You are on page 1of 6

Phân tích vẻ đẹp của nhân vật Pê-nê-lốp trong Uy-lít-xơ trở

về
Hạnh phúc chỉ thực sự bền vững khi trải qua thử thách. Nàng Pê-nê-lốp trong sử thi Ô-đi-xê nổi
tiếng của Hi Lạp cũng vậy. Sau hai mươi năm đằng đẵng chờ chồng, chịu sự nhòm ngó, ép buộc
thường trực của 108 kẻ quyền quý cầu hôn, nàng đã tìm thấy hạnh phúc của ngay xum họp.

Hình ảnh Pê-nê-lốp chính là biểu tượng của vẻ đẹp phụ nữ Hi Lạp - kiên trinh, thánh thiện, trí
tuệ.

Hai mươi năm không gặp, hai mươi năm xa cách chờ chồng. Thời gian là liều thuốc nhiệm màu
thử thách lòng chung thuỷ của đàn bà ; v thời gian cũng là nền tảng cho cái đẹp hiện hình. Người
phụ nữ Pê-nê-lốp qua thời gian đã làm cho hàng triệu trái tim người đọc mến phục và trân trọng.

Trước hết, vẻ đẹp của Pê-nê-lốp hiện lên qua thái độ trân trọng trong cách ứng xử khi trước mặt
là người tự nhận là người chồng yêu dấu trong bộ dạng một kẻ hành khất. Ngưòi hằng được nàng
cho phép ở lại lâu đài để kể cho nàng nghe về hai mươi năm chinh chiến và trôi dạt lênh đênh
của chồng. Nàng phải kìm nén tình cảm riêng tư cho lí trí vạch đường chỉ lối. Có những lúc tâm
trạng nàng nhiều sự phân vân chọn lựa đầy mâu thuẫn. Khi nghe nhũ mẫu Ơ-ri-clê lên gác báo
tin chồng đã trở về nàng “mừng rỡ cuống cuồng nhảy ra khỏi giường ôm chầm lấy bà lão nước
mắt chan hoà”. Đấy là biểu thị của lòng chung thuỷ, niềm hạnh phúc tột độ được đền bù xứng
đáng. Biết bao ngày nàng ngồi dệt tấm thảm để đêm đêm lại tháo ra nhằm trì hoãn sự thúc bách
của bọn cầu hôn ? Biết bao nhớ mong và yêu thương dành hết cho chồng ? Giờ đây nghe nhũ
mẫu báo tin Uy-lit-xơ đã trở về nàng không mừng sao được ? Nhưng rồi Pê-nê-lốp có một thái
độ hoàn toàn khác - thận trọng. Tại sao lại có sự thay đổi đột ngột như vậy ? Chúng ta không nên
trách cứ nàng đa nghi vì nàng đã hứng chịu biết bao cay đắng khi xa chồng, trong lúc 108 kẻ
quấy nhiễu cầu hôn bắt nàng phải tái giá. Nàng đã cương quyết bác bỏ tin của nhũ mẫu và cho
rằng người giết chết 108 kẻ cầu hôn giải cứu cho nàng không phải là Uy-lít-xơ mà là một vị thần
bất bình vì sự láo xược bất kham và những hành động nhơ nhuốc của bọn kia. Bởi nàng vẫn đau
khổ cho rằng “chàng đã hết hy vọng trở lại đất A-Cai, chính chàng cũng đã chết rồi”.

Tâm trạng Pê-nê-lốp phân vân nhưng rất quả quyết. Nàng đã trấn an nhũ mẫu cũng là để trấn an
mình. Tâm trạng nàng trước lúc gặp Uy-lít-xơ “rất đổi phân vân”, điều đó được thể hiện trong
dáng điệu, cử chỉ, trong sự lúng túng tìm cách ứng xử. Nàng không biết “nên đứng xa nên chạy
gần ôm lấy đầu, cầm lấy tay người mà hôn”. Pê-nê-lốp ngồi đối diện với chồng chưa kịp nói điều
gì thì Tê-lê-mác con trai nàng đã lên tiếng trách mẹ gay gắt : “Mẹ ơi! Mẹ thật tàn nhẫn và lòng
mẹ độc ác quá chừng... không, không một người đàn bà nào sắt đá đến mức chồng đi biền biệt
suốt hai mươi năm... bây giờ mới về xứ sở mà lại ngồi cách xa chồng đến vậy ?”. Tê-lê-mác
trách vì chỉ nhìn vào biểu hiện bên ngoài, vì sự nông nổi, chưa từng trải của con trẻ. Trong tình
huống này, lời trách giận dữ, phũ phàng của đứa con rất dễ làm Pê-nê-lốp rối trí. Nhưng nàng
vẫn rất tỉnh táo, thận trọng không muốn có một sai sót gì. Hai mươi năm xa cách nhớ mong ai
chẳng cuồng vui ngày gặp lại, nhưng đứng trước Uy-lít-xơ, Pê-nê-lốp đã kìm nén cảm xúc riêng
tư, thông minh nghĩ ra cách xác minh sự thật. Sự thận trọng của nàng không thừa, nó rất phù hợp
với hoàn cảnh. Càng chứng tỏ lòng chung thuỷ cao độ của nàng. Bởi lòng chung thuỷ ấy mang
phẩm chất kiên trinh đầy trí tuệ.

