USST College Tarlac Tarlac City

Ang Pilipinas sa Panahon ng mga Hapon

Isinumiti ni : Aldrin Pascua

Isinumiti kay :Bb. Maylene Vigilia David

Walang isang buwan pagkasimula ng digmaan. Bayan Ko Nais kong malaman ng lahat. sinimulan ng mga Hapon nuong Abril 9. kaya 54. mga lubusang ulilang putok sa buho . binayoneta at binaril. nadaig din: Ang Bataan nuong Abril 9. pangulo ng America. Si General MacArthur din ay inutusan ni Franklin Roosevelt. kung saan sila ipiniit. Pampanga. kulang pa sila sa mga baril. Binomba at sinalanta ang mga eroplanong pandigma sa Clark air base sa Pampanga. kapag natagpuan ang iyong bangkay. ninakawan.awit makabayan. Tarlac. Hinakot at iniligtas sa America sina Pangulong Quezon. sa White Beach sa Lingayen.Manuel Quezon. na lalong walang alam sa digmaan. kaya walang tulong na hukbo o gamit na nakarating sa Bataan o Corregidor. 64. karamihan sa kanila ay mga baguhan. na ipinaglaban mo ang aking bayan .³walang ama. Bataan. Samantala. sapat na panahon lamang upang makarating ang tulong na hukbo mula sa America. at nuong Mayo 6. maysakit at nanlulumong nagtanggol sa Bataan at Corregidor. ay mga beterano ng mahigit 5 taong matagumpay na digmaan sa Manchuria at hilagang China. higit na mainam pagtanggulan. na lumikas sa Australia nuong Marso 11. binihag ka Nasadlak sa dusa . 1942. Pinaggugulpi. sinakop ng mga Hapon ang walang labang Manila nuong Enero 2. Habang lumalaban pa ang mga nasa Corregidor. pagkain at gamot. Sa kahilingan ng pamahalaan ni Manuel Quezon na hindi madurog ang Manila. sugatan. Ngunit dinurog ng mga Hapon ang sandatahang dagat ng America sa Pearl Harbor. hinayo niGeneral Douglas MacArthur ang kanyang sandatahan. upang pamunuan ang pagtanggol sa Australia at pag-ipon duon ng sapat na lakas upang balikan at gapiin ang mga Hapon. 1942 ang karumaldumal na death march. ngunit sa kawalang ng tulong at karagdagang sandata. ang 70. tapos naglakad muli nang 13 kilometro hanggang Camp O¶Donnell. ipitin at durugin ang mga nagtatanggol. Nuong 1936 lamang sinimulan ng pamahalaan ang hukbong sandatahan ng Pilipinas at dahan-dahan pa ang ginawang pagbuo. Hawaii.000 sundalong Hapon. Duon sila isinakay sa tren hanggang Capas. hindi sila pinakain. Bagaman at nakalamang ang mga nagtanggol. 1942. ang iniwan ni MacArthur upang mamuno sa Bataan. Duon sinagupa ang sulong marahas ng bandang 65.Saling-Pusa: Panahon Ng Hapon Dayuhan ay nahalina Bayan ko. walang Uncle Sam´ ay nakipagpalitan ng dugo at buhay sa mga Hapon. Mahigit isang buwan lamang ang itinakda ng mga Hapon upang sakupin ang Pilipinas. isinuko na rin ang Corregidor ni General Jonathan Wainwright. 1942. Tangkang duon paurungin. bala. ang Pangalawa.000 Amerkano. sa gubat at bundukin ng Bataan at sa pulo ng Corregidor. ang mga humandusay at hindi na nakalakad.000 Filipino at 16. bago pa nilusob ang Pilipinas. nang madaling matapos ang pagsakop sa Pilipinas. pinilas lamang ang ilang pangkat mula sa PC [Philippine Constabulary ] na sanay lamang sa pagsupil sa mga tagabukid at walang alam sa digmaan. Sa tanang lakbay. Isa pang nakapilantod sa mga nagtanggol ay ang maling pakana ng mga Amerkano: Hahadlangan nila ang mga Hapon nang ilang linggo. Pangasinan. pinamunuan ni General Masaharu Homma. at ang kanilang mga pamilya. ngunit napakagimbal din nang walang babalang lumusob ang mga Hapon sa Pilipinas nuong Deciembre 8. walang ina. nang ibigay ang singsing kay General Douglas MacArthur bago pumunta sa America mula Corregidor MATAGAL inabangan.000 sumukong Pilipino at Amerkano hanggang San Fernando. at dinagdagan ng mga bagong sundalo. mga binatilyong bahagya lamang naturuang mandigma. 1941. Sergio Osmena. sa kabilang dako. ang mga naiwang gutom. at iba pang pook sa Luzon at sabay-sabay tumulak papuntang Manila. pinalakad nang 90 kilometro mula sa Mariveles.000 . Ang mga Hapon. lumusong ang mga sundalo.

