P. 1
MEGEP YG tesisleri Bakımı

MEGEP YG tesisleri Bakımı

|Views: 1,119|Likes:
Published by aysun59

More info:

Published by: aysun59 on Nov 01, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/20/2012

pdf

text

original

Sections

  • GİRİŞ
  • ÖĞRENME FAALİYETİ-1
  • 1. TRAFOLAR VE TRAFO MERKEZLERİ BAKIMI
  • 1.1. Trafoların Bakımının Yapılması
  • 1.1.1. Bakım Öncesi Alınacak Emniyet ve Güvenlik Tedbirleri
  • 1.1.2. Trafo ve Trafo Merkezi Bakım Yapma Periyodik Süreleri
  • Tablo 1.1: Trafo ve trafo merkezi bakım yapma periyodik süreleri
  • 1.1.3. Trafoyu Bakıma Hazırlama İşlemi
  • 1.1.4. Trafo Metal Gövdesinin Bakımı
  • 1.1.5. Trafo Yağı Kontrolü
  • 1.1.6. Trafo Buşinglerinin Bakımı
  • 1.1.7. Trafo Soğutma Sistemi Bakımı
  • 1.1.8. Trafo Bağlantılarının Kontrol ve Bakımı
  • 1.1.9. Trafo Sargıları Yalıtkanlık Kontrolü
  • 1.1.10. Trafo Conta ve Civataların Kontrolü
  • 1.1.11. Bakım Sonrası Yapılacak İşlemler
  • 1.2. Trafo Merkezleri Donanımlarının Bakımının Yapılması
  • 1.2.1. Trafo Merkez Aydınlatması Kontrol ve Bakımı
  • 1.2.2. Akü ve Şarj Sistemi Kontrol ve Bakımı
  • 1.2.3. Bara ve İzolatörlerin Bakımı
  • 1.3. Trafo Merkezi Binalarının Bakımı
  • 1.3.1. Bina Beton Kısımlarının Bakımı
  • 1.3.2. Bina Metal Kısımlarının Bakımı
  • 1.3.3. Havalandırmanın Bakımı
  • 1.4. Generatörlerin Bakımı
  • 1.5. Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği
  • 1.6. Topraklamalar Yönetmeliği
  • 1.7. TEİAŞ İş Güvenliği Yönetmeliği
  • UYGULAMA FAALİYETİ
  • ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
  • PERFORMANS DEĞERLENDİRME
  • ÖĞRENME FAALİYETİ-2
  • 2. KUMANDA ELEMANLARI VE KORUMA SİSTEMLERİ BAKIMI
  • 2.2. Kumanda Sistemleri Bakımı Yapılması (Kesici, Ayırıcı)
  • 2.2.1. Kumanda Sistemlerini Devreden Çıkarma İşlemi
  • 2.2.2. Bakım Yapılacak Kesimin Enerjisinin Kesilmesi İşlemi
  • 2.2.3. Ayırıcıların Bakımı
  • 2.2.4. Kesicilerin Bakımı
  • 2.3. Koruma Sistemleri Bakımı Yapılması
  • 2.3.1. Koruma Sistemlerini Devreden Çıkarma İşlemi
  • 2.3.2. Bakım Yapılacak Kesimin Enerjisinin Kesilmesi İşlemi
  • 2.3.3. Koruma Rölelerinin Bakımı
  • 2.3.4. Topraklama Sistemi Bakımı ve Ölçümleri
  • 2.3.5. Parafudurların Kontrol ve Bakımı
  • 2.3.6. Sigortaların Kontrolü
  • 2.4. Bakımdan Sonra Sistemi Devreye Alma İşlemi
  • 2.5. Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği
  • 2.6. Topraklamalar Yönetmeliği
  • 2.7. TEİAŞ İş Güvenliği Yönetmeliği
  • MODÜL DEĞERLENDİRME
  • CEVAP ANAHTARLARI
  • KAYNAKLAR

T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

MEGEP
(MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)

ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

YG TESİSLERİ BAKIMI 1

ANKARA 2007

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; • Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir (Ders Notlarıdır). Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşabilirler. Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.

• •

İÇİNDEKİLER
AÇIKLAMALAR .............................................................................................................. iii GİRİŞ ..................................................................................................................................1 ÖĞRENME FAALİYETİ-1 .................................................................................................3 1. TRAFOLAR VE TRAFO MERKEZLERİ BAKIMI.........................................................3 1.1. Trafoların Bakımının Yapılması ................................................................................3 1.1.1. Bakım Öncesi Alınacak Emniyet ve Güvenlik Tedbirleri ....................................3 1.1.2. Trafo ve Trafo Merkezi Bakım Yapma Periyodik Süreleri ..................................4 1.1.3. Trafoyu Bakıma Hazırlama İşlemi......................................................................4 1.1.4. Trafo Metal Gövdesinin Bakımı .........................................................................5 1.1.5. Trafo Yağı Kontrolü...........................................................................................6 1.1.6. Trafo Buşinglerinin Bakımı ................................................................................7 1.1.7. Trafo Soğutma Sistemi Bakımı...........................................................................8 1.1.8. Trafo Bağlantılarının Kontrol ve Bakımı ............................................................9 1.1.9. Trafo Sargıları Yalıtkanlık Kontrolü .................................................................10 1.1.10. Trafo Conta ve Civataların Kontrolü...............................................................11 1.1.11. Bakım Sonrası Yapılacak İşlemler ..................................................................12 1.2. Trafo Merkezleri Donanımlarının Bakımının Yapılması ..........................................12 1.2.1. Trafo Merkez Aydınlatması Kontrol ve Bakımı ................................................12 1.2.2. Akü ve Şarj Sistemi Kontrol ve Bakımı ............................................................13 1.2.3. Bara ve İzolatörlerin Bakımı.............................................................................14 1.3. Trafo Merkezi Binalarının Bakımı...........................................................................15 1.3.1. Bina Beton Kısımlarının Bakımı.......................................................................15 1.3.2. Bina Metal Kısımlarının Bakımı.......................................................................15 1.3.3. Havalandırmanın Bakımı..................................................................................16 1.4. Generatörlerin Bakımı .............................................................................................17 1.5. Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği ......................................................................18 1.6. Topraklamalar Yönetmeliği.....................................................................................21 1.7. TEİAŞ İş Güvenliği Yönetmeliği.............................................................................24 UYGULAMA FAALİYETİ...........................................................................................33 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................34 PERFORMANS DEĞERLENDİRME ...........................................................................36 ÖĞRENME FAALİYETİ-2 ...............................................................................................37 2. KUMANDA ELEMANLARI VE KORUMA SİSTEMLERİ BAKIMI ........................37 2.1. Kumanda Elemanları ve Koruma Sistemlerinin Bakımından Önce Alınacak Emniyet ve Güvenlik Tedbirleri ...................................................................................................37 2.2. Kumanda Sistemleri Bakımı Yapılması (Kesici, Ayırıcı) .........................................38 2.2.1. Kumanda Sistemlerini Devreden Çıkarma İşlemi..............................................38 2.2.2. Bakım Yapılacak Kesimin Enerjisinin Kesilmesi İşlemi ...................................39 2.2.3. Ayırıcıların Bakımı ..........................................................................................39 2.2.4. Kesicilerin Bakımı ...........................................................................................40 2.3. Koruma Sistemleri Bakımı Yapılması......................................................................43 2.3.1. Koruma Sistemlerini Devreden Çıkarma İşlemi ................................................43 2.3.2. Bakım Yapılacak Kesimin Enerjisinin Kesilmesi İşlemi ...................................44 2.3.3. Koruma Rölelerinin Bakımı .............................................................................44 2.3.4. Topraklama Sistemi Bakımı ve Ölçümleri ........................................................45 i

...59 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ...................................................63 KAYNAKLAR .....................................................................................................48 2............. TEİAŞ İş Güvenliği Yönetmeliği..........2...... Bakımdan Sonra Sistemi Devreye Alma İşlemi.............................64 ii ......................... Sigortaların Kontrolü.....4...........................5..........................................49 2.....................................................................................................................................................................5................... Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği .....................................49 2..........62 CEVAP ANAHTARLARI .............................................................49 2... Topraklamalar Yönetmeliği.....................3................................................................................................................................................................................61 MODÜL DEĞERLENDİRME...............6...........53 UYGULAMA FAALİYETİ..................................6.........60 PERFORMANS DEĞERLENDİRME ..............................................3...........7...... Parafudurların Kontrol ve Bakımı.......................................................53 2..................

koruma sistem elemanları. Modülün içinde yer alan herhangi bir öğrenme faaliyetinden sonra. 2. YG kumanda elemanları ve koruma sistemlerinin bakımını hatasız olarak yapabileceksiniz. kumanda elemanları. Bunlarla ilgili kataloglar ve tanıtım CD’leri. atölye. laboratuvar. kumanda elemanları ve koruma sistemleri). iş güvenliği ile kuvvetli akım ve topraklamalar yönetmeliğine uygun ve hatasız olarak. şartnamelere. ölçme teknikleri uygulanarak modül uygulamaları ile kazandığınız bilgi ve beceriler ölçülerek değerlendirileceksiniz. trafo ve trafo merkezleri ile kumanda elemanları ve koruma sistemlerinin bakımını yapabileceksiniz. Genel Amaç Bu modül ile gerekli ortam sağlandığında.AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR KOD ALAN DAL MODÜL MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİLİK 522EE0139 Elektrik Elektronik Teknolojisi Yüksek Gerilim Sistemleri YG Gerilim Tesisleri Bakımı 1 Trafolar ve trafo merkezleri ile kumanda elemanları ve koruma sistemlerinin bakım ve onarımlarının anlatıldığı öğrenme materyalidir. emniyet ve güvenlik malzemeleri. öğretmeniniz tarafından teorik ve pratik performansınız. ev. Amaçlar 1. Modül sonunda. standartlara. Donanım Trafo. bilgi teknolojileri ortamı ( Internet ) vb. bakım araç gereçleri. Trafolar ve trafo merkezlerinin bakımını hatasız olarak yapabileceksiniz. MODÜLÜN AMACI EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME iii . YG tesis bakımını yapmak (trafo merkezleri. Ortam Sınıf. trafo merkezleri. verilen ölçme araçları ile kendi kendinizi değerlendirebileceksiniz. kütüphane. kendi kendinize veya grupla çalışabileceğiniz tüm ortamlar. 40 / 24 YG Tesisleri Bakımı 2 ve Arıza Giderme modülleri hariç diğer bütün modülleri almış olmak. trafo merkezi donanımları.

iv .

ayırıcı. akü ve şarj sistemi. 34. aydınlatma sistemi. parafudur. sigorta ve diğer ek donanımları bulunmaktadır. kesici. İletilen bu gerilim şehir merkezleri. okullarımızda. diğer iş yerleri ve tesislerde kullanılan enerji trafo merkezleri tarafından sağlanmaktadır. Bu amaçla yaşadığımız yerleşim bölgelerinde trafo merkezleri kurulmaktadır. Bu modülde trafo ve trafo merkezleri ile kumanda elemanları ve koruma sistemlerinin bakım ve onarımlarını yapabilmek için gerekli bilgi. Evlerimizde. Günlük hayatımızda kullandığımız elektrik enerjisi santrallerde üretilmektedir.GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci. beceri ve deneyimleri kazanacaksınız. Bu trafo merkezlerinde.Trafo merkezlerinin sağladığı enerjinin sürekliliği ve verimliliği için belirli periyotlarda kontrol ve bakımının yapılması gerekir. Üretilen bu enerji hatlardaki gerilim düşümleri ve kayıplardan dolayı yükseltici trafolar ile 380kV’ta kadar yükseltilmekte ve elde edilen bu yüksek gerilim havai hatlar ile uzak mesafelere taşınmaktadır.Bu modül ile trafo merkezlerinin ve ek donanımlarının kontrol ve bakımı ile onarımlarını yapabilecek yeterlilikleri kazanabileceksiniz.5kV ve 400V’ta kadar düşürülmekte ve kullanımımıza sunulmaktadır. 1 . hastanelerde. endüstriyel tesis ve binalarda kademe kademe 154kV. trafo.

2 .

1. beceri ve deneyime sahip olacaksınız.1. Sistem enerjisiz olsa bile. Hazırladığınız raporu arkadaşlarınızla tartışınız. sistemin en önemli parçasını oluşturur. Şimdi bu tedbirleri açıklayalım: Ø Ø Ø Ø Ø Ø Enerjiyi keserek. Kullandığınız el aletleri ve takımların izoleli olasına dikkat ediniz. bölgenizde bulunan trafo merkezlerinin kontrol ve bakım işlemleri hakkında bilgi alınız. atmosferik olaylarla(yıldırım düşmesi gibi). Bu kısımda trafolar ile trafo merkezini oluşturan binanın kontrol ve bakımını öğreneceksiniz. kataloglardan vb kaynaklardan bilgi toplayınız. TRAFOLAR VE TRAFO MERKEZLERİ BAKIMI 1. Trafoların Bakımının Yapılması Trafo merkezlerinde bulunan trafolar. kitaplardan. ‘Çalışma Var’ kartını asınız. Bakım Öncesi Alınacak Emniyet ve Güvenlik Tedbirleri Trafo merkezinde veya bu merkezin herhangi bir kısmında yapılacak kontrol ve bakımdan önce mutlaka emniyet ve güvenlik tedbirleri alınmalıdır. çalışma anında yanlışlıkla veya başka bir sebeple enerji verilebileceğini. En yakın TEDAŞ müessese müdürlüğüne giderek. sistemin 3 . Meydana gelen kazalar. emniyet ve güvenlik tedbirlerine riayet edilmemesinden kaynaklanmaktadır. ARAŞTIRMA Ø Ø Ø Ø Trafolar ve trafo merkezleri hakkında diğer modüllerden. Sistem enerjisiz olsa bile gerekli noktalarda topraklama yapmayı ve gerekli emniyet tedbirlerini almayı ihmal etmeyiniz. internetten. Bu tedbirler can ve mal güvenliği açısından çok önemlidir. Topladığınız bilgi ve dokümanları rapor haline getiriniz. 1. Çalışmalarda gerekli ise emniyet kemeri takınız. mutlaka baret ve eldiven giyiniz. Merkezlerde trafo ve diğer elemanlar vardır. 1. sisteme enerji verecek tertibatı kilitleyiniz. ilgilileri haberdar ederek emniyet altına alınız.ÖĞRENME FAALİYETİ-1 ÖĞRENME FAALİYETİ-1 AMAÇ Standartlara ve tekniğine uygun olarak trafolar ve trafo merkezlerinin bakımını hatasız olarak yapabilecek bilgi.1.

Aşağıdaki tabloda trafo ve trafo merkezleri için gerekli periyodik bakım süreleri verilmiştir. aşağıdaki işlemler gerçekleştirilerek bakıma hazırlanmalıdır. Kesici açıldıktan sonra bağlı olan ayırıcı da açılmalıdır. Trafo ve Trafo Merkezi Kısımları Trafo metal gövdesinin bakımı Trafo yağı kontrolü Trafo buşinglerinin bakımı Trafo soğutma sistemi bakımı(vantilatör vs) Trafo bağlantılarının kontrol ve bakımı Trafo sargıları yalıtkanlık kontrolü Trafo conta ve civataların kontrolü Trafo merkezi aydınlatması kontrol ve bakımı Trafo merkezi akü ve şarj sistemi kontrol ve bakımı Trafo merkezi bara ve izolatörlerinin kontrol ve bakımı Trafo merkezi bina beton kısımlarının bakımı Trafo merkezi bina metal kısımlarının bakımı Trafo merkezi havalandırmasının bakımı Generatörlerin bakımı Bakım Yapma Periyodu 6 ayda bir Yılda bir X X X X X X X X X X X X X X Tablo 1.1. Ayrıca teknik personeli bulunmayan trafo merkezlerinin bakımı da ‘gözle kontrol’ şeklinde ‘6 ayda bir’ yapılır. Trafoyu Bakıma Hazırlama İşlemi Trafoyu bakıma almadan önce.2. Kuvvetli akım tesisleri. Periyodik bakımlar en az yılda bir yaptırılır. varsa oradaki teknik personel tarafından sürekli olarak ‘gözle kontrol’ şeklinde yapılır.Ø Ø kapasitesinden dolayı statik yükler birikebileceğini ya da civardaki YG tesislerinden indüksiyon yolu ile gerilim indüklenerek enerji altında kalabileceğinizi unutmayınız ve dikkatli olunuz.1. TEİAŞ bakım talimatı veya TEDAŞ tarafından ilgili yılda yayınlanmış olan bakım talimatı yanında bulundurulmalıdır. İlk yardım çantasını yanınızda bulundurunuz. 1. periyodik süreleri beklemeden yapılır. trafo girişindeki kesici açılarak besleme gerilimi kesilmelidir.1: Trafo ve trafo merkezi bakım yapma periyodik süreleri 1. Bunun için şu işlemler yapılmalıdır: Ø Ø Ø Ø Ø Trafo bakıma alınmadan önce tamamen enerjisiz hale getirilmelidir.3. topraklamalar ve TEİAŞ iş güvenliği yönetmeliklerini yanınızda bulundurunuz.Yapılan bu kontrollere göre gereken onarımlar. Yukarıda anlatılan bakım öncesi emniyet ve güvenlik tedbirleri alınmalıdır. Bunun için. 4 . Trafo ve Trafo Merkezi Bakım Yapma Periyodik Süreleri Trafo ve trafo merkezlerinin bakımı öncelikle.

1. Bu bölümlere göre yapılması gereken bakım ve onarımları aşağıdaki gibi yapınız. Valfler ve tapalar olmak üzere 4 bölümde inceleyebiliriz. Valflerde ve tapalarda yağ kaçakları ve sızıntıları bulunmadığından emin olunuz.Yanmış trafo b. Korozyona uğramış. Trafo Metal Gövdesinin Bakımı Trafo metal gövdesini oluşturan kısımları Ø Ø Ø Ø Trafo tankı. genleşme kabı ve radyatörleri temizleyip kontrol ediniz. Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Trafo tankı. genleşme kabı ve radyatörlerde yağ kaçağı ve sızıntı bulunmadığından emin olunuz. Varsa yağ kaçaklarını ve sızıntılarını gideriniz. Korozyona uğramış.4. Radyatörler. Trafo tankı ile genleşme kabı arasındaki irtibat borusunu temizleyip kontrol ediniz. Varsa yağ kaçaklarını ve sızıntılarını gideriniz. Trafo tankı. boyanması gereken kısımları zımparalayıp boyayınız. boyanması gereken kısımları zımparalayıp boyayınız. Bozuk ve delinmiş olan valfleri ve tapaları yenisi ile değiştiriniz.1: Metal gövdeleri bakıma alınacak trafolar 5 . Genleşme kabı.Bakıma alınacak trafo Resim 1. a.1. Valfleri ve tapaları temizleyip kontrol ediniz.

