You are on page 1of 7

Τι µελετά η φυσική;

2 Επιστηµονική µέθοδος

Τι µελετά η φυσική:
Τι είναι τα φυσικά φαινόµενα;

Φυσικά φαινόµενα χαρακτηρίζονται οι µεταβολές


των σωµάτων, στις οποίες δεν αλλάζει η σύστασή τους.
Για παράδειγµα, Το λιώσιµο του χιονιού και η κίνηση της
Σελήνης είναι φυσικά φαινόµενα.

Τι είναι οι φυσικές επιστήµες;

Φυσικές ονοµάζονται οι επιστήµες που ασχολούνται


µε την έρευνα και τη µελέτη της φύσης.
Η φυσική, η χηµεία, η βιολογία, η γεωλογία, η µετεωρολογία
και η αστρονοµία, είναι φυσικές επιστήµες.

Η χηµεία µελετά τα φαινόµενα κατά τα οποία αλ-


λάζει η σύσταση των σωµάτων, ενώ η βιολογία
τα φαινόµενα που αφορούν τους οργανισµούς.

Πότε ένα σώµα περιέχει ενέργεια;

Ένα σώµα περιέχει ενέργεια, όταν µπορεί να προκαλέ-


σει µεταβολή.
Να σηµειώσουµε ότι όλα τα φυσικά φαινόµενα µπορούν να
περιγραφούν µε τη βοήθεια της έννοιας της ενέργειας.
26. Τι µελετά η φυσική - Επιστηµονική µέθοδος

Από τι αποτελείται η ύλη;

Η ύλη αποτελείται από κάποια αδιαίρετα σωµατίδια,


µεταξύ των οποίων υπάρχει κενό.

Κατά τον 20ο αιώνα, η φυσική διαπίστωσε ότι η ύλη και η ενέργεια είναι δύο όψεις
του ίδιου νοµίσµατος.

Επιστηµονική µέθοδος:
Τι µελετά γενικά η φυσική;

Η φυσική µελετά τα κοινά χαρακτηριστικά όλων των


φαινοµένων που συµβαίνουν στη φύση.
Προσπαθώντας να δώσουµε έναν ορισµό για το τι είναι η
φυσική, θα µπορούσαµε να πούµε ότι:
Φυσική είναι η επιστήµη που µελετά αντικείµενα µικρά σαν
άτοµα και µεγάλα σαν γαλαξίες.
Γενικά µελετά το σύµπαν, δηλαδή το χώρο, το χρόνο, την ύλη
και την ενέργεια, καθώς και τον τρόπο που συσχετίζονται.

Με ποιο τρόπο οι φυσικοί «ανακρίνουν τη φύση»;

Για να «ανακρίνουν» οι φυσικοί τη φύση, αρχικά την


παρατηρούν, στη συνέχεια καταγράφουν και ταξινοµούν τις
παρατηρήσεις και τέλος θέτουν ερωτήµατα σχετικά µε αυτή,
στα οποία και δίνουν απαντήσεις.

Τι ονοµάζεται επιστηµονική µέθοδος;

Επιστηµονική µέθοδος ονοµάζονται τα βασικά βή-


µατα που ακολουθούν όλοι οι φυσικοί, µε στόχο να «ανα-
κρίνουν» τη φύση.
Να σηµειώσουµε ότι εκτός από τα βασικά βήµατα, κάθε
φυσικός εφαρµόζει και τη δική του µέθοδο.
Τι µελετά η φυσική - Επιστηµονική µέθοδος 27.

Ποια είναι τα σηµαντικότερα στοιχεία της επιστη-


µονικής µεθόδου;

Τα σηµαντικότερα στοιχεία της επιστηµονικής µεθό-


δου είναι η παρατήρηση, η υπόθεση και το πείραµα.

Τι περιλαµβάνει το στάδιο της υπόθεσης στην επι-


στηµονική µέθοδο;

Στο στάδιο της υπόθεσης ο φυσικός δίνει µία πι-


θανή απάντηση στα ερωτήµατα που προέκυψαν από την
παρατήρηση.

Τι είναι και γιατί γίνεται το πείραµα;

Το πείραµα είναι η αναπαραγωγή ενός φαινοµένου


κάτω από ελεγχόµενες συνθήκες και γίνεται για να επι-
βεβαιωθεί ή να απορριφθεί η υπόθεση.

Κατά τη διάρκεια του πειράµατος, είναι αναγκαία η µέτρηση των φυσικών µεγεθών
που περιγράφουν το φαινόµενο.

Να τονίσουµε ότι Πότε µία υπόθεση γίνεται θεωρία;


οι θεωρίες δεν
είναι αιώνιες, αλλά ε- Μία υπόθεση γίνεται θεωρία όταν οι προβλέψεις
λέγχονται και εξελίσ- της επιβεβαιώνονται από τα πειράµατα.
σονται και στην περίπ-
τωση που δεν συµφω- Ποια ήταν η άποψη του Αριστοτέλη για την πτώ-ση
νούν µε µία νέα παρα- των σωµάτων και πως ο Γαλιλαίος απέδειξε ότι ήταν
τήρηση ή ένα νέο πεί- λανθασµένη;
ραµα προσαρµόζονται
ή καταρρίπτονται. Σύµφωνα µε τον Αριστοτέλη, τα βαρύτερα σώµατα
πέφτουν ταχύτερα από τα ελαφρά, γιατί περιέχουν το
στοιχείο έδαφος σε µεγαλύτερη ποσότητα.
Ο Γαλιλαίος άφησε να πέσουν από τον πύργο της Πίζας
σφαίρες διαφορετικού βάρους και παρατήρησε ότι έφτα-
ναν στο έδαφος σχεδόν ταυτόχρονα.
Με τον τρόπο αυτό απέδειξε ότι η άποψη του Αριστοτέλη
ήταν λανθασµένη.
28. Τι µελετά η φυσική - Επιστηµονική µέθοδος