Upang magkasandata.000 ang napatay.lamang ang nakarating sa Camp O¶Donnell. pagnakaw at pagwasak sa bawat madaanan. Tinangka nilang palawakin. naging mga collaborator. Nagtamasa rin. Pampanga at Tarlac. Nabantog ang mga komunista at tiningala ng mga tao bilang kaisa-isang tagapagtanggol laban sa mga Hapon. napilitan silang lahat na mag-iba ng tangka. ay mapusok. sa gubat sa paanan ng bundok Arayat. Sa Manila at ibang mga lungsod. Iniladlad pa nila ang watawat ng Pilipinas na ipinagbawal ng mga Amerkano. ninakawan nila ang mga munisipyo at mga hacienda. o kinamkam sa patuloy na pagtambang sa mga pulis at PC na kumampi na sa mga Hapon.nakipagtira-at-taguan sa Kempetai. Ngunit hindi rin sila pinansin ng mga Pilipino na. Namundok o nagtago sa gubat-gubat ang mga hamak. nagkaroon ng ugnayan sa pamamagitan ng radio at paggamit ng mga sugo at ispiya. ngunit bahagya lamang. marami ring Pilipino ang nakipag-ayos sa mga mananakop. maliban sa mga collaborators. nakapagpatibay naman ng loob ng mga tao sa pananalig na magbabalik ang mga Amerkano at magkakaroon ng ginhawa at katahimikan muli sa Pilipinas. nuong Enero 1942. Nuong Oktobre 14. Pampanga. malupit at nakakatakot ngunit napakaikli upang magkaroon ng matagalang bisa o pagbabago sa buhay ng Pilipino. o paghanap ng makakain. Ang panahon ng Hapon. nahuli siEvangelista ng mga Hapon at. ang mga manunulat sa Tagalog na nagsamantala sa pagbawal ng Hapon sa paggamit ng English. Sa . madugo. Mula sa 500 sandatahan lamang. pinuno mula sa San Luis. Ngunit naantal ang kanilang gana nang nagturo ng Niponggo o wikang Hapon sa mga paaralan.may 10. sa gilid ng mga lalawigang Nueva Ecija. dahil ang hukbong Amerkano at Pilipino ay napako nuon sa Bataan at Corregidor. Ngunit sa patuloy na karahasan at pagsakop ng mga dayuhan. Marami sa mga mayaman. ang pulis militar ng Hapon. Lumantad muli sina Emilio Aguinaldo atArtemio Ricarte na hindi pinansin nuong panahon ng Amerkano. sa pagtangkilik ng mga Hapon. nagbuklod ang mga komunista at ang higit na maraming mga socialista upang buoin angHukbalahap o Hukbong Bayan Laban sa Hapon at hinirang si Luis Taruc. sa sariling kusa o sapilitan. ang sandatahang Amerkano sa Australia at mga guerrilla sa iba¶t ibang sulok ng kapuluan. Pilipino at Amerkano. paggahasa. Kahit gaanong kanipis ang ugnayan. Marami ang sumanib sa mga guerrilla at hindi nagtagal. 1943. Ngunit laking hirap ang dinanas ng mga tao sa kapangahasan ng mga Hapon. pinatay siya. ay balisa sa paglaban sa mga Hapon. Ngunit pagkaraan lamang ng isang buwan. at bandang 4. Nuong Marso 29. at walang naitulong laban sa pagmalupit ng mga Hapon. bumuo sila ng mga guerilla mula sa mga namundok ding mamamayan. Maliban sa Bataan at Corregidor. at nagtago sa mga gubat at bundok. itinatag ang Republika ng Pilipinas sa ilalim ng mga Hapon. bilang supremo. at sa Makapili. ang tumangging sumuko sa mga Hapon at nag-guerrilla. nag-ispiya at nakipaglaban sa mga guerrilla sa bundok at gubat sa buong Pilipinas. mga Pilipinong kumampi sa mga Hapon. takbuhan sa Manila at mga lungsod ang mga mayaman. 1941-1945. at kinamuhian ng mga tao ang pamahalaan ni Laurel. at nanawagan sa mga tao na tulungan silang sugpuin ang mga dayuhan. sinakop ng mga Hapon ang buong Luzon sa loob lamang ng isang buwan ng walang pitagang pagpatay. may ilan-ilan pang yumaman nuong panahon ng Hapon. Nang pumasok ang mga Hapon nuong Deciembre 1941. mga tagalungsod at mga educado ay sumanib at sumipsip sa mga Hapon. . Ang mga collaborator lamang na tulad nila ang nagtamasa ng husto nuon. Maraming sundalo. pinamunuan ni Crisanto Evangelista ng PKP o Partido Komunista ng Pilipinas. 1942. nang tumangging maging collaborator.000 lamang ang nakapuslit. Wala kahit katiting na napala ang Pilipinas sa panahon ng Hapon maliban sa (1) pagpatibay ng damdamin ng tao na hiwalay sila sa pamahalaan. pinamunuan ni Jose Laurel bilang Pangulo. tinambangan nila ang mga pulis at PC [Philippine Constabulary]. at (2) natutong maging marahas ang mga magsasaka at mga hampas-lupa [farm workers]. Sa bundok ng Arayat at putikan [swamp] ng katabing Candaba. ang paggamit ng Tagalog sa mga paaralan at sa mga kasulatan ng bayan. Ang mga hampas-lupa ay lumaban. pati maliliit na pangkat ng mga sumusugod na sundalong Hapon. ang kalihim ng bigasan sa pamahalaan ni Laurel. sa tulong niManuel Roxas. dumami ang mga sumapi sa kanila. sa tulong ng mga taga-nayon na nadaanan. upang tumulong sa pamahalaan ni Laurel. at dumami ang mga sandata mula sa mga napulot sa mga pinagdaanan ng labanan ng mga hukbong Amerkano at Hapon. sapagkat hinahamig ng mga Hapon ang lahat ng palay sa sanpuluan para sa kanilang mga sundalo. namundok ang maliit na pangkat ng mga komunista.