Numune için en az 1. Numune yağ. Bu nedenlerden dolayı yağın numunesi alınarak di elektrik dayanımının(delinme geriliminin) ölçülmesi gerekir. Di elektrik dayanımı belirlenen standart değerlerin altında olan yağlar. Bu kap mutlaka temiz ve kuru olmalıdır. 23kV Küre elektrotlu. Bunun için trafodan numune yağ alınması gerekir. Yarım küre elektrotlu. elektrot çapı 12.Yağ.2: Bakımı yapılmış trafolar 1. ayrışan ve parçalanan katı yalıtım maddeleri ile karışarak dibe çöker ve çamurlaşır. ve 18kV elektrotlar arası mesafesi 0.5.2: Trafo yağı di elektrik dayanımı değerleri 6 .1 inch olan alet. Dielektrik dayanımının ölçümü için özel aletler kullanılır.1. Trafo Yağı Kontrolü Trafolarda yalıtım ve soğutma maddesi olarak madeni yağlar kullanılır.5mm olan alet. cam ya da paslanmaz bir kaba konmalıdır. elektrot çapı 25mm ve elektrotlar arası mesafesi 2. elektrot çapı 1 inch. Bu yağlar zamanla gerek trafonun aktif elemanları arasında çeşitli sebeplere dayanan deşarj sonucu ayrışma gerekse yüke bağlı ısı farklılıklarından kaynaklanan hava alışverişi sonucu kimyasal olarak bozulurlar. ve 38kV Tablo 1.5mm elektrotlar arası mesafesi 5mm olan alet. ya filtre edilerek temizlenir ya da yenisi ile değiştirilir. Dielektrik Dayanımı Ölçme Aleti Özelliği Asgari Dielektrik Dayanımı Değeri Disk elektrotlu.5lt yağ alınmalıdır. Hava kurutucusu(silicagel) olmayan ya da bakımı yapılmayan trafolarda genleşme kabı üzerinden havanın nemini alan yağ yalıtkanlık özelliğini kaybeder.Resim 1. Bu işlem için numune alınacak vana iyice temizlenmeli ve bir miktar yağ boşa akıtılmalıdır.

7 . Buşingler üst kapağa conta ile yağ sızdırmaz bir şekilde monte edilir.Yağ sızdırmaya başladığı anda somunlar tekrar sıkılarak sızan yağ temizlenir. her iki tüpteki yağı yan yana ışığa tutarak gözle bakınız. Bu durumda olan yağları ya filtre ederek temizleyiniz ya da yenisi ile değiştiriniz. Buşing içerisine yerleştirilen ‘tij’ adı verilen bağlantı teli yardımıyla sargı uçları trafo kapağı üzerine çıkarılır. Buşinglerin conta ve flanşlarında yağ kaçakları veya sızıntı varsa gideriniz. Ayrıca değiştirdiğiniz ya da ilave ettiğiniz yağın seviyesini yağ seviye gösterge çubuğundan kontrol ediniz. trafo alçak ve yüksek gerilim sargısından gelen uçların dış devreye alındığı. Trafo devreye alınacağı zaman buşing tijinin somunu gevşetilerek tij 5mm kadar buşing içine itilir. Alınan yağı 10 dk. Buşinglerin bakımı için şu işlemleri yapınız. macunsuz. üzeri sırlanmış ve seramik malzemeden yapılmış malzemelerdir. Resim 1.Trafodan alınan yağın rengi. temiz ve normal olan yağa göre çok fazla koyu sarı ve kırmızıya kaçıyorsa asiditesi fazla demektir.Biriken hava varsa dışarı çıkması sağlanır.3: Trafo yağları 1.Eğer elinizde özel ölçü aleti yoksa.6. diğerine de trafodan alınan muayene edilecek yağı koyunuz. Bu tüplerin birine muayene edilecek yağla aynı marka ve cins temiz yağ. kuru ve şeffaf tüp alınız. Trafo Buşinglerinin Bakımı Buşingler.1. birbirinin aynı olan 2 adet temiz. Ø Ø Ø Ø Ø Buşingleri gözle kontrol ediniz. Sağlam buşingleri su veya karbon tetra klorid ile temizleyiniz. kırık veya çatlak olanları değiştiriniz. kadar dinlendirdikten sonra. Buşinglerin sırı yanmış veya bozulmuş kısımlarını kırmızı gliptal ile boyayınız. Flanş civatalarını ve somunlarını sıkarken buşinglerin zarar görmemesine dikkat ediniz.

Bakım işleminde şu hususları yerine getiriniz: Ø Kontrol panosundaki sigorta. Ø Vantilatör motorunu kontrol ediniz. termostat. 8 . kaçak akım kontrol rölesi.4: Trafo buşingleri 1. buton. kontaktör. Ø Kanadı kırık veya çatlak olan pervaneleri yenisi ile değiştiriniz. röle. Bu iş için kullanılan kontrol panosunun ve vantilatörlerin bakımının yapılması gerekir. Ø Kontrol panosu bağlantı kablolarını ve elemanlara bağlantı yerlerini kontrol ediniz.1. Ø Vantilatörleri yerinden söküp basınçlı hava ile temizleyiniz. Ø Vantilatör motor milini ve bilyasını yağlayınız. Trafo Soğutma Sistemi Bakımı Trafolarda değişik soğutma sistemleri kullanılmakla beraber en çok kullanılan yöntem radyatörler ve vantilatörlerle yapılan soğutmadır. Bu şekilde soğutma sağlanmış olur. Trafo tankı içinde bulunan yağ ısındıkça genleşerek tank içinde ve radyatörlerde dolaşamaya başlar.Resim 1. vantilatörler yardımıyla soğutularak tekrar tank içine döner. Ø Kontrol panosu ile vantilatörler arasındaki bağlantı kablolarını ve bağlantı yerlerini kontrol ediniz. kapağının tam olarak kapandığından emin olunuz. Ø Kontrol panosu mekanik aksamını ve kapağını kontrol ediniz. varsa arızalı olanları tamir ediniz ya da değiştiriniz. Ø Kontrol panosu koruma topraklamasını ve bağlantılarını kontrol ediniz. piriz ve lamba gibi elemanları kontrol ediniz. Ø çıkmış ya da gevşemiş olan uçları sıkınız. Radyatöre gelen yağ.7.

8. Buralara yapılmış olan bağlantıların kontrol ve bakımı hem trafonun ömrü hem de enerjinin sürekliliği açısından önemlidir.5: Trafo soğutma sistemi ve kontrol panosu iç görünümü 1. Ø Topraklama iletkeninin sağlamlığını kontrol ediniz. oksitli kısımları temizleyiniz. Ø Topraklama bağlantılarını kontrol ediniz. Ø Gevşek olan bağlantıları sıkınız. 9 . 3 adet AG çıkış ucu ve AG çıkış uçlarının yanında da 1 adet işletme topraklaması ucu vardır. Bu terminal bağlantılarının kontrol ve bakımını aşağıdaki işlem sırasına göre yapınız: Ø Bütün buşing terminal bağlantılarını ve topraklama bağlantılarını kontrol ederek iyi temas etmeyen paslı.Resim 1.1. gevşemiş ise sıkınız. Trafo Bağlantılarının Kontrol ve Bakımı Bildiğimiz gibi trafolarda 3 adet YG giriş ucu. Ø Buşing terminal bağlantılarının. Ayrıca trafo gövdesine yapılan koruma topraklaması civatası da bulunmaktadır. buşingleri kıracak derecede gergin olmadığından emin olunuz. Ø Buşing terminal bağlantılarını sıkarken buşinglerin kırılmamasına ve buşing tijlerinin sökülmemesine dikkat ediniz.

Durum normal ise trafo nominal gücünde yüklenerek çektiği akım ve ısınması kontrol edilir.6: Trafo bağlantı terminalleri 1. Bu ölçme ve denemeler sonucunda trafonun açılıp açılmayacağına karar verilir.9. 10 . Ø Ölçülen değerler trafonun yapısına ve karakteristiğine göre kataloğunda olması gereken değerler ile karşılaştırılır. Trafonun çektiği akım ve ısınması kontrol edilir. Değerler uygun ise trafonun buşing terminal bağlantıları tekrar yapılarak boşta gerilim uygulanır. Şimdi bu ölçme işlemlerini açıklayalım: Ø Trafonun buşing terminal bağlantı uçları işaretlenerek (tekrar bağlarken herhangi bir yanlışlığa meydan vermemek için) söküldükten sonra sargılar arası ve sargılarla tank arası izolasyon direnci (izolasyon megeri ile) ölçülür. Bu ölçmeler sırasında trafo yağ sıcaklığı da dikkate alınır.Resim 1. Yukarıda belirtilen ölçme ve denemeler sonucunda anormal bir durum tespit edilirse üretici fabrika ile temasa geçilerek tamir ve bakımları yaptırılır. Anormal sesler ve aşırı ısınmalar trafo sargılarında bir sorun olduğunu gösterir.1. İzolasyon direncinden sonra shering (şering) köprüsü ile dielektrik kayıp faktörü (tgφ) ölçülür. Trafo Sargıları Yalıtkanlık Kontrolü Trafonun çekirdek ve sargılarının durumu hakkında fikir edinebilmek için önce trafoyu açmadan bazı ölçmeler ve denemeler yapmak gerekir.

8: Yağ kaçağı olan trafonun conta ve civataları 11 .7: Trafo sargıları yalıtkanlık kontrolünden kesitler 1. Resim 1.1. Ø Cıvata ve somunları kontrol edip kırık veya çatlak olanları değiştiriniz. Ø Yağ kaçağı varsa veya bozulmuş.a. deforme olmuş contaları değiştiriniz. Ø Cıvata ve somunları kontrol edip gevşek olanları sıkınız. Trafo Conta ve Civataların Kontrolü Trafoda contalar ve civatalar tank içerisindeki yağın sızmaması ve hava almaması için kullanılır. Bu sakıncalı durumları önlemek için.10.Trafo sargıları b.Fabrikada test lâboratuvarı Resim 1. Ø Öncelikle yağ kaçağı olup olmadığını kontrol ediniz. Ø Kaçak yoksa cıvata ve somunları pas sökücü ya da mazot ile temizleyiniz.

1.1.11. Bakım Sonrası Yapılacak İşlemler
Bakım öncesi alınacak emniyet ve güvenlik tedbirleri kadar bakım sonrası yapılacak işlemler de çok önemlidir. Bu işlemler de şöyledir; Ø Ø Her bakım işlemi kodlu bakım kartına kaydedilmelidir, Kodlu bakım kartına aşağıdaki bilgiler kaydedilir; • Kod numarası, • Kart numarası, • Bakım yapılan yerin adresi, • Bakımın cinsi (neler yapıldığı), • Bakımı yapılan cihazların adı, • Bakımda kullanılan malzemeler, • Bakım tarihi, • Bakımı yapan teknik personelin adı, ünvanı ve imzası. Bakım ve kontrol işlemleri bittikten sonra tekrar sisteme enerji verilerek çalışır duruma getirilir.

Ø

1.2. Trafo Merkezleri Donanımlarının Bakımının Yapılması
Trafo merkezleri sadece trafolardan ibaret değildir. Ek donanımları da bünyesinde bulundurur.Bu bölümde ek donanımların kontrol ve bakımını öğreneceksiniz.

1.2.1. Trafo Merkez Aydınlatması Kontrol ve Bakımı
Trafo merkezinin aydınlatması için lamba ve armatürler kullanılmaktadır. Geceleri ya da gerektiğinde gündüzleri merkez içinde, bahçesinde iş yapabilmek için lamba ve armatürlerin sağlam ve çalışır vaziyette olması gerekir. Bunun için aşağıdaki işlemleri yapınız: Ø Aydınlatma kablolarını ve buat bağlantılarını kontrol ediniz; kopmuş veya deforme olmuş kabloları değiştiriniz, Ø Aydınlatma armatürlerini ve lambalarını kontrol ediniz; kırık, çatlak veya yanmış olanlarını yenisi ile değiştiriniz, Ø Lamba bağlantı vidalarını kontrol ederek gevşek olanları sıkınız, Ø Akkor flamanlı lambaları kontrol ederek gevşek olanların duy bağlantılarını sıkınız, Ø Flouresant lambaların balast, starter ve soketlerini kontrol ederek arızalı olanları değiştiriniz, Ø Armatürleri ve lambaları yağ ve tozdan temizleyiniz.

12

Resim 1.9: Trafo merkezi aydınlatmasından kesitler

1.2.2. Akü ve Şarj Sistemi Kontrol ve Bakımı
Trafo merkezinde bulunan akü ve şarj sisteminin kontrol ve bakımını aşağıdaki işlem basamaklarına göre yapınız: Ø Akü odasında patlayıcı ve yanıcı gaz toplanabileceğinden girmeden önce havalandırma sistemini çalıştırınız, Ø Akü odasına ateş veya yanıcı aletlerle girmeyiniz, Ø Akü odasının kapısında ‘sigara içilmez ve ateşle girilmez’ levhalarının bulunmasını sağlayınız, Ø Akü dış kısımlarını temizleyiniz, Ø Akü kapak ve vidalarını kontrol ediniz; kırık, çatlak olanları değiştiriniz, Ø Kutup başlarını ve bağlantıları kontrol ediniz; asit korozyonu varsa temizleyiniz ve korozyondan korumak için vazelin sürünüz, Ø Gevşek olan bağlantıları sıkınız, Ø Akülerin elektrolit seviyelerini kontrol ediniz; elektrolit seviyesi plakaların 0,5 ila 1cm üzerinde olmalıdır, eksik olanları saf su ile tamamlayınız, Ø Hidrometre ile asit yoğunluğunu ölçünüz; olması gereken değerin altındaysa aküyü değiştiriniz, Ø Akülerin şarj akımını ve gerilimini ölçünüz; düşük akımlı ve gerilimlileri şarj ediniz, Ø Akü şarj sistemini (redresörü) temizleyiniz, Ø Redresör akımını ve gerilimini kontrol ederek değerlerin normal olduğundan ve çalıştığından emin olunuz, Ø Fazla ya da eksik şarj akımının aküye zarar vereceğini unutmayınız.

13

Resim 1.10: Akü odasındaki aküler ve bağlantıları

1.2.3. Bara ve İzolatörlerin Bakımı
Gerek trafo bağlantılarındaki gerekse kesici-ayırıcı düzeneğindeki bara ve izolatör bakımı çok önemlidir. Çünkü enerjiyi ileten baralarda ve izolasyonu sağlayan izolatörlerde meydana gelebilecek arızalar, enerji kayıplarına ve güvenlik tehditlerine neden olabilir. Bara ve izolatörlerin kontrol ve bakımını şöyle yapmalısınız: Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Baraları gözle kontrol ediniz, kırık veya çatlak olanları değiştiriniz, Oksitli kısımları temizleyerek, boyası çıkmış olanları boyayınız, Bara bağlantı terminallerini kontrol ederek gevşek olan civata ve somunları sıkınız, İzolatörleri gözle kontrol ediniz, kırık veya çatlak olanları değiştiriniz, Sağlam izolatörleri su veya karbon tetra klorid ile temizleyiniz, İzolatörlerin sırı yanmış veya bozulmuş kısımlarını kırmızı gliptal ile boyayınız, İzolatörlerin ucundaki bara bağlantı terminallerini kontrol ederek, paslı ve oksitli kısımları temizleyiniz, Gevşek bağlantıları sıkınız.

Resim 1.11: Trafo merkezindeki bara ve izolatörler

14

Bu kısımlar zamanla ve hava şartlarına bağlı olarak yıpranır ve zarar görür. Bina Beton Kısımlarının Bakımı Trafo merkezi binasının beton kısımları zamanla ve hava şartlarına bağlı olarak yıpranır ve zarar görür.3. Ø Metal kısımları gözle kontrol ediniz.1. fider hücreleri. Ø Sıvası dökülmüş olan yerleri alçı ile kapatınız. duvarlardan su ve nem almadığından emin olunuz. 1. 15 . Ø Menteşe ve kilit tertibatlarını yağlayarak sağlamlığından ve düzgün çalıştığından emin olunuz.2. ayırıcılar ve ek donanımlar binalar içinde bulunurlar.1.3. trafolar. kapılar.12: Dış cephesi resim öğretmenleri tarafından boyanmış okul trafo binası 1. Trafo merkezinin dış etkenlerden korunması için binalara ihtiyaç vardır. Ø Kötü görünüyor ve gerekiyorsa diğer bütün beton kısımları boyayınız. Beton kısımlarda biriken tozları süpürge veya fırça ile temizleyiniz. Aşağıdaki işlem basamaklarına göre beton kısımlarının bakımını yapınız. Resim 1. Ø Çatısındaki kiremitleri kontrol ederek kırık ve çatlak olanları değiştiriniz. pencereler ve yağmur olukları metal malzemelerden yapılmış kısımlardır. Bunların kontrol ve bakımlarını şöyle yapınız: Ø Metal kısımlarda biriken tozları süpürge veya fırça ile temizleyiniz. Ø Alçı ile kapattığınız yerleri ve boyası dökülmüş kısımları boyayınız. Binanın ayakta kalabilmesi ve ömrünün uzatılabilmesi için bakımı yapılmalıdır. kesiciler. Ø Beton kısımları gözle kontrol ediniz. Ø Tavandan. Trafo Merkezi Binalarının Bakımı Trafo merkezinde. Bu bölümde binaların bakım ve onarımlarını öğreneceksiniz. Ø Kırık veya delik kısımları tamir ediniz. kumanda panosu.3. Bina Metal Kısımlarının Bakımı Trafo merkezindeki fider hücreleri.

Ø Tıkalı olan havalandırma deliklerini açınız. çalışan cihazlardaki elektrik akımının ısı etkisi ve özellikle yaz aylarında havanın sıcaklığı ile ısınır ve havalandırılması gerekir.Ø Ø Ø Ø Korozyona uğramış veya boyası dökülmüş kısımları zımparalayarak boyayınız. Ø Havalandırma kanallarında kırık.3. 16 . Küçük trafo merkezlerinde ise açılan delikler ile havalandırma sağlanır. Kötü görünüyor ve gerekiyorsa diğer bütün metal kısımları boyayınız. Ø Havalandırma motorunda arıza varsa gideriniz. havalandırma deliklerini toz ve örümcek ağlarından temizleyiniz. Havalandırmanın Bakımı Trafo merkezinin içi. Camlı kapı ve pencerelerin camlarını kontrol ederek kırık ya da çatlak olanları değiştiriniz. Ø Özel havalandırma sistemi olmayan merkezlerde. Yağmur oluklarını kontrol ederek su kaçıran. Büyük trafo merkezlerinde özel havalandırma sistemleri kullanılır. Resim 1. çatlak ya da delik olan kısımları tamir ediniz. havalandırma motoru ve kanallarını kontrol ediniz.13: Trafo merkezi içindeki metal kısımlardan kesitler 1. Ø Havalandırma filtresini temizleyiniz. delik ya da kırık kısımları tamir ediniz. Bunların kontrol ve bakımlarını aşağıdaki şekilde yapınız: Ø Özel havalandırma sistemi varsa.3.

