You are on page 1of 55

c 


 

½ 
Mét trong nh÷ng néi dung ®Æc biÖt quan träng cña cuéc
c¸ch m¹ng khoa häc kü thuËt trªn toµn cÇu nãi chung vµ víi sù
nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n-íc ta nãi riªng hiÖn
nay ®ã lµ viÖt c¬ khÝ ho¸ vµ tù ®éng ho¸ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Nã
nh»m t¨ng n¨ng xuÊt lao ®éng vµ ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ quèc d©n.
Trong ®ã c«ng nghiÖp chÕ t¹o m¸y c«ng cô vµ thiÕt bÞ ®ãng vai
trß then chèt . §Ó ®¸p øng nhu cÇu nµy, ®i ®«i víi c«ng viÖc
nghiªn cøu,thiÕt kÕ n©ng cÊp m¸y c«ng cô lµ trang bÞ ®Çy ®ñ
nh÷ng kiÕn thøc s©u réng vÒ m¸y c«ng cô vµ trang thiÕt bÞ c¬
khÝ còng nh- kh¶ n¨ng ¸p dông lý luËn khoa häc thùc tiÔn s¶n
xuÊt cho ®éi ngò c¸n bé khoa häc kü thuËt lµ kh«ng thÓ thiÕu
®-îc. Víi nh÷ng kiÕn thøc ®· ®-îc trang bÞ, sù h-íng dÉn nhiÖt
t×nh cña c¸c thÇy gi¸o còng nh- sù cè g¾ng cu¶ b¶n th©n. §Õn
naynhiÖm vô ®å ¸n m¸y c«ng cô ®-îc giao c¬ b¶n em ®· hoµn
thµnh.
Trong toµn bé qu¸ tr×nh tÝnh to¸n thiÕt kÕ m¸y míi " M¸y tiÖn
ren vÝt v¹n n¨ng " cã thÓ nhiÒu h¹n chÕ. RÊt mong ®-îc sù chØ
b¶o cña c¸c thÇy gi¸o vµ céng sù.
PhÇn tÝnh to¸n thiÕt kÕ m¸y míi gåm c¸c néi dung sau:
PhÇn 1 : Nghiªn cøu m¸y t-¬ng tù ± chän m¸y chuÈn
PhÇn 2 : ThiÕt kÕ m¸y míi
PhÇn 3 : TÝnh to¸n søc bÒn chi tiÕt m¸y
PhÇn 4 : ThiÕt kÕ hÖ thèng ®iÒu khiÓn

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 1


c  
 

’ 
 
  

Cã rÊt nhiÒu lo¹i m¸y tiÖn nh- : m¸y tiÖn v¹n n¨ng, m¸y tiÖn tù
®éng, nöa tù ®éng, m¸y tiÖn revonve .v.v... 
f-íi ®©y lµ c¸c ®Æc tÝnh kü thuËt cña mét sè lo¹i m¸y th«ng dông,
phæ biÕn:

B¶ng so s¸nh ®Æc tÝnh kü thuËt cña mét sè m¸y


ChØ tiªu so s¸nh T620 T616 1A62 1A616
C«ng suÊt ®éng c¬ (kW) 10 4,5 7 4,5
ChiÒu cao t©m m¸y (mm) 200 160 200 200
Kho¶ng c¸ch lín nhÊt gi÷a
1400 750 1500 1000
hai mòi t©m (mm)
Sè cÊp tèc ®é 23 12 21 21
Sè vßng quay nhá nhÊt
12,5 44 11,5 11,2
Nmin ( vßng/phót )
Sè vßng quay lín nhÊt
2000 1980 1200 2240
Nmax ( vßng/phót )
L-îng ch¹y dao däc nhá nhÊt
0,070 0,060 0,082 0,080
Sdmin (mm/vßng)
L-îng ch¹y dao däc lín nhÊt
4,16 1,07 1,59 1,36
Sdmax (mm/vßng)
L-îng ch¹y dao ngang nhá
0,035 0,04 0,027 0,08
nhÊt: Snmin (mm/vßng)
L-îng ch¹y dao ngang lín
2,08 0,78 0,52 1,36
nhÊt Snmax (mm/vßng)
C¸c lo¹i ren tiÖn ®-îc Quèc tÕ, Anh, M«®un vµ ren PÝt

Nh- vËy tõ b¶ng so s¸nh, ta thÊy m¸y tiÖn 1K62 lµ lo¹i m¸y
cã ®Æc tÝnh kü thuËt gÇn gièng víi m¸y ta thiÕt kÕ nhÊt.
fo ®ã, ta chän m¸y 1K62 lµm m¸y chuÈn ®Ó tham kh¶o
trong qu¸ tr×nh tÝnh to¸n thiÕt kÕ.







NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 2


c  
 


’      
1. XÝch tèc ®é quay cña trôc chÝnh :
XÝch nµy nèi tõ ®éng c¬ ®iÖn cã c«ng suÊt N = 1 (kW), sè vßng
quay n=1450 (vßng/phót), qua bé truyÒn ®ai thang vµo hép tèc
®é (còng lµ hép trôc chÝnh ) lµm quay trôc chÝnh VII .
L-îng di ®éng tÝnh to¸n ë hai ®Çu xÝch lµ :
n®/c (vßng/phót) cña ®éng c¬ m ntc (vßng/phót) cña trôc
chÝnh.
Tõ s¬ ®å ®éng ta vÏ ®-îc l-îc ®å c¸c ®-êng truyÒn ®éng qua c¸c
trôc trung gian tíi trôc chÝnh nh- sau:

li h p m a
¸ t
®- ê ng
t ruy Òn
ng hÞ ch
®- ê ng
q ua y
thuËn

t õ ®é ng

®- ê ng t ru yÒn
t è c ®é t hÊp

®- ê ng
t ruy Òn t èc
®é c ao

p XÝch tèc ®é cã ®-êng truyÒn quay thuËn vµ ®-êng truyÒn


quay nghÞch.
p Mçi ®-êng truyÒn tíi trôc chÝnh ®Òu t¸ch ra lµm 2 ®-êng
truyÒn kh¸c
p §-êng truyÒn trùc tiÕp tíi trôc chÝnh cho ta tèc ®é cao
p §-êngtruyÒn tèc ®é thÊp ®i tõ trôc IV-V-VI-VII ph-¬ng tr×nh
xÝch ®éng biÓu thÞ kh¶ n¨ng biÕn ®æi tèc ®é cña m¸y
ÅÅ ÅÅ
Å   ÅÅ
  (V) (VI)

  
 Å  
Å  
NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 3
c  
 

1450 (vßng/ph)(I) (II) (III) (IV)


(VII)
(®éng c¬) 
= n (vßng)
  
(trôc
chÝnh)  

Tõ ph-¬ng tr×nh trªn ta thÊy:


- §-êng tèc ®é cao vßng quay thuËn cã 6 cÊp tèc ®é:
2x3x1= 6
- §-êng tèc ®é thÊp vßng quay thuËn cã 24 cÊp tèc ®é:
2x3x2x2x1= 24
Thùc tÕ ®-êng truyÒn tèc ®é thÊp vßng quay thuËn chØ cã 18 tèc
®é ,v× gi÷a trôc IV vµ trôc VI cã khèi b¸nh r¨ng di tr-ît hai bËc cã
kh¶ n¨ng cho ta 3 tû sè truyÒn:
ÅÅ ÅÅ 
 A ¼
ÅÅ ÅÅ   
ÅÅ   
(IV)  (V) (VI) / Å  A  ¼ 

   ÅÅ  / trïng
 A ¼
     
 
 A ¼
 

Nh- vËy, ta cã 3 tØ sè truyÒn: 1, 1/4 , 1/16


/ ®-êng truyÒn quay thuËn tèc ®é thÊp cã: 2 3 3 = 18 cÊp tèc
®é
/ ®-êng truyÒn quay thuËn cã: 18 + 6 = 24 cÊp tèc ®é trong ®ã
cã 18 tèc ®é thÊp n1 n18 vµ 6 tèc ®é cao n19  n24.
Tuy nhiªn vÒ mÆt ®é lín th× n 18 = n19, do ®ã thùc tÕ m¸y tiÖn
1K62 cã 23 cÊp tèc ®é trªn trôc chÝnh.
3 tØ sè truyÒn: 1, 1/4 , 1/16 khi nghÞch ®¶o cho ta xÝch c¾t ren
khuyÕch ®¹i víi 3 tØ sè truyÒn: 1, 4/1 , 16/1.
§-êng truyÒn nghÞch cã t¸c dông ®¶o chiÒu quay trôc chÝnh víi
12 cÊp tèc ®é.
Å. XÝch ch¹y dao c¾t ren vµ tiÖn tr¬n:
a) XÝch c¾t ren:
M¸y tiÖn 1K62 cã kh¶ n¨ng c¾t ®-îc 4 lo¹i ren: ren Quèc tÕ, ren
Anh, ren Module vµ ren Pitch.
L ®å cÊu tróc ®éng häc cña m¸y 1K62


 
 

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 4


c  
 

Ph-¬ng tr×nh c¾t ren:


1(vßng) iCd iTT ic s iGb (tv = 12) = tP (mm)
(trôc chÝnh)
trong ®ã i Cd : tØ sè truyÒn cè ®Þnh
iTT : tØ sè truyÒn thay thÕ
ic s : tØ sè truyÒn c¬ së (tØ sè truyÒn trªn khèi Noãc t«n)
iGb : tØ sè truyÒn gÊp béi
tV : b-íc cña trôc vÝt me
tP : b-íc c¾t ren
 C¾t ren Quèc tÕ:
 Å
/ iCd =
 Å
Å 
/ iTT =
 
/ Khèi b¸nh r¨ng Noãc ± ton chñ ®éng:
Å
/ ic s = ©

 Å

 Å Å   © Å
/ 1(vßng)D D D D D D D iGb (tV = 12) = tP
 Å    Å
 C¾t ren Anh:
 Å
/ iCd = D
 
Å 
/ iTT = D
 
/ Khèi b¸nh r¨ng Noãc ± ton bÞ ®éng:
 Å
/ ic s = D
© Å

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 5


c  
 

 Å Å   Å  Å
/ 1(vßng) D D D D D D iGb (tV = 12) =
   
tP © Å Å 

 C¾t ren Module:


 Å
/ iCd = D
 Å

 
/ iTT =  D 

/ Khèi b¸nh r¨ng Noãc ± ton chñ ®éng:


© Å
/ ic s =  D Å
 Å  
/ 1(vßng) D D D D D  © D Å D iGb ( tV = 12) = tP
 Å    Å
 C¾t ren Pitch:
 Å
/ iCd =  D Å

 
/ iTT = D
 

/ Khèi b¸nh r¨ng Noãc ± ton bÞ ®éng:


 Å
/ ic s = D
© Å

 Å    Å  Å
/ 1(vßng) iGb (tV = 12) = tP
 Å   © Å Å 
 C¾t ren khuyÕch ®¹i:
Ph-¬ng tr×nh c¾t ren khuyÕch ®¹i:
 

(vßng)  ÅÅ  
1 iTT ic s iGb (tV = 12) = tP
(Trôc chÝnh Å
)   
 ÅÅ
  
—Å D  D   Å
—
— D  D   
—Å  ÅÅ —
/ iKd = —

— / trïng / i = 2 , 8 , 32
 Kd

— D   —
D 
—Å ÅÅ  —

—
NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 6

— D  
D  Å
—Å ÅÅ ÅÅ
c  
 

 TiÖn ren chÝnh x¸c:


TiÖn ren chÝnh x¸c yªu cÇu xÝch truyÒn ng¾n nhÊt.
§-êng truyÒn sÏ ®i nh- sau:
Trôc chÝnh (VI) ± VII ± VIII ± iTT ± IX ± (C2) ± XI ± (C3) ± XIV ± (C5)
— XVI ± vÝt me (tV = 12)
V× vËy khi tiÖn ren chÝnh x¸c ta ph¶i tÝnh i TT

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 7


c  
 

XÝch tiÖn tr¬n:


Ph¬ng tr×nh xÝch tiÖn tr¬n:
Å Å     
1(vßng) iCd i TT ic s iGb (XIV) D D D D =
 Å Å  Ô
S
S : l-îng ch¹y dao (mm/vßng)
  !   
 " #$ %   & ' 
:
XÝch tèc ®é cña m¸y tiÖn cã 23 tèc ®é: Z = 23
C«ng béi:  = 1.26
Sè vßng quay theo tiªu chuÈn: nMin = 12.5 (vßng/ph)
nMax = 2000 (vßng/ph)
Sè vßng quay cña m«t¬: nMT = 1450 (vßng/ph)

M¸y 1K62 sö dông ph-¬ng ¸n:


Z = 2 3 [1 + (2 2 ± 1)]
[0] [1] [2] [3]
1 2 6
   6
a) Ph-¬ng ¸n thø tù:

cå thÞ l-íi kÕt cÊu

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 8


c  
 

Tõ ®å thÞ l-íi kÕt cÊu, ta thÊy tèc ®é sè 18 trïng víi tèc ®é sè 19.
V× vËy m¸y 1K62 cã ®óng 23 cÊp tèc ®é.
b) Ph-¬ng ¸n kh«ng gian:

cå thÞ sè vßng quay

Tõ ®å thÞ sè vßng quay ta cã c¸c tû sæ truyÒn:



- Tõ trôc I- II : i1 = = 6


i2 = = 2

Å
- Tõ trôc II ± III : i3 = = 1/4

Å
i4 = = 1/2


i5 = =1

ÅÅ
- Tõ trôc III ± IV : i6 = = 1/6


i7 = =1

ÅÅ
- Tõ trôc IV ± V : i8 = = 1/6


i9 = =1

Å
- Tõ trôc III ± VI : i10 = = 2


NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 9


c  
 


- Tõ trôc V ± VI : i11 = = 1/3

c) KÕt luËn :
C«ng thøc ®éng häc cu¶ m¸y 1K62
Ph-¬ng ¸n kh«ng gian ch¹y vßng: 2 3 2 2 1 = Z1
ch¹y t¾t : 2 3 1 = Z2
Ph-¬ng ¸n thø tù cña Z1 : 2 3 2 2
[0] [1] [2] [3]
1 2 6 12
Trong ®ã nhãm truyÒn cã 12 = 1,2612 = 16 > 8 kh«ng tho¶ m·n
®iÒu kiÖn max 8
Nªn ph¶i t¹o ra hiÖn t-îng trïng tèc ®é nh- sau :
Z1 thu hÑp = 2 3 2 2
[0] [1] [2] [3]
 1  2  6 6
Sè tèc ®é trïng: Zx = 12 ± 6 = 6
®-îc bï l¹i b»ng ®-êng truyÒn thø hai cã ph-¬ng ¸n kh«ng gian:
Z=2 3
[0] [1]
1 2
mµ l¹i cã hai tèc ®é n18 trïng n19 cho nªn m¸y chØ cã 23 tèc ®é.
!!! - «$()*
«µn xe dao sö dông bé truyÒn b¸nh r¨ng - thanh r¨ng cho viÖc
ch¹y dao däc, sö dông bé truyÒn vÝt me-®ai èc cho viÖc ch¹y dao
ngang.
§Ó ch¹y dao nhanh th× cã thªm 1 ®éng c¬ phô 1 (kW), n = 1410
(vßng/ph) qua bé truyÒn ®ai ± trôc tr¬n (XVII) ± (56/25) ± (ly hîp
C5 ®ãng) ± (XVI) ± vÝt me (tV = 12) / ch¹y dao nhanh.

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 10


c  
 

’ 
+ ,&,-
./+01 %2   
 ,34% 562#78  
]=23 ; nmin = 12,5 (vßng/ph) ; nmax = 2000 (vßng/ph)

1 - Chuçi sè vßng quay tu©n theo quy luËt cÊp sè nh©n:



C«ng béi:  = ” 
A



Å
Ta cã  =ÅÅ  Å
Å 
LÊy theo tiªu chuÈn ta cã:  = 1,26
n1 = nmin = 12,5 vg/ph
n2 = n1. 
n3 = n2.  = n1. 2
...................
n23 = n22.  = n1. 22
C«ng thøc tÝnh téc ®é c¾t:
 D D
V=  (m/ph)

Trong ®ã d- §-êng kÝnh chi tiÕt gia c«ng (mm)


n- Sè vßng quay trôc chÝnh (vg/ph)
Å - TÝnh sè h¹ng cña chuçi sè:
 Å
Ph¹m vi ®iÒu chØnh : Rn =A = =160
  Å

C«ng béi:  = 1,26
Sè cÊp tèc ®é: Z = 23
TrÞ sè vßng quay c¬ së thµnh lËp tõ trÞ sè vßng quay ®Çu
tiªn:
n1 = 12,5 (vg/ph)
n] = n1. ]-1
LÇn l-ît thay ] = 1  23 vµo ta cã b¶ng sau:

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 11


c  
 

©a cã b¶ng chuçi sè vßng quay :

Chuçi sè vßng quay tÝnh


Thø tù
to¸n
n1 12.5
n2 16
n3 20
n4 25
n5 31.5
n6 40
n7 50
n8 63
n9 80
n10 100
n11 125
n12 160
n13 200
n14 250
n15 315
n16 400
n17 500
n18 600
n19 800
n20 1000
n21 1250
n22 1600
n23 2000

92  2 : 
nmin/nmax = (1/4) i

i : Sè nhãm truyÒn tèi thiÓu


i = lg(n®c¬/nmin)/lg4 = 3,4

V× sè nhãm truyÒn lµ nguyªn nªn lÊy: i = 4


% & ' ;!.<=
C¸c ph-¬ng ¸n kh«ng gian : Z = 24x1
12x2
3x4x2
6x2x2
2x3x2x2

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 12


c  
 

fùa vµo sè nhãm truyÒn tèi thiÓu i = 4 ta lo¹i trõ c¸c ph-¬ng ¸n
kh«ng gian vµ lÊy ph-¬ng ¸n kh«ng gian lµ : Z = 2x3x2x2
C¸ch bè chÝ c¸c bé phËn tæ hîp thµnh xÝch tçc ®é bè trÝ theo
ph-¬ng ¸n hép tèc ®é vµ hép trôc chÝnh v× m¸y cã ®é phøc t¹p lín
(]=23) c«ng suÊt lín N=10 kw
a) fùa vµo c«ng thøc:
Z = p1. p2. p3. ....pj
pj : lµ tû sè truyÒn trong mét nhãm
Ta cã: Z = 24 = 2x2x3x2 = 2x2x2x3 = 3x2x2x2 = 2x3x2x2
Mçi thõa sè pj lµ 1 hoÆc 2 khèi b¸nh r¨ng di tr-ît truyÒn ®éng gi÷a
2 trôc liªn tôc
b) TÝnh tæng sè b¸nh r¨ng cña hép tèc ®é theo c«ng thøc:
S] = 2(p1+p2 +p3+...pj)
- ph-¬ng ¸n kh«ng gian 2x2x2x3 cã
S] = 2(2+2+2+3) = 18
- ph-¬ng ¸n kh«ng gian 3x2x2x2 cã
S] = 2(2+2+2+3) = 18
- ph-¬ng ¸n kh«ng gian 2x3x2x2 cã
S] = 2(2+2+2+3) = 18
- ph-¬ng ¸n kh«ng gian 2x2x3x2 cã
S] = 2(2+2+2+3) = 18
Ü - TÝnh tæng sè trôc cña ph-¬ng ¸n kh«ng gian theo c«ng
thøc:
Str = i +1 i- Sè nhãm truyÒn ®éng
Str = 4+1 = 5 trôc (pakg 2x2x3x2)
4 - TÝnh chiÒu dµi s¬ bé cña hép tèc ®é theo c«ng thøc:
L = 5 b + 5f
b : chiÒu réng b¸nh r¨ng
f : kho¶ng hë gi÷a hai b¸nh r¨ng vµ khe hë ®Ó l¾p c¬ cÊu g¹t
 - Sè b¸nh r¨ng chÞu m« men xo¾n ë trôc cuèi cïng:
PAKG : 3x2x2x2 2x2x2x3 2x2x3x2 2x3x2x2
Sè b¸nh r¨ng: 2 3 2 2
6 - C¸c c¬ cÊu ®Æc biÖt dïng trong hép : ly hîp ma s¸t, phanh
7 - LËp b¶ng so s¸nh ph-¬ng ¸n bè trÝ kh«ng gian
Ph-¬ng
¸n 3x2x2x2 2x2x3x2 2x3x2x2 2x2x2x3
YÕu tè so s¸nh
1.Tæng sè b¸nh r¨ng 18 18 18 18
S] 5 5 5 5
2. Tæg sè trôc S tr 19b + 18f 19b + 18f 19b + 18f 19b + 18f
3. ChiÒu dµI L 2 2 2 3
4. Sè b¸nh r¨ng Mmax ly hîp ma s¸t ly hîp ma s¸t ly hîp ma s¸t ly hîp ma s¸t
5. C¬ cÊu ®Æc biÖt