5. ipinagamit pa ang mga pangasiwaan ng pamahalaan upang mabilis na masakop at mabisang mapamahalaan ang Pilipinas. pati na ang mga bantay o civilian guards [hawig ang gawi sa mga guardia civil nuong panahon ng Español. ngunit karamihan ay nakatalilis.000 ang mga sandatahang Huk. . Mayroon ding mga karaniwang mamamayan na.ang pinili ng mga Hapon. kaya lamang hindi pamahalaan ang nagpasuweldo] na inarkila ng mga haciendero upang magmanman sa kanilang mga lupain ay kumampi sa Hapon. ngunit ilan lamang ang napatay. hindi naman sinansala ng mga Hapon ang mga collaborator.000 nuong Marso 1943.sa 1. maliban sa mga lumaban sa Huk at mga guerrilla. nakapagtatag pa sila ng sariling pamahalaan sa ilang purok na napalaya nila. Lalong dumami ang namundok at sumapi sa Huk. Nuong Septiyembre 1942. 100 Huk at ilang mataas na pinuno ang napipilan at nahuli ng mga Hapon. ay pumanig sa mga dayuhan at tinaguriang mga Makapili. at pagkaraan lamang ng 2 buwan. PC at Makapili . Ang karamihan ng mga sundalo ay nagpatuloy makibaka sa mga Amerkano at mga Australyano sa bandang Australia at sa maraming pulo sa dagat silangan [Pacific Ocean]. Sa 10 araw na madugong labanan. at tinulungan pang bantayan upang hindi manakaw ang mga palay o masira ang mga ani. Hintay muna pa: Bakit hindi tumulad sa kanila ang mga tagabukid at nakitungo na rin sa mga Hapon? Kung tutuusin.simula. Lalong lumaganap ang pagtangkilik ng mga tao at lumawak ang mga lupaing hinawakan o pinamahalaan ng mga Huk sa Luzon. Kaya kaunti lamang na Hapon ang nahimpil sa Pilipinas. at ang mga tagabukid at mga manggagawa . gaya ng palay na pagkain ng milyon-milyong sundalong nakadestino sa mga bayan at pulong sinakop nila.000 sundalo. sumugod ang hukbong Hapon sa bundok Arayat upang puksain ang mga Huk. at binaling ng mga Hapon ang galit sa malupit na pag-usig ng mga mamamayan ng Luzon. . mga beterano sa paglaban sa mga Hapon. Nuong buwang iyon lumusob uli ang mga Hapon. Kaya hindi nila ginalaw ang mga bukirin ng mga haciendero upang patuloy na matanman. Hintay muna: Ang pulis at ang PC ay kumampi sa mga Hapon? Hindi ba sila lumaban man lang? Maliban sa ilang namundok at sumapi sa Hukbalahap. binigyan pa ng kaunting kapangyarihan upang tumulong sa pamamahala ng kalakal at pagsingil ng mga buwis. Walang natala na lumaban sila kahit minsan. Kinailangang dumaklot ng mga kailangan ang mga Hapon. at nadoble ang mga kasapi nilang namundok . umabot ng 10. sapagkat hindi sila binigyan ng pagkakataon.500 Huk sa hilaga ng Pampanga. umabot ng 5. Hintay muna uli: Bakit hindi lumaban ang mga mayaman? Bakit sila nag-collaborator? Bakit hindi sila pinahirapan ng mga Hapon? Maagang nagkaunawaan at nagtulungan ang mga Hapon at mga collaborator. Bilang kapalit. Tulung-tulong silang lahat sa pagtiktik at pagpuksa sa mga Huk at mga guerrilla. gamit at pagkain. sa anumang dahilan. May mga collaborator na yumaman pa sa kurakot at paglako ng mga kailangan ng Hapon.ang mga pinakawalang kapangyarihan sa buong kapuluan . Nakitungo ang mga Pilipino. Maraming naakit sa kanilang tapang at dahas.Ang mga ³guro´ ay ang mga komunistang sundalo mula sa China. taimtim na sumunod ang mga pulis at PC sa lahat ng utos ng Hapon. Hindi lamang sila. pulis. natanggol lamang sila sa mga sarili. Hindi naiwasan na may maghirap dahil sa pagsakop at pagdaklot. Kaya ang mga kaawa-awa ay walang nabalingang magtanggol o maghiganti kundi ang mga tulad nilang sawimpalad na sumanib o tumulong sa mga Huk at sa mga guerrilla. Sinimulan muli nilang lusubin ang mga garrison ng PC at mga Hapon upang nakawin ang mga sandata. naging hukbo silang lawak sa buong Luzon. Nakapagtayo pa sila ng Stalin University sa mga bundok ng Sierra Madre. ngunit hindi nagtagal. mula pa nuong unang pasok ng Hapon.