Generatörlerde mazot yakılarak çalıştırılan motorun ürettiği mekanik enerji. Ø Motor yağı seviyesini ve yağın durumunu kontrol ediniz. Ø Generatör kısmı elektrik bağlantılarını kontrol ederek. Ø Rotor milinin çalışmasını ve balansını kontrol ediniz. röle ve ölçü aleti gibi kumanda elemanlarının çalışır vaziyette olmasını sağlayınız. Üretilen bu enerjinin sürekliliği ve verimi açısından generatörlerin kontrol ve bakımları ihmal edilmemelidir. kumanda tablosunu kontrol ederek buton. Ø Öncelikle üretici firma tarafından verilen kontrol ve bakım talimatı varsa onu uygulayınız. yağ ya da mazot sızıntısı olup olmadığına bakınız. Trafo merkezlerinde genelde tahrik sistemi mazotla çalışan generatörler kullanılır. anahtar. gevşek kablo başlıklarını sıkınız. üretilen gerilim ve frekans değerlerini kontrol ediniz.Resim 1. generatör kısmında elektrik enerjisine dönüştürülür. Bu şekilde çalışan kombine makinelere generatör denir. 17 . kırık veya kopuk kabloları değiştiriniz. ayrıca trafo merkezlerinde de şebekenin enerjisi kesildiğinde veya ihtiyaç olan durumlarda kullanılan generatörlerin bakımının yapılması gerekir. Ø Soğutma fanını kontrol ederek kırık ya da çatlak ise yenisi ile değiştiriniz. Generatörlerin kontrol ve bakımını şöyle yapınız.4. Ø Son olarak generatörü çalıştırarak kumanda tablosundan.14: Trafo merkezi havalandırması 1. Generatörlerin Bakımı Elektrik santralarında generatörlerin periyodik olarak bakımının yapılması gerekir. Ø Mekanik enerji üreten motoru gözle kontrol ederek. Ø Ölçü aleti ile sargılar arası ve sargılar ile gövde arası kısa devre kontrolünü yapınız. Ø Yoksa. eksikse ilave ediniz veya yenisi ile değiştiriniz(arabalarda olduğu gibi).

e) Transformatörler yer altına.'ye kadar olan yağlı transformatörler için. toprağa. rutubet. b) Transformatör odaları: 1) Transformatörler duvarlarla en az 60 cm mesafe olacak şekilde yerleştirilmelidir. bodrumlara ve yüksek katlı yapıların üst katlarında da tesis edilebilir. Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği Transformatör merkezleri: a) Transformatör yağ çukurları: Yağ hacmi 1500 1. Bu çukurun galvanizli çelik ızgaranın altındaki yağ toplanan bölümünün hacmi en az transformatör yağ hacmi kadar olmalı ve yağ ızgarasının üzerinde en az 5 cm. Eğer transformatörün tüm boyu boyunca iki taraflı açılan kapı (kapaklar) var ise bu mesafe (hava sirkülasyonu sağlaması için) 30 cm'ye indirilebilir. Tavanlara kesinlikle boya yapılmayacaktır.Resim 1. uygulama gerilimine uygun bir malzeme veya geçmeli tip ile sağlanmalıdır. 2) Transformatör odalarında döşemede kademe bulunması yasaktır.'den fazla olan yağlı transformatörler için transformatör bölmesinin altına veya dışına sızdırmaz betonarme olmak koşuluyla yağ çukuru yapılacaktır. Yapının içindeki veya dışındaki yağ çukurlarının kanalizasyon şebekesine. c) Transformatörlerin elektriksel bağlantıları tesadüfen temas edilmeyecek şekilde yapılacaktır. kalınlıkta çakıl bulunmalıdır. transformatörün bulunduğu bölümde bu yağın tümünü alabilecek büyüklükte bir yağ toplama haznesi yapılabilir yada uygun yükseklikte eşiği bulunan ve yağ geçirmeyen zemin bu amaçla kullanılabilir. göl ve denize bağlanması kesinlikle yasaktır. Yeraltı ve bodrumlardaki transformatörlerde. Yağ hacmi 1500 1. havalandırma ve su 18 . d) Yapı içinde kullanılan transformatörlerin yüksek gerilim geçit izolatörlerinin elektriksel bağlantılarının yalıtımı. akarsu.5.15: Trafo merkezlerinde kullanılan dizel generatör 1. 36kV'a kadar transformatörlerin en üst noktası ile tavan arasında en az 60 cm mesafe bulunmalıdır. Odanın iç yüzeyleri toz yapmayacak bir malzeme ile kaplanmalıdır.

tiyatrolar. 19 . C=195 cm. f) İnsanların yoğun bulunduğu paniğin yaşanabileceği tüm yapılar. Transformatörlerin yerine konulması ve gereğinde değiştirilmesi durumlarında ağırlığı ve en büyük boyutları göz önünde bulundurulmalı ve gerekli önlemler alınmalıdır. Özel koşullarda cebri veya özel doğal havalandırma yapılmalıdır. C=265 cm'yi aşamaz. alış-veriş merkezleri. gücü 2500 kVA'ya kadar olan transformatörler için A=230cm. W: Çelik aksam veya elektrik teçhizatının kütlesi (kg-kütle). B=185 cm. A (cm) transformatörün boyu.188P/(karekök)h şeklinde hesaplanır.baskınına karşı önlemler alınmalıdır. (g = 9. Deprem bölgelerinde oluşacak deprem yükleri F = C. okullar gibi yapılar bağımsız olarak yüksek gerilimle enerjilendirildiğinde ana bina içindeki transformatörler güvenlik açısından kuru tip olmalıdır. hastaneler. Özellikle izolatörler ve bağlantı noktalarının davranışı tahkik edilmelidir. C: 0. Madde 37-a) Dağıtım transformatörlerinin havalandırılması: 1) Transformatörlerin havalandırılması için gerekli önlemler alınmalıdır. g) Yönetmelik değişikliğinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıllık geçiş süresini müteakip. B (cm) transformatörün eni. 2) Doğal havalandırma için gerekli panjur boyutlarına örnek bir hesap şekli aşağıda verilmiştir. h) Deprem yükleri: Transformatör merkezlerinin yapımında yatay deprem yükleri göz önüne alınacaktır. C (cm) transformatörün yüksekliği olmak üzere. B=135 cm. Hava girişi kurangalez (Havalandırmanın yağ çukuru vasıtasıyla alttan yapılması) ile de sağlanabilir. primer gerilimi 36 kV'a kadar transformatörlerin (transformatörle ayrılmaz bir bütün oluşturan donanımları dahil) en büyük dıştan dışa (dış) boyutları. yüksek katlı binalar. C=245cm.W formülü ile hesaplanacaktır. bodrumlar. H: Transformatör tankı yatay ekseni ile hava çıkış panjuru yatay ekseni arasındaki yükseklik farkı (m) P: Transformatörün toplam kaybı (kW) AL: Hava giriş çıkış panjurları alanı (m2) olmak üzere: AL = 0. F: Her elemanın ağırlık merkezine etki eden kuvveti (kg-kuvvet). Ancak çıkış panjuru alanının hesaplanan (AL) değerinden %10 büyük olması tavsiye edilir. Burada. gücü 1600 kVA'ya kadar olan transformatörler için A=210cm. gücü 630 kVA'ya kadar olan transformatörler için A=170cm.5 g'dir. B=215cm.81 m/sn2 olarak yerçekimi ivmesidir) Transformatör merkezlerindeki çelik aksam ile elektrik teçhizatı yukarıda verilen formül ile hesaplanacak kuvvetlere dayanmalıdır.

dağıtım hizmetlerini yürüten şirketler alçak gerilim kısmına ana kesici koymayabilir. yabancı madde ve canlıların girmesini engellemek için en fazla 0. Transformatör merkezlerinde baraya giren tüm hat fiderleri topraklanabilmelidir. Transformatör odası ortam sıcaklığı 40øC yi geçmemelidir. Ancak sekonder kısıma konulacak aşırı akım rölesinin primer taraftaki yük ayırıcısını.3) Cebri havalandırma yapılan yerlerde termostat kontrolü gereklidir. Röleli kesicilerin röleleri ve koruma devreleri. Bu topraklama ayırıcıları hat gerilimli iken toprak temasını önleyecek elektriksel ve/ veya mekanik kilitleme düzenlerini ihtiva etmelidir. primer ve sekonder taraflarına sekonder korumalı kesici ile techiz edilecektir. bu durumda kesiciler kapalı konumda iken ayırıcılar açılıp.Alçak gerilim besleme hatları çıkışlarına mutlaka koruyucu düzenler ve en azından yük altında açma kapama yapabilen düzenler konulmalıdır.elektriksel tipte olabilir. Mümkün olabilen hallerde primerdeki sigortalı yük ayırıcısı ile sekonderdeki ana şalter arasında kilitleme düzeni sağlanmalıdır. elektriksel yada mekanik . bu topraklama düzeni bağımsız çalışan topraklama ayırıcıları olmalıdır. Bu kilitlenme düzenleri mekanik.5x0. bir kısa devre halinde sigortanın kesme süresinden daha geç uyarması koşulu ile (primer kısma sekonder korumalı kesici konulması halinde koşulsuz) elektrik üretim-iletim. anma gücü 1600 kVA'ya kadar (1600 Kva dahil) olan dağıtım 20 .Her güç transformatörü. ayırıcı. Madde 39. Bu düzenler sağlanamadığı takdirde hattın gerilimsiz olduğunun anlaşılması sağlanarak topraklama ayırıcısı kapatılmalıdır. Kesicilerle kendi ayırıcıları arasında kilitlenme düzenleri bulunmalı. Sekonder taraftaki kesicilerin kesme gücü ve mekanik dayanımı transformatörün bağlandığı alt gerilim barası kısa devre gücüne göre boyutlandırılmalıdır. Aşırı yüke ve kısa devre akımlarına karşı koruma: Madde 40-a) Anma gücü 400 kVA'ya kadar (400 kVA dahil) olan dağıtım transformatörlerinin giriş tarafına sigortalı ayırıcı tesis edilerek transformatör korunmalıdır.5 cm2'lik gözlerden oluşmalıdır. Dağıtım transformatörlerinin bağlama (şalt) düzeni: Madde 38. yükseltici-indirici merkezler arası enerji iletiminde kullanılan YG/YG transformatörüdür. transformatörün arıza ve aşırı yük akımlarına uygun olarak seçilmiş olmalıdır.Her dağıtım transformatörünün alçak gerilim çıkışına termik manyetik açıcılı ana kesici konulmalıdır. Bu kesicinin gerilimden ayrılması için gerekli düzenlemeler yapılmalıdır. Her iki halde de kesme akımının dinamik zorlamalarına karşı dayanabilmelidir. Sekonder tarafta kullanılan aynı cihazlar transformatörün bağlandığı alt gerilim barası kısa devre akımı göz önüne alınarak seçilmelidir. kapatılamamalıdır. Açık ve kapalı çalışan ring sistemlerde. Primer ve sekonderde bulunan kesici. akım transformatörü bara kısa devre akımına göre seçilmelidir. Anma gücü 400 kVA'dan büyük dağıtım transformatörlerinin besleme tarafında röleli bir kesici kullanılarak transformatör kısa devre ve aşırı yüke karşı bütün kutuplarında korunabileceği gibi. Güç transformatörü. 4) Panjur tel kafesleri.

v) Fonksiyon topraklama iletkeni (FE): Yalnızca fonksiyon topraklaması için kullanılan bir topraklama iletkenidir.Topraklayıcılara. uygun anma akımı ve kısa süreli dayanma akımı özelliklerinde yük ayırıcıları kullanılabilir. Ölçü transformatörlerinin sınıfları. iii) Koruma iletkeni (PE): Elektriksel olarak tehlikeli gövde akımlarına karşı alınacak güvenlik önlemleri için işletme elemanlarının açıktaki iletken bölümlerini: . b) 36 kV kademesine kadar trafo merkezlerinde. bağlayan iletkendir. koruma için her ikisinde en az 3 sınıfı olacaktır. hatalı durumlardan dolayı ortaya çıkabilecek tehlikelerden korunmasıdır. Madde 12) Dolaylı dokunmaya karşı koruma: İnsan ve hayvanların. sistemlerinde kaynağın orta noktasına bağlanan iletkene de orta iletken denir). L3): Elektrik enerji kaynaklarını tüketicilere bağlayan. elektrik enerjisinin iletilmesine katkıda bulunan bir iletkendir(d. Bu konuda ilgili elektrik şirketlerinin kurallarına da uyulmalıdır. ii) Nötr iletkeni (N): Şebekenin orta noktasına veya yıldız noktasına bağlanan. gerilim transformatörlerinde 1. gerilim transformatörleri baraya sigortalı ayırıcı üzerinden bağlanmalıdır.Elektrik enerji kaynağının topraklanmış noktasına. 24 kV'un üstündeki gerilimlerde.trafolarında kısa devre kesme gücü uygun sigortalar ile donatılmış sigortalı yük ayırıcısı bileşik cihazları da kullanılabilir. vi) Fonksiyon t opraklama ve koruma iletkeni (FPE): Hem fonksiyon topraklaması ve hem de koruma t opraklaması için birlikte kullanılan t ek bir topraklama iletkenidir.Potansiyel dengeleme barasına. c) Bir transformatör merkezinden çıkan alçak ve yüksek gerilim hatları aşırı akıma karşı ayrı ayrı korunmalıdır. L2. 1. Enerji ölçümü dışındaki ölçü aletleri için ölçü transformatörleri 1 sınıfı olmalıdır. 36 kV'luk sistemlerde gerilim ölçü transformatörlerinde bağlantı faz-toprak arası olacaktır. . enerji ölçüm için akım transformatörlerinde 0. iv) Koruma iletkeni + nötr iletkeni (PEN): Koruma iletkeni ile nötr iletkeninin işlevlerini bir iletkende birleştiren topraklanmış iletkendir.5. 21 .a. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının bu konuda vereceği karar geçerlidir. fakat orta noktadan ya da yıldız noktasından çıkmayan iletkenlerdir. . Madde 11) İletken çeşitleri: i) Ana iletken (Faz iletkeni) (L1. Kısa devre akımlarına karşı korunma bulunmayan sadece yük akımının açılıp kapatıldığı yerlerde.6. Topraklamalar Yönetmeliği Herhangi bir tesisin bu Yönetmeliğin kapsamına girip girmeyeceği konusunda bir kararsızlık ortaya çıkarsa.

içinde insan bulunmayan kuvvetlendirici odaları. topraklama akımının neden olduğu gerilim ihmal edilecek kadar küçüktür 3) Topraklama iletkeni: Topraklanacak bir cihazı ya da tesis bölümünü. topraklama iletkenidir. bu durumda sadece topraklayıcı ile belirtilen cihazlara en yakın toprak tarafındaki bağlantı ucu arasındaki bağlantı. 2) Referans toprağı (nötr toprak): Topraklayıcıdan yeterince uzak bulunan ve topraklama tesisinin etki alanı dışında kalan yeryüzü bölümüdür. kumlu toprak. Madde 18) El mesafesi bölgesi: Genellikle yürünebilen zeminden itibaren belirlenen ve sınırlarına. ii) Hücre biçimindeki tesislerde. zırhlar ve metal kablo kılıfları gibi) metal parçalar ve topraklama iletkenlerinin tümüdür. bir hücrenin cihazlarının topraklanacak bölümlerini birleştiren ve hücre içinde kesintisiz olarak döşenmiş olan bir topraklama barasına bağlanmış topraklama iletkenleri. 22 . Giriş için sadece ehliyetli kişilere izin verilir. bir kişinin her yönde.) her bir cihazın topraklanacak bölümlerini birleştiren topraklama iletkenleri. kayalık arazi. Kilit yalnızca görevlendirilmiş kişiler tarafından açılabilmelidir. örneğin kablo dağıtım odaları.Madde 13) Kapalı elektrik işletme yerleri: Yalnızca elektrik tesislerinin işletilmesi için öngörülmüş bulunan ve kilit altında tutulan kapalı hacim veya yerlerdir. 4) Topraklama barası (topraklama birleştirme iletkeni): Birden fazla topraklama iletkeninin bağlandığı bir topraklama barasıdır (iletkenidir). Bu bölümdeki herhangi iki nokta arasında. radyo verici düzenleri ve yüksek gerilim hattından haberleşme t esisleri dahildir. çamur. Örnek: humuslu toprak. killi toprak. 5) Topraklama tesisi: Birbirlerine iletken olarak bağlanan ve sınırlı bir alan içinde bulunan topraklayıcılar ya da aynı görevi yapan (boyasız direk ayakları. üç kablo başlığı. bir ayırıcı ya da bir topraklama bobini veya direnç bağlanmışsa. yardımcı bir araç kullanmaksızın eliyle erişebileceği bölgedir Madde 19) Yıldırımdan koruma tesisi: Bir tesisin iç ve dış yıldırım etkilerinden korunması için kullanılan düzenlerin bütünüdür. Not: İletişim t ekniğinde bu tanıma. bir topraklayıcıya bağlayan toprağın dışında veya yalıtılmış olarak toprağın içinde döşenmiş bir iletkendir. b) Topraklamaya ilişkin tanımlar: 1) Toprak: Elektrik potansiyelinin her noktada sıfır olduğu yeryüzünün madde ve yer olarak ifadesidir. üç mesnet izolatörü vb. Nötr iletkeni veya ana iletken ile topraklayıcı arasındaki bağlantıya bir ayırma bağlantısı. Aşağıdaki iletkenler topraklama barası sayılmaz: i) Üç fazlı düzenlerde (üç ölçü transformatörü.

iii) Fonksiyon topraklaması: Bir iletişim tesisinin veya bir işletme elemanının istenen fonksiyonu yerine getirmesi amacıyla yapılan topraklamadır. ii) İşletme topraklaması: İşletme akım devresinin bir noktasının. eskiden kullanılan iletişim tesisi işletme topraklaması ile aynıdır. toprağı dönüş iletkeni olarak kullanan iletişim cihazlarının işletme akımlarını da taşır. cihazların ve tesislerin normal işletilmesi için topraklanmasıdır. 23 . endüktif ya da kapasitif dirençler bulunmaktadır. Fonksiyon topraklaması. Topraklamalar çeşitlerine.Dirençsiz (doğrudan doğruya) işletme topraklaması: Bu durumda. ek olarak omik. iv) Fonksiyon ve koruma topraklaması: Fonksiyon topraklamasının aynı topraklama iletkenini kullanarak ve aynı zamanda koruma topraklaması olarak da kullanıldığı topraklamadır. 7. eskiden kullanılan iletişim tesisi işletme ve koruma topraklaması ile aynıdır. düzen ve yöntemlerin tümüdür. amaçlarına ve şekillerine göre ayırt edilirler: 7. işletme akım devresinde bulunmayan iletken bir bölümün topraklanmasıdır. topraklama yolu üzerinde normal topraklama empedansından başka hiçbir direnç bulunmamaktadır. işletme gereği gerilim altında bulunan iletkenlere atlamaları (geri atlamalar) geniş ölçüde önlemek ve yıldırım akımını toprağa iletmek için. bağlandığı bilgi işlem veya benzeri donanımda bilgi kayıplarına neden olan kabul edilmeyecek etkiler üretmeyen bir topraklama bağlantısıdır. v) Düşük gürültülü topraklama: Dış kaynaklardan iletilen (bozucu büyüklüklerle olan) girişimin seviyesi. örneğin "yabancı gerilim bileşeni az olan topraklama" gibi adlandırmalar da dahildir. işletme akım devresine ilişkin olmayan iletken bölümlerin topraklanmasıdır. iii) Açık topraklama: Topraklama iletkeni üzerine bir parafudur veya eklatör bağlanan topraklamadır. endüktif veya kapasitif dirençlerle yapılan topraklamadır. Bu topraklama iki şekilde yapılabilir: . . 7) Topraklama: Topraklamak için kullanılan araç. Fonksiyon topraklaması deyimine. Not: Bir iletişim tesisinin fonksiyon ve koruma topraklaması. vi) Yıldırıma karşı topraklama: Yıldırım düşmesi durumunda. ii) Dolaylı topraklama: Topraklama iletkeni üzerine ek olarak bağlanan omik.1) Topraklamanın çeşitlerine göre tanımlar: i) Dolaysız topraklama: Topraklama direncinden başka hiçbir direnç içermeyen topraklamadır.2) Topraklamanın amaçlarına göre tanımlar: i) Koruma topraklaması: İnsanları tehlikeli dokunma gerilimlerine karşı korumak için.6) Topraklamak: Elektriksel bakımdan iletken bir parçayı bir topraklama tesisi üzerinden toprağa bağlamaktır. Not: Bir iletişim tesisinin fonksiyon topraklaması.Dirençli işletme topraklaması: Bu durumda.

