Dos chicarrones fuertes como robles
An zeuden, guzi-guziak: ez bat geiago’ eta ez bat gutxiago
· Ni uno más, ni uno menos
An zeuden sal-erosleai angoak eragin ziezten
· Los puso en fuga
An zeudenak’ etzioten itzik atera
· No le respondieron palabra
An zeukan egurren erdian baba-eltzetxoa gar-gar: ura zan Joanesen asti-egunetako
janari ona
· El regalo que podía permitirse los días de menos trabajo
An zeukan egurren erdian baba-eltzetxoa gar-gar: ura zan Joanesen asti-egunetako
janari ona
· Hervía el puchero de habas
An zeukan paperak jarria’ zenbaitxe induljentzi irabazten ziran
· Cuántas y cuántas indulgencias
An zeuzkan bazterturik senarraren erropa batzuek
· Retirados para el desecho
An zeuzkan bere alabatxoak’ negar-da-negar
· Sumidas en llanto
An zeuzkan iskilinbak
· Cachivaches. ?? N.B. No se trataba precisamente de alfileres
An zeuzkaten salgai beren gaztai, arrautz, oilanda ta oilaskoak’ otarretan edo lurrean
zabal-zabalik
· O extendidos en el suelo
An ziak!... eta ba ziak!
· Disparado como un rayo
An zijoan amonatxoa baserrira’ neskatxa gaztea baino pixkorrago, ardatza baino
tenteago, bere artean mintzatzen
· Más tiesa que un huso
An zijoazen girliz beteaz bide guzia bareak
· Echando baba
An zinan, Jauna’ ixilik sortu nintzanean; nire geroa’ an zenekusan Zuk argirik
· Ya veías claramente mi futuro
An ziralako ustetan joan nintzan
· En la creencia de que estaban allí
An ziran danak’ zutitu ziran, danak beldurrak aidean
· Todos amedrentados, acoquinados
An ziran estuasunak, oroitu ezinez!
· Qué apuros!
An ziran Gipuzkoako bertsolari guztiak: Balentxiren mende daudenak
· Vencidos todos ellos por B
An ziran ikustekoak, danbolina eta dantzariak! Ark ez nai jo soinu zarrik’ eta oek
berrietan dantzatu nai ez!
· Había que ver aquella porfía de unos y otros!
An ziran mila gizonak’ bat-batera orruaz asi ziran
· De repente empezaron a gritar
An ziren azindak’ diru ederra egin dute. Merkatuan
· Se han vendido a buen precio
An zituen’ jaio zeneko, bare aldakan’ zeruko aingeru guziak
· Tenerlos a su lado
Ana’ adinean oso eldua zan
· Era de edad muy avanzada
Anae bi bizi zirean antxina: bata gorra, bestea belarri-zurra
· De oído perspicaz, fino
Anai alproja erropa bat bakarrik zuela munduan?... Aren esanak dira, bai!
· Así suele hablar él, efectivamente
Anai biak’ besarkaturik luzaro egon ziran laztanka
· Estuvieron largo rato dándose besos
Anai Elias eta beste lagunak’ ikara bizian zeuden, itzaldi au adituta
· Estaban asustados
Anai Elias: jantzi orretxek ondo emango likit ba niri ere!...
· Sabes que me caería bien ese vestido?
Anai Eliasen biotza’ erretzen zegoan, Frantziskoren egite onekin
· Estaba en brasas
Anai, gauz batean uts egin dezu: geiago jantziko ez badezu ere’ gaur lepoko txilibista
beltza ipini bear dezu
· Te falta un detalle
Anai, gauz batean uts egin dezu: geiago jantziko ez badezu ere’ gaur lepoko txilibista
beltza ipini bear dezu
· La corbata negra
Anai gaztea’ arlote batekin ezkondu zan
· Con una mujer de humilde condición
Anai, guazemak mendi-aldera? esan zioken Abel-i. Ta on gaitz pentsatzen ezer ere
etzuenak’ guazen! erantzun ziokien
· él, que nunca sospechaba mal de nada
Anai maiteok, sinistu gero!... Irabazia ortxe dago-ta, jarraitu ukuiluari! Esneak diru
egiten du, ta zerutan dago okela!
· Que la leche y la carne rinden mucho
Anai maiteok, sinistu gero!... Irabazia ortxe dago-ta... jarraitu ukuiluari! Esneak diru
egiten du ta zerutan dago okela!
· Vuestro interés está en la ganadería
Anai orren karta minduaz’ zer esango dizut?
· Sobre la dolorida o amargada carta de
Anai Pedroren obian egiten ziran mirariak’ kaburik etzuten... eta beti ba zan jendea
komentuan. Mirariak mirari’ etzitzaion uraxe ongi iduritzen Frantzisko-ri
· Aunque se tratara de milagros
Anai zarrari’ biotza laztu zitzaion, eta diruaren aurrean laster zan auspeztu
· Endurecérsele el corazón
Anai zarrena’ abogadu egin zan; bigarrena’ mediku; gaztenak etzuen nai
buruzpiderik artu’ ta aitaren ondoan bizi izan zen
· No quería tomar determinación ninguna
Anai zarrena ba doa bidez’ besoan saskia, ondotik ezpaineraino sagarrez gorria
· Canasta llena de manzanas... hasta los bordes
Anai zarrena ezkondu-ezkero’ senideak banan-banan lanera atera bear norabait,
sasoi batera iritxi-ezkero beinepein
· En llegando a cierta edad
Anai zarrenak’ asarrearen asarrez’ etzun etxera sartu nai izan; bainan aita erreguka
irten zitzaion
· Se irritó y no quería entrar
Anaia ateratzen dala’ ni etxean geldituko naiz
· Si sale el hermano
Anaia bat ba nuen, haurra nintzelarik; soldado juan zen eta, nik ez dut berririk
· No sé nada más de él
Anaia’ beste biotzetakoa da
· Tiene mejor corazón
Anaia biak jo ditu adakiaz burutik beera’ ta an dagoz aiena baten
· Dando gemidos; en un ay
Anaia biak jo ditu adakiaz burutik beera’ ta an dagoz aiena baten
· Les ha dado de arriba abajo con una estaca
Anaia dator’ Maritxoren soin-berritzea ta itzaldia egitera
· A presidir la toma de hábito
Anaia datorrelakorik’ eztet sinisten
· No creo la noticia de que viene
Anaia etorri daneko berririk eztet
· No tengo noticia de que haya venido el hermano
Anaia etorriko eztalako ortan’ abiatu da
· En la creencia de que no vendrá
Anaia etortzean’ joango naiz aizea artzera.- Alkarrekin zoazte! -Biok? .-Naiz
· Digo yo!... Por qué no? Qué inconveniente hay?
Anaia etortzean’ joango naiz aizea artzera.- Alkarrekin zoazte! .-Biok? .-Naiz
· Id los dos
Anaia ezkondu zaigu...: ez du nai mutiltzar; suertean egin du etxe eta baztar
· No gusta de permanecer solterón
Anaia Frantzian degu... -Leen ere ezta ba an ibili-zaarra
· Pues no hace aún mucho tiempo que había vuelto de allí...!
Anaia gaztea ezin-ikusiak artu zuen Agar
· Agar le tomó envidia a Isaac
Anaia il zaitzu? .-Bai, ala egoki edo
· Tal vez estaría determinado así
Anaia koldarra, nora oa igesi, oilo ori?
· Por qué huyes, cobarde?
Anaia Leon bide-lagun arturik’ ibai zabal baten bazterrean zijoan bein, gau batez,
ilun lodian’ laguna lagun edo ez, ibaira erortzeko zorian
· Solo o con su compañero
Anaia Leon bide-lagun arturik’ ibai zabal baten bazterrean zijoan bein, gau batez,
ilun lodian’ laguna lagun edo ez, ibaira erortzeko zorian
· En plena oscuridad
Anaia Mateo’ tuntun-aldiarekin arkitzen zan
· Estaba de malas; de mal genio
Anaia noiz dator? .-Luzenean’ bederatzitan etorriko da
· A más tardar
Anaia, ontasun asko ba dut; iduk zatzu zureak zure!
· Quédate tú con lo tuyo yo no lo necesito
Anaia! Zartuta ago’ ta osasuna ere ez daukak oso betea... Gauzak egin biaiukek.
Elizakoak artu
· Deberrias prepararte a la muerte recibiendo los últimos sacramentos
Anaia! Zartuta ago’ ta osasuna ere ez daukak oso betea... Gauzak egin biaiukek...
Elizakoak artu...
· No andas muy bien de salud
Anaia zuenez bezela’ pozik lagunduko zietela, esan zidaten
· En atención a que
Anaiagaitio ibili zan gerratean
· En vez del hermano; en sustitución
Anaiak’ alkarren barri eztakiela dabiltza
· Andan disperdigados. Cada cual por su lado; no se entienden
Anaiak etzion aditu nai itzik’ eta bialdu zuen aurrean etxetik
· Lo mandó a paseo
Anaiak etzion aditu nai itzik’ eta bialdu zuen aurrean etxetik
· No le quiso escuchar
Anaiak ez digu eskribitzen... .-Bera ere’ beste onenbestean egongo da... zergatik
etzaion eskribitzen
· Lo mismo dirá él
Anaiak’ Joseren damuz zeuden
· Le tenían envidia
Anaiak zure aurka zerbait dula an gogora bazaizu’ ... zoaz leenik anaiarekin
onezkoak egitera
· Ve primero a reconciliarte con
Anaiak-legez’ alkar artu dabe
· Tratarse mutuamente como
Anai-antzean ez’ baino tiroka artu zitun
· No como a hermanos
Anaiaren bila bialdu zuen amak alaba; ta non arrebak anaia etxera eramango
zuen’ ... bera gelditu zan aiekin batean
· Lejos de traérselo; se quedó ella misma
Anaiaren ordaina artzeagatik’ ... irurak il ditzek!... alajaina!
· Con que en represalias por la muerte de su hermano, nada menos que dar muerte a los
tres!
Anaiaren ordaina artzeagatik’ ... irurak il ditzek alajaina!
· Por vengar lo hecho con...; en represalias por
Anaiaren uberan sartuko naiz
· Al arrimo de, al amparo de. N.B. Expresión metafórica tomada de la marina: a la estela
de
Anaiari gerta zitzaiona ikusi-arren’ besoak bilduta egon ziran irurak
· Se estuvieron cruzados de brazos
Anai-arreba biak’ ordu jakinerako Tribunalean aurkeztu ziran, erriko andizki eta
pertsona bikain danak lagun zituztela
· A la hora convenida
Anai-arreba biak’ ordu jakinerako Tribunalean aurkeztu ziran, erriko andizki eta
pertsona bikain danak lagun zituztela
· Acompañados de los personajes de más categoría
Anaie berekin zeuken... Ardoak burua nasirik zegoen
· Estaba bebido y desatinaba
Anaie beti galdezka emen-zeuken; ta atzenean’ ze gertatzen zitzaion esatera beartu
emen-zon
· La obligó a confesar la verdad
Anaie bi ziran, eretxiz ez bardinak
· No concordes en sus juicios
Anaien aierkuneari errekin geiago eman zion Joseren bigarren ametsak
· Echó aún más leña al fuego; al odio de sus hermanos
Anaitasunik ez du gaurko gizadiak’ usai goxoa badute ere oitura berriak
· La humanidad actual ha perdido el sentido de la fraternidad
Ana-Josepa’ samin-itxura-gabe’ eztaietan ibili zan, jo ta ausi, aruntz ta onuntz,
paperen eske ta soineko bila
· Se hallaba como en su elemento
Ana-Josepa’ samin-itxura-gabe’ eztaietan ibili zan, jo ta ausi, aruntz ta onuntz,
paperen eske ta soineko bila
· Toda afanosa
Ana-Josepak’ betondoa zimurtuta, betiko aserre-itxuran erantzun zion
· Fruncido el ceño
Ana-Josepak, joandako edo etor-bearreko gauzak gogoan zituan eztakit; baina ajola
andia zerabilen eskuarteko zereginean
· Las cosas del futuro
Ana-josepak, joandako edo etor-bearreko gauzak gogoan zituan eztakit; baina ajola
andia zerabilen eskuarteko zereginean
· Ponía gran cuidado o atención en su labor
An-artean’ bide gaistotik dabiltza
· Entre tanto
Anartxisten sudurrik nehork ez du han ikusi
· Nadie ha visto asomarse allí ningún anarquista
Anbat ango begiragin gogorren artean
· Entre tantos despiadados espectadores
Anbat arinen garbitu, zeuen gugazko zorrak!
· Saldad la deuda cuanto antes
Anbat bide ta zoko geiago arkitzen ditu bere gaiztakerietarako
· Más ocasiones y escondites
Anbat, euskeraz esan balitu itz oek, egunari zegokionez!
· Si al menos las hubiera dicho en vasco...!
Anbat lasterren urten egik ortik!
· Sal de ahí inmediatamente!
Anbat oraindik, irakurlea, pazkoaz egin ez dezu! Arbiak loretan daude!
· A lo mejor...; quizá
Anbat oraindik, irakurlea, pazkoaz egin ez dezu! Arbiak loretan daude!
· Tal vez aún no has cumplido con pascua
Anbat oraindik, irakurlea, pazkoaz egin ez dezu! Arbiak loretan daude!
· Ya es el tiempo del cumplimiento pascual
Anbat zaio egitea gauza bat’ nola bestea
· Lo mismo se le da; le es indiferente
Anbat zan guretzat eguzki goxoa, nola aize otz edo elurra ari bazuan ere... Ez ginan
ezergatik atera-gabe geldituko
· Lo mismo nos daba...; nos era indiferente el tiempo que hiciera
Anbat-anbat’ auzoetako geienak ba dakizkite; eta nola ere beinikbein azken-juizioan
mundu guziaren aurrean agertu bear dituzu
· Y por de pronto; comoquiera que sea
Anbat-anbat’ auzoetako geienak ba dakizkite eta nola ere beinikbein azken-juizioan
mundu guziaren aurrean agertu bear dituzu
· Muy probablemente... lo saben; es muy fácil que los sepan
Anbateko pitxi galanta igortzen dizuegu
· Tan preciada joya
Anbatik anbatean’ naiago det ardikia, txaal-aragia baino
· Puesto a escoger entre los dos
Anbatik-anbatean’ au naiago nik
· En igualdad de circunstancias; de condiciones
An-be’ inoren gauzaen zaleak dira
· Amigos de lo ajeno
An-bere’ orretarikoxe matrakea erabili dabe
· La misma canción o monserga...; la misma copla
An-beste irabazte-leku’ emen-be egin lei
· Lugares donde hacer negocio
Anbiako iturria ere’ grina berperekoa da: euri-denporan loitutzen dana
· Tiene la misma particularidad
Anboto’ kapote zuriakin dotore agertu jaku; alan ba’ emen-be laster da edurra; ta
mukurrak palta egingo dabe oraindinokuan, su-bastertxuan
· Ya se ha puesto su manto blanco
Anboto’ kapote zuriakin dotore agertu jaku; alan ba’ emen-be laster da edurra; ta
mukurrak palta egingo dabe oraindinokuan, su-bastertxuan
· Harán falta troncos en el hogar
Anbotoko artzuloan egoten ei-da egunez goruetan eta goruetan neskea; baina ezer ez
ei-du iruten
· Hilando y más hilando pero sin lograr formar el hilo
Anbotoko atxa baino mandokeri izugarriagoa da ori
· Disparate o barbaridad descomunal
Anbotoko atxa lako bekokiaz egoan
· Frente ceñuda
Anbotoko beleak’ Anboton gura Ez du arrazoi ain gitxi
· A cada cual le tira su tierra nativa
Anbotoko beleak’ Anboton gura Ez du arrazoi ain gitxi
· No le falta razón a quien prefiere su tierra a la extraña
Anbotoko seinorak baino betozko beltzagoa jartzen du neskazar erlabio onek
· Frente ceñuda
An-da-emen bela egiten duna... Beti lanari josten zaiona
· Uno que siempre está pegado al trabajo
An-da-emengoei begira tontorretik’ bi ordu t’ erdi egon ginan
· Contemplando los alrededores
Andaluz edo napar... Nundik eztago, gaur?
· Gentes de todas partes en el país
Andaluziako trozoetan’ arrantxero asita mutil nagusira eldu zan
· Llegó a sobrestante
Andaluziara eldu zireanean’ ekaitz guztiz gogor batek, jo bateti ta jo besteti’ beingoan
apurtu, sats egin ebazan ontzi ak
· Batiéndolos por todos los costados
Andaluziara!... Lekutako amen etxera bialdu naienduen!
· Pues no me enviaron poco lejos!
Andere gaixuak galdurik ditu bi lumaino hegalpetik
· Eufemismo para dar a entender dos caídas morales
Andere gaztia: zu maite zaituna’ ez da ene baitan... Etzaitela, ez, egon naigabetan!
· Pierde cuidado!... No pases pena!
Andere Gobernamendua, Lapurdin esan oi dutenez... Madame la Republique
· Madame la République
Andere orrek ontzat artzen ez badin mandatua’ zuri-zuri esaion’ orrelako deiak neri
bialtzen ez dedila alperrik ibili... Goxo-goxo; zatarkeri-gabe.
· Dile con toda finura que
Anderea: zure iloben laguntza esker zinuke! --Ilobak?... Etzaizkit urbiltzen’ debrua
kurutzera baino
· Te vendría bien
Anderea: zure iloben laguntza esker zinuke! -Ilobak?... Etzaizkit urbiltzen’ debrua
kurutzera baino
· Huyen de mí como el diablo de la cruz
Andereino perkatxa auxe!... -egin neban neure kautan
· Vaya una mujercita más activa y despierta!
Andi aurrekoa’ lapurretea da
· Lo que pasa de ahí; lo que excede
Andi beelako batean’ lapur-sail bat etorri emen-zan arbola aren beraren azpira
· De allí a poco rato
Andi denboratara’ Arbeldiko zubipean azaldu emen-zan eskuko beatz bat
· De allí a largo tiempo
Andi egin daitenean arbolea
· Cuando crezca
Andi izate-arren’ enoa inora: ez dot estutu-gura’ igo nairik gora; nausitasuna baino’
mendeko dot oba
· Más me vale estar a las órdenes de otro
Andi izate-arren’ enoa inora: ez dot estutu-gura’ igo nairik gora; nausitasuna baino’
mendeko dot oba
· No doy un paso por
Andi izate-arren’ enoa inora: ez dot estutu-gura’ igo nairik gora; nausitasuna baino’
mendeko dot oba
· No quiero darme prisa o apurarme por
Andi urruti-bage emen-zegoon’ pigura gaiztoko zakur bat...
· Un perro de mala catadura
Andia baino andiagoa da’ zure biotza zulatu duen lar zorrotza
· Herir, lastimar, afligir
Andia baino andiagoa da’ zure biotza zulatu duen lar zorrotza
· Indeciblemente grande
Andia da’ atun orrek iparren barrura daroan abiadurea
· Es sorprendente la velocidad con que va al norte
Andia da ene mina: esan nai ta esan-ezina
· Un dolor íntimo que por su naturaleza se resiste la lengua a declarar
Andia da ene mina, esan-nai ta esan-ezina
· Es indecible lo que siento
Andia da’ jan-bearrak eta bizi-naiak abere ta gizonai ematen dien indarra edo adorea
· El hambre y el instinto de conservación
Andia da Jaunaren errukia...: begiratuko al du guzaz ere!
· No dejará de tener piedad de nosotros!
Andia da nonbait-bere nire bekatuen astuntasuna’ bada lurra jo-eragin deutsue,
Jauna
· Te han hecho dar en tierra
Andia da nonbait-bere nire bekatuen astuntasuna’ bada lurra jo-eragin deutsue,
Jauna
· Grande es, por lo visto
Andia da zuloa? -Zugaz bi bestekoa bai
· Dos veces tu altura
Andia da zure kontua!... Egun argitan beste guztiak lanean dagozan artean’ ... zu lo!
· En pleno día
Andia da zure kontua!... Egun argitan, beste guztiak lanean dagozan artean’ ... zu lo!
· Es extraño tu caso!... Eres terrible!
Andia dok eurena orratio! Orain etxoek euki sekulan gauza baten naia’ ta orra! inoz
alkartu dozak nai baten’ inoz baino asarreago geratzeko!
· Por fin han coincidido en algo
Andia dok orraitino, orregaz zer-ikusi dauken guztiak ibiltea egun atan ain su ta gar!
