You are on page 1of 2

YTÜ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

ÇEVRE KİMYASI I LABORATUVARI

İLETKENLİK TAYİNİ

1. DENEYİN AMACI
Suların iletkenliğinin ölçümünün öğrenilmesi amaçlanmaktadır.

2. DENEYİN ANLAM VE ÖNEMİ


İletkenlik, bir su numunesinin elektrik taşıyabilme özelliğinin sayısal ifadesidir. Bu özellik,
sudaki iyonik türlerin konsantrasyonlarına, değerliklerine, taşınırlıklarına, nisbi
konsantrasyonlarına ve ölçüm sıcaklıklarına bağlı olarak değişir. İnorganik bileşikler iyi
iletkenlik gösterirken, organik bileşikler çok zayıf bir akım geçiricilik kabiliyetine sahiptirler.
İletkenlik ölçümü genelde tersi olan direnç ile ohm veya megaohm olarak ölçülür. Bir
iletkenin direnci, iletken kesit alanı ile ters orantılı ve uzunluğu ile de doğru orantılıdır. Su
numunesinin ölçülen direnç büyüklüğü de buna benzer şekilde iletkenlik kabı özelliklerine
bağlıdır ve bu kaba ait özelliklerin hesaba katılması olmaksızın hiç bir sonuca varılamaz.
Böyle bir ölçümü yapacak kap ve elektrot sisteminin fabrikasyonu şu anda pek pratik
görülmediğinden bugün için kapların sabitleri bulunup bundan yola çıkılmaktadır."İletkenlik"
terimi çoğunlukla µmho/cm olarak birimlendirilirler. Bazen de milisiemens olarak mS/m
şeklinde birimlendirilirler. Burada, 1 mS/m=10 µmho/cm bağıntısı söz konusudur. Yeni
distile edilmiş su, 0,5 ila 2 µmho/cm özgül iletkenliğe sahiptir. Birkaç hafta bekletmeden
sonra bu değer 2 ila 4 µmho/cm olur. Bu artış ortam CO2'nin distile suda absorblanması ile
meydana gelir. İçme suları genelde 50 ila 1500 µmho/cm aralığında özgül iletkenlik değerleri
alırlar. Evsel atıksularda nispeten bu aralığa veya biraz yukarısına çıkarlar. Fakat endüstriyel
atıksularda bu değer 10000 µmho/cm değerinin üzerinde gerçekleşir. İletkenlik ölçümlerinin,
içme suyu temini yapılan borularda, kanallarda, akan akıntılarda ve göllerde yerleştirilen
elektrotlarla ölçülmesi ölçümde süreklilik de sağlamaktadır.
Özgül iletkenlik uygulamaları;
• Kimyasal denge, bitki ve hayvanlar üzerindeki fizyolojik etkiler, korozyon hızları vs.
gibi toplam iyon konsantrasyonu etkisini tespit etmek için mineralizasyon derecesini
belirlemede,
• Distile ve deiyonize sudaki mineralizasyon derecesini tayinde
• İçme suyu ve atıksulardaki çözünmüş mineral konsantrasyonu değişimlerini
değerlendirmede,
• Genel kimyasal analizlerinde alınacak numune miktarı tayininde ve kimyasal analiz
sonuçlarının kontrolünde,
• Yumaklaştırma ve nötralizasyon işlemlerinde gerekli kimyasal madde miktarının
tayininde,
• Sudaki çözünmüş katı madde (ÇKM) miktarının dolaylı olarak tespitinde (Genelde
iletkenlikle çarpılması gereken faktör sulara bağlı olarak 0,55 ila 0.90 arasında
değişmektedir)

1
YTÜ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
ÇEVRE KİMYASI I LABORATUVARI
Elektrolitik iletkenlik her °C derecede %1,9 mertebesinde değişmektedir. Bu nedenle,
sıcaklığın çok hassas tayin edilmesi gerekmektedir. Her iyonun sıcaklıkla değiştireceği
iletkenlik farklıdır. KCl ve NaCl iletkenliklerinin, içme sularını bu yönden temsil edebileceği
belirlenmiştir.

3. DENEY DÜZENEĞİ
3.1. Kullanılan Araç ve Gereçler
• Kondüktimetre
• Termometre (0,1 °C hassaslıkta)
• İletkenlik ölçüm kabı
3.2. Kullanılan Kimyasallar
• İletkenlik suyu: Deiyonize edilmiş distile su, 1 µmho/cm'den az iletkenliğe sahip
olması gerekir.
• Standart KCl çözeltisi (0,01 M): 745,6 mg kuru KCl, iletkenlik suyu ile çözülür ve
litreye hassas olarak tamamlanır. Bu standart çözeltinin 25 °C'deki özgül iletkenliği
1413 µmho/cm'dir.

4. DENEYİN YAPILIŞI
a. Kap sabiti tayini:
İletkenlik kabını 0,01 M KCl ile en az üç kere yıkadıktan sonra kabı 0,01 M KCl ile
doldurunuz ve sıcaklığını 25,0 ± 0,1°C hassasiyetle ayarlayınız. Direnç değerini (RKCl) ve
sıcaklığı (tölçülen) kaydediniz ve aşağıdaki formül yardımı ile kap sabitini (C) hesaplayınız.
C (cm-ı) = (0,001413) • (RKCl) [1 + 0,0191 • (tölçülen - 25)]
b. Özgül iletkenlik ölçümü:
İletkenlik kabını numune ile birkaç kez yıkadıktan sonra kabı numune ile doldurup direnç ve
sıcaklık ölçümlerini kaydediniz.

5. HESAPLAMALAR
İletkenlik değerini aşağıdaki formül yardımı ile hesaplayınız:
Özgül 1000000 . C
İletkenlik (µmho/cm) =-------------------------------------------------
Rölçülen • [1 + 0.0191 • (tölçülen - 25)]
Bulduğunuz iletkenlik değerini ayrıca mS/m cinsinden de ifade ediniz.
1 mS/m = 10 µmho/cm'dir

6. DEĞERLENDİRME VE YORUM
Öğrenci yapmış olduğu deney ve neticelerini değerlendirip yorumlar.