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 13


c  
 

× t luËn : Víi b¶ng so s¸nh trªn ta thÊy nªn chän PAKG 2x3x2x2
v×:
- Tû sè truyÒn gi¶m dÇn tõ trôc ®Çu tiªn ®Õn trôc cuèi. Nh-ng
ph¶i bè trÝ trªn trôc ®Çu tiªn mét bé ly hîp ma s¸t nhiÒu ®Üa vµ
mét bé b¸nh r¨ng ®¶o chiÒu
- Sè b¸nh r¨ng ph©n bè trªn c¸c trôc ®Òu h¬n PAKG 3x2x2x2
vµ 2x2x3x2
- Sè b¸nh r¨ng trªn trôc chÝnh lµ Ýt nhÊt.
fo ®ã ®Ó ®¶m b¶o tû sè truyÒn gi¶m tõ tõ ®ång ®Òu ,-u tiªn
viÖc bè trÝ kÕt cÊu ta chän PAKG 2x3x2x2
>! 
" ;!.++=
Sè ph-¬ng ¸n thø tù q = m! m - Sè nhãm truyÒn
Víi m = 4 ta cã q = 4!= 24
§Ó chän PATT hîp lý nhÊt ta lËp b¶ng ®Î so s¸nh t×m ph-¬ng ¸n
tèi -u
B¶ng so s¸nh c¸c ph- ng ¸n thø tù
TT Nhãm 1 TT Nhãm 2 TT Nhãm 3 TT Nhãm 4
2x3x2x 2 2x3x2x 2 2x3x2x 2 2x3x2x 2
[0] [1] [2] [3] 1 [1] [0] [2] [3] 2 13 [2] [0] [1] [3]  6 [3] [0] [1] [2]
1 7 19
 2 6 12 1 6 12 1 3  12 12 1 3 6
2x3x2x 2 2x3x2x 2 2x3x2x 2 2x3x2x 2
[0] [2] [1] [3] 1 [1] [2] [0] [3] 2 [2] [1] [0] [3]  6 [3] [1] [0] [2]
2 8 14 20
 4 2 12 4 1 12 2 1  12 12 2 1 6
2x3x2x 2 2x3x2x 2 2x3x2x 2 2x3x2x 2
[0] [3] [1] [2] 1 [1] [2] [3] [0] 2 [2] [3] [0] [1]  4 [3] [2] [0] [1]
3 9 15 21
8 2  4 4 12 1  8 1 2 12 6 1 2
2x3x2x 2 2x3x2x 2 2x3x2x 2 2x3x2x 2
[0] [1] [3] [2] 1 [1] [0] [3] [2] 3 [2] [0] [3] [1]  6 [3] [0] [2] [1]
4 10 16 22
 2 12 6 1 12 6 1 12  3 12 1 6 3
2x3x2x 2 2x3x2x 2 2x3x2x 2 2x3x2x 2
[0] [2] [3] [1] 1 [1] [3] [2] [0] 2 [2] [1] [3] [0]  4 [3] [1] [2] [0]
5 11 17 23
 4 12 2 8  4  1 2 12  1 12 2 6 1
2x3x2x 2 2x3x2x 2 2x3x2x 2 2x3x2x 2
[0] [3] [2] [1] 1 [1] [3] [0] [2] 2 [2] [3] [1] [0]  4 [3] [2] [1] [0]
6 12 18 24
8 4  2 8  1  4  8 2 1 12 4 2 1

’¸c ph- ng ¸n l-íi kÕt cÊu



1 2

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 14


c  
 

3 4

5 6

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 15


c  
 

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 16


c  
 

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 17


c  
 

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 18


c  
 

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 19


c  
 

hËn xÐt: qua b¶ng vµ c¸c ph-¬ng ¸n LKC trªn, ta thÊy c¸c
ph-¬ng ¸n ®Òu cã xmax > 8 nh- vËy kh«ng tho¶ m·n ®iÒu kiÖn
xmax =  i(p-1) 8
fo ®ã ®Ó chän ®-îc ph-¬ng ¸n ®¹t yªu cÇu ta ph¶i t¨ng thªm trôc
trung gian hoÆc t¸ch ra lµm hai ®-êng truyÒn .
Nh- vËy PATT: [0] [1] [2] [3] cã xmax = 1,2612 lµ nhá h¬n c¶ theo
m¸y chuÈn ®· chän th× ph-¬ng ¸n nµy lµ tèt h¬n, cã l-îng më ®Òu
®Æn vµ t¨ng tõ tõ , kÕt cÊu chÆt chÏ, hép t-¬ng ®èi gän, l-íi kÕt
cÊu cè h×nh rÎ qu¹t.
Cô thÓ: PAKG 2 x 3 x 2 x 2 (Ph-¬ng ¸n 1)
PATT [0] [1] [2] [3]
[x] 1 2 6 12

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 20


c  
 

§Ó ®¶m b¶o xmax 8 ta ph¶i thu hÑp l-îng më tèi ®a tõ xmax = 12


xuèng xmax = 6
fo thu hÑp l-îng më nªn sè tèc ®é thùc tÕ bÞ gi¶m. Ta cã sè tèc
®é thùc tÕ lµ:
Z1 = Z ± (l-îng më thu hÑp) = 24 ± 6 = 18
PATT b©y giê lµ: 2 3 2 2
[0] [1] [2] [3]
§Ó bï l¹i sè tèc ®é trïng v× thu hÑp l-îng më ta thiÕt kÕ thªn ®-êng
truyÒn tèc ®é cao (®-êng truyÒn t¾t), nã gièng nh- 1 hép tèc ®é
nhá cã 6 cÊp tèc ®é ®-îc l¾p thªm bªn c¹nh hép tèc ®é chÝnh.
PAKG ®-êng trruyÒn nµy lµ: Z2 = 2 x 3 = 6 tèc ®é
VËy lóc nµy PATT cã d¹ng:
Z = 2 3 [1 + (2 2 ±1)]
/ m¸y cã ®óng 23 cÊp tèc ®é.
©a cã l-íi kÕt cÊu cña m¸y nh- sau


>>? @ A62#78  
TrÞ sè vßng quay giíi h¹n no trªn trôc I ®-îc biÕn thiªn trong kho¶ng
no min U no U no max
TÝnh theo c¸c tû sè truyÒn lín nhÊt vµ tû sè truyÒn nhá nhÊt kÓ tõ
trôc chÝnh ®Õn trôc ®©ï tiªn:
 
n0min = nmax/ imaxi ; n0max = nmin/ imini
 

Trong ®è i- chØ sè biÓu thÞ nhãm truyÒn




î imaxi= imax1. imax2. . . imaxi




NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 21


c  
 

î imini= imin1. imin2. . . imini




Cã thÓ lÊy

imaxi= imax1. imax2. . . imaxi = 2


imini= imin1. imin2. . . i mini = 1/4


VËy no max = 12,5/(1/4)4 = 3200 vg/ph


no min = 2000/24 = 125 vg/ph
Nh- vËy giíi h¹n no biÕn thiªn trong kho¶ng 125 U no U 3200
 §Ó trôc vµ b¸nh r¨ng ®Çu vµo cña hép chÞu Mx kÝnh th-íc nhá
gän. Th-êng ®Æt no ë c¸c trÞ sè no lín. V× nh- vËy sÏ gÇn v¬Ý
n®c¬. H¬n n÷a no tíi nmin cña trôc chÝnh bao giê còng gi¶m
nhiÒu h¬n t¨ng
Gi¶ sö ta chän no= n19= 800 vg/ph
Khi ®ã i ®tr= no/ n®c¬.®= 800/1440.0,985 = 0,564
Theo m¸y chuÈn ta cã i ®tr = 145/260 = 0,56

©a vÏ ®-îc ®å thÞ vßng quay cña m¸y nh- sau


T c ® n c¬



>  +  * 62 B        *
%2   
1 - TÝnh nhãm truyÒn cè ®Þnh tõ trôc ®éng c¬ ® n trôc thø
nhÊt:
Ta cã: no = n®c¬. io. ® = 800

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 22


c  
 


/ io = = 0,584
 

a) TÝnh sè r¨ng cña nhãm truyÒn thø nhÊt
2
Theo c«ng thøc Zx = çK / Zx' = Z ± Zx
2 Ð 2

Trong ®ã: K: béi sè chung nhá nhÊt cña mäi tæng (f x + gx )


Z: Tæng sè r¨ng trong cÆp

Ta cã: i 1 = 1 = 1,261  / f1 + g1 = 51 + 39 = 90


i 2 = 2 = 1,262 = 1.59  / f1 + g1 = 56 + 34 = 60

/ K = 90
çmin n»m ë tia i 2 v× i 2 t¨ng nhiÒu h¬n i1. Khi ®ã b¸nh r¨ng Zmin n»m ë
tia thø 2 lµ b¸nh r¨ng bÞ ®éng (víi Z  17 / chän ZMin = 17)
Å Ð   D   
Ta cã: çmin =  Å
= = 0.5
Å ×  D 
/ çmin = 2 / Z = çK = 1 D 90 = 90 (r¨ng )
 
Z1 = çK = D  = 51 (r¨ng)
 Ð    
Z1' = Z - Z1 = 90 - 51 = 39 (r¨ng)

Å 
Z2 = çK =  = 56 (r¨ng)
Å Ð Å  Ð 
Z2' = Z2 ± Z2 = 90 ± 56 = 21 (r¨ng)
 
KiÓm tra tû sè truyÒn: i 1 = Z1/ Z1' = = 1.31; i2 = Z2/ Z2' =
 
= 1.65
 ë ®©y ta sö dông sè r¨ng t-¬ng ®èi lín Z = 90 lµ v× trªn trôc
cã sö dông ly hîp ma s¸t ®Üa cã kÝch th-íc ®Üa lín. V× vËy
ph¶i t¨ng kho¶ng c¸ch trôc b»ng c¸ch t¨ng sè r¨ng cña cÆp b¸nh
r¨ng ¨n khíp.

b) TÝnh sè r¨ng cña nhãm truyÒn thø hai:


  Å
Ta cã : i 3 = 
= 
= 0.4  / f3 + g3 = 21 + 55 = 76
  Å 
  Å
i 4= Å
= Å
= 0.63  / f4 + g4 = 29 + 47 = 18
  Å 

i5 = 1 / f 5 + g5 = 1 + 1 = 2
/ K = 72
çmin n»m ë tia i3 v× i 3 gi¶m nhiÒu h¬n i 4. Khi ®ã b¸nh r¨ng Zmin n»m
ë tia thø 2 lµ b¸nh r¨ng chñ ®éng

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 23


c  
 

    Å  
/ çmin =   
= <1
 D Å
LÊy çmin =1 / Z = çK = 1.72 = 72 (r¨ng)
 Å
Z3 = çK = D = 21 (r¨ng)
   Å  
Z3' = Z ± Z3 = 72 ± 21 = 55 (r¨ng)
 Å
Z4 = çK = D = 29 (r¨ng)
   Å  
Z4' = Z ± Z4 = 72 ± 28 = 47 (r¨ng)
 
Z5 = çK = D = 38 (r¨ng)
 Ð  
Z5'= Z ± Z5 = 72 ± 38 = 38 (r¨ng)
Å
KiÓm tra tû sè truyÒn: i 3 = Z3/ Z3' = = 0.38

Å
i4 = Z4/ Z4' = = 0,62


i5 = Z5/ Z5' = =1


c) TÝnh sè r¨ng cña nhãm truyÒn thø 3:


  ÅÅ
Ta cã: i6 = = = 0.25 = / f6 + g6 = 22 + 88 = 110
  Å 

(r¨ng)
/ Z6 = 22; Z6 = 88 (r¨ng)

 
i7 = 
= =1 / f7 + g7 = 45 + 45 = 90


(r¨ng)
/ Z7 = 45 = Z7 (r¨ng)
Ta chän 2 cÆp b¸nh r¨ng nµy cã module kh¸c nhau (m6  m7) v× ë
®©y cã sö dông b¸nh phanh. Víi sè r¨ng Z = 45 lµ ®ñ nhá ®Ó qu¸
tr×nh l¾p ®Æt vµ chØnh b¸nh phanh ®-îc dÔ dµng.

d) TÝnh sè r¨ng cña nhãm truyÒn thø 4:


  ÅÅ
Ta cã: i 8 = = = 0.25 = / f8 + g8 = 22 + 88 = 110
  Å 
 
i9 = 
=1= / f9 + g9 = 45 + 45 = 90
 

/ Z8 = 22; Z8 = 88 (r¨ng)
/ Z9 = Z9 = 45 (r¨ng)

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 24


c  
 

Ta chän 2 cÆp b¸nh r¨ng nµy gièng 2 cÆp b¸nh r¨ng trªn v× chóng
®ång bé gióp dÔ dµng trong chÕ t¹o.
e) TÝnh sè r¨ng cña nhãm truyÒn thø 5: (®-êng truyÒn trôc tiÕp
tõ trôc III tíi trôc VI:

Ta cã: i 10 = 2 = 1.59 

/ Z = 65 + 43 = 103
/ Z10 = 65; Z10 = 43 (r¨ng)
f) TÝnh sè r¨ng cña nhãm truyÒn thø 6:

 Å
Ta cã: i 11 = Å
= 0.63 
 
/ Z = 27 + 57 = 84
/ Z11 = 27; Z11 = 57 (r¨ng)
« - +  % C)*
DE  &F 4 % C)* 
Hép ch¹y dao thùc hiÖn c¸c chuyÓn ®éng nh-: ch¹y dao däc, ch¹y
dao ngang ®Ó cã thÓ c¾t ®-îc: bÒ mÆt trô tr¬n vµ c¸c lo¹i ren.
 Ren Quèc tÕ: t = 1  192 (mm) (b-íc ren)
 Ren Anh : n = 2  24 (ren/inch)
 Ren Module : n = (0.5  48)
 Ren Picth : fP = 1  96
L-îng ch¹y dao däc: Sd (mm/vg)
L-îng h¹y dao ngang: SNG (mm/vg)
Yªu cÇu kü thuËt vµ ®Æc ®iÓm hép ch¹y dao:
p Sè cÊp ch¹y dao ph¶i ®ñ
p Quy luËt ph©n bè l-îng ch¹y dao theo cÊp sè céng
p Ph¹m vi ®iÒu chØnh cña l-îng ch¹y dao s max- smin
p TÝnh chÊt cña l-îng ch¹y dao liªn tôc
p §é chÝnh x¸c cña l-îng ch¹y dao yªu cÇu chÝnh x¸c cao
p §é cøng v÷ng cña xÝch ®éng nèi liÒn trôc chÝnh vµ trôc kÐo
§Æc ®iÓm:
- C«ng suÊt truyÒn bÐ
p Tèc ®é lµm viÖc chËm
p Ph¹m vi ®iÒu chØnh tû sè truyÒn: 1,5 is 2,8; Rs max= 
 Ô
=
 Ô

Å

= 14


!! - + *  G  %2  
1 - S¾p x p b-íc ren ph¶i c¾t thµnh c¸c nhãm c¬ së vµ nhãm
khuy ch ®¹i:

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 25


c  
 

Sö dông häp ch¹y dao dïng c¬ cÊu noãct«n ®Ó c¾t ®-îc c¸c lo¹i
ren:
quèc tÕ, m«®uyn, anh, pitch.
+ Ren Quèc tÕ
Nhãm c¬ së : tp = 1 ± 1.25 ± 1.5 ± 1.75 ± 2 ± 2.5 ± 3 ± 3.5
± 4 ± 4.5 ± 5 ± 5.5 ± 6 ± 7 ± 8 ± 9 ± 10 ± 11 ± 12
Nhãm KhuÕch ®¹i: t p = 14 ± 16 ± 18 ± 20 ± 22 ± 24 ± 28 ± 32 ±
36 ± 40 ± 44 ± 48 ± 56 ± 64 ± 72 ± 80 ± 88 ± 96 ± 112 ± 128 ±
144 ± 160 ± 176 ± 192
+ Ren M«®uyn
Nhãm c¬ së : m = 0.5 ± 1 ± 1.25 ± 1.5 ± 1.75 ± 2 ± 2.25 ±
2.5 ± 3
Nhãm khuÕch ®¹i: m = 3.25 ± 3.5 ± 4 ± 4.5 ± 5 ± 5.5 ± 6 ± 6.5 ±
7 ± 8 ± 9 ± 10 ± 11 ± 12 ± 13 ± 14 ± 16 ± 18 ± 20 ± 22 ± 24 ± 26
± 28 ± 32 ±36 ± 44 ± 48
  
+ Ren Anh n = 2 ± 2.5 ± 3 ± 3 -3 -4±4 -5±6±
 Å Å
Å
6 - 7±8±9±

9.5 ± 10 ± 11 ± 12 ± 14 ± 16 ± 18 ± 20 ± 22 ± 24

+ Ren Pitch
Nhãm c¬ së : fp = 96 ± 88 ± 72 ± 64 ± 56 ± 48 ± 44 ± 40 ±
36 ± 32 ± 28 ± 24 ± 22 ± 20 ± 18 ± 16 ± 14 ± 12 ± 11 ± 10 ± 9 ±
8±7
Nhãm khuÕch ®¹i: f p = 6 ± 5 ± 4 ± 3 ± 2 ± 1

Qua c¸c ren tiªu chuÈn cÇn ph¶i c¾t, ta thÊy r»ng c¸c ren ®Òu
tu©n theo c¸c cÊp sè céng vµ c«ng sai thuéc cÊp sè nh©n.
Å - C¾t ren khuy ch ®¹i:
Tõ dÉy tiªu chuÈn c¸c b-íc ren: nh- ren Quèc tÕ, ta thÊy ë dÉy c¬
së chØ cã tíi tP = 12 (mm) trong khi ®ã yªu cÇu ph¶i c¾t tíi tP =
192 (mm). V× vËy cÇn cã ®-êng truyÒn c¾t ren khuyÕch ®¹i víi
c¸c tØ sè truyªn thÝch hîp ®Ó c¾t ®-îc ren cã t P = 1  192.
Ph-¬ng tr×nh c¾t ren khuyÕch ®¹i:
 
 ÅÅ ÅÅ  Å
1(vßng) 
(V)  (IV) (VII) (VIII) iTT ic s iGb
Å  
 
(tV = 12) = tP
(trôc chÝnh)
(mm)
    Å
Å ÅÅ   
NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 26
c  
 

/ ikd1 = =4

    Å
/ ikd 2 = =1
Å    

    Å
/ ikd3 = Å ÅÅ ÅÅ   = 16

    Å
/ ikd 4 = =4
Å ÅÅ   

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 27


c  
 

Ü - TÝnh to¸n c¸c tØ sè truyÒn c¾t c¸c lo¹i ren:

B¶ng xÕp ren

Ren module
Ren Quèc tÕ
tp (mm) m=  (mm)

- 1.5 3.25 6.5 - - 0.75 1.5
- 1.75 3.5 7 - - - 1.75
1 2 4 8 - 0.5 1 2
- 2.25 4.5 9 - - - 2.25
1.25 2.5 5 10 - - 1.25 2.5
- 2.75 5.5 11 - - - 2.75
1.5 3 6 12 - - 1.5 3

Ren Anh Ren Pitch


n=  fP = 
Å  Å  D 
- 3.25 6.5 13 48 24 12 6
1.75 3.5 7 14 56 28 14 7
2 4 8 16 64 32 16 8
2.25 4.5 9 18 72 36 18 9
2.5 5 10 20 80 40 20 10
2.25 5.5 11 22 88 44 22 11
3 6 12 24 96 48 24 12

Ph-¬ng tr×nh c¾t ren:


1(vßng) icd iTT ic s i Gb (tV = 12) = tP
(trôc chÝnh)
a) TÝnh to¸n tØ sè truyÒn gÊp béi: (iGb)
Nhãm gÊp béi ph¶i t¹o ra 4 tØ sè truyÒn víi  = 2.
Chän trong b¶ng xÕp ren quèc tÕ lµm vÝ dô (®èi víi nhãm c¬ së)
th× c¸c tØ
  
sè truyÒn nhãm gÊp béi lµ:

  Å

/ Víi Z = 4 = 2 2 2 2
/ cã 2 PATT: [0] [1] [1] [0]
/ PAKG: 1 2 2 1

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 28


c  
 

’¸c ph- ng ¸n l-íi kÕt cÊu

1 2

/ chän ph-¬ng ¸n 1 v× cã l-íi kÕt cÊu ph¸t triÓn theo h×nh dÎ qu¹t.
cå thÞ sè vßng quay

 TÝnh sè r¨ng cña c¸c cÆp b¸nh r¨ng truyÒn:


(-) Sè r¨ng nhãm truyÒn 1:
/ i1 =    / f 1 + g1 = 1 + 2 = 3
 Å
/ i2 = 1 = 3/3 / f2 + g2 = 3 + 3 = 6
/ K=6
V× i1 lµ tia gi¶m tèc nghiªng nhiÒu h¬n i 2
D     D   Å 
/ çMin =
 
 
 D D Å

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 29


c  
 

/ çMin = 9

/ Z = 9 6 = 54 (r¨ng)
 
/ Z1 = ç× ¼  ¼  (r¨ng)
 Ð  Ð Å
/ Z1 = Z ± Z1 = 54 ± 18 = 36 (r¨ng)
Å 
/ Z2 = Dç  D   Å (r¨ng)
Å  Å 
/ Z2 = Z2 = 27 (r¨ng)

(-) Sè r¨ng nhãm truyÒn 2:


 
/ i3 =  / f 3 + g3 = 1 + 4 = 5
Å 
/ i4 = 1 / f 4 + g4 = 1 + 1 = 2
/ K = 10
V× i3 lµ tia gi m tèc nghiªng nhiÒu h¬n i 4
D     D    
/ çMin =
 
 
 D  D  Å

/ çMin = 9

/ Z = 9 10 = 90 (r¨ng)
 
/ Z3 = ç× ¼  ¼  (r¨ng)
 Ð  Ð 
/ Z3¶= Z ± Z3 = 90 ± 18 = 72 (r¨ng)
 
/ Z4 = Dç  D    (r¨ng)
   
/ Z4¶= Z4 = 27 (r¨ng)

 V× ®Ó cã c¸c cÆp b¸nh r¨ng cïng module, ®ång thêi ®Ó ®¶m


b¶o cã kho¶ng c¸ch trôc phï hîp nh»m ®¬n gi¶n ho¸ viÖc chÕ
t¹o, gia c«ng vá hép còng nh- viÖc l¾p ®Æt vµ kiÓm tra sau
nµy.
/ ta kh«ng chän c¸c bé truyÒn nh- ®· tÝnh trªn ®©y.