· Qué extraño, de todos modos
Andia dok orraitino orregaz zer-ikusi dauken guztiak ibiltea egun atan ain su ta gar
· Todos los relacionados con
Andia dok orraitino, orregaz zer-ikusi dauken guztiak ibiltea egun atan ain su ta gar!
· Hechos una furia
Andia dok orratino kirten onen ekina!... beti noz ezkonduko nazan itanduka.
Bestelako adarra dok gero!
· Qué pelma, qué latoso!
Andia dok orratino kirten onen ekina!... beti noz ezkonduko nazan itaunka. Bestelako
adarra dok gero!
· Qué matraca me está dando este importuno!
Andia zan balea, ta azkarra ibilian
· Veloz
Andiagoak dira gorputzeko gaitzak sendatzen baino’ eriozko pekatutik animak
ateratzen len da gero alde guzietan egin dituzun mirariak
· Cada vez en mayor número
Andiagorik-be egin bear jauskuek orreik!
· Ese es capaz de hacernos algo peor
Andiak dira itsasoaren osinak eta bazterrak
· Los abismos y senos del mar
Andiak direala-ta... beti txikiak buru-buruan joten ibili? Noz edo bein txikiai-be
elduko jake euren txandea
· Abusando de su prepotencia
Andiak direala-ta... beti txikiak buru-buruan joten ibili? Noz edo bein txikiai-be
elduko jake euren txandea
· Día llegará en que
Andiak esatekotan’ erakusmenekoak esan!
· Puesto uno a decir disparates
Andian ta txikian’ bere itzekoa da
· Fiel a su palabra; cumple lo prometido
Andi-andika baten baino ez bada-bere’ ondo izango dala deritzat Mezea zelan entzun
bear dan erakustea
· Aunque sólo sea en líneas generales
Andi-andika esango deutsut, salto baten-legez: entzun egidazu gogo onagaz
· A grandes rasgos, en términos generales
Andi-andika esango deutsut, salto baten-legez: entzun egidazu gogo onagaz
· Préstame atención
Andi-andirik joan zan
· Se fue sin más ni más; sin motivo
Andiena zanean lagun bien zoriona’ gatx andi batek oera bota eban gizona
· Le obligó a guardar cama una grave enfermedad
Andienak diruditen gauzak ere’ eztira ezertako’ barren onaren mentikak ezpadira
· No sirven para nada
Andienaz aurrera dijoa ori
· Va bajando; va en decadencia
Andi-etxe eta andi-naikoetan’ mirabeak beren bakarrean jaten dute, eta ez nagusiak
duten guzitik... Emen’ guziok berdintzen gera
· Aquí nos tratamos en todo por igual
Andi-etxe eta andi-naikoetan’ mirabeak beren bakarrean jaten dute, eta ez nagusiak
duten guzitik... Emen’ guziok berdintzen gera
· Comen aparte
Andi-etxeetako otseginak
· Sirvientes de casas pudientes
Andigura zala esan ez-egioen
· Ser ambicioso
Andik alde egin nuen: lotsa bai zen an egotea!
· Pues era vergonzoso estar allí
Andik aldean dagoen erri batean
· Un pueblo cercano
Andik aldi batera’ sitsa baino apainago jetxi zan Auxtina: Ama, Joxe or dator eginaz
· Al cabo de un largo rato
Andik aldi batera’ sitsa baino apainago jetxi zan Auxtina: Ama, Joxe or dator eginaz
· Toda peripuesta
Andik amairugarren urtean
· De allí a trece años. Al cabo de trece años
Andik anitz luzatu-gabe ilerazi zituen
· Sin pérdida de tiempo
Andik apur, emendik apur’ guk beti ere eultzia bildu dugu, zuzen edo makur. Lapur-
txikiren kontuak
· El hecho es que
Andik apur, emendik apur’ guk beti ere eultzia bildu dugu, zuzen edo makur. Lapur-
txikiren kontuak
· Por buenas o malas artes
Andik arago’ soroa daukate, gurdibidea tarte
· Separado por el camino
Andik ateratzeko edo ango sua arintzeko’ nork-nai egin behar diona
· Aliviar, amortiguar
Andik atzera’ Vailadolid-era
· De allí, vuelta a
Andik aurrera’ anai bien poza ta Joainixioren iluna besterik ez zan ikusten etxe artan
· Tristeza de J
Andik aurrera’ arreba eztitzen asi zan alegin guztian Patxi
· Empezó a dar buen trato a la hermana. A adularla por todos los medios
Andik aurrera baketan izango ebala Bizkaiko jauntza esan eikean
· Que ejercería pacíficamente el señorío
Andik aurrera’ begi batekin gelditu zan ikus-nai ua
· Aquel curioso; aquel indiscreto
Andik aurrera’ begiz utzi du mutila Garazik; maldar aietan’ naiko lana du bere
burua gelditzen
· Lo ha abandonado con la vista; lo pierde ya de vista
Andik aurrera beti ebilen’ biarginari nundik akatsen bat bilauko
· A ver por dónde sacarle alguna falta
Andik aurrera’ bi lagunak etzuten pagatzeko lanik izan, nai-aina edanagatik
· No tuvieron por qué molestarse en pagar
Andik aurrera, bide-alditxo bat lurraren azpian dijoala igarorik’ iru puskatan irteten
da ibai andi au, Iru-erreketa esaten zaion tokian
· Un pequeño trecho de camino
Andik aurrera bide-alditxo bat lurraren azpian dijoala igarorik’ iru puskatan irteten
da ibai andi au, Iru-erreketa esaten zaion tokian
· Desemboca por tres brazos
Andik aurrera’ etzan Larraburu-rekin gizonik izan. Bein kolpe ura artu ezkeroztik.
· Ya no fue capaz de hacer gran cosa; quedó incapacitado para todo
Andik aurrera’ gauzak ez ziran okerrago izango
· El porvenir se presentaba más halagüeño
Andik aurrera, geldi-une andiak eginaz’ Debako erriaren ondora igarotzen da
emekiro, ibai au
· Formando grandes remansos
Andik aurrera’ makina batek ikusi zun Joainixio, sudur-zapia aterata bi umeai
sudurrak ziztu-azitzen
· No fueron pocos los que le vieron
Andik aurrera’ makina batek ikusi zun Joainixio, sudur-zapia aterata bi umeai ziztu-
azitzen
· Limpiándoles los mocos con el pañuelo
Andik aurrera Mariak’ lengo aldean ederki artzen zuen bere senarra
· Le daba un trato mejor que antes
Andik aurrera’ mendi itxua da
· Cubierto de espeso arbolado
Andik aurrera’ ondo baino obeto artzen zuten seme-errainak; eta azkenik’ nai
bezelako zartza igarota, hil zan
· Una vejez regalada o confortable
Andik aurrera’ ondo baino obeto artzen zuten seme-errainak; eta azkenik’ nai
bezelako zartza igarota, hil zan
· Le trataban lo más bien
Andik aurrera’ ondo baino obeto artzen zuten seme-errainak; eta azkenik’ nai
bezelako zartza igarota, hil zan
· Por último
Andik aurrera zelai-zelai dago bidea
· Camino llano
Andik aurrera ere’ ba dago eskuak bete lan
· Aún queda mucho quehacer... No han terminado aún las cuitas
Andik aurrera ere esaten nion’ bainan ez alperrik! Bereala maldezioka asten zan
· Pero,... como si no!
Andik aurrerako berririk’ ez nezake eman
· No sabría decir qué pasa o qué pasó después
Andik aurrerako lanak’ aguro egin zituzten
· Las operaciones restantes
Andik aurrerakoa’ beste orrek egin bearko du
· Lo restante
Andik aurrerakoa’ guk-bestek ez daki
· Qué es lo que pasó después; la continuación de la historia
Andik aurrerantzean’ arnasa errezagoa ta gozoagoa artuten eban Karlos-ek
· Respiraba más tranquilo
Andik’ aurrez-aurre ikusten da Urkizu
· Se ve frente por frente
Andik azturantzean’ emoteko-ka etorri zan
· Vino suplicando que se lo diese
Andik azturantzean’ emoteko-ka etorri zan
· De allí a mucho tiempo vino diciendo que se le diese
Andik ba zijoala jakin zutenean’ oina aldatu baino len berentzako lagun bat eskatu
zioten
· Antes de partir de allí
Andik Bankura joango gera’ zure izenpea utzi dezazun
· Echar la firma
Andik Begoinaratea’ txakada baten egin eban
· En un dos por tres
Andik bein ere irteteko usterik ez dago
· No hay esperanza de salir de allí
Andik bereala’ bidean goazela’ begiz-begi da Santa-Garazi elizatxoa, burua erakus-
naia
· Se divisa frente por frente
Andik bereala’ bidean goazela’ begiz-begi da Santa-Garazi elizatxoa, burua erakus-
naia
· Ufana de dejarse ver; ufana de sí misma
Andik beste alderaxeago’ ikusten ziran ganaduentzako beste gauzak: soka, kopeteko,
kurtere gurt-ede ta abar
· Algo más a un lado
Andik bi urteren buruan il zan’ Jainkoa-gana menaz biurtu zalako ezagubide eta
aztarnak utzirik
· Dejando señales de haberse convertido de veras
Andik bigarren arkupera’ bide andirik ez euken; da gelditxoago joanda-bere’ laster
elduko zirean
· No les separaba mucha distancia
Andik bost mila urteren aldean
· De allí a unos cinco mil años
Andik’ denak bazkari egitera joan gera, nor oinez, nor beribilez
· Quién a pie, quién en coche
Andik denbora asko-gabe il zan, gizagajoa
· Poco tiempo después
Andik denboraren buruan
· Al cabo de un tiempo
Andik denpora-garrenean azaldu zan
· De allí a mucho tiempo
Andik edo arantzagotik
· De allí o de otra parte
Andik edo emendik’ gure apaiza kartzelara eramateko bideak egin zituzten
· No dejaron resorte por mover, a fin de
Andik edo emendik’ ikasiko diat zer asmo duten gaur gaberako
· Ya me ingeniaré de un modo u otro para averiguar
Andik egun banaka batzuetara’ beste bat ekarri zidan
· De allí a muy pocos días
Andik emendik’ soldadu talde beltzak: sata-lurra baino usuago azaltzen zan etsaia,
mendi-baztar guzietatik
· Como se levantan las toperas en el campo...; continuamente
Andik emendik’ soldadu talde beltzak...: sata-lurra baino usuago azaltzen zan etsaia,
mendi-baztar guzietatik
· De aquí y allá..., de todas partes
Andik estutu ta emendik estutu’ itoko dabez azkenean
· Con tanto estrecharlos por todos lados
Andik eta bi ilabetera’ Errepublikea sortu zan
· De allí a dos meses
Andik eta emendik’ asi da jendea arra-arra biltzen
· Ha empezado a reunirse gente de todos los lados
Andik eta emendik txor-txor dirua bilduta’ orra zeinen ederki apaindu duten erriko
eliza!...
· Juntando poco a poco
Andik eta ordubete ingurura’ lapur bat ikusten da, su-ondora zuzen-zuzen joaten
· De allí a una hora próximamente
Andik eta ortik eta emendik’ platera osorik uzteko modua egiten du
· Siempre encuentra un pretexto para no comer
Andik etortzerako’ bukatu neri neskatx orrekiko kontuak!... Bestela’ ... ark dauka
egun gorria!
· Pobre de ella! Buena le aguarda!
Andik etxera’ goiak ateri ditute; etxera sartuz’ berriro ostotsa
· Van favorecidos por la escampada
Andik etxeraino bide guzian’ ez nituen utzi
· En todo el camino de regreso
Andik etzegoen kontu garbirik ateratzerik
· No era posible resolver nada con aquel hombre
Andik eurrera’ aleginean ari segitzen asi zirean
· Con interés
Andik’ eztei-etxera joaten dira; aurrena alkate-soinua’ ta gero saltokako zortzikoak
joaz
· Tocando los zortzikos de marcha a saltos
Andik Galilearaino inongo erriri pakean uzten etzion naskarri bat
· Un agitador que no dejaba en paz, a ningún pueblo
Andik gere alde oietara itzuli’ eta inori gere buruak ezagutzera eman-gabe ibili ginan
· N.B. Uso del posesivo relacionado con el sujeto verbal
Andik geroagoan artu zuan ezaguera apostoloakin
· Posteriormente a aquella fecha
Andik geroko damutasunak’ alperrik izango dira
· El arrepentimiento ulterior
Andik gerora’ arbola eder bat azi emen-zan toki artan
· Andando el tiempo
Andik gerora’ bata bestearen leian joaten zan jendea ugarte artara
· Desde entonces
Andik gerora’ bata bestearen leian joaten zan jendea ugarte artara
· Iban a porfía
Andik gerotxuago urretxu ebenean ijuija’ estuturik arinari emon eutsen
· Se dieron a la fuga
Andik gerotxuago urretxu entzun ebenean ijuija’ estuturik arinari emon eutsen
· Asustadas
Andik gitxi batera’ berriz datoz erromatarrak, suak eta garrak ekarriaz
· Poco después
Andik ilabete-garrengo’ emen nian berriro eskean
· Para antes de un mes...; al cabo de
Andik ilabeterutz’ soin-zapiak loituaz joazan; lexiba-preminatu ziran
· Necesitaban pasar por la colada
Andik ilabeterutz’ soin-zapiak loituaz joiazan; lexiba-preminatu ziran
· La ropa interior
Andik ilebetera’ Lekeitioko plazara joan zan Batxi’ aspaldiko ordez gona-dantzea
ikusteko asmoaz
· Con propósito de ver el aurresku de las mujeres
Andik irten’ eta diruak bat-banaka kontatzen asi zan
· A contar una por una las monedas
Andik irtetean’ pariseuak gogor eraso zioten Jesus-i, orpo-galdera asko eginez’ itzen
bat arrapatuko ote-zioten
· Con muchas preguntas capciosas o insidiosas
Andik iru ordura’ etxean zeuden. Joainixiok, berrogei urtetan nun gelditu bear zun
ikusi zunean’ negarrari eman zion
· Dónde tenía que permanecer durante cuarenta años
Andik iru orduz alde egiten zan, Nazaret
· A tres horas de distancia
Andik irugarren egunean’ iltzeko gaitzak eman zion
· Le asaltó la última enfermedad
Andik Israel-darren bazterrerako bidean
· Mientras se dirigían a su tierra prometida
Andik jakin eben’ txaltzat eukiena’ astokumea zala... Zalaparta txikerra etzan atara
orduan!
· Buen jaleo el que se armó al saberse lo ocurrido!
Andik jarrai’ dantzara joan ziran gazteak
· Inmediatamente después
Andik jausita’ min andiak artu ebazan gizajoak
· Se hizo mucho daño
Andik labur’ alargun gelditu zen
· Al poco tiempo
Andik labur’ an agertu zan beste jaun ori, bere irakaskintza emoteko asmuz
· Al poco rato
Andik laister batera’ ifarr-aldean laino izpi bat agertu emen-zan
· Al poco rato
Andik laister’ berri gaiztoak jo ninduan
· Vino a mis oídos una mala noticia
Andik laster’ aizea atertu zun
· Cesó el viento
Andik laster’ an zan beste Urlia, predikariaren kontra erausian
· Allí llegó el otro el cómplice
Andik laster, errosarioarekin zinaturik’ esan zuen Jesus!... eta far poztun bat eginaz
bota zuen azkeneko asnasea
· Rindió su último suspiro o aliento
Andik laster’ euriari eraso dio ujalde-modura
· Se ha puesto a llover torrencialmente
Andik laster’ oatua geratu zan
· Quedó en cama
Andik laster’ ostera jo digu lainoak
· Vuelve a echársenos la niebla
Andik lasterrean hil zan
· Al poco tiempo
Andik lasterrera
· Al poco tiempo
Andik lasterrera, bere txandia arturik, alan dino morroiak
· Devolviendo la pelota... desquitándose
Andik lastertxo’ gaixorik lotu zan
· Cayó enfermo
Andik lau ilabetera’ Espainia-peko lurretan anai-arteko gerratea leertu zan
· Estalló la guerra civil
Andik lau ilabetera’ Inazik bere erraina botaka arkitu zuan, ikuilu-baztarrean
· La halló que estaba vomitando
Andik luzaroan’ orra zer esaten zuten
· Aún mucho tiempo después
Andik luzaro-bage’ ba dute apustu-zaleek takela: irabaz-lege ori’ txar jarria dela
· A no mucho tardar
Andik’ mendiko aitzulo batera eraman ninduten, Elorrio-alderago
· Más hacia Elorrio
Andik minutu-garrengo’ platerik ausi ezpalu bezela gelditu zan
· De allí a un minuto
Andik mordoska, emendik saila, itzez alaituz bidea’ inguratu da jendea errietatik,
Santa-Garazira
· Por grupos y cuadrillas de aquí y allá
Andik’ Nazaret-a bildu zan, gorderik bizitzera
· A vivir retirado
Andik ogei bat oin urre gelditu zan otsoa, aurreko anka bat jasota zuala, ao gosea
zabalik, lepoko ileak tente
· A unos veinte pies de distancia
Andik ona’ danok gabiz etxean bata baino bestea artezago: danok etxera goizetik’ eta
neskak jantzi lotsazkoakaz
· A cual más rectos
Andik ona’ danok gabiz etxean bata baino bestea artezago: danok etxera goizetik’ eta
neskak jantzi lotsazkoakaz
· Con vestidos modestos
Andik ona datorren bideaz-gainean’ pagadi bat ikusten da
· En la parte alta del camino; dominando el camino
Andik ona’ igarri-igarrian doia erneten, azia
· Manifiestamente; notoriamente
Andik ona’ urte asko da
· De entonces acá han pasado muchos años
Andik ona’ urte asko da
· Desde entonces han transcurrido muchos años
Andik onaino abotik-abora biraka etorri izango da barri ori
· Venir de boca en boca; por tradición oral
Andik ondoren’ Siken-ingurura joan ziran
· A continuación; de allí
Andik ondorengo egun batean
· Días después
Andik onera bitartean’ egia gezur biurtzen da
· Luego resulta que era falso
Andik onerainokoa esango dizut orain
· La continuación del relato hasta el presente
Andik onerako gabon-gau guztietan’ begietara malkoak ekarri oi dizkit oroipen onek
· Cada Nochebuena desde aquel día
Andik onerakoa’ itotzen-itotzen egin det
· Toda sofocada; con gran trabajo; penosamente
Andik onerakoa’ orixe izango litzake!... Arritzekoa
· Eso sí que sería extraño!... el colmo!
Andik oraindaino egin diran gaiztakeriak
· Desde aquella fecha hasta el presente
Andik ordu betera’ goitik beera etortzeari eman ginion
· Emprendimos la bajada
Andik ordu-bete geroago igon eben besteak’ bake obeagoan
· Una hora más tarde
Andik ordu-bete geroago igon eben besteak’ bake obeagoan
· Con más tranquilidad; sin ser tan molestados
Andik ordu-erdigarrenean’ nun datorren gure lendakari ori asarreka ta puzka
· De allí a una media hora
Andik ordu-erdira’ bere esku itzi eben
· Dejar en libertad
Andik, ortik, emetik dabiltz egun guztian atzera ta aurrera, beti deadarka
· Moverse en todas direcciones
Andik puntuko’ berriz ere emen zan
· A los pocos instantes
Andik puntuko’ zotinka eta negarrez urtzen zeudela sentitu nituan
· A los pocos instantes
Andik puntuko’ zotinka eta negarrez urtzen zeudela sentitu nituan
· Llorando amargamente
Andik puntura asi ziran biak elkarri erantzuten tatxa txar guztiak
· Echar en cara, reprochar
Andik puxka batera’ gizona ere trumoi-burrunda atereaz etorri zan arrantzutik
· Produciendo un ruido de trueno
Andik sagastira’ arrika bat bide
· Un tiro de piedra. Distancia
Andik sarri’ alderago egin zuen mau katuak
· Al poco rato
Andik sarri’ alderago egin zuen mau katuak
· Maulló más cerca
Andik sei t’ erdietan aterata’ zazpiak jo-berritxorako Ondarroa-n ginan
· Para poco más de las ocho
Andik’ sekulakorik eta azkarrena jo du beiak Etumetako soro-barrena
· Con una rapidez increíble ha bajado hasta
Andik urrean egoan lagun batari dei egin eutson laguntza-eske
· A una persona que estaba cerca
Andik urrean zegoan
· Cerca de allí
Andik urrena’ bere burua bi ankak belaunetarainoko urean ibaian zituala ezagutu
zuan
· Se vio en el río con agua hasta las rodillas
Andik urrena’ elizan sartu naiz
· A continuación
Andik urrena, itxasoa atzean utzita, ibai zabalean barrena’ Buenos Aires... Biotzean
alakoxe topoa ipini zitzaion. Ura zan beraz?