naalis ang lahat ng sundalong Hapon. at sa ipinangakong kalayaan ng Pilipinas pagkaraan ng digmaan. Hintay muna na naman: Ano naman ang nangyari sa mga guerrilla? Hindi ba sila ang mahigpit na katunggali ng mga Hapon? Maraming pangkat ng mga Pilipino at Amerkano. nuong 1944. Sa wakas. nakatakas sa Bataan. Ngunit bandang 1943. gaya ng karamihan ng mga mamamayan. at hindi ang pagtanggol sa mga mamamayang sakop at pinagmalupitan ng mga Hapon. Iyon man ay paunti-unti lamang. At ang mga Huk ay umasa na kikilalanin din ang paghihirap at pagpapakasakit nila sa pakibaka sa mga kaaway. Naging kasabihan na kapag may nawalang kalabaw o baboy na ang mga ito ay na-USAFFE. Panay kasi ang hakot ng bigas at pagkain mula sa mga tagabukid ngunit ayaw lumaban o sumalungat sa pagmalupit ng mga Hapon. at mga sundalong kanin lamang. at ang mga Huk ang naging pamahalaan. kaya nangyari pa kung minsan. o kinuha ng mga tuliSAFFE [pinagduktong na tulisan at USAFFE]. nilusob ang mga himpilan at munisipyo sa mga ilang na kabayanan. na sa tingin niya ay mga komunista na kailangan pang supilin pagkatapos ng digmaan. Sa hinaba ng panahon. Corregidor at iba pang pulu-pulo ang lumaban bilang guerrilla. ay taimtim na naghintay sa pagbalik ng mga Amerkano at pagpuksa sa mga malupit na mga Hapon. nabunyag din pagkatapos ng digmaan. nakipagbaka sila . Sa ilang pook sa mga bundok at gubat ng Luzon at Visayas na lubusang ³napalaya´ nila. naging bihasa sila at makapangyarihang hukbo. . Hindi alam ng mga Huk ang balak at paniwala ni MacArthur kaya sila. Nangyari na mga Huk lamang ang lumusob sa mga Hapon. Nais ni MacArthur. muli silang sumabak upang mabawasan ang mga Hapon sa Pilipinas.Sa 3 mahabang taon. Nilibak sila nang husto ng mga tao nuon. nang malapit nang bumalik ang mga Amerkano. Nabunyag pagkatapos ng digmaan na daig-karamihan sa mga guerrilla ang nagbansag sa mga sariling USAFEE [US Armed Forces Far East] kahit hindi tunay. PC at mga collaborator. dinukot at pinatay ang mga Makapili at sinumang collaborator na natiktikan nila. sa pagbalik ni MacArthur. sa utos ni General MacArthur. tumahimik sila at nag-imbak ng lakas at gamit. Inilihim niya ito at inutos lamang na itigil ang paglaban. sa utos uli ni MacArthur.tinambangan ang mga patrol at mga convoy. At ayaw ni MacArthur na maging mga bayani ang mga Huk. ang mga guerrilla ang tumambang at sumalungat sa mga Huk upang mapigil ang paglusob nila sa mga Hapon. Pagkaraan lamang ng mahigit isang taon. na maging layunin ng mga guerrilla ang pagtulong lamang sa pagbalik ng mga Amerkano. Sa pagtanggol na lamang sa sarili sila lumaban sa mga Hapon.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful