NOTA PERLEMBAGAAN (MINGGU 12 - 14) FEDERALISME DALAM PERUNTUKAN PERLEMBAGAAN DAN BAGAIMANA PELAKSANAANNYA DI MALAYSIA MALAYSIA adalah antara negara

yang mengamalkan konsep federalisme (Persekutuan). Mohd Foad Sakdan dalam bukunya Asas Politik Malaysia (DBP, 1999) memetik pandangan Wheare yang menyebut bahawa konsep federalisme bermaksud wujudnya dua peringkat kerajaan, iaitu kerajaan pusat dan kerajaan negeri yang tiap-tiap kerajaan itu mempunyai had bidang kuasa masing-masing serta bebas daripada campur tangan orang lain. Ditinjau dari sudut sejarah, konsep federalisme di negara kita telah wujud dan diguna pakai sejak 1896. Ia bermula apabila kerajaan Negeri-negeri Melayu Bersekutu diperkenalkan melalui Perjanjian Persekutuan 1895 yang menggabungkan empat negeri yang dijajah British iaitu Selangor, Perak, Pahang dan Negeri Sembilan di bawah satu kerajaan pusat yang diketuai oleh seorang Residen Jeneral. Setiap negeri itu pula diketuai oleh seorang Residen yang mentadbir berdasarkan panduan kuasa yang t elah digariskan. Sebelum itu, keempat-empat negeri tersebut diperintah oleh Residen masing-masing dengan memiliki kuasa yang terlalu luas sehingga kemajuan dan pembangunan di keempat-empat negeri itu tidak seimbang. Konsep federalisme yang dilaksanakan British itu telah berjaya mengubah landskap pembangunan di kesemua negeri terbabit. Banyak masalah dapat diatasi melalui pemerintahan berpusat itu. Seterusnya pada 1 Februari 1948, Persekutuan Tanah Melayu ditubuhkan berasaskan prinsip federalisme bagi menggantikan Malayan Union (Kesatuan Malaya) yang ditubuhkan pada 1946 tetapi mendapat tentangan hebat orang Melayu. Ketika negara mencapai kemerdekaan pada 1957, kesemua negeri-negeri di Tanah Melayu menandatangani perjanjian persekutuan dan menerima kewujudan negara yang dikenali sebagai 'Persekutuan Tanah Melayu' dengan kerajaan pusatnya berada di Kuala Lumpur. Justeru, jika kita meneliti peruntukan asal Perlembagaan Perkara 1 (1), Perlembagaan Persekutuan 1957 dengan jelas menyatakan bahawa 'Persekutuan hendaklah dikenali dengan nama Persekutuan Tanah Melayu (Federation of Malaya).' Pada 16 September 1963, idea mengenai gagasan Malaysia yang diilhamkan Tunku Abdul Rahman pada 1961 telah dapat direalisasikan. Sabah, Sarawak dan Singapura bersetuju untuk berada dalam Persekutuan yang dikenali sebagai Persekutuan Malaysia. Perlembagaan Persekutuan Tanah Melayu yang sedia ada itu digunakan dengan pindaan dibuat bagi membolehkan kemasukan Singapura, Sabah dan Sarawak. Perkara 1 (1) Perlembagaan Persekutuan yang telah dipinda menyebut bahawa 'Persekutuan adalah dinamakan Malaysia dalam Bahasa Melayu dan dalam Bahasa Inggeris'. Di dalam Perkara 1(2) disebut dengan jelas 13 buah negeri di dalam Persekutuan. Singapura menarik diri dari Malaysia dan menjadi sebuah negara merdeka pada 1965. Secara mudahnya, konsep federalisme menonjolkan ciri-ciri pembahagian kuasa antara kerajaan pusat dan kerajaan negeri. Doktrin pengasingan kuasa juga menetapkan wujudnya pembahagian kuasa antara tiga badan utama iaitu badan eksekutif, badan perundangan dan badan kehakiman. Doktrin pengasingan kuasa bertujuan memastikan setiap cabang kuasa itu tidak diganggu atau dipengaruhi oleh cabang kuasa lain. Dari segi praktiknya, kerajaan pusat mempunyai bidang kuasa memerintah melalui Dewan Rakyat, manakala kerajaan negeri pula melalui Dewan Undangan Negeri. Hal perkara undang-undang Persekutuan dan Negeri dinyatakan dalam Perkara 74 iaitu Bahagian 6 Perlembagaan Persekutuan.Hanya Parlimen boleh membuat undang-undang mengenai apa-apa perkara yang disebut dalam Senarai Persekutuan (iaitu Senarai Pertama yang dinyatakan dalam Jadual Kesembilan). Senarai Persekutuan, iaitu Senarai I, mempunyai 28 perkara yang merangkumi hal ehwal luar negeri, pertahanan, keselamatan dalam negeri, undang-undang dan tatacara sivil dan jenayah dan pentadbiran keadilan, kewangan, perdagangan,

1

b) c) 2 . Bagaimanapun. kerajaan pusat masih tetap menghormati bidang kuasa yang dimiliki oleh negeri. tanah dan kerajaan tempatan. Hanya Badan Perundangan sesuatu Negeri boleh membuat undang-undang mengenai apa-apa perkara yang disebut dalam Senarai Negeri (iaitu Senarai Kedua yang dinyatakan dalam Jadual Kesembilan). atau apa-apa keputusan pertubuhan antarabangsa yang dianggotai oleh persekutuan Bagi maksud mengadakan persamaan undang-undang dari antara dua buah negeri dan lebih Jika diminta oleh mana-mana dewan negeri. maka kerajaan negeri dan kerajaan pusat bersetuju bekerjasama dalam banyak bidang. Malaysia dikatakan negara quasi-federal kerana perlembagaannya yang tidak seimbang dengan memberi kuasa kepada kerajaan pusat sehingga membolehkan kerajaan pusat menceroboh bidang kuasa kerajaan negeri. Ini menunjukkan bahawa dalam negara federalisme terdapat keseimbangan kuasa antara kerajaan pusat dan kerajaan negeri sehingga kerajaan pusat tidak dapat memonopoli atau melakukan campur tangan yang besar terhadap kerajaan negeri. Untuk memastikan tujuan. Ini bermakna Perekutuan tidak terlibat langsung dalam proses penggubalan undang-undang di peringkat negeri. biasiswa. Sekiranya tidak ada keseimbangan kuasa antara kerajaan negeri dan pusat. Hampir semua perkara-perkara penting berkaitan pentadbiran negara disenaraikan di bawah bidangkuasa eksklusif kerajaan pusat. mempunyai 13 perkara yang difikirkan mempunyai kepentingan bersifat tempatan ini seperti hal berkaitan hukum Syarak dan undang-undang diri dan keluarga bagi orang yang menganut agama Islam. Kebebasan Negeri-negeri untuk menggubal undang-undang mengenai apa-apa perkara yang disebut dalam Senarai Negeri juga dapat dilihat dari penjalanan kuasa perundangan negeri sebagaimana termaktub dalam Jadual Lapan. Di antara kuasa bersama ialah kebajikan awam.perindustrian dan pendidikan. Ini diperuntukkan dalam Perkara 76(1)Perlembagaan Persekutuan yang memperuntukkan bahawa kerajaan pusat boleh menceroboh kuasa kerajaan negeri dalam 3 perkara iaitu: a) Bagi maksud melaksanakan apa-apa triti. parit dan tali air dan perkara-perkara lain yang bersangkutan. perancangan bandar dan desa. Pemerintah pusat mengatur polisi nasional untuk kesejahteraan seluruh negeri dan rakyat. perjanjian dan konvensyen antara persekutuan dengan mana-mana negeri lain. Perkara -perkara dibawah senarai ini menjadi tanggungjawab bersama kerajaaan-kerajaan negeri dan kerajaan pusat. Persekutuan dan Negeri boleh menggubal undang-undang mengenai apa-apa perkara yang disebut dalam Senarai Bersama (iaitu Senarai Ketiga yang dinyatakan dalam Jadual Kesembilan). Senarai Negeri. iaitu setiap satu kerajaan tidak berhak mengambil kuasa yang telah diberikan kepada yang lain. perkhidmatan tempatan dan jentera kerajaan negeri. Peruntukan dalam Jadual tersebut menyatakan bahawa kuasa badan perundangan untuk membuat undang-undang dijalankan melalui Rang Undang-Undang yang diluluskan oleh Dewan Undangan dan diperkenankan oleh Raja. kesihatan awam dan saliran pengairan. maka sistem ini dikatakan sebagai