· Le dio como un vuelco el corazón
Andik urrena’ lur zurizka, bizi-zantzurik gabe
· Sin indicios de cosa viviente
Andik urrengo egunetan ere’ ba zegoan nundik etorria Bilbora...!
· De todas partes venía afluyendo gente y más gente
Andik urrengo jai-arrats batez..., beste mutil bat etorri zitzaion
· Días más tarde, una noche dominguera
Andik urrengo ostegunean’ berriz alkarrekin ginan
· Al jueves siguiente
Andik urrengo urtean
· Al año siguiente
Andik urrengoa’ Benta Aundi... An bai sagardoa! Lasto-kolorea, ta ez gozo gorrantza
ura
· Aquella sí que era sidra!
Andik urrengoa’ Benta Aundi... An bai sagardoa! Lasto-kolorea, ta ez gozo gorrantza
ura
· No de la dulzona que se ve a veces
Andik urruti bizi naz aspaldi guzian
· En todo este largo tiempo
Andik urruti-gabe’ artalde eder bat zebilen, belarra jan ta jan
· No lejos de allí
Andik urte batera’ berriz suak artu zuan Arantzazu
· Se incendió
Andik urtenda’ erreguen-erreguz arturiko diruak bana-bana kontetan asi zan
· Contar uno por uno
Andik urtenda’ erreguen-erreguz arturiko diruak bana-bana kontetan asi zan
· Dineros conseguidos a fuerza de ruegos
Andik zabaltzen da ibai bat’ erri guzia umantzen duana
· Que riega toda la ciudad
Andik zetorrela, nola artuko zun beeko bidea’ goikoa artu zuun
· En vez de
Andik zortzialdian’ ama ila zan
· A los ocho días
Andik zortzigarrenean berriz joateko’ esan ziguten
· Que volviéramos a los ocho días
Andik zortziurrenerako’ anka egin nuun
· Antes de los ocho días
Andik zortziurrenerako’ anka egin nuun
· Me largué
Andik zuzen’ Zarautz-a bidea urratu zun, mendiz
· Se dirigió a Z.; se abrió paso a Z
Andik zuzenean’ elizara joan ziran... Mezik ez... Berandutxo!
· Derechamente... sin pérdida de tiempo
Andik zuzen-zuzen, zelaiz-zelai, inongo erritan sartu-gabetan’ Bitoriko atetaraino
ailegatu ginan
· Cuidando de no entrar en ningún pueblo
Andika erosita’ merkeago urtengo deutsu
· Comprándolo al por mayor
Andikan egun batzuk-buru’ etorri zen nere aita; eta an egondu ziren biak
arratsaldian solasetan
· Al cabo de unos días
Andikan egun batzuk-buru’ etorri zen nere aita; eta an egondu ziren biak
arratsaldian solasetan
· Estuvieron de conversación
Andikan urrengo basarria da nere jaiot-etxea
· El siguiente a
Andik-ara’ etzuten izan bekokirik, Jesusi ezer galdetzeko
· Desde aquel día
Andik-emendik’ ezta inoz gizona ezer-barik
· De una parte u otra; tire por donde tire, nunca le falta
Andik ere’ aurrean bialdu ninduten
· Me despacharon con malos modos
Andikeriak’ ondamengarri izaten dira etxean
· Suelen ser ruinosos, calamitosos
Andiki mustur-zorrotzakaz baino’ naiago dot neure antzeko gogo-zabal, edozegaz
pozik egotekoakaz ibili!
· Gente campechana
Andiki mustur-zorrotzakaz baino’ naiago dot neure antzeko gogo-zabal, edozegaz
pozik egotekoakaz ibili!
· De fácil contentar
Andiki mustur-zorrotzakaz baino’ naiago dot neure antzera gogo-zabal, edozegaz
pozik egotekoakaz ibili!
· Huraños, esquivos
Andikien adimena erakarriko leuke arazo onen ganera
· Llamar o atraer la atención de
Andikien eder idukitzeagatik izango zan aurki’ erderazko sermoi ori
· A buen seguro
Andikien eder idukitzeagatik izango zan aurki’ erderazko sermoi ori
· Por congraciarse con los notables o gente encopetada
Andiki-tokia eritxi dautsat ostatuari’ baina aurra! gazteagotan eztok egingo, Anton!
beingoa gora-bera izango al gozak... gajoazan barrura!
· Aprovecha la ocasión! No la dejes perder!... que los años no vuelven atrás
Andiki-tokia eritxi dautsat ostatuari’ baina aurra! gazteagotan eztok egingo, Anton!
beingoa gora-bera izango al gozak... gajoazan barrura!
· Por una vez que nos demos un gusto, no nos vamos a arruinar
Andiki-usaintxo bat erakusteagaitik’ belarri bat edo biak pozarren emongo
leuskeezanak
· Darían cualquier cosa por
Andiki-usaintxo bat erakusteagaitik’ belarri bat edo biak pozarren emongo
leuskeezanak
· Por darse aires de grandeza
Andiko munduan’ beste era batera eretxiko deutsagu orreri
· En la eternidad; en el otro mundo; en la otra vida
Andiputzetan dabil
· En sueños de grandeza; megalomanía
Andiro jaitu dugu eguna
· Festejar solemnemente
Andiskoteak izanagatik elkar-onestearen nekeak
· Aún siendo considerables las dificultades de
Anditasun onek berak arrotu’ eta amiltegi pikoan ipini zuen
· Lo puso en el precipicio en peligro de irse a pique; de perderse
Anditikoak zozan zuen arteko agintariak: etzinien aonako naikoa ta lar, bertakoak?
Ederto kendu zeuntzien guztioen artean gure erriari narrua!
· Bien que lo esquilmasteis!
Anditikoak zozan zuen arteko agintariak: etzinien aonako naikoa ta lar, bertakoak?
Ederto kendu zeuntzien guztioen artean gure erriari narrua!
· No os bastabais y sobrabais?
Anditsu batek barruan eztanda egin balio bezela’ asi zan aotik bota-naian’ zetorkion
guztia
· Reventarse un tumor
Anditsu batek barruan eztanda egin balio bezela’ asi zan aotik bota-naian’ zetorkion
guztia
· Vomitarlo todo; desembuchar
Andituixe diran aurrak egin bear dutena egiten asi zen
· Niños ya creciditos
Anditutxu zurizkak egin jakoz
· Ampollas o habas blanquecinas
Andiz urkatu’ ta gosez makurtu
· Dicho con referencia a los orgullosos que aparentan grandezas y bienestar de que
carecen
Andizka erabagitea’ ez jaku gatx egiten
· Formar propósitos en términos generales, sin descender a casos particulares
Andizkiai utzita, erriko jende beari itzegin zion’ ezaguerara errazago ekarriko
zituelakoan; baina uts irten zitzaion
· A la gente llana
Andizkiai utzita, erriko jende beari itzegin zion’ ezaguerara errazago ekarriko
zituelakoan; baina uts irten zitzaion
· Hacerles comprender
Andizkiai utzita, erriko jende beari itzegin zion’ ezaguerara errazago ekarriko
zituelakoan; baina uts irten zitzaion
· Le salió mal el intento
Andoainen aski dituzte zortzi egun’ gain-gaineko brokel-dantzari-aldia bi ateratzeko
· Para sacar o improvisar dos equipos de
Andoain-go pelota-plazak lurra latza’ ta bereala espartzin oiei espartzua zabaltzen
zitzaien
· El piso del frontón era áspero
Andoniren topoa ikaragarria izan zan’ mai-gainean txartela ikusi zuanean
· La sorpresa, el sobresalto, la emoción... que sintió A
Andra a lako amak eurrez bageunkez batean-bestean’ seme argirik asko non-nai
leuke beingoan Euskal-erriak
· Si tuviéramos muchas madres así aquí y allá...; por todas partes
Andra alargunak, zorionez’ oilo arrautzaria eban etxean; ta ikusgarria zan’ egunoro
ifintea utsik-baga arrautzea
· Gallina ponedora
Andra alargunak, zorionez’ oilo arrautzaria eban etxean; ta ikusgarria zan’ egunoro
ifintea utsik-baga arrautzea
· Poner huevo cada día sin falta
Andra alargunaren semeok’ gaztetxutatik eskolara ebizen
· Acudían a la escuela
Andra arropa-zar bati entzuna dot ateraldi au
· A una mujer andrajosa
Andra aundiki areik baino mizkeago biziteko ez gara komentura etorri
· A vivir con mayor regalo que ellas
Andra baten barregarri izan azan ori’ Bizkai-erri guztiena izango intzake’ jazo ori
zabalduko balitz
· Tú que has sido objeto de burla de una mujer
Andra gaixo ori ez dago luzaroko
· Le queda poco tiempo de vida
Andra gaixoa’ ar-tontor baten gainean emen-zegoon negarrez...; eta alako batean’
ibaiaren beste aldeko ertzeti’ guztizko emakume eder bat agertu emen-zitzaion
· Sobre un peñasco
Andra gaixoa’ ar-tontor baten gainean emen-zegoon negarrez...; eta alako batean’
ibaiaren beste aldeko ertzeti’ guztizko emakume eder bat agertu emen-zitzaion
· Una mujer hermosísima
Andra gaixoak ez eutsen ezer erantzun al izan: adore-bagakoak irudian
· Parecía haber perdido la sensibilidad. N.B. Notar la construcción peculiar vizcaina
Andra gaxoak aldamenera egin bear izaten dute’ mikeleteak atean presentatzean
etxea miatzera
· Se ven obligadas a dejarles pasar adelante
Andra gazte ori bere umeakin an zebilen gaixoa’ jo batera ta jo bestera
· De la Ceca a la Meca toda azorada
Andra koitadua’ burutik egiten ebala ebilen
· Estaba que desvariaba
Andra koitadua ezpal bat dago
· Está hecha una espátula
Andra lodia lurretik altza-ezinik iru lagunek’ elorriuak igaro dituez
· Las han pasado negras
Andra maratza ta beargina, inun bada, eta euskeldun oso-osoa, gure Dolores. Ba
ekizan arek ipuinetan, esakeretan!... Zenbat aldiz egon ete najagoko, aotik urteten
eutsonaren adi-adi!
· La de cuentos y de dichos que sabía!
Andra Maria Martiko’ artean udea tati-ko; arik aurrera’ betiko
· Hacia el 25 de marzo, crisis del invierno
Andra Maria Martiko: artean udea tatiko; arik-aurrera’ betiko
· Anunciación de María; franca llegada de la primavera. -25 marzo
Andra Maria martiko’ udea dala betiko
· Desde el 25 de Marzo, puede decirse ya verano
Andra Maria martikoz’ karga-orria lepoan, ta zozokumeak kolkoan
· Desde el 25 de marzo, señales de nueva vida en el campo
Andra ona da’ baia baina arrotxua: albokua baino gitxiago izan gura eztabena
· Que no quiere ser menos que la del lado que la vecina
Andra ori, Jainkoak eukiko al dau zeruaren erdi-erdian!
· Dios la tenga en su gloria!
Andra ori osatuten bada’ ikusiko dituzu elorriokoak!
· Buena te espera!
Andra orrek igarri daua ainbatetik benetako arratiarra intzana’ ... ta itzela jokatu
daua!
· En algo te ha conocido sin más
Andra, zeri zagozka, Haurtto horren aitzinean?
· En que estás pensando? Cuáles son tus reflexiones ante ese Niño?
Andra zintzoa dau, baina burutantzinoak emoten detse deutsoe eta infarnu baten bizi
da
· Pero ve visiones... cree ver visiones
Andra-gizonak
· Hombres y mujeres
Andrak-be asarratu egin dira... -Andrak? Zetan arrajo sartzen die gizona-n gauzetan-
be?
· Por qué diantre se han de meter...?
Andrakume batek darabil gabikoa’ birak emoten
· Dándole vueltas. Al mazo de majar
Andra-Mari Agorrekoz egin zan aldaera ori
· Por la Virgen de Septiembre Natividad de María
Andra-Mari eguna autu dabe egokienentzat, jai orretarako; eta guk-be’ bete-betekoa
deritxogu egun orreri
· Nos parece muy apropiado
Andra-Mari egunean’ gitxienez izango ziran zazpireun neskatila mezakoan’ aita-
amarik asko lagun ebezala
· Acompañadas de muchos de sus padres
Andra-Mari gureak, orduan orduan’ pentsamentua dauka jarria ardoan
· A todas horas
Andra-Mari Martiko egunerako’ kanpoa urtenda egoten da
· El campo ya suele estar cubierto de vegetación
Andra-Maria Martiko’ artean udea tatiko; andik aurrera betiko Esakunea da
· Hasta entonces, la primavera no hace más que asomarse a ratos
Andra-Mariak aurretik’ atunetan dau gizona
· Desde antes de la Asunción... 15 de agosto
Andra-Mariaren opaz euskal-errietan jasota dagozan elizak’ askotxora eltzen dira
· En honor de la Sma. Virgen
Andrarik eztaukolakuen egongo zarie? Oker zagoze ba! Andrie bauko euki
· Tiene esposa, en realidad
Andratxu banaka batzuk baizen bestek errukirik ez eutsala’ eroan eben Jesus
Kalbariora
· Sin que se compadecieran de él más que...; a excepción de
Andrazko ona da’ baina aldizkea
· Veleidosa
Andrazkoa da’ baina arpegi-gogorra
· Descarada
Andrazko-jantzita agertu zan
· Vestido de mujer
Andre arengandik izan eban umea ilten ikusiaz-bat’ damutan sartu zan
· Se arrepintió de su pecado
Andre ark’ bere semearen bidez zapalduko du zure burua. Zapalduko dizu burua
· Aplastará tu cabeza
Andre berera edo gizagina da
· Mujer hacendosa, que sabe entenderse bien con su marido; servicial
Andre biotzekoa, ar zazu diru au!
· Buena mujer...!
Andre Bixenta! Amak esan dit’ ez beti pixkaka ibiltziagatik... emateko errial baten
kafia eta iru zakur aundiren azukria...; eta neurri ona emateko; berak dirua
ekarriko dubela
· Bien colmado
Andre Bixenta! Amak esan dit’ ez beti pixkaka ibiltziagatik... emateko errial baten
kafia eta iru zakur aundiren azukria..; eta neurri ona emateko; berak dirua
ekarriko dubela
· Para no andar siempre de a poquitos
Andre Bixenta! botilako sagardua, bi lagunentzat! Torizue! Dana edan’ eta
gainerakua utzi!
· Sidra de la embotellada
Andre Bixenta! botilako sagardua, bi lagunentzat! .-Torizue! Dana edan’ eta
gainerakua utzi!
· Una salida jocosa, en vez de: bear dezuena edan, eta gañerakoa utzi...
Andre denak’ negarra, begien ertzean: ez senarrik etxean, ez semerik bazterrean...
Senideak tiroka elkarren artean
· Con llanto en los ojos
Andre denak’ negarra, begien ertzean: ez senarrik etxean, ez semerik bazterrean...
Senideak tiroka elkarren artean
· Junto a sí
Andre etorkizun onek gal-eraziko dik ere-erabazia
· Esa futura mujer frustrará tu obra: lo que has logrado
Andre gajoa goizetik arrats lerr-egiten, lan gogorretan...; aurrari ere kontu artu bear’
ta guztia arrastaka
· Cuidar de los hijos
Andre gajoa’ goizetik arrats lerr-egiten lan gogorretan...; aurrari ere kontu artu
bear’ ta guztia arrastaka
· De la mañana a la noche
Andre gajoa’ goizetik arrats lerr-egiten lan gogorretan...; aurrari ere kontu artu
bear’ ta guztia arrastaka
· Matándose a trabajar duro
Andre galduakin bere gauza guziak ondatu dituen seme gaizto au
· Devorar su hacienda con mujeres perdidas
Andre galgarri hura’ bere etxe-atadian ila izan zan
· Aquella mujer funesta
Andre gaxoak bortz ikusi dik, senar edaletzarraz! Sos bat izanik’ ezin eduki
txintxurra legor!
· Cuánto ha tenido que sufrir!
Andre gaxoak bortz ikusi dik, senar edaletzarraz! Sos bat izanik’ ezin eduki
txintxurra legor!
· No es ya capaz de pasar sin el trago
Andre gaxoak’ ur-txurrupa artzen du, ezpainak ixteko senarra moskorrik
datorrenean; alderdi ona dala diote’ jokan ez asteko
· Dicen que es buen recurso para
Andre gaxoari ere ordua etorri zaio, ba...: il da. -Aurreraxeago edo atzeraxeago’
danok martxa ori segituko degu
· Más tarde o más temprano
Andre Geaxi: ekatzu nere orrazi... Bestela galduko-ittut zure ondorengo azkazi...
· Acabaré con toda tu descendencia...; con toda tu semilla
Andre iz-jario eta algara-aundi bat
· Muy aparatosa al reir
Andre iz-jario eta algara-aundi bat
· Muy habladora
Andre Jakobaren etxean arkitzen zuten legorra, eta bai ere ogia
· Allí encontraban abrigo o techo; cobijo
Andre jasoa da
· Señora de buen porte y esmerada
Andre Josepak ba zeukan urre-mordoskaren bat’ non edo-non ondo gordeta
· En alguna parte
Andre Katalin, eutsi bi baso abek, eta bekar beste bat oso beltza, abiadura artzeko
· Ahí van estos dos vasos
Andre Klara’ totela da: nastutzen ditu gauza guziak Jesus batean; ezin esan du garbi
itzikan
· No sabe pronunciar con claridad una palabra
Andre Maria Martxoko’ behia larrean aseko, kaikua esnez beteko
· Anunciación de María. 25 marzo
Andre Martina! Ez dediela putzu txiki ontan ito!
· No se apure Vd. por tan poca cosa!
Andre on langile bat eman zautan Jaunak begietarat egun batez zorionez
· La puso el Señor en mi camino
Andre onarentzat’ zuk jardun geiegia
· Hablas demasiado para ser buena esposa
Andre oni ezarritako guzia’ gezurra da
· Todo lo atribuido a
Andre ori’ etxaukat orain, Manu, igaitik saltzeko
· La quiero demasiado para vendérsela a nadie
Andre orrek esango dit bada neri aoaren aurrean, lapurra naizela?
· A mi propia cara; a mis propias barbas
Andre orrek igarri daua ainbatetik benetako arratiarra intzana’ ... ta itzela jokatu
daua!
· Te ha hecho una buena jugarreta
Andre orrek urte askoan beso bata igarturik zeukan
· Tenía un brazo yerto, seco
Andre urragarria, Danbolin-atxoa!
· Qué mujer más cómica!
Andre xaloak’ jan-aldi on bat lukainka ekartzen dio’ ziztor-miztor-ka erdi-lotsaz
etorri zaion umeari. Emakunde-egunean.
· Una buena ración de chorizo
Andre xaloak’ jan-aldi on bat lukainka ekartzen dio’ ziztor-miztor-ka erdi-lotsaz
etorri zaion umeari. Emakunde-egunean.
· Cantando la fórmula ritual de la cuestación
Andre xar ona, belaun igarrak fedez jarririk lurrean’ errezatzen asi zan
· Puestas en tierra sus descarnadas rodillas
Andrea aurkitu-arren nagi eta ondo-gurea’ ... jakizu’ bost urtean etxakola keja bat
ezagutu
· Comodona
Andrea aurkitu-arren nagi eta ondo-gurea’ ... jakizu’ bost urtean etxakola keja bat
ezagutu
· No ha dado motivo de queja
Andrea daukat alkate... Ito bear nau!
· Ella es la mandona de mi casa
Andrea deadarrez asi zan’ basoko abereren batek an puska zezakeala’ ta atea
idikitzeko
· Empezó a gritar
Andrea erleen erregina baratzen den tokian geldituko dira erle guziak, mulkoan
elkarri loturik
· Todas arracimadas
Andrea!... ez bildur izan senarrenik! bost ile-barru zeure alboan izango dozu..;
aurtemin urten jatzu Habana-tik’ ta aberatsik dator
· Viene hecho rico
Andrea!... ez bildur izan senarrenik! bost ile-barru zeure alboan izango dozu...;
aurtemin urten jatzu Habana-tik’ ta aberatsik dator
· No pases cuidado por tu marido
Andrea ezur-berritua dezu beraz?
· De modo que tu mujer ha dado a luz? N.B. El eufemismo, en principio, alude a la
concepción; aquí se extiende al parto
Andrea: gure goitik eta beerakoari begiratu egiozu ondo
· Míranos bien de alto abajo
Andrea’ nagia ta ondo-gurea zan
· Perezosa y comodona
Andrea zenbait izan balu’ ikusiko zun...!
· Si le hubiera tocado en suerte otra clase de mujer
Andrea ere oso ezertakoa da; leiala ta zintzoa gainera
· Muy hábil en recursos, o animosa, de mucha iniciativa
Andreak noiz-nai dauka neretzat erasoa
· Está riñéndome de continuo
Andreak zer-ikusirik etzuala jakin’ eta ala-re andra aotan artu bear!
· Qué empeño el suyo de mentar o sacar a relucir a su mujer!... de mezclarla en el
asunto!
Andrearekin jungo da noski? .-Bearko jun!
· Qué remedio! Ya se cuidaría de ir solo!
Andredena Maria Martxoko’ behia larrean aseko
· Desde el 25 de marzo, no le faltará pasto al vacuno
Andredena martxoko’ nik negiari neguari opoko ostiko Esan omen zuen beorrak
· 25 de marzo: presencia de la primavera
Andregai bi zauzkat iretzat: ikusiko dituk zer landareak diran!... Begiz jo ta bereala’
baba darikala gelditu-bearra aiz!
· Te quedarás como alelado
Andregai bi zauzkat iretzat: ikusiko dituk zer landareak diran!... Begiz jo ta bereala’
baba darikala gelditu-bearra aiz!
· Vas a ver qué prendas, qué preciosidades!
Andregaia ere’ bere antzekoa zun: uztarria’ aldero aundirik-gabe eramango zuten,
bien artean
· Se llevarían bien los dos en su matrimonio
Andregaia ere’ bere antzekoa zuun: uztarria’ aldero aundirik-gabe eramango zuten,
bien artean
· Se llevarían bien los dos entre sí
Andregairik ba dezu? .-Ez dakit ortarako ezer biderikan... Zerbait izango aal da nun
edo-andikan
· No faltará alguien, llegado el caso
Andregairik ba dezu? -Ez dakit ortarako ezer biderikan... Zerbait izango al da nun
edo-andikan
· No he intentado nada hasta el presente
Andre-gaitako bidia itxi diote...: ori artzen dunak ze suertia! Uzten duanak’ obia!
· Le han dado calabazas
Andre-gizonak
· Hombres y mujeres ?? Marido y mujer ?? N.B. Aquí no se trataba de afeminados, ni
cosa parecida
Andre-Joxepa’ senarraren zai zegoan; eta sartu zan bezin laster atera ziozkan aste-
egunetako soina eta oinetako legorra
· Calzado seco
Andre-Joxepa’ senarraren zai zegoan; eta sartu zan bezin laster atera ziozkan aste-
egunetako soina eta oinetako legorra
· La ropa de entre semana; de trabajo
Andre-Joxepak’ laster ingurutu zituan artilezko galtzerdi batzuek Tomas-entzat
· Se procuró pronto unos calcetines
Andrekumetan bilatu leike amaika arta-galbara
· Hay no pocas alocadas o cascabeleras
Andre-Mari eguna’ ... zeren zoragarria, goizean goizetik!
· Desde la mañana temprano
Andre-Mari eguna’ zeren zoragarria, goizean goizetik!
· Qué emocionante, desde la mañana temprano!
Andrerik eztaukolakuen egongo zarie? Oker zagoze, ba! Andrie bauko euki
· Os figuraréis acaso que
Andria ez zan mutua; baina gizonak-pe mingaina ez eban geldirik eukitzeko
· Tenía la lengua bien suelta
Andriari iges ein al dabena’ ez dok gizon makurra!
· Qué vivo tiene que ser!
Aneg’ erdi edo imina bat gaitik’ onetxek garbituko ditu
· Total por una cuarta de grano en general... No siendo más que una cuarta
An-emen-ka izkutu-antzean gelditu ziran batzuk
· Medio emboscados
An-emenka’ soil da arloa, jaio-bagerik artoa; bele, zozo ta iskinasoek an sartu dute
moko lapurra
· De trecho en trecho quedan espacios calvos en el sembrado
An-emenka’ soil da arloa, jaio-bagerik artoa: bele, zozo ta iskinasoek an sartu dute
moko lapurra
· Es que allí han hincado su pico ladrón
An ere’ antzarak mokoaz ala
· En todas partes cuecen habas
An ere’ ariko zan hura! Etzan egongo eskua eskuaren gainean jarrita!
· Estarse ocioso, mano sobre mano
An ere ba ziran aien ispia edo konta-katiluak
· Soplones o espías
An ere erreboluzioa asi-ez-asi omen dituk ba...!
· Amenaza estallar la revolución
An ere estu ta larri ibili nintzan... gaitz orrekin
· Anduve bien apurado; buenos apuros pasé
An ere izango dira gaziuneak, ez-ta ala, seme?
· Tampoco allí faltarán amarguras...!
An ere’ leioak atari-begira... an ere txakurrak anka-utsik...
· En todas partes cuecen habas
An ere’ ogia ezta eguzkitan erreko...
· Tampoco allí atarán los perros con longaniza... No faltarán dificultades
An ere piparrak aldatzen asi dira, agi danean
· Ponerse tirante la situación... Ponerse tensas las relaciones
An ere’ txakurrak anka ausirik ibiliko dira ba...!
· También allí cocerán habas
An ere’ txakurrak ortotsik
· En todas partes cuecen habas
An ere zainak bota zitun’ monjatxo oen Senidetzak
· También allí echó raíces
An-ezezik gure artean ere atera dira arbi-azi ederrak!
· Buenos tipos o elementos se han dado también en nosotros!
Angelus-ekin pestaren joaiteaz’ ba du norbaitek min
· Alguien queda apenado al terminar la fiesta con el Angelus
Angeru bat bear izan eban Jesus-ek’ berari biotz-puskatxu bat emoteko
· Para infundirle un poco de valor o ánimo
Angeruak eurak’ auspez, aurpegia dariela dagoz, Jauna’ zeure anditasunaren
aurrean
· Con el rostro humillado
Angeruak Maria Birjineari’ barri onak emon eutsozan
· El Angel del Señor anunció a María
Angeruak turrunta bildurgarriari ots-eragin-ezkero’ biztu eta jagiko da ene gorputz
au
· Después que haya hecho resonar la trompeta
Angeruen laguntzan igongo dau arimeak zerura
· En compañía de los ángeles; acompañada de los ángeles
Angles, espainol, italiano... ba da hemen erresuma guzietarik; eta gutiz gehienek’
sakelak bero
· Tienen bien provistas las carteras
Angles, espainol italiano... ba da hemen erresuma guzietarik; eta gutiz gehienek’
sakelak bero
· La mayor parte de ellos
Ango agirakea!
· Qué trapatiesta aquélla!
Ango aldiak eginik’ bereala gaztelurakoari ekin zion
· Saliendo de allí; dejando aquello
Ango aldiak eginik’ bereala gaztelurakoari ekin zion
· Emprendió la vuelta al castillo
Ango apaizak oso berea du mutila, ta noiz-nai joaten zaio au berekin egunak
pasatzera
· El cura estima mucho al chico, y éste le es muy adicto
Ango arri-errenkada guziak’ puska-gabeak dira: osoak
· De una sola pieza
Ango arrotzaz’ igazko aizeaz-aina ajola dik gure nagusiak
· Le importa un bledo de
Ango arto, ilar, barazki ta abar, txiki-txiki eginak gelditu dira
· Destrozada la hortaliza
Ango arto ta emengo gari’ tekela aundi-gabe egon oi ziran... berriketan ostatuan
· Sin mayores desacuerdos...; en sosegado diálogo
Ango atze-aurrera bitartean’ sakeletik bost ogerleko kendu eutsozan
· En estas idas y venidas
Ango bai-ezak erabakitzera ez ote diote deituko Jesukristoren Ordezkariari?
· A dirimir sus contiendas
Ango barriak iruzkindu ebezanean
· Comentar
Ango bizimoduaz asperturik’ lur ura uztera erabaki nintzan...; emen nator orain’
diruz ez txit sendo, eta ez ere osasunaz ondo
· Bastante flojo de dineros
Ango bizimoduaz asperturik’ lur ura uztera erabaki nintzan...; emen nator orain’
diruz ez txit sendo, eta ez ere osasunaz ondo
· Me decidí a
Ango burdinbidea egin zanean’ ara jo eben euskeldun askok; eta ogei inguru bertan
ezkondu ziran ta bertakotu
· Allá se dirigieron
Ango burdinbidea egin zanean’ ara jo eben euskeldun askok; eta ogei inguru bertan
ezkondu ziran ta bertakotu
· Alrededor de veinte
Ango burruka zer zan jakin ebanean’ urren zan otzara bat bekoz-gora ipini’ ta beren
ganeratuaz’ berba egin nairik asi zan agura gaisoa
· Poniendo la canasta boca abajo
Ango deadarrak eta ango triski-traskak’ akelarre ziruditen
· La trapatiesta que allí se armó!
Ango egurastaro latzak’ oso auldu zun
· Terrible clima
Ango eliza’ urratua dago ur-aldetik; bertze sei etxe ere iretsi ditu ugaldeak
· Se las ha sumido la riada
Ango eliza’ urratua dago ur-aldetik; bertze sei etxe ere iretsi ditu ugaldeak
· Ha quedado averiada
Ango erreal bat gora-beera’ erosi egingo juat
· Total por un real
Ango Errege eta Bizkaiko Jaun zan, biak batean
· Ambas cosas a la vez, simultáneamente
Ango gazte dantzarien edertasuna! Ba zagon soinu alai ok zeinek entzuna!
· Qué entusiasmo por oir aquella alegre música!
Ango gazteririk ederrena’ bat-batean arri eta zabor-pean geratu zan
· Bajo los escombros
Ango gizonak’ izen gaiztoaren jabeak dira
· Tienen mala fama
Ango gizonezkoa... ango mutilezkoa...’ gu plazara eldu ginanean!
· Qué multitud de hombres!
Ango gizonezkoa!... ango mutilezkoa!’ gu plazara eldu ginanean
· Qué multitud de hombres!... de jóvenes
Ango gora-beerak egiten dabe zauzkadea euren biotzetan
· Conmover
Ango gozagarrizko usaina daroa alde guztietara’ bere jantzian eraatsita-legez
· Como pegado a su vestido
Ango gozagarrizko usaina daroa alde guztietara’ bere jantzian eraatsita-legez
· Fragancia
Ango ikusteko guztiak ikusita gero
· Visto todo lo que había que ver
Ango jende gaiztoakin’ askotan bat egin ziran
· Se aliaron con ellos muchas veces
Ango jende guzia bere mendera ekartzeko’ ibili batzuek egin zituen, Vespasiano-k
· Para tratar de someterlos a todos
Ango jende napar ura’ gogor-gaiztoa omen zan oso; ta joko ez bazuten’ leiotik saltatu
bear izan omen zuan
· Era gente muy aviesa
Ango jentea’ aberatsena zala inoan, emole ona ezpazan-bere
· Aunque no muy limosnera
Ango kalapitak eta errepikak’ sekulakoak ziren
· Reyertas y disputas sin fin; tremendas
Ango lagun batek esanaz gozakaitz egonagatik’ itz oekin geldika gozatuko da, ta
eskura etorriko da
· A pesar de estar disgustado o molesto por
Ango lagun batek esanaz gozakaitz egonagatik’ itz oiekin geldika gozatuko da, ta
eskura etorriko da
· Se dejará reducir o calmar
Ango lagunen bizkar botako du... ta etorri-ezina
· Se justificará a expensas de; escudándose en
Ango lagunen bizkar botako du...; ta etorri-ezina!
· Y alegará imposibilidad de venir
Ango liburutegian’ eskuz-eginak ba ziran, oin orain dala sei edo zortzi gizaldi eginak
· Había manuscritos
Ango lur agorrak’ ar-koskor artean bada ere’ garia ematen zuten galanki
· Aun entre guijarros
Ango maixuak’ zerua ikusteko ez eukan begirik
· Carecía de vista para descubrir el cielo. No tenía fe
Ango mendi ederrak! Edozein tokitan exeri’ ta aieri begira orduuk eta orduuk
egotekoak
· En que se pasan horas y horas sin cansarse uno de contemplarlos
Ango mendiak’ ertz-ilak; oso biribilduta geienak
· Montañas obtusas
Ango moskorrak, eta ango zaratea!
· Qué borracheras y qué griterío!
Ango nagosiak erakutsiko deutso orreri’ lau ta bi zeinbat direan
· Aquél le va a ajustar las cuentas
Ango nagusiak’ oso begitik ikusten omen ditu
· Les muestra gran simpatía
Ango oilo zar... zirina zeriotenak’ dana ondatuko zidaten, lenaz-gain
· Que no hacían más que ensuciar
Ango oilo zar... zirina zeriotenak’ dana ondatuko zidaten, lenaz-gain
· Más de lo que estaba
Ango okel-jatiak! Pentsata bakarrik’ urek urteten dost agin-artetik
· Se me hace la boca agua
Ango ormaak’ kedarratuta dagoz, keiaren keiaz
· Cubiertas de hollín, de tanto humo
Ango pesta ere ba zan! Maiteexaren karraxi bakoitzean’ Joainixiok sukaldean
arrantz egiten zun
· Que escena más cómica aquella!
Ango puskarik onenaren jabe egin zan zakurra’ gaitz-pentsatu-gabe
· Se apoderó de
Ango puskarik onenaren jabe egin zan zakurra’ gaitz-pentsatu-gabe
· Sin maliciar la tranpa allí oculta
Ango sua’ eun aldiz ta geiagotan emengoa baino gogorragoa da
· Cien y más veces... más intenso
Ango suak biziroago erretzen du’ munduko su guziak elkarri erantsirik erreko lukeen
baino
· Todos los fuegos del mundo juntos
Ango sutartean’ egarriarekin ezin burutuz dago
· Sin poder aguantar la sed
Ango sutartean’ egarriarekin ezin burutuz dago
· En aquellas llamas
Ango ta emengo jauntxoak’ kristautasunari esiak eta langak jarri zizkien; baino,
mendiko ostropean ur-negarra bezela’ aurrera ta aurrera jun zan
· Le pusieron barreras o trabas...; obstáculos
Ango txalo jotzea, Anton-Zurruten bertsoari!
· Qué manera de aplaudirle!
Ango txaloak, orduan! nere bertsoa entzutean
· Qué de aplausos!
Ango txistor-muturrak jango genitulako bildurrak jo zitun
· Quedaron atemorizados pensando que
Ango umeen emana!
· Qué manera de salir chiquillos!
Ango zarata ta ixkanbila! Entzun bear ez ginuzenak ere entzun ginuzen...!
· Y qué de cosas o palabrotas tuvimos que ori!
Ango zelai baten erdian egin makilearekin arrasto bat’ eta alako etxe txuri eder bat
agertu emen-zan
· Cierta casa misteriosa
Ango zelai lur-gozodunakaz’ begia beteta daukela esan leike...: asko poztuko
gintzakez’ arako bide ori artuko balebe
· Si se decidieran a irse allá
Ango zelai lur-gozodunakaz’ begia beteta daukela esan leike...: asko poztuko
gintzakez’ arako bide ori artuko balebe
· Parece que están fascinados, cautivados con
Ango zokoak ondo ba zekizkin; eta gaubez ango nekazari prestu baten etxera bildu
zan
· Conocía bien las andadas, el terreno
Angoa bukatzea ta etorri’ bat egin! entzun?
· Ven en cuanto termine lo de allí
Angoai betiko agur eginaz’ etxerako bideari ematea luke bidezkoena
· Volverse a casa
Angoak an ta emengoak emen bear degula konpondu, -esan digu
· Cada mochuelo a su olivo; cada uno en su puesto
Angoak an ta emengoak emen bear degula konpondu, -esan digu
· Independientemente unos de otros; sin mezclar las cuestiones
Angoak erabat zart egin zun...; andik etzegon ezer. Ala ere’ zutik zegon eta irmo,
gurutzeari begirik kendu-gabe... Jesusen Ama
· Ya no había nada que esperar
Angoak erabat zart egin zun...; andik etzegon ezer: Ala ere’ zutik zegon eta irmo,
gurutzeari begirik kendu-gabe... Jesusen Ama
· Aquello era el fin de todo; todo había concluido
Angoak eta aruntzagokoak joango dirala, ez dirala... ta zer? Gauza den guziak joan
besterik ez dute
· Que tales o cuales irán o no irán
Angoak eta aruntzagokoak joango dirala, ez dirala... ta zer? Gauza den guziak joan
besterik ez dute
· Todos los que no tengan impedimento
Angoak gogor erantzun dabe
· Enérgicamente
Angoak gureakaz burrukea euki ei-eben’ areik artzaile geratzen zirala
· Tocándoles a ellos salir perdedores
Angoaneko Praxkuk egin dezala! Or konpon!
· Que lo haga el vecino! Que lo haga otro! Que lo haga Rita!
Angoaz gainerat’ egun gazitxoak iretsi ditu, bizpairu
· Pasar días bastante amargos
Angulara-ginoko guztia jango joagu gaur, ta merke!
· Angulas inclusive
Anima asko bide zuzenean jarri dituzte, Zarauzko ezin-esan-ala misiolarik
· Enderezar, traer al buen camino
Anima bakoitza bere gorputzagana joango da; eta nork esan zein irain gaiztoarekin
begiratuko dion infernua merezi duanak?
· Con qué ojos de odio le mirará
Anima berdineko gizadiak’ aixa bilatzen dute batak bestea
· Pronto se encuentran uno a otro
Anima gaizkira obenduak’ eztu atseginik orazioa egiteko
· El alma inclinada o viciada al mal
Anima gaxoak’ erdi-aterean ez uzteko!... esaten zigun... Sermolariak.
· Que no nos contásemos con indulgencias ganadas a medias, en sufragio de las ánimas
Anima gora asi zuan Amatxik; elizakoak emana zan, eta apeza an zeukan ondoan’
Jesus esanez bein eta berriz
· Había recibido ya los últimos Sacramentos
Anima gora asia zuan Amatxik; elizakoak emana zan, eta apeza an zeukan ondoan’
Jesus esanez bein eta berriz
· Se le iba la vida poco a poco
Anima gora asia zuan Amatxik; elizakoak emana zan, eta apeza an zeukan ondoan’
Jesus esanez bein eta berriz
· Una y otra vez
Anima guzia’ ilunbe beltzean zedukan
· En tinieblas; de desolación
Anima jaten, zertan egon bear nuun, orduuk arte ezer egin-gabe?
· Fastidiada
Anima jaten, zertan egon bear nuun, orduuk arte, ezer egin-gabe?
· Hasta las tantas de la noche
Anima nerea: zeregandu zaite; begirozu zer egiten dezun!
· Recógete en tí mismo
Anima oiek’ ez daukate leenbizietan oraindik ortarako oitura erabat eginik’ gogo
zaienean ortan gelditzeko
· A los comienzos
Anima oiek’ ez daukate leenbizietan oraindik ortarako oitura erabat eginik’ gogo
zaienean ortan gelditzeko
· Cuando lo desean
Anima oiek’ ez daukate leenbizietan oraindik ortarako oitura erabat eginik’ gogo
zaienean ortan gelditzeko
· No están enteramente habituados a ello
Anima ori’ arbola makatza bezala da; ez du zeruko frutu gozorik ematen
· Es comparable el árbol bravío
Anima ori’ ezerk ere munduan gauzak ezin osoro beteko du
· Nada absolutamente la podrá colmar en el mundo
Anima oriek ba dute’ erregeren baratz ederrak ur adina zeruko doai
· Tantos dones del cielo como agua los jardines del rey
Anima ortzetan zuula zegoon, gaxoa. Ia ilean
· Casi moribunda
Anima pakean arkitzen danean egin bear da aukera ori; ez aserreren batekin
gozagaitzturik dagoenean
· No en momentos de desazón o desabrimiento
Anima salbatzea da gure arazorik nagusiena; esateko’ bakarra
· Estoy por decir
Anima’ xuri; bihotza bakean zuen beti
· Tenía un alma pura; vivía en paz consigo mismo
Anima zintzoak ez daki batzutan’ ernai ala xogor dagonik: bien mugan bezela dago
· Está como en una situación intermedia
Animak’ Jaungoikoaren itzaren gose dira: zertan gaude emen?
