You are on page 1of 17

Ch ng 2

TH HI N D LI U TRONG MÁY TÍNH


2.1 C b n v vi c l u tr và x lý tin trong máy tính|
Ph n t nh nh nh t c a máy tính s ch có th ch a 2 giá tr : 0 và 1 (ta g i là bit). |
Ta k t h p nhi u ph n t nh đ có th miêu t đ i l ng l n h n. Thí d ta dùng 8 bit đ miêu t
28 = 256 giá tr khác nhau. Dãy 8 bit nh đ c g i làbyte, đây là 1 ô nh trong b nh c a
máy tính. |
B nh trong c a máy tính đ c dùng đ ch a d li u và code c a ch ng trình đang th c thi.
Nó là 1 dãy đ ng nh t các ô nh 8 bit, m i ô nh đ c truy xu t đ c l p thông qua đ a ch c a
nó (tên nh n d ng). Th ng ta dùng ch s t 0 - n đ miêu t đ a ch c a t ng ô nh . |
M c dù ngoài đ i ta đã quen dùng h th ng s th p phân, nh ng v ph n c ng bên trong
máy tính, máy ch có th ch a và x lý tr c ti p d li u d ng nh phân. Do đó trong ch ng
này, ta s gi i thi u các khái ni m n n t ng v h th ng s và cách miêu t d li u trong máy
tính. |
||

|||| |||| |
2.2 C b n v h th ng s |
H th ng s (number system) là công c đ bi u th đ i l ng. M t h th ng s g m 3 thành
ph n chính : |
1.||||c s : s l ng ký s (ký hi u đ nh n d ng các s c b n). |
2.|||| qui lu t k t h p các ký s đ miêu t 1 đ i l ng nào đó. |
3.||||các phép tính c b n trên các s . |
Trong 3 thành ph n trên, ch có thành ph n 1 là khác nhau gi a các h th ng s , còn 2
thành ph n 2 và 3 thì gi ng nhau gi a các h th ng s . |
Thí d : - h th ng s th p phân (h th p phân) dùng 10 ký s : 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9. |
- h nh phân dùng 2 ký s : 0,1. |
- h bát phân dùng 8 ký s : 0,1,2,3,4,5,6,7. |
- h th p l c phân dùng 16 ký s : 0 đ n 9,A,B,C,D,E,F. |
Qui lu t miêu t l ng|
Bi u di n c a l ng Q trong h th ng s B (B>1) là : |
dndn-1...d1d0d-1...d-m '|
Q = dn*Bn + dn-1*Bn-1 +...+d0*B0 +d-1*B-1 +...+d-m*B-m|
trong đó m i di là 1 ký s trong h th ng B. |
Trong th c t l p trình b ng ngôn ng c p cao, ta th ng dùng h th ng s th p phân đ miêu
t d li u s c a ch ng trình (vì đã quen). Ch trong 1 s tr ng h p đ c bi t, ta m i dùng h
th ng s nh phân (hay th p l c phân) đ miêu t 1 vài giá tr nguyên, trong tr ng h p này,
qui lu t bi u di n c a l ng nguyên Q trong h th ng s B s đ n gi n là : |
dndn-1...d1d0 '|
Q = dn*Bn + dn-1*Bn-1 +...+d1*B1+d0*B0|
trong đó m i di là 1 ký s trong h th ng B. |
Vài thí d |
Thí d v bi u di n các l ng trong các h th ng s : |
- l ng "m i b y" đ c miêu t là 17 trong h th p phân vì : |
17 = 1*101+7*100|
- l ng "m i b y" đ c miêu t là 11 trong h th p l c phân vì : |
11 = 1*161+1*160|
- l ng "m i b y" đ c miêu t là 10001 trong h nh phân vì : |
10001 = 1*24+0*23+0*22+0*21+1*20|
Trong môi tr ng s d ng đ ng th i nhi u h th ng s , đ tránh nh m l n trong các bi u di n
c a các l ng khác nhau, ta s thêm ký t nh n d ng h th ng s đ c dùng trong bi u di n
liên quan. Thí d ta vi t : |
- 17D đ xác đ nh s bi u di n trong h th ng s th p phân. |
- 11H (h th ng s th p l c phân.) |
- 10001B (h th ng s th p nh phân.) |
Các phép tính|
Các phép tính c b n trong 1 h th ng s là : |
1.|||| phép c ng (+). |
2.|||| phép tr (-). |
3.|||| phép chia (/). |
4.|||| phép nhân (*). |
5.|||| phép d ch trái n ký s (<< n). |
6.|||| phép d ch ph i n ký s (>> n). |
Ngoài ra do đ c đi m c a h nh phân, h này còn cung c p 1 s phép tính sau (các phép
tính lu n lý) : |
1.|||| phép OR bit (|). |
2.|||| phép AND bit (&). |
3.|||| phép XOR bit (^). |
4.|||| .... |
Thí d v phép c ng, tr , nhân|
Thí d v các phép tính c b n (các giá tr đ u đ c bi u di n b ng h nh phân : |
|