• Ενέργεια περιέχει κάθε σώµα το οποίο έχει τη δυνατότητα να προ-


καλέσει κάποια µεταβολή.
• Η φυσική µελετά το σύµπαν, δηλαδή το χώρο, το χρόνο, την ύλη και
την ενέργεια, καθώς και τον τρόπο που συσχετίζονται.
• Ο πρώτος που εφάρµοσε την επιστηµονική µέθοδο ήταν ο Γαλιλαίος.
• Τα σηµαντικότερα στοιχεία της επιστηµονικής µεθόδου είναι η παρατήρηση, η
υπόθεση και το πείραµα.
Τι µελετά η φυσική - Επιστηµονική µέθοδος 29.

Να συµπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις:


α. Οι µεταβολές των σωµάτων στις οποίες δεν αλλάζει η σύστασή τους χαρακτηρίζο-
νται ως ……………….. ………………..
β. Ένα σώµα περιέχει ……………….. όταν µπορεί να προκαλέσει κάποια µεταβολή.
γ. Η ……………….. και η ……………….. είναι δύο όψεις του ίδιου νοµίσµατος.
δ. Τα σηµαντικότερα στάδια της επιστηµονικής µεθόδου είναι η ……………….. , η
……………….. και το ………………..

Λύση:
α. φυσικά φαινόµενα β. ενέργεια
γ. ύλη, ενέργεια δ. παρατήρηση, υπόθεση, πείραµα

Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασµένες;
α. Με την ενέργεια περιγράφονται ορισµένα µόνο φυσικά φαινόµενα.
β. Οι φυσικές επιστήµες µελετούν µόνο φυσικά φαινόµενα.
γ. Η ύλη αποτελείται από αδιαίρετα σωµατίδια, µεταξύ των οποίων υπάρχει κενό.
δ. Μία υπόθεση γίνεται θεωρία, όταν οι προβλέψεις της επιβεβαιώνονται από τα πειρά-
µατα.

Λύση:
α. Η πρόταση είναι λανθασµένη, γιατί µε την ενέργεια περιγράφονται όλα τα φυσικά
φαινόµενα.
β. Η πρόταση είναι λανθασµένη, οι φυσικές επιστήµες µελετούν όλα τα φαινόµενα.
γ. Η πρόταση είναι σωστή.
δ. Η πρόταση είναι σωστή.
30. Τι µελετά η φυσική - Επιστηµονική µέθοδος

Να συµπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις:


α. Φυσικές ονοµάζονται οι επιστήµες που ασχολούνται µε την έρευνα και τη µελέτη
της ………………..
β. Η ύλη αποτελείται από κάποια ……………….. σωµατίδια, µεταξύ των οποίων υπάρ-
χει ………………..
γ. Η αναπαραγωγή ενός φαινοµένου κάτω από ελεγχόµενες συνθήκες ονοµάζεται
………………..
δ. Ο Γαλιλαίος απέδειξε ότι οι απόψεις του ……………….. για την πτώση των σωµά-
των ήταν λανθασµένες.

Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασµένες;
α. Η βιολογία µελετά τα φαινόµενα που αφορούν τους οργανισµούς.
β. Η ύλη και η ενέργεια αποτελούν δύο όψεις του ίδιου νοµίσµατος.
γ. Οι θεωρίες δεν καταρρίπτονται.
δ. Με το πείραµα επιβεβαιώνεται ή απορρίπτεται η υπόθεση.
Τι µελετά η φυσική - Επιστηµονική µέθοδος 31.

Θέµα 1ο
α. Ποια φαινόµενα χαρακτηρίζονται ως φυσικά; ∆ώστε δύο παραδείγµατα.
β. Ποια σώµατα περιέχουν ενέργεια;

Θέµα 2ο
α. Τι µελετά γενικά η φυσική;
β. Ποια είναι τα σηµαντικότερα στοιχεία της επιστηµονικής µεθόδου;

Θέµα 3ο
Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασµένες;
1. Η γεωλογία είναι µία από τις φυσικές επιστήµες.
2. Το πρώτο στάδιο της επιστηµονικής µεθόδου είναι το πείραµα.
3. Όλες οι θεωρίες είναι προσωρινές.

Θέµα 4ο
Να αντιστοιχίσετε τις φυσικές επιστήµες της στήλης Α µε τα φαινόµενα στη στήλη Β:

Στήλη Α Στήλη Β

1. Φυσική α. Καταιγίδα
2. Χηµεία β. Ηφαίστεια
3. Βιολογία γ. Κίνηση πλανητών
4. Γεωλογία δ. Φωτοσύνθεση
5. Μετεωρολογία ε. Ηλεκτρισµός
6. Αστρονοµία ζ. Σκούρισµα σιδήρου