· Qué hacemos aquí quietos? sin ir a darles lo que ansían
Animak’ Jaungoikoaren itzaren gose dira: zertan gaude emen?
· Hambrientos de la palabra de Dios
Animak lagunduko dizu... Animaan ogia zekarrenari etxekoak erantzuten ziotena
· Que el alma del finado te valga!
Animako etsaiak goitzeko’ guztiz arma egokia da
· Para vencer a los enemigos del alma
Animako gauzetan bide andi-gabe kezkaz beterik ibili oi zana zan
· Sin gran fundamento; sin motivo
Animako gidaritzat’ ez det uste, bat bear ta’ onetan onena bera izango etzendukeanik
· Puesto a tener que escoger uno
Animan dauden lar danak kenduta’ pozez etorri ginan Ejertziziotako etxe artatik.
· Dejada la broza de los pecados
Animaren bost ate-leioak
· Los cinco sentidos
Animaren muinean agertzen da Jauna’ irudizko ikuskariz ez, baina adimenekoz
· Se manifiesta en la médula del alma
Animarik ba dutela etzaie gogora
· No se acuerdan de que tienen un alma
Animatik esaten dizut: biotza bete-betean maiteko zaitut, bizi naizen artean
· Te lo digo con toda verdad
Animatik esaten dizut: biotza bete-betean maiteko zaitut, bizi naizen artean
· Te querré de todo corazón
Animeko loak ere’ lotu egiten gaitu: ez digu uzten zeruko bidean aurrera egiten
· No nos deja avanzar
Animen zaiak ipini ziran errietan, bataiatzeko eskuarekin
· Pastores de las almas
Aniotz-enean sarrera bat egin zuten: gelditzeko ta gelditzeko... aleginak egin zizkaten;
baino lenbailen etxeratzeko gogoa zuten
· Les insistieron a que se quedaran
Anitz aldetara begira dakioke gogoz ta biotzez gure Jaunari
· Considerársele de muchos modos
Anitz aldetara mintzo dira gauza hortaz, hango jendeak
· Discrepan en su apreciación
Anitz alegin oi du’ gazteak gaistarazi naiez
· Pervertir
Anitz alegin oi du’ gazteak gaistarazi naiez
· Poner mucho empeño
Anitz begi eta beharri izanen da hemendik goiti’ ur-erretzalen kontra. Hibaian
· Se ejercerá mayor vigilancia contra los que contaminan el río echando cal viva para
pescar
Anitz darraika eztiari’ eta aiher zaika zaio
· Muchos le tienen afición
Anitz darraika eztiari’ eta aiher zaika zaio
· Muchos van tras de la miel
Anitz diarduenak’ nekez izain du bihotz bildua
· Quien mucho habla
Anitz diarduenak’ nekez izain du bihotz bildua
· Recogimiento
Anitz dira deituak, baina gutiak hautatuak
· Son pocos los escogidos
Anitz dira’ natural gaistoa eskura ekarri-gabez galduaz ta galduaz doazenak
· Cada vez más perdidos; perderse más y más
Anitz dira’ natural gaistoa eskura ekarri-gabez galduaz ta galduaz doazenak
· Por no reducir o frenar
Anitz dira oroen jakinean preso egonak
· Sabiéndolo todos; como sabe todo el mundo
Anitz egur eder gelditzen ohi da oihanean’ ekarlerik-gabez
· A falta de quien la traiga a casa. N.B. A modo de proverbio. La virtud está segura a
falta de tentador
Anitz entseiu egin dinat’ orai daramanan bide gaixtoaren huts-eragiteko
· Por apartarte de ese mal camino
Anitz gauza entzuten da’ hobe bailizateke ez entzutea
· Que mejor sería no oir
Anitz gauza ta nekagiro ekusi zituen Jesus-ek
· Sufrir muchas penalidades
Anitz gauzatan’ elkar dirudite
· Se parecen entre sí
Anitz geiago zor dizut’ zure niganatze onen alde
· Por esta venida tuya a mí
Anitz’ gutaz bekaizti dire
· Nos envidian
Anitz hitz eder ahotik atera zuen; egun baten epearen eskatu zen. Guztiak alferrik:
oihuz eta otoitzez zegoela’ arimak egin zeraukan zion
· Expiró
Anitz hitz eder ahotik atera zuen; egun baten epearen eskatu zen. Guztiak alferrik:
oihuz eta otoitzez zegoela’ arimak egin zeraukan zion
· Pidió plazo de un día. N.B. El verbo eskatu con auxiliar intransitivo
Anitz hitz eder ahotik atera zuen; egun baten epearen eskatu zen. Guztiak alferrik:
oihuz eta otoitzez zegoela’ arimak egin zeraukan zion
· Muchos halagos y bellas promesas
Anitz ibiltzen da bide hartan: ba da han oinatza franko
· Se ven muchas huellas de pasos
Anitz izan da orainokoan ni ez-bezalakorik, ni baino gaiagorik
· Más aptos que yo
Anitz jende ba da Frantzian, mirari baten begira herria salbatzeko; guk behar dugu
beraz hortzez iguzkirat egon?, nondik jinen den gure osasuna?
· Esperar tranquilamente sin hacer nada
Anitz joaiten da arratsean sendorik oherat
· Muchos se acuestan sanos
Anitz lagunduko dizu neke orrek’ zere anima garbi-ez ori ongi garbitzen
· Tu alma manchada
Anitz lekutan’ beren eskuko dituzte seminarioak. Jesuitek
· Tienen bajo su dirección
Anitz mintzo denak’ huts anitz
· Quien mucho habla, mucho yerra
Anitz otoitz eder egin zeraukun zigun gure anaiak; anitz nigar-purpuila isuri zuen
· Derramó gruesas lágrimas
Anitz otoitz eder egin zeraukun zigun gure anaiak; anitz nigar-purpuila isuri zuen
· Nos dirigió tiernas súplicas
Anitz urtez elgarri nausigoa kendu nahiz ari izan dira bi herrixkak, hi bahiz’ ni ere
ba
· Rivalizando; desafiándose
Anitz urtez elgarri nausigoa kendu nahiz ari izan dira bi herrixkak hi bahiz’ ni ere ba
· Disputándose la hegemonía o superioridad
Anitzek, bekatu egin hutsen boterez poderioz’ eztute kontzientziaren erantzuterik
sentitzen
· En fuerza de tanto pecar
Anitzek’ onelako gauzarik gogoan artu ere gabe’ egiten dituzte ango aldiak
· Van y vienen de allí
Anitzek uste dute’ ori egin-ezkero’ egin dituztela jaieko lanak
· Que ya han cumplido con el día festivo
Anitzek zioten’ ez ginuela behingo Aita Saindu
· Que no tendríamos papa para mucho tiempo
Anitzetan’ deus ezin eginez gelditu behar zara
· N.B. Behar con auxiliar intransitivo
Anitzi iguriki dio Jainkoak’ zahartu hutsezko ponturaino
· Aguardar hasta la extrema ancianidad
Anjel ainakorik ez egoan: aren zale ziran erriko neskatile guztiak
· Todas le hubiesen querido para sí
Anjel ainakorik ez egoan: aren zale ziran erriko neskatile guztiak
· No había quien le igualase
Anjel bakarrikan zegoan ernai etxean: naiezak loa galerazitzen zion
· El disgusto no le dejaba dormir. La calentura le desvelaba
Anjel gizajoa!... Sinistu zak: baldin-da baldin hura iltzen baduk’ gure Manuri etzaiok
sekula begirikan legortuko!
· Lo que es si llegara a morir
Anjel gizajoa!... Sinistu zak: baldin-da baldin hura iltzen baduk’ gure Manuri etzaiok
sekula begirikan legortuko!
· No parará de llorar nunca. Se le secarán los ojos -de tanto llorar
Anjel iltzen bada’ laster jarraituko ziok ondoren don Josek ere
· Le seguirá detrás... Le costará la vida a D. José
Anjel sendatuko dun aurki, alaba’ ... eta joango ditun debru-etxera naigabeak!
· Y se irán al diablo todas tus penas... Y se acabarán las penas
Anjelek ez eban oindino erabagi’ senartu bear eban edo ez; da ezer erabagiko eban
itxurarik-be ez egoan
· Si se casaría o no
Anjelek ez eutsan geiago itzik esan’ eta bertanbera amaitu zan gure neska-mutilen
adiskidetasuna
· Se acabó definitivamente
Anjelen aginduz egina bada’ eskerrak emotekoa da
· Es de agradecer
Anka anka’ n gainean daukagunean, orrelako koplakin asi?
· Cuando estamos ya hechos unos vejestorios... Cuando estamos ya casi con un pie en el
sepulcro
Anka ankarekin ezin ibiliz gelditu da
· Sin poder dar un paso
Anka ankaren gain etzanda
· Apoyado un pie sobre otro
Anka ankari ezin eman ziola ibili zan
· No pudiendo apenas apoyarse en el suelo; sin poder casi dar un paso
Anka ankari ezin emanikan... an zetorren eskale bat
· Con dificultak, andando penosamente
Anka bardinka saltu eginda patxaraz jezarri zan
· A pie juntillas
Anka bat ausi du... Saiats bat ausi dau
· Ya han hecho la proclama de su matrimonio
Anka bat dun gizona’ beti dabil erren
· Imposible no cojear, careciendo de un pie... Sin medios no es posible alcanzar el fin
Anka bata ezgauz dauko’ baina urrun joaten dan gizona da Romanones
· Tiene una pierna impedida
Anka baten belaun-buruan dauko ukondoa
· Con el codo sobre la rodilla
Anka bien jabe zan ondino; erren-egiten eban naikoa’ baina naikoa ondo ebilan
· Conservaba aún sus dos piernas
Anka bizikoa da korrikalari gazte au
· Agil de piernas
Anka erian zapatatxo bat, eta bestea oso gorririk’ bide galantik egin zuen Inaziok
· Con el otro pie enteramente descalzo
Anka jaso dukenik ez dagoke gaur errian; aizkora-jokua da Uitzin
· No parará en el pueblo quien sea capaz de moverse por su pie
Anka jaso lezaken inor ezta etxean geldituko
· Ninguno de los que puedan caminar por su pie; de los que no estén retenidos por
enfermedad
Anka jaso zezaken inor etzan geldituko’ festara joan-gabe
· Nadie capaz de andar por su pie. Sano
Anka oztu zaiok gizajo orri
· Ha muerto
Anka politen jabe dira dantzari gaztetxuok
· Bailan muy bonitamente
Anka sartu orduko’ loak artu ditu. Ez die elur-malutak loa debekatu
· Tan pronto como se han acostado
Anka sartu orduko’ loak artu ditu. Ez die elur-malutak loa debekatu
· No les han impedido dormir
Anka zaarrak jaso-ezinda, ta ilusinoz beterik ago?
· Ya no puedes con tus piernas
Anka-bakarrik emen eztago
· Aquí no hay ningún cojo de un pie
Anka-baldarra zan orren aita
· Zambo
Anka-barrenean dauka beti ama zanaren erretratoa. Oiaren anka-barrenean
· Frente a su lecho de enfermo, a los pies
Anka-biko asto-pilo batek urten eutsen Areatzako zubian’ eta txistuka ta birauka asi
jakezan
· Unos groseros gamberros
Anka-biko azeri marru bat arrapau dabe
· Un timador
Anka-bikorik balego gu ainakorik bada’ betor bide-erdira... joka beza gurekin!
· Si hay un hombre que se quiera medir con nosotros
Ankaen gainean balego gure ama-zana’ aren poza izango zan!
· Si viviera aún
Ankaen gainean ikusi-ezkero’ ... etxeko lan guziak egin itzin!
· Si ven que estoy como para sostenerme en pie, me cargan todo el trabajo de la casa
Anka-ezurretarainoko kasaka batekin ibiltzen zan gure auzoko Peilo
· Una casaca que le llegaba hasta los tobillos
Anka-geldin egoten dira’ ... ta errez gizentzen
· Como no hacen ejercicio
Anka-geldin errez irabazten dute botikarioak!
· Sin dar un paso...; sin esfuerzo
Anka-gorririk izan al dozue etxean? -Ez ondiokan.
· Nacer una criatura
Anka-gorritan izan-arren’ azkar ekarri genduzen sutarako txortak, beren arantza
zorrotzakaz
· Aunque íbamos descalzos
Ankak arin joan zinan Txonkoren tabernara
· A toda prisa te fuiste
Ankak arindu-bearra izan zuten
· Tuvieron que huir a toda prisa
Ankak berotu naian ari naitzaio, aita! .-Ez aiz ari utsik, ez!
· Ya se conoce, hombre! Bien que se nota... No en vano
ankak dantzatzen zitun, meza-mutilak
· Mover, agitar los pies
Ankak ematen dakitenak dira bost beor oiek; ta kontuz dabila emen jendea
· Son peligrosas; cocean fácilmente
Ankak ezin kendurik dabil, lurrari
· Sin fuerzas para levantarse del suelo
Ankak garbitzen ez dakidala... neregatik esan du
· Ha dicho que no me lavo los pies...; que no suelo lavarme los pies
Ankak jaso al daikezan guztiak’ Arratera!
· Todo el mundo...; todos los que puedan...; todos los que estén en condiciones de ir por
su pie
Ankak utseginda, amildu izan dira ardiak berak
· Paso en falso, traspiés
Ankakin alasta egin’ eta erori egin nintzan, atzearen gainean
· Caí de espaldas
Ankakin alasta egin’ eta erori egin nintzan, atzearen gainean
· Di un resbalón
Anka-makilak erakutsita zer irabazten du emakumeak?
· Mostrando unas piernas contrahechas
Anka-minak napar-minak ixildu-kontuan izango ditugu noski?
· Ya no habrá glosopeda? Habrá desaparecido ya?
Ankamotz orrek zer erakutsi lezaiguke guri?
· Aludiendo a cierto gran personaje político bajo de estatura
Anka-motzaren ostikotik’ ... Jainkoak goarda
· No hay enemigo pequeño
Anka-muturreko ederra artuta nago!
· Me he dado un tremendo golpe en la punta del pie
Ankandi ta Txixeti mutiltzarkua
· Apodos
Ankapean omen daukat...; ala esan dit andreak
· Que la tengo esclavizada
Ankape-be, urrun jaurtiten dau orrek pelotea
· Aun a bajo pierna
Anka-puntetan iritxi zan
· De puntillas
Ankari eman zioten lapur biak’ tiro-otsa entzunik
· Echaron a correr; se dieron a la fuga
Ankarik jaso zazakeanik’ etxean etzan gelditu, misio oietara etorri-gabe
· No faltó ninguno de los capaces de venir por su pie
Ank-arte andia duen emakumeari’ sardanko deitzen zaio...; baino au, Jaungoikoaren
eskutik datorrena bezela’ ezer ezta
· Patizamba
Ankartean puztana daraman zakurraikin baino geiago eztaiteke fiatu, gizon zakur
orrekin
· Hombre taimado, marrajo
Anka-soinuak dira... Zein ote degu orain?
· Se oyen pasos
Anka-tartera sartu zaion arkumea naiz ezagutu marrakan’ sudur-mizpiren baimena-
bage’ ez da geldi oi paketan ardi ama
· Sin el permiso o consentimietno del olfato
Anka-tartera sartu zaion arkumea naiz ezagutu marrakan’ sudur-mizpiren baimena-
bage’ ez da geldi oi paketan ardi ama
· Aunque lo conozca por el balido
Anka-tartetik beste makila altxatuta’ berarekin frantzes biak zatitu omen zituen ezur
ta mami’ lurretik jekitzeko gai etziraden moduan
· Les dio una gran paliza
Anka-zabalik lo egingo du orrek, esturasun orregatik
· Dormirá a pierna suelta
Anka-zain bigunak zeuzkatenak’ binaka, besteak al zan bezala’ igo ginuzen
Begoinarako arri-mailak goizean-goizetik
· Los de piernas ágiles
Anka-zainean min artu du
· Hacerse daño en la cañada
Ankaz-gora bota nai dute erabaki ori
· Echar abajo, deshacer
Ankaz-gora lotara joango da orain, lanak besteri utzita
· Se irá a la cama, tan fresca, tan campante
Ankea jaso daiken dezaken guztia’ biar Azpeitian izango da
· Todo el que sea dueño de sus piernas
Ankerkeri-ura galerazi bear zutenak
· Impedir aquella brutalidad
Anketako aldetik oiari elduta’ obeto mugituko genduke
· Por el lado de los pies
Anketako egosia’ gaixtotu egin zait
· Escozor de pies
Anketatik errena dala ba dakigu; burutik’ askoz errenagoa
· Pero aún cojea más de la cabeza
Ankoker-be urreratu zan bere tanbolinagaz; jo ebazan ekinaleko soinuak’ eta barre
asko egiteko ereti ona egon zan’ atso-agura biaren jantzakaz
· Ejecutó unas piezas muy movidas
Ano-egina nago
· Estoy reventado, agotado de cansancio
An-orduko emen ginan
· No tardamos un instante en volver
Anpola gorrie baino gorriago zeon... lotsaz
· Rojo de vergüenza; colorado como un tomate; como una cereza roja
Anpolaiak’ bere mende artu zitun
· Quedárselos para sí
Anpolairik eztet agur arkituko, berandu da-ta: salduko zaizkit danak ni plazara
joaterako
· Las habrán vendido ya todas
Antiguako Ama ibili ete zan, arranondotarrak olatuen artetik ataraten?... Alan da
ustea
· Tal es la creencia; es lo que comúnmente se cree
Antiokoren abela au ikusirik’ Simonek bere bi semeak ipini zituen Israelko soldaduai
agintzen. Abelera
· Viendo esta determinación de
Antipas onek’ itzketako bide andiak ematen zituen
· Daba mucho lugar a habladurías
Anton Betozko, ego-aizeak aina urte zituan gizona’ an egoan beti toki baten, geldi-
geldi, mutik egin-bage
· Más viejo que Matusalén
Anton Etxe-galgarri
· Perdulario
Anton, eztauat esan? Artu-ik, gizona, arnasa! Artu egik.
· Ve con calma!
Anton Kaikuren ustez
· Como diría Pero Grullo
Anton Kokok’ berekin artu nai ditu ezkonberriak koko-errira; goiz-maatsak eldu
zaizkiola ta
· Los quiere llevar consigo a la Ribera navarra
Anton Kokok’ etzalekua Errekalden du, amaika jenderen zokoa
· Cobijo de tantas gentes
Anton Kokok’ mandoka dakar beltza, barna berotzeko
· Trae el tinto por cargas... a lomo de mula
Anton Kokok’ mandoka dakar beltza barna berotzeko
· Antón el arriero ribero. N.B. Koko apodo dado a los extraños a la comarca
Anton-Diru’ soldau izan zan prantzestan; gero’ bere denbora ardizain emon dau
· Durante la francesada
Anton-Diru’ soldau izan zan prantzestean; gero’ bere denpora ardizain emon dau
· Apodo dado a un avaro
Anton-Diru’ soldau izan zan prantzestean; gero’ bere denpora ardizain emon dau
· Apodo dado a un avaro
Anton-Diru’ soldau izan zan prantzestean; gero’ bere denpora ardizain emon dau
· Ha pasado la vida guardando ovejas
Antonek etzuen ezer ongi egiten; eta jendea atzeratzen asi zitzaion: etzuen inondik,
ilabete osoan’ egun biko lanik
· Retirársele la clientela
Antonek etzuen ezer ongi egiten; eta jendea atzeratzen asi zitzaion: etzuen inondik,
ilabete osoan’ egun biko lanik
· No conseguía trabajo ni para dos días al mes
Antoni Derio, Kontze Zamudio...: bildotsak eta arrautzak eta areik-arakoa saltzera
zatoze?... Emoizue onenbeste...; bestela eztago saltzerik
· Y demás
Antoni: gaztetatik asi zara zeure birlobatxu oni Bilbora bidea erakusten... .-Zer da
egitea? Aspaldion egon jat erreguka...: noz eroango nozu Bilbora?