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 30


c  
 

fùa vµo m¸y chuÈn ta chän c¸c bé truyÒn nh- sau:



/ i1 = ¼   / sai sè tØ sè truyÒn
i = (0.4 ± 0.5)/0.5 = -0.2

/ 20%
Å
/ i2 = ¼   / sai sè tØ sè truyÒn
i = (0.8 ± 1)/1 = -0.2

/ 20%

/ i3 = ¼  Å

/ sai sè tØ sè truyÒn
i = (0.3125 ± 0.25)/0.25 = 0.25 / 25%

/ i4 = ¼  Å
Å

/ sai sè tØ sè truyÒn
i = (1.25 ± 1)/1 = 0.25 / 25%
 
    
/ iGb = = ;

;1;
Å
Å 
 Å
/ tØ sè truyÒn gÊp béi vÉn ®¶m b¶o
/ sai sè tØ sè truyÒn trªn c¸c cÆp b¸nh r¨ng truyÒn kh«ng ¶nh
h-ëng tíi tØ sè truyÒn cÇn thiÕt kÕ.
/ lóc nµy ³cå thÞ sè vßng quay ³ cã d¹ng nh- sau:

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 31


c  
 

’ 
+ ,&, 3"  G  H&3*C/
M¸y míi ®-îc thiÕt kÕ lµ m¸y tiÖn v¹n n¨ng:
 Sè vßng quay trôc chÝnh lµ 1 dÉy:
nMin = 12.5 (vg/ph)
nMax = 2000 (vg/ph)
f·y sè vßng quay s¾p xÕp theo cÊp sè nh©n víi c«ng béi:  =
1.26
 L-îng ch¹y dao cña bµn xe dao còng ®-îc s¾p xÕp theo dÉy:
Sd Min / Sd Max : l-îng ch¹y dao nhá nhÊt vµ lín nhÊt
SNG Min / SNG Max : l-îng ch¹y dao ngang nhá nhÊt vµ lín nhÊt.
 ChiÒu s©u c¾t còng t-¬ng tù nh- vËy:
tMin / tMax
! - 2  A  , 3$# - C 

1 - X¸c ®Þnh ch ®é c¾t víi ®iÒu kiÖn nhá vµ lín nhÊt:


Theo kinh nghiÖm tÝnh S, t, v b»ng c¸c c«ng thøc sau:

tMax = D aA

§èi víi m¸y míi ®-îc thiÕt kÕ cã thÓ gia c«ng ®-îc chi tiÕt cã ®-êng
kÝnh lín nhÊt: dMax = 400 (mm)
C = 0.7 : hÖ sè ®èi víi thÐp
/ tMax = ’ D   ¼  D Å  ¼   (mm)
 ChiÕu s©u c¾t nhá nhÊt:
/ tMin = (1/2  1/4)tMax = (0.74  0.37) (mm)
 L-îng ch¹y dao:
/ SMax = (1/3  1/7)tMax = (0.493  0.212) (mm/vg)
/ SMin = (1/5  1/10)SMax = (0.0986  0.0212) (mm/vg)
 VËn tèc c¾t:

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 32


c  
 


/ vMin = 


    

 
/ vMax =   
 

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 33


c  
 

/2 DA ’ I" + JK+*+ JL#$M'


M(+ JL/
1. X¸c ®Þnh lùc t¸c dông trong truyÒn dÉn .
_ C¸c lùc t¸c dông bao gåm : Lùc c¾t , lùc ch¹y dao ( lùc kÐo bµn dao) ,
lùc c¶n , lùc ma s¸t, lùc qu¸n tÝnh .
_ Ta quan t©m chñ yÕu ®Õn lùc c¾t vµ lùc ch¹y dao.
a. Lùc c¾t .
* S¬ ®å

P
]

P
y
P
x

©
_ Tõ s¬ ®å c¾t ta cã lùc c¾t tæng hîp m lµ tæng cña c¸c lùc thµnh phÇn
© © ©
 , , ]
© © © ©
m = Ð Ð ]
* TÝnh ¸p lùc thµnh phÇn t¸c dông lªn ph«i vµ c¸c c¬ cÊu chÊp hµnh
theo ph-¬ng ph¸p nguyªn lý c¾t
Tõ c«ng thøc©
ë b¶ng
©
II.1
©
ta cã :

 =
 =
] = C.t  . 
Trong ®ã : C - lµ hÖ sè kÓ ®Õn ¶nh h-ëng cña tÝnh chÊt vËt liÖu
gia c«ng
t : lµ chiÒu s©u c¾t (mm)
S : l-îng ch¹y dao (mm/vßng)
_ §Ó tÝnh ®-îc lùc c¾t ta ph¶i chän chÕ ®é c¾t thö theo t¶i träng vµ
c«ng suÊt
+ Thö theo t¶i träng
Chi tiÕt cã : ®-êng kÝnh w(ÔÔ) ; l = 200 (mm); H« = 207 ; ThÐp
45 ; fao P18 ; n = 10 (v/ph) ; S = 1,4 (mm/vßng) ; t = 6 (mm).
VËy theo c«ng thøc ©
:

] = C.t  .  = Å. ., .   , (N)
©
 = C.t  .  = Å. ., .  ¼  . (N)

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 34


c  
 
©

 = C.t  . 
=  . .Å
., .    (N)
+Thö theo c«ng suÊt
Cho chi tiÕt cã ®-êng kÝnh w  ; l = 350 (mm) ; thÐp 45 ; dao T15K6 ;
n = 400 (v/ph);
S = 0,39 (mm/vßng) ; t = 6 (mm)
T-¬ng tù trªn©ta cã :

] = C.t  .  = 4935 (N)
©
 = C.t  .  = 2626 (N)
©

 = C.t  .  = 2432 (N)
b. TÝnh lùc kÐo bµn m¸y Q (lùc ch¹y dao )
Q = K.Px + F
Trong ®ã : Px lµ thµnh phÇn lùc c¾t ph©n tÝch trïng víi ph-¬ng
ch¹y dao
K lµ hÖ sè xÐt ®Õn ¶nh h-ëng cña m« men lËt do Px
F lµ lùc ma s¸t
F = f.(P] + G)
f = 0.15  0.18 LÊy f = 0.16
K = 1.15
G = 2500 (N) : träng l-îng phÇn dÞch chuyÓn
Q = 1,15.6945 + 0,16.(15444,6 + 2500 ) = 10858 (N)
Å. TÝnh m« men cña ®éng c¬ ®iÖn.
Khi m¸y tiÖn lµm viÖc, trong HT§ th× Mx cña ®éng c¬ c©n b»ng víi Mx
cña lùc c¾t g©y ra do ma s¸t .
a. Trong hép tèc ®é .

Mx®/c = U ' . m Ð  Ô .

¼

 m
Hay Mx®c = .ñ
½
Trong ®ã : Uo lµ tû sè truyÒn tæng céng .
Uk : tû sè truyÒn tõ cÆp cã ma s¸t tíi trôc chÝnh .
½ : hiÖu suÊt cña xÝch
Mxpc lµ m« men do lùc c¾t g©y ra , tÝnh theo c«ng thøc
Mxpc = P].d/2
P] : thµnh phÇn lùc c¾t tiÕp tuyÕn
f : ®-êng kÝnh vËt gia c«ng .
b. Trong hép ch¹y dao .

Mx   
Å
Trong ®ã d lµ ®-êng kÝnh vßng chia cña b¸nh r¨ng ¨n khíp víi thanh r¨ng.
+ Khi c¾t thö cã t¶i víi ®-êng kÝnh chi tiÕt d = 115 (mm) ; n = 40
(v/ph) ; P] =15444.6 (N)

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 35


c  
 

/ M  m =888087 (Nmm)

 
/ Mx®/c = . ¼ Å  (Nmm).
.  
+ Khi c¾t thö c«ng suÊt
d = 70 (mm) ; n = 400 (v/ph) ; P] = 4935 (N)

/ M  m = 4935. = 172725 (Nmm)

Å
 Å Å 
/ Mx®/c = .   (Nmm)
.  
/+  '6 N    /
1. X¸c ®Þnh c«ng suÊt cña ®éng c¬ truyÒn dÉn chÝnh .
C«ng suÊt cña ®éng c¬ gåm : N®c = Nc + No + Np
Nc ± c«ng suÊt c¾t
No ± c«ng suÊt ch¹y kh«ng
Np ± c«ng suÊt phô tiªu hao theo hiÖu suÊt vµ do nh÷ng
nguyªn nh©n ngÉu nhiªn ¶nh h-ëng tíi sù lµm viÖc cña m¸y
a. TÝnh c«ng suÊt c¾t .

].
Nc = (Kw)
.Å.,
Theo chÕ ®é c¾t thö c«ng suÊt th×
P] = 4935 (N)
. . ,. .
VËn tèc c¾t : V = ¼ ¼  , (m/ph)
 
 , .
/ Nc =  ,Å (Kw)
.Å.,
b . C«ng suÊt ch¹y kh«ng vµ c«ng suÊt phô , hai thµnh phÇn nµy rÊt
nhá nªn cã thÓ bá qua
VËy c«ng suÊt ®éng c¬ lµ
N®c = Nc = 7,23 (Kw)
+ Ta cã thÓ tÝnh c«ng suÊt ®éng c¬ gÇn ®óng theo c«ng thøc sau (v×
Nc =(70% ± 80%)N®c)

N®c = víi  = 0,7 ± 0,85
½
,Å
/ N®c = ¼ , (Kw)
,
Chän theo tiªu chuÈn ta ®-îc N®c = 10 (Kw)
Å. X¸c ®Þnh c«ng suÊt ch¹y dao b»ng Å ph-¬ng ph¸p
a. TÝnh theo tû lÖ víi c«ng suÊt ®éng c¬ chÝnh
N®cs = K.N®cv víi K = 0,04
/ N®cs = 0,04.9,03 = 0,36 (Kw)
b . TÝnh theo lùc ch¹y dao

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 36


c  
 

 
N®cs = (Kw)
Å   ½  

Trong ®ã : Vs ± tèc ®é quay cña dao
Vs = S.n = 0,39.400 = 156 (mm/vßng)
  - hiÖu suÊt chung cña c¬ cÊu ch¹y dao
  ,  ,Å lÊy   = 0,15
Q ± lùc kÐo
Q = 10858 (N)
.
/ N®c s =  , (Kw)
Å.  .,.,
Ü. LËp b¶ng tÝnh to¸n ®éng lùc häc
_ Víi HCf cña m¸y tiÖn ta lÊy nguån truúªn ®éng tõ trôc chÝnh , n  / coi
lµ ®Çu vµo .
_ C«ng suÊt ®Çu vµo cña ®éng c¬ N®c = 0,36 (Kw)
+ TÝnh  min ,  max : dùa vµo s¬ ®å ®éng
+ TÝnh n   :
 max
n   =  min . 
 min
Ntrôc = N®c. ½

MtÝnh = 71620.
  

d  ¼  Víi C = 100 (chän theo tiªu chuÈn)
  
_ HiÖu suÊt cña 1 sè bé truyÒn
- «¸nh r¨ng trô ½ = 0,98 - §ai thang ½ = 0,95
- æ l¨n ½ = 0,955 - Li hîp ma s¸t ½ = 0,8 ±
0,9
- « tr-ît ½ = 0,96 - VÝt me ®ai èc ½ = 0,7
- §ai th¼ng ½ = 0,96
a . TÝnh cho trôc IX
Å
 min = .  (v/ph)


= 1538,02 (v/ph)
 ax ,Å
n   =  in .  = .  Å , (v/ph)
 in
Ntrôc = N®c.  = 0,36 . 0,98 Å = 0,35 (Kw)
 ,
MtÝnh = 9,55.10 . = 9,55 . 10 .  ,ÅÅ. (Nmm)
   Å ,

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 37


c  
 

 ,
d  ¼ . = 100 .  ¼ Å, (mm)
   Å ,
Chän theo tiªu chuÈn ta ®-îc d = 25 (mm).

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 38


c  
 

T-¬ng tù tÝnh víi c¸c trôc X , XI , XII , XIII , XIV , XV ta ®-îc b¶ng sau .