|
Các phép tính c a đ i s Boole|
Đ i s Boole nghiên c u các phép toán th c hi n trên các bi n ch có 2 giá tr 0 và 1, t ng
ng v i hai thái c c lu n lý "sai" và "đúng" (hay "không" và "có") c a đ i th ng. Các phép
toán này g m : |
|
Bi u th c Boole là 1 bi u th c toán hoc c u thành t các phép toán Boole trên các toán
h ng là các bi n ch ch a 2 tr 0 và 1. |
||

|||| |||| |
2.3 Các đ n v nh th ng dùng|
Các đ n v đo l ng b nh th ng dùng là : |
1.|||| byte : 8bit, có th miêu t đ c 28 = 256 giá tr khác nhau. |
2.|||| word : 2 byte, có th miêu t đ c 216 = 65536 giá tr khác nhau. |
3.|||| double word : 4 byte, có th miêu t đ c 232 =   giá tr khác
nhau. |
4.||||KB (kilo byte) = 210 = 1024 byte. |
5.||||MB (mega byte) = 220 = 1024KB =    byte. |
6.|||| GB (giga byte) = 230 = 1024MB = 
  byte. |
7.|||| TB (tetra byte) = 240 = 1024GB =   byte. |
Thí d , RAM c a máy b n là 256MB, đĩa c ng là 40GB. |
||
||

|||| |||| |
2.4 Bi u di n s nguyên, s th c, chu i... trong b nh . |
Bi u di n s nguyên trong Visual Basic|
Tùy ngôn ng l p trình mà cách bi u di n s trong máy có nh ng khác bi t nh t đ nh. Riêng
VB có nhi u ph ng pháp bi u di n s khác nhau, trong đó 2 cách th ng dùng là s nguyên
và s th c. |
Máy dùng 1 word (2 byte) đ ch a d li u nguyên (Integer) theo qui đ nh sau (khi ch a vào
b nh thì byte tr ng s nh đi tr c - LE - Little Endian) : |
|
Bi u di n s th c trong Visual Basic|
Đ miêu t đ c các giá tr nguyên n m ngoài ph m vi t -32768 đ n 32767, VB cung c p
ki u 'Long', ki u này dùng 4 byte đ miêu t 1 giá tr nguyên v i cùng nguyên t c nh ki u
Integer. K t qu là ki u Long miêu t các s nguyên trong ph m vi t -2 t đ n 2 t . |
Máy dùng 8 byte đ ch a d li u th c (Ki u Double) theo d ng sau : |
¢m *Be, m g i là đ nh tr (0.1 m<1), B là c s và e là s mũ. |

|
Bi u di n chu i ký t trong Visual Basic |
Chu i ký t là danh sách nhi u ký t , m i ký t đ c miêu t trong máy b i n bit nh : |
Ü||||||||mã ASCII dùng 7 bit (dùng luôn 1 byte nh ng b bit 8) đ miêu t 1 ký
t
t p ký t mà mã ASCII miêu t đ c là 128. |
Ü||||||||mã ISO8859-1 dùng 8 bit (1byte) đ miêu t 1 ký t
t p ký t mà mã
ISO8859-1 miêu t đ c là 256. |
Ü||||||||mã Unicode trên Windows dùng 16 bit (2 byte) đ miêu t 1 ký t
t p ký
t mà mã Unicode trên Windows miêu t đ c là 65536. |
Ü|||||||| ... |
Hi n có nhi u lo i mã ti ng Vi t khác nhau, đa s dùng mã ISO8859-1 r i qui đ nh l i cách
hi n th 1 s ký t thành ký t Vi t. Riêng Unicode là b mã th ng nh t toàn c u, trong đó có
đ các ký t Vi t. |
||
||

|||| |||| |
2.5 Các b n mã th ng dùng, v n đ mã ti ng Vi t. |
B ng mã ASCII 7 bit |