-Çalışma yerinde gerilim yokluğunun kontrolu iletkenlerin her biri üzerinde. koaksiyel kablo ekranı ve tuner. Madde 59 . Ancak diğer şahısların tesislere girmesi özel izinle. Şalt sahası çalışmaları izole halı üzerinde ve tüm ölçü aletleri topraklanmış durumda iken yapılmalı.Kesici ve ayırıcıların manevraları gerilim altında çalışma sayılmayacaktır. -Gerilim yokluğu tesbit edilince mahalli topraklama ve kısa devre etme işlemleri. hat tüfeği ve benzeri özel aletler yardımı ile yapılacaktır. konsol toprağına iyi bir şekilde irtibatlandırılmış olmalıdır. izole ayakkabı ve tesisatın özelliğine göre seyyar izole halı (2x1m) veya tabure kullanılacaktır. -Tesisin güvenlik altına alınması amacıyla kesme cihazları ile kumanda tertibatı üzerine GÜVENLİK KARTLARI. Madde 62 . Sızdırma bobinlerinin toprak bağlantılarının güvenilirliğinden emin olunmadan ve hattın enerjisi kestirilmeden KESİNLİKLE canlı uç üzerinde çalışılmamalı ve bu uç açılmamalıdır. baret.Orta ve yüksek gerilim tesislerine görevlilerin dışındaki şahısların girmesi yasaktır. -Üzerinde çalışılacak teçhizatı gerilimsiz bırakmak için önce kesiciler. neon lambalı gerilim kontrol stankası. Hat ayar ünitesi üzerinde yapılacak çalışmalarda izole eldiven kullanılmalı ve temas sırasında kutu üzerindeki topraklama bıçağı kapatılmalıdır. -Kesici ve ayırıcıların her fazının teker teker açık olduğu gözle ve uygun araçlarla kontrol edilecektir.1. Gerek stanka ile manevra yapılan ayırıcıların. çalışma yerinin mümkün olduğu kadar yakınında ve çalışma yerini besleyebilecek bütün 24 . -OG şalt tesislerinde hücre kapıları ile bara ayırıcıları arasında bir kilit tertibatı olacaktır. görevli bir elemanın kontrolünde ve kişisel koruyucu kullanmaları ile mümkün olacaktır.7. TEİAŞ İş Güvenliği Yönetmeliği Orta ve Yüksek Gerilim Şalt Tesisleri Madde 57 .Stanka ile manevra yapılması gereken ayırıcıların manevralarında mutlaka stanka kullanılacaktır.Üretim ve İletim’e ait OG ve YG tesislerinde yapılacak manevralarda Yük Dağıtım Usulleri Yönergesi gereğince Dağıtım Tesislerinde ise yönerge 47’ye göre hareket edecektir. İKAZ VE İHBAR levhaları konacaktır. Madde 60 . İşlemlere başlamadan önce mutlaka iş görev emri düzenlenecektir. Çalışılması gerektiğinde enerjili çalışmaya uygun aletlerle çalışılacaktır. İzole eldivenlerle dokunulmayacak ve bu iletkenler üzerinde sapı yalıtılmış aletlerle çalışılmayacaktır. fidere ait bara ayırıcıları açılmadan hücre kapısının açılmasını önleyecek şekilde olacaktır.OG ve YG tesislerinde her türlü çalışmalar aşağıdaki işlemlerden sonra yapılacaktır.Orta gerilim tatbik edilmiş iletkenlere. Madde 58 . Madde 61 . Bu kilitleme tertibatı. sonra ayırıcılar açılacaktır. Çıplak iletkenlerin el ile atılması şeklinde deneme yapılması yasaktır. gerekse mekanik kollu ayırıcıların manevralarında İzole eldivenler.

bayrak.G. kondansatörlerin her hangi bir çalışmadan önce bütün uçlarının topraklanması şarttır. plaka. -Topraklama ve kısa devre yapma işlerinde izole eldivenler. gerilim altında kalmış bulunan kısımlarına yaklaşılmasını yasaklayıcı levhalar konulacaktır. -Statik kondansatörlerin bulunduğu yerlerde her işlemden önce kondansatörler boşaltılacaktır. izole ayakkabı. bariyerler vb. tek hat şemaları ve manevra talimatı. hücre kapısı üzerine bir levha olarak asılacaktır. -Bir transformatörün yağ seviyesinin kontrolünde kibrit ve benzeri alevli aydınlatma araçları kullanılmayacaktır. levha. kısa devre ve topraklama tertibatı kaldırılmadan tesisat gerilim altına alınmayacaktır. tesislerinde insanın temas olasılığı bulunan hücre kapısı. kesici şasesi. bayraklar. tehlike uyarı bandı. TM’nin en az 50x100cm boyutunda bir tek hat şeması kumanda odasına asılacaktır.G. levhalar.kollar üzerinde yapılacaktır. -Yukarıda anlatılan işlem enerji kaynaklarından ayrılmış olan hat parçaları üzerinde de yapılacaktır. Madde 66 . Ayrıca hücrenin arka fensi ve bina dışındaki geçit izolatörü altına da fider isimlerini belirten levhalar asılacaktır. -Çalışma yeri.OG fider ve hücrelerinin isimleri.OG tarafında kesici bulunmayan yardımcı servis trafosu OG ve AG tarafından devre dışı bırakılması AG tarafından başlamak üzere önce kesme sonrada OG tarafından ayırma cihazları açılarak yapılacaktır. kordonlar. -Tesislerin müsait olduğu hallerde. Boşaltma tertibatı bulunsa bile. uzaktan okunabilecek şekilde teçhizatın uygun yerlerine asılacaktır. Madde 68 . ayırıcı kolu vb. Çünkü bu parçalar atmosferik aşırı gerilimler veya endüksiyon tesirinde kalmış olabilirler. Madde 69 . -İşletmede çalışan güç trafoları ve reaktörler gibi teçhizatlarla yağ depolanan tanklarda herhangi bir nedenle araştırma yapmak gerektiğinde gerekli emniyet tedbirleri alınmadan 25 . ve Y.OG hücrelerinde çalışma bittikten sonra gerekli güvenlik önlemleri kaldırılacak. işaretlerle sınırlanacaktır. Madde 63 .İşaret. Topraklama ayırıcılarının kapatılmış olması halinde dahi bu işlem aynen uygulanacaktır. izole halı veya izole tabure ile stankalar kullanılacaktır. Madde 65 . baret.O. flamalar. -Topraklama ayırıcısı bıçaklarının hepsinin kapalı olması şarttır. güvenlik kartları ve benzeri güvenlik malzemeleri ile.Yüksek gerilim şalt sahalarında bulunan kesici ve ayırıcıların hangi fidere ait olduğunu gösterir yazılı levhalar. korunma kapıları kapatılacak daha sonra enerji verilecektir. -Tersten enerji gelmesi ihtimali bulunan fider hücrelerine “Bu Fidere Tersten Enerji Gelebilir” ibaresi taşıyan uyarı levhaları asılacaktır. metal aksamın toprak şebekesi ile irtibatını sağlayan topraklama iletkenlerinin gözle görülen kısmı üzerinden geçiş dirençleri periyodik olarak kontrol edilecek ve bu işle ilgili çalışmaların sonucu kaydedilecektir. flama. Madde 67 .

baret. gerilim altında kalmış kısımlarla temas veya ark atlaması gibi herhangi bir tehlikenin bulunduğu hallerde. AKÜMÜLATÖR ODALARI Madde 95 . Akümülatör odalarında çalışırken sigara içilmeyecek. alevli araçlar bulundurulmayacaktır. Gerilimi kesmek mümkün olmayan hallerde sigorta değiştirmek zorunda kalınırsa. -Ayırıcı bıçakları açıkken üst kontaklarda gerilim var ise o direk enerji altında olacağından bu durumda sigorta değiştirme işi yapılacaksa gerilim altında yapılan çalışma kuralları uygulanacaktır. Madde 74 . ayırıcı vb. Madde 73 .Harici tip sigortalı ayırıcılarda sigorta değiştirme işlemi. önce AG şalterleri sonra OG ayırıcıları açılacaktır. izole tabure veya izole halı kullanılacaktır. -Akım ölçü trafoları servisteyken sekonder devrelerinin açık kalmaması için gerekli önlemler alınacaktır. Gerilim kontrolü yapılarak gerilimin olmadığı görüldükten sonra topraklama ve kısa devre işlemi yapılarak çalışmaya başlanacaktır. ) üzerinde gerekli kilitlemelerin yapılmış olması şarttır.Akü odalarının aydınlatılmasında etanj tip armatür kullanılacak. Madde 72 . merdiven vb. sigorta değiştirme pensi. izole eldiven. iş güvenliği tedbirleri alınmadan sigortaları değiştirilmeyecektir. Madde 75 .) tank içerisine girilmeyecek ve teçhizat üzerinde kaynak yapılmayacaktır. Her iki taraftan sigorta gerilimsiz bırakıldıktan ve kontrol edildikten sonra yapılacaktır. ancak ayırıcı açıldıktan ve gerilimi kesildikten sonra sigortanın her iki tarafında gerilim bulunmadığı kontrol edilecek ve daha sonra orijinali ile değiştirilecektir. (Akım trafolarının sekonderleri beslediği aletler üzerinden kapalı devre edilecektir. Madde 71 . gaz maskesi takılması vb.Şalt sahalarında stanka. insan boyunu aşan uzunluktaki malzemeler yere paralel olarak taşınacaktır. -Sigorta alt ve üst uçları topraklanarak diğer fazlarla kısa devre yapılacak. Madde 70 .(yağın boşaltılması. anahtar ve priz oda dışında tesis edilecektir.Çalışmalar esnasında ölçü trafolarında AG veren tertipler (Senkronizasyon fişleri vb. cihazlarının açılmasından sonra.Transformatör merkezlerindeki OG sigortaları. bağlı herhangi bir alet yoksa uçları açık bırakılacaktır.Kesici. Bu odalara 26 .Direk tipi dağıtım güç trafolarında yapılacak çalışma türü ne olursa olsun gerilim önce AG den daha sonra OG den kesilecektir. kibrit çakılmayacak vb. daha sonra sigorta değiştirilecektir. tank içerisindeki havanın sirküle edilmesi.) -Gerilim ölçü trafolarının sekonderleri. çapında aspiratör kullanılacaktır. Ayrıca bu transformatörlerin OG ve YG uçları topraklanacaktır. Kullanılacak aspiratörlerin motorları kömürsüz tip olacaktır ve en az 28 cm. -OG güç transformatör sigortalarının değiştirilmesinde.

lastik önlük. 11) Klorlu eriticiler mutlaka orjinal ve etiketli ambalajında saklanacak. 12) Çalışılan yer çok dar veya havası kirli ise portatif vantilatörün emici hortumu çalışılan yere yakın konulacaktır. bu gibi yerlere girilmeden önce iyice havalandırılacak ve bütün çalışma boyunca da havalandırma işlemine devam edilecektir.Akümülatör için elektrolit hazırlanırken kesinlikle asit üzerine su ilave edilmeyecek. Madde 97 .alevli araçlarla girme ve kaynak yapma zorunluluğu varsa odalar önceden iyice havalandırılacaktır.Genel korunma önlemleri: 1) Çalışma sırasında insan sağlığına ve teçhizata zarar vermeyen parlayıcı–patlayıcı özelliği olmayan temizleyiciler kullanılacaktır. 6) Püskürtme tabancası ile klorlu eriticiler kullanılmayacaktır. 3) Klorlu eriticilere çıplak elle dokunulmayacaktır. 3) İşaret verme ipi bulundurulacaktır. Akü odaları sürekli havalandırılacaktır.Depo ve sarnıç içerisinde yapılan çalışmalar sırasında. 7) Yağı temizleme işleri geniş ve iyi havalandırılmış bir yerde yapılacaktır. benzen vb.Akülerle çalışırken gerekli hallerde imalatçı firmanın talimatına uyulacak ve izole edilmiş el aletleri kullanılacaktır. 4) Dışarıda ise içeride çalışanı gözetleyen bir veya birkaç yardımcı ipin diğer ucunda bulunacaktır. 2) Klorlu eriticilerle her türlü çalışma sırasında sentetik kauçuk veya lastik eldivenler ile koruyucu gözlük kullanılacaktır. Akü odalarında göz yıkayıcı tertibat bulunacaktır. Madde 96 . Madde 98 . 5)Yağdan temizleme işlemlerinde karbon tetra klorür. 4) Klorlu eriticiler koklanmayacak ve yakınında sigara içilmeyecektir. trikloretilen. 10) İçinde az sıvı bulunan derin bir kap kullanılacaktır. 2) Çalışma sırasında emniyet kemeri takılacaktır. gelişi güzel kaplara konulmayacaktır. 27 . elektrolit hazırlamak için su üzerine asit azar azar ilave edilecektir. lastik çizme ve koruyucu gözlük kullanılacaktır. 9) Buharı emen bir vantilatörle zehirli buharlar emilecektir. 8) Eriticiyi toplamak için toplayıcı kabı olan bir masa üzerinde çalışılacaktır. kimyasal madde kullanılmayacaktır. YAĞLARDAN TEMİZLEME İŞLERİ Madde 99 . Madde 100 . 1) Özel solunum maskesi takılması gerekirse bunun yanı sıra özel donatım da ilave edilecektir.Akümülatör bakımlarında lastik eldiven.

Yangın Söndürme Cihaz ve tesisatlarının dolu ve çalışır vaziyette olup olmadığı teşekkülümüzün ilgili yönergesi esaslarına göre kontrol edilecek ve kartlara işlenecektir. veya boya mekanik olarak temizlenecektir. 9) Eller benzin veya boya eriticilerle yıkanmayacaktır.Sıcak soba ve ocaklara benzin.Tesislerde başka tür yangın ihbar söndürme sistemleri varsa kontrol ve kullanma talimatlarına uygun işlem yapılacaktır. mazot. yanlışlıkla vanası çevrilen tüpler ise tekrar kullanılmayacağından yenisi ile değiştirilecektir. gaz gibi parlayıcı maddeler dökülerek ateşlenmeyecektir. Madde 235 . 1) Tam yüz maskesi veya hava beslemeli bir başlık giyilecektir.) YANGINA KARŞI ÖNCEDEN ALINACAK GÜVENLİK ÖNLEMLERİ Madde 234 . ortam havalandırılacak ve gerekli koruyucu malzeme kullanılacaktır. 8) Bez parçası vs. 7) Kirli artıklar sık sık boşaltılan kapalı madeni kutularda toplanacaktır. 4) Eski boyaların çıkarılma ve temizleme işleri için açık alevli veya parlayıcı maddeler kullanılması tehlikelidir. sırt rüzgâra dönük olarak çalışılacaktır. Madde 237 . Madde 238 . 2) Tank veya depoya girmeden önce içerideki havanın solunuma elverişli olduğundan emin olunacaktır. 5) Rüzgârlı yerlerde.Tabanca Boyası 1) Püskürtme yolu ile boya yapılırken sigara içilmeyecektir. Madde 236 . 4) Fenalık hissedilince hiç zaman kaybetmeden bulunulan yerden çıkılacaktır. Bu iş için boya fabrikalarının imal ettiği özel boya çözücüler kullanma talimatlarına göre kullanılacak. 5) Boyama işlemlerinde uygun sağlık önlemleri alınacaktır (Duş.Kapalı kaplarda yapılan boyama veya boya temizleme işlerinde alınacak önlemler. 28 . 6) Boyama işlemi kapalı alan içinde yapılıyorsa. yabancı maddeler yerlere atılmayacaktır. 3) Boyanmış cisimlerin gelişi güzel usullerle kurutulması çabuklaştırılmayacaktır. Yetkili amir talimatı dışında bir kısmı veya tamamı devre dışı bırakılmayacaktır.Kuru kimyasal tozlu yangın söndürücü cihazlar karbondioksit tüpünün vanası çevrildiği taktirde mutlaka kullanılacak. 2) Çıplak alevli ocaklar kullanılmayacaktır.BOYA İŞLERİ Madde 101 . 3) Tanklarda buharlı tankın dibinden toplayan havalandırma düzeni kullanılacaktır. gözlerin iyice yıkanması vb. Madde 102 . kapasitede ve yeterli sayıda Yangın Söndürücü Cihaz ve tesisatları bulundurulacaktır.Tesis ve iş yerinin yangına hassas noktalarında yangın türüne uygun tipte.