quasi-federal. iaitu Senarai II. taman negara dan hidupan liar. Senarai Bersama iaitu Senarai III yang terkandung dalam Jadual Kesembilan mempunyai 14 perkara termasuk kebajikan masyarakat. Kerajaan atau pemerintahan pusat juga mengatur beberapa urusan yang dianggap nasional yang perlu diikuti oleh kerajaan negeri. agenda dan misi negara (nasional) tercapai. Kebebasan Parlimen membuat undang-undang mengenai apa-apa perkara yang disebut dalam Senarai tanpa perlu kepada persetujuan atau kebenaran negeri dapat dilihat dalam proses Penjalanan kuasa perundangan parlimen sebagaimana termaktub dalam Perkara 66. Sistem federalisme sangat menekankan kepada pembahagian kuasa antara kerajaan pusat dan kerajaan negeri. HUBUNGAN KERAJAAN NEGERI DAN KERAJAAN PERSEKUTUAN DARI SEGI AMALANNYA Perhubungan antara kerajaan negeri dan kerajaan persekutuan telah termaktub dalam bahagian 6 Perlembagaan persekutuan . Jelas sekali kuasa kerajaan negeri terhad dibandingkan dengan kerajaan pusat.

amalan yang ada adalah negeri-negeri mesti menerima pegawaipegawai kerajaan persekutuan. Di luar kerangka perlembagaan. Sebagai contoh. kecuali hal berhubung dengan hukum syarak atau adat orang Melayu atau berhubung dengan hal mengenai undang-undang atau adat bumiputera di Sabah dan Sarawak. perlu diingatkan bahawa kerajaan Persekutuan menikmati keistimewaan dalam senarai bersama. hutan dan sebagainya. Dalam hal lain perlembagaan meletakkan kewajipan kepada kerajaan pusat membayar geran tertentu kepada negeri. undang -undang Persekutuan akan meliputi undang-undang negeri. tetapi mereka masih perlu bergantung pelbagai badan dan institusi yang berada di bawah kawalan Kerajaan Pusat yang memberikan nasihat dan cadangan kepada pihak berkuasa negeri. Terdapat beberapa fasal dalam perlembagaan yang membenarkan Parlimen Persekutuan meluluskan undang-undang mengenai hal-hal yang timbul dalam senarai tugas negeri. Ini kerana kerajaan negeri tidak mempunyai peruntukan yang cukup bagi menyelenggarakan bagi menggantikan paip-paip air yang sudah lama. peminggiran hak Sabah di bawah PBS pada awal 1990an dan isu royalti minyak Terengganu dan Kelantan. Parlimen diberi kuasa membuat undang-undang yang diperuntukkan dalam senarai negeri. Walaupun negeri-negeri ada diberi kuasa tertentu seperti urusan hasil seperti tanah. Negeri negeri pula sebenarnya tidak mempunyai dana yang cukup bagi membiayai institusi-institusi yang tersebut. Perkara 150 (Perisytiharan Darurat) Selain itu. Antara peruntukan yang paling penting mungkin terdapat dalam perkara 150.Kedudukan negeri-negeri juga sedikit sebanyak menerima kesan daripada pemakaian Perkara 76. Perlembagaan memperuntukkan negeri hanya boleh membuat pinjaman dengan kerajaan pusat atau pihak berkuasa kewangan yang diluluskan sahaja. wujud beberapa episod pencabulan prinsip Federalisme. Jika berlaku sebarang konflik antara undang-undang Persekutuan dengan undangundang negeri mengenai sesuatu perkara dalam senarai bersama. Maka terjadi ke bergantungan kerajaan negeri kepada kerajaan. Selepas perisytiharan darurat. Namun demikian berlaku kelambatan pembayaran kepada sesetengah negeri. misalnya. perhutanan merupakan bidang kuasa negeri tetapi dalam bidang penyelidikan dan pembangunan perhutanan ia adalah tanggungjawab kerajaan persekutuan. o o o 3 . Parlimen boleh membuat undang-undang berkenaan apa-apa hal dalam senarai negeri. Namun ia ada kebarangkalian kerajaan pusat menandatangani perjanjian antarabangsa yang boleh mengakibatkan hakhak