|
B ng mã ISO8859-1 (8 bit) |

|
B ng mã ti ng Vi t ĐHBK 1 byte|
|
M t ph n mã ti ng Vi t Unicode|

|
||
||

|||| |||| |
2.6 Mã hóa d li u c a ng d ng|
S nguyên (Integer), s th c (double), chu i ký t (String) là nh ng d ng mã hóa d li u ph
d ng, ngoài ra m i ng d ng có th c n có cách mã hóa riêng đ mã hóa d li u đ c thù c a
mình nh hình nh, âm thanh,... |
Trong ch ng 5 và 6 chúng ta s trình bày chi ti t các ki u d li u mà ngôn ng VB h tr . |
Nh ng ta đã trình bày trong slide 10 (ch ng 1), dù dùng cách mã hóa c th nào thì k t
qu c a vi c mã hóa ph i là 1 chu i bit (hay chu i byte) đ có th đ c l u tr và x lý bên
trong máy tính. |
B nh c a máy tính th ng có dung l ng không l n nên ta ch dùng nó đ ch a code và d
li u c a ch ng trình đang th c thi. |
1 máy tính có th l u tr r t nhi u ch ng trình và d li u c a chúng trên các thi t b ch a tin
(b nh ngoài) nh đĩa m m, đĩa c ng, CDROM,... |
||
||

|||| |||| |
2.7 Thi t b ch a tin - File|
Ü||||||||code c a 1 ch ng trình, chu i byte miêu t d li u đ c l u tr trên thi t b ch a tin
trong 1 ph n t ch a tin lu n lý đ c g i là file. |
Ü|||||||| 1 thi t b ch a tin th ng ch a r t nhi u file. Đ nh n d ng và truy xu t 1 file, ta
dùng tên nh n d ng gán cho m i file. Đ d dùng file, tên nh n d ng c a nó s d ng
tên g i nh (chu i ký t miêu t ng nghĩa c a n i dung file), thí d nh file "lu n án t t
nghi p.doc" ch a toàn b n i dung lu n án t t nghi p c a ng i dùng máy. |
Ü|||||||| N u ta dùng không gian ph ng đ đ t tên cho các file trên 1 thi t b ch a tin thì vì
s l ng file quá l n nên ta khó lòng đ t tên, nh n d ng, x lý,... (nói chung là qu n
lý) t ng file. |
Ü|||||||| Đ gi i quy t v n đ trên ta dùng không gian cây th b c đ t ch c và qu n lý các
file trên t ng thi t b ch a tin. |
Thi t b ch a tin : Không gian cây th b c |
Ü|||||||| Đ t o không gian cây th b c, ta dùng khái ni m th m c (directory). |
Ü|||||||| th m c là ph n t ch a nhi u ph n t bên trong nó : có th là file hay th m c. Th ng
ta s dùng th m c đ ch a nh ng ph n t con có m i quan h m t thi t nào đó, thí d
nh th m c ch a các nh k ni m, th m c ch a các file nh c a thích,... |
Ü|||||||| Thi t b ch a tin v t lý (đĩa m m, đĩa c ng, CDROM,...) đ c tr u t ng hóa nh là 1
th m c (ta g i th m c đ c bi t này là th m c g c). Th m c g c ch a nhi u ph n t con
bên trong, m i ph n t con c a th m c g c th ng là th m c con nh ng cũng có th là
file. M i th m c con l i có th ch a nhi u th m c con hay file... và c th ta s hình
thành 1 cây th b c các th m c và file. |
Ü|||||||| Ta cũng dùng tên g i nh đ nh n d ng t ng th m c. Trong không gian cây th b c,
ta s dùng khái ni m đ ng d n (pathname) đ nh n d ng 1 file hay 1 th m c. |
Thí d v h th ng file
|