Vẻ đẹp người phụ nữ Pê-nê-lốp còn hiện lên qua tư thế ung dung của một chủ nhà tiếp một vị
khách lạ một vị khách đặc biệt vì ông ta đã đánh đuổi được 108 kẻ cầu hôn. Sự ung dung ấy cho
thấy nàng là con người bản lĩnh, có học vấn, cao sang, quyền quý. Nàng làm chủ được tình thế,
làm chủ bản thân, không thất lễ với khách, cũng không làm mất lòng kẻ ở người ăn.

Nhưng nếu chỉ dừng lại trong thái độ cư xử, trong tư thế ung dung bình tĩnh thì chưa thấy được
sự thông minh sắc xảo của người phụ nữ này. Qua lời đối thoại trực tiếp với con trai nàng đã kín
đáo đem ra phép thử “bí mật của chiếc giường”. Chỉ nàng và chồng biết. Pê-nê-lốp sai nhũ mẫu
khiêng chiếc giường kiên cố ra khỏi phòng. Đây không phải là mục đích cần đến của nàng mà là
sự thử thách. Người tự nhận là chồng nàng, chắc chắn sẽ lộ diện. Uy-lít-xơ giật mình chột dạ, vì
chiếc giường không thể xê dịch được. Chàng liền cất tiếng và miêu tả chi tiết, tỉ mỉ chiếc giường.
Đó là chiếc giường làm ra từ một gốc cây ô liu. Qua cách miêu tả tỉ mỉ, Uy-lit-xơ cũng muốn
nhắc lại tình yêu, tình vợ chồng son sắc cách đây hai mươi năm. Miêu tả cái giường bí mật ấy,
chàng đã giải mã giấu hiệu riêng do Pê-nê-lốp cài đặt.

Khi đã gạt bỏ được mọi nghi ngờ, nhận ra chồng, Pê-nê-lốp mới thể hiện tình cảm bằng những
hành động yêu thương, thể hiện nỗi khát vọng mong chờ. Nàng “bủn rủn cả chân tay...bên chạy
lại nước mắt chan hoà, ôm lấy cổ chồng, hôn lên trán chồng”. Pê-nê-lốp dùng sự khôn khéo để
xác minh sự thật, Uy-lit-xơ bằng trí tuệ nhạy bén đáp ứng được điều thử thách. Đây là sự gặp gỡ
của hai tâm hồn, hai trí tuệ.

Đoạn trích Uy-lit-xơ trở về không cốt miêu tả khung cảnh xum họp, đoàn tụ thông thường. Cơ
bản, nó muốn tạc hình ảnh người phụ nữ Hi Lạp cổ đại chung thuỷ kiên trinh, yêu đương nồng
cháy nhưng thông minh trí tuệ, tinh tế, đầy bản lĩnh. Mặt khác cũng thể hiện khát vọng bình yên
trong một gia đình hạnh phúc. Ở đó, mặc cho thời gian đằng dặc cách chia vẫn có đợi chờ, hiểu
biết lẫn nhau.