negeri terjejas. antaranya: campur tangan Kerajaan Pusat bagi menjatuhkan Ketua Menteri Sarawak Stephen Kalong Ningkan pada 1966an. Di sesetengah negeri jawatan Setiausaha Kerajaan Negeri dan Pegawai Kewangan Negeri adalah lantikan persekutuan. Pegawai Undang-Undang Negeri juga datangnya daripada Suruhanjaya Kehakiman Dan Perundangan. sungguhpun undang-undang negeri telah diluluskan terdahulu daripadanya. Pemerintahan Darurat di Kelantan pada 1977 yang membolehkan Kerajaan Pusat menjatuhkan Kerajaan PAS. Contoh Pemakaian Federalisme Di Malaysia o Dalam sejarah negara kita. Ini terjadi kepada negeri Kelantan dan Terengganu. Ia agak kelihatan janggal dalam konteks demokrasi namun kes begini terjadi. Maka dipersoalkan di mana kuasa kerajaan negeri. Pemusatan kuasa Majlis Air Negara yang sebelumnya dikuasai oleh kerajaan negeri. pada masa yang sama perundingan dengan kerajaan negeri tidak wajib dilakukan oleh kerajaan pusat. Urusan kewangan juga memberikan kita bahawa gambaran kuasa besar yang diberikan kepada kerajaan pusat. apabila membuat persetiaan dengan negeri-negeri lain dan untuk meningkatkan keseragaman undang-undang negeri dan seterusnya.

Diputuskan (Held) y y y Tindakan Tunku Abdul Rahman tidak mengubah rupa bentuk persekutuan secara revolusional Hujah plaintif ditolak oleh pihak mahkamah.  Kes ini telah dikritik oleh sarjana undang-undang kerana bagi mereka perbincangan perlu ada antara Kerajaan dan Majlis Raja-raja bagi membentuk persekutuan seperti yang telah termaktub dalam Perkara 2 Perlembagaan Persekutuan. Mamat telah ditangkap semasa menjadi imam di masjid. 3 cakap salah. Daud) telah dituduh di Mahkamah di bawah seksyen di bawah kanun keseksaan (undang-undang di bawah bidang kuasa persekutuan). memperuntukkan sebarang perbuatan keagamaan yang boleh menyebabkan pecah belah dalam kalangan masyarakat sebagai satu kesalahan. Kaitan dengan federalisme = negeri dan persekutuan ada bidang kuasa masing-masing dan harus dihormati 4 . Keputusan ini membolehkan Tunku Abdul Rahman meneruskan langkah pembentukan Malaysia. Di sini mahkamah melihat dari segi isi bukannya rupa bentuk luaran. 2 cakap tidak bersalah) Mahkamah mengguna pakai doktrin Pitch and Substance . Plaintif (kerajaan Kelantan ) menghujahkan bahawa tindakan Tunku tidak mengikut perlembagaan kerana kerajaan pusat tidak berunding dengan raja-raja Melayu sebagai salah satu pihak yang menandatangani perjanjian persekutuan pada tahun 1957. Secara automatik pindaan yang telah dibuat kembali kepada perlembagaan asal iaitu tiada pindaan ke atas seksyen tersebut o o Colorable Legislation = Hal2 yang berkaitan dengan agama Islam di bawah kuasa kerajaan Negeri. Diputuskan (Held) y y y y Termaktub di bawah Perkara 4 (1) Mahkamah Agung memutuskan bahawa pindaan baru seksyen berkenaan adalah menyalahi perlembagaan dengan majoriti 3/2(5 hakim. Seksyen yang baru dipinda itu. b) Mamat b.Contoh Kes-Kes Di Malaysia (Sama ada pemakaian dan pencabulan prinsip federalisme) a) Govt Of Kelantan V Govt Of The Federation Malaya & Tunku Abdul Rahman [1963] MLJ 355 (Mahkamah Tidak Menekankan Federalisme) Fakta Kes y y Dalam kes ini negeri Kelantan mencabar tindakan Tunku Abdul Rahman membentuk Persekutuan Malaysia pada tahun 1963. Daud v Govt Of Malaysia [1988] 1 MLJ 119 (Mahkamah Menekankan Federalisme) Fakta Kes y y y y Pemohon (Mamat b. Pemohon menghujahkan bahawa undang-undang baru ini menyalahi perlembagaan kerana agama Islam adalah di bawah bidang kuasa negeri bukannya parlimen.