Karbondioksit gibi tehlikeli maddeleri püskürten cihazlar. 6) Akaryakıt Yangınları su ile söndürülmeyecektir. 4) Duman yakıcı ve boğucu etkisine karşı ağız ve burun ıslak bez ile kapatılacaktır. karbondioksitli cihaz ise ağaç sapından tutularak lans’ı yerinden çıkartılacak ve alevin köküne tutulacaktır. 29 . yangın yeri mutlaka kontrol edilecek ve yangının iyice sönmüş olduğundan emin olunacaktır. 1) Likit gaz elektriksel nedenli yangınlarda. Bunu yaparken: a) Kullanılan cihaz kuru kimyevi tozlu cihaz ise emniyet pimi yeniden çıkartılacak ve mandalına basılacak. Madde 247 . havalandırılmayan yerlerde özel maske ile kullanılacak ve söndürmeden sonra kapalı yerler havalandırılacaktır.TEİAŞ’da. Bu tür yangınlarda kuru kimyevi tozlu. gereksiz kırma ve yıkmalarda bulunulmayacaktır. 5)Elektrik akımını kesmeden su veya sulu cihazlı yangın söndürücü kullanılmayacaktır. parlayıcı ve patlayıcı maddeler yangın yerinden uzaklaştırılacaktır. 3) Yangın mahalline en yakın uygun söndürücü cihaz ile yangın söndürülmeye çalışılacaktır. d) Söndürmenin sonunda. çalışanların ve işlerin güvenliğini sağlamak amacı ile gerekli koruyucu alet ve ekipman her işyerindeki ünite amirlerince sağlanacaktır. c) Püsküren madde alevi örtercesine gezdirilecek ve hava ile teması kesilecek ve yangın söndürülmeye çalışılacaktır. yangın yakınındaki yanıcı madde kaynakları izole edilecektir. 7) Yangının yayılmasını önlemek. 2) Yangında “Can Kurtarmak“ ilk yapılacak iş olacaktır. 8) Yanıcı. 9) Yangını söndürürken lüzumsuz tahribatlarda. b) Cihazın vanası sola ve sonuna kadar çevrilecektir. 10) Yangın konusunda belirtilmeyen diğer hususlarda Teşekkülümüzün Yangın Yönergesine uyulacaktır. sonra ilgililere haber verilecektir. KİŞİSEL KORUYUCULAR VE İŞ GÜVENLİĞİ EKİPMANLARI Madde 246 .Yangın fark edildiğinde öncelikle çevredekilere ve o binadaki çalışan personele.Temin edilen koruyucu alet ve ekipmanların her an kullanılabilir durumda bulundurulması çalışanlarca sağlanacaktır. yangını boğmak için kapı ve pencereler kapatılacaktır.Madde 239 . YANGIN DURUMUNDA YAPILACAK İŞLER Madde 240 . karbondioksitli veya köpüklü söndürücüler kullanılacaktır. Bu yapılırken kendisinin ve başkalarının hayatı lüzumsuz hareketlerle tehlikeye atılmayacaktır.

maske veya gözlük mutlaka kullanılacaktır. iskele.Elektrik bulunan veya bulunma ihtimali olan yerlerde gerilim kademelerine uygun olmak şartı ile izole eldiven kullanılacaktır. başlık. kule.Madde 248 .İnsan sağlığına zarar verebilecek gaz ve toz kaçaklarının bulunduğu yerlerde çalışacak olanlar. f) İzole eldivenler pudralanarak lastik torba içinde saklanacaktır. Madde 256 .Yüksek yerlerde yapılan (Direk. ışıktan. e) Laboratuar da yapılan gerilimli çalışmalarda. ısıdan. Madde 258 . etkenlere karşı koruyan eldivenler kullanacaktır. Madde 253 . kask. bazlara vb. tozdan. ısıya. Madde 252 . baret. kardan ve tehlikeli ortamlardan gözü korumak amacı ile göze uygun kafes . b) Sigorta değiştirirken.Kişisel koruyucular işe başlamadan önce mutlaka kontrol edilecektir.İzole eldivenlerin bakım ve kontrolü: a) Eldivenler sık sık (Her eldivenin alındığı firmaca belirlenen şekilde ) temizlenecektir. d) Kauçuk eldivenler kesici cisimlerle temas ettirilmeyeceklerdir. kimyasal maddelere. Madde 250 . 30 . cisim batmalarına. saç fileleri veya şapkalardan biri tercih edilerek kullanılacaktır. g)Tek başına izole eldivenler ile enerjili yere kesinlikle temas edilmeyecektir. d) Topraklama ve kısa devre yaparken.Işınlardan. f) Bunların dışında. e) Çalışanlar eldiven kullanırken eldivene zarar verecek yüzük takmayacaklardır.Çalışma sırasında. Madde 255 .Koruyucu alet ve ekipmanlar TSE. b) Yağ ile eldivenlerin teması önlenecektir. Madde 257 . asitlere. c) Hata gerilim olup olmadığını kontrol ederken. Madde 249 . miğfer. TSEK veya uluslar arası standartlara uygun olacaklardır. vb) çalışmalarda düşmeye karşı amaca uygun emniyet kemeri kullanılacaktır. parçacıklardan. Madde 251 . amirlerin ihtiyaç duyduğu veya çalışanın kullanılmasını istediği durumlarda mutlaka eldiven kullanılacaktır. Uygun durumda bulunmayan koruyucular rapor edilerek yenisi ile değiştirilecektir. filtre edilmiş veya temiz hava vererek çalışma ortamı hazırlayan maskeler kullanacaklardır. çalışanlar. ellerini elektrik çarpmalarına. ezilmelere. kaynak arklarına. c) Eldivenlerde kaçak olup olmadığı uygun test metodu ile kontrol edilecektir. gölgelik.Çalışanlar verilen kişisel koruyucuları ve iş güvenliği malzemelerini kullanmak zorundadır.Baş korumasının gerektiği tüm yerlerde işin niteliğine uygun olarak. a) Kesici ve ayırıcıları açar veya kapatırken.

bakım.OG ve YG’ de. maddeden yapılmış ayakkabı. Madde 265 .Ağır ve yuvarlanabilen malzemenin kaldırılıp taşındığı. tabanı veya tamamı izole ayakkabı.OG ve YG de devreyi açıp kapatan kesme ve ayırma işlemi yapan cihazların manevrasında el ile kumanda edilmesi ihtiyacı oluştuğunda veya topraklama işleminin yapılmasında uzunluğu yerine göre değişen izole stanka kullanılmalıdır. asit. sivri cisim batmalarının olduğu yerlerde mekanik iş ayakkabısı. pantolon.Direk veya bina üstünde çalışırken kullandıkları aletleri düzenli bir şekilde taşıyan alet torbası kullanılacaktır. ateşe ve ısıya dayanıklı. Madde 263 . b) Kimyasal maddelerle ve akü odalarındaki çalışmalarda aside ve kimyasal maddelere dayanıklı önlük. Bu koruyucularda aranan özellikler aşağıdaki gibidir. sigorta kontaklarında veya benzer yerlerde gerilimin olup olmadığı gerilim dedektörüyle kontrol edilmelidir. ceket. 31 .Vücudun dış etkenlere karşı korunması için çalışma sırasında ceket. a) Yanma ve parlama tehlikesi bulunan yerlerde. işletme. alev almayan.Yüksek gerilimde elektrik manevrası sırasında diğer koruyucularla beraber kişinin toprağa geçiş direncini arttırmak için izole halı veya tabure kullanılacaktır. Madde 264 . onarım işleri ve atölyelerde çalışan personel işlerine uygun giyineceklerdir. baz ve benzeri kimyasal maddelerle çalışılan yerlerde lastik ve benzeri. pantolon veya tulum. Madde 262 . teçhizatın ayırıcı bıçaklarında. c) Elektrik tesis. elektrik çarpmalarının olabileceği yerlerde. Madde 261 .OG Tesislerinde bulunan sigortaların değiştirilme işleminde Sigorta Değiştirme Pensi kullanılmalıdır. Madde 260 . iş tulumu veya iş elbiseleri giyilecektir.Madde 259 . sulu zeminlerde yapılacak çalışmalarda çizme kullanılacaktır.

e) Topraklama ve kısa devre donanımları eksiz. d) Topraklama ve kısa devre donanımının kıskaçları (klips) amaca uygun kullanılacaktır (iletkenler için mandal tipi veya vidalı. a) Topraklama ve kısa devreyi yaparken iletken kısımlara çıplak elle dokunulmayacaktır. Madde 269 .) olası elektrik kaçağı durumunda çarpılınmaması için mutlaka güvenlik trafosu kullanılmalıdır.Madde 266 . c) Koruma topraklamasının iletken kesiti en az 16mm2 olmak üzere kullanılan yerin kısa devre akımını taşıyacak kesitte olacaktır.Hatlarında gerilim olup olmadığı mutlaka hat tüfeği ile kontrol edilmelidir.İ. boyalı. Madde 267 . b) Topraklama ve kısa devre işlemi yapılırken önce toprak teması sağlanır. Matkap vb.Kazan türü. Madde 268 . kapalı ve nemli ortamlarda çalışan kişilerin kullandıkları el aletlerindeki (Breyz. ve YG. 32 . E. bara için vidalı tip). fosforlu ya da yansıtmalı bez veya plastik çalışma alanı uyarı bantları ile belirtilecektir.OG ve YG deki çalışmalarda çalışma bölgesini güvenlik altına almak için mutlaka topraklama ve kısa devre teçhizatı kullanılmalıdır. fleksibil (esnek ve çok telli) olup üzeri şeffaf izolasyonla kaplanmış olacaktır.Çalışma alanındaki güvenlik sınırı.OG. Daha sonra sırası ile her fazda kısa devre işlemi yapılacaktır.

Ø Sargıların yalıtkanlık kontrolünü yapınız.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ TRAFOLAR VE TRAFO MERKEZLERİNİN BAKIMINI YAPMAK İşlem Basamakları Ø Bakıma başlamadan önce gerekli emniyet ve güvenlik tedbirlerini alınız. 33 . Ø Bina metal kısımlarının bakımını yapınız. Ø Trafo binalarının bakımını yapınız. Ø Yağını kontrol ediniz. Ø Metal gövdesinin bakımını yapınız. Ø Soğutma sisteminin bakımını yapınız. Ø Bara ve izolatörlerin kontrol ve bakımını yapınız. Ø Trafoların bakımını yaparken periyodik bakım yapma sürelerini dikkate alınız. donanımları bakımını Ø Trafo merkezi aydınlatmasının kontrol ve bakımını yapınız. Ø Trafo merkezi yapınız. Ø Trafoların bakımını yapınız. Ø Havalandırma sisteminin bakımını yapınız. Ø Buşinglerin bakımını yapınız. Ø Akü ve şarj sisteminin kontrol ve bakımını yapınız. Ø Conta ve civataları kontrol ediniz. Ø Bina beton kısımlarının bakımını yapınız. Ø Öneriler Daha önce anlatılan kurallara ve TEİAŞ iş güvenliği yönetmeliğine göre emniyet ve güvenlik tedbirlerini alınız.

tamamlamalı ve doğru. Aşağıdaki soruların cevaplarını çoktan seçmeli.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME OBJEKTİF TESTLER (ÖLÇME SORULARI) Aşağıda bu öğretim faaliyeti ile ilgili bir test yer almaktadır.yanlış olarak değerlendiriniz. 1) Aşağıdakilerden hangisi bakım öncesi alınacak emniyet ve güvenlik tedbirlerinden değildir? A) Enerjiyi kesmek B) Emniyet kemeri takmak C) Eldivensiz çalışmak D) İzoleli alet kullanmak E) İlk yardım çantasını yanında bulundurmak 2) Hangisi periyodu yılda bir olan bakımlardandır? A) Sargıların bakımı B) Aydınlatma bakımı C) Soğutma sistemi bakımı D) Bara ve izolatörlerin bakımı E) Buşinglerin bakımı Hangisi trafo metal gövdesini oluşturan kısımlardan değildir? A) Trafo tankı B) Genleşme kabı C) Radyatörler D) Sargılar E) Valfler ve tapalar 3) Aşağıdakilerden hangisi buşinglerin bakımında yapılması gerekenlerden değildir? A) Kırık olanları değiştirmek B) Yağlı boya ile boyamak C) Karbon tetra klorid ile temizlemek D) Yağ sızıntılarını gidermek E) Bozuk kısımları gliptal ile boyamak 5) Aşağıdakilerden hangisi soğutma sistemi bakımında yapılması gerekenlerden A) Kumanda elemanlarının bakımı B) Kabloların ve bağlantı yerlerinin değildir? bakımı C) Vantilatörlerin temizlenmesi D) Vantilatör motorunun bakımı E) Kırık pervanelerin aynen bırakılması 6) Aşağıdakilerden hangisi conta ve civataların bakımında yapılması gerekenlerden değildir A) Deforme olmuş contaların değiştirilmesi B) Civataların sıkılması C) Somunların sıkılması D) Civata ve somunların temizlenmesi E) Yağ kaçaklarının gözardı edilmesi Hangisi akü ve şarj sistemi kontrol ve bakım işlemlerinden biridir? A) Akülerin boyanması B) Akülerin numaralandırılması C) Elektrolit seviyelerinin kontrolü D) Bağlantıların gevşetilmesi E) Hiçbiri 7) 8) Aşağıdakilerden hangisi bara ve izolatörlerin bakım işlemlerinden değildir? A) Oksitli kısımların temizlenmesi B) İzolatörlerin su ile yıkanması C) Bara bağlantı civatalarının sıkılması D) Kırık izolatörlerin değiştirilmesi E) Sırı yanmış izolatörlerin kırmızı gliptal ile boyanması 4) 34 .

35 .9) Aşağıdakilerden hangisi bina metal kısımlarının bakım işlemlerinden değildir? A) Duvarların boyanması B) Menteşe ve kilitlerin yağlanması C) Korozyona uğramış kısımların boyanması D) Kapı ve pencerelerin kırık camlarının değiştirilmesi E) Yağmur oluklarının tamir edilmesi DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz.

GÖZLENECEK DAVRANIŞLAR 1.PERFORMANS DEĞERLENDİRME PERFORMANS DEĞERLENDİRME MODÜL ADI: YG TESİSLERİ BAKIMI 1 ÖĞRENCİNİN UYGULAMAFAALİYETİ:Trafo merkezleri ADI SOYADI: ve donanımları bakımını yapmak SINIF VE NO: AÇIKLAMA: Bu faaliyet kapsamında aşağıda listelenen davranışlardan kazandığınız becerileri EVET ve HAYIR kutucuklarına (X) işareti koyarak kontrol ediniz.Trafo ve trafo merkezi periyodik bakım yapma sürelerini öğrendiniz mi? 3. 36 . “hayır” cevapları ile değerlendirme yapınız. Trafo merkezleri ek donanımlarının bakımını yapabildiniz mi? 8. Trafo metal gövdesinin ve yağının kontrolünü yapabildiniz mi? 5. Trafo merkezi binalarının bakımını yapabildiniz mi? 9. Generatörlerin bakımını yapabildiniz mi? 10. Trafo bakımının hangi kısımlardan oluştuğunu biliyor musunuz? 4. Hayır şeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz. Tamamı “evet” ise TEBRİKLER.Trafo ve trafo merkezlerinin bakımı ile ilgili yönetmelikleri kavrayabildiniz mi? EVET HAYIR DEĞERLENDİRME Performans testi sonunda “evet”. Çalışma ortamına girerken gerekli güvenlik tedbirlerini aldınız mı? 2. diğer öğrenme faaliyetine geçiniz. Trafo sargı sıcaklığının ve soğutma sisteminin önemini kavradınız mı? 6. Trafo kapak contası ve civatalarının bakımını yapabildiniz mi? 7.

Kullandığınız el aletleri ve takımların izoleli olasına dikkat ediniz. ‘Çalışma Var’ kartını asınız. Hazırladığınız raporu arkadaşlarınızla tartışınız 2. sistemin kapasitesinden dolayı statik yükler birikebileceğini ya da civardaki YG tesislerinden indüksiyon yolu ile gerilim indüklenerek enerji altında kalabileceğinizi unutmayınız ve dikkatli olunuz. En yakın TEDAŞ müessese müdürlüğüne giderek. Sistem enerjisiz olsa bile. İlk yardım çantasını yanınızda bulundurunuz. Ø Ø Ø Ø Ø Ø Enerjiyi keserek. beceri ve deneyime sahip olacaksınız. Topladığınız bilgi ve dokümanları rapor haline getiriniz. kitaplardan. 37 Ø Ø . Kuvvetli akım tesisleri. Kumanda Elemanları ve Koruma Sistemlerinin Bakımından Önce Alınacak Emniyet ve Güvenlik Tedbirleri Kumanda elemanları ve koruma sistemlerinin kontrol ve bakımından önce mutlaka emniyet ve güvenlik tedbirleri alınmalıdır. KUMANDA ELEMANLARI VE KORUMA SİSTEMLERİ BAKIMI 2. emniyet ve güvenlik tedbirlerine riayet edilmemesinden kaynaklanmaktadır. çalışma anında yanlışlıkla veya başka bir sebeple enerji verilebileceğini. ayırıcı) ve koruma sistemlerinin kontrol ve bakım işlemleri hakkında bilgi alınız. sisteme enerji verecek tertibatı kilitleyiniz. ARAŞTIRMA Ø Ø Ø Ø YETİ-2 Kumanda elemanları ve koruma sistemleri hakkında diğer modüllerden. topraklamalar ve TEİAŞ iş güvenliği yönetmeliklerini yanınızda bulundurunuz. atmosferik olaylarla (yıldırım düşmesi gibi). ilgilileri haberdar ederek emniyet altına alınız.Bu tedbirler can ve mal güvenliği açısından çok önemlidir. Meydana gelen kazalar. kataloglardan vb kaynaklardan bilgi toplayınız.ÖĞRENME FAALİYETİ-2 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ-2 Standartlara ve tekniğine uygun olarak kumanda elemanları ve koruma sistemleri bakımını hatasız olarak yapabilecek bilgi. Çalışmalarda gerekli ise emniyet kemeri takınız. kumanda elemanları (kesici. internetten. mutlaka baret ve eldiven giyiniz. Sistem enerjisiz olsa bile gerekli noktalarda topraklama yapmayı ve gerekli emniyet tedbirlerini almayı ihmal etmeyiniz.1. Şimdi bu tedbirleri açıklayalım.