· Qué hacer si no? Qué iba a hacer...?
Antoni: umie zelan dakozu? - Lenau lenago plumunixe sentidu deu; da eon jatzu,
bijotz-koilareko minegaz’ Jaune, il naixu... Da zer pasa jako gero? Bijotza atrapa-
tzu plumun
· Ha estado sufriendo terriblemente, con dolor de estómago
Antonik naiko al du?- Ori’ gero jakingo degu; aurrena’ jakin zagun mutilaren berri!
· Sepamos lo que piensa el chico
Antonik zer dio?... Orain ere ura’ tximelean sendo egongo da?...
· Seguirá tan valiente de salud?
Antonio’ atzen-atzenean zegoan, ixilik, aitzakirik eman-gabe
· En el último lugar; el último de todos
Antonio: zer berri Tolosa-n? -Lengo prezioan garia
· Sin novedad... Nada de particular
Antonioren eginbideak maxiatzeaz gainera’ gizon santua txarkeriz eta lotsagarriz
bete zutenak ba ziran
· Criticar, vituperar en son de burla
Anton-Kaiku’ il-aginean dago
· Agonizando
Anton-zurrut’ zan gizon bat, askok maite zuena; batez ere, ardo-saltzaileak. Edale
polit bat
· Taberneros
Anton-zurrut’ zan gizon bat, askok maite zuena; batez ere, ardo-saltzaileak. Edale
polit bat
· Un buen bebedor
Anton-zurrut’ zan gizon bat, askok maite zuena; batez ere, ardo-saltzaileak. Edale
polit bat
· Antón Copas
Antustera soberbiara etzina izan duanari’ alde onetatik joko dioe soinua atzen-
orduan infernuko etsaiak
· A quien ha tenido propensión a
Antustera soberbiara etzina izan duanari’ alde onetatik joko dioe soinua atzen-
orduan infernuko etsaiak
· Le tentarán
Antxe atsedengo degu piska bat
· Allí descansaremos
Antxe, auzoko bi anaiak dauden tokian ez litzake gaizki izango. Zer derizkiotzu?
.-Zuri esateko moko-mokoan neukan: amaika bider orixe esan diot nere buruari
· Me lo has quitado de la boca
Antxe, bai, pozik emongo neukez ordu osoak
· A gusto pasaría allí horas enteras
Antxe dauko gure Martinek eretia’ zeinbat-nai berba egiteko neskatileagaz
· Para hablar todo el tiempo que quiera
Antxe egoten da eguzkia artzen, zabal-zabal exerita Katua
· Cómodamente sentado
Antxe egozan eurak euretara erbestetar guztiak’ esku-pianoa entzuten
· Separados de los demás
Antxe erran diot: aizak zurie, aizak gorrie... Esateko guziak esan ditiot
· Le he cantado las cuarenta...; la cartilla
Antxe geratu emen-zan deabruaren mende’ sekulan andi irteteko eskubiderik izango
etzon etsipenean...
· Hecho ya a la idea de que...; desesperando de librarse
Antxe ikusiko dituzu tabernan ardo-jokatzen begijak ija aterian, tontuenari pegatzen
· Con los ojos desencajados
Antxe itxi eban oiloa, bigarren arrautzea noiz emongo
· A ver cuándo ponía el segundo huevo
Antxe, nere liburuekin’ bake-bakean bizi naiz nere baten
· A mis solas; sin otra aspiración
Antxe sortu zan gure Frantzisko..., gure iduzki zoragarria, Dante baten esanean
· Según expresión de Dante
Antxen arkitu du laguna sasian’ azken-atsetan
· Muriéndose; en las últimas; agonizando
Antxen dago erri-koxkor polita, eliza tontor duela
· Descollando encima la iglesia
Antxen... zeruan egongo gera, aita ta ama ta amona’ beok joan-zai
· Aguardándoles a ustedes
Antxina ago entzunda’ aregaz mutilagaz ez batuteko
· Ya te tengo dicho hace tiempo que
Antxina ago entzunda’ aregaz mutilagaz ez batuteko
· Ya te tengo dicho hace tiempo que
Antxina’ Anbotoko damea sortu baino lentxuago
· En tiempos de Mari-Castaña
Antxina baten bai... baina oin orain’ nun diranik-be ez, aizeriak gure aldeetan
· Desaparecieron por completo; ya ni recuerdo queda de las zorras
Antxina’ egunean bein baino ez omen zuten jatekorik artzen barau-egunean; ta
bertan’ urri ta mee
· Escaso y frugal alimento
Antxina erri guztiak goietan eregiten zireala’ inok esan ezpalei-bere, sinistekoa da:
gauzeak berak dakarrena dalako
· Es cosa que se cae de su propio peso
Antxina eztala jazorikoa da
· Ocurrió no hace mucho
Antxina igesi eustan begietatik seme orrek, Amerikarako
· Se me largó; desapareció de mi lado
Antxina urrunetik’ euskaldunen entzutea itsaso guztietatik zabaldu dozuenok
· Desde remota antigüedad
Antxina-barik ezagutu dot nik arima bat’ bere burua guztiz menperatua eukana
· Que tenía ya vencido su natural
Antxina-barik ezagutu dot nik arima bat’ bere burua guztiz menperatua eukana
· No ha mucho tiempo
Antxinako esaerea da’ Osasunagaz naste bakea
· N.B. Dicho proverbial: Paz y salud, bienes supremos en la tierra
Antxinako euskaldunen prakak galdu doguz!
· Ya no tenemos la valentía de
Antxinako gorroto baltzak ebizen, inoiz baino burruka andiagoan
· Más enconados que nunca
Antxinako gorroto baltzak ebizen, inoiz baino burruka andiagoan
· Odios inveterados
Antxinako gure atsoen sorgin-ipuinak’ lasto-samar bat ezeban balio beste onen aldean
· No valía un bledo... un comino
Antxinako usteak eta gaurkoak topekada andia izan dabiela’ jakitunean gagoz
· Ya estamos enterados de que
Antxinako usteak eta gaurkoak topekada andia izan dabiela’ jakitunean gagoz
· Han chocado grandemente entre sí
Antxinetatik bere gogoak eskatzen zionaren antzekoa
· Desde hacía mucho tiempo
Antxinetatik bere gogoak eskatzen zionaren antzekoa
· Lo que ansiaba
Antxitian bear-bada gogo-bage egin-arren’ gero ezagutzen due’ eren onagatik eragin
zitzaiela
· Al principio
Antxitiko komunioa egin baino lenago’ oitura gaiztoak arturik zeuzkan
· Antes de hacer la primera Comunión
Antxoa asko gaur? .-Dena igaro da. Txikia’ ta saretik aldegin
· Escurrirse, filtrarse, por lo pequeña
Antxoak urrera balio du’ eta ba dira dirua patrikaran ondo sartu dutenak
· Se paga muy bien
Antxoak urrera balio du’ eta ba dira dirua patrikaran ondo sartu dutenak
· Han hecho mucho dinero; han hecho buen negocio
Antxobea azal-azalean geldituten danean’ sare-txalopa edo treineruok alderdi
guztietatik agertuten dira al daben ginoan biziro’ euren sareakaz arrain dana
inguratuteko asmoan
· A la máxima velocidad
Antxu txarra’ beti bildots
· Las personas pequeñas siempre parecen jóvenes
Antxuak eztu berez ematen...: au da askoren oiua aurtengo udaberrian
· No rinde; no deja ganancia
Antxuaren neurrian, kasketoso ta desberdin izaten bada atuna’ ordu jaioak gaude
arrantzaleak! Nora jo?
· Sí que estamos lucidos!
Antxume bat egundaino eman ez didazu’ lagunakin arratsalde-gosari bat gozoro egin
dezadan
· Para hacer una merienda entre amigos
Antxume bategatik lau ilabetean preso egoteari asko derizkiozu, beraz?
· Te parece mucho; excesivo
Antxumeak antxumetara, aurrak aurretara. Bakoitza bere kidekoetara
· Cada oveja con su pareja
Antxumeak ez dau izaten ikasi-bearrik’ lirain-asko ibiltzeko atx-artean
· Para retozar airosamente
Antxumearen beeka-otsa aditu zuenean
· Balido
Antxusa-k’ ija su eman zion udaletxeari; larri ibili ziran itzaltzeko
· Apurados anduvieron
Antz eman zion, bai’ emakume ura gauza zuzena ez zala, bere rumba edo dalakoaz...
Amezketako apaiz zarrak ikusi balu!
· No parecía ser cosa buena
Antza danez’ lapur izaten-be’ euskaldunak berarizkoak izan dira: euren antza ta ez
inorena euki dabe
· Hasta en esto han sido originales
Antza-bako bat da ori!
· Es un desmañado
Antzara perratzerat, zuen lausengu ta gezur guziekin!
· Largo de aquí!
Antzara zaintzerat joan bedi, nahi duen tokirat; kalterik aski ba dauku eginik!
· Váyase a paseo!... Que se vaya a otra parte!
Antzarak perra-tzik!
· Vete al cuerno!... No es verdad eso
Antzarra lez samea luzatuta didar egiten eben
· Con el cuello estirado
Antzarrak egaz, batera ta bestera dabiltzanean
· Andar de una parte para otra
Antzarren lumatzen bizi da ori
· Ese vive felicísimamente...; en grande
Antz-azturak’ obiraino
· Genio y figura, hasta la sepultura
Antze oneko gizona zen
· De talento; de buena inteligencia
Antzea ba duk izketa leguntzen; baita nere kaltetan gezurrak apaintzen
· Bien sabes mentir con disimulo en mi daño
Antzea ba duk izketa leguntzen; baita nere kaltetan gezurrak apaintzen
· No te falta habilidad para
Antzea’ ez da buru batetik bertzera iragaiten, makila bat esku batetik bertzera bezala
· La habilidad no es comunicable
Antzekoak antzekoa nai izaten duala, dio esaera zar batek
· Que cada cual busca su semejante...; que Dios los crió y ellos se juntan
Antzekoak sortzeko eskua eman zien. Jainkoak bizikari guziai.
· Virtud de engendrar
Antz-eman dioe oek ere zai berri orri; eztue jan nai izaten... Oiloak
· Ya han caído en la cuenta de que tiene algo raro
Antz-eman zion zer ziteken; baina buruz-belarri egin zion sakristauari
· Se le hizo el desentendido
Antz-eman-gabe ez naiz egondu leen ere, orri begira...: orixe bezin neskatxa finak’
geiago ere ba dira
· No me ha cogido de sorpresa o desprevenido
Antzemango niokela uste det’ zergatik egin dan ori
· Sospecho que ya me sé
Antzeraz konforme’ zu Olano-tarra zera
· A juzgar por el parecido
Antzik ezin emonda dabiltza, zein pistik iltzen deutsezan eren ardiak
· Sin poder rastrear; sin poder adivinar
Antzin artan Senekak esan zuena
· En aquellos remotos tiempos, antiguamente
Antzina antzina baten’ luma-baga, motz-motzik jaio zan mozoloa
· En tiempos muy antiguos
Antzina antzina baten’ luma-baga, motz-motzik jaio zan mozoloa
· Enteramente pelado
Antzina gazte izandako emakume mutur-zorrotz bat zijoan arekin batean
· Ya entrada en años
Antzina gazte izandako emakume mutur-zorrotz bat zijoan arekin batean
· Mujer malcarada
Antzina-antzina esanai’ egiztamena eman bear zitzaien
· Las antiguas profecías
Antzinaeran Ejiptotik etorritako jatorriak ziran. Filistin-darrak
· Tribus, razas
Antzinako denborak alde batera utzirik’ begira egiezu alderagokoei!
· Mira a tiempos más próximos!
Antzinako denboran’ ez omen zan testigotzat artzen Espainian’ orditzea gertatu
zitzaionik
· Quien se hubiera embriagado alguna vez
Antzinako legeakin’ euskera len bezela zutik berriro jartzera... etorriko da
· Llegará a restaurarse
Antzinako Patriarkak etzuen’ orain guk ditugun deboziozko liburu oenik
· No tenían ningún libro de estos
Antzinako Patriarkak etzuen’ orain guk ditugun deboziozko liburu oenik
· No tenían ningún libro de estos
Antzinako zerga ori nola oraindi duten ordaintzen’ erne bazaute, lagun maiteak’
saiatuko naiz garbitzen
· Procuraré ponerlo en claro
Antzinakoetatik guganaino iritxi danez’ etzan kastigu-gabe gelditu
· Según la tradición
Antzinan esan neutson ama zeureari gorde zenkidazala, pitxi eder ori!
· Oh, prenda preciosa!
Antzinateko poeta jatorretatik’ etzaio ezer aundirik itsatsi: aien zaina ta osasuna’
besterik da!
· Cuánto más valía el sano vigor de aquéllos!
Antzinateko poeta jatorretatik’ etzaio ezer aundirik itsatsi: aien zaina ta osasuna’
besterik da!
· No se le ha pegado gran cosa
Antzinatikan gaurr-egun-arte’ belaunetik-belaunera’ bertsolarien besotan dator gure
euskal-izkera
· De generación en generación
Antzinatxo baten ala esaten zidan, bai!
· Ya me lo solía decir hace tiempo!
Antzinekoak nolako’ gibelekoak alako Aurrekoak atzekoari erakusten
· Influencia del ejemplo de los mayores
Antzinekuena...: Prakan eztagoela gizona
· Como decía el refrán
Antzinekuena...: Prakan eztagoela gizona
· No está el ser hombre en llevar pantalones
Antzinetan bezela
· Como en los tiempos pasados
Antzinetatik ere esanik dago... Esaera zarra da.
· Ya es un proverbio antiguo que
Antzu gelditu ziran ardiak’ bijoaz orain larrera! mendian al dutena arrapatzera,
belarra oso eldu-arte, ta osto mina goxatu dedin-arte
· Hasta que se pongan sabrositas las puntas de los brotes
Antzu naiz ernal ote zitezken ardiak’ artzaiak ezin ezagun!
· Si estaban preñadas o no
Antzua edo ala ernaia, bei au? -Ernai det
· Preñada o vacía? Preñada
Antzuela eta Deskarga-barrena bitartean, bideaz-ezkerrera’ auzera bat zan
· A la izquierda del camino
Antzuelako kale-goena-gora zijoan, amonatxo bat
· Por la calle superior arriba
Antzuelan asi duk zurrumurru bat’ on aundirikan egingo ez diana
· Un rumor que no te anuncia nada bueno... Un runrún que no debe agradar mucho a tu
oído
Ao batean bi mingaineko gizona
· Hombre de dos lenguas; que se contradice a sí mismo
Ao bategaz’ direanak esaten dabe, ori
· Todos unánimemente
Ao batera dinoe’ ez dala au bezelako miragarririk inon ikusi
· Dicen todos a una voz
Ao batetik diote
· Son unánimes en afirmarlo
Ao batetikan ari dira denak, ori esaten
· Todos unánimemente
Ao batez aipatzen eta aupatzen dute beren apaiz izandakoa
· Lo elogian unánimemente
Ao batez dirauskue’ gauzea ondo adituten jaken guztiak
· Los entendidos en la materia
Ao batezkoa da’ guztion artean erabagi doguna
· Es acuerdo unánime el que hemos tomado
Ao bete aginegaz geratu zan
· Quedar con un palmo de narices Defraudado
Ao bete-betean esan eban’ bera zala lapurretariko bat
· Declaró de plano
Ao ederreko mintzalaria
· Buen disertante
Ao gozo laban bategaz ori esateak zer balio dau?
· Con labios lisonjeros, aduladores
Ao utsezko penitentzia faltsoa
· De labios afuera
Aoa al eban geien zabaldurik’ bere gain guziak erakutsi eutsazan
· Abrir desmesuradamente la boca
Aoa betean guzurra dariola dago tabernan
· Mintiendo a toda boca
Aoa bete-betean ari da esaten’ bera dala
· Con todo descaro; sin reparo ninguno
Aoa bete-betean esan dau’ nik jakin gura nebana
· Ha confesado de plano
Aoa bete-betean esango nioke: gezurra!
· A boca llena; sin tapujos
Aoa bete-betean esaten zuten ezik’ guztiak baionetaz josi nai zituztela
· A boca llena; con todo descaro
Aoa bete-betean esaten zuten ezik’ guztiak baionetaz josi nai zituztela
· Pasarlos a bayoneta
Aoa bete-betean’ min-bizia zuala esan zion
· Con toda crudeza, sin andarse en rodeos
Aoa bete-beteko izen gozoarekin deitzen diogu zeru ta lurren Egileari’ Jaungoikoa
· Nombre apropiadísimo
Aoa leurrie neurrie daukie... Nai duten guzia emanez daukate
· A pedir de boca...; a qué quieres boca
Aoa neurri’ gura daben gauza guztietarako
· Cobran lo que se les antoja; no se paran en barras
Aoa ta surrak zapi bategaz estalduta’ katamar urreratu zan suaren lekura
· Acercarse a gatas
Aoa zabalik entzun geroazan umetan eta adurra erigula... Peru ta Mariaren ipuin
sustraibakoak
· De niños; en la infancia
Aoa zabalik entzun geroazan umetan eta adurra erigula... Peru ta Mariaren ipuin
sustraibakoak
· Fábulas insustanciales
Aoa-beteko erderakadak boteaz, ixildu-gabe ari zan
· Soltando enormes barbarismos
Aoak ekarri leikezan gauzak esan deutsaz
· Le ha dicho cuanto se puede decir
Aoak ekartzen zion guztia esaten zigun
· Todo lo que se le venía a la boca
Aoak emon-ala esan eutsan
· Le dijo perrerías. Todo lo que se le vino a la boca
Aoak zabalik egoten gatxakoz gure mutilari’ ume txikarrak, Peru ta Mariaren ipuin
gatz-bagaak entzun daroezan garraz
· Boquiabiertos
Aoak zabalik egoten gatxakoz gure mutilari’ ume txikarrak, Peru ta Mariaren ipuin
gatz-bagaak entzun daroezan garraz
· Con el mismo interés con que escuchan
Aoak zabalik egoten gatxakoz gure mutilari’ ume txikarrak Peru ta Mariaren ipuin
gatz-gabaak entzun daroezan garraz
· Viejas fábulas, cuentos de debajo de la chimenea
Aoak zekarren guzia esan zion
· Todo lo que le vino a la boca
Aoan bizarrik eztauko onek!
· Tiene apetito
Aoan’ damua; biotzean’ laztan, pekatua
· Dolor o arrepentimiento fingido
Aoan daukadan mokaduak ito nazala’ beronek ere orixe ez baneukan gogoan!
· Que me quede aquí muerto!
Aoan daukadan mokaduak ito nazala’ beronek ere orixe ez baneukan gogoan!
· Si no es verdad que estaba yo pensando en eso mismo
Aoan gurutze utzi naute
· Dejarle con un palmo de narices
Aoan ilerik-gabe itzegin dik... -Mingainean belarrik eztik, ez, orrek!
· No tiene pelos en la lengua; habla con valentía
Ao-bete berba ez eban esan gizagaixoak
· No chistó una palabra
Ao-bete itz eztu esan, gizagaixoak
· No ha chistado
Ao-betean esan lei’ ez dabela kristinau onaren antzik-bere
· Puede afirmarse rotundamente
Ao-bizarrik eztauko orrek... Ago-pizarrik eztu.
· Tiene buen apetito
Aogozoa egin zait. Ikusi-utsaz
· Se me ha hecho la boca agua
Aointxe emon daustazak azak! -Nik ez: zuei gixaxoi’ azak eta porruak Karlosek berak
emon eutsuezan...
· Ahora sí que me has chafado...! Salida de tono
Aointxe emon daustazak azak! -Nik ez: zuei gixaxoi’ azak eta porruak Karlosek berak
emon eutsuezan
· Quien os chafó de veras, fue
Aoko garratza dauko
· Mal sabor de boca
Aoko lurrina ere gezurra dik, orrek!
· Es un gran mentiroso
Aoko zulora begira beti ume au’ bere arrebari
· Siempre pendiente de sus labios
Aona etorri zozan kanpotarrak’ etzozan makal ibili, inoren lepotik!
· Poco bien que anduvieron a costa del prójimo!