----------------------------------------------------------

----------------------------------------------------------------------------

VẺ ĐẸP NHÂN VẬT PÊNÊLÔP TRONG ĐOẠN TRÍCH UYLITXƠ TRỞ VỀ _SỬ THI HI LẠP

Sức mạnh và trí tuệ, tình yêu và lòng chung thuỷ - những yếu tố sóng đôi hoàn hảo
ấy đã làm nên bộ sử thi Ôđixê hoành tráng và hào hùng, mang tiếng nói riêng của
miền đất Hilap trong những buổi đầu và cả sau này cũng thế. Trong đó hình tượng
người phụ nữ Hi Lap toả sáng qua vẻ đẹp của nàng Penelop trong đoạn trích “Uylitxơ
trở về".
Giả dạng là người hành khất, Uylitxơ đã vào được trong ngôi nhà của mình, được
Penelop cho phép ở lại để kể cho nàng nghe câu chuyện về chồng nàng mà anh ta
biết. Penelop tổ chức cuộc thi bắn cung chọn chồng, dựa vào đó hai cha con Uylitxơ
đã tìm được cách tiêu diệt kẻ thù. Bọn cầu hôn không ai thực hiện được yêu cầu của
cuộc thi. Uylitxơ, dưới bộ áo hành khất, tham dự và đã thắng với cây cung trong tay,
Uylitxơ tiêu diệt những tên cầu hôn sừng sỏ, đánh đuổi chúng ra khỏi nhà và trừng
phạt lũ đầy tớ phản chủ. Nhưng đó mới chỉ là thử thách sức mạnh. Trứõc khi màn
đoàn viên đầy nước mắt hạnh phúc diễn ra là bài toán thử thách trí tuệ của Penelop.
Có thể nói trong đoạn trích nhân vật Penelop được định danh bằng hai từ “thận
trọng”. Nàng thận trọng trong lời nói, trong cách ứng xử, thể hiện sự tài trí, thông
minh. Cũng từ hai chữ "thận trọng" ấy mà ta cảm nhận được sự bình tĩnh, điềm
nhiên của nàng. Đằng sau sự điềm tĩnh là tình yêu thương nồng nàn, vô bờ nàng
dành cho Uylitxơ - nguời chồng của mình.
Điểm nổi bật nhất của Penelop là thái độ thận trọng trong ứng xử. Trước đó, khi nghe
nhũ mẫu Ơricle lên gác báo tin chồng trở về, Penelop bỗng mừng rỡ cuống cuồng.
Điều này cho thấy sự khát khao, chờ đợi, sự mong mỏi tình yêu và hạnh phúc gia
đình luôn thường trực trong nàng. Nhưng trong đoạn trích, Penelop lại có một thái
độ hoàn toàn khác. Nàng vô cùng thận trọng khi nghe nhũ mẫu báo tin. Hai chữ "hãy
khoan" trong câu nói của nàng thể hiện sự phân vân cao độ. Nàng đã đưa ra giả thiết
nếu thì, hình thức phủ nhận "không thể hoàn toàn đúng sự thật". Liên tiếp các câu
bắt đầu bằng từ "vì" xuất hiện: "Vì sự láo xược bất kham và những hành động nhuốc
nhơ của chúng / Vì chúng chẳng kiêng nể một ai trên cõi đời này / Vì sự bất công
điên rồ của chúng". Nàng đang cố trì hoãn, cố kìm lại sự "hí hửng, reo cười" của nhũ
mẫu. Pênêlốp đang nghi hoặc.
Không khó để lí giải tại sao lại có sự thay đổi đột ngột thái độ của Pênêlôp, vì nàng
nghĩ rằng: cuộc đối đầu kia quá chênh lệch lực lượng, chỉ có vị thần mới đủ sức mạnh
tiêu diệt 108 tên cầu hôn và luôn tự nhủ "chính chàng cũng đã chết rồi". Uylitxơ đã
xa nhà hai mươi năm, thời gian quá dài, đủ để Pênêlop không thể nôn nóng, vội
vàng tin ngay lời nhũ mẫu. Lí trí của người phụ nữ xa chồng hai mươi năm đã định
hướng thái độ và lời nói của nàng. Nhưng trong lời nói của nàng ta vẫn nhận ra sự
đối nghịch. Pênêlôp đặt ra giả thiết: "Đây là một vị thần đã giết chết bọn cầu hôn
danh tiếng, một vị thần bất bình vì sự láo xược, bất kham và những hành động
nhuốc nhơ của chúng". Vậy mà trong suy nghĩ của nàng dường như luôn thắp sáng