|
Đ ng d n tuy t đ i và t ng đ i |
Ü|||||||| Đ ng d n (pathname) là thông tin đ tìm ki m (xác đ nh) 1 ph n t t 1 v trí nào
đó, nó ch a danh sách chính xác các tên g i nh c a các ph n t mà ta ph i đi qua
xu t phát t v trí đ u đ đ n ph n t c n tìm. |
Ü|||||||| ta dùng 1 d u ngăn đ c bi t đ ngăn cách 2 tên g i nh liên ti p nhau trong đ ng
d n (trong Windows, d u ngăn là '\') |
Ü|||||||| Tên th m c g c luôn là '\'. |
Ü|||||||| Có 2 khái ni m đ ng d n : đ ng d n tuy t đ i và đ ng d n t ng đ i. Đ ng d n tuy t
đ i là đ ng d n xu t phát t th m c g c, đ ng d n t ng đ i xu t phát t th m c làm
vi c (working directory). |
Ü|||||||| Tr c khi } |  b t đ u ch y, h th ng s kh i đ ng th m c làm vi c cho ng d ng
(theo c ch nào đó). Trong quá trình th c thi, ng d ng có quy n thay đ i th m c
làm vi c theo yêu c u riêng. |
Ü||||||||Xét cây th b c c a c: trên slide 36, đ ng d n tuy t đ i sau s nh n d ng chính xác
file arial.ttf trong th m c 'Fonts' : |
c:\Windows\Fonts\arial.ttf |
Ü|||||||| N u th m c working c a ch ng trình hi n là c:\Windows\Fonts thì ta có th dùng
đ ng d n t ng đ i sau đây đ xác đ nh file arial.ttf : |
arial.ttf |
Ü|||||||| Đ ng d n tuy t đ i th ng dài h n đ ng d n t ng đ i nh ng nó luôn có giá tr b t
ch p ng d ng đang th m c working nào. |
Ü|||||||| Đ ng d n t ng đ i th ng g n h n (đa s ch ch a tên file c n truy xu t vì ng d ng s
thi t l p th m c working là th m c ch a các file mà ng d ng truy xu t) nh ng ch có
giá tr v i 1 th m c working c th . |
Ü|||||||| Trong 1 vài tr ng h p đ c bi t, ta ph i dùng đ ng d n t ng đ i ngay c nó dài và
ph c t p h n đ ng d n tuy t đ i! |
||
||

|||| |||| |
2.8 Qu n lý h th ng file|
Ü|||||||| Hình d ng và c u trúc c a 1 h th ng file c a 1 thi t b ch a tin s do ng i dùng thi t
l p nh các tác v ph bi n nh : t o/xóa th m c, t o/xóa file, copy/move file/th m c
t n i này đ n n i khác. |
Ü|||||||| Nh ng tr c khi th c hi n 1 tác v nào đó, ng i dùng th ng duy t file : làm hi n th
c u trúc c a h th ng file 1 d ng nào đó đ quan sát nó d dàng. |
Ü|||||||| H th ng dùng nhi u c ch khác nhau đ b o v vi c truy xu t file b i ng i dùng. 1
trong các c ch mà Windows 9x dùng là k t h p v i m i file 1 s thu c tính truy xu t,
m i thu c tính đ c l u tr trong 1 bit : |
Ü|||||||| Read Only, n u = 1 thì h th ng không cho các ng d ng xóa/hi u ch nh
ph n t . |
Ü|||||||| Hidden, n u = 1 thì h th ng s d u không hi n th ph n t b i các ng d ng
duy t file. |
Ü||||||||Archive đ c thi t l p =1 n u ph n t b hi u ch nh n i dung (ph c v cho c ch
backup tăng d n). |
Ti n ích qu n lý h th ng file|
Ü|||||||| T t c tác v liên quan đ n h th ng file đ c g i là tác v qu n lý h th ng file. |
Ü|||||||| h th ng s cung c p 1 ng d ng (ti n ích) đ ng i dùng d dàng th c hi n các tác v
qu n lý file. Thí d trên Windows ta th ng dùng ti n ích "Windows Explorer" đ
qu n lý h th ng file. |
Ü|||||||| Có 4 cách ph bi n đ ch y 1 ng d ng (ti n ích) : |
1.|||| double-click vào icon miêu t ng d ng trên màn hình desktop (ph i t o icon
shortcut ch ng trình tr c khi dùng cách ch y này). |
2.|||| duy t và ch n ng d ng t menu Start.Programs... |
3.||||ch y trình Windows Explorer (t menu
Start.Programs.Accessories.Windows Explorer), duy t th m c tìm file ng
d ng r i ch y nó. |
4.||||vào menu Start.Run, r i nh p hàng l nh ch a đ ng d n xác đ nh file ch ng
trình và các tham s hàng l nh. |
C a s c a WE & các ph n t giao di n chính|

|
Các thao tác duy t h th ng file
|

|
Các tác v x lý file
|

|
|
T o th m c/file m i

|
|
Xóa th m c/file đang t n t i |

|
Copy th m c/file vào clipboard|
|
Dán th m c/file t clipboard|

|
Di chuy n (move) th m c/file|
|
Load file vào b nh đ hi u ch nh|

|
Hi n th c a s thông tin v file/th m c |
|
Xem và hi u ch nh thu c tính file/th m c |

|
||
||

|||| |||| |
|