Aoneik eta areik’ buztarri baten azpian inok-be ezin sartu ta lotu leikezak
· No hay manera de conciliarlos entre sí
Aopean berba egiten dau, eta ez jako ezer aituten aditzen
· Habla entre dientes sin articular bien las palabras
Aopean erregu labur bana egin-ondoan’ barriro eraso zioten lanari
· Volvieron a emprender su trabajo
Aopean erregu labur bana egin-ondoan’ berriro eraso zioten lanari
· En voz baja
Aopean jaten ditu asko itz
· Se le pierden, no se le entienden
Aopean zerbait esan zion anaiari
· En voz baja, al oído
Aopetik dinoenez’ batzarreko danak bat egin eben
· Según se rumorea
Aope-xamarrean esan du’ eta ez dakit zer erantzun duan
· Medio entre dientes
Aor daukozu argiro-argiro’ zer egin eta ekarri daben: ia-itoan eta bururik ezin
jasorik gagoz, kontribuzinon kontribuzinoz
· Ahí ves claramente
Aor ganeko laukoak datoz ona...!
· Ahora salimos con esas?
Aor gure poza!... Kiskaldu jaku burduntzikoa’ ardautara ginan artean!
· Nuestro gozo en un pozo...!
Aor gureine gura-aina diru; ta urretan, atan-be!
· Aquí tenéis dinero hasta decir basta
Aor ibilten dozak’ erea nundik arrapauko, ori esateko
· Acechando la oportunidad para
Aor, ikusi nai badozu, gauza polita!... Emakuma sendokote ori, lotsa andi-barik’ asto-
ganean...; eta agura zimela’ oinez gorputza jaso-ezinik
· Mira qué cuadro tan curioso!
Aor, ikusi nai badozu, gauza polita!... Emakuma sendokote ori, lotsa andi-barik’ asto-
ganean...; eta agura zimela’ oinez gorputza jaso-ezinik
· No pudiendo con su alma
Aor nire gogamenak’ esaldi laburrean
· En pocas palabras; brevemente
Aor zetarako gauza izan jakun’ ezer ez jakinean bizi izatea!
· Ya veis de qué nos ha servido, qué hemos sacado con
Aora zer eruan ez eukela’ asko izan ziran, erririk-erri eskian zabaldu ziranak
· Sin nada que llevar a la boca...; sin tener nada que comer
Aorixe bai dala eskuko amabost!
· Eso se llama un negocio redondo
Ao-sapaja ur biurtzen ezpadigute ba, oraindik ere!
· Como que todavía se nos hace la boca agua de sólo recordarlo!
Aotik aora dabilen berriari’ indarra pranko egiten dio argibide orrek
· A esa tradición que corre de boca en boca
Aotik ateratzen duna!... beti berea bear izaten du!
· Tiene que ser lo que él dice, y nada más!
Aotik ateratzen duna!... beti berea bear izaten du!
· Tiene que ser lo que él dice, y nada más!
Aotik beera adurra pozez jausten jakola’ eurai begira mutu geratu zan amama
· Cayéndosele la baba, de gozo
Aotik bitsa dario; begiak su txatar bi eginik ditu; ezin azalak artu dau; lurra ostikoka
joten dau... Zoro bat dirudi
· Sus ojos centellean
Aotik bitsa dario; begiak su txatar bi eginik ditu; ezin azalak artu dau; lurra ostikoka
joten dau... Zoro bat dirudi
· Está fuera de sí
Aotik ez atera!
· No se lo digas a nadie
Aotik itzera nai luke orrek...; baina ori ezin da
· Lo querría en el acto; de manos a boca
Aotik odola zeriola... bateko txarroa, besteko kotxare garbia... an zebilen gajoa, ezin
asmaturik
· Toda afanosa, tratando de cumplir con todo detalle
Aotik odolak emanda joan omen zan gizajoa
· Arrojando sangre...; con vómitos de sangre
Aotik sartzen danak’ eztu animarik ondatuko
· El comer no hará daño al alma
Aotik sudurrera ekarri zendun; eta eztakit ziria sartu ez ote zizuten
· En un repente; atolondradamente
Aotik sudurrera ekarri zendun; eta eztakit ziria sartu ez ote zizuten
· Engañar, dar gato por liebre, clavar
Aotik sudurrera nai al dezu?
· De manos a boca; en el acto
Aotik urtenak’ aoan sartu
· Guardar secreto sobre lo oído
Aotik-aora aditzen ziran erakutsi aiek: ez liburutik ikasi
· Se trasmitían de viva voz
Aotik-aora aditzen ziran erakutsi aiek: ez liburutik ikasi
· No se aprendían en los libros
Aotik-aora darabilkigun euskera
· Nuestra lengua usual; nuestra habla viva, corriente
Aotik-aora’ edozeini esango nioke, non ta noiz gertatuak diran gauz oiek
· Hablando cara a cara
Aotik-aora, zaarra naizela esan ezpadit ba, onek?
· Cara a cara; en mis propias barbas
Aotik-aora, zaarra naizela esan ezpadit-ba, onek?
· Pues no se ha atrevido a decirme que...?
Aotzte’ Jaunari agur andi bat eta apa-muinak egitera
· Besos de veneración
Aoz eskatuta baino geiago eman dit. Eskean joan banintzaio’ etzidan geiago emango
· Más de lo que yo le hubiera pedido
Aoz-ao guganaino etorri dan bezela
· Como ha llegado de boca en boca hasta nosotros
Aoz-ao ta belaunez-belaun asabakandik etorri jakuna
· De generación en generación
Ao-zatarra da
· De hablar obsceno
Aoz-gora erori da min-artuta
· Caer boca arriba...; de espaldas
Aozpeko itzak eztute ondo ematen
· Cuchicheos
Aozpezturik, begian negarra ugari zuala’ muin egiten lur santu ari
· Con muchas lágrimas en los ojos
Ao-zulora etorri jatan
· Me vino a la punta de la lengua...; a las mientes
Apain-apain eginik, eta dama askok lagundurik’ eliz nagusira joan zan Erramu-
goizean
· Vestida con gran elegancia
Apaindu edo ez apaindu’ tximua beti tximu
· Aunque se vista de seda, la mona mona se queda
Apaindu nai ditutelarik’ inon ere ez dute egonik beor oek
· No pueden parar un momento
Apaindura arrora emanak’ ez oi-dute uzkurtasunik’ bear ez lirakean irabaziak
eramateko
· Lucrarse indebidamente
Apaindura arrora emanak’ ez oi-dute uzkurtasunik’ bear ez lirakean irabaziak
eramateko
· No suelen tener reparo en
Apaindura au’ beinere urratuko ez dana da; betikotasun guzian beti berri egongo
dana
· Indestructible
Apainduri apur bategaz’ ba nintzake edozein zaldiren beste. Esateban astoak
· Podría rivalizar con cualquier caballo
Apainez estalduak eukazan neskatila arek’ denporeak ostu eutsazan urteak
· Tenía disimulados los años con sus afeites
Apaingarri-bage ifinia dago’ atera dedan kontua
· Cálculo hecho limpiamente, sin adornos
Apain-jantzita azaltzen zera’ bainan askotan gose-xirrian; ez beintzat ondo aseta
· Famélico o mal comido
Apainketa guzi onek’ ez ninun poztu: burua zentzuun euki-ezkero’ joan egingo
nintzan emendik
· De poderme valer por mí misma; de no tener necesidad de otros
Apainketa guzi onek’ ez ninun poztu: burua zentzuun euki-ezkero’ joan egingo
nintzan emendik
· No me gustaron estas reformas
Apain-zalea du andrea: hura dala egin det
· Amiga de elegancias
Apain-zalea du andrea: hura dala egin det
· Me ha parecido que era ella
Apaiz ari, erri guziaren aurrean mingaina ondotik ateratzeko agindu zuten
· Arrancarle la lengua de raíz
Apaiz arraio ori ezta amutse...!
· Es listo... No tiene nada de tonto
Apaiz ataundar batek itz-egiten digu, egun bitatik batean
· Cada dos días; días alternos
Apaiz au’ gizon zuzena zen, bere bearra zuzen egiten zuena
· Exacto cumplidor de su deber u oficio
Apaiz aundi oen anima gosea’ etzan onenbestean gelditu
· No se limitó a esto; no se dio por satisfecha con esto
Apaiz baldar bat etortzen da, zizkua luzatuaz eskean
· Alargando la bolsa. Para hacer la colecta en la iglesia
Apaiz baldar bat etortzen da, zizkua luzatuaz eskean
· De torpe andar; torpón
Apaiz bat bide berean sortu zan’ eta ezertan artu-gabe’ bideari jarraitu zitzaion
· Acertó a pasar
Apaiz bat bide berean sortu zan’ eta ezertan artu-gabe’ bideari jarraitu zitzaion
· Sin hacer ningún caso
Apaiz bat gelditu zan bizirik’ Saulen damuz bederik
· Con gran pesar de S
Apaiz batzuek ere ez dira atzean egotekoak, onelako lanetan...: aurre-xamar ibiltzen
ba dakite
· Ya hay quienes suelen destacarse, llamando la atención
Apaiz batzuek ere ez dira atzean egotekoak, onelako lanetan...: aurre-xamar ibiltzen
ba dakite
· No se quedan atrás; no son los últimos en esta clase de fechorías
Apaiz egite onek zulatzen zion biotza’ ta noizbaitekoan’ aspaldiko amesak mami
biurtu ziran
· Al fin, después de mucho suspirar
Apaiz egite onek zulatzen zion biotza; ta noizbaitekoan’ aspaldiko amesak mami
biurtu ziran
· No le dejaba en paz su deseo de hacerse sacerdote
Apaiz gaizto aren barrenean, beeneko mailan, potxolo-potxolo zeuden pekatuak’ ordu
latz artan irteten dira inoiz, kiratsa dariotela
· Los pecados que estaban allí tranquilamente ocultos
Apaiz gazte bat zan, meza eman-berri-samarra
· Que recién había cantado misa
Apaiz jaun oiek ba dakite’ gure okerra nundikan-nora zuzendu
· Cómo poner remedio a nuestro mal
Apaiz jaun orrek sartu ninduan nere estaduan; ark emana det’ falta nuan saietsa
· A él debo la mano de mi esposa; él nos casó
Apaiz jauna!... Bedorren teolojiak aide on eraman dute!
· Pero señor Cura! Qué se ha hecho de su Teología? Qué cosas está diciendo!
Apaiz jauna erantzun zion ia-ilean zegon aitonak: *zenbat ez dira egongo
Errenterian, berori eta ni gauden baino ipurdian estuago?
· Cuántos no se sentirán bastante más apurados que nosotros dos!
Apaiz jauna: eztakit zer gogoak eman dion’ gure jantzieren kontra ain samin eta
garratz itzegin duanean... Zer gogok
· No sé queé ocurrencia le ha dado a Vd
Apaiz jauna! Gizon au oso gaizki dago, arnasa arnasari erantsi ezinik... Nola asiko
gera ba beste oe batera eramaten? Oztu egingo zaigu eta orduz-len il...!
· Respirando con dificultad
Apaiz jauna! Gizon au oso gaizki dago, arnasa arnasari erantsi ezinik... Nola asiko
gera ba beste oe batera eramaten? Oztu egingo zaigu eta orduz-len il...!
· Se nos va a morir antes de tiempo
Apaiz jaunak sermoi on bat egingo zuala’ otsa zabaldu zan... Apaiz zar arrek’ asko
zekian!... Aurreko igandean arrek esan zituanak!
· Corrió la voz de que
Apaiz jaunak sermoi on bat egingo zuala’ otsa zabaldu zan... Apaiz zar arrek’ asko
zekian!... Aurreko igandean arrek esan zitunak!
· Había que oir las cosas que dijo!
Apaiz jaunetan dago’ gure euskera itzalgabeari indar emateko biderik onena
· El mejor recurso para fortalecerlo
Apaiz oietako batek’ asarre aundian eta guztiz pipertuta erantzun dit
· Muy incomodado o resquemado
Apaiz onak ateratzeak’ ba ditu bere lanak; etzazula uste!
· Cuesta lo suyo;... no creas! Tiene sus dificultades
Apaiz onak eta jakintsuak nai zinuzteke’ zeron onerako ta zuen umetxoen azi-
biderako
· Y para la educación o formación de vuestros niños
Apaiz onak etorriko badira’ beste bidetik jo-bearra dago
· Hay que seguir otra marcha
Apaiz onen itza’ zorrotz sartzen zan biotz-mamiraino
· Penetraba con fuerza hasta el fondo de
Apaiz oni zor izan zitzaion batik-bat’ jai zoragarri aien euskaltasun bikaina
· A él se le debió principalmente
Apaiz ori altua da’ baina eraginak dabiltza or
· Hay otros que le superan en altura
Apaiz orrekin egin zituen il-aurreko lanak
· Con él hizo su última confesión
Apaiz zar arrek ez zekienik ez zan
· Tenía habilidad para todo
Apaiza aldarera eltzen dan unetik’ artu ezazute, Meza gogoz entzuteko asmo
erabakia!
· Formad propósito deliberado de
Apaiza baserritik atera eta irureun-bat metro bidean joan zanerako’ bere anima
Jaungoikoaren eskuetan utzi zuen aitonak
· Para cuando hubo andado unos 300 metros
Apaiza’ etzan ari bere burutik, Dorrontsororen kontra ari zanean
· No hablaba a capricho; no lo decía porque sí
Apaiza jaunak’ lasai ari du Meza Santua Elizan
· Está diciendo su misa con toda paz
Apaiza zalakoari esker’ bizia barkatuko ziola, esan zun
· Por consideración a su carácter de
Apaiza ere an zebilen’ bere esku-liburua letuaz, ara joan eta onera etorri
· Yendo y viniendo
Apaizagaz batera’ gau artako oge-saria be jokatu eutsoen mandazainari
· Se apostaron el alojamiento de aquella noche
Apaizai esaten zaizte berezkiro itz oriek
· A los sacerdotes especialmente
Apaizai gerra egiteko’ eztegula askoren bearrik esango du norbaitek
· Que para nosotros cualquier pretexto es bueno para
Apaizak bedeinkatu zun gure arbi-zelaia; baino arra’ sekulan bezala, berriz ere!
· Pero el gusano sigue haciendo estragos como nunca
Apaizak berak ere’ batzuek baino besteak estuago artzen zituzten
· Se mostraban más exigentes
Apaizak, eguratsa artzera zijoala’ baserritar ezagun bat opatu zuen bidean
· Al ir de paseo
Apaizak erriari arpegi ematerakoan’ zutitu egin oi-dira gizonezkoak Mezatan
· Al volverse de cara al pueblo
Apaizak esaten duanari’ Amen erantzutea besterik eztezu egin bear... Orrenbeste
ezin-eginik eztezu
· Tanto como eso ya sabrás hacer
Apaizak eskuetan gora dun Jainkoaren Bildotsa ta gizonak erdi-izu elizara
dakarrena’ zerbaitetan adiskide dira
· Que eleva en sus manos
Apaizak eta odolkiak’ ... nolakoak ateratzen diran
· Son... según como salgan: los hay de todas clases. Proverbio. N.B. Bajo la misma
denominación puede haber mucha variedad de personas
Apaizak ez duala sartu bear agintariai dagozkien lurreko goraberatan? Bere eskubide
osoan daude ordea’ oitura onak gordetzea agintariai eskatzeko
· En los asuntos temporales
Apaizak?... ezkondu, edo igendu irendu
· N.B. Proverbio curioso de una anciana de Oikina
Apaizak ibaian sartu eta busti zituzten bezain laster’ garaiko urak aitz bat eginik
geratu ziran
· Formando un dique
Apaizak ibaian sartu eta oinak busti zituzten bezain laster’ garaiko urak aitz bat
eginik geratu ziran
· Apenas pusieron los pies en el agua
Apaizak ibaian sartu eta oinak busti zituzten bezain laster’ garaiko urak aitz bat
eginik geratu ziran
· Las aguas que venían de la parte superior
Apaizak leorrera orduko’ ibai guzia len-lenago bezala estali zuten, urak
· Tal como antes
Apaizak mezari asiera eman zionakin batean’ neskak kanta au kantatu zuten
· En el mismo momento de empezar
Apaizak ere etzizeten egiten ongi-etorririk; aitzitik’ etorrera txarra, batzuek
· Por el contrario, los recibían mal
Apaizaren aurrean edo elizaz ezkondu
· Por la iglesia
Apaizaren etxera’ etzaio aztuko biderik
· No dejará de ir a casa del Cura
Apaizaren itz aek’ giarrean ikutu zuten mutila
· Le tocaron la fibra más sensible
Apaizaren lengo arpegi argi eta ederra’ oso narrastua zegoan
· Deslucido, decaído, lacio, marchito
Apaizen kontra sutu zan; eta intzentsu-ontzia eskuan zuela keinatzen zien’ ez-
egitekoren bat egingo zuela, adierazoaz
· Que haría cualquier disparate
Apaizen kontra sutu zan; eta intzentsu-ontzia eskuan zuela keinatzen zien’ ez-
egitekoren bat egingo zuela, adierazoaz
· Amenazar con el gesto
Apaizetara dute orain gorrotua gobernuko liberalak; beste batzuetara, urrengo saltua
· Hoy se ensañan contra los curas
Apaizetarako ikasten dabiltzanak’ txurizketa pranko sufritu oi dituzte
· Sufrir no pocas bromas
Apaizetatik inork etorri naiko balu’ nork artua ba lukela esaiezu
· Que no le faltaría quien los acogiese
Apaiz-etxeak lur-jota, eliz-inguruak sasituta, guzia ondatua zegoan
· El santuario desolado
Apaiz-etxeak lur-jota, eliz-inguruak sasituta, guzia ondatua zegoan
· Los terrenos del templo hechos un erial
Apaizgaiak’ erne-samarrak dira’ ta Santa Cruz etzan oso zozoa
· No era ningún memo
Apaizgaiak’ erne-samarrak dira’ ta Santa-Cruz etzan oso zozoa
· Suelen ser espabilados
Apaizgintzan ikusgarrizko lanak eginda il ziran
· Después de realizar obras admirables
Apaizik-eza’ aundia da gaur, lur zabalean
· Falta de clero; gran escasez de clero
Apaiz-itxura apaiz-jantzia besterik eztauka orrek
· De cura, sólo tiene la sotana
Apaiz-nagusiak’ gogo geiagoko gauzarik etzuen
· Nada deseaba tanto como eso
Apaiznagusiak ere burla egiten zioten onela: Besterik libratu dik’ ... eta bere burua
ezin!
· Ha salvado a otros y no puede salvarse a sí mismo
Apal mintza zaite!
· Habla en voz baja!
Apala’ eztago inoiz nok jasoko begira
· No anda mendigando alabanzas
Apal-apal belarrira esan zion’ baietz: egia zala
· Le dijo en voz baja al oído
Apal-apal makurtuaz’ ogi bedeinkatua egon zan unetxoa’ miinaz al ebanik ondoen
igortzi eban
· Lo mejor que pudo
Apal-apal urteten ikusi nebazan batzuk: arek bai eroan eben bekoki astun ta motza!
· Qué serios y ceñudos salieron!
Apal-ondoan, errosarioa esan ondorean’ ez gendun utziko kantatu-gaberik
· Nunca dejábamos de cantar
Apal-ondoren’ etxekoneko aitonak kaikua danborra lez joaz’ gazteak dantzan
purrukatzen
· Bailando a todo bailar
Apal-ondoren’ etxekoneko aitonak kaikua danborra lez joaz’ gazteak dantzan
purrukatzen
· El abuelo del otro piso
Apaltzekoan’ etzeukaten zintzurrean esirik, lau lagunak
· Cenaron con gran apetito
Apaltzen zeudela ogia artu’ bere-hura bedeinkatu’ puskak egin’ eta bere ikasleai
eman zien
· Lo bendijo
Apaltzen zeudela ogia artu’ bere-hura bedeinkatu’ puskak egin’ eta bere ikasleai
eman zien
· Lo partió
Apapuan bizi dana eskera bialduteko bideak dira orrek
· Reducirlo a la mendicidad
Apapuan bizi dana eskera bialduteko bideak dira orrek
· Vivir en estrechez
Apari batentzako bildu nai genduke... Au dalako merio’ orra zenbat neke!
· Ya veis el trabajo que nos cuesta
Apari batentzako bildu nai genduke... Au dalako merio’ orra zenbat neke!