một tia hy vọng Uylitxơ sẽ trở về.
Chính kiến của Pênêlôp vẫn không thay đổi khi lại có sự tác động từ nhũ mẫu - một
người gắn bó với gia đình nàng. Lần này, nhũ mẫu đưa ra một dấu hiệu không sao
phủ nhận được: đó là vết sẹo do răng nanh của một con lợn lòi húc Uylitxơ ngày xưa
để lại. Một dấu hiệu được miêu tả rất cụ thể, rõ ràng. Đi cùng với nó là một lời thề
đánh đổi bằng mạng sống của người nhũ mẫu trung thành: "Nếu già lừa dối con thì
cứ đem giết già đi bằng cách nào tàn ác nhất". Sự tác động, thuyết phục đầy thiêng
liêng bao gồm hai yếu tố chủ quan và khách quan đó thể hiện thái độ kính trọng của
người đầy tớ trung thành với hai vợ chồng chủ nhân. Nhưng lời thề bằng cả tính
mạng của người nhũ mẫu trung thành và đáng kính cũng không lay chuyển được
Pênêlốp. Rõ ràng nàng vô cùng thận trọng. Nàng tiếp tục viện lí do thần linh linh
thiêng và bất tử để giữ vững lập trường của mình.
Cuộc đối thoại của nàng với nhũ mẫu nhằm nhấn mạnh sự thận trọng của Pênêlôp.
Vẫn chưa dừng lại ở đó, tác giả còn xây dựng thêm cuộc đối thoại của nàng với con
trai – Têlêmac, cũng không nằm ngoài mục đích ấy. Ngổn ngang trong lòng nàng lúc
này là những nghi vấn, ngờ vực, là sự phân vân, do dự, đầy nghi hoặc. "Nàng không
biết nên đứng xa hỏi chuyện người chồng yêu quý của mình hay nên lại gần, ôm lấy
đầu, cầm lấy tay người mà hôn". Nàng bối rối, lúng túng, không biết cư xử như thế
nào cho phù hợp. Nàng không thể cất lời cảm ơn mà chỉ có thể lặng ngắm người
chồng vô vàn yêu quý của mình từ xa.
Nhưng khi quan sát Uylitxơ hồi lâu, tâm trạng của nàng đã có sự biến đổi: lòng nàng
"sửng sốt", "khi thì đăm đăm âu yếm nhìn chồng, khi lại không nhận ra chồng dưới
bộ quần áo rách mướp". Đó là tâm trạng thật sự bối rối của nàng, tâm lí của nàng
được diễn tả phức tạp, có sự xung đột giữa lí trí và tình cảm. Lí trí đã kiềm chế được
tình cảm của nàng, đó là giây phút trí tuệ sáng suốt của nàng toả sáng. Thực chất,
trong sâu thẳm tâm hồn nàng đã có ít nhiều dao động, nhưng chính ngoại hình
Uylitxơ trong bộ trang phục rách mướp đã trở thành một vật cản khiến nàng càng
thận trọng hơn.
Tâm trạng của Pênêlop tiếp tục có sự biến động trước sự tác động của Têlêmac – con
trai của nàng và Uylitxơ. Hai từ "tàn nhẫn" và "độc ác" thốt lên từ chính người con
trai vô cùng kính trọng mẹ, thực sự đã làm nàng suy nghĩ. Trong lời nói của Têlêmac
còn là hình ảnh so sánh rất đưa đẩy, hình tượng và sâu sắc: "không một người đàn
bà nào sắt đá đến mức chồng đi biền biệt hai mươi năm nay, trải qua bao nỗi gian
lao, bây giờ mới trở về xứ sở mà lại có thể ngồi cách xa chồng đến vậy". Nhưng cách
nói bất thường, đột ngột đó của con cũng không thể làm thay đổi chính kiến sắt đá
của nàng. Người đọc không ngạc nhiên khi đáp lại con trai lại là sự thận trọng của
Pênêlôp. Sự tỉnh táo, khôn ngoan của nàng tiếp tục được thể hiện trong lời nói của
nàng với con trai nhưng thực chất là hướng đến Uylitxơ. Điều bất ngờ với mỗi người
đọc chúng ta là, một cách tự nhiên, lời nói thông minh đó của nàng đã chỉ dẫn cho
Uylitxơ bước vào thử thách nhận diện.
Khi nhắc đến Pênêlôp, ta không thể bỏ qua thái độ bình tĩnh của nàng. Đó là biểu