Trôc  max  min n   Ntrôc MtÝnh     


(v/ph) (v/ph) (v/ph) (kw) 10 (Nmm(mm) (mm)
IX 1538,02 7 26,95 0,35 0,1224 23,5 25
X 1014,77 2,94 12,67 0,33 0,2487 29,6 30
XI 1014,77 2,94 12,67 0,3 0,2261 28,7 30
XII 2045,8 2,47 13,25 0,28 0,2018 27,6 30
XIII 2045,8 2,47 13,25 0,25 0,1802 26,6 30
XIV 1022,9 0,99 5,6 0,23 0,3922 34,5 35
XV 1406,5 1,24 7,2 0,215 0,285 31 30

>/+ 6
O 62 ,/
1 . TÝnh ®éng lùc häc b¸nh r¨ng th¼ng .
+ «¸nh r¨ng lµ mét lo¹i truyÒn ®éng chñ yÕu trong HT§ vµ HCf cña hÇu
hÕt c¸c m¸y c¾t kim lo¹i . Nguyªn nh©n háng chñ yÕu cña c¸c b¸nh r¨ng
ë ®©y lµ : Trãc v× mái líp mÆt r¨ng , mßn r¨ng , n¸t ®Çu r¨ng khi thay
®æi ¨n khíp, ®«i khi bÞ gÉy do mái hay qu¸ t¶i.
+ Trong m¸y c¾t kim lo¹i viÖc tÝnh ®éng lùc häc cña c¸c b¸nh r¨ng
kh«ng cÇn ph¶i x¸c ®Þnh sè r¨ng Z ( v× ®· tÝnh ë c¸c phÇn tr-íc ) mµ
chñ yÕu x¸c ®Þnh m«®uyn m . M«®uyn ®-îc x¸c ®Þnh theo søc bÒn
tiÕp xóc vµ søc bÒn uÊn , nh-ng ë ®©y ta chØ tÝnh theo søc bÒn tiÕp
xóc cßn søc bÒn uÊn chØ dïng ®Ó kiÓm nghiÖm .
* TÝnh m«®un theo søc bÒn tiÕp xóc . TÝnh cho mét cÆp b¸nh r¨ng
noãc t«ng cã Z = 36
Å
  «  » ñ s  .
Ô   . ¬ ¼ . . (mm)
 ­ ûW  ½ ñ.N  
Trong ®ã : N ± c«ng suÊt truyÒn cña b¸nh
r¨ng
N® - c«ng suÊt ®éng c¬
®iÖn (Kw)
N = N® . ½ = 0,28 (Kw)
½ - hiÖu suÊt tõ ®éng c¬ ®iÖn ®Õn b¸nh
r¨ng tÝnh
n- sè vßng quay nhá nhÊt cña b¸nh r¨ng nhá n = 2,47 (v/ph)

N = : víi d lµ ®-êng kÝnh b¸nh r¨ng N  = (0,7 ± 1,6 )
÷
lÊy N  =1,2
U ± tû sè truyÒn , víi sè r¨ng cña b¸nh r¨ng noãc t«ng Z = 36 th×
U=1
û  - øng suÊt tiÕp xóc .

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 39


c  
 

ûW  = (230 ] 260)H« hoÆc ûW  = (1750 ] 2100)HRC .


K ± hÖ sè t¶i träng
K® = 1,3 ± hÖ sè t¶i träng ®éng .
Ktt = 2 - hÖ sè tËp trung t¶i träng , phô thuéc vµo vËt
liÖu .
Kn = 1 - hÖ sè chu kú t¶i träng .
K = K® . Ktt . Kn = 2,6
Å
  «  »    Å, .,Å
/ Ô   . ¬ ¼ . .  ,
 ­ ½ .,Å Å,
LÊy m theo tiªu chuÈn ta ®-îc m = 2
* KiÓm nghiÖm theo søc bÒn uÊn
+ øng suÊt uÊn tÝnh theo chi tiÕt m¸y lµ:
Å.. . . .
W  
U ûW   Å 
  .  .Ô
 .÷
K  =   .  .  ¼ , .,.   ¼ , 
Å
Y   = 3,82 ; Y  = 1 ; Y  = 0,578
T = 201800 (N/mm ) Å

/   ¼ Å û  ¼ Å  / b¸nh r¨ng ®¶m b¶o ®iÒu kiÖn bÒn


uÊn .
* C¸c th«ng sè cña b¸nh r¨ng .
d = m.Z = 2.36 = 72 (mm)
d = d .cos ç = 72.cos20 = 67,6 (mm)
fe = d +2m = 72 + 2.2 = 76 (mm)
fi = d - 2,5m = 72 ± 2,5.2 = 67 (mm)
a  = 72 (mm)
m = 2 (mm)
Z = 36/36
Å . TÝnh søc bÒn cho c¬ cÊu vÝt me ®ai èc .
* X¸c ®Þnh lùc t¸c dông lªn trôc vÝt me
_ TÝnh theo lùc c¾t : Lùc t¸c dông lªn trôc vÝt me ®-îc x¸c ®Þnh khi c¾t
ren víi tiªu chuÈn sau .

t m = 12 (mm) ; S=  m = 0,4 (mm/vßng) ; b = 0,5 t m = 6

(mm); vËt liÖu lµ thÐp cã   =750 (N/mm Å )
§-êng kÝnh ren trung b×nh d  = 54 (mm)
+ Gãc n©ng cña ren
. m .Å
    = arctg    '
.  .
_ Lùc c¾t P = Cp .b .  

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 40


c  
 

_ Lùc kÐo khi tiÖn ren ®-îc tÝnh theo lùc c¾t. Lóc c¾t ren lùc c¾t ®-îc
tÝnh theo c«ng thøc tiÖn r·nh, lóc nµy lùc c¨t P] tiÕp tuyÕn víi vßng ren
vµ nghiªng mét gãc  ¼ 19  30
P  = P] . cos 
P 2 = P] . sin 
Víi P] = Cp .b  .  tra b¶ng ta ®-îc
/
]  Å. .,
 . 
  (N)
/
   . c s( ' )    (N)


 ¼  . sin( ' ) ¼ Å (N)




_ Lùc t¸c dông lªn trôc vÝt me.


Q =Kn . P 2 + f.( G + P  )
Kn = 1,15 lµ hÖ sè kÓ ®Õn t¸c dông cña m«men lËt
F = 0,18 lµ hÖ sè ma s¸t víi sèng tr-ît
G = 2500 (N) lµ träng l-îng cña phÇn dÞch chuyÓn
/ ¼ ,.Å Ð ,(Å Ð  ) ¼  , (N)
_ TÝnh vÝt me theo ®é bÒn mßn : Nh»m ®¶m b¶o ¸p suÊt trªn m¨t ren
trong ph¹m vi cho phÐp

§-êng kÝnh trung b×nh cña ren d  = 0,8 .
i.û

víi Q = 3791,4 (N) : lùc kÐo


i  , ] , víi vÝt me ta chän i = 2
û - ¸p suÊt cho phÐp trªn bÒ mÆt ren .
Víi vÝt me b»ng thÐp vµ ®ai èc b»ng ®ång th×
û = 3.10 (N/mm Å )
 ,
/ ÷  ¼ ,. ¼ ,Å (m)
Å..
Theo tiªu chuÈn ta chän vÝt me cã :
d = 44 (mm)
d = 31 (mm)
d  =37,5 (mm)
fiÖn tÝch mÆt c¾t ngang F = 11 ( mm Å )
Gãc n©ng cña ren trªn ®-êng kÝnh trung b×nh :
m Å
    ¼   = 5,8 
.÷  ,. ,
Gãc ma s¸t trªn ren :   
HiÖu suÊt cña c¬ cÊu truyÒn ®éng .
 (,  )
½   ,
 (  ) (,    )
_ KiÓm nghiÖm ®é bÒn cña vÝt me .

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 41


c  
 

Å
   
W    Å    U ûW
   
W  . 
Trong ®ã øng suÊt cho phÐp ûW     (N/mm Å )
 
Víi   - giíi h¹n ch¶y cña vËt liÖu .
   ,
Mx = Q .   ,.  ,.  (Nmm)
Å Å
Å
  . ,.  
/ W   . ( ,) Å       (N/mm Å )
   
_ KiÓm nghiÖm theo ®é cøng .
. 
Sai sè c¸c b-íc ren do kÐo nÐn lµ :   s U û
.
[  ] - sai sè b-íc ren cho phÐp = 0,006 (mm)
 ,.Å

 = s  ,Å U , ®ñ ®é cøng v÷ng
Å,. .
_ KiÓm nghiÖm vÝt vÒ ®é æn ®Þnh .
§èi víi vÝt me dµi chÞu nÐn th× lùc kÐo tíi h¹n tÝnh theo c«ng thøc ¬le
®Ó tÝnh t¶i träng giíi h¹n .
 Å ..
 
Ö. Å
.  .
J=   ,.  (mm  ).
 
L = 1500 (mm) chiÒu dµi lµm viÖc vÝt me
Ö  Å ( vÝt ®-îc ngµm mét ®Çu vµ mét ®Çu tù do )
 Å .Å,.  .,. 
/    Å,Å (N)
Å. Å

/  ë ®©y F = Q

Å,Å
/   Å,   (Å, ] ) ®iÒu kiÖn æn ®Þnh ®-îc ®¶m
 ,
b¶o .
Ü . TÝnh trôc trung gian .
+ TÝnh trôc trung gian XIV trong nhãm gÊp béi .
+ ChiÒu réng b¸nh r¨ng chän s¬ bé b = 25 (mm)
+ ChiÒu réng miÕng g¹t f1 = ( 8 ± 12 ) (mm)
+ Kho¶ng c¸ch an toµn ®Ó g¹t miÕng g¹t vµo , ra ¨n khíp f2 = ( 2 ± 3 )
(mm)
+ ChiÒu réng r·nh tho¸t dao khi xäc r¨ng f3 = ( 4 ± 6 ) (mm)
* TÝnh s¬ bé chiÒu dµi trôc .
L = 8.b +f1 + 7.f2 + 2.f3 = 8.25 + 12 + 7.2 + 2.5 = 236 (mm)

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 42


c  
 

* TÝnh lùc t¸c dông lªn trôc .


- C«ng suÊt trªn trôc XIV : N = 2,23 (Kw)
- Sè vßng quay cña trôc : n   = 5,6 (v/ph)
- M« men xo¾n : T = 392200 (Nmm)
- §-êng kÝnh s¬ bé : d = 34,5 (mm)
+ Trªn trôc XIV cã 2 b¸nh r¨ng lµ : Z1 = 60 ; Z2 = 72 lµ b¸nh r¨ng
th¼ng
/ d  ¼ Ô.  ¼ Å.  ¼ Å (mm)
/  Å  Ô. Å Å. Å   (mm)
+ c¸c lùc t¸c dông lªn trôc gåm lùc vßng Ft , vµ lùc h-íng t©m Fr
Å Å.ÅÅ
 ¼ ¼ ¼  (N0
÷ Å
Å Å.ÅÅ
Å ¼ ¼ ¼  (N)
ց 
/     .ç   . Å   Å  (N)
/ Å ¼  Å . ¼  . Å  ¼ Å (N)
+ TÝnh ph¶n lùc t¹i c¸c gèi ®ì A , «
c       .Å   .  Å .  
” Å  . Ð Å.
   ¼ ¼  (N)
Å
/         Å  Å     Å   (N)
c      .    . Å  Å .   
.Å  Ð .Å
   ¼ ¼   (N)
Å
/   ¼   Ð  Å ”  ¼ Å  Ð Å ”   ¼  (N)
+ «iÓu ®å m« men nh- h×nh vÏ
* TÝnh m« men uÊn t-¬ng ®-¬ng t¹i c¸c mÆt c¾t C , f
- t¹i mÆt c¾t C M  = Å Å    Å  , .ÅÅ Å  . 
(Nmm)
- T¹i mÆt c¾t f      Å  Å Å  , .ÅÅ Å   . 
(Nmm)

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 43


c  
 

4 . TÝnh li hîp siªu viÖt .