Kesicilerin kurulması işlemi çeşitli şekillerde olabilir.2’de görüldüğü gibi hareketli kontaklar sabit kontaklardan ayrılır.2. Dolayısıyla bu bölümde ayırıcı ve kesicilerin kontrol ve bakımını öğreneceksiniz. Resim 2. Kumanda Sistemlerini Devreden Çıkarma İşlemi Kesici ve ayırıcıların bakımını yapmadan önce kurulu vaziyette bulunan cihazı devreden çıkarmak gerekir. Bunun için de Resim 2. enerjinin kesilmesi ya da verilmesi açısından önemli cihazlardır. Ayırıcı) OG ve YG sistemlerinde kullanılan ayırıcı ve kesiciler. Bu cihazlarda meydana gelebilecek beklenmedik arıza veya sorunlar sistemi zor durumda bırakabilir. Ø Açma butonuna basarak kesici kontaklarını açınız. 38 .2. Sistemde önce kesici sonra da ayırıcı devreden çıkarılmalıdır. Resim 2.1: Kesici kontrol panosu Kesiciler devreden çıkarıldıktan sonra ayırıcılar devreden çıkarılmalıdır.2.1’de elle kurmalı kesici görülmektedir.1. Ø Anahtarı kesici kontrol panosu üzerinde bulunan kilit tertibatına yerleştirerek ‘kilit açık’ pozisyonuna alınız.Daha önce kurulmuş olan kesiciyi açmak yani devreden çıkarmak için aşağıdaki işlemleri gerçekleştiriniz. Kumanda Sistemleri Bakımı Yapılması (Kesici. 2.

Ayırıcıların Bakımı Ayırıcıların kontrol ve bakımını.2. • Bıçaklarda eğilme veya başka kusur varsa gereğini yapınız. Bakım Yapılacak Kesimin Enerjisinin Kesilmesi İşlemi Kontrol ve bakımı yapılacak ayırıcı ve kesiciler devreden çıkarıldıktan sonra enerjilerinin kesilmesi gerekir. 39 . Ø Bağlantı yerlerinin bakımı. Ø Gazlı ayırıcının gaz kontrolü.2.3. Ø Kumanda sisteminin bakımı olmak üzere 4 bölümde yapacağız. • Ark yapmış kısımlar varsa zımpara ile temizleyiniz. 2.2: Ayırıcı kontakları ve baralara bağlantısı 2. Bunun için ya ana besleme kesici ve ayırıcıdan ya da bir önceki kesici ve ayırıcıdan enerji kesilmelidir. • Kontaklarda anormal bir durum varsa gereğini yapınız. • Ayırıcıyı birkaç kez açıp kapatarak kontakların iyi ve emniyetli bir şekilde temas ettiğinden emin olunuz. Ø Kontaklarının bakımı. Kesinlikle enerji altında kontrol ve bakım çalışması yapılmamalıdır.Resim 2. Şimdi sırayla bu bölümlerin kontrol ve bakımlarını nasıl yapmanız gerektiğini inceleyeceğiz: Ø Kontaklarının Bakımı • Bıçaklarını ve kontaklarını kontrol ediniz.2.

yanıkları ve çapakları zımpara ile temizleyiniz. • Bağlantı yerlerinde oksitlenme veya paslanma varsa temizleyiniz. Ø Gazlı kesicinin gaz kontrolü. • Kesicilerin özellikle aşırı akım durumlarındaki açma kapamaları anında. • Kontak yaylarını kontrol ederek kırık ya da esnekliğini kaybetmiş olanları değiştiriniz. Ø Bağlantı yerlerinin bakımı. Kesicilerin Bakımı Kesicilerin kontrol ve bakımını. Şimdi sırayla bu bölümlerin kontrol ve bakımlarını nasıl yapmanız gerektiğini inceleyelim.4.2. Kumanda Sisteminin Bakımı • Hareket çubuklarını. Bağlantı Yerlerinin Bakımı • Hat ve topraklama bağlantı yerlerini kontrol ediniz. • Gerekli kısımları temizleyip yağlayınız. Ø Kumanda sisteminin bakımı olmak üzere 5 bölümde yapacağız. • Gaz kaçağı varsa gerekli önlemi alıp gaz takviyesi yapınız. • Kontakların normal eksenleri üzerinde rahat ve kusursuz hareket etmesini sağlayınız. 40 .krankları motoru kontrol ediniz. • Kontak düzeneğinde bulunan bağlantı civatalarını kontrol ederek gevşek olanları sıkınız. Ø Yağlı kesicinin yağ kontrolü. somunları ve pimleri kontrol ederek gevşek olanları sıkınız. • Gevşek bağlantıları sıkınız. • Kilit tertibatını kontrol ederek düzgün çalışmasını sağlayınız. sabit ve hareketli kontakları arasında meydana gelen arkların kontak yüzeylerinde oluşturduğu ark izlerini. manivelaları. • Civataları. Ø Kontaklarının Bakımı • Kesici kontaklarının bakımını yapabilmek için kesicinin tipine ve özelliğine uygun şekilde dikkatlice kontaklarını açarak kontrol ediniz. 2.Ø Ø Ø Gazlı Ayırıcının Gaz Kontrolü • Gaz kaçağı olup olmadığını kontrol ediniz. Ø Kontaklarının bakımı.

Resim 2. renk ve asidite bakımından kontrol ederek gerekiyorsa yağı değiştiriniz. yabancı maddeler. Yağlı Kesicinin Yağ Kontrolü • Yağ seviye göstergelerini temizleyiniz.3: Kesici kontakları ve kutupları Ø Gazlı Kesicinin Gaz Kontrolü • Kesici kutuplarını kontrol ederek kırık ya da çatlak olanları değiştiriniz. karbonlaşma. • Gaz kaçağı olup olmadığını kontrol ediniz. Ø 41 . • Yağın di elektrik dayanımını. • Yağ sızıntısı ya da kaçağı varsa gideriniz. • Gaz kaçağı varsa gerekli önlemi alıp gaz takviyesi yapınız. • Yağ seviye göstergelerindeki tüplerin yağ tankı ile irtibatının kesilmediğinden emin olunuz.

Resim 2. • Bağlantı yerlerinde oksitlenme veya paslanma varsa temizleyiniz. 42 . • Gevşek bağlantıları sıkınız. Resim 2.5: Kesici kutuplarındaki bağlantı terminalleri Ø Kumanda Sisteminin Bakımı Kesicilerin kumanda mekanizmaları değişik tiplerde olabilmektedir.4: Yağlı kesici ve yağ göstergesi Ø Bağlantı Yerlerinin Bakımı • Ana terminal ve topraklama bağlantı yerlerini kontrol ediniz. Fakat bu yayın kurulması işlemi ve düzeneği farklıdır. Hepsinde yaylı bir sistem ile kurma işlemi gerçekleşir.

3.• • • • • • • Motorlu kumanda sisteminde. bağlantı uçlarını ve sargı izolasyonunu kontrol ederek tespit ettiğiniz arızaları gideriniz. koruma sistemlerinin kontrol ve bakımına dair bilgileri öğreneceksiniz. mandalları. Bobinli kumanda sisteminde. hava silindirini. Kilit tertibatını kontrol ederek düzgün çalışmasını sağlayınız. Aşağıda anlatılanlarla. motor yataklarını. Bu nedenle hangi elemanın ya da cihazın bakımını yapacaksanız. Koruma Sistemleri Bakımı Yapılması OG ve YG sistemlerinde koruma amaçlı olarak özel koruma röleleri. 43 . Mekanizmadaki mafsalları. parafudur ve sigortalar kullanılır. Dolayısıyla bu sistemlerin iyi ve hatasız çalışmasını temin etmek için kontrol ve bakımları yapılmalıdır. elektrik açma kumandasını kontrol ederek çekirdeğin serbest ve çabuk hareket etmesini sağlayınız.1. valflere kumanda eden bobinleri kontrol ederek tespit ettiğiniz arızaları gideriniz. öncelikle kullanma klavuzunda belirtildiği şekilde devreden çıkarınız.3. Civataları. milleri. rotları. topraklama. Havalı kumanda sisteminde. hem de bakımını yapacağınız cihazın güvenliğini tehlikeye atmış olursunuz. Koruma Sistemlerini Devreden Çıkarma İşlemi Koruma sistemindeki elemanları ya da cihazları bakıma almadan önce mutlaka devreden çıkarmalısınız.6: Kesici kumanda ve yay mekanizması 2. yayları ve diğer aksamı kontrol ederek tespit ettiğiniz arızaları gideriniz. boruları. 2. manivelaları. Resim 2. valfleri. somunları ve pimleri kontrol ederek gevşek olanları sıkınız. Aksi durumda hem kendi can güvenliğinizi. Bu koruma sistemleri özellikle cihazların ve insanların güvenliği için büyük önem arz etmektedir. Gerekli kısımları temizleyip yağlayınız.

Ø Bucholz(Bukolz) Rölesi: Trafo tankı ile genleşme kabı arasındaki irtibat borusu üzerine yerleştirilen rölelerdir.Bu tür arızaları algılayıp koruma yapan rölelerdir. Generatör ve trafoların aşırı yüklenmesi. Ø Toprak Kaçağı Koruma Rölesi: Generatör ve trafonun yıldız bağlı ve nötr noktası topraklı olan sekonder sargısının beslediği devrede oluşan bir faz-toprak arızasında koruma amacıyla kullanılır. Bucholz röle içindeki kontakları kapatarak alarm vermesini ya da devreyi açmasını sağlar ve bu şekilde koruma gerçekleşir.2. Kesinlikle enerji altında kontrol ve bakım çalışması yapılmamalıdır. Bakım Yapılacak Kesimin Enerjisinin Kesilmesi İşlemi Kontrol ve bakımı yapılacak koruma sistemindeki elemanlar devreden çıkarıldıktan sonra enerjilerinin kesilmesi gerekir. Ø Sargı Kaçağı Koruma Rölesi: Generatörlerdeki stator izolasyonundaki delinme ve sargıdan demir nüveye kaçak akımının meydana gelmesi. kabloların.3. Oluşan bu gaz zerrecikleri yükselerek bucholz röleye gelir. Bunun için ya ana besleme kesici ve ayırıcıdan ya da bir önceki kesici ve ayırıcıdan enerji kesilmelidir. Bu olumsuz etkileri önlemek için sekonder aşırı akım rölesi kullanılır. Ø Ters Akım Rölesi(Watmetrik Röle): Generatörlerde faz-toprak kısa devresine karşı topraklama akımının yanı sıra topraklama geriliminin de dikkate alınması gerekir.3. Ø Diferansiyel Koruma Rölesi: Diferansiyel kelime olarak fark demektir. 2.3. Ø Sargı Kısa Devresi Koruma Rölesi: Generatör ve trafolarda. sargı kaçağı(stator-toprak arası) olarak tanımlanır. Çünkü ne kadar elemanlar devre dışı kalsalar da sistemde enerji olduğu sürece muhakkak bir risk var demektir. izolasyon hatası sonucu faz sargıları arasında oluşan kısa devreleri algılayıp sistemin enerjisini kesen rölelerdir. 44 . Ø Isı Kontrol Rölesi: Trafo ve generatörlerde sargı sıcaklığını kontrol etmek ve korumak için kullanılan rölelerdir. trafoların ve generatörlerin faz sargıları arasında bir izolasyon hatası sonucu meydana gelen kısa devreler en iyi diferansiyel röle tarafından algılanır ve koruma sağlanır. Havai hatların.2. Ø Yatak Isınması Rölesi: Generatör yatak sıcaklığının kontrol ve koruması için kullanılan rölelerdir. Diferansiyel koruma röleleri de. Trafo tankı içindeki yağ çeşitli arızalara bağlı olarak aşırı derecede ısınır ve gaz zerrecikleri oluşur. Ø Sekonder Aşırı Akım Rölesi: Akım trafolarının sekonder devresine bağlanan rölelerdir. ısının artmasına ve verimin düşmesine neden olur. Koruma Rölelerinin Bakımı İsterseniz koruma rölelerinin bakımına geçmeden önce biraz çeşitlerinden ve özelliklerinden bahsedelim. normalde akım geçmeyen röle devresinden arıza sonucu oluşan fark akımlarının geçmesi ve bunu algılaması prensibine göre çalışırlar.Bu durumda ters akım rölesi kullanılır.

3. 45 . • Bütün topraklama baralarını ve tellerini kontrol ederek sağlam ve iyi durumda olduğundan emin olunuz.4. Ø Koruma rölelerini dışarıdan gözle kontrol edip dikkatlice temizleyiniz. Bu sebeple arıza yerinin belirlenerek anında serviş dışı bırakılması gerekir. kırılma ve korozyon gibi istenmeyen durumlar yönünden kontrol ediniz ve gerekli tedbirleri alınız. Ø Röle ayarlarını kontrol ederek çalıştığından emin olunuz. • Toprak elektrotuna bağlanan topraklama iletkenini toprak altında 50cm’ye kadar kopma. Topraklama Sistemi Bakımı ve Ölçümleri Topraklama sisteminin bakımını ve ölçümlerini aşağıda anlatıldığı şekilde dikkatlice yapınız. çatlak ya da yağ sızıntısı varsa tamir ediniz. • Topraklama bağlantılarını ve klemensleri kontrol ederek gevşek olanları sıkınız. şebekenin birkaç noktadan beslenmesi nedeniyle büyük değerlere ulaşabilir. Bu gibi yerlerde mesafe koruma röleleri kullanılır. • Akım ve gerilim trafolarının sekonder devrelerinin topraklanmış olmasına dikkat ediniz.Enerji nakil hatlarında meydana gelen kısa devre arıza akımı. etki alanı içindeki hattın empedansını ölçerek ayarlanan değeri karşılaştırır ve bu şekilde koruma sağlar. 2. Ø Kırık.Mesafe Koruma Rölesi: Mesafe koruma röleleri. Ø Bağlantılarını kontrol ederek gevşek olanları sıkınız. Ø Topraklama sistemi bakımı • Topraklama tesisatını toprak elektrotuna (toprak elektrotu olarak genelde toprağa gömülmüş olarak levha. kısa devre. şerit. boru ve çubuk kullanılır) bağlantı iletkeninden itibaren gözle kontrol ediniz. kopukluk gibi arızalar varsa gideriniz. Ø Resim 2.7: Isı kontrol rölesi ve Bucholz rölesi Koruma rölelerini hatırladığımıza göre artık bakımlarını yapabiliriz. Ø Röle devrelerini ve iletkenleri kontrol ederek bozuk izolasyon.

Analog megerlerde manyeto kolu sayesinde gerilim üretme işlemi yapılabilmektedir. Ölçme yapmak için gerekli akım ve gerilim bu pillerden karşılanır. Resim 2. Topraklama ölçümleri • Topraklama ölçümleri megerlerle yapılmaktadır.1: Analog meger iç yapısı 46 . Bu cihazların içerisinde yeterince pil bulunmaktadır. Megerlerde yaklaşık 1000 volt gerilim üretebilen bir doğru akım dinamosu mevcuttur.Ø Topraklama tesisatının tamamını kontrol ederek iyi durumda olduğunu görünüz.8: Analog ve digital meger Şekil 2. Ayrıca günümüzde değişik firmalarca üretilmiş toprak direncini ölçen elektronik dijital ölçü aletleri kullanılmaktadır. Bu ölçü aletleri gerçekte özel olarak üretilmiş portatif ohm metrelerdir.

Ve Y. Ø Uygun direnç aralığını kullanarak ölçümü gerçekleştiriniz.8: Trafo merkezindeki topraklama barası 47 .G.2. normal (3 elektrotlu) Ø Şekil 2.2: Üç elektrotlu topraklama ölçümü Meger ile koruma ve işletme topraklamalarının dirençleri ölçüldüğünde.Meger ile topraklama ölçümü yapılması. Şekil 2.’de gösterildiği gibi bağlantı yapınız. ölçülen değerlerin aşağıdaki değerlere uygun olması gerekir. Bağlama tesisleri birleştirildiğinde RA < 1 ohm o Parafudur topraklama direnci RA < 5 ohm Resim 2. • İşletme topraklaması RB < 2 ohm (2 ohm’dan küçük olmalı). Ø 2/3 elektrot metot düğmesini 3 elektrotlu ölçüm konumuna getiriniz. Ø Ölçüm düğmesine basılı tutarken direnç kadran düğmesini çevirin ve galvanometre dengeye geldiğinde direnç değerini okuyunuz. Ø Topraklama gerilimi aralığı içinde topraklama gerilimini kontrol ediniz. • Koruma topraklaması RA (koruma düzeneğine bağlı olarak) o Dengelenmiş şebekelerde RA < 2 ohm o Trafo merkezlerinde. direklerde RA < 4 ohm o A.G. Ø Yardımcı topraklama direnci değerlerini yardımcı topraklama direnci aralığı içinde C ve P için kontrol ediniz.

3. • Parafudurların mesnetlere sağlam bir şekilde tespit edilmesine dikkat ediniz. mesnetler. Ø İzolatörler: • Parafudurların izolatörlerini su veya karbon tetra-klorid ile temizleyiniz. hat ve topraklama bağlantıları. Ø Sağlamlık Durumu Parafudurların sağlamlık durumunu gözle kontrol ederek anlamak mümkün değildir. • Başlıklarının ve mesnetlerin izolatörlere sağlam tespit edildiğinden emin olunuz.2.5. Bunun için imalatçı firmanın özel kontrol cihazı ile kontrol etmek gerekir. sağlamlıklarının kontrolü şeklinde yapabiliriz. • Çatlak ya da kırık olanları değiştiriniz. Ø Hat ve Topraklama Bağlantıları: • Hat ve topraklama bağlantılarını kontrol ederek iyi temas ettiğinden emin olunuz. Parafudurların Kontrol ve Bakımı Parafudurların kontrol ve bakımını. • İzolatörlerin sırı yanmış ve dökülmüş kısımlarını kırmızı gliptal ile boyayınız. Ø Mesnetler: • Parafudurların mesnetlerinin sağlam ve iyi durumda olduğuna bakınız. izolatörler. • Topraklama direncini ölçerek normal değerlerde olmasına dikkat ediniz. • Gevşek bağlantıları sıkınız. Resim 2. civataları eksik olanları tamamlayarak gevşek olanları sıkınız.9: Parafudurlar 48 . • Oksitlenme ve paslanma varsa temizleyiniz.

IEC. kırık ve kusurlu olanları yenisi ile değiştiriniz.6. HD. Bakımdan Sonra Sistemi Devreye Alma İşlemi Yukarıda incelediğimiz bakım işlemlerinden sonra ayırıcıları. 2. kalınlığında ve 3 metre yarıçapında bir bölgeye mıcır dökülecek veya grobeton atılacaktır. Devreye aldıktan sonra da enerjiyi vererek sistemin eskisi gibi ve verimli bir şekilde çalışması sağlanmış olur. kesicileri. bu tip ayırıcıların bulunduğu direklerin altına 10 cm. Resim 2. Sigortaların Kontrolü YG şebekelerinde kullanılan sigortaların kontrol ve bakımı şöyle yapılır: Ø Sigorta tüplerini(buşonlarını) temizleyip kontrol ediniz. kullanılmaları ya da işletilmeleri sırasında oluşacak ark ve kıvılcımlar.5. Ø Gevşek bağlantıları ve klemensleri sıkınız. Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği Madde 10. 49 .3.2. koruma rölelerini. değişim esnasında aynı amperajda olması gerektiğini unutmayınız. Bu durum kullanılan her aygıt için yürürlükteki TS'da (yok ise sırasıyla EN. topraklama sistemini.Kuvvetli akım elektrik aygıtları. Yangın tehlikesi bulunan yerlerdeki sigortalı ayırıcılarda oluşabilecek arkların yaratacağı yangın tehlikesini en aza indirmek üzere. parafudurları ve sigortaları yerlerine monte ederek devreye alırız. Ø Sigorta bağlantı terminallerini kontrol ediniz. Ø Paslı ve oksitli kısımları temizleyiniz.10: Ayırıcı üzerindeki sigortalar 2.4. insanlar ve eşyalar için tehlikeli olmayacak biçimde yapılmalı ya da düzenlenmelidir. VDE'de) belirtilen tip deneyleri ile doğrulanmış olmalıdır. Ø Kullanılmayacak derecede yanık.