· Para pagar una cena
Apari egitekoan’ itzegingo degu
· Durante la cena
Apari iski bat eginda oeratu zan
· Una cena muy ligera
Apari ortara joan bearko dek ba? .-Sakelak agintzen badu bai
· Si lo permite el bolsillo
Aparia eskeini ta artu genionak’ mordoxka bildu ginan
· Nos reunimos una cuadrilla
Aparia gertu danean’ ekarri-zan oneraxe! -Or naiz bereala, ama!
· Voy en seguida... Allá voy
Aparia’ laster jateko sasoian dago
· Listo para servir a la mesa
Aparia’ lenetan baino obea izango degu
· Mejor que en otras ocasiones
Apariak on dagizutela’ il baduzute jangale
· Que os aproveche la cena
Aparian ikasi zun Joainixiok’ andik aurrerako janaria nolakotsua izango zan
· Cómo iba a ser sobre poco más o menos
Apari-antzeko bat egin genduan Larrazabal-en
· Merienda-cena
Apariko mugan’ sehia morroia egorri zien’ zetozela erraitera
· A la hora de la cena les envió su siervo
Aparitan ari zirala’ bildurrak zeuden emakume biak
· Se hallaban de miedo
Aparra gainez’ azak egosten daude eltzean
· Desbordando la espuma
Aparte jarri ditut gaur aza-babak: burrukatu-gabe
· Sin formar un todo. Sin mezclarlos
Aparteko ardurea euki dot beti, piesta ta dantza-zaleai dotrinea itanduteko
· He tenido especial cuidado de
Aparteko jeiki ta sasoiarekin azaldu zaigu; bi eskutara’ berdin du lana Latasa-k.
Aizkoran
· Realiza igual faena con la derecha que con la zurda
Aparteko poza artu dau nire biotzak
· Un gozo singular
Apelesek pintatu zuan Errege’ ez aurkez-aurke, baizik zear-aldera begiratzen zuala
· De costado
Apelesek pintatu zuan Errege’ ez aurkez-aurke, baizik zear-aldera begiratzen zuala
· Mirando no de frente
Apenas ezer-asko bear izaten dun ume orrek’ eskola uzteko
· Bien poco necesita para
Apenas, ezer-asko bear izaten dun ume orrek’ eskola uzteko
· Faltar a la escuela
Apenas joango naizen berriz aruntza!
· No me pillarán ya más allí
Aperitifa hartzeko artean’ gure moltseroak xuritu ditu batasuneko konduak
· A la hora del aperitivo
Aperitifa hartzeko artean’ gure moltseroak xuritu ditu batasuneko konduak
· El tesorero ha rendido cuentas de la sociedad
Apeta aundia du lanerako
· Afán, afición
Apeta-aldiak emoten deutsanean’ ezta ixilten kantatan
· Cuando le da la venada
Apetak emon deust’ garangorriak jan bear ditudala...; ta nik’ ekin
· Me ha dado el capricho de comer madroños
Apetan artzen badau’ ezteutso inok burutik kenduko
· Si se encapricha
Apetitu aundikoa ta nabarmena izan bear zuen oso: ateratzen ziranak’ azaldu ordu’
barrena pasiak, arek
· En cuanto se ponían a la vista
Apez bat zen Donibaneko erretor nausia’ zilarra bezein fina
· Un sacerdote de verdad; cabal, íntegro, intachable
Apez bat zen’ izan-ahala gixakoa, kartsua, alegera eta lagunkina
· Sumamente fino... y sociable o simpático
Apez batek bedeikatu-al aine lan Buruz-goiti; buruz-gain; lanez itoa
· Desbordado o abrumado de quehacer
Apez goxo, kartsu, otoitzekoa zen: legezko apeza
· Un sacerdote auténtico
Apez horrek ez du parerik’ jende nahasixkoen artean mintzatzeko
· Entre gente revoltosilla
Apez hunek’ biltzen hari du gure emperadorea bera ere
· Está ya seduciéndolo, ganándoselo para sí
Apez Nagusiaren galdetze tolestatu au
· Pregunta capciosa
Apeza haren-ganat orduko’ elea eta ezagutza galduak zituen
· Había perdido ya el habla y el conocimiento
Apeza ikustearekin’ erranen zinuen’ zainetakoa lotzen zitzaiola
· Que le daban ataques de nervios
Apeza’ osasun betean zen: oraino behingo gizon eta erretor, iduriz
· Parecía que iba a durar muchos años
Apeza pika-kolorez etxean ikustea’ ezta goxo
· Vestido de roquete y sotana; de color de picaraza... Para administrar los últimos
sacramentos
Apeza, zuriz jantzita’ eliz-otoitzak iretsiz ari da arao-liburutik: Exurge Christe
nunbait-or; Pater noster ziztu biziz
· A toda velocidad!
Apeza, zuriz jantzita’ eliz-otoitzak iretsiz ari da arao-liburutik: Exurge Christe
nunbait-or; Pater noster ziztu biziz
· Devorando o atropellando...; mascullando oraciones
Apeza, zuriz jantzita’ eliz-otoitzak iretsiz ari da arao-liburutik: Exurge Christe
nunbait-or; Pater noster ziztu biziz
· Pase! No tan rápidamente; por ser menos fácil de retener en la memoria
Apezai’ leenagotikako apurra’ ukatu egin zaie
· La insignificancia que antes se les daba El mísero sueldo que
Apezak’ arreba aurr-egiteko zela igarrita’ gurasoen jauregian iduki nai zuen
· Conociendo que estaba embarazada
Apezak’ azken hitza bere; bai eta behar ere
· Alguien tiene que decir la última palabra
Apezak bere egitekoa egin zuenean’ lagunak ez omen-zion etxerat segitu nai izan...
· Cuando hubo cumplido con lo suyo
Apezak direnean herritan eskastu’ jende ungi-zaleak ongi-zaleak lanak izan ditu
· Ha tenido que palpar las tristes consecuencias
Apezak elgarren artean ohi zuten bezala xotxak aterarik’ hari erori zitzaion Tenploan
isentsuaren erretzeko aldia
· Echadas las suertes
Apezak elgarren artean ohi zuten bezala xotxak aterarik’ hari erori zitzaion Tenploan
isentsuaren erretzeko aldia
· Le tocó quemar el incienso
Apezak ez din itzik aterako; ez au errian inork usmatuko
· Nadie adivinará lo que eres
Apezak ez din itzik aterako; ez au errian inork usmatuko
· No soltará prenda
Apezak ez din itzik aterako; ez au errian inork usmatuko
· No soltará prenda
Apezak ez luke damu’ Jaunaren itza sar baleza gorrotodunen muineraino
· Contento se vería si
Apezak eztute ematen artorik zorrean
· Dar al fiado
Apezak meza eman zun: bere bearra egin zun
· Contentarse con lo estrictamente obligatorio
Apezaren begitarteak zimeltzerat egin zuen, zuri-zuria
· Se le demudó el semblante...; palidecer, turbarse
Apezaren beharria bezen zikina...
· Muy sucio. Como los oídos de un confesor
Apezaren solasa’ ezpata bezen zorrotz sartzen zautzu buru-muinetan
· Penetra como una espada
Apezarte berean ere’ eskurik geiena dutenak
· Aún en el mismo gremio sacerdotal
Apez-eginbideak suharki bete ditu berrogoi urtez; arima eder bat zeruak beretu du
· Un santo más en el cielo
Apez-eginbideak suharki bete ditu berrogoi urtez; arima eder bat zeruak beretu du
· Cumplir sus deberes sacerdotales
Apezen aldekoai eman bear die botza
· Los clericales
Apez-etxera jo du mutilak’ beta galdu-bage
· Sin perdida de tiempo
Apezgai aundi ta ttikiak’ apez-soina daramate oporr-aldian ere
· Visten hábito clerical
Apezgaientzat’ deusik etzaio sobera Mainex-i: bortz begi-gorri igorri ditu heientzat
· Cinco monedas de oro de a veinte francos
Apezgaientzat’ deusik etzaio sobera Mainex-i: bortz begi-gorri igorri ditu heientzat
· Nada le parece excesivo; todo le parece poco
Apez-jantzian estali zuen izena gure etsai orrek... Aditu baitzituen bereak eta bi!
· Bien que le cantaron la cartilla!
Apezkiz zumat-nahi zenbat-nahi janik ere’ beti gose den kazeta bat
· Periódico clerófobo insaciable
Apez-nausi eta Izkribauak’ bila zabiltzan’ Jesus nondik zer amarruz eskuetarat bil,
hil-arazteko
· Tramando cómo prender a Jesús
Apez-nausi eta Izkribauak’ bila zabiltzan’ Jesus nondik zer amarruz eskuetarat bil,
hil-arazteko
· Tramando cómo prender a Jesús
Apeznausiak bila zabiltzan’ ezin asmatuz, zer bide zeiharrez Jesus hatzemanen zuten,
eta hil-araziko
· Por qué treta o añagaza apoderarse de él
Apezpiku harrek ihardetsi zioten fraidei’ etzuela nahi, ez ongi ez gaizki’ joan zitezen
haren herrietarat
· Que de ninguna manera consentía que
Apezpiku horrek’ egin ditu, batek egitekotz’ bere ahal guziak
· Si alguien ha hecho todo lo posible, ha sido él
Apezpikua ba dogu...- Zaude ixilik.- Baietz gizona!... Emazu hortik! -Baietz alo!
· No lo creo; imposible!
Apezpikua ba dugu...- Zaude ixilik. -Baietz gizona!... -Emazu hortik! -Baietz alo!
· Que sí, hombre!
Apezpikua ba dugu... -Zaude ixilik. -Baietz gizona!... Emazu hortik -Baietz alo!
· Qué va...!
Apez-sartze eder anitz dugu ikusirik; ederragorik ez
· Hemos presenciado muchas tomas de posesión de párrocos
Apeztasunak daraman adinetan Komuniatzeko beldurrez
· Todas las veces que comporta el ministerio sacerdotal
Apika’ berrogei urtean ez aiz etorriko; ta ordurako’ gureek egin zin... Aitagure bat
esatea gogoratzen ba zak
· Ya nos habremos muerto
Apika norbait begiz joa izango du, neskak .-Ezetz esan dit, -argitu zun amak
· Aclaró o explicó la madre
Apika norbait begiz joa izango du, neskak -Ezetz esan dit, -argitu zun amak.
· Tendrá ya puestos los ojos en algún chico
Apiril jorra’ behar jorra
· Escarda de abril, escarda imprescindible
Apiril lore’ urrearen pare
· Flores en abril, valen como oro: indicio de buena cosecha
Apirila-lehenetik goiti’ goiz-oro izanen dugu trena
· Desde primero de abril
Apirilaren lenetan zan
· A primeros de abril
Apirileko egunak’ iru aro Maiz eta aise aldatzen
· Tiempo muy variable en los días de abril
Apiril-ilak ba daki ongi ustutzen euriak milaka...: aurten azkarki egin du, grazi onean
ta usubilka
· Descargar fuertes lluvias
Apo mutxurdin, moko-bipila! Zeren ondoan ote habila?
· Qué andarás tú buscando?
Apo mutxurdin, moko-bipila! Zeren ondoan ote habila?
· Descarada!
Apoa bezen zabal erori zen lurrerat
· Cayó de bruces; cayó redondo. Como un sapo
Apostolu bat zinan benetan, euskaldun ona; eta on-arren osasuna galdu dozuna
· Por serlo; a causa de esa misma bondad
Apostolu galdu onek’ or-emenak bereala eta isilik egin zituen
· Llevar a cabo sus gestiones; realizar sus idas y venidas
Apostolu guzien Amandre, Jesusen Ama
· Señora, Patrona
Apostolu on bat izan zala...; ez degu beste ezaguerarik
· Es lo único que sabemos de él
Apostolu saiestua
· Apóstol apóstata. Judas
Apostolu santuen obi ederrak ikusteko aitzakitan’ Erromara jo zuan
· Se dirigió a Roma
Apostolu santuen obi ederrak ikusteko aitzakitan’ Erromara jo zuan
· So pretexto de
Apostolua ostatuz zegoan etxera’ jendetza andia bildu zan
· A la casa donde se hospedaba
Apostoluak berak otoitz eta predikuari beteroago eta arazo gitxiagoz jarraitzeko’
zazpi diakono egin zituzten
· Con menos estorbos o impedimentos
Apostoluak berak otoitz eta predikuari beteroago eta arazo gitxiagoz jarraitzeko’
zazpi diakono egin zituzten
· Más de lleno
Apostoluak’ beren jakinkizunen argia’ Ama maitagarri onegan zeukaten
· Luz de su doctrina
Apostoluak’ etziran Maisuaren esanetan sartzen
· No comprendían sus palabras
Apostoluak lo zeutzan denboran
· Mientras dormían
Apostoluari zitzaiozkan aierrena
· Era a quien más aborrecían
Apostoluengandik asi’ ta mailaz-maila eten-gabe datozen Eliza Katolikaren buru ta
erakusleak
· Que se suceden de eslabón en eslabón ininterrumpidamente
Apostoluetara lasterr-egin zuen iru emakumeak obia idikirik zegoala ekusirik
· Corrieron hacia los apóstoles
Apostoluetatik asita mundurik dan arteraino bere ordez Eliza katolika utzi digunean
izan du beste asmorik Jesukristok?
· Hasta el fin de los siglos
Apostua da’ zeinek lenago ebaki arbola, kana bana lodikoak
· De a vara de espesor
Apostua egin baino len’ burua nekatu; ondoren ondo apaldu
· Pensar o calcular bien antes de decidirse a apostar
Apostua egin baino len’ txaketa erantzi; egitean jantzi
· Antes de apostar, poneos por si acaso en la situación del perdedor
Apostua egin zuten’ ekarri baietz aien bailaratik artaburu bat, bere kirtenean zegoan
bezela’ zutik jarririk jan-tokiko goia jotzen zuana
· Que llegaba hasta el techo del comedor
Apostua egin zuten’ ekarri baietz aien bailaratik artaburu bat, bere kirtenean zegoan
bezela’ zutik jarririk jan-tokiko goia jotzen zuana
· En su tallo
Aprendizak’ aprendiz-lan
· Chapucerías de principiante
Aprika-ti erosita ekarriak direala uste dabe, ugazaba askok’ euren errenteruak
· Esclavos de la negrería
April otz’ ez gari ta ez agotz lasto
· Abril frío, funesto para la mies
Apukoak asmatzen asi zera
· Lo que tú quieres es volverte atrás con pretextos
Apukoaren lotsagarria!
· Vaya una disculpa o subterfugio!
Apur bat alboratu daitela
· Desviarse, apartarse un poco
Apur bat ase bear dot, aspertu bear naz... Bitartean, ordugino’ ezta zer txitik egin
· Déjame en paz! No me hables de eso!
Apur bat ase bear dot, aspertu bear naz... Bitartean, ordugino’ ezta zer txitik egin
· N.B. Uso de bear con auxiliar transitivo y con intransitivo
Apur bat larria nazala esan zeinke
· Algo apurado, impaciente
Apur bateko bakerik ez atseginik ez daukee
· Ni un momento de paz o de bienestar
Apur bateko oroigarri ederra ba dute ango gure anai gaxoek!
· Buen recordatorio les quedará para un tiempo
Apur baten bizia ez izanki lur huntako’ eta dena ere hortzak ahoan deramate
askok...!
· En continua batalla
Apur baten bizia ez izanki lur huntako’ eta dena ere hortzak ahoan deramate
askok...!
· No habiendo de vivir más que un instante
Apur batez’ gelditzekotan ere izan nintzen’ gizona urrunduxe artean
· Estuve pensando en detenerme
Apur eginik eman bearko diozu janaria esnea ta aia baizik artzen eztakien aurrari
· Desmenuzado
Apur-apur eginda itxi doguz doixtarrak
· Los hemos derrotado por completo
Apur-apurka galdu-eraginik’ auzoko erderatik euskereari ganeratu jakozan zetaka ta
loiak
· Las manchas que le han venido de
Apur-bana’ hezurretan barrena sartu zaitzu, usantza hura
· Se te ha metido hasta los huesos
Apurka apurka’ amorrua bigundu jakon
· Aplacarse la cólera
Apurka apurka’ amorrua bigundu jakon
· Poquito a poco
Apurka-apurka an dator, ezeri oratu-barik ibilten ikasten barriro
· Sin agarrarse a nada; sin ayuda alguna. Reaprendiendo a andar
Apurka-apurka’ diru-mordoa aurreratu eban
· Ahorró mucho dinero
Apurka-be salduten dogu
· También lo vendemos al por menor
Apurke-apurke’ aal daben guztia eginda ta egurr-ots gogorra atarata’ urretu ziran
gipuzku ta bizkaitar senduok. Pelotariak
· Casi se igualaron
Apurren baten’ arrantzale ibili nintzen Lekeition, marie-erdiko
· A media soldada; de grumete
Apurren baten’ arrantzale ibili nintzen Lekeition, marie-erdiko
· Por un breve tiempo
Apurtu bekit damu-arren biotza!
· Pártase de dolor mi corazón!
Apurtu daigun autu au
· Dejemos ya este punto
Apurtu egin dot, ama...! -Apurtu dok bai apurtu!
· Vaya si lo has roto! Como que se ha hecho trizas!
Apurtu-apurtu egingo aut!
· Te voy a hacer pedazos!
Apurtxoka-apurtxoka ikasten da oinez
· Principio quieren las cosas
Apustu andiak lendanaz eginik’ buruz-buru, bi-bitara eta lau-lautara jokatzen
ikusten dira bertsolariak
· Dos contra dos, y cuatro contra cuatro
Apustu andiak lendanaz eginik’ buruz-buru, bi-bitara eta lau-lautara jokatzen
ikusten dira bertsolariak
· Mano a mano
Apustu egin nai nion’ goitik-beera zein leenago... -Kenduko zizun!
· Te habría ganado él
Apustu egingo dizut, ez nazula austen!
· A que no puedes conmigo!
Apustua beera baldin badijoa’ orduun zarata!
· Si lleva las de perder
Apustua du beti zenbaitek buruan
· Algunos no piensan más que en
Apustua irabaziak’ an dijoaz itza merke’ erri-zokora. Galduak, itz asko-bage’ ez
begira nai inora
· Sin ganas de pláticas...; taciturnos
Apustua irabaziak’ an dijoaz itza merke, erri-zokora. Galdunak, itz asko-bage’ ez
begira nai inora
· Vuelven palabreros, locuaces
Apustua zuten...; lurra estali, dirua
· Un gran montón de dinero, lo que se cruzaba en la apuesta
Apustuan dirua goitik eman zutenak’ ipurdiko minarekin etxera biurtu ziran, esanez.
Jokua ez duk errenta...
· Los que apostaron fuerte
Apustulari bat abila agertu zaio’ bainan gaur gure mutil orrek errez joko dio, malda
ortan gora, sakila..! Laisterketa-apustuan
· Fácilmente dará cuenta de él. Lo derrotará. Expresión obscena
Apustulari batek egundo irabazi dun saririk bikainena etxeratu du Antzuak
· Ha logrado
Apusturako pago-enbor oriek’ amaika alperr-itz eragin dute errian, lengo egunetan
· Cuánto comentario inútil han provocado!
Apustutxo bat egin bear diot neuk ere etxejaun orri.., ea gaurko-aina irabazten detan
· A ver si saco mi jornal de hoy
Apustu-ura’ jai-atsaldeko bezperak-ondoan jokatu zan
· Después de vísperas
Aquinoko Santo Tomas on-puskak’ bere baretasunaz aztu eta ao-betean deabruaren
ministro izena ematen dio bere etsai ari
· El bondadoso Sto. Tomás
Ar al zezaken, diozu?... Dudaren pitsik-gabe
· Sin la menor duda; sin sombra de duda
Ar beza asnasa lasa!... egingo det nik, bai’ ... berorrek egiten duana
· Esté Vd. tranquilo! Pierda cuidado!
Ar beza! esanda’ sartu zuan eskua zaku-diruan’ eta eskuak eman zion guzia jarri
zuan apaizaren eskuetan
· Cuanto pudo coger en la mano
Ar beza nere atsekabe-mina
· Pésame
Ar dezala guzien alde’ aldi artako komunioa!
· En satisfación por todos; en favor de
Ar eroak burua jan dizu zuri
· Te has vuelto chiflado...; has perdido la chaveta
Ar ezazue begitan gaistakeria!
· Aborreced la maldad!
Ar gaizto ori ito, lenbait-len!
· Acabar con ese mal bicho...!
Ar gaiztoa da guziz