hiện của vẻ đẹp kiên trinh, cũng là vẻ đẹp của lòng hiếu khách, sự lịch thiệp của nàng
trong vị thế của một chủ nhà tiếp một người khách lạ - một người khách đặc biệt đã
đánh đuổi được bọn cầu hôn. Nàng không thất lễ trước khách cũng không làm mất
lòng kẻ ăn, người ở.
Đỉnh cao vẻ đẹp của Pênêlop nằm ở phép thử "bí mật của chiếc giường". Trước sự
tác động của nhũ mẫu và con trai, Pênêlôp đã phần nào dao động, chỉ còn băn
khoăn về hình hài rách mướp, thì trước một Uylitxơ đẹp như một vị thần bước ra từ
phòng tắm, nàng vẫn không thừa nhận chồng mình. Đây có thể coi là chi tiết đẩy
tính thận trọng lên đến đỉnh điểm, đồng thời cũng là lí do vì sao người đọc luôn luôn
ấn tượng với nàng, một con người thận trọng đến tận giây phút cuối cùng.
Tất cả các tác động ngoại cảnh: từ nhũ mẫu, con trai - những người gần gũi, thân
thiết nhất, đến việc chứng kiến sự thay đổi diện mạo của Uylitxơ đều không làm thay
đổi chính kiến của Pênêlôp. Con người vô cùng không ngoan và thận trọng ấy muốn
tự thuyết phục mình bằng cách đặt cược tình cảm vào bài toán hóc búa và thông
minh nhất. Đề bài được gợi mở cũng thật khéo léo và thông minh qua lời nói của
Pênêlôp với nhũ mẫu: "Ơricle! Già hãy khiêng chiếc giường chắc chắn ra khỏi gian
phòng vách tường kiên cố do chính tay Uylitxơ gây nên, rồi lấy da cừu, chăn và vải
đẹp trải lên giường". Chiếc giường là bí mật vợ chồng, chỉ riêng Uylitxơ và nàng biết
được. Sự tài trí ở chỗ, nàng không hỏi trực tiếp Uylitxơ về nó mà lại nói một đặc điểm
không đúng của chiếc giường để chàng phản ứng lại. Chỉ có người thông minh, sắc
sảo mới có thể ra đề bài toán thử thách tỉnh táo và hóc búa đến thế.
Bí mật về chiếc giường cuối cùng cũng được giải đáp bằng sự thông minh và tình
yêu thuỷ chung của cả hai người. Uylitxơ kể cụ thể về chiếc giường, về kỉ niệm tình
nghĩa vợ chồng hai mươi năm trước của hai người. Bào toán đã có lời giải, lời giải
đúng nhất từ chính Uylitxơ. Pênêlôp thông minh đã hướng Uylitxơ đến bí mật chiếc
giường, đặt chàng vào bài toán chỉ có một lời giải đáp.
Sự thông minh đã nhường chỗ cho tình yêu và tình nghĩa vợ chồng thuỷ chung, son
sắt – vẻ đẹp nổi bật nhất ở nàng trong cảnh nhận diện và đoàn tụ. Chỉ đến khi gạt bỏ
được mọi nghi ngờ, nhận ra đích thực chồng mình, Pelelop mới thể hiện tình cảm của
nàng bằng những hành động yêu thương "chạy ngay lại, nước mắt chan hoà, ôm lấy
cổ chồng, hôn lên trán chồng". Một loạt các động từ được Hômerơ sử dụng để diễn tả
niềm vui vô bờ, sự xúc động và niềm hạnh phúc tột độ của nàng trong giây phút gặp
gỡ, đoàn tụ sau hai muơi năm dài mong ngóng.Đó là minh chứng rõ ràng nhất,
không phải như lời Telemac, Pelelop không hề tàn nhẫn và độc ác mà là một người
vợ, một người mẹ hết mực yêu thương, thủy chung son sắt.
Hình ảnh so sánh cuối đoạn trích đã cho thấy rõ điều đó. Tác giả đã hữu hình hoá
tâm trạng của Pelelop: "Dịu hiền thay mặt đất, khi nó hiện lên trước mặt những
người đi biển bị Podeidông đánh tan thuyền trong sóng cả và gió to, họ bơi, nhưng
rất ít người thoát khỏi biển khơi trắng xóa mà vào đến bờ, mình đầy bọt nước, những
người sống sót mừng rỡ bước lên trên đất liền mong đợi, Pênêlop cũng vậy, được