§Ó t¨ng n¨ng suÊt trong qu¸ tr×nh chuyÓn ®éng cña m¸y lµ ch¹y kh«ng
vµ ch¹y lµm viÖc, th× ng-êi ta ®-a vµo m¸y mét c¬ cÊu ®Æc biÖt gäi lµ
li hîp siªu viÖt .
C¬ cÊu li hîp siªu viÖt trong xÝch ch¹y dao nhanh , ®éng c¬ ®iÖn ch¹y
dao vµ ®éng c¬ ®iÖn chÝnh ®Òu truyÒn chuyÓn ®éng tíi cïng mét c¬
cÊu chÊp hµnh ®ã lµ trôc tr¬n . Tèc ®é 2 ®-êng truyÒn kh¸c nhau, nÕu
kh«ng cã c¬ cÊu ph©n t¸ch chuyÓn ®éng sÏ lµm trôc tr¬n xo¾n gÉy .

Tõ ®éng

tõ ®éng c¬ ch¹y dao


nhanh

* Nguyªn lý lµm viÖc .


ChuyÓn ®éng tõ ®éng c¬ chÝnh truyÒn vµo vá ngoµi cña c¬ cÊu theo
chiÒu quay n1 vµ viªn bi bÞ kÑp vµo gi÷a mÆt trong cña vá víi mÆt låi
tõ ®ã truyÒn chuyÓn ®éng quay tõ vá vµo lâi tíi trôc tr¬n XVI lµm cho
trôc quay cïng chiÒu víi n2 . NÕu vá ngoµi quay ng-îc chiÒu n1 th×
kh«ng truyÒn ®éng
* TÝnh to¸n li hîp siªu viÖt .

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 44


c  
 

Khi li hîp lµm viÖc , ®iÒu kiÖn chñ yÕu ®Ó con l¨n li hîp th¨ng b»ng lµ
c¸c thµnh phÇn lùc R1 , R2 ph¶i n»m trªn mét ph-¬ng vµ ng-îc chiÒu
nhau ®Ó con l¨n tù h·m qua vá vµ lâi li hîp
§iÒu kiÖn cÇn thiÕt ç U Å min (  i : gãc há hÊt gi÷a 2 gãc a
s¸t )

È , È Å : gãc ma s¸t
È ¼  
È Å ¼   Å
f1 , f2 - c¸c hÖ sè ma s¸t tr-ît gi÷a con l¨n víi vá vµ lâi cña li
hîp .
Ta cã cos cos(ÅÈ min )
Ð÷
cos(ÅÈ min ) KÝch th-íc f , a chän tr-íc .
”÷
. cos(ÅÈ min ) ”  Ð
/÷ ¼
 Ð cos(ÅÈ min ) Å. cosÅ (È min )

§Ó li hîp lµm viÖc tèt ta lÊy ¼ ,  ,
ÅÈ min
ChiÒu dµi con l¨n L > 1,5d ®Ó con l¨n kh«ng bÞ xoay quanh
®-êng kÝnh trôc cña con l¨n .
* TÝnh øng suÊt tiÕp xóc
( ” ÷ ) .    
max ¼ ,. ¼ ,.  ” 
. .÷  ÷ 
ç = 2,1.10  MN/mm Å - M«®uyn ®µn håi cña thÐp .
. 
max Å ¼ ,. .

Ô , lµ øng suÊt tiÕp óc gi÷ con l¨n víi vá vµ lâi.
, Ô Å

M«Ôen truyÒn dÉn cñ c¬ cÊu li hîp siªu viÖt .

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 45


c  
 

M = f.Z.N.f/2
Å Å
N = =
 .. ç
. .
Å
Trong ®ã Z lµ sè con l¨n
Å
§Ó ®¶m b¶o N¶= th×
max Å max
ç
..
Å
sin( / Å) sin 
  ¼ È ( / Å) ¼ ¼ ¼ ,
cos( / Å) cos 
lÊy f = 0,09
Theo m¸y chuÈn : f = 60 (mm) ; a = 36 (mm)
Ð
d  ” ; È min ¼   '
Å. cosÅ È min

     , (mm)
Å.,
L = 1,5.11,6 = 17,3 (mm)
Å.,
/ '   , (N)
. .,
thay vµo c«ng thøc tÝnh q max ta ®-îc :
max  , (  / ÔÔ Å )
Ô Å  (  / ÔÔ Å )
/ max Å Ô·  trong ®ã Ô· Å  (  / ÔÔ Å ) û   ] Å
(N/mm)
VËy li hîp ®¶m b¶o ®iÒu kiÖn lµm viÖc .

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 46


c  
 

/+ ,&,  2  & :


! . hiÖm vô chung .
HÖ thèng ®iÒu khiÓn HCf cã nhiÖm vô thay ®æi c¸c c¬ cÊu
truyÒn ®éng trong hép ch¹y dao ®Ó c¾t ®-îc c¸c läai ren kh¸c
nhau . Qu¸ tr×nh thay ®æi c¸c ®-êng truyÒn th«ng qua viÖc ®ãng
më c¸c li hîp. Tham kh¶o m¸y T620 ta bè trÝ 2 nhãm tay g¹t I vµ II
®Ó thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô trªn .
Nhãm I : NhiÖm vô thay ®æi c¸c b-íc ren khi c¾t mçi lo¹i ren .
thay ®æi vÞ trÝ ¨n khíp cña b¸nh r¨ng Z = 36 ¨n khíp víi 1 trong 8
b¸nh r¨ng cña bé noãc t«ng ®Ó thùc hiÖn c¸c b-íc ren . Thay ®æi
vÞ trÝ cña khèi b¸nh r¨ng di tr-ît Z = 18 , Z = 27 tªn trôc XIII vµ
Z=60,Z=72 trªn trôc XV®Ó thùc hiÖn c¾t c¸c b-íc ren gÊp béi .
Nhãm II : Sö dông ®Ó thay ®æi truyÒn ®éng khi c¾t c¸c lo¹i ren
kh¸c nhau theo yªu cÇu . Nhãm II cã nhiÖm vô sau :
+ VÞ trÝ tiÖn ren quèc tÕ vµ ren m«®uyn
+ VÞ trÝ tiÖn ren Anh vµ ren PÝt
+ VÞ trÝ tiÖn ren chÝnh x¸c
+ VÞ trÝ tiÖn ren mÆt ®Çu
+ VÞ trÝ tiÖn tr¬n
§Ó thùc hiÖn c¸c yªu cÇu trªn , nhãm II ph¶i ®iÒu khiÓn sù ¨n
khíp ra vµo cña 4 li hîp : M2 , M3 , M4 , M5 vµ b¸nh r¨ng di tr-ît trªn
trôc XI cã Z= 35 .
Nh- vËy nhãm I vµ nhãm II kh«ng thÓ ®iÒu khiÓn thay thÕ cho
nhau , do ®ã c¾t mét lo¹i ren ph¶i dïng 2 tay g¹t .
!! . CÊu t¹o vµ nguyªn lý
Sö dông hÖ thèng cam thïng trong hép ch¹y dao
- Cam 1 : §iÒu khiÓn li hîp M2 vµ khèi b¸nh r¨ng Z35 , Z28 , Z35
- Cam 2 : §iÒu khiÓn li hîp M3 , M4
- Cam 3 : §iÒu khiÓn li hîp M5

NhiÖm vô cña hÖ thèng cam thïng lµ ®iÒu khiÓn c¸c li hîp M2 ,


M3 , M4 , M5 vµ khèi b¸nh r¨ng A (khèi b¸nh r¨ng di tr-ît ) ®Ó c¾t

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 47


c  
 

c¸c lo¹i ren theo yªu cÇu . øng víi mçi läai ren cã 1 vÞ trÝ g¹t , theo
®-êng truyÒn ®éng hoÆc theo ®-êng ren cïng lo¹i.
1. Ph©n tÝch c¸c ®-êng truyÒn ®éng khi c¾t c¸c lo¹i ren, tõ
®ã ta rót ra c¸c vÞ trÝ kh¸c nhau cña khèi li hîp MÅ , MÜ , M4 ,
M .
+ Khi c¾t ren m«®uyn , khèi b¸nh r¨ng noãc t«ng chñ ®éng .
XÝch truyÒn ®éng tõ trôc X qua M2 vµo trôc XII vµo khèi noãc
t«ng qua tû sè truyÒn ( Zn/36 x 25/28 ) xuèng trôc XI qua M3 ®Õn
trôc XIII , lªn trôc XIV qua tû sè truúªn cña nhãm gÊp béi ®Õn trôc
XV qua M5 vµo vÝt me . Tõ ®ã rót ra vÞ trÝ g¹t sau :
M2 ± tr¸i M4 ± tr¸i
M3 ± ph¶i M5 ± ph¶i
+ Khi c¾t ren Anh vµ ren PÝt , khèi b¸nh r¨ng noãc t«ng bÞ ®éng
. XÝch truyÒn ®éng tõ trôc X qua (35/28 x 28/35 ) tíi trôc XI qua tû
sè truyÒn ( 28/35 x 36/Zn ) ®Õn trôc XII qua M4 g¹t ph¶i qua
35/28 tíi trôc XIV qua nhãm gÊp béi tíi M5 vµo vÝt me . C¸c vÞ trÝ
g¹t nh- sau :
M2 ± ph¶i M3 ± ph¶i M5 ± ph¶i
A ± tr¸i M4 ± ph¶i
+ Khi c¾t ren chÝnh x¸c , ®©y lµ ®-êng truyÒn ®éng ng¾n nhÊt
. XÝch truyÒn ®éng tõ trôc X qua M2 tíi trôc XII Qua M4 tíi trôc XV
qua M5 vµo vÝt me . C¸c vÞ trÝ g¹t nh- sau :
M2 ± tr¸i A ± ph¶i M4 ± gi÷a
M3 ± ph¶i M5 ± ph¶i
+ Khi tiªn ren mÆt ®Çu th× ®-êng truyÒn ®éng gièng nh- tiÖn
ren quèc tÕ , chØ kh¸c lµ vµo trôc XV , kh«ng nèi vµo trôc vÝt me
mµ qua cÆp b¸nh r¨ng 28/56 , qua li hîp siªu viÖt vµo trôc XVI .
C¸c vÞ trÝ g¹t lµ :
M2 ± tr¸i A ± ph¶i M4 ± tr¸i
M3 ± ph¶i M5 ± gi÷a
Khi tay g¹t quay 1 vßng th× thùc hiÖn c¾t ®-îc c¸c lo¹i ren . fo
®ã mÆt sè cña tay g¹t cã 5 vÞ trÝ øng víi 5 lo¹i ren ®· xÐt .
ThiÕt lËp quan hÖ cña gãc quay tay g¹t vµ c¸c vÞ trÝ g¹t cña li
hîp sÏ ®-îc c¸c ®-êng cam khai triÓn vµ x¸c ®Þnh ®-îc l-îng n©ng
cña r·nh cam.