Bu topraklama ayırıcıları hat gerilimli iken toprak temasını önleyecek elektriksel ve/ veya mekanik kilitleme düzenlerini ihtiva etmelidir. Transformatör merkezlerinde baraya giren tüm hat fiderleri topraklanabilmelidir. bu durumda kesiciler kapalı konumda iken ayırıcılar açılıp. Madde 39. Madde 15. uygun bir yüksekliğe yerleştirilecektir. Röleli kesicilerin röleleri ve koruma devreleri. Açıktaki tesislerde bu yükseklik gerektiği kadar arttırılabilir. Bu düzenler sağlanamadığı takdirde hattın gerilimsiz olduğunun anlaşılması sağlanarak topraklama ayırıcısı kapatılmalıdır. Yapılan bakım ve onarımlar kalıcı bir şekilde kaydedilmelidir. Bu aygıtların açık ve kapalı konumları güvenli bir düzenle konum göstergesi ile fark edilmelidir. Açık ve kapalı çalışan ring sistemlerde. Taşıma organlarına ilişkin kollar. Madde 16. Ancak bu yükseklik. kapatılamamalıdır. Özellikle son konumlar yanılmaya yer vermeyecek biçimde işaretlenmelidir. tel halatlar ve zincirler kopma halinde gerilim altında bulunan tesis bölümlerine dokunmayacak biçimde düzenlenmeli ve korunmalıdır. ayırıcılar ve kesicilerin kumanda kollarının tutma noktaları. kullanma sırasında oluşabilecek dış ve arıza halinde ise iç zorlamalara zararlı bir biçim değişikliği olmaksızın ilgili standartta belirtildiği şekilde dayanmalıdır. Burada ana kontakların konumlarının gözle görülmesi şart değildir. primer ve sekonder taraflarına sekonder korumalı kesici ile teçhiz edilecektir. Bu kesicinin gerilimden ayrılması için gerekli düzenlemeler yapılmalıdır.Elektrik aygıtlarının kumanda bölümleri. Bu kilitlenme düzenleri mekanik. 50 . Bağlama tesislerinde kullanılacak olan elle ya da yalıtkan pensler ve benzer aletlerle kumanda edilen sigortalar. Sekonder taraftaki kesicilerin kesme gücü ve mekanik dayanımı transformatörün bağlandığı alt gerilim barası kısa devre gücüne göre boyutlandırılmalıdır.Her güç transformatörü. manevra sırasında basılan zeminden en az 50 cm.Madde 14.İşletme sırasında üzerinde manevra yapılacak aygıtlar ve okunacak ölçü aletleri kolayca ve tehlikesizce ulaşılabilen yerlere konulacak ve kullanışlı olacaklardır. Kesicilerle kendi ayırıcıları arasında kilitlenme düzenleri bulunmalı. elektriksel ya da mekanik . Bakım ve Onarım: Madde 27.Tesislerin ve aygıtların teknik belgelerinde belirtilen aralıklarda bakım ve onarımları yapılmalıdır. Bunlar ayrıca.elektriksel tipte olabilir. bu topraklama düzeni bağımsız çalışan topraklama ayırıcıları olmalıdır. transformatörün arıza ve aşırı yük akımlarına uygun olarak seçilmiş olmalıdır. arıza durumunda gerilim altındaki bölümlere dokunmayacak biçimde düzenlenmelidir.Kesiciler ve ayırıcılar açık konumlarında her türlü hava koşullarında. ve en fazla 170 cm. yükseklikte olacaktır. devreyi tam ve güvenli bir biçimde ayırmış olmalıdır.

Kısa devre akımlarına karşı korunma bulunmayan sadece yük akımının açılıp kapatıldığı yerlerde. akım transformatörü bara kısa devre akımına göre seçilmelidir. "hat üzerinde çalışılıyor" gibi yazılar asılmalıdır. Kuvvetli akım tesislerinde yapılacak bakım-onarım çalışmaları sırasında çalışanların hayatının korunması açısından mutlaka alınması gereken önlemler aşağıda açıklanmıştır: a) Gerilimin kesilmesi: Bakım ve onarım yapılacak yere enerji sağlayan tüm kesicilerin açılması ve bunlara ait ayırıcılar ile ayırma işleminin emniyet altına alınması gerekir. Aşağıdaki durumlarda yazılı yönergeler verilmeyebilir: İşi yapmakla görevlendirilen kimselerin yeterli teknik bilgi ve görgüsü varsa.İşletme sorumluları genellikle yapılacak işler için görevlendirilen kişilere işin süresi.Primer ve sekonderde bulunan kesici. uygun anma akımı ve kısa süreli dayanma akımı özelliklerinde yük ayırıcıları kullanılabilir. İlgililerin saatleri birbirine göre tam olarak ayarlanmalı ve ek güvenlik önlemi olarak işe başlarken gerilimin kaldırılması ve iş bittikten sonra gerilimin uygulanması sırasında yeterli süre bırakılmalıdır. Sözlü olarak ya da telefonla verilen emirler. yeri. b) 36 kV kademesine kadar trafo merkezlerinde. b) Tekrar gerilim verilmesinin önlenmesi: Gerilimin kesilmesi için açılmış olan kesici ve ayırıcıların bir başkası tarafından yanlışlıkla kapatılmasını önlemek üzere gerekli önlemlerin alınmış olması gerekir. bu emri alan kimseye tekrar ettirilecektir. 51 . Sekonder tarafta kullanılan aynı cihazlar transformatörün bağlandığı alt gerilim barası kısa devre akımı göz önüne alınarak seçilmelidir. Anma gücü 400 kVA'dan büyük dağıtım transformatörlerinin besleme tarafında röleli bir kesici kullanılarak transformatör kısa devre ve aşırı yüke karşı bütün kutuplarında korunabileceği gibi. Bu maksatla. Mümkün olabilen hallerde primerdeki sigortalı yük ayırıcısı ile sekonderdeki ana şalter arasında kilitleme düzeni sağlanmalıdır. Her iki halde de kesme akımının dinamik zorlamalarına karşı dayanabilmelidir. bu aygıtların varsa tahrik ve kumanda kilitleme düzenleri kilitlenebilmeli. cinsi ve önemine ilişkin yazılı yönergeler vereceklerdir. işletme sorumlusu tüm devre açma ve kapama işlerini kendisi yapar ya da gözetimi altında yaptırır ve yapılan işleri kendi denetlerse. anma gücü 1600 kVA'ya kadar (1600 Kva dahil) olan dağıtım trafolarında kısa devre kesme gücü uygun sigortalar ile donatılmış sigortalı yük ayırıcısı bileşik cihazları da kullanılabilir. Madde 40a) Anma gücü 400 kVA'ya kadar (400 kVA dahil) olan dağıtım transformatörlerinin giriş tarafına sigortalı ayırıcı tesis edilerek transformatör korunmalıdır. ayırıcı. aygıtların üzerine "kapamak yasaktır". gerilim transformatörleri baraya sigortalı ayırıcı üzerinden bağlanmalıdır. kendisi ve yardımcıları için gerekli güvenlik önlemlerini kendi sorumluluğu altına alabilirse. Madde 61.

Çalışılacak yeri besleyen tüm kesicilerin açılmış olmasına rağmen söz konusu tesis bölümünün gerilim altında olup olmadığı gerekli ölçü veya gösterge cihazları ile denetlenmeli ve denetleyen kimse gerilim olmadığı kanısına vardıktan sonra çalışmaya başlanmalıdır. yalnız devresi kesildikten sonra ölçü aygıtlarının göstergelerinin geri gitmesi. e) Kısa devre etme ve topraklama: Gerilimi kesilmiş yüksek gerilim tesislerinde çalışılacaksa. baralarda gerilim bulunabilir. İş bittiğinde çalışanların tehlikeyle karşılaşmayacaklarına kesinlikle inanıldıktan sonra tesisler gerilim altına alınmalıdır. hücrelere girmeden topraklama tesislerine bağlanabilmelidir. baraların gerilimlerinin mutlaka kesilmesi gerekir. bu bölümlerdeki gerilimli kısımlara dokunmayı önleyecek önlemler alınmalıdır. 52 . d) Çalışılan bölüme yakın yerlerde. Bağlama hücresi içinde çalışıldığında. Böyle bir önlem alınamıyorsa. İşletmelerin sorumlu kimseleri. Çıkış hatlarının topraklanmasında kullanılan topraklama donanımı hücre içindeki öteki aygıtları topraklayamıyorsa. Hücre kapısı bağlama sırasında açık olabilir. Bölmelendirilmemiş hücrelerde. Topraklama düzenleri. tesisin diğer bölümlerinde işletmeye devam edildiği için. anahtarı kapatılan lambaların sönmesi. Örneğin bir anahtarlama hücresi içinde çalışılırken. çalışılacak bölüm önceden topraklanmış olan bir düzenek üzerinden kısa devre edilecektir. bu hücreler kablo çıkış veya bara topraklama ayırıcıları ile donatılmış ise. devre kapama ve açmalarının belirli bir zamanda yapılacağını bildirmek yeterli değildir. örneğin kesicilerin kapanmasını önleyici anahtarlı kilitleme düzeninin anahtarının yetkili kişi tarafından alınması ile de daha emin şekilde sağlanabilir. Bara bölümü bölmelendirilmiş bir hücrede bu ilave önleme gerek yoktur. Topraklama ve kısa devre etme düzenleri. gerektiğinde topraklama ve kısa devre etme düzenlerini bağlamak için hücrede ya da aygıtlar üzerinde sabit bağlantı yapmaya uygun çıplak bölümler bırakılmalıdır. (a) ve (b) bentlerinde belirtilen önlemler her besleme noktası için uygulanacaktır.Bu önlemler. hücre kapısı kapalı iken sokulmuş bulunan bir ayırma plakası ile bu koruma önlemi alınmış olmalıdır. iş süresince çalışanların tehlikeyle karşılaşabileceği hiçbir devre kapama işlemi yapılmamasını sağlayacaktır. hücre içine. Topraklama ve kısa devre etme işi. Bir çalışma yeri birden fazla noktadan besleniyorsa. ancak bütün çalışmalar bittikten ve bunları yapanların hepsine haber verildiği kesin olarak öğrenildikten sonra kaldırılabilir. işletme esnasında gerilim altında bulunması gerekli başka bölümler varsa. c) Çalışılacak yerde gerilim olmadığının kontrolü: Tesislerin bir bölümünde çalışma yapmak için gerilimin kaldırılması gerekiyorsa. kesici açıldığı halde. ancak bu durumda kapının açılabilmesi için mutlaka kesicinin açık olması şartı gerekli kilitlemelerle sağlanmış olmalıdır. ya da transformatör gürültülerinin kesilmesi gibi özelliklere güvenilmemelidir. çalışma yapılan yerin yakınında ve olabilirse burası ile akım kaynakları arasında yapılacaktır. Üzerinde çalışılacak bir tesisin gerilim altında olmadığının saptanmasında. yapılan çalışmalardan dolayı ve çalışma süresince hiç kaldırılmayacak biçimde tesis edilecektir. Kısa devre ve topraklama. bu aygıtların kapatılması ile istenen şart sağlanabilir.

birisi işten sorumlu tutulan en az iki kişi görevlendirilmelidir. Madde 6) Topraklamak: Elektriksel bakımdan iletken bir parçayı bir topraklama tesisi üzerinden toprağa bağlamaktır.Dirençsiz (doğrudan doğruya) işletme topraklaması: Bu durumda.Dirençli işletme topraklaması: Bu durumda. işletme akım devresine ilişkin olmayan iletken bölümlerin topraklanmasıdır. Ancak diğer şahısların tesislere girmesi özel izinle. endüktif ya da kapasitif dirençler bulunmaktadır. vi) Yıldırıma karşı topraklama: Yıldırım düşmesi durumunda. işletme akım devresinde bulunmayan iletken bir bölümün topraklanmasıdır.1) Topraklamanın çeşitlerine göre tanımlar: i) Dolaysız topraklama: Topraklama direncinden başka hiçbir direnç içermeyen topraklamadır. Madde 7) Topraklama: Topraklamak için kullanılan araç. Bu topraklama iki şekilde yapılabilir: . topraklama yolu üzerinde normal topraklama empedansından başka hiçbir direnç bulunmamaktadır. ek olarak omik. cihazların ve tesislerin normal işletilmesi için topraklanmasıdır. Madde 58 . düzen ve yöntemlerin tümüdür. yukarıda belirtilen önlemler alınmadan hiçbir bakım ve onarım çalışması yapılmamalıdır. 53 .Bir elektrik enerji tesisinde. zırhlar ve metal kablo kılıfları gibi) metal parçalar ve topraklama iletkenlerinin tümüdür. 2. 2. iii) Açık topraklama: Topraklama iletkeni üzerine bir parafudur veya eklatör bağlanan topraklamadır. toprağı dönüş iletkeni olarak kullanan iletişim cihazlarının işletme akımlarını da taşır. 7. Topraklamalar Yönetmeliği Madde 5) Topraklama tesisi: Birbirlerine iletken olarak bağlanan ve sınırlı bir alan içinde bulunan topraklayıcılar ya da aynı görevi yapan (boyasız direk ayakları.7.Orta ve yüksek gerilim tesislerine görevlilerin dışındaki şahısların girmesi yasaktır. endüktif veya kapasitif dirençlerle yapılan topraklamadır. ii) İşletme topraklaması: İşletme akım devresinin bir noktasının.6. . işletme gereği gerilim altında bulunan iletkenlere atlamaları (geri atlamalar) geniş ölçüde önlemek ve yıldırım akımını toprağa iletmek için. Fonksiyon topraklaması. Bu şarta rağmen tesisin yapılacak işler sırasında geriliminin kesilmesi imkânsız ise. iii) Fonksiyon topraklaması: Bir iletişim tesisinin veya bir işletme elemanının istenen fonksiyonu yerine getirmesi amacıyla yapılan topraklamadır. görevli bir elemanın kontrolünde ve kişisel koruyucu kullanmaları ile mümkün olacaktır.2) Topraklamanın amaçlarına göre tanımlar: i) Koruma topraklaması: İnsanları tehlikeli dokunma gerilimlerine karşı korumak için.Kesici ve ayırıcıların manevraları gerilim altında çalışma sayılmayacaktır. TEİAŞ İş Güvenliği Yönetmeliği Madde 57 . ii) Dolaylı topraklama: Topraklama iletkeni üzerine ek olarak bağlanan omik. 7.

gerekse mekanik kollu ayırıcıların manevralarında izole eldivenler. neon lambalı gerilim kontrol stankası. Şalt sahası çalışmaları izole halı üzerinde ve tüm ölçü aletleri topraklanmış durumda iken yapılmalı.Orta gerilim tatbik edilmiş iletkenlere. 54 .Stanka ile manevra yapılması gereken ayırıcıların manevralarında mutlaka stanka kullanılacaktır. işaretlerle sınırlanacaktır. Gerek stanka ile manevra yapılan ayırıcıların. Sızdırma bobinlerinin toprak bağlantılarının güvenilirliğinden emin olunmadan ve hattın enerjisi kestirilmeden KESİNLİKLE canlı uç üzerinde çalışılmamalı ve bu uç açılmamalıdır. koaksiyel kablo ekranı ve tuner. baret. izole halı veya izole tabure ile stankalar kullanılacaktır.Madde 59 . -Topraklama ve kısa devre yapma işlerinde izole eldivenler. Topraklama ayırıcılarının kapatılmış olması halinde dahi bu işlem aynen uygulanacaktır. çalışma yerinin mümkün olduğu kadar yakınında ve çalışma yerini besleyebilecek bütün kollar üzerinde yapılacaktır. izole ayakkabı ve tesisatın özelliğine göre seyyar izole halı (2x1m) veya tabure kullanılacaktır. flamalar. kordonlar. -Gerilim yokluğu tesbit edilince mahalli topraklama ve kısa devre etme işlemleri. Çünkü bu parçalar atmosferik aşırı gerilimler veya endüksiyon tesirinde kalmış olabilirler. sonra ayırıcılar açılacaktır. -Kesici ve ayırıcıların her fazının teker teker açık olduğu gözle ve uygun araçlarla kontrol edilecektir. -İşlemlere başlamadan önce mutlaka iş görev emri düzenlenecektir. -Üzerinde çalışılacak teçhizatı gerilimsiz bırakmak için önce kesiciler. Hat ayar ünitesi üzerinde yapılacak çalışmalarda izole eldiven kullanılmalı ve temas sırasında kutu üzerindeki topraklama bıçağı kapatılmalıdır. -Topraklama ayırıcısı bıçaklarının hepsinin kapalı olması şarttır. -Yukarıda anlatılan işlem enerji kaynaklarından ayrılmış olan hat parçaları üzerinde de yapılacaktır. -Tesislerin müsait olduğu hallerde. fidere ait bara ayırıcıları açılmadan hücre kapısının açılmasını önleyecek şekilde olacaktır. bayraklar. konsol toprağına iyi bir şekilde irtibatlandırılmış olmalıdır. gerilim altında kalmış bulunan kısımlarına yaklaşılmasını yasaklayıcı levhalar konulacaktır. -Çalışma yeri. -Tersten enerji gelmesi ihtimali bulunan fider hücrelerine “Bu Fidere Tersten Enerji Gelebilir” ibaresi taşıyan uyarı levhaları asılacaktır. -Çalışma yerinde gerilim yokluğunun kontrolu iletkenlerin her biri üzerinde. izole eldivenlerle dokunulmayacak ve bu iletkenler üzerinde sapı yalıtılmış aletlerle çalışılmayacaktır.OG ve YG tesislerinde her türlü çalışmalar aşağıdaki işlemlerden sonra yapılacaktır. Çalışılması gerektiğinde enerjili çalışmaya uygun aletlerle çalışılacaktır. baret. Madde 61 . Madde 62 . -OG şalt tesislerinde hücre kapıları ile bara ayırıcıları arasında bir kilit tertibatı olacaktır. -Tesisin güvenlik altına alınması amacıyla kesme cihazları ile kumanda tertibatı üzerine GÜVENLİK KARTLARI. levhalar. İKAZ VE İHBAR levhaları konacaktır. izole ayakkabı. Bu kilitleme tertibatı. Çıplak iletkenlerin el ile atılması şeklinde deneme yapılması yasaktır. hat tüfeği ve benzeri özel aletler yardımı ile yapılacaktır. bariyerler vb.