gặp lại chồng nàng sung sướng biết bao". Hình ảnh so sánh giàu hình tượng, lãng
mạn và hoành tráng gắn với tư duy của người Hi Lap luôn hướng ra đại dương mênh
mông. Và cũng không hình ảnh nào diễn tả thấm thía hơn hình ảnh đó về tâm trạng
vui mừng, niềm hạnh phúc tột độ của nàng Pelelop trong cảnh đoàn tụ với người
chồng trí xảo sau sự dồn nén cảm xúc, sự đợi chờ thuỷ chung trong suốt hai mươi
năm như thế.
Có thể nói nhân vật Pelelop trong bộ sử thi hoành tráng của Hi Lap đã hoàn toàn
chinh phục người đọc bằng sự thận trọng, trí tuệ sáng suốt và đặc biệt là tấm lòng
chan chứa yêu thương. Thận trọng chính là thước đo trí tuệ, phẩm giá,đức hạnh của
nàng.Đây là nghệ thuật phổ biến của sử thi Hi Lạp, luôn luôn định danh nhân vật
bằng một đặc điểm nào đó. Tác giả Homerơ đã xây dựng thành công hình tượng
nhân vật Pelelop bằng cách xây dựng đối thoại và miêu tả tinh tế tâm trạng nhân vật
bằng ngôn từ giàu hình ảnh với nghệ thuật so sánh độc đáo cuối đoạn trích.Đặc biệt
tác giả đã đặt nhân vật vào tình huống thử thách, từ đó khắc họa vẻ đẹp tâm hồn
nhân vật. Khi Pelelop xuống gặp người hành khất, tâm trạng nàng vô cùng phân
vân, bối rối và kinh ngạc vì người hành khất hôm trước, người giết bọn cầu hôn hôm
nay là một. Nhưng khó xử hơn, người đó còn là chồng nàng theo lời nhũ mẫu báo
tin. Tình huống thử thách gay cấn đòi hỏi phải có cách ứng xử đúng đắn, phù hợp để
vừa giữ nhân cách, vừa giữ hạnh phúc vợ chồng nếu như người đó thực sự là
Uylitxơ. Nó khiến người đọc háo hức, chờ đợi một Pelelop thông minh và đầy thận
trọng. Và kết quả là màn đoàn viên đẫm nước mắt, đong đầy yêu thương. Giọt nước
mắt hạnh phúc của sự chờ đợi mòn mỏi hai mươi năm đã vỡ oà ra khi hai vợ chồng
nàng nhận ra nhau.
Vẻ đẹp Penelop là biểu tượng cho người phụ nữ Hilạp với vẻ đẹp kiên trinh, trí tuệ và
sự thuỷ chung sâu nặng. Penelop là người phụ nữ Hi Lạp điển hình với hai hình ảnh
đã trở thành huyền thoại trong lịch sử sử thi của đất nước nổi tiếng với các vị thần:
Tấm khăn dệt dở và chiếc giường cưới độc đáo. Đó là hình ảnh biểu trưng luôn luôn
được nhắc đến cùng phẩm chất chung thuỷ son sắt của Pênêlôp nói riêng và người
phụ nữ Hi Lạp nói chung.
Thông qua hình tượng Pênêlôp, đoạn trích không chỉ dừng lại ở sự ngợi ca vẻ đẹp
nàng Penelop mà còn phần nào phản ánh tính chất xã hội phức tạp của thời đại Hi
lạp bấy giờ: nguy hiểm luôn rình rập, đe doạ con người, đặc biệt là người phụ nữ. Vì
thế họ luôn thận trọng, nhưng nhờ đó mà sự tài trí và vẻ đẹp tâm hồn của họ càng
được bộc lộ rõ ràng, sâu sắc. Dù ở bất kì thời đại nào, dù là bao nhiêu thế kỉ trước
hay hàng ngàn năm sau, thì phẩm chất người phụ nữ vẫn luôn được trân trọng. Lòng
chung thuỷ đã trở thành "đặc trưng riêng" của người phụ nữ. Họ xứng đáng được
hưởng hạnh phúc, được thoả khao khát yêu thương.
Trước vẻ đẹp của hình tượng Pênêlôp, suy nghĩ về hành trình trở về hạnh phúc của
nàng và Uylitxơ kéo dài suốt hai mươi năm với bao nhiêu thử thách, ta chợt nhận ra
rằng: Tình yêu chân thật, tình nghĩa vợ chồng dẫu có muôn trùng sóng gió, ngàn vạn
sự cách xa vẫn tìm thấy nhau. Giá trị của hạnh phúc là vô tận!