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 48


c  
 

Gãc Lo¹i ren CamI (M2) CamII CamIII CamIV


qua c¾t (M3) (M4) (M5)
y VÞ §-ên VÞ §-ên VÞ §-ên VÞ §-ên
Tay trÝ g trÝ g trÝ g trÝ g
g¹t tay khai tay khai tay khai tay khai
g¹t triÓn g¹t triÓn g¹t triÓn g¹t triÓn
cam cam cam cam
 Qu«c tÕ ± m« T P T P
Å  ®uyn P P P P
  Anh ± PÝt T T G P
Å  Ren chÝnh T P T T
Å  x¸c T P T G
  Ren mÆt T P T P
®Çu
TiÖn tr¬n
Quèc tÕ ± m«
®uyn
* TÝnh ®é n©ng cña cam .
+ Cam I : Theo vÞ trÝ cña m¸y , ®é g¹t yªu cÇu cña b¸nh r¨ng lµ
25 (mm), tû sè truyÒn cam I = 1 nªn ®é n©ng cña cam I lµ X=
25/2 = 12,5 (mm) .
+ Cam II : §é g¹t yªu cÇu lµ 18 (mm) , tû sè truyÒn cña cam II = 1
nªn ®é n©ng cña cam II lµ
X = 18/2 = 9 (mm)
+ Cam III : ®é g¹t yªu cÇu lµ 20 (mm) , tû sè truyÒn lµ 120/50 =
2,4 , ®é n©ng cña cam III lµ
X = 20/2,4 = 8,3 (mm)
+ Cam IV : §é g¹t yªu cÇu lµ 15 (mm) , tû sè truyÒn cam IV = 1 ,
nªn ®é n©ng cña cam IV lµ
X = 15/2 = 7,5 (mm)
* C¸c kÝch th-íc cña cam .
fcam = 50 (mm) ; f conl¨n = 12 (mm) ; b=f
cl¨n + 1 = 12 + 1 =13 (mm)
®-êng kÝnh chèt d = 10 (mm)
b¸n kÝnh gãc l-în cña r·nh cam r = Rcl¨n + 0,5 = 6 + 0,5
= 6,5 (mm)
* KiÓm tra ®iÒu kiÖn lµm viÖc cña cam .
   ” 
N  , / N  

. Å
/ ç   / ç   
Å.. Å

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 49


c  
 

§¶m b¶o ®iÒu kiÖn ç U    N

Con
l¨n
Chè
t

Å . HÖ thèng ®iÒu khiÓn nhãm c¬ së vµ nhãm gÊp béi .


a . §iÒu khiÓn nhãm c¬ së .
KÐo tay g¹t ra th«ng qua ®ßn bÈy m , thanh n vµ hÖ thèng r·nh
cam A cÇn g¹t chèt T lµm cho khèi ®Öm f ®-îc lïi ra khái vÞ trÝ ¨n
khíp víi khèi noãc t«ng . TiÕp theo quay tay g¹t ®i 1 gãc nhÊt
®Þnh th«ng qua chèt S vµ ngµm råi qua thanh R lµm cho khèi
b¸nh ®Öm ®i chuyÓn däc ®Ó vµo vÞ trÝ chuÈn bÞ ¨n khíp víi 1
trong 8 b¸nh r¨ng cña khèi noãc t«ng mµ ta muèn ®iÒu chØnh .
Trªn tay g¹t cã 8 vÞ trÝ x¸c ®Þnh b»ng c¸c lç chèt t-¬ng øng víi
thanh r¨ng noãc t«ng cuèi cïng ®Èy tay g¹t vµo . Qu¸ tr×nh xÈy ra
ng-îc khi kÐo lµm cho khèi f ¨n khíp víi b¸nh r¨ng cña khèi noãc
t«ng .
b. §iÒu khiÓn nhãm gÊp béi .
Muèn ®iÒu khiÓn chØ viÖc quay tay g¹t ®Õn nh÷ ng vÞ trÝ thÝch
hîp . Khi quay th«ng qua c¸c b¸nh r¨ng ¨n khíp vµ c¸c chèt ®Þnh
t©m lµm cho khèi b¸nh r¨ng di tr-ît chuyÓn ®éng thay ®æi vÞ trÝ
¨n khíp.
Ü . TÝnh r·nh cam trªn thanh n ®Ó l¾c khái b¸nh ®Öm :
+ khi rót tay g¹t , thanh n di chuyÓn vÒ bªn tr¸i lµm cho chèt Q
ch¹y trªn r·nh A lµm cÇn l¾c P quay quanh t©m 0 th«ng qua chèt I
lµm cho khèi f quay quanh trôc XII, t¸ch sù ¨n khíp cña khèi f vµ
khèi noãc t«ng .
+ TÝnh ®é n©ng a cña r·nh A ®Ó khèi cã thÓ t¸ch khái vÞ trÝ ¨n
khíp víi khèi noãc t«ng vµ khi g¹t däc theo khèi noãc t«ng kh«ng
bÞ v-íng vµo b¸nh r¨ng nµo .
+ X¸c ®Þnh gãc n©ng  ®Ó phï hîp víi hµnh tr×nh g¹t lµ chèt Q
ch¹y trong r·nh ®-îc dÔ dµng
* TÝnh ®é n©ng a .
T×m ®é l¾c yªu cÇu cña b¸nh r¨ng ¨n khíp víi khèi noãc t«ng vµ
tû sè l¾c ( tû sè gi÷a kho¶ng di chuyÓn cña ®iÓm tiÕp xóc trªn
b¸nh ®Öm víi khèi noãc t«ng vµ kho¶ng dÞch chuyÓn Q ). Tõ
h×nh vÏ ta thÊy khèi f ¨n khíp víi khèi noãc t«ng ( trong ®ã b¸nh
r¨ng Z1 ®é l¾c yªu cÇu lµ lín h¬n chiÒu cao r¨ng 1 ®o¹n ®Ó g¹t
®-îc ) nh-ng kho¶ng c¸ch tõ t©m 0 ®Õn chèt T lµ nhá nhÊt , l =
min.
Khi khèi f ¨n khíp víi khèi noãc t«ng ( gi¶ sö Z1 ) ®é l¾c yªu cÇu
lµ :

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 50


c  
 

   
2   ¨   Ô.  
 Å Å 
Lóc nµy X lµ lín nhÊt vµ kho¶ng c¸ch tõ chèt lµ lín nhÊt dÇn ®Õn
l = max .
- TÝnh a khi khèi f ¨n khíp víi Z1 .
fùa vµo Z vµ m cña c¸c b¸nh r¨ng tÝnh ®-îc kho¶ng c¸ch t©m khi
¨n khíp .
  Å = 126 (mm) ;    = 66,2 (mm) ;  Å   =83 (mm)
kho¶ng c¸ch t©m khi l¾c :
  Å = 126 (mm) ;    = 66,2 (mm) ;
 Å   =83 + h = 83 + 2.m = 83 + 2.2 = 87 (mm)
gãc l¾c   !' ”!  theo ®Þnh lý hµm cosin
Å ,Å Å   Å
Å
cos( ' )   ,   c s , 
Å. ,Å.Å
c s  c s(Å,  ) /   Å, 
  !' ”! =  ,  ” Å,  ¼ ,Å 

Tõ h×nh vÏ ta thÊy 03 quay quanh 01 víi gãc  th× chèt T còng


quay quanh 01 mét gãc = ,Å  t-¬ng øng víi kho¶ng dÞch chuyÓn
:
. .Å
 .,Å   , (mm)
 
Nh- vËy chèt Q ph¶i dÞch chuyÓn 1 ®o¹n :
,.
  , (mm)

- TÝnh a khi khèi f ¨n khíp víi Z1.

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 51


c  
 

Ta cã   Å = 126 (mm) ;    = 66,2 (mm) ;  Å   = 62


(mm)
Khi l¾c th× :   Å = 126 (mm) ;    = 66,2 (mm) ;  Å   = 87
(mm )
T-¬ng tù ta tÝnh ®-îc   !' ” ! =  ,  Å,Å   Å, 
. .Å
 .Å,    (mm)
 
.
  Å (mm)

So s¸nh c¸c trÞ sè a võa tÝnh ®-îc trong 2 tr-êng hîp trªn , ta chän
®é n©ng trªn r·nh A cña thanh n lµ 23 (mm)
- TÝnh gãc n©ng ç .
NÕu ç cµng nhá th× chèt Q chuyÓn ®éng trong r·nh cµng dÔ
dµng , lùc t¸c ®éng lªn tay g¹t cµng nhanh . NÕu ç cµng lín th×
t×nh tr¹ng xÈy ra ng-îc l¹i . So s¸nh sao cho ç U   lµ tèt nhÊt

Chè
t

Khi thay ®æi nhãm c¬ së (khèi noãc t«ng ph¶i kÐo trôc I ra ) vµ
nã quay , kho¶ng kÐo trôc I t¸c dông ®Èy nhanh n sang tr¸i ,
®ång thêi cho chèt ¨n khíp vµo ngµm quay . Kho¶ng c¸ch trôc I lµ
30(mm), khi ®ã 01 chuyÓn ®éng ®Õn ' vµ 0 tiÕn tíi 0¶ mét
®o¹n 00¶= 30 (mm) , khi ®ã 00¶lµ ®é dµi tªn r·nh cam A , qua ®ã
tÝnh ®-îc :
 Å
ç    ,  / ç    '  

TÝnh gãc quay cÇn thiÕt ®Ó dÞch chuyÓn khèi f ¨n khíp víi
tõng b¸nh r¨ng cña khèi noãc t«ng . Khi thay ®æi b-íc ren cña
nhãm c¬ së , quay tay g¹t F mét gãc t-¬ng øng , nghÜa lµ thay

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 52


c  
 

®æi sù ¨n khíp cu¶ khèi f víi b¸nh r¨ng cña khèi noãc t«ng . TÝnh
gãc quay  cÇn thiÕt
 Å
    ,
 
/     Å'
®©y chÝnh lµ gãc gi÷a 2 lç ®Þnh vÞ kÕ tiÕp nhau trªn tay g¹t .

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 53


c  
 

|  
Lêi nãi ®Çu

Ch-¬ng I
ghiªn cøu m¸y ®· cã
1.1 tÝnh n¨ng kü thuËt cña m¸y cïng cì
1.2 ph©n tÝch m¸y tham kh¶o

Ch-¬ng II
Thi t k m¸y míi
2.1 thiÕt kÕ truyÒn dÉn hép tèc ®é
2.2 thiÕt kÕ truyÒn dÉn hép ch¹y dao
2.3 thiÕt kÕ c¸c truyÒn dÉn cßn l¹i

Ch-¬ng III
TÝnh to¸n søc bÒn vµ chi ti t m¸y
3.1 Hép ch¹y dao
3.1.1 tÝnh c«ng suÊt ch¹y dao
3.1.2 tÝnh b¸nh r¨ng
3.1.3 tÝnh trôc trung gian

Ch-¬ng IV
TÝnh to¸n vµ chän k t cÊu hÖ thèng ®iÒu khiÓn
4.1 Chän kiÓu vµ kÕt cÊu tay g¹t ®iÒu khiÓn
4.2 LËp b¶ng c¸c vÞ b¸nh r¨ng t-¬ng øng víi c¸c vÞ trÝ tay g¹t
4.3 TÝnh to¸n c¸c hµnh tr×nh g¹t
4.4 C¸c h×nh vÏ

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 54


c  
 

+$3  & P*


1. TÝnh to¸n thiÕt kÕ m¸y c¾t kim lo¹i :
T¸c gi¶
Ph¹m §¾p-NguyÔn §øc Léc ±Ph¹m ThÕ Tr-êng-NguyÔn TiÕn
L-ìng.
2.M¸y c«ng cô(2 tËp)
T¸c gi¶
Ph¹m §¾p-NguyÔn Hoa §¨ng
3.TÝnh to¸n thiÕt kÕ HÖ fÉn §éng C¬ KhÝ.
T¸c gi¶
TrÞnh ChÊt ±Lª V¨n UyÓn.

NguyÔn §×nh Hïng CTM6-K45 55

Related Interests