Madde 66 . plaka. güvenlik kartları ve benzeri güvenlik malzemeleri ile. Madde 63 . Gerilimi kesmek mümkün olmayan hallerde sigorta değiştirmek zorunda kalınırsa. Madde 68 . (Akım trafolarının sekonderleri beslediği aletler üzerinden kapalı devre edilecektir.Şalt sahalarında stanka. izole tabure veya izole halı kullanılacaktır. flama.OG hücrelerinde çalışma bittikten sonra gerekli güvenlik önlemleri kaldırılacak. levha. -Bir transformatörün yağ seviyesinin kontrolünde kibrit ve benzeri alevli aydınlatma araçları kullanılmayacaktır. korunma kapıları kapatılacak daha sonra enerji verilecektir.G. Boşaltma tertibatı bulunsa bile.İşaret. tek hat şemaları ve manevra talimatı. hücre kapısı üzerine bir levha olarak asılacaktır.OG fider ve hücrelerinin isimleri. 55 . merdiven vb. izole eldiven. bağlı herhangi bir alet yoksa uçları açık bırakılacaktır. gaz maskesi takılması vb.) tank içerisine girilmeyecek ve teçhizat üzerinde kaynak yapılmayacaktır. uzaktan okunabilecek şekilde teçhizatın uygun yerlerine asılacaktır. gerilim altında kalmış kısımlarla temas veya ark atlaması gibi herhangi bir tehlikenin bulunduğu hallerde. ayırıcı vb. tank içerisindeki havanın sirküle edilmesi. insan boyunu aşan uzunluktaki malzemeler yere paralel olarak taşınacaktır.Transformatör merkezlerindeki OG sigortaları. cihazlarının açılmasından sonra. -Akım ölçü trafoları servisteyken sekonder devrelerinin açık kalmaması için gerekli önlemler alınacaktır. baret. kesici şasesi. ancak ayırıcı açıldıktan ve gerilimi kesildikten sonra sigortanın her iki tarafında gerilim bulunmadığı kontrol edilecek ve daha sonra orijinali ile değiştirilecektir. Madde 71 .O. -İşletmede çalışan güç trafoları ve reaktörler gibi teçhizatlarla yağ depolanan tanklarda herhangi bir nedenle araştırma yapmak gerektiğinde gerekli emniyet tedbirleri alınmadan (yağın boşaltılması. tehlike uyarı bandı. TM’nin en az 50x100cm boyutunda bir tek hat şeması kumanda odasına asılacaktır.Yüksek gerilim şalt sahalarında bulunan kesici ve ayırıcıların hangi fidere ait olduğunu gösterir yazılı levhalar. sigorta değiştirme pensi. Ayrıca hücrenin arka fensi ve bina dışındaki geçit izolatörü altına da fider isimlerini belirten levhalar asılacaktır. kondansatörlerin her hangi bir çalışmadan önce bütün uçlarının topraklanması şarttır. Madde 65 . metal aksamın toprak şebekesi ile irtibatını sağlayan topraklama iletkenlerinin gözle görülen kısmı üzerinden geçiş dirençleri periyodik olarak kontrol edilecek ve bu işle ilgili çalışmaların sonucu kaydedilecektir. bayrak. ayırıcı kolu vb.Kesici. Madde 72 .G. Madde 67 . Madde 73 .-Statik kondansatörlerin bulunduğu yerlerde her işlemden önce kondansatörler boşaltılacaktır. kısa devre ve topraklama tertibatı kaldırılmadan tesisat gerilim altına alınmayacaktır.) -Gerilim ölçü trafolarının sekonderleri. iş güvenliği tedbirleri alınmadan sigortaları değiştirilmeyecektir. tesislerinde insanın temas olasılığı bulunan hücre kapısı. ve Y.

12. trikloretilen. her iki taraftan sigorta gerilimsiz bırakıldıktan ve kontrol edildikten sonra yapılacaktır.Buharı emen bir vantilatörle zehirli buharlar emilecektir. benzen vb. 10. 11.Yangın fark edildiğinde öncelikle çevredekilere ve o binadaki çalışan personele.Genel korunma önlemleri 1.Çalışılan yer çok dar veya havası kirli ise portatif vantilatörün emici hortumu çalışılan yere yakın konulacaktır. Madde 75 . 9. Gerilim kontrolü yapılarak gerilimin olmadığı görüldükten sonra topraklama ve kısa devre işlemi yapılarak çalışmaya başlanacaktır.Klorlu eriticilere çıplak elle dokunulmayacaktır. önce AG şalterleri sonra OG ayırıcıları açılacaktır. 4.Harici tip sigortalı ayırıcılarda sigorta değiştirme işlemi. sonra ilgililere haber verilecektir.Yağı temizleme işleri geniş ve iyi havalandırılmış bir yerde yapılacaktır.Madde 74 .Yangında “Can Kurtarmak“ ilk yapılacak iş olacaktır.İçinde az sıvı bulunan derin bir kap kullanılacaktır.Likit gaz elektriksel nedenli yangınlarda. 6.Yangın mahalline en yakın uygun söndürücü cihaz ile yangın söndürülmeye çalışılacaktır. 8. -OG güç transformatör sigortalarının değiştirilmesinde. 3. YANGIN DURUMUNDA YAPILACAK İŞLER Madde 240 .Direk tipi dağıtım güç trafolarında yapılacak çalışma türü ne olursa olsun gerilim önce AG den daha sonra OG den kesilecektir. -Sigorta alt ve üst uçları topraklanarak diğer fazlarla kısa devre yapılacak. 7. 3.Püskürtme tabancası ile klorlu eriticiler kullanılmayacaktır. -Ayırıcı bıçakları açıkken üst kontaklarda gerilim var ise o direk enerji altında olacağından bu durumda sigorta değiştirme işi yapılacaksa gerilim altında yapılan çalışma kuralları uygulanacaktır. yangın yakınındaki yanıcı madde kaynakları izole edilecektir. 1.Klorlu eriticiler koklanmayacak ve yakınında sigara içilmeyecektir.Yağdan temizleme işlemlerinde karbon tetra klorür. 56 .Çalışma sırasında insan sağlığına ve teçhizata zarar vermeyen parlayıcı–patlayıcı özelliği olmayan temizleyiciler kullanılacaktır.Eriticiyi toplamak için toplayıcı kabı olan bir masa üzerinde çalışılacaktır. 2. Bu yapılırken kendisinin ve başkalarının hayatı lüzumsuz hareketlerle tehlikeye atılmayacaktır. gelişi güzel kaplara konulmayacaktır. kimyasal madde kullanılmayacaktır.Klorlu eriticiler mutlaka orijinal ve etiketli ambalajında saklanacak. daha sonra sigorta değiştirilecektir. Madde 99 . 2.Klorlu eriticilerle her türlü çalışma sırasında sentetik kauçuk veya lastik eldivenler ile koruyucu gözlük kullanılacaktır. 5.

Yüksek yerlerde yapılan (Direk. ışıktan. miğfer. a)Eldivenler sık sık (Her eldivenin alındığı firmaca belirlenen şekilde) temizlenecektir. gölgelik. Madde 256 .Işınlardan. Madde 261 .Ağır ve yuvarlanabilen malzemenin kaldırılıp taşındığı. etkenlere karşı koruyan eldivenler kullanacaktır. ısıya. çalışanlar. f)İzole eldivenler pudralanarak lastik torba içinde saklanacaktır.Vücudun dış etkenlere karşı korunması için çalışma sırasında ceket.İzole eldivenlerin bakım ve kontrolü.Yüksek gerilimde elektrik manevrası sırasında diğer koruyucularla beraber kişinin toprağa geçiş direncini arttırmak için İzole Halı veya Tabure kullanılacaktır. pantolon. Madde 252 . kimyasal maddelere. kask. sulu zeminlerde yapılacak çalışmalarda çizme kullanılacaktır. tozdan.Baş korumasının gerektiği tüm yerlerde işin niteliğine uygun olarak. cisim batmalarına. Madde 257 . elektrik çarpmalarının olabileceği yerlerde. parçacıklardan. e)Çalışanlar eldiven kullanırken eldivene zarar verecek yüzük takmayacaklardır. Madde 263 . ezilmelere. sivri cisim batmalarının olduğu yerlerde mekanik iş ayakkabısı. 57 . c)Eldivenlerde kaçak olup olmadığı uygun test metodu ile kontrol edilecektir. maske veya gözlük mutlaka kullanılacaktır. asitlere.Çalışanlar verilen kişisel koruyucuları ve iş güvenliği malzemelerini kullanmak zorundadır. tabanı veya tamamı izole ayakkabı. Madde 253 . Madde 255 . b)Yağ ile eldivenlerin teması önlenecektir. baret. bazlara vb. Madde 258 . maddeden yapılmış ayakkabı. iş tulumu veya iş elbiseleri giyilecektir. iskele. başlık. baz ve benzeri kimyasal maddelerle çalışılan yerlerde lastik ve benzeri.Elektrik bulunan veya bulunma ihtimali olan yerlerde gerilim kademelerine uygun olmak şartı ile izole eldiven kullanılacaktır. ellerini elektrik çarpmalarına. Madde 259 . Madde 251 .Çalışma sırasında.İnsan sağlığına zarar verebilecek gaz ve toz kaçaklarının bulunduğu yerlerde çalışacak olanlar. kaynak arklarına. ısıdan. vb) çalışmalarda düşmeye karşı amaca uygun emniyet kemeri kullanılacaktır.OG ve YG de devreyi açıp kapatan kesme ve ayırma işlemi yapan cihazların manevrasında el ile kumanda edilmesi ihtiyacı oluştuğunda veya topraklama işleminin yapılmasında uzunluğu yerine göre değişen izole stanka kullanılmalıdır. kule. d)Kauçuk eldivenler kesici cisimlerle temas ettirilmeyeceklerdir. asit. Madde 260 . saç fileleri veya şapkalardan biri tercih edilerek kullanılacaktır. filtre edilmiş veya temiz hava vererek çalışma ortamı hazırlayan maskeler kullanacaklardır. kardan ve tehlikeli ortamlardan gözü korumak amacı ile göze uygun kafes .KİŞİSEL KORUYUCULAR VE İŞ GÜVENLİĞİ EKİPMANLARI Madde 248 .

sigorta kontaklarında veya benzer yerlerde gerilimin olup olmadığı gerilim dedektörüyle kontrol edilmelidir.Çalışma alanındaki güvenlik sınırı.İ. E.OG. ve YG.Madde 264 . teçhizatın ayırıcı bıçaklarında. Madde 268 . 58 .Hatlarında gerilim olup olmadığı mutlaka hat tüfeği ile kontrol edilmelidir. fosforlu ya da yansıtmalı bez veya plastik çalışma alanı uyarı bantları ile belirtilecektir. Madde 267 . Madde 265 .OG ve YG’ de.OG Tesislerinde bulunan sigortaların değiştirilme işleminde sigorta değiştirme pensi kullanılmalıdır.OG ve YG’ deki çalışmalarda çalışma bölgesini güvenlik altına almak için mutlaka Topraklama ve Kısa devre Teçhizatı kullanılmalıdır. Madde 266 . boyalı.

Kumanda sistemlerinin bakımını yapınız.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ YG KUMANDA ELEMANLARI VE KORUMA SİSTEMLERİNİN BAKIMINI YAPMAK İşlem Basamakları Ø Kumanda ve koruma sistemlerinin bakımını yapmadan önce emniyet ve güvenlik tedbirlerini alınız. Sigortaları devreye alınız. Parafudurların bakımını yapınız. Ø Ø Ø Ø Ø Bakımdan sonar devreye alınız. Sigortaların bakımını yapınız. Kumanda sistemini devreden çıkarınız. Parafudurları devreye alınız. Ø Öneriler Daha önce anlatılan kurallara ve TEİAŞ iş güvenliği yönetmeliğine göre emniyet ve güvenlik tedbirlerini alınız. Ayırıcıların bakımını yapınız. sistemleri Ø Ø Koruma rölelerini devreye alınız. Koruma rölelerini devreden çıkarınız. Ayırıcıları devreden çıkarınız. Kesicileri devreden çıkarınız. Ø Ø Ø Ø Koruma sistemlerinin bakımını yapınız. Topraklama sisteminin bakımını yapınız. Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Koruma sistemlerini devreden çıkarınız. Kesicilerin bakımını yapınız. Koruma rölelerinin bakımını yapınız. Sigortaları devreden çıkarınız. 59 . Parafudurları devreden çıkarınız.

performans değerlendirmenizi yapabilirsiniz. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete dönerek tekrar inceleyiniz Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz TEBRİKLER. Hangisi parafudurların kontrol ve bakım işlemlerinden değildir? A)Mesnetler kontrol edilir B)İzolatörler temizlenir C) Gevşek bağlantılar sıkılır D)Çatlak izolatörler tamir edilir E) Toprak direnci ölçülür 7. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. Aşağıdakilerden hangisi koruma rölelerinden biri değildir? A) Isı kontrol rölesi D) Bucholz rölesi B) Ters akım rölesi E) Zaman rölesi C) İzolatörler E) Sağlamlığı C) Sargı kaçağı rölesi 5. tamamlamalı ve doğru.yanlış olarak değerlendiriniz. Aşağıdakilerden hangisi sigorta kontrol ve bakım işlemlerinden değildir? A)Buşonlar temizlenip kontrol edilir B)Kırık buşonlar yenisi ile değiştirilir C)Bağlantılar kontrol edilir D)Oksitli kısımlar temizlenir E) Buşonlar yılda bir değiştirilir DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME OBJEKTİF TESTLER (ÖLÇME SORULARI) Aşağıda bu öğretim faaliyeti ile ilgili bir test yer almaktadır. Aşağıdaki soruların cevaplarını çoktan seçmeli. Hangisi kesicinin bakım yapılacak kısımlarından değildir? A) Kontakları B) Yağı C) Havası D) Kumanda sistemi E) Bağlantı yerleri 4. Aşağıdakilerden hangisi kumanda sistemlerinden biridir? A) Kesici B) Buşing C) Parafudur D) Sigorta E) İzolatör 2.. 1. Hangisi parafudurların kontrol ve bakım yapılacak kısımlarından değildir? A) Mesnetler B) Kuvars kumu D) Hat ve topraklama bağlantıları 6. 60 . Hangisi ayırıcının bakım yapılacak kısımlarından değildir? A) Kontakları B) Gazı C) Bağlantı yerleri D) Kumanda sistemi E) Yağı 3.

61 . Sigortaların kontrol ve bakımını yapabildiniz mi? 10. GÖZLENECEK DAVRANIŞLAR 1.PERFORMANS DEĞERLENDİRME PERFORMANS DEĞERLENDİRME MODÜL ADI: YG TESİSLERİ BAKIMI 1 ÖĞRENCİNİN UYGULAMA FAALİYETİ:Kumanda ADI SOYADI: elemanları ve koruma sistemlerinin bakımını SINIF VE NO: yapmak AÇIKLAMA: Bu faaliyet kapsamında aşağıda listelenen davranışlardan kazandığınız becerileri EVET ve HAYIR kutucuklarına (X) işareti koyarak kontrol ediniz. Ayırıcıların bakımını yapabildiniz mi? 4. Kumanda sistemlerini devreden çıkarabiliyor musunuz? 3. Hayır şeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz. Koruma rölelerinin bakımını yapabildiniz mi? 7. Topraklama sisteminin bakımını ve ölçümlerini yapabildiniz mi? 8. modül değerlendirmesine geçiniz. Kesicilerin bakımını yapabildiniz mi? 5. Parafudurların kontrol ve bakımını yapabildiniz mi? 9. Koruma rölelerini tanıdınız mı? 6. Tamamı “evet” ise TEBRİKLER. Çalışma ortamına girerken gerekli güvenlik tedbirlerini aldınız mı? 2. “hayır” cevapları ile değerlendirme yapınız.Kumanda elemanları ve koruma sistemleri bakımı ile ilgili yönetmelikleri kavrayabildiniz mi? Evet Hayı r DEĞERLENDİRME Performans testi sonunda “evet”.

baret. çizme ve diğer ekipmanların kullanımı TOPLAM PUAN DEĞERLENDİRME Performans denetim listesinde. kazandığınız davranışlar öğretmeniniz tarafından belirlenen değer ölçeğine göre değerlendirilecektir. Gerekli atölye ortamı ve Soyadı: ……………………. donanımlar sağlandığında. ve iyi nitelikte gözlemlediyseniz (3) rakamın altındaki ilgili kutucuğa X işareti koyunuz.: ve koruma sistemlerinin bakımını yapmak AÇIKLAMA: Aşağıda listelenen davranışların her birini öğrencide gözleyemediyseniz (0). kumanda elemanları No….. GÖZLENECEK DAVRANIŞLAR Trafo merkezleri ve donanımları bakımını yapma A)Trafo metal gövdesinin ve yağının kontrolünü yapma B)Trafo soğutma sistemi ve sargı sıcaklığı kontrolünü yapma C)Trafo kapak contası ve civatalarının bakımını yapma D)Trafo merkezleri bina bakımını yapma E)Generatörlerin bakımını yapma F)İş güvenliği tedbirlerine uyma 0 1 2 3 Modülün Adı YG Tesisleri bakımı 1 Kumanda elemanları ve koruma sistemlerinin bakımını yapma A)Ayırıcıların bakımını yapma B)Kesicilerin bakımını yapma C)Koruma roleleri bakımını yapma D)Parafudur ve topraklama sistemi bakımını yapma E)Emniyet ve güvenlik tedbirlerine uyma F)Eldiven. 62 . Orta düzeyde gözlemlediyseniz (2).MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME Öğrencinin Adı…: ……………………… ……………………..Yukarıdaki ölçeğe göre kendinizi değerlendirip yetersiz bulduğunuz faaliyeti tekrar ediniz. Zayıf nitelikli gözlemlediyseniz (1)... trafo Sınıfı : Amaç merkezleri.

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYETİ-1 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 C A D B E E C B A ÖĞRENME FAALİYETİ-2 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 A E C E B D E 63 .

YG Tesisleri bakım onarım ders notları-Bursa 2005 ÇİZMECİ Cemalettin.KAYNAKLAR KAYNAKLAR Ø Ø Ø Ø Ø Ø Ø Tedaş Bölge Müdürlükleri Teiaş Bölge Müdürlükleri ALTIN Mahir.tr 64 . 2001 YAVAŞ Hakan. Elektrifikasyon Ders Kitabı. 1994 www. YG Bakım Onarım Ders Notları TEK Manisa Elektrik Dağıtım Müessesesi Müdürlüğü. Mustafa ÜSTÜNEL. Ankara.gov. Periyodik Bakım Programı. Mehmet KIZILGEDİK.teias.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->