Kerajaan Persekutuan melanggar Perjanjian Negeri mengenai Royalti Minyak (1999). tetapi mungkin disalahgunakan oleh kerajaan persekutuan seperti berlaku di negeri Sarawak 1977 dan Kelantan 1966. KESIMPULAN y Dalam konteks Malaysia boleh dikatakan. y y y y o o 5 . Diputuskan (Held) y y Mahkamah Persekutuan memutuskan pihak berkuasa negeri Sabah mempunyai kuasa menarik balik permit kerja beliau. Beliau berpindah ke Sabah menjadi guru dan tidak beberapa lama kemudian dia menjadi peguam.c) Pihak Berkuasa Negeri Sabah v Sugumar Balakrishnan [1998] 3 MLJ 289119. Ini dapat dibuktikan yang berlaku di Negeri yang dikuasai oleh pembangkang seperti. bukan soal sama ada federalisme kita segar atau sebaliknya. idea asal federalisme Malaysia tidak diikut sangat. Budaya Politik negara kita masih tidak matang. (Mahkamah Menekankan Federalisme tetapi ada unsur politik) Fakta Kes y y Pemohon (Sugumar) seorang warganegara Malaysia berbangsa India. Pihak berkuasa Negeri Sabah juga boleh memerintahkan beliau keluar dar Sabah. Tetapi bagi Negeri Kelantan yang juga diperintah oleh pembangkang (PAS) mendapat geran (kewangan) lewat berbanding negeri yang diperintah oleh parti yang memerintah iaitu Barisan Nasional (BN). Apabila darurat diisytiharkan maka kerajaan persekutuan berkuasa. Merujuk kepada Jadual Kesepuluh setiap negeri mendapat gran (kewangan) mengikut penduduk di setiap negeri. jika dibandingkan dari sudut sikap dan komitmen kerajaan persekutuan dalam sesetengah keadaan pihak berkuasa negeri tidak punya banyak kuasa dan kadangkala dinafikan. Jaminan yang baik untuk melicinkan hubungan antara kerajaan pusat dengan kerajaan negeri bukan terletak pada sebarang peruntukan perlembagaan. Dalam kes ini beliau mencabar tindakan Pengarah Imigresen Sabah yang tidak meluluskan Permit kerja beliau. Kenyataannya ahli-ahli politik lebih mengutamakan kepentingan parti dan peribadi mereka. apabila kerajaan memberi wang Ehsan bukan wang royalti seperti yang telah termaktub dalam perjanjian royalti minyak tersebut. tetapi lebih pada pengaruh keharmonian parti. Semua keputusan bergantung pada budaya politik di Malaysia yang akan menentukan corak dan warna persekutuan itu pada praktiknya. Terengganu dan Kelantan. Pemberian diberikan secara serentak mengikut negeri. Sebagai contoh perkara 150 (darurat) boleh digunakan oleh kerajaan persekutuan jika ia mengancam kedudukan persekutuan.